comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ferrent morti. Nũc gͦ euacuati
sumꝰ a lege mortis in qͣ detinebam᷑.
ita ut seruiamꝰ in nouitate sp̃s ⁊
nõ in uetustate hitere. Iactabas te:
clamabas ⁊ dicebas : audi. lege.
uide. Ista dixeras. ⁊ iã uerso tergo
ire cupiebas. Expecta: audiui te:
audi me. Immo nec ego te. nec tu
inqͥt Lex peccatũ ẽ: Hoc dicebas.
lex ƿeccatũ ẽ. Hoc nẽpe dicebas.
Ecce audisti qͦd dicebas. Audi qͥd
dicas. Legẽ dei peccatũ ẽẽ dicebas.
qͣndo eã cecus ⁊ imꝓuidus rep̃hen¬
debas. Errasti. Uidit paulus errorẽ
tuũ. qͦd dicebas ipse dixit. Qͥd gͦ
alcemꝰ: Lex peccatũ ẽ : uod dice¬
bas hoc dicimꝰ. Lex peccatũ ẽ : Ab¬
si. Si apłi sequebaris auctoritatẽ.
appende uerbũ.⁊ cape inde cõsiliũ.
Audi. Lex peccatũ ẽ:. Absit. Audi.
absit. Si apłm sequeris: si eiꝰ aucto¬
ritatẽ plurimi pendis : audi absit:
⁊ qͦd sentiebas a te absit. Quid gͦ di¬
cimꝰ: Quid dicimꝰ : Quia dixi passi¬
ones peccatoꝵ que ꝑ legẽ sũt oꝑa¬

Expanded text:
i sumus a Lege mortis, in qua detinebamur, ita ut serviamus in novitate spiritus, et non in vetustate litterae. Jactabas te, clamabas, dicebas, Audi, lege, vide: ista dixeras, et jam verso tergo ire cupiebas. Exspecta, audivi te, audi me: imo nec ego te, nec tu inquit? Lex peccatum est? Hoc dicebas, Lex peccatum est, hoc nempe dicebas. Ecce audisti quod dicebas, audi quod dicas. Legem Dei peccatum esse dicebas, quando eam caecus et improvidus reprehendebas. Errasti: vidit Paulus errorem tuum. Quod dicebas, ipse dixit. Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Quod dicebas, hoc dicimus? Lex peccatum est? Absit. Si Apostoli sequebaris auctoritatem, appende verbum, et cape inde consilium. Audi, Lex peccatum est? Absit. Audi, Absit. Si Apostolum sequeris, si ejus auctoritatem plurimi pendis, audi, Absit: et quod sentiebas, a te absit. Quid ergo dicemus? Quid dicemus? quia dixi, Passiones peccatorum quae per Legem sunt, opera
Abbreviated transcription (Latin):
test gͦ impleat fr̃s. Hoc dixiͥ le uet
qͥsq corsuũ quomͦ illud uidet idoneũ.
⁊ capiat qͦd dicit᷑. Sed forte hoc dice¬
tis: qͥa ego uobis sũ p̃sentior quã ds̃.
Absit. Multo enĩ est ille p̃sentior.
Nã ego oculis uris appareo: ille con¬
cientiis urĩs pͥsidet. Ad me aures
ad illũ corꝰ ut utrũq impleatis.
Ecce ocłos urõs ⁊ sensus istos corpors
leuatis ad nos. Nec ad nos. nõ eñ
nos de illis montibꝰ sumꝰ sed ad
ipsũ eugłium:. ad ipsũ eugłistam
Cor aut̃ implendũ ad dñm E unis¬
quisq sic leuet: ut uideat qͥd leuet
⁊ qͦ leuet. Quid dixi: qͥd leuet.⁊ qͥ
leuet ÷ Quale cor leuet uideat. ͥ
ad dñm leuat : ne sarcina uolup¬
tatis carnalis p̃grauatũ: ante ci¬
dat quã fuerit subleuatũ. Sed ii¬
det se qͥsq gestare onꝰ carnis: det
oꝑã ꝑ continentiã. ut purget qͦd
leuet ad dnm̃. Beati enĩ mundi
cordes: qm̃ iysi dm̃ uidebũt. Nã

Expanded text:
test ergo, impleat. Fratres, hoc dixi: levet test ergo, impleat. Fratres, hoc dixi: levet quisque cor suum quomodo illud videt idoneum, et capiat quod dicitur. Sed forte hoc dicetis, quia ego vobis sum praesentior quam Deus. Absit. Multo est ille praesentior: nam ego oculis vestris appareo, ille conscientiis vestris praesidet. Ad me aures, ad illum cor, ut utrumque impleatis. Ecce oculos vestros et sensus istos corporis levatis ad nos; nec ad nos, non enim nos de illis montibus, sed ad ipsum Evangelium, ad ipsum Evangelistam: cor autem implendum ad Dominum. Et unusquisque sic levet, ut videat quid levet, et quo levet. Quid dixi, Quid levet, et quo levet? Quale cor levet, videat; quia ad Dominum levat: ne sarcina voluptatis carnalis praegravatum, ante cadat, quam fuerit sublevatum. Sed videt se quisque gestare onus carnis? det operam per continentiam, ut purget quod levet ad Deum. Beati enim mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt
Abbreviated transcription (Latin):
apud deũ. ⁊ ds̃ erat uerbũ ⁊ cet̃a
que lecta sũt: intelligatis uos leuas¬
se ocłos ad montes. Nisi enĩ mon¬
tes ista dicerent: unde omnino co¬
gitaretis nõ inueniretis. Ergo ex
montibꝰ uenit uobis auxiliũ: ut
hec uel audiretis. Sed qͥa nondũ
potestis intelligere quod audistisꝰ. In¬
uocate auxiliũ a dnõ qͥ fecit celũ ⁊ ter¬
rã. Quia montes sic potuer̃ loqui. ut
nõ possent ipsi illuminare: qͥa ⁊ ipsi
illuminati sũt audiendo. Inde uero
qͥ hec dixit accepit ioħes ille frs. qͥ
discũbebat suꝑ pectus dnĩ:⁊ de pec¬
Sed ꝓpinauit uerba. Intellectũ aũt
inde debes caꝑe. unde ⁊ ipse biberat
qͥ tibi ꝓpinauit: ut leues ocłos ad
ut inde tanquã calicẽ id ẽ uerbũ
ꝓpinatũ acciperes ⁊ tam̃ qͥa auxi¬
liũ tuũ a dnõ qͥ fecit celũ ⁊ terrã.
inde impleres pectꝰ unde impleuit
ille.⁊ unde dixisti. Auxiliũ meum
a dnõ. qͥ fecit celũ ⁊ terrã. Qui po¬

