comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onachũ autẽ ꝑ fectum
cẽ nolle delin quere ẽn
Sed de hoc gradupulsus ꝓuo¬
cubis adclericosandehis
aliquid audeam dicere qui
ceste in suis urbib: commorat᷑ :
Absit autem ut quicquam de
hissinistrũ loquar. qui a posto¬
licogradui succedentes : xp̃i corpꝰ
sacro o reconficiunt: ꝑquos
nos &iam xp̃i anisumus : qui
claues regni cuelorũ habentes
ante iudicu diem iudicant
Quisponsamdñi sobriacastita¬
te conseruant: Sed & alia quue
ante ꝑstrinxi monachi causaẽ :
aliad ericorum: Clerici: oues¬
pascunt, Ego pascor⁊
Illid ealtario uiuunt: mibs
quasi infruetuose arbori it̃ de¬
securis ponitur ad radicem. e¬
simunus ad altare non de fe¬
ro ⁊Nec possum obtendere
pauꝑtatẽ: cumin euangelio
anum uiduam duoq sibi
solu suꝑerarnt. aer amitten¬
tem laudat dñs : Mihi an¬
te psbiterum sederenonle
c& : Illisi pec cauero lic&
tradereme satande in in¬
teritũ carnis. ut sp̃s saliuus
riquidem lege quicumq: sa¬
cerdotibus ñ obtem perasr& :

Expanded text:
onachum autem perfectum esse nolle, delinquere est. Sed de hoc gradu pulsus, provocabis ad clericos. An de his aliquid audeam dicere, qui certe in suis urbibus commorantur? Absit autem ut quidquam de his sinistrum loquar, qui apostolico gradui succedentes, Christi corpus sacro ore conficiunt: per quos nos etiam Christiani sumus: qui claves regni coelorum habentes, ante judicii diem judicant, qui sponsam Domini sobria castitate conservant. Sed et alia, ut ante perstrinxi, monachorum causa est, alia clericorum. Clerici pascunt oves, ego pascor. Illi de altario vivunt: mihi quasi infructuosae arboris securis ponitur ad radicem, si munus ad altare non defero . Nec possum obtendere paupertatem, cum in Evangelio anum viduam duo, quae sibi sola supererant, aera mittentem laudaverit Dominus . Mihi ante presbyterum sedere non cet; illi, si peccauero, licet tradere me satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus ri quidem lege, quicumque sacerdotibus non obtemperasset,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓspiritalib: debebant i&ere
carnalia : It aergo a ge&iuue
in monasterio : ut lericus esse
merearis . Vtado lescentiã tuã
nulla sorde cõmacules Vtad
altare xp̃i quasid& hadamo
uirgo ꝓcedas & habeas deforis
bonum testimoniũ ⁊ feminae
quie nomentuũ nouerint : uul¬
tum nesciant: Cum ad ꝑfectã
a&utem ueneris. sita menuitu
comes fuerit. & teuel populus
uel pontifex ciuitatis ad cleri¬
cum adlegerint : agito quue
dericisunt & int̃ipsos sectare
meliores. quia in omni conditio¬
ne & gradui optimis mixtas pessima:
Necredas laudato ribtuis
immo inrisorib: aurẽ neli¬
bent̃ ac cõmodes: XCUII¬

Expanded text:
pro spiritualibus debebant metere pro spiritualibus debebant metere carnalia . Ita ergo age, et vive in monasterio, ut clericus esse merearis, ut adolescentiam tuam nulla sorde commacules, ut ad altare Christi quasi de thalamo virgo procedas, et habeas deforis bonum testimonium. Feminae quae nomen tuum noverint, vultum nesciant. Cum ad perfectam aetatem veneris, si tamen vita comes fuerit, et te vel populus vel pontifex civitatis ad clericum adlegerint, agito quae clerici sunt, et inter ipsos sectare meliores, quia in omni condicione et gradu optimis mixta sunt pessiNe credas laudatoribus tuis, immo inrisoribus aurem ne libenter adcommodes, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Siclericatus trallat te
desiderium : disce quod possis
docere & rationalem hostiam
offerxp̃o , Nesis miles : ante¬
quamtrror Neprior magis¬
tersisi antequã discipulus.
Non ẽ humilitatis meae neq
mensus a iudi care dec &eris
& deministris ecclesiarũ sinistrũ
quippiam dicere ⁊ Habeant illi
ordinẽ & gradũ suum : Quem
sitenueris: quomodo tibi uiuen
dũ sit. editus ad nepotianum
liber doceretepoterit :Volo
ergo ̃ ut sine intermissione
oratio. &uigiltibi sit sensus
Nec iugis cogitauonib: patens
corpus parit̃ animusq: tendat᷑
addñm. Iram : uince pacientia
Amascientiã scripturarũ : & car¬
nisuitium non amabis : Necua¬
c& menstuu : uariis ꝑturbatio¬
nibus : Quaesi pectoriinside¬
rint: dominabunt᷑ tui. & te
deducent ad delictũ maximum :
Fac &uliquid operis: utt semꝑ
tẽdiabolus inueniat occupatũ
memento quia & a postoli xp̃i
habentes potestatẽ de euange¬
lio uiuere laborabant manib
suis nequem grauarent : &alus
tribuebant refrigeria : quoꝵ

Expanded text:
si clericatus titillat te desiderium, disce quod possis docere, et rationalem hostiam offer Christo. Ne sis miles antequam tiro: ne prius magister sis antequam discipulus. Non est humilitatis meae neque mensurae judicare de clericis, et de ministris ecclesiarum sinistrum quippiam dicere. Habeant illi ordinem et gradum suum. Quem si tenueris, quomodo tibi in eo vivendum sit, editus ad Nepotianum liber docere poterit. Volo ergo ut sine intermissione oratio, et vigil tibi sit sensus, nec vagis cogitationibus patens, corpus pariter et animus tendatur ad Dominum. Iram vince patientia. Ama scientiam Scripturarum, et carnis vitia non amabis. Nec vacet mens tua variis perturbationibus: quae si pectori insederint, dominabuntur tui, et te deducent ad delictum maximum. Facito aliquid operis, ut semper te diabolus inveniat occupatum. Memento quia et apostoli Christi, habentes potestatem de Evangelio vivere, laborabant manibus suis ne quem gravarent: et aliis tribuebant refrigeria, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
obsequio : aliud munus amanu.
aliud munus a lingua Munus
ab obsequio ẽ. subiectio indebite
inpensa: Munus a manu pecunia.
Munus a lingua : fauor: Quiergo
sacro sordines cribuit : tuncabom¬
nimunere manus excutit¬
quando indiuinis rebus. non solũ
ullampecuniã sed & iamhuma¬
nam gratiam non requirit ⁊
plerumq fit : ut quis que uelbona
corporalia ab omnib: accipere
contempnat : Sed quia haec ñ
accipit: maiores ab eis recipere
laudes quaerit Et fostas se
munus seaccepisse non aestimat:
quibonacorporalia accipere
recusat Sicut scriptũ ẽ supe¬
rius. Aliquando munus ama¬
nucaliquando uero ab ore porrigit᷑
Nam qui num mum tribuiti mu¬
nus ex manudedit : Qui autem
uerbum laudis inpendit. munꝰ
ab ore ꝓtulit : Plerumq sacer¬
dos & si exteriora donaqua&
renae forsitan necessitati con¬
gruuntꝰ prompositionema¬
nuũ accipererecusati plus
est quod sibi r&ribui app&it.
cum ultra meritum lau¬
dari desiderans . munus

