comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lnnimeras soluit falsa inpritonia linguas:
Est qui tauristris ubise mariunia cãpis
Faplicat audatis ruere incertamina turmas
Adferat. & qua nar tiberi no m labit᷑ amni
Barbaritas saiu discurrere csaris alas.
Ipsũ omnes aquilas conlataq signa ferentẽ.
agnunt nimuno densisq incclere castris:¬
Teutates. oercurius sic dicit᷑ quia galles
hominib: cesis placat᷑ SS. ł sus. oiars sic đr
gallis quieriore hominũ Placat᷑. SS. Ettaranis
Ordo a quib placat᷑ taranis dero sanguine irtant᷑
huc est uerti p̃lia Tarani siuppit᷑ dictus agallis
Iui sanguine lartat᷑ humano
Ein longũ uatesuos poȩce quos uates appellant
aBine securi quia conũsa sunt prelio¬
Es armina bardi.Uienim portas suos habent qͥ
rum genere deputare consuerunt id eoq¬
Solis nosse deos. quia tã intente cuncta trac
mas ad inferos nonire sed in alio orbe nalci
esse sapientes ꝓp̃t̃ etatẽ.
Mors media : Cũm ab hoc orbe ad alium orbi
transeunt

Expanded text:
Innumeras solvit falsa in praeconia linguas. Innumeras solvit falsa in praeconia linguas. Est, qui, tauriferis ubi se Mevania campis Explicat, audaces ruere in certamina turmas Adferat, et, qua Nar Tiberino illabitur amni, Barbaricas saevi discurrere Caesaris alas: Ipsum, omnes aquilas collataque signa ferentem, Agmine non uno densisque incedere castrisTEVTATES Mercurius sic dicitur, qui a Gallis hominibus caesis placatur. ESVS Mars sic dictus a Gallis, qui hominum cruore placatur. ET TARANIS ordo: et quibus placatur Taranis diro sanguine laetantur hic converti proelia. TARANIS Iuppiter dictus a Gallis, qui sanguine litatur humano. IN LONGVM VATES poetae, quos vates appellantbene ‘securi’, quia conversa sunt proelia. CARMINA BARDI hi enim poetas suos habent, qurum genere disputare consuerunt; ideoqSOLIS NOSSE DEOS quia tam intente cuncta tractmas ad inferos non ire, sed in alio orbe nasci.esse sapientes propter aetatem. MORS M. E. C. P. cum ab hoc orbe ad alium orbem transeunt
Abbreviated transcription (Latin):
Et uos barbaricos ritus mort̃q sinistrũ
Sacrorũ driui dȩ positis repetistis ab armis.
Solis nosse ilcos et codi numina uobis
Incolitis lucis. uobis auctoribus umbre
Non tacitas erebi sedes: attisq profundi
łallida regna pitunt: regit idt̾ sp̃s artus
Orbe alio. longe canitis sicognita uitatdiẽ.
Alors mediaest: certe populi qlios despictt arctos
Fclues errort suo. quos ille timorum
Maximus haud urguae letimitus: inderuendi
Infirrũ mens prona uiris. animȩq capaces
Aortis. ce ĩgnauũ redituit partere uita
Etuos crinigeros bellis arcert carcos
Oppositi pititis romã. rheniq feraces
Deseritis ripas ce aptitũ gentibus orbem
aesar ut inm̃sȩ collecto robore uires
audendi maiora fudem ficert: perominẽ
Spargitur italiam iucinaq motnia coplet:
Uana quoq aduerus accessit fama timores.
Irrupitq animos populi. cladt̃q futuram
intulit. ceuelax properantis nuntia belli

Expanded text:
Et vos barbaricos ritus moremque sinistrum Et vos barbaricos ritus moremque sinistrum Sacrorum, Druidae, positis repetistis ab armis. Solis nosse deos et coeli numina vobis,Incolitis lucis. Vobis auctoribus, umbrae Non tacitas Erebi sedes Ditisque profundi Pallida regna petunt: regit idem spiritus artus Orbe alio: longae canitis si cognita vitae Mors media est. Certe populi, quos despicit Arctos, Felices errore suo, quos ille timorum Maximus haud urget, leti metus. Inde ruendi In ferrum mens prona viris, animaeque capaces Mortis: et ignavum, rediturae parcere vitae. Et vos, cirrigeros bellis arcere Caycos Oppositi, petitis Romam, Rhenique feroces Deseritis ripas, et apertum gentibus orbem. Caesar, ut immensae collecto robore vires Audendi maiora fidem fecere, per omnem Spargitur Italiam, vicinaque moenia complet. Vana quoque ad veros accessit fama timores, Irrupitque animos populi, clademque futuram Intulit, et velox properantis nuntia belli
Abbreviated transcription (Latin):
etbrturix. longisq itues sessones in armis¬
ꝑ. Optimus eatusso leucus remisq: lacerto.
Optima gens flexis ingirũ sequana frenis.
Etilocilis irrtor monstrati belga couinni:
arueniq ausi latios sefingere fratres
Sangiunt abiliasto popilu ne¬
Sangiune᷑ abiliaco popuili: nimiumq rebellis
Meriuus & cesi pollutus foedert cottat.
Etqutit laxis imitantur sarmata bracis
Uuangiones. batauiq: truces. quosaererituruo
Stridentes acuere tubat. quatingaꝑerrat
Gurgite. quarhodanus raptũ uelocib undis
inmare sert ararim. quamantib: arduasũmis
TGens habitat cani peidenti rupt gebennas:
Et nunc tonse ligur quondã percolla decore
Crinibus effusis toti prelate comatae
Etquibus inmitis placatur sanguine diro
Teutates. horrensq feris altaribus esus
Ettaranis serthicȩ nonmitior ara diane
osqͦq qͥ fortes animas belloq ꝑ emptas
laudib in lõngum uates dimitiitis auum:
Plurima scturi fudistis carmina bariliꝰ

Expanded text:
Et Biturix, longisque leves Suessones in armisEt Biturix, longisque leves Suessones in armis: Optimus excusso Leucus Rhemusque lacerto, Optima gens flexis in gyrum Sequana frenis: Et docilis rector rostrati Belga covini: Arvernique ausi Latios se fingere fratres, Sanguine ab Iliaco populi; nSanguine ab Iliaco populi; nimiumque rebellis Nervius, et caesi pollutus sanguine Cottae; Et qui te laxis imitantur, Sarmata, braccis, Vangiones: Batavique truces, quos aere recurvo Stridentes acuere tubae: qua Cinga pererrat Gurgite: qua Rhodanus raptum velocibus undis In mare fert Ararim: qua montibus ardua summis Gens habitat cana pendentes rupe Gebennas:Et nunc tonse Ligur, quondam per colla decors Crinibus effusis toti praelate Comatae: Et quibus immitis placatur sanguine diro Teutates, horrensque feris altaribus Hesus, Et Taranis Scythicae non mitior ara Dianae. Vos quoque, qui fortes animas, belloque peremtas Laudibus in longum vates dimittitis aevum, Plurima securi fudistis carmina, Bardi.
Abbreviated transcription (Latin):
Freuir. Geus galliȩ co cuutas lũa treuericos
dicunt Ssetñc tonse Post ꝗ uictore cesare ad
romanos deductus est moros AS Vigur areo
est conũti proelia SS. ł oti p̃date toti comete
puie ñ q comatꝰ est. Grecie aitt̃e posut comitru.
Alus habit aut etplirrus solus sua litora turbat
Cirtiuis. & tuta prohibe statione menocti:
Quaq iatee litus dubium quod terra fretũq
Uendicat alirrnis uicibus. cũ funditur ingens
Oceanis. uelcũ refugis se flugibus aufert:
Vtntus abeatiemo pelagus suaxe uolutit
Destit᷑uat q: ftreus. ansident mota secundo
Thetros unda uagat lunaribus aestuat horis
Flãmiger antitan ut alentes hauriat undas
Trigat occanũ fluctusq adsidera tollat.:
Quęrite qͣuos agitat mundi labor: at mihi sẽper
Tuquetũq moues tã crebros causa meatus
Uisuperi uoluert lates: tũrura nemitis
Qui tenit. &ripas satrri qualitort curuo
Adolliter admissũ claudit tarbellicus aequor
OSigna mouet. gaulaeq: amoto santonus hoste