Expanded text:
apud Deum, et Deus erat Verbum, et caetera apud Deum, et Deus erat Verbum, et caetera quae lecta sunt, intelligatis vos levasse oculos ad montes. Nisi enim montes ista dicerent, unde omnino cogitaretis, non inveniretis. Ergo ex montibus venit vobis auxilium, ut haec vel audiretis: sed nondum potestis intelligere quod audistis. Invocate auxilium a Domino, qui fecit coelum et terram: quia montes sic potuerunt loqui, ut non possint ipsi illuminare; quia et ipsi illuminati sunt audiendo. Inde qui haec dixit, accepit Joannes ille, fratres, qui discumbebat super pectus Domini , et de pecSed propinavit verba; intellectum autem inde debes capere, unde et ipse biberat qui tibi propinavit: ut leves oculos ad ut inde tanquam calicem, id est, verbum propinatum acciperes; et tamen quia auxilium tuum a Domino, qui fecit coelum et terram, inde impleres pectus, unde implevit ille: unde dixisti, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram: qui po
Abbreviated transcription (Latin):
trent. Ergo unde ⁊ montes accipiunt:
ibi spes nrã ponenda ẽ. Qcłos nr̃os
cũ leuamꝰ ad scripturas. qͥa ꝑ homi¬
nes ministrate sũt scripture: le¬
uamꝰ ocłos nr̃os ad montes. unde
auxiliũ ueniat nobis. Sed tam̃
qͥa ipsi homines qui scripser̃ scrip¬
turas nõ de se lucebãt. sed ille erat
lum̃ uerũ qui illuminat omnẽ
hominẽ uenientẽ in hunc mundũ:¬
⁊ mons erat iste iohes baptista qͥ
dix̃. nõ sũ ego xp̃s : ne qͥsquã in
montẽ spẽ ponens caderet ab illo
qͥ montes illustrat: et ipse cõfessus
ait. qm̃ de plenitudine eiꝰ om̃s ac-¬
cepimꝰ ÷ ita debes dicere leuaui ocłos
meos in montes unde ueniet auxi¬
liũ mͥ. ne auxiliũ qͦd tibi uenit
montibꝰ imputes: sed sequaris et
dicas. Auxiliũ meũ a dnõ: qͥ fec̃
celũ ⁊ t̾ram. Ergo fr̃s ad hoc ista
monuerim: ut qͣndo erexistis cor
ad scripturas. cũ sonaret eugłium :
in pͥncipio erat uerbũ.⁊ uerbũ erat

Expanded text:
trent: ergo unde et montes accipiunt, trent: ergo unde et montes accipiunt, ibi spes nostra ponenda est. Oculos nostros cum levamus ad Scripturas, quia per homines ministratae sunt Scripturae, levamus oculos nostros ad montes, unde auxilium veniet nobis: sed tamen quia ipsi homines erant qui scripserunt Scripturas, non de se lucebant; sed ille erat lumen verum , qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Mons erat et ille Joannes Baptista, qui dmonte spem ponens, caderet ab illo qui montes illustrat. Et ipse confessus, ait: Quoniam de plenitudine ejus omnes accepimus. ita debes dicere: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Ne auxilium quod tibi venit, montibus imputes, sed sequaris et dicas: Auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram. Ergo, fratres, ad hoc ista monuerim, ut quando erexistis cor ad Scripturas, cum sonaret Evangelium: In principio erat Verbum, et Verbum erat
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipio erat uerbũ ⁊⁊ uerbũ erat
apud deũ.⁊ ds̃ erat uerbũ: nsi
trãscendisset oĩa que sũt facta per
altus. quã sc̃s int̾ illos montes qͥ
susceper̃ pacẽ ppło dei. ut possent
Forte de ipsis montibꝰ ẽ iohes: de qͥbꝰ
paulo ante cantauimꝰ. Leuaui ocdos
meos in montes: unde ueniet au¬
xiliũ mͥ. Ergo fr̃s mei si uultis in¬
telligere. leuate ocłos in istũ mon
tẽ: id ẽ erigite uos ad eugłistã.: eri¬
gite uos ad eiꝰ sensũ. Sed qͥa montes
isti pacẽ suscipiũt. nõ potest autẽ
m pace ẽẽ qͥ spẽ ponit in homine:
nolite sic erigere ocłos in montẽ:
ut putetis in homine spẽ urãm ẽẽ
collocandã. ꝓ sic dicite. leuaui ocłos
meos ad montes unde ueniet auxihũ
mͥ: ut statĩ subiungatis. Auxilium
meũ a dnõ: qͥ fec̾ celũ ⁊ terrã. Ergo
leuemiꝰ ocłos in montes: unde ueniat
auxiliũ nobis. Etam̃ nõ ipsi mon¬
tes sũt: in qͥbꝰ spes nrã ponenda est.
Accipiũt enĩ montes qͦd nobis minis¬

Expanded text:
rbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; nisi transcendisset omnia quae sunt facta per altus inter illos montes qui susceperunt pacem populo Dei, ut colles forte de ipsis montibus est Joannes, de quibus paulo ante cantavimus, Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Ergo, fratres mei, si vultis intelligeretem, id est, erigite vos ad evangelistam, erigite vos ad ejus sensum. Sed quia montes isti pacem suscipiunt, non potest autem esse in pace qui spem ponit in homine; nolite sic erigere oculos in montem, ut putetis in homine spem vestram esse collocandam, et sic dicite: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi: ut statim subjungatis: Auxilium meum a Domino qui fecit coelum et terram. Ergo levemus oculos in montes, unde veniet auxilium nobis: et tamen non ipsi montes sunt, in quibus spes nostra ponenda est; accipiunt enim montes quod nobis minis
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ: ⁊ uerbũ erat apud deũ:
⁊ ds̃ erat uerbũ. Ergo illa uita lux
ẽ hominũ. Sed forte adhuc stulta
corda caꝑe istã lucẽ nõ possũt: qͥa
peccatis suis aggrauant᷑ ut eã iude¬
re nõ possit̃. Nõ ideo cogitent qͣsi
absentẽ ẽẽ lucẽ: qͥa eã uidere non
possũt. Ipsi enĩ ꝓpt̾ peccata tenebre

Expanded text:
Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Ergo, illa vita lux est hominum. 19. Sed forte stulta corda adhuc capere istam lucem non possunt, quia peccatis suis aggravantur, ut eam videre non possint. Non ideo cogitent quasi absentem esse lucem, quia eam videre non possunt: ipsi enim propter peccata tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
Uidete si quo mͦ potestis. Magna enĩ
res dicta ẽ. Et si nõ a me magno.
aut nõ ꝑ me magnũ: tam̃ a mas¬
no. Non enĩ a me paruulo dicta
sũt hec. Sed ille nõ est paruulus
ad quẽ respicio ut dicã. Capiat qͥ
ut potest: in quantũ potest. Et
nõ potest: nutriat cor ut possit.
Unde nutriat: De lacte nutriat.
ut ad ci bũ ꝑueniat. A xp̃o ꝑ car¬
nẽ nato nõ recedat: donec ꝑuem¬
natũ uerbũ. deũ apud deũ. ꝑ qͦd
facta sũt omĩa: qͥa illa uita ẽ. que
in illo ẽ lux hominũ. Hoc enĩ sert
R uita erat lux hominũ. Et ex ipsa
uita homines illuminant᷑. Pecora
nõ illuminant᷑. quia pecora nõ ha¬
bent rationales m̃tes que possint
uidere sapientiã. Homo aut̃ facͥ
ad imaginẽ dei. habet rationalẽ
m̃tem: ꝑ quã possit ꝑcipere sap¬
entiã. Ergo illa uita per quã fa¬
ta sũt omĩa. ipsa uita lux ẽ. Et

Expanded text:
Videte, si quo modo potestis; magna enim Videte, si quo modo potestis; magna enim res dicta est: et si non a me magno, aut non per me magnum, tamen a magno. Non enim a me parvulo dicta sunt haec: sed ille non est parvulus ad quem respicio, ut dicam. Capiat quisque ut potest, in quantum potest: et qui non potest, nutriat cor, ut possit. Unde nutriat? De lacte nutriat, ut ad cibum perveniat. A Christo per carnem nato non recedat, donec pervennatum, Verbum Deum apud Deum, per quod facta sunt omnia: quia illa vita est, quae in illo est lux hominum. 18. Hoc enim sequitur, Et vita erat lux hominum; et ex ipsa vita homines illuminantur. Pecora non illuminantur, quia pecora non habent rationales mentes quae possint videre sapientiam. Homo autem factus est ad imaginem Dei, habet rationalem mentem per quam possit percipere sapientiam. Ergo illa vita per quam facta sunt omnia, ipsa vi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ non ẽ uita. Est aut̃ in ipsa sapien¬
tia spiritalit᷑ ratio quedã. qua t̃ra
facta ẽ. Hec uita ẽ. Quomͦ possũ di¬
cã caritati ur̃e. Faber facit arcam:
sed pͥmo in arte habet arcã. Si enĩ
arcã in arte nõ haberet : unde illã
fabricando ꝓferret : Sed archa sic¬
est in arte: ut nõ ipsa area sit que ui¬
det᷑ oculis. In arte inuisibiliter est:
in oꝑe uisibilit̾ erit. Ecce facta ẽ in
oꝑe. Nunqͥd destitit esse in arte :
Et illa in oꝑe facta ẽ: ⁊ illa manet que
in arte ẽ Nam potest illa area pu¬
trescere:⁊ iterũ ex illa que in arte
ẽ alia fabricari. Attendite gͦ arcã in
sũt omnia. scdm artẽ continet oĩa.
ante quã fabricet omĩa. hic que
fiunt ꝑ ipsã artẽ. nõ continuo uita
ta ẽ. Terrã uides: est in arte terra.
Celũ uides. est in arte celũ. Solẽ et
lunã uides: sũt ⁊ ista in arte. Sed
foris corpora sũt: in arte uita sunt.

