comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
niendo. tenendo easdem firmitates.
Circa kł̃ octobr. henricus dux nor¬
mannoꝵ sobita adu̾sa ualitudine deo
miserante qua ꝑicłose laborauerat:
accitus a rege francoꝵ cum ex̾citu ꝑre¬
xit in wilcassinũ. ⁊ pacificauit cũ rege
Goscelinũ crispinũ. Inde rediens: obse¬
dit torignerũ fere ꝑ .xu. dies: incipiens
ibi tria castella. Reddito castello. ⁊ paci¬
ficato Ricardo filio comitis qui illud
municipiũ tenuerat. audito ueridico
nuntio de morte stepħi regis angloꝵ
locutꝰ cum mat̾re sua imꝑatrice. con¬
uocatisꝙ fr̃ib sius saufrido.⁊ Gitło¬
⁊ ep̃is ⁊ optimatib normannie. uenit
barbefluuiũ. ⁊ ibi ꝑ unũ mensẽ expe¬
ctauit uentũ oportimũ ad tͣnsfretan-¬
mulatum ẽ in monaftio fassehan. qd̃
matildis uxor eius edificauerat uͥ ipsa
i filiꝰ eius primogenitꝰ eustachiꝰ sepul¬
tisunt. Int̾im pax sũma erat in an¬
glia. timore ⁊ amore henriei ducis

Expanded text:
niendo, tenendo easdem firmitates.niendo, tenendo easdem firmitates.Circa Kalendas Octobris Henricus dux Normannorum, sopita adversa valitudine, Deo miserante, qua periculose laboraverat, accitus a rege Francorum cum exercitu perrexit in Wilcasinum, et pacificavit cum rege Goscelinum Crispinum. Inde rediens, obsedit Torinneium fere per 15 dies, incipiens ibi tria castella. Reddito castello, et pacificato Ricardo filio comitis, qui illud municipium tenuerat, audito veridico nuntio de morte Stephani regis Anglorum, locutus cum matre sua imperatrice, convocatisque fratribus suis, Gaufrido et optimatibus Normannie, venit Barbefluvium, et ibi per unum mensem expectavit ventum oportunum ad transfretanmulatum est in monasterio Fassehan, quod Matildis uxor ejus edificaverat, ubi ipsa et filius ejus primogenitus Eustachius sepulti sunt. Interim pax summa erat in Anglia, timore et amore Henrici ducis,
Abbreviated transcription (Latin):
comes cestrie moritur. relinquens suc¬
cessorem suihonoris hugonẽ filiũ na¬
tum exfilia Rob̃ti comitis gloecestrie.
tituit in eandẽ sedem WUilłm donans
ei pallium. ⁊ ꝯsecians rome in p̃sentia
eiuis hugonem de puisãt ep̃m dunel¬
mi. nepotem stepħi regis anglorum.
Hunc Witłm exseniꝰ pp̃. decessor anas¬
tasii deposuerat. Cirea pascha: hen¬
ricus dux normannoꝵ tnͣsfretauit in
normanniam ⁊cepte reuocare pau¬
latim ⁊ prudent̾ in ius ꝓpͥum sua do¬
ꝯcesserat. In de ꝓfectus in aquitaniã
rebellionem quioