comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sccipsit qm necdelata ẽ filio ħr¬
dicas ¶dem ent dicendum et si
filius exasse sub sditione que
fuit marbitno ip̃ius uł ncpos
subõmi institutus non inpleta
alitioe decesẜĩt nam dicendũ
mortis testatoris cẽpore inreb
huãnis ł salte xẽpti fui̾nt. Id¬
que ⁊ uiliano ⁊ marcello ꝓlaci¬
¶Post suos statim ꝯsangũincit

Expanded text:
scripsit, quoniam nec delata est filio hereditas. idem erit dicendum et si filius ex asse sub condicione, quae fuit in arbitrio ipsius, uel nepos sub omni institutus non impleta condicione decesserint: nam dicendum mortis testatoris tempore uel in rebus humanis uel saltem concepti fuerint: idque et Iuliano et Marcello placet.Post suos
Abbreviated transcription (Latin):
siquis ita scripẜit primus expar¬
tusprs esto primura ⁊ t̾tiñ pri¬
ores ad bonoꝵ possone inuitant
Siquis ita institiĩt lordes. Uter
ex frib meis sciam urorẽ duxĩt
exdodrante mͦ hrs esto uter nõ
duxĩt exquadrinte hrs esto. Si
quide mortua fuit sciequas
partes hĩturos brdes ꝯstat. Qd
siabaltero uror ducta fritz codr¬
anter ⁊ quadrantemeis ꝯpẽtere
Donoꝵ aũt. possone antequa
existat ꝯlitio neut pecit ¶ Si cõ¬
sulto sit inductum nom̃ brdis
indubitant pbatur. boꝵ .po. pe¬

Expanded text:
Si quis ita scripserit: 'Primus ex partus heres esto', Primus et Tertius priores ad bonorum possessionem inuitantur. Si quis ita instituerit heredes: 'uter ex fratribus meis Seiam uxorem duxerit, ex dodrante mihi heres esto, uter non duxerit, ex quadrante heres esto', si quidem mortua fuerit Seia, aequas partes habituros heredes constat: quod si ab altero uxor ducta fuerit, dodrantem et quadrantem eis competere: bonorum autem possessionem, antequam existat condicio, neutrum petere. Si consulto sit inductum nomen heredis, indubitanter probatur bono
Abbreviated transcription (Latin):
ac Reuitiam titia stititener ut
paitem dimidiam semissis er
psda seu restituat ¶Fitaͣm suã
babebat ei substitust ta cuue
lucioticio ftis mci filio gne ieo¬

Expanded text:
it Luciam Titiam statim teneri, ut partem dimidiam semissis ex persona Seii restituat. Filiam suam habebat, ei substituit et ita cavit: "Lucio Titio fratris mei filio gene
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ borditates ⁊ tutele ad pr̃imñ
tunt. S ⁊ edc̃o ptor pximo. cui¬
iui inuiti dicere non cogunt
cant quos nos cog̃tos appllaz
cõgnati sunt ⁊ quõs agnitos

Expanded text:
 hereditates et tutelae ad proximum runt: sed et edicto praetor proximo cuinium inviti dicere non cogimurcant, quos nos cognatos appellamus. Cognati sunt et quos adgnatos
Abbreviated transcription (Latin):
s tentũ liboꝵ que ꝑscãs sempei
matnos q̃ pacrios intlligum
It nepotes neptesq tã exfilio q̃
uis accim. cum denaturali cogͣ¬
tioe queritur. Septimũ gradũ
quis excedit quatenus ulctacu
fere gradu rerum naturacogͣ⁊¬
tũ uira ꝯsistere non pacitui. ¶Co¬
gnatiabeo diciputantur qͥd
qͣi una cõit uenati ułabeode
ortiꝑgeniti uesint. ¶ Cognati¬
oĩs substantia bifaniãa p̾ud io¬
manos intelligitut namq̃dã
cognatioẽs uut cuuli quedar
natutali ꝯnectuntut ñ nũq̃¬
utroq uire xcurrente ⁊ natura¬
li ⁊ quili coplacui cognatio¬
¶ Et quida natutai cognatio ose
sine auili cognatione ĩtlligit

Expanded text:
semper maternos quam paternos intellegemus, item nepotes neptesque tam ex filio quam ius attinet, cum de naturali cognatione quaeritur, septimum gradum quis excedit, quatenus ultra eum fere gradum rerum natura cognatorum uitam consistere non patitur. Cognati ab eo dici putantur, quod quasi una communiterue nati uel ab eodem orti progenitiue sint. Cognationis substantia bifariam apud Romanos intellegitur: nam quaedam cognationes iure ciuili, quaedam naturali conect‹u›ntur, nonnumqutroque iure concurrente et naturali et ciuili copulatur cogn‹a›tio. et quidem naturalis cognatio per se sine ciuili cognatione intellegit
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ Sexto gridu sunt suprat
cricauus critania .I. trinepos. cͥ¬
neptis. Extcans u̾so fr̾is ⁊ sorori
ab nepos ab neptis. Et ꝯueĩent᷑
ab pacruus abamita .i. ab aui
ft̃ ⁊ soror. ab auũculus. ab mat¬
Mli magni matertete megne. ne¬

Expanded text:
Sexto gradu sunt supra triauus triauia. infra trinepos trineptis. ex transuerso fratris et sororis abnepos abneptis: et conuenienter abpatruus abamita id est abaui frater et soror, abauunculus abmati magni amitae magnae,
Abbreviated transcription (Latin):
D. Labeo scnbit nepotis exfilu
Et geneti ⁊ nurus appllatione
sponsus quoq ⁊ sponsa ꝯtinet̃
It soceti ⁊ sectus appllatione
sponsoꝵ patentes nd ꝯtine̾riui

Expanded text:
.Labeo scribit nepotis ex filia esse.Generi et nurus appellatione sponsus quoque et sponsa continetur: item socri et socrus appellatione sponsorum parentes contineri ui
Abbreviated transcription (Latin):
s ad legͣis ẜuilcs dognałones
noñ ptinct. Cog̃tioĩs origo ⁊
ꝑfeminas solas ꝯtingit ft̾ eͥ
est ⁊ quicxcadem mat̾re tm̃ na

Expanded text:
sed ad leges seruiles cognationes non pertinent.Cognationis erigo et per feminas solas contingit: frater enim est et qui ex eadem matre ta
Abbreviated transcription (Latin):
cognatioĩs. alui eoꝵ¬
supioris ordims s̃
ãlu infenorisalu ex
dinis sunt parẽtes inferioris
libi extñsuso sine alatere frẽs
quide ⁊ infetior cognatio apriõ¬

Expanded text:
cognationis alii superioris ordinis sunt, alii inferioris, alii ex dinis sunt parentes. inferioris liberi. ex transuerso siue a latere fratres quidem et inferior cognatio a pri
Abbreviated transcription (Latin):
te largis ficultaribꝰ pupilli
uaumq igitur cõcunt̃ oport
ut ⁊ mat egena sit ⁊ filimianti¬
cuitãtib po̾situs ¶ S simumi
nuptiale matri pupilli giiẜit
non eumpupillo impũtatuꝵ
iabo scripsit nec ꝑquam necc̃u¬