Expanded text:
est, non est vita: est autem in ipsa Sapienest, non est vita: est autem in ipsa Sapientia spiritualiter ratio quaedam qua terra facta est; haec vita est. 17. Quomodo possum, dicam Charitati vestrae. Faber facit arcam. Primo in arte habet arcam: si enim in arte arcam non haberet, unde illam fabricando proferret? Sed arcest in arte, ut non ipsa arca sit, quae uidetur oculis. In arte inuisibiliter est, in opere uisibiliter erit. --- Ecce facta est in opere: numquid destitit esse in arte? Et illa in opere facta est et illa manet, quae in arte est. Nam potest illa arca putrescere et iterum ex illa, quae in arte est, alia fabricari. Attendite ergo arcam sunt omnia secundum artem, continet omnia, antequam fabricet omnia hinc, quae sunt per ipsam artem, non continuo uita illo. Terram uides; est in arte terra. Caelum, uides; est in arte caelum. Solem et lunam uides; sunt et ista in arte, sed foris corpore sunt, in arte uita sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in illo uita est. Ergo totũ uita ẽ:.
si sic ꝓnunciauerimꝰ. Quid enĩ non
in illo factũ est: Ipse enĩ est sapien
ita in illo facta sũt. Si gͦ omĩa in
est . gͦ ⁊ t̾ra uita ẽ ergo ⁊ lignum
uita est. Hicimꝰ quidẽ lignũ uita:
de accipimꝰ uitã. Ergo ⁊ lapis uita
ẽ Inhonestũ est sic intelligere : ne
rursus nobis subrepat eadẽ sordi¬
dissima secta manicheoꝵ: ⁊ dicat
qͥa habet uitã lapis ⁊ animã ha¬
bet paries.⁊ resticula habet ani¬
mã. ⁊ lana. ⁊ uestis. Solent enĩ de¬
lirantes hec dicere. Et cũ rep̃ssi fu¬
erint ⁊ repulsi. quasi de scriptu¬
ris ꝓfer̃ dicentes. Et qͥd dictũ est.
qͦd factũ ẽ in illo uita ẽ : Si enĩ oĩa
in ipso facta sũt: omĩa uita sunt.
Non te indiicãt. Pniincra sie. Quod
factũ est: hic subdistingue: ⁊ deinde
infer: in illo uita ẽ. Quid ẽ hoc ͤ. Fac¬
ta ẽ terra: sed ipsa terra que facta

Expanded text:
est in illo, vita est: ergo totum vita est, est in illo, vita est: ergo totum vita est, si sic pronuntiaverimus. Quid enim non in illo factum est? Ipse est enim Sapientita in illo facta sunt. Si ergo omnia in iest; ergo et terra vita est, ergo et lignum vita est. Dicimus quidem lignum vitam, de accepimus vitam. Ergo et lapis vita est. Inhonestum est sic intelligere, ne rursum nobis subrepat eadem sordidissima secta Manichaeorum, et dicat quia habet vitam lapis, et habet animam paries, et resticula habet animam, et lana et vestis. Solent enim delirantes dicere, et cum repressi fuerint et repulsi, quasi de Scripturis proferunt dicentes: Utquid dictum est, Quod factum est in illo, vita est? Si enim omnia in ipso facta sunt, omnia vita sunt. Non te abducant: pronuntia sic, Quod factum est; hic subdistingue, et deinde infer, in illo vita est. Quid est hoc? Facta est terra, sed ipsa terra quae facta
Abbreviated transcription (Latin):
ci. Intelligite qͥa ds̃ fec̃ omĩa.⁊ in
suis gradibꝰ collocauit. Quare aũt
patim᷑ multa mala a creatura quã
fec̃ ds̃: Quia offendimꝰ deũ. Nũqͥd
hec angłi patiunt᷑ : Fortassis ⁊ nos
in uita illa ista nõ timebimꝰ. Ne pena
tua peccatũ tuũ accusa. nõ uidicem.
nos torqueret. Ut cũ suꝑbus fuerit
homo ⁊ se ractauerit aduersus deũ:
⁊ cũ sit mortalis. mortalẽ terruerit:
et cũ sit homo. ꝓrimũ hominẽ nõ
agnouerit: cũ se erexerit. pulicibus
subdat᷑. Quid ẽ qͦd te inflas humana
suꝑbia᷑: Homo tibi dixit conuiciũ:
⁊ tu tumuisti.⁊ iratꝰ es: Pulicibꝰ re¬
siste ut dormias. Cognosce qui sis.
domandã creata ista que molesta
nobis essent: ppłm pharaonis suꝑbũ
potuit ds̃ domare de ursis : de leo¬
nb. de serpentibꝰ. Quscas ⁊ ranas
illis inmisit: ut rebꝰ uilissimis su¬
sũt omĩa : Quod factũ est. in illo ui¬
ta est. Potest enĩ sic dici. Quod factũ

Expanded text:
ci; intelligite quia Deus fecit omnia, et in ci; intelligite quia Deus fecit omnia, et in suis gradibus collocavit. Quare autem patimur multa mala a creatura quam fecit Deus? Quia offendimus Deum? Numquid haec Angeli patiuntur? Fortassis et nos in vita ista illa non timeremus. De poena tua peccatum tuum accusa, non judicem. nos torqueret: ut cum superbus fuerit homo, et se jactaverit adversus Deum; et, cum sit mortalis, mortalem terruerit; et, cum sit homo, proximum hominem non agnoverit; cum se erexerit, pulicibus subdatur. Quid est quod te inflas humana superbia? Homo tibi dixit convicium, et timuisti, et iratus es; pulicibus resiste ut dormias: cognosce qui sis. domandam creata ista, quae molesta nobis essent: populum Pharaonis superbum potuit Deus domare de ursis, de leonibus, de serpentibus; muscas et ranas illis immisit , ut rebus vilissimis susunt omnia? Quod factum est, in illo vita est. Potest enim sic dici, Quod factum
Abbreviated transcription (Latin):
illũ manicheus tedio affectũ. Et cũ
diceret se nõ posse pati muscas et
fecit has: Et qͥa tedio affectꝰ erat et
oderat illas: nõ ausus ẽ dicere. ds̃
illas fecit. Erat aut̃ catholicus Ile
statim subiecit. Si ds̃ illas nõ fecit
qͥs illas fecit: plane ait ille: ego er¬
do qͥa diabolus fecit muscas. Et ill
statim. Si muscã drabolus fec̃. sicit
te uideo confiteri qͥa prudent᷑ intel¬
ligis : apẽ qͥs fecit. que paulo ampli
ad locustã. A locusta duxit ad laces¬
tã. A lacerta ad auẽ. Ab. aue dips
ad peciis. Inde ad bouẽ Inde ad el¬
fantũ. Postremo ad hominẽ.Ei
suasit homini. qͥa nõ a deo factus ẽ
homo. Ita ille miser cũ tediũ passus
est a muscis: musca factus ẽ quem
aiabolus possideret. Behelzebub qͥp¬
pe interp̃tari dicit᷑ pͥnceps muscaꝵ.
De qͥbus scriptũ est. Musce moriture
exterminant oleũ suauitatis. Quid
res cordis urĩ aduersus dolos inimi-¬

Expanded text:
illum Manichaeus taedio affectum; et cum illum Manichaeus taedio affectum; et cum diceret se non posse pati muscas et fecit has? Et quia taedio affectus erat, et oderat illas, non ausus est dicere, Deus illas fecit: erat autem catholicus. Ille statim subjecit: Si Deus illas non fecit, quis illas fecit? Plane, ait ille, ego credo quia diabolus fecit muscas. Et ille statim: Si muscam diabolus fecit, sicut te video confiteri, quia prudenter intelligis, apem quis fecit, quae paulo amplioad locustam, a locusta ad lacertum, a lacerto ad avem, ab ave duxit ad pecus, inde ad bovem, inde ad elephantem, postremo ad hominem; et persuasit homini quia non a Deo factus est homo. Ita ille miser cum taedium passus est ad muscas, musca factus est, quem diabolus possideret. Beelzebub quippe interpretari dicitur princeps muscarum: de quibus scriptum est, Muscae moriturae exterminant oleum suavitatis . 15. res cordis vestri adversus dolos inimi
Abbreviated transcription (Latin):
uermis. Ecce qͥd fieri uoluit ꝓpter
te illud quod in pͥncipio erat uer-¬
bũ: ⁊ uerbũ erat apud deũ:⁊ ds̃
erat uerbũ. Euare hoc factũ ẽ ꝓpt̃
te: It suggeres qͥ manducare nõ
poteras. Omnino gͦ fr̃s sic accipite.:
omiã ꝑ ipsũ facta sũt:i sine ipso
factũ est nichil. Uniuersa enĩ cre¬
atura ꝑ ipsũ facta ẽ:. maior. mi¬
norͥ per ipsũ facta sũt suꝑa in¬
feraͥ spiritalis: corporalis: ꝑ ipsũ
facta sũt. Nulla forma:ͥ nulla cõ¬
pages  nulla concordia partum:
nulla qualiscũq substantra que p¬
test habere pondus. numerũ. men
m̃sura ⁊ numero ⁊ pondere disposu¬
isti. Nemo gͦ uos fallat. qͣndo forte
tediũ patimini a muscis. Uenĩ alia
derisi sũt a diabolo: ⁊ ad muscas ca¬
ti sũt. Solent enĩ aucupes ponere
in muscipula muscas: ut esurients
aues decipiant. Sic ⁊ isti ad muscal
a diabolo decepti sũt. Nam nescio
qͥs tediũ patiebat᷑ a muscis: inuent

Expanded text:
vermis. Ecce quid fieri voluit propter vermis. Ecce quid fieri voluit propter te, illud quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quare hoc factum est propter te? Ut sugeres, qui manducare non poteras. Omnino ergo, fratres, sic accipite, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Universa enim creatura per ipsum facta est, major, minor: per ipsum facta sunt supera, infera; spiritualis, corporalis, per ipsum facta sunt. Nulla enim forma, nulla copages, nulla concordia partium, nulla qualiscunque substantia, quae potest habere pondus, numerum, mensmensura, in numero et pondere disposu. Nemo ergo vos fallat, quando forte taedium patimini ad muscas. Etenim aliqui derisi sunt a diabolo, et ad muscas capti sunt. Solent enim aucupes ponere in muscipula muscas, ut esurientes aves decipiant: sic et isti ad muscas a diabolo decepti sunt. Nam nescio quis taedium patiebatur ad muscas: invenit
Abbreviated transcription (Latin):
turis.omĩa omino que fixa sũt¬
in celo:que fulgent desuꝑ : que
uolitant sub celo:⁊ que mouent᷑.
unuersa natura rerũ: omĩs omino
creatura  dicã plamꝰ. dicã fr̃s ut
intelligatis. ab angło usq ad uer¬
miculũ. Quid p̃clariꝰ angło in cr̃e¬
aturis: Quid extremiꝰ uermieulo
in creaturis: Per quẽ factꝰ est angłs:
ꝑ ipsũ factus est ⁊ uermiculus. Sed
angłs dignꝰ celo: uermiculus dignꝰ¬
t̃ra. Qui creauit: ipse disposuit. Si
poneret uerniiculũ in celo: rep̾hen¬
deres. S̾i uellet angłos nasci de pu¬
trescentibꝰ carmbꝰ: rep̃henderes. Et
tam̃ ꝓpe hoc fac̃ ds̃:⁊ nõ est rep̃hen¬
dendus. Nã om̃s homines de car-¬
ne nascentes. qͥd sũt nisi uermesͤ
E de uerinibꝰ angłos facit. Sic enĩ
ipse dñs dic̃. Ego aũt sũ uermis
⁊ nõ homo. Quis dubitat hoc dicere.
qͦd seriptũ est ⁊ in iob: Quantoma
do: ⁊ postea. filius hominis uermis.
Quia uermis de putredine nascit᷑.
ideo homo putredo.: ⁊ filiꝰ hominis

Expanded text:
turis, omnia omnino quae fixa in coelo sunt, quae fulgent desuper, quae volitant sub coelo, et quae moventur in universa natura rerum, omnis omnino creatura: dicam planius, dicam, fratres, ut intelligatis, ab angelo usque ad vermiculum. Quid praeclarius angelo in creaturis? quid extremius vermiculo in creaturis? Per quem factus est angelus, per ipsum factus est et vermiculus: sed angelus dignus coelo, vermiculus terra. Qui creavit, ipse disposuit. Si poneret vermiculum in coelo, reprehenderes; si vellet Angelos nasci de putrescentibus carnibus, reprehenderes: et tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, quid sunt nisi vermes? et de vermibus Angelos facit. Si enim ipse Dominus dicit, Ego autem sum vermis, et non homo ; quis dubitat hoc dicere quod scriptum est et in Job, Quanto mado; et postea, filius hominis vermis: quia vermis de putredine nascitur, ideo homo putredo, et filius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo carnalibꝰ ⁊ aĩalibꝰ nõ ualen¬
Cũ enĩ dicitis. ego sũ pauli. ego an¬
lo: nõne homines estis: Quid eos u¬
lebrit facere  quibꝰ ex ꝓbrabat qͥa
homines erant: Uultis nosse qua
eos facere uolebat: Audite in psa¬
mis. Ego dixi dii estis: ⁊ filii excels
om̃s. Ad hoc gͦ nos uocat ds̃: ne si¬
mus homines. Sed tuc̃ in meliꝰ mi
erimꝰ homines. si priꝰ nos esse hom
nes agnoscamꝰ: id ẽ ut ad illã celli¬
tudinẽ ab humilitate surgamꝰ. e
cũ putamꝰ nos aliqͥd ẽẽ cũ nichil
sumꝰ. nõ solũ nõ accipiamꝰ qͦd non
sumꝰ: sed ⁊ amit᷑amꝰ qͦd sumꝰ. Erg

Expanded text:
Ideo carnalibus et animalibus non valenIdeo carnalibus et animalibus non valenCum enim dicitis, Ego sum Pauli, ego Apollo, nonne homines estis ? Quid eos volebat facere, quibus exprobrabat quia homines erant? Vultis nosse quid eos facere volebat? audite in Psalmis: Ego dixi, Dii estis, et filii Excelsi omnes . Ad hoc ergo vocat nos Deus, ne simus homines. Sed tunc in melius non erimus homines, si prius nos homines esse agnoscamus, id est, ut ad illam celsitudinem ab humilitate surgamus: ne cum putamus nos aliquid esse, cum nihil simus, non solum non accipiamus quod non sumus, sed et amitta
Abbreviated transcription (Latin):
erat illi montes de qͥbꝰ dictũ est.
S̾uscipiãt montes pricẽ ppło tuo.
Quomͦ enĩ pacẽ susceper̃ qͥ unita¬
temdiuiser̃: Qui aũt susce
perũt pricẽ nunciandã ppło. con-¬
tẽplati sũt ipsã sapientiã. quantũ¬
potuit humanis cordibꝰ contingi
quod nec ocłs uidit. nec auris au¬
diuit: nec in cor hominis ascendit.
Si in cor hominis nõ ascendit: qͦmͦ
ascendit in cor ioħ̃is : An nõ erat ho¬
mo ioħes: An forte nec in cor ioħis
ascendit. sed cor ioh̃is in illã ascen¬
dit: Quod enĩ ascendit in cor homi¬
nis: de imo ẽ ad hominẽ. Quo aũt
ascendit cor hominis: sursũ ẽ ab ho¬
mine. Etiã sic fr̃s dici potest : quia
si ascendit in cor ioħis: si aliqͦ modo
potest dici : in tantũ ascendit in
cor ioħis: in quantũ ipse ioħes nõ
erat homo. Quid ẽ nõ erat homi
In quantũ ceꝑat ẽẽ angłs Quia
om̃s scĩ angłi. qͥa annunciatores ai

Expanded text:
erant illi montes de quibus dictum est, erant illi montes de quibus dictum est, Suscipiant montes pacem populo tuo. Quomodo enim pacem susceperunt, qui unitatem diviseperunt pacem nuntiandam populo, contemplati sunt ipsam Sapientiam, quantum humanis cordibus potuit contingi quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Si in cor hominis non ascendit, quomodo ascendit in cor Joannis? An non erat homo Joannes? An forte nec in cor Joannis ascendit, sed cor Joannis in illam ascendit? Quod enim ascendit in cor hominis, de imo est ad hominem: quo autem ascendit cor hominis, sursum est ab homine. Etiam sic, fratres, dici potest quia si ascendit in cor Joannis, si aliquo modo potest dici, in tantum ascendit in cor Joannis, in quantum ipse Joannes non erat homo. Quid est, Non erat homo? In quantum coeperat esse angelus: quia omnes sancti, angeli; quia annuntiatores Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
res anime fidẽ: insi maiores anime
que montes dicte sunt ab
ipsa sapientia illustrarent᷑: ͥ ut pos¬
sint paruulis traicere qͦd posfint prir-¬
uuli caꝑe. ⁊ uiuere ex fide colles qͥa
montes pacẽ suscipiũt. Ab ipsiᷤᷤ mon¬
tibꝰ dictũ est eccłe. Pax uobiscũͦ  ipsi
montes pacẽ annunciando eccłe. nõ
se diuiserũt aduersus eũ a qͦ susceper̃
pacem. ut ueracit᷑ non ficte nun-¬
ciarẽt pacẽ. Sũt enĩ alii montes
naufragosi:. quo qͥsq nauẽ cũ im¬
pulerit soluit᷑. Facile ẽ enĩ cũ ui¬
det᷑ terra a ꝑiclitantibꝰ: quasi co¬
nari ad terrã. Sed aliquando ui¬
det᷑ terra in monte: ⁊ saxa latent
sub monte.ꝙ cũ qͥsq conat᷑ ad mon¬
tem. incidit in saxa:⁊ nõ ibi inue-¬
nit portũ sed planctũ. Sic fuerũt
quidã montes. Et magni apparu-¬
er̃ inter homines ⁊ fecer̃ hereses
⁊ scismata: ⁊ diuiser̃ eccłam dei.
Sed isti qͥ diuiser̃ eccłam dei: non

Expanded text:
res animae fidem, nisi majores animae, res animae fidem, nisi majores animae, quae montes dictae sunt, ab ipsa Sapientia illustrarentur, ut possint parvulis trajicere quod possint parvuli capere, et vivere ex fide colles, quia montes pacem suscipiunt. Ab ipsis montibus dictum est Ecclesiae, Pax vobiscum: et ipsi montes pacem annuntiando Ecclesiae, non diviserunt se adversus eum a quo susceperunt pacem , ut veraciter, non ficte nuntiarent pacem. 3. Sunt enim alii montes naufragosi, quo quisque navim cum impulerit, solvitur. Facile est enim cum videtur terra a periclitantibus, quasi conari ad terram: sed aliquando videtur terra in monte, et saxa latent sub monte; et cum quisque conatur ad montem, incidit in saxa; et non ibi invenit portum, sed planctum. Sic fuerunt quidam montes, et magni apparuerunt inter homines; et fecerunt haereses et schismata, et diviserunt Ecclesiam Dei: sed isti qui diviserunt Ecclesiam Dei, non
Abbreviated transcription (Latin):
to in numero urõ quosdã. a quibꝰ
possit nõ solũ expositũ capi. seo ante¬
quã exponat᷑ intelligi: nõ fraudabo
eos qui possũt caꝑe : dũ timeo suꝑ¬
fluus eẽ auribꝰ eoꝵ qͥ nõ possũt eaꝑe.
Postremo aderit miscdia dei fortasse
ut omibꝰ satisfiat: ⁊ capiat quisq
qͦd potest. qͥa ⁊ qͥ loquit᷑ dicit qͦd po¬
test. Nã dicere ut ẽ quis potest : Au¬
deo dicere fr̃s mĩ: forsitan nec ipse
ioħes dixit ut ẽ. Sed ⁊ ipse ut potu¬
it: qͥa de deo homo dix̃. Et qͥdem ins¬
piratꝰ a deo: sed tam̃ homo. quia
inspiratꝰ dixit aliqͥd. Si nõ inspiratꝰ
esset: dixisset nichil. Quia uero ins¬
piratꝰ homoͥ nõ totũ qͦd est dixit:
de quibꝰ scriptũ est. Suscipiant mon¬
tes pricẽ ppło tuo: ⁊ colles iusticiam.
Montes. excelse anime sũt: colles.
paruile anime sũt. Sed ideo mon¬
tes excipiũt pacẽ: ut colles exciꝑe
colles excipiunt: Fides: qͥa iustꝰ ex
fide uiuit. Nõ aũt acciꝑent mino¬

Expanded text:
numero vestro quosdam, a quibus possit non solum expositum capi, sed et antequam exponatur, intelligi; non fraudabo eos qui possunt capere, dum timeo superfluus esse auribus eorum qui non possunt capere. Postremo aderit misericordia Dei, fortasse ut omnibus satis fiat, et capiat quisque quod potest: quia et qui loquitur, dicit quod potest. Nam dicere ut est, quis potest? Audeo dicere, fratres mei, forsitan nec ipse Joannes dixit ut est, sed et ipse ut potuit; quia de Deo homo dixit: et quidem inspiratus a Deo, sed tamen homo. Quia inspiratus, dixit aliquid; si non inspiratus esset, dixisset nihil: quia vero homo inspiratus, non totum quod est dixit; de quibus scriptum est: Suscipiant montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Montes, excelsae animae sunt: colles, parvulae animae sunt. Sed ideo montes excipiunt pacem, ut colles possint colles excipiunt? Fides, quia justus ex fide vivit . Non autem exciperent mino
Abbreviated transcription (Latin):
impiꝰ. cecus ẽ corde. Presens ẽ sapi¬
entia. Sed cũ ceco p̃sens ẽocłis eiꝰ
absens ẽ. Nõ qͥa ipsa illi absens ẽ:
sed qͥa ab ipsa ip̃se absens ẽ. Quid gͦ
faciet iste : Mundet unde possit ui¬
deri ds̃ Quomͦ si ꝓptea uidere nõ pos¬
set. qͥa sordidos ⁊ saucios ocłos hab̾et
irruente puluere uel pitiita uel
fumo: diceret illi medicus: purga
de ocło tuo qͥcqͥd mali ẽ. ut possis
uidere lucẽ ocłoꝵ tuoꝵ. Tuluis. pi¬
tuita. fumꝰ: peccata ⁊ iniqͥtates sũt.
Tolle inde ista om̃a: ⁊ uidebis sapi¬
entiã que p̃sens ẽ: quia ds̃ ẽ ipsa
sapientia. Et dictũ est. Beati mitn¬
do corde: qmͣ ipsi deũ uidebunt:

Expanded text:
impius, caecus est corde. Praesens est sapientia, sed cum caeco praesens est, oculis ejus absens est: non quia ipsa illi absens est, sed quia ipse ab illa absens est. Quid ergo faciat iste? Mundet unde possit videri Deus. Quomodo si propterea videre non posset, quia sordidos et saucios oculos haberet, irruente pulvere vel pituita vel fumo, diceret illi medicus: Purga de oculo tuo quidquid mali est, ut possis videre lucem oculorum tuorum. Pulvis, pituita, fumus, peccata et iniquitates sunt; tolle inde ista omnia, et videbis sapientiam quae praesens est: quia Deus est ipsa sapientia; et dictum est, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt
Abbreviated transcription (Latin):
rent:⁊ sine ipso nichil Si gͦ erat
in pͥncipio uerbũ. ⁊ uerbũ erat apud
deũ.⁊ ds̃ erat uerbũ. si nõ potes
cogitare qͥd sit. differ ut crescas.
Ille cibꝰ est. Accipe lac ur nutriaris:
ut sis ualidus ad capiendũ cibũ :
Sane frs qͦd seqͥtur. omĩa ꝑ ipsum
facta sũt. ⁊ sine ipso factũ est ni¬
chil: uidete ne sic cogitetis. quia
nichil aliqͥd ẽ. Solent enĩ multii
male intelligentes sine ip̃so factũ
ẽ nichil: putare aliqͥd eẽ nichil.
Peccatũ qͥdem nõ ꝑ ipsũ factũ est.Et
manifestũ est. qͥa peccatũ est nĩchil.
p̾ nichil fiunt homines cũ peccãt.
Et idolũ nõ ꝑ uerbũ factũ est. Habet
qͥdem formã quandã humanã:
sed ipse homo ꝑ uerbũ factus est.

Expanded text:
 Si ergo erat in principio Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: si non potes cogitare quid sit, differ ut crescas. Ille cibus est, accipe lac ut nutriaris, ut sis validus ad capiendum cibum. 13. Sane, fratres, quod sequitur, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, videte ne sic cogitetis, quia nihil aliquid est. Solent enim multi male intelligentes, sine ipso factum est nihil, putare aliquid esse nihil. Peccatum quidem non per ipsum factum est: et manifestum est, quia peccatum nihil est, et nihil fiunt homines cum peccant. Et idolum non per Verbum factum est: habet quidem formam quamdam humanam, sed ipse h
Abbreviated transcription (Latin):
tẽplabat᷑ chumnitatẽ uerbiꝰꝰ uall
iste mons erat. quã excelsus. In¬
cenderat omĩa cacumina terrars
transcẽderat om̃s campos aeris:
trãscenderat om̃s altitudines sid¬
rũ: tͣnscenderat om̃s choros ⁊ les¬
ones angłoꝵ. Nisi enĩ trãscendes
ista omĩa que creata sũt: nõ ꝑueni¬
ret ad eũ ꝑ quẽ facta sũt. Non po¬
testis cogitare qͥd trãscenderit: nisi
uideatis quo ꝑuenerit. Queris de
celo ⁊ terra. facta sũt. Queris de his
que sũt in celo ⁊ t̾ra: utiq multo
magis ⁊ ipsa facta sũt. Queris de
spiritalibꝰ creaturis. de angłis ⁊ ar-¬
changłis: sedibꝰ: dnãtionibꝰ : uirtu¬
tibꝰ principatibꝰ: ⁊ ipsa facta sũt.
Nã cũ enumeraret hec omĩa psalmꝰ:

Expanded text:
templabatur divinitatem Verbi. Qualis iste mons erat? quam excelsus? Transcenderat omnia cacumina terrarum, transcenderat omnes campos aeris, transcenderat omnes altitudines siderum, transcenderat omnes choros et legiones Angelorum. Nisi enim transcenderet ista omnia quae creata sunt, non perveniret ad eum per quem facta sunt omnia. Non potestis cogitare quid transcenderit, nisi videatis quo pervenerit. Quaeris de coelo et terra? facta sunt. Quaeris de his quae sunt in coelo et terra? Utique multo magis et ipsa facta sunt. Quaeris de spiritualibus creaturis, de Angelis, Archangelis, Sedibus, Dominationibus, Virtutibus, Principatibus? et ipsa facta sunt. Nam cum enu
Abbreviated transcription (Latin):
factũ sit. qͣndo ds̃ ꝑ uerbũ fecit
omĩa⁊ Si ⁊ uerbũ dei ipsũ factũ
ẽ. ꝑ qͦd aliud uerbũ factũ est:s
hoc dicis quia ẽ uerbũ uerbi ꝑͦ
factũ est illud. ipsũ dico ego uns
filiũ dei. Si aũt nõ dicis uerbũ
uerbi. cõcede nõ factũ ꝑ qͦd facła
sũt omỹa. Nõ enĩ ꝑ se ipsũ fiers

Expanded text:
 quando Deus per Verbum fecit omnia? Si et Verbum Dei ipsum factum est, per quod aliud Verbum factum est? Si hoc dicis, quia est Verbum Verbi, per quod factum est illud, ipsum dico ego unicum Filium Dei. Si autem non dicis Verbum Verbi, concede non factum per quod facta sunt o
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Noli gͦ credere factũ ꝑ qͦd facta
sũt omĩa. ne nõ reficiaris ꝑ uerbũ
ꝑ qͦd reficiut᷑ omĩa. Iam enĩ factꝰ
es ꝑ uerbũꝰ. sed oportet te refici ꝑ
uerbũ. Si aũt mala fuerit fides
tua de uerbo: nõ poteris refici ꝑ
uerbũ.E si tibi contigit fieri per
uerbũ. ut ꝑ illud factꝰ sis: ꝑ te de¬
ficis. Si ꝑ te deficis. ille te reficiat
qui te fecit. Si ꝑ te deterior effi¬
ceris. ille te recreet qͥ te creauit.
Quomͦ aũt te recreet ꝑ uerbũ: si
male aliqͥd sentias de uerbo: Euan¬
głista dic̃. in pͥncipio erat uerbũ
⁊ tu dicis. in pͥncipio factũ ẽ uerbũ :
Ille omĩa ꝑ ipsũ facta sũt dicit : et
tu dicis qͥa ⁊ ipsũ uerbũ factũ est:

Expanded text:
d facta sunt omnia: ne non reficiaris per Verbum, per quod reficiuntur omnia. Jam enim factus es per Verbum, sed oportet te refici per Verbum: si autem mala fuerit fides tua de Verbo, non poteris refici per Verbum. Et si tibi contigit fieri per Verbum, ut per illud factus sis, per te deficis: si per te deficis, ille te reficiat qui te fecit: si per te deterior efficeris, ille te recreet qui te creavit. Quomodo te autem recreet per Verbum, si male aliquid sentias de Verbo? Evangelista dicit, In principio erat Verbum; et tu dicis, In principio factum est Verbum. Ille, Omnia per ipsum facta sunt, dicit; et tu dicis quia et ipsum Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
eugłiste. Poterat enĩ dicere in pͥn-¬
cipio fec̃ ds̃ uerbũ. quomͦ dixit mo¬
yses. in pͥncipio fec̃ ds̃ celũ ⁊ terrã.
Et omĩa sic enumerat. Dixit ds̃ fiat.
⁊ factũ est. Si dixit: qͥs dixit: Utiq
ds.U qͥd factũ est: Creatura aliqͦ.
Int̾ dicentẽ deũ ⁊ factã creaturã.
qͥd ẽ ꝑ qͦd factũ est nisi uerbũ: Quia¬

Expanded text:
icere, In principio fecit Deus Verbum: quomodo dixit Moyses, In principio fecit Deus coelum et terram; et omnia sic enumerat, Dixit Deus, Fiat, et factum est . Si dixit, quis dixit? Utique Deus. Et quid factum est? Creatura aliqua. Inter dicentem Deum et factam creaturam quid est per quod factu
Abbreviated transcription (Latin):
erat dei filiꝰ. factꝰ est hominis ful
assũptione inferioris. nõ conuersi¬
ne potioris. Accipiendo qͦd nõ erit
non amittendo qͦd erat. Nã quon
in regula fidei confitem᷑ nos creden
in filiũ dei qͥ natꝰ ẽ ex maria urs¬
ne : si nõ filiꝰ dei sed filiꝰ homini n¬
tus est ex maria uirgine: Quis ent
xp̃ianꝰ neget ex illa femina filiũ hi¬

Expanded text:
erat Dei Filius, factus est hominis filius, assumptione inferioris, non conversione potioris; accipiendo quod non erat, non amittendo quod erat. Nam quomodo in Regula fidei confiteremur, credere nos in Filium Dei qui natus est ex virgine Maria, si non Filius Dei, sed filius hominis natus est ex virgine Maria? Quis enim christianus neget ex illa femina filium ho
Abbreviated transcription (Latin):
hũ cibaria ium̃toꝵ. Predictũ enĩ
fuerat ꝑ ꝓphetã. Agnonit bos pos¬
sosorẽ suũ: ⁊ asinꝰ p̃sepe dnĩ sui. Ideo
i asello sedit:. qͣndo ihrłm cũ lau¬
dibꝰ multitudinis p̃cedentis ⁊ con-¬
sequentis intrauit. E nos agnosca¬
mꝰ ad p̃sepe accedamꝰ : cibaria man¬
ducemꝰ : dñm rectorẽq portemꝰ.: ut
ad celestẽ ierłm illo ducente ueni¬
amꝰ. Infirma ẽ xpĩ ex matre na-¬
tiuitas: sed ex patre ampla maies¬
tas. Habet in diebꝰ tẽporalibꝰ tẽpo¬
tanquã uoce tu be celestis accen¬
dim᷑. ubi audimꝰ. Cantate dnõ can¬
ticũ nouĩi. cantate dno omĩs t̾ra.
Cantate dño:⁊ benedicite nom̃ eiꝰ.
Ignoscamꝰ gͦ et annunciemꝰ diẽ ex
die. qui in carne natus ẽ isto die.
Dies filiꝰ ex die patre: ds̃ ex deo. lu¬
men ex lumine. Hoc ẽ enĩ saluta¬
re: de quo alibi dicit᷑. Ds̃ misere¬
at̃ nr̃i. ⁊ benedicat nos: illum met
uiltũ suũ suꝑ nos. Ut cognosca¬

Expanded text:
um cibaria jumentorum. Praedictum enim fuerat per Prophetam: Agnovit bos possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui . Ideo in asello sedit, quando Jerusalem cum laudibus multitudinis praecedentis et consequentis intravit . Et nos agnoscamus, ad praesepe accedamus, cibaria manducemus, Dominum rectoremque portemus; ut ad coelestem Jerusalem illo ducente veniamus. Infirma est Christi ex matre nativitas; sed ex Patre ampla majestas. Habet in diebus temporalibus tempotanquam voce tubae coelestis accendimur, ubi audimus: Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra. Cantate Domino, et benedicite nomen ejus . Agnoscamus ergo, et annuntiemus diem ex die, qui in carne natus est isto die. Dies Filius ex die Patre, Deus ex Deo, lumen ex lumine. Hoc est enim salutare, de quo alibi dicitur: Deus misereatur nostri, et benedicat nos; illuminet vultum suum super nos: ut cognosca
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ sexus in eo qui hodie natus est
renascat᷑ et celebret hodiermini
cẽ ꝓtulit: matri fecimditate ss¬
rens. integritatẽ nõ auferens.
Soncipit᷑: nascit᷑. infanse. E uis ẽ
oste infans: Infans enĩ dicit᷑ qͦd nõ
possit fari. io ẽ loqđ. Ergo ⁊ infans
Nuerbũ est. ꝑcarnẽ tacet: ꝑ angłos
aocet. Nunciat᷑ pastoribꝰ pͥnceps pas

Expanded text:
go sexus in eo qui hodie natus est renascatur, et celebret hodiernum ducem protulit; matri fecunditatem afferens, integritatem non auferens. Concipitur, nascitur, infans est. Quis est iste infans? Infans enim dicitur, quod non possit fari, id est loqui. Ergo et infans, et Verbum est. Per carnem tacet, per Angelos docet. Nuntiatur pastoribus princeps p
Abbreviated transcription (Latin):
dam fecit uirginitatẽ. ille eui uo¬
uistis continentie castitatẽ. Exii¬
ta etiã castitas nuptialis. om̃s fe¬
quod amisistis in corpore. seruat¬
in corde̾. U bi iam nõ potest eẽ ao¬
cubitu caro integra. sit in fide
uirgo conscientia. scđm quã ui¬
go ẽ omĩs eccła. In maria xp̃mpi
uirginitas peꝑit: in anna xyma
duitas paruu grandeua cognaut
in elisabeth xpo coniugalis caba
⁊ anilis fecunditas militauit. Dñ
gradus fideliũ membroꝵ capitio¬
tulerũt:. qͦd ipsius grã conferre
tuer̃. Proinde qͥa ueritas ⁊ paret
iusticia xp̃s estꝰ. hũc fide concipite
oꝑibꝰ edite: ut qͦd egit uterus mi¬
rie in carne xpĩ. agat cor ur̃mi
lege.xp̃ĩ. Quomͦ aũt nõ ad parũ

Expanded text:
ndam fecit virginitatem, illi vovistis continentiae sanctitatem. Exsulta etiam, castitas nuptialis, omnes fidequod amisistis in corpore, in corde servate. Ubi jam non potest esse a concubitu caro integra, sit in fide virgo conscientia, secundum quam virgo est omnis Ecclesia. In Maria Christum pia virginitas peperit: in Anna Christum viduitas parvum grandaeva cognovit: in Elisabeth Christo conjugalis castitas et anilis fecunditas militavit. Omnes gradus fidelium membrorum capiti contulerunt, quod ipsius gratia conferre potuerunt. Proinde quia veritas et pax et justitia Christus est, hunc fide concipite, operibus edite; ut quod egit uterus Mariae in carne Christi, agat cor vestrum in lege Christi. Quomodo autem non ad p
Abbreviated transcription (Latin):
celo egressio eiꝰ: ⁊ occursus eiꝰ usq ad
sũmũ eiꝰ. Ne uͦ quisquã contemne¬
ret ueritatẽ que de terra orta est:.
cũ sic̃ sponsus ꝓcessit de thalamo
suo id ẽ de utero uirginali. ubi uer¬
bũ dei creature humane quodã in¬
effabili comugio copulatũ ẽ: ne hoc
g̃ quisquã contenineret. ⁊ quãuis

Expanded text:
o egressio ejus, et occursus ejus usque ad summum coeli. Ne vero quisquam contemneret veritatem, quia de terra orta est, cum sicut sponsus processit de thalamo suo, id est, de utero virginali, ubi Verbum Dei creaturae humanae quodam ineffabili conjugio copulatum est: ne hoc ergo quisquam contemne
Abbreviated transcription (Latin):
tre: istã sine patre. Si istã non com
prehendimꝰ : illam quando enar-¬
ramꝰ:. Cuis comp̃bendat nouitatẽ
nouam. inusitatã unicã: in mun-
incredibilit᷑ creditã: ut uirgo con¬
ciꝑet. uirgo pareret: uirgo pari¬
ens ꝑmaneret: Quod humana ra¬
tio nõ inuenit. fides capit: ⁊ ubi
humana ratio deficit. fides ꝓficit.
Quis enĩ dicat nõ potuisse dei uer¬
bũ ꝑ quod facta sũt omĩa. facere
sibi carnẽ etiã sine matre: sicur
primũ hominẽ sine patre fecit
matre: Sed qm̃ utrũq sexũ idẽ
masculi ⁊ femine ipse utiq creau
ideo utrũq sexũ etiã nascendo
uoluit honorare. quẽ uenerat li¬
berare. Lapsũ certe pͥmi homis
nostis : quia nõ ẽ ausus serpens
loqui uiro: sed ad eũ deiciendũ fi¬
mineo usus ẽ ministerio. Per in¬
firmiorẽ obtinuit fortiorẽ. Et qͥ
ꝑ alterũ penetrauit: de utroq tn¬
umphauit. Ideo ut nõ possemꝰ me¬
tẽ nrãm in femina uelut motu
iusti doloris horrere. eãq creden

Expanded text:
tre, ista siprehendimus, illam quando enarramus? Quis comprehendat novitatem novam, inusitatam, unicam in mundoincredibiliter creditam, ut virgo conciperet, virgo pareret, virgo pariens permaneret? Quod humana ratio non invenit, fides capit: et ubi humana ratio deficit, fides proficit. Quis enim dicat non potuisse Dei Verbum per quod facta sunt omnia, facere sibi carnem etiam sine matre, sicut primum hominem sine patre fecit et matre? Sed quoniam utrumque sexum, id est, masculi et feminae, ipse utique creavit; ideo utrumque sexum etiam nascendo voluit honorare, quem venerat liberare. Lapsum certe primi hominis nostis, quia non est ausus serpens loqui viro, sed ad eum dejiciendum femineo usus est ministerio. Per infirmiorem, obtinuit fortiorem: et qui per alterum penetravit, de utroque triumphavit. Ideo ut non possemus mortem nostram in femina velut motu justi doloris horrere, eamque credere
Abbreviated transcription (Latin):
go: ꝑmanens uirgo. uirgo grauida::
uirgo feta. uirgo ppetua Quid mi¬
raris hec homo:. Ieũ sic nasci opor¬
tuit. quando dignatꝰ est ẽẽ homo.
Talem fecit illam. qͥ ẽ factiis ex illa.
Ante quã enĩ fieret erat :⁊ qͥa omp̃s
erat: fieri potuit. manens qͦd erat.
cepit. qui genitrici sue p̾stitit ne de¬
sisteret uirgo ẽẽ cũ peꝑit: Proinde
qͦd uerbũ caro factũ ẽ. nõ uerbũ in
carne ꝑeundo accessit: sed caro uer-¬
bũ ne ipsa ꝑiret accepit .ut quẽad¬
modũ homo ẽ anima ⁊ caro. sic eẽt¬
xp̃s ds̃ ⁊ homo. Idem ds̃ qͥ homo: et
qͥ deus idem homo. nõ confusione na¬
ture. sed unitate ꝑsone. Deniq qͥ filiꝰ
dei generatione coet̾nus semꝑ ex pa¬
tre. idẽ filiꝰ hominis eẽ cepit ex uirgi¬
ne: ac sic filio diuinitatis ẽ addita hu
uob̃ subrepat quoꝵdã sententia in¬

Expanded text:
go, pariens virgo, virgo gravida, go, pariens virgo, virgo gravida, virgo feta, virgo perpetua. Quid miraris haec, o homo? Deum sic nasci oportuit, quando esse dignatus est homo. Talem fecit illam, qui est factus ex illa. Antequam enim fieret, erat: et quia omnipotens erat, fieri potuit manens quod erat. um homo esse coepit, qui genitrici suae praestitit ne desisteret virgo esse, cum peperit? Proinde quod Verbum caro factum est, non Verbum in carnem pereundo cessit; sed caro ad Verbum, ne ipsa periret, accessit: ut quemadmodum homo est anima et caro, sic es et homo: idem Deus, qui homo, et qui Deus idem homo, non confusione naturae, sed unitate personae. Denique qui Filius Dei generatione coaeternus semper ex Patre, idem Filius hominis esse coepit ex virgine, ac sic etiam Filii divinitati est addita humnobis subrepat quorumdam sententia min
Abbreviated transcription (Latin):
egressio eius. Quod gͦ audistis ueritas
de terra orta ẽ. dignatio ẽ nõ condi¬
tio: miscđia est nõ miseria. Ueritas
ut de terra oriret᷑. de celo descendit.
Sponsus ut de thalamo suo ꝓcederet:
a sũmo celi egessio eiꝰ. Inde ẽ qͦd hoc¬
die natus est. quo die in terris nul¬
lus minor ẽ: a quo tam̃ increm̃ta
dies sumũt. Qn gͦ inclinatꝰ ẽ ⁊ nos
erexit: minimũ elegit diẽ. sed unde
lux crescit. Ipso suo tali aduentu
nos etiã tacitꝰ tanquã sonitu mag¬
ni clamoris exhortans: ut qͥ pauꝑ ꝓpt̃
nos factus est. in illo diuites ẽẽ disca¬
in illo libertatẽ accipiamꝰ. qͥ ꝓpt̾ nos
de t̾ra ortus ẽ. in illo celũ possideamꝰ.¬
A UnCAMUs fr̃s: letent᷑ ⁊ ex¬
ultent gentes. Istũ diem nob̾
non sol iste uisibilis. sed cre¬
ator ipsius inuisibilis consecrauit:
quando eũ ꝓ nob̾ uisibilẽ factũ a
quo inuisibili ⁊ ipsa creata ẽ. uisce¬
ribꝰ fecundis et genitalibꝰ integris
uirgo mat̾ effudit. Concipiens uir-¬

Expanded text:
us . Quod ergo audis, Veritas de terra orta est, dignatio est, non conditio; misericordia est, non miseria. Veritas ut de terra oriretur, de coelo descendit: sponsus ut de thalamo suo procederet, a summo coelo egressio ejus. Inde est quod hodie natus est, quo die minor dies nullus in terris, a quo tamen incrementa dies sumunt. Qui ergo inclinatus est, et nos erexit, minimum elegit diem, sed unde lux crescit: ipso suo tali adventu, nos etiam tacitus tanquam sonitu magni clamoris exhortans, ut qui pauper propter nos factus est, in illo divites esse discain illo libertatem accipiamus; qui propter nos de terra ortus est, in illo coelum possideamaudeamus, fratres: laetentur et exsultent gentes. Istum diem nobis non sol iste visibilis, sed Creator ipsius invisibilis consecravit; quando eum pro nobis visibilem factum, a quo invisibili et ipsa creata est, visceribus fecundis et genitalibus integris Virgo Mater effudit. Concipiens vir
Abbreviated transcription (Latin):
patri. qͥ est utiq unigenitꝰ deib
semet ipsũ exinaniuit in hmll¬
dinẽ hominũ factꝰ nec alius sed.
idem ipse in forma dei equalis pa¬
tri. humiliauit nõ aliũ sed semet¬
ipsũ. factꝰ obediens usq ad mortẽ:
mortẽ aut̃ crucis. Quod totũ non
fecit dei filiꝰ: nisi in ea forma qua
ẽ hominis filiꝰ. Itẽ si ille qͥ sẽꝑ ẽ dei
filiꝰ. nõ est et ipse hominis factꝰ filiꝰ:
quomͦ dic̃ ipse apłs ad romanos.

Expanded text:
Patri, qui est utique unigenitus Dei Filius, semetipsum exinanivit, in similitudinem hominum factus. Neque alius, sed idem ipse in forma Dei aequalis Patri, humiliavit, non alium, sed semetipsum factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . Quod totum non fecit Dei Filius, nisi in ea forma qua est hominis filius. Item si ille qui semper est Dei Filius, non est ipse factus hominis filius, qu