comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iugasset & egyptum. regna quoq infra et
per circulum suo crudelissimb subiceret domi-¬
uertit. totamq finitimam regionẽ uastauit.
incendit atq prędatus est. Ad sepulchrũ
ergo dñi cum uoluiss& accedere. territus
rediit: sed tamen lignum salutare: quod re¬
ligiosa regina ibi intestimoniũ uir tutis reli¬
querat asportauit. Fecerat namq turrim
argenteam: in qua in ter lucentibus gemmis.
thronum struxerat aureum. ubi solis qua¬
arigam & lunȩ et stellarum imaginem col¬
locauerat. atq ꝑ occultas fistulas aquac mra¬
tus adduxerat: ut quasi ds̃ pluuiam desuꝑ
uiderctur infundere. Et dum sub terra¬
neo specu: equis in circuitu trahentibus cir¬
cumacta turris fabrica moueri uidebatur.
quasi quod ammodo rugitum tonitrui iuxta
possibilitatem artificis mentiebatur. In hõc
itaq loco sedem sibi parauerat: atq iuxta
eam quasi collegam crucem dominicam
posuerat. Filio suo regno tradito. ipse infa¬

Expanded text:
jugasset et Aegyptum, regna quae extra et jugasset et Aegyptum, regna quae extra et per circulum suo crudelissimo subjugaret domisubvertit, totamque finitimam regionem vastavit, incendit atque praedavit. Ad sepulcrum ergo Domini cum voluisset accedere, territus rediit; sed tamen ligni salutaris partem, quam religiosa regina ibi in testimonium virtutis reliquerat, asportavit. Fecerat namque sibi turrem argenteam, in qua interlucentibus gemmis thronum exstruxerat aureum, ubi solis quadrigam et lumen vel stellarum imagines collocaverat, atque per occultas fistulas aquae meatus adduxerat, et quasi deus pluviam desuper videretur infundi, et dum subterraneo specu equis in circuitu trahentibus, circumacta turris fabrica movere videbatur, quasi quodammodo rugitum tonitrui juxta possibilitatem artificis mentiebatur. In hoc itaque loco sedem sibi paraverat, atque juxta ea, quasi collega Deo, crucem Dominicam posuerat. Filio suo regno tradito, ipse in fa
Abbreviated transcription (Latin):
Ne orpore illo post quã constanti¬
no augusto contra maxentium
feliciter obtiner&. triumphum. & ab hẽ¬
lena iam dicti principis matre sc̃a erux
fuiss& inuenta. atq ꝑsanitatẽ egroti e re¬
suscitationt̃ mortui fuiss& euidenti indicio
uirtutis declarata: regina uoti compos
effecta ita salubre lignum fecit sccari ꝑ
medium. ut et crucẽ constantinopolim de¬
ferret ad filium. & crucem hicrusolimis
tecis argenteis conditam reseruaret in lo
cosapienti usa consilio: scilicet ut ubi fuerat
membris dominicis aptata supplicio. ibidem
glorificata ueneraretur apopulo. Multoꝵ
itaq temporũ labente curriculo cum exi¬
adeptus est ꝑsarum. Qui in tantam ꝓrũ¬¬
pere ausus est ꝓteruiam: ut ab incolis uici¬
narum gentium quas impetu uastans bar¬
barico. suo nefando sub iugauerat dominio
coli sc iuberet ut dm̃. & uocari se regem regũ.
& dominum dominantiũ. Nec hoc solum
ei suffecit ad suę damnationis in teritum:
uerum &iam sỹriam & palestinam cum sub¬

Expanded text:
empore illo postquam, Constantino Augusto contra Maxentium feliciter obtinente triumphum, ab Helena jam dicti principis matre sancta crux fuisset inventa, atque per sanitatem aegroti et resuscitationem mortui fuisset evidenter indicio virtutis declarata, regina, voti compos effecta, ita salutare lignum fecit secare per medium, ut et crucem Constantinopoli deferret ad filium, et crucem Hierosolymis thecis argenteis conditam reservaret; in loco  sic  usa sapiente consilio, scilicet ut ubi fuerat membris Dominicis aptata supplicio, ibidem glorifica veneraretur a populo. Multorum itaque temporum labente curriculo, cum, exiadeptus Persarum, qui in tantam prorumpere est ausus proterviam, ut ab incolis vicinarum gentium, quos impetu vastans barbarico suo nefando subjugaret dominio, coli se juberet ut Deum, ut vocaret se regem regum, et dominum dominantium. Nec hoc solum ei abundavit ad suae damnationis interitum, verum etiam Syriam et Palaestinam cum sub
Abbreviated transcription (Latin):
meon senex & anna uidua cognouert̃.
et ⁊acharias et elisabeth qui de illo non¬
dum nato sed iam concepto tanta ꝑ sp̃m̃
datus id est illa abundantia gr̃ȩ spũaliᷤ.
qua congregati linguis omnium loque¬
rentur : ac sic in linguis om̃ium gentiũ
futura pręnuntiaretur ȩccła. qua gr̃a
sp̃uali popłi congregarentur. qua longe
lateq peccata dimitterentur. & milia
milium dõ reconciliarentur. Quid ergo
ait quispiam quia diabolus de credentiũ
cordibus eicietur foras : Iam fidelium ne¬
minem temptat: Immo uero temptare
non cessat. Sed aliud est intrinsecus regna¬
re. aliud forinsccus oppugnare. Nam
& munitissimam ciuitatem quando hostis
oppugnat nec expugnat. &si aliqua tela
eius missa ꝑueniunt: ammonet apłs un
de non ledant. Commemorat loricam
& scutum fidei. Et si aliquando uulnerat.
adest qui sanat: quia sicut pugnantibus
dictum est hȩc scribo uobisut non peccetiᷤ.
ita qui uulnerantur audiunt qđ sequit᷑.¬

Expanded text:
meon senex et Anna vidua cognoverunt; meon senex et Anna vidua cognoverunt; et Zacharias et Elisabeth, qui de illo nondum nato, sed jam concepto tanta per Spirdatus, id est, illa abundantia gratiae spiritalis, qua congregati linguis omnium loquerentur , ac sic in linguis omnium gentium futura praenuntiaretur Ecclesia: qua gratia spirituali populi congregarentur, qua longe lateque peccata dimitterentur, et millia millium Deo reconciliarentur. 9. Quid ergo, ait quispiam, quia diabolus de credentium cordibus ejicietur foras, jam fidelium neminem tentat? Imo vero tentare non cessat. Sed aliud est intrinsecus regnare, aliud forinsecus oppugnare: nam et munitissimam civitatem aliquando hostis oppugnat, nec expugnat. Et si aliqua tela ejus missa perveniunt, admonet Apostolus unde non laedant; commemorat loricam et scutum fidei . Et si aliquando vulnerat, adest qui sanat. Quia sicut pugnantibus dictum est, Haec scribo vobis, ut non peccetis: ita qui vulnerantur, quod sequit
Abbreviated transcription (Latin):
inquit princeps huius mundi eicictur fo¬
ras. hoc intelligendum est quod nunc fit:
non qđ tanto post futurum ẽ in nouissimo
die. Prȩuidebat ergo dñs quod sciebat post
passionem et glorificationẽ suam ꝑuniuersũ
mundum multos popłos credituros: in quoꝵ
cordib diabolus intus erat. Cui quando ex
fide renuntiant: cicitur foras. Sed dicit
aliquis. Num quid de cordibus patriarcharũ
& ꝓphetarum ueterumꝙ iustoꝵ non ciectus
est foras: Cicctus est plane. Quomodo gͦ
dictum est. nunc eicietur foras: Quomodo
putamus. nisi quia tunc quod in hominibus
paucissimis factum est: nunc in multis mag¬
nisq populis iam mox futurum eẽ prȩdictũ.
sicut illud quod dictum est. sp̃s autẽ non¬
dum erat datus quia iħe non dum fuerat
glorificatus: Potest habere similẽ questionẽ
xII. & similem solutionem. Non enim sine spũ scõ
futura pręnuntiauerunt prophietȩ: Aut
non etiam dñm infantem in spũ scõ sy¬

Expanded text:
inquit, princeps hujus mundi ejicietur foinquit, princeps hujus mundi ejicietur foras: hoc intelligendum est quod nunc fit, non quod tanto post futurum est in novissimo die. Praedicebat ergo Dominus quod sciebat, post passionem et glorificationem suam per universum mundum multos populos credituros, in quorum cordibus diabolus intus erat; cui quando ex fide renuntiant, ejicitur foras. 8. Sed dicit aliquis: Numquid de cordibus Patriarcharum et Prophetarum, veterumque justorum non ejectus est foras? Ejectus est plane. Quomodo ergo dictum est, nunc ejicietur foras? Quomodo putamus, nisi quia tunc quod in hominibus paucissimis factum est, nunc in multis magnisque populis jam mox futurum esse praedictum est? Sic et illud quod dictum est, Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum fueratglorificatus , potest similem habere quaestionem et similem solutionem. Non enim sine Spiritu sancto futura praenuntiaverunt prophetae; aut non etiam Dominum infantem in Spiritu sancto Si
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc uocabat iudicium. hanc discretionẽ.¬
hanc a suis redemptis expulsionẽ diaboli¬
Deniq attende quid dicat. Quasi quere¬
remus quid c̾et qđ ait nunc iudicium ẽ
mundi: secutus exposuit. Ait enim. Nẽ
princeps huius mundi eicietur foras
Audiuimus quale dixerit iudiciũ. non
ergo illud quod infine uenturus ẽ ubi uiui
quo princeps huius mundi cicietur foras.
Quomodo ergo intus erat. & quo eum dixit
eiciendum foras: Numquid nam in mundo¬
I erat: Extra mundum missus est foras: Si
enim de illo uidicio diceret quod infine uen¬
turũ est. possit aliquis opinari ęternum¬
ignem quo mittendus est di abolus cũ angłis
suis & omnibus qui sunt ex parte cius non
natura sed uitio. non quia ereauit aut
genuit. sed quia ꝑsuasit & tenuit. Possit
ergo aliquis opinari illum ignem ȩternũ
extra mundum eẽ. & hoc eẽ dictũ: eicietur
foras. Qui a uero ait nunc udicium est
mundi. & exponens quid dixerit. nunc

Expanded text:
Hoc vocabat judicium, hanc discretioneHoc vocabat judicium, hanc discretioneet a suis redemptis diaboli expulsionem. Denique attende quid dicat, quasi quaereremus quid esset quod ait: Nunc judicium est mundi, secutus exposuit, ait enim: Nunc princeps hujus mundi ejicietur foras. Audivimus quale dixerit esse judicium. Non ergo illud quod in fine venturum est, ubi vivi quo princeps hujus mundi ejicietur foras. Quomodo ergo intus erat? quo eum dixit ejiciendum foras? Nunc, inqu erat, et extra mundum missus est foras? Si enim de illo judicio diceret, quod in fine venturum est, posset aliquis opinari ignem aeternum, quo mittendus est diabolus cum angelis suis, et omnibus qui sunt ex parte ejus; non natura, sed vitio; non quia creavit aut genuit, sed quia persuasit et tenuit: posset ergo aliquis opinari illum ignem aeternum extra mundum esse, et hoc esse dictum, ejicietur foras. Quia vero ait, Nunc judicium est mundi; et exponens quid dixerit, Nunc,
Abbreviated transcription (Latin):
hanc differentiam ualet qđ scriptum ẽ:
Memoria retinentibus mandata eius. ut
faciant ea. Multi enim memoria reti-¬
nent ut contempnant: uel &iam deri¬
deant. aut obpugnent ea: In his uerba
xp̃i non manent : quia tangunt quo¬
dammodo. non coherent. Et ideo illis
non erunt in beneficium. sed in testimoni¬
um. Et quia sic insunt eis ut non ma¬
neant in eis: ad hoc tenentur ab eis. ut

Expanded text:
hanc differentiam valet quod scriptum est, Et hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derdeant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent, qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et quia sic insunt eis ut non maneant in eis, ad hoc tenentur ab eis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quod nobis expedire nescimus : sed ab¬
sit ut faciat nobis si maneremus in
xp̃o. qui non facit quando petimus
nisi quod expedit nobis. Manentes
ergo in eo cum uerba eius in nobis manent
quod cumq uoluerimus petimus. et fint
nobis : quia si petimus & non fiet. non
hoc petimus quod habet mansio ineo.
nec quod habent uerba eius quȩ manent
in nobis. sed quod habet cupiditas & in¬
firmita ᷤ carnis quae non est in eo. et in
qua non manent uerba eius. Nam utiq
aduerba eius ꝑtinet oratio illa quam
docuit. ubi dicimus pater nr̃ qui es in
cȩlis. Ab huius orationis uerbis & sensib
non recedamus petitionibus nr̃is. et quic-¬
quid petimus fiit nobis. Tunc enim dicen¬
da sunt uerba eius in nobis manere : quando
facimus quae prȩcepit. et diligimus quae
ꝓmisit. Uuando autem uerba eius ma¬
nent in memoria. nec inueniuntur in
uita : non computatur palmes in uite.
quia uitam non adtrahit ex radice. Ad¬

