comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
romam ancẽ esse filiũ crimũs loco pom ab accusatorib.
neq his iudicãtib oportuit nec defendẽtib nob ĩpudẽs
tumłtuosa nacũdia. accio omĩb indecora. sed ut qͥsq
neq agendi modo cõtineri. quo ab ipo mẽtis habitu u¬
maĩtestũ sic. tum in suscipiẽdis quã in agẽdis carisis
nihil pensi habere. profert crm̃ mores plerũq oracio.
et añm secreta detegit. Nec sine cania greti prodiderũt
ut uiuat. quẽq̃ etiã dicere humilora illa uicia. sũmissi
adulacio affectata scurrilitas in rebus ac uerbis paꝵ
modestis ac pudicis uerbis pudor in om̃i negocio ut¬
glecta auctoritas que fere accidũt us qui nimiũ ant
blandi esse aut ridiculi uolũt. iptum eciã eloquencie
tenus alios aliud decet. Nã neq tã plenuĩ et ere
et audax et precultũ semb cõueniret. quã presumet
mirẽ et luatũ et quali incellegi ꝙ sicut uestibus qͦ

Expanded text:
autenm Romani esse filium, criminis loco poni ab accusatoribus, autenm Romani esse filium, criminis loco poni ab accusatoribus, neque vobis iudicantibus oportuit neque defendentibus nobis. impudens , tumultuosa, iracunda actio omnibus indecora, sed ut quisquneque agendi more ac modo contineri, quo ipso mentis habitu manifestum sit, tam in suscipiendis quam in agendis causis nihil pensi habere. profert enim mores plerumque oratio et animi secret detegit. nec sine causa Graeci prodiderunt, ut vivat, quemque etiam dicere. humiliora illa vitia: summissa adulatio, adfectata scurrilitas, in rebus ac verbis parum modestis ac pudicis vilis pudor, in omni negotio neglecta auctoritas; quae fere accidunt iis, qui nimium aut blandi esse aut ridiculi volunt. ipsum etiam eloquentiae genus alios aliud decet. nam neque tam plenum et erectum et audax et praecultum senibus convenerit quam pressum et mite et limatum e
Abbreviated transcription (Latin):
it panlo post apercius an decertare mecũ uoluit
tencione dicendi hoc qͥdẽ benefiaũ est. Quid eñn ple¬
mus: quid uberius ꝙͣ mihi et prouit contra auco¬
mũ dicere. Arrogances et illi quise indicasst de cã.
nec aliter astrituros fuisse proponũt. nõ et mni
iudices audiũt presumẽtes partes suas. ne hoc ora¬
tou contingere inter aduersarios quos pythagore
inter discipulos cõtigit põt ipse dixit. Sed istud
magis minꝰ ue intiosum ẽ pro personis dicenci
defenditur eũm aliquarenꝰ etare. digitatẽ auctte
que tamnẽ uix in ullo tanta fuerit. ut nõ hoc affrrma¬
cionis gems temperandũ sit aliqua moderatõne. sic̃
omĩa in quib patronus argumẽtũ ex se ip̃o petet.
tuisse tumidius si crumius loco negasset cicero equitis
romami esse filiũ se detendẽte. At ille fecit hoc etiam
fauorabile cõnĩgendo cũ iudicib dignnatẽ suã. eqͥtis

Expanded text:
et paulo post apertius: An decertare mecum voluit et paulo post apertius: An decertare mecum voluit contentione dicendi? hoc quidem est beneficium. quid enim plenius, quid uberius quam mihi et pro me et contra Antonium dicere? arrogantes et illi, qui se iudicasse de causa nec aliter adfuturos fuisse proponunt. nam et inviti iudices audiunt praesumentem partes suas, nec hoc oratori contingere inter aduersarios quod Pythagorae inter discipulos potest ipse dixit. sed istud magis minusve vitiosum est pro personis dicentium. defenditur enim aliquatenus aetate, dignitate, auctoritate; quae tamen vix in ullo tanta fuerint, ut non hoc adfirmationis genus temperandum sit aliqua moderatione sicut omnia, in quibus patronus argumentum ex se ipso pete. quid fuisset tumidius, si accipiendum criminis loco negasset Cicero equitis Romani esse filium, se defendente? at ille fecit hoc etiam fauorabile coniungendo cum iudicibus dignitatem suam: equilis
Abbreviated transcription (Latin):
si phonre quod tamẽ ita enrẽdauit. ut neccestitatem
ciendi id ostenderet ĩiudiã q omt̃m in cũ regeretur
qui hoc se coegisset. et. M. tulliꝰ sepe dicer de oppressa
cõiuracõne cariliut ued modo id utrtis senatꝰ modo
prouidẽcit deoꝵ ĩnorcaliũ assignat. plerũq̃ contͣ
ninicos acq obtrectatores płus iundicar sibi. ero
eñ tuẽda. quom obucerent᷑ in carmĩb utiã peper¬
cisset que nõ desierũt carpere maligni cedant arma.
toge cõcedant laurea lingne. o fortunatã uatã me
onsule romã. et ionẽ illũ a quo in cõciliũ deoꝵ a
uocatus et miueruã que omẽs arces eũ edocuit q̃
sibi ille sequntus quedã grecoꝵ exempla ꝑmiserat.
Uerũ eloquẽcie ut indecora. iactatio. ita nõ mĩquõ
concedenda tiducia est. Nãquis reprehẽdet hec.
Quid puremꝰ. cõtemptũ ne me. nõ ideo. nec in
uita nec in gracia. nec in rebus gestis. nec ĩ hac inca
mediocritare ingenn quid despitere possit. Anconius

Expanded text:
quod tamen ita emendavit, ut necessitatem id faciendi ostenderet invidiamque omnem in eum regereret, qui hoc se coegisset. et M. Tullius saepe dicit de oppressa coniuratione Catilinae; sed modo id virtuti senatus, modo providentiae deorum immortalium adsignat. plerumque contra inimicos atque obtrectatores plus vindicat sibi. erant enim illa tuenda, cum obiicerentur. in carminibus utinam pepercisset, quae non desierunt carpere maligni: cedant arma togae, concedat laurea linguae; et O fortunatam natam me consule Romam; et Iovem illum, a quo in concilium deorum advocatur; et Minervam , quae artes eum edocuit; quae sibi ille secutus quaedam Graecorum exempla permiserat. verum eloquentiae ut indecora iactatio, ita nonnunquam concedenda fiducia est. nam quis reprehendat haec: quid putem? contemptumne me? non video nec in vita nec in gratia nec in rebus gestis nec in hac mea mediocritate ingenii, quid despicere possit Antonius?
Abbreviated transcription (Latin):
as nimiũ seuerũ ĩiustũ psuasione labi. pertinacei
ultra modũ tenacẽ esse proposin plerũq uelut ipsos
concris racõne iuncere qued ẽ moliͥssimũ. indecorũ suꝑ
hec om̃e mimũ. Ideoq ecã quod natiua rei satis aptũ
nsi modo quoq temperet᷑ graciã perdit. Quoms
rei obseruacio iudicio magis quodã sentui ꝙͣ p̾ceptis
tiadi põt. quam satie sit et quãtũ recipiãt aures nõ
habet hec res mẽiurã et quasi pondus quia mabus᷑ his¬

