comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cis tuorum opus culorum & aliorum quȩ ꝓseque lonqiꝰ
est sede monfere r&estantur : Paruulorum aute n
caurã ad exemplum maiorum non patiuntur afrerri
qucmi & tucom sĩttetem dicunt eatenus at tigis re ut in¬
cestum ec̃ uolueris ac potiur de eorum paenis in alueris du¬
biteeri: quod in libro testio delibero arbitrio iteo positum
meministi uthanc eir oc casionem potuerit exhibere : hoc
Nicom dealiorum librir quorum ÷ in ecclesico auctoritas
faciunt : quod ꝑrospicit sci tastuco non poorum posse iu¬
ueore contrec dictorer Nisi maiora aut ceste parico
ꝓferantur a nobis : Nonenim i gnorat prudentirr̃imce
pia costuco : quconto plures sint in ecclesico quia uotori¬
tate nominum insententia teneantur aut a sententice
tpaens fercentur ad sum mam fatigatis omnib: nobis ad
id ꝓsecutio eorum uel potiur quacrella conuestitur con¬
sentientib &icm his quihanc definitionem improbare

Expanded text:
cis tuorum opusculorum et aliorum. quae persequi longum cis tuorum opusculorum et aliorum. quae persequi longum est, se demonstrare testantur. Paruulorum autem causam ad exemplum maiorum non patiuntur adferri. quam et tuam sanctitatem dicunt eatenus attigisse, ut incertum esse uolueris ac potius de eorum poenis malueris dubitari. quod in libro tertio de libero arbitrio ita positum meministi, ut hanc eis occasionem potuerit exhibere. hoc etiam de aliorum libris, quorum est in ecclesia auctoritas, faciunt, quod perspicit sanctitas tua non parum posse iuuare contradictores, nisi maiora aut certe uel paria proferantur a nobis; non enim ignorat prudentissima pietas tua, quanto plures sint in ecclesia, qui auctoritate nominum in sententia teneantur aut a sententia transferantur. ad summam fatigatis omnibus nobis ad id prosecutio eorum uel potius querela conuertitur consentientibus etiam his, qui hanc definitionem inprobare
Abbreviated transcription (Latin):
rum reicendorũq: eẽ defimitũ numerum nolint: Atq
illius sententiae &positionem non eam quae ate est
de promte suscipiant id est ut non nisi omnes hominer
saluos fieri uelit & non eos tantũ quiad sc̃ocũ numerũ
ꝑtinebunt sedomner omnino ut nullur habeatur &x¬
ceptur: nec hoc timendum quod quid com eo inuitoperi¬
re dicantur : sed quo modo aiunt non uult aquoquã
peccari uel deseri iustitic̃. & temen iugiter illa de¬
seritur. contra eius uolunteotem. conmittunturque
percata itec eun fluare omner homines. Nec tamen om¬
ner hominer uelle saluceri : testimonia &icom scripturae
quaede saule uel deuid posiusti: non ꝑtinere putcont adque¬
Sonem quedeex hostactione uersatur : Alia autem adid
neferunt utex his eccm gratiam accipicont commenda
ncate unusquisq post uoluntcotẽ iuucotur uel adiprcom
uocationom que prestectur indignis hoo enim & illis lo¬

Expanded text:
rum reiciendorumque esse definitum numerum nolint atque rum reiciendorumque esse definitum numerum nolint atque illius sententiae expositionem non eam, quae a te est deprompta, suscipiant, id est ut non nisi omnes homines saluos fieri uelit et non eos tantum. qui ad sanctorum numerum pertinebunt, sed omnes omnino, ut nullus habeatur exceptus. nec hoc timendum, quod quidam eo inuito perire dicantur; sed quo modo, aiunt, non uult a quoquam peccari uel deseri iustitiam et tamen iugiter illa deseritur contra eius uoluntatem committunturque peccata. ita eum uelle saluare omnes homines nec tamen omnes homines saluari. testimonia etiam scripturae, quae de Saule uel de Danid posuisti, non pertinere putant ad quaestionem, quae de exhortatione uersatur; alia autem ad id referunt, ut ex his eam gratiam accipiant commendari, qua unusquisque post uoluntatem iuuatur, uel ad ipsam uocationem, quae praestatur indignis. hoc enim et illis lo
Abbreviated transcription (Latin):
tem ꝑtenuis sedicunt ex hostationis uel commninatio¬
nis utilitatem quae & ꝑsistendi ac deristendi optinebat
libercom potestactem: Nonad hano cui nolle iustitiem
in euitabili necessitate coniunctũ est. p̃ter illos qui sic
concreati sunt his quicum uniuersa marsa damnatis.
ut exciperentur ꝑ graticc̃ liberandi : linde in hoc solo
uolunt a primo homine omniũ distore naturã ut illũ
integris uirib: uoluntatis iuuare gratia uolentem sine
qua perseuerare non poterat : Hoc autem amis sis
& ꝑditis uirib: credenter tantũ Non solũ erigat pro¬
stratos uerum &icc̃ suffulciat ambulantes: c&eru
quic quidlib& donatum sit predestinatir: id posse &
ammitti & r&ineri ꝓpria uoluntate contendunt :
Quod tunc falsum ers& siuerũ putarent eam quosdã
ꝓseuerantice ꝑcepisse. Qnisi ꝑseuerantes ee non possint :
Inde est quod & illud pariter non accipiunt ut eligendo¬

Expanded text:
tem pertinuisse dicunt exhortationis uel comminatiotem pertinuisse dicunt exhortationis uel comminationis utilitatem. quae et persistendi ac desistendi obtinebat liberam potestatem, non ad hanc, cui nolle iustitiam ineuitabili necessitate coniunctum est praeter illos, qui sic concreati sunt his, qui cum uniuersa massa damnati sunt, ut exciperentur per gratiam liberandi. unde in hoc solo uolunt a primo homine. omnium distare naturam, ut illum integris uiribus uoluntatis iuuaret gratia nolentem, sine qua perseuerare non poterat, hos autem amissis et perditis uiribus credentes tantum non solum erigat prostratos, uerum etiam suffulciat ambulantes. ceterum quicquid libet donatum sit praedestinatis, id posse et amitti et retineri propria uoluntate contendunt; quod tunc falsum esset, si uerum putarent eam quosdam perseuerantiam percepisse, ut nisi perseuerantes esse non possint. Inde est, quod et illud pariter non accipiunt, ut eligendo
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt ppter quecm uel reiciatur alius uel alius ar¬
sumatur : Atq ita non opus ct̃ pastes conftitui quib
nec adicie mdũ st aliquid nec derahendũ: deindo moles¬
te ferunt itec diuidi gratiam quaeuel tunc primo ho¬
mimi data est: Vel nunc ommnib: d&irsutille acesperit
ꝑseuerantiã Non quafier& ut ꝑscucrar& sed si¬
ne qua ꝑliberum arbitriũ ꝑ seuorare non pors&
Nunc uero scir in regnũ ꝑ gratice prȩdestinatis non
tale adiutorium ꝑseuerantiae d&ur sed talem ut eir
ꝑseuerantia ipsadon&ur : non solum ut sincisto dono
tur : ut dicant quandam disperationem hominib: ex¬
hiberi : sienim aiunt itec adam adiutur ÷ ut & stare
poss& iniustitia &iustitia declinar&. &nunc ito
scĩ iuuantur ut declinare nom possint. siquidem eam
acceper̃ uolendi ꝑ seuerantiã ut aliud uelle non
possint uel sic quidam deseruntur utaut nec acce¬
dant aut si accesserint &recedant : Adillã uolunta¬

Expanded text:
dicunt, propter quam uel reiciatur alius uel alius addicunt, propter quam uel reiciatur alius uel alius adsumatur, atque ita non opus esse partes constitui, quibus nec adiciendum sit aliquid nec detrahendum. Deinde moleste ferunt ita diuidi gratiam, quae uel tunc primo homini data est uel nunc omnibus detur, ut ille acceperit perseuerantiam, non qua fieret. ut perseueraret, sed sine qua per liberum arbitrium perseuerare non posset, nunc uero sanctis in regnum per gratiam praedestinatis non tale adiutorium perseuerantiae detur. sed tale, ut eis perseuerantia ipsa donetur, non solum ut sine isto donotur, ut dicant quandam desperationem hominibus exhiberi. si enim, aiunt. ita Adam adiutus est, ut et stare posset in iustitia et a iustitia declinare, et nunc ita sancti iuuantur, ut declinare non possint, si quidem eam acceperunt uolendi perseuerantiam, ut aliud uelle non possint, uel sic quidam deseruntur, ut aut nec accedant aut, si accesserint, et recedant, ad illam uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
exortandi consu&udinem : sinihil in homine remansr¬
se dicatur quod correctio ualeat excitane quod quidẽ
in eẽ naturae sic sedicere confitent᷑ : ut hoc ipso quodig¬
norati ueritas p̃dicatur ad beneficiũ psentis grartiae
referendũ sit : nam sisic p̃distinatis̃ inquiunt adutrã¬
q pastam ut de aliis adilios uullus porsit accedere quo
ptine tanta extrinsecus correptionis in stantiã si ablom¬
ne asi non fide sint egra saltem uel dolor campinete in fir¬
nitatis ex horitur aut periculũ de monstratȩ mostis hor¬
reu Nuam si nom potest timere quis unde terr &ui. qu¬
si ea uoluntate quae sumitur non exeo culpandũ quoq
nuno non uult sed ineo & cumeo quisic aliqucondo no¬
luit ut eam dimnationem cumsius posteris merer&
incurrere utnũ quec recta semper autem praua uel¬
& app&ere: si autem est qualis cũq dolor quiad ex¬
hostationem corripienter oriatur hanc ipras causam

Expanded text:
exliortandi consuetudinem, si nihil in homine remansiexliortandi consuetudinem, si nihil in homine remansisse dicatur. quod correptio ualeat excitare. quod quidem inesse naturae sic se dicere confitentur, ut hoc ipso, quod ignoranti ueritas praedicatur, ad beneficium praesentis gratiae referendum sit. nam si sic praedestinati sunt, inquiunt, ad utramque partem, ut de aliis ad alios nullus possit accedere, quo pertinet tanta extrinsecus correptionis instantia, si ab homine etsi non fides integra saltem uel dolor compunctae infirmitatis exoritur aut periculum demonstratae mortis horretur? nam si non potest timere quis, unde terretur, nisi ea uoluntate, quae sumitur, non ex eo culpandum, quod nunc non uult, sed in eo et cum eo, qui sic aliquando noluit, ut eam damnationem cum suis posteris mereretur incurrere. ut numquam recta, semper autem praua uellet appetere. si autem est qualiscumque dolor, qui ad exhortationem corripientis oriatur, hanc ipsam causam
Abbreviated transcription (Latin):
dicit sc̃i tastua neminem ꝑseuerare. Nisi ꝑseuerandi
uistute ꝓcepta actenus accipiunt : ut quib: datur in esti
lic& p̃cedenti tamen ꝓprio arbitrio tribuatur. Qđ
ad hoc tantũ liberum asserunt : ut uelit uel nolit ammit¬
ae medicina : c&erum &ipsi abom inarise & dam nare
testantur siquis quicquã uirium in aliquo remansis se
quod ad sanitatẽ ꝓgredi pornt existim&: Nolunt autẽ
ita hanc ꝑseuerantiam p̃dicari ut non uel suppliciter
emereri uel amitti contumaciter possit: nec ad in¬
cestũ uoluntatis: illud &icõ testimoniũ quod posuisti
raptus est nemalitia mutar& intellectum eius : tãquã
non canonicũ definiunt õmittendũ : unde illã pręsci¬
enticõ sic accipiunt ut propt̃ fidem futuram prȩscitisint
intellegendi: nec cuiquaom talem dari ꝑseuerantiam
aqua non ꝑmittatur p̃uari carisedaqua por sit sua uo¬
luntate deficere : &infirmari asserunt tam utilem

Expanded text:
dicit sanctitas tua neminem perseuerare nisi perseuerandi dicit sanctitas tua neminem perseuerare nisi perseuerandi uirtute percepta, hactenus accilicet, praecedenti tamen proprio arbitrio tribuatur: quod ad hoc tantum liberum asserunt, ut velit vel nolit admittere medicinam. Caeterum et ipsi abominari se et damnare testantur, si quis quidquam virium in aliquo remansisse, quo ad sanitatem progredi possit, existimet. Nolunt autem ita hanc perseverantiam praedicari, ut non vel suppliciter emereri, vel amitti contumaciter possit. Nec ad inum uoluntatis. illud etiam testimonium, quod posuisti: Raptus est, ne malitia mutaret intellectum eius, tamquam non canonicum definiunt omittendum. unde illam praescientiam sic accipiunt, ut propter fidem futuram praesciti sint intellegendi; nec cuiquam talem dari perseuerantiam, a qua non permittatur praeuaricari, sed a qua possit sua uoluntate deficere et infirmari. Adserunt inutilem
Abbreviated transcription (Latin):
te meritum: neo potest in reb: omnimodo aequalib: elec¬
q nisi quisq credit &inaccipiendi uoluntate ꝑmaneat
bonũ pos sit operari : Non esgoeligit operec cuius quã
i presientia quae ipse donaturus ÷ sed fidemeligit
inprescientia utquem crediturum eẽ p̃sciuit ipsum
ncem uiteem consequer&ur : Dic̃ enim a postolus: idemds̃
qui operatur omnia in omnib: Nusquã aut̃ dictum est.
dr̃ eredit omnice in omnib: Quod enim credimt nostrum
est. quod autem operc mur̃ illius: &c&era in codem
opere quȩ se acceptare & ꝓbare testantur Tamquam
conuenientia euangelioe ueritati e&erum prescien¬
tum & p̃destinationem uel ꝓpositũ ad id ualere contendũn.
ut eos prescierit uel p̃distinauerit uel ꝓposuerit eligere
qui fuerant credituri : Nec dehac fide porse dici quid habes
quod non accepisti : cum in eadem naturc remanserit . li¬
c& uitiata quae prius sana ac ꝑfecta donatasit: Quod aut̃

Expanded text:
te meritum nec potest in rebus omni modo aequalibus electe meritum nec potest in rebus omni modo aequalibus elecquia, nisi quisque credat et in accipiendi uoluntate permaneat, bonum possit operari. non ergo eligit opera cuiusquam in praescientia, quae ipse donaturus est, sed fidem eligit in praescientia, ut, quem crediturum esse praesciuit, ipsum eternam uitam consequeretur. dicit enim apostolus: Idem deus, qui operatur omnia in omnibus. nusquam autem dictum est: Deus credit omnia in omnibus; quod enim credimus, nostrum est, quod autem operamur, illius et cetera in eodem opere. quae se acceptare et probare testantur tamquam conuenientia euangelicae ueritati. Ceterum praescientiam et praedestinationem uel propositum ad id ualere contendunt, ut eos praescierit uel praedestinauerit uel proposuerit eligere, qui fuerant credituri. nec de hac fide posse dici: Quid habes, quod non accepisti? cum in eadem natura remanserit licet uitiata, quae prius sana ac perfecta donata sit. quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
scientiae eẽ diuine ut eo tempore &ibi & illis ueritas
sinuntiar &ur uel annunti&ur. quando & ubi p̃nunti¬
ab cctur eẽ credenda : & hoc non solum aliorum catholico¬
rum testimonur : sed &uicõ scĩ tatirtiue disputatione an¬
tiquiore se ꝓbare testantur : ubi tamen eandem gritiã
non minore ueritatis ꝑrȩspicuitate docueris ut estillud
quod dixit scĩ tastua in questione contra porphirium
dubi seiebat ense quiincum suerant eredituri. Vel illud
dodibro incpistola adromanor dices itaq mibi quid adhuc
oine ueritur qc̃ uoluntaticius quis renstit eui sane
in quuist tiom inquis no respondeur utintellegani sp̃i¬
nitalib uiris &icc̃ Nonsecundũ terrenum homin epi
uiuontibi patere porse primam eritafidei &im pieatir
quiomiudo dr̃ pre seientia cligat ereditoror & lamin& in¬
pus dulos qec illos ec operib: cligens nec istos exoper¬
Eeterũ in eodem libro superius: aequales omines sunt in¬

Expanded text:
scientiae esse diuinae, ut eo tempore et ibi et illis ueritas scientiae esse diuinae, ut eo tempore et ibi et illis ueritas adnuntiaretur uel adnuntietur, quando et ubi praesciebatur esse credendarum testimoniis, sed etiam Sanctitatis tuae disputatione antiquiore se probare testantur; ubi tamen eamdem gratiam non minore veritatis perspicuitate docueris: ut est illud quod dixit Sanctitas tua in quaestione contra Porphyrium, et ubi sciebat esse, qui in eum fuerant credituri » : vel illud de libro in Epistolam ad Romanos, « Dicis itaque mihi, Quid adhuc conqueritur? nam voluntati ejus quis resistit » ? « Cui sane inquisitioni, inquis, sic respondet, ut intelligamus spiritualibus viris, etiam non secundum terrenum hominem viventibus, patere posse prima merita fidei et impietatis, quo modo deus praescientia eligat credituros et damnet incredulos nec illos ex operibus eligens nec istos ex operiet iterum in eodem libro superius: \'Aequales omnes sunt an
Abbreviated transcription (Latin):
tudine puniatur nec negari gratiã si precedere di¬
caturtalis uolunta s qu& contum medicum quaerat:
Non autem quicquam ipsa iam ualeat: Ncc̃ illa testimo¬
nicc ut est illud. sicut unicuiq: pastitus est maensurcom
fidei & similia. adid uolunt ualere ut iuu&ur quico epe¬
rit uelle non ut &icom don&ur ut uelit : reiectis ab hoc
dono aliis pariter reirs: & qui porrent similiter liberari
si eam quȩ pariter inhgnis prȩstotur credendi uoluntas
t&icem ipsirsimiliter prestar&ur : si autem aiunt dicat᷑
uel talem omnib: remansisse quauel contemnere quisua¬
leat uel oboedire. De compendio putant rationem red¬
di electorum uel reiectorũ in eo quod unicuiq meritũ
propriȩ uoluntatis adiungitur : Cum autem dicitur eis
quare alus uel alicub prȩdic&ur uelnan p̃dic&ur ł
nunc predic&ur. Quod aliquando peneomnib: sicut
nunc aliquib: gentib non p̃dicatum sit. dicunt id prȩ¬

Expanded text:
tudine puniatur. Nec negari gratiam, si praecedere ditudine puniatur. Nec negari gratiam, si praecedere dicatur talis uoluntas, quae tantum medicum . quaerat, non autem quicquam ipsa iam ualeat. nam illa testimonia, ut est illud: Sicut unicuique partitus est mensuram fidei et similia, ad id uolunt ualere, ut iuuetur. qui coeperit uelle, non ut etiam donetur. ut uelit, reiectis ab , hoc dono aliis pariter reis et qui possent similiter liberari, si ea, quae pariter indignis praestatur, credendi uoluntas etiam ipsis similiter praestaretur. si autem, aiunt, dicatur uel talem omnibus remansisse, qua uel contemnere quis ualeat uel oboedire. de compendio putant reiectorum reddi electorum uel reiectorum in eo, quod unicuique meritum propriae uoluntatis adiungitur. Cum autem dicitur eis, quare aliis uel alicubi praedicetur uel non praedicetur uel nunc praedicetur, quod aliquando paene omnibus sicut nunc aliquibus gentibus non praedicatum sit, dicunt id prae
Abbreviated transcription (Latin):
ut cum prostratis. & nũ queom suis uirib surrecturir
annuntiatur optinende salutir occano eomerito quo uoli¬
erint &crediderint a suo morbo seporse ranari &ipsiur
fidei aucmentum x totiur sanitatis suȩ consequantur er¬
fectum: ederum a inullum opur uel incipiendũ ꝑ ficiendu
quem quecm sibi sufficere posse consentiunt : Neqi enim
alicui opera curatianis eorum annumercondum putor
ex teprit& & supphei uoluntate cinum quemq e groti
uelle sanari : quod enimdicitur crede & saluureris u¬
num eorum exigi asserunt aliud offeri : ut ꝓpter id
quod exigitur si redditũ fuerit id quod offestur de¬
inceps tribucctur: Unde consequens putant exhiben¬
decm ab eo fidem cuius naturae id conditoris concessũ
est uoluntate. Enulla m itec deprauatam uel & tinetã
putant ut nondebeant uel possit seuelle sanari propter
quod uel san&ur quis a sua uel si noluerit cum sua ȩgri¬

Expanded text:
ut, cum prostratis et numquam , suis uiribus surrecturis ut, cum prostratis et numquam , suis uiribus surrecturis adnuntiatur obtinendae salutis occasio, eo merito, quo uoluerint et crediderint a suo morbo se posse sanari, et ipsius fidei augmentum et totius sanitatis suae consequantur effectum. ceterum ad nulluquemquam sibi sufficere posse consentiunt: neque enim alicui operi curationis eorum annumerandum putant, exterrita et supplici voluntate unumquemque aegrotum velle sanari. Quod enim dicitur, Crede, et salvus eris; unum horum exigi asserunt, aliud offerri; ut propter id quod exigitur, si redditum fuerit, id quod offertur deinceps tribuatur. Unde consequens putant exhibendam ab eo fidem, cujus naturae id voluntate Conditoris concessum est; et nullam ita depravatam vel exstinctam putant, ut non debeat vel possit se velle sanari; propter quod vel sanetur quis a sua, vel, si noluerit, cum sua aegri
Abbreviated transcription (Latin):
OMINOBEA HSSI MO AF
toto affectu de dercendo & multum inxp̃o
suscipiendo patri agustino hilarius: sicessantib:
contre dicentium questionib gratae sunt plerumq
ltcetem nostrȩ relationis quȩdum indicat secundum¬
fio urundee ꝓrecutioner quedam aduersantia ueritar
Nontano tibistiucemillir quiturbantur & ttrbart pa
silium sc̃itatistue satagit pindere domine bcatirrne as
porto affeciti desderande & multum inxp̃o suscipiende
pater: Hace sunt itaq quae marsiliȩ ł &iam aliquibio
oĩ ingallia uentilantur nouum &inutilo es prediciti¬
oniquod quedeõ secundũ ꝓpositũ eligendi dicanturt
id nec upripere ualeant nec tenere Nisi eredendiuolu¬
rate donata exeludi putrent omnem p̃dicandi iugononsi
ninil quod peam exitexur in hominib remansrredicatur
Conscrtiunt omnem hominem in adcom perirse nec in¬
de quem qucom porse ꝓprio arbitrio liberari sedid con¬
ueniens arserunt ueritaiti ud congruum prȩdicationi

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO AC TOTO AFFECTU DESIDERANDO ET MULTUM IN CHRISTO SUSCIPIENDO PATRI AUGUSTINO HILARIUS. Si cessantibus contradicentium quaestionibus gratae sunt plerumquelitatem nostrae relationis, quae, dum indicat secundumorundam prosecutiones quaedam aduersantia ueritati, non tam sibi quam illis, qui turbantur et turbant, per consilium sanctitatis tuae satagit prouideri, domine beatissime ac toto affectu desiderande et multum in Christo suscipiende pater. Haec sunt itaque, quae Massiliae uel etiam aliquibus locis in Gallia uentilantur: nouum et inutile esse praedicationi, quod quidam secundum propositum eligendi dicantur, ut id nec arripere ualeant nec tenere nisi credendi uoluntate donata. excludi putant omnem praedicandi uigorem, si nihil, quod per eam excitetur, in hominibus remansisse dicatur. consentiunt omnem hominem in Adam perisse nec inde quemquam posse proprio arbitrio liberari: sed id conueniens adserunt ueritati uel congruum praedicationi,
Abbreviated transcription (Latin):
rime credendi uoluntatem quaedoc scãe cogitationer
Ante uolent mox que illa : itec sequatur ut quasi coniunc¬
tissimec comitaur : Necerse ÷ tamen ut omnico quȩ
creduntur prȩueniente cogitatioe credantur : qua¬
quam &ipsum credere Nihilest aliud quã cum arsen¬
sione cogiteere : Non enim omnir quicogitaet creditcũ
deo cogitent pleriq non credant : sed cogitat omnis qui
Predit &t redendo cogitat & aogitendo eredit : Quĩd ergo
ꝓtin& ad religionem atq pi&atem De quco loquebatur
apustolus si non sum: ido nei cogittere ali quid quasi &
pobis maipsir sed sufficientice nostrec gedo  ꝓfecto nom¬

Expanded text:
rime credendi voluntatem quaedam cogitationes rime credendi voluntatem quaedam cogitationes antevolent, moxque illa ita sequatur, ut quasi conjunctissima comitetur; necesse est tamen ut omnia quae creduntur, praeveniente cogitatione credantur. Quanquam et ipsum credere, nihil aliud est, quam cum assensione cogitare. Non enim omnis qui cogitat, credit; cum ideo cogitent plerique, ne credant: sed cogitat omnis qui credit, et credendo cogitat, et cogitando credit. Quod ergo pertinet ad religionem atque pietatem de qua loquebatur Apostolus, si non sumus idonei cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo
Abbreviated transcription (Latin):
cel ebri lectione notissima: auersus quippe a fide quã
uastabat ei que uehement̃ aduersus. repente est adil¬
lam gratia potentiore conuersus conuestente illo
cui hoc ipsum facturo ꝑ pnoph&icm dictum est itu co¬
uestens uiuificabis nor ut non solum &nolente fie¬
r& uolens credere uerum &icẽ exꝑsecutore ꝑse¬
cutionem in eius fidei quaem ꝑsequebatur defensi¬
one pater&ur : donatum quippe illierat axpͥo non
ꝓeo: &ideo commendans istam gratia quae non datur
secundum aliqua merita sed efficit omnicbona meri¬
tac : nonqr idonei sumus inquid cogitare aliquid quasi
ex nobis m&ipsis sed sufficientic nostreo exdõ est:
Adtendant hic & uerba isteo ꝑpendant qui putant ex
nobis eẽ fidei coeptum & exdõ eẽ fidei supplementum:
uis enim non uideat priur eẽ cogitare queom credere
Nullur quippe credit aliquid nisi prius cogitauerit ee
credendũ: Quaom uir enim raptim quacmuis celer¬

Expanded text:
celebri lectione notissima. Aversus quippe a fide quam celebri lectione notissima. Aversus quippe a fide quam vastabat, eique vehementer adversus, repente est ad illam gratia potentiore conversus; convertente illo cui hoc ipsum facturo per prophetam dictum est, Tu convertens vivificabis nos : ut non solum ex nolente fieret volens credere; verum etiam ex persecutore persecutionem in ejus fidei, quam persequebatur, defensione pateretur. Donatum quippe illi erat a Christo, non  pro eo. 5. Et ideo commendans istam gratiam, quae non datur secundum aliqua merita, sed efficit omnia bona merita: Non quia idonei sumus, inquit, cogitare aliquid quasi ex nobismetipsis, sed sufficientia nostra ex Deo est . Attendant hic, et verba ista perpendant, qui putant ex nobis esse fidei coeptum, et ex Deo esse fidei supplementum. Quis enim non videat, prius esse cogitare quam credere? Nullus quippe credit aliquid, nisi prius cogitaverit esse credendum. Quamvis enim raptim, quamvis celer
Abbreviated transcription (Latin):
Quis autem dicat eum quiiam coepit credere ab illo in
quem oredidit nihil mereri: unde fit utiam merenti ce¬
terec dicantur addir& ributione diuinc ac ꝑhoc grata
dĩ secundũ meriao nostra dari: quodiectum sibi pela¬
gius nedcem nar&ur ipsedam nauit: Quisquis igitur
hanc decm ncbilem uult exonini paste uitare sententiã
ueraciter intellegat dictũ quod ait apostolur: liobis do
natum ⁊÷ ꝓxp̃o non solum ut credatis in cam: uerum
&icc̃ ut patiamini pro eo: utrumq ostendit dĩdonum
qr utrumq dixit eedonatũ : Nec ait ut pleniur & ꝑfecu¬
us credatis in eum sed ut credatis in eum: Neo seipsũ
misericordicm consecutum dixit ut fidelior sed ut fi¬
deles err& qr sciebat non se in itium fidei suȩ priore
de dirsedo &r&ributũ sibi ab illo eius augmentũ sed
abeo sefactum fidelem aquo a postolus factus est : Nã
soripto sunt &ic̃ fidei cius initia sunt que ecclesiastica

Expanded text:
Quis autem dicat eum qui jam coepit credere, ab illo in Quis autem dicat eum qui jam coepit credere, ab illo in quem credidit nihil mereri? Unde fit ut jam merenti caetera dicantur addi retributione divina; ac per hoc gratiam Dei secundum merita nostra dari: quod objectum sibi Pelagius, ne damnaretur, ipse damnavit. Quisquis igitur hanc damnabilem vult ex omni parte vitare sententiam, veraciter intelligat dpro Christo, non solum ut credatis in eum, verum etiam ut patiamini pro eo . Utrumque ostendit Dei donum, quia utrumque dixit esse donatum. Nec ait, Ut plenius et perfectius credatis in eum; sed, ut credatis in eum. Nec se ipsum misericordiam consecutum dixit, ut fidelior, sed ut fidelis esset . quia sciebat non se initium fidei suae priorem dedisse Deo, et retributum sibi ab illo ejus augmentum; sed ab eo se factum fidelem, a quo et apostolus factus est. Nam scripta sunt etiam fidei ejus initia , suntque ecclesiastica
Abbreviated transcription (Latin):
dum eẽ uideo qui diuina testimonicc quȩ de hacre adhi¬
buimus adhoc dicunt ualere ut nouerim: ex nobis qui¬
dem nor habere ipscom fidem sed incrementum eiur &
Eomerito qͦ coepit a nobis: Nonergo receditur ab ea
sententieo Qucc̃ palccgiur ipse in episcopali iudicio pales¬
stino sicut eadem gesta testatur demneore compul
sus÷ graticom di secundũ meritee nostra decri si non ꝑ¬
tim& addi gratia quod oredere coepimur: sedillud poti¬
us quod propter hoc nobis additur utpleniur ꝑfectiur¬
Q credemi: Xꝑ hoc initium fidei nostrepriorer dami
lo raribuatur nobir & supplementum eiur &e siquid ali¬
ul sidelner poscimt sed comra hacc cur nom putiur
nuduri quis prior de dit ei & r&ribu&ur illi qũo ecip
so &pipsum &im ipro sunt ominice : Qi psum igitur in tiui
fidei nostre exquo nisi exipso est : Neq enim hoc excepto
exipso c&era sed exipso & ꝑ ipsum & inipso sunt om̃a

Expanded text:
dum esse video, qui divina testimonia, quae de hac re adhidum esse video, qui divina testimonia, quae de hac re adhibuimus, ad hoc dicunt valere, ut noverimus ex nobis quidem nos habere ipsam fidem, sed incrementum ejus ex eo merito, quo coepit a nobis. Non ergo receditur ab ea sententia, quam Pelagius ipse in episcopali judicio Palaestino, sicut eadem Gesta testantur, damnare compulsus est, « Gratiam Dei secundum merita nostra dari; » si non pertinet ad Dei gratiam quod credere coepimus, sed illud potius quod propter hoc nobis additur, ut plenius perfectiusque credamus: ac per hoc, initium fidei nostrae priores damus Deo, ut retribuatur nobis et supplementum ejus; et si quid aliud fideliter poscimus. 4. Sed contra haec cur non potius audimus: Quis p ipsum, et in ipso sunt omnia ? Et ipsum igitur initium fidei nostrae, ex quo, nisi ex ipso est? Neque enim hoc excepto ex ipso sunt caetera: sed ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia.
Abbreviated transcription (Latin):
peccato p̃rimi hominis ob noxium nascigenur huma¬
num nec abisto malo nisi ꝑ iustiticm secundi homi¬
nis aliquem libercori : ꝓuenerunt &icc̃ ut p̃ueniri uco¬
luntates hominum dĩ gratia fateantur atq: ad nullũ
opurbonum uel incipiendũ uel ꝑficiendũ sibi quẽ quã
sufficere porse consentiant: r&entec ergo iste it
quae ꝑuenerunt plurimum eos apelagianorum errore
dircernunt : pro inde siin eis ambulent & orent cum qui
dat intellectum siquid dep̃ destinatione aliter sapiunt ipse
illir hoc quoq: reuelabit : Tamen &icom nosimpendcomi eis
dilectionis affectum ministeriũq sermonis sicut donat
ille quem rogom ut inhis litteris ea quae illis essent
apeste &utilic diceremꝑ : Linde enim scimus ne forte
dr̃ noster ꝑ hano nostrcom uelitid efficere seruitutem
si tamen diligentius id facere possumi qucom in uolumi¬
nib tot tantisq: iam fecimus: sed nunceis responden¬

Expanded text:
peccato primi hominis obnoxium nasci genus humapeccato primi hominis obnoxium nasci genus humanum, nec ab isto malo nisi per justitiam secundi hominis aliquem liberari. Pervenerunt etiam, ut praeveniri voluntates hominum Dei gratia fateantur, atque ad nullum opus bonum vel incipiendum vel perficiendum sibi quemquam sufficere posse consentiant. Retenta ergo ista in quae pervenerunt, plurimum eos a Pelagianorum errore discernunt. Proinde, si in eis ambulent et orent eum qui dat intellectum, si quid de praedestinatione aliter sapiunt, ipse illis hoc quoque revelabit: tamen etiam nos impendamus eis dilectionis affectum ministeriumque sermonis, sicut donat ille quem rogavimus, ut in his litteris ea quae illis essent apta et utilia diceremus. Unde enim scimus ne forte Deus noster id per hanc nostram velit efficere servitutem,si tamen diligentius id facere possumus, quam in voluminibus tot tantisque jam fecimus. Sed nunc eis responden
Abbreviated transcription (Latin):
huc ago quod me satis egirre credebcom: Considerco¬
tis enim litteris uestris uideremihi uideor eos fra¬
axes pro quib: geritispicm curcm n&eneant po&i¬
cam sententicm qua dictum est: spessibi quisq: &in
illud in currant quod non po&ice sed ꝓph&icedicti
est maledictus omnis quispem hab& in homine eomo¬
do eẽ tracteendos : quo tractauit apostolus quibusat
Et siquid aliter sapitir hoc quoq: uobis dr̃ reuelabit:
Adhuo quippe in questione caligant de predestinatio¬
ne scõrum . sed habent unde siquid aliter in ecc sapi¬
unt. hoc quoq: illis reuel& dr̃ si in eo ambulent in
quod ꝑuenerunt : propter quod a postolur cũ dixir¬
s & siquid alit̃ sapitir hoc quoq uobirdr̃ reuelabit:
Verum tamen inquid in quod ꝑuenimus in eo ambulem
ꝑuenerunt autem isti fraees nostri proquib sollicita
÷ pia cariteos uestrao ut credant cum ecclesiaxpͥi

Expanded text:
huc ago, quod me satis egisse credebam. 2. Considerahuc ago, quod me satis egisse credebam. 2. Consideratis enim litteris vestris videre mihi videor eos fratres, pro quibus geritis piam curam, ne teneant poeticam sententiam, qua dictum est, « Spes sibi quisque » ; et in illud incurrant quod non poetice, sed prophetice dictum est, Maledictus omnis qui spem habet in homine , eo modo esse tractandos, quo tractavit Apostolus, quibus ait, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit. Adhuc quippe in quaestione caligant de praedestinatione sanctorum: sed habent unde, si quid aliter in ea sapiunt, hoc quoque illis revelet Deus, si in eo ambulent in quod pervenerunt. Propter quod Apostolus cum dixisset, Si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: Verumtamen, inquit, in quod pervenimus, in eo ambulemus . Pervenerunt autem isti fratres nostri, pro quibus sollicita est pia charitas vestra, ut credant cum Ecclesia Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
NXITIe quidem apostolum scimus incpis¬
talae ad philippenses eadem scriberẽ uobis mihi quidẽ
non pigrum: uobis autem tutum est: idem tamen sori¬
benr ad galatas cum sȩsatir apudeor egirsc ꝑspicer&
Quodillir ꝑ ministerium sermonis sui necerrarium erre
cernebat. De oero inquit lacborem mihi nemo prȩs¬
t& lid sicut in plerisq codicib: legitur Nemomihi mo¬
lestur nt Ego autem qucomuis me moleste ferreron¬
fitear: quod diuinis eloquis quib: đi gratico prȩdicatur
quacamiino uullec est si recundum meritee nostrietla¬
tur tammultis manifestisq non ceditur uestrũ tec¬
menstudium frac terncemq dileotionem fibicirits¬
ini prosper &luilaori queo eor quitolerrunt non
uultis errare : ut post tot libros dehacre uel episto lay mo¬
as adhuc me desideritir hinc scribere . tantum amo
queentum non possum dicere & teentum me a marequo¬
tum debeo non audeo dicere: Qua pꝓter ecce rescribo
uobir : & lic& iccm non uobiscum tamen &icom peruos ad¬

Expanded text:
xisse quidem Apostolum scimus in Epistola ad Philippenses, Eadem scribere vobis, mihi quidem non pigrum, vobis autem tutum est . Idem tamen scribens ad Galatas, cum se satis apud eos egisse perspiceret, quod illis per ministerium sermonis sui necessarium esse cernebat: De caetero, inquit, laborem mihi nemo praestet; vel, sicut in plerisque codicibus legitur, nemo mihi molestus sit . Ego autem quamvis me moleste ferre confitear, quod divinis eloquiis quibus Dei gratia praedicatur quae omnino nulla est, si secundum merita nostra datur, tam multis manifestisque non ceditur: vestrum tamen studium fraternamque dilectionem, filii charissimi Prosper et Hilari, qua eos qui tales sunt, ita non vultis errare, ut post tot libros de hac re vel epistolas meas, adhuc me desideretis hinc scribere, tantum amo, quantum non possum dicere; et tantum me amare, quantum debeo, non audeo dicere. Quapropter ecce rescribo vobis, et licet jam non vobiscum, tamen etiam per vos ad
Abbreviated transcription (Latin):
gratia prȩuenirr ut ꝑ illcom nobis dar&ur quod utiliter¬
angelio consenti remus nostrum eẽ ꝓprium & nobir ex
nobis eẽ arbi trabar : quem meum erronem: non nulla
opuscula mea satir indicant ante episco patum meũ sorip¬
ta in quib: est illud quod commemorastir in lit terirurir
dibiest expontio quarundam ꝓpositionum Exepistola
quae ost ad romanor: Deniq cum mea caneta opusculit
uiui ae tarem eam que r&eractationem stilo ꝓsequerer
suus operisiam duos ab solueram libror antequctns
seriptac uestrec ꝓlixiorec sumsirsem. cum a dhunclibrũ
neractandũ in primo uolumine ꝑueniriem : sic inde loci

Expanded text:
gratia praeveniri, ut per illam nobis daretur quod gratia praeveniri, ut per illam nobis daretur quod angelio consentiremus, nostrum esse proprium, et nobis ex nobis esse arbitrabar. Quem meum errorem nonnulla opuscula mea satis indicant, ante episcopatum meum scripta. In quibus est illud quod commemorastis in litteris vestris , ubi est expositio quarumdam propositionum ex Epistola quae est ad Romanos. Denique, cum mea cuncta opuscula retractarem, eamque retractionem stilo prosequerer, cujus operis jam duos absolveram libros, antequam scripta vestra prolixiora sumpsissem, cum ad hunc librum retractandum in primo volumine pervenissem, sic inde loc
Abbreviated transcription (Latin):
exordium sumitur donum dĩ eẽ monstratur : qualcest¬
& illud quod unicuiq dr̃ patitus est mensurcem fider
nis repugnare & tacmen nolens a seipso sibi ee quod credit :
quasi componens homocumdo ut pastem fidei sibi uindic& :
atq illi pastem relinquat: & quod est elatisunt primam
tollit ipse quentem datilli &ineo quod eẽ dicit amborum:
lir doctor ille sapiebat : cxprianum beatissimũ loquor qͥ
dixit in nullo gloriandum: quaendo nostrum Nihil sit: qđ
ut ostender& adhibuit a postolum ⁊ estem dicentem: quid
autem habes quod non accepistis autem accepisti. quid glo¬
riaris quasi non acciperis : Quo precipuo testimonio&iã
ipse conuictus sum cum similiter errarem putans fidẽ
quec indm̃ credimi noneẽ donum d̃. sed a nobis eẽ in nob
& ꝑ illam nos impararedĩ dona quib: eemperanter &ius¬
te & pieuiuamus in hoc scło: Neqeni fidem putabam dĩ

Expanded text:
exordium sumitur, donum Dei esse monstratur; quale estexordium sumitur, donum Dei esse monstratur; quale est illud, quod unicuique Deus partitus est mensuram fidei niis repugnare, et tamen volens a se ipso sibi esse quod credit, quasi componit homo cum Deo, ut partem fidei sibi vindicet, atque illi partem relinquat: et quod est elatius, primam tollit ipse, sequentem dat illi; et in eo quod dicit esse amborum, lis doctor ille sapiebat: Cyprianum beatissimum loquor, qui dixit, « In nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit » . Quod ut ostenderet, adhibuit Apostolum testem dicentem, Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Quo praecipue testimonio etiam ipse convictus sum, cum similiter errarem, putans fidem qua in Deum credimus, non esse donum Dei, sed a nobis esse in nobis, et per illam nos impetrari Dei dona quibus temperanter et juste et pie vivamus in hoc saeculo. Neque enim fidem putabam Dei
Abbreviated transcription (Latin):
abrahae &illedanr gloriam dõ plenirsime oredidit qu
quae ꝓmisit potens est & facere : ĩpreigitur fidem gen¬
tium facit qui potens ÷ facere quod ꝓmisit : Porrosi
dr̃ operatur fidem nostram miro modo agens in nos¬
facere non possit. &ideo sibi homo primas eius uindica
paster: ut nouirsimcos ab illo accipere merecctur Iud¬
te si aliud agitur istomodo it gratia đi secundũ merit
nostrac d&ur quod lib& modo ac sic gratuiam non sit
graeticc. redditur ncom quehoc pacto debita non donato
gratis: deb&ur enim credenti ut adnõ ipsa fides eus
augeatur. & sit merces fidei coeptȩ fides aueta : Nec
adtenditur cum hoc dicitur non secundũ gratioe sed se¬
cundum debitũ istocm mercedem credentib: imputari
Cur autem non totũ tribuatur homini. utquisibi potu
instituere quod non hecbebat. ipre quod instituit augent
omnino Non uideo : nisi quia resisti non potest diuinis
mani festisque testimonus quib: & fides unde pieatis

Expanded text:
Abrahae, et ille dans gloriam Deo, plenissime credidit quoniam quod promisit, potens est et facere ? Ipse igitur fidem gentium facit, qui potens est facere quod promisit. Porro, si operatur Deus fidem nostram, miro modo agens in corfacere non possit, et ideo homo sibi primas ejus vindicat partes, ut novissimas ab illo accipere mereatur? Videte si aliud agitur isto modo, nisi ut gratia Dei secundum merita nostra detur quolibet modo, ac sic gratia jam non sit gratia. Redditur namque hoc pacto debita, non donatur gratis: debetur enim credenti, ut a Domino ipsa fides ejus augeatur, et sit merces fidei coeptae fides aucta; nec attenditur, cum hoc dicitur, non secundum gratiam, sed secundum debitum istam mercedem credentibus imputari. Cur autem non totum tribuatur homini, ut qui sibi potuit instituere quod non habebat, ipse quod instituit augeat, omnino non video: nisi quia resisti non potest divinis manifestissimis testimoniis, quibus et fides, unde pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
fureficit adincipiendis uel ꝑficiendũ quod cumq uopbonũ
uod iam isti fris sicut uestrec soriptec indicant ueor
rse conentiur. unde in omni operebono & icipiendo
eꝑ ficiendo sufficientice nostras gedõ est Itr nignio ibi
sif ficit uel ad incipiendem uel ad ꝑficiendam fidem sed sur¬
ficientia nostreo &dõ ÷  Quõ fider si non cogite&ur nul¬
lest & non sumi idonei cogitoere aliquid quasi ex nabrr

Expanded text:
ficiendum quodcumque opus bonum; quod jam isti fratres, sicut vestra scripta indicant , verum esse consentiunt; unde in omni opere bono et incipiendo et perficiendo sufficientia nostra ex Deo est: ita nemo sibi sufficit vel ad incipiendam vel ad perficiendam fidem, sed sufficientia nostra ex Deo est: quoniam fides si non cogitetur, nulla est; et non sumus idonei cogitare aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
hoc cẽ demonstrans melius est inquit benc facientes siue litu
lunta sđi pati quam malefacientes : Cum dicit siuelit uoluntus
Ne que enim quos nonuult uoluntasđi ꝑuenire ced ex perionticm qe¬
rium q: passionis Non ꝑueniunt ad regnum đisi ꝑseuerauerint i
xp̃ous quein finem : sed quis dicat istis non dorcentur in epseueraent¬
difficilur ꝑseueratur ubi hocagit quiꝑsequitur neꝑ seuerdui

Expanded text:
hoc esse demonstrans: Melius est, inquit, bene facientes, si velit voluntas Dei, pati, quam male facientes . Cum dicit, si velit voluntas to patiantur. Neque enim quos non vult voluntas Dei pervenire ad experientiam gloriamque passionis, non perveniunt ad regnum Dei, si perseveraverint in Christo usque in finem. Sed quis dicat, istis non donari hanc perseverantdifficilius perseveratur, ubi hoc agit qui persequitur ne per
Abbreviated transcription (Latin):
potest : Nisi cui sensus quic quaem de illo nuntiar& : inquo
animantium numero siullus ÷ nos quõ non ee ꝑspicimus il¬
lud &icom ꝑfectum peo quod supͣ dicerecoepera : Non ad
nos isteem ꝑtinere questionem: haec &icẽ atq &icõ cogiter
uelim : & quod cogitaendo genueris ut nouerim cures:
NEBRIDIO AUGUSTINUS

Expanded text:
potest, nisi cui sensus quicquam de illo nuntiarit. in quo potest, nisi cui sensus quicquam de illo nuntiarit. in quo animantium numero, si ullus est, nos quoniam non esse perspicimus, illud etiam perfectum puto, quod supra dicere coeperam, non ad nos istam pertinere quaestionem. haec etiam atque etiam cogites velim et, quod cogitando genueris, ut noVerim cures. XIV. NEBRIDIO AUGUSTINUS
Abbreviated transcription (Latin):
le potius. quam uerum eẽ fateatur : ita cum ipsum cor pꝰ
ueri simile sit : eẽ tamen innaturale quiddam ueris si¬
inum estergo corpur sensibile : eẽ autem corpꝰ intellegi¬
bile iudieatur: Nonenim porr& alit̃ ꝑcipi: ia nercio quo
illud dequo quȩrim corpus. quo inniti animee uteddoco
inlocum transeat putatur. Quam quecm &icomisi nonseu¬
sib nostris tamen quibur docm longe ueg&ioribs sensbi¬
pellamus duob modir in nobir fieri: aut ipra ꝑsemenłe
atqratione intrinsecus utcum intellegimus eẽ ipsum
intellectũ : aut ammonitione a sensib:: utid quodiamdic¬
tum est .cum intellegimi et̃ corp̃: Inquib: duob generib:
illud primũ ꝑnos. idest deeo quod apud nos est dm̃ consu¬
lendo: hoc autem secundũ deeo quod a corpore sensuque
nuntiatur. Nihilominos dm̃ consulendo intellegimus:
quacsi rata sunt : nemodeillo corpore utrum sit intellegere

Expanded text:
le potius quam verum esse fateatur? Ita cum ipsum corpus le potius quam verum esse fateatur? Ita cum ipsum corpus uerisimile sit, esse tamen in natura tale quiddam Uerissimum est. ergo corpus sensibile, esse autem corpus intellegibile iudicatur; non enim posset aliter percipi. ita nescio quid illud, de quo quaerimus, corpus, quo inniti anima, ut de loco in locum transeat, putatur, quamquam etiam si non sensibus nostris, tamen quibusdam longe uegetioribus sensibipellamus, duobus modis in nobis fieri: aut ipsa per se mente atque ratione intrinsecus, ut cum intellegimus esse ipsum intellectum; aut admonitione a sensibus, ut id quod iam dictum est, cum intellegimus esse corpus. in quibus duobus generibus illud primum per nos, id est de eo, quod apud nos est, deum consulendo; hoc autem secundum de eo, quod a corpore sensuque nuntiatur, nihilo minus deum consulendo intellegimus. quae si rata sunt, nemo de illo corpore, utrum sit, intellegere
Abbreviated transcription (Latin):
aestuantes : Deanimae scilic& ueluti ꝑ p&uo quodam cor¬
pore uel quasi corpore. quad a non nullis &icc̃ dici uehi¬
culum recordaris : Quaem rem ceste siquidem loco mo¬
uur Non eẽ intellegibilem clarumest: Quic quid
aũtem intellegibile Non ÷ intellegi non potest: at
quod intellectum fugit: si saltem sensum non fugit. xs¬
timcore inde aliquid ueri similiter Nonus quequaq: de¬
negatur : Quod uero neq: intellegi. Neq sentiri potest :
temerariam nimis &nugatoricm gignit opinionẽ : &
hoc dequo agimus tale est si ta men est : Curego quȩ so
te non nobis adhano questiunculam indicimus ferias &
nos totos in precato dõ insum mcc serenitatem naturie
sum mȩ uiuentes attollimur : Hic forsitan dicas: quã quã
cõrporere ꝑcipi nequeant : multe nos tamen ad corpus
ꝑtinentio intellegibiliter porseꝑcipere : ut est quod
nouim eẽ corpus : quis enim neg& : autquis hoc uerisimi¬

Expanded text:
aestuantes, de animae scilicet ueluti perpetuo quodam coraestuantes, de animae scilicet ueluti perpetuo quodam corpore uel quasi corpore, quod a nonnullis etiam dici uehiculum recordaris. quam rem certe, si quidem loco mo\\letur, non esse intellegibilem clarum est. quicquid autem intellegibile non est, intellegi non pquod intellectum fugit, si saltem sensum non refugit, aestimare inde aliquid verisimiliter non usquequaque denegatur. Quod vero neque intelligi neque sentiri potest, temerariam nimis atque nugatoriam gignit opinionem; et hoc de quo agimus tale est, si tamen est. Cur ergo, quaeso te, non nobis ad hanc quaestiunculam indicimus ferias, et nos totos imprecato Deo in summam serenitatem naturae summae viventis attollimus? 3. Hic forsitan dicas, quanquam corpora percipi nequeant, multa nos tamen ad corpus pertinentia intelligibiliter posse percipere, ut est quod novimus esse corpus. Quis enim neget, aut quis hoc verisimi
Abbreviated transcription (Latin):
bere: Quam obrem quod plurimũ hominũ ibi ratio
est. nonadipsum hominem ꝑtin&. qucc̃ quco mirir
rursum modis ad unũ omnic redigantur : sed tuid
commodiur cogitebis : hiscontenturnr interim p&o
quã quã iam excesserim nȩ uium.
SITATA TIBI SCRIBERE NON LIBET: NOUA NON
lic& alterũ enim iideo tibi non conuenire.: alterũ
mihi non uacare : Ncem ex quo abii abste nulla mihi opor¬
tunitas : pullum otiũ datum est ea quae internos quȩ re¬
re solenit agitandi atq uersandi : sunt quidem hie maler
nimis longȩ noctes : Nec ame totae dormiuntur : sed se¬
Iẽ obiciunt magis cogitanda cum otium ÷: quae difir¬
mandosin otio necessaria : Quidergo faciam᷑ metur¬
ne apudte antacitus sim neutrum uis. neutrum uolo:
quape age atq: accipe quod deme exc udere potuit ul¬
timum noctis quam diu exȩquebat᷑ qua haec episto la
scripta ÷: Necesse : tememinis se quod crebro inter
nos sermone iactatũ ÷. nosque iactauit anelantes atq

Expanded text:
bere. quam ob rem quod plurimorum hominum ibi ratio est, non ad ipsum hominem pertinet, quamquam miris rursum modis ad unum omnia redigantur. sed tu id commodius cogitabis. his contentus sis interim peto, quamquam iam excesserim Naeuium. 1. Usitata tibi scribere non libet, nova non licet. Alterum enim video tibi non convenire, alterum mihi non uacare. nam ex quo abii abs te, nulla mihi opportunitas, nullum otium datum est ea, quae inter nos quaerere solemus, agitandi atque versandi. sunt quidem hiemales nimis longae noctes nec a me totae dormiuntur; sed sese obiciunt magis cogitanda, cum otium est, quae diffirmando sunt otio necessaria. quid ergo faciam ? mutusne apud te, an tacitus sim ? neutrum \\uis, neutrum uolo. quare age atque accipe, quod de me excudere potuit ultimum noctis, quam diu exequebatur, quo haec epistula scripta est.- Necesse est te meminisse, quod crebro inter nos sermone iactatum est nosque iactauit anhelantes atque
Abbreviated transcription (Latin):
uerrae dixit luxuria. Dixit & morses dixerunt & ꝓ¬
phece: audiam cumuiuimus quia ibi frrtra concupis¬
cit audire qui contem sit ista cum audir&: anexpecta¬
mus ut aliquis & amostuis resurgat &dicat nobis ut faciamus
cum anima nostrabeneiam & hoc factum est : Non resurre¬
xit patestuus sed resurrexit dñrtuus: ipsum audi accipe
bonum consilium: Noli parcere thesauristiur: eroga quan¬
tum potes: Iuxuriȩ uoxerat dñĩ uox facta est : eragor quan¬
tum poter facbene cumanimatua : ne auferatur hac nocte
animatua: hab&is in nomine xp̃i : quantum arbitror ser¬
monem de faciendis elimosenis : lioxista uestrec laudantiũ
Tunc acceptec estdõ si uideat & manus operantium. Expł¬

Expanded text:
perverse dixit luxuria, dixit et Moyses, dixerunt et Pperverse dixit luxuria, dixit et Moyses, dixerunt et Prophetae. Audiamus cum vivimus. Quia ibi frustra concupiscit audire, qui contempsit ista cum audiret. An exspectamus ut aliquis et a mortuis resurgat, et dicat nobis, ut faciamus cum anima nostra bene? Jam et hoc factum est: non resurrexit pater tuus, sed resurrexit Dominus tuus. Ipsum audi, accipe bonum consilium. Noli parcere thesauris tuis, eroga quantum potes. Luxuriae vox orat: Domini vox facta est. Eroga quantum potes, fac bene cum anima tua, ne auferatur hac nocte anima tua. Habetis in nomine Christi, quantum arbitror, sermonem de faciendis eleemosynis. Vox ista vestra laudantium, tunc accepta est Domino, si videat et manus operantium.