Expanded text:
obsequio, aliud munus a manu, obsequio, aliud munus a manu, aliud munus a lingua. Munus quippe ab obsequio, est subjectio indebite impensa. Munus a manu, pecunia est. Munus a lingua, favor. Qui ergo sacros ordines tribuit, tunc ab omni munere manus excutitquando in divinis rebus non solum nullam pecuniam, sed etiam humanam gratiam non requirit. Plerumque fit, ut quisque eorum vel bona corporalia ab hominibus accipere contemnat: sed quia haec non accipit, majores ab eis recipere laudes quaerat; et fortasse munus se accepisse non aestimat, qui bona corporalia accipere recusat. Sicut scriptum est superius, aliquando munus a manu, aliquando vero ab ore porrigitur. Nam qui nummum tribuit, munus ex manu dedit: qui autem verbum laudis impendit, munus ab ore protulit. Plerumque sacerdos, etsi exteriora dona, quae terrenae forsitan necessitati congruunt, pro impositione manuum accipere recusat, plus est quod sibi retribui appetit, cum ultra meritum laudari desiderans, munus
Abbreviated transcription (Latin):
onnulli ep̃oꝵ donumaccepti
sp̃s : in usũ solent negotia¬
tionis inflectere & mira culoꝵ
signa ad auaritiae obsequium
declinare : Hinc ẽ enĩ quod simon
ꝑ inpositionemmanus aedita
miracula concupiscens ꝓci¬
peredonũ sp̃s pecunia uoluit
Scilic& : ut d&erius uender&
quod male conparass& : Re¬
demptor nr̃ fagelloderesticulis¬
facto d&emploturbas eiecit.
cathedras uendentiũ colũbas
euestit : Columbas quippe
uendere ẽ :̃ in positionẽ manus
qua sps sc̃s accipitur. non adiutae
meritum sed ad p̃miũ dari, SuNt
non nulliquinum morum quidẽ
p̃mia exordinationen on accipi¬
unt : & tamensacrosordines ꝓ
humanagratia largiuntur.
atq delargitate eandem laudis
solum modo r&ributionẽ quȩr̃:
Hinimirũ quod gratis acceptũ ẽ
gratis non tribuunt quiade in¬
pedio so officio sc̃itatis nummum
Quiexcutit manus suas ab omnimu¬
nere: Neq enĩ dic̃ qui excutit ma¬
nus suas amunere : sed ad iuxit
ab omni. Quia aliud ẽ munus ab

Expanded text:
onnulli episcoporum donum accepti Spiritus in usum solent negotiationis exercere, et miraculorum signa ad avaritiae obsequium declinare. Hinc est enim quod Simon per impositionem manus edita miracula concupiscens, percipere donum Spiritus pecunia voluit ; scilicet ut deterius venderet quod male comparasset. Redemptor noster flagello defacto, de templo turbas ejecit, cathedras vendentium columbas evertit . Columbas quippe vendere, est impositionem manus, qua Spiritus sanctus accipitur, non ad vitae meritum, sed ad praemium dare. Sed sunt nonnulli, qui nummorum quidem praemia ex ordinatione non accipiunt, et tamen sacros ordines pro humana gratia largiuntur, atque de largitate eadem laudis solummodo retributionem quaerunt. Hi nimirum, quod gratis acceptum est, gratis non tribuunt: quia de impenso officio sanctitatis, nummumQui excutit manus suas ab omni munere . Neque enim dicit, Qui excutit manus suas a munere, sed adjunxit, ab omni: quia aliud est munus ab
Abbreviated transcription (Latin):
hab& negotium nondẽ se¬
rat episcopũ ꝓprium & ad
secularia ꝑ currat iudicia.
si prius actiouentil&ur apud
ep̃m ꝓprium. uel ceste con¬
silio ciusdẽ ep̃i apud quos
utrȩq pastes uoluerintiudiciũ
continebunt: Si q̃ autem p̃t̃
haec fecerit : canonicis correp¬
tionibus sub iacebit: Quod si
clericus hub& causã aduersus
ep̃m ꝓprium uel ad uersus
alterum : apud srnodum ꝓ¬
uintia eiudio &ur Quod siad
uersus eiusdẽ ꝓuintiae m&ro¬
politanũ ep̃s uel cdericus hab&
querelum : p&at primatem
& upud i psum iudic&ur: Lexten¬

Expanded text:
habet negotium, non deserat episcopum proprium, et ad saecularia percurrat judicia: sed prius actio ventiletur apud episcopum proprium, vel certe consilio ejusdem episcopi, apud quos utraeque partes voluerint, judicium continebunt. Si quis autem praeter haec fecerit, canonicis correptionibus subjacebit. Quod si clericus habet causam adversus episcopum proprium, vel adversus alterum, apud synodum provinciae judicetur. Quod si adversus eiusdem provinciae metropolitanum episcopus vel clericus habuerit querelam, petat primatem  apud ipsum iudicetur aut
Abbreviated transcription (Latin):
pigonius ep̃sdixit. Inmul¬
tis conciliis hocstatutũ est:¬
&iamnunc hoc confirmatũ ẽ
a uestrac prudentia beatissimi
fr̃s. ut clericum alienum nul

Expanded text:
pigonius episcopus dixit: In multis conciliis hoc statutum est, etiam nunc hoc confirmandum est a vestra prudentia, beatissimi fratres, ut clericum alienum null
Abbreviated transcription (Latin):
berebonã uitam recusat.
nis reb: semꝑloquatur
Vnde in euangelio ueritasdicit sent̃
Exabundantia enim cordis.
õsloquitur. Bonus homo
debono thesauro ꝓfestbona.
Et malus homo de malo thesauro.
GENTIASACERDOTIS QUI

Expanded text:
bere bonam vitam recusat, nis rebus semper loquatur. Unde in Evangelio Veritas dicit: Ex abundantia cordis os loquitur.de bono thesauro profert bona, et malus homo de malo theosauro gentia sacerdotis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Si eipeccata sua non adnuntiaue¬
ris si cum non argucris ut ab
impia&ate sua conuestatur &
uiuat: & tẽqui non increpasti.
&ipsum quite tacente peccauit
flammis ꝑennib: ꝑdam : quis
rogotam saxei pectoris. quistã
ferreus erit . quem sententia
ista non terreat :: quistam̃ alie¬
nus a fide qui sententiae isti ñ credat :¬

Expanded text:
Si ei peccata sua non annuntiaveSi ei peccata sua non annuntiaveris, si eum non argueris ut ab impietate sua convertatur, et vivat; et te, qui non increpasti, et ipsum, qui te tacente peccavit, flammis perennibus perdam. Quis rogo tam saxei pectoris? quis tam ferreus erit, quem sententia ista non terreat? quis tam aliea fide, qui sententiae isti non credat
Abbreviated transcription (Latin):
tioro ꝓspicere & plus omnibus
contemplari: ita sacerdos deh& eẽ
ppositi sublimitate celsiorcuncts.
ac maioris scientiac habere gratiã
quapossit subseuiuentes instruerer
Videamus iam quid diuinus sermo
contineat: Audies inquid sermonẽ
exoremeo & adnuntiabis eis exmo
Vthocdicat sacerdos quod exdiuina
lectione didicerit : quod illids̃
inspirauerit. non qđ p̃sumptio¬
ne humani sensus inuenerit:
Adnuntiabis eis inquid ex me
Exme & non exte . Mea uerbalo¬
queris eis: Non ẽ quod exeis: X¬
tam quam d&uis infleris: Ex mẽ
inquid eis ad nuntia: Sediam qͥd
ad nunti& : Audiamus: Si medi¬
cente adimpium. impiȩ moste
moriaeris. Non fueris locutus
ut secustodiat impius auia sua. ip¬
se impius in iniquitate sua. mori&.
sanguinẽ uero eius demanu tua
requiram: Quid potuit exp̃ssius
quid aꝑtius potest dici : sumpio
inquid locutus non fueris. ut se
abimpia&a te custodiat. & illepo¬
rierit sanguinẽ ei demanutua
requiram:Hocẽ dicere ⁊

