comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libero arbitrio: cum de sub stantia rationali agerem sicame positum est ut diceremus in cor poribus autem in¬
ferioribus post peccatum ordinata regit corpus suum: non omnimodo pro arbitrio. sed sicut leges uniuer
ad quefixisse quod uel ex parentibus perpropaginem ueniat. Uel in catibus uitȩ superioris ađque celestis
peccauerit ut cor ruptibili carnemereretur incdudi etuideant sic ame uerba fuisse per pensa: ut retq¬
to eo quod certum habeo post pec catum primi hominis natos esse adquenasciceteros homines in car nepte¬
cati: cuis anandae uenit in dño similitudo carnis peccati ita omnia sanarent. Ut nulli prȩiudicarent opi¬
uioni quatuor illarum quas postea digessi ađd que diftinxi non confirmans aliquam. sed interim quodige¬
bam sequestrata illa rum dis cussione determinans. Vt quȩcum que illarum uera es set disine dibiolau

Expanded text:
libero arbitrio, cum de substantia rationali agerem, sic a me positum est, ut dicerem: In corporibus autem inlibero arbitrio, cum de substantia rationali agerem, sic a me positum est, ut dicerem: In corporibus autem inferioribus post peccatum ordinata regit corpus suum non omni modo pro arbitrio, sed sicut leges uniuersana uelut certum statuisse atque fixisse, quod uel ex parentibus per propaginem ueniat uel in actibus uitae superioris atque caelestis peccauerit, ut corruptibili carne mereretur includi, et uideant sic a me uerba fuisse perpensa, ut retento eo, quod certum habeo, post peccatum primi hominis natos esse atque nasci ceteros homines in carne peccati, cui sanandae uenit in domino similitudo carnis peccati, ita omnia sonarent, ut nulli praeiudicarent opinioni quattuor illarum, quas postea digessi atque distinxi non confirmans aliquam sed interim, quod agebam, sequestrata illarum discussione determinans, ut, quaecumque illarum uera esset, deus sine dubio lau
Abbreviated transcription (Latin):
quam esse possent si precipĩ scruinatione in consultius ederentur : Uos enĩ ut uestrȩ indicant lit terȩ
Nm hoc mibi &iam scsstater et co ep̃s meus scripsit florentius: Ideo ut edantur urgetis quopos sint
une duminhac carneuuo defendi cum ul ab inimis mordentibus uelatium ab:a micis parum
liellegentibus fortas se in quibusdam ceperint accusari, Quodutique propterea dicitis. quia non putatis esse
meis aliquid quoduera possit rationeculpari. Alioquin. Nonmne adeorum editionem. sed ad diligentio¬
rem emendationem potius hortaremini: Ego autem iudices ueros & ueritate. seueros. magis intue or in¬
ter quos et meipsum primitus constuere uolo: ut ad illos. eatantum reprehendenda perueniant. que ame
quãuis sedulo perscrutante ui deriminime potuerunt: Quȩcumita sint. Hoc tamen quo d intertio libro dẽ

Expanded text:
quam esse possent. si praecipiti festinatione inconsultius ederentur. uos enim, ut uestrae indicant litterae — quam esse possent. si praecipiti festinatione inconsultius ederentur. uos enim, ut uestrae indicant litterae — nam hoc mihi etiam sanctus frater et coepiscopus meus scripsit Florentius —, ideo, ut edantur. urgetis, quo possint a me, dum in hac carne uiuo, defendi, cum uel ab inimicis mordentibus uel etiam ab amicis parum intellegentibus fortasse in quibusdam coeperint accusari. quod utique propterea dicitis, quia non putatis esse in eis aliquid, quod uera possit ratione culpari; alioquin non me ad eorum editionem sed ad diligentiorem emendationem potius hortaremini. ego autem iudices ueros et ueritate seueros magis intueor, inter quos et me ipsum primitus constituere uolo, ut ad illos ea tantum reprehendenda perueniant, quae a me quamuis sedulo perscrutante uideri minime potuerunt. Quae cum ita sint, hoc tamen, quod in tertio libro de
Abbreviated transcription (Latin):
sima quinullum uerbum non quod reuocare uellet. sed quod reuocare debere temisit. Hoc quis quis non dumꝗ̃
ad secutus secundas habeat partes modestiae: quia primas non potuit habere sapientiae quia non ualusi om¬
na nom pentendit diligenter dixis se: Peniteat quȩ cog nouerit dicenda non fuisse Cumergo nonsicat
quidam ciris simimei putant: Hulla uel pauca sed potius plura forts se quam̃ quã &iam malediei opunantur
uer ba dixerm quȩ malem reuocare si possem N on mihi tuliana illablanditur quadictum est Hullum
uim quam uerbum quod reuocare uellȩ temisit. sed angit me plane oratiana sententia nescit uox missa reuer¬
uuits oucest quod periculo sissimarum quaestionum libros dege̾sisci¬
uultis etfertis ut si non potuierint nisi habere aliqua quȩ merito reprehendantur. saltim pautiora sint

Expanded text:
sima, qui nullum uerbum, non quod reuocare uellet. sed quod reuocare deberet, emisit. hoc quisquis nondum est sima, qui nullum uerbum, non quod reuocare uellet. sed quod reuocare deberet, emisit. hoc quisquis nondum est adsecutus, secundas habeat partes modestiae, quia primas non potuit habere sapientiae; quia non ualuit omnia non paenitenda diligenter dixisse, paeniteat, quae cognouerit dicenda non fuisse. Cum ergo non, sicut quidam carissimi mei putant, nulla uel pauca sed potius plura fortasse, quam etiam maledici opinantur, uerba dixerim, quae mallem reuocare, si possem, non mihi Tulliana illa blanditur, qua dictum est: \'Nullum umquam uerbum, quod reuocare uellet, emisit\', sed angit me plane Horatiana sententia: Nescit uox missa reuerti. ;. hinc est, quod periculosissimarum quaestionum libros uultis et fertis, ut, si non potuerint nisi habere aliqua, quae merito reprehendantur, saltem pauciora sint,
Abbreviated transcription (Latin):
quod reuocare uellet ȩmisit: Que quidem laus quamuis precdarissima uideatur. tamen credibilior est denimi¬
um fatuo qua de sapiente perfecto. Nam et illi. quos uulgo morio nes uocant. quanto magis a sensu communi
dissonant magis que absurdi et insulsi sunt. Tanto magis nullum uerbum emit tunt quod reuocare uelint
ommodi penitere utique cordatorum est. sed si in bonam partem accipiatur
ut quempiam talem fuis secredamus quicum sapienter omnia loqueretur. Nullumum quam uerbum quod
reuocare uellet emisit: Hoc potius dehominibus dĩ quispũscõ actilo quuti s unt. quãdeiło quen sic cutro
laudat saluberrima pietate credendum est. Abac ego excellentia tam longe ab sum ut sinullum uerbumꝗ u
rtuocare uellem protulero. fatuo sim quã sapienti similior : Illius quippescripta sum masunt auctoritate. dignis¬

