comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uanitus uanitatũ: & omĩa uanitas. Quid habet ampliꝰ homo de
uniuerso labore suo. quod laborat sub sole: Non gͦ satis fuit
ei solũmͦ dixisse uanitas: nisi congeminãs repetisset. Uani¬
tas uanitatum. uanitatu uanitatum: & omĩa uanitas. Et be¬
ne. Si enim testante psalmista. uanitas ẽ omĩs homo ui¬
uens: merito opꝰ hominis non solũ uanitas dicit᷑. sed uani¬
tas uanitatis. De oꝑib autẽ dei quid sentiat: paulo post
manifestat dicens. Didici quod omĩa oꝑa que fecit deus.
ꝑseuerent ineternum. Non possumus eis addere qͥcqmͣ
nec auferre: que fecit deus ut timeatur. Quod factumẽ:
ipsum ꝑmanet. Qͥd igitur dicam: Si oꝑa hominũ cum
oꝑib dei conꝑare uoluero: dicam aliquid ce̾ opus hominiˢ
an non: Quando consideratur in se: aliquid uidetur. Quan¬
do conꝑat᷑ nichil ẽẽ uidetur : quia inestimabile ẽ. quantum
in conparatione superetur. Si tamen alcius ascendens. opus

Expanded text:
vanitas vanitatum, et omnia vanitas. Quid habet amplius homo de vanitas vanitatum, et omnia vanitas. Quid habet amplius homo de universo labore suo, quo laborat sub sole? Non ergo satis fuit ei solum modo dixisse vanitas, nisi congeminans repotisset: Vanitas vanitatum, vanitas vanitatum, et omnia vanitas. Et bene. Si enim testante Psalmista: Vanitas est omnis homo vivens ; merito opus hominis non solum vanitas dicitur, sed vanitas vanitatum. De operibus autem Dei quid sentiat paulo post manifestat, dicens: Didici quod omnia opera, quae fecit Deus perseverent in aeternum. Non possumus eis quidquam addere, nec auferre, quae fecit Deus, ut timeatur. Quod factum est, ipsum permanet . Quid igitur dicam? Si opera hominum cum operibus Dei comparare voluero, dicam aliquid opus hominis esse, an non? Quando consideratur aliquid in do comparatur nihil esse videtur, quia inaestimabile est, quantum in comparatione superetur. Si tamen altius ascendens opus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ decursus aquarum uiuentiũ. quia plantatũ ẽ ꝓpter
fontẽ qui oritur in medio ꝑadisi. & irrigat uniu̾sum ꝑadi¬
sum: & ideo nec siccari radix eus. nec rami arescere. nec folia
defluere posunt. sed ꝑmanet urens in ꝑpetuum. Habes igit᷑
tres libros. tria uerba. tria ligna: que si in singłis sibi inuicẽ
conꝑare uolueris. uidebis quam sit nichil imum conꝑatum cũ
medio: nec tam̃ id ee̾ potest medium conꝑatũ cũ summno. quod
imũ ẽ conꝑatũ cũ medio. Uerbi grã tres tibi libros p̃scͥpsimꝰ.¬
Primum: qui ẽ opus hominis. Scd̃m: qui ẽ opus dei. Terciũ
qui ẽ non opꝰ dei. sed sapientia dei: ꝑ quam fecit omĩa oꝑa sua
ds: Dic gͦ. opus hominis. opus dei. sapientia dei. Inter hec qua¬
lis sit conꝑatio uideamus. Uerte salomon cum respexisset
ad oꝑa hominũ. & considerasset ea. sic ait. Uanitas uanitatũ

Expanded text:
propter decursus aquarum viventium, quia plantatum est propter propter decursus aquarum viventium, quia plantatum est propter fontem, qui oritur in medio paradisi, et irrigat universum paradisum, et ideo nec siccari radix ejus, nec rami arescere, nec folia defluere possunt, sed permanet virens in perpetuum. Habes igitur tres libros, tria verba, et tria ligna, quae si in singulis sibi invicem comparare volueris, videbis quam sit nihil imum comparatum cum medio, nec tamen id esse potest medium comparatum, cum summo, quod imum est comparatum cum medio. CAP. primum qui est opus hominis; secundum qui est opus Dei, tertium qui est non opus Dei, sed sapientia Dei; per quam facit omnia opera sua Deus. Dic ergo opus hominis, opus Dei, et sapientia Dei. Inter haec qualis sit comparatio videamus. Certe Salomon cum respexisset ad opera hominum et considerasset ea, ait sic: Vanitas vanitatum,
Abbreviated transcription (Latin):
in qua cuncta ab et̃no que facturus erat. scđm senten¬
tiam ꝓuidentie & p̃destinationis p̃scͥpta habuit: & hic ẽ
liber uite in quo quicquid semel scͥptum fuerit. nunqm
platum desiit. Sed̾m ẽ uerbum dei. id ẽ opus dei. quod
creatum non inuariabilit̾ subsistit: nec tam̃ aliquando
desinit. Tercium uerbum dei. quod genitum ñ creatum fi¬
ue uel pͥncipium nescit. neq ullam mutabilitatẽ recipit:
ꝑadisum in medio eiꝰ: cuius fructum ne post peccatum tan¬
geret homo. eiectus ẽ aparadiso. Scdm ẽ dominus iħo xp̃e.¬
qui scd̾m formã assũpte humanatatis. in medio ȩccłiȩ suȩ.
quasi lignum in medio ꝑadisi plantatum ẽ: de cuiꝰ fruc¬
tu quisquis digne manducare meruerit. iiiuet in et̃num.
Terciũ est lignum uite. quod plantatum ẽ in illo inuisibi¬
catur homo. Igitur lignum uite non ẽ nisi in ꝑadiso: extra
inueniri non potest: ibi ẽ locus eius: ibi figit radices: ibi
expandit ramos. & ꝓfert fructum in tempore suo. Et credo

Expanded text:
erat secundum sententiam providentiae et praedestinationis praescripta habuit. Et hic est liber vitae, in quo quidquid semel scriptum fuerit, nunquam prolatum desinit; secundum est verbum Dei, id est opus Dei, quod creatum non invariabiliter subsistit, nec tamen aliquando desinit; tertium est verbum Dei, quod genitum non creatum, finem et principium nescit, neque ullam mutabilitatem recipit, paradisum in medio ejus. Cujus fructum ne post peccatum tangeret homo, ejectus est a paradiso. Secundum est Dominus Jequi secundum formam assumptae humanitatis in medio Ecclesiae suae, quasi lignum vitae in medio paradisi plantatus est, de cujus fructu quisquis digne manducare meruerit, vivet in aeternum. Tertium est lignum vitae, quod plantatum est in illo invisibicatur homo. Igitur lignum vitae non est nisi in paradiso, extra inveniri non potest, ibi est locus ejus, ibi figit radices, ibi ramos expandit, et profert fructum in tempore suo. Et credo,
Abbreviated transcription (Latin):
tat deus. In pͥmo ꝑadiso lignum uite ẽ. arbor mat̾ialis.
In socło lignũ uite ẽ. humanitas saluatoris. In t̾eio. lignũ
uite ẽ. sapientia dei. ũbum patris. fons uite. & origo boni:
& hec est uere uita eterna. Nunc ueniamꝰ ad conꝑationem.
Certe lignum uite quod erat in paradiso terrestri. corpora¬
lem uitam tantũ sine defectu uegetare potuit. Lignum
a uirtute. ait. Corpus nichil ꝓdest. sp̃o ẽ qui uiuificat. Qua¬
si dicer&. Si me corꝑalit̾ in sacram̃to sumitis: non hoc uob̾
sufficere credatis: nisi etiam me quẽadmodũ uerbũ uite
sum illuminans animas. tustificans peccatores. & mortuos
uiuificans. sꝑualit̃ edere didiceritis. de arbore sapĩe.

Expanded text:
aterialis. In secundum lignum vitae est humanitas Salvatoris. In tertio lignum vitae est sapientia Dei, verbum Patris, fons vitae, et origo boni, et haec est vere vita aeterna. Nunc veniamus ad comparationem. Certe lignum vitae, quod erat in paradiso terrestri, corporalem solummodo vitam sine defectu vegetare potuit. Lignum a virtute, ait: Corpus nihil prodest, spiritus est qui vivificat . Quasi diceretur: Si me corporaliter in sacramento sumitis, non hoc vobis sufficere credatis, nisi etiam me quemadmodum verbum vitae sum illuminans animas, justificans peccatores, et mortuos vivificans, spiritualiter edere dediceretis. CAP. XVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
fratrũ. & illis interrogantibꝰ meq responden¬
te. multa in mediũ ꝓlata fuissent: ad hoc tan¬
dem deducta sunt uerba: ut de humani po¬
tissimũ cordis instabilitate & in quietudine.
adiirari om̃s simul & suspirare inciꝑemꝰ.
Sũꝙ magno quidã desidio exposcerent demnonstrari libi.
que eausa in corde homunis tantas cogitationũ fiuctuaciones
ageret. acdeinde si qua arte siue laboris euilibet eperatas¬
none huie tanto malo obiuari posset. st̃moꝑe doceri fia¬
gitatent: uos quantũ deo adiuuante ualiumus. an utroq
carita ti fratrũ satiffac̾ uolentes. utͥusq questionis nodũ.
quetis tã ex auctoritate quã ex ratione firmamios solisdñ.
seio ea potissimũ stlo cõmendare uolui: ñ tam. oeo quod ea¬

Expanded text:
fratrum, et illis interrogantibus, meque respondente, multa in medium prolata fuissent, ad hoc tandem deducta sunt verba, ut de humani potissimum cordis instabilitate et inquietudine admirari omnes simul, et suspirare inciperemus; cumque magno quidem desiderio exposcerent, demonstrari sibi quae causa in corde hominis tantas cogitationum fluctuationes ageret, ac deinde si qua arte, sive laboris cujuslibet exercitatione huic tanto malo obviam iri posset, summopere doceri flagitarent; nos quantum Deo inspirante valuimus, in utroque charitati fratrum satisfacere volentes, utriusque quaestionis nodum ductis tam ex auctoritate quam ex ratione firmamentis solvimus. scio, ea potissimum stylo commendare volui, non tantum ideo quod ea
Abbreviated transcription (Latin):
tetiarie fasam quandã dulcdiẽ sentit: s postquã furor mals
desideto mentẽ inebriauerit cunc quod dec̾ius ẽ ꝓpin.ati quia spi¬
na conseientie supueniens ̃tẽ quã prius falso delectabati gratit
eruclat. Sr sponsus nẽ. postremo tinum bonũ por rigit. quiamente
qua sui apions dul cedine replere disponit. quada prius tai biela¬
tionũ conpunctione amaricari sinit. ait post gusti auis atibul¬
nas auidius bilit᷑ suauissimũ pocłm caritatis. Et hoc est pͥmum
si gnu quo faeie ibo coram discipłis sius. & credunt in eu. qr

Expanded text:
dulcedinem sentit, sed postquam furor mali desiderii mentem inebriaverit, tunc quod deterius est propinat, quia spina conscientiae superveniens mentem, quam prius falso delectabat, graviter cruciat. Sed sponsus noster postremo vinum bonum porrigit, dum mentem, quam sui dulcedine amoris replere disponit, quadam prius tribulationum compunctione amaricari sinit, ut post gustum amaritudinis avidius bibatur suavissimum poculum charitatis. Et hoc est primum sign
Abbreviated transcription (Latin):
donec illi adherere ceꝑit. ubi & desidĩo suo nichil deeeͥ gaudeat:
& ea que diligit. semꝑ mansura confidat. E cce ostendimꝰ morbũ.
cor fluctuans. cor unstabile. cor inquietũ : & causam morbi. amorem
scilicet mundi. & remediũ morbi. amorẽ dei. quib necessario quat¬
tũ adiungit᷑. adeptio remedii: scilicet qualit̃ possimꝰ ꝑtingere
ad amore di. sine quo cetera agnouisse aut parũ aut nichil
ꝓdiderit.
tit̃ amor̃e hiuꝰ mundi & amorẽ dei hec ẽ differentia. quod huꝰ
mundi amor in principio dulcis eẽ udet᷑. s finẽ habet ama¬
rũ amor uͦ dĩ ab amaritudine incipit. s ultima eiꝰ dulcedine
plena sunt. Quod pulcherrima similitudine euangłicus sermo
nob is ostendit: eũ de sponsi nuptiis decantarae dicens. Onũs ho¬
no pͥnotm cosiũ bonũ ponit: e cum inebriat fuerut. eunc io
quiod det̾ius est: tu autẽ seruasti uinũ bonũ usq adhiic. Om̃s

Expanded text:
donec illi adhaerere coeperit; ubi et desiderio suo nihil deesse gaudeat, donec illi adhaerere coeperit; ubi et desiderio suo nihil deesse gaudeat, et ea quae diligit semper mansura confidat. Ecce ostendimus morbum cor fluctuans, cor instabile, cor inquietum. Et causam morbi, amorem videlicet mundi, et remedium morbi amorem Dei, quibus necessario quartum adjungitur, adeptio remedii, scilicet qualiter possimus pertingere ad amorem Dei, sine quo caetera agnovisse aut parum, aut nihil proderit.ter amorem hujus mundi et amorem Dei haec est differentia, quod hujus mundi amor in principio dulcis esse videtur sed finem habet amarum. Amor vero Dei ab amaritudine incipit, sed ultima ejus dulcedine plena sunt. Quod pulcherrima similitudine evangelicus sermo nobis ostendit, cum de sponsi nostri nuptiis decantaret, dicens: Omnis homo primum vinum bonum ponit, et cum inebriati fuerint, tunc id quod deterius e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnoꝵ dulcedinẽ quoꝵ iam gustum ꝑdiderat obliuisci cepit: sicq¬
tã concupiscentiam: & ꝓfugus ꝑ peccatͥcem conscientiam. Cuiꝰ uoce
etiã illud apte subiungitur. quisqͥs inuenerit occidet me: quia
m̃tem diuino desertam auxilio. quȩc̃q tẽptatio inpetierit subu̾¬
tit. Cor gͦ hominis quod pͥus amori diuino asfixũ stabile ꝑstitit.
& unũ amando unũ ꝑmansit: postquã ꝑ desideria terrenad¬
sluere cepit. quasi in tot diuisum ẽ. quot sunt ea que concupis¬
cit. Sicq fit. ut mens que uerũ bonũ amare nescit. nunquã ualeat
ee stabilis: quia desiderii sui finẽ inhis quȩ amplectit᷑ ñ inueni-¬
ens. dũ semꝑ desicdi̾o se excendit: sequens quod consequi ñ ualet. ñ¬
quã requiescit. Hinc gͥ nascit᷑ motus sine stabilitate: labor sine
requie: cursus sine ꝑuentione: ita ut semꝑ inquietũ sit cor nr̃m.

