comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus est a dño miscd̃ie pietate. Nam ex eo temꝑe initium sacre religionis
sumpsit. et as altiora pietatis fastigia gradib cotidie humilitatis scan-¬
dere uitebatur. et arreptum semel uite iter fidei passib ꝑagere conatus est:
et posteriora obliuiscens se in ant̾iora cum apło excendit. illius u̾siculi ꝑ siñ¬
gulos gradus memor. ibunt sc̃i de uirtute in uͥtutem. quatinus ꝑueniret
ad id qd̾ sequitur. iudebitur deus deoꝵ in syon. p̃ .iiii.taq mox ab initio
conu̾sionis sue tam dura se castigatione constrinxit. ut post longa et diu¬
turna ieiuniã pane ordeiceo cinere cõmixto. et aqua lacrimis temꝑata. fes¬
sum ieiunus corpusculum refocillaret. om̃i deinceps uite sue tempore nil ad¬
mittens lautioris edulii. Et huius cibi sustentaculo bis tantum in ebdo¬
mada sumpto. die scilicet dominica et qͥnta feria deuotus xp̃i achleta ui¬

Expanded text:
tus est a Domino misericordiae pietate. Nam ex eo tempore initium sacrae religionis tus est a Domino misericordiae pietate. Nam ex eo tempore initium sacrae religionis sumpsit et ad altiora pietatis fastigia gradibus cotidie humilitatis scandere nitebatur et arreptum semel uitae iter fidei passibus peragere conatus est et posteriora obliuiscens se in anteriora cum apostolo extendit illius uersiculi per singulos gradus memor «Ibunt sancti de uirtute in uirtutem» quatenus perueniret ad id quod sequitur «Videbitur deus deorum in Sion». Itaque mox ab initio conuersionis suae tam dura se castigatione constrinxit ut post longa et diuturna ieiunia pane se ordeacio cinere cosum jejuniis corpusculum refocillaret. omni deinceps vitae suae tempore nihil admittens lautioris edulii et hujus cibi sustentaculo bis tantum in hebdomada sumpto, die scilicet Dominica et quinta feria devotus Christi athleta vi
Abbreviated transcription (Latin):
Dec lucerna gr̃a dei accensa dutius abscondi potuit. sed hinc patefacta
simien scitatis et p̾dicationis longe late ꝙ ad salutem młtoꝵ sparsit. Nã
itroductos hospites suos cum magno caritatis honore curauit. eisq sibi
ubum dei p̾dicantib cum tota humilitatis intentione audiuit. Nec fiustra
in tram honam semen u̾bi dei sꝑsum est: sed quod aure audiebat. hoc radi¬
citus tode retinebat. et centenos in horrea xp̃ri ut postea luce darius ex
sciate et miraculoꝵ ostensione cdaruit fructus gerinauit. ꝙ.in Agit᷑
de pͥdicatõne famuloꝵ dei et inspiratõne dinine gr̃e compunctus ad lacci¬
mas comĩsus. confessionem suoꝵ fecit pcc̃oꝵ et in conspectu om̃ipotentis
des audenter uenie lacriiis absoluit. qd̾ ignorant̾ adolescentie illecebis
pritsuit. Et qui dñm suscepit in famulis suis hospitalitatis gr̃a suscep¬

Expanded text:
obtinuit. Nec lucerna gratia Dei accensa diutius abscondi potuit sed ut patefacta obtinuit. Nec lucerna gratia Dei accensa diutius abscondi potuit sed ut patefacta lumen sanctitatis et praedicationis longe lateque ad salutem multorum sparsit. Nam introductos hospites suos cum magno caritatis honore curauit eisque sibi uerbum Dei praedicantibus cum tota humilitatis intentione audiuit. Nec frustra in terram bonam semen uerbi Dei sparsum est sed quod aure audiebat hoc radiciter corde retinebat et centenos in horrea Christi ut postea luce clarius et sanctitate et miraculorum ostensione claruit fructus germinauit. Igitur ex praedicatione famulorum Dei et inspiratione gratiae diuinae conpunctus ad lacrimas conuersus confessionem suorum fecit peccatorum et in conspectu omnipotentis Dei ardenter ueniae lacrimis absoluit quod ignoranter adolescentiae inlecebris peccauit. Et qui Dominum suscepit in famulis suis hospitalitatis gratia suscep
Abbreviated transcription (Latin):
Emporib głosissimi regis fraucoꝵ dagoberti. qui et se¬
culari potestate p̾darus. et xp̃riana religione nobilis
esfulsit. qui et optimates suos dignitatib exaltauit.
habitu unri religiosi muenti sunt. Ex quib richarius
enucust. Nors cam nobilib uxta scłm parentib ortus qmͣ morib honeft̃
et om̃i ꝓbitate deuotissimus: ita ut in laica uita quedam p̾sagia future
sc̃tatis gereret. p̃..Contigit autem cum eo tempore quo sigebertus
a rusticis et ppłarib illius loci ꝓpter insolentiam moꝵ non sunt suscepti.
nec digno eoꝵ scĩtati honore tractati. sed magis iniuriis affuctos et obꝑ¬
briis castigatos a finib suis cepunt eos expellere. Quoꝵ uiolentie et sce¬
leratis psumptionib futuris dei famulus richacius obuianit xp̃ri ꝙ ser¬
uos uti nobilem decebat de manib impioꝵ enpuit. cum om̃i benignitate
ueducens iñ domũ suam. deo ꝓuidente ut isti ꝓtegerentur. et ille saluaret᷑.

Expanded text:
emporibus gloriosissimi regis Francorum Dagoberti qui et saeculari potestate praeclarus et christiana religione nobilis effulsit. Nam et optimates suos dignitatibus exaltauit habitu uiri religiosi inuenti sunt. Ex quibus Richariusemicuit, non tam nobilibus iuxta saeculum parentibus ortus quam moribus honestus et omni probitate deuotissimus ita ut in rustica uita quaedam praesagia futurae sanctitatis gereret. Contigit autem illo tempore duos sacerdotesa rusticis et popularibus illius loci propter insolentiam morum non sunt suscepti nec digno eorum sanctitati honore tractati sed magis iniuriis afflictos et obprobriis castigatos a finibus suis coeperunt eos expellere. Quorum uiolentiae et sceleratis praesumptionibus futurus Dei famulus Richarius obuiauit Christique seruos de manibus impiorum eripuit et cum omni benignitate deducens in domum suam Deo prouidente ut isti protegerentur et ille saluaretur
Abbreviated transcription (Latin):
sic sepulture tradite. Qd̃ cum fc̃m fuisset susceptum corpus t̾ra retinuit
nec ultra ꝓiecit. Quidam monachus in monasterio manere non ualens
uiro dei tantum exstitit donec ip̃m iratus abire ꝑmisit. Qui mox ut de
monasterio exiit aꝑto ore draconem in itinere inuenit. Quẽ cum deuora
uult. Currentes autem frẽs draconem minime uiderũt. sed trementẽ atq

