comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis est: & concupiscentia oculoꝵ. & ambitio seli
Si hȩc per totũ orbem iam popłis leguntur. & cum
ueneratione libentissime audiuntur: si pꝰ tantum
sanguinẽ. tantos ignes. tot cruces martyrũ. tan¬
to fertilius & uberius usq adbarbaras nationes ec¬
cłiȩ pullularunt. si tot uiuenũ & uirginũ milia
contempnentiũ nuptias. casteq uiuentiũ. iam
nemo miratur. Quod cũ fecisset plato usq adeo
per uersam tẽꝑoꝵ suoꝵ timuit opinionẽ. ut per¬
hibeatur sacͥficasse nature. tanquam peccatum
illud aboleretur. sichȩc ita accipiunt᷑. ut qͦmodo
antea talia disputare. sic ñc contra disputare
monstruosũ sit. Sitalia pollicitationi atq spon¬
sioni per om̃s terrarũ partes. quas homines in¬
colunt. sacra xp̃iana tradunt᷑. si hec cotidie legim¬
tur in eccłiis. & a serdotib exponuntur. si tun¬
dunt pectora qͥhȩc implere conant᷑. si tã innu¬
merabiles aggrediuntur hanc uiã. ut desertis

Expanded text:
 concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi . 5. Si haec per totum orbem jam populis leguntur, et cum veneratione libentissime audiuntur. Si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot cruces martyrum, tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes Ecclesiae pullularunt. Si tot juvenum et virginum millia contemnentium nuptias casteque viventium jam nemo miratur: quod cum fecisset Plato, usque adeo perversam temporum suorum timuit opinionem, ut perhibeatur sacrificasse naturae, ut tanquam peccatum illud aboleretur. Si haec sic accipiuntur, ut quomodo antea talia dismonstruosum sit; si tali pollicitationi atque sponsioni per omnes terrarum partes, quas homines incolunt, sacra christiana traduntur; si haec cotidie leguntur in ecclesiis et a sacerdotibus exponuntur; si tundunt pectora qui haec implere conantur; si tam innumerabiles aggrediuntur hanc uiam, ut desertis
Abbreviated transcription (Latin):
aculeꝰ aut̃ mortis peccatĩs. uirtꝰ aut̃ peccatilex. Mort̾e
significari arbitror hoc loco car nalẽ consuetudinẽ.
que resistit bone uoluntati: deͥlectatione tẽꝑaliũ fruen

Expanded text:
Aculeus autem mortis peccatum, virtus vero peccati lex . Morte significari arbitror hoc loco carnalem consuetudinem, quae resistit bonae voluntati delectatione temporalium fruend
Abbreviated transcription (Latin):
luꝑcoꝵ. Uultis gͦ ut & uos dicamini in m̃se martio: :¬
licere arbitramii. aliud considãre ñ mart̾e. cur &
die septimo qͦd sabbatũ areqͥe nominatũ est diui¬
nis scripturis. saturnũ importare conamini. quia
eũ diẽ saturni gentes appellauert̾ : nempe iã uidetis:
cũ quanta impietate deliretis. Desacͥficiis autem
ammaliũ. quis ur̃m nesciat magis ea ꝑu̾so popło
congruent̾ imposita quã dõ desideranti oblata. s
tam̃ etĩã inhis figurȩ nr̃e fuert̾: quia nr̃a mundatio
ce clĩ ꝓpitiatio nob̾ sie sanguine nulla est. S illarũ
figurarũ ueritas xp̃c ẽ. cuius sanguine redẽpti & mũ¬
deti suus. Nlã infiguris eloqͥoꝵ diuinoꝵ. & taurꝰ dictꝰ
est ꝓpt̾ uirtut̾e crucis: cuiꝰ cornib impios uentilabit.
Waries ꝓpt̾ innocentie pͥncipatũ: & hircus ꝓpt̾ simili¬
tudinẽ carnis peccati: ut de peccato dãpnaret peccatũ

Expanded text:
lupercorum. uultis ergo ut et uos dicamini in mlupercorum. uultis ergo ut et uos dicamini in mlicere arbitramini aliud considerare, non Martem, cur ex die septimo, quod sabbatum a requie nominatum est, diuinis scripturis Saturnum inportare conamini, quia eum diem Saturni gentes appellauerunt? nempe iam uidetis, cum quanta inpietate deliretis. De sacrificiis autem animalium quis nostrum nesciat magis ea peruerso populo congruenter inposita quam deo desideranti oblata? sed tamen etiam in his figurae nostrae fuerunt, quia nostra mundatio et dei propitiatio nobis sine sanguine nulla est; sed illarum figurarum ueritas Christus est, cuius sanguine redempti et mundati sumus. nam in figuris eloquiorum diuinorum et tauras dictus est propter uirtutem crucis, cuius cornibus inpios uentilauit, et aries propter innocentiae principatum et hircus propter similitudinem carnis peccati, ut de peccato
Abbreviated transcription (Latin):
ieb quippe istis quoꝵ septenarius numerus
morbẽ redit: doꝵ suoꝵ nomina gentes impo
iminttamini: nͥ qͦd cũ eis lucidiora duo luminaria.
cȩt̾a uͦ sidã ñ cũ eis adoratis. Sed & m̃sib imposuert
nomina doꝵ suoꝵ. ꝓpt̾ honorẽ qͥppe romuli. qͥa eum
martis filiũ credidert̃. pͥmũ m̃sem marti dicantes:
martiũ uocauert̾. & inde apͥlem nullo dĩ sui nomi¬
ne. sedare ipsa quasi aꝑilem. qđ tc̃ plurimũ germi¬
nis aꝑiat᷑ inflorẽ. Inde t̾ciũ m̃sẽ maiui: qͦd maiã mer¬
curu matr̃e deam colunt. Inde quartũ uiniũ aui¬
none. Inde ceteros usq ad decẽbrẽ. anumeris nomina¬
r̾t. s ex eis quinti lis atq sextilis nominib hominũ
qͥb diuinos honores decreuert̾: appellati st̃ iulius &
augustus. Nã septimꝰ septẽber. & ceteri ut dixi usq ad
decebrẽ: numeroꝵ & ordine nominibꝰ enuntiant᷑. Por¬
ro ianuariꝰ. aiano appellatꝰ est. februariꝰ. afruis sacris

Expanded text:
iebus quippe istis, quorum septenarius numerus in orbem redit, deorum suorum nomina Gentes imposimitamini, nisi quod cum eis lucidiora duo lumina, caetera vero sidera non cum eis adoratis. Sed et mensibus imposuerunt nomina deorum suorum. Propter honorem quippe Romuli, quia eum Martis filium crediderunt, primum mensem Marti dicantes, Martium vocaverunt. Et inde Aprilem a nullo dei sui nomine, sed a re ipsa, quasi Aperilem, quod tunc plurimum germinis aperiatur in florem. inde tertium mensem maium, quod Maiam, Mercuri matrem, deam colunt. inde quartum iunium a Iunone, inde ceteros usque ad decembrem a numeris nominarunt. sed ei eis quintilis atque sextilis nominibus hominum, quibus diuinos honores decreuerunt, appellati sunt iulius et augustus. nam septimus september et ceteri, ut dixi, usque ad decembrem numerorum ex ordine nominibus enuntiantur. porro ianuarius a Iano appellatus est, februarius a februis, sacris
Abbreviated transcription (Latin):
cũ aliqͥd de spĩtali & incomitabili substantia duumi¬
tatis audit᷑. Suscipit & lia de ancilla sua filios. amo¬
re habendȩ numerosioris plis accensa. Inuenimꝰ autem
zelphã eius ancillã int̾p̾tari os iens. qua ꝓpt̾ in p̾dicati¬
one fidi euuãgłicȩ quoꝵ os eat. &. cor ñ eat. cũ inscript᷑is
adũterimꝰ. hec intelligat᷑ ancilla lie. Scriptũ ẽ enim.
de qͥbdã popłis. hic labiis me honorat: cor autẽ eoꝵ lon¬
ge ẽ ame. Etalib apłs dic̃. Qui p̾dicas ñ furandũ fu¬
raris. qͥ dicis ñ adulterandũ adulteras. Uerũtam̃ ut
etiã ꝑhanc condition̾ẽ. lib̾a illa uxor iacob laborans.
filios heredes regnisuscipiat:. Ido dñs dic̃. quȩ dicunt
facite. quȩ autẽ faciunt facere nolite. Unde in labo¬
re uincłoꝵ uita apłica siue inqͥt occasione. suie ueri¬
tate xp̃c annũtiet᷑: & in hoc gaudeo. s gaudebo. tan¬

