comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nebris est. Et illud precipue: Abi ciamus opera
tenebrarum: & induamus armalucis : Nonquod
alia sit natura tenebrarum: omnis enimnatura in
quantũnatura est: es secogitur Esse autẽ cadlucẽ
ꝑtin& : non esse adtenebras Quiergo deserit eũ
a quo factus est. & inclinat in id. unde factus est.
idest. innihilum: & in hoc peccato tenebratur:
tramen non penitus perit: sed inin fimis ordina¬
tur. Itacq postquã dix̃. confitebor dño ne pecca¬
torũ confessionem intellegeremus: subiecit ul¬
timum: FT PSALLAC NOMINIDÑIUTISSION¬
sallere autem ad gaudium ꝑtin&: penitentiaue¬
ropeccatorũ ad tristitiã. potest istepsalmus &iã
in ꝑsona dominici hominis intellegi : simodo ea quȩibis
militer dictasunt ced nostram in firmitatem refcro¬
tur quam ille gestebat. EXPLEI DEISE NeP

Expanded text:
nebris est , et illud praecipue: Abjiciamus opera nebris est , et illud praecipue: Abjiciamus opera tenebrarum, et induamur arma lucis . Non quod aliqua sit natura tenebrarum: omnis enim natura in quantum natura est, esse cogitur; esse autem, ad lucem pertinet; non esse, ad tenebras. Qui ergo deserit eum a quo factus est, et inclinatur in id unde factus est, id est in nihilum, in hoc peccato tenebratur; et tamen non penitus perit, sed in infimis ordinatur. Itaque postquam dixit, Confitebor Domino, ne peccatorum confessionem intelligeremus, subjicit ultimum: Et psallam nomini Domini altisPsallere autem ad gaudium pertinet, poenitentia vero peccatorum, ad tristitiam. 20. Potest iste psalmus etiam in persona Dominici hominis intelligi; si modo ea quae ibi humiliter dicta sunt, ad nostram infirmitatem referantur, quam ille gestabat. IN P
Abbreviated transcription (Latin):
bona ualde. Quod inisto psedmo intellezi porest
siquisque piamente dño adiuuante distinguat
intter iustorũ pͥmia & supplicia peccatorũ quẽ¬
ecdmodum his duobus uniuersa creatura quias
ass conditam regit mirifica & paucis cognita
pul chritudine decoratur. Itec ergo ait onsie¬
bor dño. secundũ iustitiã eiur : tãquã ille quim
derit uon factas tenebras cedõ sedor dinatis
tamen. Ds enim dixit. fiat lux. et facta est lux:
Uon dixit fiant tenebre & facte sunt tenebrȩ
& tamen ipsas ordinauit. Et ideo dicitur. diuisit
ds interlucem & tenebras. Et uocauit ds̃ lucem di¬
em. Et tenebras uocauit noctem Ista distinctio
Aliud fecit. & ordinauit. Aliud autem non fecit:
sed tamen &iam hoc ordinauit: Iam uero tene¬
bras significare peccata: & in ꝓph&a inuenitur
qui dicit: Et tenebretuȩ tãquã meridies crunt
Et mapostolo dicente. quiodit fratrẽ suũ inte¬

Expanded text:
bona valde . Quod in isto psalmo intelligi potest, bona valde . Quod in isto psalmo intelligi potest, si quisque pia mente, Domino adjuvante, distinguat inter justorum praemia et supplicia peccatorum, quemadmodum his duobus universa creatura, quam Deus a se conditam regit, mirifica et paucis cognita pulchritudine decoratur. Ita ergo ait, Confitebor Domino secundum justitiam ejus, tanquam ille qui viderit non factas tenebras a Deo, sed ordinatas tamen. Deus enim dixit: Fiat lux, et facta est lux . Non dixit: Fiant tenebrae, et factae sunt tenebrae; et tamen ipsas ordinavit. Et ideo dicitur: Divisit Deus inter lucem et tenebras, et vocavit Deus lucem diem, et tenebras vocavit noctem . Ista distinctio: aliud fecit, et ordinavit; aliud autem non fecit, sed tamen etiam hoc ordinavit. Jam vero tenebris significari peccata, et in propheta invenitur, qui dixit, Et tenebrae tuae tanquam meridies erunt , et in apostolo dicente, Qui odit fratrem suum, in te
Abbreviated transcription (Latin):
qui uolentes excusare facinora sua noluit suae
culpe tribuere quod peccant. Hoc est: nolunt sue
culpȩ tribuere culpam suam Itaque: aut fostunã
aut fatum inueniunt quod accusent. autliabolum
Cui non consentire in potestate nr̃a esseuoluit qu
nos fecit : aut aliam naturam inducunt quarnonso
exdo fluctuantes miseri : & errantes potiur quão¬
sttenterdõ. ut cis ignoseat. Nonenim oposta ignor¬
CiI pisidicenti: peccaui: Quiergo uid& merita anm¬
rum sic ordinari adõ. utdum sua cuique tribiun
pulchritudo uniuer sitatis nullac expceste uiol&ur
In omnibur laudat dm. Et istc est non peccatorun
sediustorum confessio: Non enim peccatorĩ cons¬
sio est dumdicit dñs. confitebor tibi dñe celiar
re : quia abscondistihȩc a sapientibus & reudos¬
tiea par uulis. tem in ecclesi asticodicitur
Confitemini dño inominibus operib eius: Etheo
dic&is inconfersione : operadm̃ uniuersa qñ

Expanded text:
qui volentes excusare facinora sua, nolunt suae qui volentes excusare facinora sua, nolunt suae culpae tribuere quod peccant, hoc est, nolunt suae culpae tribuere culpam suam. Itaque aut fortunam, aut fatum inveniunt quod accusent; aut diabolum, cui non consentire in potestate nostra esse voluit qui nos fecit; aut aliam naturam inducunt, quae non sit ex Deo, fluctuantes miseri et errantes, potius quam confitentes Deo, ut eis ignoscat. Non enim oportet ignosci, nisi dicenti: Peccavi. Qui ergo videt merita animarum sec ordinari a Deo, ut dum sua cuique tribuuntur, pulchritudo universitatis nulla ex parte violetur, in omnibus laudat Deum: et ista est non peccatorum, sed justorum confessio. Non enim peccatorum confessio est, dum dicit Dominus: Confiteor tibi, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus, et revelasti ea parvulis Et haec dicetis in confessione, opera Domini universa quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
VUT RRTICMTIUS DESCENDIT: Non enim uoluit
psepeccatum euadere: sed factus est subpeccato
tã quam seruus: dicentedño: Omni s qui peccat:
seruus est: Orit ergo eius iniquitas suꝑ ipsum.
cum ipse iniquitatisuȩ subditur: quia non potuit di¬
ceredño: quod innocentes & iustidicunt : Gloria
mea : & exaltans caputmeum: Ita ergo ipsem feri¬
or erit. ut eius iniquitas sit superior & millum
descendat: quia grauat illum & onerat & ced
requiem scorum reuocare non sinit: hoc fit cum
in homine ꝑuerso ser uit ratio etlibido. domi
natur: CONFITEBORUÑO SECUNDUIUS TIRI¬
MTIUIS. Noniste con fessio peccatorum est:
llcenim dicit: qui superius uerissime dicebat.
si est iniquitas inmanibus meis : Sed confessio ius¬
titie di: quai taloquimur. Ueredñe iustus es:
quando & iustus sic ꝓtegis: ut ꝑteipsum cos inlu¬
mines: et peccatores sic ordinas: ut nontua sed
sua malitia puniantur : Ista confessio itadm̃ lau¬
dat: ut nhil possit impiorum ualereblas phemĩȩ

