comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Reo iure quo dicit apostolus: Similiter &uir non ha¬
b& potestatem corporisui sed mulier: Vter&ur
mulier at pariendum & altera: quod non poterat & se
ipsa : Nulla est hic cupidolas ciuiȩ  nulla nequitiȩ
turpitudo : ab uxore causa prolis ancilla marito tra¬
ditur:amarito causa prolis accipitur Abutroq
non culpȩ luxur: sed nature fructus & quiritur.
eniq cum ancilla grauida domina sterebruperbir&
& hoc sarra suspicione mulebri uiro potiur impu¬
tar&. &i amibi demonserauit abraham non reama¬
torm seruum sed liberum fuirre gen&orm & inagar
sanx coniugii. pudicitiam custo dirrȩ : nec uoluptatẽ
suam: Sed uoluntatem illiur impleuirse : accepirse:
Nec p&isse: accerũsse. nechȩsirse: seminasse nec amasse.
Uitenim eace ancillai tua inmanib: tuir utere ea quomodo
tibi placuerit: Ouisum uiriliter utentem feminis: coniuge
temperanter ancilla obtemperanter : nulla intempesant̃¬

Expanded text:
et eo iure, quo dicit apostolus: Similiter et uir non haet eo iure, quo dicit apostolus: Similiter et uir non habet potestatem corporis sui, sed mulier, uteretur mulier ad pariendum ex altera, quod non poterat ex se ipsa. Nulla est hic cupido lasciuiae, nulla nequitiae turpitudo. Ab uxore causa prolis ancilla marito traditur, a marito causa prolis accipitur; ab utroque non culpae luxus, sed naturae fructus exquiritur. Denique cum ancilla grauida dominae sterili superbiret et hoc Sarra suspicione muliebri uiro potius inputaret, etiam ibi demonstrauit Abraham non se amatorem seruum, sed liberum fuisse genitorem et in Agar Sarrae coniugii. pudicitiam custodisse nec uoluptatem suam, sed uoluntatem illius inpleuisse; accepisse nec petisse, accessisse nec haesisse, seminasse nec amasse. Ait enim: Ecce ancilla tua in manibus tuis, utere ea quo modo tibi placuerit.s o uirum uiriliter utentem feminis, coniuge temperanter, ancilla obtemperanter, nulla intemperant
Abbreviated transcription (Latin):
tenebroro timore abrahȩ circasolir occasum Idest
propinquante iã fine sȩculi : sic ad solir occasum
desł adipsum iamfinem signifĩcatur isto igne dier iudi¬
cii: dirimens carnales per ignem saluandor. & inigne
damnandos : De inde testamentũ factum ad abram
terram chanaan proprie manifestat. & nominat
Nonergo a flumine magno
eypti. hoc est nilo sed apasuo : quod diuidit in terra goptũ.
& palestinam ubi est ciuitas rino corura : Iam hinc tem
pora consequuntur filiorum abrahȩ unius. eagar.
ancilla: alterius desarralibera. De quibur in lbro.
superiore iam diximus: Quod autẽ attin& adrẽ
gertam nullo modo est inruendum dehac concu¬
bina crimen abrahȩ: Vsus estea quippe ad gene¬
randam prolem non ad eplendam libidinem nec in sul¬
tans sed potius oboediens coniugi que sua stere lita¬
tis credi dit es se solatium ñifecundum ancille uterum
qm̃ natura noꝵ potesãt uoluntate facer & suum

Expanded text:
tenebroso timore Abrahae circa solis occasum, id est tenebroso timore Abrahae circa solis occasum, id est propinquante iam fine saeculi: sic ad solis occasum. id est ad ipsum iam finem, significatur isto igne dies iudicii dirimens carnales per ignem saluandos et igne damnandos. Deinde testamentum factum ad Abraham terram Chanaan proprie manifestat et nominat Non ergo a flumine magno Aegypti, hoc est Nilo, sed a paruo, quod diuidit inter Aegyptum et Palaestinam, ubi est ciuitas Rhinocorura. pora consequuntur filiorum Abrahae, unius de Agar ancilla, alterius de Sarra libera, de quibus in libro superiore iam diximus. Quod autem adtinet ad rem gestam, nullo modo est inurendum de hac concubina crimen Abrahae. Usus est ea quippe ad generandam prolem, non ad explendam libidinem, nec insultans, sed potius oboediens coniugi, quae suae sterilitatis credidit esse solacium, si fecundum ancillae uterum, quoniam natura non poterat, uoluntate faceret suum,
Abbreviated transcription (Latin):
non infirmat ad euacuandẽ promis sionem
a mergo isti quadringenti & triginta quadringenti
poterant nuncupari : quia non sunt multo ampliui
quanto magis cumaliquot iam eistonumero
preterirsent : quando illa inuisu demons trateo
& dicta sunt abrahȩ uelquanto isaac natur ert cen¬
tenario patrisuo aprima promirsione post igiti
quinq: annos cum iam &istis quadringentpr
triginta quadringenti & quinq: remanerente
quor dr̃ qua dringentos uoluit nominaere  & c&era
Que sequuntur in uerbis p̃nuntiantis dĩ. nullurdu¬
bitauerit adisra heliticum populum pertinere
quod uero ad iungitur: Cum autẽ iamsol esat
adoccasum flamma facta est. Qecce for naxsu¬
& ecce for nax su¬
mabunta & lam pades ignir : quȩ per transierunt
per me dic diuisa illa: Significant iam insine
seculi perinem iudicandos erse carnaler sicuteñ
afflictio ciuitatirdĩ qualir antea numquam fuit:
quȩ sub anti christo futura speratur : significatur

Expanded text:
non infirmat ad euacuandam promissionem. non infirmat ad euacuandam promissionem. Iam ergo isti quadringenti et triginta anni quadringenti poterant nuncupari, quia non sunt multo amplius: quanto magis cum aliquot iam ex isto numero praeterissent, quando illa in uisu demonstrata et dicta sunt Abrahae, uel quando Isaac natus est centenario patri suo, a prima promissione post uiginti quinque annos, cum iam ex istis quadringentis triginta quadringenti et quinque remanerent, quos Deus quadringentos uoluit nominare. Et cetera, quae sequuntur in uerbis pbitaverit ad Israeliticum populum pertinere. 4. Quod vero adjungitur, Cum autem jam sol erat ad occasum, flamma facta est, et  ecce fornax fumabunda et lampades ignis, quae pertransierunt per media diuisa illa, significat iam in fine saeculi per ignem iudicandos esse carnales. Sicut enim adflictio ciuitatis Dei, qualis antea numquam fuit, quae sub Antichristo futura speratur, significatur
Abbreviated transcription (Latin):
tiatum est hoc futurum quẽ am modũ enĩ scriptũ ẽ.
d&hara patre abrahȩ  & suerunt dicsthacre incharra
Non quia ibi omnes asti sunt
Sed quia ibi compl&i sunt: ita & hic ꝓpterea interpositũ
est : & in seruitutem redigent eos: & assligent eos quad sĩ¬
gentis annis qm̃ iste numerur in eadem afflictione
compl&us est : non quia ibi uniuessus ꝑ actus esł qua¬
dringenti sane dicuntur anni ꝓpter numeri plenitu¬
dinem: quam uir aliquanto amplius sint siue hoc
tempore computentur quo ista promit tebantur. a¬
brahȩ : siue & quonatus ẽ isa ac propter semen abra hȩ
dequo ista p̃dicuntur computantur enim sicut supe¬
rius iam diximur ab anno septuagei simo & quinto
abrahȩ quando adeum facta est prima promissio
usq: at aitum isrħł & egypto qua dringenti & trigin¬
ta anni quorum a postolus ita meminit̃:ituro
Hoc autem dico inquit testamentum confirmatum
ado post qua dringentos triginta annos factala