Expanded text:
illi: utrumque igitur concurrere oportet, ut et mater egena sit et filius in facultatibus positus.Sed si munus nuptiale matri pupilli miserit, non eum pupillo imputaturum Labeo scripsit: nec perquam nec
Abbreviated transcription (Latin):
renam subut. qͥ ros indignũ
cum fece̾itut acctis quid ꝯ sẽ¬
quatur col ꝑticipibꝰ nec cm
uila sotictas ẽ malefitiorum
uł comunicatio iusta dampni
ex maleficio ẽ. ¶sq adcoaũt
ad ꝯtucorẽ nonuenitur si st̃
soluendo s tucores ut prius
ad magratus quicos ce denint
uł ad fideuissorẽs uematiu
⁊ ita imp̃r poster ulpio pculo
rescripsit. ¶ Qd em̃ marcellu
scripnit ꝙq sepimme rescrip¬
tum ẽ quamdiuduo ułunus
crtutorib̾ idoensẽ nõ posse
ad magi steatus qui decetunt
ucnir nc cĩt accipiendum
sinon ꝯ tutor obhoc ꝯucnix̃¬

Expanded text:
um eum fecit, ut a ceteris quid consequatur doli participibus: nec enim ulla societas maleficiorum uel communicatio iusta damni ex maleficio est.Usque adeo autem ad contutores non uenitur, si sint soluendo contutores, ut prius ad magistratus qui eos dederunt uel ad fideiussores ueniatur: et ita imperator noster Ulpio Proculo rescripsit. quod enim Marcelluscripsit quodque saepissime rescriptum est, quamdiu uel unus ex tutoribus idoneus est, non posse ad magistratus qui dederunt ueniri, sic erit accipiendum, si non contutor ob hoc c
Abbreviated transcription (Latin):
prandi iustaitcedat ꝑtt̃ suꝑ¬
tũs utiuł tutor iputibit ⁊
matica siexoffitio nec ẽe haby¬
it aliquo excunẽ. ul ꝑficisci.¬
Hunc tractemus siplines tute¬
lampupilli ad imiistraueñt¬

Expanded text:
praestandi iusta intercedat.Item sumptus litis tutor reputabit et uiatica, si ex officio necesse habuit aliquo excurrere uel proficisci.Nunc tractemus, si plures tutelam pupilli administraue
Abbreviated transcription (Latin):
dus sit. Et siquidem omi sun¬
ulgesserunt tucclam ⁊ õs solu¬
endo̾ surit cquissimumeĩt di¬
uidi actioc̃m int̾ cos ꝓportiõib
uinlibs cxemplo fidenissoris
G si no õs soluendo sunt int̾
cos qui soluẽdosunt dinidit¬
actio. s ꝑut quisq solu̾ndo ẽ¬
potennt ꝯucnir ¶ Et si forte¬
quis ex fc̃o altius tutoris ꝯdẽp
natus pstit̾it ulexcoĩ gestu. nͦ
cimandate sunt actioes ꝯstitu
cumẽ adiuo pio ⁊ abinpitoẽ

Expanded text:
dus sit.Et si quidem omnes simul gesserunt tutelam et omnes soluendo sunt, aequissimum erit diuidi actionem inter eos pro portionibus uirilibus exemplo fideiussorum.Sed et si non omnes soluendo sint, inter eos qui soludus sit.Et si quidem omnes simul gesserunt tutelam et omnes soluendo sunt, aequissimum erit diuidi actionem inter eos pro portionibus uirilibus exemplo fideiussorum.Sed et si non omnes soluendo sint, inter eos qui solue
Abbreviated transcription (Latin):
ntutelapossit. ⁊ ait lab̾o ⁊ umi
recte tutelam dec̾m. posse enim
administratio anergo ⁊ puoca

Expanded text:
tutela possit. et ait Labeo et uni recte tutelam decerni: posse enim administratio. An ergo et prouoca
Abbreviated transcription (Latin):
siõs patromi decesseñt cunc
tutcla ad libos coꝵ incipit po¬
cinc̃ .¶ Qd si alt expatronis filir
alit̾ nepotẽ reliquent. utium
ad solum filium anuõad nepo¬
temtutelam ꝑtineat. qr ⁊ nepoᷤ
infamilia patus sin ꝓximus
c̃. bic appirebit exlegittimus
hr̃ditͣatib legitima añt brdita
ad solum filium ꝑtinet ergo ⁊
tutela adsolum filium des cẽdi
arco ciũ abietunt. tutelatutela
ut alii in locum coꝵ deritur. nõ
ut successio. imuittatur. ¶ Doñ
aũt cĩ morte uerum ⁊ captis
diminutide successio debi inle¬
gitima tutela.admitti q̃re siꝑ
ximior capite dimintus ẽ
qui post cum ẽ succedit intri¬
cele ad ministratior ¶Si parens
filiumuł filiam ncpote ł neꝑ¬
tẽ uł de inccps inpubes quos
inpotite bat emanci pet uicẽ
legitimi tutoris sustinet
fect eratis cristimant fiduci¬
atitutores fris uł sororis ef¬
ficumtur.

Expanded text:
unc tutela ad liberos eorum incipit pertinere. Proinde si alter ex patronis filium, alter nepotem reliquerit, utrum ad solum filium an uero et ad nepotem tutela pertineat, quia et nepos in familia patris sui proximus est? hoc apparebit ex legitimis hereditatibus: legitima autem hereditas ad solum filium pertinet. ergo et tutela ad solum filium descendit,circo enim abierunt tutela, ut alii in locum eorum dentur, non ut successio admittatur. Non tantum autem morte, uerum etiam capitis deminutione successio debet in legitima tutela admitti: quare si proximior capite deminutus est, qui post eum est succedit in tutelae administratione. Si parens filium uel filiam uel nepotem uel neptem uel deinceps impuberes, quos in potestate habeat, emancipet, uicem legitimi tutoris sustin‹e›fectae aetatis exsistant, fiduciarii tutores fratris uel sororis efficiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
libtatẽ nõ habebit tutorẽ cum
ꝗrogat̾ ẽ. S horcinus lib̾tus
effectus ad familiãs cestatori
ꝑtinebit inqua spetie incipit
tutela adlibos patro inprimo
ꝑtinẽ que ad patronos nõ per¬
cimũt qd quidem inom̃ibe
horcinis libti locum hc̃ testõ
manumissis ¶Siduos plu¬
res uemanumitãt. õs cuto¬
res st̃ S simulicr sit int̾m. an¬
umissores. dicẽdũ ẽ. solos ma¬
sculos forte tutores.Sr ⁊ si a¬
liquis expatronis deceffit tu¬
tela penes cetos patronos c̃q̃¬

Expanded text:
libertatem, non habebit tutorem eum qui rogatus est, sed orcinus libertus effectus ad familiam testatoris pertinebit. in qua specie incipit tutela ad liberos patroni primos pertinere, quae ad patronos non pertinuit: quod quidem in omnibus orcinis libertis locum habet testamento manumissis. Si duo pluresue manumittant, omnes tutores sunt: sed si mulier sit inter manumissores, dicendum est solos masculos fore tutores. Sed si aliquis ex patronis decesserit, tutela penes ceteros patronos
Abbreviated transcription (Latin):
filium ectosq libos cĩ. cogirẽ
saluã fore satis dare. plis q ni¬
deatur. S hoc cãcognita p̾tore¬
tem eã statuere cebe menus ẽ
ucrũ debat sacis dare patronus
lib̃is qrcius. anno ut si psona
hõcsta sit. remittat᷑ ei satis datõ¬

Expanded text:
filium ceterosque liberos eius cog‹i› rem saluam fore satisdare plerisque uideatur. sed hoc causa cognita praetorem statuere debere melius est, utrum debeat satisdare patronus liberique eius an non, ut, si persona honesta sit, remittatur ei satisdat
Abbreviated transcription (Latin):
uit cum seruum suum roga¬
tus esset manumittere. nãm
genetaliter duus pius resc¬
ripsit aurelio bassouspatro¬
n eum non habere hisuerbis
plane tergi uersatio eorum.
qui subultere fideicomimissam
libertatem uelint co medo pr¬
niatur neius. patrom acqui¬
raturinco quem libum essest¬

