comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est ego ñ iudicoquemquã. Siergo missus dicitur in quantũ appa¬
ruit foris increatura corporali. quiintus innatura sp̃uali oculis
mostaliũ semꝑ occultus est. iam in promptu est intellegere &i am
despũ sc̃o curmissus &x ipse dicatur Facta est enĩ quaedã creaturat
species extempore. inqua uisibiliter ostenderetur sp̃s sc̃s. siue cum in
ipsum dñm corporili specie uelud columba descendit. siue cũ decẽ dieb
ꝑactis post eius ascensionẽ die pente costes factus ẽ subito decelo sonus.¬
quasi ferretur flatus uehemens. & uisȩ sunt illis linguȩ diuisae sic̃ ignis.
qui & in sedit supunũquemq corum. Haec operatio uisibilit̃ expressa¬
& oculis oblata mortalib: missio sp̃ssci dicta est. non ita ut apparer&
cius ipsa substantia. qua & ipse in uisibilis & in cõmutabilis est sicut pater
& filius. sed ut exterioribus uisis hominũ corda cõmota. a tr̃poralimani¬

Expanded text:
est: ego non iudico quemquam. Si ergo missus dicitur, in quantum appaest: ego non iudico quemquam. Si ergo missus dicitur, in quantum apparuit foris in creatura corporali qui intus in natura spiritali oculis mortalium semper occultus est, iam in promtu est intellegere etiam de spiritu sancto, cur missus etiam ipse dicatur. facta est enim quaedam creaturae species ex tempore, in qua uisibiliter ostenderetur spiritus sanctus, cum super ipsum dominum corporali specie uelut columba descendit, siue cum decem diebus peractis post eius ascensionem die pentecostes factus est subito dequasiferretur flatus uehemens, et uisae sunt illis linguae diuisae sicut ignis, qui et insedit super unumquemqet oculis oblata mortalibus missio spiritus sancti dicta est, non ut appareret eius ipsa substantia, quia ipse inuisibilis et incommutabilis est sicut pater et filius, sed ut exterioribus uisis hominum corda commota a temporali mani
Abbreviated transcription (Latin):
ab interiort apparatu naturȩ spũalis existunt. propterea conuenientes
missa dicuntur: Forma porro illa suscepti hominis filii ꝑsona est . ñ
&iam patris: Qua propter pat̃ in uisibilis una cumfilio sccũ in uisibili
cundem filiũ uisibilẽ faciendo. misisse eum dictus est. Quisi eomodo
uisibilis ficr&. ut cũ patre inuisibilis et̃ desister&. id est si substantia
in uisibilis uerbi increaturã uisibilẽ mutata & transiens uerter&is.
itamissus a patre intellegeretur filius. ut tantũ missus non ociã cum
patre mittens inueniretur Cum uero sic acctpta est forma serui. ut
maner& in cõmutabilis forma di. manifestũ est qđ apatre & filio ñ appa¬
rentib factum sit qđ apparer& in filio. id est ab iniusibili patre cum
inuisibili filio. idem ipse filius uisibilis mitter&ur Cumergo ait
& amc ipsoñ ueni. iam hoc scđm formã serui dictum ẽ. scđm quã dictum

Expanded text:
ab interiore apparatu naturae spiritalis exsistunt, propterea conuenienter ab interiore apparatu naturae spiritalis exsistunt, propterea conuenienter missa dicuntur. forma porro illa suscepti hominis filii persona est, non etiam patris. quapropter pater inuisibilis una cum filio secum inuisibili eundem filium uisibilem faciendo misisse eum dictus est, qui si eo modo uisibilis fieret, ut cum patre inuisibilis esse desisteret, id est si substantia inuisibilis uerbi in creaturam uisibilem mutata et transiens uerteretur, ita missus a patre intellegeretur filius, ut tantum missus, non etiam cum patre mittens inueniretur. cum uero sic accepta est forma serui, ut maneret incommutabilis forma dei, manifestum est, quod a patre et filio non apparentibus factum sit quod appareret in filio, id est ab inuisibili patre cum inuisibili filio idem ipse filius uisibilis mitteretur. cur ergo ait: et a me ipso non ueni? iam hoc secundum formam serui dictum est, secundum quam dictum
Abbreviated transcription (Latin):
extepore : Sedutiq in ipsodĩ uerbo qđ erat in principio apud dm̃
dserat. in ipsa scilic& sapientia di. si ne tempore erat. quo temport
ner in carne apparere oporter&. Itaq cumsine ullo initio tẽporis
n principio esse uerbũ. & uerbũ esse apud dm̃ & di sst ugrbum
sine ullo tempore in ipso uerbo erat. quo tempore uerbũ caro fier&
ut habitar& in nobis. Quae plenitudo temporis cumueniss&. misit
ds̃ filiũ suũ factũ exmuliere. id est factũ intẽpore. ut in carnatũ uerbũ
hominib: apparer&. qđ in ipso uerbo sinc tẽporeerat. in quo tẽpore
fieret. Ordo quippe temporũ in ȩterna di sapientia. sine tẽpore est
Cum itaq hoc apatre & filio factum ess&. ut incarne filius appareret.
congruent dietus ẽ missus ille qui in ea carne apparuit. misisse aut̃ ille
qui in ea ñ apparuit. qm̃ illa quȩ corã oculis corporeis foris geruntur.

Expanded text:
ex tempore? sed utique in ipso dei uerbo, quod erat in principio apud deum et ex tempore? sed utique in ipso dei uerbo, quod erat in principio apud deum et deus erat, in ipsa scilicet sapientia dei sine tempore erat quo tempore eam in carne apparere oporteret. itaque cum sine ullo initio temporis in principio esset uerbum, et uerbum esset apud deum, et deus esset uerbum, sine ullo temet habitaret in nobis . Quae plenitudo temporis cum venisset, misit Deus Filium suum, factum ex muliere , id est, factum in tempore, ut incarnatum Verbum hominibus appareret; quod in ipso Verbo sine tempore erat, in quo tempore fieret. Ordo quippe temporum in aeterna Dei Sapientia sine tempore est. Cum itaque hoc a Patre et Filio factum esset, ut in carne Filius appareret, congruenter dictus est missus ille qui in ea carne appqui in ea non apparuit. quoniam illa quae coram corporeis oculis foris geruntur
Abbreviated transcription (Latin):
redo respondebit si haec probe sapit. qui a una uoluntas ẽ patris. &
filii. & sp̃s scĩ. & inseparabilis operatio. Sic ergo intellegat illã in car¬
nationem & ex uirgine natiuitatẽ inqua filius intellegitur missus.
una eademq operatione patris & filii. inseparabilit̃ eẽ factã. non utiq
in de separato spũ scõ dequo aꝑtedicit᷑. inuenta est in utero habens despũ
sco Nam &iam si ita queramꝰ. enodatius fortassis qđ dicimus apparebit¬
Quomodo misit ds filium suũ. iussit ut uenir& atq ille iubenti obtẽpe¬
rans uenit. anrogauit. antantũ modo ad monuit : Sed qđ lib& horũ
sit. uerbounq factum est. Di aut̃ uerbũ : ipse est difilius. Qua pptꝰ
cũ eum pat̃ uerbo misit. apatre & uerbo eius factum ẽ ut mitteretur
rgo a patre & filio missus ẽ idem filius. quia uerbũ patris est ipse filius
Quisenĩ se tan sacrilega induat opinione. ut put& tẽporale uerbum
a patre factum cẽ. ut ȩternus filius mit ter&ͥ. & in carnc apparer&

Expanded text:
redo respondebit, si haec probe sapit, quia una voluntas est Patris et Filii, et inseparabilis operatio. Sic ergo intelligat illam incarnationem et ex Virgine nativitatem, in qua Filius intelligitur missus, una eademque operatione Patris et Filii inseparabiliter esse factam, non utique inde separato Spiritu sancto, de quo aperte dicitur, Inventa est in utero habens de Spiritu sancto. Nam etiam si ita quaeramus, enodatius fortassis qquomodo misit deus filium suum? iussit, ut ueniret, atque ille iubenti obtemperauit, an rogauit, an tantummodo admonuit? sed quodlibet horum sit, uerbo utique factum est; dei autem uerbum ipse est dei filius. quapropter dum eum pater uerbo misit, a patre et uerbo eius factum est, ut mitteretur. ergo a patre et filio missus est idem filius, quia uerbum patris est ipse filius. quis enim se tam sacrilega induat opinione, ut putet temporale uerbum a patre factum esse, ut aeternus filius mitteretur et in carne appareret
Abbreviated transcription (Latin):
illorũ patrum ds̃. qui non estds̃. Porrosiñ solum pat ds est. sicut om̃s&iã
heretici concedunt. sed &iã filius. qđ uelint nolint coguntur fateri. dicen
catholica sanitas credit. non satis eluc& quã intrinitate ꝑsonã. & utrum
aliquã. anipsius trinitatis gerebat ille angłs. siunus exceteris anglis erat
Si aut̃ inusum rei prȩsentis assumpta ereatura est que humanis & oculis
alicubi angelũ dictum non recolam. sed exopere possit intellegi. Dictum
enĩ de illo est. quȩ uentura sunt annuntiabit uobis. & unq. angelus grece.
apud prophetam quod magni consilii angelus dictus sit. cum & sp̃s sc̃s.¬

Expanded text:
illorum patrum Deus, qui non est Deus. Porro si non solum Pater Deus est, sicut omnes etiam illorum patrum Deus, qui non est Deus. Porro si non solum Pater Deus est, sicut omnes etiam haeretici concedunt; sed etiam Filius, quod, velint nolint, coguntur fateri, dicentcatholica sanitas credit: non satis elucet quam in Trinitate personam, et utrum aliquam, an ipsius Trinitatis gerebat ille angelus, si unus ex caeteris Angelis erat. Si autem in usum rei praesentis assumpta creatura est, quae et humanis oculis alicubi angelum dictum non recolam, sed ex opere possit intelligi: dictum enim de illo est, Quae ventura sunt annuntiabit vobis ; et utique Angelus graece, apud prophetam, quod magni consilii Angelus dictus sit : cum et Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
& dsisaac. & dsiacob. Et hic primo angelus dñi dictus est. deinde ds̃.
est ds̃ benedictus in scła. non absurde &iam hic ipse intellegitur ds abraham
& ds isaac. & ds iacob. Sed curprius angłs dm̃i dictus est. cũ derubo inflã¬
ma ignis apparuit. utrũ quia unus exmnultis angłis erat. sed ꝑ dispensationẽ
ꝑsonã dñi sui gerebat. anassuptum erat aliquid creaturȩ qđ ad prȩsens
negotiũ uisibilit̃ apparer&. et unde uoces sensibilit̃ ederentur. quib
prȩsentia dñi ꝑsubiecta creaturã corporeis &iã sensib hominis sicut opor¬
tebat exhiberetur: Sienimunus ex angłis erat. quis facile affirmare
possit. utrum ei filii ꝑsona nuntianda imposita fucrit. ansp̃s sc̃i. andĩ
aut ipsam trinitatẽ quam credimus & intellegimus unũ dm̃. audebit
aliquis negare dm̃ abraham. & dm̃ isaac. & dm̃iacob: Ille enĩ non est

Expanded text:
et Deus Isaac, et Deus Jacob. . Et hic primo angelus Domini dictus est, deinde Deus. et Deus Isaac, et Deus Jacob. . Et hic primo angelus Domini dictus est, deinde Deus. est Deus benedictus in saecula, non absurde etiam hic ipse intelligitur Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob. Sed cur prius angelus Domini dictus est, cum de rubo in flamma ignis apparuit? utrum quia unus ex multis Angelis erat, sed per dispensationem personam Domini sui gerebat; an assumptum erat aliquid creaturae, quod ad praesens negotium visibiliter appareret, et unde voces sensibiliter ederentur, quibus praesentia Domini per subjectam creaturam corporeis etiam sensibus hominis, sicut oportebat, exhiberetur? Si enim unus ex Angelis erat, quis facile affirmare possit utrum ei Filii persona nuntianda imposita fuerit, an Spiritus sancti, an Dei aut ipsam Trinitatem, quam credimus et intelligimus unum Deum, audebit aliquis negare Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob. Ille enim non est
Abbreviated transcription (Latin):
erat & angłos miserat. curdicitur rogo dñe. & non rogo dñi : Aut siunum
exeis uoluit appellare. cur ait scriptura. dixit aut̃ loth adcos. rogo dñe qm̃
numero ꝑsonas duas. cum autẽ idem duo tanquã unus cõpellantur.
unius substantiȩ unum dñm dm̃: Sed quas duas ꝑsonas hic intellegimus.
oyses autem quando ad popłm israhel exegypto educendũ¬
missus est. sic ei dñm apparuisse scriptum est. Pascebat
inquit oues iet̾ro soceri sui sacerdotis madian. & egit oues
indesertum. & uenit inmontem dĩ oreph. Apparuit aut̃ illi angłs dñi
in flamma ignis de rubo. & uidit quia in rubo arder& ignis. rubus uero
non cõburebatur. Et ait moyses. Ibo & uidebo uisum istud qđ tam
magnũ iudi. qm̃ non cõburitur rubus. Cum ergo uidit dñs quia uenit
uidere. clamauit eũ dñs derubo dicens. Egosum ds̃ patristui. ds abraham.

Expanded text:
erat, et angelos miserat? cur dicitur, Rogo, domine; et non, Rogo, domini? Aut si unum erat, et angelos miserat? cur dicitur, Rogo, domine; et non, Rogo, domini? Aut si unum ex eis voluit appellare, cur ait Scriptura, Dixit autem Loth ad eos: Rogo, dominenumero duas personas? cum autem iidem duo tanquam unus compellantur, unius substantiae unum Dominum Deum? Sed quas duas personas hic intelligimus? III. 23. Visio in rubo. Moyses autem quando ad populum Israel ex Aegypto educendumissus est, sic ei Dominum apparuisse scriptum est: Pascebat, inquit, oves Jethro soceri sui sacerdotis Madian, et egit oves in desertum, et venit in montem Dei Horeb. Apparuit autem illi angelus Domini in flamma ignis de rubo. Et vidit quia in rubo arderet ignis, rubus vero non comburebatur. Et ait Moyses: Ibo, et videbo visum istud, quod tam magnum vidi, quoniam non comburitur rubus. Cum ergo vidit Dominus quia venit videre, clamavit eum Dominus de rubo dicens: Ego sum Deus patris tui, Deus Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
illis. & adorauit in faciem suꝑ terrã. & dixit. Ecce dñi diuertite indomũ
pueri uri. Hic manifestumẽ & duos angłos fiusse. & in hospicio pluralit̃
inuitatos. & honorifice appellatos dominos. cum fortasse homines puta¬
rentur. Sed rursus mou&. quia nisi angłidĩ cognoscerent᷑ ñ adorar&
loth infaciem suꝑ terrã. Cur ergo tanquã tali humanitate indigentib
& hospicium preberdur & iuictus: Sed qađ lib& hic lateat. illud nune
quod suscepimus exequamur. Duo apparent angłi ambo dicuntur. plura¬
liter inuitantur . tanquam cum duob: pluralit̃ loquit᷑. donec exeat asodomis
Deinde sequitur scriptura & dicit. Et factum ẽ postquã eduxerunt eum foras.
dixerunt. Saluans salua animã tuam nerespexeris retro. neq stes in hac
uniuersa regione. In montẽ uade & ibi saluaberis. ne forte cõprehendaris.

Expanded text:
illis, et adoravit in faciem super terram, et dixit: Ecce, domini, divertite in domum illis, et adoravit in faciem super terram, et dixit: Ecce, domini, divertite in domum pueri vestri. Hic manifestum est, et duos angelos fuisse, et in hospitium pluraliter invitatos, et honorifice appellatos dominos, cum fortasse homines putarentur. 22. Sed rursum movet, quia nisi angeli Dei cognoscerentur, non adoraret Loth in faciem super terram. Cur ergo tanquam tali humanitate indigentibus, et hospitium praebetur et victus? Sed quodlibet hic lateat, illud nunc quod suscepimus exsequamur. Duo apparent, angeli ambo dicuntur, pluraliter invitantur, tanquam cum duobus pluraliter loquitur, donec exeatur a Sodomis. Deinde sequitur Scriptura et dicit: Et factum est postquam eduxerunt eos foras, dixerunt: Salvans salva animam tuam; ne respexeris retro, neque stes in hac universa regione: in montem vade, et ibi salvaberis, ne forte comprehendaris.
Abbreviated transcription (Latin):
icenim loquitur scriptura dicens. Abut aut̃ dñs postquam
cessauit loqui ad abraham. & abraham reuersus est adlocum suũ.
uenerunt aut̃ duo angłi sodomis uespere. Hic attentius considerandũ
est qđ ostendere institui. Cum tribus certe loquebatur abraham. & eũ
dnm singulariter appellauit. Forte inquit aliquis unũ extrib agnosce¬
bat dñm. alios aut duos angłos enis. Quid sibi ergo uult qđ consequent᷑
dicit scriptura. abiit aut̃ dñs postquã cessauit loquens ad abraham. &
abraham reuersus ẽ ad locũ suũ. uenerunt aut̃ duo angłi sod omis uespere :
An forte ille unus abcesserat qui dñs agnoscebat᷑ intrib: & duos angłos
quicum illo erant ad consumendã sodomã miserat: Ergo sequentia
uideamus. Uenerunt inquit duo angłi sodomis uespere. Loth autem
sedebat ad portã sodomorũ. Et cum uidiss& eos loth. surrexit in obuiã

Expanded text:
enim sequitur Scriptura dicens: Abiit autem Dominus postquam enim sequitur Scriptura dicens: Abiit autem Dominus postquam cessavit loquens ad Abenerunt autem duo angeli in Sodomis vespere. Hic attentius considerandum est, quod ostendere institui. Cum tribus certe loquebatur Abraham, et eum Dominum singulariter appellavit. Forte inquit aliquis: Unum ex tribus agnoscebat Dominum; alios autem duos, angelos ejus. Quid sibi ergo vult, quod consequentcessavit loquens ad Abraham, et Abraham reversus est ad locum suum: venerunt autem duo angeli in Sodomis vespere? An forte ille unus abscesserat, qui Dominus agnoscebatur in tribus, et duos angelos qui cum illo erant ad consumenda miserat Sodoma? Ergo sequentia videamus. Venerunt, inquit, duo angeli in Sodomis vespere. Loth autem sedebat ad portam Sodomorum. Et cum vidisset eos Loth, surrexit in obviam
Abbreviated transcription (Latin):
nouerimus : Quomodo igitur antequã hoc feciss&. ut uir unus apparuit
abrahae: : Anilla forma uera non erat : Possemista quȩrere. siuir unus
apparuiss& abrahac. idemq filius dĩ crederetur. Cum uero tresuiri uisi sunt
necquis quã in cis uel forma uel ȩtate uel potestate maior ceteris dictus est.
cur non hic accipiamus uisibiliter insinuatã ꝑcreaturã usibilem trinitatis
gqualitatẽ. atq intribus psonis unam candemq substantiã : Nanequisꝗ
putar& sic intimatum unum in tribus fuisse maiorem. & cum dñm dĩ filiũ
intellegendũ. duos aut̃ illos angłos cius. quia cumtres uisi sunt. uni dño
illic loquitur abraham. sca scriptura futuris talib: cogitationib atq. opini¬
onib contradicendo ñ pretermisit occurrere. quando paulo post duos
angłos dicit uenisse adloth. in quib: & ille uir iustus qui desodomorum
incendio meruit liberari. adunum dñm loquitur. XII.

Expanded text:
noverimus. Quomodo igitur antequam hoc fecisset, ut vir unus apparuit noverimus. Quomodo igitur antequam hoc fecisset, ut vir unus apparuit Abrahae? An illa forma vera non erat? Possem ista quaerere, si vir unus apparuisset Abrahae, idemque Dei Filius crederetur. Cum vero tres viri visi sunt, nec quisquam in eis vel forma, vel aetate, vel potestate major caeteris dictus est; cur non hic accipiamus visibiliter insinuatam per creaturam visibilem Trinitatis aequalitatem, atque in tribus personis unam eamdemque substantiam? 21. Nam ne quisquam putaret sic intimatum unum in tribus fuisse majorem, et eum Dominum Dei Filium intelligendum, duos autem alios angelos ejus, quia cum tres visi sint, uni Domino illic loquitur Abraham; sancta Scriptura futuris talibus cogitationibus atque opinionibus contradicendo non praetermisit occurrere, quando paulo post duos angelos dicit venisse ad Loth, in quibus et ille vir justus qui de Sodomorum incendio meruit liberari, ad unum Dominum loquitur. Sic
Abbreviated transcription (Latin):
uisus ẽ inquit dñs abrahe Inuitat ergo & pedeslauat. & deducit ab euntes
tanquam homines. Loquitur autem tanquam cum dño dõ. siue cum ei
promittitur filius. siue cum ei sodomȩ imminens interitus indicatur. Ei
locus. Si enim uir unus uisus fuiss&. &iam illiqui dicunt & pri¬
usquã de uirgine nasceretur ꝑsuam substantiã uisibilem filium
quid aliud quam ipsum eẽ clamarent: Qm̃ depatre inquiunt dictum est
inuisibili solidõ: & tamen possem adhucquȩrere. quomodo ante susceptam
carnem habitu est inuentus ut homo. quando quidem ei pedes lotisunt. &¬
humanis epulis cpulatus est: quomodo istud fieri poterat. cum adhuc in
forma dĩ ess& non rapinã arbitratus eẽ ȩqualis dõ: Numquid enĩ iam
semctipsu ex inaniuerat. forma serui accipiens insimilitudine hominum
factus. & habitu inuentus ut homo. cum hoc quando fecerit ꝑ partũ uirginis

Expanded text:
Visus est, inquit, Dominus Abrahae. Invitat ergo, et pedes lavat, et deducit abeuntes Visus est, inquit, Dominus Abrahae. Invitat ergo, et pedes lavat, et deducit abeuntes tanquam homines: loquitur autem tanquam cum Domino Deo, sive cum ei promittitur filius, sive cum ei Sodomis imminens interitus indicatur . CAlocus. Si enim vir unus visus fuisset, jam illi qui dicunt et priusquam de Virgine nasceretur per suam substantiam visibilem Filium, quid aliud quam ipsum esse clamarent? Quoniam de Patre, inquiunt, dictum est, Invisibili soli Deo . Et tamen possem adhuc quaerere, quomodo ante susceptam carnem, habitu est inventus ut homo: quandoquidem ei pedes loti sunt, et humanis epulis epulatus est? Quomodo istud fieri poterat, cum adhuc in forma Dei esset, non rapinam arbitratus esse aequalis Deo? Numquid enim jam semetipsum exinanierat, formam servi accipiens, in similitudine hominum factus, et habitu inventus ut homo ? cum hoc quando fecerit per partum Virginis
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo om̃a & nosinipso. & unus dñs itc xp̃c perquem om̃a. & nos ꝑ ipsum
ed cum & ds̃ pat̃ multis locis inueniatur dñsdictus. sicuti est illud. dñs
dixit ad me filius meus estu. ego hodic genuite. & illud. dixit dñs dñomeo.
dictum sp̃m propter incorpoream substantiã. secutis contexuit. ubiaut̃ sp̃s dñi
de quo uno dõ dictũ est. dnm̃ dm̃tuum adorabis & illisoliseriues. uisus
fuerit abrahae: Sub ilice aut̃ mambrae. tres uiros uidit. quib & inui
tatis. hospicioq susceptis. & epulantib ministrauit Sic tam̃ scriptura¬
illam rem gestam narrare coepit. ut nondicat uisi sunt ei tres uiri. sed uisus
est ei dñs. atq in de consequent̃ exponens. quomodo ei uisussit dñs: ad texit
narrationẽ detrib uiris quos abraham ꝑpluralẽ numerum inuitat ut hospicio
suscipiat. & postra singularit sicut unum alloquitur. & sicut unus ei desara
filiũ pollicetur quem dñm dicit scriptura. sicut ineiusdẽ narrationis exordio

Expanded text:
stus, per quem omnia, et nos per ipsum . Sed cum et Deus Pater multis locis inveniatur dictus Dominus, sicuti est illud, Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te ; et illud, Dixit Dominus Dominodictum spiritum propter incorpoream substantiam, secutus contexuit, Ubi autem Spiritusde quo uno Deo dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies , visus fuerit Abrahae. tatis hospitioque susceptis et epulantibus ministrauit. Et iillam rem gestam narrare coepit, ut non dicat, Visi sunt ei tres viri; sed, Visus est ei Dominus. Atque inde consequenter exponens quomodo ei visus sit Dominus, attexit narrationem de tribus viris, quos Abraham per pluralem numerum invitat, ut hospitio suscipiat; et postea singulariter sicut unum alloquitur; et sicut unus ei de Sara filium pollicetur, quem Dominum dicit Scriptura, sicut in ejusdem narrationis exordio,
Abbreviated transcription (Latin):
am uero denubib & uocib & fulgurib & tuba. & fumo in monte sina.
cum diceretur sina aut mons fumabat totus. propterea qđ descendit dsin eũ
inigne. & ascendebat fumus tanquã fumus fornacis. & mente confusus est¬
moyses loquebatur & dñs respondebat ei uoce. & paulo post data lege indecem
preceptis consequent̃ dicitur. & om̃is populus uidebat uoces & lampades.
& uoces tubȩ. & montem fumantẽ. & paulo post. stabat inquit om̃is popłs
a longe. moyses aut̃ intrauit innebulã ubi erat ds̃. & dix̃ dñs ad moysen. etc&a
quid hine dica. nisi qđ nemo tam uecors est quieredat fumũ. ignẽ. nubes.

Expanded text:
am vero de nubibus, et vocibus, et fulguribus, et tuba, et fumo in monte Sina, cum diceretur: Sina autem mons fumabat totus, propterea quod descendisset Deus in eum in igne, et ascendebat fumus tanquam fumus fornacis; fiebantMoyses loquebatur, et Deus respondebat ei voce . Et paulo post data Lege in decem praeceptis, consequenter dicitur: Et omnis populus videbat voces, et lampadas, et voces tubae, et montem fumantem. Et paulo post: Et stabat, inquit, omnis populus a longe; Moyses autem intravit in nebulam ubi erat Deus, et dixit Dominus ad Moysen , etc. Quid hinc dicam; nisi quod nem
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scriptum est. & dixit dñs ad abraham. exi deterra tua & de cognatione
tua. & dedomo patris tui. non est aꝑtum utrum sola uox facta sit ad aures
abrahae. an& oculis eius aliquid apparuerit. Paulo post autẽ aliquanto
aptius dictum ẽ. & uisus est dñs abrahȩ. & dixit illi. semini tuo dabo terrã
hanc. Sed nec ibi expressum est inquaspecie uisussit ei dñs. aut utrum pat̃.
anfilius. an sp̃s sc̃s ei uisus sit. nisi forte ideo putant filiũ uisum ẽẽ abrahȩ.
quia non scriptum ẽ uisus est cids̃. sed uisus est eidñs. Tan quã enĩ ꝓprie
uidetur filius dñs uocari. dicente apło. Nam & sisunt quidicuntur dii siue

Expanded text:
quod scriptum est, Et dixit Dominus ad Abraham: Exi de terra tua, et de cognatione quod scriptum est, Et dixit Dominus ad Abraham: Exi de terra tua, et de cognatione tua, et de domo patris tui, non est apertum, utrum sola vox facta sit ad aures Abrahae, an et aliquid oculis ejus apparuerit. Paulo post autem aliquanto apertius dictum est, Et visus est Dominus Abrahae, et dixit illi: Semini tuo dabo terram hanc . Sed nec ibi expressum est, in qua specie visus sit ei Dominus; aut utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus ei visus sit. Nisi forte ideo putant Filium visum esse Abrahae, quia non scriptum est, Visus est ei Deus; sed, Visus est ei Dominus. Tanquam enim proprie videtur Filius Dominus vocari, dic
Abbreviated transcription (Latin):
ficaui. & iterum clarificabo. Non quia fieripotuit uox sine opere
filii & sp̃sscĩ. trinitas quippe inseparabilit̃ operatur. sed quia ea uox facta
est. quȩ solius ꝑsonam patris ostender&. sicut humanam illam formam
ex uirgine maria trinitas operata est. sed solius filii ꝑsona est. Uisibilem
namq filii solius ꝑsonã. in uisibilis trinitas operata est. Nec nos aliquid
prohib& illas uoces factas ad adam. non solũ a trinitate factas intellegere.
sed etiam ꝑsonã demonstrantes eiusdem trinitatis accipere. Ibienim
potest. & ubi sonuit. & clarificaui &ntrũ clarificabo. ñnisi patris
personam fatemur. Responsio quippe est ad illam dñi uocem qua dixe¬
rat. pater clarifica filiumtuũ. ꝗđ non potuit dicere nisi dõpatritantum.
non & sp̃uiscõ cuius nonerat filius. Hic aut̃ ubiscriptum est. & dixit dñs¬
adadam. cus non ipsatrinitas intellegatur. nilnl dicipotest. Similit̃ &iam

Expanded text:
ficavi, et iterum clarificabo . Non quia fieri potuit vox sine opere ficavi, et iterum clarificabo . Non quia fieri potuit vox sine opere Filii et Spiritus sancti Trinitas quippe inseparabiliter operatur; sed quia ea vox facta est, quae solius personam Patris ostenderet: sicut humanam illam formam ex virgine Maria Trinitas operata est, sed solius Filii persona est; visibilem namque Filii solius personam, invisibilis Trinitas operata est. Nec nos aliquid prohibet, illas voces factas ad Adam, non solum a Trinitate factas intelligere, sed etiam personam demonstrantes ejusdem Trinitatis accipere. Ibi enim potest. Et ubi sonuit, Et clarificavi, et iterum clarificabo, nonnisi Patris personam fatemur. Responsio quippe est ad illam Domini vocem qua dixerat, Pater, clarifica Filium tuum: quod non potuit dicere nisi Deo Patri tantum, non et Spiritui sancto, cujus non erat filius. Hic autem ubi scriptum est, Et dixit Dnon ipsa Trinitas intelligatur, nihil dici potest. 19. Similiter etiam
Abbreviated transcription (Latin):
soler& eius faciem uidere. Quid sienim non quidem uidere ipse poterat.
sed uideri ipse metuebat ab eo cuius uocẽ audierat. & deambulantis p̃sentiã
fateri cogimur eũ solere cernere faciem dĩ corporeis oculis inqualib& for¬
ma uisibili. quamuis defacinore suo uocẽ interrogantis sccũq. loquentis
audiss&. Cuius modiaut̃ loquela tunc ds̃ exteriorib hominũ auribus
insonar&. maxime ad primũ hominẽ loquens. & inuenire difficile est.
& non hoc isto sermone suscepimus Ueruntam̃ si solȩ uoces & sonitus
fiebant. quib quȩdã sensibilis p̃sentia dĩ primis illis hominib p̃beretur.
cur ibi ꝑsonã dĩ patris non intellegã nescio. quando quidem ꝑsona eius
ostendit᷑ & in ea uoce cum ittc in monte coramtrib: discipulis p̃fulgens
apparuit . & in illa quando suꝑ baptizatũ columba descendit. & milla
ubi ad patrem desua clarificatione clamauit. eiq responsum est & clari¬

Expanded text:
soleret faciem ejus videre. Quid si enim non quidem videre ipse poterat, soleret faciem ejus videre. Quid si enim non quidem videre ipse poterat, sed videri ipse metuebat ab eo cujus vocem audierat, et deambulantis praesentiam fateri cogimur, eum solere cernere faciem Dei corporeis oculis, in qualibet forma visibili, quamvis de facinore suo vocem interrogantis secumque loquentis audisset. Cujusmodi autem loquela tunc Deus exterioribus hominum auribus insonaret, maxime ad primum hominem loquens, et invenire difficile est, et non hoc isto sermone suscepimus. Verumtamen si solae voces et sonitus fiebant, quibus quaedam sensibilis praesentia Dei primis illis hominibus praeberetur, cur ibi personam Dei Patris non intelligam nescio: quandoquidem persona ejus ostenditur et in ea voce, cum Jesus in monte coram tribus discipulis praefulgens apparuit ; et in illa, quando super baptizatum columba descendit ; et in illa ubi ad Patrem de sua clarificatione clamavit, eique responsum est, Et clari
Abbreviated transcription (Latin):
hoc secr&ũ possit mentis acie penetrare ut ei liquido appareat. ł posse
humanis oculis apparere. pergat in hȩc scrutanda si potest &ciã uerbis
enuntianda atq tractanda. Res tamen quantũ ad hoc scripturȩ testi¬
moniũ attin&. ubids̃cum homine locutus ẽ quantũ existimo. occulta
est. Quin &iam utrũ soler& adam corporeis oculis dm̃ uidere. non
cuident̃ appar&. cum presertim magnasit questio cuius modi oculi eius
aperti fuerint. quando uetitũ cibum gustauerunt Hienĩ antequam
gustassent clausierant. Illud tantũ non temere dixerim. si paradysũ
corporalem quendã locum illa scriptura insinuat. deambulare ibi dm̃
nisi in aliqua corporta forma nullomodo potiusse. Nam & solas uoces
factas quas audir&e homo. nee aliquã formã uider&. dici potest.
Nec quia scriptum est abscondidit se adam a facie dĩ. continuo sequit᷑ ut

Expanded text:
 quibus hoc secretum possit mentis acie penetrare, ut ei liquido appareat vel posse  quibus hoc secretum possit mentis acie penetrare, ut ei liquido appareat vel posse ibilem humanis oculis apparere, pergat in haec scrutanda, si potest, etiam verbis enuntianda atque tractanda: res tamen, quantum ad hoc Scripturae testimonium attinet, ubi Deus cum homine locutus est, quantum existimo occulta est: quia etiam utrum soleret Adam corporeis oculis Deum videre, non evidenter apparet; cum praesertim magna sit quaestio, cujusmodi oculi eis aperti fuerint, quando vetitum cibum gustaverunt : hi enim, antequam gustassent, clausi erant. Illud tamen non temere dixerim, si paradisum corporalem quemdam locum illa Scriptura insinuat, deambulare ibi Deum nisi in aliqua corporea forma nullo modo potuisse. Nam et solas voces factas quas audiret homo, nec aliquam formam videret, dici potest: nec quia scriptum est, Abscondit se Adam a facie Dei; continuo sequitur ut
Abbreviated transcription (Latin):
quem dm̃ patrem solemus accipere dicentẽ. ut fiat quic quid facere
uoluit. om̃a enim ꝑuerbum suum fecit. qđ uerbũ eius unicũ filium cius.
scđm rectã fidei regulã nouimus. Siergo ds̃ pater locutus ẽ ad primum
hominẽ. & ip̃se deambulabat in para dyso ad uesperũ. & ab eius facie
se in medio ligni para dẏsi peccator absconderat. cur iam nonipse intelle¬
gatur apparuisse abrahȩ & morsi. & quibus uoluit. & que ad modum
uoluit ꝓsubiectã sibi commutabilẽ atq uisibilẽ creaturã. cumipse inse
ipso atq in substantia sua qua est in cõmutabilis atq in uisibilis mancat :
Sed fieri potuit ut aꝑsona ad ꝑsonã occulte scriptura transir&. et cũm
patrem dixisse narrass& fiat lux. & cetera quȩ ꝑuerbũ fecisse cõmemorat᷑.
&iam filiũ indicar& loqui ad primũ hominem. ñ aperte hoc explicans.
sed eis qui possent intellegendũ intimans Qui hab& ergo uires quib

Expanded text:
quem Deum Patrem solemus accipere, dicentem ut fiat quidquid facere quem Deum Patrem solemus accipere, dicentem ut fiat quidquid facere voluit. Omnia enim per Verbum suum fecit, quod Verbum ejus unicum Filium ejus secundum rectam fidei regulam novimus. Si ergo Deus Pater locutus est ad primum hominem, et ipse deambulabat in paradiso ad vesperam, et ab ejus facie se in medio ligni paradisi peccator absconderat: cur jam non ipse intelligatur apparuisse Abrahae et Moysi, et quibus voluit, et quemadmodum voluit, per subjectam sibi commutabilem atque visibilem creaturam, cum ipse in ipso atque in substantia sua qua est incommutabilis atque invisibilis maneat? Sed fieri potuit ut a persona ad personam occulte Scriptura transiret, et cum Patrem dixisse narrasset, Fiat lux, et caetera quae per Verbum fecisse commemoratur, jam Filium indicaret loqui ad primum hominem, non aperte hoc explicans, sed eis qui possent intelligendum intimans. 18. Qui ergo habet vires,
Abbreviated transcription (Latin):
audisse adam deambulantis inpara dyso ad uesperũ. & abscondissese in medio
ligni qđ erat in paradyso. dõq. dicenti. ad am ubies. respondisse. Audiui
uocem tuam. & abscondime a facietua qm̃ nudussum. Quomodo enim
possit ad litterã intellegi talis di de ambulatio. & collocutio nisi inspecie
humana. non uideo. Neq enĩ dicipotest uocem sola facta . ubi deambi¬
lasse dictus ẽ ds̃. aut eum quideambulabat in loco. ñ fuisse uisibilem.
cum & adam dicat quod se absconderit a faciedĩ. Quis erat ergo ille. utrum
pat̃. anfilius. ansp̃s sc̃s. a nomnino ds indiscrete ipsatrinitas in forma hominis
hominiloquebatur : Contextio quidem ipsa scripturȩ nusquã transire
sentitur aꝑsona adꝑsonã. Sed ille uidetur loqui ad primũ hominem. qui
dicebat. fiat lux. & fut firmamentũ. & cetera ꝑ illos singulos dies.

Expanded text:
audivisse Adam deambulantis in paradiso ad vesperam, et abscondisse se in medio audivisse Adam deambulantis in paradiso ad vesperam, et abscondisse se in medio ligni quod erat in paradiso, Deoque dicenti, Adam, ubi es? respondisse, Audivi vocem tuam, et abscondi me a facie tua, quoniam nudus sum . Quomodo enim possit ad litteram intelligi talis Dei deambulatio et collocutio, nisi in specie humana, non video. Neque enim dici potest vocem solam factam ubi deambulasse dictus est Deus, aut eum qui deambulabat in loco non fuisse visibilem, cum et Adam dicat quod se absconderit a facie Dei. Quis erat ergo ille? utrum Pater, an Filius, an Spiritus sanctus? An omnino Deus indiscrete ipsa Trinitas, in forma hominis homini loquebatur? Contextio quidem ipsa Scripturae nusquam transire sentitur a persona ad personam: sed ille videtur loqui ad primum hominem qui dicebat, Fiat lux, et, Fiat firmamentum , et caetera per illos singulos dies;
Abbreviated transcription (Latin):
& in cõmutabilẽ ꝑmanere substantiã. acꝑhoc inuera. & sincera immortalitate
consistere. nos quinumquã apparuisse corporeis oculis dm̃. nec patrem. nec
filium. nec sp̃m scm dicimus nisi ꝑsubiectã suae potestati corportã erraturã.
in pace catholica pacifico studiorequiramus parati corrigi. si fraterne ac
recte reprehendimur. parati &iã si ab inimico uera tam̃ dicente mordemur.
utrum in discrete ds̃ apparuit patrib: nr̃is antequã xp̃c uenir& in carne.
analiqua extrinitate ꝑsona. an singillatim quasi ꝑuices.
delimo finxerat. si excepta figurata significatione ut reigeste fides
&iam adlitterã teneatur ista tractamus. inspecie hominis uidetur
ds cum homine tunc locutus. Non quidem expresse hoc in libro positum est.
sed circũ stantia lectionis id resonat. maxime illo qđ scriptum est uocem dĩ

Expanded text:
et incommutabilem permanere substantiam, ac per hoc in vera et sincera immortalitate et incommutabilem permanere substantiam, ac per hoc in vera et sincera immortalitate consistere: nos qui nunquam apparuisse corporeis oculis Deum nec Patrem, nec Filium, nec Spiritum sanctum dicimus, nisi per subjectam suae potestati corpoream creaturam, in pace catholica pacifico studio requiramus, parati corrigi, si fraterne ac recte reprehendimur; parati etiamsi ab inimico, vera tamen dicente, mordemur; utrum indiscrete Deus apparuerit patribus nostris antequam Christus veniret in carne, an aliqua ex Trinitate persona, an singillatim quasi per vices. de limo finxerat, si excepta figurata significatione, ut rei gestae fides etiam ad litteram teneatur, ista tractamus, in specie hominis videtur Deus cum homine tunc locutus. Non quidem expresse hoc in libro positum est, sed circumstantia lectionis id resonat, maxime illo quod scriptum est, vocem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid aliomodo nunc est ac fuit. scđm id qđ destrat eẽ qđ erat. mortale
deprehenditur. Quia itaq inquiunt antequã natus ess& fileufoħi de
uirgine maria. ipse apparuit patrib nr̃is non imina ẽademq specie
sed multi formiter aliter atq aliter. & uisibilis ẽ ꝑse ipsum. quia non dũ
carne assumpta substantia eius conspicua mortalib: oculis fuit. & mortalis
nde non trinitati auint. sed singularit̃ & proprie patritantũ modo
conuenit quod dictum est. immortali. in uisibili. solido. & qui solus
hab& immorta litatẽ. & lucẽ habitat in accessibilem. quẽ nemo hominũ¬
uidit. nec uidere potest. Omissis ergo istis quinec animȩ substantiam
inuisibilẽ nosse potuerunt. unde longe remotũ ab cis erat ut nossent
unius & solius di. id est patris. & filii . & sp̃s sci. non solum in uisibilem. uerum

Expanded text:
quidquid alio modo nunc est ac fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortale quidquid alio modo nunc est ac fuit, secundum id quod destitit esse quod erat, mortale deprehenditur. Quia itaque, inquiunt, antequam natus esset Filius Dei de virgine Maria, ipse apparuit patribus nostris, non in una eademque specie, sed multiformiter, aliter atque aliter, et visibilis est per se ipsum, quia nondum carne assumpta, substantia ejus conspicua mortalibus oculis fuit; et mortalis,Unde non Trinitati, aiunt, sed singulariter et proprie Patri tantummodo convenit quod dictum est, Immortali, invisibili, soli Deo; et, Qui solus habet immortalitatem, et lucem inhabitat inaccessibilem; quevidit, nec videre potest. 16. Omissis ergo istis, qui nec animae substantiam invisibilem nosse potuerunt, unde longe remotum ab eis erat ut nossent unius et solius Dei, id est, Patris et Filii et Spiritus sancti, non solum invisibilem, verum
Abbreviated transcription (Latin):
mostalem. iam non pat̃ sine filio solus hab& immortalitatẽ. quia & uerbũ
cius per quod om̃a factasunt. hab& imn mortalitatem. Neq eni quia
carnem assumpsit mostalem. ideo amisit immortalitatem suam. quando¬
quidem nec animȩ humanȩ hoc accidere potuit. ut cũ corpore moreretus.
sine dubio turbabuntur. si propt̃ carnem mortalis ẽ filius. quomodo
accipiant patrẽ tantum modo sine filio & sinc sp̃iiscõ habere immortalitatẽ.
quando quidem sp̃s sc̃s non assumpsit carnem: Quisi non hab& immorta
talitatẽ. non depatre tantum modo dictum est. quia solus hab& immorta¬
litatem. Quocircaitase arbitrantur & ante in carnationẽ ꝑse ipsũ mor¬
talem filiũ posse conuincere. quia ipsa mutabilitas ñ in conuenienter
mortalitas dicitur scđm quam & anima dr̃ mori. non quia in corpis uel
in alteram aliquã substantiã mutat᷑ & uertit᷑. sed in ipsa sua substantia

Expanded text:
mortalem, jam non Pater sine Filio solus habet immortalitatem; quia et Verbum mortalem, jam non Pater sine Filio solus habet immortalitatem; quia et Verbum ejus, per quod facta sunt omnia, habet immortalitatem. Neque enim quia carnem assumpsit mortalem, ideo amisit immortalitatem suam: quandoquidem nec animae humanae hoc accidere potuit, ut cum corpore moreretur, sine dubio turbabuntur, si propter carnem mortalis est Filius, quomodo accipiant Patrem tantummodo sine Filio et sine Spiritu sancto habere immortalitatem; quandoquidem Spiritus sanctus non assumpsit carnem: qui si non habet immort sanctus immortalitatem, non de Patre tantummodo dictum est, Qui solus habet immortalitatem. Quocirca ita se arbitrantur et ante incarnationem per se ipsum mortalem Filium posse convincere, quia ipsa mutabilitas non inconvenienter mortalitas dicitur, secundum quam et anima dicitur mori: non quia in corpus vel in aliquam alteram substantiam mutatur et vertitur: sed in ipsa sua substantia
Abbreviated transcription (Latin):
tiam. & qđ dictum est deuno solodõ in quo ipsa trinitas intellegitus. tan¬
beatus & solus potens rexregũ. & dñs dominantiũ. qui solus hab& immor¬
talitatẽ. & lucẽ habitat in accessibilẽ. quẽ nemo hominũ uidit. nec uidere
disseruisse arbitror Uerum illi qui sta non defilio nec despũscõ.
sed tattum depatre accipiuolunt. dicunt uisibilẽ filium non ꝑcarnẽ de
uirgine assumpta. sed &iam antea ꝑse ipsum Nam ipse in quiunt appa¬
ruit oculis patrum. Quibus si dixeris. quomodo ergo uisibilis perse ipsũ
filius. ita & mostalis per seipsum. ut const& uobis qđ tantũ modo de patre
uultis intellegi quod dictum est. qui solus hab& immostalitatẽ. nam siꝓpt̃
carnem susceptã mortalis est filius. propt̃ hancsinite ut sit & uisibilis.
respondent. nec propter hanc se mortalem filium dicere. sed sicut & ante
uisibilem. ita & ante mostalem. Namsi propt̃ carnẽ filium dicunt esfe

Expanded text:
tiam; et quod dictum est de uno solo Deo, in quo ipsa Trinitas intelligitur, tantiam; et quod dictum est de uno solo Deo, in quo ipsa Trinitas intelligitur, tanBeatus et solus potens, Rex regum, et Dominus dominantium; qui solus habet immortalitatem, et luceas. Verum illi qui ista non de Filio nec de Spiritu sancto, sed tantum de Patre accipi volunt, dicunt visibilem Filium, non per carnem de Virgine assumptam, sed etiam antea per se ipsum. Nam ipse, inquiunt, apparuit oculis Patrum. Quibus si dixeris, Quomodo ergo visibilis per se ipsum Filius, ita et mortalis per se ipsum, ut constet vobis quod tantummodo de Patre vultis intelligi, quod dictum est, Qui solus habet immortalitatem: nam si propter carnem susceptam mortalis est Filius, propter hanc sinite ut sit et visibilis: respondent, nec propter hanc se mortalem Filium dicere; sed sicut et ante visibilem, ita et ante mortalem. Nam si propter carnem Filium dicunt esse
Abbreviated transcription (Latin):
mittamus igitur eos quinimis carnalit naturã uerbi dĩ. atq
sapientia quȩ inse ipsa manens in nouat om̃a. quem unicũ dĩ
filium dicimus. non solũ mutabilẽ. uerum &iã uisibile esse putauerunt
Hienĩ multũ crassum cor diuinis reb inquirendis audatus. quã religiosius
attulerunt. Anima quippe cum sit substantia spũalis. cũq &iã ipsa
factasit. nec ꝑalium ficri potuerit nisi perquem facta sunt om̃a. & sine quo
factum ẽ nihil. quamuis sit mutabilis. non est tamen uisibilis. qđ illi de
uerbo ipso. atq. ipsa dĩ sapientia perquã facta est anima credider̃. cum sit
illa ñ inuisibilis tantũ qđ & anima est. sed &iam in cõmutabilis qđ anima
non est. Eadem quippe in cõmutabilitas eius cõmemorata est. ut dicer& us
in seipsa manens innouat om̃a. Et isti quidem ruinã erroris sui diuinarũ
scripturarũ testimoniis quasi fulcire conantes. adhibent pauli apł̃i senten¬

Expanded text:
mittamus igitur eos qui nimis carnaliter naturam Verbi Dei atque Sapientiam, quae in se ipsa manens innovat omnia, quem unicum Dei Filium dicimus, non solum mutabilem, verum etiam visibilem esse putaverunt. Hi enim multum crassum cor divinis rebus inquirendis audacius quam religiosius attulerunt. Anima quippe cum sit substantia spiritualis, cumque etiam ipsa facta sit, nec per alium fieri potuerit, nisi per quem facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil quamvis sit mutabilis, non est tamen visibilis quod illi de Verbo ipso atque ipsa Dei Sapientia, pequam facta est anima, crediderunt; cum sit illa non invisibilis tantum, quod et anima est; sed etiam incommutabilis, quod anima non est. Eadem quippe incommutabilitas ejus commemorata est ut diceretur, In se ipsa manens innovat omnia . Et isti quidem ruinam erroris sui divinarum Scripturarum testimoniis quasi fulcire conantes, adhibent Pauli apostoli senten
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando sp̃ssc̃s. ansinculla distinctione ꝑsonarũ sicut dicitur ds unus
& solus. idest ipsa trinitas. ꝑ illas creaturȩ formas patrib apparuerit
Deinde quodlib& horũ inuentũ uisum ue fuerit. utrum ad hocopus tantũ
modo creatura formatasit. in qua dssicut tunc opostusse iudicauit
humanis ostender&us aspectibus. an angeli quiiam erant ita mit tebant᷑.
ut ex ꝑsona dĩ loquerentur assumentes corporalẽ speciem decreatura corpo¬
rea inusum ministerii sui sicut cuiq opusess&. aut ipsũ corpꝰ suum cuiñ
subduntur sed subditũ regunt. inspecies quas uellent accommodatas. atq
aptas actionibus suis mutantes atq uertentes scđm at tributã sibi acrea¬
tore potentiam Postremo udebimus id qđ querere institueramus
utrum filius. an sp̃s sc̃s & antea mittebantur. & si mit tebant᷑ quid inter
illam missionẽ & cam qua in euangelio legimus dist&. Anmissus ñ sit
aliquis eorũ. nisi cum uel filius factus ess& exmaria uirgine. uel cũ sp̃s¬

Expanded text:
ersonarum, sicut dicitur Deus unus et solus, id est, ipsa Trinitas per illas creaturae formas Patribus apparuerit. Deinde, quodlibet horum inventum visumve fuerit, m creatura formata sit, in qua Deus, sicut tunc oportuisse judicavit, humanis ostenderetur aspectibus; an angeli qui jam erant ita mittebantur, ut ex persona Dei loquerentur, assumentes corporalem speciem de creatura corporea in usum minissubduntur, sed subditum regunt, in species quas volent accommodatas atque aptas actionibus suis immutantes atque vertentes, secundum attributam sibi a Creatore poteutrum Filius et Spiritus sanctus et antea mittebantur; et, si mittebantur, quid inter illam missionem, et eam quam in Evangelio legimus, distet: an missus non sit aliquis eoru
Abbreviated transcription (Latin):
sit filiuis. Ego inquit a patrccxi. & ueni in hunc mundũ. Ergo a patre
exire &uenire in hunc mundũ. hoc est mitti. Quidigitur est qđ de illo
demipse ecuangdista dicit. in hoc mundo erat & mundus ꝑcũ factus ẽ.
amundus cũ non cognouit. deinde coniungit insua propnia uenit
llucrtaq missus ẽ. quo uenit. At siinhunc mundu missus c̃. quia exut
apaere & uenit in hunc mundũ . & in hoc mundo erat. illuc ergo missus est
abierri ed am& illud quod scriptum est in prophga dm̃ dicere. elũ
aetepra ego mmpleo. sidefilio dictum ẽ ipsum enĩ non nulli uolunt intelleg
ned propbietis ud in prophetis locutũ. quomissus ẽ nisi illuc ubiqa
ibi ÷ egturt sine uerbosuo & sine sapitntia sua que ptendit afinc usq ad
tii. sobuiz. & hsponit om̃a suauit : Seaneq sine spũ suo. us qua cepotuit

Expanded text:
sit filius. ego, inquit, a patre exii et ueni in hunc mundum. ergo a patre sit filius. ego, inquit, a patre exii et ueni in hunc mundum. ergo a patre exire et uenire in hunc mundum, hoc eat mitti. quid igitur est quod de illo idem ipse euangelista dicit: in hoc mundo erat, et mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognouit? deinde coniungit: in sua propria uenit. illuc utique missus est, quo uenit; at si in hunc mundum missus est, quia exiit a patre et uenit in hunc mundum et in hoc mundo erat, illuc ergo missus est, ubi erat. nam et illud quod scriptum est in propheta deum dicere: caelum et terram ego impleo, si de filio dictum est — ipsum enim nonnulli uolunt intellegi uel prophetis uel in prophetis locutum ^— quo missus est nisi illuc, ubi eubi esse potuit sine uerbo suo et sine sapientia sua, quae pertendit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter? sed neque sine sp
Abbreviated transcription (Latin):
hab& pat̃ ipsus sunt: manifestumẽ quia cum sp̃s ses glorificat filiũ. patĩ
glorificat filium: Vnde cognoscitur. qđ omĩa quae hab& pater. non
tantum filii: sed & iam sp̃s sci sunt. quia potens est sp̃s ses glorificare
filiũ: quem glorificat pattr. Qđ sulle qui glorificat. eoquẽ glori¬
ficat maior est. sinant ut ȩquales sint. quise inuicem glorificant
Seriptum est aut̃. qđ & filius glorific& patrem. ego te inquit glorificaui
suꝑterrã. Sanc caueant. neputetur sp̃s sc̃s maior ambobus quiaglorifi¬
cat filium. quẽ glorificat pat̃ ipsu aut nec a patre nec a filio glorificari¬
ed in his conuieti. ad illud se conuestunt ut dicant maior est qui
mittit. quam quimittitur. promde maior est pat̃ filio. quia
filius a patre se missũ assidue cõmemorat. maior est oespũscõ quia de illo
quia ce pat᷑ eum mittit sicut cõmemorauim. & filius cũ dicit: siaut̃ abiero
mittã cum aduos. Qua in questione primũ quero. unde & quo. missus

Expanded text:
quia cum Spiritus sanctus glorificat Filium, Pater glorificat Filium. Unde cognoscitur quod omnia quae habet Pater non tantum Filii, sed etiam Spiritus sancti sunt, quia potens est Spiritus sanctus glorificare Filium, quem glorificat Pater. Quod si ille qui glorificat, eo quem glorificat major est; sinant ut aequales sint qui se invicem glorificant. Scriptum est autem quod et Filius glorificet Patrem: Ego te, inquit, glorificavi super terram . Sane caveant ne putetur Spiritus sanctus major ambobus, quia glorificat Filium quem glorificat Pater, ipsum autem nec a Patre nec a Filio ed in his conuicti ad illud se conuertunt, ut dicant: "maior est qui mittit quam qui mittitur; proinde maior est pater filio, quia filius a patre se missum assidue commemorat; maior est et spiritu sancto, quia de illo quia et pater eum mittit, sicut commemorauimus, et filius, cum dicit: si autem abiero, mittam eum ad uos." qua in quaestione primum quaero, unde et quo missus