comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ercłꝰ ortus est militans eccl̃ia. in quo crescunt fidei xp̃iane s acramenta septem. sci¬
licet natiuitas. baptismꝰ. passio. resurrectio. in inferno c̃escensio. ascensio. sp̃c scĩ
missio. Hec sunt septẽ sigñatuła in apocalipsi. que nemo erat cignꝰ aꝑire p̃ter
agnũ qui occisus ẽ. In hoc oeto seminat᷑ uerbũ cdei. semen est u̾bum dei. germuiat
aud̃itꝰ. creicit fides. ascenãit spes. caritas fructificat. Ficles ex aud̃itu aul̃itus antẽ
ꝑ ubum d̃ei. Item. Mauent autẽ fid̾es. spes. caritas tͥa hec. Tste ortus est conclusus
muro qui est xp̃c. Urbi fortitudinis nr̃e syoñ. saluator ponet᷑ in eamurꝰ & ante¬
murale. Item. Muro tuo inexpugnabili circuncinge nos dñe. In eo est fons baptis-¬
ulmi.Inde ꝓpha. Erit fons patem c̃omꝰ dauicd̃. in ablutione peccatoris & menstina-¬
ũte. Hic fons signatur illo iignacuło quo pͥmogenitã egyꝑti moriuit᷑ &. irł lib̾atur

Expanded text:
ertius hortus est militans Ecclesia, in quo crescunt fidei Christianae sacramenta. Septem sunt. Nativitas, baptismus, passio, resurrectio, in inferno descensio, ascensio, Spiritus sancti missio. Haec sunt septem signacula in Apocalypsi quae nemo dignus aperire praeter agnum qui occisus est. » In hoc horto seminatur verbum Dei. Semen est verbum Dei, germinat auditus, crescit fides, ascendit spes, charitas fructificat, « fides ex auditu, auditus est per 93 verbum Dei. » Item. « Manent autem fides, spes, charitas, tria haec. » Iste hortus est conclusus muro qui est Christus. « Urbs fortitudinis nostrae Sion salvator, ponetur in ea murus et antemurale. » Item, muro tuo inexpugnabili, etc. In eo est fons baptismi; unde propheta: « Erit fons patens domum David in ablutione peccatoris et menstruatae. » Hic fons signatur illo signaculo, quo primogenita Aegypti moriuntur, et Israel liberatur
Abbreviated transcription (Latin):
Audi obedientiã. De ligno scientie boni & małi ne cometłas Alnobesigitia.¬
Uiit lignũ qͦd̃ esset pusscrũ uisu & ad uescendũ suaue. Nucłi miseriã. Insudore uñl¬
tus tui uesceris ꝑane tuo. In hoc sunt arb̃ores diu̾si generis. est ce fons ilłe. qui cliudit᷑
in qͣtuor fiumina. qͣtuor uͥtutes significantia. quoꝵ nomina & int̾pretationes qͥa
uota sũt p̃tereo. Sec̃ tam ortus ille est concłusus. qͣm fons signatus.: angelica custodia
scilicet cherubm habente uersatilem glacliũ. u Dertus ortiuts auto dia¬

Expanded text:
Audi praeceptum. « De ligno scientiae boni et mali non comede. Audi praeceptum. « De ligno scientiae boni et mali non comede. gnum quod esset pulchrum visu et ad vescendum, etc.. » Audi miseriam. In sudore vultus tui vesceris pane tuo. » In hoc sunt arbores diversi generis. Est et fons ille qui dividitur in quatuor flumina, quatuor virtutes significantia, quorum nomina et interpretationes, quia nota sunt praetereo. Sed tam hortus ille est conclusus quam fons signatus angelica custodia, scilicet Cherubim habentis versatilem gladium. » Tertius hortus est mi
Abbreviated transcription (Latin):
dum herba inobedientie uenit ad fructum miserie Nuit enĩ incrassatꝰ. impingua¬
tus. dilatatus. Incrassatꝰ ꝓpter amenũ l̃ocum. impuiguatꝰ ob conclitionis beneti¬
ciũ. dilatatꝰ ꝓpter gr̃e donũ. Lcleo recalcitrauit ꝑ inoberlientie uiciũ. łta abiit
in consilio impioꝵ. in uia peccatoꝵ stenit. in cathedra pestilentie secl̃te. Abiit
consentienclo. stetit deserenc̃o. sedit docend̃o. In ab eunte leuitas. instante ꝑtina¬
dia. in iederte notatur suꝑbia. In pͥmo: ꝓcliguis flliꝰ abit in regionẽ łonginqͣm.¬
Iuicc̃o: acdhesit uni ciuiũ. In t̾cio: pauit portos. Preceptũ factũ est de uuita ami¬
ie. concesũ ̃e uita corꝑis. illicitũ cont᷑ uitam anime. Preceptũ ligat: concessũ
iuuat. Ilctũ uiõat. Precepto debent obecuientiã. concesio temꝑantiã. illicito fu¬
gom. ẜ. ecl duic inobedientia p̃ceptum fregit. concesum respuat. aã ulicita fagrauit

Expanded text:
 Fuit enim incrassatus, impinguatus, dilatatus. » Incrassatus propter amoenum locum, impinguatus ob conditionis beneficium, dilatatus propter gratiae donum. Ideo recalcitravit per inobedientiae vitium. « Ita abiit in consilio impiorum, et in via peccatorum stetit, et in cathedra pestilentiae sedit. » Abiit consentiendo, stetit defendendo, sedit docendo. In abeunte levitas, in stante pertinacia, in sedente notatur superbia. In primo. « Prodigus filius abiit in regionem longinqeceptum factum est de vita animae, concessum de vita corporis. Illicitum contra vitam animae. Praeceptum ligat, concessum juvat, illicitum violat. Praecepto debent obedientiam, concesso temperantiam, illicito fugam. Sed hic inobedientia praeceptum fregit, concessum respuit, ad illicita flagrant.
Abbreviated transcription (Latin):
in uestimentis eiꝰ. Qungͦ sensiset ait ysaac uestimentoꝵ fragrantiã : ait. Ecce ođor filii
mei sit̾ odor agri pleni cui benedixit dñs. Uenter uͥginis est ager iste. plenꝰ angelica sa¬
lutatione. plenꝰ grẽ infusione. plenꝰ xp̃i conceptione. Eo temꝑe exierat ysaac. ad mecdi-¬
tandũ in agro. & occurrit ei rebecca. que dicit᷑ patientia. In utõ enĩ uͥginis assumpsit
unde ꝓ nobis mortẽ sustinuit. Sed ñc ad utilitatẽ nr̃am referamꝰ rorem płuuiã.: germ̃.
os triplex est: quia triplex est gr̃a. Est enĩ grã temꝑalis.