Expanded text:
dicas nimium severum, iniustum persuasione labi, pertinacem dicas nimium severum, iniustum persuasione labi, pertinacem ultra modum tenacem esse propositi; plerumque velut ipsos coneris ratione vincere, quod est mollissimum. indecorum est super haec omne nimium, ideoque etiam quod natura rei satis aptum est, nisi modo quoque temperatur, gratiam perdit. cuius rei observatio iudicio magis quodam sentiri quam praeceptis tradi potest, quantum satis sit et quantum recipiant aures. non habet re
Abbreviated transcription (Latin):
cogit quedã de uniuerso genere aliqͦꝵ hom̃ũ dicere liber¬
tinoꝵ uel militũ uel pu̾blicanoꝵ uel similie̾ aliorum
in quib omĩb cõmue remediũ est. ur ea que ledũt nõ
libenter tractare iudearis. nec in omia impetũ facias.
sed in id quod expugnãdũ est. et cõprehendẽs alia laude
ac sangius maiora sibi deberi premia purẽt. eosdẽ petu¬
lances et hoc fieri qd̾ bellis magis quã paci assucuerũt.
bertuus detrahenda ẽ auccoritas: ucet ns testimon
reddere industrie ꝑ quã exierint de seruitute qd ad na¬
ciones exteras ꝑtinet cicero uarie detractatuiꝰ grecs
testibus fidẽ. doctrinã his cõcedit acq luteras. seq eius
gentis amarorẽ esse protiret᷑. sardos contenit allobro¬
gas it hostis insectatur quoꝵ inhil tñc quom diceretur
parũ aptũ. aut remotũ cura decoris fuit. uerboꝵ eciam
moderacõne detrahi solet si qua est rei ũndia si aspere

Expanded text:
cogit quaedam de universo genere aliquorum hominum dicere, libercogit quaedam de universo genere aliquorum hominum dicere, libertinorum vel militum vel publicanorum vel similiter aliorum. in quibus omnibus commune remedium est, ut ea, quae laedunt, non libenter tractare videaris nec in omnia impetum facias, sed in id quod expugnandum est, et reprehendens alia laude ac sanguinis maiora sibi deberi praemia putent; eosdem petulantes, sed hoc fieri, quod bellis magis quam paci consuerint. libertinis detrahenda est auctoritas; licet iis testimonium reddere industriae, per quam exierint de servitute. quod ad nationes exteras pertinet, Cicero varie: detracturus Graecis testibus fidem, doctrinam iis concedit ac litteras, seque eius gentis amatorem esse profitetur, Sardos contemnit, Allobrogas ut hostes insectatur; quorum nihil tunc, cum diceretur, parum aptum aut remotum cura decoris fuit. verborum etiam moderatione detrahi solet, si qua est rei invidia: si asperum
Abbreviated transcription (Latin):
tana natus nõ dico si loquat᷑ ip̃e. nã quid aliud ei ꝙͣ
genuitus aut fletus exsecracio uite cõueniat ut index
intellegat pocius dolorẽ illũ quã audiat. Sed parrõno
quoq persimiles affectus eũdum erit qui ad hoc ĩurie
genus uerecũdus est passis quã ausis. Mollienda ẽ
in plerisq alio colore asperitas orõius ut cicero de pro¬
striptoꝵ liberis fecit. Quid enm̃ crudeliꝰ ꝙͣ homines
honestis parẽtib ac maiorib natos a re ꝑ sumoneri:
Itaq durũ id esse sũmꝰ ille tractãdoꝵ aĩmoꝵ aruifex
confiret᷑ se id a legibus sylle cohercere statũ ciuitatis
astirmãt. ut ne solutis stare ipa nõ possit. sequntus
iraq est. ut aliquid eoꝵ quoq causa inderet᷑ iacere cõtͣ
quos diceret illud eciã in locis monui quã turpis esset
fortũe infectacio et ire in totos ordines aux gẽtes aut
populos petulãtia inc̾reret. sed inteũ fide̾s parrociui

Expanded text:
fanatum. non dico, si loquatur ipse; nam quid aliud ei quam fanatum. non dico, si loquatur ipse; nam quid aliud ei quam gemitus ac fletus et exsecratio vitae conveniat, ut iudex intelligat potius dolorem illum quam audiat? sed patrono quoque per similes adfectus eundum erit, quia hoc iniuriae genus verecundius est fateri passis quam ausis. mollienda est in plerisque alio colore asperitas orationis, ut Cicero de proscriptorum liberis fecit. quid enim crudelius quam homines honestis parentibus ac maioribus natos a re publica summoveri? itaque durum id confitetur, sed ita legibus Sullae cohaerere statum civitatis adfirmat, ut iis solutis stare ipsa non possit. adsecutus itaque est, ut aliquid eorum quoque causa videretur facere contra quos diceret. illud etiam in iocis monui, quam turpis esset fortunae insectatio, et ne in totos ordines aut gentes aut populos petulantia incurreret. sed interim fides patrocinii
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc natura ipsa rei nõ undecẽs faciñt: ui cũ pͣaret
sed nõ que nõ possit accidere. hic igit᷑ multa nõ de for¬
miter dicet uel qd̾ omiũ sic uotũ parẽtũ. iut honestiores
quã suit ip̃i liberos habeãt. Nã et si filia nara m̾etrix
marer pudicã esse uoluisset. uel qui humilior ipẽ
fuerit. uicet eñn hoc dicere uel quod nõ habuerit parrẽ
qui moneret. quin eo minꝰ id faciendũ filio fuisse ne re¬
nouaret domꝰ pudorẽ. et exprobraret patri impcias
macri prioris uice neccessitatẽ. ut deinq lege quãdã
sius quoq quiq sunt liberis daret. credibile erit eciã
propria quedã in illa meretrice turpitudo quã mĩs hic
pater ferre nõ possit. alia preterea. neq cũn mĩc decla¬
mamꝰ. sed ostendimꝰ nõ nuĩꝙͣ posse dicentẽ ipĩs intõ¬
modis benenti illhic maior estus ubi quis pudẽda
queritur: ur stuprũ p̾cipue in marib aut honos pro¬

