comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum: et consolarentur.
Cumqz leuassent ꝓcul
oculos suos: non cogno¬
Scissisq uestibus spar¬
serunt puluerẽ suꝑ capͭ.
suum in celũł et sederũt
cum co in terra septem
dicbus et septẽ noctibus.
et nemo loquebatur ei
uerbum. Didebant eñi
dolorẽ esse uehementem.
iobos suum. et ma¬
ledirit diei suo: et locutꝰ
scurcut eum tenebre et
tur amaritudine. Noc¬
tem illani. tenebrosus
turbo possideat: non cõ¬
putetur in diebus anu.¬

Expanded text:
ur. Cumque levassent procul oculos suos, non cognoscissisque vestibus sparserunt pulverem super caput suum in coelum. Et sederunt cum eo in terra septem diebus et septem noctibus, et nemo loquebatur ei verbum: videbant enim dolorem esse vehementem. OB OS SUUM, ET MALEDIXIT DIEI SUO, ET LOCUTUSscurent eum tenebrae, etur amaritudine. Noctem illam tenebrosus turbo possideat, non computetur in diebus an
Abbreviated transcription (Latin):
sti scruum meum iob. qd̃
non sit ci similis in fra:
uir simplex et rectus ac
timens deum et reccdens
a malo: et adhuc retinẽs
inocentiã: Tu aũt com¬
moisti me aduersus cũ:
ut affugitem cũ frustra.
Cui respondens sathan:
ait. Pellen pro pelle: et
ciuicta que habet ⁊ homo
dabit pro anima sua. A¬
lioquin mitte manum
tua: et tange os cius et
sarnemr: et func uidebis

Expanded text:
sti servum meum Job: quod non sit ei similis in terra, vir simplex et rectus, ac timens Deum, et recedens a malo, et adhuc retinens innocentiam? Tu autem commovisti me adversus eum, ut affligerem illum frustra. Cui respondens Satan, ait: Pellem pro pelle, et cuncta quae habet homo, dabit pro anima sua: alioquin mitte manum tuam, et tange os ejus et carn
Abbreviated transcription (Latin):
sathan. Ecte in manu
tua est: uerũtamẽ aĩam
cius scrua. Egressus gͥ
sathan a facic domini.
percussit iob ulcere pessi¬
mo: a planta pedis usq
ad uerticem cius. Qui te¬
sta sanieni radebat: sedẽs
in stecquilinio. Dixit aũt
illi uxorsua. Adhuc tu
ꝑmanes in simplicitate
tua: Benedic dc̃o et more¬
re. Qui ait ad illam. Qiͣ
una de stultis mulicrib¬
locuta es.Si bona susce¬
punus de manu dñi:
quare mala non susci¬
ptanius: In omnibus
his: non peccauit iob
labiis sius. Igitur au¬
dientes tres amici iob õe
malum quod accidisset
ci: uencrunt singuli de
loco suo: diphat thema¬
uites. et baldad suithes:
et sophar naamathites

Expanded text:
Satan ecce in manu tua est verumtamen animam illius serva egressus igitur Satan a facie Domini percussit Iob ulcere pessimo a planta pedis usque ad verticem eius qui testa saniem deradebat sedens in sterquilinio dixit autem illi uxor sua adhuc tu permanes in simplicitate tua benedic Deo et morere qui ait ad illam quasi una de stultis locuta es si bona suscepimus de manu Domini quare mala non suscipiamus in omnibus his non peccavit Iob labiis suis igitur audientes tres amici Iob omne malum quod accidisset ei venerunt singuli de loco suo Eliphaz Themanites et Baldad Suites et Sophar Naamath
Abbreviated transcription (Latin):
entes diuitias cius. Ni¬
chil in terra line causa
fit: et de hunio nõ oriet
dolor. Homo ad laborẽ
nascitur: et auis ad uo¬
landum. Quãobrem
cgo deprecabor dominũ.
et ad dcum ponam clo¬
quium meumꝰ qui fe¬
cit magna et inscruta¬
bilia: et nurabilia absq
numero. Qui dat plu¬
uiã suꝑ faciem terie: et
itrigat aquis uinuersa.
Quĩ pouit humiles in
subłime: et mercutes en¬
git sospitate. Qui dissi¬
pat cogitationes mali¬
gnoꝵ: ne possint implẽ
manus coruni quod cc¬
perant. Qui apprchendͭ
sapientes in astutia cõ¬
rum: et consiliũ prauor
dissipat. Per diem incur¬
rent tenebras: et quasi ĩ
nocte sic palpabunt in
menidie. Porro saluum
facict agladio oris cõrũ:
it de manu uiolenti pan¬
pereni. Et crit egcuo spes:
nuquitas aũt contralet

Expanded text:
entes divitias ejus. Nientes divitias ejus. Nihil in terra sine causa fit, et de humo non oritur dolor. Homo ad laborem nascitur, et avis ad volatum. Quamobrem ego deprecabor Dominum, et ad Deum ponam eloquium meum: Qui facit magna et inscrutabilia, et mirabilia absque numero: Qui dat pluviam super faciem terrae, et irrigat aquis universa: Qui ponit humiles in sublimi, et moerentes erigit sospitate: Qui dissipat cogitationes malignorum, ne possint implere manus eorum quod ceperant. Qui apprehendit sapientes in astutia eorum, et consilium pravorum dissipat: Per diem incurrent tenebras et quasi in nocte sic palpabunt in meridie porro salvum faciet a gladio oris eorum et de manu violenti pauperem et erit egeno spes iniquitas autem contrahet
Abbreviated transcription (Latin):
perterrita sunt. Et cum
spiritus me preicute tran¬
siret: in horrucrunt piu
caruiꝰ mce. Stetit quidã
cuius non agnosceban
uultum: ymago coram
oculis meis: et uocem qͣi
aure lens audiui. Nunqͥd
iustificãbitur: aut fac¬
tore suo purior erit uir:
Ecce qui seruiunt ci nõ
sunt stabilos: et in au¬
gelis suis re pcrit praui¬
tatem. Quanto magis
hi qui habitant domios
luteas: qui terrenum ha¬
beut findamcutũ con¬
sumcutur uelut atinca:
De manc usq ad uespaz
succidentur: et qͥa nullo
intelligit inctiriũ pcrĩ¬
bunt. Qui aut reliqui
fucrint aufercutur ex
cis: morientur et non
si est qui tibi respondcat:
it ad aliquẽ sauctoru
conucitere. Uere stultũ
interficit iracundia: et
paruulum occidit inui¬
dia. E go uidi stultũ fir¬
na radice: et maledixi
pulcritudimi cius statĩ.
Louge fient filii eius a sa¬
luteͤ. et conterentur ĩ por¬
ta: et non crit qui cruat.
Cuius messem famelicꝰ
comedet: et ip̃m rapict
armatus: et ebibent siti¬

Expanded text:
perterrita sunt. Et cum perterrita sunt. Et cum spiritus me praesente transiret inhorruerunt pili carnis meae stetit quidam cuius non agnoscebam vultum imago coram oculis meis et vocem quasi aurae lenis audivi numquid justificabitur, aut factore suo purior erit vir? Ecce qui serviunt ei, non sunt stabiles: et in angelis suis reperit pravitatem: Quanto magis hi qui habitant domos luteas, qui terrenum habent fundamentum, consumentur velut a tinea? De mane usque ad vesperam succidentur: et quia nullus intelligit, in aeternum peribunt. Qui autem reliqui fuerint, auferentur ex eis: morientur, et non  Voca ergo, si est qui tibi respondeat, et ad aliquem sanctorum convertere. Vere stultum interficit iracundia, et parvulum occidit invidia. Ego vidi stultum firma radice, et maledixi pulchritudini ejus statim, Longe fient filii ejus a salute, et conterentur in porta, et non erit qui eruat. Cujus messem famelicus comedet, et ipsum rapiet armatus, et ebibent siti
Abbreviated transcription (Latin):
phar themanites:
dixit. Si ceperinuis loqͥ
tibi. forsitan moleste ac¬
cipies. Sconciptũ ẜmo¬
ucm tenere quis possit:
Ecce dociusti multos: et
manus lassas roborasti.
Dacillantes confirnia
tasti. Nunc aũt uenit
suꝑ te plaga et defecisti:
tetioit te et conturbatus
es. Ubi est timor tuus¬
et fortitudo tua: et patiẽ¬
tia tua. et perfectio uiar
tuarũ: Recordare obsecꝰ te.
quis un ꝙͣ inuocens pẽ¬
riitz aut quando recti de¬
leti sunt: Quin potius
uidi cos qui opantur ii¬
quitatẽ et seminãt dolo¬
res et metũt eos flante
deo perisse: et spiritu irc
cius esse consumptos.
Nugitus leouis et uor
leẽne: et dentes catuloꝵ.
lconum contriti sunt.
Tigris periit. co quod ñ
haberet predam. et catu¬
li leonum dissipati sũt.
Porro ad me dictum est
uerbum absconditum.
et qiͣ furtiue suscepit au¬
ris mea uenas susurrii
cius. In horrore uisionis
nocturue. quando solet
sopor occupare homines:
pauor tenuit me et trẽ-¬
mor: et omnia ossa mca

Expanded text:
ites, dixit: Si coeperimus loqui tibi, forsitan moleste accipies: sed conceptum sermonem tenere quis possit? Ecce docuisti multos, et manus lassas roborasti. Vacillantes confirmavetasti. Nunc autem venit super te plaga, et defecisti: tetigit te, et conturbatus es. Ubi est timor tuus, fortitudo tua, patientia tua, et perfectio viarum tuarum? Recordare, obsecro te, quis umquam innocens periit? aut quando recti deleti sunt? Quin potius vidi eos qui operantur iniquitatem, et seminant dolores, et metunt eos; flante Deo perisse, et spiritu irae ejus esse consumptos. Rugitus leonis, et vox leaenae, et dentes catulorum leonum contriti sunt; tigris periit eo quod non habet praedam, et catuli leonum dissipati sunt. Porro ad me dictum est verbum absconditum, et quasi furtive suscepit auris mea venas susurri ejus. In horrore visionis nocturnae, quando solet sopor occupare homines; pavor tenuit me et tremor, et omnia ossa mea
Abbreviated transcription (Latin):
lertbat. Autis audicus
beatificabat mc̃: et ocłs
uidens testimonium
reddebat michis eo ꝙ
liberassem pauꝑem uoci-¬
ferantẽ: et pupillum
cui nõ esset adiutor. Be¬
uedictio ꝑituri super me
ueniebat: et cor uidue cõ¬
solatus simi. Iustitia n¬
dutus sun. et uestuu me
siciit uestimento: et dia¬
deniate iudicio mẽo. Ocu¬
lus fui cẽco. et pes claudo.
Qater cram pau̾perum:
et causam quã nescibã
diligentissĩc muestigã¬
bami. Conterebã moĩas
miqui: et de dentibus il¬
lius aufereham predam
Diccbamq. In udulo
meo mõriar: et sicut pal¬
nia multiplicabo dics.
Radix mea aperta est se¬
cus aquas: et ros mora¬
bitur ni messiont mc̃a.
Olorta mea semꝑ inno¬
uabitur: et arcus meus
in manu mea iustanta¬
bitur. Qui nic audiebãt
icam: et intenti tacibat
ad consilium nicũ. Dr¬
audebant: et super illos
stillabat eloquiũ incũ.
Expectabãt me sicut plu¬
uiam. et os suũ aꝑithãt
qiͣ ad imbrem sccõtinũ.

Expanded text:
herebat auris audiens herebat auris audiens beatificabat me et oculus videns testimonium reddebat mihi quod liberassem pauperem vociferantem et pupillum cui non esset adiutor benedictio perituri super me veniebat et cor viduae consolatus sum iustitia indutus sum et vestivit me sicut vestimento et diademate iudicio meo oculus fui caeco et pes claudo pater eram pauperum et causam quam nesciebam diligentissime investigabam conterebam molas iniqui et de dentibus illius auferebam praedam dicebamque in nidulo meo moriar et sicut palma multiplicabo dies radix mea aperta est secus aquas et ros morabitur in messione mea gloria mea semper innovabitur et arcus meus in manu mea instaurabitur qui me audiebant iam et intenti tacebant ad consilium meum veraudebant et super illos stillabat eloquium meum expectabant me sicut pluviam et os suum aperiebant quasi ad imbrem serotinum
Abbreviated transcription (Latin):
et aquas appendit mẽ¬
sura. Quando ponebat
pluuiis legem: et uiã ꝓ¬
cellis sonantib. Tunc
uidit illam et enarrauͭ
et preparauit et inuesti¬
gauit. Et dixit homnnu
Ecce timor dei ip̃a est sa¬
pientia: et recedere a ma¬
lo intelligeñtia Cxehe¬
odidit qͦz iob assu¬
mens parabolam
suami: et dixit. Quis mͥ
tribuat ut sim iuxta mẽ¬
ses pristinos: scd̃m dies
quibz deus custodiebat
me: Quando splendebat
lucerita eius super caput
nicuni: et ad lumẽ cius
ambulabam in tenebris.
Sicut fui in diebus ado¬
lescentie mee: quando se¬
culo nco. Quando crat
omnipotens mẽcum: et
in circuitu inco pueci inc̃i
Quando lauabam pedes
nicos butyco: et petra fũ¬
debat michi riuulos olci.
Quando procedebani ad
portani ciitatis: et in
platea parabant cathe¬
drani michi. Uidebant
me iuenes et abscon¬
debantur: et seues assur¬
gentes stabant. Princi¬
pes cessabant loqui: et
digitũ superponchant
ori suo. Doccm suã cohi¬
bebant duces: et lĩgua
corum gutturi suo ad¬