Expanded text:
pernorum dulcedinem quorum jam gustum perdiderat oblivisci coepit; sicqpernorum dulcedinem quorum jam gustum perdiderat oblivisci coepit; sicqtam concupiscentiam profugus per peccatricem conscientiam. Cujus voce etiam illud apte subjungitur. Quisquis enim invenerit me, occidet me . Quia mentem divino desertam auxilio quaecunque tentatio impetierit, subvertit. Cor ergo hominis, quod prius divino amori affixum stabile praestitit, et unum amando unum permansit, postquam per desideria terrena difluere coepit; quasi in tot divisum est, quod ea sunt quae concupiscit. Sicque fit, ut mens quae verum bonum amare nescit, nunquam valeat esse stabilis, quia desiderii sui finem in his quae amplectitur non inveniens, dum semper se desiderio extendit sequens quod consequi non valet, nunquam requiescit; hinc igitur nascitur motus sine stabilitate, labor sine requie, cursus sine perventione, ita ut semper sit inquietum cor nostrum,
Abbreviated transcription (Latin):
spe aspiratione possideri: scio tam̃ quod cooꝑari iuiut nob̾
deus ar sie gratis sue pietacis dona parat: ut in gratis ea &e
que prestiterit sepe subtrahat. Preterea etiã icciros non
mi tile est. & infirmitatis ur̃e magnatudine. & reꝑatio¬
nis modũ agnosce. quia qͥ quanta sibi gra collata sit nesex
quantus largitori debeat grãs non intelligit.
rimꝰ itaq homo ad hoc conditus fuit. ut si ñ peccas¬
set. ꝑ contẽplationis p̃sentiam uultui creatoris semꝑ
assisteret. ut eum semꝑ uidendo semꝑ amaret᷑: semꝑ amando
semꝑ ei adherer&: semꝑ ei adherendo qui inmortalis ẽ. etiam
ipse uitã que sine t̾mino est possideret. Hoc ergo erat unum
acceꝑat: ñ scd̾m illam quã post ꝑactam obedientiam accepturus
erat. S ꝓiectus ẽ a facie dñi. quando ꝓpt̃ peccatum cecitate igno¬
rantie ꝑcussus. ab intima contẽplationis illius luce foras uenit:
eoq ꝓfundius ad desideria t̃rena mentẽ inclinauit. quo magis su¬

Expanded text:
s inspiratione possideri; scio tamen quod cooperari nobis vult Deus, et sic gratis pietatis suae dona praestat, ut ingratis ea etiam, quae praestiterit saepe subtrahat. Praeterea etiam idcirco non inutile est, et infirmitatis nostrae magnitudinem, et reparationis modum agnoscere, quia qui quanta sibi gratia collata sit nescit, quantas largitori grates debeat non intelligit. Primus itaque homo ad hoc conditus fuit, ut si non peccasset, per contemplationis praesentiam vultui Creatoris sui semper assisteret, ut eum semper videndo, semper amaret, semper amando, semper ei adhaereret, semper ei adhaerendo, qui immortalis est, etiam in ipso vitam sine termino possideret. Hoc ergo erat unum acceperat, non secundum illam quam post peractam obedientiam accepturus erat. Sed projectus est a facie Domini quoniam propter peccatum caecitate ignorantiae percussus ab intima contemplationis illius luce foras venit, eoque profundius ad desideria terrena mentem inclinavit, quo magis su
Abbreviated transcription (Latin):
mo de conscientia sua confidat. Dina uitꝰ uirgo. incus casta.
intus columba fuit: sed quia columba fuit seducta non ha¬
bens cor: egressa foras colorem parit̾ cum nomine muca¬
uit. Sic enĩ speriptũ ẽ. Egressa ẽ dina ut uideret mulie¬
res regionis illius. Quam cũ uidisset sichem filius emor
cuei. pnceps terre illius. ad amauit & rapuit & dormiuit
cũ illa: ui oppͥmens uirginẽ. Que ui oppͥmit᷑. patee quia ñ
ideo exiit ut corrumpatur. s tam̃ quia temere exiit. pudi¬
cie sue dãpna etiam inuita sustinuit. Q uod autẽ subdit᷑
conglutinauit eam sibi. hoc ẽ eadauer inuenit. & amplus ad
detrib mansionib

Expanded text:
mo de conscientia sua confidat. Dina intus virgo, intus casta, mo de conscientia sua confidat. Dina intus virgo, intus casta, intus columba fuit, sed quia columba seducta fuit non habens cor, egressa foras colorem pariter cum nomine mutavit. Sic enim scriptum est: Egressa est Dina, ut videret mulieres regionis illius. Quam cum vididamavit, et rapuit eam, et dormivit cum illa, vi opprimens virginem . Quae vi opprimitur patet quod non ideo exit ut corrumpatur, sed tamen quia temere exiit, pudicitiae suae damna etiam invita sustinuit. Quod autem subjungitur, conglutinavit eam sibi; hoc est corvus cadaver invenit, et amplius ad tribus m
Abbreviated transcription (Latin):
runt: qm̃ tanto ardentius conditoris speciem concupisẽt:
quo in reb conditis nichil qd delec̾taret inuenerunt. Delecta¬
bilit̃ intus mens pascitur. quia delectabilit̃ foris non tenet᷑.¬
& quasi ad arche sue portum reducta secura iã tripudiat que i
mundi fluctib prius naufraga erat. Similit̃ in scdo gene¬
re contemplationis quociens in reb uisibilib inuisibilem dĩ
uirtutem & sapientiam ammirari discimus: quasi ramũ
oliue ab aquis ad archam reportamus. quia in reb muta¬
bilib ectra nos illũ agnoscimus. quẽ in nobis inmutabilit̃
diligainus. In tercio itidem contemplationis genere. dum
iuidicia eius foris accendimus. in timore eius & amore int̾
renouamur. In pͥmo gͦ: materia uanitatis inspecta. nobis¬
contẽptum generat mundi. In sod̾o. simulachrũ rationis.
laudem dei. In tercio. instrumencũ dispensationis timorẽ
& amorẽ dei. In quarto fomes cupiditatis. ucentiuũ libidi