Expanded text:
tiatum est hoc futurum. Quemadmodum enim scriptum est tiatum est hoc futurum. Quemadmodum enim scriptum est de Thara, patre Abrahae: Et fuerunt dies Tharae in Carra non quia ibi omnes acti sunt, sed quia ibi conpleti sunt: ita et hic propterea interpositum est: Et in seruitutem redigent eos et adfligent eos quadringentis annis, quoniam iste numerus in eadem adflictione conpletus est, non quia ibi uniuersus peractus est. Quadringenti sane dicuntur anni propter numeri plenitudinem, quamuis aliquanto amplius sint, siue ex hoc tempore conputentur, quo ista promittebantur Abrahae, siue ex quo natus est Isaac, propter semen Abrahae, de quo ista praedicuntur. Conputantur enim, sicut superius iam diximus, ab anno septuagensimo et quinto Abrahae, quando ad eum facta est prima promissio, usque ad exitum Israel ex Aegypto quadringenti et triginta anni; quorum apostolus ita meminit: Hoc autem dico, inquit: testamentum confirmatum a Deo post quadringentos triginta annos facta lex
Abbreviated transcription (Latin):
erant non boni aliquio sed spiritus indicant aeris
huuis pastum quendam suum de carnalium diuisione
querentes : Quod autem illis consedit abraham
significat &iam illar carnalium diuisioner uiror
us que infinem perseueraturos fideles: Ecirca solis
occasum quod pauor insuit in abraham. & timor
tenebirosus magnur significat circa huiur sȩculi.
magnam pertur bationem: ac tribulatio
futuram fidelium. dequa tñr dicit ineuan gelio
Olit enim tunc tribulatio magna: qualis non fuit
ab initio. Quoduero dictum est ad abraham.
sciendo scies : quia peregrinum erit sementuum inter¬
ra non propria : & inserui tutem redigent eos
& affligent eor quad ringentis annis: depopulo isrł
qui fuerat in egypto seruiturus. apertissime prophe¬
tatum est : non quod in eadem seruitute sub egptis
affligentib qua dringentor annor illepopulus fuerat
perac turur. sed in ip̃sis quadringentir annis prenun

Expanded text:
erant, non boni aliquid, sed spiritus indicant aeris erant, non boni aliquid, sed spiritus indicant aeris hujus, pastum quemdam suum de carnalium divisione quaerentes. Quod autem illis consedit Abraham, significat etiam inter illas carnalium divisiones veros usque in finem perseveraturos fideles. Et circa solis occasum quod pavor irruit in Abraham, et timor tenebrosus magnus, significat circa hujus saeculi finem magnam perturbafuturam fidelium, de qua Dominus dicit in euangelio: Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit  initio. Quod uero dictum est ad Abraham: Sciendo scies, quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria, et in seruitutem redigent eos et adfligent eos quadringentis annis, de populo Israel, qui fuerat in Aegypto seruiturus, apertissime prophetatum est; non quod in eadem seruitute sub Aegyptiis adfligentibus quadringentos annos ille populus fuerat peracturus, sed in ipsis quadringentis annis praenun
Abbreviated transcription (Latin):
insignes articuli temporum : ab adam usque ad noȩ.
Et inde usq ad abraham: & inde uiq ad dauidis qiure robate
aule primur in regogentis istahelbice onĩ est uolirarr
Que paurur. In hoc ordine tertio qui tenditur. Qeabrobiaur
uiq aot auid tamquam tertiam &atem gerens ille popuilus
adoleun  Siue aliquid aliud conuenientius ista significent
Nullo modo tamen tubitauem spiritaler in ea p̃siguratos
Additamento turturir & columbȩ.: Et ioeo dic tumestr
aues autem non diuisit qm̃ car naler inter se diuiduntur.
Spiritales autem nullomodo niue anegotiosis conuersatio¬
nibur hominum sere moueant sicut turtur siue inter
illas dgant scut columba: utraq tamen auis est simpl&x
& in noxia: significanr et in ipso is rahelitico populo cuĩ
terra illa danda erat futuror in diuituos filior pro¬
missionis: & hereder regni in &erna felicitate mansuri
Qies autem descendentes supracorposa: quȩ diuis co

Expanded text:
insignes articuli temporum ab Adam usque ad Noe insignes articuli temporum ab Adam usque ad Noe t inde usque ad Abraham et inde usque ad Dauid, qui reprobato Saule primus in regno gentis Israeliticae Domini est uoluntate fundatus, in hoc ordine tertio, qui tenditur ex Abraham usque ad Dauid, tamquam tertiam aetatem gerens ille populus adoleuit, siue aliquid aliud conuenientius ista significent: nullo modo tamen dubitauerim spiritales in ea praefiguratos additamento turturis et columbae. Et ideo dictum est: Aues autem non diuisit, quoniam carnales inter se diuiduntur, spiritales autem nullo modo, siue a negotiosis conuersationibus hominum se remoueant, sicut turtur, siue inter illas degant, sicut columba; utraque tamen auis est simplex et innoxia, significans et in ipso Israelitico populo. cui terra illa danda erat, futuros indiuiduos filios promissionis et heredes regni in aeterna felicitate mansuri. Aues autem
Abbreviated transcription (Latin):
defecirse ut dicer& dominator dñe secđm quis sciam quia
herer eiur ero tenȩ quippe illiur promirsccerat hereditar:
Nonenm ait unde sciam quan ad huc nentreder& sed ait.
Secundum quid sciam ut ei rei quam crediderat: aiqua sim¬
litudo adhiber&ur : quaeius modus agnoscer&us :
sicut non est uirginis mariȩ diffidentia quodait : quomo¬
dosi & istuo qm̃ uisum non egnosco:
Quod enim futurum esse certa erat modum quo fier& inqui¬
rebat & hoc cum quȩsis s& audiuit: Deniq & hic¬
simili tudo data est : deanimalibur iuuenca & capra
&ari &e : et duabur uolucribur: turture & columba:
Vt secundum hȩc futurum scir&: quod futurum esse iam
non ambiger&: Siue ergo per iuuencam signisicane
sit plebs posita sub iugo legis: Percapram eadem plebir
peccatrix futura perari &em cademplebs &iam noniur a
que animalia propterea trima dicuntur quiacum sint