Expanded text:
REVIR gens Galliae et civitas, quam Treveros dicunt. ET NVNC TONSE L. postquam victore Caesare ad Romanos deductus est mores. LIGVR laetatus est converti proelia. TOTI PRAELATE TOTI COMATAE quicumque comatus est; Graece autem posuit cometen. Ius habet, aut Zephyrus: solus sua litora turbat Circius, et tuta prohibet statione Monoeci. Quaque iacet litus dubium, quod terra fretumque Vindicat alternis vicibus, cum funditur ingens Oceanus, vel cum refugis se fluctibus aufert. ventus ab extremo pelagus sic axe volutet destituatque ferens, an sidere mota secundo Tethyos unda vagae lunaribus aestuaFlammiger an Titan, ut alentes hauriat undas, Erigat Oceanum, fluctusque ad sidera ducat, Quaerite, quos agitat mundi labor: at mihi semper Tu, quaecumque moves tam crebros causa meatus, Ut superi voluere, late. Tunc rura Nemetis Qui tenet, et ripas Aturi, qua litore curvo Molliter admissum claudit Tarbellicus aequor, Signa movet, gaudetque amoto Santonus hoste:
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc iaculũ longo. nunclumine lãpas
Emicuit caelo tacitũ sine nubibus ullis
Fulm̃. ce arctois rapiens departib ignem
Percussit laciale caput. stellȩq minores
ꝑtruacuum solitae noctis decurrere tempus
Inmediũ uenere diem: cornuq coacto
lã phebe totofratrẽ cum redderet orbe.
Terrarũ subita percussa expalliut umbra
Ipse caput medio trtancũ ferra olrmpo.
Condidit ardentis atra caligine currus.
Inuoluit ꝙ orbẽ tͥtnebris. gentesq coegit
Desperare diem. qualẽ fugiente ꝑ ortus
Sole threstaee noctẽ duxere mirenȩ:
Ora ferte siculȩ laxauit mulciber aethnȩ.
Nec tulit incȩlũ flãmas. sed uertice prono
genus recipere
dam faralem
Subitus rapti celeritatem ostendit
hoc uerbo audito bellorum nomine ibi
ibi agere uallium hic roma ibi somni
sunt &e noctib: plurimis. hic nec per unã
di sideris lui at comete. lđ quasi po¬
ita sperauit hoc sidus cũ apparuerit
luid Portentat ostendit

Expanded text:
Nunc iaculum longo, nunc sparso lumine lampas Nunc iaculum longo, nunc sparso lumine lampas Emicuit coelo. Tacitum sine nubibus ullis Fulmen, et Arctois rapiens e partibus ignem, Percussit Latiale caput: stellaeque minores Per vacuum solitae noctis decurrere tempus, In medium venere diem: cornuque coacto Iam Phoebe toto fratrem cum redderet orbe, Terrarum subita percussa expalluit umbra. Ipse caput medio Titan cum ferret Olympo, Condidit ardentes atra caligine currus, Involvitque orbem tenebris, gentesque coegit Desperare diem: qualem fugiente per ortus Sole Thyesteae noctem duxere Mycenae. Ora ferox Siculae laxavit Mulciber Aetnae; Nec tulit in coelum flammas, sed vertice pronomanum recipere dam facilem. ET SVBITVS R. celeritatem ostendit hoc verbo. AVDITibi agger et vallum, hic Roma; ibi somni sunt ex noctibus plurimis, hic nec per unam di sideris qui et cometae, quod quasi separavit poeta; hoc sidus cum apparuerit, quid portendat, ostendit.
Abbreviated transcription (Latin):
Difficiles urbem populis uictisq frequentẽ
Gentibus. & generis coeat siturba caparẽ¬
o Humani : facilem uenturo cȩlare predam
ignauȩ liquere manus: cũ pressus abhoste
Clauditur externis miles romanus inoris.
effugit exiguo nocturna pericula uallo
ẜtsubitus rapti munimine cespitis agger.
Prebte sȩcuros intra tentoria somnos.
Titantũ audito bellorũ nomine roma
Desereris. nox una tius non credita muris
EDancda tam̃ uenia est tantorũ danda malarũ
Pompeio fugiente timent: tũ nequa fituri
Spes saltem trepidas mentes leuet. addita fati
Peioris manifesta fides. superiq minaces
Prodigus terras implerunt. athera. pontũ:
ignota obscurae uiderunt sidera noctes.
arclentẽq polũ flãmis. caeloq uolantis
obliquas ꝑinane faces.crinẽq timendi
Sideris. & terris mutantt̃ regna cometen:
Fulgura fallaci micuerunt crebra sereno.
Et uarias ignis tenso dedit aere formas:

Expanded text:
Difficiles! Urbem, populis victisque frequentem Difficiles! Urbem, populis victisque frequentem Gentibus, et generis, coeat si turba, capacem Humani, facilem venturo Caesare praedam Ignavae liquere manus. Cum pressus ab hoste Clauditur externis miles Romanus in oris, Effugit exiguo nocturne pericula vallo, Et subitus rapti munimine cespitis agger Praebet securos intra tentoria somnos: Tu tantum audito bellorum nomine, Roma, Desereris; nox una tuis non credita muris. Danda tamen venia est, tantorum danda pavorum: Pompeio fugiente, timent. Tum ne qua futuri Spes saltem trepidas mentes levet, addita fati Peioris manifesta fides, superique minaces Prodigiis terras implerunt, aethera, pontum. Ignota obscurae viderunt sidera noctes, Ardentemque polum flammis, coeloque volantes Obliquas per inane faces, crinemque timendi Sideris, et terris nutantem regna cometen. Fulgura fallaci micuerunt crebra sereno, Et varias ignis denso dedit aere formas:
Abbreviated transcription (Latin):
Incerti quoquẽq sugȩ tulit impetus: urguet
Praccipitẽ populum. scrieq haerentia longa
Agmina ꝓrumpunt: ertedas aut tecta nefindis
Corripiusse faces. autiã quatiente riuna
Nitantes pendere damus: sicturba ꝑ urbem
Prȩcipiti lympbata gradu. uelut unica rebus
Spes forae afflictis patrios excedert muros
In consulta ruit. qualis cũturbidus auster
Repulit alrbicis inm̃sum syrtibus aquor
Fracta que uelistri sonuerunt pondera mali:
Desilit influctus deserta puppe magister.
Nauttaq & nondũ sparsa compage carinȩ
Naufragium sibi quisq facit: sic urbe relicta
In bellum fugitur: nullũ iam languidus aeuo
Tua luit reuocare parens. coniunxq maritũ
Pletibus. aut patru dubiȩ cdũ uota salutis
Conciperte tenuert lares. nec limine quis quã
hesit. ceextremo tũ forsitan urbis amatę
plenus abit usu: ruit inreuocabile uulgus:
ofaciles dare sũma deos eadẽq tueri

Expanded text:
Incerti, quo quemque fugae tulit impetus, urgent Incerti, quo quemque fugae tulit impetus, urgent Praecipitem populum serieque haerentia longa Agmina prorumpunt. Credas, aut tecta nefandas Corripuisse faces, aut iam, quatiente ruina, Nutantes pendere domos: sic turba per urbem Praecipiti lymphata gradu, velut unica rebus Spes foret adflictis, patrios excedere muros, Inconsulta ruit. Qualis, cum turbidus Auster Repulit a Libycis immensum Syrtibus aequor, Fractaque veliferi sonuerunt pondera mali, Desilit in fluctus, deserta puppe, magister Navitaque, et, nondum sparsa compage carinae, Naufragium sibi quisque facit: sic, urbe relicta, In bellum fugitur. Nullum iam languidus aevo Evaluit revocare parens, coniunxve maritum Fletibus, aut patrii, dubiae dum vota salutis Conciperent, tenuere Lares: nec limine quisquam Haesit et extremo tunc forsitan urbis amatae Plenus abit visu: ruit irrevocabile vulgus. O faciles dare summa deos, eademque tueri
Abbreviated transcription (Latin):
inuisaq belli. Ordo ae inuisabelli decreta
mandat consulib fugens senatꝰ. Et autem
decretũ ut curent consules nequid res lo¬
iuli detrimentum capiat.
x inconsulta : uit. Ordo sic turba Perurbim
in consulta ruit.
eEualut reuocare Parens. ođ filium fletib
nullum iam reuocare ualuit
labur iđ incerte quippe subbello siue ut
semper incerta sit
ne forsitar nec enim soit qua uel quanta inde
redituri sunt
Nec qualem meminere udent. maiarq serusq
Mentibus occurrit. uic̾toq inmanior hoste:
Tunc inter rhenũ populos alpesq iacentes
finibus arctois. patriaq absede reuulsos¬
ꝑ łone sequi. uissamq feris agentibus urbem
Romano spectante rapi: sicquisq pauendo
Dat uires famȩ. nulloq auctore malorũ
Quȩ finxere timent: nec solũ uulgus in ani
Pertussum terrore pau&e. sed curia. et ipsi
Selibus exiliere patres. inuisaq belli
Consulibus fugiens mandat scereta senatus:
Tunc quȩ tuta petant: que metuenda relinquant

Expanded text:
INVISAQVE BELLI ordo: et invisa belli decreta mandat consulibus fugiens senatus. Est autem decretum, ut curent consules, ne quid res publica detrimenti capiat. INCONSVLTA R. ordo: sic turba per urbem inconsulta ruit. EVALVIT REVOCARE P. id est filium fletibus nullum iam revocare valuit. DVBIAE incertae, quippe sub bello sive ut semper incerta sit.ne ‘forsitan’; nec enim scit, qui vel quanti inde redituri sintNec, qualem meminere, vident: maiorque ferusque Mentibus occurrit, victoque immanior hoste. Hunc inter Rhenum populos Alpesque iacentes, Finibus Arctois patriaque a sede revulsos, Pone sequi, iussamque feris a gentibus urbem, Romano spectante, rapi. Sic quisque pavendo Dat vires famae: nulloque auctore malorum, Quae finxere timent. Nec solum vulgus inani Perculsum terrore pavet: sed curia et ipsi Sedibus exsiluere Patres, invisaque belli Consulibus fugiens mandat decreta senatus. Tunc quae tuta petant, et quae metuenda relinquant,
Abbreviated transcription (Latin):
a gaue mat᷑ Penthei lue ita liberum
contempnendu credidit ut etiã cũ
celo ascenderat arbore e libero in¬
sidiaret᷑ fecto num Presciũ int̃ esse¬
a gaue bacchis luefurore correpta
cereris filiũ uulnerauit caput res
re uella ad in iuriã liberi sibi crura
succidit ideo dictũ contorsto tela

Expanded text:
Agaue mater Penthei, quae ita Liberum contemnendum credidit, ut etiam cum telo ascenderet arborem et Libero insidiaretur; fecit numen praescium interesse Bacchis; quae furore correpta cum ceteris filium vulneravit caput, resre vult ad iniuriam Liberi, sibi crura succidit; ideo dictum ‘contorsit tela
Abbreviated transcription (Latin):
& a filio sciliea catuli ostensa soplle
de maiore morte fa ciebant. luia n agnos¬
cebatur occisus.
QOlarius iunior ad hano se contulerat ci
itute seplla n commotus uissig octo mi¬
lia hominũ deciuirate ocoidi fortuna
essae occisus.
Locus inur be luo om̃s lastores romuluse
ẽuocauit ae sena ⁊ tũ et popłm ad comioia
celebranda ciunxit.

Expanded text:
 a filio scilicet Catuli ostensa Syllae.de maiori morte faciebant, quia non agnoscebatur occisus. COLvitatem. Sylla commotus iussit octo milia hominum de ea civitate occidi. Fortunam esset occisus. OVILIA ROMAE locus in urbe, quo omnes pastores Romulus convocavit et senatum et populum ad comitia celebranda coniunxit.
Abbreviated transcription (Latin):
łhe trosunda uage thetiosuxoris oceani.
declinauit autt thetos. huuis m̾eminit uir¬
iuidagnt᷑ in mundo SS. Eunc legitur e tũ
nemetis segio gallie. Sd. Quitenae ae ripal
satrri Ostendit᷑ Fluuius esse deripis.
NTarbellicus. Tabellicũ cuĩe dixit est eñĩ
tarbelle ciuitas ingallia iuȩ iuxta ripas¬
saturi constituta csaudit equor ad missum
molliter Perlitus curuum¬
U Signa mouent siue santonus. siue lui rura
nemetis colunt : Tripas saturi tenent
ma gens. in hac enim Poruincia equi doman¬
troneni sunt liueoiã fr̃s popłi somani
gatos celaris occidenunt aurũ culiium
orta & trerriũ sabinũ scripsit cesar ad
lolłm ut exercitꝰ mirteretur &e collesta
multitudo apud pompeium remansit

Expanded text:
TETHYOS VNDA VAGAE Tethyos uxoris Oceani; declinavit autem Tethyos; huius meminit Virquid agatur in mundo. TVNC legitur et tum. NEMETIS regio Galliae. QVI TENET ET RIPAS SATVRIS ostenditur fluvius esse de ripis. TARBELLICVS Tarbellicum civem dixit. Est enim Tarbellae civitas in Gallia, quae iuxta ripas Aturi constituta claudit aequor admissum molliter per litus curvum. SIGNA MOVET sive Santonus sive qui rura Nemetis colunt vel ripas Saturi tenent.MA GENS F. in hac enim provincia equi doman‘Inventi sunt, qui etiam fratres populi Romani gatos Caesaris occiderunt Aurunculeium Cottam et Titurium Sabinum. Scripsit Caesar ad populum, ut exercitus mitteretur, sed collecta multitudo apud Pompeium remansit
Abbreviated transcription (Latin):
OOlul ciber. Muleanũ dicit u
Eo distinctos mulcilr afros
unt unde lacie feri nunc cupant᷑
Ergo confectas id est ꝑditas latinas
osten debat flãmalue se extisim¬
Positis diuidebat
ołbebanos Et theo cles et Polinices fra¬
tres Post quã semutuis uulnerib
occiderunt imlositi rogosunt et se
diuisit fl̃ama qͣ cremꝰebant᷑¬
⁊ Disoussere t̃re motu scilicae at uirgł.
in soliois tremuerunt motib: alles
imlortune ꝑdiem in solite uidebat᷑

Expanded text:
LCIBER Vulcanum dicit, Et discinctos Mulciber Afros’unt, unde Latinae feriae nuncupantur. Ergo confectas id est perditas Latinas ostendebat flamma, quae se extis impositis dividebat. THEBANOS I. R. Eteocles et Polinices fratres postquam se mutuis vulneribus occiderunt, inpositi rogo sunt et se divisit flamma, qua cremabant DISCVSSERE N. terrae motu scilicet, ut Virgilius ‘Insolitis tremuerunt montibus Alpeinportunae per diem, insolitae per
Abbreviated transcription (Latin):
lut nine sunt liece senctus tolli ⁊ euerti sit
aittẽ illa soma asud nos lũa cũq esse iusse¬
ris de aliis ciuitatib alii ita in tellegunt.
ut or dinẽ mutent. lice illa sit loma qũa tu
ius seris tolla. hoc est euerti. Penitus tamen hisa¬

Expanded text:
quae nunc sunt licet penitus tolli et everti; sit quae nunc sunt licet penitus tolli et everti; sit autem illa Roma apud nos quamcumque esse iusseris de aliis civitatibus. Alii ita intellegunt, ut ordinem mutent: licet illa Roma sit, quam tu iusseris tolli, hoc est everti penitus, tamen his
Abbreviated transcription (Latin):
fataq ferre uul& nequo languore moretur
Fortunã. spirsis pergallita rura cohortes
Euocat & romam motis petit undiq signis
Deseruere cauo tentoria fixa lemanno.
Castriq quȩ uogesi curuam suꝑ ardua ripam
Pugnates pictis cohibelant lingonas armis:
hi uatda liquerunt hisarȩ. qui gurgitt ductus
Pertam multa suo. famiae maioris inamnt̃
lapsus. adãtquoreas nom̃ non ꝑtulit undas
soluuntur flaui longa statione ruteni:
Alitis atax latias gaudae nonferit carinas:
Finis &e hesperie prõmoto limite uarus.
Quaq subhertulto sacratus numinit portus
R Auix fluuins gallie. ideo aut̃e nitis luia numluam ler illuriclas¬
s somana nauigat sed suorum: Nunc autȩ uexit somanas naues cȩ sare
dimic ante. Ss. Gaudr subauditur dͥatur sensus fluminib.¬
ler signa dec̃. Decennio enim trachim efł
sabridian das. Sabaudimus fic astra uibeas me¬
polluquos q. lam non excipit sor̃a. hoc est illa

Expanded text:
Fataque ferre videt, ne quo languore moretur Fataque ferre videt, ne quo languore moretur Fortunam, sparsas per Gallica rura cohortes Evocat, et Romam motis petit undique signis. Deseruere cavo tentoria fixa Lemano, Castraque, quae, Vogesi curvam super ardua rupem, Pugnaces pictis cohibebant Lingonas armis. Hi vada liquerunt Isarae, qui, gurgite ductus Per tam multa suo, famae maioris in amnem Lapsus, ad aequoreas nomen non pertulit undas. Solvuntur flavi longa statione Rutheni: Mitis Atax Latias gaudet non ferre carinas, Finis et Hesperiae, promoto limite, Varus: Quaque sub Herculeo sacratus numine portusX Atax fluvius Galliae; ideo autem mitis, quia numquam per illum classis Romana navigat, sed suorum. Nunc autem vexit Romanas naves Caesare dimicante. GAVDET datur sensus fluminibPER SIGNA DECEM decennio enim tracto dimicTHIBRIDIS VNDAS subaudimus ‘me castra iubeas  hoc est: illa
Abbreviated transcription (Latin):
lussa sequi tamposse mihi qua uellt necesse est:
Nec ciuis meus est inquẽ tua classica caesar
Audicro persigna decem felicia castris.
Perqtuos iiro quocũꝙ ex hoste triumphos.
Pectore sifratris gladium uiguloq parentis
Condere meiubras. plenȩq inuiscera partu
Comugis inutta ꝑ agãtam̃ omnia dextra
Si spolure deos ignẽq immittere tt̃plis:
Numina miscebit castrensis flammna monetȩ
Castra super tusci siponere tibridis undas
Hesperios auilaa ueniam metator in agros
Tuquoscũq uoles in planũ effodere muros:
hisaries actus disꝑgoe saxa lacertis.
llla licce penitus tolli quã ussoris urbẽ
Ramasit: his cuncte simul adsensere cohortes.
Flatasq alit quȩtũq adbella uocarte
Prtimstre manuis. ittantus ad aethera clamor
Quantus pinniferȩ bortas cũ thratius ossę
Rupibus incubuit. turuato robore pressę
Fit sonus aut rursus redruntis inaethera siluȩ
Caesarutacceptũ tamꝓno milite bellũ

Expanded text:
Iussa sequi tam posse mihi, quam velle necesse est. Nec civis meus est, in quem tua classica, Caesar, Audiero. Per signa decem felicia castris, Perque tuos iuro quocumque ex hoste triumphos; Pectore si fratris gladium, iuguloque parentis Condere me iubeas, plenaeque in viscera partu Coniugis, invita peragam tamen omnia dextra; Si spoliare deos, ignemque immittere templis, Numina miscebit castrensis flamma Monetae; Castra super Tusci si ponere Tybridis undas, Hesperios audax veniam metator in agros. Tu quoscumque voles in planum effundere muros, His aries actus disperget saxa lacertis: Illa licet, penitus tolli quam iusseris urbem, Roma sit. His cunctae simul adsensere cohortes, Elatasque alte, quaecumque ad bella vocaret, Promisere manus. It tantus ad aethera clamor, Quantus, piniferae Boreas cum Thracius Ossae Rupibus incubuit, curvato robore pressae Fit sonus, aut rursus redeuntis in aethera silvae. Caesar ut acceptum tam prono milite bellum,
Abbreviated transcription (Latin):
AEga ciuis. luod illic uio lentis simus sit. Sic a
uirgł. acuelut annoso ualida cũ robore iuer¬
cũ. alsiniboseȩ. Iuod in alpib seniores sint.
Ossa. mons tracie et uirgł. tres sunt conati
in lonere Pelio ossa¬

Expanded text:
THRACIVS quod illic violentissimus sit; sic et Virgilius ‘ac velut annoso validam cum robore quercum Alpini boreae’, quod in Alpibus saeviores sint. OSSAE Ossa mons Thraciae, ut Virgilius ‘Ter sunt conati inponere Pelio Ossa
Abbreviated transcription (Latin):
Impetus. & uisũ ldtte quęsisse nocentem
Innumcrũ pars magna perit. rapuitq cruentus
Uictor ab ignota uultus ceruice retisos:
Dum uacua pudet ire manu: spesuna salutis
Osculi pollitie fixisse trem̃tia dextrae:
Ml illt licoe gladii mortis noua signa sequantur
Degrner opopulus uox sęcula longa decorũ
Sic meriusse uiris. nedũ breue dedecus ȩiu
Ct̾uitĩ dum sylla redit: cui funira uulgi
flere uar&: iux tesparsũ periusctra baebi
Innumeras intes carpentis mẽbra coronȩ
Dis cepsisse manus aut tr prtsage malorũ
eisto hua gest quies uase ⁊ fiserte coronȩ menbra carpentis innumeras manus discer

Expanded text:
Impetus: et, visum lenti, quaesisse nocentem. Impetus: et, visum lenti, quaesisse nocentem. In numerum pars magna perit: rapuitque cruentus Victor ab ignota vultus cervice recisos, Dum vacua pudet ire manu. Spes una salutis, Oscula pollutae fixisse trementia dextrae. Mille licet gladii mortis nova signa sequantur, Degener o populus, vix saecula longa decorum Sic meruisse viris, nedum breve dedecus aevi, Et vitam, dum Sulla redit. Cui funera vulgi Flere vacet? Vix te sparsum per viscera, Baebi, Innumeras intercarpentis membra coronae Discerpsisse manus: aut te, praesage malorum ordo hic est: vix vacat flere coronae membra inter carpentis innumeras manus discerp
Abbreviated transcription (Latin):
suffitiens: idẽ pelago delatus iniquo
Nostilem interrã. uaciusq mapalib actus.
Nuda triũphati iacuit ꝑregna uigurthȩ
Etpoenos pressit cineres solatia fati
Carthago marius q tulit. pariterq iacentes
Ignouere deis. librcas ibi colligit iras:
U tprimũ fortuna redit. seruilia soluit
A gmina conflato sauas esgastula ferro
Exeruere manus. nulli gestada dabantur
Signa ducis. nisi qui scelerũ iastegrat usũ
Attuleratq in castra nefas: profata. quis ille
Quis fuit illedies. marius quomoenia uictor
Corripuit. quantoq gradu mors sȩua cucurrit.
N obilitas cũplebe perit. lateq uagatur
Ensis & inulloꝰ tuocatũ est pectort ferrũ:
Stai cruor intẽplis. multaq rubentia cȩde
lubrica saxa madent. nullisua ꝓsuit atas:
Hon senis extremũ piguit uergentib annis
Pittepis st diem. nec primo inlimine uitȩ
Infantis miseri nascentia rũpert fata:
Crimine quo parii cedẽ potuere mertri :
Sed satis est iãposse mori trahit ipse furoris

Expanded text:
Suffciens. Idem pelago delatus iniquo Hostilem in terram, vacuisque mapalibus actus, Nuda triumphati iacuit per regna Iugurthae, Et Poenos pressit cineres. Solatia fati Carthago Mariusque tulit: pariterue iacentes Ignovere deis. Libycas ibi colligit iras. Ut primum fortuna redit, servilia solvit Agmina: conflato saevas ergastula ferro Exeruere manus. Nulli gestanda dabantur Signa ducis, nisi qui scelerum iam fecerat usum, Attuleratque in castra nefas. Pro fata! quis ille, Quis fuit ille dies, Marius quo moenia victor Corripuit! quantoque gradu mors saeva cucurrit! Nobilitas cum plebe perit: lateque vagatur Ensis, et a nullo revocatum est pectore ferrum. Stat cruor in templis: multaque rubentia caede Lubrica saxa madent. Nulli sua profuit aetas. Non senis extremum piguit vergentibus annis Praecipitasse diem: nec prima in limine vitae Infantis miseri nascentia rumpere fata. Crimine quo parvi caedem potuere mereri? Sed satis est iam, posse mori. Trahit ipse furoris
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia dat qui iusta negat nec numina detrunt
Nã neq preda meis neq regnũ queritur armis.
Detrabimus dominos urbi seruire paratȩ
Dixerat atdubium nonclaro murmure uulgus
Secũ incerta fremit: pietas patriiq penates
Quãqͥuã cede feras m̃tes animosq tum̃tis
Frangunt sed diro ferri reuocantur a mare
Ductorisq metu: summi tum munera pili
Larlius. emeriniq gerens insignia doni
Seruati cuus referentẽ praemia quertum:
silicot exclamat. romani maxime rector
Nominis. etius est ueras expromert uocis
Quod tam lenta tuas tenuit patientu uires
Conqutrimur dterat nt tibi fidutia nostri:
Dum mouce hȩx calidus spirantia corpora sanguis.
Etdũ pila ualent fortes torquere laterti.
De generem paciere togam. regnũq senatus :
Usq ad eo miserũ est cuuli uintert bello
Duc age perserthiȩ populos. ꝑ in hospita syrtes
litora percalidas libiae sicientis harenas

Expanded text:
Omnia dat, qui iusta negat. Nec numina deerunt: Omnia dat, qui iusta negat. Nec numina deerunt: Nam nec praeda meis, neque regnum quaeritur armis: Detrahimus dominos urbi servire paratae. Dixerat: at dubium non claro murmure vulgus Secum incerta fremit: pietas patriique penates Quamquam caede feras mentes animosque tumentes Frangunt; sed diro ferri revocantur amore Ductorisque metu. Summi tunc munera pili Laelius, emeritique gerens insignia doni, Servati civis referentem praemia quercum: Si licet, exclamat, Romani maxime rector Nominis et ius est, veras expromere voces; Quod tam lenta tuas tenuit patientia vires, Conquerimur. Deeratne tibi fiducia nostri? Dum movet haec calidus spirantia corpora sanguis, Et dum pila valent fortes torquere lacerti, Degenerem patiere togam, regnumque senatus? Usque adeo miserum est, civili vincere bello? Duc age per Scythiae populos, per inhospita Syrtis Litora, per calidas Libyae sitientis arenas.
Abbreviated transcription (Latin):
lro uincia Negodiũ officium ut teren¬
cus. Ogeta Prouinciã cepisti dura siue
ut cesari Pro alilua Prouingia accipi¬
mus. Cesar iđ ego Mliles subꝰl uoliba
it ne sibi Prodesse uideat᷑ hoc bei¬
lo facit militũ causam. Iđ triumsha¬
re Pro hibet᷑ licut uirgł ut ascendat
animos sutilis segẽ dicit lacientẽ
esse omniũ cauendu ut ille luide
ad suleros luorũ se deuoua aris suc¬
cedar fama uiuusq Pexora feret᷑ no
Patria amissa dominis larere suꝑbis.¬
Vltima pompcio dabitur prouintia tatsar
Quod non uittrices aquilas deponere iussus
Paruerim: mihi simerres erepta laborũ est :
his saltim longi noncum dure p̃mia belli
Redclantur. miles sub quolibet iste triumphet
Canferce ex sangus quose postbella senectus :
Quȩ sedes erit emeritis. quȩ rura dabuntur
Quȩ noster ueteranus aret : quȩ moenia fissis:
anmelius fient p̾iratae magne coloni:
Tollite iãpridem uictricia tollite signa.
Uiribus utandũ est quas ferimus arma tenenti

Expanded text:
ROVINCIA negotium, officium, ut Terentius ‘o Geta, provinciam cepisti duram’, sive ut Caesarem pro aliqua provincia accipiamus. CAESAR id est ego. MILES SVB QVOLIBET I. T. ne sibi prodesse videatur hoc bello, facit militum causam, quod triumphare prohibetur; sic Virgilius, ut accendat animos Rutulis, regem dicit patientem esse omnium cavendum ‘ille quidem ad superos, quorum se devovet aris, succedet fama vivusque per ora feretur; nos patria amissa dominis parere superbisltima Pompeio dabitur provincia Caesar, Quod non, victrices aquilas deponere iussus, Paruerim? Mihi si merces erepta laborum est, His saltem longi, non cum duce, praemia belli Reddantur: miles sub quolibet iste triumphet. Conferet exsanguis quo se post bella senectus? Quae sedes erit emeritis? quae rura dabuntur, Quae noster veteranus aret? quae moenia fessis? An melius fient piratae, Magne, coloni? Tollite iampridem victricia, tollite signa: Viribus utendum est, quas fecimus: arma tenenti
Abbreviated transcription (Latin):
tullius dem̃ marcello illo eniulo atq imi¬
tatore studiorũ ae laborũ meorũ iuasi
luodam socio ame e comite distracto.
eucauit Currus ergo triumł hales dixit
Pene autem segitur lositum ut dolore
cesar ad huc futurũ lute esse luod
factum efł¬
H Aouuis sam seriuire fanĩe. Ponlrus enim
om̃a frumenta collegit exagri sut coco¬
ti fame homines sibi obtempperarerr.¬
lone non eñi corona consensus ur̃riu

Expanded text:
Tullius de M. Marcello 1, 2 ‘illo aemulo atque imitatore studiorum et laborum meorum quasi quodam socio a me et comite distracto’.micavit. Currus ergo triumphales dixit. Bene autem ‘reget’ positum, ut dolore Caesar ab hoc futurum putet esse, quod factum est. AC IVSSAM SERVIRE FAMEM Pompeius enim omnia frumenta collegit ex agris, ut coacti fame homines sibi obtemperarenlone 1,
Abbreviated transcription (Latin):
nisse gracbis. Grachi iuorũ cicero meminit in
inuectiuis ae inmiloma. Nam Iuia sediciose in
tributũ agebant occisisunt. hosgͦ obicit len¬
tulus c̃sul Presentib tͥbunis dicens. tale decre¬
tũ denece ur̃a laturus sum. Iuia cȩsari fauetis
iuale in grechos est latũ¬
A Sensus esf hic in hoc bello tantis mlendend
est labor et metus. Iuantis in gallorũ bel¬
lo sed sost uictoriam Plus conse iueris ibi
tñi gallo as subegisti. hic tibi seruiae loma.
Exponit luia dixerit Par labor atq metus
Precio maiore petunt᷑ Tibi loma lube gerit
orbe. luia orbis ipsius est Iuȩ subuigit᷑¬

Expanded text:
s. GRACCHIS Gracchi quorum Cicero meminit in invectivis et in Miloniana 6, 27, qui seditiose in tribunatu agebant, occisi sunt. Hos ergo obicit Lentulus consul praesentibus tribunis dicens: tale decretum de nece vestra laturus sum, quia Caesari favetis, quale in Gracchos est latu sensus est hic: in hoc bello tantus inpendendus est labor et metus, quantus in Gallorum bellis, et post victoriam plus consequeris; ibi enim Gallias subegisti, hic tibi serviet Roma.exponit, quid dixerit ‘par labor atque metus pretio maiore petuntur’. TIBI ROMA SVBEGERIT ORBEM quia orbis ipsius est, quae subigit
Abbreviated transcription (Latin):
Det non bella uiri diuersaq castra petentes
Effundunt iustas innumina saeua querelas
Omiserȩ sortis quod non inpunica nati
Tempora cannarũ fuimus. treuieq uiuentus:
Nonpact̃ petimus superi. clate gentib iras
N unc urbes excite feras coniure inarma
Mundus achemenus dicurrant mẽdica susis
agmina massa grten scithicus non allig& histir:
Fundat ab ex tremo flauos aquiloni surũos
albis. & in domitũ rbeniꝰ caput: omnib: hostes
Reddite nos populis. ciuile a uertite bellum
luctu nemo consuetũ opus fecerit . Nã hio mosest
iusticia siue questus querelas dixit. ut nolue¬
rint Pro p̃t̃er cesarẽ dicere qđ dolerent Nã
hoc exposuit

Expanded text:
Nec non bella viri diversaque castra petentes Nec non bella viri diversaque castra petentes Effundunt iustas in numina saeva querelas: O miserae sortis, quod non in Punica nati Tempora, Cannarum fuimus Trebiaeque iuventus. Non pacem petimus, superi: date gentibus iras: Nunc urbes excite feras: coniuret in armis Mundus: Achaemeniis decurrant Medica Susis Agmina: Massageten Sythicus non adliget Ister: Fundat ab extremo flavos Aquilone Suevos Albis, et indomitum Rheni caput: omnibus hostes Reddite nos populis: civile aluctu nemo consuetum opus fecerat; nam hic mos est iustitii; sive questus ‘querelas’ dixit, ut noluerint propter Caesarem dicere, quod dolerent. Nam hoc exposuit
Abbreviated transcription (Latin):
Attonite taruere domus. cũ corpora nondũ
Conclamata icent. nec miter crine solutti
Eaigit adlauos famularũ brachia planctus.
Sedcũ mẽbra premit fugiente rigentia uita
VUultusq exanimes oculosq in morte minaces
Necdũ est illedolor: secliã metus incubat amens
Aliraturq malũ: cultus matrona priores
Deposuit. mȩstaeq tenent delubra cateruę:
Hat lacrimis sparsere deos. hatpectora duro
affixtre solo. lacerasq inlimine sacro
Aitonite fudere comas. uotisq uocari
adsurtais crebris feruint ululatibus auras.
Hec cunctȩ sũmi templo iacuert tonantis
Diusere deos. cenullis defuit aris
Inuidiam factura parens. quarũ una madentis
Scissa genas planctu liuentis atra lacertos:
Nunc ait omiserȩ contundite pectora matres.
Nunc lanite genis. neuchunc differit dolorẽ.
s. tũmis seruate malis nuncflert potistas
Dum pend& fortuna ducũ: cum uicerit alter:
Gaudendũ est: hissestimulis dolor ipse lacessit:

Expanded text:
Attonitae tacuere domus, cum corpora nondum Attonitae tacuere domus, cum corpora nondum Conclamata iacent, nec mater crine soluto Exigit ad saevos famularum brachia planctus: Sed cum membra premit fugiente rigentia vita, Vultusque exanimes, oculosque in morte natantes, Necdum est ille dolor, sed iam metus: incubat amens, Miraturque malum. Cultus matrona priores Deposuit: moestaeque tenent delubra catervae. Hae lacrimis sparsere deos, hae pectora duro Adfixere solo, lacerasque in limine sacro Attonitae fudere comas, votisque vocari Adsuetas crebris feriunt ululatibus aures. Nec cunctae summi templo iacuere Tonantis: Divisere deos, et nullis defuit aris Invidiam factura parens: quarum una madentes Scissa genas, planctu liventes atra lacertos, Nunc, ait, o miserae contundite pectora matres, Nunc laniate comas, neve hunc differte dolorem, Et summis servate malis: nunc flere potestas, Dum pendet fortuna ducum: cum vicerit alter, Gaudendum est. His se stimulis dolor ipse lacessit.
Abbreviated transcription (Latin):
amq irae patuert dm̃. manifestaq belli
Signa dedit mundus. legesq & fõcatta itrũ
Praescia munstristro uerat natiua tu multu
Inclixitq nefas curhanc tibi rector olrmphi
Sollicitis uisũ mortalib addere curam
Noscant uenturas ut dira ꝑ omina clades:
Siue parens rerũ. cũ primũ insurmia regna
Materiamq rudẽ flãma cedente recepit.
F ixit inꝑternũ causas. quacuncta cohertae
Sequoq lege tenens. te sccula uissa ferentẽ
fatorũ in moto diuisit limite mundũ
Suit nihil positũ est. sed fors ĩncerta uagat᷑
fertq refrrtq uices. ce habent mortalia casũ.
Sit subitũ quod cũq paras. sit cȩtasuturi
Mens hominũ fati. liceat sperare tum̃ti
rgo ubi concipiunt quantis sit cladib orbi
Constatura fides superũ: ftrale perurbẽ
lustitiũ. latuit plebeio tectus amictu
Omnis honos. nullos comitata est purpurafasces:
Tum quęstus tenuere suos. magnusq perom̃s
frrauit si neuoce dolor sicfunere primo

Expanded text:
amque irae patuere deum, manifestaque belli Signa dedit mundus: legesque et foedera rerum Praescia monstrifero vertit natura tumultu, Indixitque nefas. Cur hanc tibi, rector Olympi, Sollicitis visum mortalibus addere curam, Noscant venturas ut dira per omina clades? Sive parens rerum cum primum informia regna Materiemque rudem flamma cedente recepit, Finxit in aeternum caussas, qua cuncta coercet, Se quoque lege tenens, et saecula iussa ferentem Fatorum immoto divisit limite mundum: Sive nihil positum est, sed Fors incerta vagatur, Fertque refertque vices, et habet mortalia casus: Sit subitum, quodcumque paras: sit caeca futuri Mens hominum fati: liceat sperare timenti. Ergo ubi concipiunt, quantis sit cladibus orbi Constatura fides superum, ferale per urbem Iustitium: latuit plebeio tectus amictu Omnis honos: nullos comitata est purpura fasces. Tunc questus tenuere suos, magnusque per omnes Errabat sine voce dolor. Sic funere primo
Abbreviated transcription (Latin):
Attigit. hesperiae uotitis et constitit arus :
Hicait. hic pacem temerataq uira relinquo
Te fortuna sequor. ꝓcul hinc iam foedera sunto.
credidimꝰ Esnfatis utendum ẽ uidice bello
Sic fatus. noctis tonebris rapit agmina ductor
Impiger it torto balcaris uerbere funde
Dtior &e missa parthi post torga sagitta:
uicinumq minax inuadit ariminũ et ignes
Solis lucifero fugiebant astra relicto.
amq dios primos belli usura ttimultus
Exoritur. seu sponte dm̃ seu turbidus auster
impulerat mestam tenuerunt nubila lacẽ:

Expanded text:
Attigit, Hesperiae vetitis et constitit arvis: Attigit, Hesperiae vetitis et constitit arvis: Hic, ait, hic pacem temerataque iura relinquo; Te, Fortuna, sequor. Procul hinc iam foedera sunto. Credidimus fatis. Utendum est iudice bello. Sic fatus, noctis tenebris rapit agmina ductor Impiger, et torto Balearis verbere fundae Ocior, et missa Parthi post terga sagitta; Vicinumque minax invadit Ariminum. Ignes Solis lucifero fugiebant astra relicto, Iamque dies primos belli visura tumultus Exoritur. Seu sponte deum, seu turbidus Auster Impulerit, moestam tenuerunt nubila lucem.
Abbreviated transcription (Latin):
caesar ubiqtius liceat modo nc̃ quoq miles
lulo erit ille nocens. quime tibi fecerit hostt̃:
Inde moras soluit belli. tumidũq: por amnem
Signatulit propere: sicut sualentibus arius
Aestiforȩ libies uisoleo cõminus hoste
Subsedit dubius totam dum colligit iram:
Alox ubi se seuȩ stimulauit uerbere caudae
Freacit q uibã. & uasto graue murmur hiatu
infremuit. tunc torta louis silancra mauri
Haereat. aut latũ subeant uenabula pectus:
Per ferrũ tanti securus uulncris exit:
onte cadit modico pariusq impellit᷑. undis
Puniceus rubicon. cũ feruida candiut acstas
Perq imas serpit ualles. & gallica certus
Limes ab ausonus dis terminat arua colonis
Tũ uires p̃bebat hiemps. atq aucxerat undas
Tertia iam grauido pluuialis cinthia cornu
Et madidis euri resolute flatibus alpes
Prumus in obliquum sonipes opponitur amnem
Exceͣpturus aquas. mallitum cotera rumpit
Turba uado faciles iã fiacti suuminis undas:
Caesar ut aduersam superato gurgite ripami

Expanded text:
Caesar, ubique tuus, liceat modo, nunc quoque, miles. Ille erit, ille nocens, qui me tibi fecerit hostem. Inde moras solvit belli, tumidumque per amnem Signa tulit propere: sicut squalentibus arvis Aestiferae Libyes viso leo comminus hoste Subsedit dubius, totam dum colligit iram; Mox ubi se saevae stimulavit verbere caudae Erexitque iubas, vasto et grave murmur hiatu Infremuit: tum, torta levis si lancea Mauri Haereat, aut latum subeant venabula pectus, Per ferrum, tanti securus vulneris, exit. Fonte cadit modico, parvisque impellitur undis Puniceus Rubicon, cum fervida canduit aestas: Perque imas serpit valles, et Gallica certus Limes ab Ausoniis disterminat arva colonis. Tum vires praebebat hiems, atque auxerat undas Tertia iam gravido pluvialis Cynthia cornu, Et madidis Euri resolutae flatibus Alpes. Primus in oblicum sonipes opponitur amnem, Excepturus aquas: molli tum cetera rumpit Turba vado faciles iam fracti fluminis undas. Caesar ut adversam, superato gurgite, ripam
Abbreviated transcription (Latin):
Non ausus timitsse palam. uax nulla dolori
Crelita. sud quantũ uolu itres cũbruma cohercce
Rura silent. mediusq tacet sine murmure pontus.
Tanta quies: noctis gelidas lux soluerat umbras.
Ecce faces belli dubiaeq in proelia menti
Urguentes addunt stimulos. cunctasq pudoris
Rumpunt fatamoras. uistos fortuna laborat
Esseducis motus. &e causas inuenit armis:
Ixpulit ancipiti discardes urbe tribunos
Uicto uire minax iactatis curia graechis
hos iã mota ducis uicinaq signa petentes:
A udax uenali comitatur curio lłgua

Expanded text:
Non ausus timuisse palam: vox nulla dolori Non ausus timuisse palam: vox nulla dolori Credita: sed quantum, volucres cum bruma coercet, Rura silent, mediusque tacet sine murmure pontus, Tanta quies. Noctis gelidas lux solverat umbras: Ecce faces belli, dubiaeque in proelia menti Urgentes addunt stimulos cunctasque pudoris Rumpunt fata moras: iustos Fortuna laborat Esse ducis motus, et causas invenit armis. Expulit ancipiti discordes urbe tribunos Victo iure minax iactatis curia Gracchis. Hos iam mota ducis vicinaque signa petentes Audax venali comitatur Curio lingua
Abbreviated transcription (Latin):
Constitit ut capto iussus deponere miles
Signa foro. stridor lituum clangorq tubarũ
Non p̃łi concinuit cum rauco classica conu.
Rupta quies populi stratisq excita uuentus
Diripuit sacris affixa penatibus arma
Quȩ pax longa labat. nuda iamerate fluentes
inuadunt clipeos. curuataq cuspide pila
ẜtscabros nigrae morsu rubiginis cnse
tnotȩ fulsert aquilȩ romanaq signa
Etcelsus medio conspertus in agmine cacsar:
Diriguere initu. gelidus pauor occupat artus.
Et tictmn mitos uoluunt in pectinrt quęstus:
Omale uicinis hȩc moenia conditi gallis.
O tristi clampnata loco. paxalta peromnes
Et tranquilla quies populas. nos preda furentũ
Primaq castra sumus melius fortuna dedis ses
Orbe sulieoo sedem. gelidiꝙ subarcto
Errantis ꝙ ddamtis. latsi quam castra tucri:
Nos primi senonum motus. cimbr̃q furentem
Uidimus & martem libies. cursũ ꝙ furoris
Teu tonici: quotiens romam fortuna lacessit
Haciter est bellis gemitu sicquis ꝙ latenti.

Expanded text:
Constitit ut capto iussus deponere miles Signa fore, stridor lituum clangorque tubarum Non pia concinuit cum rauco classica cornu. Rupta quies populi, stratisque excita iuventus Diripuit sacris adfixa penatibus arma, Quae pax longa dabat: nuda iam crate fluentes Invadunt clypeos, curvataque cuspide pile, Et scabros nigrae morsu rubiginis enses. Ut notae fulsere aquilae Romanaque signa, Et celsus medio conspectus in agmine Caesar, Diriguere metu, gelidus pavor occupat artus, Et tacito mutos volvunt in pectore questus: O male vicinis haec moenia condita Gallis, O tristi damnata loco! Pax alta per omnes Et tranquilla quies populos: nos praeda furentum Primaque castra sumus. Melius, Fortuna, dedisses Orbe sub Eoo sedem gelidaque sub Areto, Errantesque domos, Latii quam claustra tueri. Nos primi Senonum motus, Cimbrumque furentem Vidimus, et Martem Libyes, cursumque furoris Teutonici. Quoties Romam Fortuna lacessit, Hac iter est bellis. Gemitu sic quisque latenti,
Abbreviated transcription (Latin):
Inpatiensq dui nongrati uictima sacri
Gorniia suc tineti premerent cũtoria ministri
Deposito uictum prebebat poplit collũ
N ec cruor emicuit solitus. sed iuilnere laxo¬
y Ordo &e tollent capudi marium fracto selulchro
fugerunt agricole gelilas amenis uadundas¬
.x Ulenia ciuitas intuscia.
aiis numero que modoq: membrorum stu¬
riliq ne fandos luimonstra non homines
generat
APeuir ginib: uestis sacerdotem dicit maxi¬
mine est e in frigia unde trans lates sa¬
cris in urbem uicinus fluuius sic allella
ao lulercos dicit u cicero ait fera ista soda
litas germanorum lisercorum & salius
Hi martis sacer doces anuma factisunt.
est marcialis
T olligitur eum fulmen & conditur. Est ent
inhisđe locis ubi f. s.c. uideris scriptũ idelli
fulmen sacrũ conditũ
ditum  Sͦ. Hecta ceruiceait
Vt urgł et intadtas tocideceruice iura¬

Expanded text:
Impatiensque diu non grati victima sacri, Impatiensque diu non grati victima sacri, Cornua succincti premerent cum torva ministri, Deposito victum praebebat poplite collum. Nec cruor emicuit solitus: sed vulnere la ordo: et tollentem caput Marium fracto sepulchro fugerunt agricolae gelidas Anienis ad undas. MOENIA L. civitas in Tuscia.tus numeroque modoque Membrorum’. STERILIQVE NEFANDOS quia monstra, non homines genueratde virginibus Vestae sacerdotem maximam dimine est et in Frygia, unde translatis sacris in urbem vicinus fluvius sic appellaES lupercos dicit, ut Cicero ait ‘Fera ista sodilatis . . . germanorum lupercorum’. ET SALIVS hi Martis sacerdotes a Numa facti sunt; est Martialisolligitur enim fulmen et conditur; est autem in hisdem locis, ubi F. S. C. videris scriptum, id est fulmen sacrum conditum.ditum. ELECTA CERVICE M. ut Virgilius ‘Et intactas totidem cervice iu
Abbreviated transcription (Latin):
Protulerat natura rapi. steriliq nefandas
Exutero foetus infaustis urtre flammis
Mox ubie cetotã pauidis atuubus urbẽ
Ambiri. et festo purgantes moenia lustro
longa perextremos pomeria cingere fines
Pontifices. sacri quibus est ꝑmissa potestas
Turba minor ritu sequitur succincta gabuo
Uestalemq: chorum ducit uiitata sacerdos
Troianã soli cũi fas uidisse mineruam:
Tunc qui fata dm̃ secretaq carmina seruant.
ꝑtlotam panio reuocant almone eybelen
Etiloctus uolueris augur serure sinistras.
Stptimurq culis festus. titiq sodales
Et salius lacto portans ancilia collo
At tollens apicem generaso uertiot flamen
Dum q illi effulam longis anfractib urbem
Circumeunt: arruns dispersos fulminis ignes
Colligit. &ttrrae nuesto cum murmurt condit
Datq locis nomen: licris tunc ad mou&e aris
f lecti ceruice martm iamfundert bachum
Coeperat. obliquoq molas inducere cultro.

Expanded text:
Protulerat natura, rapi, sterilique nefandos Protulerat natura, rapi, sterilique nefandos Ex utero fetus infaustis urere flammis. Mox iubet et totam pavidis a civibus urbem Ambiri, et festo purgantes moenia lustro, Longa per extremos pomoeria cingere fines Pontifices, sacri quibus est permissa potestas. Turba minor ritu sequitur succincta Gabino, Vestalemque chorum ducit vittata sacerdos, Troianam soli cui fas vidisse Minervam. Tunc qui fata deum secretaque carmina servant, Et lotam parvo revocant Almone Cybellen: Et doctus volucres augur servare sinistras: Septemvirque epulis festis, Titiique sodales: Et Salius, laeto portans ancilia collo: Attollensque apicem generoso vertice Flamen. Dumque illi effusam longis anfractibus urbem Circueunt, Aruns dispersos fulminis ignes Colligit, et terrae moesto cum murmure condit, Datque locis nomen sacris. tunc admovet aris Electa cervice marem. Iam fundere Bacchum Ceperat, obliquoque molas inducere cultro: