comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃conem facto sibi maximum nomen imperatoris ẽẽ dixit
quo se milites sui appellassent regium nomen alibi magnum
romae intollerabile eẽ regalem animum in se ẽẽ.si id in boĩs
ingenio amplissimum ducerent. tacite iudicarent uocis usur¬
patione abstinerent. Sensere etiam barbari magnitudinem
animi cuius miraculo nominis: alii mortales stuperent id
ex tam magno fastigio aspernantis.Dona inde regulis prin¬
cipibusq hyspanorum diuisa et magna copia captorum eqͦa
ccc. quos uellet eligeret indibilem iussit.Cum afros uen¬
deret iussu imꝑatoris questor: puerum adultum inter cos
forma insigni a cum audisset regu generis eẽ ad scipionem
misit.Quem cum percunctaretur scipio:quis et cuias. et cur
id aetatis in castris fuissex: numidam eẽ ait. massium po¬
pulares uocare orbum a patre relictum apud maternum
auum gallam regem numidarum educatum cum auucu¬
lo massinissa qui nuper cum equitatu subsidio carthaginen¬

Expanded text:
praeconem facto sibi maximum nomen imperatoris esse dixit praeconem facto sibi maximum nomen imperatoris esse dixit quo se milites sui appellassent: regium nomen alibi magnum, Romae intolerabile esse. regalem animum in se esse, si id in hominis ingenio amplissimum ducerent, taciti iudicarent: uocis usurpatione abstinerent. sensere etiam barbari magnitudinem animi, cuius miraculo nominis alii mortales stuperent id ex tam alto fastigio aspernantis. dona inde regulis principibusque Hispanorum diuisa, et ex magna copia captorum equorum trecentos quos uellet eligere Indibilem iussit. cum Afros uenderet iussu imperatoris quaestor, puerum adultum inter eos forma insigni cum audisset regii generis esse, ad Scipionem misit. quem cum percontaretur Scipio quis et cuias et cur id aetatis in castris fuisset, Numidam esse ait, Massiuam populares uocare: orbum a patre relictum apud maternum auum Galam, regem Numidarum, eductum, cum auunculo Masinissa, qui nuper cum equitatu subsidio Carthaginien
Abbreviated transcription (Latin):
eret. Scipio qui leuo cornu in dextrum incurrerat maxie
n nuda hostium latera pugnabat iam ne fuge quidem
patebat locus. Nam et stationes utrimq rom̾ane dex t̃
leuaq insiderant uias et portam castrorum ducis principum¬
q fuga clauserat additatre pidatione. elephantorum quos
territos eq atq: hostes timebant.Caesa igitur ad octo mi¬
lia hominum. hasdrubal iam anteꝗͣ dimicaret pecuma rap¬
ta clephantosq p̃missos ꝗ̃ plurimos poterat de fuga accipiens
preter tagum flumen. ad pyreneum tendit. Scipio castris ho¬
stium potitus cum preter libera captai omnem predam miliribi
concessiss& in recensendis captiuis . x. milia peditum duo milia
equitum inuenit. Ex his hyspanos sine pretio omnes domumꝰ
misit. afros uendere questorem uissit.Circum fusa inde mul¬
titudo hyspanorum et ante deditorum pridie captorum re¬
gem eum ingenti consensu appellauit: Tum scipio silentio per

Expanded text:
eret Scipio, qui laeuo cornu in dextrum incucurrerat, maxime eret Scipio, qui laeuo cornu in dextrum incucurrerat, maxime in nuda latera hostium pugnabat; et iam ne fugae quidem patebat locus; nam et stationes utrimque Romanae dextra laeuaque insederant uias, et porta castrorum ducis principumque fuga clausa erat, addita trepidatione elephantorum quos territos aeque atque hostes timebant. caesa igitur ad octo milia hominum. Hasdrubal iam ante quam dimicaret pecunia rapta elephantisque praemissis, quam plurimos poterat de fuga excipiens praeter Tagum flumen ad Pyrenaeum tendit. Scipio castris hostium potitus cum praeter libera capita omnem praedam militibus concessisset, in recensendis captiuis decem milia peditum, duo milia equitum inuenit. ex his Hispanos sine pretio omnes domum dimisit, Afros uendere quaestorem iussit. circumfusa inde multitudo Hispanorum et ante deditorum et pridie captorum regem eum ingenti consensu appellauit. tum Scipio silentio per
Abbreviated transcription (Latin):
pere aliquid equi loci ubi firmo consisterent gradule uem
et concursatorem hostem atq: interuallo tutum est procul
missilibus pugna eluditur instabilem eundem ad cominus
conserendas manus expulere loco et cum cede magna in aciẽ
atiore supstante tumulo impegerc. Inde scipio ussis aduer¬
sus mediam euadere aciem uictoibus ceteras copias cum lelio
diuidit atq cum parte dextera tumuli circumicre donec o¬
mollioris ascensus mam inueniret iubet. Ipẽ aleua circuitu. haud
nagno in transuersos hos tes incurrit. Inde primo turbata a¬
cies est. dum ad circumsonantem undiq clamorem flectere
cornua et obuertere ordines uolunt. hoc tumultu et letus subut
dum pedem referunt ne abtergo uulnerarentur. Ladcata pͥma
acies locusq ad euadendum et mediis datus est qui pertam
iniquum iocum stantibus integris ordinibus elephantisq si
gna ante locatis nunꝗ̃ enasissent cum ab omi parte cedes fi¬

Expanded text:
pere aliquid aequi loci ubi firmo consisterent gradu, leuem pere aliquid aequi loci ubi firmo consisterent gradu, leuem et concursatorem hostem atque interuallo tutum cum procul missilibus pugna eluditur, instabilem eundem ad comminus conserendas manus, expulerunt loco et cum caede magna in aciem altiore superstantem tumulo impegere. inde Scipio iussis aduersus mediam euadere aciem uictoribus ceteras copias cum Laelio diuidit, atque eum parte dextra tumuli circumire donec mollioris adscensus uiam inueniret iubet: ipse ab laeua, circuitu haud magno, in transuersos hostes incurrit. inde primo turbata acies est dum ad circumsonantem undique clamorem flectere cornua et obuertere ordines uolunt. hoc tumultu et Laelius subiit; et dum pedem referunt ne ab tergo uolnerarentur, laxata prima acies locusque ad euadendum et mediis datus est, qui per tam iniquum locum stantibus integris ordinibus elephantisque ante signa locatis nunquam euasissent. cum ab omni parte caedes fi
Abbreviated transcription (Latin):
moenia habuisse carthaginem: quae transcendisset miles roma¬
nus. nec tumulos nec arcem nec mare quidem armis obstitis
suis.Ad id fore altitudines quas cepissent hostes: ut per pre¬
cipitia et prerupta salientes fugerent. Eam quoq: se illis fuga
clausurum. Chortesq duas alteram tenere fauces uall peR
quam deferetur anis iuberet. alteram uiam insidere que
urbe per tumuli obliqua in agros ferret. Ip̃e expeditos ꝗ
pridie stationes hostium pepulant ad leuem armaturam
in summo stantem supercilio ducit. Per asꝑa primum ni¬
hil aliud ꝗͣ uia impediti. Demum ut subiactum uenerunt
telorum. primo omnis generis uis ingens effusa est in eos. Ip̃i
contra saxa quae locui strata passim omnia ferme misilia
prebeti ingerere.Non milites solum sed etiam turba colonũ
in mixta armatis immixta Cacterum quanq̃ ascensus diffic
erat et prope obruebantur telis satisq adsuctudine tamen suc¬
cedendi muros et pertinatia animi subiere primi qui simul ce¬

Expanded text:
moenia habuisse Carthaginem, quae transcendisset miles Romanus; nec tumulos nec arcem, ne mare quidem armis obstitisse suis. ad id fore altitudines quas cepissent hostibus ut per praecipitia et praerupta salientes fugerent; eam quoque se illis fugam clausurum. cohortesque duas alteram tenere fauces uallis per quam deferretur amnis iubet, alteram uiam insidere quae ab orbe per tumuli obliqua in agros ferret. ipse expeditos qui pridie stationes hostium pepulerant ad leuem armaturam infimo stantem supercilio ducit. per aspreta primum, nihil aliud quam uia impediti, iere; deinde ut sub ictum uenerunt, telorum primo omnis generis uis ingens effusa in eos est; ipsi contra saxa quae locus strata passim, omnia ferme missilia, praebet ingerere, non milites solum, sed etiam turba calonum immixta armatis. ceterum quamquam adscensus difficilis erat et prope obruebantur telis saxisque, adsuetudine tamen succedendi muros et pertinacia animi subierunt primi. qui simul ce
Abbreviated transcription (Latin):
quibus pugnaretis obliuio animoscepit. Nempe idem sunt
hi hostes quos uincendo et uictos sequendo priore aestate a
sumpsistis. quibus dies noctesq fugientibus per hos dies insti¬
tistis. quos leuibus prelus fugastis quos hesterno die nec iter
facere nec castra ponere passi estis. Omitto ca: quibus gloriari
potestis: cuius et ipius pudere ac poenitere uos oportet refera¬
empe equis manibus hesterno die diremistis pugnam. quid
bace nox: ꝯuid n. ues abstulit: Uestrȩ his copiae iminuit¬

Expanded text:
quibus pugnaretis oblivio animos cepit? nempe idem sunt hi hostes quos bsumpsistis, quibus dies noctesque fugientibus per hos dies institistis, quos leuibus proeliis fatigastis, quos hesterno die nec iter facere nec castra ponere passi estis. omitto ea quibus gloriari potestis: cuius et ipsius pudere ac paenitere uos oportet referam—nempe aequis manibus hesterno die diremistis pugnam. quid haec nox, quid hic dies attulit? uestrae iis copiae imminut
Abbreviated transcription (Latin):
si pulsus eẽt tamen ultro inferendo arma contemptum su
dempturum. ne tamen subita res et nocturnus terror et
non sue fortunae consilium perturbaret alloquendos abhor¬
tandosq sibi milites ratus contione aduocata ita disse ruit
Uel mea ergo imperatores nr̃os uiuos mortuosq pietas uel
presens omnium. nr̃m milites fortuna fidem cuiuis facẽ¬

Expanded text:
si pulsus esset, tamen ultro inferendo arma contemptum sui si pulsus esset, tamen ultro inferendo arma contemptum sui dempturum. ne tamen subita res et nocturnus terror et iam non suae fortunae consilium perturbaret, adloquendos adhortandosque sibi milites ratus, contione aduocata ita disseruit: 'uel mea erga imperatores nostros uiuos mortuosque pietas uel praesens omnium nostrum, milites, fortuna fidem cuiuis face
Abbreviated transcription (Latin):
periculosusq sequentium impetus.nimarcius prope receptui¬
signum dedisset. obsistensq ad prima signa quosdam ipẽ reti¬
nens concitatam repssit aciem. Inde incastra auidos ad huc
caedis sanguinisq reduxit Carthaginenses trepide primoe
hostium uallum icti.postꝗͣ neminem insequi uiderunt: me¬
tu substitisse rati contemptim rursus et sedato gradu in castra
abeunt.Par neglegentia in castris cus todiendis fuit. Nam et¬
si propinquus hostis erat:tamen reliquias cum eẽ duorum e¬
ercituum ante paucos dies delectorum succurrebat. Ob hoc
cum omnia neglecta aput hostes eent. exploratis his marti¬
us ad consilium prima sperie temerarium magis ꝗͣ auda x
animum adiecit. ut ultro castra hostium oppugnaret.fa¬
cilius eẽ ratus unius hasdrubal expugnari castra: ꝗͣ si se
rursus trex exercitus ac tres duces iunxissent: sua defendi.
Simul haud successisset ceptis. recepturum se afflictas res. aut

Expanded text:
periculosusque sequentium impetus, ni Marcius propere receptupericulosusque sequentium impetus, ni Marcius propere receptui dedisset signum obsistensqnens concitatam repressisset aciem. inde in castra avidos adhuc caedisque et sanguinis reduxit. Carthaginienses trepide primo ab hostium vallo acti, postquam neminem insequi viderunt, metu substitisse rati, contemptim rursus et sedato gradu in castra abeunt. par neglegentia in castris cussi propinquus hostis erat, tamen reliquias eum esse duorum exercituum ante paucos dies deletorum succurrebat. ob hoc cum omnia neglecta apud hostes essent, exploratis iis Marcius ad consilium prima specie temerarium magis quam audax animum adiecit ut ultro castra hostium oppugnaret, facilius esse ratus unius Hasdrubalis expugnari castra quam, si se rursus tres exercitus ac tres duces iunxissent, sua defendi; simul aut, si successisset coeptis, erecturum se adflictas res aut,
Abbreviated transcription (Latin):
et inutiles se proiecissent fletus. potius ꝗ̃ ad tut andosse met ipos
et rem .p. secum acuerent animos: et he in ultos imperatores:
suos iaccre sinerent cum subito clamor tubarumq: sonus.lam
enim prope uallum hosteserant exauditur. Inde uerso repẽ¬
te in iram luctu discurrunt ad arma. ac uelut accensi rabie dis¬
currunt ad portas.et in hostem negligenter atq: in compos¬
te uenientem incurrunt. Extemplo improuisa res pauorem i¬
cutit poenis mir abundiq unde tot hostestam subito exorti
prope deleto exercitu forent. Unde tanta audatia tanta fi¬
dutia suis uictis ac fugatis quis imperator duobus scipiõibus e¬
caesis extitiss&. quis castris preeẽt: quissignum dedisset pu¬
gne. Ad haec totiam nec opinata primo omnium incerti stu¬
pentesq referunt pedem.de in ualida impressionc pulsi terga
uertunt et aut fugientium cedes foeda fiusset:aut temerari