Expanded text:
cum aliquid de spiritali et incommutabili substantia diuinicum aliquid de spiritali et incommutabili substantia diuinitatis auditur. Suscipit et Lia de ancilla sua filios amore habendae numerosioris prolis accensa. inuenimus autem Zelpham eius ancillam interpretari "os iens". quapropter in praedicationem fidei euangelicae quorum os eat et cor non eat cum in scripturis aduerterimus, h eorum longe est a me. et talibus apostolus dicit: qui praedicas non furandum, furaris, qui dicis non adulterandum, adulteras. uerum tamen ut etiam per hanc condicionalem illa libera uxor Iacob laborans filios heredes regni suscipiat, ideo dominus dicit: quae dicunt facite, quae autem faciunt facere nolite. unde in labore uinculorum uita apostolica: siue, inquit, occasione siue ueritate Christus annuntietur, et in hoc gaudeo, s
Abbreviated transcription (Latin):
sororẽ labore agendi atq patiendi filiis habundantem
& dolet potiꝰ currere homines ad ẽa uirtitẽ qͣ eoꝵ infir¬
mitatib necessitatib q consulitͣ. qͣm ad illã unde diui¬
nũ & incomutabile aliqͥd discit᷑. hic dolor figuratꝰ ui¬
det᷑ ĩn eo qđ scriptũ ẽ. &zelauit rachel sororẽ suã. Pm¬
de qͥ aliqͥdꝰ purꝰq intellectꝰ de illa substantia quȩ cor¬
pꝰ ñ ẽ: acꝑhoc adcarnis sensũ ñ ꝑtinet. ub̾ carne eclitis
expͥmi ñ potest: eligit doctrinã sapientie ꝑ qͦs lib& cor¬
poreas imagines & similitudines. utcũq cogitanda
insinuare diuina. qͣm officio talia docendi cessare. sic̃
eligit rachel ex uiro suo & ancilla susciꝑe filios. qͣm sine
filiis omĩno remanere. bala qͥppe int̾pretata: dr̃ inuete¬
rata. hanc habuit anchillã rachel. De uetere qͥppe uita
carnalibꝰ sensib dedita corꝑe ͤ cogitant᷑ imagines: etiã

Expanded text:
sororem labore agendi atque patiendi filiis abundantem sororem labore agendi atque patiendi filiis abundantem et dolet potius currere homines ad eam uirtutem, qua eorum infirmitatibus necessitatibusque consulitur, quam ad illam, unde diuinum et incommutabile aliquid discitur. hic dolor figuratus uidetur in eo, quod scriptum est: et zelauit Rachel sororem suam. proinde quia liquidus purusque intellectus de illa substantia, quae corpus non est ac per hoc ad carnis sensum non pertinet, uerbis carne editis exprimi non potest, eligit doctrina sapientiae per quaslibet corporeas imagines et similitudines utcumque cogitanda insinuare diuina quam ab officio talia docendi cessare, sicut elegit Rachel ex uiro suo et ancilla suscipere liberos quam sine filiis omnino remanere. Bala quippe interpretari dicitur "inueterata," hanc habuit ancillam Rachel. de uetere quippe uita carnalibus sensibus dedita corporeae cogitantur imagines, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ & coronã suã uocant. Nascunt᷑ autẽ eis faciliꝰ
atq copiosius ex illo sermone fidĩ qͦ p̃dicant xp̃m cruci¬
fixũ: &. quicqͥd humilitatis eiꝰ citiꝰ humana cogitatiõe
ꝑcipit᷑. & infirmos etiã liȩ ocłos ñ ꝑtͣbat. Rachel autem
clara aspectu m̃te excidit dõ. & uidet in pͥncipio u̾bũ
dm̃ apud dm̃. & uult parere & ñ potest: qr genãtionẽ
eiꝰ qͥs enarrabit: Pinde uita quȩ studio contẽplationis
cõpetit ut ea quȩ carni st̃ inuisibilia. ñ infirmis ocłis
m̃tis ꝑ ea quȩ facta st̃ intellecta conspiciat. & sẽpit̾nã di̾
uirtitẽ ac diuinitat̾e in effabilit̾ cernat. Uacare uult
ab omĩ negotio. & ido sterilis. affectando quippe otiũ
qͦ studia c̾otẽplationis ignescunt. ħ contẽꝑat᷑ infirmita.¬
tihominũ qͥ inuariis p̾ssuris sibi desiderant subueniri
S qͥa & ipsa ꝓcreandi caritate mardescit. uult enĩ docere
qͦd nouit. neq cũ inuidia tabescente it habere: Uidit

Expanded text:
gaudium et coronam suam uocant. nascuntur eis autem facilius atque copiosius ex illo sermone fidei, quo praedicant Christum crucifixum; et quicquid humanitatis eius citius humana cogitatione percipitur et infirmos etiam-Liae oculos non perturbat. Rachel autem clara aspectu mente excedit deo et uidet in principio uerbum deum apud deum et uult parere et non potest, quia generationem eius quis enarrabit? proinde uita, quae studio contemplationis conpetit, ut ea, quae carni sunt inuisibilia, non infirmis oculis mentis per ea, quae facta sunt, intellecta conspiciat et sempiternam dei uirtutem ac diuinitatem ineffabiliter cernat, uacare uult ab omni negotio et ideo sterilis. adfectando quippe otium, quo studia contemplationis ignescunt, non contemperatur infirmitati hominum, qui in uariis pressuris sibi desiderant subueniri; sed quia et ipsa procreandi caritate inardescit — uult enim docere, quod nouit, neque cum inuidia tabescente iter habere — uidet
Abbreviated transcription (Latin):
Iii. cordarũ: incipit ab honore parentũ. Honora patr̾e
tuũ & matr̃e tuã. Ad parentes enĩ suos homo aꝑit ocłos:
& hȩc uita ab illoꝵ amicitia sumit exordiũ. Qs qͥs aute
siuis parentibꝰ ñ defert honorẽ. qͥbꝰ parcere poti̾t Honora
do qͣrtũ mandatũ ẽ: nͥ inseptenario num̾o ẽ pͥmũ: Ad
dilectionẽ. ꝓxumm pͥmũ ẽ. in alt̾a tabula. Nã ido due ta¬
bule legis st̃ datȩ. D̾s enĩ famulo suo moysi inmonte
duas tabulas dedit: inqͥb duab tabulis lapideis con¬
scͥpta erant .x. p̃cepta legis. qͦd ẽ psaltiũ decẽ cordarũ.
Tria inuna tabula ad dm̃ ꝑtinentia. uui. in alt̾a tabula.¬