Expanded text:
et aquas appendit mensura. Quando ponebat pluviis legem, et viam procellis sonantibus. Tunc vidit illam, et enarravit, et praeparavit, et investigavit. Et dixit homini: Ecce timor Dei ipsa est sapientia, et recedere a malo intellegentia addidit quoque Iob adsumens parabolam suam et dixit quis mihi tribuat ut sim iuxta menses pristinos secundum dies quibus Deus custodiebat me quando splendebat lucerna eius super caput meum et ad lumen eius ambulabam in tenebris sicut fui in diebus adulescentiae meae quando seculo meo quando erat Omnipotens mecum et in circuitu meo pueri mei quando lavabam pedes meos butyro et petra fundebat mihi rivos olei quando procedebam ad portam civitatis et in platea parabant cathedram mihi videbant me iuvenes et abscondebantur et senes adsurgentes stabant principes cessabant loqui et digitum superponebant ori suo vocem suam cohibebant duces et lingua eorum gutturi suo ad
Abbreviated transcription (Latin):
ccat in cilicia illis tp̃rib:
quia rebellabant qui crãt
ni locis illis. Et andunt
altcandet: et uenit illuc
cum bello. Et produxit
ptolomens rexx exercitũ¬
suum et occurrit ci ĩ ma¬
nu ualida: et fugauit
illum. Et fugit alecan¬
dec in acabiam: ut ibi¬
arabs caput alexandri:

Expanded text:
at in Cilicia illis temporibus quia rebellabant qui erant in locis illius et audivit Alexander et venit ad eum in bello et produxit Ptolomeus rex exercitum et occurrit ei in manu valida et fugavit eum et fugit Alexander in Arabiam ut ibArabs caput Alexandri
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ ꝑsarum traufferrit
ni macedonas. Nes autẽ
a pessimo mortaliũ ndces
neci destinatos in nulla pe¬
nitus culpa re perimus: s
e contrario iustis utentes
legib : et filios altissimi
et nobis regnũ est tradi¬
tum. et usq hodic custedit

Expanded text:
regnum Persarum transferret in Macedonas. Nos autem, a pessimo mortalium Judaeos neci destinatos, in nulla penitus culpa reperimus, sed econtrario justis utentes legibus, et filios altissimi et nobis regnum est traditum, et usque hodie custodit
Abbreviated transcription (Latin):
sic moyses. et omnes qui
placucrũt dc̃o: ꝑ multas
tribulationes trausierũt
fidcles. Illi autẽ qui ten¬
tationẽs non susceperũt
cum tuuore domure et mi¬
paticntiani suã et impio¬
petiũ murmura tionis sit
contra dñn ꝓtulcrunt:
cctcrnũ ati sunt ab exter¬
mmnatore: et a serpentib
pericrũt: Et nos ergo nõ
ulaiscaniur nos pro his
que pãtimur: sed reputã¬
tes peccatis nostris hec ip¬
sa minora esse supplicia
flagella domini: quasi ser¬
ni qui corripinur ad emẽ¬
dationẽ. non ad perditio¬
nem nostrã eucuisse cre

Expanded text:
sic Moses, et omnes qui sic Moses, et omnes qui placuerunt Deo, per multas tribulationes transierunt fideles. Illi autem, qui tentationes non susceperunt cum timore Domini, et impatientia sua inproperium murmurationis suae contra Dominum protulerunt exterminati sunt ab exterminatore et a serpentibus perierunt et nos ergo non ulciscamur nos pro his quae patimur sed reputantes peccatis nostris haec ipsa minora esse supplicia flagella Domini quasi servi qui corripimur ad emendationem non ad perditionem nostram evenisse cre
Abbreviated transcription (Latin):
tatem suã sic faciat no¬
biscũ mĩam suã: ut sic̃
conturbatũ est cor nt̃m
in suꝑbia corum: ita c¬
tiam de nostra humilita¬
te glorieniur: qm̃i non
sumus sequnti peccata pa¬
trum nostroꝵ. qui dercli¬
querũt deũ suũ et adora¬
uerũt deos alienos: pro
gladium. et in rapinã:
ẽt in contusionẽ nunu¬
cis sins. Nos autẽ alterũ
dcum nescimus: pretcr
ip̃m. Expectemus humi¬
les consolationẽ cuis: ci
exquiret sanguniẽ nr̃m
de afflictionib inmicor
nostroꝵ: et humiliabit
omnes gcutes. quecũq ĩ¬
surginit contra nos: et fa¬
ciet illas sine bonore dũs
deus noster. Et ninc fra¬
byteri in põpulo: tr uobis
pendet animia illoꝵ:. adelo¬
quium ur̃m corda corũ
crigrt. ut memores suit
quia temptati sunt pr̃es
nostri ut probarcutur si
u̾e recolcrent deum suũ.
Nemores esse debẽt quo¬
modo patre noster abra¬
hami temptatus cit. et ꝑ
multas tribulationes ꝓ¬
batus: dei amicus effectus
cit. Sic ysaac. sic iacob.

Expanded text:
em suam sic faciat nobiscum misericordiam suam: ut sicut conturbatum est cor nostrum in superbia eorum, ita etiam de nostra humilitate gloriemur: quoniam non sumus secuti peccata patrum nostrorum, qui dereliquerunt Deum suum, et adoraverunt deos alienos, pro gladium, et in rapinam, et in confusionem inimicis suis: nos autem alterum Deum nescimus praeter ipsum: exspectemus humiles consolationem ejus, et exquiret sanguinem nostrum de afflictionibus inimicorum nostrorum, et humiliabit omnes gentes, quaecumque insurgunt contra nos, et faciet illas sine honore Dominus Deus noster. Et nunc, frabyteri in populo Dei, et ex vobis pendet anima illorum, ad eloquium vestrum corda eorum erigite, ut memores sint, quia tentati sunt patres nostri, ut probarentur, si vere colerent Deum suum. Memores esse debent, quomodo pater noster Abraham tentatus est, et per multas tribulationes probatus, Dei amicus effectus est. Sic Isaac, sic Jacob,
Abbreviated transcription (Latin):
nostroꝵ̾ qui ulciscitur nos
sccundũ peccata uostra:
ut iam tradatis ciuitatt̃
in mamii militic holofir¬
ius: et sit funs noster bre¬
ius in ore gladii: qui lon¬
gior efficitur in ariditatt
sitis. Et cun hec dixisse
factus est fletus et ulular
magnus: in ecclesia ma¬
gna omnib. Et ꝑ multas
boras: una uoce clamant¬
runt ad deum dicentes.
Peccauimus cũ patribus
nostris: iniuste cͥguus:
iiquitatẽ fccimus. Tu
quia pius es miscrẽ nri.
aut in tuo flagello uin¬
dica mniquitates nostras.
et noli tradere confitentes
te populo qui ignorat tẽ
ut non dicant inter gẽtes
ubi est dcus corum. Et mũ
fatigati his clamoribus
et his fletib lassati siluis¬
sent: exurgeus o ias in¬
fusus laccuus dixit. E qͦ
ammo estote frãtres: et hos
quinqz dies expectemus
a domino mĩani. forsitan
cium indignationẽ suã
ascidet: et dabit gloriam
nomun suo. Si autem
transactis quiuq dieb
non uenerit adiuitoriũ:
faciemus hec uerba que