Expanded text:
quod nobis non expedire nescimus: sed abquod nobis non expedire nescimus: sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit, quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent, quodcunque voluerimus petimus, et fiet nobis; quia si petimus, et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis, sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae nqua non manent verba ejus. Nam utique ad verba ejus pertinet oratio illa quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis . Ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
liberi arbitrii: si quis in me in quit non
manserit mit tetur foras sicut palmes et
arescet. & colligent eum. & in ignem mit¬
tent & ardet Ligna itaq uitis tanto sunt
contemptibiliora si in uite non manserint.
quanto gloriosiora si manserint. Deniq si¬
cut de his &iam ꝑiezechi helem ꝓphetã
dñs dicit prȩcisa nullis agricolarum
usibus prosunt. nullis fabrilibus operi¬
bus deputantur. Unum eduobus
palmiti congruit. aut uitis aut ignis.
Si inuite non est: in igne erit. Ut gͦ
in igne non sit: inuite sit. Si manscri¬
tis in me in quit. et uerba mea in uob
manserint : quod cumꝙ uolueritis
petetis. & fiet uobis. Manendo quippe
in xp̃o quid uelle possunt. nisi quod
conuenit xp̃o. Quid uelle possunt
manendo in saluatore. nisi quod alie¬
num non est asalute: Aliud quippe
uolumus quia sumus in xp̃o. et aliud
uolumus quia sumus adhue in hoc
scło. De mansione namq huius scłi nob̾
aliquando subripit ut hoc petamus

Expanded text:
liberi arbitrii: Sliberi arbitrii: Smanserit, mittetur foras sicut palmes, et arescet, et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. Denique sicut de his etiam per Ezechielem prophetam Dominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo, quid velle possunt, nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi quod non alienum est a salute? Aliud quippe volumus, quia sumus in Christo, et aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o non est: xp̃ianus non est. Haec st̾
ꝓfunda subiersionis urãe Etiam atq
&iam considerate quid adhuc ueritas ad¬
iungat & dicat. Ego sum in quit uitis.
uos palmites. Qui manserit in me et
ego in eo: hic fert fructum multũ. qͥa
sint me nichil potestis facere. Ne quis¬
quam putaret saltem paruũ aliquem
fructum posse asemet ipso palmitẽ ferre:
cum dixisset hic fert fructum multũ.
non ait quia sine me parum potestis fa¬
cere. sed nichil potestis facere. Siue gͦ
parum siue multum sine illo fieri non
potest. sine quo nichil fieri potest: quia
& si parum attulerit palmes. eum pur¬
gat agricola ut plus afferat. Lamen nͥ
inuite manserit & uixerit deradice. quan¬
tum̃ libet fructum asemet ipso non po¬
test ferre. Quamuis autem xp̃c uitis
non esset nisi homo e̾et: tamen istam
grãm palmitib non prȩber&. nisi etiam
ds̃ eẽt. Uerum quia ita sine ista gratia
non potest uiui. ut mors inpotestate sit

Expanded text:
Christo non est, christianus non est. Haec sunt Christo non est, christianus non est. Haec sunt profunda submersionis vestrae. 3. Etiam atque etiam considerate quid adhuc veritas adjungat et dicat: Ego sum, inquit, vitis, vos palmites. Qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere. Ne quisquam putaret saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset, hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere; sed, nihil potestis facere. Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis autem Christus vitis non esset, nisi homo esset; tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit
Abbreviated transcription (Latin):
facienda đm sibi necessarium non putanteᷤ.
Honne hi resistunt ueritati homines m̃te
corrupti. reꝓbi circa fidem qui respon¬
dent & loquuntur iniquitatẽ dicentes.
a do habemus quod homines sumus. ab
ipsis autem qđ iusti sumus. Quid dici¬
tis qui uosipsos decipitis. non assertores
sed prȩcipitatores liberi arbitrii ex alto
elationis ꝑ inania pręsumptionis in ꝓfun¬
da submersionis: Nempe uox ur̃a est:
quod homo ex semeripso facit iustitiã.
Hoc est altum elationis urãe: sed ueri¬
tas contra dicit. et dicit. Palmes non
potest ferre fructum asemet ipso: nisi
manserit inuite. Ite nunc ꝑ abrupta.
et non habentes ubi figamini uentosa
lo quacitate lȩtamini. Haec sunt in ania
presumptionis uraẽ. sed quid uos sequat᷑
uidete: et si est in uobis ullus sensus hor¬
rete. Qui enim asemet ipso se fruc tum
existimat ferre: in uite non est. Qui
in uite non est: in xp̃o non est. Qui in

Expanded text:
facienda Deum sibi necessarium non putantes. facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania praesumptionis vestrae. Sed quid vos sequatur videte, et si est in vobis ullus sensus, horrete. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, in vite non est; qui in vite non est, in Christo non est; qui in
Abbreviated transcription (Latin):
Non co modo illi in ipso. sicut ipse in illis.
Utrumq enim prodest non ipsi sed illis. Ita¬
sunt quippe in uite palmites. ut uiti non con¬
ferant sed in de accipiant unde uiuant: ita
uero uitis est inpalmitibus. ut uitale alimen¬
tum subministret eis non sumat ab eis. ac
per hoc & manentẽ in se habere xpm̃ &
manere in xp̃o discipulis prodest utrumq
non xp̃o. Nam prȩciso palmite potest
deinua radice alius pullulare: qui autẽ
prȩcisus est sine radice non potest uiuere.
Deniq adiungit et dicit. Sicut palmes
non potest ferre fructum asemet ipso
nisi manserit inuite: sic nec uos nisi in me
manscritis. Magna gratia & cominenda¬
tio fr̃s mei. Corda instruit humilium.
ora obstruit superborum. Eece cui si au¬
dent respondeant. qui ignorantes dĩ
iustitiam & suam uolentes constituere.
iustitię di non sunt subiecti. Ecce cuires¬
pondeant. sibi placentes. et ad bona opera

Expanded text:
Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant: ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere Christum, et manere in Christo, discipulis prodest utrumque, non Christo. Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. 2. Denique adjungit et dicit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite; sic nec vos, nisi in me manseritis. Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui, si audent, respondeant, qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera
Abbreviated transcription (Latin):
Et in epła sua beatus petrus sic & uosinquit
baptisma saluos facit : non carnis depositio
sordium. sed conscientiȩ bonȩ interrogatio.
Hoc est uerbum fidei qđ prȩdicamus: quo
sine dubio ut mundare possit consecratur
et baptismus. Ap̃e quippe nobiscũ uitis.
cum patre agricola dilexit ȩccłam: et se¬
ipsum tradidit pro ea. Lege apłm. et uide
quid adiungat. Ut eam scĩficaret inquit.
mundans eam lauacro aquac in uerbo
Mundatio igitur nequaquam fluxo et
labili tribueretur elemento. nisi ad deret᷑
in uerbo Hoc uerbum fidei tantum ualet
in eccsa dĩ. ut ꝑ ipsum credentem. offeren¬
tem. benedicentem. tingentem &iam tan¬
tillum mundet infantem. quamuis non-¬
dum ualentem corde crederȩ adiustitiam.
& ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit ꝑ
uerbum. de quo dñs ait. Iam uosmundi
estis propter uerbum quod locutus sum uo¬
bis. Manete in quit in me: et ego in uobis.

Expanded text:
Et in Epistola sua beatus Petrus, Sic et vos, inquit, Et in Epistola sua beatus Petrus, Sic et vos, inquit, baptisma salvos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est verbum fidei quod praedicamus: quo sine dubio ut mundare possit consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidit pro ea. Lege Apostolum, et vide quid adjungat, Ut eam sanctificaret, inquit, mundans eam lavacro aquae in verbo . Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur in verbo. Hoc verbum fidei tantum valet in Ecclesia Dei, ut per ipsum credentem, offerentem, benedicentem, tinguentem, etiam tantillum mundet infantem: quamvis nondum valentem corde credere ad justitiam, et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum, de quo Dominus ait, Jam vos mundi estis, propter verbum quod locutus sum vo Manete, inquit, in me, et ego in vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
mundiores. Iam uos mundi estis ꝓpter uer¬
bum quod locutus sum uobis. Quare non
ait mundi estis propter baptismũ quo
abluti estis sed ait ꝓpter uerbum quod
locutus sum uobis. nisi quia et in aqua uer¬
bum mundat: De trahe uerbum. & quid
est aqua nisi aqua. Accȩdit uerbum ade¬
lementum: et fit sacramentum &iam ipsũ
tamquã uisibile uerbum. Nam de hoc utiq
dixerat. quando pedes discipuloꝵ lauit.
mundus totus. Unde ista tanta uirtus
a quae ut corpus tangat et cor abluat nͥ
faciente uerbo. non quia dicitur sed quia
creditur : Nam et in ipso uerbo aliud ẽ
sonus transiens. aliud est uirtus manens.
Hoc est uerbum fidei quod prędicamus ait
apłs: quia si confessus fueris in ore tuo quia
dñs est xp̃e. et credideris in corde tuo quia
ds̃ illum suscitauit amortuis. saluus eris. Cor¬
de enim creditur adiustitiam. ore autem
confessio fit ad salutem. Unde et in actib
apłorũ legitur. fide mundans corda eoꝵ.

Expanded text:
mundiores. Jam vos mundi estis propter vermundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis, sed ait: Propter verbum quod locutus sum vobis? nisi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam de hoc utique dixerat, quando pedes discipulis lavit, et, sed est mundus totus. Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat, et cor abluat, nisi faciente verbo? non quia dicitur, sed quia creditur? Nam et in ipso verbo aliud est sonus transiens, aliud virtus immanens. Hoc est verbum fidei quod praedicamus, ait Apostolus, Quia si confessus fueris in ore tuo quoniam Dominus est Jesus, et credideris in corde tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris. Corde enim creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem . Unde et in Actibus apostolorum legitur, Fide mundans corda eorum .
Abbreviated transcription (Latin):
plantaui. appollo rigauit. Ꝙ hoc ergo¬
sicut unicuiq dñs dedit. non utiq de suo.
Iam uero quod sequitur sed ds̃ incrementũ
dedit. non ꝑ illos sed per seipsum facit.
Excedit hoc humanam humilitatem. ex¬
cedit angłicam subliutatẽ. nec omnino
pertinet nisi ad agricolam trinitatem.
Iam uos mundi estis. Mundi scilicet. atq
mundandi. Neq enim mundi essent nisi
fructum ferre potuissent: et tamen omnẽ
qui fert fructum purgat agricola. ut¬
fructum plus afferat. Fert fructum qͥa
mundus est: atq ut plus afferat purgat᷑
adhuc. Quis enim est in hac uita sic mun¬
dus. ut non sit magis magisq mundandus :
Ubi si dixerimus quia peccatũ non habemꝰ.
nos ipsos seducimus. & ueritaᷤ in nobis non
est. Si autem confessi fuerimus peccata
nra : fidelis est et iustus qui dimittat nob̃
peccata. et mundet nos ab omni iniquitate
Mundet utiq mundos hoc ẽ fructuosos: ut
tanto sint fructuosiores. quanto fuerint

Expanded text:
plantavi, Apollo rigavit, seplantavi, Apollo rigavit, seicut unicuique Dominus dedit: non itaque de suo. Jam vero quod sequitur, sed Deus incrementum dedit ; non per illos, sed per seipsum facit: excedit hoc humanam humilitatem, excedit angelicam sublimitatem, nec omnino pertinet nisi ad agricolam Trinitatem. Jam vos mundi estis, mundi scilicet atque mundandi. Neque enim nisi mundi essent, fructum ferre potuissent: et tamen omnem qui fert fructum, purgat agricola, utfructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. si autem confessi fuerimus peccata nostra, fidelis est et iustus, qui dimittat nobis peccata et mundet nos ab omni iniquit. Mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
ait pater maior me est: scđm id autem
quod ait ego et pater unum sumus. & ipse
agricola est nec talis quales sunt qui ex¬
trinsecus operando ex hibent ministeriũ.
sed talis ut det &iam intrinsecus increm̃tũ.
Nam neq qui plantat est aliquid neq
qui rigat. sed qui incrementum dat ds̃
unde et ipse & pater unum sunt. Et si
uerbum caro factum est quod non erat:
manet quod erat. Deniq cum de patre
tamquam de agricola dixisset quod fruc
continuo etiam se ipsum mundatorẽ pal-¬
mitum ostendens. iam uos in quit mun¬
di estis propter sermonẽ quem locutus
sum uobis. Ecce & ipse mundator est pal¬
mitum. quod est agricolȩ non uitis officiũ.
qui etiam palmites operarios suos fecit.
Nam & si non dant incrementum. impen¬
dunt tamen aliquod adiumentũ : sed non
de suo. Quia sine me inquit non potestiᷤ
facere quicquam. Audi &iam ipsos con¬
fitentes. Quid autem est appollo: Quid
autem paulus: Ministri ꝑ quos credi¬
distis. Et unicuiq sicut dñs dedit. Ego