Expanded text:
sic sepulturae eum tradite. Quod dum factum fuisset, susceptum corpus ejus terra tenuit, euitate mentis in monasterio manere non ualens, sancto uiro tamdiu institit donec iratus eum abire permisit. Qui mox ut de monasterio exiit, contra se adsistere repente aperto ore draconem in uia inuenit. Quem cum deuorarvult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque
Abbreviated transcription (Latin):
cis iusum. paraliticis gressum. leprosis mundiciam. surdis auditũ. a de¬
monib opp̾ssis restituit sanitatem. Igitur scissimꝰ dñi amandus cursu ii¬
te fideliter ꝑacto. repletus q om̃umi bonoꝵ oꝑũ fructu adueniente scĩssi¬
mi obitus die feliciter migrauit ad xp̃m. Sepultus ꝙ cum maguifico ho¬
nore in loco cui uocabulum est helnone. In quo loco młt̃a fiunt ororu¬
bus ciis bñficia et laudatur ibi ab om̃ib nomen dñi nr̃i ihu xͥ cui est
cum et̾uo patre et spũ scõ. uirtus. honor. et gła. et imꝑiũ. et̾ potestas¬

Expanded text:
cis visum, paraliticis gressum, leprosis munditiam, surdis auditum, a daecis visum, paraliticis gressum, leprosis munditiam, surdis auditum, a daemonibus obpressis restituit sanitatem? Igitur sanctissimus Domini Amandus, cursu fideliter peracto, repletusque omnium bonorum operum fructum, adveniente sanctissimi obitus die, feliciter migravit ad Christum, sepultusque cummagnifico honore in loco cui vocabulum est Helnone, in quo loco multa fiunt orationibus eius beneficia, et laudatur ibi ab omnibus nomen Domini Iesu Christi, cui est cum aeterno Patre et Spiritu sancto virtus et honor, gloria et im
Abbreviated transcription (Latin):
et uim. et cras iubente deo cum ad eum insitandũ ꝑrexero. obuiam mͥ
ꝓcedat et in lectulo iacere non patiatur. Qd̃ ita fcm est. Accepta itaq
ifdem monachus patris benedictione. ita om̃is corꝑis recepit sauitatem
ac si unqmͣ nullam ꝑtulisset lesionem. Adueniente q scõ uiro obuiam
ꝓcessit. atq cum eo loqui cepit. Murti ꝙ sunt uehiementer frẽs qd̾ uiuũ
et incolumen uidebant quem mortuũ fore suspicabantur. Sic uir dñi
amandus indulta uenia ut mores deinceps in melius cõmutaret ãmonu¬
it. atq eum sanũ ad monasteriũ direxit. Alia sunt quidem młta ꝙ ꝑ¬
eum dñs oꝑari dignatus est. sed nobis quidem incognita. deo autẽ nota.
Sed qnͣtum ad nr̃as fidelib narrantib uiris ꝑ latum est. aures si om̃ia
cupiam. ꝓsequi. dies ut opinor anteqmͣ sermo cessabit. Nam et mltas
quas ꝑ eum dñs uͥtutes ostendit non edidi. cum et mortuis uitam. et ce¬

Expanded text:
et vini, et cras, iubente Deo, cum ad eum visitandum perrexero, obviam mihi et vini, et cras, iubente Deo, cum ad eum visitandum perrexero, obviam mihi procedat, et in lectulo iacere non patiatur'. Quod ita factum est. Accepta itaque isdem monachus patris benedictionem ita omni corporis recepit sanitatem, acsi umquam nullam pertulisset lesionem. Advenienteque sancto viro, obviam processit atque cum eo loqui coepit, miratique vehementer fratres, quod vivum et incolomem videbant, quem mortuum fore suspicabantur. Sie vir Domini Amandus, indulta venia, ut mores deinceps in melius commutaret, admonuit atque eum sanum ad monasterium direxit. 26. Alia quidem sunt eum Dominus operare dignatus est, nobis quidem incognita, Deo autem nota; sed quantum ad nostras, fidelibus narrantibus viris, perlatum est aures, si omnia cupiam persequi, dies, ut opinor, antequam sermo cessabit. Nam quas per eum Dominus virtutes non ędidit, cum et mortuis vitam, cae
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃i iam carne p̾mortua in solo pectore uitalis anhelabat sp̃s. te¬
nii q flatu confiteri ut ualebat nitebatur. qd̃ ꝓpt̾ mnobedientiam
et contumatiam hec ꝑpeti merebatur. Igitur p̾fato monacho fres
misso in naui ad monastenum cui uocabulum maiores indidere helnonem
ad uirum dei asddux̾unt amandũ. Cunq iam uesꝑascente die finita missa¬
tum uł etiam uesꝑtinarum sollempnia. idem uir dñi ad reficiendũ se uix¬
ta morem fecisset. subito ei nuntiatũ est. qualiter isdem monachus egrota¬
ret. lenit̾ q ut auint arcideus dixisse fertur. Adhuc maiora sustinebit ꝑi¬
cula. quia ualde iactantie uł mobedientie deditus erat. Sed tamen p̾s¬
biterũ quenidam fidelem uirũ ad se cuocari p̾cepit. eidem ꝙ monacho
calicem uim et fraginen panis ꝑ eiundem transmisit p̾sbit̾um ei q
mandauit dicens. WUade et dic monacho ilłi ut sumat ꝑtem panis isti

Expanded text:
omni iam carne praemortua, in solo pectore vitalis anelabat spiritus, teomni iam carne praemortua, in solo pectore vitalis anelabat spiritus, tenuique flatu confiteri, ut valebat, nitebatur, quod ob inoboedientiam et contumatiam haec perpeti merebatur. Igitur praefato monacho fratres misso in navi ad monasterium, cui vocabulum maiores indidere Helnonem, ad virum Dei adduxerunt Amandum. Cumque, iam vesperascente die, finita missarum vel etiam vespertinarum sollemnia, idem vir Domini ad reficiendum iuxta morem isset, subito ei nuntiatum est, qualiter hisdem monachus egrotaretur, leniterque, ut aiunt, adridens, dixisse fertur; 'Adhuc maiora sustenebit pericula, quia valde iactantiae vel inoboedientiae deditus erat'. Sed tamen presbiterum quendam fidelem virum ad se evocare praecepit, eidemque monacho calicem vini et fracmen panis per eundem transmisit pręsbiterum eique mandavit, dicens: 'Vade et die monacho illi, ut sumat partem panis istius
Abbreviated transcription (Latin):
dus eam ad se uocans signũ crucis suꝑ oculos eius impͥmens. inuoca¬
to q xp̃ri nomine pͥstine reddidit sanitati. instrudamq qualiter se ag̾e
deb̾et relinquens om̃ib dieb uite sue caste atq sobrie se exhibuit et
correction̾em uitam dem̃ceps gerens. mores cõmutauit in melius. Hoc
quoq qd̾ ad cumulũ laudis eius dñs ostendere dignatus est. ñ uidetur
silentio contegi. Quodam itaq tempore cum cuidam monacho uideli¬
cet p̾posito monasterii sui chrodobaldo cognomine ꝑmissum fuisset.
ut uehicula ad uinũ in usib fr̃m monasterio deferendũ p̃̾parare deb̾et
dicitur inobediens extitisse. sed eum node eadem ultio diuina subse¬
cuta est. Nam eo iter agente. ut ad uirũ dei ꝑgeret excusationis
causa qd̃ uehicula non haberet ita dicitur om̃i corporis compage
paralisi dissolutum. ut nec manũ quidem nec pedem posset mouere.

Expanded text:
dus eam ad se advocans, signum crucis super oculos eius inprimens, invocadus eam ad se advocans, signum crucis super oculos eius inprimens, invocatoque Christi nomine, pristinae reddidit sanitati; instructamque, qualiter se agere deberet, relinquens, omnibus diebus vitae suae caste atque sobrie se exhibuit, et correctiorem vitam deinceps gerens, moresque commutavit in melius. 25. Hoc quoque, quod ad cumulum laudis eius Dominus ostendere dignatus est, non videtur silentio contegi. Quodam itaque temporae cum cuidam monacho, videlicet praeposito monasterii sui, Chrodobaldo cognomine, per missum iussisset, ut vehicula ad vinum in usibus fratrum monasterio deferendum praeparare deberet, dicitur inoboediens extitisse. Sed eum nocte eadem ultio divina subsecuta est. Nam eo iter agente, ut ad virum Dei pergeret excusationis causa, quod vehicula minime haberet, ita dicitur omni corporis conpage paralisi dissolutum, ut nec manum quidem vel pedem posset moveri;
Abbreviated transcription (Latin):
ei hec cecitas aduenisset. Respondente illa qd̃ non ob causam aliam
ei ip̃a cecitas aduen̾at. nisi qd̃ auguria uł ydola semꝑ coluerat. in¬
suꝑ ostendente ei locum in quo p̾dictum ydolum adorare consueuerat
scilicet arborem que erat demoni dedicata uir dñi ait. Non miror si
ꝓ hac stultitia facta sis ceca. sed admiror clementiam dñi q̃ te tam diu
expectando sustinet. ut cum factorem et redemptorem tuũ adorare
debeas. adoras demones et ydola muta que nec tibi nec sibi possũt
ꝓdesse. Nunc igitur accipe securem et hanc nefandem arborem qnͣ¬
totius suctidere festina. ꝑ qmͣ et lumen amisisti corꝑis. et anime ꝑ¬
didisti salutem. Confido enuim quod si firmit̾ credideris. lum̃ pͥstinũ a
dño consequi possis. Deducta autem puelle sue manib ad arborem ci¬
tius mulier ꝑrexit. atq eam absidere conabatur. Tunc uir dñi aman¬

Expanded text:
ei haec caecitas evenisset. Respondente illa, quod non ob causam aliam ei haec caecitas evenisset. Respondente illa, quod non ob causam aliam ei ipsa caecitas evenerat, nisi quod auguria vel idola semper coluerat, insuper ostendente ei locum, in quo praedictum idolum adorare consueverat, scilicet arborem, quae erat daemoni dedicata, vir Domini ait: 'Non miror, si pro hac stultitia caeca facta sis, sed admiror clementiam Domini, qui te tamdiu expectando sustentat, ut, cum factorem et redemptorem tuum adorare debeas, adoras daemones et idola muta, quae nec tibi nec sibi possunt prodesse. Nunc igitur accipe securem et hanc nefandem arborem quantotius succidere festina, per quam et lumen amisisti corporis et animae perdidisti salutem; confido enim, quod si firmiter credideris, lumen pristinum a Domino consequi possis'. Educente autem illa puellae suae inanibus, ad arborem citius mulier perrexit atque eam excidere conabatur. Tum vir Domini Aman
Abbreviated transcription (Latin):
nebrose obcexunt nubes. ita ut ꝑsectores ip̃i qui ad int̾ficiendũ eum
fuerant missi amisso lumiñe nichil penitus uiderent. spẽ ꝙ uite uulum
habentes ꝓstrati pedib sc̃ uii ueniam postulabant. etꝰ ut eos uinos
abire sineret humilit̾ dep̾cabantur. Tunc uir dñi ad consueta retucurit
pͥsidia selicet ad or̃onũ auxilia. ꝓfusis ꝙ in or̃one lacrimis temdiu oro¬
ni icubuit. donec reddita serenitate. lumine etiam apparitores recepto
non absq metu uł stupore ad ꝓpͥa reu̾terentur. Tali ꝙ ꝑculsi timore
rante didici. Quadam die dum uir dñi amandus in pago belloacen¬
se u̾bum dñi p̾dicaret. ꝑuenit ad quenidam locum cui uocabulum est
rosento secus oranuam fluuiũ. Erat q ibi quedam mulier ceca que
longo iam tempore amisso lumine nichil p̾ter tenebras agnou̾at.
Ingressus autem uir dñi domũ illius cepit ꝑcunctari ab ea qualiter

Expanded text:
nebrosa obtecuit nubis, ita ut apparitores, qui ad interficiendum eum nebrosa obtecuit nubis, ita ut apparitores, qui ad interficiendum eum fuerant missi, amisso lumine, nihil penitus viderent, spemque vitae nullam habentes, prostrati pedibus sancti viri, veniam postolabant, et ut eos vivos abire sineret, humiliter depraecabantur. Tunc vir Domini ad consueta recurrit praesidia, scilicet ad orationum auxilia: profusis in oratione lacrimis, tamdiu orationi incubuit, donec, reddita serenitate, lumine etiam apparitores recepto non absque metu vel stupore ad propria reverterentur; talique perculsi timore rante, didici. Quadam die, dum vir Domini Amandus in pago Belloacinse verbum Domini praedicaret, pervenit ad quendam locum, cui vocabulum est Rosonto, secus Oronnam fluvium, eratque ibi mulier quaedam caeca, quae longo iam tempore, amisso lumine, nihil praeter tenebras agnoverat. Ingressus autem vir Dei domum illius, coepit percunctari ab ea, qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
In quo uir dm̃i sagaci incentione cepit edificare cenobiũ. Mũmolus
autemi quidam ozuidisis urbis antistes. ualde ferebat moleste qd isdem
uir dei eindem locũ impetrau̾at a rege. I nuidieq fassib accensus eum¬
dem intum dei extinguere conabatur. missis agilib uitis ut eudem ui¬
rum dei a loco ip̃o contemptibiliter iniuiriis affectum eic̾ent. aut certe in
eodem loco necarent. Uenientes ꝙ ad eum ministri simulato dolo dixunt
qd ei aptũ locũ ad construendim monasteriũ ostendere deb̾ent. tantũmodo
cum illis illuc ꝓperare debcret. Sed eoꝵ fallacia reuelante deo latere non
potuit. Cunq eum ad p̾dictum locum deducere simularent. non inscius
uir dñi amandus quo in loco cum interimere dispon̾ent. tandem ꝑuene¬
cunit ad suꝑ ciliũ montis ut eum ibi capite trumcarent. Dir etiam dñi su¬
is hoc ante indicare noluit. quia ad martyriũ libentissime ꝓperabat. S
subito orta tempestate pluuia. grandine. omnẽ illius locum montis te¬