Expanded text:
tum: Honora patrem tuum et matrem tuam . Ad parentes enim suos homo aperit oculos, et haec vita ab eorum amicitia sumit exordium. Quisquis autem suis parentibus non defert honorem, quibus parere poterit? Honora Ad dilectionem proximi primum est in altera tabula. Nam ideo duae tabulae Legis datae sunt. Deus enim famulo suo Moysi in monte duas tabulas dedit, in quibus duabus tabulis lapideis conscripta erant decem praecepta Legis quod est psalterium decem chordarum; tria in una tabula ad Deum pertinentia, septem in altera tabula
Abbreviated transcription (Latin):
diuisus ẽ. &iam qͥ congͣgationis sc̃oꝵ mearnali obdura¬
tione miscꝙ̾. denullo tamͣ desꝑandũ ẽ siue qͥiitꝰ talis
apparq siue qͥ foris manifestius ad u̾sat᷑. Spitalis aut̃
expelli. ibi magis ꝓbant ꝗͣ intꝰ ꝑmaneant: c̃ ad ũsus
ȩccłan nullatenꝰ erigunt᷑. s insolida imitatis petra for¬
tissimo caritatis robore radicant᷑. Ad hoc enĩ ꝑtin&. qd̾
in illo abrahȩ sacficio dr: aues aut̃ ñ ditasit.

Expanded text:
diuisus est etiam qui congregationi sanctorum in carnali obduradiuisus est etiam qui congregationi sanctorum in carnali obduratione miscetur. de nullo tamen desperandum est siue qui intus talis apparet siue qui foras manifestius aduersatur. spiritales autem expelli, ibi magis probant quam intus permaneant, cum aduersus ecclesiam nullatenus eriguntur, sed in solida unitatis petra fortissimo caritatis robore radicantur. ad hoc enim pertinet quod in illo Abrahae sacrificio dicitur: aues autem non diuisit.
Abbreviated transcription (Latin):
 eũ tales absp̃italib eunglizant᷑ ꝙ sac̾m̃tis in¬
buunt᷑: t̾aꝗͣ ꝑse ipsam rebecea eos parit. sic̃
esau. Cũ autͣ ꝑ illos qͥñ caste annuntiant eingłm
tales in d̾i ppło gen̾ant᷑. sarra qͥdem s pagar. Item
boni spĩtales qnͣ eunglixantib uel baptitantib car¬
nalib gen̾ant᷑. lia qͥdem uel rachel uire coniugali
eos. s ꝑ ancillarũ uterũ parit. Cũ uͦ ꝑspĩtales in
eungłio gen̾ant᷑ boni fideles. qͥuel euarlunt in sp̃ita¬
les etatis affectu. ueleo tend̾e ñ desistunt. uelid̾o ñ faci¬
unt. qͥa ñ possunt: sicut exut̾o sarre isaac. uel rebecce
iacob. in nouã uita & nouũ testam̃tuꝰ nascunt᷑. Itaq
siue intus ũsari uideant᷑. siue aꝑte foris sint. qͦd caro
ẽ caro ẽ. sitie in area insua sterilitate ꝑseũet. siue oc ca¬
sione t̾ept̾onis t̾a ꝗͣ uento extͣ tollat᷑. qd̾ palea ẽ palea
ẽ: ꝙ semꝑ abilliꝰ eccłe qͣsine macła ꝙ ruga ẽ unitate

Expanded text:
 cum tales ab spiritalibus euangelizantur et sacramentis imbuuntur, tamquam per se ipsam Rebecca eos parit sicut Esau; cum autem per illos qui non caste annuntiant euangelium tales in dei populo generantur, Sarra quidem, sed per Agar. item boni spiritales quando euangelizantibus uel baptizantibus carnalibus generantur, Lia quidem uel Rachel iure coniugali eos, sed per ancillarum uterum parit. cum uero per spiritales in euangelio generantur boni fideles, qui uel euadunt in spiritalis aetatis affectum uel eo tendere non desistunt uel ideo non faciunt, quia non possunt, sicut ex utero Sarrae Isaac uel RebeccIacob in nouam uitam et nouum testamentum nascuntur. Itaque siue intus uersari uideantur siue aperte foris sint, quod caro est caro est; siue in area in sua sterilitate perseueret siue occasione temptationis tamquam uento extra tollatur, quod palea est palea est, et semper ab illius ecclesiae quae sine macula et ruga est unitate
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ñ aꝑuit cẏpͥano de baptismo sententiam
quã pꝰ ea plenario concilio pate fecit : ut eius
caritas pleniꝰ appareret: ex eod̾e lisͦ supͣscͥpto.

Expanded text:
nus non aperuit Cypriano de Baptismo sententiam quam postea plenario concilio patefecit, ut ejus charitas plenius appareret, ex eodem libro.
Abbreviated transcription (Latin):
nono. iꝓ De miracuł que magicis artib fuint ex libro de
De causis originalibꝰ creatu¬
rarũ naturaliũ. quas mundo creator inseruit. ex eodem libro t̾cio
de tͥuitate. t̃ .uiii. YI. Desimplo mediatoris nr̃i qͦd ad duplũ
nr̃m concurrit & congruit.: ex lib̾. s̃s. qͥrto t̃ .iii.xii de
mediatore ad mortem diabolo. & mediatore ad uitã xp̃o iħu:
ex eodẽ lib̾ de tͥnitate .iiii. t̾.x. x IiI De facilitate ludi¬
ficationũ qͥb homines immundi sp̃o fallunt. ex eodẽ libro . iiiͦi.¬
tꝰ .xii. xIIII De falsis & deceptoruis purgationibꝰ. ex eodem

Expanded text:
_10. De miraculis, quae magicis artibus fiunt. ex libro de _10. De miraculis, quae magicis artibus fiunt. ex libro de De causis originalibus creaturarum naturalium, quas mundo creator inseruit. ex eodem libro III. de trinitate. _12. De simplo saluatoris nostri, quod ad duplum no- strum concurrit et congruit. ex libro de trinitate IIII. 13. De mediatore ad mortem diabolo et mediatore ad uitam Christo Iesu. ex eodem libro de trinitate IIII. 14. De facilitate ludificationum, quibus homines immundi spiritus fallunt. ex eodem libro IIII. 15. De falsis et deceptoriis purgationibus. ex eodem
Abbreviated transcription (Latin):
disputauit. I IItẽ de p̃chictis .iiiͦi. uirtutib quas in suꝑiori libro
distinxit. in libro de morib ȩccłiȩ catholice disserens. ad unũ eas
mandatũ retulit caritatis. ⁊ i IIn uirtutes qͥb ad eternitaten
tendit᷑ desiturȩ sint. eũ ad eterna ꝑtuxerint agit in libro de tͥnita¬
te: xiiiit᷑ .uiii. IIII Deqͥtuor affectionibꝰ qͥs a cicerone ꝑturba¬
tiones. ab aliis passiones appellatas uirgiliꝰ homini ꝓpt̾ carne mẽe
putat: eũ his diabolus quoq ñ careat qͥ est utiq sine carne. Sẽos
aut̃ qͥb rectus ẽ amor. om̃s has affectiones probat rectas habere.
in libro de ciuitate di .xiiii. t̃.ii. Y De qͥnq corꝑis sen¬
sib ex libro confessionũ .x.y. Itẽ de eisdem qͥnq sensibus
oratio pulchra atq prolixa. ex supͣscripto libro. yii De sacͣ¬
m̃to mediatoris adpurgationẽ animarũ. ex libro confessionũ
decimo. UiII Itẽ de eodẽ sacram̃to ex libro de ciuitate dei.