Expanded text:
ait, Pater major me est: secundum id vero, quod ait, ego et Pater unum sumus, et ipse agricola est; nec talis quales sunt qui extrinsecus operando exhibent ministerium; sed talis ut det etiam intrinsecus incrementum. Nam neque qui plantat, est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementunde ipse et Pater unum sunt: et si Verbum caro factum est quod non erat, manet autem quod erat. Denique cum de Patre tanquam de agricola dixisset, quod infrcontinuo etiam seipsum mundatorem palmitum ostendit. Jam vos, inquit, mundi estis, propter sermonem quem locutus sum vobis . Ecce et ipse mundator est palmitum, quod est agricolae, non vitis officium: qui etiam palmites operarios suos fecit. Nam etsi non dant incrementum, impendunt tamen aliquod adjumentum; sed non de suo, quia sine me, inquit, nihil potestis facere Ibidem, 5. Audi etiam ipsos confitentes. Quid autem est Apollo? Quid autem Paulus? Ministri per quos credidistis, et unicuique sicut Dominus dedit. Ego
Abbreviated transcription (Latin):
Unius quippe natura sunt uitis & palmites.
Propt̃ quod cum ee̾t ds̃ cuius naturȩ non sumꝰ.
factus est homo ut in illo e̾e̾t uitis humana
natura. cuius & nos homines palmites esse
possemus. Quid ergo est ego sum uitis uera:¬
Ab illa utiq discernit cui dicitur. Quomo¬
do conuersa es in amaritudinem uitis alienę.
Nam quo pacto est uitis uera. quae expecta¬
ta est ut faceret uuam fecit autẽ spinas.
Ego sum in quit uitis uera. et pater meuᷤ
agricola est. Omnem palmitem in me
non ferentem fructũ tollet eũ. & omnẽ

Expanded text:
Unius quippe naturae sunt vitis et palmites: propter quod cum esset Deus , cujus naturae non sumus, factus est homo, ut in illo esset vitis humana natura, cujus et nos homines palmites esse possemus. Quid ergo est, Ego sum vitis veraab illa se utique discernit cui dicitur, Quomodo conversa es in amaritudinem vitis aliena ? Nam quo pacto est vitis vera, quae exspectata est ut faceret uvam, fecit autem spinas? Ego sum, inquit, vitis vera, et Pater meus agricola est. Omnem palmitem in me non ferentem fructum, tollet e
Abbreviated transcription (Latin):
qui stat ꝓfiliis popłi tui. Et ueni& tempꝰ
quale non fuit ab guo quo gentes cͥe cȩpert̃
usq ad tempus illud. Et in tempore illo¬
saluabitur populus tuus. omnis qui inuen¬
tus fuerit scriptus in libro. Et multi de
his qui dormiunt in terrȩ puluere euigi¬
labunt. alii inuitam ȩternã. & alii in obpro¬
brium: ut uideant semꝑ. Qui autem
docti fuerint fulgebunt quasi splendor fir¬
mamenti. & qui adiustitiam erudiunt
multos quasi stellȩ in ꝑpetuas ȩternitates¬

Expanded text:
 filiis populi tui: Et veniet tempus: quale non fuit ab eo, ex quo gentes esse coeperunt, usque ad tempus illud. Et in tempore salvabitur populus tuus, omnis qui inventus fuerit scriptus in libro. Et multi de his qui dormiunt in terrae pulvere evigilabunt: alii in vitam aeternam, et alii in opprobrium, ut videant semper. Qui autem docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti: Et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in pe
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝑpetuum & nullo fine obnoxium diem
sunt cum illo acturi. illum uidelic& quẽ
uidere desiderans propheta cantabat.
quia melior est dies una in atriis tuis suꝑ
milia. Erat autem andreas frater sẏmonis
petri unus ex duob qui audierant a ioħe.
& secuti fuerant eum. Inue̾nit hic primum

Expanded text:
ta, perpetuum et nulli fini obnoxium diem ta, perpetuum et nulli fini obnoxium diem sunt cum illo acturi, illum, videlicet, quem videre desiderans propheta cantabat: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia. Erat autem Andreas, frater Simonis Petri, unus ex duobus qui audierant a Joanne, et secuti fuerant eum. Inven
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ostendit. Uenire & enim post iħm
est ut mansionem eius uidere possimus:
bonis operibus quae ipse prę monstrauit
insistere. horumq cotidianis ꝓfectibus
ad celsitudinem diuinȩ uisionis adtingere
Uencrunt inquit. & uiderunt ubi mane¬
ret: & apud eum manserunt die illo. Hora
autem erat quasi decima. Quia lex inde¬
cem pręceptis data est: solet in denario
numero ꝑfectio legis indicari. Bene ergo
decima hora uenerunt discipuli ut man¬
sionem iħu uiderent: qui a nimirum necesse
est ut qui dm̃ desiderat uidere dĩ se man¬
datis humiliter subdat: quiq luce diuinę
contemplationis post modum frui appetit
prius adiuuante dño de calogum legis ꝑ
opera lucis quasi decem horas diei sole inlu¬
strante compleat. Ꝙ illi quidem die illo
manentes apud dñm. felicissima ueritatis
speculatione uesperam exprctabant: at
uero omnes electi post operum bonorum
perfectionem. post impleta legis dĩ prȩcep¬

