comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alios subuertunt. ut regnũ qđ ipsi appetere ñ uolunt nec
alt̃ assequat᷑. Hinãq cũ teneriores quosdã bona incipere. ma¬
la iã deuitare cognouerint: modo irridendo qđ incȩlis pro¬
mittit᷑. modo despiciendo qđ ds̃ omip̃s de inferni supplici
is minat᷑. Modo laudando bona tẽporalia & delectationes
prȩsentis scłi callida ꝑsuasione pollicendodeflectunt
mentes in nocentiũ. eor̃q itinera ꝑuertunt. Gaudent siquos po¬
tuerint auita reuocare. ad mortẽ trahere: laetant᷑ in prauitatib
sus. exultant & in alienis. His nimirũ poena sua ñ sufficit. quiagui
ne solimoriant᷑. At si fortasse iustũ quẽ piã tante iã uirtutis iur¬
nerit. ut tiloqui contraria ñ p̃sum ant : quia subutrsores pee n
possunt statim scorpiones fiunt Scorpio enĩ palpando ineȩdn
sed cauda ferit. Nec mord& a facie. sed aposteriorib noert Seoi¬

Expanded text:
alios subvertunt ut regnum quod ipsi appetere non volunt, nec alios subvertunt ut regnum quod ipsi appetere non volunt, nec alter assequatur. Hi namque cum teneriores quosdam bona incipere, mala jam devitare cognoverint, modo irridendo quod in coelis promittitur, modo despiciendo quod Deus omnipotens de inferni supis minatur, modo laudando bona temporalia, et delectationes praesentis saeculi callida persuasione pollicendo, deflectunt mentes innocentium, eorumque itinera pervertunt. Gaudent si quos potuerint a vita revocare, ad mortem trahere; laetantur in pravitatibus suis, exsultant et in alienis. His nimirum poena sua non sufficit, qui agunt ne soli moriantur. At si fortasse justum quempiam tantae jam virtutis invenerint, ut ei loqui contraria non praesumant, quia subversores esse non possunt, statim scorpiones fiunt. Scorpio enim palpando incedit, sed cauda ferit; nec mordet a facie, sed a posterioribus nocet. Scor
Abbreviated transcription (Latin):
lii qui iã iãq cadere poterat. nisi ad memoriã sua bene acta re¬
uocass &. ut ad spł̃mi animi reduceret᷑. ne oppressus uerbis &
uulnerib indesperatione perir&e. Qđ ergo bonasua enumerat.
ñ innotescere aliis quasi exlaude desiderat. sed ad spem ani¬
mũ reformat. lusti itaq sic̃ sine arrogantia loquuntur ali
quando bona quae agunt. ita sine zelo priuatȩ głae detra¬
hentiũ sibi linguas redarguunt. quia noxia loquuntur.
Cũ uero lingur derogantiũ corrigi nequeunt : equanimit̾ suÑ
ꝑomã tolerandȩ . Nic obtrectationis sermo timendus ẽ: ne
dũ uituperatio ꝑ uersor̃ metuitur. recti operis uia deserat᷑
as. quia increduli & subuersores sunt tecũ. Minus aut̃ mali
ẽẽ. si hi quisunt increduli subuersores minime fuissent.
Quia enĩ ipsi uel caelestis regni p̃mia uel gehennȩ eẽ suppli¬
cia ñ credunt: in suis prauitatib dimissi a fide & opere &iã

Expanded text:
li: qui jamjamque cadere poterat, nisi ad memoriam sua bene acta reli: qui jamjamque cadere poterat, nisi ad memoriam sua bene acta revocasset, ut ad spem animi reduceretur, ne oppressus verbis et vulneribus in desperatione periret. Quod ergo sua bona enumerat, non innotescere aliis quasi ex laude desiderat, sed ad spem animum reformat. Justi itaque cum virquando bona quae agunt, ita sine zelo privatae gloriae detrahentium sibi linguas redarguunt, quia noxia loquuntur. Cum vero linguae derogantium corrigi nequeunt, aequanimiter sunt per omnia tolerandae, nec obtrectationis sermo timendus est, ne, dum vituperatio perversorum metuitur, recti operis via deseraturas, quia increduli et subversores sunt tecum. » Minus autem mali essent, si hi qui sunt increduli perversores minime fuissent: quia enim ipsi vel coelestis regni praemia, vel gehennae esse supplicia non credunt, in suis pravitatibus dimissi, a fide et opere etiam
Abbreviated transcription (Latin):
rep̃hensibiles ñ sunt: quia ꝑsuã uitã quã referunt alior̃ animas
aduitã quęrunt. Dequib tam̃ sciendũ ẽ. quia nũ quã bona sua de¬
tegunt. nisi eos ut dixi aut ꝓximorũ utilitas aut certe nimia ne¬
cessitas cogat. Vnde paulus apłus cũ uirtutes suas corinthis
enumerassce: ad iunxit. Factussũ insipiens. uos me coegistis. Fit
uero aliquando ut necessitae cõpulsi inbonis quae desereferuts
non aliorũ utilitatẽ sed suã requirant. sicut beatꝰ iob facta
sua enumerat dicens. Oculus fuicȩto. & pes claudo. Pat̃ erã
pauperũ. & causã quã nesciebã diligentissime inuestigabã. Et
multa alia quae sepe egisse se cõmemorat. Sed quia inuulnere
doloris positus ab amicis increpantib impie egisse & uiolentꝰ
paimis atq oppressor pauperũ fuisse dicebat᷑ : Uir sc̃s in ter
flagella dĩ & humanȩ increpationis uerba dep̃hensus. mentẽ
suã grauit̃ concuti. atq ad desperationis fourã conspexit inꝓel¬

Expanded text:
suam vitam quam referunt aliorum animas ad vitam quaerunt. 20. De quibus tamen sciendum est quia nunquam bona sua detegunt, nisi eos, ut dixi, aut proximorum utilitas, aut certe nimia necessitas cogat. Unde Paulus apostolus cum virtutes suas Corinthiis enumerasset, adjunxit: Factus sum insipiens, vos me coegistis . Fit vero aliquando, ut necessitate compulsi, in bonis quae de se referunt, non aliorum utilitatem, sed suam requirant, sicut beatus Job facta sua enumerat, dicens: Oculus fui caeco, et pes claudo, pater eram pauperum, et causam quam nesciebam, diligentissime investigabam . Et multa alia quae saepe egisse se commemorat. Sed quia in vulnere doloris positus, ab amicis increpantibus impie egisse, et violentus proximis atque oppressor pauperum fuisse dicebatur, vir sanctus inter flagella Dei et humanae increpationis verba deprehensus, mentem suam graviter concuti atque ad desperationis foveam conspexit impel
Abbreviated transcription (Latin):
Ux postmodũ sine fine sentiam: Nee nos nr̃or uulntrũ multitudo in
desperationẽ deprimat. quia maior ẽ patientia medici: quã magni¬
tudo languoris nr̃i. Quid est enĩ qđ reparart ad salut̃e ñ possit. quipo¬
tuit om̃a exnihilo ereare : Vnigenitus quippe ẽ omĩpotenti patri
coaot̾nus. quicũeo uiuit & regnat inunitate sp̃sscĩds̃ ꝑomã sełascłoi
oltiri quibam scrieta Sacri ELOgUu LESENT
cũ sublimiores tiꝰ sententias penłtrant minora man¬
data quȩ infirmiorib data sunt tumenti sensu de¬
spicere. & ea uelle in aliũ intellectũ ꝑmutare. Quisi
reste ineo alta intelligerent. mandata quoq mi¬
nima despectui ñ haberent: quia diuina p̃cepta
sic in quibusdã loquuntur magnis ut tamen inquibusdã congru¬
ant paruulis. quo ꝑ increm̃ta intelligentiae quasi quibusdã passib
mentis crescant atq ad maiora intelligenda ꝑueniant. UIn¬

Expanded text:
vae postmodum sine fine sentiamus. Nec nos nostrorum vulnerum multitudo in vae postmodum sine fine sentiamus. Nec nos nostrorum vulnerum multitudo in desperationem deprimat, quia major est potentia medici, quam magnitudo languoris nostri. Quid est enim quod reparare ad salutem non possit, qui potuit omnia ex nihilo creare? Unigenitus quippe est omnipotenti Patri coaeternus, qui cum eo vivit et regnat in unitate Spiritus sancti olent quidam scripta sacri eloquii legentes, cum sublimiores ejus sententias penetrant, minora mandata quae infirmioribus data sunt tumenti sensu despicere, et ea velle in alium intellectum permutare. Qui si recte in eo alta intelligerent, mandata quoque minima despectui non haberent, quia divina praecepta sic in quibusdam loquuntur magnis, ut tamen in quibusdam congruant parvulis, qui per incrementa intelligentiae quasi quibusdam passibus mentis crescant, atque ad majora intelligenda perveniant. Un
Abbreviated transcription (Latin):
nentur. Prccasti enĩ. etiam tepoenit& il. licita ꝑpetrasse: ut ad agendã
pęnitentiã docearis. ibi inuenis lamenta. Spe caelestiũ gaudior men¬
tẽ relruare desideras. ibi ad consolationẽ tuã inuenis carmen. Sinue¬
roᷤ mala ꝑ petrasti. & haec te ꝑpetrasse ñ pynitae sed ceruicẽ mentis
erigis. ad nullas penitentie lam̃tationes inclinaris. nulla caelestiũ gui¬
dior̃ expectatione corrigeris. uelis nolis ibi scriptũ auditurus es ue:
utis quẽ nec timor adpȩnitentiã humiliat nec spes ad suꝑna prȩmu
exaltat dap̃nationis suat iã nunc poenã ꝓspiciat. & sine excusatio¬
ne maet̃num suppliciũ cadat. Quid igitur frs. quid agendũ ẽ mi¬
seris nobis. nisi ut euigilemus adhuuis uerba uoluminis. & malaque
nos egisse memuinimus fletib puniamꝰ. ut ꝑ lam̃ta pęnitentię ꝑue¬
niamus ad carmen uitat. Nesi affligendo modo poenitere. nolumꝰ.

Expanded text:
nentur. Peccasti enim, et jam te poenitet illicita perpetrasse, ut ad agendam nentur. Peccasti enim, et jam te poenitet illicita perpetrasse, ut ad agendam poenitentiam docearis, ibi invenis lamenta. Spe coelestium gaudiorum mentem relevare desideras, ibi ad consolationem tuam invenis carmen. Sin vero et mala perpetrasti, et haec te perpetrasse non poenitet, sed cervicem mentis erigis, ad nullas poenitentiae lamentationes inclinaris, nulla coelestium gaudiorum exspectatione corrigeris, velis nolis, ibi scriptum auditurus es vae, ut quem nec timor ad poenitentiam humiliat, nec spes ad superna praemia exaltat, damnationis suae jam nunc poenam prospiciat, et sine excusatione in aeternum supplicium cadat. 35. Quid igitur, fratres, quid agendum est miseris nobis, nisi ut evigilemus ad hujus verba voluminis, et mala quae nos egisse meminimus fletibus puniamus, ut per lamenta poenitentiae perveniamus ad carmen vitae? Ne si affligi modo poenitendo nolumus,
Abbreviated transcription (Latin):
Cognosee ergo in hoc uolumine uar qđ in co scriptũ ẽ. atq ab animo
ꝑtimorẽ expelle qđ diligis. ut possis exiudicio carm̃ amare qđ legis
Ibi quippe subunius dapnati specie multitudo omĩs exepriitur
reꝓborũ. cũ uoce ueritatis dr̃. Ligatis pedib ac manib mittite eũ
in tenebras exteriores. illic erit fletus & stridor dentiũ. Tunc & enĩ¬
reꝓbi in exteriores cadunt. quia nunc in interiores sua sponte
ceciderunt: ut ueritatis lum̃ nec credendo nec bene operando se¬
querent᷑. Inquas ligatis pedib ac manib mitti p̃cipiunt᷑. qr nunc
dũ tẽpus operandi atq cufendi ẽ: habere manus & pedes liberos inbo¬
tur. &ignis tor̃ ñ extinguit᷑. Ibi dap̃natis ac repulsis dr̃. Discȩdite ame
maledicti in ignẽ acc̃nũ. qui paratus ẽ diabolo &angłis eiꝰ. In hoc itaq
uolumine cuncta quae edificant. omã quae erudiant scripta conti¬

Expanded text:
Cognosce ergo in hoc volumine vae quod in eo scriptum est, atque ab animo Cognosce ergo in hoc volumine vae quod in eo scriptum est, atque ab animo per timorem expelle quod diligis, ut possis ex judicio carmen amare quod legis. Ibi quippe sub unius damnati specie multitudo omnis exprimitur reproborum, cum voce Veritatis dicitur: Ligatis pedibus ejus ac manibus, mittite eum in tenebras exteriores; illic erit fletus et stridor dentium reprobi in exteriores tenebras cadunt, quia nunc in interiores sua se sponte dejecerunt, ut veritatis lumen nec credendo, nec bene operando sequerentur. In quibus, ligatis pedibus ac manibus, mitti praecipiuntur, quia nunc dum tempus operandi atque currendi est, habere manus et pedes liberos in bor: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus . In hoc itaque volumine cuncta quae aedificant, omnia quae erudiunt, scripta conti
Abbreviated transcription (Latin):
tasint. lamentationes & carmen &uae. Lamentationes uidelic&.
quia in eo scripte sunt pęnitentiae peccator̃. Carm̃ uero. quia ibi
prenuntiantur gaudia iustorũ. Uat aut̃. quia illic expressa ẽ
dãpnatio reꝓborum. Vt ergo peccata punias. lege quȩ in hoc uolu¬
mine scripta sint lamenta. Scindite corda ur̃a. & ñ uestim̃ta ur̃a
Etrursus. Miseri estote. & lugete risus ur̃ in luctũ conuertatur. & gau¬
diũ inmȩrorẽ. Vt aut̃ deꝓmissione gaudii sequentis hilarescas. cog¬
nosce quae in hoc uolumine scripta sint carmina laudis aeternae
Hoo nobis carm̃ caelestis patriȩ nuntiare ciues eiꝰ uenerant. qui con¬
cordit̃ clamabant. Gła in excelsis dõ. & in terra pax hominib bong
uoluntatis. Sed si adhuc p̃sinti scło mente inheres. si ad huc terre¬
nis uoluptatib delectaris. amare ñ potes gaudia et̾na quataudis