Expanded text:
tiore prospicere, et plus omnibus tiore prospicere, et plus omnibus contemplari, ita sacerdos debet esse propositi sublimitate celsior cunctis, ac majoris scientiae habere gratiam, qua possit sub se viventes instruere. Videamus jam quid divinus sermo contineat. Audies, inquit, sermonem ex ore meo, et annuntiabis eis ex me ; ut hoc dicat sacerdos, quod ex divina lectione didicerit, quod illi Deus inspiraverit, non quod praesumptione humani sensus invenerit. Annuntiabis eis, inquit, ex me. Ex me, et non ex te, mea verba loqueris eis; non est quod ex eis tanquam de tuis infleris: ex me, inquit, eis annuntia. Sed jam quid annuntiet, audiamus. Si me dicentmorieris, non fueris locutus, ut se custodiat impius a uia sua, ipse impius in iniquitate sua morietur, sanguinem vero ejus de manu tua requiram. Quid potuit expressius, quid apertius potest dici? Si impio, inquit, locutus non fueris, ut se ab impietate custodiat, et ille perierit, sanguinem ejus de manu tua requiram. Hoc est dicere:
Abbreviated transcription (Latin):
& ego nonuror : Qua ꝓpter
sciens quod siquib: lib& diui¬
tib ac potentib maleui uen¬
tib parcat aut foueat: eos
ꝑdatsimul & pereat: Et sc̃e
deb& uiuere ꝓpt̃ exemplũ :¬
ministrationis officium:
Cestus quod ei nihil suaiustitia suf¬
frag&ur : decuius manu anima
pereuntis exigitur ⁊ Quando qui¬
cum quie alius perierit. quem nul¬
ladocendi necessitas man&: so¬
lus paenas suisc elerisdabit:
Illtautem cuidis pensatio uerbi
commissa ẽ : &iam sisciẽ uiuat.
& tam̃ ꝑdite uiuentes. argũ ere
aut erubescat aut m&uat cum
omnib: qui eo tacente perierint
perit: Et quid ei ꝓderit non pu¬
niri suo quipuniendus ẽ alieno¬
ꝓpnta peccato: mentior nisi hoc dñs
ꝑezechielem ꝓpha&um sub cui¬
dam terroris denuntiatione
loquitur dicens ad eum: Et tu
fili hominis: speculatorem dedi
te domui isrł : Nechoc transe¬
untes debemus audire : quod sa¬
cerdotẽ speculatorẽ appellat :
Vt sicut speculatoris ẽ deloco edi¬

Expanded text:
et ego non uror? Quapropter et ego non uror? Quapropter sciens quod si quibuslibet divitibus ac potentibus male viventibus parcat, aut foveat eos, perdat simul, et pereat. Et sancte debet vivere propter exemplum:ministracertus quod ei nihil sua justitia suffragetur: de cujus manu anima pereuntis exigitur. Quando quicunque alius perierit, quem nulla docendi necessitas manet, solus poenas sui sceleris dabit. Ille autem cui dispensatio verbi commissa est, etiamsi sancte vivat, et tamen perdite viventes arguere aut erubescat, aut metuat, cum omnibus qui eo tacente perierint, perit. Et quid ei proderit non puniri suo, qui puniendus est alieno peccato? Mentior, nisi hoc Dominus per Ezechielem prophetam sub cujusdam terroris denuntiatione loquitur, dicens ad eum: Et tu, fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel . Nec hoc transeunter debemus audire, quod sacerdotem speculatorem appellat; ut sicut speculatoris est de loco edi
Abbreviated transcription (Latin):
uod uero dicita postolus.
ut nos formam debeamus
ex hibere fidelib: quid uale¬
bit sus cui uel exortandibonos.
uel castigandimalos cura cõ¬
missa ẽ. beneuiuendo seimi¬
tandum bonis exhibeat. &
malostacendo non arguat.:
Ad hocenim nisime fallit opi¬
nio scãe uiuendum ẽ sacer¬
doti nedicta sua repugnantib:
factis euacu& Si quod p̃di¬
catfieri debere non faciat.
autsi quod non facit p̃dicare
p̃sumpserit : nibi lapud eos
quieius uitam nouerȩ ꝓficiat
quia ad hocẽ eccles a edip̃posi¬
tus : ut non solum beneui uendo
alios exemplo suae conuersa¬
tionis instituat . s &iam fidu¬
cialit̃ p̃dicando singulis ante
oculos peccata sua constituat
Quae poenamaneat duris:
quae gloria. obocdientib: osten¬
dat, Nullius salutem: dispe¬
rando contempnat: Animas
emendari nolentiũ plangat:
imitatus. apłm. quiait : Vt
lugeam multos exhis qui ante
peccauerunt: & non eger̃
paenitentia: &iterum:
Quis infirmatur. & ego non in¬
firmor : quiss candalizatur

Expanded text:
o, etc. dicit Apostolus , ut nos formam debeamus exhibere fidelibus, quid valebit si is cui vel exhortandi bonos, vel castigandi malos, cura commissa est, bene vivendo se imitandum bonis exhibeat, et malos tacendo non arguat? Ad hoc enim nisi me fallit opinio sancte vivendum est sacerdoti, ne dicta sua repugnantibus factis evacuet. Si quod praedicat fieri debere, non faciat, aut si quod non facit, praedicare praesumpserit, nihil apud eos qui ejus vitam novere, proficiet. Quia ad hoc est Ecclesiae Dei praepositus, ut non solum bene vivendo alios exemplo suae conversationis instituat, sed etiam fiducialiter praedicando singulis ante oculos peccata sua constituat: quae poena maneat duris, quae gloria obedientibus, ostendat, nullius salutem desperando contemnat, animas emendari nolentium imitatus Apostolum, qui ait: Ut lugeam multos ex his qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam. Et iterum: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod nono posteat sacerdotes
aut clericos excollatis uel
cõ messationib conuiuia tae¬
lebrare. hoc autem nec laicis
posse congruere :¬