Expanded text:
nostrorum, qui ulciscitur nos nostrorum, qui ulciscitur nos secundum peccata nostra, ut jam tradatis civitatem in manu militiae Holofernis, et sit finis noster brevis in ore gladii, qui longior efficitur in ariditate sitis. Et cum haec dixissent, factus est fletus et ululatus magnus in ecclesia ab omnibus, et per multas horas una voce clamaverunt ad Deum, dicentes: Peccavimus cum patribus nostris, injuste egimus, iniquitatem fecimus. Tu, quia pius es, miserere nostri, aut in tuo flagello vindica iniquitates nostras, et noli tradere confitentes te, populo qui ignorat te, ut non dicant inter gentes: Ubi est Deus eorum? Et cum fatigati his clamoribus, et his fletibus lassati siluissent, exsurgens Ozias infusus lacrymis, dixit: Aequo animo estote, fratres, et hos quinque dies exspectemus a Domino misericordiam. Forsitan enim indignationem suam abscindet, et dabit gloriam nomini suo. Si autem transactis quinque diebus non venerit adjutorium, faciemus haec verba, quae
Abbreviated transcription (Latin):
satellitib cus: et consti¬
tuit ꝑ gitum cẽteãrios per
siugulos fontes. Cumq
ista custodia per dies uigĩ¬
ti fuisset explcta: defercĩt
cisterne. et collectiones a¬
quarũ omnib habitan¬
eslet intra ciuitatẽ unde
satiarcutur uel una die:
qũi ad mcusurã dabat.¬
aqua populis qͥtidie.
Duic ad oziam congre¬
gati ommes uiri et femi¬
una uoce dixcrunt: Indi¬
cet deus inter uos ct te qm̃
fccisti uinos malaͬ nolc̃s
loqui pacifice cum assiriis:
et propter hoc uendidit᷑ dcꝰ
ni manib corum : et idõ
non est qui adimct: cũ
prosternamur aute ocłos
coꝵ in siti et perditione
magna. Et mĩc congre¬
gatẽ uniuersos qui in ci¬
uitate sunt: ut sponte¬
nos tradamus omnes
populo holoferuis. Me¬
lius est cium ut captun
tes: ꝙͣ moriauuir. et siur
opprobriũ omni cãrm:
cum uideanius uxores
nostras et infantes nostos
mori ante oculos nostros.
Contestamur hodic cclũ
et terrami. et deũ patrum

Expanded text:
satellitibus ejus, et constisatellitibus ejus, et constituit per gyrum centenarios per singulos fontes. Cumque ista custodia per dies viginti fuisset expleta, defecerunt cisternae, et collectiones aquarum, omnibus habitanessent intra civitatem unde satiarentur vel una die, quoniam ad mensuram dabatur populis aqua quotidie. Tunc ad Oziam congregati omnes viri, femiuna voce dixerunt: Judicet Deus inter nos et te, quoniam fecisti in nos mala, nolens loqui pacifice cum Assyriis, et propter hoc vendidit nos Deus in manibus eorum. Et ideo non est qui adjuvet, cum prosternamur ante oculos eorum in siti et perditione magna. Et nunc congregate universos qui in civitate sunt, ut sponte tradamus nos omnes populo Holofernis. Melius est enim ut captivi tes, quam moriamur, et simus opprobrium omni carni, cum viderimus uxores nostras, et infantes nostros, mori ante oculos nostros. Contestamur hodie coelum et terram, et Deum patrum
Abbreviated transcription (Latin):
osteuderet suꝑ populum
siui. Et assunicutes arma
lua bellica: sedcrũt ꝑ loca
que angusti itinccis trami¬
tem dirigunt inter mon¬
tes: et crant custodicntes
ca tota die et nocte orro
holoferues dum circuit
per gixum re perit quod
fons qui influebat aque¬
duccum illorũ: a parte au¬
strali extra ciuitatem diri¬
geret: et madi preccpit
aqueductũ cõꝵ. Erant
aũt nõ longe a muris
fontes: ex quib furtim
uidebantur haurire aquã:
ad refocillandũ potius qͣ
ad potãndum. S filii ã¬
mon et moab accciscrũt
adholofencmi: dicentes.
Filii israel non in lancea
nec in sagitta confidunt.
sed montes defcndunt il¬
los: et munuunt illos col¬
les in precipitio constituti.
At irgo sinc congressio¬
ne pugne possis suꝑart
cos: pouc custodes fontiũ
ut nou hauriant ex cis:
et sine gladio intersicies
c̃os: uel cerit fatigati tra¬
dent ciuitateni suant quã
putant in montibz pou¬
tan supari non posse. Et
placucrunt uerba hec cora
holofcruc et coram om̃ib¬

Expanded text:
ostenderet super populum suum et adsumentes arma sua bellica sederunt per loca quae angusti itineris tramitem dirigunt inter montuosa et erant custodientes ea tota die et nocte porro Holofernis dum circuit per gyrum repperit quod fons qui influebat aquaeductum illorum a parte australi extra civitatem dirigeret incidi praecepit aquaeductum eorum erant tamen non longe a muris fontes ex quibvidebantur haurire aquam, ad refocillandum potius quam ad potandum. Sed filii Ammon et Moab accesserunt ad Holofernem, dicentes: Filii Israel, non in lancea nec in sagitta confidunt, sed montes defendunt illos, et muniunt illos colles in praecipitio constituti. Ut ergo sine congressione pugnae possis superare eos, pone custodes fontium, ut non hauriant aquam ex eis, et sine gladio interficies eos, vel certe fatigati tradent civitatem suam, quam putant in montibus positam superari non posse. Et placuerunt verba haec coram Holoferne, et coram
Abbreviated transcription (Latin):
gloriantes humilias.
iito itaq flctu: et ꝑe de
totimm dicni populorum¬
or̃oue completa: consoli¬
ti sunt achior dicentes. de
patrum nostroꝵ. cuius ni
uirtutẽ predicasti: ipic tibi
hanc dabit uicissituduĩ.
ut corum magis tu intru¬
tum uideas. Cum ucto doꝰ
deus noster dederit hanc li¬
bertatẽ serus suis: sit et
tecum dcus in medio nñ
ut sicut placucrit tibi: ita cil
tuis omnib conucrscus¬
guani: et uocatis omnb
presbitetis: simul ceplto
icuinio refecc̃runt. Postea
ucto conuocatus omnis
populus: per totam noctẽ
ni ccclĩam oraucrũt: petẽ¬
tes auxilium a deo isracl.
autẽ altera dic prece¬
pit ccccccitib suis: ut ascẽ¬
deccut contra bethũliam
Erant aũt pedites bellator
ctutum uiginiti milia: et
cquites uiguiti duo milia:
pretci preparationes uiror
illoꝵ quos occupaucrat ca¬
ptiuitas: et adducti fuccãt
de prouinciis et urbibus
parier paraucrũt se ad
pugnã contra filios isracl:
et uencrũt ꝑ crepidinẽ mõ