Expanded text:
defecisse, ut diceret: Dominator Domine, secundum quid sciam, quia defecisse, ut diceret: Dominator Domine, secundum quid sciam, quia heres eius ero? terrae quippe illius promissa erat hereditas — non enim ait: \'Unde sciam?\' quasi adhuc non crederet; sed ait: Secundum quid sciam? ut ei rei, quam crediderat, aliqua similitudo adhiberetur, qua eius modus agnosceretur; sicut non est uirginis Mariae diffidentia quod ait: Quo modo fiet istud, quoniam uirum non cognosco? quod enim futurum esset, certa erat; modum quo fieret inquirebat, et hoc cum quaesisset, audiuit —: denique similitudo data est de animalibus, iuuenca et capra et ariete et duabus uolucribus, turture et columba, ut secundum haec futurum sciret, quod futurum esse iam non ambigeret. Siue ergo per iunencam significata sit plebs posita sub iugo legis, per capram eadem plebs peccatrix futura, per arietem eadem plebs etiam regnatura  quae animalia propterea trima dicuntur. quia, cum sint
Abbreviated transcription (Latin):
pria : & inser uitutem redigent eos & affligent eos quadrin¬
gentir annis: gentem autem cui seruierint iudi cabo go
Sost heo uero gibunt hoc : cumsu pellectibmulta: Tuautẽ
ibis ad patres tuor cum pace nutritur insenecta bona:
Quar tauero generatione conuertent se huc: nondum enĩ.
impl&a sunt peccata amonxorum usque adhoc:
Cum autem iamsolerat ad occasum flamma facta est: & ecce
fornax fummabunda : & lampades ignis quȩ per tansier̃ .
ꝑmedia diuisa illa: In dieilla disposuit dñr dr̃ testa¬
mentum ad abramdicens: Semini tuo dabo tersam hanc.
a flumine esypti urq ad flumen magnum eufraten
caenȩor & cȩnezȩor et celmonȩos &c& theos &pheretȩ¬
atq dicta sunt dequib: singulis enucleate dirsere. longũ ẽ.
&intentionem operis huius ecedit: Quodergo satis est
norre debemur postea quam dictum est credidisse absa¬
ham dõ : & de putatum illi adiusticiam: Non eum infide

Expanded text:
pria, et in seruitutem redigent eos et adfligent eos quadrinpria, et in seruitutem redigent eos et adfligent eos quadringentis annis; gentem autem, cui seruierint. iudicabo ego. Post haec uero exibunt hoc cum supellectili multa. Tu autem ibis ad patres tuos cum pace nutritus in senecta bona. Quarta uero generatione conuertent se hoc. Nondum enim inpleta sunt peccata Amorrhaeorum usque adhuc. Cum autem iam sol erat ad occasum, flamma facta est, et ecce fornax fumabunda et lampades ignis, quae pertransierunt per media diuisa illa. In die illa disposuit Dominus Deus testamentum ad Abram, dicens: Semini tuo dabo terram hanc, a flumine Aegypti usque ad flumen magnum flumen Euphraten, Cenaeos et Cenezaeos et Cedmonaeos et Chettaeos et Pherezaeadque dicta sunt, de quibus singulis enucleate disserere longum est et intentionem operis huius excedit. Quod ergo satis est nosse debemus. Postea quam dictum est credidisse Abraham Deo et deputatum illi ad iustitiam, non eum in fide
Abbreviated transcription (Latin):
propter dĩ gratiam commendandam credidit abraham
dõ & deputatum est illi adiusticiam: Uecircum cino
gloriar &ur genter quȩ incir cum cisar adfidem xp̃i
noll& ammitti: Hoc enim quando factum est ut
credenti abrahȩ deputar&ur fides adiusticiam nondũ¬
sur In eodem uisu cũ loquer&ur
eidr̃ &iam hoc ait adillum: Egodr̃ qui eduxite dere¬
gione chaldeorum ut dem tibi terram hanc ut heres sis ẽ
bi cum interrogars& abraham secundum qui drcir&
quod heres eius erit Dixit illi dr̃ accipe mihi iuuen¬
cam trimam & caprã trimam &ari&ẽ trimum
& turturem & columbam: accepit autẽ illi hec omnia
et diui sit illa media & posuit ea contra faciem alterum
alteri: Aues autem non diuisit: & dercenderunt
sicut scriptum est aues supra corpora. Quȩ diuis co
erant & consedit illis abram circasolis autem occa sũ
pauor inruit super abram: eccetimor tenebrosus
magnus incidit ei: &dictumest adabram : Sciendo
scier quia peregrinum erit sementuum interra non prõ¬

Expanded text:
propter Dei gratiam commendandam: Credidit Abraham Deo, et deputatum est illi ad iustitiam; ne circumcisio gloriaretur gentesque incircumcisas ad fidem Christi nollet admitti. Hoc enim quando factum est, ut credenti Abrahae deputaretur fides ad iustitiam, nondusei Deus, etiam hoc ait ad illum: Ego Deus, qui eduxi te de regione Chaldaeorum, ut dem tibi terram hanc, ut heres sis eius. Ubi cum interrogasset Abraham secundum quid sciret, quod heres eius erit, dixit illi Deus: Accipe mihi iuuencam trimam et capram trimam et arietem trimum et turturem et columbam. Accepit autem illi haec omnia et diuisit illa media et posuit ea contra faciem alterum alteri; aues autem non diuisit. Et descenderunt, sicut scriptum est, aues supra corpora quae diuisa erant, et consedit illis Abram. Circa solis autem occasum pauor inruit super Abram, et ecce timor tenebrosus magnus incidit ei; et dictum est ad Abram: Sciendo scies, quia peregrinum erit semen tuum in terra non pro
Abbreviated transcription (Latin):
diuersitate linguarum qua soci&as
hominum dirimatur & demiseria bellorũ
etiam que iusta dicuntur
iiii Quod ami citia bonorum secura esse non possit
dum a periculis quae in hacuita sunt
trepidari ne cesse est¬

Expanded text:
diversitate linguarum, qua societas hominum dirimitur; et de miseria bellorum, etiam quae justa dicunturVIII.-- Quod amicitia bonorum secura esse non possit, dum a periculis quae in hac vita sunt, trepidari necesse s
Abbreviated transcription (Latin):
tribur sectis summum hominis bonum quȩrentib:
quac meligendam uecrro desiniat sequenr uete¬
ris academiae anticho autore sententiam:¬
Desummo bono & summo malo quid xp̃i anisenti¬
ant contraphilos ophos qui summum bonum.
in sesibi esse dixerunt:
Desociali utta que cum maxime & petendasit.
multis offensionibus saepe subuortieur:¬

Expanded text:
tribus sectis summum hominis bonum quaerentibus, quam eligendam Varro definiat, sequens veteris Academiae, Antiocho auctore, sententiamDe summo bono et summo malo quid Christiani sentiant contra philosophos, qui summum bonum in se sibi esse dixerunt. De sociali uita, quae, cum maxime expetenda sit, multis offensionibus saepe subuertitur
Abbreviated transcription (Latin):
uon mor de nam&resurrectionem Sed soieduro ote¬
uigilationem significarse contendunt
Propter hoc iocunda tum est cormeum: & gulitcun lin¬
gua mea: insuper & caromea requierca& inspe
Qmͦ non derelinquer anim aõmeã in inferna: Nec dcebis scm̃
tuum uidere coniptionem Quir in ea spedicer&.
requie uirse carnem suam : ut non derelictae anima sua
in inferno. Sed citocedeam redeunte reuiuiscer&.
dec comimper&ur sicut cada uer& corrumpisolent:
nisi qui die tertioresurrexit quodutique dicere non
possunt: deproph&co & rege douid clamat &e sexce¬
gesimur feamur÷ dr̃noster dr̃ scluos faciendie
dm̃ gitur mortis: Quidapertius dicer&urꝰ Ar̃enĩ¬

Expanded text:
non mortem et resurrectionem, sed somnum et enon mortem et resurrectionem, sed somnum et euigilationem significasse contendunt.Propter hoc iucundatum est cor meum et exultauit lingua mea, insuper et caro mea requiescet in spe; quoniam non derelinques animam meam in inferno, nec dabis sanctum tuum uidere corruptionem. Quis in ea spe diceret requieuisse carnem suam, ut non derelicta anima sua in inferno, sed cito ad eam redeunte reuiuesceret, ne corrumperetur, sicut cadauera corrumpi solent, nisi qui die tertio resurrexit? Quod utique dicere non possunt de propheta et rege Dauid. Clamat et sexagensimus septimus: Deus noster Deus saluos faciendi, et Domini exitus mortis. Quid apertius diceretur?
Abbreviated transcription (Latin):
interim temporariam disciplincem: &cepto quod non
correctis seruat: quando uiuor & mortuor idi¬
cabit. Nam dñr ipie ihr istum ipsum traditorem suũ.
per panem posrectum: ostendens a postolir hunc aiam uer¬
sum psclmi huiur: commemorauit & in sedixit impl&u.
ui edebat panes meos amplicuit super me calcaneum:
quod autem ait. Inquem speraui: non congruit capiti
sed corpori: Neque enim nerciebat eum ipse saluator
Dequo ante iam dixerat: unus & uobir tia bolurest
Sed sol& in se menbrosum suorum trant sepre peraopat
eo sibi tt ibuere quod ersa illorum quia caput &ampus
unus estxp̃i: Vndeillut est in euangelio esuriui
& dedisti mihi manducare, Quod xponens
Inrcipulieius ÷ quando est connumertum apestołm¬
iperant Ioo quonlae & proph&e an nunti ae uerunt
nostrum erse non putant: Sed nercio quennaun
quemsibi alienum : a mortis parsione oto finpont
Ideo inirabili uanitate atq caecitate uerbe quȩ posiumin

Expanded text:
interim temporariam disciplinam, excepto quod non interim temporariam disciplinam, excepto quod non correctis seruat, quando uiuos et mortuos iudicabit. Nam Dominus ipse Iesus istum ipsum traditorem suum per panem porrectum ostendens apostolis hunc etiam uersum psalmi huius commemorauit et in se dixit inpletum: Qui edebat panes meos, ampliauit super me calcaneum. Quod autem ait: In quem speraui, non congruit capiti, sed corpori. Neque enim nesciebat eum ipse Saluator, de quo ante iam dixerat: Unus ex uobis diabolus Sed solet in se membrorum suorum transferre personam et sibi tribuere quod esset illorum, quia caput et corpus unus est Christus; unde illud est in euangelio: Esuriui, et dedistis mihi manducare, quod exponens discipuli ejus, quando est connumeratus Apostolisperant. Ideo quem lex et prophetae adnuntiauerunt, nostrum esse non putant, sed nescio quem suum, quem sibi alienum a mortis passione confingunt. Ideo mirabili uanitate adque caecitate uerba, quae posuimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Supcriora quippe demonserantmor temipsius cogites se
& disposusse inimicoreiur: & hoc ac tumerse per cum
qui ingrediebatur ut uider& et grediebatur ut proder&:¬
Cui autem hic non occurrat : & dircipulo eiur factur tracdi¬
tur iudar⁊ Quia ergo fac tuiri erant quodmoliebantur.
id est occisuri erant: eum osten dens illos. uana malitia
frustra occisuros resune turum: sic adiecit hunc uesũ
uelut dicer&: qui dagitis uani quod uestrum scelus erit
meur sominus erit: Numquio quidormit non adici¬
& ut resurgat.ĩ Et tamen eos tam magnum neffas.
Non inpune facturos consequentibur indicat uersib dicens:
&enim homo pacirmeae inquen speraui qui edebat
panes meos ampliauit superme calcaneum:
Hoc est conculcauit me: Tuautem inquid dñe¬
mei & resurcitame. & reddam illis:
Quis hoc iam
neg& qui iudeos post passionem: resuraectionem xp̃i:
desedibur suir belli castrage & xcidio sunditus eradica¬
tos uid&: occisur enim ab eis resumxit: et seddidit eirꝰ

Expanded text:
Superiora quippe demonstrant mortem ipsius cogitasse et disposuisse inimicos ejus, et hoc actum esse per eum qui ingrediebatur ut videret, et egrediebatur ut proderCui autem hic non ocurrat ex discipulo eius factus traditor ludas? Quia ergo facturi erant quod moliebantur, id est occisuri erant eum, ostendens illos uana malitia frustra occisuros resurrecturum, sic adiecit hunc uersum, uelut diceret: \'Quid agitis uani? quod uestrum scelus erit, meus somnus erit\': Numquid qui dormit non adiciet ut resurgat? Et tamen eos tam magnum nefas non inpune facturos consequentibus indicat uersibus dicens: Etenim homo pacis meae, in quem speraui, qui edebat panes meos, ampliauit super me calcaneum, hoc est conculcauit me. Tu autem, inquimei et resuscita me, et reddam illis. Quis hoc iam neget, qui Iudaeos post passionem resurrectionemque Christi de sedibus suis bellica strage et excidio funditus eradicatos uidet? Occisus enim ab eis resurrexit et reddidit eis
Abbreviated transcription (Latin):
tumest: pari& filium & uocabir nomeneius ihm̃ ipse
enim. saluum faciet populum suum a peccatis eorum :
in quorum peccatorum semissionem : qm̃ sanguis eius effu¬
Ideo cum dic tum ess& dr̃ noster.¬
dr̃ ie luor saciendi: continuo subiunctum est asñ grur
Sed mirando dictum est & dm̃ tam quam dicer & ua tulirot
inla uita mor tadium : ut nec ipsedñs aliter ab illa &ir &
nin per mor temino Ded ut iudei tam ma nifestis hu ius.
proplesiae testimonius: &iamrebur a d effectum tancla¬
Iem certumi quepo ductis omnino uoncedant profecto
preis illito irpl&sur : quod in eo psalmo quihuncs equitur
seriptuenestCumenim & illic &per sonc xp̃i que coseiur
paruionem pertinent: proph&ice dicerentur commeno¬
ratumest : quod in euangelio patuit : Dederumt iesca
meuẽ fel: & inntimea potummibi dederunt ac&um
Tuelut post teele conuiuium: epular que sibi huius cemooi
gcibdcer mox intulit: Fiat mensa eorum coramipsis
inmuscipulam & mrributionem & scanda lum:

Expanded text:
st: Pariet filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Ipse enim salvum faciet populum suum a peccatis eorum . In quorum peccatorum remissionem quoniam sanguis ejus effuIdeo cum dictum esset, Deus noster, salvos faciendi; continuo subjunctum est, Et DominiSed mirando dictum est, Et Domini; tanquam diceretur, Talis est ista vita mortalium, ut nec ipse Dominus aliter ab illa exiret, ia declaratur. Sed ut Iudaei tam manifestis huius prophetiae testimoniis etiam rebus ad effectum tam clarum certumque perductis omnino non cedant, profecto in eis illud inpletur, quod in eo psalmo, qui hunc sequitur, scriptum est. Cum enim et illic ex persona Christi, quae ad eius passionem pertinent, prophetice dicerentur, commemoratum est, quod in euangelio patuit: Dederunt in escam meam fel et in siti mea potum mihi dederunt acetum. Et uelut post tale conuiuium epulasque sibi huiusce modi exhibitas mox intulit: Fiat mensa eorum coram ipsis in muscipulam et in retributionem et in scandalum;
Abbreviated transcription (Latin):
similiter ponitur ut dicatur : hȩ sunt generationer
thare thare genuit abraham &nachor & aran
&aran genuit loth: & mortuus est asan coramthara pate
suo interra quanatus est in regione chaldȩonim

Expanded text:
similiter ponitur ut dicatur: Hae sunt generationes similiter ponitur ut dicatur: Hae sunt generationes Tharae. Tharagenuit Abram et Nachor et Arran, et Arran genuit Loth. Et mortuus est Arran coram Thara patre suo in terra in qua natus est, in regione Chaldaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
iam &iam super sticiones impiȩ prxualebant quemam
modum ꝑ c&eras gentes : Vna igitur thare domus erat
De quo natur ẽ abraham: in qua unius ueri dĩcultur: &
quantum credibile est  in quaiam sola &iam hebrea lingua
semanserat : quamuis &ipse sicutiam manifestior dĩ
populus in epto : ita in me sopotamia seruisse di alie¬
nis iesu naue : narsante seferatur ceteris & psogenie
illiur ebes in linguas paulatim alias & innationes alias.
defluentib: pro inde sicut per aquacrum diluuium
una domur noe remanserat adreparandum genus huma¬
num: Sic udiluuio multarum super sticionum perum¬
uersum mundum unaremanserat domurtharȩ inqua
custoditaest plantatio ciuitatirdĩ Deniq ncut illio
enumeratis  supra generationib: urq: ad noe simul cum
annonim numeris x ponita diluuii causa priusquam dt̃
inciper& dearca fabricanta loqui : ad noe dieitur
enumeratis generationib : ab illo qui est appellatur sem
silio noe usque ad abraham: Deinde inngnir asaiculur

Expanded text:
iam tunc superstitiones inpiae praeualebant, quem ad modum per ceteras gentes. Una igitur Tharae domus erat, de quo natus est Abraham, in qua unius ueri Dei cultus et, quantum credibile est, in qua iam sola etiam Hebraea lingua remanserat quamuis et ipse. sicut iam manifestior Dei populus in Aegypto, ita in Mesopotamia seruisse dis alienis Iesu Naue narrante referatur ceteris ex progenie illius Heber in linguas paulatim alias et in nationes alias defluentibus. Proinde sicut per aquarum diluuium una domus Noe remanserat ad reparandum genus humanum, sic in diluuio multarum superstitionum per uniuersum mundum una remanserat domus Tharae, in qua custodita est plantatio ciuitatis Dei. Denique sicut illic enumeratis supra generationibus usque ad Noe simul cum annorum numeris et exposita diluuii causa, priusquam Deus inciperet de arca fabricanda loqui ad Noe, dicitur: ita et hic enumeratis generationibus ab illo, qui est appellatus Sem, filio Noe, usque ad Abraham, deinde insignis articulus
Abbreviated transcription (Latin):
cumq uniuersum stellarum numerum conprehendirse
&conscripsisse iactantur: Sicut asatus uel eudoxiur
uel siqui alii sunt: eos libri huiur contemnit auctoritar:
Hic sane illa sentia opponitur cuiur apostolur m

Expanded text:
cumque uniuersum stellarum numerum conprehendisse cumque uniuersum stellarum numerum conprehendisse et conscripsisse iactantur, sicut Aratus uel Eudoxus uel si qui alii sunt, eos libri huius contemnit auctoritas. Hic sane illa sententia ponitur, cuius apostolus m
Abbreviated transcription (Latin):
uisu quicum ei ꝓtectionẽ mercedemq promit ter&
ualde multam ille deposteritate sollicitus q uendã
elie ter uernaculum suum futurum sibi dixit here¬
dem: continuo que illi promissus est heres: non ille
uernaculus Sed qui deipso abrahan suerat &itu¬
rus Rursurq semen innumercebile nonsicut¬
harenatemx: Sed sicut stellȩ cȩli: ubi mibi magit
uid&ur : promissa pos teritas cȩlestifelicitate subli¬
mis: Namquantum admultitudinẽ pertin&:
Iuid sunt stellȩ cȩli adharenam tenx nin quir & istam com¬
parationem intantum esse iimilem dicat inquantum &iã
stellȩ dinumerari nonualent quia nec omner eas uideri
porse credendum est: Qam quanto quisq acutiur. in¬
tu&ur: tanto plurer uid&: Vnde &acerrime cernen¬
tibus aliquas occultar esse merito &istimatur
&ceptis eis si deribur quȩ in alia parte orbir a nobir semo¬
tirũma oriri &occidere perhibentur: Postremo qui
Postremo qui¬

Expanded text:
uisu. Qui cum ei protectionem mercedemque promitteret uisu. Qui cum ei protectionem mercedemque promitteret ualde multam, ille de posteritate sollicitus quendam Eliezer uernaculum suum futurum sibi dixit heredem, continuoque illi promissus est heres, non ille uernaculus, sed qui de ipso Abraham fuerat exiturus, rursusque semen innumerarena terrae, sed stellae coeli; ubi mihi magis videtur promissa posteritas coelesti felicitate sublimis, nam quantum ad multitudinem pertinet, quid sunt stellae coeli ad arenam terrae? Nisi quis et istam comparationem in tantum esse similem dicat, in quantum etiam stellae dinumerari non possunt, quia nec eas omnes videri posse credendum est, nam quanto quisque acutius intuetur, tanto plures videt: unde et acerrime cernentibus aliquas occultas esse merito existimatur, exceptis eis sideribus, quae in alia parte orbis a nobis remotissima oriri et occidere perhibentur. Postremo quiPostremo qui
Abbreviated transcription (Latin):
cebron ⁊deinde ab hostib: qui sodomis in ruerant :
Cumquinq regger aduersur quat tuor bellum gererent.
& uictir sodomitir &iam loth capturers & liberauit eũ
abra ham ad ductis secum inprȩlium trecentir decem
& octouernaculir suir: &uictoriam fecit regib: sodo mo¬
sum Nihilq: spoliorum aufene uoluit cum rex cui
uicerat obtuliss& Sed plane tunc benedictus . ẽ.
amel chi sedech quierat sacerdor dĩ &celsi Dequo.
in epistola quȩ inscribitur adhebrȩor quamplurer.
Pauli apostoli esse dicunt : qui dam uero negant multa
& magna conscripta sunt: ibi quippe primum apparuit
sacrificium : quod nunc axp̃ianir offertur dõ toto
orbe terr arum: impl&urq: illuo quod longe post
cuenturus in carne Tues sacerdos inanum
secundum ordinẽ mel chi sedech: Nons¬
Non scilic&r
secđm ordinem aharon. quiordo suerat auferendus.
inlucercentib rebur quȩ illir umbris psenotabantur:

Expanded text:
Chebron. Deinde ab hostibus, qui Sodomis inruerant, Chebron. Deinde ab hostibus, qui Sodomis inruerant, cum quinque reges aduersus quattuor bellum gererent et uictis Sodomitis etiam Loth captus esset, liberauit eum Abraham adductis secum in proelium trecentis decem et octo uernaculis suis et uictoriam fecit regibus Sodomorum nihilque spoliorum auferre uoluit, cum rex cui uicerat obtulisset. Sed plane tunc benedictus est a Melchisedech, qui erat sacerdos Dei excelsi; de quo in epistula, quae inscribitur ad Hebraeos, quam plures Pauli apostoli esse dicunt, quidam uero negant, multa et magna conscripta sunt. Ibi quippe primum apparuit sacrificium, quod nunc a Christianis offertur Deo toto orbe terrarum, inpleturque illud, quod longe post uerat adhuc uenturus in carne: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech; non scilicet secundum ordinem Aaron, qui ordo fuerat auferendus inlucescentibus rebus. quae illis umbris praenotabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
uidenter apparcat: quia & illius gentis unius multitudo
quȩ secđm carnem nata est & habraham per eius
nepotem ia cob intantum creuit: in penȩ omines partes
orbis impleuerit: &ideo potuit &ipia secđm yperbolen
harene multitu dini comparceri : : Quic &hȩc sola in¬
numera est homini tersam certe illam solam signi¬
ficatam. tue appellata est chanaan. ambigit nemo
ot quod dictumest tibi dacbo eam & seminituo us÷ inscłm
Notest mouere non nullor s̃ urq insełm intellgant in
Anum: Si autẽ seculum hoc loco sic accipiant quem
ammodum ffideliter tenemur initium futuri sȩculi afine
presentis ordiri: Nihil cor mouebit: quia &n xpulns̃
isra helite dehiero solimir manent tamen in alisciuitatib
tene chana an. &urq insinẽ manebunt: &iiuer¬
saterra illa cum axp̃i anir inhabitatur &iam ipsum
tenx̧. loco Id est iuxtaquercum mambre quȩ erãt

Expanded text:
uidenter appareat, quia et illius gentis unius multitudo, uidenter appareat, quia et illius gentis unius multitudo, quae secundum carnem nata est ex Abraham per eius nepotem Iacob, in tantum creuit, ut paene omnes partes orbis inpleuerit. Et ideo potuit et ipsa secundum hyperbolen harenae multitudini conparari, quia et haec sola innumera est homini. Terram certe illam solam significatam, quae appellata est Chanaan, ambigit nemo. Sed quod dictum est: Tibi dabo eam et semini tuo usque in saeculum, potest mouere nonnullos, si usque in saeculum intellegant in aeternum. Si autem in saeculum hoc loco sic accipiant, quem ad modum fideliter tenemus initium futuri saeculi a fine praesentis ordiri, nihil eos mouebit; quia, etsi expulsi sunt Israelitae de Hierosolymis, manent tamen in aliis ciuitatibus terrae Chanaan, et usque in finem manebunt; et uniuersa terra illa cum a Christianis inhabitatur, etiam ipsum terrae loco, iuxta quercum Mambre, quae erat
Abbreviated transcription (Latin):
Quam sit in comparabili ter amplior harenae numeris
quampotest esse hominũ omnium abipso adam usq
adterminum seculi : Quanto ergo magir quam semers
abrahȩ : non soluen quodpertin& adisraheliticam
gentem: uerum &iam quod est & futurum est: secđm imi¬
tationem fidei toto orbe temerum in omnib gentib
quod semen in comparationemulti tudinis impiorum̃ pre¬
fecto in paucir est:: Quam uir &ipsi pauci faciant
innumerabilem multitudinem suam. quȩ significatoc est
secđm. yƿer bolen per ha renamtenx : Sane isto mul¬
titudo quȩ promittitur abrahȩ non dõ est innumerabilis.
sed hominibur: Dõ autem nec harenatene : Pso inde
quia non tantum gens isra helitica sed uniuessũ semen
abrahȩ ubi est & promirsio non secđm carnem seqđ
secundum rm̃ plurium filiorum congrentius harenȩ
multitudini comparatur: potest hic intellegi utriusq
rei facta promissio: Sedideo diximus quodnon e¬

Expanded text:
quam sit incomparabiliter amplior harenae numerus, quam sit incomparabiliter amplior harenae numerus, quam potest esse hominum omnium ab ipso Adam usque ad terminum saeculi? Quanto ergo magis quam semen Abrahae, non solum quod pertinet ad Israeliticam gentem, uerum etiam quod est et futurum est secundum imitationem fidei toto orbe terrarum in omnibus gentibus! Quod semen in conparatione multitudinis inpiorum profecto in paucis est; quamuis et ipsi pauci faciant innumerabilem multitudinem suam, quae significata est secundum hyperbolen per harenam terrae. Sane ista multitudo, quae promittitur Abrahae, non Deo est innumersed hominibus; Deo autem nec arena terrae. Proinde, quia non tantum gens Israelitica, sed universum semen Abrahae, ubi esset promissio non secundum carnem, sed secundum spiritum plurium filiorum, congrmultitudini conparatur: potest hic intellegi utriusque rei facta promissio. Sed ideo diximus, quod non e
Abbreviated transcription (Latin):
te discordiȩ: & abraham interra chanaan. lothautẽ
ess& in sodomis: oraculo tertio.
ham: respiciens oculis tuis uide. alo quo in quonunc
tuer: ad aquilonem & africum &orientem & mare
uia omnem terram quam tu uider: tibi do
tamquam harenamtenx: Siƿotest aliquis dinume
rare harenam tenx: & sementuum dinumerabitus
Surgens per ambula terram in longitdinem eiur. &
in latitudinem : quiatibi dabo eam: In hac promir¬
sione: utrum sit &iam illa qua pater ffactur estom¬
nium gentium: non euidenter appar &: Potest enĩ.
uderi oes hooꝑtinere & faciam sementuum tamquam hare¬
un tene. Quode alo quutione dictumest quam greci
uocant xperbolen: que utiq: tropica est non propriau
QQuotamen modo ut c&erir tropis uti solere scripturam uullus
quieam didicit ambigit. Iste auten tropus it et modes lo¬
quunionis sit quantio io quoddicituar. L onge est amplius
quam quod eo tacto significatur: Iuis enim non uideat

Expanded text:
te discordiae, et Abraham in terra Chanaan, Loth autem te discordiae, et Abraham in terra Chanaan, Loth autem esset in Sodomis, oraculo tertio dixit Dominus ad Abraham: Respiciens oculis tuis uide a loco, in quo nunc tu es, ad aquilonem et Africum et orientem et mare, quia omnem tetuum tamquam harenam maris. si potest rare harenam terrae, et semen tuum dinumerabitur. Surgens perambula terram in longitudinem eius et in latitudinem, quia tibi dabo eam. In hac promissione utrum sit etiam illa, qua pater factus est omnium gentium, non euidenter apparet. Potest enim deri ad hoc pertinere: Et faciam semen tuum tamquam harenam terrae, quod ea locutione dictum est. quam Graeci uocant hyperbolen; quae utique tropica est, non propria. Quo tamen modo, ut ceteris tropis, uti solere scripturam, nullus qui eam didicit ambigit. Iste autem tropus. id est modus locutionis, fit, quando id quod dicitur longe est amplius, quam quod eo dicto significatur. Quis enim non uideat.
Abbreviated transcription (Latin):
Reuerso igitur abrabam & egypto in locum unde uenerat
Tunc loth fratrir filiur ab illo interram sodomorum salua
caritate disaersit: diuiter quippe factierant : pastoresq
multos pecorum habere coeperant.⁊ Quib interse rixan¬
tibur: eo modo familicrum suasum pugnacem discordiã
uitauerunt :¬
int: Poterat quippe hinc ut sunt humar
&iam inter ipsor aliqua rixa consurgere: Pro in de
hoc malum prȩcauentis abra hȩ: uerba is ta sunt adbodh
Non sitrixa interme &te . & inter pastores meos & inter
pas tores tuos . quia homines fratres nos sumus: nonne
ecce tot aterr& ante te est. Discede amesitu insinis¬
tram ego in dextram : uel si tu in dextrã ego insinistrã.
Hinc for tarur effectoest inter homines pacifica con¬
ũ &udo : ut quando tessenorm aliquid pa
sti maior diuidat minor eligat:
Cumergo digressi essent separatimq habitarem abrahã
& loth necersitati sur tentandȩ familiȩ non foedita¬

Expanded text:
Reuerso igitur Abraham ex Aegypto in locum unde uenerat, Reuerso igitur Abraham ex Aegypto in locum unde uenerat, nunc Loth fratris filius ab illo in terram Sodomorum salua caritate discessit. Diuites quippe facti erant pastoresque multos pecorum habere coeperant, quibus inter se rixantibus eo modo familiarum suarum pugnacem discordiam uitauerunt. Poterat quippe hinc, ut sunt humana, etiam inter ipsos aliqua rixa consurgere. Proinde hoc malum praecauentis Abrahae uerba ista sunt ad Loth: Non sit rixa inter me et te, et inter pastores meos et inter pastores tuos, quia homines fratres nos sumus. Nonne ecce tota terra ante te est? Discede a me; si tu in sinistram. ego in dextram; uel si tu in dextram, ego in sinistram. Hinc fortassis effecta est inter homines pacifica consuetudo, ut, quando terrenorum aliquid partiendum est, maior diuidat, minor eligat. Cum ergo digressi essent separatimque habitarent Abraham et Loth necessitate sustentandae familiae, non foedita
Abbreviated transcription (Latin):
unius is raheliticȩ gentir: ab hocenim semine:
terra illa porsersa est:¬
auiii. Deinde ȩdificato ibi altari  & inuocato dõ abrah&
profectus est inde & habitauit. inheremo atq indeise
ineryptum fames necersitate compulsum est ubi uxorẽ
iuam dixit sororem: nihil mentitur erat enim & hoc
quia propinqua erat sanguine: sicut &iam loth eadem
eius est dictur Itaque uxorem tacuit: non negauit.
coniugir tuendam pudicitiam commit tensdõ & huma¬
nas insidias cauens ut homo: qm̃ si periculum quantum
caueri poterat non cauer&. magis temptar & dm̃
queem sperar & in dm̃: Dequare contra calumniantem
faustum manichȩum satirdiximur ⁊ deniq: factum est¬
quod dedñõ presumpnt abraham: nampharao iegypti
qui cam sibi uxorem acceperat grauiter apflictus marito
reddidit ubi absit ut credamus alieno concubitu fuirse
pollutam : quia multo est credibiliur hoc faraonem facere
afflictionib magnir non fuirse permis sum:

Expanded text:
unius Israeliticae gentis; ab hoc enim semine unius Israeliticae gentis; ab hoc enim semine terra illa possessa estAbraham profectus est inde et habitauit in eremo adque inde ire in Aegyptum famis necessitate conpulsus est. Ubi uxorem suam dixit sororem, nihil mentitus; erat enim et hoc, quia propinqua erat sanguine; sicut etiam Loth eadem eius est dictus. Itaque uxorem tacuit, non negauit, coniugis tuendam pudicitiam committens Deo et humanas insidias cauens ut homo; quoniam, si periculum quantum caueri poterat non caueret, magis tentaret Deum, quam speraret in Deum. De qua re contra calumniantem Faustum Manichaeum satis diximus. Denique factum estquod de Domitio praesumsit Abraham. Nam Pharao rex Aegypti, qui eam sibi uxorem acceperat, grauiter adflictus marito reddidit. Ubi absit ut pollutam, quia multo est credibilius hoc Pharaonem facere afflictionibus magnis non fuisse permissum.
Abbreviated transcription (Latin):
Huius caput erat illa babyllon cuius terrigenȩ ciuitatis
nomen aptirsimũ est io est confuiio, Ibi namninuo rgnabato
post mortem patris sui belis qui primus illic renauerat sexagin¬
ta quinq: annor: filius uero eius ninur quide func topatri
succersit in regnum: quinquaginta duos rgnauit annon &ha¬
bebat in rgno quadraoginta tres. quando natur est abrabam
quierat annus circiter milesimur ducentesimur ante
conditam somam: ueluti alteram : In occidente babyllonian¬
II. Egres sur ergo abraham decharra septuagensimo quin¬
toanno xatirse: centenmo autem quadragesimo & quiNło
patrir sui cum loth filio fratrir & sarra coniuge pemxit
interram chanaan: & peruenit usque adsychem ubi rissur
diuinum accepit oraculum.⁊ de quo ita scriptum est:
Et apparuit dñr abrahȩ & dixit illi  seminituo dacbo terrã
hanc  Nihil hic deillo semine promis sumest in quo pater
factur est omnium gentium. Sed de illo solo dequo pater ẽ

Expanded text:
hujus caput erat illa Babylon, cujus terrigenae civitatis hujus caput erat illa Babylon, cujus terrigenae civitatis nomen aptissimum est, id est Confusio. Ibi jam Ninus regnabat post mortem patris sui Beli, qui primus illic regnaverat sexaginta quinque annos. Filius vero ejus Ninus, qui defuncto patri successit in regnum, quinquaginta duos regnavit annos, et habebat in regno quadraginta tres, quando natus est Abraham, qui erat annus circiter millesimus ducentesimus ante conditam Romam, veluti alteram in Occidente Babylonia. Egressus ergo Abraham de Charra septuagensimo quinanno aetatis suae, centensimo autem quadragensimo et quinto patris sui, cum Loth filio fratris et Sarra coniuge perrexit in terram Chanaan et peruenit usque ad Sichem, ubi rursus diuinum accepit oraculum, de quo ita scriptum est: Et apparuit Dominus Abrahae, et dixit illi: Semini tuo dabo terram hanc. Nihil hic de illo semine dictum est, in quo pater factus est omnium gentium, sed de illo solo, de quo pater est
Abbreviated transcription (Latin):
rum plerique autem intertia totius orbis paste posue¬
suni ut sint omnes asia europa: &africa quod non
equali diuisione. ꝥecerunt: namq: ista quȩ asia non¬
cupatur : a meridie perorientem usq: adsepten trio¬
nem peruenit: Euro pauero aseptentrione usque
adoccidentem atq in de africa ab occidente usquead
meridiem: unde uidentur orbem dimidium duȩ tenesȩ
Europa & africa: alium uero dimidium sola asia Sedideo
lȩ duȩ pastȩs ffactȩ sunt : quia inter utramq: aboceano
ingreditur: quic quid aquarim terras inter luit & hoc
mare magnum nobis facit: Qua propter si induas.
partes orbemdiuidces orientis &ocidentis : asiaerit
inunc: In alterauero europa &a frica: Quam obiem
trium renorum quȩ tunc precellebant: sicyoniorum:
ponerat sub assyrust quia in euro pasunt eptiosum autem
quomnodoeir non subiacebat aquib tor
Inassy rico igitur p̃ualuerat dominator impiȩ ciuitatir:

Expanded text:
rum, plerique autem in tertia totius orbis parte posuerum, plerique autem in tertia totius orbis parte posuerunt, ut sint omnes Asia, Europa et Africa; quod non aequali diuisione fecerunt. Namque ista, quae Asia nuncupatur, a meridie per orientem usque ad septentrionem peruenit; Europa uero a septentrione usque ad occidentem, adque inde Africa ab occidente usque ad meridiem. Unde uidentur orbem dimidium duae tenere, Europa et Africa, alium uero dimidium sola Asia. Sed ideo illae duae partes factae sunt, quia inter utramque ab Oceano ingreditur, quidquid aquarum terras interluit; et hoc mare magnum nobis facit. Quapropter si in duas partes orbem diuidas, Orientis et Occidentis, Asia erit in una, in altera uero Europa et Africa. Quam ob rem trium regnorum, quae tunc praecellebant, Sicyoniorum non erat sub Assyriis, quia in Europa sunt; quomodo eis non subjacebat, a quibus tIn Assyria igitur praevaluerat dominatus impiae civitatis:
Abbreviated transcription (Latin):
Sed intellegendum est quod eodem anno fac ta sint omnia
& dĩ promirno antequam incharra habitar& abrabam :
et incharra habitatio eiur. & inde profectio: non solum
quia eusebius inchronicir. ab an nohuius promirno¬
nis computat : & ostendit post qua dringentor & trginta
annos ecitumerse de gypto quando l& datic ẽ ueru&iã
quia id cõmemorat apostolus paulus:¬
Ier idem tempus eminentia regna erant gentium in qui¬
b terrigenarim ciuitar hoc est soci&cor hominum
secđm hominen uiuentium: sub dominatu angelo sum
desestorim insigius &cellebat: Rgna uidelic& tria
si cyoniorum egptiorum assiriorim: Sed coriorio¬
nim multo erat potentius atq sublimius: Qamse
ille ninur beli filiur &cepta india uniuessȩ asiȩ popu¬
lor subiugauerat asiam. nunc dico non illam pastem
quȩ huius maioris asiȩ una prouincia est : Sedeam quȩ
uniuessao ana nuncupatur: quam quidam in altera dua¬

Expanded text:
Sed intellegendum est, quod eodem anno facta sint omnia, Sed intellegendum est, quod eodem anno facta sint omnia, et Dei promissio, antequam in Charra habitaret Abraham, et in Charra habitatio eius et inde profectio; non solum quia Eusebius in chronicis ab anno huius promissionis conputat et ostendit post quadringentos et triginta annos exitum esse de Aegypto, quando lex data est, uerum etiam quia id commemorat apostolus Pauluser idem tempus eminentia regna erant gentium, in quibus terrigenarum civitas, hoc est societas hominum secundum hominem viventium, sub dominatu angelorum desertorum insignius excellebat; regna videlicet tria, Sicyoniorum, Aegyptiorum, Assyriorum. Sed Assyriorum multo erat potentius atque sublimius. Nam rex ille Ninus Beli filius, excepta India, universae Asiae populos subjugaverat. Asiam nunc dico, non illam partem quae huius maioris Asiae una prouincia est, sed eam quae uniuersa Asia nuncupatur, quam quidam in altera dua