Expanded text:
et inutiles se proiecissent fletus potius quam ad tutandos semet ipsos et inutiles se proiecissent fletus potius quam ad tutandos semet ipsos et rem publicam secum acuerent animos et ne inultos imperatores suos iacere sinerent; cum subito clamor tubarumque sonus—iam enim prope uallum hostes erant—exauditur. inde uerso repente in iram luctu discurrunt ad arma ac uelut accensi rabie discurrunt ad portas et in hostem neglegenter atque incomposite uenientem incurrunt. extemplo improuisa res pauorem incutit Poenis mirabundique unde tot hostes subito exorti prope deleto exercitu forent, unde tanta audacia, tanta fiducia sui uictis ac fugatis, quis imperator duobus Scipionibus caesis exstitisset, quis castris praeesset, quis signum dedisset pugnae—ad haec tot tam necopinata primo omnium incerti stupentesque referunt pedem, dein ualida impressione pulsi terga uertunt. et aut fugientium caedes foeda fuisset aut temerarius
Abbreviated transcription (Latin):
ualli stationesq donec per omnes suffragium iret. ad luciũ
Martium cuncti summam imperii detulerunt. Omne inde
tempus exiguum id fuit muniendis castris conuelendisq cõ¬
neatibus consumptum et omnia imperia milites cum impi¬
gre tum haud quanꝗͣ obiecto animo exequebatur. Caete¬
rum postꝗͣ hasdrubalem gisgonis uenientem ad reliquias bel¬
idelendas transisse hyberum et appropinquare allatum
e signumq pugnae propositum anouo duce milites uidert
recordati quospaulo ante imperatores habuissent: quibusq
et ducibus et copus freti prodire in campum ad pugnam
soliti eent flere omnes repente et offensare capita. et alii
manus ad caelum tendere deos incusantes alu strati humu
suum quisq nominatim ducere implorare.neq sedari la¬
mentatio poterat excitantibus centurionibus manipu¬
lares et ip̃o mulcente et increpante martio:ꝙ ĩmuliebres

Expanded text:
ualli stationesque, donec per omnes suffragium iret, ad L. ualli stationesque, donec per omnes suffragium iret, ad L. Marcium cuncti summam imperii detulerint. omne inde tempus—exiguum id fuit—muniendis castris conuehendisque commeatibus consumpsit, et omnia imperia milites cum impigre, tum haudquaquam abiecto animo exsequebantur. ceterum postquam Hasdrubalem Gisgonis uenientem ad reliquias belli delendas transisse Hiberum et adpropinquare adlatum est signumque pugnae propositum ab nouo duce milites uiderunt, recordati quos paulo ante imperatores habuissent quibusque et ducibus et copiis freti prodire in pugnam soliti essent, flere omnes repente et offensare capita et alii manus ad caelum tendere deos incusantes, alii strati humi suum quisque nominatim ducem implorare. neque sedari lamentatio poterat excitantibus centurionibus manipulares et ipso mulcente et increpante Marcio, quod
Abbreviated transcription (Latin):
amissi et alienata prouintia et publica trahebat clades. Nys¬
paniae ip̃os lugebant desiderabantq duces gneum tame¬
magis. ꝙ diutius prefuerat priorq et fauorem occupauerat
et specimem iustitie temperantieq romane primus de¬
uir unus has restituit. Erat in exercitu. LMarcius septimii
filius eques romanus impiger iuuenis animiq et ingenii
aliq̃to ꝗͣ pro fortuna in qua erat natus maior. Is ad suma
indolem accesserat. cñ. Scipioni disciplinalibus qua per tot
annos omnis milinę artis edoctus fuerat. et ex fuga collectis
militibus et quibusdam de presidus deductis. haud contem¬
endum exercitum fecerat. conunxeratq cum .ti. fron¬
teio .p. Scipionis legato Sed tantum prestitit eques romanus
auc toritate inter milites atq honore ut castris citra hy¬
berum communitis: cum ducem exercituum comitusi
nilitaribus creari placuisset Subeuntiq alii aliis in custodĩ

Expanded text:
amissi et alienata prouincia et publica trahebat clades; Hisamissi et alienata prouincia et publica trahebat clades; Hispaniae ipsos lugebant desiderabantque duces, Gnaeum magis, quod diutius praefuerat iis priorque et fauorem occupauerat et specimen iustitiae temperantiaeque Romanae primus deur, uir unus res perditas restituit. erat in exercitu L. Marcius Septimi filius , eques Romanus, impiger iuuenis animique et ingenii aliquanto quam pro fortuna in qua erat natus maioris. ad summam indolem accesserat Cn. Scipionis disciplina, sub qua per tot annos omnes militiae artes edoctus fuerat. <is> et ex fuga collectis militibus et quibusdam de praesidiis deductis haud contemnendum exercitum fecerat iunxeratque cum Ti. Fonteio , P. Scipionis legato. sed tantum praestitit eques Romanus auctoritate inter milites atque honore, ut castris citra Hiberum communitis cum ducem exercitus comitiis militaribus creari placuisset, subeuntes alii aliis in custodiam
Abbreviated transcription (Latin):
moliri onera obiecta nec cedere stipatas clitellas ip̃isq obrutal
sarcinis facile erat.Traditis diu cum amoliti obiecta onera
armatis dedissent uiam pluribusq idem partibus fieret cap¬
ta iam undiq castra erant. pauci amultis perculsiq a uicto¬
ribus passim cedebantur.Magna pars tamen militum cũ
in propinquas refugisset siluas in castra.p. scipionis quibus
Ti fronteuis legatus pre erat ꝑfugerunt. Cneum scipionem
alii in tumulo primo impetu hostium caesum tradunt.
A lu cum paucis in propinquam castris turrim perfugisse. Hac
igitur circumdatam atq ita exustis foribus ꝗͣ nulla mol¬
liri potuerunt ui captam omnesq intus cum ipo impatore¬
occisos. Anno octauo postꝗ̃ in hyspaniam uenerat. Cn. Scipio
unum tricesimo die post fratris mortem est interfectus Lu¬
Ctus ex morte eorum non romae maior. quanꝗͣ per totam
hispaniam fuit quin apud ciues partem doloris et exercitus

Expanded text:
moliri onera obiecta nec caedere stipatas clitellas ipsisque obrutas moliri onera obiecta nec caedere stipatas clitellas ipsisque obrutas sarcinis facile erat. at trudibus cum amoliti obiecta onera armatis dedissent uiam pluribusque idem partibus fieret, capta iam undique castra erant. pauci a multis perculsique a uictoribus passim caedebantur; magna pars tamen militum, cum in propinquas refugisset siluas, in castra P. Scipionis , quibus Ti. Fonteius legatus praeerat, perfugerunt. Cn. Scipionem alii in tumulo primo impetu hostium caesum tradunt, alii cum paucis in propinquam castris turrim perfugisse; hanc igni circumdatam atque ita exustis foribus, quas nulla moliri potuerant ui, captam omnesque intus cum ipso imperatoreoccisos. anno octauo postquam in Hispaniam uenerat, Cn. Scipio undetricesimo die post fratris mortem est interfectus. luctus ex morte eorum non Romae maior quam per totam Hispaniam fuit; quin apud ciues partem doloris et exercitus
Abbreviated transcription (Latin):
Sed erat adeo nudus tumulus et asperi soli: ut nec uirgulta ual¬
lo cedendo nec terra cespiti faciundo aut ducenda fossae
alui ue ulli operi apta inueniri posset: nec ferme quicꝗͣ satis
arduum aut abscissum erat. quod hosti additum ascensum¬
ue difficilem preberet. omnia fastigio leni subnixa. Ut tam
aliꝗͣ imaginem ualli obicerent: clitellas inligatas oneribus
uelut struentes ad altitudinem solitam circumdabant cumu¬
losarcinarum omnis generis obiecto.ubi ad molliendum eli¬
telle defuerant.punici exercitus postꝗ aduenere: in tumulum
quidem perfacile agmen erexere.Munitionis uero facies no¬
ua primo eos uelut mirculo quodam tenuit. et cum duces undiq
uociferarentur: quid starent: et non ludibrium illud uio fe¬
minis puerisue morandis satis ualidum discriberent diripere¬
q: captum hostem teneri latentem post sarciuas. Hacc con¬
temptim duces increpabant.Caeterum neq transilire nec

Expanded text:
sed erat adeo nudus tumulus et asperi soli, ut nec uirgulta ualsed erat adeo nudus tumulus et asperi soli, ut nec uirgulta uallo caedendo nec terra caespiti faciendo aut ducendae fossae aliiue ulli operi apta inueniri posset; nec natura quicquam satis arduum aut abscisum erat, quod hosti aditum adscensumue difficilem praeberet; omnia fastigio leni subuexa. ut tamen aliquam imaginem ualli obicerent, clitellas inligatas oneribus uelut struentes ad altitudinem solitam circumdabant, cumulo sarcinarum omnis generis obiecto, ubi ad moliendum clitellae defuerant. Punici exercitus postquam aduenere, in tumulum quidem perfacile agmen erexere; munitionis facies noua primo eos uelut miraculo quodam tenuit, cum duces undique uociferarentur quid starent et non ludibrium illud, uix feminis puerisue morandis satis ualidum, distraherent diriperentque? captum hostem teneri, latentem post sarcinas. haec contemptim duces increpabant; ceterum neque transilire nec
Abbreviated transcription (Latin):
stibus et ob id quietis aliquantum emensus ẽ iter. Luce ut sen
serunt premissis numidis ꝗͣ poterant maxime citato agmine
qui cocperunt. Ante noctem assecuti numide nunc ab o¬
tergo nunc in latera incursitantes consistere ceperunt ac
tutari agmen quantum possent. Tamen tuto ne ut simub
pugnarent procederentq Scipio hortabatur: priusꝗͣ pedes¬
tres copiae assequerentur. Caeterum nunc agendo nc̃
substinendo agmen.Cum aliꝗͣdiu haud multum procederef
et noxiam instaret reuocat e praelio suos scipio et collectos in
tumulum quendam si quidam satis tutum presertim agmi
proculso editorem tamen ꝗͣ caetera circa erant subducit. Ibi
primo impedimentis et equitatu in medium receptis circumdati
pedites haud difficiliter impetus incursantium numidarum
locum sine munimento ualituros ẽẽ.Circumspectare atq a¬
gitare dux tempus:si quomodo posset uallum circuminicere

Expanded text:
stibus et ob id quietis aliquantum emensus est iter. luce ut sensstibus et ob id quietis aliquantum emensus est iter. luce ut senserunt profectos, hostes praemissis Numidis quam poterant maxime citato agmine sequi coeperunt. ante noctem adsecuti Numidae, nunc ab tergo, nunc in latera incursantes, consistere coegerunt ac tutari agmen; quantum possent tamen tuto ut simul pugnarent procederentque, Scipio hortabatur, priusquam pedestres copiae adsequerentur. ceterum nunc agendo, sustinendo agmen cum aliquamdiu haud multum procederetur et nox iam instaret, reuocat e proelio suos Scipio et collectos in tumulum quendam non quidem satis tutum, praesertim agmini perculso, editiorem tamen quam cetera circa erant, subducit. ibi primo impedimentis et equitatu in medium receptis circumdati pedites haud difficulter impetus incursantium Numidarum locum sine munimento ualituros esse, circumspectare atque agitare dux coepit si quo modo posset uallum circumicere.
Abbreviated transcription (Latin):
tulatio ingens facta imꝑatore tanto cum omni exercitu de¬
leto. et alteram pro haud dubio parem uictoriã expectãtes
Id Romanos non dum quidem fama tantae cladis pucncrat.
sed tamen mestum quoddam silentium erat et tacita diuina¬
tio.qualis iam presagientibus animis imminentis mali cc̃ soleꝵ
perator ip̃e preterꝗ̃ꝙ ab socus se non desertum hostium
tantum auctas copias sentiebat comectura etiam et ratione
ac suspitione acceptȩ cladis ꝗͣ ad ullam bonam spem pronior
erat.Quonam modo enim hasdrubalem ac magonem nisi de¬
ancto suo fr̃e bellosine certamine adducere exercitum po¬
tuisse. Quomodo autem non obstitisse aut a tergo sequtũ
frẽm: ut si prohubere quo minus in unum cogeret. et duces ex
ercitus hostium non posse ip̃e certe cum fratre conuigeret
opias. his anxius curis id mõ ẽc̃ salutare etiam in presens cre¬
debat cedem in quantum posset. Et inde una nocte ignaris ho¬

Expanded text:
tulatio ingens facta, imperatore tanto cum omni exercitu detulatio ingens facta, imperatore tanto cum omni exercitu deleto et alteram pro haud dubia parem uictoriam exspectantes. ad Romanos nondum quidem fama tantae cladis peruenerat, sed maestum quoddam silentium erat et tacita diuinatio, qualis iam praesagientibus animis imminentis mali esse solet. imperator ipse, praeterquam quod ab sociis se desertum, hostium tantum auctas copias sentiebat, coniectura etiam et ratione ad suspicionem acceptae cladis quam ad ullam bonam spem pronior erat: quonam modo enim Hasdrubalem ac Magonem, nisi defunctos suo bello, sine certamine adducere exercitus potuisse? quomodo autem non obstitisse aut ab tergo secutum fratrem, ut, si prohibere quo minus in unum coirent et duces et exercitus hostium non posset, ipse certe cum fratre coniungeret copias? his anxius curis id modo esse salutare in praesens credebat, cedere inde quantum posset; exinde una nocte ignaris ho
Abbreviated transcription (Latin):
Cuneusq hostium is: qui in confertos circa ducem impetũ
faceret ut exanimem labentemq exequo Scipionẽ uidit.¬
alacres gaudio cum clamore per totam aciem nuntiantes discur¬
rerunt:impatorem romanum cecidisse. Haet peruagata passim
uox ut et hostes haud dubic prouictoribus. et romani pro uictis¬
ent: fecit fuga confestim ex acie duce amisso fieri cepta est
Caeterum aderumpendum inter numidas aliaq leuium armato
rum auxilia haud difficilis erat: ita effugere tantum equitum
equantium equos uelocitate peditum uixx poterant.cȩsiq pro¬
e plures in fuga ꝗͣ in pugna sunt. Nec superfiusset quisꝗͣ in pi¬
cipiti iam aduesperum die nox interuenisset:.haud segniter
in duces peni fortuna usi confestim e praelio uix necessaria ꝗ¬
ete data militibus ad hasdrubalem hamilcaris citatum agm
apiunt non dubia spe conunxissent debellari posse.Quo ubi
est uentum inter exercitus ducesq uictoria recenti letos gra¬

Expanded text:
cuneusque is hostium, qui in confertos circa ducem impetum cuneusque is hostium, qui in confertos circa ducem impetum fecerat, ut exanimem labentem ex equo Scipionem uidit,alacres gaudio cum clamore per totam aciem nuntiantes discurrunt imperatorem Romanum cecidisse. ea peruagata passim uox, ut et hostes haud dubie pro uictoribus et Romani pro uictis essent, fecit. fuga confestim ex acie duce amisso fieri coepta est; ceterum ut ad erumpendum inter Numidas leuiumque armorum alia auxilia haud difficilis erat, ita effugere tantum equitum aequantiumque equos uelocitate peditum uix poterant caesique prope plures in fuga quam in pugna sunt; nec superfuisset quisquam ni praecipiti iam ad uesperum die nox interuenisset. haud segniter inde duces Poeni fortuna usi confestim e proelio, uix necessaria quiete data militibus ad Hasdrubalem Hamilcaris citatum agmen rapiunt non dubia spe, <si> se coniunxissent, debellari posse. quo ubi est uentum, inter exercitus ducesque uictoria recenti laetos gra
Abbreviated transcription (Latin):
uentare fama erat penis coniunxisset dux cautus et prudens
scipio uictus necessitatibus temerarium capit consilium ut no¬
cte indibili obiuam ir& et quocumq: occurrisset loco praelium
consereret. Relicto igitur modico presidio in castris prepe¬
sitoq. Ti fronteio legato media nocte profectus cum hostibus
obiuis manus conseruit.Agmina magis ꝗͣ acies pugnabant. Su¬
perior tamen ut in tumultuaria pugna romanus erat. Cac¬
terum et equites numide repente quos fefellisse se dux ra¬
tus erat alateribus circumfusi magnum terrorem intulere o
contracto aduersus numidas certamine nouo tertius insu¬
per aduenit hostis duces peni assequuti abtergo iam pugna¬
tis ancepsq prȩlium romanos. circumsteterat in caeteros
in quem potissimum ꝗͣue in partem conferti eruptioncm
facerent. pugnanti hortantiq imperatori et offerenti se
ubi plurimus labor erat.latus dextrum lancea trahicitur

Expanded text:
uentare fama erat, Poenis coniunxisset, dux cautus et prouidens uentare fama erat, Poenis coniunxisset, dux cautus et prouidens Scipio uictus necessitatibus temerarium capit consilium, ut nocte Indibili obuiam iret et quocumque occurrisset loco proelium consereret. relicto igitur modico praesidio in castris praepositoque Ti. Fonteio legato media nocte profectus cum obuiis hostibus manus conseruit. agmina magis quam acies pugnabant; superior tamen, ut in tumultuaria pugna, Romanus erat. ceterum et equites Numidae repente, quos fefellisse se dux ratus erat, ab lateribus circumfusi magnum terrorem intulere, <et> contracto aduersus Numidas certamine nouo tertius insuper aduenit hostis, duces Poeni adsecuti ab tergo iam pugnantes; ancepsque proelium Romanos circumsteterat incertos in quem potissimum hostem quamue in partem conferti eruptionem facerent. pugnanti hortantique imperatori et offerenti se ubi plurimus labor erat latus dextrum lancea traicitur;
Abbreviated transcription (Latin):
gressus flumen prope uestigiis abeuntium insistebat. per eos¬
dem dies.p. scipionem par terror periculum maius a nouo
hoste urgebat. Massinissa erat iuuenis qui eo tempore erat¬
socius carthaginensium quem de inde clarum potentemq: ro¬
mana fecit amicitia. Is tum cum equitatu romanorum nu¬
midarum aduementi.p. scipioni occurrit et de in assidue.
dies noctesq infestus aderat ut non uagos tantum procul a
castris lignatum pabulatumq progressus exciperet: sed ipis ob¬
equitare castris: inuectusq in medias sacpe stationes omnia in¬
genti tumultu turbaret. Noctibus quoq saepe incursu re¬¬
pentino in portis ualloq: trepidatum c. nec aut locus aut temp
ullum uacuum a metu ac solicitudine erat romanis compul¬
siq intra uallum adempte rem omnium rerum usu cum prope
iuxta obsidio eẽt futuramq artiorem eam apparent si se Indi¬
bilis quem cum septem milibus et quingentis suessanorum ac¬

Expanded text:
gressus flumen prope uestigiis abeuntium insistebat. per eosgressus flumen prope uestigiis abeuntium insistebat. per eosdem dies P. Scipionem par terror, periculum maius ab nouo hoste urgebat. Masinissa erat iuuenis, eo tempore socius Carthaginiensium, quem deinde clarum potentemque Romana fecit amicitia. is tum cum equitatu Numidarum et aduenienti P. Scipioni occurrit et deinde adsidue dies noctesque infestus aderat, ut non uagos tantum procul a castris lignatum pabulatumque progressos exciperet sed ipsis obequitaret castris inuectusque in medias saepe stationes omnia ingenti tumultu turbaret. noctibus quoque saepe incursu repentino in portis ualloque trepidatum est nec aut locus aut tempus ullum uacuum a metu ac sollicitudine erat Romanis, compulsique intra uallum adempto rerum omnium usu. cum prope iusta obsidio esset futuramque artiorem eam appareret, si se Indibilis, quem cum septem milibus et quingentis Suessetanorum ad
Abbreviated transcription (Latin):
reditus domum fructusq uidendi suos suaq grata uulgo erãt
taq non ducibus facilius ꝗͣ multitudini persuasum est silis o¬
ne metus quidem aromanis ducibus erat: Quippe qui tam
paucis sibi retinerẽt. id quidem cauendum semper romanis du¬
cibus erit. exemplaq: haec uera pro documentis habenda.
ne ita externis credant auxilus ut non plus auxilus sui ro¬
oris suarumq: uirium proprie in castris habeant signis repi¬
te sublatis celtiberi abeunt: nihil aliud querentibus cam ob¬
testantibusq ut manerent romanis respondentes ꝗͣ domes¬
tico se auocari bello. Scipio postꝗͣ socii nec precibus nec ui re¬
tineri poterant nec se aut parem sine illis hosti ẽẽ aut fri
rursus coniungi uidit posse nec ullum aliud salutare consiliũ
in promptu et retro quantum posset cederc statuit in idom
cura intentus. nec ubi hosti ȩquose committeret loco.Qui tra¬

Expanded text:
reditus domum fructusque uidendi suos suaque grata uolgo erant. reditus domum fructusque uidendi suos suaque grata uolgo erant. itaque non ducibus facilius quam multitudini persuasum est. simul ne metus quidem ab Romanis erat, quippe tam paucis, si ui retinerent. id quidem cauendum semper Romanis ducibus erit exemplaque haec uere pro documentis habenda, ne ita externis credant auxiliis ut non plus sui roboris suarumque proprie uirium in castris habeant. signis repente sublatis Celtiberi abeunt, nihil aliud quaerentibus causam obtestantibusque ut manerent Romanis respondentes quam domestico se auocari bello. Scipio, postquam socii nec precibus nec ui retineri poterant, nec se aut parem sine illis hosti esse aut fratri rursus coniungi uidit posse, nec ullum aliud salutare consilium in promptu esse, retro quantum posset cedere statuit, in id omni cura intentus necubi hosti aequo se committeret loco, qui trans
Abbreviated transcription (Latin):
hasdrubalem. C. cornelius cum tertia parte ueteris exercitus
celtiberis adiunctis cum hasdrubale barcino bellum gerer
Una profecti ambo duces exercitusq celtiberis progradientibus
ad urbem anitorgem in conspectum hostium dirimente amne
ponunt castra. lbi Cii. Cornelius scipio cum quibus ante dictũ
est: copus substitit et.p. Scipio profectus ad destinatam belli p
Hasdrubal postꝗͣ animaduertit exiguum romanum exercitũ
in castris et spem omnem in celtiberorum auxilus eẽ. peritus
omnis barbarice et precipue omnium gentium earum: in
quibus tot annos militabat perfidie facie linguȩ cum utraq
castra plena hyspanorum eent per occulta colloquia pascitur
magna mercede cum celtiberorum principibus ut copias in
abducerent. nec atrox uisum facinus.non enim ut in roma¬
ios uerterent arma agebatur:& merces quanta uel probell
satis eẽt: dabatur ne bellum gererent. et cum quies ipsa. tum

Expanded text:
Hasdrubalem, Cn. Cornelius cum tertia parte ueteris exercitus Hasdrubalem, Cn. Cornelius cum tertia parte ueteris exercitus Celtiberis adiunctis cum Hasdrubale Barcino bellum gereret. una profecti ambo duces exercitusque Celtiberis praegredientibus ad urbem Amtorgim in conspectu hostium dirimente amni ponunt castra. ibi Cn. Scipio cum quibus ante dictum est copiis substitit, P. Scipio profectus ad destinatam belli partem. Hasdrubal postquam animaduertit exiguum Romanum exercitum in castris et spem omnem in Celtiberorum auxiliis esse, peritus omnis barbaricae et praecipue omnium earum gentium in quibus per tot annos militabat perfidiae, facili lingua, cum utraque castra plena Hispanorum essent, per occulta conloquia paciscitur magna mercede cum Celtiberorum principibus ut copias inde abducant. nec atrox uisum facinus—non enim ut in Romanos uerterent arma agebatur—, et merces quanta uel pro bello satis esset dabatur ne bellum gererent, et cum quies ipsa, tum
Abbreviated transcription (Latin):
tentiac: qn ad id locorum. id mõ actum eẽt ut hasdrubalẽ
tendentem in italiam retinerent tempus ẽẽ id iam agi ut
bellum in hispania finiretur. Et satis ad id uirium credebat
accessisse .xxxx. milia celtiberorum. Ea hyeme ad arma ex¬
citati tres exercitus erant. Hasdrubal gisgonis filius et ma¬
go coniunctis castris quinq ferme dierum iter ab romais¬
ab erant Propior erat hamilcaris filius. Hasdrubal uetus in has¬
pania imperator ad urbem nomine anitorgim exercitum
nabebat. Cum uolebant prius opprimi duces romani et spes
erat satis superq ad id uirium eẽt. Illa restabat cura: ne fuso
eo perculsi alter hasdrubal et mago in abuios saltusq montes¬
q recipientes eẽ bellum extrahent. Optimum igitur rati di¬
usis bifariam copus totius simul hispaniac amplecti bellur
ita inter se diuiserunt ut.p. cornelius duas partes exercitus
Romanorum sociorumq aduersus magonem duceret atq

Expanded text:
ntentiae, quando ad id locorum id modo actum esset ut Hasdrubalem ntentiae, quando ad id locorum id modo actum esset ut Hasdrubalem tendentem in Italiam retinerent, tempus esse id iam agi ut bellum in Hispania finiretur; et satis ad id uirium credebant accessisse uiginti milia Celtiberorum ea hieme ad arma excita. tres exercitus erant. Hasdrubal Gisgonis filius et Mago coniunctis castris quinque ferme dierum iter ab Romanisaberant. propior erat Hamilcaris filius Hasdrubal, uetus in Hispania imperator; ad urbem nomine Amtorgim exercitum habebat. eum uolebant prius opprimi duces Romani; et spes erat satis superque ad id uirium esse; illa restabat cura, ne fuso eo perculsi alter Hasdrubal et Mago in auios saltus montesque recipientes sese bellum extraherent. optimum igitur rati diuisis bifariam copiis totius simul Hispaniae amplecti bellum, ita inter se diuiserunt ut P. Cornelius duas partes exercitus Romanorum sociorumque aduersus Magonem duceret atque
Abbreviated transcription (Latin):
praede tantum fuit: quantum uix capta carthagine tum fuis¬
s& cum qua uiribus equis certabatur. Paucis ante diebusi
q̃ siracusae caperentur.Ti octacilius cum quinq: remibus.Lox¬
cx uticam ab lilybeo transmisit. Et cum ante lucem portũ
intrasset: onerarias frumento onustas fecit cepit. egressusq
in terram depopulatus ẽ aliquantum agri circa uncam. p̃¬
daq omnis generis retro ad naues egit Lilybeum tertio die
ꝗͣ profectus inde erat: cum centum et xxx oneraruis naui¬
bus frumento predaq onustis redit. Idq frumentum extẽ¬
plo syracusas misit: ꝙ ni tam in tempore subuenisset:uicto¬
ibusq uictis pariter pernitiosa fames instabat. Eadem est¬
te in hyspania cum ferme biennio nichil admodum memora¬
bile factum eer. consilusq magis: ꝗͣ armis bellum gereretur.
Romani imperatores egressi hybernis copias coniunxerunt.Ibi
consilium aduocatum omniumq in unum congruere se¬

Expanded text:
praedae tantum fuit, quantum uix capta Carthagine tum fuispraedae tantum fuit, quantum uix capta Carthagine tum fuisset cum qua uiribus aequis certabatur. paucis ante diebus quam Syracusae caperentur T. Otacilius cum quinqueremibus octoginta Uticam ab Lilybaeo transmisit, et cum ante lucem portum intrasset, onerarias frumento onustas cepit, egressusque in terram depopulatus est aliquantum agri circa Uticam praedamque omnis generis retro ad naues egit. Lilybaeum tertio die quam inde profectus erat, cum centum triginta onerariis nauibus frumento praedaque onustis rediit idque frumentum extemplo Syracusas misit, quod ni tam in tempore subuenisset, uictoribus uictisque pariter perniciosa fames instabat. eadem aestate in Hispania, cum biennio ferme nihil admodum memorabile factum esset consiliisque magis quam armis bellum gereretur, Romani imperatores egressi hibernis copias coniunxerunt. ibi consilium aduocatum omniumque in unum congruerunt se
Abbreviated transcription (Latin):
Quid potuerint siracusani facere exemplo uel eos syracusa¬
norum eẽ qui intra praesidia romana fuerint uel hyspanu
ducem mericum qui praesidium tradiderit. uel iporum hyra¬
cusanorum. postremo serum quidem sed forte oium sibi consili¬
um. laborum periculorumq circa moenia syracusana terra mo¬
riq tam diu ex haustorum nequaꝗͣ tantum fructum ꝙ cape
accipiendam pecuniam regiam custodiendamq: missus diri
pienda militi data ẽ. et custodibus duusis per domos eorum
exempla ederentur: archimedem memorie proditum est
in tanto tumultu: quantum capte urbis in discursu diripien¬
lum militum ciere poterat intentum formis quas in puluere
descripserat: ab ignaro milite quis eẽt interfectum. Egre id
marcellum tulisse: sepulturaeq curam habuisse habitam. &
propinquis etiam inquisitis honori presidioq nomen ac me¬
moriam eius fuisse:Hoc maxime mõ siracuse capte in quibi

Expanded text:
quid potuerint Syracusani facere, exemplo uel eos esse Syracusaquid potuerint Syracusani facere, exemplo uel eos esse Syracusanorum qui intra praesidia Romana fuerint uel Hispanum ducem Moericum qui praesidium tradiderit uel ipsorum Syracusanorum postremo serum quidem, sed forte consilium. sibi omnium laborum periculorumque circa moenia Syracusana terra marique tam diu exhaustorum nequaquam tantum fructum esse quaccipienda militi data est custodibus divisis per domos eorum ta avaritiae foeda exempla ederentur, Archimeden memoriae proditum est in tanto tumultu, quantum captae terror urbis in discursu diripientium militum ciere poterat, intentum formis quas in pulvere descripserat, ab ignaro milite quis esset interfectum; aegre id Marcellum tulisse sepulturaeque curam habitam, et propinquis etiam inquisitis honori praesidioque nomen ac memoriam eius fuisse. hoc maxime modo Syracusae captae; in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nerimericumq presidio suis adiunctum: receptui cecunt. ne
gic opes quarum fama maior ꝗͣ reserat direperentur impe¬
tu suppresso militum ut is qui in acradina erant transfugis o¬
spatium locusq fugae datus eet Syracusani tandem libeti inc¬
tu portis achradine apertis oratores ad marcellum mittunt.
ihil petentes aliud ꝗͣ incolumitatem sibi liberisq: suis.Ma¬
cellus concilio aduocato & adhabitis etiam syracusanis qui p
seditiones pulsi ab domo intra praesidia romana erant. Re¬
spondit non plura per annos.L. benefacta hieronis:ꝗͣ pau¬
s his annis malefitia eorum: qui syracusas tenuerint erga
rem.p. ẽẽ. Sed pleraq: eorum: quo debuerunt: recidisse fede¬
rumq ruptorum ipos ad se grauiores mnulto ꝗͣ populus R0.
fuerit poenas exegisse: Sed quidem tertium annum circu
sed ne transfugarum duces captam: et oppressam tenerent

Expanded text:
neri Moericumque cum praesidio suis adiunctum, receptui cecinit, ne neri Moericumque cum praesidio suis adiunctum, receptui cecinit, ne regiae opes, quarum fama maior quam res erat, diriperentur. suppresso impetu militum, ut iis qui in Achradina erant transfugis spatium locusque fugae datus est, Syracusani tandem liberi metu portis Achradinae apertis oratores ad Marcellum mittunt, nihil petentes aliud quam incolumitatem sibi liberisque suis. Marcellus consilio aduocato et adhibitis etiam Syracusanis qui per seditiones pulsi ab domo intra praesidia Romana fuerant, respondit non plura per annos quinquaginta benefacta Hieronis quam paucis his annis maleficia eorum qui Syracusas tenuerint erga populum Romanum esse; sed pleraque eorum quo debuerint reccidisse foederumque ruptorum ipsos ab se grauiores multo quam populus Romanus uoluerit poenas exegisse. se quidem tertium annum circused ne transfugarum duces captam et oppressam tenerent.
Abbreviated transcription (Latin):
cum armatis remulco quadriremis trahi ad achradina uissit
quarta uigilia factum eẽt. expositosq milites porta ut conue¬
nerat recẽpisset mericus. Lucc prima marcellus omnibus co¬
pus moenia achradinȩ aggreditur. ita ut non eos solum qui
chradinam tenebant in se conuerteret:sed ab nasso etia
agmina armatorum concurrerent relictis stationibus suis
adium et impetum romanorum arcendum. In hoc tumltu
actuarię naues instructa iam ante circumuectȩq ad nassũ
armatos exponunt.Qui in prouiso adorti semiplenas statio¬
nes et ad apertas foresportae qua paulo ante excurrerant
armati: haud magno certamine nassum cepere: desertam
trepidationem et fuga custodum:neq: ulluis minus praesi¬
dii aut pertinatic ad manendum ꝗͣ intransfugis fuit: quia o¬
ne suis quidem.satis credentes se medio certamine effugerut
Narcellus ut captum eẽ nassum et acradine regionem unam te¬

Expanded text:
cum armatis remulco quadriremis trahi ad Achradinam iussit cum armatis remulco quadriremis trahi ad Achradinam iussit m est. hoc cum quarta uigilia factum esset expositosque milites porta, ut conuenerat, recepisset Moericus, luce prima Marcellus omnibus copiis moenia Achradinae adgreditur ita ut non eos solum qui Achradinam tenebant in se conuerteret, sed ab Nasso etiam agmina armatorum concurrerent relictis stationibus suis ad uim et impetum Romanorum arcendum. in hoc tumultu actuariae naues, instructae iam ante circumuectaeque ad Nassum, armatos exponunt qui improuiso adorti semiplenas stationes et adapertas fores portae, qua paulo ante excurrerant armati, haud magno certamine Nassum cepere desertam trepidatione et fuga custodum. neque in ullis minus praesidii aut pertinaciae ad manendum quam in transfugis fuit, quia ne suis quidem satis credentes e medio certamine effugerunt. Marcellus ut uidit captam esse Nassum et Achradinae regionem unam te
Abbreviated transcription (Latin):
uenerat. exponit omnia romanis ibi obtineri armis posse eu
si opc pretium faciat principem popularium eẽ seu militare cũ
romanis seu in patriam reuerti libeat.Contra si malle obsideri
pergat: quam spem ẽẽ terra mariq: clauso:Notus his mericus
cum legatos ad marcellum mitti placuisset frẽm inter eosn
tit. qui ꝑeundem illum hyspanum secretum ab aluis ad marcel¬
lum deductus cum fidem accepisset composuisset agende rei
ordinem achradinem redit.Tum mericus ut a suspitione pro¬
ditionis auerteret omnium animos negat sibi placere legat
comineare ultro citroq neq: recipiendum quenꝗͣ neq mit¬
tendum. Et quo intentius custodiȩ serueretur: opportuna¬
loca diuidenda prefectis ec: ut suae quisq partis tutande re¬
us sit. Omnes adsensi sunt partibus diuidendis. Ip̃i regio
uenit ab arethusa fonte usq adhostium magni portus o¬
Id ut scirent romani fecit. Itaq marcellus nocte nauem oncrariã

Expanded text:
uenerat—exponit: omnia Romanis ibi obtineri armis. posse eum, uenerat—exponit: omnia Romanis ibi obtineri armis. posse eum, si operae pretium faciat, principem popularium esse, seu militare cum Romanis seu in patriam reuerti libeat: contra, si malle obsideri pergat, quam spem esse terra marique clauso? motus his Moericus, cum legatos ad Marcellum mitti placuisset, fratrem inter eos mittit, qui per eundem illum Hispanum secretus ab aliis ad Marcellum deductus, cum fidem accepisset composuissetque agendae ordinem rei, Achradinam redit. tum Moericus, ut ab suspicione proditionis auerteret omnium animos, negat sibi placere legatos commeare ultro citroque: neque recipiendum quemquam neque mittendum et, quo intentius custodiae seruentur, opportuna diuidenda praefectis esse, ut suae quisque partis tutandae reus sit. omnes adsensi sunt. partibus diuidendis ipsi regio euenit ab Arethusa fonte usque ad ostium magni portusid ut scirent Romani fecit. itaque Marcellus nocte nauem onerariam
Abbreviated transcription (Latin):
culi erat. Namq transfuge tradi se romanis rati mercennai¬
rum quoq auxilia militum in eundem compulere metum Ø
arreptisq armis praetores primum obtruncant.Inde ad cedẽ
syracusanorum discurrunt. quosq fors obtulit irati interfi¬
cere atq omnia quae in promptu erant diripuere. Tum ne
sine ducibus eent.sex praefectos crauere ut terni achradine
ac nasso preẽent. Sedato tandem tumultu exequentibus
suscitando: quae acta cum romanis eent dilucere: id quode¬
rat.cepit aliam suam ac perfugarum causam ec̃. In tempore
legati a marcello redierunt falsa eos suspitione incitatos me¬
morantes.nec causam expetendae poenȩ eorum ullam roa¬
nis eẽ. Erat ex tribus achradine prefectis hyspanus Mericus.
mine. Ad eum inter comites legatorum de industria unus ex
hyspanorum auxiliaribus est missus qui sine arbitris mericũ
nactꝰ primum quo in statu reliquisset hyspaniam et nuper in

Expanded text:
culi erat. namque transfugae, tradi se Romanis rati, mercennariculi erat. namque transfugae, tradi se Romanis rati, mercennariorum quoque militum auxilia in eundem compulere metum; arreptisque armis praetores primum obtruncant, inde ad caedem Syracusanorum discurrunt quosque fors obtulit irati interfecere atque omnia quae in promptu erant diripuerunt. tum, ne sine ducibus essent, sex praefectos creauere ut terni Achradinae ac Nasso praeessent. sedato tandem tumultu exsequentibus sciscitando quae acta cum Romanis essent, dilucere id quod erat coepit aliam suam ac perfugarum causam esse. in tempore legati a Marcello redierunt, falsa eos suspicione incitatos memorantes nec causam expetendae poenae eorum ullam Romanis esse. erat e tribus Achradinae praefectis Hispanus Moericus nomine. ad eum inter comites legatorum de industria unus ex Hispanorum auxiliaribus est missus, qui sine arbitris Moericum nanctus primum, quo in statu reliquisset Hispaniam—et nuper inde