Expanded text:
gloriantes, humilias. Finito itaque fletu, et per totam diem oratione populorum completa, consolati sunt Achior, dicentes: Deus patrum nostrorum, cujus tu virtutem praedicasti, ipse tibi hanc dabit vicissitudinem, ut eorum magis tu interitum videas. Cum vero Dominus Deus noster dederit hanc libertatem servis suis, sit et tecum Deus in medio nostri: ut sicut placuerit tibi, ita cum tuis omnibus conversegnam et vocatis omnibus presbyteris simul expleto ieiunio refecerunt postea vero convocatus omnis populus et per totam noctem intra ecclesiam oraverunt petentes auxilium a Deo Israhel autem altera die praecepit exercitibus suis ut ascenderent contra Bethuliam erant autem pedites bellatorum centum viginti milia et equites viginti duo milia praeter praeparationes virorum illorum quos occupaverat captivitas et adducti fuerant de provinciis et urbibus pariter paraverunt se ad pugnam contra filios Israhel et venerunt per cre
Abbreviated transcription (Latin):
ci. S qui a patiens cst
dominus: in hoc ipso pe¬
niteanius: et indulgen¬
tiam cius fusis lacciinis
quasi homo dcus sic com¬
minabitur: neq sicut fi¬
lius hominis ad iracũ¬
diami intiãm abitur. Et
idco humilicuius illi aĩac
nostras: et in spicitu cõ¬
itituti humiliato scruia

Expanded text:
ei. Sed quia patiens est ei. Sed quia patiens est Dominus, in hoc ipso poeniteamus et indulgentiam eius lacrimis quasi homo Deus sic comminabitur, neque sicut filius hominis ad iracundiam inflammabitur. 6 Et ideo humiliemus illi animas nostras et in spiritu constituti humiliat
Abbreviated transcription (Latin):
Erat autẽ iudith celicta
cius uidua iant annis
mib et meusib ser: et ĩ
suꝑiob domus sue fecit
sibi cubiculum. in quo
cũ puiellis sus clausa mo¬
rabatur. Et habeus super
lumibos suos cilicĩ: ieui¬
nabat omnib dicb uite
sue: preter sabbata ⁊ neo¬
nicuias. et festa domus
isracl. Erat autẽ: clegan¬
ti aspectu nimus. Cui urr
suns reliquerat diuitias
multas. et familiã copio¬
samr: et possessiones ar¬
mentis bouni et gregib
omuni pleuas. Et crat
hec in omibz famosissi¬
ma qm̃i timebat deum
ualde: nec crat qui loquẽ
tur de illa ubũ malum.
Nec itaq cum audisset
qm̃ ozias ꝓmisisset qd̃
transacto quinto die tra¬
deret ciuitatem: misit ad
presbiteros chanibri. et
charnim. Et uencrunt
ad illam: et dixit illis.
Quod est hoc uerbũ inqͦ
conscusit ozias. ut tra¬
dat ciitatcm assitiis:
si iutra quinqz dies nõ
uenerit uobis aditoriũ:
Et quiestis uos qui ten
Posuistis uos tempus mi¬
scratiomi dñi: et arbitrmũ
ucitrũ dicm consrituistis

Expanded text:
Iudith relicta eius vidua iam annis tribus et mensibus sex et in superioribus domus suae fecit sibi secretum cubiculum in quo cum puellis suis clausa morabatur et habens super lumbos suos cilicium ieiunabat omnibus diebus vitae suae praeter sabbata et neomenia et festa domus Israhel erat autem eleganti aspectu nimis cui vir suus reliquerat divitias multas et familiam copiosam ac possessiones armentis boum et gregibus ovium plenas et erat haec in eo omnibus famosissima quoniam timebat Dominum valde nec erat quetur de illa verbum malum. Haec itaque cum audisset, quoniam Ozias promisisset quod transacto quinto die traderet civitatem: misit ad presbyteros Chabri et Charmi. Et venerunt ad illam, et dixit illis: quod est hoc verbum, in quo censentit Ozias, ut tradat civitatem Assyriis, si intra quinque dies non venerit vobis adjutorium? Et qui estis vos, qui tentPosuistis serationis Domini, et in arbitrium vestrum diem constituistis
Abbreviated transcription (Latin):
hec uerba iudich ui¬
dua que erat filia merari.
filii ydor. filu ioscph. filii
oie. filii el ay. filii iamnor
filii gedeon filii raphoyi.
filii azitob. filii melchie.
filii cuan. filii nathanie.
filii salathiel. filii symeõ
fili ruben: et uir cius fu¬
it manasses. qui mortuꝰ
est in diebus messis hor¬
deacee. Instabat cuim sr̃
alligantes mampulos
ni cãmpo: et uenit estus
suꝑ caput cius: et mor¬
tuus eit in bethulia cu

Expanded text:
verba Judith vidua, quae erat filia Merari, filii Idox, filii Joseph, filii Oziae, filii Elai, filii Jamnor, filii Gedeon, filii Raphaim, filii Achitob, filii Melchiae, filii Enan, filii Nathaniae, filii Salathiel, filii Simeon, filii Ruben: et vir ejus Manasses, qui mortuus est in diebus messis hordeaceae: instabat enim super alligantes manipulos in campo, et venit aestus super caput ejus, et mortuus est
Abbreviated transcription (Latin):
psit multũ nimis. Ea
profectus est ipse ⁊ omis
cxercitus. cum quadrigis
et cquitib et sagittariis:
qui cooperucrũt faciem
terre sicut locuste Eũq
pertransisset fines assyri¬
orum: ueuit ad magnos
montes ange. qui sunt
a sinistro cilicie. Ascendit¬
q omnia castella cõrum:
et obtinuit omnc̃ muni-¬
tõnem. Effregit auten
cnutatẽ opinatissimã
melothĩ: predauitq õs
filios tharsis. et filios istł
qui crant contra faciem
desciti. et ad austrũ terre
celcon. Et transiit cu¬
phraten. et uenit ad me¬
sopotãmiã. et frcgit õs
ciuitates excelsas que crãt
ibi a torrente mambre:
usq: quo pucniatur ad
mare. Et occupauit ter¬
minos cuis acilicia usq
ad fines iapbeth: qui sũt
ad austrũ. Adduxit᷑ õs
filios madian. ac preda¬
uit omnẽ locupletatio¬
ncm coꝵ: omnes q resi¬
stentes sibi occidit in ore
gladii. Et post hec descẽ¬
dit in camposdamasci
in diebus messis: et suc¬
ceudit omnia sata: om¬
nesqz arbores ac uincas

Expanded text:
psit multum nimis et profectus est ipse et omnis exercitus cum quadrigis et equitibus et sagittariis qui cooperuerunt faciem terrae sicut lucustae cumque pertransisset fines Assyriorum venit ad magnos montes Angae qui sunt a sinistro Ciliciae ascenditque omnia castella eorum et obtinuit omnem munitionem effregit autem civitatem opinatissimam Meluthi praedavitque omnes filios Tharsis et filios Ismahel qui erant contra faciem deserti et ad austrum terrae Celeon et transiit Eufraten et venit ad Mesopotamiam et fregit omnes civitates excelsas quae erant ibi a torrente Mambre usquequo perveniatur ad mare et occupavit terminos eius a Cilicia usque ad fines Iafeth qui sunt ad austrum abduxitque omnes filios Madian ac praedavit omnem locupletationem eorum omnesque resistentes sibi occidit in ore gladii et post haec descendit in campos Damasci in diebus messis et succendit omnia sata omnesque arbores ac vineas
Abbreviated transcription (Latin):
ex animi nostri uenire le¬
uitateͥ sed pro qualitate
et necessitate temporũ: ut
rcipublice poscit utilitas
ferre sententiã. Et ut ma¬
nifestins quod dicimus
intelligatis: aman filius
amadathi. et ammo et
gente maccdo. alienus q
a persarum sanguine. et
pictatẽ nostrã sua crudeli
Et tantam in se exꝑtus¬
est humanitatẽ: ut pater
noster uocarctur: et adora¬
rctur ab om̃ib post regẽ
secundus. Qui in tantũ
arrogantie tumore subla¬
tus est: ut regno nos pri
uare nitcretur et spiritu.
Nani mardocheũ cuius fi¬
de et beneficiis unumus
et consortẽ regni hester. cũ
omni gente sua nouis
quibusdã et inauditis
machinationib expetiuit
in morteni: hoc cogitans
ut illis interfcctis insidia¬
retur nostre solitudini. et