Expanded text:
estimentorum fragrantiam: « Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus. » Venter Virginis est ager, iste plenus angelica salutatione, plenus gratiae infusione, plenus Christi conceptione. Eo tempore exierat Isaac ad meditandum in agro et occurrit ei Rebecca, quae dicitur patientia. In utero enim Virginis assumpsit unde pro nobis mortem sustinuit. Sed nunc ad utilitatem nostram inferamus rorem, pluviam et gramen. Ros triplex est, quia triplex est gratia. Est enim gratia temporalis,
Abbreviated transcription (Latin):
Ic̾orem contulit quo exꝑgiscunt᷑ pigri. quo excitant᷑ dleuoti. quo resurgunt mortui
Pigri: ad patͥam. deuoti acd̃ amoris uehementiã. mortui: ad̃ incorruptionis gliam.
De pͥmo iob. Lignũ habet spem. S̾i senuerit int̾ra racłx eiꝰ. ꝙ in puluere truncus
eꝰ mortuus suerit. ad õorem aque reuiiuiscit. Qurremꝰ at in ocore unguientoꝵ iies.
De scd̃o: Ocdor tuus in me concupiscentias excitauit et̾nas. ait ioh̃es. hid̃e. Puie ie

Expanded text:
orem: quo expergiscerentur pigri, quo excitentur devoti, quo resurgant mortui. Pigri ad patientiam, devoti ad amoris essentiam, mortui ad incorruptionis gloriam. De primo Job: « Lignum habet spem, si senuerit in terra radix ejus, et in pulvere truncus ejus mortuus fuerit, ad odorem reviviscit. » Curremus ait, in odore unguentorum tuorum. De secundo: Odor
Abbreviated transcription (Latin):
lauant᷑ ex eo. scilicet umo. sicut scͥptum est. Ipse pͥor dilexit nos . &. lauit nos a peccatis
nr̃is in sangiuine suo. Nadem qͦ: est in eo liuisio que in fauo. Qͥ cdamenĩ hibunt uitiũ sine
lacte. scilicet qui ñ credunt remissionẽ pectatoꝵ. & nutͥ mementũ uͥtutum esse ineo. qt
qͥdam cumlacte ñ suo. qͥd am cũ lacte suo. sicut dictumẽ. Notandũ qͦd dicit᷑ sauũ sed ñ

Expanded text:
lavantur ex eo, scilicet vino sicut scriptum est: « Ipselavantur ex eo, scilicet vino sicut scriptum est: « Ipsenostris in sanguine suo. » Eadem quoque est in eo diviso, quae in favo. Quidam enim bibunt vinum sine lacte, scilicet qui credunt remissionem peccatorum et nutrimentum virtutum esse in eo; et quidam cum lacte non suo, quidam cum lacte suo, sicut dictum est. Notandum quod dicitur favum, sed n
Abbreviated transcription (Latin):
iniqͥtate. contͣ innocentiã. Bibamꝰ & uinũ uindene defecate. scilicet affectum in-
dicit᷑. Teni creator sp̃c. mentes tuoꝵ uisita. imple suꝑna gr̃a que tu creasti pectora. qe¬
lefacit ad dilectionẽ. letificat ad cleuotionẽ. inebriat ad ext̾ĩoris hominis sensiũ obdor-¬
mitionẽ. De pͥmo: concaluit cormeũ intͣ me. & in ineditatione mea exardescet ignis.
De scclõ: ñ est regnũ dei esca & potus. s iusticia & pax. & gaudiũ in sp̃u sco. Det̾cio:¬
inebriabunt᷑ ab ub̾tate domꝰ tue. Iten. ꝑauus est caro xp̃i qͣm comedimꝰ. mel. dul̃cedo
salutis et̾ne qͣm expectamꝰ. Notandũ qͦd qͥdam comedũt fauũ sine melle. qͥd am cũ
in eo constituũt. Peruinũ intelligit᷑ sanguis. nam ex uino conficit᷑. Per lac qͥd̃ cancli¬
clum est. & nutͥt pariuilos: ablutio peccatoꝵ & nutͥmentũ uͥtutum. qͤ fiunt ꝑ sangͥ¬
neni xp̃i. secd & ꝑ corpus xp̃i. Sed sanguini płus solet actͥbui. qͥa liquor est. &. uulnera

Expanded text:
iam. » Bibamus et vinum vindemiae defaecatae, scilicet affectum in dicitur: Veni, Creator Spiritus, Mentes tuorum visita, Imple superna gratia, Quae tu creasti pectora. Calefacit ad dilectionem, laetificat ad devotionem, inebriat ad exterioris hominis sensuum obdormitionem. De primo: « Concaluit cor meum intra me, et in meditatione mea exardescet ignis; » de secundo: « Non est regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax et gaudium in Spiritu sanctoInebriamur ab ubertate domus tuae. » Item, favus est caro Christi quam comedimus: mel dulcedo salutis aeternae quam exspectamus. Notandum quod quidam comedunt favum sine melle, quidam cum in eo constituunt. Per vinum intelligitur sanguis, nam ex vino conficitur. Per lac, quod candidum est et nutrit parvulos, ablutio peccatorum et nutrimentum virtutum, quae fiunt per sanguinem Christi, sed et per corpus Christi. Sed sanguini plus solet attribui, quia liquor est et vulnera
Abbreviated transcription (Latin):
corpori claritatis sue. Ecce conuituũ pinguium. in qͦ comecdimꝰ fauũ. Qomedamꝰ mei:
& erit nob̃ conuiuiũ pingiũ medullatoꝵ. Hic est affectꝰ erga diuinitatẽ xp̃i. qͥ tri¬
plex est. Afficimꝰ enĩ erga eum ꝓpter dignationẽ. ꝓpt̾ caritatẽ. ꝓpter lib̃ alitatem.
doctͥne. innocentie. simplicitatis. De pͥmo: lac uobis potũ dedi ñ escam. De scdo: qͣsi mͦ
geniti infantes rationabiles sine dolo lac concupiscite. De tͣcio: ut poͣmini a lacte.
De hoc triplicilacte dicit ysaias. Nutͥet homo uaccã boũ & duas oues & comedet butp¬
mecdit᷑ butyrũ. icĩ est pingued̾o deuotionis in spũ scõ. sine qͥb ñ maneret in nobis. sic̾¬

Expanded text:
corpori claritatis suae. Ecce convivium pinguium, in quo comedemus favum. Comedamus mel corpori claritatis suae. Ecce convivium pinguium, in quo comedemus favum. Comedamus mel et erit nobis convivium pinguium medullatorum. Hic est affectus erga divinitatem Christi qui triplex est. Afficimur enim erga eum propter dignationem, propter charitatem, propter liberalitatem. doctrinae, innocentiae, simplicitatis. De primo. « Lac vobis potum dedi, non escam. » De secundo: « Quasi modo geniti infantes rationabiles sine dolo lac concupiscite. » De tertio: Ut potemini a lacte. De hoc triplici lacte dicit Isaias: « Nutriet homo vaccam boum et duas oves, et comedet butyinde comeditur butyrum, id est pinguedo devotionis in Spiritu sancto, sine q
Abbreviated transcription (Latin):
uiuũ uindenie defecate est affectus in spm scm̃ ꝓpter affluentiã karismatũ. qͦm per-¬
fectiorib largit᷑. Qirta xp̃i humanitatẽ. tres habemꝰ affectus. Primũ : erga natiuitatẽ.
itd̃m erga passionem. t̾ciũ erga resurrectionẽ. Primũ humilitatis. sccł̃m compassionis.
t̾tium exultationis. Humilitatis: qua semet ipsũ exinaniuit formã serui accipiens. Com¬
paslionis: qͥa factus pat obediens usq ad mortẽ. Exultationis: qͥa lib̃atur a seruitute cor-¬
ruptionis om̃is creatura ingemiscens & parturiens. Per natiuitatẽ informam᷑. passioni
conformam᷑. resurrectione reformain. Informam᷑ audientes qͥa d̃s suꝑbis resistit. humilib
autẽ dat gr̃am. Csonformam᷑: qͥa xp̃c passus est ꝓ nob̃. uob̃ relinquens exemplũ ut se-
qͣmtiu uestigia eiꝰ. Reformabim᷑ : qͣndo reformabit corpꝰ humilitatis nr̃e. configuratũ

Expanded text:
vivium vindemiae defaecatae est affectus in Spiritum sanctum propter affluentiam charismatum, quam pervivium vindemiae defaecatae est affectus in Spiritum sanctum propter affluentiam charismatum, quam perfectioribus largitur. Circa Christi humanitatem tres habemus affectus. Primum erga nativitatem, secundum erga passionem, tertium erga resurrectionem: primum humilitatis, secundum compassionis, tertium exsultationis. Humilitatis « qua semetipsum exinanivit formam servi accipiens; » compassionis, qua « factus est Patri obediens usque ad mortem ; » exsultationis qua « liberatur a servitute corruptionis, omnis creatura ingemiscens et parturiens. Per nativitatem informamur, passioni conformamur, resurrectione reformamur. Informamur audientes, quod « Deus superbis resistit, humilibus autem dat grbimur, quando reformabit corpus humilitatis nostrae configuratum
Abbreviated transcription (Latin):
omedi fauũ cum melle meo. bibi unũ meũ cũ lacte meo. auus sũt hi qͥ script᷑as
Cintelligũt. ꝙ aliis aꝑiunt. Mel dicunt᷑. qͥ appositas sibi epul̃ as uerbi. & libent᷑ gustant
& insaciabilit̾ desiderant. In uino fortes. ac sũmi p̾dicatores: in lacte infirmi adhuc au¬
ditores accipiunt᷑. Qum enĩ dñs uidet filios eccł̃ie his studiis feruere: comedit fauũ cum
melle. eoꝵ ꝓfectib qͣsi dulci conuiuo delectando. & alios ad siilem inuitat refectionẽ.
cũ subdit. ¶omedite amici. & inebriamini km̃i.
icit ysaias. Naciet dñs in monte syon conuiuiũ magnũ pinguiũ. coniuuiũ uinde¬
nuie. piguiũ medullatoꝵ. uindenie defecate. Hec lũt qͣtuor affectus. quos hab̃emꝰ erga
quẽ habemꝰ erga xp̃i humanitatẽ. que hic fauus dicit᷑. Conuiuiũ pinguiũ medussa-¬
toꝵ est affectꝰ quẽ habemꝰ erga xp̃i cliuinitatẽ. que hic mel appellat᷑. Conuiuiũ iunde

Expanded text:
avum cum melle meo, bibi vinum cum lacte meo. THO. FAvus sunt hi qui Scripturas intelligunt, et aliis aperiunt. Mel dicuntur qui appositas sibi epulas verbi et libenter gustant et insatiabiliter desiderant. In vino fortes ac summi coelestium praedicatores, in lacte infirmi adhuc auditores accipiuntur. Cum enim Dominus filios Ecclesiae videt his studiis fervere, comedit vinum cum melle, eorum perfectibus quasi dulci convivio delectando, et alios ad similem invitat refectionem, cum subdit: Comedite, amici, et inebriamini, charissimi. Dicit Isaias: « Faciet Dominus in monte Sion coavivium pinguium, convivium vindemiae, pinguium medullatorum, vindemiae defaecatae. » Haec sunt quatuor affectus quos habemus erga hic favus dicitur; convivium pinguium medullatorum est affectus quem habemus erga Christi divinitatem, quae hic mel appellatur; convivium vinde
Abbreviated transcription (Latin):
Est enĩ illa mulier: de qͣ in apocalipsi. Uidi ciuitatẽ scãm ierłm descendentẽ de celo: sic̃¬
ĩ ornatã uiro suo. Et sic ad lecti pausationẽ cum sponso accedit ut clicat. C
dei. Iude est deliciosa. Unde. QE est ista que aicencdit de deserto deliciis affluens. Hec est illa
mulier amicta sole. ꝙ. luna sub pedib eiꝰ. Ecce affinitas ꝓpter qͣm uocat eã sponsus sic. Tem

Expanded text:
Est enim mulier illa de qua in Apocalypsi: « Vidi civitatem sanctam Hierusalem descendentem sicut sponEst enim mulier illa de qua in Apocalypsi: « Vidi civitatem sanctam Hierusalem descendentem sicut sponsam ornatam viro suo, » et sic ad lecti pausationem cum sponso accedit ut dicat: « CDei. Inde est deliciosa; unde: « Quae est ista quae ascendit per desertum, deliciis affluens? » Haec est « mulier amicta sole, et luna sub pedibus ejus. » Ecce affinitas propter quam vocat eam sponsu
Abbreviated transcription (Latin):
De t̾cio: dixi sapĩe sorormea es. Hec est martha que ininistrat. & lazarus unꝰ est ex recũ¬
bentib quem pascit. Sponsa admittit᷑ ad liberoꝵ ꝓcreationem. ad lectuli pausationẽ.
ad secretoe cognitionẽ. Pͥmo est studiosa. scdo speciosa. t̾cio: uolupttosa. Studiosa: ut cres¬
cat numerꝰ fideliũ. S̾ petios a: sine fuco temꝑaliũ. Toluptuosa: gustu celestiũ. De pͥmo:
apls. Saluabit᷑ mnulier ꝑ filioꝵ generationẽ. Hec est ilła illa fortis mulier. que de fructu ma-¬
nuũ suarũ plantauit uineã. ad qͣm descendit sponsus in ortum nucũ. ut uideret poma
conuallis. & inspiceret si floruissent uinee. & germinassent mala punica. Qui obuiat
illa qͣsi mat̾ honorificata dicens. go mat̾ pulcre dilectionis & timoris ꝙ& agnitionis ꝙ scẽ
spei. Ac si dic̾ẽt. Ego tͥ gen̾o diligentes. timentes. cognoscentes. sꝑantes. Est & speciosa. Unde
ei dicit᷑. Tota pulcͣ es amica mea. & macła ñ est inte. temꝑalis scilicet sollicitudinis.

Expanded text:
entiae dixi: Soror mea es. » Haec est Martha quae ministrat, et Lazarus unus ex recumbentibus quem pascit. Sponsa admittitur ad liberorum procreationem, ad lectuli pausationem, ad secretorum cognitionem. Primo est studiosa, secundo speciosa, tertio voluptuosa. Studiosa, ut crescat numerus fidelium; speciosa, sine fuco temporalium; voluptuosa, gustu coelestium. De primo Apostolus: « Salvabitur mulier per filiorum generationem. » Haec est illa fortis mulier, quae « de fructu manuum suarum plantavit vineam. » Ad quam descendit sponsus in hortum meum, ut videret poma convallium, et inspiceret si floruissent vineae, et germinassent mala punica. Cui obviat illa quasi mater honorificata, dicens: « Ego mater pulchrae dilectionis et timoris, et agnitionis, et sanctae spei. » Ac si diceret: Ego tibi genero diligentes, timentes, cognoscentes, sperantes. Est et speciosa. Unde ei dicitur: « Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te, » temporalis scilicet sollicitudinis.
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliis poplis distinguant᷑. cũ pe ꝑ moysen hoc ipsum eis legat᷑ iniunctũ. In cdie¬
b autẽ lamentationũ & dñice passionis in publico minune ꝓdeant. eo qͦd non¬
nulli ex ipsis talib dieb sicut accepimꝰ. & ornatiꝰ ñ erubescũt inceł̾e. ac xp̃ĩanis
qui sacͣtissime passionis memoriã exhibentes. lamentationis signa p̃tendunt. il¬
uͤsionis obiectione compesci. ne crucifixũ ꝓ nob̃ aliqͣtenꝰ blasphemare p̃sumant.¬

Expanded text:
inguantur. In diebus autem lamentationis dominice passionis, publice minime prodeant, eo quod nonnulli ex ipsis talibus diebus, sicut accepimus, etiam ornatius non erubescunt incedere ac christianis, qui sacratissime passionis memoriam exhibentes lamentationis signa pretendunt, ilnis condigne adiectione compesci, ne crucifixum pro nobis aliquatenus blasphemare presumant
Abbreviated transcription (Latin):
niti. adu̾sus hostes fidei securiꝰ p̃lient᷑. ñ de sua p̾sumentes potentia. sed de diuina
uͥtute sꝑantes. Ipsis autẽ clericis indulgemꝰ. ut beneficia sua integͤ ꝑcipiant ꝑ tͥenuiũ
gare. Ne gͥ hoc sc̃m ꝓpositum impediri ualeat. uel retardari contingat. uniu̾sis eccl̃ia-¬
rum p̾latis districte p̾cipimꝰ. ut singli ꝑ loca sua illos qui signũ crucis deposuerunt
resumere. ac tam ipios qͣm alios cruce signatos. & quos adhuc signari contig̾it
ad redolendũ dño uota sua diligent᷑ moneant & inducant. & si necesse fuerit ꝑ ex¬

Expanded text:
niti adversus hostes fidei securius praelientur, non de sua praesumentes potentia, sed de divina niti adversus hostes fidei securius praelientur, non de sua praesumentes potentia, sed de divina virtute sperantes. Ipsis autem clericis indulgemus ut beneficia sua integra percipiant per triennium, gare. De igitur hoc sanctum propositum impediri, vel retardari contingat, universis Ecclesiarum praelatis districte praecipimus, ut singuli per loca sua illos, qui signum resumere; ac tam ipsos, quam alios Crucesignatos, & quos adhuc signari contigerit, ad reddendum Domino vota sua diligenter moneant, & inducant. Ceterum quia
Abbreviated transcription (Latin):
de prudentũ uiroꝵ consilio qui plene nouerant circunstantias tempoꝵ ac locoꝵ
sanã & partes utrobiq uicinas. ub̃i & nos ꝑsonalit᷑ dño annuente disposuimꝰ tunc
adesse. qͣtinꝰ nr̃o consilio & auxilio exertitꝰ xp̃anꝰ salubrit᷑ ordinet᷑. cum benedictione
diuina & apłicã ꝓfecturus. Ad eundẽ qͦ t̾minũ se studeant p̾parare. qui ꝓposue-¬
it ꝓficisci ꝑ t̾ram. significaturi hoc int̾im nobis. ut eis ad consiliũ & a¬
xpĩano tam subcliti qͣm p̾lati orationi & exhortationi diligent᷑ insistant. docentes eos
quid dicant uel faciant qͦd diuinã maiestatẽ offendat. Et si qͣndo lapsi fueriit in
peccatum. ꝑuerã penitentiã mox resurgant. gestantes humilitatẽ mentis & corporis
& tam inuictu qͣm inuestitu mediocritatẽ seruantes. dissensiones & emulationes omĩno
uitan̾o. rancore acliuore a se penitꝰ relegatis. ut sic spũalib ac mat̾ialib arnis mu-¬

Expanded text:
de prudentium uirorum consilio, qui plene nouerunt circumstantias temporum et locosanam et partes utrobique uicinas, ubi et nos personaliter, Domino annuente, disposuimus tunc adesse, quatinus nostro consilio et auxilio exercitus Christianus salubriter ordinetur cum benedictione diuina et apostolica profecturus. Ad eundem quoque terminum se studeant preparare, qui proposuerunt proficisci per terram, significaturi hoc interim nobis, ut eis ad consilium eChristiano, tam subditi quam praelati, orationi et exhortationi diligenter insistant, docentes eos ne dicant aut faciant, quod divinam majestatem offendat. Et si aliquando lapsi fuerint in peccatum, per veram poenitentiam mox resurgant gerentes humilitatem cordis et corporis, et tam in victu quam in vestitu mediocritatem servantes, dissensiones et aemulationes omnino vitando, rancore ac livore a se penitus relegatis, ut sic spiritualibus et materialibus armis mu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ symoniaca labes adeo plerasq moniales infecit. ut uix aliqͣs sine p̾cio recipiãt
in sorores. pauꝑtatis p̾textu uolentes huiꝰ modi uiciũ palliare. ne id de cet̾o fiat
penitus ꝓhibemꝰ. statuentes ut qͤcunq de ceto talem cõmiserint pͣuitatẽ tã recipiens
qͣm retepta siue sit subdita siue p̾lata: sine spe restitutionis de suo monast̾io expella
in locũ artionis regl̃e ad agendũ ꝑpetuo penitentiã retrudenla. De his autẽ que
nasteriis que ꝑperam sũt ingresse. in aliis eiꝰdem ordinis collocent᷑. Qͦd si ꝓpt̾ nimiã
recipiant᷑ in eudem monasteriis dispensentiue de nouo. mutatis pͥorib locis & infe-¬
riorib assignatis. Hoc etiã circa monachos & alios regł̃ares decernimꝰ ob̃seruandũ.
Uerũ ne ꝑ simplicitatẽ & ignorantiã se ualeant
excusare. p̾cipimꝰ ut diocesani
ep̃i singł̃is annis hoc faciant ꝑ suas dioceses publica ri. Item de Symonia.¬

Expanded text:
 simoniaca labes hucusque moniales infecit, ut vix aliquas sine pretio recipiant in sorores paupertatis pretextu volentes huiusmodi vitium palliare. Ne id de cetero fiat penitus prohibemus, statuentes ut quecumque de cetero talem commiserint pravitatem, tam recipientes quam recepta, sive sit subdita sive prelata, sine spe restitutionis de suo monasterio expellatur in locum arctioris regule ad agendum perpetuam penitentiam retrudenda. De his que nasteriis que perperam sunt ingresse, in aliis locis eiusdem ordinis collocentur que si forte propterecipiantur in eisdem monasteriis dispensative de novo, mutatis prioribus locis et inferioribus assignatis. Hoc etiam contra monachos vel alios regulares decernimus observandum. Verum ne per simplicitatem et ignorantiam se valeant excusare, precipimus ut diocesani episcopi singulis annis hec faciant per suas dioceses publicari . Gregori
Abbreviated transcription (Latin):
magnates. necñ cõmunia ciuitatum. ullarũ & oppidoꝵ. ut qͥ ꝑsonalit̾ ñ accesserint
in subsidiũ t̾re scẽ. competent᷑ conferant numerũ bellatoꝵ cũ expensis ad tͥenniũ
necelsariis. sc̃m ꝓpͥas facultates ii remissionẽ suoꝵ. ꝓut in gen̾alib litt̾is est exp̾ssum.

Expanded text:
 barones aliosque magnates, nec non communia ciuitatum, uillarum et oppidorum, ut, qui personaliter non accesserint, in subsidium terrae sanctae competentem conferant numerum bellatorum cum expensis ad triennium necessariis secundum proprias facultates in remissionem peccat
Abbreviated transcription (Latin):
ros suꝑ t̾ram. Tellus gͦ dicit᷑ uͥgo bcata. area: religio. t̾ra: eccł̃ia. Descenũit gͥ in uelłis u¬
gius dans fecunditatẽ. in areã religionis: faciens unanimẽ moralitatẽ. in t̾ram eccł̃ie:
facienᷤ fidei u̾itatem. Ergo pͥmo fecit in u̾ͥgine: conceptionẽ. scco. in religione.: mnorũ
conformationẽ. & refrigeriũ contͣ temptationẽ. t̾cio in eccl̃ia fid̾ei iluminationem.

Expanded text:
ros super terram. Vellus ergo dicitur Virgo beata, area religio, terra Ecclesia. Descendit ergo in vellus Vros super terram. Vellus ergo dicitur Virgo beata, area religio, terra Ecclesia. Descendit ergo in vellus Virginis dans fecunditatem, in aream religionis faciens animae immortalitatem, in terram Ecclesiae faciens fidei veritatem. Ergo primo fecit in Virgine conceptionem, secundo in religione morum conformationem et refrigerium con
Abbreviated transcription (Latin):
Dix qͥꝙ que est uͥginitas: cdescendit de celo. Inde. Qͥ p̾ciptt niui. ut descendat int̾rã.
Inde ierommꝰ. ꝑ ret̾ carnẽ in carne uiuere: ñ terrena est uita sed celestis. ñ tam huma¬
na qͣm anglica. Incle poeta. Iam recłit ꝙ uͥgo recleunt saturnia regna. Ymber iste in¬
fundit t̾rã. & inebriat. & germinare eã facit. Infundit gre irrigatione. inebriat
hilectione. germinare facit in ipsa incarnatione. Et clat semen serenti. Semen triplex.¬
Semen est uerb̃um qͦd proximo p̾dicatur: semen est exemplũ bone uite. qͣd aliqͥs imi¬
tatur. semen est iitiũ. unde uͥtutes germinant᷑. pͥmũ astruit. scl̃m instruit. t̾ciũ con¬
struit. Astruit uerũ. instruit proximũ. construit spũale eclificiũ. De pͥmo: semen
lus. descendit in areani. descendit in t̾rani. De pͥmo hab̾emꝰ in uellus ged̾eonis. De sc̃o:
qͣd roi sictato ueslere descendit in areã. De t̾rio legit᷑ qͥd manna filiis usrt̃ descendebat qͣsi

Expanded text:
de coelo. Inde: « Qui praecipit nivi ut descendat in terram. » Inde Hieronymus: « Praeter carnem in carne vivere non terrena est vita, sed coelestis: non tam humana quam angelica. » Inde poeta: Jam redit et virgo, redeunt Saturnia regna. Imber iste infundit terram et inebriat, et germinare eam facit. Infundit gratiae irrigatione, inebriat dilectione, germinare facit in ipsa incarnatione. « Qui dat semen serenti. » Semen est verbum, quod proximo praedicatur; semen est exemplum bonae vitae, quod aliquis imitatur, semen est initium unde virtutes germinantur. Primum astruit, secundum instruit, tertium construit. Astruit verum, instruit proximum, construit spirituale aedificium. De primo: « Semen lus, descendit in aream, descendit in terram. De primo habemus in vellere Gedeonis; de secundo quod ros siccato vellere descendit in aream; de tertio legitur quod manna filiis Israel descendebat quasi
Abbreviated transcription (Latin):
eed contra hec: faciamus unguentũ quo iunxit maria pedes xp̃i. Pedes enĩ xp̃i
sũt affectus nost̾. ꝑrima huiꝰ species: est memoria et̾ne dampnationis. hec fa¬
cit affectũ redire adnos. qͣncł̃o cogitamꝰ quia in inferno nulla est redemptio. Sccl̃a est
ad proximũ affectio. Tercia est: qͣndo memoramꝰ beneficia creatoris. Per hanc redit
ad dm̃ affectio. ¶lamabo inqͥt acd̃ dm̃ altissimũ. dm̃ qͥ benefecit mͥ. Hoc est p̃ciosius
pͥmo: contͣ langorem iuscerũ. Tertiũ unguentum.

Expanded text:
ed contra haec faciamus unguentum quo unxit Maria pedes Christi ; pedes enim Christi sunt affectus nostri. Prima hujus species est memoria aeternae damnationis; haec facit redire affectum ad nos, quando cogitamus quia in inferno nulla est redemptio. Secunda est ad proximum affectio. Tertia est quando memoramus beneficia Creatoris, per hanc redit ad Deum affectio: « Clamabo inquit ad Deum altissimum, Deum qui benefecit mihi. » Hoc pretiosius est primo cont
Abbreviated transcription (Latin):
Riplex est candidatio in malo. scilicet uoluptas. uanitas. simultas. Prima: car¬
naliũ. scdã: suꝑborum. t̾cia: ypochritarũ. De pͥma: si apparuerit candor in uul¬
nere: lepra est. ait moyses. De sccla: qui habuerit al buginem in ocło: ñ ministrat
intab̃naculo. De t̾cia: uocat dñs ypochritã sepulchra dealb̾ata.

Expanded text:
im est candidatio in malo, scilicet voluptas, vanitas, simultas; prima carnalium, secunda superborum, tertia hypocritarum. De prima: « Si apparuerit candor in vulnere, lepra est, » ait Moses; de secunda: « Qui habuerit albuginem in oculo, non ministret in tabernaculo; » de tertia: vocat Dominus hypocritas sepulcra dealbata.
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarũ florib: donee aspiret dies. id est usq ad finem scl̃i. Post qͣm enĩ aspi¬
rauerit dies illa. de qua dicit dauid. melior est dies una in atriis tuis suꝑ milia:
iã non erit locus docendi. sed inclinabunt᷑ umbre. id est consumptis tenebris
huiꝰ muncli. fulgebunt iusti sicut soł in regno patͥs eoꝵ. Duo ubera sponse.:
sũt compassio ꝙ congratulatio. ꝑ rima: de malis. sccła: de bonis.
In quatuor com

Expanded text:
Scripturarum floribus, donec aspiret dies, id est usque ad finem saeculi. Postquam enim aspiScripturarum floribus, donec aspiret dies, id est usque ad finem saeculi. Postquam enim aspiravit dies illa de quo dicit David: « Melior est dies una atriis tuis supra mille. » Jam non erit locus docendi, sed inclinabuntur umbrae; id est, consumptis tenebris hujus mundi, « fulgebunt justi sicut sol in regno Patris eorum. » Duo ubera sponsae sunt: Compassio et congratulatio. Prima de malis, secunda de bonis. In quatuor com
Abbreviated transcription (Latin):
qm nubes nr̃e ignorantie ahuc occultã tenet. qͣmuis in xp̃o iam manifestet᷑.
Inde scriptũ est. Post qͣm consummatũ est tab̃nacłm nubes oꝑuit illud. & głia
sione. Nubes oꝑuit illud: in sepulchri absconsione. implecũ est gla in resurrectione.¬
oculoꝵ nomine & dentiũ. & colli designati sũt: nũc uberũ uocabulo expͥmunt᷑.
Qͥ recte dicti sunt oculi: qͥa occulta sacramentoꝵ ꝑspiciutitt. Dentes: qͥa imp¬
bos corripiendo mortificant. & in corpus eccl̃ie masticatos tͣhiciunt. Qollũ: qͥa
eccł̃ie qͣsi uitalem flatum. et̾na gaudia p̾dicandoministrant. Ybera apte di¬
cunt᷑: qͥa paruulis adħuc in xp̃o. lac uerbi salutaris infundũt. Sicut hin nuli
capree sunt: qͥa minidis cordis sui oculis. que agenda sũt & que iutanda sũt
disceruũt. Huintili: pedum ꝑuititate. & ocloꝵ acumine plurimũ ualent.
nelli: qͥa in una fide. una matre eccłia geniti. Pascunt᷑ ut̾ liłia: id est puris

Expanded text:
festetur. Inde scriptum est: « Postquam consummatum est tabernaculum, nubes aperuit illud, et gloria sione nubes operuit in sepulcri observatione, impletum est gratia in resurrectione.nomine et dentium et colli designati sunt, nunc uberum vocabulo exprimuntur. Qui recte dicti sunt oculi, quia occulta sacramentorum perspiciunt; dentes, quia improbos corripiendo mortificant, et in corpus Ecclesiae masticatos trajiciunt; collum, quia Ecclesiae, quasi vitalem flatum, aeterna gaudia praedicando, ministrant. Ubera apte dicuntur, quia parvulis adhuc in Christo lac verbi salutaris infundunt. Sicut hinnuli capreae sunt, quia mundis cordis sui oculis quae agenda sunt, et quia vitanda sunt discernunt. Hinnuli pedum pernicitate et oculorum acumine plurimum valent. . Bene gemelli, quia in una fide, una matre Ecclesiae geniti. Pascuntur inter lilia, id est paris
Abbreviated transcription (Latin):
culũ uicdit. obeatũ senem. qͥ salutẽ uicl̃it. lum̃ portauit. glam agnouit. Salutem: om̃ium
qͦs p̾destinauit. lumengentiũ qͦs fide ssluminauit. gliam isrl̃itarũ. de qͥb carnem as¬
sumpsit. Unde ipse ait. Nũc cdimittis dñe seruũ tuũ in pace. De pͥmo: qͥa uidert̃ ocłi mei
salutare tuñ. De scd̃o: lum̃ ad reuelationẽ gentiũ. De t̾cio: & gliam plebis tue ilrł̃.¬
iucderũt oculi mei salutare tuũ. An nͣ portabat lum̃. de qͦ dictũ est: Senex puerũ por-¬
tabat. puer autẽ senẽ regebat. Lumen gͦ erat qͣndo senẽ regebat. Głiam isrł̃ agnouit:
uode dictũ est. Symeon in manib infirinitatẽ accepit. sed maiestatẽ¬

Expanded text:
culum vidit O beatum senem, qui salutem vidit, lumen portavit, gloriam agnovit, salutem omnium culum vidit O beatum senem, qui salutem vidit, lumen portavit, gloriam agnovit, salutem omnium quos praedestinavit, lumen gentium quas fide illuminavit, gloriam Israelitarum de quibus carnem assumpsit. Unde ipse ait: « Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace. » De primo: « Quia viderunt oculi mei Salutare tuum. » De secundo: viderunt oculi mei Salutare tuum. » Annon portabat lumen de quo dictum est: « Senex puerum portabat, puer autem senem regebat. » Lumen ergo erat quando senex regebat; gloriam Israel cognovit. Unde dictum est: « Simeon infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
Luit usq ad animã saluatoris. tͣnsiuit ad animã martyris. ꝑtͣnsiuit ad animã uͥgnus.
In pͥmo xp̃c animã iuã impencłit. in sc cl̃o martyr animã suã rependit. in t̾cio maria ani-¬
mã suam suspendit. Impendit passione. rependit passionis recompensationẽ. suspendit
ab om̃i consolatione. Yide: qͦmͦ uidit iħ̃m flagellatũ. sputis illitum. clauis confixũ. lancea
ꝑforatũ. sic inclinato capite emisit sp̃m. Uide repentlentẽ. Qͥ d retͥbuam dño. ꝓ om̃ib qͦ
retͥbuit mͥꝰ Qalicem salutaris accipiam. Ynde. Stepħanꝰ mortẽ qͥm saluator ꝓ om̃ib c̃ig¬
natus est pati. hanc ipse pͥmꝰ redl̃idit saluatori. Suspendens maria: pot̾at d̃icere.
Ouos om̃s qͥ fnsitis ꝑ uiam. attendite & uidete si est cdolor sic̃ dolor meus. Est. Nigra sum
ie rauit me sol. Seqͥtur. desideratũ spectacł̃m. qͦd accepit symeon. O beatã iuduã que specda¬

Expanded text:
nsivit ad animam matris, pertransivit ad animam Virginis. In primo Christus suam impendit, in secundo martyr animam suam rependit, in tertio Maria animam suam suspendit. Impendit passione, rependit passionis recompensatione, suspendit ab omni consolatione. Vide quomodo vidit Jesum flagellatum, sputis illitum, clavis confixum, lancea perforatretribuit mihi? Calicem salutaris accipiam. » Unde Stephanus mortem quam Salvator pro omnibus dignatus est pati, hanc ipse prius reddidit Salvatori. Suspendens Maria poterat dicere: « O vos omnes qui transitis per viam, attendite et videte, si est dolor similis dolori meo. » justitiae. Sequitur desideratum spectaculum quod accepit Simeon. O beatam viduam, quae specta
Abbreviated transcription (Latin):
unt unguenta p̾ciosa. sunt p̾ciosiora. sũt p̃ciosissima. ꝑrima ad sanitatẽ. sccl̃a
ad mitigationẽ. t̾cia ad confortationẽ. Ad sanitatẽ doloris. admitigationẽ lango¬
ris. ad confortationẽ stuporis. Doloris corporis. langoris uiscerũ stuporis capitis:
qͣndo turbatũ est cerebrũ. Paciamꝰ gͣ qͤmndã int̾iorem hominẽ. eui ista assignent. ha-¬
beatq corpus congeriem uͥtutum tanqͣm menbroꝵ. uiscera affectionũ. caput inten¬
tionũ. Sicut enĩ est unũ corpus ex multis peccatis. unde paulus. ut destruatur corpꝰ
peccati. sic e diuerso ex multis uͥtutib. Item ysaias de his uiscerib. U euter meus¬
meus ad moab quasi cythara sonabit. & uiscera mea ad murũ cocti lateris. Etem
de capite intentionũ. Om̃e caput languidũ & om̃e cor merens. Qorpus nimium
dolorem patit᷑ ꝑ temptationẽ. uiscera affectionũ languent ꝑ teporem. caput
intentionis stupet ꝑ errorem.

Expanded text:
unt unguenta pretiosa, sunt pretiosiora, sunt pretiosissima. Prima ad sanitatem, secunda ad mitigationem, tertia ad confortationem. Ad sanitatem doloris, ad mitigationem languoris, ad confortationem stuporis; doloris corporum, languoris viscerum, stuporis capitis, quando turbatum est cerebrum. Faciamus ergo quemdam interiorem hominem, cui ista assignentur, habeatque corpus congeriem virtutum tanquam membrorum, viscera affectionum, caput intentionum. Sic enim est unum corpus ex multis peccatis; unde Paulus: « Ut destruatur corpus peccati, » sic e diverso ex multis virtutibus. Item Isaias de his visceribus: « Venter meus ad Moab quasi cithara sonabit, et viscera mea ad murum cocti lateris. » Item de capite intentionum: « Omne caput languidum et omne cor moerens. » Corpus virtutum dolorem patitur per tentationem, viscera affectionum languent per teporem, caput intentionis stupet per errorem.
Abbreviated transcription (Latin):
te gr̃a facile calcatur. in campo cum difficultate uincit᷑. in monte ne suꝑari ua-¬
leat: ipse ei cotidianus nost̾ defectus uires iugiter sumministrat. Qͥ suꝑflua re¬
cat: seẏr in ualle: conculcat. Qͥ de necessariis aliqͥd minuit: seyr in campo uincit.
Qͥ ad iustentamentũ tantũ nature necessaria tͥbuit: qͣsi seyr inmonte exactori ob
seqͥum reddit. Si legatur sanir: idem iudiciũ designat. Int̾pretat᷑ fetor. uel noctur¬
na auis. qͥa uoluptas carnis: & fetet & occulta uenit. Hermon int̾pretat᷑ anathema
eiꝰ. Quiꝰ eius: Scilicet diaboli. qui pͥmus separatꝰ est adeo. Anathema uͦ anathematis
est: qui separat᷑ ab eo. Notandum qͦd aliisũt mons hermon. alii campus. alii uallis.
Uallis sunt: qui ꝑ fidem adiabolo iam separati sũt. sed adhuc ꝑ uitam carnalẽ in
desideriis iacent. Qampus sut qui mediũ stant tenentes. nͨ ꝑ uoluptatẽ in yma des¬
cendunt. nec ꝑ spũalem conũsationem ad suꝑna erigi possunt. Mons sũt: qͥ ñ solũ

Expanded text:
te gratia facile calcatur, in campo cum difficultate vincitur, in monte ne superari valeat, ipse ei quotidianus noster defectus vires jugiter subministrat. Qui superflua resecat, Seir in valle conculcat. Qui vero de necessariis aliquid minuit, Seir in campo vincit. Qui autem ad sustentamentum tantum naturae necessequium reddit. Si legatur Sanir, idem judicium designat: interpretatur enim fetor vel nocturna avis; quia voluptas carnis et fetida et occulta venit. Hermon interpretatur anathema ejus. Cujus ejus? scilicet diaboli, qui primus separatus est a Deo. Anathema vero anathematis est, qui separatur ab eo. Notandum quod alii sunt mons Hermon, alii campus, alii vallis. Vallis sunt qui per fidem a diabolo jam separati sunt, sed adhuc per vitam carnalem in desideriis jacent; campus sucendunt, nec per spiritualem conversationem ad superna erigi possunt; mons sunt, qui non solum
Abbreviated transcription (Latin):
oculos eorum & indurauit corum corutnonuide¬
ant oculis & intellegant corde & conuertantur &
sanemillos: RΡ̃D. Proph& u hoc predixit quia
ds̃ hoc futurum esse presciuit: Neque enim potest
ad peccutum conpellere ds̃ cui non potestplacere
peccatum: In his ergo non prȩ destinatio diuina in¬
tellegenda est. sed praescientia: Dehoc & in euuan¬
gdio scribitur. propterea non poterant credere quia
Non poterant credere itadicitur sicut & nos sepedici¬
mus aliqua non posse quia nolumus. & defaraone
scribitur. in hoc ipsum excitauite: U tostendam inte
uirtutem meam: Neque enimdixit in hocte feciut
ratum coressedicitur: Qui a lamse ipsi cecitate dignos

Expanded text:
oculos eorum et indurauit eorum cor, ut non uideoculos eorum et indurauit eorum cor, ut non uideant oculis et intellegant corde et conuertantur, et sanem illos. Propheta hoc praedixit, quia deus hoc futurum esse praesciuit. neque enim potest ad peccatum conpellere deus cui non potest placere peccatum. in his ergo non praedestinatio diuina intellegenda est sed praescientia. de hoc in euangelio scribitur: propterea non poterant credere, quia non poterant credere ita dicitur, sicut et nos saepe aliqua dicimur non posse, quia nolumus. et de Pharaone scribitur: in hoc ipsum excitaui te, ut ostendam in te uirtutem meam. neque enim dixit, in hoc te feci, ut ratum cor esse dicitur, quia iam se ipsi hac caecitate dignos
Abbreviated transcription (Latin):
sum eẽ testaturdicens: Hȩc dixit esaias quando
uidit gloriam eus & locutus est deeo: Primum
ergo hic quȩritur quo modo sera fim circadñitro¬
num stantes parit̃ & uola redicantur: Benehoc
sermone mistico propheta de promit quiadõ ad¬
stare idem est quod uolare: Stare ergo & insub¬
apparere: Quoduero serasim alis suis faciem
operire indicantur: Hocidcrco quia neque ho¬
minum quisquam neq ulla creutura diuinȩ
maiestatis lumen contemplari ut est potest: fa¬
ciem ergo & pedes uelant. eo quod nobis & ante
mundum prȩterita & postmundum futuraceleđ :
A lequo que scrasim indicit diuinȩ misteru ulo citat̃
quȩ ido singulis sene sunt : quia eatuntum in mun¬
doquȩ sex diebus sunt facta conspicimus: Quod
dñs ds̃ exercituum unam ostendunt diuinitatem
inmisterio trinitatis : .III. IN G: Quid respon¬
debimus cis quidicunt nobis quid fecerunt iuduci
si crede non potuerunt quia necesse fuit ut sermo
esaiȩ prophȩte inpleretur dicentis Excecuut

Expanded text:
sum esse testatur dicens: haec dixit Esaias, quando uidit gloriam eius, et locutus de eo. primum ergo hic quaeritur, quo modo seraphin circa domini thronum stantes pariter et uolare dicantur. bene hoc sermone mystico propheta depromit, quia deo adstare idem est quod uolare et in subere diuinis. quod uero seraphin alis suis faciem operire indicantur, hoc idcirco, quia neque hominum quisquam neque ulla creatura diuinae maiestatis lumen contemplari, ut est, potest. faciem ergo et pedes uelant, eo quod nobis et ante mundum praeterita et post mundum futura celentur. alae quoque seraphin indicant diuini ministerii uelocitatem; quae ideo singulis senae sunt, quia ea tantum in mundo quae sex diebus sunt facta conspicimus. quod tus, sanctus dominus exercituum, unam ostendunt diuinitatem in mysterio trinitatis. Quid respondemus eis qui dicunt nobis: quid fecerunt Iudaei, si credere non potuerunt? quia necesse fuit, ut sermo Esaiae prophetae impleretur dicentis: excaecauit
Abbreviated transcription (Latin):
nitendo Excecat autem & indurat dñs peccato rem
deserendo & non adiuuando: Sicui autem sensus hic
profundissime questionis minus fecerit: Contremes¬
cat mecum & dicat. iudiciadĩ abyssus multa: Quia
iudiciadñĩ semper iusta sunt sed frequent̃ occulta:¬
IITI INC. Quid est illud quod scribitur sicut
sponso in posuit mihi mitram & sicut sponsamorna¬
uit me ornamento: Quomodo idem sponsus & spon¬
sa. RP̃D Accipiteadcor pustransitum fecit Caput
enim xp̃s est corpus ecclesia: Sed tamenutrumq
eẽ constat inxp̃o notanduuero & tradenda regu¬
la: hȩc quȩ in pro phetis frequent̃ incurrit gene¬
rans igno rantibus obscuritatem: Cum aut decapi
te ad corpus. aut de corpore ad caput. seprophetiȩ

Expanded text:
nt. Excaecat autem et indurat Dominus peccatorem deserendo et non adjuvando. Si cui autem sensus hic profundissimae quaestionis minus fecerit, contremiscat mecum, et dicat: Judicia Domini abyssus multa , quia judicia Dei semper justa sunt, sed frequenter occulta. Int. Quid est illud quod scribitur: Sicut sponso imposuit mihi mitram, et sicut sponsam ornavit me ornamento ? Quomodo idem sponsus et sponsa? Resp. A capite ad corpus transitum fecit: Caput enim Christus est, corpus Ecclesia , sed tamen utrumque esse constat in Christo. Notanda vero et tenenda regula haec, quae in prophetis frequenter incurrit, generans ignorate ad corpus aut de corpore ad caput se propheti
Abbreviated transcription (Latin):
Alu hoccanticum abspũ sc̃o cantariputant. alii
a propheta quiscõ spũ uacuus non erat. Cantat
autem planctu uine suue que est domus is rahel
dilectus autem ihs̃xp̃s est ipsienim dictum est tu
es filius meus dilectus. ipsum & patrudem appel¬
lut quod ex cadem stirpesi progenitus. Haeo
ergo uinea ipsa plantatuest incornu quod est
in sublimitate at que uirtute quidilectus & filius est
olei : quia unctus sit unde & xp̃s uocutur: uel quia
omnimundo tum quam splendidum lumeninluxe¬
rit: in hoc cantico uuam iustitiam appellat & spi¬
nas iniquitatem : II INC In es uȩ usione
cum uidit dñm sedentẽ super solium. qui intellectus
est deco quodait serafimstabat superillud: Sex
ileuni & sexale alteri: Duabus uelabant faciem &
duabus uelabant pedes cius & duab uolabant &
damabant alter ad alterum & dicebant. Sc̃s sc̃s

Expanded text:
Alii hoc canticum a spiritu sancto cantari putant, alii a propheta qui aeque sancto spiritu uacuus non erat. cantat autem in planctum uineae suae, quae est domus Israhel. dilectus autem Iesus Christus est. ipsi enim dictum est: tu es filius meus dilectus, ipsum et patruelem appellat, quod ex eadem sit stirpe progenitus; haec ergo uinea ipsi plantata est in cornu, quod est in sublimitate atque uirtute, qui dilectus et filius est olei, quia unctus sit, unde et Christus uocatur, uel quia omni mundo tamquam splendidum lumen inluxerit. in hoc cantico uuam iustitiam appellat et spinas iniquitatem. In Esaiae uisione cum uidit dominum sedentem super solium, qui intellectus est de eo, quod ait: Seraphin stabant super illud, sex alae uni et sex alae alteri. duabus uelabat faciem eius et duabus uelabat pedes eius et duabus uolabat et clamabat alter ad alterum et dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
quinq: dequibus dicit a postolus quinque uer
bis uellese mnecdesia loqui: Ex odus exitus
uel egres sus. idest populi is rahel: deutero¬
nominum secunda lex in quo est euangelice
legis prefiguratio: Paralipe menon pret̃
ter missesunt : Euangelium bona ad non
diuitiarum custodem. conpositum delingua
persica & greca: Sinodus comitatus uel coe¬
tus : Canon regula: Te ucas. uolumenunde
penta teucus . A pocrifa. recondita uel occul¬
ta. Exapla sex simplicia a pologia excusa¬
tio unde & apologeticus appellatur. Anago¬
gen superior sensus. Tropologia moralis intel¬
legentia. parabola similitudo. Habe sopuscu¬
lum mifili Rr̃me in omnifere scripturarũ
corpus. quasi quoddam intellegentiae semi¬
narum quod in duobus uoluminibus non pa¬
rum ut arbitror instructionis ad edocendũ
te exu rebus uarus necessariis quae congessi:¬

Expanded text:
quinque, unde apostolus quinque uerbis quinque, unde apostolus quinque uerbis ait uelle se in ecclesia loqui. Exodus exitus uel egressus, id est populi Israhel. deuteronomium secunda lex in quo est euangelicae legis praefiguratio. Paralipomenon praetertermissae sunt. euangelium bona adnunti. gazophylacium diuitiarum custodem, conpositum de lingua Persica et Graeca. synodus comitatus uel coetus. canon regula. teuchos uolumen, unde pentateuchus. apocrypha recondita uel occulta. hexapla sexsimplicia. apologia excusatio, unde apologeticus appellatur. anagoge superior sensus. tropologia moralis intellegentia. parabola similitudo. Habes opusculum, mi fili carissime, in omne fere scripturarum corpus quasi quoddam intellegentiae seminarium, quod in duobus uoluminibus non parum, ut arbitror, instructionis ad edocendum te ex rebus uariis necessariisque congessi
Abbreviated transcription (Latin):
predicator. Martrres testes: Ep̃ssuper¬
inspector. ideo proph&a ait speculatorem
tepo suidomuus rł: presbiterisenior: Diaco¬
ra menarius. Clerus sors. eclesia euocatio
uel collectio: Catholica uniuersalis OTTOL
Sinagoga conuentus uel congregatio: & hni¬
cus gentilis: Y pocrita simulator. Eresissec¬
ta. monachus. solitarius. heremus desertus.
Par rochia adiacens domus idest dĩ: Dioce¬
sis gubernatio & hoc non secundum ꝓropri¬
&atem aut potestatem uerbi sed secundumeffe¬
tum. laicus popularis. ATΟΤΟΥ AΛOΜ
Raticuminus instructus siue audiens Neo fitꝰ
no uella plantatio. baptisterium tincorium
crisma unctio: eukaristabonagratia: olo¬
caustum totum conbostum: Hocideo qui am¬
tegra ostia igni tradita consumebatur : Sim¬
bolus conlatio aut pactum uel conplacitum
quod sit homini cumdõ: Hymnus carmen in
laudem dĩ : antifona uox reci proca pentate¬
ucus quinque uolumina idest mov silibri

Expanded text:
praedictor. martyres testes. episcopus superpraedictor. martyres testes. episcopus superinspector, et ideo propheta ait: speculatorem te posui domus Israhel. presbyter senior. diacominister. Clerus, sors. Ecclesia, nocatio vel collectio. Catholica, universalis, ἀπὸ synagoga conuentus uel congregatio. ethnicus gentilis. hypocrita simulator. heresis secta. monachus solitarius. heremus desertum. paroecia adiacens domus, id est dei. dioecesis gubernatio, et hoc non secundum proprietatem aut potestatem uerbi sed secundum effectum. laicus popularis ΑΠΟ ΤΟΥ ΛΑΟΥ. catechumenus instructus siue audiens. neophytus nouella plantatio. baptisterium tinctorium. chrisma unctio. eucharistia gratia. holocaustum totum conbustum, hoc ideo, quia integra hostia igni tradita consumebatur. symbolus conlatio aut pactum uel conplacitum quod sit homini cum deo. hymnus carmen in laudem dei. antiphona uox reciproca. Pentateuchus quinque uolumina, id est Mosi libri