Expanded text:
nobis ostendit. Venire etenim post Jesum nobis ostendit. Venire etenim post Jesum est, ut mansionem ejus videre possimus, bonis operibus quae ipse praemonstravit insistere, horumque quotidianis profectibus ad celsitudinem divinae visionis attingere. Venerunt, inquit, et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo: hora autem erat quasi decima. Quia lex in decem praeceptis data est, solet in denario numero perfectio legis indicari. Bene ergo decima hora venerunt discipuli, ut mansionem Jesu viderent, quia nimirum necesse est, ut qui Deum videre desiderat, Dei se mandatis humiliter subdat; quique luce divinae contemplationis postmodum frui appetit, prius, adjuvante Domino, decalogum legis per opera lucis, quasi decem horas diei sole illustrante, compleat. Et illi quidem die illo manentes apud Dominum, felicissima veritatis speculatione vesperam exspectabant. At vero omnes electi post operum bonorum perfectionem, post impleta legis Dei praecep
Abbreviated transcription (Latin):
instruendi. Unde & ipse quia illos bene
petentes. quȩrentes. pulsantes uidit : li¬
bens eis secretarium sui reserauit archani.
eosq introducens ueritatis euangłicȩ rudi¬
mentis quȩ desiderabant illustrauit. Nã
sequitur. Dicit eis. Uenite & uidete. Sta¬
timq sub iungitur. Uenerunt & uide¬
runt ubi maner&. & apud eum manser̃t
die illo. Qđ si altiori sensu libet inspictre
quid nobis agendum insinuent discipuli¬
in eo quod ad dñm quidem ambulantem
uenerant. sed locum continuo ubi habitar&
inquirebant: admonent utiq: nos. ut quo¬
tiens in carnationis eius transitum ad men¬
tem reducimus. sollicito semꝑ eum corde
rogemus ut habitationem nobis ȩternae
sur mansionis quae est apud patrẽ osten¬
dere dignetur. dicentibeum moẏse. Dñe.
ostende nob̾ głam tuam. Qđ autẽ ipse
discipulos uenire & ubi maner& uidere
pręcipit: uirtutum ꝓfecto studium quib
ad ȩterna gaudia ꝑueniamus sub eundum

Expanded text:
instruendi. Unde et ipse, quia illos bene instruendi. Unde et ipse, quia illos bene petentes, quaerentes, pulsantes vidit, libens eis secretarium sui reseravit arcani, eosque introducens veritatis evangelicae rudimentis, quae desiderabant illustravit. Nam sequitur: Dicit eis: Venite et videte. Statimque subjungitur: Venerunt et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo. Quod si altiore sensu libet inspicere, quid nobis agendum insinuent discipuliin eo quod ad Dominum quidem ambulantem venerunt; sed locum continuo ubi habitaret inquirebant, admonent utique nos, ut quoties incarnationis ejus transitum ad mentem reducimus, sollicito semper eum corde rogemus, ut habitationem nobis aeternae suae mansionis, quae est apud Patrem, ostendere dignetur, dicentes cum Moyse: Domine, ostende nobis gloriam tuam . Quia autem ipse discipulos venire, et ubi maneret videre praecipit, virtutum profecto studium, quibus ad aeterna gaudia perveniamus, subeundum
Abbreviated transcription (Latin):
illius uerbum grae̾ ꝑcipere. quo & ipsi me¬
rerentur in agnorum dĩ sorte computari
dnm primi sequerentur: ut &iam mystice
designarent omnes qui illum ꝑfecte seque¬
rentur gemina dilectione deuotos esse
debere. hoc est & eiusdem sui redẽptoris
& fratrum simul amore flagrantes. Con¬
uersus autem iħc & uidens cos sequentes
se: dicit eis. Quid quęritis: Non po¬
tuit ignorare dñs quid sequentes se dis¬
cipuli ioħis quȩrerent. sed in eoquod ad
illos se sequentes conuertitur. quod ipse
nifeste in notuit quantũ bonis nr̃is studi is
delectetur. quam libenter iter ueritatis
in choantibus ipse auxilium laturus occur¬
rat. Qui dixerunt ei. Rabbi. quod dicit᷑
interpretatum magister. ubi habitas :
Nolebant transitorie magisterio uerita¬
tis ꝑfrui sed mansionem potius in qua ha¬
bitar& in quirebant : quatinus & tunc li¬
berius insecreto uerbis illius imbui. & ex¬
inde sȩpius eum possent uisitare plenius

Expanded text:
illius verbum gratiae percipere, quo et ipsi meillius verbum gratiae percipere, quo et ipsi mererentur in agnorum Dei sorte computari.ui Dominum primi sequerentur, ut etiam mystice designarent omnes qui illum perfecte sequerentur, gemina dilectione devotos esse debere, hoc est, et ejusdem sui Redemptoris et fratrum simul amore flagrantes. Conversus autem Jesus, et videns eos sequentes se, dicit eis: Quid quaeritis? Non potuit ignorare Dominus, quid sequentes se discipuli Joannis quaererent, sed in eo quod ad illos se sequentes convertitur, quod ipse nifeste innotuit, quantum bonis nostris studiis delectetur, quam libenter iter veritatis inchoantibus ipse auxilium laturus occurrat. Qui dixerunt ei: Rabbi, quod dicitur interpretatatum MAGISTER, ubi habitas? Nolebant transitorie magisterio veritatis perfrui, sed mansionem potius, in qua habitaret, inquirebant; quaetenus et tunc liberius in secreto verbis illius imbui, et exinde saepius eum possent visitare plenius
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem diuinitatis in qua semꝑ patri est¬
ęqualis aptissime designat. Respiciens ergo
iħm ambulantẽ ioħs dicit. ecce agnus dĩ:
quia uidens eum inter homines conuersan¬
tem ꝓfectumq illis uitȩ cęlestis & factis de¬
monstrantem & uerbis. aꝑte ꝓnuntiabat
quia non ipse ut putabant sed ille cͥet qui
adredẽptionem generis humani adõ patre
eet missus inmundum. ille qui formã in na¬
centiȩ & patientiȩ inse credentib ẽet datu¬
rus. De quo in carne uenturo pręcinens ꝓ¬
pheta dicebat. Sicut ouis ad occisionem
ducetur: & sicut agnus coram tondente se
sine uoce sic obmutescet. Et iterũ Ipse aut̃
uulneratꝰ est ꝓpter peccata nr̃a: & liuore
eius sanati sumus. Et audierunt eum duo
discipuli loquentẽ. & secuti sunt iħm. Testi¬
monium ꝑhibente iohanne quia iħs e̾er
agnus di. secuti sunt illum discipuli: magiꝰ¬
desiderantes ab ipso iħu quam ap̃cursore