Expanded text:
quidam, qui hoc natura ipsa rei non indecens faciant: ut cum pater ex quidam, qui hoc natura ipsa rei non indecens faciant: ut cum pater ex sed non quae in foro non possit accidere. Hic igitur multa non deformiter dicet: vel quod omnium sit votum parentum, ut honestiores quam sint ipsi liberos habeant, nam et si filia nata, meretrix eam mater pudicam esse voluisset vel quod humilior ipse fuerit, licet enim huic ducere vel quod non habuerit patrem qui moneret; quin eo minus id faciendum filio fuisse, ne renovaret domus pudorem et exprobraret patri nuptias, matri prioris vitae necessitatem, ne denique legem quandam suis quoque rursum liberis daret. credibilis erit etiam propria quaedam in illa meretrice turpitudo, quam nunc hic pater ferre non possit. alia praetereo; neque enim nunc declamamus, sed ostendimus nonnunquam posse dicentem ipsis incommodis bene uti. illic maior aestus, ubi quis pudenda queritur, ut stuprum, praecipue in maribus, aut os pro
Abbreviated transcription (Latin):
ligario qd in africa fuerit et ambitus quidã dãnati
recuꝑande dignitatis grã reos euisdẽ crimus detulert
ut in stholis luxniarẽ patrẽ luxuriosus ipe m̾uenẽss
accusat id quenã modo decent treri postit equidẽ noͣ
nuenis. insi aliquid reperit᷑ quod intersit ꝑsona enas.
nput. causa. locus. animꝰ Iubero iuuenẽ se patu
hesisse illũ a senatũ iissũ nõ ad bellũ. sed ad frumc¬
tum coemendũ ait ut primũ licuerit. a partib reces¬
sisse. ligariũ eciã ꝑseuerasse. et nõ pro ci. põpeio
muier quẽ et cesarem dignitatis iuerit cõtẽcio: qui
saluã urerq rẽ .p. uellet. sed pro Iuba arq a fris mnimi¬
cissimis p. rei scetisse. ceterũ uel facillimũ est ibi a lic̃a
culpã incusare ubi faceris tuã. Uerũ id Iam indicis est
nõ accoris qui si nuilla cõtingit excusacio sola colorẽ h
poenitẽcia potest cũm iunderi satis emẽdatus qui ĩ odiũ
eoꝵ in quib errauerat ipẽ couuersus est. Sũt eñm qͥdã

Expanded text:
dam damnati recuperandae dignitatis gratia reos eiusdem criminis detulerunt, ut in scholis luxuriantem patrem luxuriosus ipse iuvenis accusat. id quomodo decenter fieri possit, equidem non invenio, nisi aliquid reperitur, quod intersit, persona, actas, mpus, causa, locus, animus. Tubero , iuvenem se patri haesisse, illum a senatu missum non ad bellum, sed ad frumentum coemendum ait, ut primum licuerit, a partibus recessisse; Ligarium et perseverasse et non pro Cn. Pompeio, inter quem et Caesarem dignitatis fuerit contentio, cum salvam uterque rem publicam vellet, sed pro iuba atque Afris inimicissimis populo Romano stetisse. ceterum vel facillimum est, ibi alienam culpam incusare, ubi fateris tuam. verum id iam indicis est, non actoris. quodsi nulla contingit excusatio, sola colorem habet paenitentia. potest enim videri satis emendatus, qui in odium eorum, in quibus erraverat, ipse conversus est. sunt enim casus
Abbreviated transcription (Latin):
faciamꝰ. seo eciã neccessario. Dmeriũ ab hoc ses fa-¬
cilius quom hõmũ aut alioqͥn tuipiũ aut nobis
inisorũ quedã facta laudanda funt. decet eñm rẽ ip̃a
probare in qualicũq ꝑsona dixit cicero pro gabi¬
no et pro uatims inimicistimis anra sibi hõmib¬
ficilior ei in indicio cluẽtiano fuit quom schamiãdrũ
recesse haberet dicere nocẽtem quoius egerat cauiar
Uerũ illud elegãtissint. cum eoꝵ a quib a se ꝑductus
esset precbus tũ eciã adulescẽtia ina excuiat detrat¬
turus alioqͥn plus auctoritas. sic ut in cauia p̾sertu
ispecta. se cum esse qui teniere nocẽtis reos tusaꝑ¬
cõmodum a cania ꝙͣ nos susceperimꝰ. aut fñt ut per¬
nadendi ardua tacio ira dicendi expedicissima. fid¬
cia N. iustiaie eius nõ est cause nnihil nos timere si-¬
mulauimꝰ. ip̃ẽ erat gloria inflandus ut tãto clari¬
or et futua sit fides ac religio in prouuĩciãdo. quãto
minꝰ uel ofense uel militati sire indulserit. ho

Expanded text:
cessario. diversum ab hoc sed facilius, cum hominum aut alioqui turpium aut nobis invisorum quaedam facta laudanda sunt. decet enim rem ipsam probare in qualicunque persona. dixit Cicero pro Gabinio et P. Vatinio, inimicissimis antea sibi homificilior ei ratio in iudicio Cluentiano fuit, cum Scamandrum necesse haberet dicere nocentem, cuius egerat causam. verum id elegantissime cum eorum, a quibus ad se perductus esset, precibus, tum etiam adolescentia sua excusat, detracturus alioqui plurimum auctoritatis sibi, in causa praesertim suspecta, si eum se esse, qui temere nocentes reos suscommodum a causa, quam nos susceperimus, aversus, ut persuadendi ardua ratio, ita dicendi expeditissima. fiducia enim iustitiae eius et nostrae causae nihil nos timere simulabimus. ipse erit gloria inflandus, ut tanto clarior eius futura sit fides ac religio in pronuntiando, quanto minus vel offensae vel utilitati suae indulserit. hoc et
Abbreviated transcription (Latin):
gracia uelis concedas alia omia in hoc solo uelii¬
ms peritũ quã in ceteris adiecta si potuerit ficri
eciã cania quor dicta sit uel paulo ꝑtinaciorẽ uel
credulũ. uel natũ. uel impulsũ ab alns hoc illis

Expanded text:
gratia velis, concedas alia omnia: in hoc solo vel migratia velis, concedas alia omnia: in hoc solo vel minus peritum quam in ceteris, adiecta, si poterit fieri, etiam causa, cur id ita sit, vel paulo pertinaciorem vel credulum vel iratum vel i
Abbreviated transcription (Latin):
sandum. sed in his quidẽ in quib uel indici uel eciã
astãtibus racio nostre moderacõins probari debet
nnĩor est labor illhic plus difficultans ubi ipõs ꝯtͣ
quos dicimꝰ nerem offendere. due siuł hiꝰ modi per¬
sone ciceroni pro murena dicẽti obstiterũt. Al. caro¬
nis serimiq sulpicii. ꝙ̃ decenter tamẽ iulpicio quoq¬
nẽs concessisset ututes stiẽtiã petendi cõiulatus
ademit. Quid eun aliudd esset. quo se uictũ hõ nobilis
et iuris autistes magis ferret. au uero racionem
defensionis sue redidit. quom se studuisse peticiomi
ra caput diceret. Quã molli autẽ articulo tra¬
tauit caronẽ quoius naturã sũme admiratꝰ non
ip̃ius uicio sed stoicẽ secte quibusdã in rebus factã
duiorẽ iuderi uolebat ut inter eos nõ forẽsem cõ¬
tẽtionẽ. sed studiosam disputatõem crederes ĩcidisse.
Lec est profecto racio et certissimũ preceptoꝵ genus
illiꝰ uiu obseruacio ut quom aliquid decraherẽ salua

Expanded text:
his quidem, in quibus vel iudici vel etiam adsistentibus ratio nostrae moderationis probari debet, minor est labor; illic plus difficultatis, ubi ipsos, contra quos dicimus, veremur offendere. duae simul huiusmodi personae Ciceroni pro Murena dicenti obstiterunt, M. Catonis Serviique Sulpicii. quam decenter tamen Sulpicio, cum omnes concessisset virtutes, scientiam petendi consulatus ademit? quid enim aliud esset, quo se victum homo nobilis et iuris antistes magis ferret? ut vero rationem defensionis suae reddidit, cum se studuisse petitioni ationi contra caput diceret! quam molli autem articulo tractavit Catonem Cuius natura summe admiratus non ipsius vitio, sed Stoicae sectae quibusdam in rebus factam duriorem videri volebat; ut inter eos non forensem contentionem, sed studiosam disputationem crederes incidisse. haec est profecto ratio et certissimum praeceptorum genus illius viri observatio, ut, cum aliquid detrahere salva
Abbreviated transcription (Latin):
dialogis cum persona. Uerũ de eloquẽtia sua dicit et
aperte tamit gloriau nrescio an sir magis tolerabile.
uel ip̃a uicui huiꝰ simplicitate quã illa ĩ iactacõne¬
ouersa. si habũdans opibus. pauꝑcmi. seneget ne¬
lis obicurũ. et potẽs infiriuũ. et disertus imperitum.
plane et infantẽ nocet. ambiciosũ gloriãdi genus
est eciã deuidere ergo ab illis laudem᷑. nõ ipõs ut demos

Expanded text:
aliena tamen persona verum de eloquentia sua dicit. et aliena tamen persona verum de eloquentia sua dicit. et aperte tamen gloriari nescio an sit magis tolerabile vel ipsa vitii huius simplicitate, quam illa iactatio perversa, si abundans opibus pauperem se neget, nobilis obscurum et potens infirmum et disertus imperitum plane et infantem vocet. ambitiosissimum gloriandi genus est etiam deridere. ab aliis ergo laudemur; nam ipsos, ut Demos
Abbreviated transcription (Latin):
tuebanii eos quibz erat adintorib usus in opprimẽ¬
a cõiracõne. aut respondebat u̾ndis. Quoi tan
nõ fuit par seruate patrit poenã. passum exilium.
ut illoꝵ que egerat contul frequẽs cõmemoracio pos¬
sir iuderi. nõ glorie magis quã defferisione data.
eloquẽtiã quidẽ. quom plenistiurã diuerse partis
uocatis concedere sibi nũꝙͣ in agẽdo ĩmodice arroga¬
uit. Illius si quid cim̃ est iudices ingemi mei quod seit¬
cio quã sir exignũ. et quia ingemo possũ mmꝰ subi
diũ mihi diligẽtiã comparaui. quineniã contia
.Q. ceciliũ de accusatore in uerrem cõstituendo ꝙͣ̃uis
multũ esset in hoc quoq monẽti. utere adagendũ
magiẽ idoneus ueniret. dicẽdi tamẽ faculiatem
mai ꝰ illi detraxit. quã aurogauit sibi sciq nẽ cõse.¬
quutũ sed omĩa feasse ut posset eã cõseqeo daxcit in
epłie aliqñ familiaritꝰ apud amicos nõ sũquõ in

Expanded text:
tuebatur eos, quibus erat adiutoribus usus in opprimentuebatur eos, quibus erat adiutoribus usus in opprimenda coniuratione, aut respondebat invidiae cui tamen non fuit par, servatae patriae poenam passus exilium, ut illorum, quae egerat in consulatu, frequens commemoratio possit videri non gloriae magis quam defensioni data. eloquentiam quidem, cum plenissimam diversae partis advocatis concederet, sibi nunquam in agendo immodice adrogauit. illius sunt enim: si quid est ingenii in me, quod sentio quam sit exiguum, et, quo ingenio minusentia comparavi . quin etiam contra Q. Caecilium de accusatore in Verrem constituendo, quamvis multum esset in hoc quoque momenti, uter ad agendum magis idoneus veniret, dicendi tamen facultatem magis illi detraxit quam adrogauit sibi, seque non consecutum, sed omnia fecisse, ut posset eam consequi, dixit. in epistolis aliquando familiariter apud amicos, nonnunquam in
Abbreviated transcription (Latin):
de rebus aut aliems. aut nostris. dindẽda racio ẽ. eoꝵ
dum stiamꝰ pleraq neucro loco cõuenire. In pmus igit᷑
q eciã odiũ habet eũn mens mã uatiua sublime qͥdã
et erectũ et impaciẽs superions. Ideoq abicitos aut
sũmictentes se libenter alleuamꝰ. quia hoc facere tã¬
quã maiores iudem᷑. et quociẽs discessit emulacio. suc¬
cedit hũanitas. At qui se supiamodũ ex tollit p̾mere
ac despicere creditur. nec tam se maiorẽ quã mĩores
ceteros facere. Inde undent humiliores. nã hoc ofti
est eoꝵ qui nec cedere uolũt nec possũt contẽdere ridẽt
suꝑiores. improbãt boni plerũq uerbo deprehendas
anogãciũ falsam de se opiõnẽ. sed in uenis quoq
iusticit cõsciẽtia. reprehensus est in hac parte nõ me¬
diocater cicero quãquã is quidã reꝵ a se gestaꝵ ma-¬
ior quã eloquẽcie fuit in orõmib uriq iac̃tator et ꝑle¬
rũq illud quoq nõ sine aliqua racõe facit. aut em̃

Expanded text:
denda ratio est eorum, dum sciamus pleraque neutro loco convenire. in primis igitur que etiam odium. habet enim mens nostra sublime quiddam et erectum et impatiens superioris; ideoque abiectos aut summittentes se libenter allevamus, quia hoc facere tanquam maiores videmur; et quotiens discessit aemulatio, succedit humanitas. at qui se supra modum extollit, premere ac despicere creditur, nec tam se maiorem quam minores ceteros facere. inde invident humiliores, hoc vitium est eorum, qui nec cedere volunt nec possunt contendere ridentere deprehendas arrogantium falsum de se opinionem; sed in veris quoque sufficit conscientia. reprehensus est in hac parte non mediocriter Cicero, quanquam is quidem rerum a se gestarum maior quam eloquentiae fuit in orationibus utique iactator. et plerumque illud quoque non sine aliqua ratione fecit. aut enim
Abbreviated transcription (Latin):
suos amatores habtant sed abeisdem sepe laudentur.
Nã cicero quodã loco stribit id esse optimũ quod nõ
ale credideris cõsequi uuitacõne nõ possis. alio ue
nõ id egisse. ut ita diceret. quomodo sequi libet posse cõ¬
fiderẽt. Sed quomodo nemo qd pocest pugnare inter
se iuderi uerũ utrũq ac merito laudat᷑. causa eñm
modo distat quia simplicitas illa et uelut securitas
maffectare oroms mire tennes causas decet. maiori¬
bus illud admirabile dicẽdi genus magis cõneit.
in utroq eminet cicero. ex quib alieꝵ imperiti se
posse cõsequi credent neutrũ qui inellegunt:¬

Expanded text:
suos amatores habeant, sed ab eisdem saepe laudentur. nam Cicero quodam loco scribit, id esse optimum, quod, cum te facile credideris consequi imitatione, non possis. alio vero, non id egisse, ut ita diceret, quomodo se quilibet posse confideret, sed quomodo nemo. quod potest pugnare inter se videri. verum utrumque ac merito laudatur; causarum enim modo distat, quia simplicitas illa et velut securitas inadfectatae orationis mire tenues causas decet, maioribus illud admirabile dicendi genus magis convenit. in utroque eminet Cicero; ex quibus alterum imperiti se posse consequi credent, neutrum, qui intelligunt
Abbreviated transcription (Latin):
sed quoicũq priis salit̾ i̾̾teris eiudito neccessaria est. In
cansis uero uel frequẽnssunt uersari solet: in quibz actor nõ
dico si arca sũmas crepidat: sed si digitorũ saltem in certo
aut in decoro gestu acomputaciont dissentit iudicar ĩdoitꝰ
Illa uero luicarie racio et ip̃a quidẽ᷑ cadit fiequent̾ ĩ caniae:
Nam de teumẽ meriiurisqz sunt lires. sed habent maiorẽ
quãdam aliam cũ arte oratoua cognacionẽ. Ia puiũ ordo
est grometrie neccessarins. nont et eloquẽtit. ex prioribus
gromietria probat insequẽcia et certis incerra. Nõne id in
dicendo facimꝰ. Quid illa ꝓposuaꝵ q̃stionĩ conclusio: nõ
tota fere coustat syllogismus. propt̾ qd̾ pluree inuenias
qui dyalence sulẽ quã qui rechorice fareant᷑ haut aris̃.
ueiũ et oriaror eciã si raro: nõ tañ nũꝙͣ probabit dialetite.
nam et sillogiinius si res posce iuetiii et certe enchymeiate
qui rethoricis est sillogisnus. demq probacionũ q̃ sunt

Expanded text:
e salter primis litteris erudito necessaria est. in causis vero vel frequentissime versari solet; in quibus actor, non dico, si circa summas trepidat, sed si digitorum saltem incerto aut indecoro gestu a computatione dissentit, iudicatur indoctus. ilia vero linearis ratio et ipsa quidem cadit frequenter in causas nam de terminis mensurisque sunt lites, sed habet maiorem quandam aliam cum arte oratoria cognationem. iam primum ordo est geometriae necessarius; nonne et eloquentiae? ex prioribus geometria probat insequentia, ex certis incerta; nonne id in dicendo facimus? quid ? illa propositarum quaestionum conclusio non fere tota constat syllogismis? propter quod plures invenias, qui dialecticae similem quam qui rhetoricae fateantur hanc artem. verum et orator etiamsi raro non tamen nunquam probabit dialectice. nam et syllogismo, si res poscet, utetur et certe enthymemate, qui rhetoricus est syllogismus. denique probationum quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
pip simadiar paubus oue esficiat tersue quadiata
muanhulis enãgula ipsa plus equie laterib quã ex¬
parere non fere quisꝙ̃ est qui iguoret. et qui sut arcuit ꝰ
et quãni campi clandar colligtere expeditũ. At centim
et ocrogem in quãq ꝑtem pedcs idem spaciũ ext̾ruitatie

Expanded text:
i quadratum paribus oris efficiat, rursus quadrata triangulis, triangula ipsa plus aequis lateribus quam inpatere, non fere quisquam est qui ignoret, et qui sit circuitus et quantum campi claudat, colligere expeditum. at centeni et
Abbreviated transcription (Latin):
A. Gls R Et RlA parce̾ fareur sse utilem teners
etatibus. agirari nãq aminos et acui ingenia et
celeritatem percipiendi uenire inde concedũt. sed
prodesse eam non ut ceteras aute quem ptrcepte
suns: sed quom discatui existimãt. Id uulgarie
opino est : ner sine canisa sum uiri eciã ĩpcuiã

Expanded text:
 geometria partem fatentur esse utilem teneris aetatibus. agitari namque animos et acui ingenia et celeritatem percipiendi venire inde concedunt, sed prodesse eam non ut ceteras artes, cum perceptae sint, sed cum discatur, existimant: ea vulgaris opinio est. nec sine c
Abbreviated transcription (Latin):
maior est quod plura nosse iudisse credunt᷑. quod ho¬
merus frequẽtissunt testatur. Sed nõ ẽ expectãda
ulriua etas. quom studia prestẽt. ut quãtũ ad cogui¬
nonẽ ꝑtinet reiũ eciã p̾teritis seculis uixisse uideam᷑

Expanded text:
maior est, quod plura nosse et vidisse creduntur, quod Homaior est, quod plura nosse et vidisse creduntur, quod Homerus frequentissime testatur. sed non est exspectanda ultima aetas, cum studia praestent ut, quantum ad cognitionem pertinet rerum, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
i uelut cicero ait legulei quidẽ esse maluerũt tãꝙͣ
utiliora eligentes ea quoꝵ solam tacilitarẽ seq̃bant᷑
aliiq pigricie arrogãcioris qui subito fronte cõficta
ĩmissa qz barba ueluti despexissent oratoria precepta
paulũ aliquid sederũt in stholis philosophoꝵ ur deĩde
in publico tristes domi dissoluti captarent anctorita¬
tem. cõtemptu ceteroꝵ. philosophia cim simmulari
potest eloquẽtia non pocest:¬
N primis uero habũdare debet oiaror exẽploꝵ
copia. cum uecerũ. tũ eciã nouoꝵ a dẽo ut nõ
ea modo que conscripta iunt historiis aut ser¬
mombus. uelut per manus tradita q̃qz quot
tidie agunt᷑ debeat nosse. Uerũ ne ea quidẽ
que sunt a clarioribus poetis ficta negligere. nõ illa
locum. sed hec quoq aut uetustatis side tuta sunt.
aut ab homĩb magnis preceptorũ loco fita cre¬
duunt᷑. Sciat eigo plurima unde eciã senib auctoritas

Expanded text:
larii vel, ut Cicero ait, leguleii quidam esse maluerunt, tanquam larii vel, ut Cicero ait, leguleii quidam esse maluerunt, tanquam utiliora eligentes ea, quorum solam facilitatem sequebantur; alii pigritiae arrogantioris, qui subito fronte conficta immissaque barba, veluti despexissent oratoria praecepta, paulum aliquid sederunt in scholis philosophorum, ut deinde in publico tristes, domi dissoluti captarent auctoritatem contemptu ceterorum. philosophia enim simulari potest, eloquentia non pon primis vero abundare debet orator exemplorum copia cum veterum, tum etiam novorum, adeo ut non ea modo, quae conscripta sunt historiis aut sermonibus velut per manus tradita, quaeque cotidie aguntur, debeat nosse, verum ne ea quidem, quae sunt a clarioribus poetis ficta, negligere. nam illa locum, sed haec quoque aut vetustatis fide tuta sunt aut ab hominibus magnis praeceptorum loco ficta creduntur. sciat ergo quam plurima; unde etiam senibus auctoritas
Abbreviated transcription (Latin):
nersas interse opiniones tueri cõcessum sit. sed eciã
ni nosse quod quisqz seuierit uolet. lectionis opus est
qua nihil est in studis minꝰ laboriosum qd̾ si pleriq
desperara facultate agendi ad discendũ ius cuule¬
declinauerũt. quã id̾ stire facile ẽ oratori qd diicũt.
nu iua quoq cõfessione oratores essẽ nõ postũt. X
et A caro quom in dicedo p̾stãtissimꝰ tũ iuris idem
fuit pitissimꝰ et sceuole derinoq sulpicio cõcessa est.
ecã facũdie uirtus et M. tulliꝰ nõ modo inter agẽ¬
dum ñꝙͣ destitutus stiẽcia mris. sed eciã compõn̾e
aliqua de eo ceperat ut appareat posse orarore nõ
diicendo tãtũ iuiriuacore sed eciã docendo. uerũ ea
que de moribus excolendis studioq iuris precepinus
quis eo credat reprehendẽda. qd mulcos cognonit
qui tedio laboris quẽ terre tendẽtibus ad eloquẽtiã
necesse est. confugerint ad hec deuerticula desidie.
quoꝵ alii se albam. ac rubricas trãsculerũt et formu¬

Expanded text:
ersas inter se opiniones tueri concessum sit. sed etiam, si nosse, quid quisque senserit, volet, lectionis opus est, qua nihil est in studiis minus laboriosum. quodsi plerique, desperata facultate agendi, ad discendum ius declinaverunt, quam id scire facile est oratori, quod discunt qui sua quoque confessione oratores esse non possunt? verum et M. Cato cum in dicendo praestantissimus, tum iuris idem fuit peritissimus, et Scaevolae Servioque Sulpicio concessa est etiam facundiae virtus. et M. Tullius non modo inter agendum nunquam est destitutus scientia iuris, sed etiam componere aliqua de eo coeperat, ut appareat posse oratorem non discendo tantum iuri vacare, sed etiam docendo. verum ea, quae de moribus excolendis studioque iuris praecipimus, ne quis eo credat reprehendenda, quod multos cognovimus, qui taedio laboris, quem ferre tendentibus ad eloquentiam necesse est, confugerint ad haec deverticula desidiae. quorum alii se ad album ac rubricas transtulerunt et formu
Abbreviated transcription (Latin):
distubucione quã uera stant enũ quedã modo nuitius
auxilus ommiã nam et in lande insticia utilitas q
tractatir: et consilus honesta et raro indicialẽ inne¬
ens cansam in quomis non parce aliquid eoꝵ que¬

Expanded text:
distributione quam vera. stant enim quodaminodo nuituis distributione quam vera. stant enim quodaminodo nuituis auxiliis omnia. nam et in laude iustitia utilitasque tractatur et in consiliis honestas, et raro iudicialem inveneris causam, in
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõtinet laudatuĩ genus in se. ita nõ iutra hoc solum
nsistit. An quisꝙͣ negauerit pane gyricos no qulios
esse. at qui foruã suadendi habent et plerũq de utilitati¬
bue grecie loquiunnit᷑ ur causaꝵ quidẽ genera tua suit.
sed ea tum in negocus. tum in ostentacõne posita. insi
forte nõ ex greco inucͣates demonstratum uocant. Ueru
id sequũt᷑ qd̾ laus at uimuperacio quale sit quidq demõ¬
strat Alterũ est deliberatiuũ terciũ iudiciale. cerce speties
in hec tria incideur genera. Nec inuemet᷑ ex his ulla
in qua non landare aut uimperare. Iuadere aut dissua¬
e mrendere quid uel depellere uideamus debeanie
Illa quoq sinir commã conaliare nauiare. docere ang̾e.
iiimere. concicandis componendis ue affectib animos
audienciũ fungere. Uehis quidẽ accesserim qui landatiuã
mareriã honestoꝵ. deliberatinũ utiliũ. iudicialẽ iustoꝵ
questione contineri putant celeui magis ac rotũda usi

Expanded text:
ut continet laudativum in se genus, ita non intra hoc solum consistit. an quisquam negaverit Panegyricos ἐπιδεικτικούς esse? atqui formam suadendi habent et plerumque de utilitatibus Graeciae loquuntur; ut causarum quidem genera tria sint, sed ea tum in negotiis tum in ostentatione posita. nisi forte non ex Graeco mutuatantes demonstrativum vocant, uerum id sequuntur, quod laus ac uituperatio quale sit quidque demonstrat. alterum est deliberativum, tertium iudiciale. ceterae species in haec tria incident genera, nec invenietur ex his ulla, in qua non laudare ac vituperare, suadere ac dissuadere, intendere quid vel depellere debeamus. illa quoque sunt communia, conciliare, narrare, docere, augere, minuere, concitandis componendisve adfectibus animos audientium fingere. ne iis quidem accesserim, qui laudativam materiam honestorum, deliberatiuam utilium, iudicialem iustorum quaestione contineri putant, celeri magis ac rotunda usi
Abbreviated transcription (Latin):
quonis ius eadẽ profecto est. que dialectice isocrates in
omĩ genere messe laudẽ ac uimuꝑacoem existimauit: nob̾
et tutissimũ est auctores plurimos sequi et ita uidetur
racio dictare Est igit ut dixi uiũ gemus quo lans ac
uicuperacio continẽt᷑. sed est appellatũ a parte meliore
iaudatiuũ. idem alii demõseratuuũ uocant utrũq̃ nouit̃

Expanded text:
 Isocrates in omni genere inesse laudem ac vituperationem existimavit. nobis et tutissimum est auctores plurimos sequi, et ita videtur ratio dictare. est igitur, ut dixi, unum genus, quo laus ac uituperatio continetur, sed est appellatum a parte meliore laudativum; idem alii demonstrativum vocant. utrumque nomen
Abbreviated transcription (Latin):
preccutũ habet tempus aut fuiurũ preterita ianda¬
mus aut uimperamus: de futuris deliberamꝰ. Item
miã de quib dicendũ est ant certa suit neccesse est.
aut dubia. certa ut quoiqz est aminꝰ laudat ant cul¬
par. ex dubus partin nobis ipĩs ad eleccionẽ sũc libe¬
ra de hus deliberatur: partim alioꝵ sentencia cõmissa.
e his lice concendit᷑. An aximenes indicialem cõtio¬
nalem generalis parces esse uoluit. septẽ specrebantẽ
hortandi de hortandi iandandi uimperandi. accusãdi
deffendendi. exquireudi qd czelos Ii dicit: quaꝵ due
priie deliberatim. due sequẽtet demõstratini tres
ultune iudicialis generis sunt partes. Protagoran trã¬
seo qui mitriogandi respõdendi mandandi precandi quod¬
eS 4o alio dixit partes solas putat. plato in sophiste indi¬
ciali et cõtionali terciã adueat ĩłͦcoiailiulũ quã sane
permittamus nebis dicere sermocinatricen que a forensi

Expanded text:
praeteritum habent tempus aut futurum; praeterita laudapraeteritum habent tempus aut futurum; praeterita laudamus aut vituperamus, de futuris deliberamus. item omnia, de quibus dicendum est, aut certa sint necesse est aut dubia. certa , ut cuique est animus, laudat aut culpat; ex dubiis partim nobis ipsis ad electionem sunt libera, de his deliberatur; partim aliorum sententiae commissa, de his lite contenditur. anaximenes iudicialem et contionalem generales partes esse voluit, septem autem species: hortandi, dehortandi, laudandi, vituperandi, accusandi, defendendi, exquirendi, quod ἐξεταστικόν dicit; quarum duae primae deliberativi, duae sequentes demonstrativi, tres ultimae iudicialis generis sunt partes. protagoran transeo, qui interrogandi, respondendi, mandandi, precandi, quod εὐχωλήν dixit, partes solas putat. Plato in Sophiste iudiciali et contionali tertiam adiecit προσομιλητικήν, quam sane permittamus nobis dicere sermocinatricem; quae a
Abbreviated transcription (Latin):
duta nꝰpretam ꝰ nariamꝰ deprecamiꝰ granias aginuis
datilans: obiugamꝰ malediçimꝰ destribumnꝰ mãdamꝰ
reuũtiam ꝰ optamus opinaui᷑ plurima alia ur mibi
nala uitere pcisuasione periuanẽti uelur petenda sut
uinna querendũq quomodo priores rem tã lace fusam
tam bremtei adstrmmeerint quos qui errasse purãt. hoc
sequncos arbitiantur. quod in his uere ueriari tum ora¬
torts uidebant. Nam et landes et uimꝑaciones stribe¬
baniui et eccilagia. dicere erarmoris et plurimũ in
consilus ac iudiciis insumebant᷑ opere ut scriptores ar¬
tium pro solie comprchenderũt frequẽtissima. qui uero
defendunt. cua faciũt genera auditorũ. Uin qd̾ aͥ
delectacionẽ cõnemiat. alterũ qd̾ consiliũ accipiar. ⁊aũ
qd̾ de cansis iudicet. Mihi rimãni cucta et talis q̃dã
racio succurrit qd̾ orine orõnis officiũ aut in Indicus
st: aut extra indicia eoꝵ de quib indicio querit᷑ ma¬
in festum est gemus. Ca que ad iudicẽ non uenint aut

Expanded text:
 narramus, deprecamur, gratias agimus, gratulamur, obiurgamus, maledicimus, describimus, mandamus, renuntiamus, optamus, opinamur, plurima alia? ut mihi in illa vetere persuasione permanenti velut petenda sit venia, quaerendunque, quo moti priores rem tam late fusam tam breviter astrinxerint. quos qui errasse putant, hoc secutos arbitrantur, quod in his fere versari tum oratores videbant; nam et laudes ac vituperationes scribebantur, et ἐπιταφίους dicere erat moris, et plurimum in consiliis ac iudiciis insumebatur operae, ut scriptores artium pro solis comprehenderint frequentissima. qui vero defendunt, tria faciunt genera auditorum, unum, quod ad delectationem conveniat, alterum, quod consilium accipiat, tertium, quod de causis iudicet. mihi cuncta rimanti et talis quaedam ratio succurrit, quod omne orationis officium aut in iudiciis est aut extra iudicia. eorum , de quibus iudicio quaeritur, manifestum est genus; ea, quae ad iudicem non veniunt, aut
Abbreviated transcription (Latin):
sola in hoc ais est qui intelligi insi ab artifice noꝰ possit.
quãta denrcepo in diuidando prudentia quã hubruns er eiebia
quã t deaio quib uuib inspiret qua iucũditate peruilerat
quãta in maledictis asperitas in iocis uibanixas ut demq
dounet᷑ in affectibus arq in pectora nũpat. anuiũ ꝙ
indicũ sinulẽ hĩs que dicit efficiat : tum in rõne eloquẽdi
quod ueibum ꝓpriũ ornanẽ sublime ubi amplificacio lart¬
danda. qut unitus ei atraria : quid speciose tusig id

Expanded text:
sola in hoc ars est, quae intelligi nisi ab artifice non possit. sola in hoc ars est, quae intelligi nisi ab artifice non possit. Quanta deinceps in dividendo prudentia, quam subtilis et creba argumentatio: quibus viribus inspiret, qua iucunditate permulceat, quanta in maledictis asperitas, in iocis urbanitas, ut denique dominetur in affectibus, atque in pectora irrumpat, animumque iudicum similem iis quae dicit, efficiat. Tum in ratione eloquendi, quod verbum proprium, ornatum, sublime: ubi amplificatio laudanda, quae virtus ei contraria, quid speciose translatum,
Abbreviated transcription (Latin):
sequantur. Eciam illa que uim quouisq uerbi si qd̾ minꝰ
usicatũ incidat docer młtũ infra rhetoris officiũ existi-¬
manda est. At demonstrare u̾tutes uel si quãdo ira in¬
cdar incia id professionis eius atq prouissi quo se ma¬
gistrũ eloꝙ̃cie pollicetui maxune ꝓpriũ est Eoquidem
ualidins qd̾ nõ utiq hũc laborẽ doccuciũ postulo ut ad
mant. Nam mihi quom facilius: tum eciã multo ui¬
docii magis nule facto silentio. unũ aliquẽ qd ipsum
imperari peruices optimũ est constituere leccorẽ ut protinꝰ
om̃iciacõm quoq assuescant tum exposita causa in quĩ
scripta legetur oracio: nã sic clarius que dicent᷑ incelligi
poterũt᷑: in hil ociosum pati quod que in inuẽciont qd̾q
in eloquncione aduotandũ erit. Quae in proheno con¬
ciliandi iudicis racio: que narrãdi lux brenitas fides e
aliquãdo consoliũ et quã occulta caliditas. Namq ca

Expanded text:
sequantur, etiam illa, quae vim cuiusque verbi, si quod minus sequantur, etiam illa, quae vim cuiusque verbi, si quod minus usitatum incidat, docet, multum infra rhetoris officium existimanda est. at demonstrare virtutes vel, si quando ita incidat, vitia, id professionis eius atque promissi, quo se magistrum eloquentiae pollicetur, maxime proprium est, eo quidem validius, quod non utique hunc laborem docentium postulo, ut adrviant. nam mihi cum facilius tum etiam multo videtur magis utile, facto silentio unum aliquem quod ipsum imperari per vices optimum est conspronuntiationi quoque assuescant: tum exposita causa in quam scripta legetur oratio nam sic clarius quae dicentur, intelligi poterunt nihil otiosum pati, quodque in inventione, quodque in elocutione annotandum erit: quae in prooemio conciliandi iudicis ratio: quae narrandi lux, brevitas, fides: quod aliquando consilium, et quam occulta calliditas, Namque ea
Abbreviated transcription (Latin):
D. DE tacione declamandi post paulũ itcrim
quia prima rhetorices iudimeta tractamus
non omntendũ indetur id quoq. ut moncã
quãtũ sit collariuꝰ ad profectũ discenciũ ⁊heror
si quĩ admodũ a grãmaticis exigtitm portaꝵ euanacio: ita
ipsa quoq historit atq enã magis oiõnũ lectione susceptor
a se discipulos inseruxerit. quod nos in pancis quoꝵ id
etas exigebat et parentee utle esse crediderant seruanimꝰ
ceteꝵ sententibus iam tum optima due res impedimẽto
ieiũt qd et longa confuetudo alicer docendi fecerar les
et robusti fere iuuenes: nec hunc labore desiderances ex¬
emplũ nostrum sequebant᷑ nec tam̃ eciã si quid nomi
ua scro iucuissem preapere in posterũ puderet Nũc uero
stio id fieri a pud grecos: sed magis per adiutores: quia
non uident᷑ tempora suffectura. si legentib singulis
prene semper ipsi ueliut. et hercule prelectio que in hoc
idhbetur ut facile acq discincte pueri stripta occulie

Expanded text:
d de ratione declamandi post paulum. interim , quia prima rhetorices rudimenta tractamus, non omittendum videtur id quoque, ut moneam, quantum sit collaturus ad profectum discentium rhetor, si, quemadmodum a grammaticis exigitur poetarum enarratio, ita ipse quoque historiae atque etiam magis orationum lectione susceptos a se discipulos instruxerit; quod nos in paucis, quorum id aetas exigebat et parentes utile esse crediderant, servavimus. ceterum sentientibus iam tum optima duae res impedimento fuerunt, quod et longa consuetudo aliter docendi fecerat legem, et robusti fere iuvenes nec hunc laborem desiderantes exemplum nostrum sequebantur. nec tamen, etiamsi quid novi vel sero invenissem, praecipere in posterum puderet. nunc vero scio id fieri apud Graecos sed magis per adiutores, quia non videntur tempora suffectura, si legentibus singulis praeire semper ipsi velint. et hercule praelectio, quae in hoc adhibetur, ut facile atque distincte pueri scripta oculis
Abbreviated transcription (Latin):
sllagicusio quocidiano cõnicio ut libros quos
ad marcellũ meũ de institucore oratoria
scripseram. iã emntere incipetẽ. Nam ipse
eos nõdũ opinabar saris matiruisse: qͥbus
cõponendis ue stis paulo plusꝙͣ biẽmũ tot
a lioqͥn negocũs diferetus impendi. Quod.
tempus nõ tora stilo quã inqͥsiciom initrarti operie prope in¬
finiti et legendis anccoribz qui sunt ĩrumera bilee datũ ist.
usus deinde oracii consilio qui in arie poetica suadet ne pret¬
piretur edicis no ñq pmatũtinanr̃. Dabã hus ociũ ut
Refugerato ĩuencioius amore diligẽtius repetuos tãꝙͣ lector
perperiderem. Se si tonropere efflagitant quã tu affiranas
perttamꝰ uela ueitis et oram soluẽtibus bene precenũ młtũ
aurẽ in tua queq fide ac diligẽcia posini est: ut in manꝰ hõiũ

Expanded text:
i cotidiano convicio, ut libros, quos ad Marcellum meum de Institutione oratoria scripseram iam emittere inciperem. nam ipse eos nondum opinabar satis maturuisse, quibus componendis, ut scis, paulo plus quam biennium tot alioqui negotiis districtus impendi; quod tempus non tam stilo quam inquisitioni instituti operis prope infiniti et legendis auctoribus, qui sunt innumerabiles, datum est. usus deinde Horatii consilio, qui in arte poëtica suadet, ne praecipitetur editio nonumque prematur in annum, dabam iis otium, ut, refrigerato inventionis amore, diligentius repetitos tanquam lector perpenderem. sed si tanto opere effagitantur quam tu adfirmas, permittamus vela ventis et oram solventibus bene precemur. multum autem in tua quoque fide ac diligentia positum est, ut in manus hominum
Abbreviated transcription (Latin):
mac̾is quã phonasto acutis tantũ aut meduis aut gra¬
iubus sme am hoꝵ eciã particulis excellere. Nã siaut
cothara ia oracio perscta nõ est iisi ab imo ad fũnii
omĩb inrenta neruis confentiat.

Expanded text:
magis quam phonasco acutis tantum aut mediis aut gramagis quam phonasco acutis tantum aut mediis aut gravibus sonis aut horum etiam particulis excellere. nam sicut cithara ita oratio perfecta non est, nisi ab imo ad summum omnibus intenta nervis consentiat.
Abbreviated transcription (Latin):
repugnabit anq ea cura paria faciet: hie in quib enunt¬
bit sicnt ille ue ab codem exemplo recidamns exercendi cor¬
pora peritus non si docendum paucratiasten susceperit
pugno ferire uel talie tãtũ aut nexus modo. arq in his
cerros aliquos docebit. sid omĩa que sut eius ceitanuns
ent qui ex hie aliqua non possit. in id maxime qd̃ pou̾t
ncũbct᷑. Nam sunt hec duo uiranda prorsus unũ ut teree
quod effici nõ possit: alterũ ut ab eo qd̾ quie optunt facit
n oluid quoi minꝰ est idonens tranfferas At si fuerit
qui docebitur ille quẽ adulescentes sene uidimns Nico¬
siratus om̃ib in eo docendi partib simmilie̾ utet᷑ efficietq
illã qualis hic fuit luctando pugnãdoq. quoꝵq utroq
certauñt᷑ nisdem diebus coronabat᷑ inuũ: et quãto id
magis oraroris furui magr̃o prouidendũ erit : nõ enm̃m
sans est dicere presse cantũ ac subuiliter: aut aspere: nõ

Expanded text:
repugnabit, atque ea cura paria faciet iis, in quibus eminerepugnabit, atque ea cura paria faciet iis, in quibus eminebat; sicut ille ne ab eodem exemplo recedamus exercendi corpora peritus, non, si docendum pancratiasten susceperit, pugno ferire vel calce tantum aut nexus modo atque in iis certos aliquos docebit, sed omnia quae sunt eius certaminis. erit qui ex his aliqua non possit: in id maxime quod poterit incumbet. nam sunt haec duo vitanda prorsus: unum ne temptes quod effici non possit, alterum ne ab eo, quod quis optime facit, in aliud, ad quod minus est idoneus, transferas. at si fuerit qui docebitur ille, quem adolescentes senem vidimus, Nicostratus, omnibus in eo docendi partibus similiter utetur, efficietque illum, qualis hic fuit, luctando pugnandoque, quorum utroque certamine iisdem diebus coronabatur, invictum. et quanto id magis oratoris futuri magistro providendum erit? non enim satis est dicere presse tantum aut subtiliter aut aspere, non