comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ris: etiam ꝑcussores suos ne iram
ꝑcussi sustinere s fidem resurgẽ¬
tes susciꝑe mallent ammonetz
Ico enim uob̾: .ui.¬
qm̃ ad huc ħ quod scrip¬
tum ẽ oportet impleri mine. et
quod cum iniustis deputatus ẽ.
Et enim ea que deme sunt. finẽ
habent. E cce quare discipuli sac¬
cum et peram et gladium tollere
monentur: uidl quia dominus
cum in iustis erat deputandus.
Q uod passionem eiꝰ describens
int̾ cetã ponit isayas: uł latrones
utiq in quorum medio crucifi¬
gendus: uł infetos ad quos per
mortem erat descensurus insi¬
nuans. Et tunc enim deputa¬
tus ẽ cum iniustis cum descẽclit
ad inferos. et quos suos ibi repe¬
rit. et reuocauit ad suꝑos. iuxta
quod eidem alius ꝓph̾a decãtat.
Tu quoq insanguine testamẽ¬
ti tui emisisti iunctos tuos de la¬
cu in quo non ẽ aqua:
Tilli dixerunt. Dñe ec¬
ce gladii duo hic. At ille
clixit. Satis ẽ. Duo gladii suffi¬
ciunt: ad testimonium sponte

Expanded text:
ris, etiam percussores suos, ne iram ris, etiam percussores suos, ne iram percussi sustinere, sed fidem resurgentis suscipere mallent, admoneret. Dico enim vobis quoniam adhuc hoc quod scriptum est oportet impleri in me: « Et cum injustis deputatus est. » Etenim ea quae sunt de me finem habent. Ecce quare discipuli sacculum, peram et gladium tollere monentur, videlicet quia Dominus cum injustis erat deputandus, quod passionem ejus describens inter caetera ponit Isaias , vel latrones utique, in quorum medio crucifigendus, vel inferos ad quos per mortem erat descensurus, insinuans. Et tunc enim deputatus est cum injustis, cum descendit ad inferos, et quos suos ibi reperit, revocavit ad superos. Juxta quod eidem alius propheta decantat: Tu quoque in sanguine testamenti tui emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non est aqua . At illi dixerunt: Domine, ecce gladii duo hic. At ille dixit eis: Satis est. Duo gladii sufficiunt ad testimonium sponte
Abbreviated transcription (Latin):
missis ad p̃dicandum discipulis
annunciant. de euangłio uuãt.
Mortis uo intestante ꝑiculo. et
tota simul gente pastorem pariter
gregemq ꝑsequente. cõgruam tẽ¬
pori regulam deceruit: peccuniã
scił uictui necessariam: donec so¬
pita ꝑsecutorum in sania. tẽpus
euangelizandi reodeat tollete
ꝑmittendo. Ubi nob̾ quoq dat
exemplum: ista non nũq̃m causa
ĩstante. quedam de nr̃i p̃positi ri¬
gore posse sine culpa int̾mitti.
uetbi gr̃a. Cum ꝑ in hospita¬
les porro regiones iter agimus:
plura uiatici causa quam domi
habeamus licete portati. Gladi¬
um quoq uł habitum sumete.
uł non habitum iubet emete:
ut sciant legentes non faculta¬
tem suam tessistendi de ẽẽ dis¬
cipulis : s magr̃o amorem poclꝰ
in ẽẽ paciendi. Ubi et si nulla:
cẽt alia causa euaginancli gla¬
dii: sufficẽt illa. ut amputata:
senio auricula. tactu dñi sana
tetur ⁊ et beneficia uirtus saluato¬

Expanded text:
missis ad praedicandum discipulis,missis ad praedicandum discipulis,annuntiant, de Evangelio vivant. Mortis vero instante periculo, et tota simul gente, pastorem pariter gregemque persequente, congruam tempori regulam decernit, pecuniam, scilicet victui necessariam, donec, sopita persecutorum insania, tempus evangelizandi redeat, tollere permittendo. Ubi nobis quoque dat exemplum justa nonnunquam causa instante, quaedam de nostri propositi rigore posse sine culpa intermitti. Verbi gratia, cum per inhospitales porro regiones iter agimus, plura viatici causa, quam domi habebamus, licere portare. Gladium quoque vel habitum sumere, vel non habitum jubet emere, ut sciant legentes non facultatem resistendi deesse discipulis, sed magistro amorem potius inesse patiendi. Ubi et si nulla esset alia causa evaginandi gladii, suffecerat illa, ut amputata servo auricula, tactu Domini retur, et beneficia virtus Salvato
Abbreviated transcription (Latin):
chil. Dixit ergo eis. S nunc qui
habet sacculum. tollat similiter
et peram. Et qui non habet: uẽ¬
dat tunicam suam et emat gla¬
dium. Quam iuste discretionez
matrum cunctarum nutricemq
untutum. patrum sententia def¬
finiat: et hoc dñi sermone ꝓbat᷑:
qui non eadem uiuendi regula.
ꝑsecutionis. quam pacis tempore
discipulos in format. Sunt nãq
uirtutes: que semꝑ obnixeq te¬
nende sunt. Sunt que ꝓ tempore
locoq ꝓuida sunt discretione mu¬
tande. Quis enim nesciat uiscera
miscdie. benignitatem. humilita
similia. sine ulla tpr̃m. int̾ cape¬
dine fidelibus ẽẽ seruanda:: At
ũo famem. sitim. ugilias. nucti¬
tatẽ.
lectionem. psalmodiam orationẽ.
laborem oꝑancli. doctrinam. silenti¬
um. et cet̾a huiusmodi. si quis sẽꝑ
exequenda putauit: non modo se
eorum fructu priuabit: s et notã
indisctete obstinationis. immo
stulticie ꝑuicacitatis incurret.
Magr̃ itaq dominus uirtutum.
ut modum discretionis ĩsinuet:

Expanded text:
Sed nunc qui habet sacculum, tollat similiter et peram, et qui non habet, vendat tunicam et emat gladium. Quam juste discretionem matrem cunctarum nutricemque virtutum Patrum sententia definiat, et ex hoc Domini sermone probatur, qui non eadem vivendi regula persecutionis qua pacis tempore discipulos informat. Sunt namque virtutes quae semper obnixeque tenendae, sunt quae pro tempore locoque provida sunt discretione mutandae. Quis etenim nesciat viscera misericordiae, benignitatem, humilitasimilia, sine ulla temporum intercapedine fidelibus esse servanda? At vero famem, sitim, vigilias, nuditatem, lectionem, psalmodiam, orationem, laborem operandi, doctrinam, silentium, et caetera hujusmodi, si qui semper exsequenda putaverit, non modo se horum fructu privabit, sed et notam indiscretae obstinationis, imo stultitiae pervicacis incurret. Magister itaque Dominusque virtutum ut modum discretionis insinuet,
Abbreviated transcription (Latin):
noli extolli. s esto in illis. quasi
linus ex illis. Hinc etiam petrꝰ
ait. Non dominantes inclero:
s forma facti gregi. Et tamẽ
non nũqͣm grauius delinquit᷑.
si inter pũsos plus equalitas
quam disciplina custoditut. Qa
enim falsa pietate suꝑatus. feti¬
re hely delinquentes filios no¬
luit: apud districtum iudicem
semetipsum cum filiis crudeli:
dampnatione ꝑcussit. Unde ne¬
cesse est ut rectorem subditis. et
matrem pietas et patrem exhi-¬
beat disciplina. Qua int̾ hec sol¬
licita cutum spectione ꝓuidendũ.
ne aut districtio rigida. aut ple