Expanded text:
ictis quattuor uirtutibus, quas in superiori libro distinxit; in libro de moribus ecclesiae catholicae disserens ad unum eas mandatum rettulit caritatis. III. 3. An uirtutes, quibus ad aeternitatem tenditur, desiturae sint cum ad aeterna perduxerint, agit in libro de trinitate XIIII. IIII. 4. De quattuor affectionibus, quas a Cicerone perturbationes, ab aliis passiones appellatas Vergilius homini propter carnem inesse putat, cum his diabolus quoque non careat, qui est utique sine carne; sanctos autem, quibus rectus est amor, omnes has affectiones probat rectas habere. ex libro de ciuitate dei XIIII. Y. 5. De quinque corporis sensibus. ex libro confessionum X. 5. Item de isdem quinque sensibus oratio pulchra atque prolixa. ex libro supra scripto. VI. 6. De sacramento mediatoris ad purgationem animarum. ex libro confessionum X. VII. 7. Item de eodem sacramento. ex libro de ciuitate de
Abbreviated transcription (Latin):
habuerint regñ dĩ ñ possidebunt: neq illi neq illi. ut
singulis hoc subatidias. ꝗd nulli eoꝵ regñ dĩ possidebunt.
Sic̃ gͦ heretiei regñ ai ñ possideb̾t: sic auari regñ aĩ ñ
possidebunt. Nec dubitandũ ẽ qͥdem penas ipsas qͥb
cruciabunt᷑ qͥ regñ dĩ ñ possidebt̾. ꝓdiu̾sitate crimi¬
nũ e̾e̾ diu̾sas. & alias aliis acͥores: ut in ipso igne et̃no
ꝓdisparib pondĩb pecc̃oꝵ. sint disparia torm̃ta pe¬
narũ. Nleq enĩ frustra ipse adñs ait. Tolerabiliꝰ erit so¬
domis. ꝗͣ uob̾. in die udicii.

Expanded text:
habuerint, regnum dei non possidebunt", sed: neque illi neque illi, ut habuerint, regnum dei non possidebunt", sed: neque illi neque illi, ut singulis hoc subaudias, quod nulli eorum regnum dei possidebunt. sicut ergo haeretici regnum dei non possidebunt, sic auari regnum dei non possidebunt. nec dubitandum est quidem poenas ipsas, quibus cruciabuntur qui regnum dei non possidebunt, pro diuersitate criminum esse diuersas et aliis alias acriores, ut in ipso igne aeterno pro disparibus ponderibus peccatorum sint disparia tormenta poenarum. neque enim frustra ipse dominus ait: tolerabilius erit Sodomis quam uobis in die iudicii.
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ di ñpossidebunt: Si hoc dicimꝰ.: nos ipsos
seducimꝰ. Nã sermo di ñ nos seducit. qͥ nec tacet.
nec parcit: nec ulla adulatione nos decip̃. Id̾o
qͥppe ꝙ alibi dicit. hoc aut̃ scitote cognoscentes.
qm̃ om̃is fornicator aut inmundꝰ aut auarus
dic̃ eos qͥ male uiuunt. ad regñ ai ñ ꝑtin̾e. his gͥ.
om̃ib uitiis cͥcũ septũ catholicũ ñ adulem᷑: Nec ei qͥa
xͥanus catholicꝰ ẽ. impunitatẽ ꝗͣ scͥpta diuina ñ ꝓmit¬
tit. ꝓmitt̾e audeamꝰ. Nec si aliqͥd iniũ habeat exhis
qͣdicta sunt. debemꝰ ei societatẽ suꝑne illiꝰ patͥe polli¬
ceri. Ad chorinthios enĩ singula enum̃at: in qͥb sin¬
gulis subaudit᷑. qd̾ regnũ qi ñ possid ebunt. Nolite in¬
qͥd errare. Neq fornicatores neq idolis seruientes. ne¬
q ad ult̾i. neq molles. neq mascłoꝵ concubitores. neq¬
fures neq auari. neq ebͥosi. neq maledici. neq rapa¬
ces. regnũ dĩ possidebunt. Nait qͥ hec om̃ia uitia simul

Expanded text:
regnum Dei non possidebunt? Si hoc dicimus, nos ipsos seducimus. Nam sermo Dei non nos seducit, qui nec tacet, nec parcit, nec ulla adulatione nos decipit. Ideo quippe et alibi dicit, Hoc autem scitote cognoscentes, quoniam omnis fornicator, aut immundus, aut avarus, dicit eos qui male uiuunt ad regnum dei non pertinere. His igitur omnibus uitiis circumsaeptum catholicum non adulemus nec ei, quia christianus catholicus est, inpunitatem quam scriptura diuina non promittit promittere audeamus. nec si aliquid unum habeat ex his quae dicta sunt, debemus ei societatem supernae illius patriae polliceri. ad Corinthios enim singula enumerat, in quibus singulis subauditur quod regnum dei non possidebunt. nolite, inquit,\' errare. neque fornicatores neque idolis seruientes neque adulteri neque molles neque mascfures neque auari neque ebriosi neque maledici neque rapaces regnum dei possidebunt. non ait: "qui haec omnia uitia simul
Abbreviated transcription (Latin):
accipientis errorẽ: siue de patre siue defilio siue
de spũ scõ alit̾̃ sentiat. quã doct᷑na celestis insi¬
nuat. Multi enĩ carnales ꝙ animales ꝙͣ intꝰ bapti¬
tant᷑: cũ aꝑte dicat apłus. animalis aut̃ ħo ñ ꝑei¬
pit ea qͣsunt sp̃s dĩ. & ꝑcepto iam baptismno dicit

Expanded text:
accipientis errorem, siue de patre siue de filio siue de spiritu sancto aliter sentiat quam doctrina caelestis insinuat. multi enim carnales et animales etiam intus baptizantur, cum aperte dicat apostolus: animalis autem homo non percipit ea
Abbreviated transcription (Latin):
nis pͣuitas ꝗͣto ꝑiculosior ẽ & tortuosior tãto instantius
ꝙ operosiꝰ corrigenda ẽ. Nec id̾o tam̃ si qͥd habet in te¬
grum p̾sertĩ ñ suũ s ai: ꝓpt̃ eiꝰ pͣuitat̾ẽ uel nullũ pu¬
tandũ ẽ uel eo demͦ uituꝑandũ. uel eiꝰ puitati t̾buendũ.
ac ñ illiꝰ largitati qͥ ꝙ̃ fornicantia se anime.& eunti pꝰ
amatores suos dedit panẽ suũ & uinũ suũ & olet̾ suũ.
ꝙ alia uel aliñta uel ornam̃ta: q̃ nec ase ipsa nec ab
eiꝰ amatorib ei sunt. s ab illo qͥ eam miserans. uͥq
uoluit atqu̾e redeat ãmonere

Expanded text:
nis prauitas quanto periculosior est et tortuosior, tanto instantius nis prauitas quanto periculosior est et tortuosior, tanto instantius et operosius corrigenda est. nec ideo tamen si quid habet integrum praesertim non suum standum est uel eodem modo uituperandum uel eius prauitati tribuendum non illius largitati, qui etiam fornicanti a se animae et eunti post amatores suos dedit panem suum et uinum suum et oleum suum et alia uel alimenta uel ornamenta, quae nec a se ipsa nec ab eius amatoribus ei sunt, sed ab illo qui eam miserans ubique uoluit ad quem redeat admonere
Abbreviated transcription (Latin):
cet discernendã e̾eᷤᷤ sacm̃t u̾itatẽ. amale credentͥes
errore: qu̾auis utrũq in homine ualeat inueniri.
& id̾o c̃ ꝙͣ foris in errore aliqͦ ꝯstitutꝰ. uͦ tam̃ sacm̃to
fuerit baptixatꝰ. c̃ eccłȩ readit᷑ unitati. sic̃ false fi¬
ced̾e pot᷑. Ad hoc gͦ heretiei ad eatholic̃a ueniunt:
ut qd̾ eoꝵ malũ ÷ corrigat᷑. ñ qd̾ ai bonũ ẽ repetat᷑¬
Dicit aliqͥs Nichil ne gͦ int̾ ẽ. si duo ierrore pari at¬
q mali ꝯstituti sint. nec uita ꝙ corde mutato: alius
eoꝵ foris. aliꝰ uͦ intꝰ baptizat᷑. Fateor uit̃ e̾ẽ. Ille enĩ
peioꝵrẽ. qͥ etiam foris baptriat᷑. ñ eo qd̾ baptriat᷑: s eo qd

