comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lingua in propriã mutauerunt : x
DE TGA NIS.
agani ex pagisathenensium dicti ubiex ortisunt ibi enĩ in locis
uocabulum pagani sortitisunt. Gentiles sunt quisine legesunt. &¬
nondum crediderunt. Dicti autem gentiles quia ita sunt ut fuerunt
geniti.idest sicut incarnedescenderunt subpeccato scilicet idolis
seruientes. & necdum regenerati. pro indegentiles primitus nun¬
cupantur ipsidicuntur grece. &hnici.Ehiicienim ex greco
in latinum interpretantur gentiles. & hnos enim grecegens dicitur
Post fidem autem nondebent uocari gentes. siue. gentiles qui ex
gentibus crediderunt sicut post fidem dici iam nonpotest iudeus.
essetis hoc est infideles. Apostate dicuntur qui post baptis mum
p̃i susceptum ad idolorum cultum & sacrific
l. dE DuiS
GENTIUM.
uos pagani deos adserunt. homine solimfuisse. produntur & pro
unius cuiusq uita uel meritis coliapud suos postmortem.
coeperunt ut apud a egiptum isis: Apud cretam iouis. Apud

Expanded text:
lingua in propriam mutaverunt. § 10 lingua in propriam mutaverunt. § 10 De paganis. Pagani ex pagis Atheniensium dicti, ubi exorti sunt. Ibi enim in locisvocabulum pagani sortiti sunt. Gentiles sunt qui sine lege sunt, et nondum crediderunt. Dicti autem gentiles, quia ita sunt ut fuerunt geniti, id est, sicut in carne descenderunt sub peccato, scilicet idolis servientes et necdum regenerati. Proinde gentiles primitus nuncupantur: ipsi dicuntur Graece Ethnici. Ethnici ex Graeco in Latinum interpretantur gentiles. Ἔθνος enim Graece gens dicitur. Post fidem autem non debere vocari gentes sive gentiles eos qui ex gentibus credunt; sicut post fidem dici iam non potest Iudaeus, essetis,' hoc est, infideles. Apostatae dicuntur, qui post baptismum Christi susceptum ad idolorum cultum et sacrific11 De diis gentium. Quos pagani deos asserunt, houniuscuiusque uita uel mcoeperunt: ut apud Aegyptum Isis, apud Cretam Jovis, apud
Abbreviated transcription (Latin):
partesalierint aliquid sibi exinde prosperũ seu tristae significare p̃dicunt.
Adhaec omna. pertinent &ligaturae execrabilium remediorũ quae ars.
medicorũ contemnat siue in p̃cantationibus. siue in carac teribus uel inquib¬
cũq reb suspendendis atq ligandis in quib: omnib: arsdaemoni¬
quadam. pestifera societate hominũ . & angelorum malorum ex orta.
Vnde cuncta uitanda sunt axp̃i ano. &omni penitus exsecratione
repudianda. atq damnanda. Auguria autẽ auium friges. primi in¬
uenerunt. Praestrigium uero mercurius primus dicitur inuenisse
dictum autem prestrigium quod prestringat aciem oculorum.
Aruspicinae artem primus &ruscis tradidissedicitur quidam strages
hic ethoris aruspicinam dictauit. & posteanon apparuit. Nam dicitur.
fabulosae arante quodam rustico subito hunc exglebis exiluisse. &
aruspicinã dictasse: quadie & mortuus .ẽ. quos libros romani etrusca¬

Expanded text:
partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significare praedicunt. partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significare praedicunt. 30. Ad haec omnia pertinent et ligaturae exsecrabilium remediorum quae ars medicorum condemnat, sive in praecantationibus, sive in characteribus, vel in quibuscunque rebus suspendendis atqonum est ex quadam pestifera societate hominum, et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanda sunt Christiano, et omni penitus exsecratione repudianda atque damnanda. Auguria autem avium Phryges primi invenerunt, praestigium vero Mercurius primus dicitur invenisse. Dictum autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinae Hic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hunc ex glebis exiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani e
Abbreviated transcription (Latin):
aut quem effectum habeat uitae quinascitur. hisunt qui uulgo.
mathematici uocantur. cuius superstitionis genus constillationes latini
uocant id est notationes siderum quomodo sehabeat cũquis quenascatur
Primũ autem idemstellarum interp̃tes magi nuncupabantur sicut
dehis legitur qui in euangelio natum xp̃m achunciauerunt postea
hoc nomine solima thematici cuius artisscientia usq ad euangeliũ
fuit concessa ut ap̃o edito nemo exinde natiuitatem alicuius
decielo interp̃taretur: Oroscopici dicti quod horas natiuitatis
haminum speculantur dissimili & diuersostatu. Sortilogisunt
qui sub nomine fictae relegionis perquasdam quas sc̃õrũ sortes uocant
diuinationis scientiam profitentur aut quarũq scripturarum inspectione
futura promittunt. Solisatores uocati sunt quiadum eis membrorũ quacũq̃

Expanded text:
aut quem effectum habeat vitae, qui nascitur. 24. Hi sunt qui vulgo aut quem effectum habeat vitae, qui nascitur. 24. Hi sunt qui vulgo mathematici vocantur; cujus superstitionis genus 373 constellationes Latini vocant, id est, notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. 25. Primum autem iidem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui in Evangelio natum Christum annuntiaverunt; postea hoc nomine soli mathematici. 26. Cujus artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicujus de coelo interpretaretur. 27. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili, et diverso fato. 28. Sortilegi sunt qui sub nomine fictae religionis per quasdam, quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcunque scripturarum inspectione futura promittunt. 29. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecunque
Abbreviated transcription (Latin):
inspectores. dies enim &horas inagendis negotiis operibusq custodiunt¬
& quid persingula tempora obseruaredebeat homo intendunt :
Hi &iam extapecodum inspiciunt & ea eis futura p̃dicunt :
Augures sunt qui uolatus auium &uocer intendunt aliaq signa
rerum uel obseruationes in prouisas. hominibus occurrentes . idem
& auspices Nam auspicia sunt qua ei terfacientes obseruant. Dicta autẽ
sunt auspicia quasi auium aspicia. & uigura quasi auium garria hoc est
auium uoces & linguas. Item augurium quasi auigerium quod aues
gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum unum ad oculos.
Aterum ad aures pertinens. ad oculos scilicet uolatus ad aure suor
Phithonissae apitheo apollinae dictae quodhis auctor fuerit diuinandi
duodecim caelisigna describunt siderumq cursu. nas centium mores
actus euentus predicare conantur. id estquis quali signofuerit natus