Expanded text:
Quod non oporteat sacerdotes aut clericos ex collatis vel comessationibus convivia celebrare. Hoc autem nec laicis posse congruere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nein suꝑbiam elatus in iudi
cium incidit diaboli. quis non
exemplo uerum ꝓb& igno¬
ratimomentaneus sacerdos
humilitatem & mansu&u¬
dinem rusticorũ : ignorat
blanditias xp̃ianas. nescit se
ipsũ contemnere: Dedigni¬
tate : trans̃ festur ad dignita¬
tem onieiunauit : non
fleuit. non mores suos saepe
rep̃bendit & as sidua medita¬
tione correx̃⁊ Nbniubstan¬
tiam pauperib erogauit
Decathe dra quomododuatur
ad cathedram: Id ẽ de suꝑbia
ad suꝑbiam ⁊ Iudicium autẽ
& ruinas diaboli: nulli dubiũ.
necdumdiscipuli iam magis¬
trisunt: O post& autem eum
& testimonium habere bonum:
ab his qui foris sunt: quale prin¬
ꝓcipium: talis & clausu lanquiin¬
rep̃hensibilis ẽ : non solum ado¬
mesticis s ab alienis consonoore
laudatur Alieni extraeccle¬
siam sunt : iuda ei her&ici
atq: gentiles : Talis ergo sit pon¬
tifex xp̃i ut qui re ligionide¬
trahunt : uit ae eius d& rahere¬
non audeant: hos insaderdotib:

Expanded text:
: ne in superbiam elatus incidat : ne in superbiam elatus incidat in iudicium diaboli, quis non exemplo uerum probet? ignorat momentaneus sacerdos humilitatem et mansuetudinem rusticorum, ignorat blanditias Christianas, nescit se ipse contemnere, de dignitate transfertur ad dignitatem; non ieiunauit, non fleuit, non mores suos saepe reprehendit et adsidua meditatione correxit, non substantiam pauperibus erogauit: de cathedra, quod dicitur, ad cathedram, id est de superbia ad superbiam. iudicium autem et ruina diaboli, nulli dubium, orae necdum discipuli iam magistri sunt. oportet autem eum et testimonium habere bonum ab his, qui foris sunt: quale principium, talis et clausula. qui inreprehensibilis est, non solum a domesticis, uerum et ab alienis consono ore laudatur. alieni et extra ecclesiam sunt iudaei, heretici atque gentiles. talis ergo sit pontifex Christi, ut, qui religioni detrahunt, uitae eius dnon audeant. Hos in sacerdotibus
Abbreviated transcription (Latin):
Auaritiã in sacerdote uitandã :¬
& samuhel docet nibilcorã
populo eripiusse secuiquã
ꝓbans. & aposto loꝵ pauꝑtas.
qui refrigeria sũptuũ a fra¬
trib accipiebant : & p̃t̃uictũ
atq uestitum nihil sealiud
nec habere. nec uelle gloria¬
banturi quam adtimothe¬
um a uaritiam : adtitum
turpis lucri cupiditatẽ aꝑ¬
tissime notat : Domum suã
benere gentem : Nonuto pus
augeat non ut regias par&¬
ꝑueniunt & suꝑficiem car¬
nium non dissoluunt asti¬
ficitem peramento : si ut qđ
populis p̃cepturus ẽ
prius ad o mesticis exĩ gati
Filios habentem subditos
cumomni castitate : Nescili
qui in uestibulo templicũs
mulierib: dormiebant:
Non neo phitum ne in suꝑ¬
bia melatus : iniudicium
incidat diaboli ⁊Herica¬
ticum inushodie ponti fex ⁊
Heriinamphiteatram:
hodie inecclesia: Ves pere incir¬
co: manein altari: dudum fau¬
torhistrionũ : nuncuirginũ
consecrator quod autẽ ait¬

Expanded text:
auaritiam in sacerdote uitandam eauaritiam in sacerdote uitandam et Samuel docet nihil coram populo eripuisse se cuiquam probans et apostolorum paupertas, qui refrigeria sumptuum a fratribus accipiebant et praeter uictum atque uestitum nihil se aliud nec habere nec uelle gloriabantur. quam ad Timotheum auaritiam, ad Titum turpis lucri cupiditatem apertissime notat. domum suam bene regentem: non ut opes augeat, non ut regias parperveniant, et superficiem carnium non dissolvant artifici temperamento: sed ut quod populo praecepturus est, prius a domesticis exigat. Filios habentem subditos cum omni castitate. Ne scilicqui in vestibulo templi cum mulieribus dormiebant . Non neophytum, ne in superbiam elatus, in judicium incidat diaboli. Heri catechumenus, hodie pontifex; heri in amphitheatro, hodie in ecclesia; vespere in circo, mane in altari; dudum fautor histrionum, nunc virginum consecrator. Quod autem ait
Abbreviated transcription (Latin):
ris: luporũ rabies deterrendaẽ :
N on uinolentũ : non ꝑcussorẽ
Uistutib: uitia opposuit . Il
discamus quales non ẽe debe¬
ant sacerdo tes ulinolentia :
scurronum ẽ & comȩsatorũ ⁊
uent̃q mero aestuans: citodis¬
puniat in libidines : Inuino
luxoria : in luixoria uoluptas
Inuoluptate in pudiciti &ẽ
Quiluxoriatur : uiuens mostuus ÷
Ergo qui in ebriatur : & mor¬
tuus & sepultus ẽ Noead
unius horae ebrla&atẽ nudat
femora sua ̃ quȩ ꝑsex cen¬
tos annosso.¬
briȩca
cosannorso briçcta¬
te contexerat. Toth ꝑte
mulantiã : negciens libi di¬
ni misc& incestum: Etquẽ
sod oma non uicerat : uina
uicerunt. ꝑcussorem autẽ
ep̃m ille condemnat : quidor
sumposuit ad flagella & ma¬
ledictus non remaledixit
Sed modestum i Duob malis.
inum. ad posuitbonũs ut te¬
mulantia &ira modestia.
refrenetur ⁊Non litigio¬
sum ꝯ Non auarum Pibil
ẽ in potentius arrogantias
tumidissermonib: tonant:

Expanded text:
ris, luporum rabies deterrenda est. ris, luporum rabies deterrenda est. Non vinolentum, non percussorem. Virtutibus vitia opposuit. Dididiscamus quales non esse debeant sacerdotes. Vinolentia, scurronum est et comessatorum: venterque mero aestuans, cito despumat in libidines. in uino luxuria, in luxuria uoluptas, in uoluptate inpudicitia est. qui luxuriatur, uiuens mortuus est: ergo, qui inebriatur, et mortuus et sepultus est. Noe ad unius horae ebrietatem nudat femora sua, quae per sexcentos annos sobrietaos annos sobrietate contexerat. Loth per temulentiam nesciens libidini miscet incestum et, quem Sodoma non uicerat, uina uicerunt. percussorem autem episcopum ille condemnat, qui dorsum suum posuit ad flagella et maledictus non remaledixit. sed modestum: duobus malis unum obposuit bonum, ut temulentia et ira modestia refrenetur. non litigiosum, non auarum: nihil enim inpotentius arrogantia rtumidis sermonibus tonant.
Abbreviated transcription (Latin):
nec rapula & uebria&ate ad¬
grauentur corda eorum. &
ut sensus officiũ exhibens
tiam sacerdotum : Nisienĩ
cerebrum sanum fuerit: om̃a
membra inuitio erunt .
& in rep̃hensibilis appellatur
Quiuistutib: poll& : ornatus ẽ ⁊
Possumus & aliud intellegere
ex hocuerbo : iuxta illud tullis ⁊¬
Caput ẽ astis: docere quod facias
Sunt enim quidam ignorantes
men surã suam. & tanta estolidi¬
tatis acue cordiae : ut & in mo¬
tu. & in incessu. & inhabitu.
& insermone communẽ risum
expectantib tribuant ⁊
Et quasi intellegentes quid sit
ornatus cõmunit seuestibus
& munditus corporis. & lau¬
tiores mensȩ aepulas parant .⁊
Cumom̃is istius modiornatus
&cultus sordib fedior sit .
quod autem doctrina a sacer¬
dotibus expectatur : & u&eris
p̃cepta sunt legis ad titum
plenius scribitur: In nocens
enim & absq: sermone conuer¬
satio : quantũ exemplo ꝓdest.
tantum silentio noc& Nam
latratucanũ. baculoq: pasto¬

Expanded text:
in crapula et ebrietate adin crapula et ebrietate adgrauentur corda eorum et ut sensus officium exhibens tiam sacerdotum. nisi enim cerebrum sanum fuerit, omnia membra in uitio erunt. \, inreprehensibilis appellatur; qui uirtutibus pollet, ornatus est. possumus et aliud intellegei-e ex hoc uerbo iuxta illud Tullii: \'caput est artis decere, quod facias\'. sunt enmensuram suam, et tantae stoliditatis ac vecordiae, ut et in motu, et in incessu, et in habitu, et in sermone communi, risum spectantibus tribuant; et quasi intelligentes quid sit ornatus, comunt se vestibus et munditiis corporis, et lautiotis mensae epulas parant, cum omnis istiusmodi ornatus et cultus sordibus foedior sit. Quod autem doctrina a sacerdotibus expetatur, et veteris praecepta sunt legis, et ad Titum plenius scribitur . Innocens enim et absque sermone conversatio, quantum exemplo prodest, tantum silentio nocet. Nam latratu canum, baculoque pasto
Abbreviated transcription (Latin):
IIERONNIAD OCLANŨ
IQUIS EPIS COPATUN
desiderat: bonumopus
desiderat Opus: ñ dignitatẽs
Laborem nondelicias ⁊
Opus quod ꝑ humilitatem
decrescat: non in tumescat
fastidio: O post& ergo ep̃m:
in rep̃hensibilem eẽ : Id ipsũ
quoq: ad titum Siquis ẽ sine
crimines omnes uistutes
in uno sermone conp̃hendit :¬
& penerẽ contra naturam
exigiti Sienim omne peccatũ
&iam inotioso uerborepre¬
hensionedignum ẽ : Quis ille
qui absq: peccato idẽsinerep̃¬
hensione uersetur in mundo:
si futurus pastoreccłae taliseli¬
gitur : ad cuius conparationẽ
rectegrex. ca&eri nominent᷑ :
Difiniunt r&hores oratorem
quisit uirbonus dicendi peri
in rep̃hensibilis quaericur :
ut doctus merito suscipiatus :
Perdit enimauctoritatem di¬
cendi : cuiussermo operedes¬
truitur ⁊ Unius uxorisuirũs
Cestede baptizatis a postoli ser¬
mo ẽ : nemodubit& : Gobriũ
prudentẽ . ornatum. hospi¬
& c&era. Sacerdo tes quimi¬
nistrantur intemplodĩ ꝓhi¬
bentur uinũ & siceram bibere :

Expanded text:
ieronymi ad Oceanum. Si quis Episcopatum desiderat, bonum opus desiderat. Opus, non dignitatem: laborem, non delicias. Opus quo per humilitatem decrescat, non intumescat fastigio. Oportet ergo episcopum irreprehensibilem esse . Id ipsum quoque ad Titum: Si quis est sine crimine . Omnes virtutes in uno sermone comprehendit, et pene rem contra naturam exigit. Si enim omne peccatum, etiam in otioso verbo, reprehensione dignum est, quis ille, qui absque peccato, id est, sine reprehensione, versetur in mundo? Sed futurus pastor Ecclesiae talis eligitur, ad cujus comparationem recte grex caeteri nominentur. Definiunt rhetores oratorem qui sit vir bonus, dicendi peritirreprehensibilis quaeritur, ut doctus merito suscipiatur. Perdit enim auctoritatem dicendi, cujus sermo opere destruitur. Unius uxoris virum. Certe de baptizatis apostoli sermo est, nemo dubitet. Sobrium, prudentem, ornatum, hospi: sacerdotes, qui ministrant in templo dei, prohibentur uinum et siceram bibere, ne
Abbreviated transcription (Latin):
dant. acsepassim ex quisitis
corpusq: debilitant si gloriam
non xp̃i s& suã decepti uulgi
adolantis honorib quaerant.
plusq: dese alienae linguae
quã suae conscientiae credant:
Si omne gaudiũ suũ non infutu¬
rorũ remuneratione nec in sc̃ĩ¬
tateuitae. sed in sua tantum
dignitate constituant: Etdum
num quam sibi displiceant.
ac placenter sibi : non sinł desua
correctione solliciti. quis non
intellegat tales si intalib ꝑse¬
uerent nec seante finẽ uitae¬
p̃sencis einendent. contem pla¬
tiua euitae pasticipes eẽ ñ posse :
ad quã non ꝑueniunt nisi qui
studuerint ẽẽ quod facti sunt :
Neca ffectant uideri s cẽ quods̃
Non alienis laudib s& moribsuus
eximip Nec solumdes uadigni¬
tate s potiui desacerdotalis
uitae nobilitate conspiciu:
Quisunt non appellatione tenus.
s&liiistutis pontifices uita e c̃¬
templati u ȩcapaces. & gau¬
dior caelestium coheredes:¬

Expanded text:
dant ac se passim exquisitis dant ac se passim exquisitis corpusque debilitant; si gloriam non Christi, sed suam, decepti vulgi adulantis honoribus, quaerant: plusque de se alienae linguae, quam suae conscientiae credant; si omne gaudium suum, non in futurorum remuneratione, nec in sanctitate vitae, sed in sua tantum dignitate constituant: et dum nunquam sibi displiceant: ac placentes sibi, non sint de sua correctione solliciti: quis non intelligat tales, si in talibus perseverent, nec se ante finem praesentis vitae emendent, contemplativae vitae participes esse non posse? Ad quam non perveniunt, nisi qui studuerint esse quod facti sunt, nec affectant videri, sed esse quod sunt, non alienis laudibus, sed moribus suis eximii: nec solum de sua dignitate, sed potius de sacerdotalis vitae nobilitate conspicui: qui sunt non appellatione tenus, sed virtute pontifices, vitae contemplativae capaces, et gaudiorum coelestium cohaeredes
Abbreviated transcription (Latin):
habere pontifices ⁊ Sed illiqͥ
seabomnib: implicam̃tis nego¬
tiorꝰ saecularium remouentes.
non torpent otio sed insistuNt
ꝑfectionis suue negotio &ab
stultitia sapientiae saecularis
auersi uerbodĩ infatigabi¬
literuacant sapientes uera¬
citer fiunt Caelestia sapi¬
unt: Terrena dis piciunt:
Contradicentes sanae doctri¬
nae : redarguunt: Oboedi¬
entes : instituunt: Sc̃ĩs uistu¬
tibus quib: indier singulos
fiant dõ ꝓpinquiores incũ¬
bunt: Ettam suis : quam
omniũ quiꝑ eos erudiuntur
ꝓuectib: clari: Hic quidẽ
uelut gustum quendam
contem platiuae uitae quo
ad eam feruentius ꝓuocent᷑
accipiunt : s ibiiam in a&nũ
felices effecti de eius ꝑfectio¬
ne gaudebt̃: Proinde non
inflantur quia hic omniũ
fidelium catholi corum ho¬
norantur ut capita sedletant᷑
caput. clariora mẽbra futuris :
Acsi quod ab nt saeclilaribinego¬
tus implicati. fundorũ terminos
sinetermino cupiditatis exten¬

Expanded text:
habere pontifices. Sed illi qui habere pontifices. Sed illi qui se ab omnibus implicamentis negotiorum saecularium removentes, non torpent otio, sed insistunt perfectionis suae negotio, et ab stultitia sapientiae saecularis aversi, verbo Dei infatigabiliter vacant, sapientes veraciter fiunt, coelestia sapiunt, terrena despiciunt, contradicentes sanae doctrinae redarguunt, obedientes instituunt, sanctis virtutibus, quibus in dies singulos fiant Deo propinquiores, incumbunt: et tam suis quam omnium qui per eos erudiuntur, provectibus clari, hic quidem velut gustum quemdam contemplativae vitae, quo ad eam ferventius provocentur, accipiunt: sed ibi jam in aeternum felices effecti, de ejus perfectione gaudebunt. Proinde non inflantur, quia hic omnium fidelium catholicorum honorantur ut capita: sed laetantur caput, clariora membra futuri sunt. At si quod absit saecularibus negotiis implicati, fundorum terminos sine termido cupiditatis exten
Abbreviated transcription (Latin):
contemplatiua considerat
& sufficienter instructus intelle¬
git quando & ubi possit ei ꝑfectio
conp̃hendi : non dubi tabit eccles:¬
arum principes uitae contem¬
platiuae posse & deberefieri
sectatores: Quia siue secundũ
opinionem quorundam nihil
aliud sit uita contemplatiu a quã
rer̃ latentium futurorum que
notitia. siueuacatio ab omnibus
occupationib: mundi siue diui¬
narum studium litterarũ.
si ue quodhis ꝓbatur eẽ ꝑfectius
ipsaui sio dĩ : non uideo quid
inpedim̃ti scĩs sacerdotib:
possit afferriquominus ad
haec quattuor quae comme¬
moraii ꝑueniant : Duo enĩ.
primum &ultimum idẽ rerũ
latentium futurarumq noti¬
tia & ipsauisiodi : in comparae¬
biliter p̃stantioraerunt in illa
uita beata. quam inistadiuersis
errorib: inplicata: Quando¬
quidem tamrerum omnium
notitia. quam ipsadĩ substantia
pleneacꝑfecte uidebitur ⁊
Duo autẽ media. uacutionẽ ui¬
delic& ab omnib: occupationib
mundi & diuinarum studiũ
litterarũ : &iam hic possunt

Expanded text:
contemplativa considerat, et sufficienter instructus intelligit quando et ubi possit ejus perfectio comprehendi, non dubitabit ecclesiarum principes vitae contemplativae posse et debere fieri sectatores. Quia sive, secundum opinionem quorumdam, nihil aliud sit vita contemplativa quam rerum latentium futurarumque notitia, sive vacatio ab omnibus occupationibus mundi sive divinarum studium litterarum, sive quod his probatur esse perfectius ipsa visio Dei, non video quid impedimenti sanctis sacerdotibus possit afferri, quo minus ad haec quatuor quae commemoravi perveniant. Duo enim, primum et ultimum, id est, rerum latentium futurarumque notitia, et ipsa visio Dei, incomparabiliter praestantiora erunt in illa vita beata, quam in ista diversis erroribus implicata. Quandoquidem tam rerum omnium notitia, quam ipsa Dei substantia, plene ac perfecte videbitur. Duo autem media, vacationem videlicet ab omnibus occupationibus mundi, et divinarum studium litterarum, etiam hic possunt
Abbreviated transcription (Latin):
facta ꝓximitaceat. quaestatĩ
corrigere nequaquã existimat :
Namsi corrigere potest & dissi¬
mulat : uerũ ẽ quod consensũ
erroris alieni habeat : Pleriq
scĩ doctores ꝓmali ꝑtinatia.
quia iniquos emendare neque¬
unt : his taceredisponunt ⁊
Sed calorem sp̃s coaguntur fer¬
renon sustinentes iterum in in

Expanded text:
facta proxime taceat, quae statim facta proxime taceat, quae statim corrigere nequaquam existimat. Nam si corrigere potest et dissimulat, verum est quod consensum erroris alieni habeat. Plerique sancti doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt: sed calorem spiritus quo aguntur, ferre non sustinentes, iterum in in
Abbreviated transcription (Latin):
rocalomenitoriesis:
aufestur doctrina p̃dicationis:
probono merito audientis tri¬
buitur sermo doctoris: In potes¬
tate diuina consistit: cui uelit ds̃
doctrinae uerbumdare. uelcui
auferre: Ethocaut ꝓdicentis.
aut ꝓaudientis fit merito : ut
modo ꝓculpapleb̵ auferat̃ sermodi eto¬
ris modo uͦ ꝓutilitaterectoris tribuat᷑
Nama bonus doc& bonum : & malus
malum: Etbonus malum : & ma¬
lus bonin Quod tam̃ fit : iuxtame¬
ritum populorũ : Nonomniatẽ¬
pora congruunt doctrinae : secun¬
dum salo monis sententiam dicens¬
tis ⁊ Tempustacendi : & tempus
loquendi : Nonquidem ꝑtimorẽ :
s& ꝑ discr&ionem : Propterma¬
lorum in correctibi lem iniqui¬
tatem : nonnũ quã electos opor¬
t& ad octrina cessares Interdũ
doctores eccłae calore caritatis
ardentes : conticescunt. ado¬
cendo quia non. est qui audiat.
Iestante ꝓpha&a: Ciuitates aus¬
triclaus ae sunt: & non ẽ quia¬
periat : Quidocendi accepit
officium in terdũ ad tempus

Expanded text:
ro malo merito plebis, aufertur doctrina praedicationis; pro bono merito audientis, tribuitur sermo doctoris. In potestate divina consistit, cui velit Deus doctrinae verbum dare, vel cui auferre: et hoc aut pro dicentis, aut pro audientis fit merito, ut modo pro culpa plebis auferatur sermo doctoris, modo pro utilitate rectoris tribuatur. Nam et bonus docet bonum, et malus malum; et bonus malum, et malus bonum; quod tamen fit juxta meritum populorum. Non omnia tempora congruunt doctrinae, secundum Salomonis sententiam dicentis: Tempus tacendi et tempus loquendi . Non quidem per timorem, sed per discretionem, propter malorum incorrigibilem iniquitatem, nonnunquam electos oportet a doctrina cessare. Interdum doctores Ecclesiae calore charitatis ardentes, conticescunt a docendo, quia non est qui audiat, testante propheta: Civitates Austri clausae sunt, et non est qui aperiat . Qui docendi accipit officium, interdum ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
QUODUSURANONSOLŨ CUERICI
EXIGTRE NONDEBENTSD
echocquoque p̃tereundũ¬
eẽ duximus quosdam iu¬
criturpis cupiditate captos.
usurariam exercere pecuniã.
& foenore uelleditescere:
Q uod nos nondicam in eos quis
incleri cali officio constituti.
sed & in laicos cedere. quix p̃i¬
anos sedicicupiunt condolemẜ LXU I.
Quod uindicari acrius in eos qui
fuerint confutati de cernim : ut
omnis peccandi opostunitas adimat᷑:

Expanded text:
Quod usuram non solum clerici exigere non debent, sed Nec hoc quoque praetereundum duximus quosdam lucri turpis cupiditate captos usurariam exercere pecuniam, et fenore velle ditescere. Quod nos non dicam in eos, qui sunt in clericali officio constituti, sed in laicos cadere, qui Christianos se dici cupiunt, condolemus: quod vindicari acrius in eos qui fuerunt confutati, decernimus, ut omnis peccandi opportunitas adimatur.
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ malorum matrẽ eẽ¬
in hibenda ẽ ÷ nequis alienos
fines usurp&. Aut ꝑ p̃miũ
terminos patrum statutos
transcendat : Ne comnino
cuiquã clericorum liceat de
qualib& refoenus accipere.
quam quã nouellȩ sug gestio¬
nes quae uel obscurae sunt
uel sub genere latent. inspec¬
te a nobis formam accipient :
Cacerũ dequib aꝑtissime
diuinitus scriptura sancxit
non ẽ differenda sententia
sed potius ex sequenda, Pro¬
inde quod in laicis rep̃hendit᷑ :
id multo magis deb& inlerics
p̃damnart, Vniuersum con¬
cilium dixit: Nemo contra
ꝓphu&as nemo contra euan¬
gelia facit sine periculo

Expanded text:
omnium malarum matrem einhibenda est, ne quis alienos fines usurpet, aut per praemium terminos Patrum statutos transcendat, nec omnino cuiquam clericorum liceat de qualibet re fenus accipere. Quanquam novellae suggestiones, quae vel obscurae sunt, vel sub genere latent, inspectae a nobis, formam accipient, caeterum de quibus apertissime divina Scriptura sanxit, non est ferenda sententia, sed potius exsequenda. Proinde quod in laicis reprehenditur, id multo magis debet in clericis praedamnari. Universum concilium dixit: Nemo contra Prophetas, nemo contra Evangelia facit sine periculo
Abbreviated transcription (Latin):
atq a postolica. ꝙ breuissi¬
meadmedium deducere
p̃cepta ut haec huiusce¬
modi imperiti homines
audientes. Iisque aurem
cordis ac cõmodantes.
intellegant. quae sibi
quue monachis conueniant
obseruare praecepta ⁊
Q uienim mente &corpore
uult contemnere saeculũ
& pauperẽ sequix p̃m auidiat
ipsum dicentẽ in euangelio
Siuis ꝑ fectus esse : uade uende
omnia quae habes & da pau¬
peribus : & ueni seque reme
aut agros. ꝓpt̃me. centuplũ
accipi& & uitã a& nam pos¬
sid ebit : Ad discipulos autẽ
Vos inquit reliquistis omnia.
& secuti estis me: sed ebitis
suꝑ sedes duodecim iudi¬
cantes duo decim trib: isrł
Haec & huius cemodi p̃cepta
solisspecialiter congruunt
monachis : Et quanto singu¬
laria : tanto & precipua ÷
Dicit &iam idẽ saluator
generalit̃ omnib:: omnis
quiuenit ad me. & nonodit
patrẽ suũ & matrẽ &uxorẽ

Expanded text:
atque apostolica quam brevissiatque apostolica quam brevissime ad medium deducere praecepta, ut haec hujuscemodi imperiti homines audientes, hisque aurem cordis accommodantes, intelligant quae sibi, quae monachis conveniant observare praecepta. Qui enim mente et corpore vult contemnere saeculum, et pauperem sequi Christum, audiat ipsum dicentem in Evangelio: Si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes, et da pauperibus: et veni, sequere meaut agros propter me, centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit. Ad discipulos autem: Vos, inquit, qui reliquistis omnia, et secuti estis me, sedebitis super sedes duodecim, judicantes duodecim tribus Israel . Haec et hujusmodi praecepta solis specialiter congruunt monachis: et quanto singularia, tanto et praecipua. Dicit etiam idem Salvator generaliter omnibus: Omnis qui venit ad me, et non odit patrem suum, et matrem, et uxo
Abbreviated transcription (Latin):
erum c&iam
subditi obsequen¬
dous que qua questudere
qualiter eorum exõpli
& doctrinis parentes
ad felicitatis gaudia
quo illi p̃cesserunt uã¬
leant ꝑ uenire. Quoniã
sicut hiqui eorum doc¬
trinis & exemplis sũ ma
deuotione oboediunt.
a&̃nis gaudiis inseruNt
i tanimirũ ea sec tarino¬
lentes a& nis supplicuis
mancipant᷑. Memoratas
itaq: scõrũ patrũ senten¬
tias quib: dericaliso
adbeneuiuendũ instrurt᷑
sed ule ꝑ legat & diligent̃
ꝑ tract& quis quis ca nonicã
professus est uitam.
quascũbene ꝑscrutatus fuerit pa¬
tent̃ inueni& quod illip̃ ener¬
uatie sed religio seuiuendũ sit
CXIIII. QUAEPRAECEE TA
SPECIALIT̃ MONACTUS
QUAEGENERALITER CAETE¬
RIS CONUE NIANTCTIRISTIANIS
ropter quorundam
simpliciũ uerba quire¬
ligiosis & eruditis uirissẽ
ad monentibus acredar¬
guentibus plerum que
obicere solent solos mo¬
nachos scripturarum
scãrũ p̃cepta obseruare
debere operep̃tiũ duxi¬
mus. quaedã euangelica

Expanded text:
erum etiam subditi obsequendo, usquequaque studere, qualiter eorum exemplis et doctrinis parentes, ad felicitatis gaudia, quo illi praecesserunt, valeant pervenire. Quoniam sicut hi qui eorum doctrinis et exemplis summa devotione obediunt, aeternis gaudiis inferuntur, ita nimirum ea sectari nolentes aeternis suppliciis mancipantur. Memoratas itaque sanctorum Patrum sententias, quibus clericalis ordo ad bene vivendum instruitur, sedule perlegat et diligenter pertractet, quisquis canonicam professus est vitam. Quas cum bene perscrutatus fuerit, patenter inveniet, quod illi non enervate, sed religiose vivendum sit. CAPUT CXIV. Quae praecepta specialiter monachis, quae generaliter caeteris conveniant Christianis. Propter quorumdam simplicium verba, qui religiosis et eruditis viris sese admonentibus ac redarguentibus plerumque objicere solent, solos monachos Scripturarum sanctarum praecepta observare debere, operae pretium duximus quaedam evangelica
Abbreviated transcription (Latin):
cuelestisdimitt& uob̵ pecata ur̃a ⁊¬
Item⁊ quaerite primum dĩ
Et cuidam diuiti : Sunquit
uis aduitam ingredi: ser¬
uamandata ⁊ Idẽ non
homicidium facies : non
adulterabis pon fustum
facies. non falsum testi¬
monium dices Ñ concupis¬
ces rem ꝓximitui ⁊ Hono¬
ra patretuur & matrem ⁊
Et diliges ꝓximumtuum :¬
sicut tei psum ⁊ et cuidã legis
doctori seint̃roganti quod
e& mandatũ magnũ inlege :
ait : Diliges dñm dm̃ tuũ
extotocordetuo. & extota
animatua. & ex totam̃te
tua: hoc ẽ maximum &
primum mandatũ

Expanded text:
coelestis dimittet vobis peccata vestcoelestis dimittet vobis peccata vestItem: Quaerite primum regnEt cuidam diviti: Si, inquit, vis ad vitam ingredi, serva mandata, id est, non homicidium facies, non adulterabis, non furtum facies, non falsum testimonium dices, non concupisces rem proximi tui; honora patrem tuum et matrem tuam, et diliges proximum tuum sicut teipsum . Et cuidam legis doctori, se interroganti, quod esset mandatum magnum in lege, ait: Diliges Dominum Deum tuum ex toto cordetuo, et ex tota anima tua, et ex tota mente tua: hoc est maximum et primum
Abbreviated transcription (Latin):
Thesaurizate uobis thesau¬
ros incuelo : ubinec erugo
nectinea demolitur : Item
Adtendite uobis: ne foste gra¬
uentur cordaurã incrapula
uitae: Item : dico autẽ uob:
nolite resistere malo: Et dili¬
gite inimicos ur̃os. bene sa¬
crtehis quiuos oderun.¬
& orate ꝓ ꝑ sequentib: &ca¬
lũ niatib: uos. Iten nomnis
quii rascitur fratrisuo
reus eritiudicio ⁊ Quidixe¬
rit racha: reus erit concilio ⁊
Quidixerit fatue : reuserit
gehennȩ ignis : Item
Noluurare : neque ꝑ cuelũ
neq: ꝑterrã ⁊ Sit autẽ sermo
uest ẽ est Non .NoN: Itẽ
Omne uerbũ otiosum quod
locuti fuerint homines:
reddent deeo rationẽ indieiudicu ⁊
Item Siquiste ꝑcusseritin
dextera maxilla praebe
illi & ulterã. Item. Estote
miseri cordes: sicut & pat᷑
ur̃ misericors. ẽ ⁊ Item
Si peccauerit intefrat̃tuus.
dimitte ei sepues. Et non
solũ septies : sedusq: septua¬
gies septies : Itẽ sinon re¬
miseritis hõminib: decor¬
dib: ur̃is: nec pat̃ uester

Expanded text:
Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi nec aerugo, nec tinea demolitur . Item: Attendite vobis, ne forte graventur cordavestra in crapula vitae . Item: Dico autem vobis: Nolite resistere malo; et: Diligite inimicos vestros: benefacite his qui vos oderunet orate pro persequentibus et calumniantibus vos. Item: Omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio. Qui autem dixerit Racha, reus erit concilio. Qui dixerit Fatue, reus erit gehennae ignis. Item: Nolite jurare, neque per coelum, neque per terram. Sit autem sermo vester, Est est, Non non . Item: Omne verbum otiosum quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii . Item: Si quis te percusserit in dextera maxilla, praebe illi et alteram . Item: Estote misericordes, sicut et Pater vester misericors est . Item: Si peccaverit in te frater tuus, dimitte ei septies: et non solum septies, sed usque septuagies septies. Item: Si non remiseritis hominibus de cordibus vestris, nec Pater vester
Abbreviated transcription (Latin):
Proinde prae positis sollest
ꝓuidendũ ẽ ut in hoc negotio
modum discretionis teneanT
Scilic& ut nec plus ꝙ opost&
& possibilitas ecclesiae sup¬
p&it in congregatione admit¬
tant : nec eos quos rationabilit̃
gubernare possunt causa
auaritiue abiciant: CxUIuiI
DETIIS QUIIN CONGREGATIONE
SIBICÕNIISSASOLŨTIODO
EXEATUUA ECCLESIAE
CIERICOS ADGREGANT
unt non nulli : quitantũ
ex familia ecclesiastica
clericos insibi commissis
congregant ec lesiis ⁊ etideo
hoc facere uidentur ut si
quando ei saliquid in commo¬
dum fecerint. aut stipendia
opostuna subtra xerint.
nihil quueri moniae con¬
truse obicere p̃sumant
timentes scilic& neaut seue¬
rissimis uerberibus afficiaNt
authumanȩ serui tuti denuo
crudeliter addicantur ⁊
Hoc autem non ideo dicitur ut
ex familia ecclesiue ꝓbabiles
uitae in congregatione non
sint admittendi p̃sestim
cum apuddm̃ non sit ꝑsonarũ
acceptio sed potius ut ꝓpter
quam intulimus occasionẽ.

Expanded text:
Proinde praepositis solerter Proinde praepositis solerter providendum est ut in hoc negotio modum discretionis teneant, scilicet, ut nec plus quam oportet, et possibilitas Ecclesiae suppetit, in congregatione admittant; nec eos, quos rationabiliter gubernare possunt, causa avaritiae abjiciant. CAPUT IDe his qui in congregatione sibi commissa, solummodo ex familia Ecclesiae clericos aggregant. Sunt nonnulli qui tantum ex familia ecclesiastica clericos in sibi commissis congregant Ecclesiis; et hoc ideo facere videntur, ut si quando eis aliquid incommodum fecerint, aut stipendia opportuna subtraxerint, nihil querimoniae contra se objicere praesumant, timentes, scilicet, ne aut severissimis verberibus afficiantur, aut humanae servituti denuo crudeliter addicantur. Hoc autem non ideo dicitur, ut ex familia Ecclesiae probabiles vitae in congregatione, non sint admittendi, praesertim cum apud Deum non sit personarum acceptio, sed potius, ut propter quam intulimus occasionem,
Abbreviated transcription (Latin):
minusq: idoneus ad ca& era
ecclesiaftica officia ꝑ agenda
habendus ẽ ⁊ Et quã quam
diuina ultionesit dignus :
si nodalitamen est senten¬
qu feriendus CXUIII.
UTCONGREGANDIS CANONICIS
IODUS DISCRETIONISSIT
ut in ecclesiis sibi commissis.
non plus admittant clericos
quamratiosinit. & facultas
ecclesiue supp&it Nesi
indiscr& e&extraordina¬
riue plures ad gregauerint.
nec ipsos gubernare. nec cae¬
teri sec desiae necessitatib:
ut opost& ualeant admini¬
culari ⁊ Suntnam queñ¬
nulli uanamgloriam ab ho¬
minibus captantes : qui
numero sã lericongrega¬
tionem uolunt hubere cui
nec animae nec corporis cu¬
rant solatia exhibere ⁊
Hinamque tulit̃ ad gregati
duma p̃latis stipendia neces¬
saria non accipiunt. neq:
ca nonicum seruant ordinẽ
nec diuinis officiis insistuNt:
Claustra scciu&atẽ que cae¬
terorum relinquentes: ef¬
ficiuntur uagi & lusciuigulue
uoluptatibus dediti. quicquid
sibi libitum ẽ. licitum faciunt

Expanded text:
minusque idoneus ad caetera minusque idoneus ad caetera ecclesiastica officia peragenda habendus est. Et quanquam divina ultione sit dignus, synodali tamen est sententia feriendus. CAPUT CXVIII. congregandis canonicis modus discretionis tenut in Ecclesiis sibi conon plures admittant clericos quam ratio sinit et facultas ecclesiae suppetit: ne si indiscrete et extraordinarie plures aggregaverint, nec ipsos gubernare, nec caeteris ecclesiae necessitatibus, ut oportet, valeant adminiculari. Sunt namque nonnulli vanam gloriam ab hominibus captantes, qui numerosam cleri congregationem volunt habere, cui nec animae, nec corporis curant solatia exhibere. Hi namque qualiter aggregati, dum a praelatis stipendia necessaria non accipiunt, neque canonicum servant ordinem, nec divinis officiis insistunt, claustra societatemque caeterorum relinquentes, efficiuntur vagi et lascivi, gulae voluptatibus dediti, quidquid sibi inhibitum est, licitum faciunt.