comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lingua. quem semꝑ gerebat in corde. ꝑ quem pius consolator miseris
fuit. et durus inuector potentib ilłoꝵ inopiam dementi miseratione re¬
leuans. istoꝵ suꝑbiam seuera castigatione repͥmens. ꝙp̃.xiiii.¬
gelicam administrationem eidem gerenda demonstrans. Nam cum ali¬
qnͣdo causa p̾dicationis in britannia diutius moraretur. subito scĩ sp̃s
afflatu uenit ilłi in mentem. aliquos sui iuris sub seruitute reliquisse in
gallia. Quo dolore ꝑculsus dixit ad suos. Neu nr̃os sub seruitute dimi¬
morituros. Sed ite festinant̾ nauem conscendite. et eos facite ingenu¬
os pͥusqmͣ moriantur. Illi aut segniter p̾ceptũ secuti pat̾nũ patriam
uen̾unt. p̾dictos ꝙ seruos uiri dei sanos et incolumes inuen̾unt. eos ꝙ
ueluti iussi sunt manu mittentes fet̾unt ingenuos. Qui non post ml
xp̃ri qui famulo suo pietatis affectũ inseruit. et futuram seruoꝵ eius

Expanded text:
lingua quem semper gerebat in corde per quem pius consolator miseris lingua quem semper gerebat in corde per quem pius consolator miseris fuit et durus inuector potentibus, illorum inopiam clementi miseratione releuans, istorum superbiam seuera castigatione reprimens. am Spiritus sancti, qui vere est omnium artifex, omnia proscipiens, tanta eum supple causa praedicationis in Britannia diutius moraretur, subito, sancti Spiritus afflatu, venit illi in mentem aliquos sui juris sub servitute reliquisse in Gallia. Quo dolore perculsus dixit ad suos: Heu! nostros sub servitute dimimorituros. Sed ite festinanter, nauem conscendite et eos facite ingenuos, priusque moriantur». Illi haud segniter praeceptum secuti paternum, in patriam uenerunt praedictosque seruos uiri Dei sanos et incolones inuenerunt eosque ueluti iussi sunt manum mittentes, fecerunt ingenuos; qui non post mulChristi qui famulo suo pietatis affectum inseruit et futuram seruorum eius
Abbreviated transcription (Latin):
Sed dextera xp̃ri que pettũ trepidantem leuauit ne mergeretur in un¬
dis puerum cadentem conseruauit. ne allideretur in t̾ris. Nam or̃one
a famulo dei fcã et signo crucis edito. puer in columis quasi auicula
ꝑuenit. ad t̾ram et equus mox redditus est mansuetudini sue. Et mat̾
quidem filium suum e terra sanum et ridentem suscepit in ulnas. ip̃e ta¬
men sacerdos dei non equo iter agere. sed asello mansuetissimo ex eo tem¬
pore uoluit. Nempe memor dñm xp̃rm dum ad redemptionem ꝓperaret
gen̾is humani asello iter egisse non equo. sic ilłe deinceps cum ꝓpter sa¬
lutiferam p̾dicationem ꝑ multa cotidie festinaret loca. asellum sibi por¬
titorem sufficere iudicauit. Sic deo miserante temptatio maligni hos¬
tis illi uersa est in laudis honorem. et suꝑbia equi ei fc̃a est himilitatis
magistra. Et quocunq iter agebat aut psalmi ex ore eius rosonabant.

Expanded text:
sed dextera Christi, quae Petrum trepidantem levavit, ne mergeretur in unsed dextera Christi, quae Petrum trepidantem levavit, ne mergeretur in undis, puerum cadentem sublevavit, ne allideretur in terris; nam oratione a famulo Dei facta, puer incolumis quasi avicula pervenit ad terram, et equus redditus est mansuetudini suae, et mater quidem filium suum e terra sanum et ridentem suscepit in ulnas. Ipse tamen sacerdos Dei non equo iter agere, sed asello mansuetissimo ex eo tempore voluit, nempe memor Dominum Christum, dum ad redemptionem properaret humani generis, asello iter egisse, non equo. Sic ipse deinceps cum propter saluti eram praedicationem per multa quotidie festinaret loca, asellum sibi portitorem sufficere judicavit. Sic, Deo miserante, tentatio maligni hostis illi versa est in laudis honorem, et superbia equi ei facta est humilitatis auit. Et quocumque iter agebat aut psalmi in ore eius resonabant a
Abbreviated transcription (Latin):
renatus matri esset redditus. maligni spiritus temptatio accidit uiro
dei. tali occasione: Disitauit enim equitando iam dicta in deo deuotam
feminam rictrudem. et iam post dulces uite celestis epulas et post col¬
loquia salubria ip̃e uir dei cum ascenso equo ad ꝓpͥa remeare disposuis¬
set. matrona p̾dicta iuxta morem equitantis uestigia ꝑiter secuta est.
habens in uluis filiolũ suũ. ut ꝑiuilus quoq benedictione hominis
ac uirtuti et illius pueri religiositati future inuidebat. immisit in soli¬
tam equo ferocitatem. Qui huc illuc ꝙ dentib frendens pedib calci¬
trans. et toto corꝑe insaniens. in consueto impetu ꝑ campũ discurrere
cepit. Quod pauida cernens mater. oculos auertit ne morientẽ filium
uderet. quem seruus dei seuiente equo manu tenebat. Familia uero
ꝓ morte pueri uł casu uiri dei strepere. plangere. euilare non destitit.

Expanded text:
renatus matri esset redditus, maligni spiritus tentatio accidit viro renatus matri esset redditus, maligni spiritus tentatio accidit viro Dei tali occasione. Visitavit enim equitando jam dictam Deo devotam feminam Hrictrudem, et jam, post dulces vitae coelestis epulas et post colloquia salubria, ipse vir Dei, cum, ascenso equo, ad propria remeare disposuisset, matrona praedicta, juxta morem, equitantis vestigia pariter secuta est, habens in ulnis filiolum suum, ut parvulus quoque benedictione hominis ae ac virtuti, et sanctae illius pueri religiositati futurae invidebat, immisit equo ferocitatem, qui huc illucque dentibus frendens, pedibus calcitrans et toto corpore insaniens, inconsueto impetu per campum discurrere coepit. Quod pavida cernens mater oculos avertit, ne morientem filium videret, quem servus Dei, saeviente equo, manu tenebat. Familia vero pro morte pueri, vel casu viri Dei, strepere, plangere, ejulare non destitit;
Abbreviated transcription (Latin):
ut in xp̃ri glam qui conditor est ntriusꝙ testamenti uͥtutes amboꝵ refe
lens kimbe aduentum oꝑiendo insidebat. cum ecce quidam pontiuensis in¬
digena homo cecus qui tanto cum reliquis contribulib suis patrono glo¬
riabatur inibi illum morari comꝑiens. alienis obtutib dedutus occurrit.
et carissimum patrem patrieq dñm infinitis exaggerans clamorib. lu¬
men ꝓpͥum sibi ꝑdonari poposcit. Cuiꝰ necessitati uir sc̃s misericordissimo
ut semꝑ fuit corde compatiens. eum ad se propius acciuit. Quo applica¬
to digitos sacce dextere labris sacratissimis apposuit. indeq tollens sali¬
uam orbati oculos liniuit. Statimq dominicum exemplum uirtus eadẽ
ꝓsecuta. diu cecatum luminatum reddidit. Quo loco uilla consistit q̃ ob
uedam illustris matrona nomine rictrudis tunc sc̃o uiro fide et no¬
mo sacerdoti suũ destinau̾at filiũ nomine maurontũ. quem ip̃e sc̃s bap¬
tismatis unda diluens xp̃ri cauterio notauit. At cum puer isdem iam

Expanded text:
e re, Kymbae adventum opperiens insidebat, cum ecce Pontivensis indigena, homo caecus, qui tanto cum reliquis contribulibus patrono gloriabatur, inibi illum morari comperiens, alienis obtutibus deductus occurrit, et charissimum Patrem patriaeque Dominum infinitis clamoribus exaggerans, lumen poprium sibi donari poscebat. Cujus necessitati vir sanctus misericordissimo, ut semper fuit, corde compatiens, eum ad se propius accivit. Quo applicato digitos labris sacratissimis apposuit, indeque tollens salivam orbati oculos lenivit, statimque Dominicum exemplum virtus eadem prosecuta, diu obscuratum luminatum reddidit; quo loco villa et Ecclesia permedam illustris matrona, nomine Hrictrudis, nuno abbati suum destinaverat filium, nomine Maurontum, quem ipse sanctus baptismatis unda diluens Christi cauterio notavit. At cum puer idem jam
Abbreviated transcription (Latin):
Eatus igitur germanus ꝑisiorum pontifex t̾citorii augu¬
sti dunensis indigena patre eleutherio matre quoq euse¬
bia honestis honoratis ꝙ ꝑentib ꝓcreatus est. Cuiꝰ ge¬
nitrix ꝓ eo qd̾ hunc post alt̾um intra breue spatium con¬
cepisset in utero pudore mota muliebri cupiebat ante
ꝑtum infantem extingere. Et accepta potione ut abor¬
tiuũ ꝓiceret dum nocere non posset incubabat in uentre ut pondere ex-¬
tingueret quem uenena non ualerent. Certabat mater cum ꝑuulo re¬
sistebat infans ab utero. Erat ergo pugna int̾ mulierem et uiscera. Le¬
debatur matrona. nec nocebatur infantia. Obluctabatur sarcina ne
genitrix fieret parricida. Id actum est ut seruatus incolumis ip̃e illesus
ꝓcederet. et matrem redderet innocentem. Erat hinc futura p̾noscere am

Expanded text:
eatus igitur Germanus Parisiorum pontifex, territorii Augustodunensis indigena, patre Eleutherio, matre quoque Eusebia, honestis honoratisque parentibus, procreatus est. Cujus genitrix pro eo quod hunc post alterum intra breve spatium concepisset in utero, pudore mota muliebri, cupiebat ante partum infantem exstinguere; et accepta potione ut abortivum projiceret, dum nocere non posset, incubabat in ventre, ut pondere praefocaret quem venena laedere non valerent. Certabat mater cum parvulo, renitebatur infans ab utero; erat ergo pugna inter mulierem et viscera. Laedebatur matrona, nec nocebatur infantia, obluctabatur sarcina, ne genitrix fieret parricida. Id actum est, ut servatus incolumis, ipse illaesus procederet, et matrem redderet innocentem. Erat hinc futura praenoscere,
Abbreviated transcription (Latin):
pacis. ꝓcessit in p̾lium contra hostem antiquũ. om̃ia tela eius ignita
fortissimo fidei umbone repellens. cotidianis ꝙ triumphis spolia młta.
uicto hoste reportauit in ecdesiam xp̃ri. tam metuendus humani gen̾
lutem. Ideo iustum est ut multoꝵ ore in xp̃ro laudetur. mltoꝵ ꝑ xp̃m re¬
demptor. Tantus quippe illum ad colligendas deo animas feruor accen¬
derat. ut sic monasterio p̾esset quatinus ꝑ ecclesias. ꝑ castra. ꝑ uicos.
ꝑ siñgulas quoq domos fideliam circumquaq discurreret. et corda audi¬
entiũm ad amorem celestis patrie accenderet. Cuius non tanti est mira¬
cula narrare que ab eo gesta sunt: qnͣti miraculoꝵ cognoscere uͥtutem.
qua celesti regi in dieb suis młtum adquisunt ppłm. Nam officiũ p̾di¬
catõnis om̃i signoꝵ ostensione maius esse non dubiũ est. licet non de

Expanded text:
pacis, processit in proelium contra hostem antiquum, omnia tela ejus ignita pacis, processit in proelium contra hostem antiquum, omnia tela ejus ignita fortissimo fidei umbone repellens, quotidianisque triumphis spolia multa victo hoste reportavit in Ecclesiam Christi, tam metuendus humani generlutem. Ideo justum est ut multorum ore in Christo laudetur, multorum per Christum redemptor. Tantus quippe illum ad colligendas Deo animas fervor accenderat, ut sic monasterio praeesset quatenus per Ecclesias, per castra, per vicos, per singulorum quoque fidelium domos circumquaque discurreret, et corda audientium ad amorem patriae coelestis accenderet. Cujus non tanti est miracula narrare quae ab eo gesta sunt, quanti miraculosam cognoscere virtutem, quia coelesti Regi in diebus suis multum acquisivit populum. Nam officium praedicationis omni signorum ostensione majus esse non dubium est, licet non def
Abbreviated transcription (Latin):
plicare studuit. quatinus cum młtiplici laboris sui fructu dño suo obui
are posset et uocem audire iocundissimam. Euge serue bone et fidelis
quia suꝑ pauca fuisti fidelis supͣ multa te constituam. intra in gaudiũ
dñi tui.  ad. gitur p̾dicationis officio in britannia transacto cum
młtiplici u̾bi dei fructu reu̾sus est in patͥam. ne dum in aliena messe que¬
gr̃a cooꝑante tanto se ardentius se uirtuti dei subegit. qnͣto uiciuiorẽ
sibi diem remin̾ationis esse p̾sensit. Nam se ip̃m cotidianis ieimiis ma¬
cerauit. mortificatione carnis construixit. uigiliis affixit. or̃onib muni¬
uit. caritate confirmauit. spe roborauit. fide armauit. Nulli malum ꝓ
malo reddens. nullius adulator. neminem contempsit. ut uiam u̾itatis
pͥor ip̃e incederet. qmͣ cet̾is p̾dicando monstrauit. Sic uir dei galea
salutis indutus. et gladio uerbi dei accintus. et lorica iusticie undiq cir̃
cundatus: et scuto fidei armatus. calciatus ꝙ in p̃parationem euangelii

Expanded text:
plicare studuit: quatenus cum multiplici laboris are possit et uocem audire iocundissimam: «Euge serue bone et fidelis, quia supra pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium t. 9. Igitur, praedicationis officio in Britannia transacto, cum multiplici verbi Dei fructu reversus est in patriam, ne dum in aliena messe quae Christi cooperante, tanto se ardentius servituti Dsibi diem remunerationis esse praesensit. Nam se ipsum cotidianis ieiuniis macerauit, mortificatione carnis constrinxit, uigiliis afflixit, orationibus muniuit, caritate confirmauit, spe coroborauit, fide armauit, nulli malum pro malo reddens, nullius adolator, neminem contemnens ut uiam ueritatis prior ipse incederet quam ceteris praedicando monstrauerat. Sic uir Dei galea salutis indutus et gladio uerbi Dei accincumdatus, et scuto fidei armatus calceatusque in praeparatione Evangelii
Abbreviated transcription (Latin):
urea celestem thesaurum contegit urna.
ultorem domini nomine richarium.
teminate p̾celso quem centula protulit ista.
Duiq loci pastor floruit egregius.
ostposito mundi quo grandi fulsit honore.
mplas diuitias spreuit amore dei.
ic corpus proprium frangens certamine diro.
lenus apłicis uirtutib atq loquelis.
elestes tenuit semꝑ in ore dapes.
erficiens templum condidit et tumulum.
ost seragenos et centum circiter annos.
um domini famulus integer extat adhuc.
egna q francorum pace quietus agat.

Expanded text:
urea coelestem thesaurum contegit urna, Cultorem Domini, nomine Richarium Stemmate praecelso quem Centula protulit ista, Quique loci pastor floruit egregius. In dextero latere. Postposito mundi quo grandi fulsit honore Amplas divitias sprevit amore Dei. Hic corpus proprium frangens certamine duro, Plenus apostolicis virtutibus atque loquelis, Coelestes tenuit semper in ore dapes Ierficiens templum condidit, et tumulum Post sexagenos et centum circiter annos Cum Domini famulus integer exstat adhuc.Regnaque Francorum pace quietus agat.
Abbreviated transcription (Latin):
ctus orauit. Post orõnem autem suũ in t̾ram baculum fixit. atq mox
fons erupit. qui usq in p̾sens ibi ꝑdurat. illud exhibens ad qd̾ or̃onib

Expanded text:
ctus oravit. Post orationem autem suum in terram baculum fixit; atque mox ctus oravit. Post orationem autem suum in terram baculum fixit; atque mox fons erupit, qui usque in praesens ibi perdurat; illud exhibens ad quod orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
Quo facto om̃s obstupescunt aminirantur. et uere hunc qui taliter sit defen¬
sus. dei cultorem et amicũ p̾dicant. Hanc sci uiri erga dm possibilitatem
ceps eum dilexit. ut ip̃am ci uillam perpetuo traderet habendam. Uere er¬
go mirabilis deus in scĩs suis. uere fidelis in ꝓmissis. Ipse fidelem famu¬
lum humano semel auxilio destitutũ in longum ñ deseruit. sed ubi ad ho¬
rcam non ꝑmisit habere mansionem. fecit ꝑcipere ex toto hereditatem .ix.¬
um itaq beatus richarius ꝓ celestis patrie palma militarem adhuc
duceret uitam in t̾ris. in p̾dicto p̾dio hospitiũ sepe habebat apud me¬
moratam dei ancillam. cum scilicet britanniam ꝑgeret. uł inde ad ꝓpͥa repe¬
daret. Que cum in magna familiaritate apud eum haberetur. ut pote
p̾cib apud omnipotentis dementiam obtineret. quatinus ditari merere¬
tur in aque largitõne. Erat enim ibi ualde necessaria. Qua p̾ce eiꝰ coa¬

Expanded text:
Quo facto omnes obstupescunt, admirantur, et vere hunc, qui taliter sit defenQuo facto omnes obstupescunt, admirantur, et vere hunc, qui taliter sit defensus, Dei cultorem et amicum praedicant. Hanc sancti viri erga Deum possibilitatem, ceps eum dilexit, ut ipsam ei villam perpetuo traderet habendam. Vere mirabilis Deus in sanctis suis, vere fidelis in promissis, ipse fidelem famulum humano semel auxilio destitutum non deseruit, sed ubi ad horam non permisit habere mansionem, fecit percipere ex toto haereditatemum itaque B. Richarius pro coelestis patriae palma militarem adhuc duceret vitam in terris, in praedicto praedio hospitium saepe habebat apud memoratam Dei ancillam, cum scilicet Britanniam pergeret, vel inde ad propria repedaret. Quae cum in magna familiaritate apud eum haberetur, utpote cprecibus apud Omnipotentis clementiam obtineret, quatenus ditari mereretur in aquae largitione erat enim ibi valde necessaria. Qua prece ejus coa
Abbreviated transcription (Latin):
or ꝓhiberet. cum redemptis suis quoꝵ tunc ingentem secum
habebat mltitudinem eiusdem uici sitũ ꝑagrauit. muenit ꝙ fossatũ
magnũ quo homines non pauci pot̾ant cdlanculo congregari. In hoc
ĩtaq cum suis se cessit. totius ꝙ noctis spatium mibi ꝑegit. hymus
igitur eadem cum sc̃s pater suiq comites in fossato cubitarent. tantam enu¬
bib contigit defluere niuium magnitudinem. ut om̃is patria uix ferre qͥ¬
uerit illarum densitatem. Oꝑta om̃ia et in subitũ candorem imiu̾sa mutata
sunt. Solum illud fossati spatium quo sc̃s cum suis tenebatur nix non in¬
uasit. et que gestu uł uentoꝵ uł sua subtilitate etiam in t̾nã tectoꝵ pene¬
trabat. ab eius iniuria sese continuit qui hominũ carens domicilio suꝑna
ꝓtectione tegebatur. Mane fc̃o habitatores loci exurgunt. et uel sibi uł pec¬
corib suis ꝑ medias niues uiam secare coguntur. Sole lucente dum om̃ia
ꝑuidentur. inuenitur sc̃s pater richarius aquis niuiũ remansisse intactus.

Expanded text:
um tum ingentem turmam secum habebat, ejusdem vici situm peragravit, invenitque fossatum magnum, in quo homines non pauci poterant clanculo congregari. In hoc itaque cum suis secessit, totiusque noctis spatium inibi peregit. Sigitur eadem cum sanctus suique in fossato cubitarent, tantam e nubibus contigit defluere nivium magnitudinem, ut omnis patria vix ferre quiverit illius densitatem. Operta omnia et in subitum candorem universa mutata sunt. Solum illud fossati spatium, quo sanctus cum suis tenebatur, nix non invasit, et quae vel gestu ventorum, vel sua subtilitate etiam interna tectorum penetrabat, ab ejus injuria sese continuit qui, hominum carens domicilio, superna protectione tegebatur. Mane facto, habitatores loci exsurgunt, et vel sibi vel pecoribus suis per medias nives viam secare coguntur. Sole lucente, dum omnia pervidentur, invenitur sanctus Pater Richarius aquis nivium remansisse intactus.
Abbreviated transcription (Latin):
parari iusserat. spatio qͥnq mensiumm et dierum duodecim id est a .ui. kł.
so scĩq successore uen̾unt. et dilecti patris uen̾andum corpus de sar¬
om̃i auro cariorem deuotissime hum̾is imponentes p̾cedente et subse¬
quente innum̾a religiosoꝵ plebialium q caterua deculerunt centulam
ut que scĩ uiri gaudebat genitura eius conseq̃nter ornaretur sepultura.

Expanded text:
arcophago spatio quinque mensium et dierum duodecim, id est, a VI Kalendas so sanctique successore venerunt, et dilecti Patris corpus veneromni auro chariorem, devotissime humeris imponentes, praecedente et subsequente religiosorum et plebialium caterva, detulerunt Centulam, ut quae sancti viri gaudebat genitura, ejus consequenter ornaretur sepultura.
Abbreviated transcription (Latin):
sicut᷑ in istis regionib sic et in ilłis. alios a seruitute dỹabolica. alios
a carnali captiuitate lib̾aret. Istis u̾bum dei infudit. illis cartatis p̾ci¬
um impendit. ut ꝑ temporalem redemptõnem et̾tiam accepissent lib̾ta¬
pitiũ cum equoreos oceani campos tranffretare studeret. ꝑtimi salutife¬
re incumbeus p̾dicatõni regionis britannice. ꝑtini captiuoꝵ studens re¬
demptioni. Erat autem tunc ip̃ius uille domina nomine sigedrudis.
itaq hyemali tempore de britannia redeuntem sc̃m ilło richarium aduẽ¬
tasse. eumq ibi positum cum turba redemptoꝵ qmͣ ducebat uox opp̾ssit.
A senattice igitur iam dc̃a se suos q uir sc̃s hospitio recipi poposcit.
cui illa hanc munificentiam om̃ino denegauit. Cumq uir dei domiciliũ¬

Expanded text:
sicut in istis regionibus sic et in illis alios a seruitute diabolica alios sicut in istis regionibus sic et in illis alios a seruitute diabolica alios a captiuitate carnali liberaret. Illis uerbum Dei infudit, istis caritatis pretium inpendit ut pro temporali redemptione aeternam accepissent libertapitium, cum aequoreos Oceani transfretare campos studeret, partim salutiferae incumbens praedicationi regionis Britannicae, partim etiam captivorum studens redemptioni. Erat autem ipsius villae domina, nomine Sigetrudis, it hiemali tempore de Britannia redeuntem sanctum illo Ricarium adventasse, eumque ibi positum cum his quos redemptos deducebat, nox illa oppressit. A senatrice igitur jam dicta se suosque beatus hospitio recipi poposcit. Cui illa hanc munificentiam omnino denegavit, necdum quippe pl
Abbreviated transcription (Latin):
nde ppls cemens eius religiosam in xp̃ro deuotionem. cepit eum
attentius honorare. et multa ei ꝓ elemosinarum largitione af¬
ferre. Que ille uterat dei et ꝓximi dilectione plenus. om̃ia in pauꝑ¬
um largitus est solatia. maxima ꝙ in captiuoꝵ expendit redemptõnẽ.
Nam alios occultis dẏabolica fraude pcc̃oꝵ uinculis obligatos ꝑ sedu¬
le p̾dicationis hortamenta soluebat. alios sclari captiuitate oppressos
ꝑ pecunie largitionem redemit. ut illi spiritualit̾ absoluti iocundaren
tur a dño. et isti caruali seruitute lib̾ati conu̾terentur ad d̃m. Et non
solum in hiis galliarum regionib ꝑ pietatis oꝑa uł ꝑ p̾dicationis
lumina p̾dictus uir dei richarius cdaruis effulsit. sed ut lucifer equoreos
oceani campos transiliens p̾co diurni lunimnis. nocturuas suo ex ortu¬
discutit umbras. sic ille in ultra marinas britannie regiones. ad expellã¬
das ignorantie tenebras lumen u̾itatis suo sꝑsit aduentu. scilicet ut

Expanded text:
eius cernens religiosam in Christo deuotionem coepit eum attentius honorare et multa ei pro elemosinarum largitione adferre quae ille, ut erat Dei et proximorum dilectione plenus, omnia in pauperum largitus est solatia maximeque in captiuorum expendit redemptionem. Nam alios occultis diabolica fraude peccatorum uinculis obligatos per sedulae praedicationis hortamenta soluebat, alios saeculari captiuitate oppressos per pecuniae largitionem redemit ut illi spiritaliter absoluti iocundarent in Domino et isti carnali seruitute liberati conuerterentur ad Deum. Et non solum in his regionibus per pietatislumina, praedictus vir Dei Richarius clarus effulsit, sed, ut lucifer, aequoreos oceani campos transiliens, pdiscutit umbras, sic ille in ultramarinas Britanniae regiones ad expellendas ignorantiae tenebras lumen ueritatis suo sparsit aduentu, scilicet ut
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis rome ad montẽ siraptim ꝑsecutões tuas fugiens in cau̾nis
petrarũ cum suis dĩcis latebram fouet. Hunc cũ ad te dedux̾is. ip̃e tͥ
piscinam pietatis ostendet. In qmͣ c̾cio dũ te m̾serit. om̃is te inualitu¬
do ista deseret lepre. Qd̃ dũ fc̃m fu̾it. hãc uitissitudinẽ tuo saluatori
compensa. ut om̃s iussione tua ꝑ totũ orbem romanũ eccłie restau¬
et uerus adores et excolas. ut ad eius uoluntatẽ attingas. Exirgẽs
siraptim. ubi sc̃s siluester in cuiꝰdam xp̃riam agro ꝑsecutõnis causa
ꝯ suis dericis receptus. letionib et or̃onib insistebat. At ubi se a¬

Expanded text:
civitatis ad montem Soracte persecutiones tuas fugiens, in cavernis petrarum cum suis clericis latebram fovet. Hunc ad te cum adduxeris, ipse tibi piscinam pietatis ostendet, in qua dum tertio te merserit, omnis te valetudo ista compensa ut omnes jussu tuo per orbem totum Romanum ecclesiae restau, adores et excolas, et ad ejus voluntatem attingas. ExsurgensSyrapti, ubi sanctus Sylvester in cujusdam Christiani agrum persecutionis causa cum suis clericis receptus
Abbreviated transcription (Latin):
briorib pene obsolu̾at uociretur. Est namq et largitione fidelium sb̾¬
limatus. et agmine monachoꝵ et alioꝵ deo deuotoꝵ grege refertus.
ubi incessanter cotidie diuina celebrantur p̾conia. et freq̃nt̾ celestia
fc̃a sunt et fiunt miracula signoꝵ. que iam magis cernentiũ ore nar¬
rantur. qmͣ dictantis stilo scribantur. Felix equidem atrebatũ ciuitas tã
excellenti munita patrono. Et si muroꝵ ruinis uilescat. illius tam̃ m̾ito¬
tum nobilitate darescit totusꝙ ꝓ eius scitatis int̾cessione gaudeat ppłs
om̃ipotentiq eternas referat laudes qui tam darum illis ꝑdonauit do¬
ctorem. cuius p̾dicatione uiam agnouit u̾itatis. cuiꝰ p̾cib si in fidei fir¬
mitate et uite sc̃itate consistit. ab om̃i adu̾sitate secura ꝑmanebit. et
usq ad ꝑftãm beatitudinis głam ꝑueniet. p̾stante dño nr̃o ihũ xp̃ro. qͥ¬

Expanded text:
brioribus pene obsoleverat, vocitetur. Est namque et largitione fidelium subbrioribus pene obsoleverat, vocitetur. Est namque et largitione fidelium sublimatus, et agmine monachorum, et aliorum Deo devotorum grege refertus: ubi incessanter quotidie divina celebrantur praeconia, et frequenter coelestia facta sunt et fiunt miraculorum signa, quae jam magis cernentium ore narrantur, quam dictantis stylo scribantur. Felix equidem Atrebatum civitas, tam excellenti munita patrono, etsi murorum ruinis vilescat, illius tamen meritorum nobilitate clarescit. Totusque pro ejus sanctitatis intercessione gaudeat populus, omnipotentique Deo aeternas referat laudes, qui tam clarum illi perdonavit doctorem, cujus praedicatione viam agnovit veritatis. Cujus precibus, si in fidei firmitate et vitae sanctitate consistit, ab omni adversitate secura permanebit, et usque ad perfectam beatitudinis gloriam perveniet, praestante Domino nostro
Abbreviated transcription (Latin):
ad uen̾abilem ꝑuenit autb̾tum. At ille quid animo gereret. et quid si¬
bi diuinitus esset ostensum referens festimis cõmuniq consilio. cũ mag¬
no ppłoꝵ gaudio qui undiq conflux̾ant ad locũ designatum beatissimũ
transtulerunt uedastum. In qua translatione ꝑhibetur beatus audoma¬
rus lumen recepisse oculoꝵ. sed ilico p̾cib eamdem qmͣ ultroneus fere¬
bat re impetrasse cecitatem. Pui pendebat quippe lum̃ carnalium ocu¬
loꝵ. qui lumen ciuiũ m̾uit suꝑnoꝵ. Porro autem miracula que et
tunc postea gesta ꝑhibentur. et que iam ꝑ annos ferme centũ sexa¬
ginta ꝑ m̾ita beati uedasti patrata sunt: nullo sunt stilo memorie
cradita. excepto qđ̃ uocib cantoꝵ huiꝰmodi canitur antiphona. Hic es
beatus uedastus. cui templum fieri ab angłis iussum est hominib. Est
ꝓcedente temꝑe tam insignis effectus. ut urbis nõie q̃ iam ruinis cre-¬

Expanded text:
ad uenerabilem peruenit Autbertum sede At ille quid animo gereret et quid siad uenerabilem peruenit Autbertum sede At ille quid animo gereret et quid sibi diuinitus esset ostensum referens pari uoto communique consilio cum magno populorum gaudio qui undique confluxerant ad locum designatum beatissimum transtulerunt Vedastum. In qua translatione perhibetur beatus Audomarus lumen recepisse oculorum sed illico precibus eandem quam ultroneus ferebat reimpetrasse caecitatem. Parui pendebat quippe lumen carnalium oculorum qui lumen ciuium meruit supernorum. Porro autem miracula quae tunc et gesta perhibentur et quae iam per annos ferme centum sexaginta per merita beati Vedasti patrata sunt nullo sunt stilo memoriae tradita excepto quod uocibus cantorum huiusmodi canitur antiphona: «Hic est beatus Vedastus cui templum fieri ab angelis iussum est hominibus.» Esprocedente tempore tam insignis effectus, ut urbis nomine, quae jam ruinis cre
Abbreviated transcription (Latin):
autberti. qui septim᷑ ei in. sede pontificali successit ep̃s. Is autem ut maioꝵ
relatione cognouim᷑ et ĩnum̾abiliũ hominũ ore uersatur. et quod ocł̃is
etiam fc̃m ꝓbamus. dum quadam die post hympnos matutinos inme¬
nus consistens. rubente aurora orientem u̾sus intenderet. uidit eminui
trans fluuiolũ qui crientio uocatur uirũ p̾fulgidũ uirgam manu tenen¬
tem basilice locum metiri. Quod ille cernens. reuelante deo uisionem co¬
gnouit angelicam: ostensum q est illi beatũ illuc uedastũ annuente xͦ
sine dubio transferendũ. Qua reuelatione certior fc̃s inuitauit ad tan¬
tum opus bm̃ audomarũ. qui ea tempestate taruenne morinoꝵ urbis
ep̃s. in dei reb magnificus habebatur. Qui licet iam senio p̾ssus et a¬
missione luminũ uderetur debilior fc̃s. animũ tamen ut arcum habens
spirituali studio intensum. ilico ꝓmptus. xp̃ro gressus regente. festinus

Expanded text:
Autberti qui septimus ei in sede pontificali successit episcopus. Is autem ut maiorum Autberti qui septimus ei in sede pontificali successit episcopus. Is autem ut maiorum relatione cognouimus et ut in innumerabilium hominum ore uersatur et quod oculis etiam factum probamus dum quadam die post hymnos matutinos in menianis consistens rubente aurora orientem uersus intenderet uidit eminus trans fluuiolum qui Crientio uocatur uirum praefulgidum uirgam manu tenentem basilicae locum metiri. Quod ille cernens reuelante Deo uisionem cognouit angelicam ostensumque illi est beatum illuc Vedastum annuente Christo sine dubio transferendum. Qua reuelatione certior factus, inuitauit ad tantum opus beatum Audomarum; qui ea tempestate Taruennae Morinorum urbis episcopus in Dei rebus magnificus habebatur. Qui licet iam senio pressus et amissione luminum uideretur debilior factus animum tamen ut arcum habens spiritali studio intentum ilico promptus Christo gressus regente festinus
Abbreviated transcription (Latin):
nullum honus sentientes. portau̾unt eum subiectis hum̾is cum alacri¬
tate animi ad sepulture locum. Sepelierunt q eum in iam dc̃a ecclia
beate dei genitricis marie. semꝑ uirginis in dextera ꝑte altaris ubi qͦn¬
dam pontificalis cathedre fungebatur officio. nobilem t̾re condentes
thesaurũ. In quo loco ꝑ aliquot iacuit tempus quousq dño reuelã¬
te ad locum ubi nunc fulget eius memoria est a uiris scĩs autb̾to et
inc autem quid in
episcopio post eius excessum uisum est. dignũ memorie referatur.
Suꝑueniente igitur temꝑe. domũcula in qua deo dilectus obiit. flam¬
mis arrepta ardere cepit. sed uidente quadam religiosa femina abita
nõie sc̃s adueniens uedastus. flammas a domo excussit. et ita in colu¬
emisit. ut om̃s aguoscerent qnͣta illius esset beatitudo iñ celis. cuius
lectuli domicilium in t̾ris ardere non potuit. De translatione corꝑis in

Expanded text:
nullum onus sentientes, portauerunt eum subiectis humeris cum alacrinullum onus sentientes, portauerunt eum subiectis humeris cum alacritbeatae Dei genitricis semper virginis Mariae, in dextera parte altaris, ubi quondam pontificalis cathedrae fungebatur officio, nobilem terrae abscondentes thesaurum. In quo loco per aliquod jacuit tempus, quousque Domino revelante ad locum, ubi nunc fulget ejus memoria, est a viris sanctis Autberto et unc autem, quid in eodem episcopo post ejus excessum visum est dignum memoriae, referatur. Superveniente igitur tempore, domuncula, in qua Deo dilectus diem obiit, flammis arrepta ardere coepit. Sed vidente quadam religiosa femina Abita nomine, sanctus adveniens Vedastus, flammas a domo discussit, et ita incoluemisit: ut omnes agnoscerent quanta illius esset beatitudo in coelis, cujus lectuli domicilium in terris ardere non potuit. CAPUT V. Translatio corpor
Abbreviated transcription (Latin):
gnoscitur. Qd̃ licet ip̃e ꝓ humilitate qua semꝑ usus est fieri uoluis¬
set. om̃s tamen qui aderant attendentes m̾itoꝵ eius insignia. indignũ
ducebant tanti uiri corpus in loco humili debere sepeliri. p̾sertim cum
nec locus ip̃e habilis tanto monum̃to. nec palude obsitus foret acces¬
sibilis ppło. Dum talia inter se quererentur. uen̾abilis uir scopilio do¬
ctus uͥtute p̾cũ. ad solita sibi credidit arma currendũ. ut uidelicet or̃o
fidei obtin̾et. qd̃ młta hominũ manus uirib nequiuisset. Unde cun¬
ni. in hanc uocem merore cordis affectus erupit. E heu mͥ inquit o be¬
atissime pater. quid uis ut faciam. qm̃ dies in uesꝑum se dedinat et
om̃s qui ad tuas exequias conuen̾ant aĩ ꝓpͥa iam remeare festinant.
ꝑmitte obsecro ce. ꝑferri ad locum qui filioꝵ cura p̾paratus existit. Et
hiis dc̃is. accipientes capulũ in quo scĩ uiri corpus iacebat exanime.

Expanded text:
gnoscitur. Quod licet ipse pro humilitate qua semper usus est fieri uoluisgnoscitur. Quod licet ipse pro humilitate qua semper usus est fieri uoluisset omnes tamen qui aderant attendentes meritorum eius insignia indignum ducebant tanti uiri corpus in loco humili debere sepeliri praesertim cum nec locus ipse habilis esset tanto monumento nec palude obsitus foret accessibilis populo. Dum talia inter se quererentur uenerabilis uir Scopilio doctus uirtute precum ad solita sibi credidit arma currendum ut uidelicet oratio fidei obtineret quod multa hominum manus uiribus nequiuisset. Unde cunni in hanc uocem, maerore cordis affectus erupit: «heu mihi, inquit, o beatissime pater quid uis ut faciam quoniam et dies in uesperum declinat et omnes qui ad tuas exequias conuenerant ad propria remeare festinant? Permitte, obsecro, te perferri ad locum qui tibi filiorum cura praeparatus existit.» Et his dictis accipientes capulum in quo sancti uiri corpus iacebat exanime
Abbreviated transcription (Latin):
cl eius. et ppłs copiosus: aliaruim ꝙ eccl̃iaꝵ sacendotes p̾sbit̾i et dyaco¬
ni. Sed mirũ inter lacrimantiũ uoces in terra. psallentiũ ut fertur a
quib dam religiosis uiris cetus audiebantur in celo. Et dum digno
honoris officio feretrum in quo iacebat corpus paratũ staret in me¬
si aliquid cum de sua detestari sepultura memoraret. timentes ne forte
illis hoc sdeo accidisset. quia intra murũ eiusdem ciuitatis illũ sepelini
disponebant. Quib ilłe respondit. sepius eum se audisse dicentẽ. qd̾
deb̾et esse uiroꝵ non mortuoꝵ. Uolebant siquidem illum in eccł̃ia bea
te semꝑ uirginis marie. ubi sede pontificali p̾sederat tumulari. Ipse
uero sepulture sue locum in oratorio qd̃ pauꝑe sũptu. id est ligneis
tabulis ꝓpͣter litus crientionis fluuioli edificau̾at fieri disposuisse co¬

Expanded text:
clerus et populus copiosus aliarumque ecclesiarum sacerdotes, praesbiteri et diacoclerus et populus copiosus aliarumque ecclesiarum sacerdotes, praesbiteri et diaconi. Sed mirum, inter lacrimantium uoces in terra psallentium ut fertur a quibusdam religiosis uiris coetus audiebantur in caelo. Et dum digno honoris officio feretrum in quo iacebat corpus paratum staret in mesi aliquid de sua eum testari sepultura memoraret: timentes ne forte illis hoc ideo accidisset, quia intra murum ejusdem civitatis illum sepelire disponebant. Quibus ille respondit, saepius eum se audisse dicentem, quoddebet esse vivorum, non mortuorum. Volebant siquidetae semper uirginis Mariae ubi sede pontificali praesederat tumulari. Ipse uero sepulturae suae locum in oratorio quod paupere sumptu id est ligneis tabulis propter litus Crientionis fluuioli aedificauerat fieri disposuisse co
Abbreviated transcription (Latin):
aĩam suo redderet creatori. Ut uero sui obitum famuli deus designa¬
ret. uisa est nocte quadam darissime colũna lucis a culmine. domus
in qua sc̃s iacebat sacerdos usq ad sũmũ celi horarũ ferme spacio du¬
arum stare fastigiũ. Quod cum uiro dei diceretur. intellexit statim hoc
signũ suũ demonstrare obitũ. Docauit suos ad se filios. ut eoꝵ p̾cib
suam fideli conditori cõmendaret auimã. Et post dulces pateme pie¬
tatis ãmouitiones. et extrema caritatis u̾ba sacroscõ corꝑis et sangͥ¬
nis xp̃ri confirmatus uatico. int̾ manꝰ lacrimantiũ sp̃m emisit. O
dies sc̃o letissima sac̾doti. sed cuncto mestissima ppło. quem tantus sb̾i¬
to corꝑali uita deseruit pastor. quem tamen sp̃uali nũqmͣ deserit int̾¬
cessione. si sacre illius ãmonitionis u̾ba et ꝓbatissime uite uestigia se¬
qui nou desistit. Conuen̾unt itaq ad ultunas uen̾andi uiri exequias

Expanded text:
animam suo redderet creatori. Vt uero sui obitum famuli Deus designaanimam suo redderet creatori. Vt uero sui obitum famuli Deus designaret, uisa est nocte quadam clarissimae columna lucis a culmine domus in qua sanctus iacebat sacerdos, usque ad summum caeli horarum ferme spatio duarum stare fastigium. Quod cum uiro Dei diceretur, intellexit statim hoc signum suum demonstrare obitum. Vocauit suos ad se filios ut eorum precibus suam fideli conditori commendaret animam. Et post dulces paternae pietatis admonitiones et extrema caritatis uerba sacrosancto corporis et sanguinis Christi confirmatus uiatico inter manus lacrimantium spiritum emisit. O dies sancto laetissima sacerdoti sed cuncto maestissima populo quem tantus subito corporali uita deseruit pastor, quem tamen spiritali numquam deserit intercessione si sacrae illius admonitionis uerba et probatissimae uitae uestigia sequi non desistit. Conuenerunt itaque ad ultima uenerandi uiri exsequia
Abbreviated transcription (Latin):
celestis patrie amor. Populus statutis dieb ad eccliam concurrebat. fe¬
sta cum magno gaudio nr̃i saluatoris oportunis celebrantib diebus.
Elemosine cura domos ub̃rime pauꝑib disꝑtiebantur. u̾bum dei coti¬
die ꝑ loca singula ppłis p̾dicabatur. Hymnidicas deo laudes horis ca¬
nonicis. cderus cantabat in eccłiis. Beatum dix̾unt ppłm cũi hec sunt:
beatus ppłs cuiꝰ est dñs d̾s eius. Om̃s enim in pulchritudine pacis qui¬
escebant in aguitione u̾itatis gaudebant. in sc̃ĩtate xp̃riane religio¬
uis letati sunt. Postqmͣ uero pius p̾dicator et scs dei sacerdos mitis
maturus et annis p̾mia sui laboris deo dispensante acciꝑe debuit. in
eadem attrebate ciuitate infirmitatis ualide febre correptus est. diui
na p̾uidente mĩa. ut ubi plurimũ in dei sudauit seruitio. inde ad pal¬
mam et̾ue beatitudinis ꝑueniret. et inter carissimoꝵ manus filioꝵ

Expanded text:
caelestis patriae amor. Populus statutis diebus ad ecclesiam concurrebat. Fecaelestis patriae amor. Populus statutis diebus ad ecclesiam concurrebat. Festa cum magno gaudio Nostri Saluatoris oportunis celebrabantur diebus. Elimosinae circa domos uberrime pauperibus dispertiebantur. Verbum Dei cotidie per loca singula populis praedicabatur; hymnicas laudes Deo horis canonicis clerus cantabat in ecclesiis. «Beatum dixerunt populum, cui haec sunt: beatus populus cuius est Dominus Deus eorum». Omnes enim in pulchritudine pacis quiescebant, in agnitione ueritatis gaudebant, in sanctitate christianae religionis laetati sunt. Postquam uero pius praedicator et sanctus Dei sacerdos meritis maturus et annis praemia sui laboris, Deo dispensante, accipere debuit, in eadem Atrabate ciuitate ualidae infirmitatis febre correptus est, diuina praeuidente misericordia, ut ubi plurimum in Dei sudauit seruitio, inde ad palmam aeternae beatitudinis perueniret et inter carissimorum manus filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
res mltis ꝓficiebat ad salutem. Nam plurimi occultis dyabolice frau¬
dis cathenis absoluti auguriarum uanitate sp̾ta incantationũ consu¬
etudine relicta. ad u̾e religionis conuolau̾unt puritatem. intelligentes
diuine potentie efficatiam in suo famulo fac̾e signa. nichil contra eius
scĩtatem antiqui serpentis ualere machinam̃ta. Et quod ille ad ꝑditõ¬
nem ꝑau̾at aliquoꝵ. hic xp̃zi gr̃a ad redemptionem con̾tit plurimoꝵ.
De infirmitate obitu et sepultura uiri dei.
gr̃a annis circit̾ quadraginta sub magna euuangłice p̾dicatio¬
nis deuotione sub magno pietatis amore. ac ꝑ id temꝑis mltitudinem
ppli catholico dogmate ad xp̃riane fidei conu̾tit sc̃itatem. Claruit ubiꝙ
diuime coguitio legis. scissimũ xp̃ri nomen. cunctoꝵ audiebatur in ore.
Floruit in morib. castissime uite honesteis. ardebat in pectorib singuloꝵ

Expanded text:
res multis proficiebat in salutem. Nam plurimi occultis diabolicae fraures multis proficiebat in salutem. Nam plurimi occultis diabolicae fraudis catenis absoluti, auguriarum uanitate spreta, incantationum consuetudine relicta ad uerae religionis conuolauerunt puritatem, intellegentes diuinae potentiae efficaciam in suo famulo facere signa, nihil contra eius sanctitatem antiqui serpentis ualere machinamenta. Et quod ille ad perditionem parauerat aliquorum, hoc Christi gratia ad redemptionem conuertit plurimorum. De infirmitate, obitu et sepultura sancti uirgratia, annis circiter XL sub magna euangelicae praedicationis deuotione, sub magno pietatis amore, ac per id temporis multitudinem populi catholico dogmate ad christianae fidei conuertit sanctitatem. Claruit ubique diuinae cognitio legis, sanctissimum Christi nomen cunctorum audiebatur in ore. Floruit in moribus castissimae uitae honestas, ardebat in pectoribus singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
nomine: regen lochariũ p̾dicti regis ludouii filium qui tunc temꝑis fran¬
coꝵ regni nobiliter rex erat sceptra. uocauit ad pͣndium. qd̃ magno ap¬
paratu in domo sua regi et suis ꝑau̾at optimatib. Rogatus quoq
est sc̃s ad conuiuiũ uedastus. Qui domum intrans. more sibi solito dex¬
tera extensa om̃ia sc̃e crucis uexillo signauit. Quedam uero uascula ibi
ceriusa stabant impleta. sed male gentili errore demonicis incantationi¬
bus infecta. Que mox ob potentiam scẽ crucis destructa crepuerunt. et
quicquid liquoris habuerunt in t̾ram effuderunt. Territus u̾o rex et op¬
timates illius huiꝰ uisione miraculi sciscitabantur pontificem causam
repentini ꝓdigii. Cui sc̃s respondit ep̃s. ꝑ quasdam maleficoꝵ incan¬
tationes ad decipiendas conuiiarũ animas diabolica in hiis latuit li
ista. sicut uisibiliter considerastis liquorem effinidi in t̾ram. Hec uero

Expanded text:
nomine, regem Hlotharium, praedicti regis Hlothuuii filium, qui tunc temporis Frannomine, regem Hlotharium, praedicti regis Hlothuuii filium, qui tunc temporis Francorum regni nobiliter rexerat sceptra, uocauit ad prandium. Quod magno apparatu in domo sua regi et suis parauerat optimatibus. Rogatus quoque est sanctus ad conuiuium Vedastus. Qui domum intrans, more sibi solito, dextera extenta, omnia sanctae crucis uexillo signauit. Quaedam uero uascula ibi ceruisa stabant impleta, sed male gentili errore daemonicis incantationibus infecta. Quae mox ob potentiam sanctae crucis destructa crepuerunt et quicquid liquoris habuerunt in terram effuderunt. Territus uero rex et optimates illius huius uisione miraculi, sciscitabatur pontificem causam repentini prodigii. Cui sanctus respondit episcopus: «Per quasdam maleficiorum incantationes ad decipiendas conuiuarum animas diabolica in his latuit liqista, sicut uisibiliter considerastis liquorem effundi in terram». Haec uero
Abbreviated transcription (Latin):
magis ꝙ diuinis intendit eas ornare laudib. qmͣ pompaticis scłi di¬
uitiis com̾e. Fuit uero pauꝑib largus. diuitib affabilis. quatinus
om̃s uł largitate min̾um. uł iocunditate u̾boꝵ in uiam deduc̾et u̾itatis.
Sciens itaq nullatenus suꝑba scłaris potentie colla ad xp̃riane religio¬
nis humlitatem indinare posse nisi ꝑ suauissimas pietatis admonitio¬
nes apłico instructus exemplo. om̃ib om̃ia fc̃s est ut om̃s lucri fac̾et. senio¬
res honorib p̾ueniens. iuniores patera dilectione admonens. Otrobiꝙ
ꝑ officia caritatis ñ sua querens sed que dei sunt. xp̃ri secutus uestigia.
potentum conuiuia non contempsit. non luxinie causa sed p̾dicationis
obtentu. ut familiaritate concordie facilius uerbum dei conuiuantium in¬
funderet cordib. Igitur quidam nobilis francus potentie darus. ocinus

Expanded text:
magisque intendit eas diuinis ornare laudibus, quam pompaticis saeculi dimagisque intendit eas diuinis ornare laudibus, quam pompaticis saeculi diuitiis comere. Fuit uero pauperibus largus, diuitibus affabilis, quatenus omnes uel largitate munerum uel iocunditate uerborum in uiam deduceret ueritatis, sciens itaque nullatenus superba saecularis potentiae colla ad christianae religionis humilitatem inclinari posse nisi per suauissimas pietatis ammonitiones, apostolico instructus exemplo, omnia omnibus factus ut omnes lucri faceret, seniores honoribus praeueniens, iuniores paterna dilectione ammonens, ubique per officia caritatis non sua quaerens sed quae Dei sunt, Christi secutus uestigia, potentium conuiuia non contempsit, non luxuriae causa sed praedicationis obtentu, ut familiaritate concordiae facilius uerbum Dei conuiuantium infunderet cordibus. Igitur quidam nobilis Francus, potentiae clarus, Hocinus
Abbreviated transcription (Latin):
tentia. quib bestie ferocissime obedire sciunt. o miserabilis hominũ auda¬
tia. qui salutiffere p̾dicationis u̾ba a scĩs ꝓlata. doctorib contempnere
ñ metinunt. Irrationabilis bestia. in obtemꝑando scõꝵ p̾ceptis quodã¬
modo ratione utitur humana. homo uero ad ymaginem dei conditus.
ratione p̾ditus. honorem suũ non intelligens comꝑatus est iumentis in¬
sipientib. et similis factus est illis. Quomodo in coruiuio a pd̃ lochari¬
um u̾o comꝑisset uir dei ecclias xp̃ri ut.
desertas. cor ppłi ydolatrie errorib infectũ. ignorantie tenebris ob¬
ceratũ: geminose pietatis subdidit labori. ppłm sedula intentione ad
agnitionem u̾i luminis ꝑduxit. ecclias ad culmen sũmi decoris erexit.
p̾sbiteros et dẏaconos sibi in adiutoriũ ꝑ diu̾sarum eccłiarum disposuit
loca. Et ubi pͥus spelunce latronũ fuerunt. ibi or̃onũ domos construxit.

Expanded text:
tentia, quibus bestiae ferocissimae obedire sciunt! O miserabilis hominum audatentia, quibus bestiae ferocissimae obedire sciunt! O miserabilis hominum audacia, qui salutiferae praedicationis verba, a sanctis prolata doctoribus contemnere 169 non metuunt. Irrationabilis bestia, in obtemperando sanctorum praeceptis quodammodo ratione utitur humana: homo vero ad imaginem Dei conditus, ratione praeditus, honorem suum non intelligens, comparatus est jumentis insipientibus, et similis factus est illis . XVI. Dum vero comperium uero comperisset uir Dei ecclesias Christi desertas, cor populi idolatriae erroribus infectum, ignorantiae tenebris obcaecatum gemino se pietatis subdidit labori, populum sedula intentione ad agnitionem ueri luminis perduxit, ecclesias ad culmen summi decoris erexit, praesbiteros et diaconos sibi in adiutorium per diuersa ecclesiarum disposuit loca. Et ubi prius speluncae fuerunt latronum, ibi orationum domos construxerat,
Abbreviated transcription (Latin):
psallentiũ chori. ibi lustra et latibula ferarum uisa sunt stercorib et im¬
munditiis om̃ia plena. ita ut uix uestigium aliquod remansisset muroꝵ.
Hec cernens intimo plena cordis dolore ingemuit dicens. Odñe hec om¬
nia uen̾unt suꝑ nos. quia pectauimꝰ cum patrib nr̃is. iniuste egimus.
iniquitatem fecimꝰ. sed tu dñe menior esto mĩe tue. et nr̃is ꝑce pcc̃is. et¬
ne obliuiscaris pauꝑum tuoꝵ in finem. Dum hec itaq lacrimosis mur¬
muraret querelis. ecte subito ex rumosis speluncis ursus ꝓsiliuit. Cui
uir dei cum indignatione p̾cepit. ut in deserta secederet loca. et sibi cõ¬
moda inter condensa siluarum quereret habitacula. nec ultra illius flu¬
minis ripas transiret. Qui mox tali territus minatione fugit. nec un¬
qmͣ postea ilłis uisus est in ꝑtib. Omira om̃ipotentis dei in scĩs suis po¬

Expanded text:
psallentium chori ibi lustra et latibula ferarum uisa sunt, stercoribus et inpsallentium chori ibi lustra et latibula ferarum uisa sunt, stercoribus et inmunditiis omnia plena ita ut uix uestigium aliquod remansisset murorum. Haec cernens intimo cordis dolore ingemuit dicens: «O Domine, haec omnia uenerunt super nos quia peccauimus cum patribus nostris, iniuste egimus, iniquitatem fecimus. Sed tu, Domine, memor esto misene obliviscaris pauperum tuorum in finem . XV. Dum haec itaque lacrymosis murmuraret querelis, ecce subito ex ruinosis speluncis ursus prosiluit. Cui vir Dei cum indignatione praecepit, ut in deserta secederet loca, et sibi commoda inter condensa silvarum quaereret habitacula, nec ultra illius fluminis ripas transiret. Qui mox tali territus minatione fugit, nec unquam postea illis visus est in partibus. O mira omnipotentis Dei in sanctis suis po
Abbreviated transcription (Latin):
purgati sunt.
gula cintatis loca ꝑagrans. q̃ siuit int̾ nuincis edifitioꝵ. si quod¬
libet ecdie signũ iueniri ualuisset. Nam antiqͥs ferne temꝑib sacre
iillis locis fidei floruisse religionem agnouit. sed ꝓpt̾ pct̃a habitatoꝵ
t̾te illuis. occulto dei uidicio sed iustissimo tradita est cumm cet̾is gallie
uł gmanie ciuitatib. pagano et ꝑfido hunoꝵ regi actilo ur̃bs quoꝙ
illa depͥdanda. Qui ꝓpter nimiam animi sui seuitiam. net sacerdotibus
dei honorem. nec etlelis xp̃ri reu̾entiam impendere scebat. sed om̃ia
quasi tempestas ĩmanissima ferro uastauit et igne. Tunc in similitudinem
iherosolimitane uastationis que ab impio babilonie rege fcã est. uen̾unt
gentes in hereditatem dei. et pollutis manib ꝓphanauerunt sacraria xp̃i.
effundentes sanguinem seruoꝵ dei. curta altaria altissimi regis. Non hec
paganoꝵ fecit fortitudo. sed ppli̾ xp̃riani ꝓm̾uerunt pcc̃a. Inuenit uero

Expanded text:
purgati sunt. purgati sunt. gula ciuitatis loca peragrans, quaesiuit inter ruinas aedificiorum si quodlibet ecclesiae signum inuenire ualuisset. Nam antiquis ferme temporibus sacrae in illis locis fidei floruisse religionem agnouit. Sed propter peccata habitatorum terrae illius occulto Dei iudicio sed iustissimo tradita est cum ceteris Galliae uel Germaniae ciuitatibus pagano et perfido Hunorum regi Attilo urbs quoque illa depraedanda. Qui propter nimiam animi sui saeuitiam nec sacerdotibus Dei honorem nec ecclesiis Christi reuerentiam inpendere sciebat, sed omnia quasi tempestas inmanissima ferro uastauit et igne; tum in similitudine Hierusolimitanae uastationis quae ab impio Babiloniae rege facta est, uenerunt gentes in hereditatem Dei et pollutis manibus profanauerunt sacraria Christi, effundentes sanguinem seruorum Dei circa altaria altissimi regis. Non haec paganorum fecit fortitudo sed populi christiani promeruerunt peccata. Inuenit uero