Expanded text:
in quo vir Domini sagaci intentione coepit aedificare coenobium. Mommolus autem quidam Ozidinsis urbis antestis valde ferebatur moleste, quod isdem vir Domini eundem locum impetraverat a rege, invidiae que facibus accensus, eundem virum Domini extinguere conabatur, missisque agilibus viris, ut eundem virum Dei a loco ipso contemptibiliter iniurias adfectum eicerent aut certe in eodem punirent loco. Venientesque ad eum ministri, simulato dolo, dixerunt, quod ei locum aptum ad construendum monasterium ostendere deberent; tantummodo cum illis illuc properare deberet. Sed eorum fallacia, revelante Deo, latere non potuit. Cumque eum ad praedictum locum deducere simularent, non inscius vir Domini Amandus, quo in loco eum interimere disponerent, tandem pervenerunt ad supercilium montis, ut eum ibi capite truncarentur. Vir etiam Domini suis hoc ante indicare noluit, quia ad martyrium libentissime properabat. Sed subito, orta tempestate, pluvia grandineque, omnem illius locum montis te
Abbreviated transcription (Latin):
transmitteret quem sc̃s gratanter accepit et coruo cuidem qui de manibus
euis panem accipere conseruat ip̃m ꝓiecit dicens. In nomine ihũ xp̃ri hũc
Tunic coruus aꝑto ore expansis alis contra eundem. panem ceꝑit discurre¬
re atq crocitare ac si aꝑte diceret et obedire se uelle et cam̃ iussa implere
pus magistri necare non potuit se ad extinguendas discipuloꝵ animas

Expanded text:
transmitteret. Quem sanctus gratanter accepit et coruo qui de manu eius panem accipere solebat proiecit dicens: «In nomine domini, tolle hunc  Tunc corvus aperto ore, expansis alis circa eumdem panem coepit discurrere, crocitare, ac si aperte diceret, et obedire se velle, et tamen jussa implere uia magistri corpus necare non potuit, se ad exstinguendas discipulorum animas
Abbreviated transcription (Latin):
nobis tradita sumamus exordium. et ad posteritatis memoriam relin
regis pulchro decore i̾maret. et uelut splendor quidam luminis mundo
huic obfulsisset. et odoris sui flagrantia longe lateq complesset. fc̃m
est ut ep̃s sacer cuius paulo suꝑius fecimꝰ mentionem. głoso excessu mi
in unum. atq alius de alio ut fieri solet cum talib conclamarent. et ꝑs¬

Expanded text:
nobis tradita sumamus exordium, et ad posteritatis memoriam relinqnobis tradita sumamus exordium, et ad posteritatis memoriam relinqregis pulchro decore vernaret, et velut splendor quidam luminis mundo huic effulsisset et odoris sui fragrantiam longe lateque complesset, factum est ut episcopus sacer cujus paulo superius fecimus mentionem glorioso excessu migin unum, atque alius de alio ut fieri solet cum talibus  Al., in t
Abbreviated transcription (Latin):
nuat. iugiter fundit p̾ceps ꝓ egro. Pactis qͥnq dieb rex magis mag̾
ꝙ ꝓ diuis ad mortem delabitur. Tum a consodalib sacerdos rogatur
ut minimam obtemꝑandam mediam ciboꝵ capiat ꝑcitatem. Non come¬
dam inquit. donec sospitatem pͥncipis obtinere queam a xp̃ro dño cui ser¬
uio. Nii uero cum eum pͥncipem iamq sp̃u deficientem et pene exanimem
longene medie frustra corpus in sontem damitarent affligere. ille cuius
salus in dño fortit̾ ꝑdurabat. pollicetur dieb septem expletis pͥncipi
pͥstino recepto uigore. cum eodem cet̾is q sodalib cibum esse sumꝑturum.
Itaq dies adest. uotis om̃ium expectata. Sacerdotis ꝓmissa complentur.
pͥncipi uelox medela tribuitur. Om̃ium manib głoso triumpho sacerdos
arollitur. et regali conuiuio magnis honorib euocatur. Erat quippe
mus. nunc a nr̃is temꝑib ꝑte qmͣ inspeximꝰ. ꝑte u̾o a condiscipulis nr̃is

Expanded text:
nuat, jugiter fundit preces pro aegro. Peractis diebus quinque rex magis magisque nuat, jugiter fundit preces pro aegro. Peractis diebus quinque rex magis magisque proclivius ad mortem dilabitur. Tum a consodalibus sacerdos rogatur, ut nimiam ob temperandam inediam ciborum capiat parcitatem. Non comedam, inquit, donec sospitatem principis obtinere queam a Christo Domino, cui servio. Hi vero cum eum principe jam spiritu deficiente et pene exanimi, longaeva inedia frustra corpus insons clamitarent affligere, ille cujus salus in Deo fortiter perdurabat, pollicetur, diebus septem expletis, principem, pristino recepto vigore, cum eodem caeterisque sodalibus cibum esse sumpturum. Itaque dies adest votis omnium exspectata: sacerdotis promissa complentur, principi velox medela tribuitur, omnium manibus glorioso triumpho sacerdos attollitur, et regali convivio magnis honoribus evocatur. Erat quippe mus, nunc a nostri temporis parte quam inspeximus, parte vero a condiscipulis nostris
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam. et om̃ia apponentur uobis. Rerordamini illud ꝓpheticum.
Inquirentes autem dñm. non deficient om̃i bono. Nimirimi tanta ei
subito a fidelib ciboꝵ opulentia mittebatur. ut non solum absinde
illo cencuplicato fenore qd̾ suis discipulis. retributor fidelis ꝓmiserat.
absq humana gla se accepisse gauderet. Tandem euolutis dieb pau-¬
tem festinat. Interea regnia repentino luctu ꝑculsa. mouilia ꝓiit. ue¬
stimenta dirumpit. ccines ꝙ genas qꝙ dilacerat. et iam quasi amissum
coniũgem deflet. Turbatur domus. iunguntur plauctib dñe lacrime
famulanĩ. Ad beatissimũ uirum concuitunt genib se adherent scis.¬
lacrimis pedes rigant. ut regia ꝓ salute pius sacerdos orationem dño fun¬
deret. Is autem cuius spes in om̃ipotente deo consistebat. irrigat fletibus
uultum. ac pectore tonso egra suspiria ꝓtrahit. uigiliis ieumiis q conti¬

Expanded text:
justitiam ejus, et omnia apponentur vobis. Recordamini illud propheticum: justitiam ejus, et omnia apponentur vobis. Recordamini illud propheticum: Inquirentes autem Dominum non deficient omni bono . Nimirum tanta ei subito a fidelibus ciborum opulentia mittebatur, ut non absurde illud centuplicarum fenus quod suis discipulis Retributor fidelis promiserat absque humana gloria se accepisse gauderet. 10. Tandem, evolutis diebus pautem festinat. Interea regina, repentino luctu percussa, monilia projicit, vestimenta dirupit, crines genasque dilacerat, et jam amissum quasi conjugem deflet. Turbatur domus, junguntur planctibus dominae lacrymae famularum. Ad beatissimum etenim virum concurrunt, genibus adhaerent, sanlacrymis pedes rigant, ut regia pro salute pius sacerdos orationem Domino funderet. Is autem, cujus spes in omnipotente Deo consistebat, irrigat fletibus vultum, ac, pectore tunso, aegra suspiria protrahit, vigilias jejuniaque conti
Abbreviated transcription (Latin):
tirice urbis ep̃o. a theodorico pͥncipe. ut sibi licentia daretur ꝑticipati¬
onem docendi ei in eccł̃ia tradere. eo qd̃ ad ip̃m dotrine gr̃a multitudi¬
nes conuolarent. nec mora regia refertur auctoritas. ut decisa cesariẽ
cdericatus susciꝑet onus. et succedentib gradib. anno et eo ampliũs
Interea magis magis ꝙ signoꝵ gr̃a cingebatur. Et cum a fidelibus
dothario pͥncipi hoc fuisset suasum. ilico ep̃m poscit. ut ꝓ salute sua
ac exercitus sui licentia daretur. ut uir beatus in suis castris abbatis
officio potiretur. Deniq cum in suis suoꝵ ꝙ om̃ium sumꝑtib mini¬
stratio fieret triduana sufficientia uius diei seruata. reliqua indigen¬
tib erogabat. Cumꝙ sui metu necessitatis musitarent oculum inquit
mentis ur̃e o filii in dño figite saluatore. regnum eius pͥmũ querite et

Expanded text:
turicae urbis episcopo a Theoderico principe, ut sibi licentia daretur participatituricae urbis episcopo a Theoderico principe, ut sibi licentia daretur participationem docendi ei in ecclesia tradere, eo quod ad ipsum doctrinae gratia multitudines convolarent; nec mora, regia defertur auctoritas ut, decisa caesarie, clericatus susciperet onus. Et succedentibus gradibus, anno et eo amplius ptravit. 9. Interea magis magisque signorum gratia cingebatur; et cum a fidelibus Clotario principi fuisset suasum, illico ab episcopo poscit ut pro salute sua ac exercitus sui licentia daretur, ut vir beatus in suis castris abbatis officio fungeretur. Denique cum in suis suorumque omnium sumptibus ministratio fieret triduana, sufficientia unius diei servata, reliqua indigentibus erogabat. Cumque sui metu necessitatis mussitarent: Oculos, inquit, mentis vestrae, o filii, in Domino figite Salvatore. Regnum ejus primum quaerite et
Abbreviated transcription (Latin):
discere uult. breuit̾ post paululum in suis ostendem᷑ locis. Clarescere
interea signis. et uirtutũ cepit miraculis adornari. Nam et egros
in scl̃ari positus habitu. oratione curabat. et demones u̾bo fugabat.
uorem latere cupiebat. ne quod scl̃i huiꝰ aura fauoris erumperet. et
aures suas arrogantie pollutione macularet. Igitur cum hec ab eo¬
dem gererentur. et ꝑ gestoꝵ bonitatem tacita quadam p̾dicatione dei
ñi u̾itas nosceretur. cumq plerũ ꝙ ut assolet alios pie credentes. ꝑ
qd̾ scriptum est in genesi. quia egyptus erant tenebre crasse et palpa¬
biles. filiis auteni israel erat lux om̃ib suis. ꝑgit nichilominꝰ deus ñr.
magnificari in scõ suo. et cepte uͥtutis opus ꝓsꝑiorib successib ꝓpa¬
sub are ponitur occidentis ꝑagrans euolasset. poscente austregisilo bi¬

Expanded text:
discere vult, breviter post pauca in suis ostendemus locis. 7. Clarescere discere vult, breviter post pauca in suis ostendemus locis. 7. Clarescere interea signis et virtutum coepit miraculis adornari. Nam et aegros in saeculari adhuc positus habitu oratione curabat, et daemones verbo fugabat deret. Quod humanum favorem latere cupiebat, ne qua saeculi hujus aura favoris erumperet, et aures suas arrogantiae pollutione macularet. Igitur cum haec ab eodem gererentur, et per gestorum bonitatem tacita quadam praedicatione Dei nostri veritas nosceretur; cumque plerumque ut assolet alios pie credentes splquod scriptum est in Genesi, quia Aegyptiis erant tenebrae crassae et palpabiles, filiis autem Israel erat lux in omnibus suis , pergit nihilominus Deus noster magnificari in sancto suo, et coeptae virtutis opus prosperioribus successibus propan partem quae sub axe ponitur Occidentis peragrans evolasset, poscente Austregisilo Bi
Abbreviated transcription (Latin):
in eccł̃ia de qua diximꝰ. cum duob pu̾is uigilanti atq in or̃one ꝓnus in¬
cumbenti. cum mentis sue contemplatõnem in ꝓfinidiorib tota depen¬
deret delectatione sp̃s duo tet̾rimi in manes ethiopum uultui similes. ap¬
p̾hensos singulos pueros. ab eccł̃ia uiolent᷑ trahere intebantur. Tandẽ
uir dei post tergum manib eulantes repperit suos. Intuetur tetros.
manũ eleuat contra adu̾sarios. Iamq pueros ui abstrahentes: cum fo¬
ras egressum p̾riꝑent. dei sacer uexillum depͥmit crucis. Ilico t̾ris cruen¬
tis ꝙ elapsis. pueri sospites remanserunt. Ex eo igitur temꝑe. illius
totius bonitatis emulus. et u̾itatis inimicus. salinti ꝙ humane hostiᷤ
om̃ia molimina contra dei militem u̾sans. quem mente corrumpere ñ
ualuit minis fantasticis nititur det̾rere. De quo si quis exploratus

Expanded text:
obus pueris vigilante atque in oratione pronius inobus pueris vigilante atque in oratione pronius incumbente, cum mentis in profundioribus tota dependeret delectatio, spiritus duo teterrimi immanes, Aethiopum vultui similes, apprehensos singuli pueros ab ecclesia violenter trahere nitebantur. Tandem vir Dei post tergum magnis clamoribus ejulantes reperit suos. Intuetur tetros, manum elevat contra adversarios, jamque pueros vi abstrahentes cum foras egressum praeriperent, Dei sacer vexillum depromit crucis. Illico tetris cruentisque elapsis, pueri sospites remanserunt. Ex eo igitur tempore ille totius bonitatis aemulus et veritatis inimicus, salutisque humanae hostis, omnia molimina contra Dei militem versans, quem mente corrumpere non valuit, minis phantasticis nititur deterrere. De quo si quis exploratius
Abbreviated transcription (Latin):
ria ministrare ꝓfligatis non solum sermone et cohortatione. ꝑfc̃e et
sp̃ualis dodrine. uerum officiis ac ministris multos e uinculoꝵ penis et
squalorib lib̾are. Ecdesia erat quedam a ꝑentum haut longe posita do¬
mo. ut pote ab hospitib pene diruta. ubi dericoꝵ et ppłi nulla erat fre¬
q̃ntia. Ibi cum beati uiri crebra fierent or̃onum lucra. qui quidem iactan¬
tie uitans attingere fomitem. silentia nodium ꝓfunda cum fierent. dã
uestimentis indutus. quib moris est uti ꝑegrinantib inermis sacris
or̃onib ꝑnoctare ꝑgebat᷑. Et labore scõ hec ꝑficiendo sompnis spretis
mertib. dulci meditatione transacta. cum rosee lucis splendor mundum
irradiaret. rursus scl̃arium tegminib ornabatur. Et ita sc̃m suũ ꝓposi¬
tum elaborabat occultare. Hec fuerunt illius pͥma pu̾lia rudimenta.

Expanded text:
ria ministrare, profligatis non solum sermone et exhortatione perfectae et ria ministrare, profligatis non solum sermone et exhortatione perfectae et spiritualis doctrinae, verum suis officiis ac ministeriis multos e vinculis, poenis et squaloribus, liberare. 5. Ecclesia erat quaedam a parentum haud longe posita domo, ut pote ab hostibus pene diruta, ubi clericorum et populorum nulla erat frequentia. Ibi cum beati viri crebra fierent orationum lucra, qui quidem jactantiae vitans attingere fomitem, silentia noctium profunda cum fierent, clam vestimentis indutus quibus moris est uti poenitentibus, armatus sacris orationibus, pernoctare pergebat, et labore sancto somnis spretis inertibus, dulci meditatione transacta, cum roseae lucis splendor mundum irradiaret, rursum saecularium tegminibus ornabatur, et ita sanctum elaborabat propositum occultare. Haec prima puerilia rudimenta,
Abbreviated transcription (Latin):
cabat. ante om̃ia precepta enuangłica et nocem saluatoris. sũmo amo¬
re et studio esse censebat. Nam et si iuuenilis quidem et minus ꝑfecti
sensus fortasse uideretur. tamen ꝑfectissime castitatis inditium continẽs
dignitatem collocauit. Et ita demum reliquas super hec ꝑrexit edia¬
care uͥtutes. et scd̃m enuangelioꝵ scilicet fidem quo uoce saluatoris depro¬
mitur exortatio. quia sunt einuichi qui se castrau̾unt ꝓ regno dei. spreta
coniugii copula ꝓpositum obtinuit castitatis. Certe qnͣtum ꝑ eoꝵ relatõ¬
nem cognouimꝰ. qui ei a pueritia usq in temꝑib nr̃is comites ministriue
fuerunt. nichil aliud in scl̃ari adhuc positus habitu uisus est agere. qmͣ
monasteria construere. basilicas extollere. oꝑe nouo. eccl̃ias restaurare
dirutas. miseris auxilium fre. pauꝑibz egentib ꝙ de suis opib necessa¬

Expanded text:
cabat. Ante omnia, praecepta evangelica et vocem Salvatoris summo amocabat. Ante omnia, praecepta evangelica et vocem Salvatoris summo amore et studio implenda esse censebat. Nam etsi juvenilis quidem et minus perfecti sensus fortasse videretur, sed perfectissimae castitatis indicium continens, a collocavit. Et ita demum reliquas super hoc perrexit acare virtutes, et secundum Evangeliorum scilicet fidem, qua voce Salvatoris depromitur exhortatio, quia sunt eunuchi qui se castraverunt pro regno Dei , spreta conjugii copula, propositum obtinuit castitatis. 4. Certe quantum eorum relatione cognovimus, qui ei a pueritia usque in tempora nostra comites ministrive fuerunt, nihil aliud in saeculari adhuc positus habitu visus est agere, quam monasteria construere, basilicas extollere, opere novo ecclesias restaurare dirutas, miseris auxilium ferre, pauperibus egentibusque e suis opibus necessa
Abbreviated transcription (Latin):
parentib. ciuiũ pene pͥmorib. castris regalib altus.
biturice fuit egregius pastor. et nunc głoso excessu
patronus effectus. Qui in flore etatis pͥmene xp̃ri
militiam laqueis scli ruptis ꝑseu̾antie definitione sus¬
cepit. Et intantum capescende religionis ꝓpositum.
ad huc puerulus uir bs̃ exarserat. ut ita dicam si ꝑse¬
cutionis tempus non defuisset. ꝑiculis se sponte p̾ceps ibi gereret. Hic
iam lectionib cepit se in diuinoꝵ uoluminum mancipari. et in eruditio¬
nib fidei semetip̃m insignit̾ exercere. Deniq ꝓ iuuenilib repͥmendis cu¬
piditatib et sapientie ꝓfectib adipiscendis. or̃onib se et abstinentie
frenis constͥngebat. Et ita ei ab ip̃is cumabulis eccłiastica regula in obser¬
uantia honorabilis fuit. ut młtoꝵ iuuenũ ac senum ad euni confluentium
turbas de fidei nr̃e religione stiscitantib. ñ solum ad fidem conu̾teret. ue¬
tum etiam ꝑfecte uite institutionib informaret. Manifeste autem ade

Expanded text:
arentibus, civium pene primoribus castrisque regalibus altus, Bituricae fuit urbis egregius pastor, et nunc glorioso excessu patronus est effectus. Qui in flore aetatis primaevae Christi militiam laqueis saeculi ruptis perseveranti definitione suscepit, et in tantum capessendae religionis proposito adhuc puerulus vir beatus exarserat, ut ita dicam si persecutionis tempus non defuisset, periculis se sponte praeceps ingereret. Hinc jam lectionibus coepit divinorum voluminum mancipari, et in eruditionibus fidei semetipsum insegniter exercere. Denique pro juvenilibus reprimendis cupiditatibus et sapientiae profectibus adipiscendis, orationibus se et abstinentiae frenis constringebat; et ita ei ab ipsis cunabulis ecclesiastica regula in observantia honorabilis fuit, ut multorum juvenum ac senum ad eum confluentium turbas de fidei nostrae religione sciscitantes, non solum ad fidem converteret, verum etiam perfectae vitae institutionibus informaret. 3. Manifeste autem ei a
Abbreviated transcription (Latin):
bi crebrescentib signis et mlt̾is ad eum uenientib duodecim monasteria
construxit. In uno autem illoꝵ quidam monachus erat qui diu in or̃one es¬
se non poterat. Sed orantib aliis mox foris exibat et aliqua t̾rena et¬
uarrasset iuit illuc et uidit qd̾ illum monachũ qui manere in or̃one nõ
pot̾at. quidam niger puerulus ꝑ uestimenti fimbriam foras trahebat.
ꝓ sui cecitate uirga ꝑcussit et extunc ĩmobilis in or̃one ꝑmausit. Sic¬

Expanded text:
bi crescentibus signis et multis ad eum uenientibus, duodecim monasteria construxit. In uno autem illorum quidam monachus erat qui diu in oratione esse non poterat, sed orantibus aliis ipse semper exiens aliud facedixisset, iuit illuc et uidit quod illum monachum qui stare in oratione non poterat quidam niger puerulus per uesnedictus uirga percussit et ex tunc ille immobilis in oratione permansit.
Abbreviated transcription (Latin):
Confido enim quod ꝑ ip̃ius scĩtatem pͥstinam consequaris salutem. Cũ¬
ꝙ ifdem cecus oculos ex eadem aqua abluisset. statum iubente deo pͥsti¬
nũ recepit uisum. ita ut om̃ia clare uideret. Hiis ita pactis. idem uir
dñi amaudus in finib remeauit francoꝵ. Elegit ꝙ sibi locum p̾dicatõ¬
uis aptũ. in quo cum fratrib qui cum eo ꝑ diu̾sas ꝓuintias mltas ꝓ
nomine xp̃ri ꝑpessi fuerant passiones dño nlitaret. edificauit ꝙ seno¬
biũi. atꝙ ex eifdem fratrib plures postea abbates uel honorificos idim̃