Expanded text:
cet discernendam esse Sacramenti veritatem a male credentis cet discernendam esse Sacramenti veritatem a male credentis errore, quamvis utrumque in homine uno valeat inveniri; et ideo cum etiam foris in errore aliquo constitutus, vero tamen Sacramento fuerit baptizatus, cum Ecclesiae redditur unitati, sicut falsae ficedere potest. Ad hoc ergo haeretici ad Catholicam veniunt, ut quod eorum malum Dicit aliquis: "nihilne ergo interest, si duo in errore pari atque malitia constituti sint nec uita et corde mutato alius eorum foris, alius intus baptizetur?" fateor interesse. ille enim peior est qui etiam foris baptizatur, non eo quod baptizatur, sed eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ infantes uelpueri baptrati sunt : quantũ magis
eoꝵ intellectꝰ serenat᷑ & illuminat᷑. dũ int̾ior ħo
renouat᷑ de die in diem: Priores suas opiniones qͣs
ded̾o habebant c̃ suis fantasmatis ludificarent᷑ ir¬
rident. & de testantes atq ꝯfitentes abitunt: nec
tam̃ id̾o ñ accepisse baptismũ existinant᷑: aut tale
baptismũ accepisse dicunt᷑. quał finit error ipseꝵ.
s ineis ꝙ sac̾m̃ti integͥtas hon̾at᷑. ⁊ mitis uanitas
em̃dat᷑: ꝙͣ si ꝯfirmata ꝙ fortasse multis ꝯtentioni¬
foris ẽ. baptismũ. illie eiingłicũ accepit. Nontale
utiq baptismũ accepit. quale̾ errore cȩeat᷑: ꝙ
ꝓpt̾ea si respiciens uiderit relinquendũ ẽẽ qd̾
male tenuerat. ñ simul ei relinquendũ ẽ bonũ
qd̾ acceꝑat: nec qͥa erroi illiꝰ ĩ ꝓbandꝰ ẽ. ꝑpt̾ea in
illo xͥ baptismꝰ exuflandꝰ est. Iam enĩ ex his qͦs in¬
tꝰ ꝯtig̃ deq̃o falsa opinantes baptizari. satis elu¬

Expanded text:
ri baptizati sunt, quanto magis eorum intellectus serenatur et inluminatur, dum interior homo renouatur de die in diem, priores suas opiniones, quas de deo habebant, cum suis phantasmatis ludificarentur, irrident et detestantes atque confitentes abiciunt. nec tamen ideo non accepisse baptismum existimantur aut tale baptismum accepisse dicuntur, qualis fuit error ipsorum, sed in eis et sacramenti integritas honoratur et mentis uanitas emendatur, etiam si confirmata et fortasse multis contentioniforis est, baptismum illic euangelicum accepit: non talem utique baptismum accepit, quali errore caecatur. et propterea, si respiciens uiderit relinquendum esse quod male tenuerat, non simul ei relinquendum est et bonum, quod acceperat, nec quia error illius improbandus est, propterea in illo Christi baptismus exsuftus contingit de Deo falsa opinantes baptizari, satis elu
Abbreviated transcription (Latin):
Ienĩ aliquando timore ñ corripimꝰ ne aliqͥs in¬
de pluspereat: Neq enĩ di lectionis uiscera
solamini pusillanimes. suscipite infirmos. patientes
estote ad oñs. uidete neqͥs in alũ ꝓmalo alieiu reddat.
U bi intelligendũ ẽ. tẽ potiꝰ malũ ꝓmalo reddisi corripi¬
endiis ñ corripit᷑:s pͣua dissimulatione negligit᷑. Diẽ
enĩ. Peccantes corã omĩb corripe. ut ꝙ cet̾i timore habe¬
ant. qd̾ dehis peccatis accipiendũ ẽ qͦ ñ latent. ne con¬
t᷑ dñi sententiã putet᷑ locutꝰ Ille onĩ dic̃. si peccauit
inte fr̃ cuus corripe eũ int̾te & ipsũ. Uerũtam̃ ꝙ ipse
seueritatẽ correptionis eo usq dueit: ut dicat si nec
eccłam audierit. sit tͥ tanqu̾a & hnicus ꝙ puplieanꝰ.
& qͥs magis dilex̃ infirmos. quã ille qͥ ꝑ om̃ib ẽ factꝰ in¬
firmꝰ. ꝙͦ ꝓ omĩb ex ipsa ẽ infirmitate crucifixus: ꝗe
eũ ita sint. nec gr̃a ꝓhibet correptionẽ. nec correptione

Expanded text:
enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde plus . pereat? neque enim dilectionis uiscera amini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes. uidete, ne quis pro malo malum alicui reddat. ubi intellegendum est tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed praua dissimulatione neglegatur. dicit enim: peccantes coram omnibus argue, ut ceteri timorem habeant. quod de his peccatis accipiendum est, quae non latent, ne contra domini sententiam putetur locutus. ille enim dicit: si peccauerit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum. uerum tamen et ipse seueritatem correptionis eo usque perducit, ut dicat: si nec ecclesiam audierit, sit tibi tamquam ethnicus et publicanus. et quis magis dilexit infirmos quam ille qui pro omnibus est factus infirmus et pro omnibus ex ipsa est infirmitate crucifixus? quae cum ita sint, nec gratia prohibet correptionem nec correptio negat
Abbreviated transcription (Latin):
ducit. ꝓfecto uitia cedunt omĩa quecũq inerãt.
Non enim om̃ia inerant: s aliquando totidem.
aliquando plura pauciorib uł pauciora pluri¬
bus succedebant. Hȩc utrum ita se habeant: di¬
ligentius inquirendũ ẽ. Non enĩ & ista diuina ẽ¬
hominibꝰ hoc uisum est. multũ quid̾e ingenio¬
sis. studiosis. otiosis: s tam̃ hominib. Ego uero:
nescio queadmodũ dicam. Non dico uirũ a quo
denominata dr uirtus: si etiã mulierẽ que uiro
suo seruat thori fidẽ. si hoc faciat propt̾ p̾ceptũ
& promissum dĩ eiq pͥmitꝰ sit fidelis non habere
pudicitiam. aut eam nullã uel parua esse uirtu¬
tem. Sic & maritum qui hoc idem seruat uxori.
& tam̃ sunt plurimi tales. quoꝵ sine aliquo pec¬
cato esse nemin̾e dixerim. Et utiq illud quale¬
cũq peccatũ ex aliquo uitio uenit: unde pudi¬
cia conuigalis in uiris feminisq religiosis. cum