Expanded text:
ta sint: « Lamentationes, carmen, et vae. » Lamentationes videlicet, ta sint: « Lamentationes, carmen, et vae. » Lamentationes videlicet, quia in eo scripta est poenitentia peccatorum; carmen vero, quia ibi pronuntiantur gaudia justorum; vae autem, quia illic expressa est damnatio reproborum. Ut ergo peccata punias, lege quae in hoc volumine scripta sunt lamenta, « Scindite corda vestra et non vestimenta vestra . » Et rursus: « Miseri estote et lugete. Risus vester in luctum vertatur, et gaudium in moerorem . Ut autem de promissione gaudii sequentis hilarescas, cognosce quae in hoc volumine scripta sunt carmina laudis aeternae:Hoc nobis carmen coelestis patriae nuntiare cives ejus venerant, qui concorditer clamabant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Sed si adhuc praesenti saeculo mente inhaeres, si adhuc terrenis voluptatibus delectaris, amare non potes gaudia aeterna quae audis.
Abbreviated transcription (Latin):
indicat dicens. Tumi hi es refugiũ apręssura qͥ cir cũ deditmȩ:
exultatio mea redimeme acircũdantib me. Qui enĩ circũ¬
darise prȩssuris narrat. & tamen dm̃ sibi ẽẽ excultationẽ nomi¬
nat: ꝓ culdubio carmen in nocte cantat. Quia igit᷑ penesẽꝑ
In bono carmen ponere scriptura sacra consueuit. ita a nobis
&iã in hoc loco deb& intelligi. Ue aut̃ inscriptura sacra sęp¬
us deet̾no luctu quã prȩsenti sol& intelligi. Unde scriptut.
Uȩ impio inmalũ. retributio enĩ manuũ eius fi& ei Et beatus
iob loquit᷑ dicens. Sumpius fuero. uae mihi ẽ. Si aut̃ ustus.
non leuabo caput. saturatus afflictione & miseria lustor enĩ af¬
flictio tẽporalis ẽ. Uae ergo qđ dixẽ atẽporali afflictione distin¬
xit. qui & iustũ afflictionẽ &impiũ uae habere ꝑhibuit ꝑ sem&
Pensandũ nobis ergo ẽ. quomodo hare tria insacro uolumine scrip¬

Expanded text:
indicat, dicens: Tu es mihi refugium a pressura quae circumdedit me; indicat, dicens: Tu es mihi refugium a pressura quae circumdedit me; exsultatio mea, redime me a circumdantibus me . Qui enim circumdari se pressuris narrat, et tamen Deum sibi esse exsultationem nominat, procul dubio carmen in nocte cantat. Quia igitur pene semper in bono carmen ponere Scriptura sacra consuevit, ita a nobis etiam in hoc loco debet intelligi. 33. Vae autem in Scriptura sacra saepius de aeterno luctu quam praesenti solet intelligi. Unde scriptum est: Vae impio in malo; retributio enim manuum ejus fiet ei . Et beatus Job loquitur, dicens: Si impius fuero, vae mihi est; si autem justus, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria . Justorum enim afflictio temporalis est. Vae ergo quod dixit, a temporali afflictione distinxit, qui et justum afflictionem, et impiu» Pensandum ergo nobis est, quomodo haec tria in sacro volumine scrip
Abbreviated transcription (Latin):
& filii isrł cecinit carm̃ dño. Et cũ dauid uictoriã dehostib fecis¬
s&. scriptũ ẽ. Locutus ẽ dd dño uerba carminis huius. Salomon
quoqait. Acetũ innitro. est qui cantat carmina corde pessimo.
Acctum quippe simittatur innitrũ. feruescit nitrũ ꝓtinus & ebullit.
łt ꝑuersa mens quando ꝑ increpationẽ corripitur aut ꝑ prȩdicatio¬
nis dulcedinẽ ad bona suadetur. decorreptione fit deterior. &in¬
de in murmurationis iniquitatẽ succendit᷑. unde debuit ab im¬
quitate cõpesci. Phelui quoq deingrato ac sese desperante dicit᷑
Et non dix̃ ubi ẽ ds̃ qui fecit me. quidedit carmina in nocte. Carm̃
quippe in nocte .ẽ lȩtitia intribulatione. Carm̃ in nocte capimꝰ.
quando in pressuris presentib defuturis gaudiis consolam̃.
Carm̃ nolis innocte ostendebat apłus. cũ dicebat. Spe gauden¬
tes. intribulatione patientes. Carm̃ innocte seclauid habere

Expanded text:
et filii Israel cecinerunt carmen Domino . Et cum David victoriam de hostibus feciset filii Israel cecinerunt carmen Domino . Et cum David victoriam de hostibus fecisset, scriptum est: Locutus est David Domino verba carminis hujus . Salomon quoque ait: Acetum in nitro, et qui cantat carmina cordi pessimo . Acetum quippe si mittatur in nitro, fervescit nitrum protinus et ebullit. Et perversa mens quando per increpationem corripitur, aut praedicationis dulcedinem bona suadetur, de correptione fit deterior; et inde in murmurationis iniquitate succenditur, unde debuit ab iniquitate compesci. Per Heliu quoque de ingrato ac sese desperante dicitur: Et non dixit, Ubi est qui fecit me, qui dedit carmina in nocte? . Carmen quippe in nocte est laetitia in tribulatione. Carmen in nocte accipimus, quando in pressuris praesentibus de futuris gaudiis consolamur. Carmen nobis in nocte ostendebat apostolus cum dicebat: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Carmen in nocte se David habere
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ sp̃s pigñ accxpimꝰ: Quia hȩc &plent nec dũ cognouimꝰ & tam̃
medullitus amamus. & inmultis spualib Sensib quos iã cognoui¬
in ueritatis pabulo pascimur. Dicat ergo. Quierat scriptus intus
&foris. quia insacro eloquio & dictis occultiorib atq sublimiorib
satiantur fortes. & prȩceptis aꝑtiorib nos paruuli nutrimur.
unde scriptũ ẽ. Montes excelsi ceruis. petra refugiũ erinaciis. Ha¬
beant enĩ montes intelligentiȩ qui iã contẽplationis saltus da¬
re nouerunt. Sed petra sit refugiũ erinaciis. quia nos paruuli &
pensaui. sola uobis humanitatis eiꝰ infirma locutus sũ.
quia & lactũ carm̃ & lugubre carm̃ dicere possumꝰ. Sed nos scrip¬
turae sacrȩ usũ sequentes. quȩ pene semꝑ carm̃ ponere inpsperis
sol& : hoc in loco ꝓbona parte dictũ carm̃ accipim̃. Nã cũ omp̃s
ds populũ suũ demari rubro liberassae scriptũ ẽ. Tunc morses