Expanded text:
verticem ejus descendet. Non enim voluit ipse peccatum evadere; sed factus est sub peccato tanquam servus, dicente Domino: Omnis qui peccat, servus est . Erit ergo iniquitas ejus super ipsum, cum ipse iniquitati suae subditur: quia non potuit dicere Domino, quod innocentes et recti dicunt: Gloria mea et exaltans caput meum . Ita ergo ipse inferior erit, ut ejus iniquitas sit superior, et in illum descendat; quia gravat illum, et onerat, et ad requiem sanctorum revolare non sinit. Hoc fit, cum in homine perverso servit ratio, et libido domi Confitebor Domino secundum justitiam ejus. Non ista confessio peccatorum est: ille enim hoc dicit, qui superius verissime dicebat, Si est iniquitas in manibus meis; sed confessio justitiae Dei, qua ita loquimur: Vere, Domine, justus es, quando et justos sic protegis, ut per te ipsum eos illumines, et peccatores sic ordinas, ut non tua, sed sua malitia puniantur. Ista confessio ita Dominum laudat, ut nihil possint impiorum valere blasphemiae,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequentium potest accipi. Quorũ utrumq eadem din
nr̃i humilitate factum est : quã contem: nens ꝑsequen¬
tium multitudo circum dedit eũ: dequa dictum est:
Quare fremuerunt genter et populi meditati sunt
in ania. Credentium autem ꝑ eius humilitatẽ multi¬
tudo itacum circum dedit: ut uerissimȩ dicer &ur:
Cecitas ex pasteisrł factaest ut plenitudo gentium

Expanded text:
persequentium potest accipi, quorum utrumque eadem Domini persequentium potest accipi, quorum utrumque eadem Domini nostri humililate factum est: quam contemnens persequentium multitudo, circumdedit eum, de qua dictum est, Quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania ? credentium autem per ejus humilitatem multitudo ita eum circumdedit, ut verissime diceretur, Caecitas ex
Abbreviated transcription (Latin):
quiiusti ficat impium. Cum enim iustificatur inpos
eximpio fit iustus. Et expossessione diabolimigr
sessio inqua dominari desiderat. hanc poenam dius
iram dĩ coduer sus diabolum: ut desinat possidere
quos possidit . EXSURGEONE INIRATUA IxsirS
hic apparedixit. humanis uidelic& & latentib: uerbis
qua sidĩ dormiat . Cum in secr&issuis incognitus lata
EXALTAUE INFINIB: IXIMICORUMEORVI I mesdi¬
xit ipsam possessionem. ubi uult dm̃ ex altari potius
id est honorari & glorificari quã dicebolum dũ impi
iusti ficantur & laudant dñm. EXSUR CEDRTIIS AI¬
litatem p̃cepistihumilis appare. Ci tuprior imple
quod p̃cepisti: ut exemplotuo uinoentes supbiam non
possideantur adiabolo quicaduer sus tua prȩcepta
suꝑbiam ꝑsua sit dicens. Manducate & aperientur
uob oculi: & eritis tam quã dii: ETCORERΗCAIΟ
TIIIORUM CIREUINDABET IB. Duplex intellectus :
on grogatio enim populorum: siue credentium: siue

Expanded text:
qui justificat impium : cum enim justificatur impius, qui justificat impium : cum enim justificatur impius, ex impio fit justus, et ex possessione diaboli migrsessio in qua dominari desiderat, hanc poenam dicit iram Dei adversus diabolum, ut desinat possidere quos possidet. Exsurge, Domine, in ira tua: Exsurge, hic appare dixit, humanis videlicet et latentibus verbis, quasi Deus dormiat, cum in secretis suis incognitus latet. Exaltare in finibus inimicorum meorum. Fines dixit ipsam possessionem, ubi vult Deum exaltari potius, id est honorari et glorificari, quam diabolum, dum impii justificantur et laudant Deum. Et exsurge, Domine Delitatem praecepisti, humilis appare; et tu prior imple quod praecepisti, ut exemplo tuo vincentes superbiam, non possideantur a diabolo, qui adversus tua praecepta superbiam persuasit, dicens: anducate, et aperientur vobis oculi, et eritorum circumdabit te. Duplex intellectus est. Congregatio enim populorum, sive credentium, sive
Abbreviated transcription (Latin):
rã dõ nulla iactantia est: Quigloriatur inquit: indño
tiȩ. ubi solus dñs hominem ꝓbat: uelit apud homi¬
nes gloriari. Hinc est quod alibi dicit. D̾s conterit
ossa placentium hominibus Qui autem benedidicit.
uel ex ꝑtus est uitiorum superandorũ gradus.
intelligit hoc uitium in anis gloriȩ: uel solũ uel
maxime cauendum esse ꝑfectis: Quo primo enĩ
uitio lapsa est anima hoc ultimum uincit Initium
autem omni speccati suꝑbia & initium suꝑbiȩho¬
Quid ecdhuc iste quem ꝑfectum dicimus adiram pr¬
cat dm̃: nonne uidendum est nepotius ille ꝑfecus
sit quicum lapidar&ur dixit. dñe pestatuaril
hoc peccatum : An & iste non aeduersus homineple
precaitur. sed aduersus diabolum & angelos eius
quorum possessio peccatores. atque impiihominess
Non ergo seuiens sed misericors coduersus cum orit
quis quis orat ut ei auferatur isteꝰ possessio: abillab