Expanded text:
uit, cum seruum suum rogatus esset manumittere: nam generaliter diuus Pius rescripsit Aurelio Basso ius patroni eum non habere, his uerbis: 'Plane tergiuersatio eorum, qui subuertere fideicommissam libertatem uelint, eo modo puniatur, ne ius patroni adquirant in eo, quem liberum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ipẽ libertos dĩnisiss solent ⁊¬
unum eligẽ. ꝑquem alim̾ta p̃¬
sẽnt᷑. aũ eruoluntate defucti
au arbittio suo ut resccipta su¬
biecta ostendũt cxcmplũ ubci¬
lidati michi alibtis filii. misi g¬
uob sciens. ad cremplum istã
rẽ ꝑtinere qr muiti cestĩs suis
pr̃are lib̾tis iubẽt nocessitia q̃ qr
minum cris sũt ad nichilum
pint ꝑsuccessioc̃s cxistẽ q̃ decã
puto nos recte facturos si ꝯuo
datidebeat pecum ara excuius
nsutis alimta prent cebebit s¬

Expanded text:
ipse libertos divisisset. solent et unum eligere, per quem alimenta praestentur, aut ex voluntate defuncti aut arbitrio suo, ut rescripta subiecta ostendunt: "Exemplum libelli dati mihi a libertis silii misi vobis, sciens ad exemplum istam rem pertinere, quia multi testamentis suis praestari libertis iubent necessaria, quae quia minimi aeris sunt, ad nihiper successiones existere. qua de causa puto vos recte facturos, si condari debeat pecunia, ex cuius usuris alimenta praestentur. debebit
Abbreviated transcription (Latin):
ẜit cxparte ⁊ filurm exꝑte ⁊ ego
pacris brditatem tepudiao nan
q filu brditatẽ bre possumi¶s
si crasse srs institutus filio exbr¬
duto sub̃stuutꝰ repndiauit patͥs
brditatem. cum nõbaberet sub¬
stitutum non poteĩt filuadut
nec emm ualet filu testiñ nsi
patris. adĩta fuit brditas. necen¬
im suffic̃. ad ẜaiͣtabulas sic esse

Expanded text:
ium ex parte et ego patris hereditatem repudiauero: nam neque filii hereditatem habere possum.Si ex asse heres institutus, filio exheredato substitutus repudiauerit patris hereditatem, cum non haberet substitutum, non poterit filii adire: nec enim ualet filii testamentum, nisi patris fuerit adita hereditas: nec enim su
Abbreviated transcription (Latin):
ħ. PDatrom fiua sumnadopti
paternorum admittituir.
uit ut ius inlib̾tum salum
debitam por estionemattir
satis fatiat inuito tñ aliquid
extorquere conctur quid sta¬
tuendũs ẽ. queritut quid enĩ¬
siexpte instituto .x. preterea le
numictere iniquume ⁊ lega
inponere non cogi necẜuu
forte de se male meritum cogt¬
tum manumitte. Od ergo li
solo hrde eo institute id delib¬
tus petietit si substitutum sa.¬
bebit. eque decteti temedium
potierit ꝓcecere ut accepta debi¬
ta portione ceteta pars ad sub¬
patronum brditate liberti a¬
ꝑlectentem ꝑ̾tor qui defidei

Expanded text:
.Patroni filia si in adoptiua paternorum admittitur. 4uit, ut ius in libertum saluum debitam portionem attinet, satisfaciat, inuito tamen aliquid extorquere conetur, quid statuendum est, quaeritur. quid eniita instituto decem praeterea legnumittere? iniquum est et legatimponere non cogi, ne seruum forte de se male meritum cogatur manumittere. quid ergo si solo eodem herede instituto idem libertus petierit? si substitutum habebit, aeque decreti remedium poterit procedere, ut accepta debita portione cetera pars ad subpatronum hereditatem liberti amplectentem praetor, qui de fidei
Abbreviated transcription (Latin):
anomittente co qui reliqua
boã. accebit pĩ titio accresca
ac si pattem ciusdem lorditatis
accepiss uenus mͥ udetur in¬
testati uit defem beã cetera fiti
igitut hr̃s non potit eiuitate
manunt᷑issione cumtitioni¬
chil anferatut in bonisceteis
q nondumadcam testamtip¬
de functi possessioem accipe
rossit quesitum ẽ ⁊ sine dub¬
io qui ꝯsequentis gradus sũt

Expanded text:
an omittente eo qui reliqua bona accepit perinde Titio adcrescant, ac si partes eiusdem hereditatis accepissent. uerius mihi uidetur intestatigitur heres non poterit inuitare manumissorem, cum Titio nihil auferatur, nec bonis ceteris, quae nondum ad causam testamenti pdefuncti possessionem accipere possit, quaesitum est. et sine dubio qui sequentis gradus sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
mp̃. Donnũquã pretor uaͣtie᷑¬
tate nrepellit ⁊ ꝯsilium mu¬
tantĩs non asꝑnantur. Uñ qd̃
filium emacipatum quidebo¬
nis ꝯfendis canẽ frĩb noluit.
audiendum postea putanest̃
siuellet oblata cautioẽ bnfite¬

Expanded text:
m.Nonnumquam praetor uariantem non repellit et consilium mutantis non aspern‹a›tur. unde quidam filium emancipatum, qui de bonis conferendis cauere fratribus noluit, audiendum postea putauerunt, si uellet oblata cautione benefici
Abbreviated transcription (Latin):
ialu uestim̃t᷑a
Alii uestis mulie¬
brĩs seꝑati legata
afsignatis cuispãlit̾ lega¬
tasũnt. reliquum alteti.
debetur. Idẽ ẽ cum alceti e¬
mũdus muliebrĩs alceĩ
argentũ om̃e legatum ec̃t.
deargento ꝙ inim̾ndo efset.

Expanded text:
i uestimenta, alii uestis muliebris separatim legata adsignatis, cui specialiter legata sunt, reliquum alteri debetur. idem est, cum alteri mundus muliebris, alteri argentum omne legatum esset, de argento quod in mundo esset.
Abbreviated transcription (Latin):
N ¶ estõ datos tutores ñcẽ
cogedos satis dare re saluã fore
c̃tõ ceitius ẽ S inchiloĩmis
cũqͥs offeit satis datioem nt
sol. ad ministret. audiẽdus ẽ.
ut edicrocauet᷑. S rocte p̃tor
⁊ cct̃is detulit hanc oditioẽ. si
⁊ ip̃i ueluit satis dare nã ⁊ sir

Expanded text:
ento datos tutores non esse cogendos satisdare rem saluam fore certo certius est: sed nihilo minus cum quis offert satisdationem, ut solus administret, audiendus est, ut edicto cauetur. sed recte praetor etiam ceteris detulit hanc condicionem, si et ipsi uelint satisdare: nam et si
Abbreviated transcription (Latin):
patris menenint ¶Ubis fidi¬
ꝯmissi manumissus nõ mẽ
cutor tcͤstõdatus post lib̾tatẽ
itaq redditam cruoluntatt
testatoris ad tutelamuocatũ¬
¶upubi lib̾to patronus fru¬
stra tutorẽ dabit. s uolũtatẽ
ciꝰ si fides inquisitioĩs agrna
p̃retor sc̃quetuꝵꝰ¬

Expanded text:
bis fideicommissi manumissus non iure tutor testamento datur: post libertatem itaque redditam ex uoluntate testatoris ad tutelam uocatur.Impuberi liberto patronus frustra tutorem dabit, sed uoluntatem eius, si fides inquisitionis congruat, praetor sequetu
Abbreviated transcription (Latin):
sineullo litis p̾idicio̾ iust̾
cucor auctor pͥupillo adcam
litẽ fiat cumau̾t ip̃e patrũir
quetutor legutimum sibii
dicebat pupillus ec̃ filium
subiectum criminartur. ⁊
ad se legitimam hrditate¬