Expanded text:
 necdum cognovimus, et tamen medullitus amamus, et in multis spiritalibus sensibus, quos jam cognovimus, veritatis pabulo pascimur. 31. Dicat ergo: Qui erat scriptus intus et foris, quia in sacro eloquio et dictis occultioribus atque sublimioribus satiantur fortes, et praeceptis apertioribus nos parvuli nutrimur. Unde scriptum est: Montes excelsi cervis, petra refugium herinaciis . Habeant enim montes intelligentiae, qui jam contemplationis saltus dare noverunt. Sed petra sit refugium herinaciis, quia nos parvuli etpensavi, sola vobis humanitatis ejus infirma locutus sum. quia et laetum carmen, et lugubre carmen dicere possumus. Sed nos Scripturae sacrae usum sequentes, quae pene semper carmen ponere in prosperis solet, hoc in loco pro bona parte dictum carmen accipimus. Nam cum omnipotens Deus populum suum de mari Rubro liberasset, scriptum est: Tunc Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ dicit loqueris uerba mea adeos quid aliued quã eiꝰ ori frenũ mo¬
deraminis inponit: Negͦ prius int̾ ñ audierit foris dicere p̃sumat:
Nã ꝓphete fals̃ sua & ñ dñi uerba loquebantur. de quib scriptũ est.
Nolite audire uerba ꝓphetarũ. qui ꝓphetant uobis & decipiunt
uos. uisionẽ cordissui loquunt᷑. ñ deore dñi. Et rursũ. Nonloque¬
bar adeos. &ipsi ꝓphetabant. Qua eocre quoq colligendũ ẽ. quia
quisquis expositor inexplatione sacri eloquu ut fortasse audi¬
torib placeat aliquid mentiendo cõponit: sua & ñ dĩ uerba loqͥ¬
tur. sitam̃ placendi uel seducendi studio mentiat᷑. Nã si in uerbhis
dominicis uirtutẽ requirens ipse alit̾ quã is ꝑquẽ plata sunt sen¬
serit. &iasi subintellectu alio aedificationẽ caritatis requinit : dui
sunt uerba quat narrat. Quia ad hoc solũ ds̃ ꝑtotã nobis sacram
scripturã loquitur. ut nos ad suũ & ꝓximi amorẽ trahat. Sequit

Expanded text:
e dicit, Loqueris verba mea ad eos, quid aliud quam ejus ori frenum moderaminis imponit, ne quae prius intus non audierit, foris dicere praesumat? Nam prophetae falsi sua et non Dei verba loquebantur, de quibus scriptum est: Nolite audire verba prophetarum, qui prophetant vobis, et decipiunt vos; visionem cordis sui loquuntur, non de ore Domini . Et rursum: Non loquebar ad eos, et ipsi prophetabant . Qua ex re quoque colligendum est quia et quisquis expositor in explanatione sacri eloquii, ut fortasse auditoribus placeat, aliquid mentiendo componit, sua et non Domini verba loquitur, si tamen placendi vel seducendi studio mentiatur. Nam si in verbis dominicis virtutem requirens, ipse aliter quam is per quem prolata sunt senserit, etiamsi sub intellectu alio aedificationem charitatis requirat, Domini sunt verba quae narrat, quia ad hoc solum Deus per totam nobis sacram Scripturam loquitur, ut nos ad suum et proximi amorem trahat. Sequitu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ut comedatur uissit. Ille & enĩ cibatur. qui ꝑ se edere ñ potest. łt
quia ad capienda uerba caclestia idoneanrã infirmitas ñ ẽ. ipse nosei¬
bat. qui nobis in tẽpore mensurã tritiei tẽperat. quatinꝰ insacro uerbo
dũ hodie intelligimꝰ qđ hesterno die nesciebamꝰ. cras quoq cõphen¬
demꝰ qđ hodie nescimꝰ. ꝑ diuinȩ dispensationis grãm cotidiano ali¬
m̃to riutriamur. Omip̃s enĩds̃ quasitotiens ad os cordis nr̃i
manũ porrigit: quotiens nobis intellectũ aperit. & cibũ sacrielo¬
quu in nr̃is sensib mittit. Cibat ergo nos uolumine: cũ sensũ no¬
bis scripturae sacrae dispensando aperit. & eius dulcedine nr̃as co¬

Expanded text:
qui ut comedatur jussit. Ille etenim cibatur, qui per se edere non potest. Et qui ut comedatur jussit. Ille etenim cibatur, qui per se edere non potest. Et quia ad capienda verba coelestia idonea nostra infirmitas non est, ipse nos cibat, qui nobis in tempore mensuram tritici temperat, quatenus in sacro verbo dum hodie intelligimus quod hesterno die nesciebamus, cras quoque comprehendamus quod hodie nescimus, per divinae dispensationis gratiam quotidiano alimento nutriamur. Omnipotens etenim Deus quasi toties ad os cordis nostri manum porrigit, quoties nobis intellectum aperit, et cibum sacri eloquii in nostris sensibus mittit. Cibat ergo nos volumine, cum sensum nobis Scripturae sacrae dispensando aperit, et ejus dulcedine nostras co
Abbreviated transcription (Latin):
noscentes mala quȩ fecimꝰ. uitem nealia faciamꝰ. Et cũ iã eocmagnousu
lacrimarũ depeccator̃ remissione coeperit eẽ fiducia ꝑ uerbadĩ quȩ
intelligimꝰ. aduitã quoq &alios trahamꝰ: Adhoc enĩ intelligendasuntꝰ.
ut a nobis ꝓsint. & intentione spuali aliis conferant᷑. Vnde benenunc
diit᷑. Comede uolumen istud. & uadens loquere ad filios isrł. Ac si
ei desaero cibo dictret᷑. Comede &pasce. saturare & rructa. accipe
osparge: confortare &e labora. Et notandũ qđ ꝓpheta subiungit dictos
ł taperui osinrũ. & cibauit me uolumine illo. Os in corde t̾ẽ alius ꝓpheta
aperimꝰ. quando sensũ ad intelligentiã sacri uerbi p̃paramus: laq
aduocẽ dñi ꝓpheta os aperit. quia adspiramentũ dominici p̾cp¬
ti cordis nr̃i desideria inhiant: ut decibo uitae aliquid sumant.
Sed tam̃ hoc ipsũ sumere nr̃ãrum uiriũ ñ est. nisi ipse cibauerit

Expanded text:
noscentes mala quae fecimus, vitemus ne alia faciamus. 4. Et cum jam ex magno usu noscentes mala quae fecimus, vitemus ne alia faciamus. 4. Et cum jam ex magno usu lacrymarum de peccatorum remissione coeperit esse fiducia, per verba Dei quae intelligimus ad vitam quoque et alios trahamus. Ad hoc enim intelligenda sunt, 1265 ut et nobis prosint, et intentione spiritali aliis conferantur. Unde bene nunc dicitur: Comede volumen istud, et vade, loquere ad filios Israel. Ac si ei de sacro cibo diceretur: Comede et pasce, saturare et eructa, accipe et sparge, confortare et labora. 5. Et notandum quod propheta subjungit, dicens: Et aperui os meum et cibavit me volumine illo. Os in corde esse alius Propheta aperimus, quando sensum ad intelligentiam sacri verbi praeparamus. Itaque ad vocem Domini propheta os aperit, quia ad spiramentum dominici praecepti cordis nostri desideria inhiant, ut de cibo vitae aliquid sumant. Sed tamen hoc ipsum sumere nostrarum virium non est, nisi ipse cibaverit
Abbreviated transcription (Latin):
UIT ME UO LUMINE ILLO. Scriptura sacra cibus & potusẽ. Unde
&iam ꝑ ꝓphetã aliũ dns minatur. Mittã famem in terra. ñ famem
panis neq sitim aquae: sed audiendi uerbũ dñi. Quiergo sub tracto
suo eloquio fame ac siti nos dicit atteri. quia eiꝰ uerba &cib nr̃ &potꝰ
sint demonstrat. Sednotandũ ẽ qđ aliquando cibus. aliquando potus¬
sunt. In rebus enĩ obscuriorih quae intelligi nequeunt nisi exponan¬
tur. scriptura sacra cibus ẽ: quia quic quid exponit̾ ut intelligat᷑. quasi
manditur ut gluttiatur. In reb uero aꝑtiorib potus ẽ. Potũ enĩ ñ
mandendo gluttimꝰ. Aꝑtiora ergo mandata bibimꝰ. quia &iã ñ expo¬
sita intelligere ualem. Pro eo aut̃ qđ hie zechi hel ꝓpheta multa ob
bibr. sed comede. Ac si diceret᷑. ꝑtracta & in tellige. id est prius mande:
&tunc deglutti. Sed inuerbis sacri eloquii iste deb& studu nr̃i ordo
seruari. ut haec ideo cognoscamꝰ: quatinꝰ deiniquitate nr̃a cõpuncti cog¬