Expanded text:
confido enim, quod per ipsius sanctitatem pristinam consequaris salutem'. Cumconfido enim, quod per ipsius sanctitatem pristinam consequaris salutem'. Cumque hisdem caecus oculos ex eadem aqua abluisset, statim, iubente Deo, pristinum recepit visum, ita ut omnia clare videret. 22 . His ita peractis, isdem vir Domini Amandus in finibus remeavit Francorum elegitque sibi locum praedicationis aptum, in quo cum fratribus, qui cum eo per diversis provinciis multas pro nomine Christi perpessi fuerant passiones, aedificabat coenubium, atqueex eis dem fratribus plures postea abbates vel honorificos vidimus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ri decrahere cepit. euuangeliũ q qd̃ p̾dicabat ꝓ nichilo duc̾e. Sed e¬
adem mox hora arreptus a demone miser ꝓpͥis suscepit manib laniare
atq coactus est publice confiteri. qd̃ ob iniuriam qmͣ in dei seruo irro
gau̾at hec perpeti m̾cretur. Sic q in ip̃o constitutus tormento. sp̃m
exalauit extremũ. Illis autem adhuc in cecitate ꝑmanentib. cum uir
sc̃s ad alia demigraret loca ꝑuenit ad ciuitatem qmͣdam. Ubi cum ab
ep̃o ciuitatis illius honorifice fuisset susceptus. dũ ei hospitalitatis mo
in qua uir dei manus abluerat diligenter in sacrario eccł̃ie custodien¬
dictio salutem restituere possit. Eodem quoq tempore homo quidam
cecus sedebat ante templũ mendicans. qui młto iam tempore corpo¬
ralem amiserat uisũ. Ad quem ciuitatis ep̃s ait. O homo si habes
fidem ablue oculos tuos ex aqua in qua uir dei amandus abluit manꝰ.

Expanded text:
Christi detrahere coepit euangeliumque quod praedicabat pro nihilo duci. Sed eChristi detrahere coepit euangeliumque quod praedicabat pro nihilo duci. Sed eadem mox hora arreptus a daemone, miser propriis se coepit manibus laniare, atque coactus publice confiteri, quod ob iniuriam, quam Dei inrogaverat servo, haec perpeti mereretur; sicque in ipso constitutus tormento, spiritum exalavit extremum. 21. Illis autem adhuc in eorum caecitate permanentibus, et vir sanctus ad alia demigraret loca, pervenit ad civitatem quendam. Ubi cum ab episcopo civitatis illius honorifice fuisset susceptus, dum ei hospitalitatis morin qua vir Dei manus abluerat, diligenter in sacrario ecclesiae custodiendictio salutem restitui possit. Eodem quoque tempore homo quidam caecus sedebat ante fores templi mendicans, qui multo iam tempore corporalem amiserat visum. Ad quem civitatis ipsius episcopus ait: 'O homo, si habes fidem, ablue oculos tuos ex aqua, in qua vir Dei Amandus abluit manus;
Abbreviated transcription (Latin):
gionib remaneret qui uirum dei contempserant p̾dicantem. Nec ml̾to
post cum a frib quos ob animarũ curam ꝑ diu̾sa reliq̃rat loca rogare¬
tur ut eos uir sc̃s p̾sentia sua iisitare dignaretur: et ut eos u̾bi pabu¬
lo reficeret inuitaretur. tandem p̾ce accepta ꝑuenit ad eos. audiuit ꝙ
ab eis qmͣdam gentem qmͣ uacceiã appellauit antiqͥtas. q̃ nũc uulgo ap¬
pellatur uuasconia nimio errore deceptam. ita ut auguriis uł om̃i er¬
rore dedita ydola etiam ꝓ deo coleret. Que gens trans alpinis monti¬
bus ꝑ asꝑa atq in accessibilia diffusa est loca. fretaq agilitate pug¬
nandi. freq̃nter fines occupabant francoꝵ. Dir autẽ dñi amandus
coꝵ misertus errori. obuireq elaborans ut eos a dyaboli reuocaret instĩ¬
ctu. dũ eis u̾bũ p̾dicaret diuinũ. atq enuangeliũ annuntiaret salutis
am apta cachinnans risui u̾ba quem uulgo mimilogũ uocant. seruũ

Expanded text:
gionibus remaneret, qui virum Dei contempserant praedicantem. 20. Nec multo gionibus remaneret, qui virum Dei contempserant praedicantem. 20. Nec multo post, cum a fratribus, quos ob animarum cura per diversa reliquerat loca, rogaretur, ut eis vir sanctus praesentia sua visitare dignaretur, et, ut eos verbi pabulo reficeret, invitaretur, tandem, praece accepta, pervenit ad eos audivitque ab eis gentem quendam, quem Vaceiam appellavit antiquitas, quam nunc vulgo nuncupatur Wascones, nimio errore deceptam, ita ut auguriis vel omni errore dedita, idola etiam pro Deo coleret. Quae gens Transalpinis montibus per aspera atque inaccessibilia diffusa est loca, fretaque agilitate pugnandi, frequenter finibus occupabat Francorum. Vir autem Domini Amandus eorum miseratus errori enixaeque laborans, ut eos a diaboli revocaret instinctu, dum eis verbum praedicaret divinum atque euangelium adnuntiaret salutis, am apta cachinnans risui verba, quem vulgo mimilogum vocant, servum
Abbreviated transcription (Latin):
bam non modicam. ad regendam creiectensiũ eccl̃iam eũ p̃posuit. Illo u̾o
renuente atq se iidignũ uociferante. om̃s ima uoce damabant dignũ
tificalem suscepit cathedram. sic ꝙ ꝑ triennũ fere. uicos uł castra curcũ¬
iens u̾bum dĩ constant̾ om̃ib pdicabat. Mlt̃i etiam qd̵ dictu quoq
nefas est sacerdotes atq leuite p̾dicationem illius respuentes audire con¬
tempserunt. At ille scd̃m enuangelii p̾ceptũ pulu̾em de pedib in testimo¬
niũ excutiens ad alia ꝓperabat loca. Igitur tandem ꝑuam reꝑtam insu¬
lam cui uocabulum est chanelaus iuxta scaldũ fluuiũ aliqnͣtis dieb cũ
fratrib sp̃ualib inibi xp̃ro militauit. sed u̾bi dei contemptorib ꝑ bien¬
mũ fere ingens accrunt plaga. ita ut eu̾se domꝰ agri in solitudinem re¬
dacti. nec non etiam uici uł castra destruerentur. nullus q pene in hiis re¬

Expanded text:
bam non modicam, ad regendam Treiectensium ecclesiam eum praeposuit. Illo vero bam non modicam, ad regendam Treiectensium ecclesiam eum praeposuit. Illo vero rennuente atque se indignum vociferante, omnes una voce clamabant, dignum tificalem suscepit cathedram, sicque per triennium fere vicos vel castra circumiens, verbum Domini constanter omnibus praedicavit. Multi etiam, quod dictu quoque nefas est, sacerdotes atque levitae praedicationem illius respuentes, audire contempserunt; at ille secundum euangelii praeceptum pulverem de pedibus in testimonium excutiens, ad alia properabat loca. 19. Igitur tandem, parvam repertam insulam cui vocabulum est Chanelaus iuxta Scaldum fluvium, aliquantis diebus cum fratribus spiritalibus inibi Christo militavit. Sed verbi Dei contemptoribus per biennium fere ingens adtrivit plaga, ita ut eversae domus, agri in solitudine redacti, necnon etiam vici vel castra destruerentur, nullusque pene in his re
Abbreviated transcription (Latin):
ter uinĩ dei petierut ut p̾cib regis assensum daret atq filiũ eius sa¬
tro dignaretur diluere fonte. et ut eum enutriret atq lege imbueret
diuma qnͣtotius assentiret. Dicentesq qd̾ si hoc uir dei non renuerẽt
ꝑ hanc familiaritatem lib̾ius in regno ip̃ius uł ubicũq eligeret hab̾et
licentiam p̾dicandi. seu et nationes qmͣ plures ꝑ hanc̃ gr̃am se posse
conquiri fatebantur. Tandem igitur fatigatus p̾cib amboꝵ facturũ
se esse ꝓmisit. Audiens autem rex qd̾ p̾cib suis sc̃s non renueret aman¬
dus. statim ip̃m puerum afferci p̾cepit. Qui ferebatur a natiuitate non¬
quos sc̃s amandus magno repleuit gaudio. Hiis ita gestis adueniente
obitus sui die treiectensiũ ep̃s feliciter migrauit. ad dñm. Tunc uero rex
scm accersiuit amandũ. congregata ꝙ multitudine saceriotũ ppłi ꝙ suẽ¬

Expanded text:
ter ad virum Dei petierunt, ut praecibus regis daret adsensum atque filium ipsius sater ad virum Dei petierunt, ut praecibus regis daret adsensum atque filium ipsius sacro dignaretur dilui fonte, et ut eum enutriret atque legem inbueret divinam, quantotius adsentiret, dicentesque, quod si hoc vir Dei non rennueret, per hanc familiaritatem liberius in regno ipsius, vel ubicumque eligeret, haberet licentiam praedicandi, seu et nationes quam plures per hanc gratiam se posse conquiri fatebantur. Tandem igitur fatigatus praecibus amborum, facturum se esse promisit. Audiens autem rex, quod praecibus suis sanctus non rennueret Amandus, statim ipsum puerum adduci praecepit, qui ferebatur non plus a natsanctus Amandus magno replevit gaudio. 18. His ita gestis, adveniente obitus die, Treiectensium episcopus feliciter migravit ad Christum. Tunc vero rex sanctum arcessivit Amandum, congregataque multitudine sacerdotum populique tur
Abbreviated transcription (Latin):
giri dignaretur. Sed ille ut erat mitissimꝰ atq supͣ modũ miseritors
citius eum eleuauit a t̾ra. atq ueniam dementisime indulsit: T̃unc rex
ait ad scm̃ amandũ. Penitet me ualde qd̾ stulte adu̾sum te eg̾mi. p̾cor
igitur ne menim̾is miurie qmͣ in te irrogaui. atq p̾cem meam qmͣ a te
lius sp̃ualis in manib acciꝑe ne dign̾is. Qd̾ uir dñi uehement̾ renu¬
ens scilicet sciens scriptum militantem deo non oportere implicare scl̃a
rib. Et quietum atq remotum palatiũ ñ debere freq̃ntare regiũ. e cõ¬
spectu regis abscessit. Tunc demũ rex misit ad eũ uiũ illustrem dadonẽ
atq cumꝰ eo uen̾abilem uiũ eligiũ qui tunc in palatio regis sub sclari
degebant habitu. quos tamen postea egregios sacerdotes atq p̾daros
in m̾itis signis quoq atq uͥtutib fuisse nulli dubium est. Qui humili¬

Expanded text:
gire dignaretur. Sed ille, ut erat mitissimus atque supra modum patiens, gire dignaretur. Sed ille, ut erat mitissimus atque supra modum patiens, citius eum elevavit a terra atque veniam clementissime indulsit. Tunc rex ad sanctum ait Amandum: 'Penitet enim me valde, quod stulte adversum te egerim. Praecor igitur, ne memineris iniuriae, quam in te inrogavi, adque praecem meam, quam a te lius spiritalis, in manibus accipere ne dedigneris'. Quod vir Domini vehementer rennuens, scilicet sciens esse scriptum, militanti Deo non oportere inplicare saecularibus negotiis et quietum atque remotum palatia non debere frequentare regia, e conspectu regis abscessit. Tunc demum rex misit ad eum virum inlustrem Dadonem atque cum eo venerabilem virum Eligium, qui tunc in palatio regis sub saeculare degebantur habitu, quos tamen postea egregios sacerdotes atque praeclaros in meritis, signis quoque atque virtutibus fuisse, nulli dubium est. Hi humili
Abbreviated transcription (Latin):
repletus gaudio. cogitare cepit cui ip̃m puerum traderet qui eum sa¬
cro baptismate regen̾are deberet. Statimꝙ accersitis ministris. ut
scm̃ ꝑquirerent amandũ. sagaci intentione p̾cepit. Nam dudũ ipse
pontifex dũ ꝓ capitalib criminib qd̃ millus ex sacerdotib facere au¬
sus fu̾at ip̃m redargueret regem. furore accensus iubente eo non absq
iniuria de regno eius fu̾at expulsus. atq remotiora ꝑqͥrens loca. u̾bũ
dei gentib p̾dicabat. Cumq a ministris tandem fuisset repertus et ut
ad regeni ire deberet ãmonitus memorans illud apłi p̾ceptũ potestati¬
b sublimiorib se subdi debere. tandem ꝑuenit ad regem qui tunc illis
dieb in uilla cui uocabulũ est dippiacus morabatur. Uidensq rex be¬
atissimũ amandũ magno repletus est gaudio. ꝓstratusꝙ pedibus
beati uiri dep̾cabatur ut tanto sceleri qd̃ in eũ ꝑpetrau̾at ueniam lar¬

Expanded text:
repletus est gaudio; cogitare coepit, cui ipsum puerum traderet, qui eum sarepletus est gaudio; cogitare coepit, cui ipsum puerum traderet, qui eum sacro baptismate regenerare deberet. Statimque, arcessitis ministris, ut sanctum perquirerent Amandum, sagaci intentione praecepit. Nam dudum ipse pontifex, dum pro capitalibus criminibus, quod nullus ex sacerdotibus facere ausus est, ipsum redargueret regem, in furore accensus, iubente eo, non absque iniuria de regno eius fuerat expulsus, atque remotiora perquirens loca, verbum Dei gentibus praedicabat. Cumque a ministris tandem fuisset repertus et, ut ad regem ire deberet, admonitus, memorans illud apostoli praeceptum, potestatibus sublimioribus se subdi debere, tandem pervenit ad regem, qui tunc illis diebus in villa cui vocabulum Clypiaco est morabatur, visoque rex beatissimum Amandum magno repletus est gaudio, prostratusque pedibus beati viri, depraecabatur, ut tanto scelere, quod in eum perpetraverat, veniam lar