Expanded text:
ram Deo, ubi nulla jactantia est; Qui gloriatur, inquit, in Domino ram Deo, ubi nulla jactantia est; Qui gloriatur, inquit, in Domino scientiae, ubi solus Deus hominem probat, velit apud homines gloriari; hinc est quod alibi dicit: Deus conteret ossa placentium hominibus . Qui autem bene didicit vel expertus est vitiorum superandorum gradus, intelligit hoc vitium inanis gloriae, vel solum, vel maxime cavendum esse perfectis: quo primo enim vitio lapsa est anima, hoc ultimum vincit. Initium autem omnis peccati superbia; et, Initium superbiae hoQuid adhuc iste quem perfectum dicimus, ad iram provocat Deum? Nonne videndum est ne potius ille perfectus sit, qui cum lapidaretur, dixit: Domine, ne statuas illis hoc peccatum ? An et iste, non adversus homines haec precatur, sed adversus diabolum et angelos ejus, quorum possessio peccatores atque impii homines sunt? Non ergo saeviens, sed misericors adversus eum orat, quisquis orat ut ei auferatur ista possessio ab illo Domino
Abbreviated transcription (Latin):
CONPREHENUXI. Iterũ inimicum singularino
numero nominans: illũ magis magisq mani festit
quem superius uelut leonem appellauit: Ipscenim
conimã ꝑ sequitur & sideceperit. conp̃henda:
am homines usque adinter fectionem corporis
sȩuiunt. Animam uero post istam uisibilem moste
in potestacte heebere non possunt. Niabolus autẽ
quas animas ꝑsecutus conprehenderit possidebit.
FTCONCUL CET INTURUMUITAMEA. Idest
conculcando terrã faciat uitam meã cibum scilic& suũ
on enim tantũ leo. sed &iam serpens appellatus est
cuidictum est: terrã manducabis: & peccatori homi¬
ni dictũ est. terra es & interrã ibis. ET CLORIAM
INEAM INPUl uEREM DEOUtAT Hic est illepuluis
quem proicit uentus a facie terrȩ: suꝑborum sci¬
lic& uana & mepta iactantia & inflatec. & non solida¬
tã quã uento elatus pulueris globus Recte itaque
nic posuit gloriã : quã non uult inpuluerem deduci
ult enim eam solidam habere in conscientia ubico¬

Expanded text:
comprehendat. Iterum inimicum singulari numero nominans, illum magis magisque manifestat quem superius velut leonem appellavit. Ipse enim animam persequitur; et si deceperit, comprehendet. Nam homines usque ad interfectionem corporis saeviunt, animam vero post istam visibilem mortem in potestate habere non possunt; diabolus autem quas animas persecutus comprehenderit, possidebit. Et conculcet in terram vitam meam: id est conculcando, terram faciat vitam meam, cibum scilicet suum; non enim tantum leo, sed etiam serpens appellatus est, cui dictum est, Terram manducabis; et peccatori homini dictum est, Terra es, et in terram ibis . Et gloriam meam in pulverem deducat. Hic est ille pulvis, quem projicit ventus a facie terrae, superborum scilicet vana et inepta jactantia, et inflata non solidata, tanquam vento elatus pulveris globus. Recte itaque hic posuit gloriam, quam non vult in pulverem deduci. Vult enim eam solidam habere in conscientia co
Abbreviated transcription (Latin):
ascendit incelum: bene sequitur: dr̃s iudicat populos
quia in deuenturus iudicare uiuos & mostuos:
Siue incdtum regrediatur: cum peccatores xp̃icenos des¬
rit. intellegentia ueritatis: quiac deipso cduentu dicũ
est. Putas ueniens filiur hominis: inueni& fidem sũ¬
interram÷ dñsergo iudicat populos: Quis dñs ꝓsi
orat: uidequem cadmodum nontimeat iudicudiem
Et uere securo desiderio dicat inoratione: acduenut
regnumtuũ: Iudica in quitmedne secunđu iustitũ
meã In superior epsclmo in firmus de precabatur
misericordiã potius inplorans dĩ ꝓeccatores uenit¬

Expanded text:
ascendit in coelum, bene sequitur, Dominus judicat populos; ascendit in coelum, bene sequitur, Dominus judicat populos; quia inde venturus est judicare vivos et mortuos: sive in altum regrediatur cum peccatores christianos deserit intelligentia veritatis; quia de ipso adventu dictum est: Putas veniens Filius hominis inveniet fidem super terram ? Dominus ergo judicat populos. Quis Dominus, orat, vide quemadmodum non timeat judicii diem, et vere securo desiderio dicat in oratione, Veniat regnum tuum : Judica, inquit, me, Domine, secundum justitiam meam. In superiori psalmo infirmus deprecabatur, misericordiam potius implorans Dei, quam
Abbreviated transcription (Latin):
is. hoc est in illa congregatione populorum atq gen¬
tilium: ubi nomen xp̃ianum latissime ꝑuagatum est
tanta erit abundantia peccatorum. quȩiam exmag¬
na paste sentitur: Non ne illa hic prȩdicitur quȩ
ꝑalium quoq ꝓph&am denuntiata est fames uerbr
Nonne & ꝓpterhanc congregationem peccatis siuis
a se lumen ueritatis ab alienantem ds in altũ regre¬
ditur : idest: ut aut non. aut ꝑpaucis dequib dictum
est. beatus quiꝑ seuerauerit usq in finem hic sal¬
uus erit: teneatur & ꝑcipiatur sincera fide. Et
ab omniũ prauarũ opimonum labepurgata
Non ergo immeritodicitur: & ꝓpt̃hanc congre¬
tuum: & factatua non facit. Sed siue superior. sue
istec sit congruentior huius loci expositio: sine preii¬
dicio alicuius alterius melioris autparis. conuenen¬
tissime sequitur. DNS IIDICAT POΡULOS Suo
enim in altum regressus est. cumpost resurrectionꝰ

Expanded text:
is, hoc est in illa congregatione populorum atque genis, hoc est in illa congregatione populorum atque gentium, ubi nomen christianum latissime pervagatum est, tanta erit abundantia peccatorum quae jam ex magna parte sentitur, nonne illa hic praedicitur, quae per alium quoque prophetam denuntiata est, fames verbi ? Nonne et propter hanc congregationem peccatis suis a se lumen veritatis abalienantem, Deus in altum regreditur, id est, ut aut non, aut a perpaucis, de quibus dictum est, Beatus qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit , teneatur et percipiatur sincera fides, et ab omnium pravarum opinionum labe purgata? Non ergo immerito dicitur, Et propter hanc congreet nomen tuum et facta tua non facit. 8. Sed sive superior, sive ista sit congruentior hujus loci expositio, sine praejudicio alterius alicujus melioris aut paris, convenientissime sequitur, Domiminus judicat populos. Sive enim in altum regressus est, cum post resurrectionem
Abbreviated transcription (Latin):
psaenĩ humilitate exccltatus est : id est non est in¬
tellectus. Ut ad hoc referatur IINC S NCX TI UI
cum appares humilis altus esto ut non intelli gant
inimicimei. Iusto autem peccatores sunt inimiei &
credent integentes at que ita congregatio populori
circum dabitte. Sed quod sequitur: si uerehoc sgn¬
ficat plusdoloris haeb& quiaiam incipit sentiri quĩ
l&itiȩ quia intellegitur. Sequitur enim ⁊r pros¬
TERHANC INATUM RICUEItIRΙ. Idest & ꝓpter
hanc congregationem generis humani qua eclesȩ
refertȩ sunt in altum regredere : Idest rur sus
desine intellegi. Quid est ergo & ꝓpthanc : nisi quia
&ista te offensura est ita ut uerissime prȩnunties
dicens: Putas cum uenerit filius hominis: inueni&
fidem suꝑterram: Idem dicit depseudo ꝓph&is: qui
intelleguntur her&ici: Propter eorum iniquitatẽ
refrigescit caritas multorum: Cum ergo & mecdesi¬

Expanded text:
Ipsa enim humilitate exaltatus est, id est, non est inIpsa enim humilitate exaltatus est, id est, non est intellectus; ut ad hoc referatur, Et exsurge, Domicum appares humilis, altus esto, ut non te intelligant inimici mei: justo autem sunt peccatores inimici, et credent in te Gentes, atque ita congregatio populorum circumdabit te. Sed quod sequitur si vere hoc significat, plus doloris habet quia jam incipit sentiri, quam laetitiae quia intelligitur. Sequitur enim, Et propter hanc in altum regredere: id est, et propter hanc congregationem generis humani, qua Ecclesiae refertae sunt, in altum regredere, id est, rursus desine intelligi. Quid est ergo, Et propter hanc, nisi quia et ista te offensura est; ita ut verissime praenunties, dicens: Putas cum venerit Filius hominis, inveniet fidem super terram ? item dicit de pseudoprophetis, qui intelliguntur haeretici: Propter eorum iniquitatem refrigescet charitas multorum . Cum ergo et in Ecclesi
Abbreviated transcription (Latin):
hereditatemtuam & possessionem tuã terminos
Id est: & ꝓpterhanc congregationem regreder ein al¬
tum quod resurgendo & incęlum ascendendo fecisse
intelligitur: Itac enimglorificatus dedit sp̃m sc̃m: qui
ante glorificationem eius dari nom possit sicut in e¬
cuangelio positum est. Spͥs autem nondum eratdatus.
quia iħs nondum erat clecrificatus Regres sus er¬
go in altũ ꝓpt̃ congregationem populorũ misit spͥm
sc̃im: quoimpl&i predicatores cuangeli orbemterra¬
rum ecclesus impleuerunt Potest & sic iste sensa
uip: iniaucorcur ⁊uorum Id est ex rirgemi
ratua Et non intellegant inimicimei. Vthoc sit e¬
altuere: id est. altus efficere neintellegarr
qđ refertur adilludo silentium. Sic enim dehac ex¬
altectione in alio psalmodicitur. Et ascendit supcoe¬
rubin & uolauit. Et posuit tenebrar latibulum su
Qua ex cltatione id est. occultatione : cum te mer topo¬
catorum suorum non intellexerint quite eruos¬
gent: congregatio credentium circũdabit te

Expanded text:
tem tuam, et possessionem tuam terminos id est, propter hanc congregationem regredere in altum; quod resurgendo et in coelum ascendendo fecisse intelligitur. Ita enim glorificatus dedit Spiritum sanctum, qui ante glorificationem ejus dari non posset, sicut in Evangelio positum est: Spiritus autem nondum erat datus, quia Jesus nondum erat clarificatus . Regressus ergo in altum propter congregationem populorum, misit Spiritum sanctum; quo impleti praedicatores Evangelii orbem terrarum us inimicorum meorum: id est, exsurge in ira tua, et non te intelligant inimici mei; ut hoc sit exaltare, id est, altus efficere ne intelligaris, quod refertur ad illud silentium. Sic enim de hac exaltatione in alio psalmo dicitur: Et ascendit super Cherubim, et volavit. Et posuit tenebras latibulum suum : qua exaltatione, id est occultatione, cum te merito peccatorum suorum non intellexerint qui te crucifigent, congregatio credentium circumdabit te.
Abbreviated transcription (Latin):
iuratio inore iurantis. aliud in significatione ꝓphe¬
taentis. Hic enim dicit. quid uere contingat homi¬
nibus qui reddunt r&ribuentib mala: non qud
sibi. aut alicui. quasiiure iurando in precetur.¬

Expanded text:
juratio in ore jurantis, aliud in significatione prophejuratio in ore jurantis, aliud in significatione prophetizantis. Hic enim dicit, quid jure contingat hominibus, qui reddunt retribuentibus mala: non quod sibi aut alicui quasi jurejurando imprecetur
Abbreviated transcription (Latin):
acceptis beneficiis reddidit mala ꝓbonis quã sinullo an¬
te acceptobeneficio. nocere uoluiss&. Siergo reddidi
inquit raribuentib mihimala. Idest si nonte imita¬
tus sum in illo silentio. hoc est patientiatua quã ꝓme ope¬
ratus es: decidam ab inimicis meis in anis. In aniter
enim. seiactat. quicum & ipsehomo sit cupit se de homi¬
ne uindicare. Et cum superare hominẽ poclã quȩrit
occulte adiabolo superatur. In anis effectus uana &
suꝑbaleitia quod quasi uinci non potuit Intelli gir
ergo iste ubimaior fiat uictoria: & ubi pater red¬
dat qui uid& iocculto. Ne itecque reddat r&ribus¬
tibus mala: iram potius quã hominem uincit
llis &iam litteris eruditus in quib scriptum est: meli¬
or est quiuincit iram: quã qui capit ciuitatem:
Sireddidi racribuentibus mihimala decidã merito
onem: qđ est grauissimum iuris iurandigenus &i
homodicit Su illud feci. illud patiar: Sed aliud est

Expanded text:
acceptis beneficiis reddit mala pro bonis, quam si nullo anacceptis beneficiis reddit mala pro bonis, quam si nullo ante accepto beneficio nocere voluisset, Si reddidi ergo, inquit, retribuentibus mihi mala, id est, si te non imitatus sum in illo silentio, hoc est patientia tua quam pro me operatus es, decidam ab inimicis meis inanis. Inaniter enim se jactat, qui cum et ipse homo sit, cupit se de homine vindicare: et cum superare hominem palam quaerit, occulte a diabolo superatur, inanis effectus vana et superba laetitia, quod quasi vinci non potuit. Intelligit ergo iste ubi major fiat victoria, et ubi Pater reddat qui videt in occulto. Ne reddat itaque retribuentibus mala, iram potius quam hominem vincit, illis etiam litteris eruditus, in quibus scriptum est: Melior est qui vincit iram, quam qui capit civitatem . Si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam ergo  gravissimum jurisjurandi genus, cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar. Sed aliud est
Abbreviated transcription (Latin):
fecta prouerbis chusi. filiu iemini id est: ꝓcognitione
lius secr&i. atque silentii. quod prosalutenr̃a operatus.
est ꝓpitius nob &misericors dns : ui tollerar & & patien¬
ssime sustiner & dolos traditoris sui: Tam quã huic per¬
fectȩ animȩ dicat: exponens rationem ipsius secr&i.
go ꝓte impio & peccatore: ut tuȩ iniquitates me san¬
guinis effusione lauarentur: magnosilentio & magna
patientia traditoremmeũ ꝑtuli : Nonne. imitaberis
ne : ut & tunon reddas maloc ꝓmalis : anim aduestens
gitur & intelligens quid ꝓillo fecerit dñs: & eius ex¬
emplo ad ꝑfectionẽ ꝓficiens dicit: si reddidi r&ribu¬
entib mihimala. Idest. si non feci : qđ tu faciendo docu¬
stI. DEUMAMMERITO ABIXIMICISMEIS INANIS. ETbE¬
tbe¬
ne non ait si red didi tribuentibus mihimala sedr&ri¬
buentibus. Quienim tͣribuit : iam aliquid acceperat:
Naioris autem patientie est: nec eimala rependere. qui

Expanded text:
perfecta pro verbis Chusi, filii Jemini, id est pro cognitione perfecta pro verbis Chusi, filii Jemini, id est pro cognitione illius secreti atque silentii, quod pro salute nostra operatus est propitius nobis et misericors Dominus, ut toleraret et patientissime sustineret dolos traditoris sui: tanquam huic perfectae animae dicat, exponens rationem ipsius secreti: Ego pro te impio et peccatore, ut tuae iniquitates mei sanguinis effusione lavarentur, magno silentio et magna patientia traditorem meum pertuli, nonne imitaberis me, ut et tu non reddas mala pro malis? animadvertens igitur et intelligens quid pro illo fecerit Dominus, et ejus exemplo ad perfectionem proficiens, dicit, Si reddidi retribuentibus mihi mala, id est, si non feci quod tu faciendo docuisti, decidam ergo ab inimicis meis inanis. Et bene non ait, Si reddidi tribuentibus mihi mala, sed, retribuentibus: qui enim retribuit, jam aliquid acceperat; majoris autem patientiae est, nec ei mala rependere qui
Abbreviated transcription (Latin):
circuit quȩrens quem deuora. Itecquecum dicer& ꝑplin¬
lemnummerum sceluũ mefac ex omnib ꝑ sequentib me
singularem postea intulit dicens. Nequandor apiat ut i
animammeã. Nonenim ait: nequandorapiant scien
quis restiterit inimicus. Et ꝑ fectȩ cenime uehe mentq
Saluum faciai: Id est ne illerapiat dumtu nonreo¬
dimis neque sccluum facis. Sienim ds̃ non redimat pr
me in sidiȩ cauendȩ sunt: ui dequid sequatur:
istud: an quia non dicit nomen peccati: uniuer sadep¬
catum. intellegendum est: qui intellectus sidisplia
illud accipiamus diciqđ sequitur : cã quã si interrogos¬
mus quid esthoc quod dicir istud: pespondit: Si tgr
IIQVΙTASI NINΑVII itis: Iocm ergo maeni festu est
Ait quippedñs: Estotẽ ꝑfecti: sicut pater uester quiestin
celis : quisolem suum oriri facit suꝑbonos & malos & pli¬
it suꝑiustos & in iustor: Quiergo non reddidit raribu¬
entibus maloe per sectur est. Cum itaque or& ceuimi

Expanded text:
circuit, quaerens quem devoret . Itaque cum diceret per pluralem numerum, Salvum me fac ex omnibus persequentibus me, singularem postea intulit dicens, nequando rapiat ut leo animam meam: non enim ait, nequando rapiant, sciens quis restiterit inimicos, et perfectae animae vehementer salvum faciat: id est, ne ille rapiat, dum tu non redimis neque salvum facis; si enim Deus non redimat neque simae insidiae cavendae sunt, vide quid sequatur: d vocat istud? an quia non dicit nomen peccati, universale peccatum intelligendum est? Qui intellectus si displicet, illud accipiamus dici quod sequitur: tanquam si interrogassemus. Quid est hoc quod dicis, istud? respondet: Si est iniquitas in manibus meis. Jam ergo manifestum est Ait quippe Dominus: Estote perfecti, sicut Pater vester qui est in coelis, qui solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos ; qui ergo non reddit retribuentibus mala, perfectus est. Cum itaque oret anima
Abbreviated transcription (Latin):
cantur angeli iracundiȩ codpunienda peccata quos
icem non ꝓpt̃ iustitiam qua nongecudent sed ꝓpter
malitiã poenahumana delectat: Nonergods iram
ccdducit ꝑ singulos dies. idest non ꝑsingulos dies.
ccdiundictã congregat ministros suos Nunc enim
patientia dĩ adpęnitentiã inuitat. ultimo uerotem¬
pore cum sibi homines ꝓpt̃ duritiã cordissui & cor
ipenitens. thes aurizauerint iram in die irȩiusti¬

Expanded text:
cantur angeli iracundiae, ad punienda peccata, quos cantur angeli iracundiae, ad punienda peccata, quos jam non propter justitiam, qua non gaudent, sed propter malitiam poena humana delectat. Non ergo Deus iram adducit per singulos dies, id est, non per singulos dies ad vindictam congregat ministros suos: nunc enim patientia Dei ad poenitentiam invitat; ultimo vero tempore, cum sibi homines propter duritiam suam et cor impoenitens, thesaurizaverint iram in die irae et
Abbreviated transcription (Latin):
sed ibi facta est delectatio ubi aduer sus renum inere¬
pationem ꝓuisus ÷ ds̃ ad extris esse id est in corde
Quirdĩ iudex: quis dñs. quiudicat populos. Ipseius¬
tus. quireddit unicuique secundum opera sua.
Ipsefortis. qui&iã ꝑsecutores impios cũ sit potentis¬
sinus ꝓnostra saluteto lerauit : Ipse longanimis
qui&iam ipsos qui ꝑsecuti sunt: Non statim post re¬
surrectionem aed supplicium rapuit: sed sustinuit
ut sc aliquando ced salutem cebilla pietate conuesterent
t cedhuc susten&. seruans ultimo iudicio ultimam
poenã Et nunc usque in uitans peccatores ad peniten¬
tcrm NOXIRAN ADDUCIAS PERSINCULOS MES
ꝓgnificantius fortassedicitur iram adducens quã
irascens. Et ita in exemplarib grecis inuenimus.
ut non sit in ipsoira quapunit: sed inanimis eorum
ministrorum qui prȩceptis ueritatis obtemperant.
ꝑ quos iub&ur &iam inferiorib ministeruis quiuo¬

Expanded text:
sed ibi facta est delectatio, ubi adversus renum incresed ibi facta est delectatio, ubi adversus renum increpationem provisus est Deus a dextris esse, id est, in cordeQuis Deus judex, nisi Dominus, qui judicat populos? Ipse justus, qui reddet unicuique juxta opera sua . Ipse fortis, qui etiam persecutores impios, cum sit potentissimus, pro nostra salute toleravit. Ipse longanimis, qui etiam ipsos qui persecuti sunt, non statim post resurrectionem ad supplicium rapuit, sed sustinuit, ut se aliquando ad salutem ab illa impietate converterent: et adhuc sustinet, servans ultimo judicio ultimam poenam, et nunc usque invitans peccatores ad poenitentiam. Non iram adducens per singulos dies. Significantius fortasse dicitur, iram adducens, quam irascens et ita in exemplaribus graecis invenimus: ut non sit in ipso ira qua punit, sed in animis eorum ministrorum qui praeceptis veritatis obtemperant; per quos jubetur etiam inferioribus ministeriis qui vo
Abbreviated transcription (Latin):
Nontamen cordihȩc dilectatio sedrenib tribuenda est.
quia illeom nes imaginationes demferioribus. hoc est
deterrenis carnalibus que rebus at tractş sunt
Itasit. ut serutans corda & renerdĩ. perspiciens in eo¬
de rectas cogitationes inrenib: nullas delectato
Iustum auxilium prebeat rectis corde ubi munbr
gitationib suꝑnȩ dilectationes sotiantur. Et id comas
ꝓsalmo cum dixissa in suꝑ &usq ad noctẽ inerepaus
renesmei. subiecit deauxilio dicens. Pro uideban
dñm in cons pectum eo semꝑ : qm ad extris ÷ milnos
cõmouear. Ubi ostendit suggestiones tantũ se aren¬
b pas sum: non &iã delectationes Quas si patere¬
tur. utique cõmouer&ur. Dixit autẽ : ad extrs
estmuhi di ne commouear. Neinde subiungit
Propt hoc delectatũ est cormeũ. ut renes eũ merqi¬
repotuerint: non delectare : Nonitaque in renbi