Expanded text:
quit, reuocare uellet, emisit\'. quae quidem laus quamuis praeclarissima uideatur, tamen credibilior est de nimiquit, reuocare uellet, emisit\'. quae quidem laus quamuis praeclarissima uideatur, tamen credibilior est de nimium fatuo quam de sapiente perfecto. nam et illi, quos uulgo moriones uocant, quanto magis a sensu communi dissonant magisque absurdi et insulsi sunt, tanto magis nullum uerbum emittunt, quod reuocare uelint,enitere utique cordatorum est. sed si in bonam partem accipiatur, ut quempiam talem fuisse credamus, qui cum sapienter omnia loqueretur, nullum umquam uerbum, quod reuocare uellet, emisit, hoc potius de hominibus dei, qui spiritu sancto acti locuti sunt, quam de illo, quem sic Cicero laudat, saluberrima pietate credendum est. ab hac ego excellentia tam longe absum, ut, si nullum uerbum, quod reuocare uellem, protulero, fatuo sim quam sapienti similior. illius quippe scripta summa sunt auctoritate dignis
Abbreviated transcription (Latin):
terit ut omnium librorũ meorum quecumque mihi rectissime displicent opereali quod ad hoc ipsũ
instituto colligam adque demonstrem : Tunc uidebunt homines quã non sim acceptor persone meae. Vos
autem qui me multum diligitis sitalem asseritis aduersus eos quorum malitia uel imperitia uel intellegentia re¬
prehendor ut menus quam scriptorum meo rum errassedicatis frustralaborantis Nonbonam causam sus ce¬
petif. facile in ea meipso iudice superamini: quõ non mihi placet. cuma carissimis meis talis esse existimor qualis
ponsum Pro fecto enim nonme sed promealium summeo nomine diligunt: si non quod sum sed quod non sumdil¬
gunt Nam in quantum meun¬
duuc: ee o abeis ÷i ligor In quantum autem mihi
tribuunt quod in me nec agnoscunt Nec romani maximus auctor tullius eloquu. nullum um̃ quã uerbum in quid¬

Expanded text:
terit, ut omnium librorum meorum quaecumque mihi rectissime displicent, opere aliquo ad hoc ipsum terit, ut omnium librorum meorum quaecumque mihi rectissime displicent, opere aliquo ad hoc ipsum instituto colligam atque demonstrem, tunc uidebunt homines, quam non sim acceptor personae meae. Vos autem, qui me multum diligitis, si talem adseritis aduersus eos, quorum malitia uel inperitia uel intellegentia ; reprehendor, ut me nusquam scriptorum meorum errasse dicatis, frustra laboratis, non bonam causam suscepistis, facile in ea me ipso iudice superamini, quoniam non mihi placet,! cum a carissimis meis talis esse existimor, qualis non sum. profecto enim non me sed pro me alium sub meo nomine diligunt, si non quod sum, sed quod non sum, diligunt. nam\' in quantum me ndunt, ego ab eis diligor; in quantum autem mihi tribuunt, quod in me nec agnoscunt nec
Abbreviated transcription (Latin):
mea est noneius auctoris cuius sensum in probare fas nonẽ. et iam cum eo non intellecto hoc inde sentitur. quod
de fate or me ex eo rum numero esseconari. qui ꝓfitiendo scribunt et̃ scriben¬
do profitiunt: Unde sia liquid uel in cautius uel in doctius a mȩpositum est Quod non solum ab aliis qui
uidere id possunt merito reprehendatur. uerum &iam ameipso. quia et ego saltimpostea uidere debeo
siprofitio. Nec mirandum est nec dolendum sed potius ignoscendum ađque gratulandum nonquia
erratum est. sed quia in probatum Nam nimis peruerse seipsum amat quiet alios uult errare. ut
error suus lateat: Quanto enim melius est ut illius ubi ipse errauit alunonerrent Y. quorum ammoni¬
tuerrore careat. Quod si noluerit saltẽ comites erroris non habeat: Si enim mihi ds̃ quod uolo presti¬

Expanded text:
mea est, non eius auctoris, cuius sensum inprobare fas non est, etiam cum eo non intellecto hoc inde sentitur, quod mea est, non eius auctoris, cuius sensum inprobare fas non est, etiam cum eo non intellecto hoc inde sentitur, quod inprobandum est. ego proinde fateor me ex eorum numero esse conari, qui proficiendo scribunt et scribendo proficiunt. unde si aliquid uel incautius uel indoctius a me positum est, quod non solum ab aliis, qui uidere id possunt, merito reprehendatur uerum etiam a me ipso, quia et ego saltem postea uidere debeo, si proficio, nec mirandum est nec dolendum sed potius ignoscendum atque gratulandum, non quia erratum est, sed quia inprobatum. nam nimis peruerse se ipsum amat, qui et alios uult errare, ut error suus lateat. quanto enim melius et utilius, ubi ipse errauit, alii non errent, quorum admonitu errore careat! quod si noluerit, saltem comites erroris non habeat. si enim mihi deus, quod uolo, praesti
Abbreviated transcription (Latin):
omino eximio et merito insignimultum que carissimo filiomar cellino. augustinus in dño
salutem. Epistolamtuam quamper. scm̃ fratrem et co epis copum meum bone fatium acce¬
p̃iquȩ sibi cum rescriberem Nec inuenire coluit amente in ea quesis se quo modo in uenerint
magi faraonis conuersam in sanguinem totam aquam egrpti. undesimile aliquid facerent quȩ
luobus modis questio solui solet: Siue cum marina aqua offerripotuerit: siue quod est crȩ¬
dibilius quia in ea regione in qua erant filiis is rahel istȩplage non fiebant: Hoc enim quibus¬
dam scripture illius locis apertissime expressum ammonet &iam ubi non dic tum est. qud ne¬
tellegi debeat: Illȩ autem lit terȩtuȩ quas pres biter urbanus attulit Habent ques cute
diuinis sed meis quos scripsi delibero arbitrio. Intalibus autem
ques tionibus ꝓ on multum laboro quia et sidefendi sententia mea nliquida erationen on potest

Expanded text:
OMINO EXIMIO ET MERITO INSIGNI MULTUMQVE CARISSIMO FILIO MARCELLINO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Epistulam tuam, quam per sanctum fratrem et coepiscopum meum Bonifatium accepi, quaesiui, cum rescriberem, nec inueni. recolui tamen te in ea quaesisse, quo modo inuenerint magi Pharaonis conuersa in sanguinem tota aqua Aegypti, unde simile aliquid facerent. quae duobus modis quaestio solui solet, siue cum marina aqua offerri potuerit, siue, quod est credibilius, quia in ea regione, in qua erant filii Israhel, istae plagae non fiebant. hoc enim quibusdam scripturae illius locis apertissime expressum admonet, etiam ubi non dictum est, quid intellegi debeat. Illae autem litterae tuae, quas presbyter Urbanus adtulit, habent quaestionem mihi propositam ex libris non diuinis sed meis, quos scripsi de libero arbitrio. in talibus autem quaestionibus non multum laboro, quia, etsi defendi sententia mea liquida ratione non potest,
Abbreviated transcription (Latin):
aste nlous norasta qnem he breo sunt et engre cõ de sunt.  bolisceis atten queinerero inuemuntur es in hebn de
matinta diligentia figantur asterisci ut minimas etiam particulas orationis indicent dcesse codicibus gr¬
quiex hebreo est : Uerumtamen quia prȩuolas ingenio non solum quid dixerim ue tnen etuallo q uid dicere

Expanded text:
asteriscis notasti quae in hebraeo sunt, et in graeco desunt; obeliscis autem quae in graeco inveniunturima tanta diligentia figantur asterisci, ut minimas etiam particulas orationis indicent deesse codicibus Grqui ex Hebraeo est. uerum tamen, quia praeuolas ingenio, non solum, quid dixerim, uerum etiam, quid dicere
Abbreviated transcription (Latin):
Quantum autem adtinet ad miracula que humanis sensibus stupenda monstrantur. multum er rant ꝗ
pro phetis scis miraculorum magnorum nobilitate prestantibus magos conparant: quanto magis si eos
conparent xp̃o. quem prophetȩ illi quibus magi quilibet nullo modosunt conparandi: prenuntia¬
uerunt esse uenturum et setundum carnem quam sumpsit exuir gine: et secundum diui nitatem quanũ¬
tis quiuel tar diore ingenio diuini non ualent adsequr eseleis qui licet neu e moateanticonnia quete

Expanded text:
Quantum autem adtinet ad miracula. quae humanis sensibus stupenda monstrantur, multum errant. qui Quantum autem adtinet ad miracula. quae humanis sensibus stupenda monstrantur, multum errant. qui prophetis sanctis miraculorum magnorum nobilitate praestantibus magos comparant. quanto magis, si eos comparent Christo. quem prophetae illi, quibus magi quilibet nullo modo sunt comparandi, praenuntiauerunt esse uenturum et secundum carnem. quam sumpsit ex uirgine, et secundum diuinitatem, qua nueis, qui uel .......... tardiore ingenio diuina non ualent adsequi, uel eis, quos, licet acute moueantur, conte
Abbreviated transcription (Latin):
funt: quod postens ualteret cui de n lti orttionen se nptim nemorit eom mendiuit: Quoderes
adistanter renam pertinet felicitatem fuit magusille quod potuit: unde appareret. nihil eum amplius fuisse
non quia poluit sed quia non potuit quã quã et aduersus quosdam qui ei magi carum artium crimen
intenderat eloquentissime sedefendit: Vnde miror laudatores eius qui eum nescio quaefecisse
miracula illis artibus prȩdicant: contraeius defensionem testes esse conari. Sed uiderint utrum ipsi
uerum per hibeant testimonium & illefalsam defensionem. Illud si sapiunt attendant: qui ma¬
gicas artes non utique nisi profelicitate terrena uel damnabili curio sitate conquirunt. uel abeis
in nocentes periculosa tamen eas admiratione conlaudant. Et uideant dauid nostrum sineullis talibus
nire adregiam dignitatem. cuius et peccata et merita fidelis scriptu¬
sa nontacuit ut scremus et quibus modis non offenderetur ds̃ et quibus modis placaretur offensus

Expanded text:
t? quod posteros ne lateret, eiusdem litis orationem scriptam memoriae commendauit. quod ergo ad istam terrenam pertinet felicitatem, fuit magus ille, quod potuit. unde apparet nihil eum amplius fuisse, non quia noluit, sed quia non potuit. quamquam et aduersus quosdam, qui ei magicarum artium crimen intenderant. eloquentissime se defendit. unde miror laudatores eius, qui eum nescio qua fecisse miracula illis artibus praedicant. contra eius defensionem testes esse conari. sed uiderint, utrum ipsi uerum perhibeant testimonium et ille falsam defensionem. illud, si sapiunt, adtendant., qui magicas artes non utique nisi pro felicitate, terrena uel damnabili curiositate conquirunt uel ab eis innocentes periculosa tamen eas admiratione conlaudant, et uideant Dauid nostrum sine ullis talibus egiam dignitatem, cuius et peccata et merita fidelis scriptura non tacuit, ut sciremus, et quibus modis non offenderetur deus et quibus modis placaretur offensus.
Abbreviated transcription (Latin):
sterest notior nordico a dregnimor sed nec adaliqũ qui dem iudiciarian repubit iberiliten e duc
omnbus suus m ascos dit buls epnum: sedl nec adaliq nusto patrie sue loconatus est etliberabigr s dusa

Expanded text:
Afer est notior, non dico ad regnum sed ne ad aliquam quidem iudiciariam rei publicae potestatem cum Afer est notior, non dico ad regnum sed ne ad aliquam quidem iudiciariam rei publicae potestatem cum omnibus suis magicis artibus p
Abbreviated transcription (Latin):
lum est ⁊pollonius fuit quamtot stuporum auctor etperpetrator. quem iouem nomi
legam felicitatem: queista deorum pro bra confinxit. Quẽ non solum in fabulis audienda posuit Ueruen
non sunt ipsi in quiunt: quitalium sabulatum mendatio celebrantur:: Quiergo sunt isti quitalium tur
t ipsi in quiunt qui talium fabularum mendatio celebrantur
magicȩ artes humanis mentes decipiunt: quia prodicdit doe trinaxpĩana qui mundo uniuet sopate fecit
quiu s cos angelos abeorum ma lignitute destinc: xit  quia cauendus potius et quẽ am modis obtint edast
licitais q libet potius fuerat in felicitas eligen dac . Sed nequeline ds uoluit dubitar quipri mum populĩ
uit ut quius iottue gefta menip sun useet in amonum potestaite: sed in illius emin era quendsis afris¬
uunt quos demones contremis cunt s  Apuleius enimut deillo potis simũ loqua mus cotes noberrat cũ

Expanded text:
um est, Apollonius fuit quam tot stuprorum auctor et perpetrator, quem Iouem nomum est, Apollonius fuit quam tot stuprorum auctor et perpetrator, quem Iouem nomlegam felicitatem, quae ista deorum probra confinxit, quae non solum in fabulis audienda posuit, uerum non sunt ipsi, inquiunt, qui talium fabularum mendacio celebrantur. qui ergo sunt isti, qui talium turt ipsi, inquiunt, qui talium fabularum mendacio celebrantur.magicae artes humanas mentes decipiunt, quia prodidit doctrina Christiana, quia mundo uniuerso patefecit, quia sanctos angelos ab eorum malignitate distinxit, quia cauendos potius et quem ad modum cauerentur adlicitas, quaelibet potius fuerat infelicitas eligenda. sed neque hinc deus uoluit dubitari, qui primum populum uit, ut quiuis intellegat nec ipsam esse in daemonum potestate sed in illius unius, cui angeli seruiunt, quem daemones contremescunt. Apuleius enim, ut de illo potissimum loquamur, qui nobis Afris
Abbreviated transcription (Latin):
etatem erga dm̃ uerum quȩ illos & iam in aeter num ciuitatem posset salubri religione perducere: custodientes
ris probitatem quae posset terreneciuitati constituendae augendȩ. conseruandaeq
sufficere. Dsenim sic ostendit in opulentissimo et preclaro imperioro manorum quantum ualerent ciui¬
les &iam sineuera legione uir tutes. ut intelle geretur hȩc addita fieri homines ciues alterius ciuitãs. cuius rex
ueritas cuio: euitus. cuius lexcaritas cuius modus eternitas: Quis autẽ uel risai dignũ putet. quod
appollonium et apuleium ceterosq magicarum arcium peritissimos conferrexp̃o. uel &iam preferre conan¬
tur ÷ quã quamtolerabilius ferendumsit. Quando istos ei potius comparant quã deossuos: ACultoem̃
nant. Ista in qui unt fabula sunt. ad huc ergo laudent rei publice luxoriosam licentio sam̃ planeq sacri

Expanded text:
etatem erga deum uerum, quae illos etiam in aeternam ciuitatem posset salubri religione perducere, custodientes etatem erga deum uerum, quae illos etiam in aeternam ciuitatem posset salubri religione perducere, custodientes tamen quandam sui generis probitatem, quae posset terrenae ciuitati constituendae, augendae conseruandaeque sufficere. deus enim sic ostendit in opulentissimo et praeclaro imperio Romanorum, quantum ualerent ciuiles etiam sine uera religione uirtutes, ut intellegeretur hac addita fieri homines ciues alterius ciuitatis, cuius rex ueritas, cuius lex caritas, cuius modus aeternitas. Quis autem uel risu dignum putet, quod Apollonium et Apuleium ceterosque magicarum artium peritissimos conferre Christo uel etiam praeferre conantur? quamquam tolerabilius ferendum sit, quando istos ei potius comparant quam deos suos; multo nant. ista, inquiunt, fabulosa sunt. adhuc ergo laudent rei publicae luxuriosam, licentiosam planeque sacri
Abbreviated transcription (Latin):
tamuas to mundihuius ab reptigurgite sorberemur : In ista enim conluuȩ morum pessi morum & ueteris
perditȩ discipline maxi meuenire ac subuenire debuit celestis auctoritas quȩ uo luntariam pauper tatem que
continentiam beniuo lentiam iustitiam ad que con cordiã ueram que pietatem persuaderet. Ceterasq
uitȩlumino sas ualidas que uirtutes Non tantum propter istam uitam honestissime generandam. nec tan¬
tum propt̃ ciuitatis terrene concor dissimã societatem uerum &iam propt̃ adipiscendam sempiter namsa¬
lutem et sempiter ni cuius dam populi celestem diuinam querem publicam cui nosciues ad sciscit. fides. spes
caritas ut quam diu indeperegrinamur : Feramus eos si corrigere nonualemus: Quiuitus inpunitis uo¬
lunt stare rempublicam quam primi rum ani confaituerunt auxerunt que uirtutibus. et si non habentes ueram pi¬

Expanded text:
tam uasto mundi huius abrepti gurgite sorberemur? in ista enim conluuie morum pessimorum et ueteris tam uasto mundi huius abrepti gurgite sorberemur? in ista enim conluuie morum pessimorum et ueteris perditae disciplinae maxime uenire ac subuenire debuit caelestis auctoritas, quae uoluntariam paupertatem, quae continentiam, beniuolentiam, iustitiam atque concordiam ueramque pietatem persuaderet ceterasque uitae luminosas ualidasque uirtutes non tantum propter istam uitam honestissime gerendam nec tantum propter ciuitatis terrenae concordissimam societatem uerum etiam propter adipiscendam sempiternam salutem et sempiterni cuiusdam populi caelestem diuinamque rem publicam, cui nos ciues adsciscit fides, spes, caritas, ut, quam diu inde peregrinamur, feramus eos, si corrigere non ualemus, qui uitiis inpunitis uolunt stare rem publicam, quam primi Romani constituerunt auxeruntque uirtutibus etsi non habentes ueram pi
Abbreviated transcription (Latin):
ta. Labor somniq breues et uellae retus couexatae . dureque manus & proximos urbi anibal et stan¬
tes collinature mariti nunc patimur lenge pacis mala seuior armis luxuria in cubuit uictũq ulcis citur
urbem nullũ erimenab est facinusq: libidinis ex quo paupertas roma naperit. Quidigitur expextas ut
ego ex agerem quanta mala impor tauerit successu pros pero iniquitas subleuata. quando quidemetip
seromanam in illa enim morum in tegritas seruabatur. Perhanc autem non muros urbis sed mentes ipsius ci¬
uitatis dirane quiti a omni hoste peior in rupit. Eratias dnonos tro qui contra ista mala misit nobis aduto¬
rum singulare : Oug̃ enim non tolleret quem non uolueret. in quod profundum nonde mergeret fluuius
horrende nequitiȩ generis humani: ni sicrux xp̃i intanta ue

Expanded text:
 nec uitiis contingi parua sinebat tecta labor somnique breues et uellere Tusco uexatae duraeque manus et proximus urbi Hannibal et stan nec uitiis contingi parua sinebat tecta labor somnique breues et uellere Tusco uexatae duraeque manus et proximus urbi Hannibal et stantes Collina turre mariti. nunc patimur longae pacis mala, saeuior armis luxuria incubuit uictumque ulciscitur orbem. nullum crimen abest facinusque libidinis, ex quo paupertas Romana perit. quid igitur expectas, ut ego exaggerem, quanta mala inportauerit successu prospero iniquitas subleuata, quando quidem et ipse Romanam? in illa enim morum integritas seruabatur, per hanc autem non muros urbis sed mentes ipsius ciuitatis dira nequitia omni hoste peior inrupit. Gratias domino deo nostro, qui contra ista mala misit nobis adiutorium singulare. quo enim non tolleret, quem non inuolueret, in quod profundum non demergeret fluuius iste horrendae nequitiae generis humani, nisi crux Christi in tauta
Abbreviated transcription (Latin):
uit tereloquuntur ipsorum Longe ante quã xp̃ino m̃ e luxis set interris dictum est: Gurbem uenalẽ
et inature perituram siemptorem inuenerit: in libro & iam belli catilinȩ ante aduentum uti quexp̃iidem no
nobilissimus hisstoricus eorum nontacet: Quando primũ insueuerit exercitus populi romani ama repo¬
tare signatabulas pictas. uasacelata mirari. Ea priuatim et publicerapere delubra. spoliare: sacra
re. Quando ergo nec hominibus nec ipsis &iam quos deos putabant m eorum
corruptorum et perditorum auaricia rapacitas que parcebat: Tunc cepit perire laudabile illud de¬
cus salus que rei publice: quos de in de uitia pessima suc cessus habuerint : Et quando humanarum rerũ
malo illa ini quitas prosperatasit Nunc longum est dicere : Audiant sat rricum suum garnendo
adicentem seruabat castas humilis fortuna. latinas. quona

Expanded text:
litterae loquuntur ipsorum; longe ante, quam Christi nomen eluxisset in terris, dictum est: \'0 urbem uenalem litterae loquuntur ipsorum; longe ante, quam Christi nomen eluxisset in terris, dictum est: \'0 urbem uenalem et mature perituram, si emptorem inuenerit!\' in libro etiam belli Catilinae ante aduentum utique Christi idem nobilissimus historicus eorum non tacet, quando \'primum insueuerit exercitus populi Romani amare, potare, signa, tabulas pietas, uasa caelata mirari, ea priuatim et publice rapere, delubra spoliare, sacra profanaque omnia polluere\'. quando ergo nec hominibus nec ipsis etiam, quos deos putabant, morum corruptorum et perditorum auaritia rapacitasque parcebat, tunc coepit perire laudabile illud decus salusque rei publicae. quos deinde uitia pessima successus habuerint et quanto humanarum rerum malo illa iniquitas prosperata sit, nunc longum est dicere. audiant satiricum suum garriendo uera dicentem: Seruabat castas humilis fortuna Latinas quondam
Abbreviated transcription (Latin):
les tales maritos tales coniuges tales parentes. tales filios. tales dominos: tales seruos. tales reges
debitorum ipsius fisci red ditores et ex actores: quales esse precepit. doc
audent eam dicere aduersam esse reipublicȩ immo uero dubitent confiteri mag¬
nam si ei obtem peretur salutem esserei publicȩ : Ut quid autem ad illud res pondeam quod dicunt
per quosdam imperato res xpĩanos multa mala imperio accedisse romano x. hec generalis conques¬
tio calomnio saest. Nam si a pertius certe depreteritis imperato ribus aliqua commemorarent. pos¬
sem similia uel fortasse &iam grauiora deimperato ribus non xp̃ianis et ego commemorare. ut in¬
telle gerent uel hominum hȩcesse uitia non doetrine : Vel non in peratorui¬
ratores agerenihil possunt: Ex quo enim tem porepussum irecepit romanares publica : satis lquet

Expanded text:
les, tales maritos, tales coniuges, tales parentes, tales filios, tales dominos, tales seruos, tales reges,les, tales maritos, tales coniuges, tales parentes, tales filios, tales dominos, tales seruos, tales reges, tales iudices, tales denique debitorum ipsius fisci redditores et exactores, quales esse praecepit doctrina Christiana. et audeant eam dicere aduersam esse rei publicae, immo uero dubitent confiteri magnam, si ei obtemperetur, salutem esse rei publicae. Ut quid autem ad illud respondeam, quod dicunt, per quosdam imperatores Christianos multa mala imperio accidisse Romano? haec generalis conquestio calumniosa est. nam si apertius certe de praeteritis imperatoribus aliqua commemorarent, possem similia uel fortasse etiam grauiora de imperatoribus non Christianis et ego commemorare, ut intellegerent uel hominum haec esse uitia non doctrinae uel nratores agere nihil possunt. ex quo enim tempore pessum ire coeperit Romana res publica, satis liquet;
Abbreviated transcription (Latin):
bus habundant luxuriantur hiftriones et necessaria: uix habent paupe
Q pollort perentets d unc indis mattumȩ rauupss  ee sim punita dimte tet ctlns punit infertius
Eun uero euertet subsidium uitiorum et copiosas libidines inopesrertit muert ouait in festiur¬
situr Misericor diter enim si fieriposset &iuam bella gerentur aboni utlicentio sis cupidittib
ni omnia bella culparet hoc potius militibus consilium salutis petentibus in euan gelio diceretur ut abi¬
cerent ar ma sequemilitiae omnino subtraherent: Dic tum est eis autem Ne minem concus serits
nulli calumniam feceritis sufficiat uobis stipendiũ urm. quibus proprium stipendium sufficere debe¬
re precepit milita reutique non prohibuit, Proin de qui doc trinã xp̃i aduersam dicunt esserai
publicȩ. dent exeifexer citum talem quales doc trina xp̃i esse milites iussit Dent tales prouincia¬

Expanded text:
bus abundant, luxuriantur histriones et necessaria uix habent pauperbus abundant, luxuriantur histriones et necessaria uix habent pauper pollere permittat, tunc indignatur gravius; haec si impunita dimittat, tunc punit infestius. Cum vero evertit subsidium vitiorum, et copiosas libidines inopes reddit, misericorditer adversatur. Misericorditer enim, si fieri posset, etiam bella gererentur a bonis, ut licentiosis cupiditatibus istiana disciplina omnia bella culparet, hoc potius militibus consilium salutis petentibus in Evancerent arma seque militiae omnino subtraherent. dictum est eis autem: Neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis, sufficiat uobis stipendium uestrum. quibus proprium stipendium sufficere debere praecepit, militare utique non prohibuit. proinde, qui doctrinam Christi aduersam dicunt esse rei publicae, dent exercitum talem, quales doctrina Christi esse milites iussit; dent tales prouincia
Abbreviated transcription (Latin):
auda uerunt: Nam in corripiendo filio quã libet asperenum quam pro fecto
a mor paternus amit titur Fit tamen quod nolit et doleat  qui&iam inuitus uidetur dolere sa¬
tiandus acperhoc sitet renauta respublica precepta xp̃ia nacustodiut auipsabelli sine beni uolen¬
tia nongen intur ut ad pietatis iustitiȩ quȩ peccatam sotiae tatẽ uictas frciluts consulenu uo le¬
Num eui licentia ini quitatis eripitur: utiliter uincitur : quõ nihilest infelitius facilitite peccantiũ
qua penalis nutrtur in punitas sed ma la uoluntas uelud hostis interior roboratus s sed pert peccant
ubes ⁊ sicot dimontalium felices res humanas putant Cuntec torum splendor adpenditus et
lbes non aeten ditut animorum cum theitho rum moles exeruuntur et splodilot a sue amen t
ui tuatum cum gloro saest effusionis insania et opera misericor diae dendentu cunex sui quecuiti¬

Expanded text:
me illorum litterae laudauerunt. nam in corripiendo filio quamlibet aspere numquam profecto me illorum litterae laudauerunt. nam in corripiendo filio quamlibet aspere numquam profecto amor paternus amittitur; fit tamen, quod nolit et doleat, qui etiam inuitus uidetur dolore sanandus. ac per hoc si terrena ista res publica praecepta Christiana custodiat, et ipsa bella sine beniuolentia non gerentur, ut ad pietatis iustitiaeque pacatam societatem uictis facilius consulatur. nam cui licentia iniquitatis eripitur, utiliter uincitur, quoniam nihil est infelicius felicitate peccantium, qua poenalis nutritur impunitas et mala uoluntas uelut hostis interior roboratur. sed peruersa et aduersa corda mortalium felices res humanas putant, cum tectorum splendor adtenditur et labes non adtenditur animorum, cum theatrorum moles extruuntur et effodiuntur fundamenta uirtutum, cum gloriosa est effusionis insania et opera misericordiae deridentur, cum ex his. quae diuiti
Abbreviated transcription (Latin):
percuti. Et cum acir cum stantibus diceretur iniuriam facis principis acerdotum. In ridenter eos am
monere uoluit quidixerit ut qui saperent intellegerent: Iam destruendum esseaduentum xp̃iparietẽ
deambatum hoc est hrpoeris in sacer dotu iudeorum Ait quippe: Nesciui fratres quia princeps est
scriptum est enim: Principi populitui Noro maledices: cum proculdubio qui in eo dem populo creuerat
at que ibi bi lege fuerat eruditus illum principem sacer dottm nes cire non posset: nec eos quibus ita no¬
tus erat ullo modo falleret quod nes ciret: Sunt ergo ista precepta patientiae semper incordi pre¬
paratione retinenda ipsa quȩ boni uolentia nereuilitur malum promalo: semper inuo luntite
com plendiest : Agenda sunt autem multa & iam cum uitdis benignaquadam asperitate plecten¬
dms quo rum potius uti litate consulendum est quã uoluntati quo dinprincipe ciuitatis. luculentis

Expanded text:
percuti. et cum a circumstantibus diceretur: Iniuriam facis principi sacerdotum, inridenter eos uoluit percuti. et cum a circumstantibus diceretur: Iniuriam facis principi sacerdotum, inridenter eos uoluit admonere, quid dixerit, ut, qui saperent, intellegerent iam destruendum fuisse aduentu Christi parietem dealbatum, hoc est hypocrisin sacerdotii Iudaeorum; ait quippe: Nesciui, fratres, quia princeps est; scriptum est enim: Principi populi tui non maledices, cum procul dubio, qui in eodem populo creuerat atque ibi lege fuerat eruditus, illum principem sacerdotum nescire non posset nec eos, quibus ita notus erat, ullo modo falleret, quod nesciret. Sunt ergo ista praecepta patientiae semper in cordis praeparatione retinenda ipsaque beniuolentia, ne reddatur malum pro malo, semper in uoluntate complenda est. agenda sunt autem multa etiam cum inuitis benigna quadam asperitate plectendis, quorum potius utilitati consulendum est quam uoluntati, quod in principe ciuitatis luculentissi
Abbreviated transcription (Latin):
tur prodes seposse quibus bene uelle debemus. hinc liquido ostenditur quodipse dñs xp̃s exem¬
plum singulare patientiae cũ percuteretur in fatie respondit. Simaledixi. ex probra demalo
Si autẽ bene quid mecedis as nequaquãigitur preceptum suũ s̃i uerba intuemur impleuit : Neque
enim prebuit percutienti alterãpartem sed potius prohibuit Neque fecerat augeret inuriam: et ta¬
men paratus uenerat non solũ in faciem percuti uerum & iam prohis quoque quibus hec patiebatur cricifi¬
xus occidi: proquibus ait in crucependens. Pater ignosceillis quia nesciunt quid fatiunt: Nec paulus
apostolus preceptum dñ et magistris ui uidetur implesse ubi etiam ipsepercussus in facie dixit principis
sacer dotum Per cuciet teds̃ paries dealbate sedes meiudicare secundum legem et contralegem iubes mne

Expanded text:
tur prodesse posse, quibus bene uelle debemus, hinc liquido ostenditur, quod ipse dominus Christus, exemtur prodesse posse, quibus bene uelle debemus, hinc liquido ostenditur, quod ipse dominus Christus, exemplum singulare patientiae, cum percuteretur in faciem, respondit: Si male dixi, exprobra de malo; si autem bene, quid me caedis? nequaquam igitur praeceptum suum, si uerba intuemur, impleuit; neque enim praebuit percutienti alteram partem, sed potius prohibuit, ne, qui fecerat, augeret iniuriam, et tamen paratus uenerat non solum in faciem percuti uerum etiam pro his quoque, a quibus haec patiebatur, crucifixus occidi, pro quibus ait in cruce pendens: Pater, ignosce illis, quia nesciunt, quid faciunt. nec Paulus apostolus praeceptum domini et magistri sui uidetur implesse, ubi etiam ipse percussus in faciem dixit principi sacerdotum: Percutiet te deus, paries dealbate. sedes iudicare me secundum legem et contra legem iubes me
Abbreviated transcription (Latin):
nen da sint itã quã sinis tra prodextris. Hec semperfuit scõ r
ultima iusta poscitur quando nullus iam restat correctionis locus: exstremoscilicet sum moqueiuditio: Nunc
uero cauendum est Neuin dicandi cupiditate amit tatur ut nihil aliut ipsa sa pientia quepluris haben¬
daest quam omne quod potest &iam in uito inimicus auferre: Nam que alius euangelista in eadem
sententia nullam fecit dexterae mentionem sed tantum n
paratus Itaque debet esse homoiustus et pius patienter eorum malitiam sustinere quos fieribonos
quent ut numenis potius crescat bonorum non ut parimalitia sequoque numero addat malorum:
Denique ista precepta magis ad preparationẽ cordis quȩ intus est pertinere quã ad opus quod in aper¬
tosit ut teneatur in secreto animi patientia cũ beni uolentia Inmanifesto autem id fiat quodeis uide¬

Expanded text:
temnenda sint, tamquam sinistra pro dextris. haec semper fuit sanctotemnenda sint, tamquam sinistra pro dextris. haec semper fuit sanctorum martyrum intentio; uindicta enim ultima iusta poscitur, quando nullus iam restat correctionis locus, extremo scilicet summoque iudicio. nunc uero cauendum est, ne uindicandi cupiditate amittatur, ut nihil aliud, ipsa patientia, quae pluris habenda est quam omne, quod potest etiam inuito inimicus auferre. namque alius euangelista in eadem sententia nullam fecit dexterae mentionem, sed tantum mparatus itaque debet esse homo iustus et pius patienter eorum malitiam sustinere, quos fieri bonos quaerit, ut numerus potius crescat bonorum, non ut pari malitia se quoque numero addat malorum. Denique ista praecepta magis ad praeparationem cordis, quae intus est, pertinere quam ad opus, quod in aperto fit, ut teneatur in secreto animi patientia cum beniuolentia, in manifesto autem id fiat, quod eis uide
Abbreviated transcription (Latin):
ponseuientis uribus sed beniuolentia patientis.Tunc enim rectefit. cum uidetur ei pro futu¬
rum esse propter quem fit ado perandam in eo correptionem adque concordiam. Hoc certe ani¬
mo fatiendum est &iamsialius exitus consequantur nec corriͦ uelit adque paccari propter quẽ
cor rigendum adque peccandum uelut curandum & sanandum adhibita est ista medicina: Alio¬
quin si uerba ad tenderimus eorumq propͥietati. seruiendum puta uerimus non est prebenda dex¬
ra maxilla si fuerit sinistra percussa: Quõ siquiste inquid percusserit in maxillam dextrã prebe illi
et sinistrã: magis autem sinis tra percutitur Quod ad dexteram ferientis facilior ic tus est: sed sic intelli¬
gisolet acsidictum esset: Siquis intemeliora fuerit per secutus et inferiora ei prebe neuin dictȩ potius
quam patientiae studens. contem nas &erna protem poralibus. cum potius tem poralia proȩternis con¬

Expanded text:
non saeuientis uiribus sed beniuolentia patientis. tunc enim recte fit, cum uidetur ei profutunon saeuientis uiribus sed beniuolentia patientis. tunc enim recte fit, cum uidetur ei profuturum esse, propter quem fit ad operandam in eo correctionem atque concordiam. hoc certe animo faciendum est, etiam si alius exitus consequatur nec corrigi uelit atque pacari, propter quem corrigendum atque pacandum uelut curandum et sanandum adhibita est ista medicina. Alioquin si uerba adtenderimus eorumque proprietati seruiendum putauerimus, non est praebenda dextera maxilla, si fuerit sinistra percussa, quoniam: Si quis te, inquit, percusserit in maxillam dexteram, praebe illi et sinistram. magis autem sinistra percutitur, quod a dextera ferientis facilior ictus est. sed sic intellegi solet, ac si dictum esset: Si quis in te meliora fuerit persecutus, et inferiora ei praebe, ne uindictae potius quam patientiae studens contemnas aeterna pro temporalibus, cum potius temporalia pro aeternis con
Abbreviated transcription (Latin):
conscripta in xp̃iecclesis lectitentur x quis uel ab illa religione alienus ita surdus est ut ignoret s.
adhoc enim & illa pertinent quȩ malunt ex agitare quam discere Alteram percutienti preben¬
dam esse maxillam uolenti auffere tonicam: dandum &iam palleum cum angariante duplican¬
dam uiam: Hoc quippefit ut uincatur bono malus immo in homine malo uincatur bo
et homo liberetur amalo. non exteriore et alieno sedintimo acsuo quo grauius et per nitiosius
quam cuius uis hostis ex trinsecus in manitate uastatur Quier gouincit bono malum. patienter
amitit temporalia commoda. ut doceat quã profide adque ius ticia contempnenda sint: quȩ illeni¬
mis amando fit malus. acsiciniurio sus abeginso cui fecit iniuria Discat. qualia sint proptequȩ fe¬
cit in iuriam: ad que  concordiam. quanihil est utilius ciuitati penitens ad qui ratur Uictus.

Expanded text:
conscripta in Christi ecclesiis lectitentur, quis uel ab illa religione alienus ita surdus est, ut ignoret? conscripta in Christi ecclesiis lectitentur, quis uel ab illa religione alienus ita surdus est, ut ignoret? ad hoc enim et illa pertinent, quae malunt exagitare quam discere, alteram percutienti praebendam esse maxillam, uolenti auferre tunicam dandum etiam pallium, cum angariante duplicandam uiam. hoc quippe fit, ut uincatur bono malus, immo in homine malo uincatur bono malum et homo liberetur a malo non exteriore et alieno sed intimo ac suo, quo grauius et perniciosius quam cuiusuis hostis extrinsecus immanitate uastatur. qui ergo uincit bono malum, patienter amittit temporalia commoda, ut doceat, quam pro fide atque iustitia contemnenda sint, quae ille nimis amando fit malus. ac sic iniuriosus ab eo ipso, cui fecit iniuriam, discat, qualia sint, propter quae fecit iniuriam, atque in concordiam, qua nihil est utilius ciuitati, paenitens adquiratur uictus
Abbreviated transcription (Latin):
stitueret consecraret. firmaret. augeret. que rem publicam: Quid enim est res publica pisi respopuli ꝓ
Nesergo communis res uti que ciuitatis: Quid est autẽ ciuitas nisi homi num multitudo: in quod damuin¬
culum redacta concordiae: Apud eos enĩ legitur ita breuis multudo diuersa ad que uaga concor dia
ciuitas facta erat: quȩ porro prȩcepta conconcordiae insuistem plisum quã illi legenda censuerunt:
Ouando quidem miseri querere cogebantur: quo nã modo sine offensione cuius quã eorum discor¬
des intersedeos suos colere possent: Quod si imitari discordandos uellent. rupto concordiȩ uinculo
ciuitas laberetur quod postea paulatim decoleratis. corruptisq moribus agicepit perbella ciuilia.
Quanta uero precepta concordiae non humanis disputationibus exquisita : Sed diuina aucto ritate

Expanded text:
stitueret. consecraret, firmaret augeretque rem publicam. quid enim est res publica nisi res populi? stitueret. consecraret, firmaret augeretque rem publicam. quid enim est res publica nisi res populi? res ergo communis, res utique ciuitatis. quid est autem ciuitas nisi hominum multitudo in quoddam uinculum redacta concordiae? apud eos enim legitur ita: \'Breui multitudo diuersa atque uaga concordia ciuitas facta erat. quae porro praecepta concordiae in suis templis umquam illi legenda censuerunt, quando quidem miseri quaerere cogebantur, quonam modo sine offensione cuiusquam eorum discordes inter se deos suos colere possent, quos imitari discordando si uellent, rupto concordiae uinculo ciuitas laberetur, quod postea paulatim decoloratis corruptisque moribus agi coepit per bella ciuilia? Quanta uero praecepta concordiae non humanis disputationibus exquisita sed diuina auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
est autem pon sed deremalum promalonisi ab horrere udulciscendi libidine quod est accepta in iuna
ignos cere malle quam persequi et nibilnisi iniurias obliuisci + Hec cumineorum leguntur aucto¬
nibus ex clamatur et plauditur : Pescribi atq predicari mores uidentur : quibus dignum es erex¬
surgene qiuitatem quȩ cotgentibus imperaret. quod accepta in iuria ignoscere quã persequi maleb ant
Cuin uero legitur precipiente auc toritate diuina Nonreddendumi malum prai masocum uated an
saluris ammonitio congregationibus populo rumtam quam publicis ut rius que sexus ad̃ queo mniũ
aetatum et dignitatum scholis desuperiore loco personat. accus atur religiotam quam inimica rei publice: ques
ut dignum est audiretur longe melius romulo numa bruto ceteris que illis romanȩ gentis preclaris uiris con¬

Expanded text:
abat. Quid est autem non reddere malum pro malo, nisi abhorrere ab ulciscendi libidine? quod est accepta injuria abat. Quid est autem non reddere malum pro malo, nisi abhorrere ab ulciscendi libidine? quod est accepta injuria ignoscere malle quam persequi, et nihil nisi injurias oblivisci. 10. Haec cum in eorum leguntur auctoribus, exclamatur et plauditur; describi atque praedicari mores videntur, quibus dignum esset exsurgere civitatem quae tot gentibus imperaret, quod accepta injuria ignoscere quam persequcum uero legitur praecipiente auctoritate diuina non reddendum malum pro malo, cum haec tam salubris admonitio congregationibus populorum tamquam publicis utriusque sexus atque omnium aetatum et dignitatum scholis de superiore loco personat, accusatur religio tamquam inimica rei publicae. quae si, ut dignum est, audiretur, longe melius Romulo, Numa, Bruto ceterisque illis Romanae gentis praeclaris uiris con
Abbreviated transcription (Latin):
tur essecontraria Nam quis in quiunt tollisibi ab hoste aliquid patiatur uel romanȩ prouinciȩ depredato¬
ribus non malauelit belliiure reponere x hȩc ađque huius modi uerba obtrectantium: si ue non obtrectan¬
do sed querendo talia loquentium operosius fortasse refellerem: nisi he aedis ceptationes haberentur cũ
liberaliter institutis: Vnde quid opus est, ut diutius laboremus: ac non ipsos potius percunc temur
Quomodo poterant guber nare adque augere rempublicam : quã expar ua & inopi. magnam opulentãq.
fecerunt quiaccepta in iuria ignoscere quam per sequi malebunt. &. Quo modo cȩsariutique amministrato¬
t rei publicȩ mores eius extollens cicero dicebat quod nihil obliuis cĩ soleret nusi iniunas : Dicebat eni
hoc tam magnus laudator aut tam magnus adulator  Sed si laudator talem cesarem pouerit: Si. aat̃
adbulatorꝰ talem es sedebere ostendebat principem ciuitatis qualem illum fallaciter predic

Expanded text:
tur esse contraria. \'nam quis>. inquiunt, \'tolli sibi ab hoste aliquid patiatur uel Romanae prouinciae depraedatoribus non mala uelit belli iure reponere? haec atque huius modi uerba obtrectantium siue non obtrectando sed quaerendo talia loquentium operosius fortasse refellerem, nisi haec disceptationes haberentur cum uiris liberaliter institutis. unde quid opus est, ut diutius laboremus ac non ipsos potius percontemur, quo modo poterant gubernare atque augere rem publicam, quam ex parua et inopi magnam opulentamque fecerunt, qui \'accepta iniuria ignoscere quam persequi malebant\'? quo modo Caesari, utique administratori rei publicae, mores eius extollens Cicero dicebat, quod nihil obliuisci soleret nisi iniurias? dicebat enim hoc tam magnus laudator aut tam magnus adulator; sed si laudator, talem Caesarem nouerat, si autem adulator, talem esse debere oste
Abbreviated transcription (Latin):
pulla ex parte conueniat: Cuius hoc constet esse prȩcroum ut nulli malum promalm reddere debea¬
mus: Et percucienti aliam preberemax illam et palrum cdare eiquitonicam aufer reperstiterit et cũ¬

Expanded text:
nulla ex parte conueniat, cuius hoc constet esse praeceptum, ut nulli malum pro malo reddere debeanulla ex parte conueniat, cuius hoc constet esse praeceptum, ut nulli malum pro malo reddere debeamus et percutienti aliam praebere max
Abbreviated transcription (Latin):
itdem recte aliotem pore possemutari mutantis opere : Nondis positionem minata : aliotimporp¬
o icutantis onere. Udis positionem muata. quãdis positionem intelligibilis ratio continet
ubi sine tem pore simulsunt quȩ temporibus simul fieri non possunt: Quia tempora nonsimulcurrt
quis piam. fortassis expectet scausas a nobis ipsius mutationis accipere quod ipse nosti quã prolixi negotui
sit uerum tamen dici potest breuiter quod hominiacuto fortasse sufficerit: Aliis sacramentis pre
arixpm cumuenturus esset Aliis cum uenis set annuntia¬
t Aliis cum uenis set annuntiari opor tuisse: sicut modo nos idip̃sum
loquentes. diuersitas rerum conpulit &iam uerba mutare: Siqui dem aliud est prenuntiari. ali¬
ud annuntiari aliud conuenturus e& aliud conuenis set ⁊ Nune dein de uideamus quale sit quod in e¬
pisto latua sequitur :: Adiecis tienim eos dicere quod xp̃i predicatio ad quedoe trina rei publice morib

Expanded text:
idem recte alio tempore posse mutari mutantis opere non dispositione mutata, quam dispo mutantis opere non dispositione mutata, quam dispositionem intellegibilis ratio continet, ubi sine tempore simul sunt, quae in temporibus simul fieri non possunt, quia tempora non simul currunt, quispiam fortassis expectet causas a nobis ipsius mutationis accipere, quod ipse nosti quam prolixi negotii sit. uerum tamen breuiter dici potest, quod homini acuto fortassis suffecerit, aliis sacramentis praenuntiari Christum, cum uenturus esset, aliis, cum uenisset, adnuntiari oportuisse, sicut modo nos id ipsum loquentes diuersitas rerum compulit etiam uerba mutare, si quidem aliud est \'praenuntiari\' aliud adnuntiari aliud \'cum uenturus esset\' aliud \'cum uenisset. Nunc deinde uideamus, quale sit, quod in epistula tua sequitur. adiecisti enim eos dicere, quod Christi praedicatio atque doctrina rei publicae moribus