comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
XPLICIT INCIPIT LIBER OCTAUUS
ESEPTEM SAPIENTIBVS THALES MILESIUS OMNIGRERU PRINCIDIU
aquam estꝓfessus. heraclitus ignẽ magorũ sacerdotes aquã &ignẽ. euripides auditor
anaxigore quemphilosophũ athenienses scenicũ appellauerut᷑ aera &terrã camque
ced estiũ imbriũ conceptionib inseminatã f&isgentium &omniũ animaliũ in mundo
ꝓcreiuisse . & que exeaessent ꝓgnata cũ dissoluerentur temporũ necessitatem coae¬
ta in eademredire queqi dehacre nascentur  Itẽinceli regiones reuerti. peque
interitiones recipere &dissolutione mutata inea recidere inqua antefuerat ꝓ pri&atem¬
O ethugorisucro empedo cles ephichormos aliq phisici &philo sophi hecprincipia esse
egenerũ discriminib efficere quilitates: Aniũduertimus uero non solum nascentia exhis
esscꝓereata sede&um resom̃s non ali sine corũ potestite neq crescere nec tuerinũq corpora sine

Expanded text:
xplicabo. LIBER OCTAVUS De septem sapientibus Thales Milesius omnium rerum principium aquam est professus, Heraclitus ignem, Magorum sacerdotes aquam et ignem, Euripides, auditor Anaxagorae, quem philosophum Athenienses scaenicum appellaverunt, aera et terram, eamque e caelestium imbrium conceptionibus inseminatam fetus gentium et omnium animalium in mundo procreavisse, et quae ex ea essent prognata, cum dissolverentur temporum necessitate coacta, in eandem redire, quaeque de aere nascerentur, item in caeli regiones reverti neque interitiones recipere et dissolutione mutata in eam recidere, in qua ante fuerant, proprietatem. Pythagoras vero, Empedocles, Epicharmos aliique physici et philosophi haec principia esse e generum discriminibus efficere qualitates. Animadvertimus vero non solum nascentia ex his esse procreata, sed etiam res omnes non ali sine eorum potestate neque crescere nec tueri. namque corpora sine
Abbreviated transcription (Latin):
melãpus sacrificuis purgauiss& rabiem ꝓetifiliarũ. restituis s&q carũ uirginũ mentes
in pristinã sanitatẽ Epy grãma autem ÷ id quod est subscriptum

Expanded text:
Melampus sacrificiis purgavisset rabiem Proeti filiarum restituissetque earum virginum mentes Melampus sacrificiis purgavisset rabiem Proeti filiarum restituissetque earum virginum mentes in pristinam sanitatem. epigramma autem est id, quod est subscriptum
Abbreviated transcription (Latin):
curatum sifuerit dissipabitur & fi&erugo: Item mairgarita nonminus saxisilice¬
aqueneq ferrũ neqignis potest ꝑsedissoluere cũ abignisuNT ꝑcilefacta ac&o
his demrationib exicidis propteracritudinẽ suci. &in calculosos enatura rerum
similiter possecuriri. Sunt autẽ &um fontes utiunomixti quemid modũ estunus paphlagoniȩ
ex quo cam sineuino potentes fiunt temulenti. Ae quiculis autem initalia & in alpibus natio¬
nemedullorũ estgenus aque quĩ quibibunt efficiuntur turgidis gutturib: Acadia
uero ciuitas ÷ nonignota clytori. incuius agris÷ spelunca ꝓfluensaque. quibiberint fiunł
abstemii. Ad cumautẽ fontẽ epigrãma est in lapide inscriptũ: hace sententue uer¬
sib grecis eam noncẽ idoneã ad lauandũ. sed &iam inimicã uitib: qđ apud et̃ fontem

Expanded text:
curatum si fuerit, dissipabitur et fiet aerugo. item margarita. non minus saxa silicecuratum si fuerit, dissipabitur et fiet aerugo. item margarita. non minus saxa silicea, quae neque ferrum neque ignis potest per se dissolvere, cum ab igni sunt percalefacta, aceto isdem rationibus ex acidis propter acritudinem suci etiam calculosos e natura rerum similiter posse curari. Sunt autem etiam fontes uti vino mixti, quemadmodum est unus Paphlagoniae, ex quo eam aquam sine vino potantes fiunt temulenti. Aequiculis autem in Italia et in Alpibus natione Medullorum est genus aquae, quam qui bibunt, efficiuntur turgidis gutturibus. Arcadia vero civitas est non ignota Clitor, in cuius agris est spelunca profluens aqua, e qua qui biberint, fiunt abstemii. ad eum autem fontem epigramma est in lapide inscriptum hac sententia versibus graecis: eam non esse idoneam ad lavandum, sed etiam inimicam vitibus, quod apud eum fontem
Abbreviated transcription (Latin):
italia uienna campania theano. aliisq locisplurib. quaehanchabent uirtutẽ uticalcu¬
los inuesicis quinascuntur in corporib hominũ potionib discutunt: Fieriautem
hocnaturaliter ideo uidetur qđacer &acidus sucus subest in ea terra ꝑquam egredientes
uenȩintinguntur acritudine. &itacũ in corpus inierunt dissipant. qua ex aquarũ subsi¬
dentia incorporib & concrescentia offender̃. Quare autem discutiantur exacidis hae
res sic possumus anĩ aduestere ouum inaccto sidiutius positum fuerit cortix eius
mollescit & dissoluctur Item plũbũ qđ esdentissimũ & grauissimum. siinuaso colloca¬
tum fuerit &incoacctũ suffusũ : idiutẽ opertum & oblitumerit effici&ur utiplũbũ
disoluatur & fiat cerussa. Eisdem rationibus aes qđ &ã solidiore estnatura similiter

Expanded text:
Italia Velino, Campania Teano aliisque locis pluribus, quae hanc habent virtutem, uti calcuItalia Velino, Campania Teano aliisque locis pluribus, quae hanc habent virtutem, uti calculos, in vesicis qui nascuntur in corporibus hominum, potionibus discutiant. Fieri autem hoc naturaliter ideo videtur, quod acer et acidus sucus subest in ea terra, per quam egredientes venae intinguntur acritudine, et ita, cum in corpus inierunt, dissipant quae ex aquarum subsidentia in corporibus et concrescentia offenderunt. quare autem discutiantur ex acidis eae res, sic possumus animadvertere. ovum in aceto si diutius positum fuerit, cortex eius mollescet et dissolvetur. item plumbum, quod est lentissimum et gravissimum, si in vase conlocatum fuerit et in eo acetum suffusum, id autem opertum et oblitum erit, efficietur, uti plumbum dissolvatur et fiat cerussa. Eisdem rationibus aes, quod etiam solidiore est natura, similiter
Abbreviated transcription (Latin):
ex altera paste monum̃ti nemo accedit qđ mortiferã aquã dicitur habere. Ite m est
in arcadia non a gris nominata terrȩ regio quahab& in montib exsaxo stillantes frigidissi¬
mos humores. haecautẽ aquastyglos hydor appellatur. quãneq argenteum neque
aencum. necferreũ uas potest sustinere. sed dissilit & dissipatur Conseruare aũt e
& continere nihilaliud potest. nisi mulinaungula . quaȩ &iã memoratur ab antipatro in ꝓ¬
uintia ubierat alexander periollã filiũ perlatũ eẽ &abeo ea aqua regẽ esse necatum:
Item alpibus in crobiregno estaqua quigustane concidunt. A gro uitẽ falisco uiacãpa¬
na incam pocorneto estlucus inquo fonsoritur. ubiq auiũ & lacertarũ reliquarũq:
serpentiũ ossa ucentia apparent. Itẽ non nullȩacidȩ uenȩ fontiũ uti lincesto & in

Expanded text:
ex altera parte monumenti, nemo accedit, quod mortiferam aquam dicitur habere. item est ex altera parte monumenti, nemo accedit, quod mortiferam aquam dicitur habere. item est in Arcadia Nonacris nominata terrae regio, quae habet in montibus ex saxo stillantes frigidissimos umores. haec autem aqua stugo/s u/dwr nominatur, quam neque argenteum neque aeneum nec ferreum vas potest sustinere, sed dissilit et dissipatur. conservare autem eam et continere nihil aliud potest nisi mulina ungula, qua etiam memoratur ab Antipatro in provinciam, ubi erat Alexander, per Iollam filium perlata esse et ab eo ea aqua regem esse necatum. Item Alpibus in Cottii regno est aqua, ex qua qui gustant, statim concidunt. agro autem Falisco via Campana in campo Corneto est lucus, in quo fons oritur, ibique avium et lacertarum reliquarumque serpentium ossa iacentia apparent. Item sunt nonnullae acidae venae fontium, uti Lyncesto et in
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusq generis qualitatt̃ Igitur qđ in campis troianis ꝓximeflum̃ armenta rufa. & pe¬
cora leucophea nascuntur. ideo id flum̃ nilienses xanthum appellauisse dicuntur
Etumq inueniuntur aquegeneri mortifera que ꝑ maleficũ sucũ terrae percurrentia
recipiuntinse uim uenenatã uti fuissedictur terrȩcinȩ. Fons quiuo cabatur
neptunius exquo quibiberant in prudentes uiti priuibunt᷑ : qua ꝓpteranti quicũ obstruxise dicuntur
&chrobsithratu lacus ex quononsolũ quibiberint moriuntur sed &ũ qui lauerint. Itẽ intes¬
salia fonsest profluens. ex quo fonte necpecusullũ gustit nec bestiarũ genus ullũ ꝓpius accedit
adquẽ fontẽ ꝓxime ÷ arbor florenspurpurto colore. Nonminus in machedonia qđ
loci sepultus ÷ euripides dextra acsinistra monumenti aduenientes duoriui concurrt̃

Expanded text:
cuiusque generis qualitatem. igitur quod in campis Troianis proxime flumen armenta rufa et pecuiusque generis qualitatem. igitur quod in campis Troianis proxime flumen armenta rufa et pecora leucophaea nascuntur, ideo id flumen Ilienses Xanthum appellavisse dicuntur. Etiamque inveniuntur aquae genera mortifera, quae per maleficum sucum terrae percurrentia recipiunt in se vim venenatam, uti fuisse dicitur Terracinae fons, qui vocabatur Neptunius, ex quo qui biberant inprudentes, vita privabantur; quapropter antiqui eum obstruxisse dicuntur. et Chrobsi Thracia lacus, ex quo non solum qui biberint, moriuntur, sed etiam qui laverint. item in Thessalia fons est profluens, ex quo fonte nec pecus ullum gustat nec bestiarum genus ullum propius accedit; ad quem fontem proxime est arbor florens purpureo colore. Non minus in Macedonia quo loci sepultus est Euripides, dextra ac sinistra monumenti advenientes duo rivi concurrun
Abbreviated transcription (Latin):
Quod sit̃ra generib: humorũ non e&̃ dissimilis & disparata non tantũ insyru &arabia in ha¬
rundinib & uincis herbisq omnib eent odores. neq arbores turi ferȩ neq piperis da¬
rent bacas. nec murre glebulȩ. nec cyrenis inferulis laser nasceretur. sed i nomni t̃̾ra
inclinatiomundi & solisimp&us ꝓprius ut longiuscursum faciendo talesefficit terrȩ
pararentur Suntenĩ bo&ieflumina cephisos & nelas lucanis aeraris troia xanthus
inquaeagris clazomẽ niorũ &erythreorũ & laodicensium fontes ad flumina cumpe¬
cora suis temporib: anniparantur ad conceptionem partus peridtẽpus adicuntur
eo cotidie potum exeoq quã uissint alba ꝓcreant aliis locis leucophea. aliis locis pulla
aliis coracino colore. Ita ꝓpri&as liquoris cũ init in corpus ꝓseminat intinctam sui

Expanded text:
Quodsi terra generibus umorum non esset dissimilis et disparata, non tantum in Syria et Arabia in haQuodsi terra generibus umorum non esset dissimilis et disparata, non tantum in Syria et Arabia in harundinibus et iuncis herbisque omnibus essent odores, neque arbores turiferae, neque piperis darent bacas, nec murrae glaebulae, nec Cyrenis in ferulis laser nasceretur, sed in omni terra inclinatio mundi et solis impetus propius aut longius cursum faciendo tales efficit. nec temperarentur. Sunt enim Boeotiae flumina Cephisos et Melas, Lucanis Crathis, Troia Xanthus inque agris Clazomeniorum et Erythraeorum et Laodicensium fontes. ad ea flumina cum pecora suis temporibus anni parantur ad conceptionem partus, per id tempus adiguntur eo cotidie potum, ex eoque, quamvis sint alba, procreant aliis locis leucophaea, aliis locis pulla, aliis coracino colore. ita proprietas liquoris, cum inît in corpus, proseminat intinctam sui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ id genus terrae &uenas unde sandaracã fodiuntur & aquamanando ꝑficitur amara.
Haccaũ dissimilib saporibus aterraȩꝓpri& ate ꝑficiuntur uti&iam ipfructibus uid&ur
Sienim radices arborũ autuitium aut reliquorũ seminũ nonexteriȩ ꝓpri&atib sucum
capiendo ȩderent fructus unogenere essent. in omnib: locis &regionibus omnium sapores:
sed añĩ aduertimus insulã lesbonuinũ ꝓtyrũ miloniam catacetaumen. Itẽ lidiam moli¬
ton siciliam ma mertinũ campaniã falernũ interracinã & fundiscesibũ. reliquisq locis plu¬
rib innumerabili multitudine generauini. uirtutesq ꝓcreariꝰ quȩ nonaliter possunt
fieri. nisicũ t̃renus humor suis ꝓpri&tatibus sapores in radicib sit infusus enutrit ma¬
teriam ꝑ quã egrediens ad cacumen ꝓfundat ꝓprium loci& generissui fructus siporem:¬

Expanded text:
per id genus terrae et venas, unde sandaracam fodiunt, ea aqua manando perficitur amara. per id genus terrae et venas, unde sandaracam fodiunt, ea aqua manando perficitur amara. Haec autem dissimilibus saporibus a terrae proprietate perficiuntur, uti etiam in fructibus videtur. si enim radices arborum aut vitium aut reliquorum seminum non ex terrae proprietatibus sucum capiendo ederent fructus, uno genere essent in omnibus locis et regionibus omnium sapores. sed animadvertimus insula Lesbo vinum protropum, Maeonia Catacecaumeniten, Lydia Tmoliten, Sicilia Mamertinum, Campania Falernum, Terracina et Fundis Caecubum reliquisque locis pluribus innumerabili multitudine genera vini virfieri, nisi cum terrenus humor suis proprietatibus saporum in radicibus infusus, enutrit materiam, per quam egrediens ad cacumen profundat proprium loci, et sui generis fructus saporem
Abbreviated transcription (Latin):
te: ad eundem modũ hieripoli frigiȩ efferu& aquecalidȩ multitudo equibus circum
hortos &uincas fossisductis inmit titur. haecautẽ efficitur postannũ crusta lapi¬
dea ita qđ annis dexetra acsinistra margines ex terrifaciundo. inducunteã &efficiuNt¬
in hiscrustis inagris septa: hocautẽ itauidetur natusaliter fieri qđ in his locis &ea t̃ra
quib is nascitur sucus subest coagulȩ natuiȩsimilis. Deinde cũm cõmixta uis
egreditur ꝑfontes extra terrã a solis & aeris calorcogitur congelari . ut &iam in
a nis salinarũ uidetur. Itẽ sunt eximaro suco terrȩ fontes eaceuntes uehem̃ter¬
a mari utinponto est flumen hi panis a capite ꝓfluit circia milia xlsaporedulcissimo.
Deindecũ ꝑuenitad locum quiestabostio admilia clx ad misc& ei fonticulus oppido. quã
paruulus. iscum in eum in fluit tunctanta mignitudine fluminis facitamarã . id eo quod

Expanded text:
te. Ad eundem modum Hierapoli Phrygiae effervet aquae calidae multitudo, e quibus circum te. Ad eundem modum Hierapoli Phrygiae effervet aquae calidae multitudo, e quibus circum hortos et vineas fossis ductis inmittitur; haec autem efficitur post annum crusta lapidea. ita quotannis dextra ac sinistra margines ex terra faciundo inducunt eam et efficiunt his crustis in agris saepta. hoc autem ita videtur naturaliter fieri, quod in îs locis et ea terra, quibus is nascitur, sucus subest coaguli naturae similis; deinde cum commixta vis egreditur per fontes extra terram, a solis et aeris calore cogitur congelari, ut etiam in areis salinarum videtur. Item sunt ex amaro suco terrae fontes exeuntes vehementeramari, ut in Ponto est flumen Hypanis. is a capite profluit circiter milia XL sapore dulcissimo; deinde, cum pervenit ad locum, qui est ab ostio ad milia CLX, admiscetur ei fonticulus oppido quam parvulus. is cum in eum influit, tunc tantam magnitudinem fluminis facit amaram, ideo quod
Abbreviated transcription (Latin):
quipicis magnã multitudinẽ cũ aquauomunt : baby. lone lacus amplissima magnitu¬
dine quilimnea spartacis appellatur. hab& supranatans liquidũ bitum̃. qdbitumine
&litere testatio structũ murũ sameramis circũ deditbabylonẽ. Itẽ tope insyria ar¬
biaq: numidarũ lacus sunt in manimagnitudine. quiemit tuNtbituminis maximas
moles quas diripiuñ qui habitant circa. Idautẽ non ÷ mirandũ namcrebraesunt lapi¬
dicinȩ bituminisduri Cũ ergo ꝑbrtuminosam t̃rã uiserũ pit aque secũ extrahit.
&cũ sit egressa extraterrã secernitur. &itareicit ad sebitumen Etiamq: ÷ incappado¬
cia initinere qđ ÷ inter mazaca & tuana lacus amplus. inquemlacũ parssiucharundi¬
nis siue alii generis sidimissa fuerit & posterodie exempta ea pars quaȩ fuerit
exempta inueni&ur lapidea quaeautẽ pars extra aquã manserit ꝑman& in sua ꝓpri&a¬

Expanded text:
qui picis magnam multitudinem cum aqua evomunt. Babylone lacus amplissima magnituqui picis magnam multitudinem cum aqua evomunt. Babylone lacus amplissima magnitudine, qui li/mnh asfa/ltitis appellatur, habet supra natans liquidum bitumen; quo bitumine et latere testaceo structum murum Samiramis circumdedit Babyloni. item Iope in Syria Arabiaque Nomadum lacus sunt inmani magnitudine, qui emittunt bituminis maximas moles, quas diripiunt qui habitant circa. Id autem non est mirandum; nam crebrae sunt ibi lapidicinae bituminis duri. cum ergo per bituminosam terram vis erumpit aquae, secum extrahit et, cum sit egressa extra terram, secernitur et ita reicit ab se bitumen. etiamque est in Cappadocia in itinere, quod est inter Mazaca et Tyana, lacus amplus, in quem lacum pars sive harundinis sive alii generis si demissa fuerit et postero die exempta, ea pars, quae fuerit exempta, invenietur lapidea, quae autem pars extra aquam manserit, permanet in sua proprieta
Abbreviated transcription (Latin):
que hubent suas ꝓprietatis. utinsicilia flum̃ esthimeras qđ a fonte cũ ÷ ꝓgressum diuiditur
induas partes qua pars ꝓfluit contra&ruriã. qđ perterrȩ dulcẽ sucũ ꝑcurrit est infinita
dulcedine quae altera paste ꝑ eãterrãcurrit undesal foditur. salsũ hab& saporem. Item
paretonia & qđ ÷ iter adammonẽ & cassio adegyptũ lacussunt palustres. quiita suNt salsi
lacus qͥꝑsali fodinas ꝑcurrentes necessario salsi perficiunt᷑ Aluautẽ ꝑpingues t̃rȩuenas
ꝓfluentes unctioleo fontes erũ punt uti solis qđ oppidũ ÷ ciliciȩ flumen nomine lipa¬
ris. in quo natantes autlauantes ab ipsaaqua unguntur. Similit̃ ȩchyopiȩ lacus est
quiunctos homines efficit: qui in eonatauerit &india qui serenocęlo emittit olei magnã
multitudinẽ : Itẽ harthaginifons inquonatat insuꝑoleũ odore uti scobe citreo. qđ
oleo &ĩpecora solentungeri. Fachinto &circa dirrachiũ &apolloniã fontessunt.

Expanded text:
quae habent suas proprietates, ut in Sicilia flumen est Himeras, quod, a fonte cum est progressum, dividitur in duas partes; quae pars profluit contra Etruriam, quod per terrae dulcem sucum percurrit, est infinita dulcedine, quae altera parte per eam terram currit, unde sal foditur, salsum habet saporem. item Paraetonio et quod est iter ad Ammonem et Casio ad Aegyptum lacus sunt palustres, qui ita sunt salsi, ina et lacus, qui per salifodinas percurrentes necessario salsi perficiuntur. Alii autem per pingues terrae venas profluentes uncti oleo fontes erumpunt, uti Solis, quod oppidum est Ciliciae, flumen nomine Liparis, in quo natantes aut lavantes ab ipsa aqua unguntur. similiter Aethiopiae lacus est, qui unctos homines efficit, qui in eo nataverint, et India, qui sereno caelo emittit olei magnam multitudinem, item Carthagini fons, in quo natat insuper oleum, odore uti scobe citreo; quo oleo etiam pecora solent ungere. Zacyntho et circa Dyrrachium et Apolloniam fontes sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ ari&aria cũ ad inurũ pulsindũ accessiss& ꝑmiser̃ laqueũ &eoari&e constricto
ꝑtmpanũ ergata circũagetes suspensocapite cius. Nonsunt passi tangimurũ. Deni¬
q totã machinã malleolis candentib &balistarũ plagis dissipauer̃. Itahe uictoriae
ciuitatũ: non machinis sed contramachinarũ rationẽ architectorũ sollertia suNt
liberatȩ. Quaspotui demachinis expedire rationes pacis belliq tẽporib &utilis¬
simas putaui in hocuolumine ꝑfeci. In priorib uero nouẽ desingulis generib & par¬
tib conparaui. uti totũ corpus omã architesture mẽbra in decĩuoluminib haberet

Expanded text:
autem arietaria cum ad murum pulsandum accessisset, permiserunt laqueum et eo ariete constricto, autem arietaria cum ad murum pulsandum accessisset, permiserunt laqueum et eo ariete constricto, per tympanum ergata circumagentes suspenso capite eius non sunt passi tangi murum. denique totam machinam malleolis candentibus et ballistarum plagis dissipaverunt. ita eae victoriae civitatum civitates non machinis, sed contra machinarum rationem architectorum sollertia sunt liberatae. Quas potui de machinis expedire rationes pacis bellique temporibus et utilissimas putavi, in hoc volumine perfeci. in prioribus vero novem de singulis generibus et partibus comparavi, uti totum corpus omnia architecturae membra
Abbreviated transcription (Latin):
quiineo operefuer̃ hostesomis necauit. Itẽ massilia cũ oppugnar&᷑ & numero su¬
pra xxx. speculatũ agerent massilitani suspicati totã quȩ fuerat antemurũ fossam
altiore fossura dep̃sser̃. Itaspecus om̃sexitꝰ in fossã habuer̃: Quibus autẽ locis
fossi ponpotuentfieri intrimurũ. binthrũ amplissimilongitudine &mplitudine uti
pscinĩ fecer᷑ contracũ locũ quispecus agebint᷑ eĩ q eputeis &eportu impleuestur Itdi
cũspe cuse& repentenarib aꝑtisuchemens aqueuisinmissa supplantuuit fulturas quiq
intrafuer &aba quae multitudine &aibruina specusonis s oppressi &ũ cũigger ad murũ
comtricos conparaet᷑ &arborib excisis coq conlocatis locusoperib exaggeraret᷑ balistis
uestesferreos candentes in idmittendo totĩ munitionẽ coeger̃ conflagrare Testudo

Expanded text:
qui in eo opere fuerunt hostes omnes necavit. Item Massilia cum oppugnaretur et numero suqui in eo opere fuerunt hostes omnes necavit. Item Massilia cum oppugnaretur et numero supra XXX specus tum agerent, Massilitani suspicati totam quae fuerat ante murum fossam altiore fossura depresserunt. ita specus omnes exitus in fossam habuerunt. quibus autem locis fossa non potuerat fieri, intra murum barathrum amplissima longitudine et amplitudine uti piscinam fecerunt contra eum locum, qua specus agebantur, eamque e puteis et e portu impleverunt. itaque cum specus esset repente naribus apertis, vehemens aquae vis inmissa supplantavit fulturas, quique intra fuerunt, et ab aquae multitudine et ab ruina specus omnes sunt oppressi. Etiam cum agger ad murum contra eos compararetur et arboribus excisis eoque conlocatis locus operibus exaggeraretur, ballistis vectes ferreos candentes in id mittendo totam munitionem coegerunt conflagrare. testudo
Abbreviated transcription (Latin):
Idautẽ aspeculatorib e& apolloniatib renuntiatũ. ꝑturbatinuntio ꝓptertimo¬
rẽ consiliis indigentes animis deficiebant. qđ neq tẽpus neq certũ locum
screpoterant quoe mersũ facturi fuissent̃ hostes. Tumuero trypho ale¬
xandrinus ibi fucratarchitectus intramurũ pluresspecus designauit. & fodi¬
endo t̃rã ꝓgrediebat᷑ extramurũ dũtaxat extrasigitta emissionẽ. & in omni¬
b iusa aenea suspendit exhis inuna fossura quaȩ contra hostiũ specus fuerait uasapen¬
dentia ad plagas ferram̃torũ sonaretocper̃. ita exco intellectũ ÷ qua regione aduer¬
sarii specusagentes in trapenetrare cogitabant siclinutione cognita tẽperan ae nea
aquaferuentis &picis desupere contracapita hostiũ & stercoris humani. & harenȩ
coctȩ candentis dein noctuꝑ tudit crebriforamina. & perea repente ꝑfundendo

Expanded text:
id autem a speculatoribus esset Apolloniatibus renuntiatum, perturbati nuntio propter timoid autem a speculatoribus esset Apolloniatibus renuntiatum, perturbati nuntio propter timorem consiliis indigentes animis deficiebant, quod neque tempus neque certum locum scire poterant, quo emersum facturi fuissent hostes. Tum vero Trypho Alexandrinus ibi fuerat architectus. is intra murum plures specus designavit et fodiendo terram progrediebatur extra murum dumtaxat extra sagittae missionem et in omnibus vasa aenea suspendit. ex his in una fossura, quae contra hostium specus fuerat, vasa pendentia ad plagas ferramentorum sonare coeperunt. ita ex eo intellectum est, qua regione adversarii specus agentes intra penetrare cogitabant. sic lineatione cognita temperavit aenea aquae ferventis et picis de superne contra capita hostium et stercoris humani et harenae coctae candentis. dein noctu pertudit crebra foramina et per ea repente perfundendo
Abbreviated transcription (Latin):
diss& sipientia diogneti sedeceptũ eẽ. cũ classesua discessit: Tunerhodu diogneti
sollertia liberati bello publice gratuseger̃. honorib q omnib: eũ &or nam̃tis ex orna¬
uer̃ Diogn&useam heliopolim reduacit in urbẽ & inpublico conlocauit & inscrip¬
sit: Diogn&us e manubiis id populodedit munus. Itunrepugnatoriis reb nontan¬
tũ machine sed &ã maxime consilusunt comparinda. non minuschio cũ supranaues
sibucarũ machinas hostes conparauissent. Noctuhiterrã hirenã lapides ꝓgresser̃
in mare antemurũ tulli postero die cũ accedereuoluissent nauessu pra aggeratio¬
nẽ quae fueriNt suba qua seder necad murũ accedere necretrorsus serecipere potuerunt
sedibimalleo lis confixȩ incendiosunt conflagrate. Appollonu quoq cũ circũ¬
sederet᷑ &specus hostes fodiendo cogitarent sine suspicione intramoenia penetrare

Expanded text:
disset sapientia Diogneti se deceptum esse, cum classe sua discessit. Tunc Rhodii Diogneti disset sapientia Diogneti se deceptum esse, cum classe sua discessit. Tunc Rhodii Diogneti sollertia liberati bello publice gratias egerunt honoribusque omnibus eum et ornamentis exornaverunt. Diognetus eam helepolim reduxit in urbem et in publico conlocavit et inscripsit 'Diognetus e manubiis id populo dedit munus'. ita in repugnatoriis rebus non tantum machinae, sed etiam maxime consilia sunt comparanda. Non minus Chio cum supra naves sambucarum machinas hostes comparavissent, noctu Chii terram, harenam, lapides progesserunt in mare ante murum. ita illi postero die cum accedere voluissent, naves supra aggerationem, quae fuerat sub aqua, sederunt nec ad murum accedere nec retrorsus se recipere potuerunt, sed ibi malleolis confixae incendio sunt conflagratae. Apollonia quoque cum circumsederetur et specus hostes fodiendo cogitarent sine suspicione intra moenia penetrare,
Abbreviated transcription (Latin):
palma refacere. non hab& explicationẽ. semipedaleautẽ maius ne cogitandum
quidẽ uid&ur omnino: Sic enĩ in non nullis exemplarib uident᷑ quẽ ad mo
iniurũ cũ contumelia diognito fecerint. Itaq postea quã uider̃ hostẽ ꝑtina¬
uastitatẽ ciuitatis expectandã ꝓcubuer̃. diogn&o rogantes utauxiliaretur
patriaeis primo negauit sefacturũ. postea quã ingenue uirgines &ephebi cumsa¬
cerdotib uener̃ ad deprecindũ tunc ÷ pollictꝰ his legib uti. sieã machi nam
&ussit om̃spublice & priuatim qđ quisq hibuiss& aquastercorisluti ꝑcãfenestrã per
canales ꝓgredientes effundere antemurũ. Eũibi magnauis aque lutistercoris nocte
ꝓfusa fuisse. posterodie heliopolis accedens. antequĩ adͥypinquare ad murũ in humido
uoragine facta consedit. necꝓgredi. necegredi postea potuit. Itiq demetrius cũ ui¬

Expanded text:
palmare facere, non habet explicationem, semipedale autem aut maius ne cogitandum palmare facere, non habet explicationem, semipedale autem aut maius ne cogitandum quidem videtur omnino. Sic item in nonnullis exemplaribus videntur, quae adminiuriam cum contumelia Diogneto fecerunt. itaque posteaquam viderunt hostem pertinaastitatem civitatis expectandam, procubuerunt Diogneto rogantes, ut auxiliaretur patriae. Is primo negavit se facturum. posteaquam ingenuae virgines et ephebi cum sacerdotibus venerunt ad deprecandum, tunc est pollicitus his legibus, uti, si eam machinam iussit omnes publice et privatim quod quisque habuisset aquae, stercoris, luti per eam fenestram per canales progredientes effundere ante murum. cum ibi magna vis aquae, luti, stercoris nocte profusa fuisset, postero die helepolis accedens, antequam adpropinquaret ad murum, in umido voragine facta consedit nec progredi nec egredi postea potuit. itaque Demetrius, cum vi
Abbreviated transcription (Latin):
Isautẽ c̃parauit heliopolim sũptib inmanib industru laboreq summo cuius altit¬
do fuerat .p̃ c XXU. latitudo pedũ Ix. itaeã ciliciis & coruscrudis confirmauit
ut poss& patiplagã lapidis balista inmissi p̃ccc .lx. Ipsa autẽ machinã fuerat milia
p̃ccclx Cũ autẽ gallias rogar&ur adrhodiis contraeã heliopoliã machinami
paran&. &itillã utipollicituserat trans uerr& intramurũ : Negauitposse non enĩ
omnia eisdemrationib: agiposs̃. sed suNT aliq: exenparib: non magnis similiter
magna facta habenteffectus. Alia autẽ exemplaria non possuNt seu ꝑse constitu¬
untur non nulla uero sunt que in exemplarib: uidentur uerisimilia: Cũ autẽ
crescere coeperunt dilabant᷑ ut &iã possumus hicanimũ aduertere terebrat᷑
terebra foram̃ semidigitale. digitale sesquidigitale. siceadẽratione uoluerimus

Expanded text:
is autem comparavit helepolim sumptibus inmanibus industria laboreque summo, cuius altitis autem comparavit helepolim sumptibus inmanibus industria laboreque summo, cuius altitudo fuerat pedum CXXXV, latitudo pedum LX. ita eam ciliciis et coriis crudis confirmavit, ut posset pati plagam lapidis ballista inmissi pondo CCCLX; ipsa autem machina fuerat milia pondo CCCLX. cum autem Callias rogaretur ab Rhodiis, contra eam helepolim machinam pararet, ut illam, uti pollicitus erat, transferret intra murum, negavit posse. Non enim omnia eisdem rationibus agi possunt, sed sunt alia, quae exemplaribus non magnis similiter magna facta habent effectus; alia autem exemplaria non possunt habere, sed per se constituuntur; nonnulla vero sunt, quae in exemplaribus videntur veri similia, cum autem crescere coeperunt, dilabantur. ut etiam possumus sic animum advertere. terebratur terebra foramen semidigitale, digitale, sesquidigitale. si eadem ratione voluerimus
Abbreviated transcription (Latin):
caplicindũ nonenimad nostra scripti hostestomparant resoppugnitorus . sed machinitiones
corũ ext̃poresollorti consiliorũ celeritate sine michinis sepiuseuertunt᷑ qđ &iam rho¬
diensibus memoratur usuuenisse: Diogeneseñ fuerat rhodius architectus & eidepublico
qđ anniscerta merces parte tribuebat᷑ ad honorẽ. cotẽpore quidam architectus ab arado
nominecallias. Rhodũ cũ ueniss& acroas infecit exeniplaq: ꝓtulitmuri & supra
idmachinã in carceso uersitili constituit quẽ lepidolim ad moenia accedentẽ corri.¬
puit & transtulit intramurũ. hoc exemplar rhodii cũ uidissent admirati ad¬
emer̃ diogeni qđ fuerat quotannis & constituitũ cũ honorẽ ad gallũ transtuler̃
Interea rex demetrius qui propteranimi ꝑtinariã pollorcetes: appellatus: Contra
thodũ bellũ conparando epimachum athenensem nobilẽ architectũ secũ adduxit

Expanded text:
explicandum. non enim ad nostra scripta hostes comparant res oppugnatorias, sed machinationes explicandum. non enim ad nostra scripta hostes comparant res oppugnatorias, sed machinationes eorum ex tempore sollerti consiliorum celeritate sine machinis saepius evertuntur. quod etiam Rhodiensibus memoratur usu venisse. Diognetus enim fuerat Rhodius architectus, et ei de publico quotannis certa merces pro artis dignitate tribuebatur ad honorem. eo tempore quidam architectus ab Arado nomine Callias Rhodum cum venisset, acroasin fecit exemplarque protulit muri et supra id machinam in carchesio versatili constituit, quae helepolim ad moenia accedentem corripuit et transtulit intra murum. hoc exemplar Rhodii cum vidissent, admirati ademerunt Diogneto, quod fuerat quotannis constitutum, et eum honorem ad Calliam transtulerunt. Interea rex Demetrius, qui propter animi pertinaciam Poliorcetes est appellatus, contra Rhodum bellum comparando Epimachum Atheniensem nobilem architectum secum adduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
quat tuormiliũ quod sit cccc Lxxx pondo. descorpionib & catapultis & balistis
&ĩq testudinib: & turrib quaȩ maximȩ mihi uidebant᷑ idonea. &aquibus eẽnt
inuenta & quemad modũ fierideberent explicui Scalarũ autẽ & car¬
chesiorũ &eorũ quorũ rationessuNt in becilliores ponnecesse habui scribere
Hec &iã milites ꝑsesolentfacere. Neq ea ipsa omnib locis neq: eisdẽ ritionibus
possunt utilia esse qđ differentessuNł idnitiones monitionib nationumq:
fortitudines: Nãq alia ratione adaudaces & temerarios alia ad diligentes.
alit̃ adtimidos machinatione debentconparari. Itaq his p̃scriptionib siqui
ad tendere uoluerit exuari&ate eorũ eligendo in unã comparationẽ conferre
non indigebit auxiliis sed quascũq res &rationib autlocis opus fuerit sine
dubitatione poterit explicare: Derepugnatoruis uero. non est scriptis

Expanded text:
quattuor milium, quod fit CCCC De scorpionibus et catapultis et ballistis quattuor milium, quod fit CCCC De scorpionibus et catapultis et ballistis etiamque testudinibus et turribus, quae maxime mihi videbantur idonea et a quibus essent inventa et quemadmodum fieri deberent, explicui. scalarum autem et carchesiorum et eorum, quorum rationes sunt inbecilliores, non necesse habui scribere. haec etiam milites per se solent facere. neque ea ipsa omnibus locis neque eisdem rationibus possunt utilia esse, quod differentes sunt munitiones munitionibus nationumque fortitudines. namque alia ratione ad audaces et temerarios, alia ad diligentes, aliter ad timidos machinationes debent comparari. Itaque his praescriptionibus si qui attendere voluerit et ex varietate eorum eligendo in unam comparationem conferre, non indigebit auxiliis, sed quascumque res ex rationibus aut locis opus fuerit, sine dubitatione poterit explicare. de repugnatoriis vero non est scriptis
Abbreviated transcription (Latin):
crassitudine digitorũ uiii. itareligati quẽ ad modũ nauis apuppiadprã continent᷑
eiq funes prȩcincture transuersi serant religati habentes interse palmipedalia
spatia insuꝑcorus crudis. totus arieserat in uolutus: Ex quib aũ funibus
pendebant eorũ capita fuer̃ exferro factȩ quad rupedescatene. & ipsecoriis
crudis eratinuolute. Itẽ habuerat ꝓtecturaci: extabulis arcã conpccctã & c̃fixã
inquarudentib muorib extentis ꝑquarũ asperitates non habentib pedibus
facilit̃ ad murũ ꝑueniobatur atq ea machina sex modis mouebatur ꝓgresso
& inimũ inclinatione . dimitte bant᷑. E rigebat᷑autẽ machini in altitudinẽ
addissiciendũ murũ circiter. p̃.c. Itẽ abaltera dextra acsinistra ꝓcurrendo pre¬
stingebat nonminꝰ p.c. gubernabantenĩ homines c habentẽ pondus talentũ

Expanded text:
crassitudine digitorum VIII, ita religati, quemadmodum naves a puppi ad proram continentur, crassitudine digitorum VIII, ita religati, quemadmodum naves a puppi ad proram continentur, eique funes praecinctura e transversis erant religati habentes inter se palmipedalia spatia. insuper coriis crudis totus aries erat involutus. ex quibus autem funibus pendebat, eorum capita fuerunt ex ferro factae quadruplices catenae, et ipsae coriis crudis erant involutae. Item habuerat proiectura eius ex tabulis arcam compactam et confixam, in qua rudentibus maioribus extentis, per quarum asperitates non labentibus pedibus faciliter ad murum perveniebatur. atque ea machina sex modis movebatur: progreset in imum inclinatione demittebantur. erigebatur autem machina in altitudinem ad disiciendum murum circiter pedes C, item a latere dextra ac sinistra procurrendo praestringebat non minus pedes C. gubernabant eam homines C habentem pondus talentûm
Abbreviated transcription (Latin):
cardinato & lamnis ferreis religato quo insuꝑ conlocata erat alternis materies
int̃scapos & trans uersariũ traiecte chelonis &angonib firmiter inclusa in ea
materia fuer̃ &torno facti aiculiduo equib fucies alligati retinebant are&em
supracaputeorũ qui continebant ari&ẽ conlocatũerat pluteũ turricule
similitudineor natũ. utis inepericulo duomilites tutostantes prospicere possent &re¬
nuntiare quas res aduersarii conarent᷑. ariesauitem cius hibucrit longitudinẽ pedũ
c. iu e latitudine inimo palmopedali :: crassitudinepedali :: contractũ a capte
in altitudinepes : : crassitudine s: ssautẽ aries habueritdeferro durorostrũ itauti
naues longesolent habere & exipsorostro lãmineferreȩ .IIII. circit pedũ .xv. fixe
fuerunt inmateria. a capite autẽ adimã calcẽ tignicontenti fuerunt funes iiii

Expanded text:
cardinato et lamnis ferreis religato. quo insuper conlocata erat alternis materies cardinato et lamnis ferreis religato. quo insuper conlocata erat alternis materies inter scapos et transversarium traiecta e cheloniis et anconibus firmiter inclusa. in ea materia fuerunt ex torno facti axiculi duo, e quibus funes alligati retinebant arietem. Supra caput eorum, qui continebant arietem, conlocatum erat pluteum turriculae similitudine ornatum, uti sine periculo duo milites tuto stantes prospicere possent et renuntiare, quas res adversarii conarentur. aries autem eius habuerat longitudinem pedum CLXXX, latitudine in imo palmopedali, crassitudine bipedali, contracto capite in latitudine †pes, crassitudine S. Is autem aries habuerat de ferro duro rostrum, ita uti naves longae solent habere, et ex ipso rostro lamminae ferreae IIII circiter pedum XV fixae fuerant in materia. a capite autem ad imam calcem tigni contenti fuerunt funes III
Abbreviated transcription (Latin):
hae in arbusculis siueamoxopedes dicunt᷑. habuerant uersationes ita supra transtrorũ
planitiem quae su prabasim fuerat posteserant crecti pedes xXUIIII . latitudinis: :
Crassitudine F ÷ distantes int̾se is: supri eostrabes circũ clusȩ continebint totã
conpunctionẽ: : latepede i÷ crasse .s. ÷ supraeã capreoli extollebint᷑ altitudi¬
ne pedũ xii supracaipieolos tignũ conlocatũ coniungebit capreolorũ conpictio¬
nes Itẽ fixahabuerant lateraria intransuerso quib insuꝑ contabulatio
circũdata contegebat inferiora. habueratautẽ mediã contabulationẽ supra
trabiculas ubi scorpiones & catapultae conlocabant᷑ &erigebant᷑. & arrectaria
duo conpacta pedũ XXXU. crassitudine sesquipedali : latitudine p̃ .ii.
coniuncta capitib: trans uersirio cardinato tigno & alteromediuno int̃ duosscapos

Expanded text:
Eae in arbusculis, sive amaxopodes dicuntur, habuerant versationes. ita supra transtrorum Eae in arbusculis, sive amaxopodes dicuntur, habuerant versationes. ita supra transtrorum planitiem, quae supra basim fuerat, postes erant erecti pedes XVIII, latitudine S÷, crassitudine FZ, distantes inter se IS÷. supra eos trabes circumclusae continebant totam compactionem latae pede I, crassae S÷. supra eam capreoli extollebantur altitudine pedum XII; supra capreolos tignum conlocatum coniungebat capreolorum compactiones. item fixa habuerant lateraria in transverso, quibus insuper contabulatio circumdata contegebat inferiora. Habuerat autem mediam contabulationem supra trabiculas, ubi scorpiones et catapultae conlocabantur. erigebantur et arrectaria duo compacta pedum XXXXV, crassitudine sesquipedali, latitudine rii, coniuncta capitibus transversario cardinato tigno et altero mediano inter duos scapos
Abbreviated transcription (Latin):
grecidicuntur. c&eraomiã habent uti suprascriptũ ÷. frontesuero carum fiunt
quẽ ad modũ anguli trigoniorũ utiamuro tela cũ in eas mittant᷑ non planis frontib
excipiant plagas. sedablaterib labentes sinepericulo quefodientes quiintus suft¬
intuent᷑ Nommihi &iã uid &ur eẽ alietiũ detestudine quã hectorbizantius fec̃
quibrationib sit factaex ponere. fuerit enĩeds baseos longitudinepedũ lx. latitu¬
do XIII arrectaria que supra conpactionẽ erañ quat tuor conlocata exbinis tignis
fuerant conpacta. in altitudinib singulo pedũ xxx UI. Crassitudine palmo pedali
latitudine sesquipedali. bisi seius habuerit rotas uIII. quib agebatur. fueratautẽ earũ
altitudo pedũ vI.S.: crassitudo pedũ .iii. ita fabricata triplieinatura alternisse
contra subsudib int̃sec oagmentata. clãminisq ferreis exfrigido ductis alligatȩ

Expanded text:
graece dicuntur, cetera omnia habent, uti supra scriptum est, frontes vero earum fiunt graece dicuntur, cetera omnia habent, uti supra scriptum est, frontes vero earum fiunt quemadmodum anguli trigoniorum, uti a muro tela cum in eas mittantur, non planis frontibus excipiant plagas sed ab lateribus labentes, sine periculoque fodientes, qui intus sunt, tueantur. Non mihi etiam videtur esse alienum de testudine, quam Hegetor Byzantius fecit, quibus rationibus sit facta, exponere. fuerat enim eius baseos longitudo pedum LXIII, latitudo XLII. arrectaria, quae supra compactionem erant quattuor conlocata, ex binis tignis fuerant compacta, in altitudinibus singula pedum XXXVI, crassitudine palmopedali, latitudine sesquipedali. basis eius habuerat rotas VIII, quibus agebatur. fuerat autem earum altitudo pedum VI S÷, crassitudo pedum iii, ita fabricata triplici materia: alternis se contra subscudibus inter se coagmentatae lamnisque ferreis ex frigido ductis alligatae,
Abbreviated transcription (Latin):
Hecenĩ sunt fragilia. & faciliter recipiuNT ignem. circũ tabulata conlocentur crates
extenuib uirgis creherrimȩ texta. maximeq recentib ꝑcrudis coriis duplicib
consutis falti salga. autpaleis inaceto maceratis circategatur machina tota. ita
abhis reicientur plagebalistarũ &impetus incendiorũ .IEstautem &
aliud genustestudinis quodreliqua omnihib& que madmodũ quae supra
scriptisunt preter capreolos. sed hib& circapluteũ &pinnas extibulis
& superne subgrunidis ꝓclinitis supraq tibulis & corus firmiter fixis continentur
insuꝑuero argilla cũ capillo subacta adcã crassitudinẽ inducat᷑. utignis omnino p̃possit
machine nocere: Possuntautẽ sio pusfuerit hemaximȩ ex viii. rotisesse sedidloci
niturĩ itaopus fuerit tẽperare:. Quȩaitẽ testudines ad fodiendũ conpirant᷑ origines

Expanded text:
haec enim sunt fragilia et faciliter recipiunt ignem. circum tabulata conlocentur crates haec enim sunt fragilia et faciliter recipiunt ignem. circum tabulata conlocentur crates ex tenuibus virgis creberrime textae maximeque recentibus. percrudis coriis duplicibus consutis, fartis alga aut paleis in aceto maceratis, circa tegatur machina tota. ita ab his reicientur plagae ballistarum et impetus incendiorum. Est autem et aliud genus testudinis, quod reliqua omnia habet, quemadmodum quae supra scripta sunt, praeter capreolos, sed habet circa pluteum et pinnas ex tabulis et superne subgrundas proclinatas, supraque tabulis et coriis firmiter fixis continentur. insuper vero argilla cum capillo subacta ad eam crassitudinem inducatur, ut ignis omnino non possit ei machinae nocere. possunt autem, si opus fuerit, eae machinae ex VIII rotis esse, si ad loci naturam ita opus fuerit temperare. quae autem testudines ad fodiendum comparantur orukti/des
Abbreviated transcription (Latin):
que addangulos opusfuerit adidper arbusculos uersitis ꝓgredipossint: Conlocen᷑
aũ in suꝑba sim tigna duo inutrãq pastẽ ꝓiecta pedessenos. quorũ circa ꝓ iecturas figan¬
tur  altera ꝓiecturi duotgna ante frontes pedesuii crassi&lata uti in bassis unt
scripta insuperhinc conpactionem exigantur postes conpastiles preter cardines
pedũ uiIIi Crassitudinequoq uersus palmo pedales interualla habentes interse
sesquipedales eaconcludantur suꝑne inter cardinatis trabibus supratrabes
conlocentur. caprȩoli cardinibus aliusinaliũ conclusi in altitudine excitati p̃. uiiͥ
supracapreolos conloc&ur quidratũ tignũ quoca preoli coniungantur Ipsiaũ
laterariis circafixis contineantur. teganturq tabulis maxime primis sinonex
cetera materia qua maximehabere potest uirtutẽ preterpinũ autalnum

Expanded text:
que ad angulos opus fuerit, ad id per arbusculas versatis progredi possint. Conlocentur que ad angulos opus fuerit, ad id per arbusculas versatis progredi possint. Conlocentur autem insuper basim tigna duo in utramque partem proiecta pedes senos, quorum circa proiecturas figantur altera proiecta duo tigna ante frontes pedes XII, crassa et lata uti in basi sunt scripta. insuper hanc compactionem erigantur postes compactiles praeter cardines pedum VIIII, crassitudine quoquoversus palmopedales, intervalla habentes inter se sesquipedis. ea concludantur superne intercardinatis trabibus. supra trabes conlocentur capreoli cardinibus alius in alium conclusi, in altitudine excitati pedes XII. supra capreolos conlocetur quadratum tignum, quo capreoli coniungantur. Ipsi autem laterariis circa fixis contineantur teganturque tabulis maxime palmeis, si non, ex cetera materia, quae maxime habere potest virtutem, praeter pinum aut alnum;
Abbreviated transcription (Latin):
animaduerti. Neqrationeseorũ cũ explicauisse. Que suntademade demachinis scripta
quib sint compirationib exposui. nuncquẽ idimodũ a preceptorib accepi&utilia mihi
uidentur exponã. Testudo quẽ ad congestionẽ fossarũ paratus eaq &iã accessus
ad murũ potesthabere siceritfaciendi. basis conpingatur quae grece thera dicitur
quadrata habensquoq uersus latera singula pedũ xxv. & transuersiria iiIi. Heciũ
continatur ab alternis duob crassis p .s. Latis s distentautẽ transuersaria
int̃secirciter pede & s. subponanturq in singulis int̃uallis eorũ arbuscule quae
grece anaxo podos dicuntur. Inquib uersant᷑ rotarũaxes conclusi lamnis ferreis
aeq arbuscule ita sint tẽperatȩ. ut habeant cardines & foramini quo uectes tra iecti
uerationesearũ epediant utunte & post & addextrũ seus inistrũ latus siueobli¬

Expanded text:
animadverti neque rationes eorum eum explicavisse. Quae sunt ab Diade de machinis scripta, animadverti neque rationes eorum eum explicavisse. Quae sunt ab Diade de machinis scripta, quibus sint comparationibus, exposui. nunc quemadmodum a praeceptoribus accepi et utilia mihi videntur, exponam. Testudo, quae ad congestionem fossarum paratur eaque etiam accessus ad murum potest habere, sic erit facienda. basis compingatur, quae graece esxa/ra dicitur, quadrata habens quoqueversus latera singula pedum XXI et transversaria IIII. haec autem contineantur ab alteris duobus crassis FS, latis S; distent autem transversaria inter se circiter pedes III S. supponanturque in singulis intervallis eorum arbusculae, quae graece amaco/podes dicuntur, in quibus versantur rotarum axes conclusi lamnis ferreis. eaeque arbusculae ita sint temperatae, ut habeant cardines et foramina, quo vectes traiecti versationes earum expediant, uti ante et post et ad dextrum seu sinistrum latus, sive obli
Abbreviated transcription (Latin):
crudis que midmodũ turris. deterebra hasexplicuit scriptis rationss ipsam:
machinã uti testudinẽ inmediohabentẽ conlocatũ in orthostatis canalem
quẽ ad modũ incatapultis autbalistis fierisol&. longitudine cubitorum .l.
altitudine cubiti in quo constituebatur transuersa sucula Incapiteautem
dextra acsinistra trocleȩduȩ ꝑquas mouebatur qđ inerat in eo canalicapite
ferratotignũ. Subeoautẽ in ipsocanali inclust tuti crebriter celeriores & ue¬
hementiores efficiebanteius motus Supraautẽ at tignũ qđ in ibierat arcus
tegebantur ad canalem crebriter uti sustinerent corium crudũ qđ ea machina
erat in uoluta. Decorace nihilputauit scribendũ qđ inim aduerter&
cim machinã nullam habere uirtutẽ deaccessu quee pibithra grȩcedicitur & demarinis ma¬
chinaitionib que ꝑnauiũ aditus habereposs& scripsit tantũ pollicitũ cẽ uehementer

Expanded text:
crudis quemadmodum turris. De terebra has explicuit scriptis rationes. ipsam crudis quemadmodum turris. De terebra has explicuit scriptis rationes. ipsam machinam uti testudinem in medio habentem conlocatum in orthostatis canalem, quemadmodum in catapultis aut ballistis fieri solet, longitudine cubitorum L, altitudine cubiti, in quo constituebatur transversa sucula. in capite autem dextra ac sinistra trocleae duae, per quas movebatur quod inerat in eo canali capite ferrato tignum. sub eo autem in ipso canali inclusi tori crebriter celeriores et vehementiores efficiebant eius motus. supra autem tignum, quod inibi erat, arcus tegebantur ad canalem crebriter, uti sustinerent corium crudum, quo ea machina erat involuta. De corace nihil putavi scribendum, quod animadverterest eam machinam nullam habere virtutem. de accessu, quae epiba/qra graece dicitur, et de marinis machinationibus, †quae per navium aditus habere posse scripsit, tantum pollicitum esse vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat tabulatorũ A cahabent sndula tibulata circuitionẽ cubitorũ ternum
tegebatautẽ coriis crudis utaloim plaga essenttutȩT ostidinis ari&irie con¬
paratio eademratione ꝑficiebatur. habueratautẽ int̾uaillũ cubitorum Xex
altitudinẽ p̃t̃ fastigiũ XUI: Fastignautẽ altitudo abstracto ad sũmũ eubitac xii
Ex hibatautem in ilti asuprmediũ tectũ fastigiũ non minus cabitaduo & supra
extollebatur turrieuda cubitorũ quattuor tabulatorũ. inquetabulato sum mo
statuebantur Scorpionis & catapultȩ inferiorib cingerebatur aquae magnac
multitudo ad extinguendũ siquaui s ignis inmit ter&ur Constituebatur
autẽ inea uari&aria machina que grece dicitur criodocis inqua conlocabatur
torus ꝑ fectus intorno. in quo in suꝑ constitutus aries prudentiũ ductionibus
& reductionib efficiebat mignos operiseffectus: Tegebaturautẽ iscoruis

Expanded text:
ciebat tabulatorum XX, cum haberent singula tabulata circumitionem cubitorum ternûm. ciebat tabulatorum XX, cum haberent singula tabulata circumitionem cubitorum ternûm. tegebat autem coriis crudis, ut ab omni plaga essent tutae. Testudinis arietariae comparatio eadem ratione perficiebatur. habuerat autem intervallum cubitorum XXX, altitudinem praeter fastigium XIII S, fastigii autem altitudo ab strato ad summum cubita XVI. exibat autem in altum et supra medium tectum fastigium non minus cubita duo, et supra extollebatur turricula III tabulatorum, inque tabulato summo statuebantur scorpiones et catapultae, inferioribus congerebatur aquae magna multitudo ad extinguendum, si qua vis ignis inmitteretur. constituebatur autem in ea arietaria machina, quae graece dicitur kriodo/kis, in qua conlocabatur torus perfectus in torno, in quo insuper constitutus aries rudentium ductionibus et reductionibus efficiebat magnos operis effectus. tegebatur autem is coriis