Expanded text:
runt, quoniam eo ardentius Conditoris sui speciem concupiscunt, runt, quoniam eo ardentius Conditoris sui speciem concupiscunt, quo in rebus conditis quod delectaret minus invenerunt. Delectabiliter intus mens pascitur, quia delectabiliter foris non tenetur, et quasi ad arcae suae portum reducta jam secura tripudiat, quae in mundi fluctibus prius naufraga erat. Similiter in secundo genere contemplationis quoties in rebus visibilibus invisibilem Dei virtutem et sapientiam admirari discimus, quasi ramus olivae ab aquis ad arcam reportamus, quia in rebus mutabilibus extra nos illum agnoscimus, quem in nobis immutabiliter diligamus. In tertio itidem contemplationis genere dum judicia ejus foris attendimus, in timore ejus, et amore intus renovamur. In pcontemptum mundi, in secundo simulacrum rationis, laudem Dei, in tertio instrumentum dispensationis timorem et amorem Dei, in quarto fomes cupiditatis incentivum libidin
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatis subsidium. sed libidinis oblectamentum. Hoc ocło
eua lignum uidit. quod ẽẽt pulchrum uisu & ad uescendũ
suaue: & tulit de fructu eiꝰ & comedit. Qui hoc mͦ exeunt¬
ꝑ cogitacionẽ similes sunt coruo qui reuersus ñ est: ad ar¬
ehar. quia dũ foris quod male delectat inueniunt: ad ar¬
cham conscientie amplius redire nolunt. Reliqua uero tͥa
contemplationis genera in exitu columbȩ figurata sunt: que
cũ emissa ẽẽt & non inueniret ubi requiescer& pes eiꝰ. reuer¬
sa ẽ ad nesꝑam. portans ramũ oliue uirentis in ore suo. Ua¬
cua exiuit sed uacua non ẽ reuersa: quia foris inuenit. quod
uitus non habuit. Nec tam̃ foris amauit: quod intus de¬
ciunt. tantomagis intis in amore conditoris uirideseunt.
Dum enum p̃sentium rerum mutabilitatẽ aspiciunt. con¬
tinuo omĩa que ui hoc mundo pulchra uident᷑. eis in co¬
gitatione uilescunt. & quasi reuertentes oliuam uore defe¬

Expanded text:
firmitas subsidium, sed libidinis oblectamentum. Hoc oculo firmitas subsidium, sed libidinis oblectamentum. Hoc oculo Eva lignum vidit, quam esset pulchrum visu, et ad vescendum suave, et tulit de fructu ejus, et comedit . Qui hoc modo per cogitationem exeunt, similes sunt corvo, qui reversus non est, quia dum foris quod male delectat inveniunt, ad arcam conscientiae amplius redire nolunt. Reliqua vero tria contemplationis genera in exitu columbae figurata sunt, quae cum emissa esset, et non inveniret ubi requiesceret pes ejus, reversa est ad vesperum portans ramum olivae virentis in ore suo. Vacua exiit, sed vacua non rediit, quia foris invenit, quod intus non habuit, nec tamen foris amavit, quod intro deciunt, tanto magis intus in amore Conditoris inardescunt. Dum enim rerum praesentium mutabilitatem aspiciunt, continuo omnia quae in hoc mundo pulchra videntur, eis in cogitatione vilescunt, et quasi revertentes olivam in ore defe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ te: ut &tu seruias illi qui fecit & me et te. Me ꝓpter
te: te ꝓpt̾ se. Si sentis beneficium: redde debitum. Accipis
benignitatẽ. reode caritatem. Hoo tribuit: & hoo exigit ds.
Uox cõminantis ẽ. Ignis dicit. Ame combureris. aqua di¬
cit. in me submergeris. Terra dicit ame absorbeberis Infer¬
nus dicit. ame deglutieris: quia omĩs creatura sicut ex
condicione sua homini famulatur: sic etiam peoratorib¬
ꝓmalorum suorumt meritorum conscientia cõminatur:
ut in singłis creaturis ꝑpeti timeant. quod se meruisse
cognoscunt. ꝓpt̃ quod etiam dictum est. quod nemine ꝑse¬
quente fugit impius: qm̃ ita ẽ in securitate impius paui¬
dus. sicut iustus in supplicio securus. NQuartus modus
contemplationis ẽ. quando inspicimus creaturas. sođm hoc
quod homo eis uit uti potest ad explendam carnalis concu¬
piscentie uoluptatem. & in eis cogitamus non naturalis in¬

Expanded text:
propter te, ut et tu servias illi, qui fecit et me, et te. Me propter propter te, ut et tu servias illi, qui fecit et me, et te. Me propter te, et te propter se. Si sentis beneficium, redde debitum. Accipis benignitatem, redde charitatem. Hoc tribuit, et hoc exigit Deus. Vox comminantis est. Ignis dicit: A me combureris. Aqua dicit: In me submergeris. Terra dicit: A me absorbeberis. Infernus dicit: A me deglutieris. Quia omnis creatura sicut ex conditione sua homini famulatur, sic etiam peccatoribus pro malorum meritorum conscientia comminatur, ut in singulis creaturis perpeti timeant, quod se meruisse cognoscunt. Propter quod etiam dictum est, quod nemine persequente fugit impius , quoniam ita est in securitate impius pavidus, sicut justus in supplicio securus. Quartus modus contemplationis est, quando inspicimus creaturas, secundum hoc quod homo eis uti potest ad explendam carnalis concupiscentiae voluptatem, et in eis cogitamus non naturalis in
Abbreviated transcription (Latin):
uer ẽ famulantis. Scd̾a ammonentis Tercia cõminantis.
Uox famulantis ẽ. Cęlum dicit. Mistro tibi luc̃e indie ut
uigiles: cenebras in nocte ut pauses. Ego ad oblectationem
tuam gratas tempoꝵ uicissitudines pario. Teporem ueris.
&estutis feruorem. Autũn plenituditiẽ. & algorẽ hyemis.
Ego alt̃nantib increm̃tis dierum ac noctium spacio simili
ratione dissimilit̾ extendo. ut & uarietas collat fastidiũ. & ra¬
tio pariat oblectam̃tum. Aer dicit. Uitalem tͥ p̃beo flatum:
& omẽ genus auium ad tuũ mitto obsequiũ. Aqua dicit.
Pocum tibi p̃beo. sordes purgo.aretitia rigo: &diuersorum
genera pisoiũ ad tuum esum ministro. Terra dicit. Ego te
porto. ego te nutrio. pane conforto. uino letifico. omĩgenis
fruetib oblecto: diuersis animalib mensas cuas repleo.
Uox ammonentis ẽ. Mundus dicit. Uide homo quantiu te¬
amauit. qui ꝓpt̾ te fecit me. Seruio tibi quia factus sum

Expanded text:
vox est famulantis, secunda admonentis, tertia comminantis. vox est famulantis, secunda admonentis, tertia comminantis. Vox famulantis est. Coelum dicit: Ministro tibi lucem in die ut vigiles; tenebras in nocte ut pauses. Ego ad oblectationem tuam gratas temporum vicissitudines pario, tempore veris, et aestatis fervorem, autumni plenitudinem et algorem hiemis. Ego alternantibus incrementis dierum et noctium spatia simili ratione dissimiliter extendo, ut et varietas tollat fastidium et ratio pariat oblectamentum. Aer dicit: Vitalem tibi praebeo flatum, et omne genus avium ad tuum mitto obsequium. Aqua dicit: Potum tibi praebeo, sordes purgo, arentia vegeto, et diversorum genera piscium ad tuum esum ministro. Terra dicit. Ego te porto, te nutrio, pane conforto, vino laetifico, omnigenis fructibus oblecto, diversis animalibus mensas teas repleo. Vox admonentis est. Mundus dicit: Vide homo quomodo amavit te, qui propter te fecit me. Servio tibi, quia factus sum
Abbreviated transcription (Latin):
ex se. & inuenimus omnia uanitatẽ: quia omĩs creatura sic̃
de nichilo adeẽ uenit. ita etiam cotidiana inmutatione indi¬
cat. quia quantũ inse ẽ ad nichilum tendit. Sod̾s modus ẽ
quando consideramus quid sit eadem creatura ex dono ere¬
atoris. & cernimus in ea diuine rationis similitudinẽ: quia
ipsa que ꝓsua condicione mutubilitati subiacent. dum hoc
ex beneficio creatoris accipiunt. ut nunquã ꝓrsus ee̾ desinãt.
quodãmͦ opus temporale eterni opificis iitatur stabili¬
tatem¶ Tercius modus ẽ. quando consideramus quomͦ utat᷑
ds̃ ministerio creaturarum ad inplenda udicia sua: siue
supplicia. In hac autẽ consideratione inuenimus omnia in
strumentum ẽẽ diuine dispensationis. & nr̃e prauitatis argu¬
m̃tum. In hoc genere contemplationis audimus omẽm crratu¬
Rima uox dicit accipe. Scd̾a redde. Tercia dicit fuge. Ac¬
cipe beneficiũ: Red de debitũ: fuge supplicium. Prima

Expanded text:
a sicut a sicut de nullo adesse venit, ita et quotidiana immutatione indicat, quod quantum in se est ad nihilum tendit. Secundus modus est, quando consideramus quid sit in eadem creatura ex dono Creatoris, et cernimus in ea divinae rationis similitudinem, quia ipsa, quae pro sua conditione mutabilitati subjacent, dum hoc ex beneficio Creatoris accipiunt, ut nunquam prorsus esse desinant, quodammodo opus temporale aeterni opificis imitatur stabilitatem. Tertius modus est, quando consideramus quomodo utatur Deus ministerio creaturarum ad implenda judicia sua, sive  merito supplicia. In hac autem consideratione invenimus omnia esse instrumentum divinae dispensationis, et nostrae pravitatis argumentum. In hoc genere contemplationis audimus omnem creatuma vox dicit accipe, secunda dicit redde, tertia dicit fuge: « Accipe beneficium, redde debitum, fuge supplicium. » Prima
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ que ad usum corꝑis ꝑtinent: alie sꝑuales. que ꝑt̾inent ad
instructionẽ mentis Ad utrasq honi ce mali exeunt. Qui ad
explendam uoluptatẽ terrenis actionib foris inseruiunt:
similes sunt inmundis animalib que de archa exierunt.
Qui autẽ eas ad usum necessitatis administrant. animalia
quidẽ sunt. sed munda. Qui uͦ eccłiastici regiminis eurã
que uidelicet actio sꝑitalis ẽ. agendam suscipiunt. & a se¬
creto int̃ne quietis. non ex ambitione sed ex p̃cepto obedien¬
tie ad publicũ ꝓdeunt. similes sunt noe qui exiens de archa
sacrificium optulit: quia sepe tales eomagis ꝑ abstinen¬
tiam omnes in se carnis motus occidunt. quo grauiora
&cũ se in sublimi positos uident ceteros despicuint. Q in¬
firmiorib quibꝰq in eccłia positis. ex conpassione condes¬
cendere nolunt. similes sunt cham. qui denudati patris
uerenda irrisit. & ob hoc meruit sententiam maledictionis

Expanded text:
est quae ad usum corporis pertinent; aliae spirituales, qua pertinent ad est quae ad usum corporis pertinent; aliae spirituales, qua pertinent ad instructionem mentis. Ad utrasque boni et mali exeunt. Qui ad explendam voluptatem terrenis actionibus foris inserviunt, similes sunt immundis animalibus, quae de arca exierunt. Qui autem eas ad usum necessitatis administrant, animalia quidem sunt, sed munda. Qui vero ecclesiastici regiminis curam, quae videlicet actio spiritualis est, agendam suscipiunt, et a secreto internae quietis, non ex ambitione, sed ex praecepto obedientiae ad publicum prodeunt; similes sunt Noe, qui exiens de arca sacrificium obtulit, quia saepe tales eo magis per abstinentiam omnes in se carnis motus occidunt, quo graviora et cum se in sublimi positos vident, caeteros despiciunt, et infirmioribus quibusque in Ecclesia positis ex compassione condescendere nolunt, similes sunt Cham, qui denudati patris verenda derisit, et ab hoc meruit sententiam maledictionis
Abbreviated transcription (Latin):
quod ꝑfeuiestram᷑ aues exierunt: ꝑhostium bestiȩ ce homines:
Quod autem ꝑ auẽ anima significetur. & ꝑ hominẽ corpꝰ:
lumus animã ad contemplationẽ eleuare. necesse sit corpus
ꝑ exercitia laboris atterere. Quod uͦ hostium in latere positum
dicitur. hoc significat quod nunqͣm asecreto cordis nr̃i ꝑ oꝑa¬
tionẽ exire debenius ex ꝓposito intentionis:. sed ex accidenti oc¬
casione necessitatis. Et fortasse non sine causa hic de fenes¬
tra tacuit scͥptura: quia & si ꝑcogitationem aliquando ex uo¬
luntate exire liceat. nunquam tamen ꝑ oꝑationẽ foris ꝓdire
debemus nisi ex hecessitate. Quod etiam ꝑhoc conuenienter
innutur. quod homo ipse quando uoluit fenestram aꝑuit.
ut aues emicteret: bostium uero foris adeo & clausum. & rur¬
sum abeo aꝑtum ẽẽ legitur ut homo exiret. Quatuor mo¬
dis eximus ꝑactionẽ. Actiones namq alie sunt carnales. id

Expanded text:
quod per fenestram aves exierunt, per ostium bestiae et homines. quod per fenestram aves exierunt, per ostium bestiae et homines. Quod autem per avem anima significetur, et per hominem corpus, lumus animam per contemplationem sublevare, necesse sit corpus per exercitia laboris atterere. Quod vero ostium in latere positum dicitur, hoc significat quod nunquam a secreto cordis nostri per operationem exire debemus ex proposito intentionis, sed ex accidenti occasione necessitatis. Et fortassis non sine causa hoc de fenestra tacuit Scriptura; quia, etsi per cogitationem aliquando voluntate exire liceat, nunquam tamen per operationem foras prodire debemus, nisi ex necessitate. Quod etiam per hoc convenienter innuitur, quod homo ipse quando voluit fenestram aperuit, ut aves emitteret. Ostium vero foris a Deo et clausum, et rursum apertum ab eo esse legitur, ut homo exiret. CAP. dis eximus per actionem. Actiones namque aliae sunt carnales, id
Abbreviated transcription (Latin):
cella ce tempestas foris. quaẽq ꝓdieris. naufragiũ pecieris.
Si suꝑbe ꝑsapientiam tuam secreta diuina rimari cona¬
ris. que nobis d̾s ꝑscͥpturam suam aꝑire noluit: altitudi¬
nẽ triginta cubitorum transcendis. Si usq in finem scłi ñ
c̾redis eccłiam duraturam. & aliquando dei destituendã auxi¬
lio: trecentorũ cubitoꝵ longitudinẽ transcendis. Si frequent̃
de amatorib huius mundi. & de uana conũsatione illoꝵ cogi¬
tare delectaris: quinquaginta cubitorũ mensuram transis.¬
pitu huiꝰ mundi. S quia ipsa nr̃e conditionis ufir¬
mitas du nos in silentio intime contemplationis
pausare non patitur: exitum habemus hostium &e fenestram.
Hostium significat exitum ꝑoꝑationẽ.: fenestra exitum qui
fit ꝑ cogitationẽ. Hostiũ deorsum ẽ fenestra sursum: quia ao¬
tiones ad corpus ꝑtinent. cogitationes ad animam. Hinc ẽ

Expanded text:
rocella et tempestas foris saevit, quacunque prodieris naufragium patieris. rocella et tempestas foris saevit, quacunque prodieris naufragium patieris. Si superbe per sapientiam tuam divina secreta rimari conaris, quae nobis Deus per scripturam suam aperire noluit, altitudinem triginta cubitorum transcendis. Si usque in finem saeculi non credis Ecclesiam duraturam, sed aliquando Dei destituendam auxilio, tunc centum cubitorum longitudinem transis. Si frequenter de amatoribus hujus mundi, et de vana conversatione illorum cogitare delectaris quinquaginta cubitorum mensuram transgpitu hujus mundi. Sed quia ipsa nostrae conditionis infirmitas diu nos in silentio intimae contemplationis pausare non patitur, exitum habemus per ostium et fenestram. Ostium significat exitum per operationem, fenestra exitum qui fit per cogitationem. Ostium deorsum est, fenestra sursum, quia actiones ad corpus pertinent, cogitationes ad animam. Hinc est
Abbreviated transcription (Latin):
supra trecentos cubitos p̃sens scłm designare. Si ergo
tu cogitationem tuam duxeris ab exordio mundi usq
ad finem. & ꝑtransiens consideraueris que & quanta mi
ceadhuc oꝑatur. trecentoꝵ cubitoꝵ longitudinem in corde
tuo metiris. Si autẽ cogitatione ꝑcurris eccłiam. & iutã
fidelium contemplatus. eam tͥ ad exemplum ꝓponis: in
latitudinẽ quinquaginta eubitorum cor extendis. Si di
urine pagine que triginta libris continetur. scientiam
adeptus fueris. in altitudinẽ tͥnginta cubitorum cor
tuum exigis. Hec est archa quam edificare debes. Isti sũt
t̃mini patrum tuorum. quos tͥ transgredi non licet. quos
altissimus constituit uixta numerum filiorũ isrł. quan¬
do seꝑabat filios adam. et gentes diuidebat. Hec ẽ terra qͣm in¬
habitaredebes. & pasci in deliciis eius. Requiesce gͦ infra
hos parietes. sub hoc tecto mane. habita in domo hac: ꝓ¬

Expanded text:
supra trecentos cabitos praesens saeculum designare. Si ergo supra trecentos cabitos praesens saeculum designare. Si ergo tu cogitationem tuam duxeris ab exordio mundi usque ad finem, et pertransiens consideraveris quae, et quanta Deus vel adhuc operaturus, trecentorum cubitorum longitudinem in corde tuo metieris. Si cogitatione percurris Ecclesiam, et vitam fidelium contemplatus eam tibi ad exemplum proponis, et in latitudinem quinquaginta cubitorum cor extendis. Si vero divinae paginae, quae triginta libris continetur, scientiam adeptus fueris, in altitudinem triginta cubitorum cor tuum erigis. Haec est arca, quam aedificare debes. Isti sunt termini patrum tuorum, quos tibi transgredi non licet, quos Altissimus constituit juxta numerum filiorum Israel, quando separabat filios Adam, et gentes dividebat. Haec est terra, quam inhabitare debes, et pasci in divitiis ejus. Requiesce ergo intra hos parietes, sub hoc tecto mane, habita in domo hac, p
Abbreviated transcription (Latin):
facti. intus cum deo uiuimus. Tunc quioquid fortuna
extra molitur. facile contẽpnimus. si ibi fixum ẽ desid̾ium
nr̃m. ubi mutabilitati non subiacemus. ubi nec pret̾ita re¬
aduersa. Habeamus gͦ rectas. habeamus utiles & castas co¬
gitationes. quia de tali materia fabricamus archam
nrãm. Ista sunt ligna que in aquis missa natant. in ig¬
ne posita ardent. quia tales cogitationes fluxus carna¬
lium delectationum deorsum non p̃mit. sed flãma cari¬
tatis incendit. Nec timeas hunc ignem in tectis tuis.
Ue tibi si non arserit ex eo tab̾nacłm tuum. Postea bitu¬
minabis archam tuam: intus & extra. Extra: ut man¬
suetudinẽ exibeas. Intus: ut caritatem non amittas.
Nullatenꝰ enĩ in secrto conscientie tuȩ suauiter pausar
et nascitur de terra fulminata. & caritas ꝓcreatur in
anima timore diuini iudicii ꝑcussa.¶ Deinceps uideamꝰ
de mensura arche. qualit̾ fieri possit in nobis. Diximꝰ

Expanded text:
facti intus cum Deo vivimus. Tunc quidquid fortuna facti intus cum Deo vivimus. Tunc quidquid fortuna extra molitur facile contemnimus, si ibi fixum est desiderium nostrum, ubi mutabilitati non subjacemus. Ubi nec praeterita readversa. Habeamus ergo rectas, habeamus utiles et castas cogitationes, quia de tali materia fabricabimus arcam nostram. Ista sunt ligna, quae in aquam missa natant, in igne posita ardent, quia tales cogitationes fluxus carnalium delectationum deorsum non premit. sed flamma charitatis incendit. Nec timeas hunc ignem in tectis tuis. Vae tibi si non arserit ex eo tabernaculum tuum. Postea bituminabis arcam tuam intus et extra. Extra ut mansuetudinem exhibeas, intus ut charitatem non amittas. Nullatenus enim in secreto conscientiae tuae suaviter pausare et nascitur de terra fulminata, et charitas procreatur in anima timore divini judicii percussa. Deinceps videamus de mensura arcae, qualiter fieri possit in nobis diximus
Abbreviated transcription (Latin):
dos inunicos excendatur. In longitudine crucis corpꝰ xp̃i cruti¬
firi positum ẽ: ut non sit remissa oꝑatio nr̃a. sed exten¬
UO dicere uolumus de areba sapientie.
ita distinguendum ẽ ab his que sodm allego¬
riam suꝑuis assignata sunt eccłie. ut quod
ibi demonstratũ ẽ in re. hoc hic queratur
in cogitatione. ¶Habent enĩ quoddam suũ res eẽ in m̃te
hominis. ubi &̃ illa que in se ipsis uel iam p̃terierunt.
uł adhuc futura sunt. simul subsistere possunt. Et in
hoc quodãmꝰ rationał anima similitudinẽ habet creato¬
ris sui. quia sicut in m̃te diuina om̃iũ rerũ causȩ ȩcerna¬
liter sine mutabilitate & distictione temporali substi¬
terunt: ita etiam in mente nr̃a pret̾ita p̃sentia & futu¬
ra ꝑ cogitationẽ simul subsistunt. Si gͦ ꝑstudiũ medita¬
tionis assi duȩ. cor nrm inhabitare ceꝑimus. iam quo¬
dam mͦ temporales ẽẽ desistimus. & quasi mortui mundo

Expanded text:
diligendos extendatur. In longitudine crucis corpus crucidiligendos extendatur. In longitudine crucis corpus crucifixi positum est, ut non sit remissa operatio nostra, sed extenuod dicere volumus de arca sapientiae ita distinguendum est ab iis quae secundum allegoriam superius assignata sunt Ecclesiae, ut quod ibi demonstratum est in re, hoc hic quaeratur in cogitatione. Habent enim quoddam esse suum res in mente hominis, ubi illa etiam, quae in seipsis vel jam praeterierunt, vel adhuc futura sunt, simul subsistere possunt. Et in hoc quodammodo rationalis anima similitudinem sui Creatoris habet, quia sicut in mente divina omnium rerum causae aeternaliter sine mutabilitate, et distinctione temporali substiterunt, ita etiam in mente nostra praeterita, praesentia, et futura per cogitationem simul subsistunt. Si ergo per studium meditationis assidue cor nostrum inhabitare coeperimus, jam quodammodo temporales esse desistimus, et quasi mortui mundo
Abbreviated transcription (Latin):
conpellit. ut uirtudes non ocio & securitate. s iugi su¬
dore ac contritione sp̃c acquiramus: ne in illo ꝑnicio¬
sissimo tepore ꝑmanentes. ab ore suo nos euomere in¬
cipiat deus. Hanc uͦ luctam carnis & sp̃o & fructum
bulate. et desideria carnis non ꝑficietis. Caro enim con¬
cupiscit aduersus sp̃m & sp̃c aduersus carnem. Hec autẽ¬
sibi iniuaem aduersantur. ut non quȩcunq uultis illa
faciatis.¶ Moralit̾ autem quisqͥs se ab huius mundi delec¬
tatione seꝑare. & uirtutib oꝑam dare contendit. cooꝑan
longitudo in fide trinitatis trecentos cubitos habeat. in
latitudine caritatis quinquaginta. in laͥtitudine spei qͣ
ne amplus. in desid̾io altus. ut cor sursum habeat. ubi
xp̃c ẽ in dextera dei sedens. Unde & ipsius crucifixi ca¬
put in altitudine crucis positum ẽ. manus autẽ in latitu¬
dine expanse sunt. ut affectus cordis nr̃i usq ad diligen

Expanded text:
compellit, ut virtutes non otio et securitate, sed jugi sucompellit, ut virtutes non otio et securitate, sed jugi sudore et contritione spiritus acquiramus, ne in illo perniciosissimo tepore permanentes, ab ore suo nos emovere incipiat Deus. Hanc vero luctam carnis et spiritus, et fbulate, et desideria carnis non perficietis. Caro enim concupiscit adversus spsibi invicem adversantur, ut non quaecunque vultis, illa faciatis . Moraliter autem. Quisque se ab hujus mundi delectatione separare, et virtutibus operam dare contendit, cooperalongitudo in fide Trinitatis trecentos cubitos habeat, in latitudine charitatis quinquaginta, in altitudine spei quane amplus, in desiderio altus, ut cor suum habeat ubi Christus est in dextera Dei sedens. Unde et ipsius crucifixi caput in altitudine crucis positum est, manus autem in latitudine expansae sunt, ut affectus cordis nostri usque ad inimicos
Abbreviated transcription (Latin):
noxia stare ꝑmittunt. sed ad illam quam horremus frigi¬
dam & plenam sentib uicioꝵ ꝑtrahunt uiam. Rursũ cum
suocensi feruore sꝑitus oꝑa carnis uolumus extinguere sine
ullo respectu fragilitatis humane. & nosmet ipsos totos ad
in moderata uirtutũ studia cordis elatione conferre.: inbecilli¬
tas carnis interpellans. ab illa rep̃hensibili nimietate sp̃e
reuocat ac retardat: & ita fit utraq concupiscentia tali col¬
luctatione alterna sibimet repugnante. ut anime uoluntas
que nec totam se carnalib desideriis dedere. nec uirtutum¬
uult laborib desudare. quodam iusto moderamine temꝑet᷑:
quadam equalitatis libra in statera nr̃i corꝑis constituta.
que sp̃c carnisq examine nec adextris mentẽ sp̃c ardore
succensam. nec a sinistris carnem uiciorum aculeis p̃pon¬
derare ꝑmittens. tepidum illum auimał uoluntatis statũ
exeludit. & ad illud quartũ quod nolumꝰ. salubrit᷑ uenire

Expanded text:
innoxia stare permittunt, sed ad illam, quam horremus, frigiinnoxia stare permittunt, sed ad illam, quam horremus, frigidam et plenam sentibus vitiorum pertrahunt viam. Rursum cum succensi fervore spiritus opera carnis volumus exstinguere sine ullo respectu fragilitatis humanae, et nosmetipsos totos ad immoderata virtutum studia cordis elatione conferre, imbecillitas carnis interpellans ab illa reprehensibili nimietate spiritus revocat, ac retardat, et ita fit utraque concupiscentia tali colluctatione alterna sibimet repugnante, ut animae voluntas, quae nec totam se carnalibus desideriis dedere, nec virtutum laboribus vult desudare, quodam justo moderamine temperetur, quadam aequalitatis libra in statera nostri corporis constituta, quae spiritus, carnisque examine, nec a dextra mentem spiritus ardore succensam, nec a laeva carnem vitiorum aculeis praeponderare permittens, tepidum illum animalis voluntatis statum excludit, et ad illud quartum quod volumus salubriter venire
Abbreviated transcription (Latin):
quodam iutuꝑabiliore consistens. nec uiciorum flagiciis
oblectatur. nec uirtutum dolorib acquiescit. sic querens
apassionib temꝑare carnalib ut nequaquam consentiat
dolores necessarios sustinere. sine quib desideria sp̃c ne¬
queunt possideri. donum castitatis desiderans obtinere.
absq castigatione uel maceratione carnis. sine uigiliarũ la¬
bore cordis puritatem cordis acquirere. humilitatem xp̃i
sine honoris mundani iactura exibere. Postremo sie uult
futura consequi bona: ut non amittat p̃sentia. Que uo¬
luntas nunquam nos ad ꝑfectionem ueram ꝑduceret. sed
in cepore quodam tecerrimo collocaret. nisi hunc cepidis¬
simum statum. altͥusecus hec insurgentia bella disrũꝑent.
Nam cũ huic uoluntati famulantes. uolumus nos iet ip¬
sos paululum relaxare. confestim aculei carnis insurgen¬
tes. nequaquã nos in illa qua delectamur ceporis puritate