Expanded text:
nitatem divinitatis, in qua semper est Patri anitatem divinitatis, in qua semper est Patri aequalis, aptissime designat. Respiciens ergo Jesum ambulantem Joannes dicit: Ecce Agnus Dei, quia videns eum inter homines conversantem, profectumque illis vitae coelestis et factis demonstrantem, et verbis aperte pronuntiabat, quia non ipse, ut putabant, sed ille esset, qui ad redemptionem generis humani a Deo Patre missus esset in mundum, ille qui formam innocentiae et patientiae in se credentibus esset daturus, de quo in carne venturo praecinens propheta dicebat: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et sicut agnus coram tondente se sine voce sic obmutescet . Et iterum: Ipse autem vulneratus est propter peccata nostra, et livore ejus sanati sumus. Et audierunt eum duo discipuli loquentem, et secuti sunt Jesum. Testimonium perhibente Joanne, quia Jesus esset Agnus Dei, secuti sunt illum duo discipuli, magidesiderantes ab ipso Jesu, quam a praecursore
Abbreviated transcription (Latin):
relaturus euangłista prȩiiserit stetisse
iohannem cum discipulis iħm uero ambu¬
lasse. & illo utiq ambulasse ubi sequentib
se discipulis iohannis mansionem in qua
habitabat ostender&. Cȩteraq huius modi
quȩ sequentia lectionis euangłicȩ comme¬
morant si enueleatius discutiantur: in¬
ueniemus cȩlestibus redundare mẏsteriiᷤ.
Stabat enim iohannes. & respexit iħm:
quia in magno iam culmine ꝑfectionis ani¬
mi gressũ fixerat unde iure celsitudinem
diuinę maiestatis mereretur intueri. Stabat.
quia illam uirtutum arcem conscenderat
aqua nullis temptationũ poss& imꝓbitatib
deici. Stabant cum illo & discipuli: qui a
magisterium eius corde sequebantur immo¬
bili. & respiciens in quit iħm ambulantẽ.
dicit. Ecce agnus dĩ. Ambulatio iħu dis¬
pensationem in carnationis qua ad nos ue¬
nire ac nob̾ exempla uiuendi prȩbere dig¬¬
natus est insinuat: sicut mansio eius aeter¬

Expanded text:
relaturus evangelista praemiserit, stetisse relaturus evangelista praemiserit, stetisse Joannem cum discipulis, Jesum vero ambulasse, et illo utique ambulasse, ubi sequentibus se discipulis Joannis mansionem in qua habitabat ostenderet; caeteraque hujusmodi, quae sequentia lectionis evangelicae commemorant, si enucleatius discutiatur, inveniemus coelestibus redundare mysteriis. Stabat enim Joannes, et respexit Jesum, quia in magno jam culmine perfectionis animi gressum fixerat, unde jure celsitudinem divinae Majestatis mereretur intueri. Stabat, quia illam virtutum arcem conscenderat, a qua nullis tentationum posset improbitatibus dejici. Stabant cum illo et discipuli, quia magisterium ejus corde sequebantur immobili. Et respiciens, inquit, Jesum ambulantem, dicit: Ecce Agnus Dei. Ambulatio Jesu dispensationem incarnationis, qua ad nos venire, ac nobis exempla vivendi praebere, dignatus est, insinuat; sicut mansio ejus aeter
Abbreviated transcription (Latin):
ANta ac talis est scriptura diui
ne sublimitas. ut non solum uer¬
ba quae ascis uel abipso dño dicta re¬
feruntur. sed &iam circumstanti a
rerum quȩ simpliciter posita uidetur
spiritualib sit plena mẏsteriis. Ecce eniꝰ
stabat iohannes & ex discipulis eius duo. &
respiciens iħm ambulantem dicit. ecce agnꝰ
di: statimq cognouimus imino iam nunc¬
notum ad memoriam reuocauimus quare
dnm̃ prȩcursor suus agnum dĩ uocauerit.
Quia uidelicet eum prȩcȩteris mortalibus
singulariter in nocentem hoc est ab omni
peccato mundum nouit. quia nos suo san¬
guine redẽpturum. qui a dona sui uelleris
sponte largiturum ex quo uestem nobis nup¬
tialem facere possimus. id est exempla uiuen¬
di nobis relicturum prȩuidit quib in dilecti¬
ont calesieri deberemus. Hoc ergo testimno .iͣ.¬
nium prȩcursoris dñi quia facilt patet fide¬
libus. citum amoris intimi fomitẽ audien¬
tium cordibus infundit: sed non ẽ putan¬
dum quia sine certi ratione mysteri hoc

Expanded text:
anta ac talis est divinae Scripturae sublimitas, ut non solum verba, quae a sanctis vel ab ipso Domino dicta referuntur, sed etiam circumstantia rerum, quae simpliciter posita videntur, spiritualibus sint plena mysteriis. Ecce enim, puli ejus duo, et respiciens Jesum ambulantem, dicit: Ecce Agnus Dei, statimque cognovimus, imo jam notum ad memoriam revocavimus, quare Jesum praecursor suus Agnum Dei vocaverit; quia, videlicet, eum prae caeteris mortalibus singulariter innocentem, hoc est, ab omni peccato mundum novit, quia nos sanguine suo redempturum quia dona sui velleris sponte largiturum, ex quo vestem nobis nuptialem facere possimus, id est, exempla vivendi nobis relicturum praevidit, quibus in dilectione calefieri deberemus. Hoc est ergo testimonium praecursoris Domini, quia facile patet fidelibus cum amoris intimi fomitem audientium cordibus infundit. Sed non est putandum quia sine certi ratione mysterii hoc
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ petrus obfirmitatẽ fidei. uocat᷑ petrus
ob inuincibile robur m̃tis. uocatur petruᷤ
sit. Hinc est enim qđ eađe petra uidelic&
xp̃c cũ int̾rogar& discipłos suos quẽ eũ ẽẽ¬
dicerent. ac petrus responder& dicens tu es
xp̃c filius dĩ uiui: continuo purã eius confes¬
sionẽ iuxta utriusq nominis significantiã
digna remuneratione donauit. Sed & ipsa
petri appellatio quid inse sacram̃ti gesta¬
ret aperuit. Primo nãq ait desẏmone.
beatus es sẏmon bariona. quia caro & san¬
guis non reuelauit tibi sed pater meus qui
in cęlis ẽ : ac deinde subiunxit de petro.

Expanded text:
autem Petrus ob firmitatem fidei; vocatur Petrus autem Petrus ob firmitatem fidei; vocatur Petrus ob invincibile robur mentis; vocatur Petrus, sit. Hinc est enim, quod eadem petra, videlicet Christus, cum interrogaret discipulos suos quem eum dicerent esse, ac Petrus responderet, dicens: Tu es Christus, Filius Dei vivi , continuo puram ejus confessionem juxta utriusque nominis significantiam digna remuneratione donavit; sed et ipsa Petri appellatio quid in se sacramenti gestaret aperuit. Primo namque ait de Simone: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus, qui in coelis est; ac dei
Abbreviated transcription (Latin):
credentes uidere bona dnĩ interra uiuentiũ
donrc hȩc ꝑcipiant expectare dnm̃ cum
psalmista & uiriliter agere ac cor suum con¬
fortare contendunt. Qđ aut̃ sỹmon filius
fuit iohanna id est grat̾ dĩ: aꝑte demonstrat
quia quic quid deuotę obȩditionis dñõ im¬
pendit. quic quid merito obȩdientiȩ prȩmii
ꝑennis adnõ recepit. totũ hoc nimirũ prȩ¬
ueniente se grã suꝑnȩ pietatis ut habere
poss& accepit. Ecce audistis lemĩ quare
primus apłoꝵ prius sẏmon dictus quo my¬
sterio filius sit iohanna: restat prȩscrutari
quid archani contineat nomen quo rum
denuo saluator appellauit: Tu in quit uo¬
caberis cęphas: qđ interpretat᷑ petrus. Neq
uero petriuocabulo quasi hebreo uel sẏro
aliã int̃pretationẽ quȩrere oportet: sed
ꝓ certo nosse quia iđe grece & latine petrꝰ
qđ sẏriace cephas significat. Et in utraq
lingua nom̃ apetra diriuatũ est. Uocat᷑

Expanded text:
credentes videre bona Domini in terra viventium, credentes videre bona Domini in terra viventium, donec haec percipiant, exspectare Dominum cum Psalmista, et viriliter agere, ac cor suum confortare contendunt. Quod autem Simon filius fuit Joanna, id est, gratiae Dei, aperte demonstrat, quia quidquid devotae obeditionis Domino impendit, quidquid merito obedientiae praemii perennis a Domino recepit, totum hoc nimirum praeveniente se gratia supernae pietatis, ut habere posset, accepit. Ecce audistis, fratres charissimi, quare primus Apostolorum prius Simon dictus, quo mysterio filius sit Joanna; restat perscrutari quid arcani contineat nomen, quo eum denuo Salvator appellavit. Tu, inquit, vocaberis Cephas, quod interpretatur PETRUS. Neque vero Petri vocabulo, quasi Hebraeo vel Syro, aliam interpretationem quaerere oportet, sed pro certo nosce quia idem Graece et Latine Petrus quod Syriace Cephas significat, et in utraque lingua nomen a petra derivatum est. Vocatur
Abbreviated transcription (Latin):
nis uel patris eius dicere. qui omniũ scorũ
nomina scripta tenet in cȩlo: sed positurus
discipulo nomen meriti sublimioris ditaturꝰ
ret. primo uoluit ostendere quia quod apa¬
rentibus accȩperat nomen & iamipsum sig¬
nificatione uirtutis non carer&. Dymon
ergo obordiens. iohanna dicitur dñi gr̃ã
Tues sẏmon filius ighanna: tu es obȩdiens
filius grae̾ dĩ. Q merito ille obȩdientis no¬
mine censetur: qui & prius inuitante andrea
mox dnm̃ uidere curauit. & post modum
cum ipse dñs eum ad discipulatum uocar&
statim cum eodem andrea que pariter uo¬
cauit relictis retibus quoꝵ usu uiurbat eũ
sequi non distulit. Unde et andreae quoq
nomen ueram m̃tis cius imaginẽ prȩfert.
Andreas nãq grecẽ. latine dicitur uirilis. Et
adipsius dnĩ ussionẽ sequendo ad eoꝵ se sor¬
tẽ ꝑtinere docet: qͥ tẽporalia quȩ possident
fortiter aet̃noꝵ amore contẽpnunt. qui

Expanded text:
nis vel patris ejus dicere, qui omnium sanctorum nis vel patris ejus dicere, qui omnium sanctorum nomina scripta tenet in coelo; sed positurus discipulo nomen meriti sublimioris, ditatururet, primo voluit ostendere quia quod a parentibus acceperat nomen etiam ipsum significatione virtutis non careret. Simon ergo obediens Joanna dicitur Domini gratia. Tu es Simon filius Joanna, tu es obediens filius gratiae Dei. Et merito ille obedientis nomine censetur, qui et prius, invitante Andrea, mox Dominum videre curavit; et postmodum cum ipse Dominus eum ad discipulatum vocaret, statim cum eodem Andrea, quem pariter vocavit, relictis retibus quorum usu vivebat, eum sequi non distulit. Unde et Andreae quoque nomen veram mentis ejus imaginem praefert. Andreas namque Graece, Latine dicitur virilis. Et ad ipsius Domini jussionem sequendo ad eorum se sortem pertinere docet, qui temporalia quae possident fortiter aeternorum amore contemnunt: qui
Abbreviated transcription (Latin):
cundum mensuram donationis xp̃i. Uoca .f.¬
bantur autem xp̃i & sacerdotes in lege et
reges: infiguram nimirum eiusdem ueri
nr̃i. incuius tẏpo &iam materiali linieban¬¬
tur oleo. Non solum autem illi: sed & nr̃i
ab ipsa sacri chrismatis unctione. ab ipsa
pantur. ꝓpheta teste qui ait. Existi insa¬
lutem populi tui. ut saluos facias christos
naret ẽẽ participes. Sequitur. Intuitus autẽ
cum iħc dixit. Tues sỹmon filius iohanna.
Intuitus est sẏmonem iħc: non exteriorib
solum oculis sed & interno diuinitatis intui¬
tu. iuxta illud beatis amuhelis. Homo uid&
in facie. ds̃ autem intuetur cor. Uidit cor¬
dis eius simplicitatẽ. uidit animi sublimita¬
tem. cuius merito cunctȩ e̾et prȩferendus
ȩccłe. uidit quia uocante andrea feruen¬
te adse amore ꝑuolauerit: ideoq uenien¬
tem mox familiari affatur eloquio. tues
inquiens sẏmon filius iohannã. Nec mag¬
num est dño uocabulum cuius libet homi¬

Expanded text:
cundum mensuram donationis Christi . Vocacundum mensuram donationis Christi . Vocabantur autem Christi, et sacerdotes in lege et reges, in figuram nimirum ejusdem viri , in cujus typo etiam materiali liniebantur oleo. Non solum autem illi, sed et nostri  ita etiam ab ipsa sacri chrismatis unctione, et ab ippantur, propheta teste qui ait: Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos naret esse participes. Sequitur: Intuitus autem eum Jesus, dixit: Tu es Simon filius Joanna. Intuitus est Simonem Jesus, non exterioribus solum oculis, sed et interno divinitatis intuitu, juxta illud beati Samuelis: Homo videt in facie, Deus autem intuetur cor . Vidit cordis ejus simplicitatem, vidit animi sublimitatem, cujus merito cunctae esset praeferendus Ecclesiae. Vidit quia, vocante Andrea, fervente ad se amore pervola verit; ideoque venientem mox familiari affatur eloquio: Tu es, inquiens, Simon filius Joanna. Nec magnum est Domino vocabulum cujuslibet homi