Expanded text:
sine ullo litis praeiudicio iustus tutor auctor pupillo ad eam litem fiat.Cum autem ipse patruus, quem tutorem legitimum sibi dicebat pupillus esse, subiectum filium criminaretur et ad se legitimam hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
o. Duob pupillis tutõ
dutus ⁊ si alt̾ius tutela scex¬
cusait pot. cumres sepãte sĩt.
at tñ alt̾ius tutor manet.
frustra. mandatut. nec si pro¬
iuntie p̾ses inpitia lapsus
putus ilolunta te scqn̾dam a¬

Expanded text:
.Duobus pupillis tutor datus etsi alterius tutela se excusare potest, cum res separatae sint, ‹a›ttamen alterius tutor manet. frustra mandatur, nec, si prouinciae praeses imperitia lapsus patris uoluntatem sequendam
Abbreviated transcription (Latin):
undeatur⁊ de hoc põp. dubitat
Aaigis. uit ut omibo dedisse
undẽatur. Giquis libis cutore
dedĩt uł filus ⁊ hãt quosdam⁊
apud ostes ⁊ ip̃ĩs dedisse uide̾¬
cili sinõ aliud aꝑte ꝑbatur te¬
statorem sensisse ¶ Siquis cũ
ignoãret se filiumtitium br̃e¬
soł dedisse indeatur quos ĩpo¬
tãte sit. anciquoq quem igno¬
rauĩt se hre. Et magis ẽ ut hic
delisse nõ uideat licet nom̃
filioꝵ admittit ⁊ ip̃m S qa
de ip̃o nõ sensisset dicẽdumẽ
cessart inꝑsoam cĩditionem¬
p̃inde ⁊ siqĩ ccitus fuit filium
Gi postumis dederit tũtores
hu qr uiuo co naiscant anda¬
cõ ualeat ⁊ magisẽ. ut ntił datõ¬

Expanded text:
Pomponius dubitat: magis autem est, ut omnibus dedisse uideatur.Si quis liberis tutores dederit uel filiis et habeat quosdam apud hostes, etiam ipsis dedisse uidebitur, si non aliud aperte probetur testatorem sensisse.Si quis cum ignoraret se filium Titium haberesolis dedisse uideatur, quos in potestate scit an ei quoque, quem ignorauit se habere? et magis est, ut huic dedisse non uideatur, licet nomen filiorum admittit et ipsum: sed quia de ipso non sensisset, dicendum est cessare in personam eius dationem.Proinde et si certus fuit filium .Si postumis dederit tutores hique uiuo nascantur, an datio ualeat? et magis est, ut utilis dat
Abbreviated transcription (Latin):
Si exinquisitioẽ datisim̃t cu¬
coros marcelł.ait. ⁊ ad hos ꝑti¬
significan ideoq ⁊ illi clałi suͣ¬
le subliti st̃. ut sicui maiori
pars cutoꝵ necernat. is gerat
qũe maior pars cligat q̃nis

Expanded text:
ti sint tutores, Marcellus ait et ad hos pertisignificari. ideoque et illi clausulae sunt subiecti, ut, si cui maior pars tutorum decernat, is gerat quem maior pars eligat, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit cxquatuor spatur uenu
caliũ tutorẽ posse dan qua si
nodum sit. necͥ spcretur. ¶In
tutelis tes cestam̾itanis idse¬
quimut. ꝙ nouissimum ẽ
⁊ si sepius cutor datus sit no¬
iussi mã scriptur.im intucm̃¬
Qui filiũ ⁊ exconepore lur¬

Expanded text:
ita sit, ex qua tutor speratur, uerius est alium tutorem posse dari, quasi nondum sit, nec speretur.In tutelis testamentariis id sequimur quod nouissimum est, et si saepius tutor datus sit, nouissimam scripturam intuemur.Qui filium et ex
Abbreviated transcription (Latin):
ualebit in cotestõ scripta qđ
stitutus situł nõiati exħrdat᷑
sussi furio sus. testo tutor det̃
siqd cum furcie desie̾it tuto¬
rẽ ẽẽ rectedatum ꝓculus exe¬
stimat.
ie negat ꝓcuł uale datioe. S¬
den datum ⁊ amc foretuto¬
rc̃ cum saꝑe cepit. ¶Senius
alienus. itadartutor põt. si
libent cutor esto. quĩmmo
⁊ siꝑure datus sit indebitũ
cẽ hec conditio cumlibtnͣt p̃¬

Expanded text:
ento scripta quod nstitutus sit uel nominatim exheredatus sit.Si furiosus testamento tutor detur, si quidem, cum furere desierit, tutorem esse recte datum Proculus existimat: re, negat Proculus ualere dationem. sderi datum et tunc fore tutorem, cum sapere coeperit.Seruus alienus ita dari tutor potest 'si liber erit, tutor esto'. quin immo et si pure datus sit, uidetur inesse haec condicio 'cum lib
Abbreviated transcription (Latin):
rutorita recte nõdat᷑
illi ant illi filius. utricorur
uol titius tutor esto quid.
cm̃ dicimus sititius ꝯstitu¬
tre nolit utri cxfiliis tutor
ce uelit. Ita añt recte tutors
dibitur titius siuolet illi fi¬
lio mẽo tutor esto.¬

Expanded text:
te non datur: 'illi aut illi filiis meis, utri eorum uolet, Titius tutor esto'; quid enim dicemus, si Titius constituere nolit, utri ex filiis tutor esse uelit?Ita autem recte tutor dabitur: 'Titius si uolet illi filio meo tutor esto'
Abbreviated transcription (Latin):
mõ unus qui satis dꝑt p̾ftrẽ¬
dus ẽ quid em̃ si susc eͣpta ꝑsoĩ
sit uł tupis cuituteli ꝯmita
nec cum satis datioe dereat uł
qd suam mmulta flagitia intri¬
tela admisit sinc magis iepel¬
li ⁊ reici atutela quam solus
ad ministrare debt. ¶dec sa¬
tis nondantes temcit repllũ¬
atq honestitutores. ⁊ sisatis.
nõ dent nõ debẽt rrici quin in¬
mo nec ibrndi sũt satis dare.¬
duplerigitur cic cognitio ẽ
ui crpsoã cius quĩ obtulit.
satis datioẽ quis ⁊ quilis sit al¬
ia ꝯtutorum quales sunt. nũ
forte cius estimation̾is uł cui
bonestitis sunt ut nõ debat ha¬
nc ꝯtumeliam sacis dationis

Expanded text:
m is qui satisdet praeferendus est: quid enim si suspecta persona sit uel turpis, cui tutela committi nec cum satisdatione debeat? uel quid si iam multa flagitia in tutela admisit? nonne magis repelli et reici a tutela, quam solus administrare debeat? nec satis non dantes temere repellunatqu‹e› honesti tutores, etiamsi satis non dent, non debent reici: quin immo nec iubendi sunt satisdare.Duplex igitur causae cognitio est, una ex persona eius qui optulerit satisdationem, quis et qualis est, alia contutorum, quales sunt, num forte eius existimationis uel eius honestatis sunt, ut non debeant hanc contumeliam satisdationis
Abbreviated transcription (Latin):
S ⁊ sus fuit qui ab intestat o n¬
bor possor futurus cet tuenan
ce scnpsit. Et hoc uite ntimim
Ditendume anlegata abcn debe¬
antur. Et fiius quide qi cc. ta.¬

Expanded text:
si is fuerit, qui ab intestato bonorum possessor futurus esset, tuendum esse scripsit, et hoc iure utimur. Uidendum, an legata ab eis debeantur. et filius quidem qua
Abbreviated transcription (Latin):
cia łrs esto itemtitilis sinantꝰ
craspa non nemĩt ex parte sexta
iks esto citius nonex dnabus
ꝑtib hr̃s scriptus. si ipc ñibi su¬
bstitutus intelligi debet. Ider¬
q nor ex maiorẽ parte quam
t̾tia scriptus udetur ẜm bãe
tationem cum sextans uaciu
iet nonsolum tertie partis set
cius quoq que exsextante eide
accrescit ¶ Qui filio impuberi
subscituit ita si filiui meus rro¬
natut prins quam in sua tate¬
lam ueniat it titius mbis esto

Expanded text:
ia heres esto. idem Titius, si navis ex Asia non venerit, ex parte sexta heres esto": Titius non ex duabus partibus heres scriptus, sed ipse sibi substitutus intellegi debet ideoque non ex maiore parte quam tertia scriptus videtur. secundum hanc rationem cum sextans vacuusiet non solum tertiae partis, sed eius quoque, quae ex sextante eidem adcrescit. Qui filio impuberi substituitur ita: "si filius meus moriatur, priusquam in suam tutelam veniat, tunc Titius mihi heres
Abbreviated transcription (Latin):
solus liberis parentib ꝙ iegat
celicta sol prare cogetur ceteris
nͣ plane ci ciiabintestato fido
pleta petẽ possut qui utiliter
sũt ĩ sticuti. Q si inutilit qs sit
institutus nec ad boꝵ possessioe
dautil institutio ꝓficit.

Expanded text:
filius liberis parentibusque legata relicta solis praestare cogetur, ceteris non. plane ei, cui ab intestato fideipleta petere possunt, qui utiliter sunt instituti: quod si inutiliter quis sit institutus, nec ad bonorum possessionem inutilis institutio proficit.
Abbreviated transcription (Latin):
scriptus non intelligitur quis
tris sepatim filii hrdes cxistiã
tebcant. nam qu̾e̾ ad modum
scipto filioͣ hrdi seꝑatimabhra¬
b patris ita nũcupato põt uicħ
seꝑatĩ ascriptis pat̾i bedib. boꝵ¬

Expanded text:
scriptus non intellegitur, quamtris, separatim filii heredes aestimari debeant: nam quemadmodum scripto filii heredi separatim ab heredibus patris, ita nuncupato potest uideri separatim a scriptis patris heredibus bo
Abbreviated transcription (Latin):
mo ⁊ siamplius qͥ sibidebetur
ꝑcepit legatanus. cxemplo pig̾¬
ratitie actioms ⁊ itił actio adi
io redcendum dan debebitꝰ
pignora quidem quis ⁊ distrabẽ
ciã. Qui legatoꝵ noĩe ẜuando¬
tum cã inpossonẽ mittit᷑ur et
fructus custedire. ⁊cͣ. debebit.⁊
posse ftuctuis redigẽ sic custoch¬
re legatatium fiucti oporteu¬

Expanded text:
debetur perceperit legatarius, exemplo pigneraticiae actionis etiam utilis actio ad id refundendum dari debebit. sed pignora quidem quis et distrahertiam.Qui legatorum seruandorum causa in possessionem mittitur, et fructus custodire et cetera debebit. et fructus redigere, sed custodire legatarium fructus oporteb
Abbreviated transcription (Latin):
luntate patris magistra tumi
administrauit. ãt tñ nono põ¬
tere patrem ultia quam depe
uolinitatem ut filius decuno¬
duõs tutores. ad magistratib
municipalib datos cantione
non exacta quoꝵ alterum mo¬
pẽ decͤsisse alterum insolidum
ꝯuctum sitis pupillo fecisse et
querebaturantotam iste ad nͥ¬
sus magistratum municipalẽ
br̃c possit aliquamactionem.
cum sciret a contutore suo sitis
nõ ec̃ exactũ. diceba cũ arutore
satis pupillo factum sĩt n puꝑ¬
illumad magisitatas diccit pos

Expanded text:
luntate patris magistratum administrauit, attamen non oportere patrem ultra quam de peuoluntatem, ut filius decuduos tutores a magistratibus municipalibus datos cautione non exacta, quorum alterum inopem decessisse, alterum in solidum conuentum satis pupillo fecisse, et quaerebatur, an tutor iste aduersus magistratum municipalem habere possit aliquam actionem, cum sciret a contutore suo satis non esse exactum. dicebam, cum a tutore satis pupillo factum sit, neque pupillum ad magistratus redire pos
Abbreviated transcription (Latin):
etit pͥus substitut᷑. p̾t ĩstĩtuti.
cos que inucẽ substitutto ũ
poti quilocum filii ceniit aut
post testam̃tum eeꝑit tene pa¬
tens substituit Sĩquis exhiᷤ
morcii quoq tp̃r nonfiũt ĩ fa¬
milia substitutio pupillarius
fit irrica Qd sibrde filium
pait rõgauẽnt simpułes diem
sun m olierit titio hrclitatẽ su¬
am restituẽ legictimum Urder
filium salua tilcidia cogedum
uicris Prdicatem. ut ab impnbẽ
ficel. s. post mortẽ eiꝰ datõ resticu¬
cie. placuit. nccalind̾ ẜuãdum
cum substitutionis ꝯditio.pu.¬
bẽ etatẽ u̾b precanus egredicim᷑
q̃ icalocum babebunt. si pacrist
testamtum ture ualuit. alioꝗ¬
iũ sinõ uasẽbit cascriptura q̃
cesta m̃tũ eẽ uoluit colicillos
ttncbuntur᷑ ⁊̃ ideo siꝑat filiũ

Expanded text:
prior substitutus post institutum 'eosque inuicem substituo' non poti, qui locum filii tenuit aut post testamentum coepit tenere, parens substituit, si quis ex his mortis quoque tempore non fuit in familia, substitutio pupillaris fit irrita.Quod si heredem filium pater rogauerit, si impubes diem suum obierit, Titio hereditatem suam restituere, legitimum, heredem filii salua Falcidia cogendum patris hereditatem ut ab impubere fideicommisso post mortem eius dato restituere placuit, nec aliud seruandum, cum substitutionis condicio puberem aetatem uerbis precariis egreditur. quae ita locum habebunt, si patris testamentum iure ualuit: alioquin si non ualuit, ea scriptura, quam testamentum esse uoluit, codicillos tenebuntur, et ideo, si pater filium
Abbreviated transcription (Latin):
cem alterim accepiss. noñider
suabitut᷑. alio substituto nam
ille falcidic rationem mdncẽ̾t.
qiͣ plane sub aditione primis
tabulisbrs institutus. tam ⁊ ħ
marie cobrs filio datus q̃dr̃ait̃
integt obtinẽt. mmi⁊ cũ legats̃

Expanded text:
tem alteram accepisset. non idem seruabitur alio substituto: nam ille Falcidiae rationem induceret quasi plane sub condicione primis tabulis heres institutus, tametsi maxime coheres filio datus quadrantem integrum optineret. nam et cum legatum
Abbreviated transcription (Latin):
indeĩcumintio fcam substitu¬
tione bis uerhis placuit Ilser
filius meus siq.b hominor ĩ¬
t̃ pub̾tatisaxnos decefẜit ntĩ
locum ꝑtẽ ue cius titius hr̃s esto
non magissipost dem̃ostratãs
dicioẽ sibisordẽcẽ substitutum
institit colrde non bonoꝵdato¬

Expanded text:
uideri cum uitio factam substitutionem his uerbis placuit: 'ille filius meus si quod abominor intra pubertatis annos decesserit, tunc in locum partemue eius Titius heres esto', non magis quam si post demonstratam condicionem sibi heredem esse substitutum instituitur coherede non
Abbreviated transcription (Latin):
R. Quignos in pubes filiostr¬
des reliqnerat ita substituit. siã¬
mortẽ patris simul piciñt᷑ dic
in brditate nouissi mi pueriqͣ
frĩs qui. añ mortins ẽ brditatẽ
substitutus inuenĩet. s intati¬
õe falcidic ꝓucĩporis srditas ñ¬
inuem̃et iec substitutus. ĩpii

Expanded text:
.Qui duos impuberes filios heredes reliquerat, ita substituit, si ammortem patris simul perierunt: duin hereditate nouissimi pueri eius fratris, qui ante mortuus est, hereditatem substitutus inueniet: sed in ratione Falcidiae pueri prioris hereditas non ueniet nec substitutus ampli
Abbreviated transcription (Latin):
tioĩs orcline ita scripsit. hosh̾r¬
des meos mucẽ substituos
uicto ᷤ primo loco iuce mutria
substitriẽ nr̃ quib ĩstitutionũ
ptes non agnosectib ceteros.
om̃s cohrdes ad mitti ¶ Qui
ptrem ⁊ filium ꝓꝑte hrdes in¬
stituãt. ⁊ inuicẽ substituãt re¬
liquis cohrlib oatis post ꝯpi¬
ctumassẽ ita scripsit. pos õs in

Expanded text:
os heredes meos inuicem substituo', coniunctos primo loco uice mutua substituere uidetur: quibus institutionum partes non agnoscentibus ceteros omnes coheredes admitti.Qui patrem et filium pro parte heredes instituerat et inuicem substituerat, reliquis coheredibus datis post c
Abbreviated transcription (Latin):
iustum faciunt. hugumpunt
Illi sempbu sinascunt nec in¬
ueniant se cxbrdatos. S ⁊ sistãte
ac an aliud testam̃tum aquo
post humus exbrdatus nonsit fc̃¬

Expanded text:
iustum faciunt, hi rumpunt, illi semper, hi, si nascantur nec inueniant se exheredatos. Sed et si sit ante hoc aliud testamentum, a quo postumus exheredatus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
nam pene ẜuisti ẽ. noncesatis
⁊ ita diuispins rescripsitsẜ si post
testiũ fc̃m lors institutus ul leg¬
atariꝰ minctallũ datum sit ad fi¬
scum nõ ꝑtini. It siẜuo alieno d
legatũ fuit ⁊ postea acestatore te¬
demp̃tus sit legatum extinguit᷑
aqua incipere non poterant prosi
non scciptis habentur

Expanded text:
is: et ita diuus Pius rescripsit.Sed et si post testamentum factum heres institutus uel legatarius in metallum datus sit, ad fiscum no pertinet.Item si seruo alieno quid legatum fuerit et postea a testatore redemptus sit, legatum exstinguitur: a qua incipere non poterant, pro non scriptis habentur
Abbreviated transcription (Latin):
xlicioe legatum br̃s alii pẽdete
olitiõe leganit postea existente¬
oditiõe que priori testam̃to pro¬
poĩta fuãt nec porictas apriore
legatano rec dit nec locum re¬
ligiosum inco fundo hr̃s facẽ
⁊ ĩposita ẜuit fin̾iet existẽte.ꝯ
ti sititio non nupsẽnit piñc
hñdũ ẽ ac sipost mortrͣm citu
ꝑlegatum fuiss ⁊ idco nec muti¬
Rana satudatioẽ intposita cape

Expanded text:
tum heres alii pendente condicione legavit, post existentm, quae priori testamento praeposita fuerat, neque proprietas a priore legatario recedit nec locum religiosum in eo fundo heres facere et imposita servitus finietur exsistenteti "si Titio non nubserit" perinde habendum est, ac si post mortem Titii legatum fuisset, et ideo nec Muciana satisdatione interposita cape
Abbreviated transcription (Latin):
diu tes patrone filie gessetit ⁊¬
si ꝑr̃art geftisse ẽ filia ꝓhibentẽ
reł suasammisttatitn uolũ¬
ex asteto filio brdes institiuss
ancpote petut. ut simtta ãmi¬
xxx. moreretur brditatem patri¬
o suo restitueret nepos liberis
muis scriptum quamdictu
fucrat inuemirctu. du asuo¬

Expanded text:
diu res patroni filiae gesserit' etsi praestari necesse est filia prohibente res suas administrari, tamen uolunex altero filio heredes instituisset, a nepote petit, ut, si i moreretur, hereditatem patruo suo restitueret: nepos liberis minus scriptum, quam dictum fuerat, inveniretur. Pau
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯ. placunit ut cassuimtis ꝯstiti¬
tas ad hrditatem ame ꝑucmẽ
paterctur nec ad remꝑtinere si
derit certa ꝑseĩ demonstratur
fit dies pecumam xlitionis

Expanded text:
se placuit, ut eas sui iuris constitutas ad hereditatem aviae pervenire pateretur, nec ad rem pertinere, siderit", certa persona demonstratur serit dies pecuniam condicioni
Abbreviated transcription (Latin):
los suos emanciparet no aut
rogass ut quedam prditatem
cis restitueret. ex auc̃te diui se¬
uen emançipate cos ꝯpulsuꝰ
hisq restit᷑ue hrditatem ⁊ ati¬
ectum ẽ. ut si tardius id facẽt.
qĩ ermora nsutas pr̃aturum.
Uideri enĩ qui morã faceret.n¬

Expanded text:
lios emanciparet, non autem rogasset, ut hereditatem eis restitueret: ex auctoritate diui Seueri emancipare eos compulsus est hisque restituere hereditatem. et adiectum est, ut, si tardius id faceret, quasi ex mora usuras praestaturum: uideri enim eum, qui moram faceret
Abbreviated transcription (Latin):
si. qr cumea prius qua uiti po¬
tẽs fieret uira dẽcessiss ꝯditioẽ
extitisse non interi¶ Ita fidci.ꝰ.
dato uolo restituas si sinc libi
decedas ꝯlitio defecit eruoluta¬
te ui uño filio suꝑstite. ¶Con¬

Expanded text:
 cum ea prius, quam uiripotens fieret, uita decesserit, condicionem exstitisse non uideri.Ita fideicommisso dato: 'uolo restituas, si sine liberis decedas' condicio deficit ex uoluntate uel uno filio superstite
Abbreviated transcription (Latin):
ne dubio ut puta slantilibras
manet tuciis qui decdit ⁊ tñ uide¬
mis uxoridebeatut ꝙ siantum
dederit. antifici ut nõ tm exco auõ
fieret sibi aliqd corpusculumt.
s exalio tc̃ quatenus cdinũ tr̃i¬
siit cius. auriadanti fice quippe
qĩ ꝑmutati one fecisse iuiteat᷑
⁊ hec aurum non transiuit ad
uxorẽ ¶Itẽ scribit ꝗncus mutuiᷤ
simaritus uxoricum br̃et.u. põ¬

Expanded text:
tur, sine dubio: ut puta si auri libras manet tamen eius qui dedit et tantum uideminus uxori debeatur. quod si aurum dedit aurifici, ut non tamen ex eo auro fieret sibi aliquod corpusculum, sed ex alio, tunc, quatenus dominium transit eius auri ad aurificem quippe quasi permutationem fecisse uideatur, et hoc aurum non transibit ad uxorem.Item scribit Quintus Mucius, si maritus uxori, cum haberet
Abbreviated transcription (Latin):
ma potin pata pocula dicunt᷑
nͣ ertorẽ pordis insmnitas se. red.¬
Ccũ. Ilitia testõ itẽ cocticitł mi¬
cum pauio lis telicte exhis dum¬
taxit eligi posse ꝙͣ si noneent br¬
tem us rumicas ⁊ pailiolas exĩ¬
tionem carum ¶cũ testo itaca¬

Expanded text:
a potui parata pocula dicuntur, nec errorem heredis ius mutasse reum.Titia testamento, item codicillis mucum palliolis relictae, ex his dumtaxat eligi posse: quod si non est, heredem uel tunicas et palliola set ex stionem earum
Abbreviated transcription (Latin):
licbris legatus cẽt intm̃ modo
tcben offilius labo respondert̃
que exhĩstradita utendi cãux
oriainto fussent aliter enim
unt p̾tantib sũmã fore captoe
siuasculariuiaut fabre argetãĩ
uxori italegass ¶ Cum italega¬
mca erit cum moriar. offilius
nec ꝙ depoĩtum ẽ.a se necꝙꝯ
modatum reliꝗss argentum
uium redisse scłibit. cuiargetũ
ꝙ intusculano fundo cum moẽ¬
tũt habũiss legatum eẽt. ⁊ qd̾
añ quam more̾retur. ex urbe i
tusculanum uissu testatoris
cranslatum es̃ debeti. cc̃. fore si
ilmissil cramlatum esset.

Expanded text:
liebris legatus esset, ea tantummodo deberi Ofilius Labeo responderunt, quae ex his tradita utendi causa uxori uiro fuissent: aliter enim interpretantibus summam fore captionem, si uascularius aut faber argentarius uxori ita legasset.Cum ita legae‹a› erit cum moriar', Ofilius nec quod depositum a se nec quod commodatum reliquisset argentum uium respondisse scribit, cui argentum, quod in Tusculano fundo cum moreretur habuisset, legatum esset, et quod antequam moreretur ex urbe in Tusculanum iussu testatoris translatum esset, deberi: contra fore, si iniussu translatum esset.
Abbreviated transcription (Latin):
aut pretium autri quanto cõ¬
pari pot ¶t quero silite ꝯtestata
p̾cor ita pͥmuntiauit. ut mat̾ia
prestetut. antutores. aucliendi
materiam prestari uissit recte
pronimtiasse udcti.

Expanded text:
aut pretium auri, quanti comparari potest.Item quaero, si lite contestata praetor ita pronuntiauit, ut materia praestetur, an tutores audiendi materiam praestari iussit, recte pronuntiasse uideri.
Abbreviated transcription (Latin):
iũdetur cestam̃to legasie. ꝙ ciũs
iliqua forma ẽ cxpnum ueliti
qui pbslippi sunt item nũmi¬
stnata ⁊ si mili Igeto legato.
non ꝑgito uentri causihabita
argetiñus non kabetentutit¬
gentum factum recte quis ita

Expanded text:
idetur testamento legasse, quod eius aliqua forma est expressum, ueluti quae filippi sunt itemque nomismata et similia.Argento legato non puto uentris causa habita argenti numero non habentur.Argentum factum recte quis ita
Abbreviated transcription (Latin):
nasormñ tialius intlligi posse
Q si inobscrgo sit insp̃iciẽdũ
suo neratie uxori suc nominati
legauit uestrm minidũ muli¬
ebre om̃e ornaritaq mulleba
omia. linã linum. purpurca
u̾si coloriam facta infectaque
ꝙ̃ ubo ũsicoloria nicbominu
⁊ usi coloria debebũntur si nõ
ippireat. alia defuncti uolutatẽ
fuisseficianlim dum muliet¬
it̃ septige leganit ea putabat
sibi legata ⁊ ornamta ⁊ moni¬
lia in q̃uibꝰ gc̃me ⁊ margatite
insunt. ⁊ anulos ⁊ nestem tam
dum taxat argetũ. balnc̃are. mũ¬
do mulicbris tineti Ite cum ĩ¬
anres inquib duc margante
elleuchi ⁊ sinãgdi. duo legass
⁊ postea clemohos eis de dectiris¬
s ⁊ quercretut. an nichominus
decractis elem chis maures debẽ
cut .ix. deberi simancant mnauits
quis margante his detracte sit¬
dealio ider ixdit cumqueda orã¬
m̃tum mamillatũ. extillirichi
trigĩta quatuor ⁊ tmnpanis ⁊ o¬
margatitis trigĩta quatuor lega¬
s ⁊ postea quatuor exchilinchi

Expanded text:
uasorum facilius intellegi posse: quod si in obscuro sit, inspiciendum suo Neratiae uxori suae nominatim legauit 'uestem mundum muliebrem omnem ornamentaque muliebria omnia lanam linum purpuram uersicoloria facta infectaque que uerbo 'uersicolorio' nihilo minusicoloria debebuntur, si non appareat aliam defuncti uoluntatem fuisse.Titia mundum muliebrem Septiciae legauit: ea putabat sibi legata et ornamenta et monilia, in quibus gemmae et margaritae insunt, et anulos et uestem tam  dumtaxat argentum balneare mundo muliebri contineri.Item cum inaures, in quibus duae margaritae elenchi et smaragdi duo, legasset et postea elenchos eisdem detraxisset et quareretur, an nihilo minus detractis elenchis inaures debt deberi, si maneant inaures, quamuis margarita eis detracta sint.De alio idem respondit, cum quaedam ornamentum mamillatum ex cylindris triginta quattuor et tympanis margaritis triginta quattuor legasset et postea quattuo
Abbreviated transcription (Latin):
eligero nichil agã i excet̾s nicho
minus optã bo m eodem casu.
Qutñtum e sioptione suorur
data. añ quam optarti glictio
statute libtatis defeci. antich
cet ꝓpilib̾tate legatu pim nõ
datione statute libertatis qͣre si
nuo testatore sine post motẽ
eius ⁊ añaditam brditate alitõ

Expanded text:
elegero, nihil agam et ex ceteris nihilo minus optabo. In eodem casu quaesitum est, si optione servorum data, antequam optarem, condicio statutae libertatis defecisset, an cet ipsa libertate legatum peremi, non datione statutae libertatis: quare sive vivo testatore sive post mortem eiu
Abbreviated transcription (Latin):
¶ notiens ẜ iclectio nłop¬
cioditm legatanus opitabit
quem ũelit i ⁊ homine gnalit
legato arbitrium eligendi qr¬
Sita igitut optĩone siquis oꝑ¬
tauit alienum enum uł uoie
liberum iudendure. an ꝯsũpse.¬
rit oꝑtioe ⁊ pnto non ꝯ sumi.ͣ
clectõ data sit. acetum eligẽtem
hoc e ante degustationẽ accetu
om̃ibo sciphis exhibitis lega¬
tanus clegiss. integram ei op¬
tione manere placet nisi exhi
dum tarat eligere noluiss cu
sciret ⁊ alios c̃sse

Expanded text:
otiens serui electio uel optio datur, legatarius optabit quem uelit: Sed et homine generaliter legato arbitrium eligendi quData igitur optione si quis optauerit alienum seruum uel hominem liberum, uidendum est, an consumpserit optionem: et puto non consumi. lectio data sit, acetum eligentem hoc est ante degustationem acetum eomnibus scyphis exhibitis legatarius elegisset, integram ei optionem manere placet nisi ex his dumtaxat eligere voluisset, cum sciret et alios esse:
Abbreviated transcription (Latin):
cũ hre ꝙ sinoluit optinẽ cũ pe¬
tẽt hic uidencdũ ⁊ puto hũc
diminuisse depatrimonis ac¬
cio ẽ ẽ debons dmmimuit quẽ

Expanded text:
uod si noluit optinere, cum peteret, hic videndum. et puto hunc deminuisse de patrimonio: actionem enim de bonis deminuit, que
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ergo. ⁊ inco qui curator solus po¬
st. finitim tutelamꝯfirmatusẽ
idẽ dicipot. ¶ Qdsiquis ita tut¬
or datussit quo. ad intutalia cĩt

Expanded text:
ergo et in eo, qui curator solus post finitam tutelam confirmatus est, idem dici potest. Quod si quis ita tutor datus sit: 'quoad in Italia erit
Abbreviated transcription (Latin):
cutor manet tutor ⁊ ica dus
stũ rescripsit. ¶ Plus duius pi¬
us celio pctino iescripsit posse
cutorẽ suspectum remot̾u ꝯtuto¬
tõs suos suspctos face̾. ¶ibti. qr
pupilloꝵ gratt facient situttes
uł curitores cor malegerentes
tẽ pacronor ul liboꝵ ꝑatronoꝵ
suspectos feccunt. ¶ S sipacron¬
um suum ut suspectũ incutela
uius aliquid emergat. cumi hoc

Expanded text:
maneat tutor: et ita diuus Seuerus rescripsit. plus diuus Pius Caecilio Paetino rescripsit posse tutorem suspectum remotum contutores suos suspectos facere. Liberti quoque pupillorum grate facient, si tutores uel curatores eorum male gerentes rem patronorum uel liberorum patronorum suspectos fecerint: sed si patronum suum ut suspectum in tutela uius aliquid emergat, cum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
pupilloꝵ accipiendumẽ. ¶ De
undeamiis ex quibcausis suspec¬
ti remoueit. ⁊ sciendum ẽ aũt ob
dolumͣ intutela admissum susꝑ¬
ectum lic̾e postulare siforte ccasse¬
sit intutela aut sordite agit ulꝑ
nitiose pupillo uł aliquid indes¬
cepit exreb pupillarib.iã tu.¬
tõr ¶Qd siquid anmisit añquã¬

Expanded text:
pupillorum accipiendum est. Nunc uideamus, ex quibus causis suspecti remoueantur. et sciendum est aut ob dolum in tutela admissum suspectum licere postulare, si forte grassatus in tutela est aut sordide egit uel perniciose pupillo uel aliquid intercepit ex rebus pupillaribus iam tutor. quod si quid admisit, an
Abbreviated transcription (Latin):
mulicits admictuntur. S hec
sole q̃ pictate neccitudis du¬
cte ad hoc pccdunt ut puta mat
nutrix. quoq ⁊ auia posst̃ põt¬
⁊ soror naminsorore ⁊ tesctiptr
extat diui seueni ¶ Et si qua aba
mulier fiĩt auus p̾tor ppe lam
ꝑictatẽ intellexĩt no serus ucit¬
amdiam egredientis. s pieta¬
te pduccã non ꝯtinere inuina
pupilloꝵ ad mitet eã ad acãtio¬
nẽ. ¶ Siquis deplebeusob feã
acrotiora intutela ad missa fue¬
nt. ip̃ p̃torẽ acc̃atus renuititur
ad ꝑ̃fectuͣ urbis gtañit ꝑiiẽduꝰ¬

Expanded text:
mulieres admittuntur, sed hae solae, quae pietate necessitudinis ductae ad hoc procedunt, ut puta mater. nutrix quoque et auia possunt. potest et soror, nam in sorore et rescriptum exstat diui Seueri: et si qua alia mulier fuerit, cuius praetor perpensam pietatem intellexerit non sexus ucundiam egredientis, sed pietate productam non continere iniuriam pupillorum, admittet eam ad accusationem. Si quis de plebeis ob facta atrociora in tutela admissa fuerit apud praetorem accusatus, remittitur ad praefectum urbis graviter puniendu
Abbreviated transcription (Latin):
tor cc̃accusan deb expilatt brdi¬
tatis gimine᷑. simimis tuiti.
Quen pot. situcor fuĩt pupilli
Idẽ qr sit curator confirnatus
adolescenti. an possit ex delictis
tuccle suspectus postulm ⁊ cu
possit tutele acontucorib ꝯuei¬
ccti accusatioc̾m q tutele. igi ꝓx¬
sit deposito offitio ⁊ alio suspcrt
Ide q eĩt querendumet siꝓpoũs
aliquẽ cgsisse gẽ tutorẽ. ⁊ nirsus

Expanded text:
tor esset, accusari debet expilatae hereditatis crimine, si minus, furti. Quaeri potest, si tutor fuerit pupilli idemque sit curator confirmatus adulescenti, an possit ex delictis tutelae suspectus postulari. et cum possit tutelae a concuratoribucti accusationem, quia tutelae agi possit deposito officio et alio sumpto. Idem erit quaerendum et si proponas aliquem desisse esse tutorem et rursum
Abbreviated transcription (Latin):
ns relictum eĩt ab eo qui occisus
ce dicet᷑. ¶sne quis sciens. dolo.
i. apiendum recitandum de¬
scribendum ue curet edicto canc¬
tur. priusde ea familia qõ ex sc̃a¬

Expanded text:
ns relictum erit ab eo qui occisus esse dicetur, id ne qui‹s› sciens dolo malo a‹p›eriendum recitandum describendumque curet, edicto cauetur, priusquam de ea familia quaes
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ debe ⁊ id circo euin ñadire. qd
seãtus ꝯsulto edc̃oq terrta tur.¬
¶i alitiom int̃ dieme xdic mõtis
pstitutum parere uissi ignorãtia
non paruetunt. ¶S i idc̾to igno¬
ratumẽ qr metu ex seatusꝯ aꝑ̃iti¬

Expanded text:
idcirco eum non adire, quod senatus consulto edictoque terreatur.Si condicioni intra diem ex die mortis praestitutum parere iussi ignorantia non paruerunt, si idcirco ignoratum est, quia metu senatus
Abbreviated transcription (Latin):
lius. Cum fisco caduca bona
de functi addicantut ꝓpt̃ multã
quamaditetur patris hrditas x¬
cisus sit exeuentu inspicieti
ut fiadita fuerit hrditas quasi
aliem serui fuisse indeantur.
Siuo ititum testi factum sit
quia ibius eẽt siui uẽrit omniͭ
pin aguntut. ac si dns eẽt. ¶ Sũ
bliuo ttaiano consticutum est
de his libertis quos uinus ma¬
qui iusanulorum petierant.
legatus sit pretor pro premio o¬
statiĩt liberumenm esse dicẽ¬
dumẽ non impedire libertatemꝰ¬
Enuł. Incogmitionͣe apeitiad¬
usus senatus ꝯsultum testi̾ cur
qui defamilia sua occisus dicat̃
quinquennu tpc̃ constiturum
ẽ senatus ꝯsulto tauro ⁊ lepido

Expanded text:
le.Cum fisco caduca bona defuncti addicantur propter inultam quam adiretur patris hereditas, occisus sit, ex euentu inspicietur, ut, si adita fuerit hereditas, quasi alieni fuisse uideantur: si uero irritum testamentum factum sit, quia ipsius essent si uiuer‹e›t, omnia perinde aguntur ac si dominus esset.Sub diuo Traiano constitutum est de his libertis, quos uiuus maqui ius anulorum petierant. legatus sit et praetor pro praemio statuerit liberum eum esse, dicendum est non impediri libertatemn cognitione aperti aduersus senatus consultum testamenti eius, qui a familia sua occisus dicatur, quinquennii tempus constitutum est senatus consulto Tauro et Lepido