Expanded text:
quodam uituperabiliore consistens nec uitiorum flagitiis quodam uituperabiliore consistens nec uitiorum flagitiis oblectatur nec uirtutum doloribus adquiescit, sic quaerens a passionibus temperare carnalibus, ut nequaquam uelit dolores necessarios sustinere, sine quibus desideria spiritus nequeunt possideri, absque castigationeabsque castigatione vel maceratione carnis, sine vigiliarum labore cordis puritatem acquirere; humilitatem Christi sine honoris mundani jactura exhibere. Postremo sic vult futura consequi bona, ut non amittat praesentia Quae voluntas nunquam nos ad perfectionem veram perduceret, sed in tempore quodam teterrimo collocaret, nisi hunc tepidissimum statum intrinsecus haec insurgentia bella dirumperent. Nam cum huic voluntati famulantes volumus nosmetipsos paululum relaxare, confestim aculei carnis insurgentes, nequaquam nos in illa, qua delectamur, teporis puritate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent. sequunt᷑ & diligunt. Senarius ꝓpt̃ ꝑfectionem
oꝑum sꝑitalib congruit. Septenarius. quia requiem sig¬
nificat animarum: est in spe requiescentiũ. & prestolanti¬
um głam resurrectionis. Octonarius quia signum est
beatitudinis. illis conuenit qui iam receptis corꝑib bea¬
ta inmortalitate letantur. E st autẽ adhuc aliud. quod
dicere possumus de trib pͥmis mansionib. Habet nãq
unus quisq nr̃m tres uoluntates in se. quarum pͥma ẽ
carnalis. scd̾a animalis. tercia sp̃ualis. Carnalis uolun¬
tas ẽ laxare frena concupiscentiȩ desideriis carnalib ꝑ omĩa
sine retrec̾tatione ob audire. legi ñ subesse. neminẽ timere.
quieqͥd libuerit facere. Cui econtra concupiscentia sp̃s ad¬
uersata. ita desiderat tota sꝑitalib studiis inherere. ut
&̃ necessarios usus carnis opt& excludere Int̾ has igitur
utrasq concupiscentias animȩ uoluntas in meditullio

Expanded text:
pertinent, sequuntur et diligunt. Senarius propter perfectionem pertinent, sequuntur et diligunt. Senarius propter perfectionem operum spiritualibus congruit. Septenarius, quia requiem significat, animarum est in spe requiescentium et praestolantium gloriam resurrectionis. Octonarius, quia signum est beatitudinis, illis convenit, qui jam receptis corporibus beata immortalitate laetantur. Est adhuc aliud quod dicere possumus de tribus primis mansionibus, habet namque unusquisque nostrum tres voluntates in se, quarum prima est carnalis, secunda animalis, tertia spiritualis. Carnalis voluntas est laxare frena concupiscentiae desideriis carnalibus per omnia sine retractione obedire. Legi non subesse, neminem timere, quidquid libeurit facere. Cui econtrario concupiscentia spiritus adversata ita desiderat tota spiritualibus studiis inhaerere, ut etiam necessarios carnis usus optet excludere. Inter hutrasque concupiscentias animae uoluntas in meditullio
Abbreviated transcription (Latin):
tentur in rationem. ratio in intellectum. intellectus
cacumen non ꝑuenit. hoc significat re potest. quia qͥc¬
quid infra deum ẽ minus ꝑfecto ẽ. quia & ipse redẽp¬
tor nr̃ scdm formam suscepte humanitatis. minor patͤ
T̃. & ipse hoc patri ꝑ obedientiam subicit. quod ipse apa¬
tre ꝑ equalitatem eorꝑis maiestatis ñ accepit. Si quis
autem uoluerit mysterianumeroꝵ indagare. quos supͣ
in altitudine cuiꝰq mansionis distribiumus. uidebit con¬
grue quat̾narium pͥme mansioni deputatũ. Quia enim
corpus humanũ quatuor elementis conponitur. & ex qua¬
trior humoꝵ conplexione conpaginat᷑. recte carnalium
uita qui uoluptatib corꝑis deseruiunt. ꝑ quat̾narium
exprimitur. De hinc quinarius ꝓpter quinq sensus. ap¬
te animales homines figurat. qui quãuis carnalib flagi¬
ciis turpiter non subiaceant. quia tam̃ que sit delectatio
sp̃c ñ nouerunt: ea que foris ad delectationem sensuum

Expanded text:
tentur in rationem, ratio in intellectum, intellectus tentur in rationem, ratio in intellectum, intellectus cacumen non pervenit, hoc significare potest, quod quid infra Deum est, minus perfecto est, quia et ipse redemptor noster secundum formam susceptae humanitatis minor patre est, et ipse hoc Patri per obedientiam subjicit, quod ipse a Patre per aequalitatem majestatis non accepit. Si quis autem voluerit indagare mysteria numerorum, quos supra in altitudine unius cujusque mansionis distribuimus, videbit congrue quaternarium primae mansioni deputatum. Quia enim corpus humanum ex quatuor elementis componitur, ex quatuor humorum complexione compaginatur, recte carnalium vita, qui voluptatibus corporis deserviunt, per quaternarium exprimitur. De hinc quinarius propter quinque sensus apte animales homines figurat, qui quamvis flagitiis carnalibus turpiter non subjaceant, quia tamen quae sit delectatio spiritus non noverunt, ea quae foris ad delectationem sensuum
Abbreviated transcription (Latin):
Animalia gͦ sunt quia uiuunt ꝑ rationẽ mentis. sed inman¬
sueta ꝑ aarnis coneupiscentiam. illicita desid̾ia carnis. In
quarta mansione sunt mitia animalia. quia sicut dicit
tiam. in illa die ꝑibunt omnes cogitationes eoꝵ. qm̃ ubi
a uincłis carnis corruptibilis soluti exeunt. deinceps ab illi¬
citis desideriis mansuescunt. Quintũ mansionẽ homo tenet
& uolatilia. ꝑhominẽ designatur uiuacitas rationis & intelli¬
gentie. In uolatili expͥmit᷑ agilitas incorruptibił nature.
Quando ergo mortale hoc induerit inmortalitatẽ. & corrup¬
tibile hoc uestierit incorruptionẽ. tunc m̃te parit̃ & corꝑe
sꝑuales effecti. scdm modulũ nr̃m. & ꝑmentis illuminatio¬
nẽ omĩa sciemus. & ꝑ corꝑis incorruptibił leuitatẽ ubiq
ẽẽ pot̃imus. Uolabimus mente ꝑ contẽplationẽ. uolabunꝰ
corꝑe ꝑ incorruptionẽ. Discernemas mente. & ut ita dicam
discernemus & corꝑe. quando ipsi sensus nr̃i corporei uer¬

Expanded text:
ia ergo sunt, quia vivunt per rationem mentis, sed immansueta per illicita desideria carnis. In quarta mansione sunt mitia animalia, quia sicut dicit tiam. In illa die peribunt omnes cogitationes eorum. . Quoniam ubi a vinculis carnis corruptibilis exeunt, deinceps ab illicitis desideriis mansuescunt. Quintam mansionem homo tenet, et volatilia. Per hominem designatur vivacitas rationis, et intelligentiae, in volatilli exprimitur agilitas incorruptibilis naturae. Quando ergo mortale hoc induerit immortalitatem, et corruptibile hoc vestierit incorruptionem , tunc mente pariter, e mentis illuminationem omnia sciemus, et per corporis incorruptibilis levitatem ubique esse poterimus. Volabimus mente per contemplationem, volabimus corpore per incorruptionem. Discernemus mente, et, ut ita dicam, discernemus et corpore, quando ipsi sensus nostri corporei ver