Expanded text:
inspectores. Dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt: etinspectores. Dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt: et quid per singula tempora observare debeat homo, intendunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes improvisas, hominibus occurrentes, ferunt. Sunt etiam et auspices. Nam auspicia sunt, quae iter facientes observant. Dicta sunt autem auspicia, quasi avium aspicia. Et auguria, quasi avium garria, hoc est, avium voces et linguas. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens: ad oculos scilicet volatus, ad aures vox avium. Pythones a Pythio Apolline dicti, quod is auctor fuerit divinandi. duodecim coeli signa describunt, siderumque cuactus et ventus praedicere conantur, id est, quis quali signo fuerit natus,
Abbreviated transcription (Latin):
colore sanguinis facilius prouocentur. Ydromantii ab a quadicti estenim
ydromantia in aquae inspectione umbras demonũ euocare &imagines.
uel ludificationes eorum uidere ibiq ab eis aliqua audire ubi adhibito.
sanguine &iam inferos perhibentur sciscitari quod genus diuinationis a persis
fertur adlatum. Varro dicit diuinationis quatuor eẽ genera. terram
aquam aerem. &ignem. hinc geomantiam ydromantiã aeromantiam
piromantiã dictam. Diuinidicti quasidõ pleni diuinitate enim seplenos.
adsimulant & astutia quadam fraudulenta hominibus futura coniestant.
Duo sunt autem generidiuinationis ars. & furor. Incantatores dictis quirem
uerbis peragunt: Arioli uocati pp̃t quod circa aras idolorum nefarias.
preces emittunt & funesta sa crificia offerunt hisquecelebritatibus.
demonum responsa accipiunt. Aruspices nuncupati quasi horarum

Expanded text:
colore sanguinis facilius provocentur. 12. Hydromantii ab aqua dicti. Est enim colore sanguinis facilius provocentur. 12. Hydromantii ab aqua dicti. Est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines vel ludificationes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire, ubi adhibito sanguine etiam inferos perhibentur sciscitari. 13. Quod genus divinationis a Persis dicitur allatum. Varro dicit divinationis quatuor esse genera, terram, aquam, aerem, ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam dictam. Divini dicti, quasi deo pleni: divinitate enim se plenos adsimulant et astutia quadam fraudulenta hominibus futura coniectant. Duo sunt autem genera divinationis: ars et furor. Incantatores dicti sunt, qui artem verbis peragunt. Arioli vocati, propter quod circa aras idolorum nefarias preces emittunt, et funesta sacrificidaemonum responsa accipiunt. Aruspices nuncupati, quasi horarum
Abbreviated transcription (Latin):
pululum adicit murmure . nam magico tenues excire figuras atque
sepulchrales. scite incantare. fauillas inuitauit itidem spoliare alios ars.
noxia nouit: Magisunt quiuul gomalefici. obfacinorum magniti¬
dinem nuncupantur. hi & elementa concutiunt turbantmentes.
hominum : acsineullo ueneni haustu uiolentia tantum carminis inter
imunt. Vnde &lu canus mens hausta nulla saniae polluta ueneni incantata
petit. Demonib enim accitis audent uentilare ut quisq suo sperimat
malis artibus inimicos hi &iam sanguine utuntur &uictimis & saepe
contingunt corpora mortuorum. Nicromantii sunt quorum precan¬
tationibus uidentur iesuscitatimortui diuinare & ad interrogata.
respondere . Nicros enim grecemortuus mantia diuinatio nuncupatur¬
ad quos suscitandos cadaueri sanguis adicitur nam amare daemones:
sanguinem dicunt. Ideoq quotiensni cromantia sit cruoraqua miscetur ut

Expanded text:
paululum adiecit: Murmure nam magico tenues excire figuras, atque paululum adiecit: Murmure nam magico tenues excire figuras, atque sepulchrales scite incantare favillas. Vita itidem spoliare alios ars noxia novit. Magi sunt, qui vulgo malefici ob facinorum magnitudinem nuncupantur. Hi et elementa concutiunt, turbant mentes hominum, ac sine ullo veneni haustu violentimunt. Unde et Lucanus: Mens hausti nulla sanie polluta veneni, incantata perit. Daemonibus enim accitis audent ventilare, ut quisquis suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur, et victimis saepe contingunt corpora mortuorum. Necromantii sunt quorum praecationibus videntur resuscitati mortui divinare et ad interrogata respondere. Necros enim, Graece mortuus, mantia diad quos sciscitandos cadaveri sanguis adjicitur; nam amare daemones sanguinem dicunt; ideoque, quoties necromantia fit, cruor aqua miscetur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. & quaedam maga famosissima circe quae socios ulixis mutauit
inbestias. Legitur & desa crificio. quod arcades. deo suoliceo immolabant
ex quo quicũq sumerent inbestiarum formas conuertebantur. Hinc
apparet non eẽ intotum dubium quod nobilis illepoeta scribit dequadã
femina quae magicis artibus excellebat. Haec inquit sec arminib: promit¬
tit. soluere mentes. quas uelit ast. aliisduras inmitterecuras sistereaquam
fluuiis &uertere sidera retro noctrnosq ciet manes mugire uidebis.
subpedib terram & discendere montibus ornos. Quid plura sicredere
fasest. Depithonissa ut proph&ae. animã simuhelis. deinfernis abiditis
euocaret. &uiuorum praestaret . conspectibus. si tamen animã proph &ae
fuisse credimus & non aliquam faritas maticam inlusione fillatia sitane fictã.
ramine uirgae. inlucẽ . reuo casse animas. ast alios damnasse neci. & post

Expanded text:
Fertur et quaedam maga famosissima Circe, quae socios Ulixis mutavit Fertur et quaedam maga famosissima Circe, quae socios Ulixis mutavit in bestias. Legitur et de sacrificio quod Arcades deo suo Lycaeo immolabant, ex quo quicumque sumerent in bestiarum formas convertebantur. Hinc apparet non esse in toto dubium, quod nobilis ille poeta scribit de quadam femina, quae magicis artibus excellebat Virg. Aen. 4, 487: 'Haec,' inquit, 'se carminibus promittit solvere mentes quas velit, ast aliis duras inmittere curas; sistere aquam fluminis, et vertere sidera retro; nocturnosque ciet manes; mugire videbis sub pedibus terram, et descendere montibus ornos.' Quid plura, si credere fas est, de Pythonissa, ut prophetae Samuelis animam de inferni abditis evocaret, et vivorum praesentaret conspectibus; si tamen animam prophetae fuisse credamus, et non aliquam phantasmaticam inlusionem Satanae fallacia factam? ramine virgae in lucem revocasse animas, ast alios damnasse neci. Et post
Abbreviated transcription (Latin):
agorum primus. toroasties. rex bactrinorum quem ninus
rex. assiriorũ proelio interfecit. de quo aristotiles scripsit
quodiugies centum milia uersium ab ipso condita indicis.
uoluminũ. eius declarentur. hanc artem multa post saecula. De mocritus
ampliauit quando &spocrates medicinae discipline floruit:
Apud assirios autem magice artes copiosaesunt testantelucano quis
noscere fibra. factaqueat quisprodat auesquis fulgora caeliseruet
& assiria scrute tur sidera cura : Itaq haec uanitas magicarum artium
extraditione angelorum malorum in toto terrarum orbeplurimis
sȩculis ualuit perquandam scientiam futurorum &infernorum
& euocationes eorum iuenta sunt: Auruspicia augurationes
& ipsa quaedicuntur. oracula &nicromantia Necmirum demagoꝵ
praestruis quorum intanto prodiere maleficiorũ artes ut &iam moysi.
simillimis signis. resisterent uertentes uirgas indracones. aquas insanguinẽ

Expanded text:
agorum primus Zoroastres rex Bactrianorum, quem Ninus rex Assyriorum proelio interfecit: de quo Aristoteles scribit quod vicies centum milia versuum ab ipso condita indiciis voluminum eius declarentur. Hanc artem multa post saecula Democritus ampliavit, quando et Hippocrates medicinae disciplina effloruit. Apud Assyrios autem magicae artes copiosae sunt testante Lucano 6, 427: Quis noscere fibra facta queat, quis prodat aves, quis fulgura caeli servet, et Assyria scrutetur sidera cura? Itaque haec vanitas magicarum artium ex traditione angelorum malorum in toto terrarum orbe plurimis saeculis valuit. Per quandam scientiam futurorum et infernorum et vocationes eorum inventa sunt aruspicia, augurationes, et ipsa quae dicuntur oracula et necromantia. Nec mirum de magorum praestigiis, quorum in tantum prodiere maleficiorum artes ut etiam Moysi simillimis signis resisterent, vertentes virgas in dracones, aquas in sanguinem.
Abbreviated transcription (Latin):
Veretundus quia uerum fictum erubescit. Uiuens id est uiuus.
Versutus eoquod eius mens inquolib& actu adquam lib& fraudem facile
uertitur unde & uersutia dicitur contorta sententia. plutas
uersutior est: quam rota figuralis
Violentus quiauim inftst : Vecors mali cordis & malae conscientiae
Vinolentus quia & satisbibit & difficile in ebriatur.
Vexatus io portatus ab eo quod est ueho uecto ueluexo utuecasse sit  portasse
Veneficus eoquod uenenũ mortis causa parauit aut prestitit autuendidit:
Vector quasi uehitor estautẽ uector & quiuehit & qui uehitur.
Venator quasiue nabulator auenatione scilicet quod bestias praemit.
quattuor autem sunt uenatorum officia. ue stigatores.
indagatores. Alatores Praessores.

Expanded text:
Verecundus, quia verum factum erubescit. 276. Viridis, vi et sVerecundus, quia verum factum erubescit. 276. Viridis, vi et sVersutus, eo quod eius mens in quolibet actu ad quamlibet fraudem facile vertitur; unde et versutia dicitur contorta sententia. Plautus Epid. 371: Versutior est quam rota figularis. Violentus, quia vim infert. 279. Vecors, mali cordis, et malae conscientiae.Vinolentus, qui et satis bibit et difficile inebriatur. Vexatus, id est portatus; ab eo quod est veho, vecto, vexo, ut vexasse sit portasse. Veneficus, eo quod venenum mortis causa paravit, aut praestitit, aut vendidit. Vector, quasi vehitor. Est autem vector et qui vehit et qui vehitur. Venator, quasi venabulator, a venatione scilicet, quo bestias premit. Quattuor autem sunt venatorum officia: vestigatores, indagatores, alatores, pressores.
Abbreviated transcription (Latin):
Taciturnus intacendodiuturnus:
Trutinator examinator exiudicii libra perpendens recta translatione
a trutina quae est gemina ponderum lances: Tristis:
Tenax nummi cupidior quod teneat. interdum & pertinax:
Truculentus toruus terribilis eoquod sit torto uultu & turbulento:
Turbidus. terribilis: Teterꝰ obscura tenebrosaq uita:
Terribilis. quod terrorem habet &timetur:
Fergi uersator quod animum quasi tergum uertat huc & illuc.
nec ficila ciualis sit intellecitur:
Temulentus atemeto id est uino dictus.
Timidus eo quod timeat diuid est sanguine. Namtimor sanguinem
gelat qui eo actus gignit timorem:
Iurpis quod sit informis & torꝑeat.
R. auirtute: Vtilis ab utendo benesua uel quod bene quid
uti possit sicut docilis quod doceri possit:
Verus aueritate hinc &ueraa maior estueritas quam uerus quia
non ueritas auero seduerus aueritate descendit.
Veridicus quia uerum dicit & ueritatis ad sertor est.

Expanded text:
Taciturnus, in tacendo diuturnus. Taciturnus, in tacendo diuturnus. Trutinator, examinator, ex iudicii libra perpendens recta; translatione a trutina, quae est gemina ponderum lances. Tristis. Tenax, nummi cupidior, quod teneat. Interdum et pertinax. Truculentus. Torvus, terribilis, eo quod sit torto vultu et turbulento Turbidus, terribilis. Teter, ob obscura tenebrosaque vita. Terribilis, quia terrorem habet et timetur. Tergiversator, quod animum quasi tergum vertat huc et illuc, nec facile qualis sit intellegitur. Temulentus a temeto, id est vino, dictus. Timidus, quod timeat diu, id est sanguine; nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit timorem. Turpis, quod sit informis et torpeat. Vir, a virtute. Utilis, ab utendo bene sua, vel quod bene quid utere possit; sicut docilis, quod doceri possit. Verus, a veritate; hinc et verax. Maior est veritas quam verus, quia non veritas a vero, sed verus a veritate desVeridicus, quia verum dicit, et veritatis assertor est.
Abbreviated transcription (Latin):
Sequesterdicitur quicertantibus mediusinteruenit qui apud grecos. omesus
dicitur apud quem pignora deponisolent quod uocabulum obsequendo
factum ẽ quod eius qui electus sit. utraq pars fidem sequatur.
Sessilis. quod non uidetur stare sed sedere.
Curdus a sordibus humoris aure conceptis & quamuis multis casibus.
accedat nomentamen aeger expͣdicto uitio retinet:
Sic cus quod sit exsuccatus siue ꝑ antifrasin. quod sine sucosit:
Sepultus dictus eo quod sine palpatione uelsine pulsu d est sinemotu:
Sagio ab exĩgendo dictus: Sutor asuendis pellibus nominatus.
Subulcus porcorum pastor sicut bobulcus. acura boum:
utor quia pupillum tuetur. hoc est intuetur. dequo incon¬
suetudine uulgari dicitur quid memones. & tutorem &pedagogũ obrui olim:
Testes dicti quod testaͣto adhiberisolent sicut signatores quod
testamen tum signent:
Tetricus mons in sabinis asperrimus unde & tristes homines tetricos dicimus.

Expanded text:
Sequester dicitur, qui certantibus medius intervenit, qui apud Graecos ὁ μέσος dicitur, apud quem pignora deponi solent. Quod vocabulum a sequendo factum est, quod ejus qui electus sit utraque pars fidem sequatur. 261. Sessilis, quod non videtur stare, sed sedere. Surdus, a sordibus humoris aure conceptis; et quamvis multis casibus accidat, nomen tamen aeger ex praedicto vitio retinet. 262. Siccus, quod sit exsuccatus, sive, per antiphrasin, quod sit sine succo. Sepultus dictus est eo quod sit sine palpatione, vel sine pulsu, id est sine motu. Saio ab exigendo dictus. Sutor a suendis pellibus nominatus. Subulcus, porcorum pastor; sicut bubulcus, a cura boum. Tutor, qui pupillum tuetur, hoc est intuetur; de quo in consuetudine vulgari dicitur: 'Quid me mones? Et tutorem et paedagogum olim obrui.' Testes dici quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum signent. Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. Unde et tristes homines tetricos dicimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ti inuicem se tene ant more luc tantium : a grantes: Asseres ab asse dictiquia
soliponuntur neque coniuncti: Scindulae eo quod scindantur id est diuidant᷑
epigri & claui sunt quibus lignum ligno adher& : Claui autem dicti quasicalibi
quia & calibe fiunt id est ferro: Calips enim ferrum est: Tabulae au&eribus
tagulae uocabantur ategendo scilic& unde & tegulae: commis sura dicitur
tabularum coniunctio: sectio autem dicta a sequendo eaqua eceperit nam secare
sectare & sequiest: serre autem nomende sonofactum est idest abstridore serrae:
circimꝰ usumper dices quidam adules censinuenit quem puerum dedalus
frater matrisuae studis perdocendum acceperat cuius pueri tantum inge

Expanded text:
ti invicem se teneant more luctantium. Agrantes. Asseres ab asse dicti, quia ti invicem se teneant more luctantium. Agrantes. Asseres ab asse dicti, quia soli ponuntur neque coniuncti. Scindulae, eo quod scindantur, id est dividantur. Epigri et clavi sunt, quibus lignum ligno adhaeret. Clavi autem dicti, quasi calibi, quia e calibe fiunt, id est ferro; chalyps enim ferrum est. Tabulae a veteribus tagulae vocabantur, a tegendo scilicet; unde et tegulae. Commissura dicitur tabularum coniunctio. Sectio autem dicta a sequendo ea quae coeperit; nam secare sectare et sequi est. Serrae autem nomen de sono factum est, id est ab stridore. Serrae circinique usum Perdice quidam adolescens invenit, quem puerum Daedalus frater matris suae studiis perdocendum acceperat. Cuius pueri tantum inge
Abbreviated transcription (Latin):
& artifex: sarcitector dictus quod ex multis hinc & inde coniunctis tabul
sarciat corpus idem & tignarius quia tectoria lignis inducit: Lignum uocatum
greca & himologia quia incensum in lumen conuertitur & in flammam unde
licinium dicitur quod lumend&: Materia indedicitur omne lignum quod ex ea
aliquid efficiatur uelsia dianuam referas uel adstatu : am materiaerit: ad a liqͥd
enim sempermateria accipienda est sicut elementa materiam rerum essedicimus
quia inde eaquae sunt facta uidemus & materia quasi materdicta: T rabes uocatȩ
sunt quia intrans uero positae utrosque parietes contineant : Aliud a utẽ sunt
tigna aliud trabes: tigna enim iuncta trabem faciunt : trabes autem sunt cum
sunt dolatae : tolus proprae est uelutiscutum breue quod in mediotecto est inqua
trabes cocunt: Coplȩuocatȩ quod copulent in seluctantes luctantes quoderec¬

Expanded text:
et artifex. Sarcitector dictus quod ex multis hinc et inde coniunctis tabulet artifex. Sarcitector dictus quod ex multis hinc et inde coniunctis tabulsarciat corpus. 4. Idem et tignarius, quia tectoria lignis inducit. 3. Lignum vocatur Graeca etymologia, quia incensum in lumen convertitur, et in flammam. Unde et lychnium dicitur, quod lumen det. 4. Materia inde dicitur omne lignum, quod ex ea aliquid efficiatur; vel si ad januam referas, vel ad statuam, materia erit. Ad aliquid enim semper materia accipienda est, sicut elementa materiam rerum esse dicimuquia inde ea, quae sunt, facta videmus; et materia quasi mater dicta. Trabes vocatae quod in transverso positae utrosque parietes contineant. Aliud autem sunt tigna, aliud trabes. Tigna enim iuncta trabem faciunt. Trabes autem sunt quum sunt dolatae. Tholus proprie est veluti scutum breve, quod in medio tecto est, in quo trabes coeunt. Coplae vocatae quod copulent in se luctantes. Luctantes, quod erec
Abbreviated transcription (Latin):
quod sitrecta quasi rectula &impedimentum non habeat: perpendiculum est qđ
semper id appenditur : Denique infabrica nisiomnia ad perpendiculum & cer¬
tam regulam fiant: necesse est ut cuncta mendosa instruantur ut aliqua pra¬
ua sint aliqua cubantia prona non nulla alia sopina & propterhocuniuer
sa sunt constructa. linea genere suo appellata quia ex lino fit: trullae
nomen factum eo quod trudit & de trudit id est incudit calce uelluto lapides: Mar¬
tellus macena scale ab scandendo idest ascendendo uocate herent enim pari¬
&ibus scale autem dicuntur aut unae sint. aut plures quia numeritantum plura¬
lis est nomen ut litterae quae episto lam significant DELIGUX RIIS
ignarius generaliter ligniopifex appellatur: Carpentarius specia le nomenest:
Carpentum enim solum facit sic ut nauicularius quia tantum nauium est fabricator

Expanded text:
quod sit recta, quasi rectula, et impedimentum non habeat. Perpendiculum est, quod quod sit recta, quasi rectula, et impedimentum non habeat. Perpendiculum est, quod semper appenditur. Denique in fabrica nisi omnia ad perpendiculum, et certam regulam fiant, necesse est, ut cuncta mendosa instruantur, ut aliqua prava sint, aliqua cubantia, prona nonnulla, alia supina, et prsa sunt constructa. Linea genere suo appellata, quia ex lino fit. Trullae nomen factum eo quod trudit et detrudit, id est includit calce vel luto lapides. Martellus. Machina. Scalae ab scandendo, id est ascendendo, vocatae; haerent enim parietibus. Scalae autem dicuntur, aut unae sint aut plures, quia numeri tantum pluralis est nomen, ut littrae quae epistolam significant. De lignariis . Lignarius generaliter ligni opifex appellatur. Carpentarius speciale nomen est; carpentum enim solum facit, sicut navicularius quia tantum navium est fabricator
Abbreviated transcription (Latin):
est quo muliebres picturae luminantur: fit &ipsum excr&a ad mixtis uitreis gem¬
mis: Cerus safit hocmodo: inua se enim ac&o acerrimo impl&o sarmenta aminea
in eodem uasculo collo cabis acsupersarmenta tabulas plumbi tenuis simas ponq
de inde uas diligentissime claudis in linesque nealiquid inspira minis exeat.
postdies autemtriginta uas aperitur & ex distillatione tabularum innatacerus¬
sa inuenitur quod ab latum & arefactum teritur atque iterum a c&o ad mixto in
pastillis diuiditur & insole siccatur: hac obseruantia silamminas aereas sarmen¬
tis super pones eruginem creant: calcantum: UII¬
respondere oportet: nor madicta greco uocabulo extraquam nihilrectum fie¬
ripotest cum ponitur autem extribus regulis itaut duae sint binorum pedum
Tertia habeat pedes duos uncias decim quas aequali crassitudine politas extrins
cacuminibus sibi iungit ut scemam trigonifaciant id erit norma: Regula dicta

Expanded text:
est, quod muliebres picturae luminantur. Fit et ipsud ex creta admixtis vitreis gemest, quod muliebres picturae luminantur. Fit et ipsud ex creta admixtis vitreis gemmis. Cerussa fit hoc modo: in vaso enim aceto acerrimo inpleto sarmenta aminea in eodem vasculo conlocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudis, inlinisque, ne aliquid inspiraminis exeat. Post dies autem triginta vas aperitur, et ex distillatione tabularum innata cerussa invenitur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admixto in pastillis dividitur et in sole siccatur. Hac observantia si lamminas aereas sarmentis superponasrespondere oportet Norma dicta Graeco vocabulo, extra quam nihil rectum fieri potest. Componitur autem ex tribus regulis, ita ut duae sint binum pedum, tertia habeat pedes duos, uncias decem, quas aequali crassitudine politas extremis acuminibus sibi jungit, ut schema trigoni faciant. Id erit norma. 2. Regula dicta,
Abbreviated transcription (Latin):
glutem ut in lustrius resplendeat: Adfestinationemautem operis &iam sarmen¬
torum u& erum carbonescumclutino triti inducendis pari&ibus atramenti spe¬
ciem reddunt : Sunt & quiuinifiem siccatam ex quo quant ad firmant que : siex
bono uino fex fuerit in dicis peciem id atramentum praebere sed & sarmentum
uua enigrae uino optimo tinctum. postea quam siccitate aruerint siexuras
& conteras adiecto gluten nitorem indici redd& ustaq: plurima necessara ẽ
nullonegotio praeuenit: namsi & glebam silicis bonae igne ex quoquas & ac&o
acerrimo superfuso extinguas made facta spungia colorem purpureum redd&
eam ubi contriueris ustaerit : Omne autem atramentum soleperficitur omnes
colores calcis ad mixtione corrumpuntur: Melinum dictum quod eius m& alli
ferax sit una excicladibus insula melos nomine : estenim candidum necutuntur
eum pictores propter nimiam pingue.dinem : Anulare quoduocant candidum

Expanded text:
gluten ut inlustrius resplendeat. Ad festinationem autem operis etiam sarmengluten ut inlustrius resplendeat. Ad festinationem autem operis etiam sarmentorum veterum carbones cum glutino triti inducendis parietibus atramenti speciem reddunt. Sunt et qui vini faecem siccatam excoquant, adfirmantque, si ex bono vino faex fuerit, Indici speciem id atramentum praebere. Sed et sarmentum uvae nigrae vino optimo tinctum posteaquam siccitate aruerint, si exuras et conteras adiecto gluten, nitorem Indici reddet. Usta, quae plurimum necessaria est, nullo negotio provenit. Nam si et glebam silicis bonae igne excoquas, et aceto acerrimo superfusam extinguas, madefacta spongia colorem purpureum reddet. Eam ubi contriveris usta erit. Omne autem atramentum sole perficitur: omnes colores calcis admixtione conrumpuntur. Melinum dictum quod eius metalli ferax sit una ex Cycladibus insula Melos nomine. Est enim candidum, nec utuntur eum pictores propter nimiam pinguedinem. Anulare, quod vocant, candidum
Abbreviated transcription (Latin):
nace adustum huic permixtioni ad des uictoriani similitudo erit purpu¬
rissum ex cr&a argentaria cumpus puris pariter tinguitur lib&que cum
colorem celerius lanis praccipuum est tamenaliud quod adhuc inuasdrudib:
medicamentis in ebriatum proximumest egesto eo addita creta in iusidem
& quotiens id factum est eleuatur bonitas preciosissimae purpurae causaẽ
quod scino maximae inficitur rubeaque : Indicum in indicis inuenitur calamis
spuma adhȩrente limo : est autem coloriscianci mixturam purpurae ccruleiq
mirabilem reddens: estalterum genus inpurpurarus officinis spuma inacris
cortinis innatans quam infectores detrahentes siccant: A tramentum dictum
quod sit atrum cuius species & picturae & cotidiano usui necessaria est iste intersac¬
ticios est: fit enim & fuligine pluribus modis super ardentestedas: resina adiec¬
ta lacusculo aedificato quae fumum r&ineat: huic picto rescum aqua ad miscent

Expanded text:
nace adustum huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpunace adustum huic permixtioni addes; Vestoriani similitudo erit. Purpurissum ex creta argentaria. Cum purpuris pariter tinguitur bibitque eum colorem celerius lanis. Praecipuum est tamen aliud quod adhuc vaso rudibus medicamentis inebriatum: proximum est egesto eo addita creta in ius idem, et quotiens id factum est elevatur bonitas. Pretiosissimae purpurae causa est quod hysgino maxime inficitur rubeaque. spuma adhaerente limo. Est autem coloris cyanei, misturam purpurae, caerulique mirabilem reddens. Est alterum genus in purpurariis officinis, spuma in aereis cortinis innatans, quam infectores detrquod sit atrum, cuius species et picturae et quotidianoo usui necessaria est; iste inter facticios est. Fit enim e fuligine pluribus modis super ardentes taedas resina adiecta, lacusculo aedificata, quae fumum retineat. Huic pictores cum aqua admiscunt
Abbreviated transcription (Latin):
rus m& allis melior quo magis rufa quoque magis uirus redolet quanquam & cerussa
sitor reatur infornace scandara cam facit. unde & colorest flammeus quod sitor¬
reatus aequa pasterubrica & mixta scandicem reddit : Arsenicum quod latini
ob colorem auripigmentum uocant. colligitur inponto exauraria materia
ubi&iam scandaraca optimum est quod in aureum colorem transit purũ & fisi¬
le graciliuenarum discursu. quod uero pallidius auts̃ andaracȩ simile est
d&erius iudicatur: est autem & tertium genussqua mosum quomisc&ur
aureus color uis earum ut scandaracae sedacrior: Ocra & ipsa in insula ru¬
brimaris topa ⁊ongignitur ubi& scandaraca. fit quoq: & ocra exusta rubri¬
ca inollis nouis huno circum litis quae quanto magis in camino arserit tanto
melior fit : Vin&um ceruleum temperare primum alexandria repperit
initalia exharenȩ puluere a nitriflore idem faciunt sedciprium in for¬

Expanded text:
riis metallis, melior quo magis rufa quoque magis virus redolet; quamquam et cerussa riis metallis, melior quo magis rufa quoque magis virus redolet; quamquam et cerussa si torreatur in fornace sandaracum facit, unde et color est flammeus. Quod si torreatur aequa parte rubrica admixta, sandycem reddit. Arsenicum, quod Latini ob colorem auri auripigmentum vocant, colligitur in Ponto ex auraria materia, ubi etiam sandaraca. Optimum est quod in aureum colorem transit, purum et fissile gracili venarum discursu; quod vero pallidius aut sandaracae simile est deterius iudicatur: est et tertium genus squamosum quo miscitur aureus color. Vis earum ut sandaracae, sed acrior. Ochra et ipsa in insula Rubri maris Topazo gignitur, ubi et sandaraca. Fit quoque et ochra exusta rubrica in ollis novis luto circumlitis, quae quanto magis in camino arserit tanto melior fit. Venetum. Caeruleum temperare primum Alexandria repperit. In Italia ex arenae pulvere et nitri flore idem faciunt. Sed Cyprium in for
Abbreviated transcription (Latin):
proprio flumini dedit huius distillatio argentum liqui dum gignit: Minion.
autem hoc quidam dicunt esse cinnabarin: Cinnabarin autem adracone &bar¬
ro idest edefanto cognominatum. aiunt enim dra conum esse sanguinem dum
implicant lefantos: Ruunt enim beluȩ & dracones obruuntur: quorum fusus
cruor terram in ficit sit que pigmentum quicquid solo tinxerit: estautem pul¬
tur optima tamen in libia cirinensi. Criso cola colore prasino est dicta quoduena
cius aurum habere traditur: Haec & in armoenia nascitur sed ex macedonia pro¬
babilis uenit. foditur enim ex m& allis aeris cuius inuentio argentum atque indicũ
prodit : Namuene eius cum his habent naturae soci&atem: Cipria ab insula
cipro ubi plurima reppcritur: Scandaraca in insula rubrimaris toporatonnas¬
citur colore cinnabari odore sulphureo. inuenitur autem in aureis & in argenta¬

Expanded text:
proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion proprio flumini dedit. Huius distillatio argentum liquidum gignit. Minion autem hoc quidam dicunt esse cinnabarin. Cinnabarin a dracone et barro, id est elephanto, cognominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem dum inplicant elephantos. Ruunt enim beluae et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum quidquid solo tincxerit. Est autem pultur, optima tamen in Libya Cyrenensi. Chrysocolla colore prasina est, dicta quod vena eius aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Macedonia probabilis venit. Foditur enim ex metallis aeris, cuius inventio argentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum his habent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi plurima reperitur. Sandaraca in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aureis et in argenta
Abbreviated transcription (Latin):
brica paritonium melinum. fretia auri pigmentum. c&eri finguntur
aut arte aut permixtene: Sinopis inuenta primum inponto est inde nom̃
a sinope urbe accepit species cius tres rubra a minus rubens interhas media
Rubrica uocata quod sit rubra & sanguineo proxima haecplurimis Locis
gignitur sedoptima ponto unde & pontica dicitus. siricum rubricoloris
pimentum ex quo & librorum capita scribuntur ipsum est & feniceum appel¬
latum ita eo quod insiria colligatur in litoribus rubrimaris ubi fenices in ha
bitant: Aliud est autem sericum aliudsiricum: nam sericum lanaest quam
seresmittunt: siricum uero pigmentum quod sirifenices in rubrimaris litori¬
bus colligunt: est autem & interfacticios nam sepesit autsinopide auts an¬
dicemixtus Minium primigreci ineffesiorum solo inuenis setraduntus. cu¬
ius pigmenti his pania c&eris regionibus plus habundat unde &iam nomen

Expanded text:
brica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum. Ceteri finguntur brica, Paraetonium, Melinum, Eretria, auripigmentum. Ceteri finguntur aut arte aut permixtione. Sinopis inventa primum in Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colbitant. Aliud est autem sericum, aliud Syricum. Nam sericum lana est quam Seres mittunt; Syricum vero pigmentum quod Syrii Phoenices in Rubri maris litoribus colligunt. Est autem et inter facticios; nam saepe fit aut Sinopide aut sandyce mixtus. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cuius pigmenti Hispania ceteris regionibus plus abundat; unde etiam nomen
Abbreviated transcription (Latin):
colore in lita nihil fidei & ueritatis habentiaunde & sunt quaedampictur e
quae corpora ueritatis studio coloris excedunt: & fidem dum augere con¬
tendunt admendacium proue hunt. sicut qui ci meram tricipitem pingunt
uel scillam hominem sursum : Caninis autem capitibus cinctam deorsum:
Picturam autem aegiptii ex cogitauerunt primum umbra hominis lincis
circum ducta atque initiotalis. secunda singulis coloribus postea diuer¬
sis sicque paulatim sese ars ipsa distin xit & inuenit lumen at que umbras
diffentias que colorum: Vnde & pictores priusumbras quas dam & line¬
as futurae imaginis ducunt deinde coloribus com plent tenentes ordinẽ
inuentȩ artis: X DECOLORIΗBUS. C¬
olores autem dictos quod calore
ignis uel solis perficiuntus siue quod in itio colabantur ut sum mae subtili¬
tatis existerent : colores aut nascuntur autfiunt : Nascuntur ut sinopisru¬

Expanded text:
colore inlita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedam picturae colore inlita, nihil fidei et veritatis habentia. Unde et sunt quaedam picturae quae corpora veritatis studio coloris excedunt et fidem, dum augere contendunt, ad mendacium provehunt; sicut qui Chimaeram tricipitem pingunt, vel Scyllam hominem sursum, caninis autem capitibus cinctam deorsum. Picturam autem Aegyptii excogitaverunt primum umbra hominis lineis circumducta. Itaque initio talis, secunda singulis coloribus, postea diversis; sicque paulatim sese ars ipsa distinxit, et invenit lumen atque umbras differentiasque colorum. Unde et nunc pictores prius umbras quasdam et lineas futurae imaginis ducent, deinde coloribus conplent, tenentes ordinem inventae artis. § 17 De coloribus. Colores autem dictos quod calore ignis vel sole perficiuntur, sive quod initio colabantur ut summae subtilitatis existerent. Colores aut nascuntur aut fiunt. Nascuntur, ut Sinopis, ru
Abbreviated transcription (Latin):
Crustae tabulae sunt marmoris unde & marmorati parietes & crustatidi
dicuntur. quiaut̃ marmora secandi incrustas ex cogitauerint non constat
fiunt autem harena & ferro serraq in precenui linea premente harenas
Tractuque i pro secante sed crassior harena plus erodet marmoris. Nã
ito strota sunt elaborata arte picture paruu lis crustis actesselis tinctis
inuarios colores. tessellia autem a tesseris nominati. idest quad ratis
Dlasticen est pari¬
&um exgipso effigies signaque exprimere pingiquecoloribus plasticen
autem dictum grece quodlatine est fingere terra uel gipso similitudines:
iam & in pressa argilla formam aliquam facere plastis est unde & protuplas
tus est dictus homo qui ex limo primus est conditus: IIIIDepic iupa
Dictura autem est imago exprimens speciem reialicuius quae dum uisa
fuerit adrecor dationem mentem reducit : Pictura autem dicta quasi
fictura : est enim ima goficta non ueritas haec & fucata id est fictao quodã

Expanded text:
unt tabulae marmoris. Unde et marmorati parietes crustati dicuntur. Quis autem marmora secandi in crustas rationem excogitaverit, non constat. Fiunt autem arena, et ferro, serraque in praetenui linea premente arenas, tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodet marmoris. Nam thostrotis. 1. Lithostrota sunt elaborata arte picturae parvulis crustis, ac tessellis tinctis in varios colores. Tesselli autem a tesseris nominati, id est, quadratis Plastice est parietum ex gypso effigies signaque exprimere, pingereque coloribus; πλάττειν autem dictum Graece, quod Latine est pingere terra, vel gypso, similitudines. Nam impressa argilla formam aliqutus est dictus homo qui ex limo primus est conditus. § 16 De pictura. Pictura autem est imago exprimens speciem rei alicuius, quae dum visa fuerit ad recordationem mentem reducit. Pictura autem dicta quasi fictura; est enim imago ficta, non veritas. Hinc et fucata, id est ficto quodam
Abbreviated transcription (Latin):
pateat mentepolim urbem seleuciam haba. Cilicia aclice quodam nom̃
traxit quem orem foenice dicunt antiquioremq iouem fuisse adserunt
plurima iacet campis recipiens. ab occiduo liciam A meridiae mareisciũ
A tergo montis tauri iuga hanccidnus amnis intersecat matrem urbiũ
hab& tarsimeniam & coricos oppidumest. unde crocum plurimam &op¬
timum uenit spira mine flagrantior & colore plusauro. sicia nuncupata
quod ab oriente adiuncta ciliciae sit nam hab& ab ortu ciliciam. Ab occa¬
su& meridiemare. A septemtrione cariam ibi estmons cimera qui noc¬
turnis a estib: ignem exalat sicut insicilia &hna & uessulus incãpania.

Expanded text:
pateat. Metropolim urbem Seleuciam habet. Cilicia a cilice quodam nomen pateat. Metropolim urbem Seleuciam habet. Cilicia a cilice quodam nomen traxit, quem ortum Phoenice dicunt, anPlurima iacet campis, recipiens ab occiduo Lyciam, a meridie mare Issicum, a tergo montis Tauri iuga. Hanc Cydnus amnis intersecat. Matrem urbium habet Tarsum. In ea et Corycus oppidum est, unde crocum plurimum et optimum venit, spiramine fraglantiori et colore plus aureo. Lycia nuncupata quod ab oriente adiuncta Ciliciae sit. Nam habet ab ortu Ciliciam, ab occasu et meridie mare, a septentrione Cariam. Ibi est mons Chimaera, qui nocturnis aestibus ignem exhalat: sicut in Sicilia Aetna et Vesuvius in Campania.
Abbreviated transcription (Latin):
regio troadi superiecta ab aquilonis parte galatiae : a meridiana uicina est lica¬
oniae Ab oriente lidiae adher& ab occidente helesponto mariterminatur: Hu
ius regio troia est quam ex suo nomine appellauit tros. troianorum rexgani¬
medis pater: Duae sunt autem frigiȩ maior aminor maior frigia smrr¬
nam hab& minor autem ilium. Picaoniam & cariam ermus fluuius dis¬
cernit afrigia. Lidia sedesantiqua regnorum quam pactoli unda extulit
indiuitias torrentibus aureis haec antea meonia dicebatur quaedum probreui¬
tate duos fratres reges lidum & tirrenum ferre nomposs&. hinc ex orte tir¬
renus sumingenti multitudine profectus loca galli ae occupauit &tirre¬
niam nominauit . Lidia autem alidoregis ratre qui in prouincia reman¬
serateognominataest : Coniungiturautem ab occidente minori frigue
abortu smirnam urbem hab& quam elles fluuuius cingit Cuius campos

Expanded text:
regio Troadi superiecta ab Aquilonis parte Galatiae; a meridiana vicina est Lycaregio Troadi superiecta ab Aquilonis parte Galatiae; a meridiana vicina est Lycaoniae; ab oriente Lydiae adhaeret; ab occidente Hellesponto mari terminatur. ius regio Troia est, quam ex suo nomine appellavit Tros rex Troianorum, pater Ganimedis; et due sunt Frigie, maior et minor: maior Frigia Smirnam habet, minor vero Ilium. Lycaonia . . . Cariam Hermus fluvius discernit a Phrygia. Lydia sedes antiqua regnorum, quam Pactoli unda extulit in divitias torrentibus aureis. Haec antea Maeonia dicebatur, quae dum pro brevitate duos fratres reges Lydum et Tyrrhenum ferre non posset, hinc ex sorte Tyrrhenus cum ingenti multitudine profectus loca Galliae occupavit, et Tyrrheniam nominavit. Lydia autem a Lydo regis fratre, qui in provincia remanserat, cognominata est. Coniungitab ortu Smyrnam urbem habet, quam Meles fluvius cingit, cujus campos
Abbreviated transcription (Latin):
frigiam. galatiam lidiam. cariam pamphiliam issauriam. liciam atq cili¬
ciam: Prima a siaeminoris bithinia in ponti ex ordio ad partem solis ori¬
entis aduersa traciae lac& multis ante nominibus appellata nam prius bericia
dicta deinde migdonia mox abithinoregebithinia nuncupata ipsa est & ma¬
ior frigia nicomedia urbs in ea est ubi hannibal fugiens ueneni haustuanimã
exspirauit Ca latia dicta a priscis gallorum gentibus a quibus exstitit oc¬
cupata Namgał Ili in auxilium aregebithiniae euocati regnum. cum eo patra¬
tauictoria diuiserunt. sic que deinde grecisadmixti primum gallo greci
Nunc exantiquo gallorum nomine galatedicuntur & eorũ regio galatia nun
cupatur: rigia a frica europis filia. haec & dardania ex dardano iouis filio
dicta de quo homerus ait : Quem primum genuit caelesti iuppiterarce.
Hic enim profectus decorinto ciuitate primus uenit infrigiam. Est autem

Expanded text:
Phrygiam, Galatiam, Lydiam, Cariam, Pamphyliam, Isauriam, Lyciam atque CiliPhrygiam, Galatiam, Lydiam, Cariam, Pamphyliam, Isauriam, Lyciam atque Ciliciam. Prima Asiae minoris Bithynia in Ponti exordio ad partem solis orientis adversa Thraciae iacet, multis antea nominibus appellata. Nam prius Bebrycia dicta, deinde Mygdonia, mox a Bithyno rege Bithynia nuncupata. Ipsa est et maior Phrygia. Nicomedia urbs in ea est, ubi Hannibal fugiens veneni haustu animam exspiravitcupata. Nam Galli in auxilium regis Bithyniae vocati, regnum cum eo post peractam victoriam diviserunt: sicque deinde Graecis admisti, primum Gallograeci, nunc ex antiquo Gallorum nomine Galatae dicuntur, et eorum upatur. Phrygia dicta a Phrygia Europis filia. Haec et Dardania a Dardano Iovis filio dicta. De quo Homerus ait cf. Il. 20, 215: Quem primum genuit caelesti Iuppiter arce. Hic enim profectus de Corytho civitate primus venit in Phrygiam. Est autem
Abbreviated transcription (Latin):
ceraunios montes equibus tigris fluuius nascitur dincuius mentbsup
arca post diluuuum sedis seperhibetur duplex est autem ar menia supe¬
nor a inferior sicut duae pannonae. Hiberia regio asicest prope pontũ
armeniae iuncta i hac herhȩ tincturae utiles nascuntur. Capodo sirim
ab obriente armenium tangit. Aboc casu a sam minorem bconu lonema¬
ab orimerrimum a themis cerios campos quos habuere a maronesus semẽ¬
ridie uero iauro mentem cin subucd cilica ohisauria usq adeiliciũ sinũ
qui spectat contra insulam ciprum. terra eius ante alias nutrix equorum: Alis
amnis per eam fluit qui quondam lidae regna dis iunxit a persis:
siaminor ab oriente capodochia cingitur ab aliis partibus undiq
Amari circum datur. Nam a septem trione pontum eu si ium habet aboc¬
casu propontidem : A meridie aegyptium mare. Hab& prouinciasbithiniã

Expanded text:
Ceraunios montes, ex cuius collibus Tigris fluvius nascitur, et in cuius montibus Ceraunios montes, ex cuius collibus Tigris fluvius nascitur, et in cuius montibus arca post diluvium sedisse perhibetur. Duplex est autem Armenia, superior et inferior, sicut duae Pannoniae. Hiberia regio Asiae est, prope Pontum Armeniae iuncta. In hac herbae tincturae utiles nascuntur. Cappadociam uente Armeniam tangit, ab occasu Asiam minorem, ab aquilone mare Cimmericum et Themiscyrios campos, quos habuere Amazones; a meridie vero Taurum montem, cui subiacet Cilicia et Isauria usque ad Cilicium sinum, qui spectat contra insulam Cyprum. Terra eius ante alias nutrix equorum. Halys amnis per eam fluit, qui quondam Lydiae regna disiunxit a Persis. Asia minor ab oriente Cappadocia cingitur, ab aliis partibus undique mare circumdatur; nam a septentrione pontum Euxinum habet, ab occasu Propontidem, a meridie Aegyptium mare. Habet provincias Bithyniam,