Expanded text:
ducit, profecto uitia cedent omnia, quaecumque inerant; ducit, profecto uitia cedent omnia, quaecumque inerant; non enim omnia inerant, sed aliquando totidem aliquando plura paucioribus uel pauciora pluribus succedebant. Haec utrum ita se habeant, diligentius inquirendum est. non enim et ista diuina hominibus hoc uisum est multum quidem ingeniosis, studiosis, otiosis, sed tamen hominibus. ego uero nescio, quem ad modum dicam. non dico uirum, a quo denominata dicitur uirtus, sed etiam mulierem, quae uiro suo seruat tori fidem, si hoc faciat propter praeceptum et promissum dei eique primitus sit fidelis, non habere pudicitiam aut eam nullam uel paruam esse uirtutem - sic et maritum, qui hoc idem seruat uxori —, et tamen sunt plurimi tales, quorum sine aliquo peccato esse neminem dixerim, et utique illud qualecumque peccatum ex aliquo uitio uenit. unde pudicitia coniugalis in uiris feminisque religiosis cum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Unde illa catiline quia fortitudo ñ erat.
que secum uirtutes alias non habebat. faci¬
lius uidebatur. Quod uͦ ignau a fuerit. ubi ex¬
ercitatio quaslib& grauissimaᷤᷤ molestiã ꝑpe¬
innauia intuentibꝰ apparet ipsa duritia qͥa la¬
baorem bonoꝵ studioꝵ quibꝰ uera adquiritur
fortitudo neglexerat. Ueru̾tam̃ quia sunt au¬
daces qui timidi non sunt. & rursus timidi a
quibꝰ absit audatia. eum sit utrũq uitiũ. quoniã
qui uera uirtite fortis est. nec temere audet.
nec inconsulte timet: cogim᷑ fateri uitia plura
esse uirtutibꝰ. Aliquando uitiũ uitio tollitur.
ut amore laudis amor pecuniȩ. Aliquando unu̾
cedit ut plura succedant: uelut qui ebriosus fuit.
si modicũ bibere tenacitate & ambitione didi¬
cerit. Possunt itaq uitia cedere etiam uitiis.
succedentibꝰ non uirtutibus. & ido plura sunt.
Uirtus uͦ quo una ingressa fuerit. qm̃ secũ cẽt̾as

Expanded text:
tur. unde illa Catilinae quia fortitudo non erat, tur. unde illa Catilinae quia fortitudo non erat, quae secum uirtutes alias non habebat, facilius uidebatur; quod uero ignauia fuerit, ubi exercitatio quaslibet grauissimas molestias perpeintuentibus ignauia apparet ipsa duritia, quia laborem bonorum studiorum, quibus uera adquiritur fortitudo, neglexerat. uerum tamen, quia sunt audaces, qui timidi non sunt, et rursus timidi, a quibus absit audacia, cum sit utrumque uitium, quoniam, qui uera uirtute fortis est, nec temere audet nec inconsulte timet, cogimur fateri uitia plura esse uirtutibus. Unde aliquando uitium uitio tollitur, ut amore laudis amor pecuniae, aliquando unum cedit, ut plura succedant, uelut qui ebriosus fuit, si modicum bibere tenacitate et ambitione didicerit. possunt itaque uitia cedere etiam uitiis succedentibus, non uirtutibus, et ideo plura sunt. uirtus uero quo una ingressa fuerit, quoniam secum ceteras
Abbreviated transcription (Latin):
runt. frigus. sitim. famem ferre poterat. eratq
patiens medie. algoris. uigiliȩ supra quã cuiꝗͣ¬
credibile est: ac ꝑ hoc & sibi & suis magna preditꝰ
fortitudine uidebatur. Sed hec fortitudo prudeis
non erat. mala enim pro bonis eligebat: teꝑans
non erat. Corruptelis enim turpissimis fedeba
tur. Iusta non erat: nam contra patriã coniura¬
uerat. Et ido nec fortitudo erat. s ditritia: sibi
ut stulto ᷤᷤ falleret: nomen fortitudinis impone¬
bat. Nam si fortitudo esset: non uitium sed uir¬
tus est ͤ. Si autẽ uirtus esset. aceteris uirtutibꝰ
tanquã inseperabilibꝰ comitibꝰ nũquã relinque¬
retur. Qua ꝓpter eonqueritur etiã de uitiis.
utrum & ipsa similiter omnia sint. ubi unum
erit. aut nulla sint ubi unũ ñ erit. Laborio¬
sum est id ostendere: ꝓpterea quia uni uirtun
duo uitia opponi solent. & quod aperte contra¬
rium est . &. quod specie similitudinis adumbra¬

Expanded text:
runt, frigus, sitim, famem, ferre poterat, eratque runt, frigus, sitim, famem, ferre poterat, eratque patiens inediae, algoris, vigiliae, supra quam credibile est, ac per hoc et sibi et suis magna praeditus fortitudine videbatur. Sed haec fortitudo prudens non erat, mala enim pro bonis eligebat; temperans non erat, cotur —, iusta non erat — nam contra patriam coniurauerat — et ideo nec fortitudo erat, sed duritia sibi, ut stultos falleret, nomen fortitudinis inponebat. nam si fortitudo esset, non uitium sed uirtus esset; si autem uirtus esset, a ceteris uirtutibus tamquam inseparabilibus comitibus numquam relinqueretur. Quapropter cum quaeritur etiam de uitiis, utrum et ipsa similiter et omnia sint. ubi unum erit, aut nulla sint, ubi unum non erit, laboriosum est id ostendere propterea. quia uni uirtuti duo uitia opponi solent, et quod aperte contrarium est et quod specie similitudinis adumbra
Abbreviated transcription (Latin):
tamen ad cauendũ dolus. aut astutia deerat.
astutiã ponens in bono.S apud illos rarissimũ. ap̃t
nr̃os aut̃ frequentissimũ est. It̾e quȩ in partib
t̾ẽꝑantie apertissimȩ contraria est. effusio parsi¬
moniȩ. Cauero que tenacitas etiã uulgo dici
solet uitiũ ẽ quidẽ. tam̃ parsimoniȩ similȩ non
natura sed fallacissisna spetͦie. It̾e dissimilitudi¬
ne manifesta contraria iniustitia iustitiȩ est.
Soler aut̃ quasi. iustitiam uindicandi libido. sed
uitium est. Ignauia fortitudini ꝑspicue contra¬
ria est: duritia uͦ distat natura. fallit similitudine.
Constantia pars quedam uirtutis est: ab hac
inconstantia longe abhorret: & indubie contra
sistit. ꝑtinatia uero constantia dici affectat. &
non ẽ. quia illa ẽ uirtus. hoc uitium. Ut ergo ñ
iterũ eadẽ cõmemorare. necesse sit: exempli
grã ponamꝰ aliqͥd unde possint cetera intelligi
Catilina ut de illo scripserunt qui nosse potue¬

Expanded text:
tamen ad cavendum dolus aut astutia deerat, tamen ad cavendum dolus aut astutia deerat, astutiam ponens in bono; sed apud illos rarissimum, apud nostros autem frequentissimum est. Itemque in partibus temperantiae, apertissime contraria est effusio parcimoniae, ea vero quae tenacitas etiam vulgo dici solet, vitium est quidem, tamen parcimoniae simile, non natura, sed fallacissima specie. Item dissimilitudine manifesta, contraria est injustitia justitiae: solet autem quasi imitari justitiam vindicandi se libido, sed vitium est. Ignavia fortitudini perspicue contraria est, duritia vero distat natura, fallit similitudine. Constantia pars quaedam virtutis est, ab hac inconstantia longe abhorret, et indubie contra sistit, pertinacia vero constantia dici affectat, et non est, quia illa est virtus, hoc vitium. Ut ergo non iterum eadem commemorare necesse sit, exempli gratia ponamus aliquid unde possint caetera intelligi. Catilina, ut de ipso scripserunt qui nosse potue
Abbreviated transcription (Latin):
habet cȩteras. Sic & fortitudo imprudens esse
ñ potest: uł intemperans. uł iniusta. Sic t̾eꝑantia
necesse est. ut prudens. fortis. & iusta sit. Sic iti¬
stitia non est. siñ sit prudens. fortis. & t̾eperans.
Ita ubi uera est aliqua earũ.: & aliȩ similiter st̃
Ubi aut̾e aliȩ desunt: uera illa non est. etiam
si aliquom similis esse uideatur. Sunt enim ut
scis. quedam uitia uirtutib aꝑta discretione con¬
traria: ut imprudentia. prudentiȩ. Sunt aut̾e
quedam tantum. qͥa uitia sunt. idõ contraria.
quadam tam̃ specie fallaci similia ut eidẽ pru¬
dentiȩ non inprudentia sed astutia. Nunc̃ enĩ
eamdẽ dico astutiã quȩ usitatius in malitiosis
intelligi & uocari solet non sicut loqui nr̃a scrip¬
tura consueuit. quȩ sepe astutiã in bono ponit.
ut est astuti ut serpentes. et illud ut det inno¬
centibus astutiam. qͣm quã & apud illos ro¬
manȩ linguȩ disertissimus dixerit. Neq illi

Expanded text:
habet ceteras. sio et fortitudo imprudens esse habet ceteras. sio et fortitudo imprudens esse non potest uel intemperans uel iniusta. sic temperantia necesse est ut prudens, fortis et iusta sit. sic iustitia non est, si non sit prudens, fortis et temperans. ita ubi uera est aliqua earum, et aliae similiter sunt; ubi autem aliae desunt, uera illa non est, etiam si aliquo modo similis esse uscis, quaedam vitia virtutibus aperta discretione contraria, ut imprudentia prudentiae. Sunt autem quaedam tantum quia vitia sunt, ideo contraria, quadam tamen specie fallaci similia, ut eidem prudentiae, non imprudentia, sed astutia. Nunc enim eamdem dico astutiam, quae usitatius in malitiosis intelligi et vocari solet, et non, sicut loqui nostra Scriptura consuevit, quae saepe astutiam in bono ponit, ut est: Astuti ut serpentes, et illud, Ut det innocentibus astutiam. Quanquam et apud illos Romanae linguae disertissimus dixerit: Neque illi
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ uanitate in iouiniano illo qui in hac sen.¬
tentia stoicus erat. in aucupandis aut̾e & defen¬
sandis uoluptatibꝰ epicureus. de scripturis scĩs
delucidissime conuicisti. In qua suauissima tua
& p̾clarissima disputatione satis euidenter ap¬
paruit ñ placuisse auctoribꝰ nr̃is uel ipsi potius
quȩ per eos locuta est ueritati omĩa paria pecca
ta esse. Quomͦ autem fieri possit. ut etiam si hoc
de uirtutib uerum ẽ. non tamen idõ cogamur
fateri equalitat̾ẽ om̃iũ peccatorũ: quantum
possum adiuuante dño aꝑire conaborꝰ quod si if¬
fecero ad probis. ubi causȩ defuero tu supplebis.
Certe hinc persuadent qui unã uirtut̾e habue¬
rit habere om̃s. &. om̃s deesse cui una defuerit.
quod prudentia nec ignaua. nec iniusta. nec in¬
temperans potest esse. Nã si aliquid hoꝵ fuerit.
prudentia non erit. Porro situnc erit. si fortis & prudentia
iusta. & temperans sit. profecto ubi fuerit. secũ

Expanded text:
eorum uanitatem in Iouiniano illo, qui in hac seneorum uanitatem in Iouiniano illo, qui in hac sententia stoicus erat, in aucupandis autem et defensitandis uoluptatibus epicureus, de scripturis sanctis dilucidissime conuicisti. in qua tua suauissima et praeclarissima disputatione satis euidenter apparuit non placuisse auctoribus nostris, uel ipsi potius quae per eos locuta est ueritati, omnia paria esse peccata. quomodo autem fieri possit ut, etiam si hoc de uirtutibus uerum est, non tamen ideo cogamur fateri aequalitatem omnium peccatorum, quantum possum adiuuante domino aperire conabor. quod si effecero, approbabis; ubi causae defuero, tu supplebis. certe hinc persuadent qui unam uirtutem habuerit habere omnes et omnes deesse cui una defuerit, quod prudentia nec ignaua nec iniusta nec intemperans potest esse; nam si aliquid horum fuerit, prudentia non erit. porro si prudentia tunc erit, si et fortis et iusta et temperans sit, profecto ubi fuerit secum
Abbreviated transcription (Latin):
gendum ostendatur. ut qui dixerit diuiti sede
hic & pauꝑi sta illic. huic honorẽ ampliorẽ quã
illi deferens: &. idolatra & blasphemus & adultꝰ
& homicida. & ne quod longũ est cunc̾ta cõmemo¬
rem. reus om̃iũ criminum udicandus ẽ. Offen¬
dens quippe in uno: factus ẽ om̃iũ reus. Et enĩ
lam habet. Hoc si uerum ẽ: confirmatur ista sen¬
tentia. S ego eam exponi uolo. ñ confirmari. qͦ
ꝑse ipsa est apud nos om̃ibꝰ philosophoꝵ auctorita¬
tib firmior. Et illud quidem de uirtutibꝰ & de
uttiis siueraciter diciturꝰ. Nne est consequens ut
propt̾ hoc omnia peccata sint paria: Nã illud
de inseparabilitate uirtutũ. & si forsitan fallor.
tam̃ si uerum memini quod uix memini. omĩ¬
bꝰ philosophis placuit. qui easdem uirtutes agen¬
de uitȩ necessarias esse dixerunt. Hoc aut̾ẽ de
parilitate peccatorũ soli stoici ausi sunt dispu¬
tare contra omn̾e sensum generis humani: qͣm

Expanded text:
gendum ostendatur, ut qui dixerit diuiti: sede gendum ostendatur, ut qui dixerit diuiti: sede hic et pauperi: sta illic, huic honorem ampliorem quam illi deferens, et idolatres et blasphemus et adulter et homicida et ne, quod longum est, cuncta commemorem, reus omnium criminum iudicandus sit; offendens quippe in uno factus est omnium reus. At enim lam habet. hoc si uerum est, confirmatur ista sententia. sed ego eam exponi uolo, non confirmari, quae per se ipsam est apud nos omnium philosophorum auctoritatibus firmior. et illud quidem de uirtutibus et uitiis si ueraciter dicitur, non est consequens ut propter hoc omnia peccata sint paria. nam illud de inseparabilitate uirtutum, etsi forsitan fallor, tamen si uerum memini, quod uix memini, omnibus philosophis placuit, qui easdem uirtutes agendae uitae necessarias esse dixerunt. hoc autem de parilitate peccatorum soli stoici ausi sunt disputare contra omnem sensum generis humani. quam
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam latius uersans & explicans. Nonne
inquit diites ꝑpotentiam opprimunt uos. & ip¬
si adtrahunt uos ad iudiciaͨ ͦ Nonne ipsi blasphe¬
mant bonum nom̃. quod inuocatũ est suꝑ uos:
Si quidẽ legẽ perficitis regalem scđ̾m scripturas.
diliges proximũ tuũ sicut te ipsum: bene facitis.
Si autem ꝑsonas accipitis: peccatum oꝑamini
redarguti a lege quasi trasgressores. Uide quẽ
admodum transgressores legis appellat. qui di¬
cunt diuiti sede hic. & pauꝑi sta illic. Unde ne
putarent contemptibile esse peccatũ in hac
una re legem trans gredi. secutus adiunxit. Q¬
cumq aut̾e tot᷑a leg̾e seruauerit. offendat au¬
tem in uno: factus est om̃ium reus. Qui enim
dixit non mechaberis: dixit & non occides.
Quod si non mecharis. occidas autem: factus
es transgressor legis: ꝓpt̾ illud quod dixerat.
redarguti alege quasi transgressores. Quȩ cũ
ita sint consequens uidetur nisi alio mͦ intelli¬