Expanded text:
noli extolli, sed esto in illis quasi noli extolli, sed esto in illis quasi unus ex illis . Hinc etiam Petrus ait: Non dominantes in clero, sed forma facti gregi . Et tamen nonnunquam gravius delinquitur, si inter perversos plus aequalitas quam disciplina custodiatur. Quia enim falsa pietate superatus ferire Heli delinquentes filios noluit, apud districtum judicem semetipsum cum filiis crudeli damnatione percussit . Unde necesse est, ut rectorem subditis et matrem pietas et patrem exhibeat disciplina. Atque inter haec sollicita circumspectione providendum, ne aut districtio rigida, aut
Abbreviated transcription (Latin):
sicut minis san trator: certanti-¬
bus de prioratu discipulis. pius
magister eos nõ inite contempti¬
onis redarguit: s formam quam
sequuntur humilitatis modesta
ratione describit. In qua tamen
forma obtinenda. maiores et pre¬
cessores .i. doctores ecc̃e non mi¬
nima disctetione opus habent :
ne uidł regum gentium instat
dominari subiectis. seq ab eis ga¬
udeant suꝑ uacius laudibus at-¬
tolli÷ s ad exemplum regis et̾ni
quasi iuniores eis quib regẽdis
p̃sunt. efficuͣntur et ministti. Qa
nimirum necesse ẽ. ut sic bene a¬
gentibus ꝑ humilitatem sint
socii: quatinus contra delinquẽ¬
tium uicia. ꝑ zelum iusticie sint
erecti ut et bonis in nullo se pre¬
fetant. et cum prauorum culpa
exigit. potestatem ꝓtinus sui pͥo¬
ratus agnoscant. He enim pre¬
sidentis animus ad elationem
potestatis sue delectatione tapi¬
atur: tecte ꝑ quẽdam sapientem
dicitur. Ducem te constituerũt:

Expanded text:
sicut ministrator. Certantisicut ministrator. Certantibus de prioratu discipulis, pius magister eos non initae contentionis arguit, sed formam quam sequantur humilitatis modesta ratione describit. In qua tamen forma obtinenda, majores et praecessores, id est, doctores Ecclesiae non minima discretione opus habent, ne videlicet regum gentium instar dominari subjectis, seque ab eis gaudeant supervacuis laudibus attolli, sed ad equasi juniores eis quibus regendis praesunt efficiantur ac ministri. Quia nimirum necesse est ut sic bene agentibus per humilitatem sint socii, quatenus contra delinquentium vitia per zelum justitiae sint erecti, ut et bonis in nullo se praeferant, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscant. Ne enim praesidentis animus ad elationem potestatis suae delectatione rapiatur, recte per quemdam sapientem dicitur: Ducem te constituerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
recolunt tenatius quod facta est
dissensio int̾ barnabam et paulũ.
ita ut discederent ab inuicem: ꝙͣ
quod idem paulus ait. Cum enĩ
sit int̾ uos zelus et contentio: nõ¬
ne carnales estis. nonne homies
estis: Quasi nob̾ infirmitas scõꝵ
imitanda ꝓponatur: et non illud
pocius quia conualuerunt de ĩfir-¬
mitate. fortes facti sunt in bello.
hoc maxime in loco. ubi et ip̃a cõ¬
tentionis eorum causa ẽ nobis
in cognita. Heq enim inctectibi¬
le ẽ quia iuxta hoc quod alibi p̾ci¬
pitur. contendite intrare ꝑ ango-¬
tam portam: honore se inuicem
preueniendo certarent:. Uerũ qua¬
libet ex causa contenderint: nos
pocius non carnales ad huc disci¬
puli quid gesserint. s spũalis ma¬
gister quid iusserit uideamus̃:
Ixit autem eis. Reges
gentium dominantur
eorum: et qui potestatem habẽt
suꝑ eos benefici uocantur. Uos at̃
non sie: s qui maior ẽ in nobis
fiat sicut iunior. et qui p̃cessor est.

Expanded text:
recolunt tenacius, quod facta est recolunt tenacius, quod facta est dissensio inter Barnabam et Paulum, ita ut discederent ab invicem, quam quod idem Paulus ait: Cum enim sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis? nonne homines estis? quasi nobis infirmitas sanctorum imitanda proponatur, et non illud potius, quia convaluerunt de infirmitate, fortes facti sunt in bello, hoc maxime in loco, ubi et ipsa contentionis eorum causa est nobis incognita. Neque enim incredibile est quia juxta hoc quod alibi praecipitur: Contendite intrare per angustam portam , honore se invicem praeveniendo certarint. Verum qualibet ex causa contenderint, nos potius non carnales adhuc discipuli quid gesserint, sed spiritalis magister quid jusserit videamus. Dixit autem eis: Reges gentium dominantur eorum, et. Vos autem non sic. Sed qui major est in vobis, fiat sicut junior, et qui praecessor est,
Abbreviated transcription (Latin):
eis qui hoc factinus ẽẽt. Et certe
nou̾ant undecim apłi: quod ni-¬
chil tale contra dnm cogitarẽt.
D plus credunt magt̾o quam sibi
et timentes fragilitatem suam.
tristes querunt de poc̃o: cuius cõ¬
scientiam non habebant. Querit
et iudas impudens sicut maths
marchusq commemorant: ut
audatia bonam conscientiam:
mentiretur:
Acta ẽ autem et contentõ
inter eos: quis eorum uide¬
petur ee maior. Sicut bonis esse
moris solet inscripturis semper
exempla patrum p̃cedentium
quibꝰ ad meliora ꝓficiant. quibꝰ
agnitis de suis actibus humili¬
entut inquirete: sic econtrario:
teꝓbi. si quid forte inelectis rep̾¬
hensibile repiunt: quasi suas ex
eo nequitias obtecturi. aut pro
iusto deffensuri. libentissime so¬
lent amplecti. Idecq multo ar-¬
dentius legunt quod facta est
contentio int̾ discipulos xp̃i. qͥs
eorum uidetur ẽẽ maior: quam
multitudinis credentium etat
cor umum. et anima una. Młto¬