Expanded text:
ex animi nostri venire levitate, sed pro qualitate et necessitate temporum, ut reipublicae poscit utilitas, ferre sententiam. Et ut manifestius, quod dicimus, intelligatis, Aman filius Amadathi, et animo et gente Macedo, alienusque a Persarum sanguine, et pietatem nostram sua crudelitet tantam in se expertus humanitatem, ut pater noster vocaretur, et adoraretur ab omnibus post regem secundus: qui in tantum arrogantiae tumorem sublatus est, ut regno privare nos niteretur et spiritu. Nam Mardochaeum, cujus fide et beneficiis vivimus, et consortem regni nostri Esther, cum omni gente sua, novis quibusdam atque inauditis machinis expetivit in mortem: hoc cogitans, ut illis interfectis, insidiaretur nostrae solitudini, et
Abbreviated transcription (Latin):
p̾sumptionis aduntogiũ:
ꝓoitio cogitationis auxili¬
orum. Et duu ab intro
minor est expatatio: maiorẽ¬
com putat scientiam eius
sause de qua tormartum p¬
itat. Illi aũt qui in potentẽ
uentre noctem. et ab infimis
nenientem eundẽ somnũ
dormientes. aliquando mõ¬
strorum exagitabant tuno¬
re: aliqũ ar̃e Na ficie¬
bant traductiõnt. Subita¬
neus euum illis. et insꝑatus
tunor suꝑiẽrat. Deinde si qͥs¬
ꝙͣ ex illis decidisses. custodie¬
batur in carcere sine ferro re¬
clusus. Si enim rusticus qͥs
erat aut pastor: aut agri la¬
boꝵ oparins p̾occupatus eẽt:
ineffugabilem sustinebat ne¬
cessitatem. Dua enu cate¬
na tenebrarũ om̃s erant col¬
ligati. siut spus sibilans aut
int̾ spissos iames auiũ
souus suauis: aut uis aque
deciurrentis miiniũ: aut sonꝰ
ualidus p̾cipitataꝵ petrarũ.

Expanded text:
praesumptionis adiutorium praesumptionis adiutorium proditio cogitationis auxiliorum et dum ab intro minor est expectatio maiorem putat scientiam eius causae de qua tormentum praestat illi autem qui inpotentem vere noctem et ab infimis eris supervenientem eundem somnum dormientes aliquando monstrorum exagitabantur timore aliquando animae deficiebant traductione subitaneus enim illis et insperatus timor supervenerat deinde si quicumque ex illis decidisset custodiebatur in carcere sine ferro reclusus si enim rusticus quis erat aut pastor aut agri laborum operarius praeoccupatus esset ineffugibilem sustinebat necessitatem una enim catena tenebrarum omnes erant conligati sive spiritus sibilans aut inter spissos ramos avium sonus suavis aut vis aquae decurrentis nimium aut sonus validus p
Abbreviated transcription (Latin):
cuin que continebat illos
speliuica sine timore custodi¬
flas: qm̃ sonitus descendens
ꝑturbabat illes: ꝑsone tristes
apparentes. pauorem illis p̾¬
stabant. Et igiuis quidem
nulla uis poterat illis lunũ
pleie: nec sicerua lipide
tlanuue illinuiare poterãt
illam noctemi horrendam.
Apparebat autem illis subita¬
neus ignis timore plenus:
uidebatur faciti. estiniabãt
iettriora esse que uidebã¬
tui: et magite artis apposi¬
ti erant densus; Et sapĩe glĩa
corieptio cum contimielia.
Illi enim qui ꝓmittebãt tĩc¬
res et turbationes expellere se
ab aĩa languente: hi cumi
derisu pleui timore langue¬
bant. Nan et si nichil illos
ex monstris ꝑturbabat. trã¬
litu aĩaliumt. et serpentĩ
sibilatione cõmoti. treme¬
bundi ꝑibant: et atrem quẽ
nulla ratione quis effugt̃
posset negantes se uidere.
Cum sit enim timida neqͥ¬
tia: data estiõntũ condẽna¬
tioez Semꝑ euim p̾sumit
seua. conturbata conscũtia.
Nichil enim est timor nisi

Expanded text:
e continebat illos spelunca, sine timore custodiebat eos: cum sonitus descendens perturbabat illos, et personae tristes apparentes pavorem illis praestabant. Et ignis quidem nulla vis poterat illis lumen praebere nec siderum limpidae flammae inluminare poterant illam noctem horrendam apparebat autem illis subitaneus ignis timore plenus videbatur faciei aestimabant deteriora esse quae videbantur et magicae artis adpositi erant derisus et sapientiae gloriae correptio cum contumelia illi enim qui promittebant timores turbationes expellere se ab anima languente hi cum derisu pleni timore languebant nam et si nihil illos ex monstris perturbabat transitu animalium et serpentium sibilatione commoti tremebundi peribant et aerem quem nulla ratione quis effugere posset negantes se videre cum sit enim timida nequitia dat testimonium condemnata semper enim praesumit saeva conturbata conscientia nihil enim est timor nisi
Abbreviated transcription (Latin):
ctiani suc uirtictis oblitus est
reatura tuini fibi factori
descruieus. exardescit in tor¬
motum adusus iniustos:
et louor fit ad bencfacienoũ
ꝓhis qui ii tt cõfidunt. Pro¬
ꝑter hoc et tuic omc̃a trãs¬
figurata oĩm ntrici gratie
tut descruiebant ad uoliui¬
tatem hoꝵ qui ate desiderati
sunt: ut scirent filii tui ques
dilcxisti dũe: qm̃i non uati¬
uitatis fructus pascunt lõ¬
nuunes: seo sermo tuus les

Expanded text:
 suae virtutis oblitus est creatura enim tibi factori deserviens excandescit in tormentum adversus iniustos et lenior fit ad benefaciendum pro his qui in te confidunt propter hoc et tunc in omnia transfigurata omnium nutrici gratiae tuae deserviebant ad voluntatem horum qui a te desiderati sunt ut scirent filii tui quos dilexisti Domine quoniam non nativitatis fructus pascunt homines sed sermo tu
Abbreviated transcription (Latin):
et damasco. et libano. ⁊
ad gentes que sunt ĩcar¬
melo et cedarͣ: et in habi¬
tantes galilean incam¬
po mag̾no esorclon. et ad
om̃s qui crant in samã

Expanded text:
et Damasco et Libano et ad gentes quae sunt in Carmelo et Cedar et inhabitantes Galileam in campo magno Hesdraelon et ad omnes qui erant in Sama
Abbreviated transcription (Latin):
der sapiens. Noli querere
fieri idex: nisi naleas
uirtute irrũpere iuiqͥtates:
ne forte extimescas faciem
potentis: et pouas scanda¬
lum in agilitate tica. Nõ
petces in multitudine cini¬
tatis: uet te ĩmittas in põ¬
pulunt: neq alliges dupli¬
cia petcata: nec enim in uno
eus ĩnuiiuis. Noli esse pu¬
sillaunus in aĩa tua. exo¬
rare. et face elemosinam
ne despicias. Ne dicas mul¬
titudinemt muntrum into¬
mui respiciet deus: et offerẽ¬
te me deo altissimo suscipi¬
et nm̃ia nta. Nõ mideas
hoĩez in amartudint aĩe:
est turm qui humiliat et ex¬
Noli amart nidaciũ adu̾s
fratreni tiucui: neq in ami¬
cum simlit fãcias. Noli
uelle mentiri omne nitu¬
dacium: assiduitas enĩ illiꝰ
ñ ẽ bona. Noli ũbosus esse
in multitudine p̾sbiteroꝵ.

Expanded text:
deri sapiens. noli quaerere deri sapiens. noli quaerere fieri iudex, nisi si uales uirtute inrumpere iniquitates, ne forte extipotentis, et ponas scandalum in agilitate tua. Non pecces in multitudine civitatis, nec te immittas in populum, neque alliges duplicia peccata, nec enim in uno eris immunis. Noli esse pusillanimis in anima tua, exorare et facere eleemosynam non despicias. Ne dicas: In multitudine munerum meorum respicies Deus, et offerente me Deo altissimo, suscipiet munera mea. Non irrideas hominem in amaritudine animae: est enim qui humiliat et exNoli arare mendacium adversus fratrem tuum, neque in amicum similiter facias. Noli velle mentiri omne mendacium: assiduitas enim illius non est bona. Noli verbosus esse in multitudine presbyterorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ra saliitaris. Stola glie
indues taur: et coronam
gratulationis supꝑones tͣ
sfili si attenderis michi dĩs¬
ses: et si accomodanens a¬
Et si niclmnautrs aurem tuã
exciptes doctrinant: et si dile
xtris audue sapiens ens.
In multitudine presbitao¬
nuu prudentium sta: it sa¬
pientie illoꝵ ex corde coniui¬
gere: ut onuiem narratio¬
nem dei possis audire: etꝑ
uibia laudis uon effugral¬
a te. Et si uidens sensatũ
enigila ad illumui: et gradꝰ
ostioꝵ illius exterat pes fn.
Cogitatum habe in precep¬
tis dei: et in mandatis eius
maxime assidinis ẽsto: et
ip̃e dabit cor tibi: et concu¬
piscentia sapientie dabitꝰ
oli face mala et nõ¬
N
te apprcheudent: di¬
scede ab iniquo. et deficiẽt
mala abste. Non sennes
mala in sulcis iniustitie:
et nou metes ea in sẽptie¬
plum. Noli querere ab ho¬
mine ducãtum: neqz a re¬
ge cathedram honõris. Nõ
te instifices ante deuinꝰ
qui aguitor cordis ip̃e est:
et peues regem noli uelle ui¬

Expanded text:
ra salutaris stolam gloriae ra salutaris stolam gloriae indues eam et coronam gratulationis superpones tibi fili si adtenderis mihi disces et si adcommodaveris aet si inclinaveris aurem tuam excipies xeris audire, sapiens eris. in multitudine presbyterorum prudentium sta et sapientiae illorum ex corde coniungere, ut omnem narrationem dei possis audire et prouerbia laudis ne effugiant te. et si uideris sensatum, euigila ad illum, et gradus ostiorum illius exterat pes tuus. cogitatum habe in praeceptis dei et in mandatis illius maxime adsiduus esto, et ipse dabit cor tibi . et concupiscentia sapientiae dabitur oli facere mala, et non te adprehendent. discede ab iniquo, et deficient mala abs te. non semines mala in sulcis iniustitiae, et non metes ea in septuplum. noli quaerere ab homine ducatum, neque arege cathedram honoris. non te iustifices ante deum: quoniam agnitor cordis ipse est: et penes regem noli uelle ui
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia indoctis homib:
st non ꝑmanebit in illa ex¬
cors. Quasi lapidis uirtꝰ
ꝓbatio erit in illis: et non
demorabutur ꝓicẽ illam
Sapientia eĩ doctiine se¬
sundũ nomen est eius: et no
nueltis est manifesta. Qͥb
ant aguita est. ꝑmauet usz¬
Pa ad conspectum dei Audi fi
xxuii. li et accipe consilium intel¬
lectus: et ne abicias consili¬
uut menm. Inice pedem tu¬
une ie cor epẽdes illius:. ttĩ
torques illuis tuum col¬
lumi. Subice humerũ tuut
et porta illam: et ne acidiere¬
a uinculis eius, In omni a¬
nimo tuo accede ad illam.
et in onũ uirtute tua serua
uias eius. Inuestiga illam
et mantfestabitur tibi: et
coutin ens factus ne deliu¬
qu as caue. In nouissimis
enini inuenies requiem in
sa: et comictetur tibi in obles¬
tationẽ. Et eruit tibi com¬
pedes eins in ꝓtectionem for¬
tituduns. et bases untũtis:
et torques illius in stolam
glie. De cor enine uite est in
illa: et uincula illies nexi¬

Expanded text:
sapientia indoctis hominibus sapientia indoctis hominibus et non permanet in illa excors quasi lapidis virtus probatio erit in illis et non demorabuntur proicere illum sapientia enim doctrinae secundum nomen est eius et non multis est manifesta quibus autem agnita est permanet usque ad conspectum Dei audi fiili, et accipe consilium intellectus et ne abicias consilium meum. inice pedem tuum in conpedes illius et in torquem eius tuum collum. subice umerum tuum et porta illam et ne acedieris uinculis eius. in omni animo tuo accede ad illam et in omni uirtute tua serua uias eius. inuestiga illam et manifestabitur tibi, et continens factus ne dereliqueris eam: in nouissimis enim inuenies requiem in ea, et conuertetur tibi in oblectationem. et erunt tibi conpedes in protectionem fortitudinis et bases uirtutis et torques igloriae decor enim vitae est in illa et vincula illius netu
Abbreviated transcription (Latin):
aũt amicus socius mense:
et noi ꝑmanet in dit ne¬
cessitatis. Amicus si ꝑmã¬
serit fyeus. ent tibi quas. co¬
equalis: et in domesticis tu¬
is fiducialit᷑ aget. Si hu¬
nuliauerit se contra te. et a
facie tua abscõderit se: una¬
nintẽ habebis. amicitiam
bonant. Ab inimicis tuis
separait: et ab amicis tuis
attende. Amicus fidelis ꝓ¬
tectio fortis: qui ant une¬
uit illum. inicenit thescarꝵ¬
Anuicofideli uella est comꝑã¬
tio: et non est digna poudatio
auri et argenti contra boncta¬
ttui fidei illius. Amicus fide¬
lis medicantenti uite et
ĩmortalitatis: et qui metu¬
unt dimi ĩuenient illum.
Qui turet deum eque habe¬
bit annatiam bonam: qui
scom̃ illum erit amicus illiꝰ.
ili anuente tua excipe
doctrinam: et usq ad canos
inuenies sapientia. Quasi
is qui arat et seminat acce¬
de ad illant: et sustint bouos
finctus illius. In oꝑe enim
ip̃ius exiginum labor ãbis:
et cito edes de gn̾ationibz ilĩ
Quam asꝑa est minium

Expanded text:
s socius mensae, et non permanebit in die necessitatis. Amicus si permanserit fixus, erit tibi quasi coaequalis, et in domesticis tuis fiducialiter aget. Si humiliaverit se contra te, et a facie tua absconderit se, unanimem habebis amicitiam bonam. Ab inimicis tuis separare; et ab amicis tuis attende. Amicus fidelis protectio fortis: qui autem invenit illum, invenit thesauAmico fideli nulla est comparatio, et non est digna pondauri et argenti contra bonitatem fidei illius amicus fidelis medicamentum vitae et inmortalitatis et qui metuunt Dominum inveniunt illum qui timet Deum aeque habebit amicitiam bonam quoniam secundum illum erit amicus illius fili a iuventute tua excipe doctrinam et usque ad canos invenies sapientiam quasi is qui arat et seminat accede ad illam et sustine bonos fructus illius in opere enim ipsius exiguum laborabis et cito edes de generationibus illius quam aspera est nimium
Abbreviated transcription (Latin):
suam. Senus sensatus.¬
sit tibi dilectus: quasi aĩa
tua. Non fraudes illui
libtate: neq inopem deit¬
linquas illum. Pecora t̾
sunt altende illis: et si sũt
utilia ꝑscuerẽt apudte. sfilii
tibi sunt. euidi illos: et cur¬
ua illos a pueritia torum.
ffilie tibi sunt. serua corpꝰ
illaꝵ: et non ostendas hy¬
larem faciem tuani ad illa ᷑.
Trade filiã tuã et grande opꝰ
feccris: et homini sensato
da illam. Mulier si est tibi
scdm aĩam tuam nõ ꝓita¬
as illantz et odibile nou
credas te in toto corde Lo¬
nora patremi tiuun: Et gr¬
mities matus tut ne obli¬
inscaris. axmento qũi nisi
ꝑ illes non fuisses: et retir¬
bue illis quomodo et illi tͥ
In tota aĩa tua time deũ:
it sãcdotes cius sanctifica.
In onuĩ uirtute tua dilige
cum qui te fecit: et ministres
cins ne delinquas. Honora
deum ex tota aĩa tua: et ho¬
norifica sactotts: et ꝓpurga
te cum brãchiis. Da illi par¬
tent si cut mandatum est rͥ
primitiaꝵ et purgationis.

Expanded text:
m servus sensatus dilectus quasi anima tua non defraudes illum libertate neque inopem derelinquas illum pecora tibi sunt adtende illis et si sunt utilia perseverent apud te filii tibi sunt erudi illos et curva illos a pueritia illorum filiae tibi sunt serva corpus illarum et non ostendas hilarem faciem tuam ad illas trade filiam et grande opus feceris et homini sensato da illam mulier si est tibi secundum animam tuam non proicias illam et odibili non credas te in toto corde honora patrem tuum et gemitus matris tuae ne obliviscaris memento quoniam nisi per illos non fuisses et retribue illis quomodo et illi tibi in tota anima tua time Deum et sacerdotes illius sanctifica in omni virtute dilige eum qui te fecit et ministros eius non derelinquas honora Deum ex tota anima tua et honorifica sacerdotes et propurga te cum brachiis da illi partem sicut mandatum est tibi primitiarum et purgationis
Abbreviated transcription (Latin):
ire qũi non tardabit. Hu¬
milia nalde spĩn titum:
qũi uindicta sarnis impũ
ignis et uerines. Noli p̾ua¬
ricari in anticũ pecuniã
differeutẽ: neq fratieme cha¬
rissintũ auro sprẽueris.
Noli discede̾ a nueliere sen¬
sata et bona quant sortitꝰ
es in timore dei: gratia eĩ
t Non ledas scruum oꝑantẽ

Expanded text:
 non tardabit humilia valde spiritum tuum quoniam vindicta carnis impii ignis et vermes noli praevaricari in amicum pecunia differenti neque fratrem carissimum auro spreveris noli discedere a muliere sensata et bona quam sortitus es in timore Dei gratia enim m non laedas servu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ amĩto: inimuitus
ꝓximo. Impenum enĩ et
contumeliam malus here¬
ditabit: et omĩs peccator
muidis et bilinguis. Nõ
ie extollas in cogitatione
aie tue nelut tamus: ne for¬
te clidatur untus tua per
stieltitiã: et folia tua co¬
medet. et fuictus tuos pdet:
et eliquens uelut ligĩ
audint ii eremo. Ani¬
qui se habet: et in gaudiũ
mimis dat illum: et dedu¬
cet in sortem impioꝵ. Ter¬
bum dulce multiplicat a¬
micos. et mitigat immicto
et lingua eucharis in bono
homine abiudabit. Mul¬
ti pacifici suit tibi: et con¬
silianus sit tibi unus de
nlle. Si possides amicũ
in ten tatione posside eũ:
et non facile credas illi. Est
tium amicus scdm̃i Ipũs
sũum: it non ꝑmanebit
in die tribulationis. Et
est amicus qui conuertitꝰ

Expanded text:
o amico inimicus proximo inproperium enim et contumeliam malus hereditabit et omnis peccator invidus et bilinguis non te extollas in cogitatione animae tuae velut taurus ne forte elidatur virtus tua per stultitiam et folia tua comedet et fructus tuos perdet et relinqueris velut lignum aridum in heremo aniqui se habet et in gaudium inimici dat illum et deducit in sortem impiorum verbum dulce multiplicat amicos et mitigat inimicos et lingua eucharis in bono homine abundat multi pacifici sint tibi et consiliarii tibi sint unus de mille si possides amicum in temptatione posside eum et non facile credas illi est enim amicus secundum tempus suum et non permanebit in die tribulationis et est amicus qui egredi
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ pigri ad ambulandum.
Homo enun fecit illos: et qͥ
spm̃ mut᷑atus est fiuxit illos
Nemo enuri sibi similent po¬
terit deum fingere. Cun sit
eume mortalis: mortiiz
fingit inanibz miquis. Meli
orꝰ tuint ipse his quos colit:
quia ipse quident uixit cri¬

Expanded text:
eorum pigri ad ambulandum. eorum pigri ad ambulandum. homo enim fecit illos, et qui spiritum mutuatus est is finxit illos. nemo autem sibi similem homo poterit deum fingere. cum sit enim mortalis, mortuum fingit manibus iniquis. melior est autem ipse his quos colit: quoniam ipse quidem uixit,