Expanded text:
sententiam latius versans et explicans: Nonne, sententiam latius versans et explicans: Nonne, inquit, divites per potentiam opprimunt vos, et ipsi attrahunt vos ad judicia? Nonne ipsi blasphemant bonum nomen, quod invocatum est super vos? Si tamen legem perficitis regalem, secundum Scripturas, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum, bene facitis si autem personas accipitis, peccatum operamini redarguti a lege quasi transgressores. uidete, quem ad modum transgressores legis appellet, qui dicunt diuiti: Sede hic et pauperi: Sta illic. unde ne putarent contemptibile esse peccatum in hac una re legem transgredi, secutus adiunxit: Quicumque autem totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. qui enidixit Non moechaberis, ipse dixit Non occides. Quod si non moecharis, occidas autem, factus es es transgressor legis; propter illud quod dixerat: redarguti a lege quasi transgressores. quae cum ita sint, consequens uidetur, nisi alio modo intelle
Abbreviated transcription (Latin):
illud quod dixi de diuite & paupere. ad ista ñ
ꝑtinet. quoꝵ si quis in uno offenderit. fiet om̃iũ
reus. Sed recolendum est unde uenerit ista sen¬
centia. & quȩ illam suꝑiora pepererint: quibusq
conexa dependeat. fratres mei inquit: nolite
uir aureũ anulum habens. in ueste candida. in¬
troierit aut̾e & pauper in sordido habitu. & inten¬
datis in eũ qͥ indutus ẽ ueste p̾clara. & dicatis
tu sede hic bene. pauꝑi aut̾ẽ dicatis tu sta illic.
aut sede sub scabello pedũ meoꝵ. nonne uidi¬
cati estis apud uosmet ipsos. & facti estis iudioeᷤ
cogitationũ iniquarũ: Audite fr̃s mei dilecti¬
simi. Nonne d̾s elegit pauꝑes in hoc mundo.
diuites in fide & heredes regni:. quod repromisit
d̾s diligentibꝰ se ᷤ Uos autem inhonorastis pau¬
perem: propter illũ scilicet cui dictũ est tu sta
illic: cũ habenti anulũ aureum dictum esset.
tu sede hic bene. Ac deinde sequitur. eandẽ ipsam

Expanded text:
illud, quod dixi de diuite et paupere, ad ista non illud, quod dixi de diuite et paupere, ad ista non pertinet, quorum si quis in uno offenderit, fiet omnium reus? sed recolendum est, unde uenerit ista sententia et quae illam superiora pepererint quibusque conexa dependeat. fratres mei, nolite, inquituir aureum anulum habens in ueste candida, introierit autem et pauper in sordido habitu et intendatis in eum, qui indutus est ueste praeclara, et dicatis: \'tu sede hic bene\', pauperi autem dicatis: \'tu sta illic\' aut: \'sede sub scabello pedum meorum\', nonne iudicastisum? Audite, fratres mei dilectissimi, nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites in fide, et haeredes regni quod repromisit Deus diligentibus se? Vos autem exhonorastis pauperem: propter illum scilicet cui dictum est, Tu sta illic, cum habenti annulum aureum dictum esset, Tu sede hic bene. Ac deinde sequitur, eamdem ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
bus s litigatoribꝰ. paratiuꝰ instructuiꝰq resistimꝰ.
Si autem non possumꝰ. non quia latet miseriȩ pͥn¬
cipium: ido pigrescere miscdiȩ debet offitium
Aduersus autẽ eos qui sibi uidentur scire quod
nesciunt. hoc tutiores sumꝰ. quod hane ignoran¬
tiam nr̃am non ignoramus. Aliud ẽ enin quod
nescire malum est. aliud quod sciri. uł ñ potest
uel non opus est. uel aduit̃a quã querimꝰ indif¬
ferens est. hoc uͦ quod de luteris apłi iacobi n̾e
requiro. in hac ipsa qua uiuimus. & ut semper
uiuamus dõ placere studemus. actione uersat᷑.
Quomͦ gͦ intelligendũ est obsecro te. quicũq to¬
tam legem seruauerit. offendat aut̾ẽ in unum
factus est omnium reus. Ita ne qui furtum fece¬
rit immo uero qui dixerit diuiti. hic sede. pau
peri autem. tu sta illic. & homicidii. &. adulte¬
rii.&. sacrilegii reus estꝰ. Quod si non est. quom
qui in uno offendit factus ẽ omniũ reus: An

Expanded text:
bus, sed litigatoribus paratius instructiusque resistimus; bus, sed litigatoribus paratius instructiusque resistimus; si autem non possumus, non quia latet miseriae principium ideo pigrescere debet misericordiae officium. aduersus eos autem qui sibi uidentur scire quod nesciunt . hoc tutiores sumus, quod hanc ignorantiam nostram non ignoramus; aliud est enim quod nescire malum est, aliud quod sciri uel non potest uel non opus est uel ad uitam quam quaerimus indifferens est. hoc uero quod de litteris apostoli Iacobi nunc requiro in hac ipsa qua uiuimus et, ut semper uiuamus, deo placere studemus actione uersatur. quomodo ergo intellegendum est, obsecro te: quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus? itane qui furtum fecerit, immo uero qui dixeperi autem: \'tu sta illic\', et homicidii et adulterii et sacrilegii reus est ? quod si non est, quomodo, qui in uno offendit, factus est omnium reus? an
Abbreviated transcription (Latin):
apte conuenit. Cum quidam riusset in peͣtum.
ubi aqua tanta erat ut eum magis exciperet
ne moreretur quam suffocaret ne loqueretur:
accessit alius eoq uiso miserans ait. Quomͦ huc
cecidisti: At ille. Obsecro inquit quom hinc me
liberes: non quom huc ceciderim queras. Ita qm̃
fatemur. & fide catholica tenemus. de reatu pec¬
cati tanquam de puteo etiam paruuli infantiꝰ
animam xp̃i gr̃a liberandam: satis est ei quod
modum quo salua fiat nouimꝰ etiam si ñ quam
quom in malum illud deuenerit nouerimus.
sed idõ putaui esse querendum. ne forte ex illiᷤ
opinionibus incarnationis animȩ aliquam
teneamus incautius. que lib̾andam ꝓrsus
animam paruuli contradicat. negans eã esse
in isto malo. Hoc gͥ firmissime retento. quod
anima paruuli de reatu peccati liberanda est.
nec alio modo liberanda nisi gt̾a di ꝑiħm xp̃m
& originem nosse. uaniloquis non disputatori¬

Expanded text:
apte conuenit: cum quidam ruisset in puteum, apte conuenit: cum quidam ruisset in puteum, ubi aqua tanta erat, ut eum magis exciperet ne moreretur, quam suffocaret ne loqueretur, accessit alius eoque uiso miserans ait: quomodo huc cecidisti P at ille: obsecro, inquit, quomodo hinc me liberes, non quomodo huc ceciderim quaere. ita quoniam fatemur et fide catholica tenemus de reatu peccati tamquam de puteo etiam paruuli infantis animam Christi gratia liberandam, satis est ei quod modum quo salua fiat nouimus, etiam si numquam quomodo in malum illud deuenerit nouerimus. sed ideo putaui esse quaerendum, ne forte ex illis opinionibus incarnationis animae aliquam teneamus incautius, quae liberandam prorsus animam paruuli contradicat, negans eam esse in isto malo. hoc igitur firmissime retento, quod anima paruuli de reatu peccati liberanda est, nec alio modo liberanda nisi gratia dei per Ieset originem nosse, uaniloquis non disputatori