Expanded text:
eis qui hoc facturus esset. Et certe eis qui hoc facturus esset. Et certe noverant undecim apostoli quod nihil tale contra Dominum cogitarent, sed plus credunt magistro quam sibi, et timentes fragilitatem suam, tristes quaerunt de peccato, cujus conscientiam non habebant. Quaerit et Judas impudens, sicut Matthaeus Marcusque commemorant, ut audacia bonam conscientiam mentiretur. Facta est autem et contentio inter eos, quis eorum videretur esse major. Sicut bonis esse moris solet in Scripturis semper exempla Patrum praecedentium, quibus ad meliora proficiant, quibus agnitis, de suis actibus humilientur, inquirere, sic e contrario reprobi, si quid forte in electis reprehensibile reperiunt, quasi suas ex eo nequitias obtecturi, aut pro justo defensuri, libentissime solent amplecti. Ideoque multo ardentius legunt quod facta est contentio inter discipulos Christi quis eorum videretur esse major, quam quod multitudinis credentium erat cor et anima una . Multo
Abbreviated transcription (Latin):
ne manifeste correptꝰ impudenti¬
or fieret. Mitit crimen innumero:
ut agat conscius penitentiam. Pre¬
dicit etiam penam. ut quem pudor
non uicerat: corrigant denuntia¬
ta supplicia. S et hodie quoq et
insempitñum ue illi homini qui
ad mensam dñi malignus accedit:
qui infidiis mente conditis. que
p̃cordiis aliquo scelere pollutis:
mistĩorum xp̃i secretis participa-¬
re non metuit. Et ille enim in
exemplum iude filium hominis
illud in estimabile et in uiolabile
corpꝰ dñi uiolare p̾sumit. Ille:
diim uendit: qui eius amore ac
timore neglecto t̾rena et caduca
immo etiam criminosa. plus a¬
mare et curare conuincitur. Ue
inquam illi homini de quo iho
qui aitaribus sactoscĩs int̾ ĩmo¬
landum ut pote ꝓposita consecta¬
turus ad ẽẽ non cdubitatur: astã¬
tib sibi ministris celestibꝰ que¬
ri cogitur. ecce inquiens manus
cradentis me: mecum ẽ in mensa.
se querete: quis eẽt ex

Expanded text:
ne, manifeste correptus, impudentine, manifeste correptus, impudentior fieret. Mittit crimen in numero, ut agat conscius poenitentiam. Praedicit et poenam ut quem pudor non vicerat, corrigant denuntiata supplicia. Sed et hodie quoque et in sempiternum, vae illi homini qui ad mensam Domini malignus accedit, qui, insidiis mente conditis, qui, praecordiis aliquo scelere pollutis, mysteriorum Christi secretis participare non metuit. Etenim ille in exemplum Judae filium hominis illud inaestimabile et inviolabile Domini corpus violare praesumit. Ille Dominum vendit, qui ejus amore ac timore neglecto, terrena et caduca, imo etiam criminosa plus amare et curare convincitur. Vae, inquam, illi homini, de quo Jesus qui altaribus sacrosanctis inter immolandum, ut pote proposita consecraturus, adesse non dubitatur, astantibus sibi ministris coelestibus quaeri cogitur: Ecce, inquiens, manus tradentis me, mecum est in mensa. re inter se quis esset ex
Abbreviated transcription (Latin):
escis refici. Qd̃ autem dicit. hic ẽ
calix nouum testamentum ĩ sã¬
guine meo: ad.iu distinctioẽ
ueteris testam̃ti tespicit. quod
yicorum et uitulorum ẽ sangͥne
dedicatum: dicente int̾ aspetgẽ¬
dum legis latore: hic sanguis
testamenti qd̾ mandauit ad uos
deus. Hecesse ẽ enim exemplaria
quidem celestium his mundari:
ip̃a autẽ celestia meliorib hostiis
quam istis. Iuxta quod apłs per¬
ꝑ totam ad hebreos epsam intet le¬
gem distinguens et cugłium: pul¬
cherrima expositione et plenaria ra¬
tione declarat:
E rumptamen ecce manz¬
tradentis me. mecum. ẽ in
mensa. Et quidem filius homĩs.
sccdm quod definitum ẽ uadit. Ue¬
cumptamen ue illi homini ꝑ quẽ
tradetur. Qui de passione p̾dixe¬
rat: et iam de ꝓditore p̃dicit. dãs
locum penitentie. ut cum in tellex¬
ifs sciri cogitationes suas et occul¬
ta consilia. peniteret eum facti sui.
Et tamen non designat specialit̾:

Expanded text:
escis refici. Quod autem dicit: Hic est escis refici. Quod autem dicit: Hic est calix novum testamentum in sanguine meo, ad distinctionem veteris Testamenti respicit, quod hircorum et vitulorum est sanguine dedicatum, dicente inter aspergendum legislatore: Hic est sanguis testamenti, quod mandavit ad vos Deus . Necesse est enim exemplaria quidem coelestium his mundari, ipsa autem coelestia melioribus hostiis quam istis, juxta quod Aposr totam ad Hebaeos Epistolam, inter legem distinguens et Evangelium, pulcherrima expositione et plenaria ratione declarat. Verumtamen ecce manutradentis me mecum est in mensa. Et quidem filius hominis secundum quod definitum est vadit, verumtamen vae illi homini per quem tradetur. Qui de passione praedixerat, et de proditore praedicit, dans locum poenitentiae, ut cum intellexisset sciri cogitationes suas et occulta consilia, poeniteret eum facti sui. Et tamen non designat specialiter,
Abbreviated transcription (Latin):
cetur. Attestante .Ni. iohanne:
aque ppłi sunt: et neq aquam
solam neq solum uinum. sicut
nec granum frumenti solum sñ
aque ad mistione et confectione.
in panem cui quam licet offeite:
He talis uidł oblatio qi caput:
a membris secernendum ẽẽ signi¬
tionis amore pati potuisse. uł nos
xp̃i sine passione saluari. ac patti
offerre posse confingat. Quod si
quem mouet cum cenatis salua¬
tor apłis suum corpus ac sangui¬
nem tradiderit: q̃r nos uniũsalis
ecc̃e consuetudine. ieiuni docea¬
mur eadem sacranlenta ꝑcipete:
breuiter aucdiat. Ideo tunc cena¬
tos cominunicasse apłos: quia
necesse erat pascha illud typicũ
antea consummari: et sic adue¬
ri pasche sactamenta ttansire.
Hinᷤ in honorem tanti tamq :
terribilis sacramenti placuisse
magtĩs ecc̃e. primo nos dnĩce:
passionis participationi̾s muni¬
re ÷ primo sp̃ualis epuł interius
exteriusq saciari: ac deinde ter¬
renis dapibus corpꝰ et uilibus

Expanded text:
cetur. Attestante enim Joanne, cetur. Attestante enim Joanne, aquae populi sunt . Et neque aquam solam, neque solum vinum, sicut nec granum frumenti solum sine aquae admistione et confectione in panem, cuiquam licet offerre, ne talis videlicet oblatio quasi caput a membris secernendum esse signitionis amore pati potuisse, vel nos sine Christi passione salvari, ac Patri offerri posse confingat; quod si quem movet, cum coenatis Salvator apostolis suum corpus ac sanguinem tradiderit, quare non universalis Ecclesiae consuetudine jejunii doceamur eadem sacramenta percipere, breviter audiat ideo tunc coenatos communicasse apostolos, quia necesse erat pascha illud typicum antea consummari, et sic ad veri paschae sacramenta transiri. Nunc in honorem tanti tamque terribilis sacramenti placuisse magistris Ecclesiae, primo nos dominicae passionis participatione muniri, primo spiritalibus epulis interius exteriusque sacrari, ac deinde terrenis dapibus corpus et vilibus
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃e panem quem porrigit: ut os¬
tendat corporis sui fractionem nõ
sine sua sponte futuram: s ficut
alibi dicit. potestatem se hab̾e
ponendi animam suam: et ite¬
tum sumendi eam. Et sicut de
uetenbus t̾minandis egerat: sic
et de nouis incipiendis patri grãs
agit: nob̃ panter exemplum tti¬
buens: in omni boni operis ĩcõha¬
tione uł ꝑfectione. pattem qui ẽ
incelis ẽẽ glificandum. Quod ãt
dicit. hoc facite in meam comme¬
morationem: exponit apłs paulus.
Qui cum u̾ba tp̃ius poneret dicẽ
nouum testamentum in meo sã¬
guine. hoc facite quociens cumq
bibitis in meam cominemorati¬
onem. subiunxit exponendo et
ait. Quocienscumq enim man¬
clucatis panem hunc. et calicem
tis donec ueniat.
Quod dicit similiter et calicem:
dit eis ut sit plena sententia. Si
in carne: hic ad corpus xp̃i mis¬
tice. illud refectut ad sanguinẽ.
Uerum quia et nos in xp̃o. et in
nobis xp̃m manere oportet. ui¬
num dominici calicis aqua mis¬

Expanded text:
ipse panem quem porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non sine sua sponte futuram, sed, sicut alibi dicit, potestatem se habere ponendi animam suam, et iterum sumendi eam. Et sicut de veteribus terminandis egerat, sic et de novis incipiendis Patris gratias agit, nobis pariter exemplum tribuens, in omni boni operis inchoatione vel perfectione, Patrem qui est in coelis esse glorificandum. Quod autem dicit: Hoc facite in meam commemorationem, exponit apostolus Paulus. Qui cum verba ipsius poneret dicentnovum testamentum in meo sanguine, hoc facite quotiescunque bibetis, in meam commemorationem, subjunxit exponendo, et ait: Quotiescunque enim manducatis panem hunc, et calicem te, donec veniat. Quod dicit: Similiter et calicem, dit eis ut sit plena sententia: Simin carne, hic ad corpus Christi mystice, illud refertur ad sanguinem. Verum quia et nos in Christo, et in nobis Christum manere oportet, vinum dominici calicis aqua mis
Abbreviated transcription (Latin):
delicet auris petri gladio deci¬
ditur: non quod ille sensum ĩ¬
telligendi audientibꝰ tollat:
s diuino ablatum iudicio. neg¬
ligentibꝰ ꝓdat. Uerum eadem
dextra auris in his qui ex eodẽ
ppło credete maluerunt: diuine
cdignatione pietatis pristino ẽ
testitutus officio. alit. Auris pro
domino amputata. et a dño sa¬
nata: significat auditum abla¬
ta uetustate renouatum. ut sit
innouitate spc̃. et nõ inuetusta¬
te littere. Quod cui p̃stitum fu¬
erit: a xp̃o prestabitur et regna¬
recum xp̃o. Unde et bene malchꝰ
quo nomine ille uocabatur: tex
siue regnaturus interp̃tatur.
Q uod autem seruus inuentꝰ ẽ.
et hoc ꝑtinet ad illam uetustatẽ
que insetuitutem geñat quod ẽ

Expanded text:
delicet auris Petri gladio decidelicet auris Petri gladio deciditur, non quod ille sensum intelligendi audientibus tollat, sed divino ablatum judicio negligentibus pandat. Verum eadem dextera auris in iis qui ex eodem populo credere maluerunt, divinae dignatione pietatis pristino est restituta officio. Aliter: auris pro Domino amputata, et a Domino sanata, significat auditum ablata vetustate renovatum, ut sit in novitate spiritus, et non in vetustate litterae. Quod cui praestitum fuerit a Christo, praestabitur et regnare cum Christo. Unde bene et Malchus, quo nomine servus ille vocabatur, rex sive regnaturus interpretatur. Quod autem servus inventus est, et hoc pertinet ad illam vetustatem quae in servitutem generat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
aut ih̾c: nisi illorum int̾rogati¬
oni respondetet. Ham de facto
petri quid iudicauerit: solus
matheus dicit. Ubi etiam non
dixit matheus tespondit iħs
petto conũte gladium tuum. sed
dixit. tunc ait illi ihx conũte gla¬
dium tuum: po factum apparet
dixisse lñm:
Tcum tetigiss auriculã¬
eius: sanauit eum. Hũꝙͣ
pietatis sue dominus obliuisci¬
tur: qui etiam hostes suos non
patitur uuliiari. Illi iusto mortẽ
inferunt: ille ꝑsecutorum uulña
sanat⁊ mistice docens et ip̃os si
conũtantur posse sanari: qui ĩsue
sint mortis consensione uuln̾ati.
Iuxta allegoriam setuus iste po¬
pulus ẽ iudeorum: principibus
sacerdotum indebito mancipa¬
tus obsequio: adeo illorum sua¬
su bartaban dimitti. ihm uo quẽ
paulo ante osanna concinentes
filium dauid regemq clamabat.
petẽnt crucifigi. Qui indñi pas¬
sione dextram auriculam .i. spũa
nistra tantum hoc ẽ uilitate lit¬
tete legis contentus. Que ui¬

Expanded text:
autem Jesus, nisi illorum interrogatiautem Jesus, nisi illorum interrogationi responderet. Nam de facto Petri quid judicaverit, Matthaeus solus dicit. Ubi etiam non dixit Matthaeus: Respondit Jesus Petro: Converte gladium tuum, sed dixit: Tunc ait illi Jesus: converte gladium, quod post factum apparet dixisse Dominum. Et cum tetigisset auriculaejus, sanavit eum. Nunquam pietatis suae Dominus obliviscitur, qui etiam hostes suos non patitur vulnerari. Illi justo mortem inferunt, ille persecutorum vulnera sanat: mystice docens et ipsos si convertantur posse sanari, qui in suae sunt mortis consensione vulnerati. Juxta allegoriam servus iste populus est Judaeorum, principibus sacerdotum indebito mancipatus obsequio, adeo ut illorum suasu Barabbam dimitti, Jesum vero quem paulo ante hosanna concinentes filium David regemque clamabant, peterent crucifigi. Qui in Domini passione dexteram auriculam, id est, snistra tantum, hoc est, utilitate litterae contentus. Quae vi
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fecit ut iohannes euangelis¬
ta clicit: eodem nimirum mentis
ardore quo cetera fecerat. Sclebat
enim quomodo finces puniendo
sactilegos mercedem iusticie et sa¬
cerdocii pheniis accepit. Sequit᷑:
Espondes¬
autẽ iłx ait. Sinite usq huc.
Hon ita sentiendum ẽ. quasi pla¬
cuerit ei usq huc factum. s apliꝰ
fieri noluerit. cum in u̾bis que
matheus ponit dixisse dñm cõ¬
gatur potius totum factum quo
usus ẽ gladio pettus. domino:
displicuisse. Illud enim ueriꝯ est.
quod cum eum int̾rogassent di-¬
centes dñe si ꝑcutimus ingladi¬
o. tunc respondit sinite usq huc.
idest non uos mouerat quod fu¬
turum ẽ: ꝑmittendi sunt huc
usq ꝓgredi: hoc ẽ ut me appre¬
hendant. et impleantur que de
me scripta sunt. S int̾ moras
ũborum int̾rogantium dnm.
et illius respondentis: pettus de¬
fensionis auiditate maiore:
ꝑ domino cõmotione ꝑcussit.
S non potuerunt etiam siml
dici. que simul fieti potuetũt.
Hon enim liceret respondẽs

Expanded text:
hoc fecit, ut Joannes evangelista declarat, eodem nimirum mentis ardore quo caetera fecerat. Sciebat enim quomodo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae sacerdotii perennis acceperat. Respondenautem Jesus, ait: Sinite usque huc. Non ita sentiendum est, quasi placuerit ei usque huc factum, sed amplius fieri noluerit, in verbis quae Matthaeus ponit dixisse Dominum: Congatur potius totum factum quo usus est gladio Petrus, Domino dispquod cum eum interrogassent dicentes: domine, si percutimus in gladio? tunc respondit: sinite usque huc, id est non uos moueat quod futurum est; permittendi sunt huc usque progredi. id est ut me adprehendant et impleantur quae de me scripta sunt. sed inter moras uerborum interrogantium dominum et illius respondentis Petrus defensionis auiditate et maiore pro domino commotione percussit; sed non potuerunt etiam simul dici quae simul fieri potueruntNon enim diceret: Respondens
Abbreviated transcription (Latin):
osculo filium hominis tradis:
Hoc ẽ amoris pignore uulnus
infligis: et karitatis officio sãgui¬
nem fundis. et pacis et instrumẽ¬
to mortem irrogas: seruus dnm̃.
discipulus ꝓdis magrĩn. electus
auctorem:
Identes autem hii qui:
circa ip̃m̃ etant qd futu¬
rum erat: dixerunt ei. Domine
si ꝑcutimus ingladio: Et ꝑcus

Expanded text:
osculo Filium hominis tradis? osculo Filium hominis tradis? hoc est, amoris pignore vulnus infligis, et charitatis officio sanguinem fundis, et pacis instrumento mortem irrogas, servus Dominum, discipulus prodis magistrum, electus auctorem? Videntes autem hi qui circa ipsum erant, quod futurum erat, dixerunt ei: Domine, si percutimus in
Abbreviated transcription (Latin):
net orationum suarum uigilã¬
do et orando existere ꝑticipes.
Dhuc eo loquente:
eoce turba et qui uocaba¬
tur iudas umus de duodecim. ante.¬
cedebat eos. Et appropinquauit.
ad iħm: ut oscularetur eum. Qua¬
re osculetur: alii euangeliste ma¬
nifestant. hoc ẽ ut hoc indicio di-¬
noscete possint ip̃m ẽẽ quem tra-¬
det. Suscepit autem dominus os¬
culum tracditoris: non quo simu¬
lare nos doceat. s ne ꝓditionem
fugẽ uideatur. Simul et illud da¬
uiticum complens: cum his qui
oderant pacem eram pacificus.
H̾s autẽ dixit ei. Iuda osculo
filium hominis tradis: fili¬
um inquit hominis tradis: quia
caro non diuinitas comphendit᷑.
Illum tamen plus confutat in¬
gratum quod eum tradiderit: qͥ
cum eẽt filius dei ꝓpt̃ nos tamen
filius hominis ẽẽ uoluit. Et qĩ
dicat ꝓpt̾ te suscepi in grate: qd̾
tradis. Int̾rogatiue sane ꝓm¬
ciancdum puto: quasi amantis:
affectu corripiat ꝓditorem. Iuda

Expanded text:
net, orationum suarum vigilannet, orationum suarum vigilando et orando existere participes. Adhuc eo loquente, ecce turba, et qui vocabatur Judas unus de duodecim, antecedebat eos, et appropinquavit Jesu, ut oscularetur eum. Quare osculetur alii evangelistae manifestant, hoc est, ut hoc indicio dignoscere possint ipsum esse quem traderet. Suscipit autem Dominus osculum traditoris, non quo simulare nos doceat, sed ne proditionem fugere videatur, simul et illud Davidicum complens: Cum his qui oderunt pacem, eram pacificus . Jesus autem dixit ei: Juda, osculo Filium hominis tradis. Filium, inquit, hominis tradis, quia caro, non divinitas, comprehenditur. Illud tamen plus confutat ingratum, quod eum tradiderit, qui cum esset Dei Filius, propter nos tamen Filius hominis esse voluit. Et quasi dicat: Propter te suscepi, ingrate, quod tradis. Interrogative sane pronuntiandum puto, quasi amantis affectu corripiat proditorem. Juda,
Abbreviated transcription (Latin):
Heq ad heresim infurmitatis pet¬
tinere ullo modo poterit quod ad¬
ũsus heresim phantasma menti¬
entem ꝓficit ꝑ sudorem sangͥnis
ad corporis ueritatem: s pocius in¬
telligat᷑am ꝑ irigatam sacratãq
eius sanguine tetram. non sibi qͥ
nouerat. s nobis aꝑte declaratũ
quod effectum sue p̾cis obtineret.
Ut fidem uidelicet discipulorum
quam t̾rena adhuc fragilitas at¬
guebat. suo sanguine purgaret.
et quicquid illa scandali de eius
morte ꝑtuliss. hoc ip̃e totum mori¬
endo deleret: Inimo uniusum la¬
te t̾rarum orbem peccatis mortu¬
um. sua morte in noxia celestem
ressuscitaret ad uitam:
Tcum surrexiss ab orone.
et ueniss ad discipulos:
suos: inuenit eos dormientes p̃
tusticia. Et ait illis. Quid dormi¬
tis: Surgite orate ne incretis ĩ
temptationem: idẽ ne in uos calix
mee passionis in cumbat. Ubi a¬
liquid demonstrat quia et pro
illi orairit: quos et ip̃os sedulo mo¬

Expanded text:
Neque ad haeresim infirmitatis perNeque ad haeresim infirmitatis pertinere ullo modo poterit, quod adversus haeresim phantasma mentientem proficit, per sudorem sanguinis ad corporis veritatem. Sed potius intelligat per irrigatam sacratamque ejus sanguine terram, non sibi qui noverat, sed nobis aperte declaratum, quod effectum jam suae precis obtineret, ut fidem videlicet discipulorum quam terrena adhuc fragilitas arguebat, suo sanguine purgaret; et quidquid illa scandali de ejus morte pertulisset, hoc ipse totum moriendo deleret, imo universum late terrarum orbem peccatis mortuum sua morte innoxia, coelestem resuscitaret ad vitam. Et cum surrexisset ab oratione, et venisset ad discipulos suoit illis: Quid dormitis? Surgite, et orate, ne intretis in tentationem. Id est, ne in vos calix meae passionis incumbat. Ubi liquido demonstrat, quia et pro illis oraverit, quos et ipsos sedulo mo
Abbreviated transcription (Latin):
tut. ut infirium affirmet cui o¬
pus fuerit angłi confortantis
auxilio: meminerit creatorem
angłorum cteature sue nõ egu¬
isse p̃sidio. Quippe qui si uellet.
xii. milia legionum de celis an¬
głorum deduceret. Tum deide
necessario: co modo cum confor¬
tatum quo et tristem eẽ. Nam
ẽ: necesse ẽ ut et ꝓpt̃ nos sit con¬
fortatus et nob̾:
Tfactus ẽ in agonia:
ꝓlixius orabat. Quid
pseille cum agonia petẽt. qui ĩ
t̾ris positus celestia cum potesta¬
te tribuebat: S appropinquãte
morte. nr̃e mortis inse certainẽ
exp̃ssit: qui uim qͣnͣdam t̾toris ac
formidinis patimur. cum pet so¬
tutionem carnis et̾̃no iuditio pro¬
pinquamus. Heq enim tunc
cuiꝯlib anima in merito t̾ret᷑.
quando pot pusillum hoc inue¬
nit. quod in et̾num mutar nõ
Tfactus ẽ sudor eius sic̃
guite sanguinis docurrẽ¬
tis intiam. Hemo sudorem hunc
infirnitati deputet: Quia et cõtͣ
naturam c̃ fudare sanguinem.

Expanded text:
tur, ut infirmum affirmet cui otur, ut infirmum affirmet cui opus fuerit angeli confortantis auxilio, meminerit Creatorem angelorum creaturae suae non eguisse praesidio. Quippe qui, si vellet, duodecim millia legionum de coelis angelorum deduceret. Tum deinde necessario eo modo eum confortatum, quo et tristem esse. Namest, necesse est ut et propter nos sit confortatus et nobis. t factus in agonia, prolixius orabat. Quid pro se ille cum agonia peteret, qui in terris positus coelestia cum potestate tribuebat? Sed, appropinquante morte, nostrae mentis in se certamen expressit, qui vim quamdam terroris ac formidinis patimur, cum per solutionem carnis aeterno judicio propinquamus. Neque enim tunc cujuslibet anima immerito terretur, quando post pusillum hoc invenit, quod in aeternum mutare non t factus est sudor ejus sicut guttae sanguinis decurrentis in terram. Nemo sudorem hunc infirmitati deputet, quia et contra naturam est sudare sanguinem.
Abbreviated transcription (Latin):
inse uocem sumpsit dicens. pa¬
ter si uis ttanffer calicem istum
lame: corumq timorem ut abs¬
traheret suscepit. Et tursus ꝑ
met quod fieri nolumus: sic per
infirmitatem petamus ut non
fiat: quatinus ꝑ fortitudinem
parati simus. ut uoluntas con¬
ditoris ñi etiam contra nrãm
uoluntatem fiat:
Pparuit autem illi an¬
gelus de celo: confortãs
eum. Alibi legimus quia ange¬
li accesserunt: et ministrabant
ei. In documento gͦ utriusq na-¬
ture: et ei angłi ministrasse. et
eum angłs confortasse desctib̾.
Qm̃ qui deus ante socula extitit.
homo factus ẽ infine scłorum.
Qui et priusqͣm ꝑ ressurrectio.¬
nis exaltaretur głam: diuinita¬
te suꝑ angelos fuit. S tamen
ab angelis ut scciptum ẽ. huma¬
nitate c̃ minoratus: ex qua et
morti subiacuit. At poqͣm mor¬
tem ressurgendo calcauit: huma¬
nitatem suam etiam maiestatibꝰ
archangłorum suꝑ posuit. Certe
siquid sibi heresis ex hoc blandi¬

Expanded text:
in se vocem sumpsit, dicens: Pain se vocem sumpsit, dicens: Pater, si vis, transfer calicem istum a me, eorumque timorem ut abstraheret, suscepit. Et rursus per et quod fieri nolumus, sic per infirmitatem petamus, ut non fiat, quatenus per fortitudinem parati simus ut voluntas Conditoris nostri etiam contra nostram voluntatem fiat. Apparuit autem illi angelus de coelo, confortans eum. Alibi legimus quia angeli accesserunt, et ministrabant ei. In documento ergo utriusque naturae, et ei angeli ministrasse, et eum angelus confortasse describitur, quoniam qui Deus ante saecula exstitit, homo factus est in fine saeculorum. Qui et priusquam per resurrectionis exaltaretur gloriam, divinitate super angelos fuit, sed tamen ab angelis, ut scriptum est, humanitate minoratus , ex qua et morti subjacuit. At postquam mortem resurgendo calcavit, humanitatem suam etiam majestatibus archangelorum superposuit. Certe si quid sibi haeresis ex hoc blandi
Abbreviated transcription (Latin):
ad iusticiam omni ctedenti.
Ater: si uis transfer cali¬
cem istum ame. Uerũp¬
tamen non mea uoluntas. sed
tua fiat. Cranfferri a se calicez
postulat: non quidem timore :¬
paciendi. s misccłia prioris ppłi
ne ab illo bibat calicem ꝓpina¬
tum. Unde et signant᷑ non dix̃
transfer ame calicem: s calicem
istum: hoc ẽ ppłi iudeorum qui
excusationem ignorantie hab̾e¬
non pot̃ sime occiderit. habens lege̾
et ꝓpħas qui me coticdie uaticinãt᷑.
et tamen teñtens in semetipsum:
qd ex hominis psona trepidanter
tenuerat. ex dei filii potestate. con¬
fimat. Uerumptam̃ non mea uo¬
luntas. s tua fiat. Don inquit:
hoc fiat quod humano affectu lo¬
quor: s ꝓpt quod ad t̾ras tua uolũ¬
tate descendi. Si ergo inquit
fieri pot̃. ut sine interitu iudeorũ
credat gentium multitudo: pas¬
sionem recuso. Sin autẽ illi ex¬
cecandi sunt ut omnes gentes
uideant: non mea pat̾ uolũtas
s tua fiat. Alit. Appropinquãs
passioni saluator. infirmantiũ

Expanded text:
edenti. Pater, si vis, transfer calicem istum a me. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Transferri a se calicem postulat, non quidem timore patiendi, sed misericordia prioris populi, ne ab illo bibat calicem propinatum. Unde et signanter non dixit Transfer a me calicem, sed, calicem istum, hoc est populi Judaeorum, qui excusationem ignorantiae habenon potest si me occiderit, habens legem et prophetas, qui me quotidie vaticinantur. Et tamen revertens in semetipsum, quod ex hominis persona trepidanter tenuerat, ex Dei filii potestate confirmat. Verumtamen non mea voluntas, sed tua fiat. Non inquit hoc fiat, quod humano affectu loquor, sed propter quod ad terras tua voluntate descendi. Si ergo inquit fieri potest, ut sine interitu Judaeorum credat gentium multitudo, passionem recuso. Sin autem illi excaecandi sunt, ut omnes gentes videant, non mea, Pater, voluntas, sed tua fiat. Aliter: Appropinquans passioni Salvator, infirmantium
Abbreviated transcription (Latin):
Que ubis p̃cepit dominus: suis
confirmat exemplis. Ham qui
nos ante repentinum iudicii uni¬
usalis aduentum. ante incertũ
singulorum nrm exitum. delici¬
is simul. et curis huiꝰ uite neg¬
lectis. ad uigilandum oͥrtatur
et orandum: et ip̃e impendẽte
sue tempore passionis docttine.
uigiliis et p̃cibus instat: parit̃
et exemplo insinuans hoc esse
digne deo uigilare: uł dicto uł
facto ꝓximis quibusq uiam ue¬
ritatis ostendere. et eos ꝓ quib
passurus erat. uł ubo ad fidem ꝓ¬
uocans. uł patri oratione cõmen¬
dans. Et nos quoq cum inter
mus. dieb ꝓfecto cunctis intẽ¬
plo docemus: quia fidelib oꝑis
boni formam p̾bemus. Noctib
ũo in monte oliueti moramur.
quia intenebris angustiamur.
gaudii spũalis consolatione res¬
piramus : iuxta eum qui dixit.
dit. ei a domino miserandum
ẽẽ non ambigo. Et ad nos qͦ
aucliendos om̃is ppłs manicat.
cum uł discussis oꝑibus tene¬

Expanded text:
Quae verbis praecipit Dominus, suis Quae verbis praecipit Dominus, suis confirmat exemplis. Nam qui nos ante repentinum judicii universalis adventum, ante incertum singulorum nostrum exitum, deliciis simul et curis hujus vitae neglectis, ad vigilandum hortatur et orandum, et ipse impendente suae tempore passionis, doctrinae vigiliis, et precibus instat, pariter et exemplo insinuans hoc esse digne Deo vigilare, vel dicto vel facto proximis quibusque viam veritatis ostendere, et eos pro quibus passurus erat, vel verbo ad fidem provocans, vel Patri oratione commendans. Et nos quoque cum inter mus, diebus profecto cunctis in templo docemus, quia fidelibus operis boni formam praebemus. Noctibus vero in monte Oliveti moramur, quia in tenebris angustiarum gaudii spiritalis consolatione respiramus. Juxta eum qui dixit: dit, mei a Domino miserendum esse non ambigo. Et ad nos quoque audiendos omnis populus manicat, cum vel discussis operibus tene
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quia fidem quam meclicis:
p̃bent dictis dñi p̾b̾e contẽpnũt.
Si enim credidissent. credendo
utiq timent. timendo autem.:
impendens ꝑiculum cauent. S
illi econtra torpendo: quã iuste
dictum sit ꝓbat. Filius homĩs
ueniens. putas inueniet fitez
Igilate itaq om̃i tp̃re.
orantes ut cdigni habe
amini fugete ista omnia que
futura sunt. et stare ante faciẽ¬
filii hominis. Qui ante filiuz
hominis stare. eiq iuxta apo¬
calipsim iohannis die noctuq
intemplo eius seruire desid̾at.
nec ab eius aspectib in ignem
et̾num maleclictus abici: non
solum ab illecebris sclaribus
castigari. s et orare et uigilare.
et hoc nõ certis quibꝯdam die¬
bus. s omni tempore facere
debet. iuxta quod psalmista.
ait. Benedicam dñm in .o.t.¬
rebitur habitare in domo dnĩ.
Rat autem diebus
docens intemplo: nocti¬
bus ilo exiens morabatur in
monte qui uocatur oliueti. Et
omnis populus manicabat
ad eum intemplo audire eum.

Expanded text:
nisi quia fidem quam medici nisi quia fidem quam medici praebent dictis, Domini praebere contemnunt. Si enim credidissent, credendo utique timerent, timendo autem impendens periculum caverent. Sed illi e contra torpendo, quam juste dictum sit, probant: Filius hominis veniens, putas inveniet fidem Vigilate itaque omni tempore, orantes, uamini fugere ista omnia quae futura sunt, et stare ante filium hominis. Qui ante filium hominis stare, eique juxta Apocalypsim Joannis die noctuque in templo ejus servire desiderat, nec ab ejus aspectibus in ignem aeternum maledictus abjici: non solum ab illecebris saecularibus castigari sed et orare et vigilare, et hoc non certis quibusdam diebus sed omni tempore facere debet, Juxta quod Psalmista ait: Benedicam Dominum in orebitur habitare in domo DominiErat autem diebus docens in templo, noctibus vero exiens morabatur in monte, qui vocatur Oliveti. Et omnis populus manebat ad eum in templo, audire eum.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a incrapula et ebrietate. et cu¬
ris huius uite. et supueniat ĩuos
repentina dies illa. Tanqͣm la¬
queus enim supueniet. in om̃s.
qui sedent suꝑ faciem om̃is t̾re.
Ostultam p̃sumptionem cordis
humani: que lamentabilẽ finẽ
cupiditatis. ebrietatis. et crapłe.
nec ip̃o iudice contestante preui¬
det: s edictum regis et̾ni more
serui nequam pꝯqͣm didiscerit
spuit. Et certe si quis nob̾ ꝑitꝰ
ac sapiens medicus p̃cipet. attẽ¬
dite inquiens uob̾ nequis ubi
gr̃a de illius uł illius hetbe suc¬
to a uiduis sumat. qm̃ fecetit
repentinus ei et supueniet ĩte¬
ritus: quanto quisq studio p̃¬
monentis medici mandata ser¬
uaret. ne uidł uetitum gustãdo
piret: At nunc animarũ simul
et corporum saluator dominꝰ.
iubet ebrietatis herbam et cra¬
pule uitandam. nec non et cu-¬
rarum scłarium: uelut mortife¬
ros succos ẽẽ cauendos. Et qͣn¬
ti tamen nr̃ his. nõ solum:¬
sauciari. s etiam consumi nonti¬
ment: Hulla credo alia causa:

Expanded text:
a in crapula et ebrietate, et curis hujus vitae, et superveniat in vos repentina dies illa. Tanquam laqueus enim superveniet in omnes, qui sedent super faciem omnis terrae. O stultam praesumptionem cordis humani, quae lamentabilem finem cupiditatis, ebrietatis, et crapulae, nec ipso judice contestante, praevideat, sed edictum Regis aeterni more servi nequam, postquam didicerit, spernat. Et certe si qui nobis peritus ac sapiens medicus praeciperet: Attendite, inquiens vobis, ne qui verbi gratia de illius vel illius herbae succo avidius sumat; quod si fecerit, repentinus ei superveniet interitus, quanto quisque studio praemonentis medici mandata servaret, ne, videlicet, vetitum gustando, periret? At nunc animarum simul et corporum Salvator ac Dominus jubet ebrietatis herbam et crapulae vitandam, nec non et curarum saecularium, velut mortiferos succos esse cavendos, et quanti tamen nostrum, his non solumsauciari, sed etiam consumi non timent? Nulla credo alia causa,
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad tempꝰ resurrectionis. qͦ
in regno dei erat uentumꝰ. uinũ
bibitum non eẽt. Iostea namq
illum cibum potumq sũpsisse.:
testatur apłs petrus qui ait. Qui
manclucauimus et bibimus cũ
illo: pꝯ q̃m resurrexit amortus.
S multo consequentius. ut sic̃
supra tipicum agni esum. sit etiã
byt pascha tipicum neget se ultra
gustaturum. donec ostensa et ma-¬
nifesta resinrtectionis sue gła. teg¬
ni dei fides muncliꝰ ad ueniat. Ut
ꝑ duo maxima legis edicta. esum
uidł potumq paschalem spualt
immutata. disces omnia legis
sactamenta uł iussa. que cama łr
sonare uidebantur: ad sp̃ualit᷑er
iam nunc obsuantiam fuisse trãs¬
ferenda:
Taccepto pane grãs egit
et fregit: et dedit eis dicẽs.

Expanded text:
usque ad tempus resurrectionis, quo usque ad tempus resurrectionis, quo in regno Dei erat venturus, vinum bibiturus non esset. Postea namque illum, cibum potumque sumpsisse, testatur apostolus Petrus, qui ait: Qui manducavimus et bibimus cum illo, postquam resurrexit a mortuis . Sed multo consequentius, ut sicut supra typicum agni esum, sic etiam potum paschae typicum neget se ultra gustaturum, donec ostensa et manifestata resurrectionis suae gloria, regni Dei fides mundo adveniat. Ut per duo maxima legis edicta, esum videlicet potumque paschalem spiritaliter immutata, disceres omnia legis sacramenta, vel jussa quae carnaliter sonare videbantur, ad spiritalem jam nunc observantiam fuisse transferenda. Et accepto pane, gratias egit, et fregit et dedit eis, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
auferat. Deniq sequitur.
Ico enim uob̾: quia ex hoc
non manclucabo illud do¬
nec impleatur in tegno dei. Quã¬
cum iosue ubis consonat qui ait.
nec usi sunt ultra cibo illo filii istł:
lebrabo: donec in ecc̃a sp̃ualiter
intellectum compleatur. Ip̃e est
enim regnum dei: de quo alibi:
discipulis ait. regnum dei intra
uos ẽ. In quo regno dominus. ho¬
die uetus pascha impletum mã¬
ducat. quando ea que moyses ru¬
di ppło carnalit̾ obseruanda p̾ce¬
pit. in membris suis. hoc ẽ in ip̃a
ecc̃a sp̃ualiter exercet.
Taccepto calice grãs egit:
et clixit. Accipite: et diui-¬
dite int̾ uos. Et hic calix: adue¬
tus illud pascha cui finem deside¬
rabat ponere ꝑtinet: Quo accep¬
to grãs egit: ob hoc nimirum qr
uetera transitura. et uentura fu¬
erant omnia nouaz
Ico enim uob̾: quod non
bibam de gen̾atione ui¬
tis. donec regnum dei ueniat. Po¬
test quidem hic u̾siculus et sim¬
plicit̾ accipi: qd abhora hac cene

Expanded text:
fferat. Denique quod sequitur: fferat. Denique quod sequitur: Dico enim vobis, quia ex hoc non manducabo illud donec impleatur in regno Dei. Quantum Josue verbis consonat, qui ait: Nec usi sunt ultra cibo illo filii Israellebrabo, donec in Ecclesia spiritaliter intellectum compleatur: Ipsa est enim regnum Dei. De quo alibi discipulis ait: Regnum Dei intra vos est . In quo regno Dominus hodieque vetus pascha impletum manducat, quando ea quae Moyses rudi populo carnaliter observanda praecepit, in membris suis, hoc est in ipsa Ecclesia spiritaliter exercet. Et accepto calice, gratias egit et dixit: Accipite et dividite inter vos. Et hic calix ad vetus illud Pascha, cui finem desiderabat imponere, pertinet. Quo accepto, gratias egit, ob hoc nimirum, quia vetera transitura, et ventura, fuerant omnia nova. Dico enim vobis, quod non bibam de generatione vitis, donec regnum Dei veniat. Potest quidem hic versiculus et simpliciter accipi, quod ab hac hora coenae,
Abbreviated transcription (Latin):
cultris petrinis cutunicidit: et:
tres semis mensis usq ad diem
scił pasche completam. consuetũ
manna non tollit. Moyse quip¬
pe mortuo. iosue dux ordinatur.
quia lege tradicionibus pharise¬
orum corrupta. xp̃c in carnatur.
Iosue transiordanem manna pas¬
cit et pascitur. quia dominus usq
ad tempus sui baptismatis ceri¬
monias legis et ip̃e seruat: et a
cunctis seruari desiderat. Ttans¬
ductam plebem iordanem iosue
petra circuncidit: quia baptismi
grã celebrata. saluator etiam co¬
gitationum quod lex nequiu̾at
illecebras. fidei seueritate p̾cidit.
Et tres semis annos qͣi solito:
manna nutrire sacramenta legis.
quamuis ad celestia ꝓmissa pau¬
latim ꝓuocans obseruare nõ ces¬
sat: donec tempore p̃fixo destd̃a¬
tum pascha cum discipulis mã¬
ducans. ita demum mane illusces¬
cente. mundissima sui corporis et
sanguinis misteria incrucis al¬
tari consectata. quasi azima t̾re
tepmissionis imbuendis fitelibꝰ¬

Expanded text:
cultris petrinis circumcidit, et cultris petrinis circumcidit, et tres semis mensis usque ad diem scilicet paschae completam consuetum manna non tollit. Moyse quippe mortuo, Josue dux ordinatur, quia, lege traditionibus Pharisaeorum corrupta, Christus incarnatur. Josue trans Jordanem manna pascit et pascitur, quia Dominus usque ad tempus sui baptismatis caeremonias legis et ipse servat, et a cunctis servari desiderat. Traductam plebem Jordanem Josue petra circumcidit, quia, baptismi gratia celebrata, Salvator etiam cogitationum quod lex nequiverat, illecebras fidei severitate praecedit. Et tres semis annos quasi solito manna nutriri, sacramenta legis, quamvis ad coelestia promissa paulatim provocans, observare non cessat, donec tempore praefixo desideratum pascha cum discipulis manducans, ita demum mane illucescente mundissima sui corporis et sanguinis mysteria in crucis altari consecrata, quasi azyma terrae repromissionis imbuendis fidelib
Abbreviated transcription (Latin):
ducare uob̾cum: anteqͣm paciar.
Desiderat primo tipicum pascha
cum discipulis mancducare. ⁊ sic
passionis sue. mundo misteria:
declarare: quatinus et antique
legalisq pasche ꝓbator existat:
et hoc ad sue dispensationis figu¬
ram ꝑtinuisse docendo carnalit̾
ultra uetet exhibeti: immo um¬
bra transeunte. uerum pasche
lumen aduenisse demonstret.
Quod pulcre temporibꝰ iosue cõ¬
summandi mãgne tempꝰ ⁊ ordo
p̃figurat: ubi scriptum ẽ. Et fe¬
perunt phase quarta decima die
mensis ad uesperum in campes¬
tribus ihetico: et comederunt de
ftugibꝰ t̾re die altõ azimos pa¬
nes et polentam eiꝯdem anmi.
Defecitq manna poqm comede¬
tunt de frugibꝰ tr̃e. nec usi sunt ul¬
tra cibo illo filii iftł. Si quidem
iosue susceptum defuncto moyse
ppłm: solitis aliquam diu trans
iordanem manne tefecit alimẽtis:
quib et ip̃e quamus agnito olĩq
gustato t̾r̃e reꝓmissionis fructu
reficitur. Ex in iordanem ttaicit.

Expanded text:
ducare vobiscum antequam patiar. ducare vobiscum antequam patiar. Desiderat primo typicum pascha cum discipulis manducare, et sic passionis suae mundo mysteria declarare, quatenus et antiqui legalisque paschae probator existat, et hoc ad suae dispensationis figuram pertinuisse docendo, carnaliter ultra vetet exhibenti, imo, umbra transeunte, veri jam paschae lumen advenisse demonstret. Quod pulchre temporibus Josue consummandi mannae tempus et ordo praefigurat, ubi scriptum est: Et fecerunt paschae quarta decima die mensis ad vesperum in campestribus Jericho, et comederunt de frugibus terrae altero die azymos panes, et polentam ejusdem anni. Defecitque manna postquam comederunt de frugibus terrae, nec usi sunt ultra cibo illo filii Israel . Siquidem Josue susceptum defuncto Moyse populum, solitis aliquandiu trans Jordanem mannae refecit alimentis, quibus et ipse, quamvis agnito olimque gustato terrae repromissionis fructu, reficitur. Exin Jordanem trajicit,