Expanded text:
non tamen cordi haec delectatio, sed renibus tribuenda est; non tamen cordi haec delectatio, sed renibus tribuenda est; quia illae omnes imaginationes de inferioribus, hoc est terrenis carnalibusque rebus, attractae sunt. Ita fit, ut scrutans corda et renes Deus, et perspiciens in corde rectas cogitationes, in renibus nullas delectationes, justum auxilium praebeat rectis corde, ubi mundis cogitationibus supernae delectationes sociantur. Et ideo in alio psalmo cum dixisset, Insuper et usque ad noctem increpaverunt me renes mei, subjecit de auxilio, dicens: Providebam Dominum in conspectu meo semper, quoniam a dextris est mihi ne commovear . Ubi ostendit suggestiones tantum se a renibus passum, non etiam delectationes, quas si pateretur, utique commoveretur. Dixit autem, A dextris est mihi Dominus, ne commovear; deinde subjungit, Propter hoc delectatum est cor meum : ut renes eum increpare potuerint, non delectare. Non itaque in renibus,
Abbreviated transcription (Latin):
liũ meũ cedño. qui soduos facit rectos corde: Dirigit
iustum: scrutans cordi &renesds̃: Iusto autẽ auxilio.
saluos facit rectos corde: Non sicut serutatur corda
& renes. ita saluos facit rectos corde & renibus qr
cogitationes: & malȩ sunt in prauocorde: Etbone in
recto corde: Delectationes autem non bone adrenes
ꝑtinent: quia inferiores atque terrenȩ sunt . Bone
uero: non adrenes sed adipsum cor. Propterea
non ita dicipossunt rectirenibus. sicut dicuntur
recticorde: cũ iam ubi cogitatioibi. & delectatio est.
qđ fierinon potest: nisicum diuina atquea uerna
cogitantur Dedistimnquit l&itiã incordemeo: cũ
dixiss&x: signatum est suꝑnoslumen uultus tuidñe :
confantas mata rerum temporalium quae sibianimus
fingit. Cum s peuana mosteliq: iactatur. quãuis in anib:
imaginationib: afferant. sepedelerã in ranãq leitiam

Expanded text:
lium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Dirigit lium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Dirigit justum, scrutans corda et renes Deus: justo autem auxilio salvos facit rectos corde. Non sicut scrutatur corda et renes, ita salvos facit rectos corde et renibus: quia cogitationes et malae sunt in pravo corde, et bonae in recto corde; delectationes autem non bonae ad renes pertinent, quia inferiores atque terrenae sunt, bonae vero non ad renes, sed ad ipsum cor. Propterea non ita dici possunt recti renibus, sicut dicuntur recti corde, cum jam ubi cogitatio, ibi et delectatio est: quod fieri non potest, nisi cum divina atque aeterna cogitantur. Dedisti, inquit, laetitiam in corde meo, cum dixisset, Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Nam phantasmata rerum temporalium, quae sibi animus fingit, cum spe vana mortalique jactatur, quamvis inanibus imaginationibus afferant saepe deliram insanamque laetitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
a morbo euadit remedium: hic autẽ nem morbum reci¬
dat tuitionem p&it Iuxta illud dicitur: sceluum mefe
dñe secundũ miscri cordiamtuã: Iuxta hoc dicitur
ustũ auxilium meum cedño qui saluos facit rectos corde
Et illaenim & ista saluos facit: selillec ex egritudine
ad salutem trans fest. hec in ipsa salute conseruat:
Itecque ibimisericors auxilium est. qui nullum habo
meritũ peccator quiadhuc iustificarȩ desiderat cre¬
dens ineum qui iustificat impium. Hic autẽ iustum
auxilium est: quiaiam iusto tribuitur. Hicat ergo
ibi peccator. quidixit infirmussum. saluum me fac
dũe secundumisericordiamtuã: Et dicat hic iustus qui
dixit si reddidi raribuentib mihi mala iustũ auxil¬
umincum aedno qui saluos facit rectos corde
Sienim medicinam ex hib& quas anemur in firmi:
quanto magis eam qua custodiamur sani: Qm̃ sicumpe
nunc iustificati : saluierimus abira ꝑ ipsum: Iustũ auxi¬

Expanded text:
a morbo evadat, remedium, hic autem ne in morbum recia morbo evadat, remedium, hic autem ne in morbum recidat, tuitionem petit. Juxta illud dicitur, Salvum me fac, Domine, secundum misericordiam tuam; juxta hoc dicitur, Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Et illa enim et ista salvos facit; sed illa ex aegritudine ad salutem transfert, haec in ipsa salute conservat. Itaque ibi misericors auxilium est, quia nullum habet meritum peccator, qui adhuc justificari desiderat, credens in eum qui justificat impium ; hic autem justum auxilium est, quia jam justo tribuitur. Dicat ergo ibi peccator qui dixit, Infirmus sum, Salvum me fac, Domine, propter misericordiam tuam; et dicat hic justus, qui dixit, Si reddidi retribuentibus mihi mala, Justum auxilium meum a Domino, qui salvos facit rectos corde. Si enim medicinam exhibet, qua sanemur infirmi, quanto magis eam qua custodiamur sani? Quoniam si cnunc justificati, salvi erimus ab ira per ipsum 11. Justum auxi
Abbreviated transcription (Latin):
quĩ umbra Iuclinarecuras nr̃as. sed ad gaudia re¬
rum xernarum sustolli: que nulla cammutatione
uiolantur: dirigit iustũ. scrutans corda & renes
ds. Opera enim nr̃ a que factis & dictis operamur
possunt es senota hominibus sed quo animo fiant
& quo ꝑ illa ꝑuenire cupiamus. solus ille nouit qui
serutatur corda & renes dr̃. IUSIUlXIlii
uo sunt officia medicine: unum quo sanatur in firmi¬
tas: alterum quo sanitas custoditur. Iuxtac illud pri¬
nũ dictum est in superiore pseclmo : misereremeiudñs¬
qm̃ in firmussum: Iuxtachoc alterum: in hoc psedmo
dicitur: Si est iniquitas in manibus meis. sireddidi re¬
tribuentibus mihiinala decidam ergoabinimicis mes
inanis: Ibienim infirmis ut liber&ur hic iam sanus
necorrum patur orat. Iuxta illud ibidicitur saluũ
me fac secundũ misericordiamtuã. Iuxta istud. hic dii¬
tur . Iudicamedñe secundu iustitiam mecem Ibi enĩ ut

Expanded text:
quam umbra inclinari curas nostras, sed ad gaudia requam umbra inclinari curas nostras, sed ad gaudia rerum aeternarum sustolli, quae nulla commutatione variantur, dirigat justum scrutans corda et renes Deus. Opera enim nostra quae factis et dictis operamur, possunt esse nota hominibus: sed quo animo fiant, et quo 37 per illa pervenire cupiamus, solus ille novit, qui scrutatur corda et renes Deus. 11. Et Duo sunt officia medicinae; unum quo sanatur infirmitas, alterum quo sanitas custoditur. Juxta illud primum, dictum est in superiore psalmo, Miserere meim infirmus sum: juxta hoc alterum, in hoc psalmo dicitur, Si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala, decidam ergo ab inimicis meis inanis; ibi enim infirmus ut liberetur, hic jam sanus ne corrumpatur, orat. Juxta illud ibi dicitur, Salvum me fac propter misericordiam tuam: juxta istud hic dicitur, Judica me, Domine, secundum justitiam meam; ibi enim ut
Abbreviated transcription (Latin):
ne renum intelleguntur : Recte quippe temporalium
& terrenarũ rerum delectatio renibus tribuitur
quia & ipsa pars est inferior hominis & ea regio est
ubi carnalis generationis uoluptas habitat: ꝑquã in
hanc ȩrumnosam & fallacis lxitiae uitã. ꝑsuccessio¬
nem prolis naturcchumana trans funditur. Scrutius
ergo cornrinds et ꝑspiciens ibiesse ubi est thes au¬
rus noster idest incęlis scrutans &iam renes &
perspiciens non nos cedquescerecarni & sanguini.
sed delectariidno. dirigit iustum. inipsa conscientia
coramse ub inullus hominum uid& sed solus ille
qui perspicit quidquisq: cogit&. Et quidquẽq de¬
lect&. Finis enim curȩ delectatio est quia eoquisq:
curis & cogitationib: nititur: ut ced suã delectationẽ
scrutatur renes. Ut cum inuenerit: non cdconcu¬
piscentiam carnis. nequead concupiscentiã oculorũ
neq ad ambitionem seculi: que omnia transeunt tam¬

Expanded text:
ne renum intelliguntur? Recte quippe temporalium ne renum intelliguntur? Recte quippe temporalium et terrenarum rerum delectatio renibus tribuitur; quia et ipsa pars est inferior hominis, et ea regio est ubi carnalis generationis voluptas habitat, per quam in hanc aerumnosam et fallacis laetitiae vitam, per successionem prolis natura humana transfunditur. Scrutans rum Deus: et prospiciens ibi esse ubi est thesaurus noster , idest, in caelis: Scrutans et renes, et prospiciens non nos acquiescere carni et sanguini, sed delectari in Domino: dirigit justum in ipsa conscientia coram se, ubi nullus hominum videt, sed solus ille qui prospicit quid quisque cogitet, quid quemque delectet. Finis enim curae delectatio est: quia eo quisque curis et cogitationibus nititur, ut ad suam delectationem scrutatur renes: ut cum invenerit non ad concupiscentiam carnis, neque ad concupiscentiam oculorum, neque ad ambitionem saeculi quae omnia transeunt tan
Abbreviated transcription (Latin):
cedhuc, Uidetur enim consummata nequitia hom¬
num quicruci fixerunt filiumdi: sed eorũmaior est
quinolunt recte uiuere & oderunt precepta ueritan
ꝓquib crucifixus est filius dĩ: Consummetur ergo
inquit. nequitia peccatorum. Id est ꝑueniatꝰ ccdsum
nequitiam: ut possit iustum iam uenire iudicium
Sed qm non solum dictum est sordidus sordescat al¬
huc seddictũ est &iam. iustus iustior fiat.: annecti &
illa quȩ initio temporũ xpianorum : Cũ aedhuc ꝑseuit¬
one seculariũ hominum sci premerentur: mirandi
uidebantur hominibus  nunc postquã in tantoculmine
nomen coepit essexp̾ianum. creuit hy pocrisis id ÷
simulatio: Eorum scilic& : qui nomine xp̃iano maliũ
hominib placere quãdõ. Quo modoergo dirigitꝰ iustus
intanta confusione simulationis: nisidum scrutatur
corda & renesds uidens omniũ cogitationes quȩno¬
mine cordis significate sunt. Et delectationes: quȩ nom¬

Expanded text:
adhuc . Videtur enim consummata nequitia homiadhuc . Videtur enim consummata nequitia hominum qui crucifixerunt Filium Dei; sed eorum major est qui nolunt recte vivere, et oderunt praecepta veritatis pro quibus crucifixus est Filius Dei. Consummetur ergo, inquit, nequitia peccatorum; id est, perveniatur ad summam nequitiam, ut possit justum jam venire judicium. Sed quoniam non solum dictum est, Sordidus sordescat adhuc, sed etiam dictum est, Justus justior fiat, annectit per illa quae initio temporum christianorum, cum adhuc persecutione saecularium hominum sancti premerentur, miranda videbantur hominibus, nunc postquam in tanto culmine nomen coepit esse christianum, crevit hypocrisis, id est simulatio, eorum scilicet qui nomine christiano malunt hominibus placere quam Deo? Quomodo ergo dirigitur justus in tanta confusione simulationis, nisi dum scrutatur corda et renes Deus, videns omnium cogitationes, quae nomine cordis significatae sunt, et delectationes, quae nomi
Abbreviated transcription (Latin):
quae nec inimiconoc&. Itaque benese iudicari postolato
secundum innocentiam suam: quiueredicere potuit: si
reddidi r&ribuentib mihimala: Quod autẽ ad didit su
ꝑme: non adinnocentiamtantũ: sed codiustitiã quoq sub¬
audiri potest: ut istesit sensus: Iudicamedñe sccundum
iustitiã meã. Et secundũ in nocentiam meam: Qua e iustitia
&innocentia suꝑ meest: Quocdditamento demonstrat
idipsum qđ conima iustac est & innocens: non ꝑsehabere.
sed ꝑ inlustrantem & in luminantem dm̃: Nehac enĩdicit¬
mn alio psclmo : sum lumincbis lucernam mecm dñe:
Et deiohannedicitur: quia non erat illelumen: sedtes¬
timonium ꝑhibebat delumine: illeerat lucerna ar dens
& lucens: lumen ergo illud: unde cmimȩ tãquã lucernȩ
accenduntur : non alieno sed proprio splendore prȩ¬
&lucens dicer&. Iudicame secundũ flammã que super
meest: dest. non quasum ego. sed qua fulgeo accensa
m apocalipsi: Iustus iustior fiat & sordidus sordescat

Expanded text:
quae nec inimico nocet. Itaque se bene judicari postulat secundum innocentiam, qui vere dicere potuit: Si reddidi 36 retribuentibus mihi mala. Quod autem addit, Super me, non ad innocentiam tantum, sed ad justitiam quoque subaudiri potest, ut iste sit sensus: Judica me, Domine, secundum justitiam meam, et secundum innocentiam meam, quae justitia et innocentia super me est. Quo additamento demonstrat idipsum quod anima justa est et innocens, non per se habere, sed per illustrantem et illuminantem Dominum. Hincin alio Psalmo, Tu illuminabis lucernam meam, Domine ; et de Joanne dicitur, quia non erat ille lumen, sed testimonium perhibebat de lumine . Ille erat lucerna ardens et lucens . Lumen ergo illud unde animae tanquam lucernae accenduntur, non alieno, sed proprio splendore praelucens diceret: Judica me secundum flammam quae super me est, id est, non qua sum ego, sed qua fulgeo accensa in Apocalypsi: Justus justior fiat, et sordidus sordescat
Abbreviated transcription (Latin):
seruos. quia seruus nescit quid faciat dñs eius: uos autẽ
dico amicos. quia omnia quae audiui a patremeo nota uob̃
feci. Apud amicos ergoeius non est silentium. sed uer¬
ba silentii. Id est ratio exposita & manifesta illius silen¬
tu: quod silentium. idest chusi dicitur filius iemini id
est dextri: Non enim cebscondendum erat scis qđ pro
llis gestumest. Et tamennesciat inquit sinistra quid fa¬
ciat dextra: Canit ergo acnima ꝑ fecta in ꝓph&ia. Cui
secr&ũ illud innotuit ꝓuerbis chusi: idest: ꝓcognitio¬
ne eiusdem secr&i: Quod seer &um dexter ds: id est.
fauens atq ꝓpitius: ei operatus est. Quarehoc silen¬
tium filius dextri appellatur qđ estchusi. filii iemini:¬

Expanded text:
servos, quia servus nescit quid faciat Dominus ejus; vos autem servos, quia servus nescit quid faciat Dominus ejus; vos autem dixi amicos, quia omnia quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : apud amicos ergo ejus non est silentium, sed verba silentii, id est, ratio exposita et manifesta illius silentii. Quod silentium, id est Chusi, dicitur filius Jemini, id est dextri: non enim abscondendum erat sanctis quod pro illis gestum est. Et tamen Nesciat, inquit, sinistra quid faciat dextra . Canit ergo anima perfecta in prophetia, cui secretum illud innotuit, pro verbis Chusi, id est pro cognitione ejusdem secreti; quod secretum dexter Deus, id est favens atque propitius ei, operatus est: quare hoc silentium Filius dextri appellatur, quod est Chusi, filii Jemini
Abbreviated transcription (Latin):
Oaltitudo diuitiarum sapientiȩ & scientiȩ di : quã inscriti¬
bilia sunt iudiciaeius. Et inuestigabiles uiȩ ipsius.
uis enim cognouit mentem dñi : autquis consiliarius ill¬
us fuit : Itoc magnũ illud silentium non expositione ni¬
gis aperit : quã ammiratione comendat᷑ : Hoc silentio dis
sacramentũ uenerabilis passioni s̃ occultans. uoluntarũ
runã fr̃s: id est ne farium scelus traditoris sui: in suȩ
misericordie atque ꝓuidentie ordinem uestit ut quod
illead ꝑnitiem unius hominis ꝑuersa mente faciebat
Isteccd salu tem omniũ hominũ prouida gubernatione
conferr&. Cantat ergo psalmũ dño anima ꝑ fecta
quaetaem digna est nosse secr&umdĩ: Cantat᷑ puerbis
chus : quia meruit nos se uerba illius silentii. Apud in¬
fideles enim & ꝑsecutores. silentium est illud atq secre¬
tum: apud suos autem quibi dictum est: iamnondico uos

Expanded text:
O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutaO altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ipsius! Quis enim cognovit mentem Domini, aut quis consiliarius illius fuit ? ita magnum illud silentium non expositione magis aperit, quam admiratione commendat. Hoc silentio Dominus sacramentum venerabilis passionis occultans, voluntariam ruinam fratris, id est, nefarium scelus traditoris sui, in suae misericordiae atque providentiae ordinem vertit; ut quod ille ad perniciem unius hominis perversa mente faciebat, iste ad salutem omnium hominum provida gubernatione conferret. Cantat ergo Psalmum Domino anima perfecta, quae jam digna est nosse secretum Dei; cantat pro verbis Chusi, quia meruit nosse verba illius silentii. Apud infideles enim et persecutores, silentium est illud atque secretum: apud suos autem, quibus dictum est, Jam non dico vos
Abbreviated transcription (Latin):
pacatus erga illum extitit pater: quãuis ipse dolissu¬
is bellum haber& incorde sicut inpsal motestio
tractatũ est. Quem admodum autẽ in ue nitur in
euangelio filios dñinr̃iih uxp̃i dictos esse discipulos.
sic in eodem euangelio inuenitur &iam fr̃s esse
appellcctos. Resurgens enim dñsait : uade & dic fracor¬
b meis : & a postolus eum dicit primogenitum in multir
fratribus. Discipuli ergo eius runa qua eum tracdidi
Recte intellegitur fratrisruma quod achito fel interpa¬
ridiximus. Chusi autem qđ interp̃tatur silentium re¬
te accipitur ceduersus illor dolos dñm nr̃m silentio dm¬
casse id est altissimo se cr&o. quocȩcitas expceste isrł
facta est cumdñm ꝑseqbaentur : ut plenitudogentiũ in¬
trar&. Et sic om̃s isrł saluus fier&: Ad hoc ꝓfundũ se¬
cr&um atq silentiũ cum uenis r& ccpostolus exclamaut
quasi quodam ipsius altitudinis horrore ꝑculsus:

Expanded text:
pacatus erga illum exstitit pater, quamvis ipse dolis supacatus erga illum exstitit pater, quamvis ipse dolis suis bellum haberet in corde, sicut in psalmo tertio tractatum est. Quemadmodum autem invenitur in Evangelio filios Domini nostri Jesu Christi dictos esse discipulos , sic in eodem Evangelio invenitur etiam fratres esse appellatos; resurgens enim Dominus ait, Vade, et dic fratribus meis , et Apostolus eum dicit primogenitum in multis fratribus : discipuli ergo ejus ruina qui eum tradidit, recte intelligitur Fratris ruina, quod Achitophel interpretari diximus. Chusi autem, quod interpretatur Silentium, recte accipitur adversus illos dolos Dominum nostrum silentio dimicasse, id est altissimo secreto quo caecitas ex parte Israel facta est, cum Dominum persequebantur, ut plenitudo Gentium subintraret, et sic omnis Israel salvus fieret. Ad hoc profundum secretum altumque silentium cum venisset Apostolus, exclamavit quasi quodam ipsius altitudinis horrore perculsus: