comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qr illa ineffabilis dĩtatis potentia cunctis que creauit
suꝑemina. &idcirco quasi cimͦta scĩficans. eximiã sibi
sedẽ infronte. hoc ẽ inmentis principalita te con¬
stituit. Quat tuor littere in lãmin& scripte. quatꝰ¬
tuor sunt cornua crucis. totũ mundũ cõplectentia.
crucienĩ ap̃ĩ in om̃i creatura apex concedit᷑: qua etiã
fidelium frontes signant᷑. Quod lamina semꝑ infron¬
te pontificis esse ui debat᷑. ⁊ ostendit qͥa dignitate
quã p̃tendit in habitu: exertere sc̃ꝑ deb& in opere.
ut dm̃ placitum semꝑ hab̾c. & subditorũ uota dño
idoneus sit semꝑ offerre. feminali quib pudenda loca cor¬
poris tegebant᷑. continentiã a concubitu designat. quȩ mag¬
nopere om̃ib gradib obseruanda p̃cipitur. unde dicitur
aduelandã turpitudinẽ. Turpe ẽ enĩ sac̃ dotẽ nota lasci¬
uiȩ ȩtatis infamari. quẽ. conuenit uelut ĩ arce castimoniȩ

Expanded text:
quia illa ineffabilis Deitatis potentia cunctis quae creavit, quia illa ineffabilis Deitatis potentia cunctis quae creavit, supereminet: et idcirco, quasi cuncta sanctificans, eximiam sibi sedem in fronte, hoc est, in mentis principalitate constituit. Quatuor litterae in lamina scriptae, quatuor sunt cornua crucis, totum mundum complectentis, cruci enim Christi in omni creatura apex conceditur, qua omnium fidelium frontes signantur. Quod lamina semper in fronte pontificis esse videbatur, ostendit, quia dignitatem, quam praetendit in habitu, exercere semper debet in opere, ut Domini placitum semper habere, et subditorum vota Domino idoneus sit semper offerre. Feminalia, quibus pudenda loca corporis tegebantur, continentiam a concubitu designant, quae magnopere omnibus gradibus observanda praecipitur. Unde dicitur, ad velandam turpitudinem. Turpe est enim sacerdotem nota lascivae aetatis infamari, quem convenit velut in arce castimoniae,
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinã. duplex ꝓpt̃ scientie. & operis firmitatẽ.
Mensura palmi qđ ẽ digitoꝵ extensio. designat discretionẽ.
ĩꝑseuerantia bonꝙ operũ. Quatu&. ordines lapidum
qui erant ĩ rationali. nominib: patriarcharũ insculpti
quatuor & primas principales uirtutes. prudentiã. tẽ¬
perantiã. fortitudinẽ. iusticiã: Terni inuno quoq lapi¬
des. sidem sc̃ȩ trinitatis. siue fidem spem. & caritatem
demonstrant. Quȩ om̃a in pectore pontificis necessario
ẽẽ debere huus ornam̃ti .i. rationalis specie p̃monet᷑.
Tura quȩ et cidaris & mitra uocat᷑ actegebat et orna¬
secrare debere. ne uł oculi pateant ad uidendũ upti¬
tatẽ. uł c&eri sensus qͥ incapite uigent. iniquitatiiu
consentiant. & ꝑ illos intromissa delectatio incestere.
animi scĩtatẽ. Lamina aurea diuine magestatisatq
potentie. figuraẽ quȩ infronte pontificis deportatur.

Expanded text:
doctrinam; duplex, propter scientiae et operis firmitatem. doctrinam; duplex, propter scientiae et operis firmitatem. Mensura palmi, quod est digitorum extensio, designat discretionem in perseverantia bonorum operum. Quatuor ordines lapidum, qui erant in rationali nominibus patriarcharum insculpti, quatuor exprimunt principales virtutes, prudentiam, temperantiam, fortitudinem, justitiam. Terni in unoquoque lapides, fidem sanctae Trinitatis, sive fidem, spem et charitatem demonstrant. Quae omnia in pectore pontificis necessario esse debere, hujus ornamenti, id est, rationalis specie praemonetur. Tiara, quae et cidaris et mitra vocatur, et contegebat et ornas Deo consecrare debere, ne vel oculi pateant ad videndum vanitatem, vel caeteri sensus qui in capite vigent, iniquitati consentiant, et per illos intromissa delectatio incestet animi sanctitatem. Lamina aurea divinae majestatis atque potentiae figura est, quae in fronte pontificis deportabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
re. Suꝑ humerale qđ hebraice ephot dicit᷑ obedientua
mandateꝵ. dĩ significat. qͦ induebat᷑ sac̃dos ut meminerit
p̃cepta dĩ strenue quasi onus humeris impositũ debere.
portare. Quod uͦ nomina patriarcharũ int̾ sacrificia in
humeris nc̃ & inpectore portabat. monet᷑ ꝑ hoc sac̃dos
ut pri patrũ fidẽ & exempla sequat᷑. ut fideliũ qͥ sunt
exẽpla sequenda ꝓponant. Rationale qđ erat ĩ fronte
pontificis designat. qr pastor sapientia & doctrina deb&
p̃ditis eẽ. Nam et ideo rationale. iudicu dicit᷑. qr deb&
recto ȩccłȩ subtili semꝑ examinatione. bona malaq
discernere. et quã id. uł quib. quando. uł qualit̃ conue¬
niat studiose cogitare. Noc enĩ qđ dicit᷑ pones inratio¬
nale iudicii. doctrinã & ueritatẽ. ut uidelica habeat
scientuã scripturarũ. qua possit alios docere. & contradi¬
centes arguere. Quad rangulũ erat ꝓpt̃ quatuor euangłõ

Expanded text:
re. Superhumerale, quod Hebraice ephod dicitur, obedientiam re. Superhumerale, quod Hebraice ephod dicitur, obedientiam mandatorum Dei significat, quo induebatur sacerdos, ut meminerit praecepta Dei strenue, quasi onus humeris impositum, debere portare. Quod vero nomina patriarcharum inter sacrificia et in humeris, sicut et in pectore portabat, monetur per hoc sacerdos, ut priorum Patrum fidem et exempla sequatur, ut fidelium, qui sunt eadem exempla sequenda proponat. Rationale, quod erat in fronte pontificis, designat quia pastor sapientia et doctrina debet praeditus esse. Nam et ideo rationale judicii dicitur, quia debet rector Ecclesiae subtili semper examinatione bona malaque discernere, et quid vel quibus, quando et qualiter conveniat, studiose cogitare. Hoc enim quod dicitur: Pones in rationale judicii doctrinam et veritatem , ut videlicet habeat scientiam Scripturarum, quo possit alios docere et contradicentes arguere. Quadrangulum erat, propter quatuor Evangeliorum
Abbreviated transcription (Latin):
dicim. e contralasciuũ &. dissolutu laxũ uocam. Tunica
tota yacintina quȩ aerio colore refulgebat. cęlestem
designat conuersationẽ. Quȩ tota erat yacintina.
quia sacerdos nihil debet curare t̾renũ. nemo enĩ ait
apł smilitans doimplicat se negitus secularibus. ut
ei placeat cuise probauit. Balteus siue cingulũ quo
tunica hȩc cũ interiore .i. linea cingebat᷑. continen¬
tim ĩ sinuat. quę mater ẽ et custos pudiciciȩ. qua que ma¬
xunc ornari pontifices condecet. Hanc qui ingrat ẽ õo
ꝑdit. sic̃t iob dicit de talibus. balteuregũ dissoluit. et
p̃cingit fune reneseoꝵ. Regũ eni .i. scoe. sacerdotũ¬
balteũ hoc ẽ pudicã continentiã dissoluit .i. dissolui ꝑ¬
mittit cũ desuis uirtutib ex tolli cȩperint. & p̃cingit
fune asꝑȩ pęnitentiȩ renes e&̃. ut ĩcipiant suis casib
ingemiscere. qͥ aliꝙ. lapsib debuerant auxilio subueni¬

Expanded text:
dicimus: e contra lascivum dissolutum vocamus. Tunica dicimus: e contra lascivum dissolutum vocamus. Tunica tota hyacinthina, quae aerio refulgebat colore, coelestem designat conversationem: quae tota erat hyacinthina, quia sacerdos nihil debet 495 curare terrenum: Nemo enim, ait Apostolus, militans Deo, implicat se negotiis saecularibus, ut ei placeat cui se probavit . Balteus sive cingulum, quo tunica haec cum interiore, id est, linea, cingebatur, continenam insinuat, quae mater est et custos pudicitiae, qua maxime ornari pontifices condecet: hanc, qui ingratus est Deo, perdit, sicut Job de talibus dicit: Balteum regum dissolvit, et praecingit fune renes eopudicam continentiam dissolvit, id est, dissolvi permittit, cum de suis virtutibus extolli coeperint: et praecingit fune asperae poenitentiae renes eorum, ut incipiant suis casibus ingemiscere, qui aliorum lapsibus debuerant auxilio subveni
Abbreviated transcription (Latin):
ñ tã diũsȩ.quã speciosȩ species sumebant᷑. aurũ uidelic&
qđ ẽ splendor sapientiȩ diumȩ. cui iungebat᷑ yacintus qͥ
ẽ col& aerius. cȩlestȩ uidelic& desideriũ. Purpura appo¬
naͣbat᷑ quȩ sanguinis imitat᷑ colorẽ. ut ꝑduogenera mar¬
tiru nouerint. se exercendos electi .i. ut sinecessesit. non
mortificantes mẽbra sua cũ uitus. & concupiscentis. Coc tus
bistincti. dĩ & ꝓximi dilectionẽ. ĩdicat efficacit̃ tenendã.
His ornamentis xp̃i debet pontisex refulgere his
coloribus exornari. Tunica linea uł bissina stricta.
mortificationẽ carnis pͣtendit. Bissinũ eniuł linũ mul¬
tiplici elaboratũ contusione. et naturȩ subtilitate de¬
ouctũ. ac textũ inuestẽ proficit. Sic nulł xp̃o orna¬
ri poterit nisi castigatis et mortificatis omnib carnis
passionibus. unde & bene stricta dr strictũ enĩ castũ

Expanded text:
non tam diversae quam speciosae species sumebantur, aurum videlicet, non tam diversae quam speciosae species sumebantur, aurum videlicet, quod est splendor sapientiae divinae; cui jungebatur hyacinthus, qui est color aerius, coeleste videlicet desiderium. Purpura apponebatur, quae sanguinis imitatur colorem, ut per duo genera martyrii noverint se exercendos electi, id est, si necesse sit, non mortificantes membra sua cum vitiis et concupiscentiis. Coccus bis tinctus Dei et proximi dilectionem indicat efficaciter tenendam. His ornamentis debet Christi pontifex refulgere, his coloribus exornari. Tunica linea, et byssina stricta, mortificationem carnis praetendit. Byssum enim vel linum, multiplici elaboratum contusione, et naturae subtilitate deductum ac textum, in vestem proficit. Sic nullus Christo ornari poterit, nisi castigatis et mortificatis omnibus carnis passionibus: unde et bene stricta dicitur; strictum enim castum
Abbreviated transcription (Latin):
bus operiebant carnẽ tpitudinis suȩ. arenibus usq
ad femina siue ut usitatius femora cũ ad sacrisi candũ
accedebant. Nuius modi habit̾ ita nõt est in nr̃is re¬
gionibus. ut ex eo gallia bracata cognominata Sit
Conpͣhensũ breuiter quib: uestibus ornarent᷑ sacer do¬
tes et ministri tẽplidĩ mosaycȩ legis tẽporibus. et quas
ad instra illoꝵ reuelata eugłu grã suscepit ecła
Sunt tamen alia quȩ apud illos non habent᷑. ut stola
scandalia. et sud ariũ qđ ad detergendũ sudorrͣ in
manu gestari mos est. qđ usitato nomine. fanone uocamꝰ
erũ quia omnia illo tẽpore figuris. et enigmatibus
obumbrabant̃. conuenit ut qđ illauestimenta mysti¬
ce significauerint: quoue nunc modo specialiter in ęcła
uenerant᷑. non uerbatĩ sed capitulati ostendam. Mesti¬
menta illa quȩ insc̃is officus portanda erant. tiperat
sc̃arũ uirtutũ. unde & scã dicebant᷑. Adhec facienda

Expanded text:
bus operiebant carnem turpitudinis suae, ab renibus usque bus operiebant carnem turpitudinis suae, ab renibus usque ad femina sive ut usitatius femora, cum ad sacrificium accedebant. Hujusmodi habitus ita notus est in nostris regionibus, ut ex eo Gallia Braccata cognominata sit. Comprehensum breviter, quibus vestibus ornarentur sacerdotes et ministri templi Dei, Mosaicae legis temporibus, quas adinstar illorum revelata Evangelii gratia, suscepit Ecclesia. Sunt tamen alia quae apud illos non habebantur, ut stola, sandalia, et sudarium, quod ad tergendum sudorem in manu gestari mos est, quod usitato nomine fanonem vocamus. Verum quia illo tempore figuris omnia et aenigmatibus obumbrabantur, convenit, ut quid illa vestimenta mystice significaverint, quove nomine nunc specialiter in Ecclesia venerantur, non verbatim, sed capitulatim ostendamus. Vestimenta illa, quae in sanctis officiis portanda erant, typus erant sanctarum virtutum, unde et sancta dicebantur. Ad haec facienda
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑquã a media fronie surgebat quasi calamiis quidã
aureus similis erbe. quȩ hebraict acano. greet aut
hios quȩ apud nos dicit᷑ latine calidata Percircu¬
itũ uero habebat flores similes flori plantaginis. ab.
occipio usq adutrũq tĩ p Infronit uero erat locus
patens ubi inserebat᷑ lamina aurea. quȩ .iiiͦi. literis
nomẽ dĩ habebat inscriptũ. Huius cemodi uestis
non habet᷑ in romana ȩcła. uł in nr̃is regionibus
Non eñĩ moris est. ut pilleati oiuina misteria ce¬
tant iñcapite. dũ adsistunt altarib Lamina aurca
nerabile t̃i qđ ꝑ .uiiͦiͬ. litteras scribebat᷑. scilica ⁊otb eh
uau. eth. et dicebat᷑ in effabile. non qd dnci non possit.
sed quia nec diffiniri. et comp̃hendi sensuullius crea¬
turȩ. ut digne de eo aliquid dici possit. Logabat᷑ aũt
uitta pacintina suꝑ tyarã. ut totã pontificalis ornat᷑
pulchritudine oĩ uocabulũ coronaret. ac protegerit:

Expanded text:
super quam a media fronte surgebat quasi calamus quidam super quam a media fronte surgebat quasi calamus quidam aureus, similis herbae quae Hebraice acano, Graece autem hios, quae apud nos Latine cidaris. Per circulum vero habebat flores, similes flori plantaginis, ab occipitio usque ad utrumque tempus. In fronte vero erat locus patens, ubi inserebatur lamina aurea, quae quatuor litteris nomen Dei habebat scriptum. Hujuscemodi vestis non habetur in Romana Ecclesia, vel in nostris regionibus. Non enim moris est, ut pileati divina mysteria cetant in capite, dum assistunt altaribus. Lamina aurea nerabile Dei, quod per quatuor litteras scribebatur, scilicet, Jod, He, Vau, Heth:   et dicebatur, ineffabile, non quod dici non possit, sed quia nec definiri et comprehendi sensu ullius creaturae, ut digne Deo aliquid dici possit. Ligabatur autem vitta hyacinthina super tiaram, ut totam pontificalis ornatus pulchritudinem Dei vocabulum coronaret ac protegeret.
Abbreviated transcription (Latin):
coloribus. factũ erat quadrangulũ. habens mensurã pal¬
mi in longtudint᷑ & latitudint̃. Eant ineo quittuor
ordines lapidũ. terni ꝑsingulos uersus distributi sulpti
erant singulis.xii. patriarcharũ nominib. Erant autẽ
catenulȩ aureȩ & uneini aurei. nec non & aurei anuli.
tã ĩ quatuoꝵ sũmitatib rationalis. quã ĩ sũmitatib super¬
humeralis. quȩ catenulȩ ĩ serebant. iungebantꝙ rationalei
et suꝑ humerale superius. inferius uͦ uittis yacintinis sibi
nec tebantur. đ rationale. nunc sũmi pontifices. quos archi¬
uidelic& rotundũ. quasi spera media sit diuisa. & ut pars
una ponat᷑ ĩcapite. ita ut modice uerticis medietatẽ excedat.
habens uittas quȩ c̃uolutȩ sepius conectunt᷑ nefacile dila¬
bant᷑ & hoc quidẽ minoꝵ erat sacerdotũ. Summus aut̃e
pontifex p̃ter pilleum habebat coronã urtam tripliceq.

Expanded text:
coloribus factum erat, quadrangulum, habens mensuram palcoloribus factum erat, quadrangulum, habens mensuram palmi in longitudinem et latitudinem. Erant in eo quatuor ordines lapidum, terni per singulos versus distributi: sculpti erant singulis duodecim patriarcharum nominibus. Erant autem catenulae aureae, et uncini aurei, nec non et aurei annuli, tam in quatuor summitatibus rationalis, quam et in summitatibus superhumeralis, quae et catenulae inserebantur, jungebantque rationale et superhumerale superius, inferius vero vittis hyacinthinis sibi nectebantur. Pro rationali nunc summi pontifices, quos archividelicet rotundum, quasi sphaera media sic divisa, ut et pars una ponatur in capite, ita ut medii verticis medietatem excedat, habens vittas, quae convolutae, saepius connectuntur, ne facile dilabantur: et hoc quidem minorum erat sacerdotum. Summus autem pontifex praeter pileum habebat coronam auream triplicemque,
Abbreviated transcription (Latin):
ut expeditisint dirigendo iaculo. tenendo clipeo libran¬
do gladio qualẽ ttiã cõcbohabuisse legit̾ strictã admen¬
grece poderis. id ẽ talaris uocabatur. habens similitudi¬
& tunica ia cintina. balteo astricit erant. qđ erat einguli
genꝰ exbisso retorta iacinto. purpura acuermiculo opere
plumarui. insimilitudinẽ pellis colubri. latitudinis quattuo
digitorũ. Probalito nunc zonarũ quas romanas appel¬
lant usus receptus est. Suꝑ humerale qđ ebraice ephot di¬
citur. sic aoͥtũ qđ humeros obnuberet cuius contextus
deom̃ib coloribus erat magnitudinis cubitalis .i. usq ad cin¬
gulũ ꝑtingens. amplectens omnẽ locũ pectoris. & ad manꝰ
rationale qđ hebraice dr̃ essim. & grece logion. Eta bebat
auẽ suꝑ humeralẽ in utroq: humero singulos lapides oni¬
ꝗdo ad altare ministrant. Rationale opere polimito
factum erat uixta texturam suꝑ humeralis .i. eis dem

Expanded text:
ut expediti sint dirigendo jaculo, tendendo clypeum, vibranut expediti sint dirigendo jaculo, tendendo clypeum, vibrando gladium, qualem et Joab habuisse legitur, strictam ad menGraece poderis, id est talaris vocabatur, habens similitudiet tunica hyacinthina, balteo astrictae erant, quod erat cinguli genus ex bysso retorta, hyacintho, purpura ac vermiculo, opere plumari, in similitudinem pellis colubri, latitudinis quatuor digitorum. Pro balteo, nunc zonarum, quas Romanas appellant, usus receptus est. Superhumerale quod Hebraice ephod dicitur, sic vocatum, quod humeros obnuberet; cujus contextus de omnibus coloribus erat magnitudinis cubitalis, id est, usque ad cingulum pertigens, amplectens omnem locum pectoris, et ad manus rationale, quod Hebraice dicitur essin, et Graece logion: habebat autem superhumerale in utroque humero singulos lapides onyo ad altare ministrant. Rationale, opere polymito factum erat juxta texturam superhumeralis, id est, eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
ordinati epĩ gaudeant. uł ꝓeiuis custodia om̃potenti dõ p̃ces
essundant. Quare: ꝓinbitũ sit uni hoc facere. innocentius
ꝓptulit fortis et scipso tõt teres atq rotundus. Hinc scquitur
et recte. Namneque in animo bono quicquã inuenis qđ
circulũ Superiort̃ partẽ capitis rasoriorenouam. cũ forti sol¬
licitudine suꝑfluas cogitationes ab animo resetamus: Ininferio¬
re parte corona portamus capilloꝵ.. cumea quȩ scđm mundũ
necessario gubernanda sunt concorditer corequamus
stricta tunica iacintina suꝑhumcrale. racionale. cidaris.
balttum. lamina aurea infronte pontisicis et seminalia linea
Nis om̃ib: pontifex tẽpore sacrificu induebat᷑. Cetis uero mi¬
linea stricta cidari balteo et feminalibus. Reliqua uero
quatuor tantũ summi pontificis erant. Nunc de singulis
et ita erat strictis manicis. ut nulla ei omnino ruga in ess&.
sicut solent milites habere tunicas lineas. sic aptas menbris.

Expanded text:
ordinati gaudeant, vel pro ejus custodia omnipotenti Deo preces effundant. » Quare prohibitum sit uni hoc facere, Innocentius protulit: Fortis, et in seipso totus teres atque rotundus. « Hinc sequitur, et recte: nam neque in animo bono quidquam invenis, quod circulum. » Superiorem capitis partem rasorio renovamus, cum forti sollicitudine superfluas cogitationes ab animo resecamus: in inferiori parte coronam portamus capillorum, cum ea quae secundum mundum necessario gubernanda sunt, cum ratione stricta, tunica hyacinthina, superhumerale, rationale, cidaris, balteum, lamina aurea in fronte pontificis, et feminalia linea. His omnibus pontifex tempore sacrificii induebatur: caeteris vero mitunica linea stricta, cidari, balteo et feminalibus. Reliqua vero quatuor tantum summi pontificis erant. Nunc de singulis et ita erat strictis manicis, ut nulla ei omnino ruga inesset: sicut solent milites habere tunicas lineas, sic aptas membris,
Abbreviated transcription (Latin):
deferat eilinteũ. suꝑ qđ c̃secrandũ ẽ corpus &. sanguis
dñi. deferat illi patenã cũ oblatis. & calicẽ in quo uinũ.
& aquaabeatur. quia delatere dñi ꝓcessit sanguis &aqua.
Facto igitur sacrificio. misteria corporis & sanguinis dm̃
que suꝑsederint adiacono colli genda. uł deportanda sus¬
cipit. Diaconꝰ grece. hebraice leuites. latine assumptiᷤ.
uł minister int̃p̃tat᷑. Assumptꝰ. qr assumit᷑. id ẽ eligitur
ad seruitiũ altaris. Minister. qr ministrat p̃sbitero.
Conit linteũ ĩ altare. ponit panẽ & calicẽ. quȩ nec mit¬
tendi nec auferendi hab& potestẽ presbit̃. sidiaconus
adfuerit. Sicut p̃sbitero officiũ consecrandi conpoe it.
ito licono ministrandi Erebter grect laeine semor dict᷑
nonprorter senec tutt̃ sed propter dignatat̃ honortm.
et noetnis intellegat ea quȩ cantat inmissa uert oignum.
ct iustum est. te igit᷑ et pater noster et ctta ÷. oma cũ¬

Expanded text:
deferat ei linteum, super quod consecrandum est corpus et sanguis deferat ei linteum, super quod consecrandum est corpus et sanguis Domini. Deferat ei patenam cum oblatis, et calicem in quore Domini processit sanguis et aqua. Peracto sacrificio, mysteria corporis et sanguinis Domini, quae superfuerint, a diacono colligenda vel deportanda suscipit. Diaconus Graece, Hebraice Levita, Latine, assumptus vel minister interpretatur: assumptus, quia assumitur, id est, eligitur ad servitium altaris; minister, quia ministrat presbytero. Ponit linteum in altare, ponit panem et calicem, quae nec mittendi, nec auferendi habet potestatem presbyter, si diaconus adfuerit. Sicut presbytero officium consecrandi competit, ita diacono ministrandi. Presbyter Graece, Latine senior dicitur, non propter senectutem, sed propter dignitatem, honorem et nocturnis; intelligat ea, quae cantat in missa. Vere dignum et justum est, Te igitur, Pater noster, et caetera
Abbreviated transcription (Latin):
di habeat in ęcła Illi tradit est coder apicũ diuinor.
ut distinete ad intellegendum diuinas lectiones pro¬
nuntiando pͣło placratꝰ. Erorcissmus grect. latine
eroreista adiurator . Illoꝵ officium est ut ponant
manꝰ super demoniacos. ut ꝑ muocationẽ nominis dĩ
repellant demones ab eis dicentes. adiuro tiert
hoc famtlo dĩ. Istud ministerium ut canone̾ dicunt
nemo debce usurpare nisi qui eundẽ offitium haben̾¬
Aut pr̃bit̃. aut diaconiᷤ. aut subdiaconis. aut exor¬
cista. A colitis grece. litine ceroferarius .i. cerrum
ferens. Illoꝵ offitium est ut deportent cereoᷤᷤ an¬
straxur qđ de tenebris infidelitatis uenimus ad lucem
fidei. & signũ. lȩtitiȩ sit. quatinꝰ subtipo corporalis lu¬
minis lux illa in memoria abeat᷑ dequa dicit᷑. erat lux
uera que in luminat omnẽ hominẽ uenientẽ in huno
subministro. Illius officiũ ẽ ut ministret diacono. id ẽ

Expanded text:
di habeat in ecclesia. Illi traditus est codex apicum divinorum, di habeat in ecclesia. Illi traditus est codex apicum divinorum, ut distincte ad intelligendum divinas lectiones pronuntiando, populo placeat. Acolytus Graece, Latine exorcista, adjurator. Illorum officium est, ut ponant manus super daemoniacos, 492 et per invocationem nominis Dei repellant daemones ab eis, dicentes: Adjuro te, hoc famulo Dei. Istud ministerium, ut canones dicunt, nemo debet usurpare, nisi qui idem officium habent, aut diaconus, aut subdiaconus, aut exorceat. Acolytus Graece, Latine cereoferarius, id est, cereum ferens. Illorum officium est, ut deportent cereos anstretur, quod de tenebris infidelitatis venimus ad lucem fidei, et ut signum laetitiae sit, quatenus sub typo corporalis luminis, lux illa in memoria habeatur, de qua dicitur: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc sub ministro. Illius ministerium est, ut ministret diacono, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
possideat̃ ut possit dicere cumps almista dns pars
heredititis meȩ. Legim in ueteri testamento dñmdi¬
ris se ad morstn. silus leui non dabis hc̃ditate. ego eñi
ero hereditas illoꝵ. Inde clerici dicti. eoqđ de sorit
d̾r et hereditate sint. si regulariter uiuunt. Si aũt
non uiuunt regulariter sicut matimi eleriei. quito¬
tum laicalem habitũ sequunt᷑ cingentes arma & cettra
sacientes que ordo canonic prohibet. illi tales non sunt
clerici Quid ergo sunt: Acefali. idẽ sine capie reli¬
gionis. Eanon grecc latine regula. eoqđ rreto tra¬
mite ducat hominem ad celestem patriam. et inde cano¬
nic regularis. coqđ regulariter debeat iuuere idest
quia suo introitu polluit eam. Deb& &iam custodire
ea quȩ intra çełam sunt ut salua sint. quia illi traditȩ
sunt claues & commissa cura custodiendȩ ac tuende¬
cͦese Nector dicit᷑ alegencdo. coqđ ministcrium legen¬

Expanded text:
possideatur, ut possit dicere cum Psalmista: Dominus pars possideatur, ut possit dicere cum Psalmista: Dominus pars haereditatis meae . Legimus in Veteri Testamento Dominum dixisse ad Moysen: Filiis Levi non dabis haereditatem, ego enim ero haereditas illorum . Inde clerici dicti, eo quod de sorte Dei et haereditate sint, si regulariter vivunt. Si autem non vivunt regulariter, sicut maximi clerici, qui totum laicalem habitum sequuntur, cingentes arma, et caetera facientes, quae ordo canonicus prohibet, illi tales non sunt clerici. Quid ergo sunt? Acephali, id est, sine capite religionis. Canon Graece, Latine regula, eo quod recto tramite ducat hominem ad coelestem patriam, et inde canonicus. Regularis, eo quod regulariter debeat vivere, id est, quia suo introitu polluit eam. Debet etiam custodire ea quae intra ecclesiam sunt, ut salva sint: quia illi traditae sunt claves, et commissa cura custodiendae ecclesiae. Lector dicitur a legendo, eo quod ministerium legen
Abbreviated transcription (Latin):
tissimo usus sciatur ab om̃ib. paulo ĩferius breuit᷑ eos cõme¬
morasse fufficiat. x X X.
lericorum aũt tonsura anatareis fertur sũsis¬
se exordium. Cũ enĩ quis uoto se obligasset. ut ꝑ ie¬
iunium atq aliarũ rerũ obseruantiã se affuger&: ab¬
stinebat ab omi qd̵ in ebriare. & statatũ mentiᷤ a uertere
secratis uocabatur. Implcus autem uoti sui diebus: ueniebat
ad templum dñ. et offerebat ꝓse que lege precipiebatur. ra¬
debatq capillos capitis sui. et barbe. partem ꝙ pilorũ in
flamma altaris cremabat. sicꝙ uoti lib̾ redibat ad ꝓpria
Fertur btatus petrus primus huius modi tonsuram fibi fe¬
cisse ad fimilitudinẽ spinee coronȩ dñi. siue ut clerici ala¬
icis non solum differanti habitu: uerũ etiam tonsura.
ad clericatus ordinẽ ꝑuenit. dĩ hereditas es se debet: quia
hoc debet semꝑ p̃uidere ut dñm pos sideat. et ipse ad nõ

Expanded text:
tissimo usu scitur ab omnibus, paulo inferius breviter eos commetissimo usu scitur ab omnibus, paulo inferius breviter eos commemorasse lericorum autem tonsura a Nazareis fertur sumpsisse exordium. Cum enim quis voto se obligasset, ut per jejunium atque aliarum rerum observantiam se affligeret, abstinebat se ab omni quod inebriare et statum mentis avertere t Domino consecratus vocabatur. Impletis autem voti sui diebus, veniebat ad templum Domini, et offerebat pro se, quae lege praecipiebantur, radebatque capillos capitis sui et barbae, partemque pilorum in flamma altaris cremabat, sicque voti liber redibat ad propria. Fertur beatus Petrus primus hujusmodi tonsuram sibi fecisse ad similitudinem spineae coronae Domini: sive ut clerici a laicis non solum differant habitu, verum etiam tonsura. ad clericatus ordinem pervenit, Dei haereditas esse debet: quia hoc debet semper praevidere, ut Dominum possideat, et ipse a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ceᷤ elegit. Cet̃os uͦ qui in partib erant sacerdotii mino¬
ris qui nunc presbiteratus dicitur: officio fungi p̃cepit.¬
Aui pontificeᷤᷤ singuli cũ sibi subaects̃ sacerdotib ꝑ octo¬
noᷤ ministrarent dies. hoc ẽ a sabato. usq in sabbaturc.
ũq om̃s sacerdotali gradu e̾e̾nt equales. unus tam̃ in esꝰ qͥ
dignior uideretur. speciali reuerentia p̃minens. sũmi sa¬
cerdotᷤ nom̃ haberetur. Ipse aũt rex dauiđ primꝰ dele¬
gauit qui psalms in teplo dñi modulita uoce cantanteꝰ.
animos popłi & sublimitate quȩ dicebant᷑. & suauitate uocis
qua dicebant᷑ oblectarent. & ad amorẽ diuini cultus amplius
accenderent. Nlec de octo gradibus diximus qui uoceris legis
obseruantissime. custodiebant᷑. quos ĩ nouo testam̃to suscepit
ȩcđa. tanto melius quanto & uerius. quia illis om̃a ĩ figura
contingebant. Quos quia notissimi sunt. et quã id singulis
conueniat. quã idue eis insua ordinatione tradit᷑. frequen¬

Expanded text:
ces eligens, caeteros qui in partibus erant sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, officio fungi praecepitqui pontifices singuli cum sibi subjectis sacerdotibus, per octonos ministrarent dies, hoc est, a sabbato usque ad sabbatum. Cumque omnes sacerdotali gradu essent aequales, unus tamen in eis, qui dignior videretur, speciali reverentia praeminens summi sacerdotis nomen haberet. Ipse quoque rex David primus delegavit, qui psalmos in templo Domini modulata voce cantantes, animos populi sublimitate et suavitate vocis, qua dicebantur, oblectarent, et ad amorem divini cultus amplius accenderent. Haec de octo gradibus diximus, qui veteris legis tempore observantissime custodiebantur, quod in Novo Testamento suscepit Ecclesia tanto melius, quanto et verius: quia illis omnia in figura contingebant. Quos, quia notissimi sunt, et quid singulis conveniat, quidve eis in sua ordinatione tradatur, frequen
Abbreviated transcription (Latin):
matã atq sacrã oblationẽ. quã accipiens cõmunicat suꝑ altare.
modũ ex p̃cepto apłici cõminicat. omitẽ populũ. Qualis
autẽ essoe antiquitus conseeratio episcopoꝵ. ostendit iero
euangelista usq aderadam & dionisiũ ep̃os. Presb̃iri. semper
unũ exe electũ & in excelsiori gradu constitutũ epm̃ no
eligant dese. quẽ ĩ dustriũ nouerint. & archidiaconũ uocent.
Irchidiaconꝰ eandẽ consecrationẽ hab& quã c&eridiaconi. sed
electione frm p̃ponit᷑. Item ieronimꝰ suꝑ epłam ad titũ. Antequã
scismata in religione fierent. & dicer&ur inpopulis ego sum
pauli & coera. conmuni presbitero consilio ȩccła regebatur.
Tost quã uͦ unusquisq quos baptizat suos eẽ dicebat non xp̃i.
in toto orbe decretũ ẽ. ut unus dep̃sbiteris electus suꝑ pone¬
r&ur c&eris adquẽ om̃is cura ȩccłȩ ꝑtiner&. et scismatũ

Expanded text:
matam atque sacram oblationem. Quam accipiens communicat matam atque sacram oblationem. Quam accipiens communicat modum ex praecepto apostolici communicat omnem populum. Qualis autem esset antiquitus consecratio episcoporum, ostendit Hieevangelista usque ad Eraclidem et Dionysium episcopos, presbyteri semper unum ex se electum in excelsiori gradu constitutum vel colleligant de se, quem industrium noverint, et archidiaconum vocent. » Archidiaconus eamdem consecrationem habet quam caeteri diaconi, sed electione fratrum praeponitur. Item Hieronymus super Epistolam ad Titum: « Antequam schismata in religione fierent, et diceretur in populis: Ego sum Pauli, et caetera, communi presbyterorum consilio Ecclesia regebatur. Postquam vero unusquisque, quos baptizabat, suos esse dicebat, non Christi in toto orbe decretum est, ut unus de presbyteris electus superponeretur caeteris, ad quem omnis cura Ecclesiae pertineret, et schism
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uͦ in dominica ordinatur.⁊ reliqui ministri
in sabbato sup̃ scriptũ est. Ingrediente apłico in se
sed mox dict᷑ apłi orationẽ. Cantantib R Cgreditur
artdi dia conus cum sub diacono. iacoliti. ⁊ induit electũ
dalmaticã. seualia ⁊ intro ducit eum. Et pontifex.
Cleruᷤ uniuersus. ⁊ pleps consentiens ciuitatiᷤ tũadia¬
acsac̃dotib finitis letanus. surguntꝰ. & benedicit eum.
& uno fundente suꝑ eũ benedictionẽ. reliqui quiad sunt
episcopi manib suis suꝑ caput eiꝰ tangunt. non repperitur
inauctoritate uoeri neq noua. sedneq in romana traditione.
Sed & hoc sciendum ẽ qr reliqui ministri. postantiphonã ad intro¬
itum & orationẽ tunc ordinantur. ep̃i uͦ post responsorium
cantatũ. Quod autẽ aliqui post euagłiũ. c̃seorant ep̃m. non
dicit ullus ordo. Ad cõmunicandũ uͦ porrigit ei pontifeoc for¬

Expanded text:
Quia vero in Dominica ordinatur, et reliqui ministri Quia vero in Dominica ordinatur, et reliqui ministri in sabbato, supra scriptum est. Ingrediente apostolico insed mox dicit apostolicus orationem. Cantantibus egreditur archidiaconus cum subdiaconis et acolytis, et induit electum dalmatica seu casula, et introducit eum et pontifex: Clerus universus, et plebs consentiens civitatis cum adjaac sacerdotibus. Finitis litaniis, surgunt, et benedicit eum. et uno fundente super eum benedictionem, reliqui qui adsunt episcopi, manibus suis super caput ejus tangunt, non reperitur in auctoritate veteri, neque nova; sed neque in Romana traditione. Sed et hoc sciendum, quia reliqui ministri post antiphonam ad introitum et orationem tunc ordinantur: episcopi vero post responsorium cantatum. Quod autem aliqui post Evangelium consecrant episcopum, non dicit ullus Ordo. Ad communicandum vero pontifex porrigit ei for
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ uuiͣ. cugła. deinde confirmat suꝑcorpbeati petri
dehis inculpabile fort. Similiter presterr& diaconi Post
hoc residente pontisice. et ad stante uniuer so clero. intͣ¬
rogit eos qui illũ ad dierunt de conuersatione sua seu
quot annos inuno quoq gradu ministrauit. Demde in¬
terrogat eumsiest de ipsa ȩcła. aut dealia: Et si de alia
est. interrogat utrũ habeat dimissoriã ab ep̃osuo. &
ostensa. recitat᷑ inmediũ. Quo facto subiungit pon
pitalitas. benignitas. & om̃a bona. que do sunt accepi¬
ta. Et pontiser:Uidete fr̃sne aliquã promissionẽ
stcissat uobis. Scim qđ sẏmoniacũ est. & contracano¬
nico. silis rtpondentib absita nobis : introducitur elet¬
tuᷤ ante pontificem ꝓstrato eo in terrã. Qui aplicꝰ. ꝓ¬
tegat nos dñs. Et tunc in terrogat eum de suis ordim¬
b atq instruit decanonica auctoritate ⁊ dicit.
Aua uͦ die que ẽ dominica ꝓcedit pontifex in edam cũ
om̃i ornatu prestolante eũ uniuerso clero. atq populo.

Expanded text:
ia, deinde confirmat super corpus beati Petri de his inculpabilem se fore. Similiter presbyteri et diaconi. Post haec residente pontifice, et astante universo clero, interrogat eos qui illum adduxerunt, de conversatione sua, seu quot annos in unoquoque gradu ministravit. Deinde interrogat eum, sitne de ipsa Ecclesia, aut de alia: et si de alia est, interrogat utrum habeat 493 dimissoriam ab episcopo suo. Quae ostensa recitatur in medium. Quo facto subjungit pontpitalitas, benignitas, et omnia bona quae Deo sunt accepta; et pontifex: Videte, fratres, ne aliquam promissionem fecisset vobis: scimus quod simoniacum est, et contra canones. Illis respondentibus, Absit a nobis, introducitur electus ante pontificem, prostrato eo in terram. Cui apostolicus: Protegat nos Dominus. Et tunc interrogat de suis ordinibus, atque instruit de canonica auctoritate, et dicit: Alia vero die quae est Dominica, procedit pontifex in ecclesiam cum omni ornatu, praestolante eum universo clero atque populo.
Abbreviated transcription (Latin):
alias uirtutes excellit. dequa apłs cõmemoratis
quibus dã uirtutib ait. maior aut hoꝵ ẽ haritas.
Palliũ archiepiscop&. suꝑ omia indum̃ta ẽ ut sãmi¬
na infronte pontificis. Palliũ aut nihil ẽ aliud nisidis¬
erctio int̃ archiepis copis et illox suffraganeis. Tallũ
significat torque. quã solebant legitunt eertantis
accipere. hoc etiã erat lãmina illa ut dixi quã sũm
pontif ex circa tipora ferebat. inqua scriptũ erat
N Est aut̃ interpͣtatio yoch principiũ. be iste. Uau
uita. Et hpassio. idẽ isteẽ principiũ passionis uit e
Passrigit᷑ sunt multi ante xp̃m. sednemo eoꝵ
ꝑsuã passumẽ hominib uitã attulit. Ap̃s uero cuius san¬
gius ĩ cruce fusus ẽ ꝓtotius mundi redẽptione. humano

Expanded text:
alias virtutes excellit. De qua Apostolus, commemoratis alias virtutes excellit. De qua Apostolus, commemoratis quibusdam virtutibus, ait: Major autem horum est charitas . Pallium archiepiscoporum super omnia indumenta est, ut lamina in fronte pontificis. Pallium nihil est aliud, nisi discretio inter archiepiscopum et ejus suffraganeos. Pallium significat torquem, quem solebant legitime certantes accipere. Hoc etiam erat lamina illa, ut dixi, quam summus pontifex circa tempora ferebat, in qua scriptum erat  Est autem interpretatio, Jod, principium, He, iste, Vau vita, et Heth passio, id est: Iste est principium passionis vitae. Passi igitur sunt multi ante Christum, sed nemo eorum per suam passionem hominibus vitam attulit: Christus vero, cujus sanguis in cruce fusus est pro totius mundi redemptione, humano
Abbreviated transcription (Latin):
indutorẽ suuͦ crucifixũ ẽẽ debere mundo iuxta a płm.
mihi munđ crucifixũsẽ et ego mundo. Hab& etiã in
sinistra parte sui simbrias. ꝑsinistra p̃sens uita figurat᷑
quȩ diu̾sis curis habundat. quȩ curȩ significant᷑ ꝑ sim¬
brias sinistrȩ partis E dexterã quȩ simbriis cara fu¬
tura uita exprimit᷑. inqua nullȩ cure sollicitant ani¬
mas sc̃oꝵ. In consutilis etiãt᷑ quia in ecła ł incorde uñiu¬
cuiusq fidelis nulla deb&. eẽ cissura. sed indiscissa fidei in¬
tegritas.
tate᷑ datoris signisicat. Ducoñ quinonẽ indut ualma¬
ca. casula circu̾cint legit. ut expedite possit ministra¬
re uł quia ipsuiẽ ire ad comitatũ propt instantes ne¬
cessitates. Mappula quȩ insilustra parte gestatur.
qua pituita oculoꝵ. et nariur oet̾gim. p̃sentt᷑ uitã
designat inqua suꝑfluos humores patim̃. Casula quȩ
suꝑ om̃ia indum̃ta ponit᷑. significat karitatẽ quȩ

Expanded text:
indutorem suum crucifixum esse debere mundo, juxta Apostolum: indutorem suum crucifixum esse debere mundo, juxta Apostolum: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Habet etiam in sinistra parte sui fimbrias. quae diversis curis abundat; quae curae significantur per fimbrias sinistrae partis; per dexteram, quae fimbriis caret, futura vita exprimitur, in qua nullae curae sollicitant animas sanctorum. Inconsutilis etiam est, quia in Ecclesia vel in corde uniuscujusque fidelis, nulla debet esse scissura, sed indiscissa fidei integritas. tatem datoris significat. Diaconus, qui non est indutus dalmatica, casula circumcinctus legit, ut expedite possit ministrare; vel quia ipsius est ire ad comitatum propter instantes necessitates. Mappula quae in sinistra parte gestatur, qua pituitam oculorum et narium detergimus, praesentem vitam designat, in qua superfluos humores patimur. Casula quae super omnia indumenta ponitur, significat charitatem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
rit usq: infinẽ .h.s.e. Deinde sequit̃ Zonaquȩ cingulũ dr̃
qua restringit᷑ poderis ne laxe ꝑ pedes diffluat. ꝑ quã de¬
signat᷑ discretio omniuuirtutũ Uirtutes enĩsine
discretione. non uirtutes sed uitia sunt. Nauir tutes
in quodã meditullio sunt constitute. sequit᷑ orarium.
Orariũ .i. stola dicit᷑ eo qđ oratoribi idẽ p̃dic atoribus c̃¬
illũ cedat᷑ ammonet qui in illo induit᷑ ut memor sit subiugo
x.p̃i qđ lene et suaue eͣ ẽe se constitutũ Ualmatica quę̧
sequit᷑ obhoc dr̃. eo qđ indalmatiã sit reꝑta Us aut dal¬
maticoꝵ. abeato siluestre papa institut᷑ ẽ. Nã antea co¬
lobiis utebant᷑. Colobiũ uero ẽ uestissine manicis: Signi¬
ficat auͣt in eo qđ ẽ sine manicis unũ quẽq fidelẽ exertũ
eẽ debere adbona oꝑa exercenda. Cũ ergo nuditas brachi¬
oꝵ culparet᷑. ut dixim ab eato siluestro dalmaticarũ
reꝑt ẽ us. Est aut uestimentũ in modũ crucis. monens

Expanded text:
us erit . Deinde sequitur zona, quae cingulum dicitur, qua restringitur poderis, ne laxe per pedes diffluat. Per quam designatur discretio omnium virtutum: virtutes enim sine discretione, non virtutes, sed vitia sunt; nam virtutes in quodam meditullio sunt constitutae. Sequitur orarium. Orarium, id est stola, dicitur eo quod oratoribus, id est, praedicatoribus concedatur. Admonet illum, qui illo induitur, ut memor sit, sub jugo Christi, quod leve et suave est, esse se constitutum. 496 Dalmatica quae sequitur, ob hoc dicitur, eo quod in Dalmatia sit reperta. Usus autem dalmaticarum a beato Sylvestro papa institutus est: nam antea colobiis utebantur. Colobium vero est vestis sine manicis. Significat autem in eo, quod est sine manicis, unumquemque fidelem exercitatum esse debere ad bona opera exercenda. Cum ergo nuditas brachiorum culparetur, ut diximus, a beato Silvestro dalmaticarum repertus est usus. Est autem vestimentum in modum crucis, monens
Abbreviated transcription (Latin):
tistas. qđ signaficat emineo. et suꝑ e̾rcello. coqđ uniũ¬
et eit̃ ploundt homines transtant ad patriam celestẽ. Pons
aut est tabulatuꝰ qđ sit super aquis  xxx .ii.
Qalit̃ ep̃s ordinetur in romana eocła
apło. fitq decretum ab illis. &s ueniunt ad apostolicum
cũ suo electo deserens secum suggestione. hoc est rogatori¬
as litteras. ut eis conseer& ep̃m. Qunc pontifea iubet eũ
inquiri de quatuor capitulis canonicis. hoc est oear sanoqui¬
ta. pro ancilla dosacrata. pro quadrupedib. aut si conui¬
gẽ habuit ex alio uro. qđ grece dicit᷑ deuterogamia¬

Expanded text:
testas, quod significat, emineo, excello: eo quod univetestas, quod significat, emineo, excello: eo quod univeet exemplo, unde homines transeant ad patriam coelestem. Pons autem est tabulatum, quod fit super aquas. CAPUT XXXVII. QUALITER EPISCOPUS ORDINETUR IN ROMANA ECCLESpopulo, fitque decretum ab illis, et veniunt ad apostolicum cum suo electo, deferentes secum suggestionem, hoc est, rogatorias litteras, ut eis consecret episcopum. Tunc pontifex jubet eum inquiri de quatuor capitulis canonicis, hoc est, de arsanoquita, pro ancilla Deo sacrata, pro quadrupedibus, aut si conjugem habuit ex alio viro, quod Graece dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas habebat turrim suã. ĩ qua stabat speculato assidue
ut alonge poss& aspicere. si exercit᷑ uenir& exaliqua
parte. Siuideret exercitũ uenientẽ. statim nuntiabat
ille stabat in altitudine turris. sic ep̃s. uł presbit̾ debent
consistere in altitudine uirtutũ. Sicut enĩ illa turris
ceteras domos excellebat. sic episcopõ. ac p̃sbiterõe uita
debent excellere. utã subiectoꝵ. & sicut ille speculator
nuntiabat aduentũ ostis. ut se p̃uiderent ciues. sic ep̃i.
et presbiteri debent ad nuntiare populis sibi subiectis
aduentũ ne quissimi ostis diaboli. ut se p̃iudeant. ne
eitis laqueo capiant᷑. Speculatores animarũ dedit õs
ep̃os & presbiteros. iuxta qđ ipse dicit ad exechiesẽ pro¬
phetã Eii hominis spcculatorẽ dedite domui isrł
Antistes quasi ante stans .i. ante arã. unde quidã antistes
dicere uolunt. melius tamen dicĩt a uerbo antisto an¬

Expanded text:
civitas habebat suam turrim, in qua stabat speculator assidue, civitas habebat suam turrim, in qua stabat speculator assidue, ut a longe posset aspicere, si exercitus veniret ex aliqua parte; si videret exercitum venientem, nuntiabat statim ille stabat in altitudine turris, sic episcopus et presbyter debent consistere in altitudine virtutum. Sicut enim illa turris caeteras domos excellebat, sic episcoporum et presbyterorum vita debet excellere vitam subjectorum: et sicut ille speculator nuntiabat adventum hostis, ut se praeviderent cives, sic episcopi et presbyteri debent annuntiare populis sibi subjectis adventum nequissimi hostis diaboli, ut se praevideant, ne ejus laqueo capiantur. Speculatores animarum dedit Deus episcopos et presbyteros, juxta quod ipse dicit ad Ezechielem prophetam: Fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel . Antistes quasi ante stans, id est, ante aram. Unde quidam antistitem dicere volunt. Melius tamen dicitur, a verbo, antesto, an
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Saẽdos grece. latine dicit᷑ sacrũ dans. id ẽ scm̃
sacrificiũ offerens dõ. Presbiteri potestatẽ hibent ca¬
tuatuandi baptizandi. infirmos benedicti olei unguine
nis et eruditionis singularitate conspicui. quib: solis ẽ
potestas sacrum crisma conficere. eoq bapti zatorum
frontes signari. et ꝑmanus impositionẽ spm̃ scm̃ illis
tribuerei habent potestatẽ ligandi & saluendi. ꝑ ipsos
quoꝵ publica popłi absolutio indie cenȩ dñi sllepni more
etia presbitr̃ epĩ uocabantur sed posmodũ utili sa¬
tł ꝓuisione constitutũ ẽ. ut hoc nomen soł pontifici¬
b tribuatur. quoꝵ maioris grad̃ excellentia crescait.¬
& minor ordo mensure sue limitem rocognocat.
sicq differentia in uocabulis. sicut p̃celsior locꝰ hono¬
riꝰ. Episcopus grece. latine dicit᷑ suꝑ intendenꝰ.
p̃cepta dĩ custodiant. Antiquis temporib insingulis
ciuitatib erant turres altissimȩ constructȩ. unaqueq

Expanded text:
citur sacrum dans, id est, sanctum sacrificium offerens Deo. Presbyteri potestatem habent catechizandi, baptizandi, infirmos benedicti olei unguine tis et eruditionis singularitate conspicui, quibus solis est potestas sacrum chrisma conficere, et baptizatorum frontes signare, et per manus impositionem Spiritum sanctum illis tribuere. Habent potestatem ligandi atque solvendi. Per ipsos quoque publica populi absolutio in die Coenae Domini solemni more etiam presbyteri episcopi vocabantur: sed postmodum, utili satis provisione, constitutum est, ut hoc nomen solis pontificibus tribuatur, quorum majoris gradus excellentia crescat, et minor ordo mensurae suae limitem recognoscat: sitque differentia in vocabulis, sicut praecelsior locus honoris. Episcopus Graece, Latine dicitur superintendens: Dei praecepta custodiant. Antiquis temporibus in singulis civitatibus erant turres altissimae constructae: unaquaeque
Abbreviated transcription (Latin):
ordo octauus pontificũ. qͥ& principes uocabant᷑ sac̃dotũ.
Suꝑ om̃es enĩ sac̃dotes. uł p̃sbiteros unus constitutus erat
pontifex. coceris om̃ib excellentior. & uelud in sũ ma
retigionis arce locatus adquẽ ceteri respicerent. eiꝰq
iudicium deretumq seruarent. Sciendũ aũt
quia primo unus pontifea iubente dño. ẽ constitu
tuᷤ. Quo decerdente. filius einꝰ eleaxir facerdoti¬
um suscepit. Et hoc mortuo. filius &ꝰ finees sacerdo¬
tii succerfor extitit. sicq usq ad tempora daurd. unuᷤ pꝰ

Expanded text:
ordo Pontificum, qui et principes vocabantur sacerdotum. Super omnes sacerdotes, vel presbyteros unus constitutus erat pontifex, caeteris omnibus excellentior, et velut in summa religionis arce locatus, ad quem caeteri respicerent, ejusque judicium decretumque servarent. Sciendum autem, quia primo unus pontifex, jubente Domino, constitutus est: quo decedente, filius ejus Eleazar sacerdotium suscepit, et hoc mortuo, filius ejus Finees sacerdotii successor exstitit - sicque usque ad tempora David unus post
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑ i. ulaudii. Ni costrati. Si pfroniani. castorii. atq
Sĩplicii. ut isti eoꝵ quoq memoria parit̾ fier& Postea
uͦ eoꝵ nomina reuelata sunt. sollẽmtaᷤ tam̃ ut sta¬
tuta
fuerat. in aliq sẽoꝵ nomine celebris ꝑmansit. Defestiuita te.
scriptũ ẽ ingestis pontificalib. qđ sẽs bonefacius papa quandã domũ
rome pantheon nomine quȩ erat consetrata ĩ honore omniũ
demoniorũ. elimatis om̃ib spurciciis. sacrauerit ȩccłam scȩ ge¬

Expanded text:
tur, id est, Claudii, Nicostrati, Symphoriani, Castorii atque tur, id est, Claudii, Nicostrati, Symphoriani, Castorii atque Simplicii, ut cum istis eorum quoque memoria pariter fieret: postea vero eorum nomina revelata sunt. Solemnitas tamen, ut statuta fuerat, in aliorum sanctorum nomine celebris permansit. CAPUT XXXII. DE Scriptum est in gestis Pontificalibus, quod sanctus Bonifacius papa quamdam domum Romae, Pantheon nomine, quae erat consecrata in honore omnium daemoniorum, eliminatis omnibus spurcitiis, sacraverit ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
dñi descendit cũ altaria. Benedictꝰ es. hanc benedictionẽ
nulla collecta int̃posita seqͥtur. Gła in excelsisdõ. ob sollemp¬
nitatẽ pentecostes. De inde dicit᷑. Os qͥ trib pueris. lectio.
nsola de camino ignis nonflectimꝰ genua. quando nabuchor do¬
nosor. cõpellebat populũ ad orare statuam quã fecerat. ut
separata sit nrĩ oratio: quȩ est aduerũ dm̃ aberrore gen¬
offitium frequenter circa. noc tẽ dominicã sol& fini¬
nis quia trib insignib triumphis excellent̃ re¬
fulsit. Id hoo enĩ uenit ut uiam dño p̃parar&
exẽplo suȩ conuersationis. qui trium phis celebra¬
tur inuigilia eiꝰdẽ. ꝑ. misterium baptismi claruit
in signis. huiꝰ misterii triumphus in prima missa
recolitꝰ. Patireus ꝑ mansit exutero matris. hoc
Seuerus. Seuerianus. Uictorinus. Carpoforus.
quoꝵ nõmina. & dies natał ꝑ incuriã neglectuᷤ. mini¬
me repperiri poterat. Ideo statutũ est. ut in eoꝵ

Expanded text:
Domini descendit cum Azaria. Benedictus es. Hanc benedictionem, nulla collecta interposita, sequitur, Gloria in excelsis Deo, ob solemnitatem Pentecostes. Deinde dicitur: Deus qui tribus pueris. Lectio Erda nostra.  In sola de camino ignis, non flectimus genua, quando Nabuchodonosor compellebat populum adorare statuam, quam fecerat; ut separata sit nostra oratio, quae est ad unum Deum, ab errore genofficium frequenter circa noctem Dominicam solet fienis, quia tribus insignibus triumphis excellenter refulsit. Ad hoc enim venit, ut viam Domino praepararet exemplo suae conversationis, qui triumphus celebratur in vigilia ejusdem. Per ministerium baptismi claruit in signis. Hujus ministerii triumphus in prima missa recolitur. Nazareus permansit ex utero matris: hoc ianus, Victorinus et Carpophorus. Quorum nomina, et dies natalis per incuriam neglectus, minime reperiri poterat: ideo statutum est, ut in eoru
Abbreviated transcription (Latin):
uerbis ꝑagit᷑ ꝑquȩ nr̃is mentibus mors illa pͣciosa artius
cõmendat᷑ Propteria ut iturus ad passionẽ et presurrec¬
tionis ati: ascensionis głam discessur emundo hoc sacra¬
mentũ ultimũ discipulis tradidit. ut memoriã tantȩ
caritatis artius eorũmentib infrigerit: Unde etme
&e mores sumꝰ et taera idẽ est qđ dicit. hoc facite in meam¬

Expanded text:
ur, per quae nostris mentibus mors illa pretiosa arctius commendatur. Propterea autem iturus ad passionem, et per resurrectionis atque ascensionis gloriam discessurus e mundo, hoc sacramentum ultimum discipulis tradidit, ut memoriam tantae charitatis arctius eorum mentibus infigeret. Unde et memores sumus, etc.; idem est, q