Expanded text:
um, et devora illum. Scriptura sacra cibus et potus est, unde etiam per prophetam alium Dominus minatur: Mittam famem in terram, non famem panis, neque sitim aquae, sed audiendi verbi Domini. Qui ergo subracto suo eloquio, fame ac siti nos dicit atteri, quia ejus verba et cibus noster et potus sint demonstrat. Sed notandum est quod aliquando cibus, aliquando sunt potus. In rebus enim obscurioribus quae nequeunt intelligi nisi exponantur Scriptura sacra cibus est, quia quidquid exponitur, ut intelligatur quasi manditur ut glutiatur. In rebus autem apertioribus potus est: potum enim non mandendo glutimus. Apertiora ergo mandata bibimus, quia etiam non exposita intelligere valemus. Pro eo autem quod Joannes obscura multa et  Bibe, sed, devora et comede . Ac si diceretur: Pertracta et intellige, id est prius mande et tunc degluti. Sed in verbis sacri eloquii iste debet studii nostri ordo servari, ut haec ideo cognoscamus, quatenus de iniquitate nostra compuncti, cog
Abbreviated transcription (Latin):
lere. egenis ꝓpria tribuere. aliena mimime ambire. amicũ in dõ
diligert. ꝓpt̃ dm̃ & eos qui sunt inimicia mare de afflictione ꝓpami
lugere. demorte eiꝰ qui inimicus ẽ ñ exultare: Haec ẽ noua creatu¬
ra. quã idẽ magister gentiũ apud alios discipulos uigilanti oculo
requirit dicens. Siqua igitur in xp̃o noua creatura. uetera transier:¬

Expanded text:
lere, egenis propria tribuere, aliena minime ambire, amicum in Deo lere, egenis propria tribuere, aliena minime ambire, amicum in Deo diligere propter Deum, et eos qui sunt inimici amare, de afflictione proximi lugere, de morte ejus qui inimicus est non exsultare: haec est nova creatura quam idem magister gentium apud alios discipulos vigilanti oculo requirit, dicens: Si qua igitur in Christo nova creatura, velera transier
Abbreviated transcription (Latin):
mutasse. ita ut religiosã uestẽ sumerent sed ante acta uitia ñ calca¬
rent: Irae stimulis in manit̃ agitari. malitiȩ liuore in ꝓocum laesio¬
ne feruescere. de ostensis quibusdã bonis ante humanos oculos suꝑbir
pręsentis mundi lucra inhiant̃ quaerere & desolo exteriusꝰ abitũ quẽ
sũpserunt sc̃itatis fiduciã habere. Quibus quid aliud dicendũ ẽ. nisi
hoo qđ magister egregius quibus dã legis exteriora seruantib loquit᷑
dicens. quia in xp̃o ihũ neq circũcisio aliquid ual& neq pręputiũ
sed noua creatura. Non enĩ magni ẽ meriti siquid foris erganos aga
tur incorpore. sed magnopere pensandũ ẽ. quid agatur inmente.
Nã prȩsentẽ mundũ despicere. transitoria ñ amare.mentẽ medullit̾
in humilitate dõ oꝓximis sternere. contra il latas contumelias pa¬
tientiã seruare & custodita patientia dolorẽ malitiȩ a corde repel¬

Expanded text:
mutasse, ita ut religiosam vestem sumerent, sed anteacta vitia non calcamutasse, ita ut religiosam vestem sumerent, sed anteacta vitia non calcarent; irae stimulis immaniter agitari, malitiae dolore in proximi laesionem fervescere, de ostensis quibusdam bonis ante humanos oculos superbire, praesentis mundi lucra inhianter quaerere, et de solo exterius habitu quem sumpserunt, sanctitatis fiduciam habere. Quibus quid aliud dicendum est, nisi hoc quod magister egregius quibusdam legis exteriora servantibus loquitur, dicens: Quia in Christo Jesu neque circumcisio aliquid valet, neque praeputium, sedtur in corpore, sed magnopere pensandum est quid agatur in mente. Nam praesentem mundum despicere, transitoria non amare, mentem medullitus in humilitate Deo et proximis sternere, contra illatas contumelias patientiam servare, et custodita patientia malitiae dolorem a corde repel
Abbreviated transcription (Latin):
mandit. & aliud esurit. Bibit & ñ in ebriat᷑. qui aduocẽ p̃dicationis
aurẽ inclinat. sed mentẽ ñ mutat. Sol& enĩ ꝑ ebrietatẽ bibentiũ
sensus mutari. Qui ergo ad cognoscendũ dĩ uerbũ deuotus ẽ. sed ea
quae sunt huius scłi adipisci desiderat: bibit. & debriatus non ẽ.
Sienĩ debriatus eãe. mentẽ ꝓculdubio mutass&: ut iã terrena non
quęrer&. iã uana & transitoria quae amauerat ñ amar&e. Nectis
nãq ꝑ psalmistã dẽ In ebriabunt᷑ abubertate dom̾ tuȩ. quia tanto
omĩpotentis dĩ amore repletisunt. ut mutata mente sibi m& ipsis
extranei eẽ uideant᷑. implentes qđ scriptũ ẽ. Qui uult post me uenire.
ab neg& semet ipsũ. Sem& ipsũ abnegat. qui mutat᷑ ad meliora: & inci
pit ẽẽ qđ ñ erat. & desinit ẽẽ qđ erat. Sȩpe aut̃ quosdã uidimꝰ aduocẽ
p̃dicationis quasi ex conuersione cõpunctos habitũ non animũ

Expanded text:
mandit, et aliud esurit. Bibit et non inebriatur, qui ad vocem praedicationis mandit, et aliud esurit. Bibit et non inebriatur, qui ad vocem praedicationis aurem inclinat, sed mentem non mutat. Solet enim per ebrietatem bibentium sensus mutari. Qui ergo ad cognoscendum Dei verbum devotus est, sed ea quae sunt hujus saeculi adipisci desiderat, bibiSi enim debriatus esset, mentem mutasset, ut jam terrena non quaereret, jam vana et transitoria quae amaverat, non amaret. De electis enim per Psalmistam dicitur: Inebriabuntur ab ubertate domus tuae ; quia tanto omnipotentis Dei amore repleti sunt, ut mutata mente sibimetipsis extranei esse videantur. Implentes quod scriptum est: Qui vult venire post me abneget semetipsum . Seipsum abpit esse quod non erat, et desinit esse quod erat. 8. Saepe autem quosdam videmus ad vocem praedicationis, quasi ex conversione compunctos, habitum, non animum
Abbreviated transcription (Latin):
cȩperit. int̾na nr̃a ñ iã uacuaremanent sed alim̃to uitae satiantuꝵ
Pensem carissimi fr̃s mei quã sit pia ista ꝓmissio qua dr̃. Uent̃ tuusco¬
med& &uiscera tua replebuntur uolumine isto qđ egodo tibi Multi
& enĩ legunt. & abipsa lectione ieuni sunt. Multiuocẽ p̃dicatio¬
nis audiunt. sed post uocẽ uacui recȩdunt. Quor̃ & siuent̾ come dn
iuscera ñ replent᷑. quia &simente intellectũ sacri uerbi ꝑcipiunt :
obliuiscendo & ñ seruando quae audierint. haec in cordis uisceribus
Comedistis. & ñ estis satiati Bibistis. & ñ estis in ebriati. Multũ cordi
suo seminat sed parũ infert: qui demandatis caelestib uel legen¬
do uel &iã audiendo multa cognosoit. sed negligent̾ operando
pauca fructificat. Cõmedit & ñ satiatur. qui uerbũ dĩ audiens
lucra uel głam scłi concupiscit. Bene aut̃ ñ satiari dicit᷑. quia aliud

Expanded text:
ceperit, interna nostra non jam vacua remanent, sed alimento vitae satiata. 7. ceperit, interna nostra non jam vacua remanent, sed alimento vitae satiata. 7. Pensemus, charissimi fratres mei, quam sit pia ista promissio, qua dicitur: Venter tuus comedet, et viscera tua replebuntur volumine isto quod ego do tibi. Multi etenim legunt, et ab ipsa lectione jejuni sunt. Multi vocem praedicationis audiunt, sed post vocem vacui recedunt. Quorum etsi venter comedit, viscera non replentur, quia etsi mente intellectum sacri verbi percipiunt, obliviscendo et non servando quae audierint, haec in cordis visceribus edistis, et non estis satiati; bibistis, et non estis inebriati . Multum cordi suo seminat, sed parum infert, qui de mandatis coelestibus vel legendo, vel etiam audiendo multa cognoscit, sed negligenter operando pauca fructificat. Comedit et non satiatur, qui, verba Dei audiens, lucra vel gloriam saeculi concupiscit. Bene autem non satiari dicitur, quia aliud
Abbreviated transcription (Latin):
tione quã & ueradiorẽ ereðimꝰ scriptũ ẽ. Vent̃ tuus comed& & uisce¬
ratua replebunt᷑. In sacro uero eloquio ñ nũ quã uent̃ ꝓmente poni
consoneuiti Sbnde &e ꝑhieremiã dr̃. Ventrẽ meũ uentre meũ doleo
luod quia despũali & ñ corporto uentre dixerat: adiuncẽ & sensuscor¬
disiti contorbatisunt: Neq eñ ad salutt̃ populi ꝑtinelut siꝓpheta
nentiõ corposieũ se dolert ꝑ dicar&: Seduentrẽ doluit. qui merts af
tacrat: quia lucerna claritatẽ ñ hab& insole. Ait enĩ. Quicredit in me:
sic̃ dicit scriptura. flumina deuentre eiꝰ fluent aquie uiux. Quia enĩ
demente fideliũ scȩ̃ p̃dicationes defluunt. quasi deuentre credentiũ
aquae uiuȩ flumina decurrunt. Uentris aut̃ uiseera quid sunt asiud.
nisi mentis in terna id est recta intentio. scm̃ desideriũ. humilis ad
dm̃ piaq ad praximũ uoluntas.  Vnde nunc recte dr̃. Uent̾ tuus co¬
med& &uiscera tua replebunt᷑ : quia cũ mens nr̃a pabulũ ueritatis ac¬

Expanded text:
 scriptum est: Venter tuus comedet, et viscera tua replebuntur. In sacro vero eloquio nonnunquam venter pro mente poni consuevit. Unde per Jeremiam dicitur: Ventrem meum, ventrem meum doleo . Quod quia de spiritali et non corporeo ventre dixerat, adjunxit: Sensus cordis mei conturbati sunt . Neque enim ad salutem populi pertinebat, si propheta ventrem corporeum se dolere praedicaret. Sed ventrem ur, propheta taceat, quia lucerna claritatem non habet in sole. Ait enim: « Qui credit in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Quia enim de mente fidelium sanctae praedicationes defluunt, quasi de ventre credentium aquae vivae flumina decurrunt. Ventris autem viscera quid sunt aliud nisi mentis interna, id est recta intentio, sanctum desiderium, humilis ad Deum, pia ad proximum voluntas? 1266 Unde nunc recte dicitur: Venter tuus comedet, et viscera tua replebuntur, quia cum mens nostra pabulum veritatis ac
Abbreviated transcription (Latin):
lus aplũs quotiens fustib cȩsus. quotier lapidat᷑. quotiers naufra¬
giũ ꝑtulit. quanta ꝓueritate sustinuit. qđ ad t̃tiũ caelũ raptus.

Expanded text:
lus apostolus quoties fustibus caesus, quoties lapidatus, quoties naufralus apostolus quoties fustibus caesus, quoties lapidatus, quoties naufragium pertulit, quanta pro veritate sustinuit, quod ad tertium coelum raptus,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ anim inuestĩg&. nefortasse laudis głam quȩrat. & anima¬
rũ lucra se quęrere nr̃a cogitatio simul&. Sȩpe enĩ sui nominis
laude anim pascit᷑. & quasi sub obtentu lucrorũ spũaliũ cũ dese
bona dici cognouerit lactat᷑. Ꝙ sȩpe suȩ głae defensione contra de¬
trahentes irascit᷑. & fingit sibim& qđ hoc exeor̃ telofaciat. quor̃
corda ab ono fenore detrahentis sermo ꝑturbat. Illi ergo debet̾
magnopere curare ne contra eor̃ opinionẽ detrahentiũ uerba prȩ¬
ualeant. qui suã conscientiã subtilit̾ discutientes se in ea inueniunt
de amore priuatȩ głae nihil habere. Hinc ẽ enĩ qđ iusti atq ꝑ¬
fecti aliquando uirtutes suas prȩdicant. bona quȩ diuinitꝰ accȩ¬
per̃ narrant. Nonut ipsi apud homines sua ostensione ꝓficiant.
sedut eos quib prydicant exẽplo suo aduitã trahant. Vnde pau¬

Expanded text:
tipsum animus investiget, ne fortasse suae laudis gloriam quaerat, et animatipsum animus investiget, ne fortasse suae laudis gloriam quaerat, et animarum lucra se quaerere nostra cogitatio simulet. Saepe enim sui nominis laude animus pascitur, et quasi sub obtentu lucrorum spiritalium, cum de se bona dici cognoverit laetatur. Et saepe suae gloriae defensione contra detrahentes irascitur, et fingit sibimet quod hoc ex eorum zelo faciat quorum corda a bono itinere detrahentis sermo perturbat. Illi ergo debent magnopere curare ne contra eorum opinionem detrahentium verba praevaleant, qui suam conscientiam subtiliter discutientes, se in ea inveniunt de amore privatae gloriae nihil habere. 19. Hinc est enim quod justi atque perfecti aliquando virtutes suas praedicant, bona quae divinitus acceperunt narrant, non ut ipsi apud homines sua ostensione proficiant, sed ut eos quibus praedicant exemplo suo ad vitam trahant. Unde Pau
Abbreviated transcription (Latin):
&iã cõpescere. ne dũ denobis mala disseminant eor qui audire nos
adbona poterant corda innocentiũ corrũpant. Hinc ẽ enĩ qđ io
hannes obtrectatoris sui linguã redarguit dicens. Is qui amat pri¬
matũ gerere in eis diotrepes ñ recipit nos. Propt̃ hoc siuenero.
cõmoneã eiꝰ opera quȩ facit uerbis malignis garriens innos. Hinc¬
paulus iterũ dedetrahentib corinthus loquitur dicens. Epistobȩ
inquiunt grauessunt & fortes. praesentia aut̃ corporis infirma:¬
& sermo contẽptibilis. Hoc cogit& qui ei modi ẽ: quia qualessum
uerbo ꝑepistolas absentes. talessumꝰ & praesentes in opere. Hi &e-¬
nim quor uita in exẽplo imitationis ẽ posita. debent si possunt
detrahentiũ sibi uerba cõpescere: ne eor p̃dicationẽ ñ audiant qui
audire poterant. &in prauis morib remanentes bene uiuere
contẽpnant. Sed nac inre subtili inquisitione necesse ẽ ut sem&¬

Expanded text:
etiam compescere, ne, dum de nobis mala disseminant, eorum qui audire nos etiam compescere, ne, dum de nobis mala disseminant, eorum qui audire nos ad bona poterant corda innocentium corrumpant. Hinc est enim quod Joannes obtrectatoris sui linguam redarguit, dicens: Is qui amat primatum gerere in eis Diotrepes non recipit nos; propter hoc si venero, commoneam ejus opera quPaulus iterum detrahentibus Corinthiis loquitur, dicens: Epistolae, inquiunt, graves sunt et fortes, praesentia autem corporis infirma,et sermo contemptibilis. Hoc cogitet, qui ejusmodi est, quia quales sumus verbo per epistolas absentes, tales sumus praesentes in opere . Hi enim quorum vita in exemplo imitationis est posita, debent si possunt detrahentium sibi verba compescere, ne praedicationem eorum non audiant, qui audire poterant; et in pravis moribus remanentes, bene vivere contemnant. Sed hac in re subtili inquisitione necesse est ut seme
Abbreviated transcription (Latin):
agitatã negat dicens. Quid existis uidere indeserto harundinẽ
uento agitatã: Qđ quia negando dixerit ñ ad firmando. subiur¬
cta uerba testantur. Ait enĩ. Sed quid existis uidereᷤ hominẽ mo¬
lib uestitũ : Ecce quimollib uestiunt᷑. indomib regum sunt.
harundo aut̃ uento agitata modo flatib erigit᷑. modo flatib incli¬
nat᷑. Omĩs aut̃ infirmꝰ anim qui uel derogatione deicit᷑ uellaudib
exaltatur. harundo uento agitata ẽ. Qđ io hannes ñ erat. quia infle¬
xibilẽ mentis uerticẽ int̾ laudes hominũ & derogationes tenebat
semꝑ despicere derogantiũ uerba debemꝰ. an certe aliquando com
pescere. Dequa re sciendũ ẽ. quia linguas detrahentiũ sic̃ nr̃o studio
ñ debemꝰ excitare ne ipsi pereant. ita ꝑsuã malitiã excitatas debemꝰ
aequanimit̃ tolerare: ut nobis meritũ crescat: Aliquando aut̃

Expanded text:
agitatam negat, dicens: Quid existis videre in desertum? Arundinem agitatam negat, dicens: Quid existis videre in desertum? Arundinem vento agitatam? Quod quia negando dixerit, non affirmando, subjuncta verba testantur. Ait enim: Sed quid existis videre in llibus vestitum. Ecce qui mollibus vestiuntur, in domibus regum sunt. Arundo autem vento agitata modo flatibus erigitur, modo flatibus inclinatur. Omnis autem infirmus animus qui vel derogatione dejicitur, vel laudibus exaltatur, arundo vento agitata est. Quod Joannes non erat, quia inflexibilem mentis verticem inter laudes hominum et derogationes tenebat, semper despicere derogantium verba debeamus, an certe aliqpescere. De qua re sciendum est quia linguas detrahentium sicut nostro studio non debemus excitare ne ipsi pereant, ita per suam malitiam excitatas debemus aequanimiter tolerare, ut nobis meritum crescat; aliquando autem
Abbreviated transcription (Latin):
sis. Qui &iam subdidit. Uerbosi amici mei. ad dm̃ stillat oculusñs
In omni enĩ qđ denobis dr̃ semꝑ tacite recurrere ad mentẽ debemꝰ.
interiorẽ testẽ & iudieẽ querere. Quid & enĩ ꝓdẽ siom̃s laudent.
cũ conscrentia accus&: Aut quid poterit ob esse siomĩs nobis deroget¬
& sola conscientia drfendat: Beatꝰ ergo iob int̾ linguas derogantiũ
inflexa mente ꝑsistens. quia in terra se inpugnari falsis sermonib
uidit. in caelo testẽ quȩ siuit. Hinc isaias ait. Popule meus quibea¬
tificant teapsite decipiunt. & uiã gressuũ tuor̃ dissipant. Qui ui¬
delic& populus neuerba suȩ laudis attender&. & inculpas altius
perir&. statim ei dr̃ quẽ aspiciat cuius iudiciũ ꝑtimescat. cũ sub¬
dit᷑. Stat adiudicandũ dñs. stat aduidicandos populos. Acsiaꝑ¬
te diceret᷑. Iudicia humana cur sequeris. qui stare suꝑte caelestẽ iu¬
dicẽ scis: Hinc ẽ qđ iohannẽ baptistã ueritas eẽ harundinẽ uento

Expanded text:
am subdidit: Verbosi amici mei, ad Deum stillat oculus meus . 15. In omne enim quod de nobis dicitur, semper taciti recurrere ad mentem debemus, interiorem testem et judicem quaerere. Quid enim prodest si omnes laudent cum conscientia accuset? Aut quid poterit obesse si omnes nobis derogent, et conscientia sola nos defendat? Beatus ergo Job inter linguas derogantium inflexa mente persistens, quia in terra se impugnari falsis sermonibus vidit, in coelo testem quaesivit. Hinc Isaias ait: Popule meus, qui beatificant te, ipsi te decipiunt, et viam gressuum tuorum dissipant . Qui videlicet populus ne verba suae laudis attenderet, et in culpis altius periret, statim dicitur quem aspiciat, cujus judicium pertimescat, cum subditur: Stat ad judicandum Dominus, stat ad judicandos populos . Ac si aperte diceretur: Judicia humana cur sequeris, qui stare super te coelestem judicem scis. 16. Hinc est quod Joannem Baptistam Veritas esse arundinem vento
Abbreviated transcription (Latin):
nis narrat. plane dep̃hendi nequnt. Vndescriptũ ẽ: Extendeis¬
caelũ sicut pellẽ. quitegis in aquis suprriora eiꝰ. Quid enĩ cȩli nomi¬
ne nisi sacra scriptura signatur. Dequa nobis & sol sapientiȩ & lu¬
na scientiar & exantiquis patrib stellar exẽplorũ atq uirtutũ lu¬
cent:. uod sicut pellis eactenditur. quia ꝑ scriptores suos carnis lin¬
gua formatũ ante oculos nr̃os ꝑuerba doctorũ exponendo dispͥi
Dequibus scriptũ ẽ. Et aquae quae suꝑ caeloᷤ sunt laudent nomen dñi
Huius ergocȩli superiora dñs inaquis trgit. quia alta sacrieloquidꝰ
ea quaedenatura diuinitatis uel de att̃nis gaudus narrat nobis
adhuc nescientib solis angłis insecreto sunt cognita. Cȩlũ ergo hoc
& corã nobis extenditur. & tam̃ in aquis superiora eiꝰ conteguntur.
quia & quȩdã sacrieloquii iã nobis ꝑ aꝑtionẽ sp̃s patent. & quȩdã

Expanded text:
nis narrat plane deprehendi nequeunt. Ea enim quae denis narrat plane deprehendi nequeunt. Ea enim quae decoelum sicut pellem, qui tegis in aquis superiora ejus . Quid enim coeli nomine nisi sacra Scriptura signatur? De qua nobis et sol sapientiae, et luna scientiae, et ex antiquis Patribus stellae exemplorum atque virtutum lucent. Quod sicut pellis extenditur, quia, per scriptores suos carnis lingua formatum, ante oculos nostros per verba doctorum exponendo displicDe quibus scriptum est: Et aquae quae super coelos sunt laudent nomen Domini . Hujus coeli superiora Dominus in aquis tegit, quia alta sacri eloquii, id est ea quae de natura divinitatis vel de aeternis gaudiis narrat, nobis adhuc nescientibus, solis angelis in secreto sunt cognita. Coelum ergo hoc et coram nobis extenditur, et tamen in aquis superiora ejus conteguntur, quia et quaedam sacri eloquii jam nobis per apertionem sp
Abbreviated transcription (Latin):
igni cõburunt᷑. sic erit in consũ matione scłi. Inuolutꝰ itaq liber
expandit᷑ quando hoc qđ obscure ꝓlatũ fuerat. ꝑ latitudinem
intellectꝰ aperitur. Hunc inuolutum librũ ueritas expandit.
quando indiscipulis egit qđ scriptũ ẽ. Tunc aperuit illis sensũ
ut in telligerent scripturas. Dequo adhuc libro subdit᷑. Quieris
scriptus intus & foris. Liber enĩ sacrieloquii intus serips
ẽ ꝑ allegoriã. foris ꝑ historiamIntus ꝑspũalẽ intellectũ
foris aut ꝑsensũ litterȩ simplic̃e ad huc infirmantibi s
congruentẽ. In tus. quia inuisibilia ꝓmittit. foris. quia uisibi¬
lia prȩceptor suor̃ rectitudine disponit. Intus. quia eȩlessi
polliert᷑: foris aut̃ quia terrena & contẽptibilia qualites
sint uel musu habenda uel ex desiderio fugienda prȩcipit¬
Auanãq descretis caelestib loquitur. alia uero in exteriorib actioni¬
b iub& Etra quidẽ quaeforis prȩcipit. patent. sed illa quarde int̃¬

Expanded text:
» Involutus itaque liber expanditur, quando hoc quod obscure prolatum fuerat, per latitudinem intellectus aperitur. Hunc involutum librum Veritas expandit quando in discipulis egit quod scriptum est: « Tunc aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas. » De quo adhuc libro subditur: « Qui erat scriptus intus et foris. » Liber enim sacri eloquii intus scriptus est per allegoriam foris, per historiam. Intus per spiritalem intellectum, r sensum litterae simplicem, adhuc infirmantibus congruentem. Intus quia invisibilia promittit, foris quia visibilia praeceptorum suorum rectitudine disponit. Intus quia coelestia pollicetur, foris autem, quia terrena contemptibilia, qualiter sint, vel in usu habendaAlia namque de secretis coelestibus loquitur, alia vero in exterioribus actionibus jubet. Et ea quidem quae foris praecipit patent, sed illa quae de inter
Abbreviated transcription (Latin):
ordo. sic ꝑ librũ quẽ accȩpit scripturȩ sacrȩ paginȩ designant᷑. Lib
aut̃ inuolutus ẽ scripture sacrae eloquiũ obscurũ. qđ ꝓfunditate
sententiarũ in uoluitur: ut ñ facile sensu omĩum penfiretur. Sedeo¬
rã ꝓpheta liber expandit᷑. quia corã predicatorib sacri eloquii
obscuritas aperit᷑. Inuolutũ librũ manus dĩ porrexerat. cũ apłis
dicebat. Simile factũ ẽ regnũ caelor̃ homini qui seminauit bonũ
sem̃ inagro suo. Cũ aut̃ dormirent homines. uenit in imicus ei. ꝙ
suꝑ seminauit zizania in medio triticr& abiit. Cũ aut̃ creuiss& he¬
ba. & fructũ feciss& : tunc apparuerunt &rirania: & reliqua quae
caritas ura &iã me reticente reminiscit᷑ Sed librũ quẽ in uolutũ os
tenderat expandit. cũ hoc qđ ꝑ enigmata loquebat᷑ exposuit di¬
cens. Quiseminat bonũ sem̃. efilius hominis. Ager aut̃. ẽ mundus
Bonũ uero sem̃. hi sunt filii regni: Tizana aut̃. filii sunt nequã. Ini

Expanded text:
sic per librum quem accepit Scripturae sacrae paginae designantur. Liber autem involutus est Scripturae sacrae eloquium obscurum, quod profunditate sententiarum involvitur, ut non facile sensu omnium penetretur. Sed coram propheta liber expanditur, quia coram praedicatoribus sacri eloquii obscuritas aperitur. Involutum librum manus Dei porrexerat, cum apostolis dicebat: Simile factum est regnum coelorum homini qui seminavit bonum semen in agro suo. Cum autem dormirent homines, venn medio trilici, et abiit. Cum autem crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizania , et reliqua quae charitas vestra etiam me reticente reminiscitur. Sed librum quem involutum 1261 ostenderat expandit cum hoc quod per aenigmata loquebatur exposuit dicens: Qui seminat bonum semen, est filius hominis. Ager autem est mundus. Bonum vero semen hi sunt filii regni; zizania
Abbreviated transcription (Latin):
torib auertat. Et dũ se innotescer& qualis eẽt. illi eis uilesceren
quos ab eis cognouerat iniq uenerari qđ ꝑfecti cũ faciunt. idẽ
cũ uirtutes ꝓprias loquunt᷑: in hoc quoq omĩ potentis dĩ imitato¬
res st̃. qui laudes suas hominib loquit᷑. ut ab hominib cognoscat᷑
Nã cũ ꝑscripturã suã precipiat diceas. Laud& te alien & ñ os tuũ quo¬
modo facit ipse qđ ꝓhib& : Sedsi uirtutes suas omp̃sdñs tacer&.
eũ nullus agnoscer&. Si eũ nullus agnoscer&. nullus amar& Sinul¬
lus amar&. nullus ad uitã redir&. Vnde & ꝑpsalmistã deeo dr̃.
Uirtutẽ operũ suor̃ ad nuntiabit populo suo. utd& illis hereditatẽ
gentiũ Uirtutes ergo suas ad nuntiat. ñ ut laudib suis ipse ꝑficiat.
sed ut hi qui hunc exsua laude cognouerint. ad ꝑpetuã heredita¬

Expanded text:
 avertat, ut dum innotesceret qualis ipse esset, illi eis vilescerent, quos ab eis cognoverat inique venerari. Quod perperfecti cum faciunt, id est cum virtutes proprias loquuntur, in hoc quoque omnipotentis Domini imitatores sunt, qui laudes suas hominibus loquitur ut ab hominibus cognoscatur. Nam cum per Scripturam suam praecipiat, dicens: Laudet te alienus, et non os tuum , quomodo facit ipse quod prohibet? Sed si virtutes suas omnipotens Deus taceret, eum nullus agnosceret; si eum nullus agnosceret, nullus amaret; si nullus amaret, nullus ad vitam rediret. Unde et per Psalmistam de eo dicitur: Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo, ut det illis haereditatem gentium . Virtutes ergo suas annuntiant, non ut laudibus suis ipse proficiat, sed ut hi qui hunc ex sua laude cognoverint ad perpetuam haeredita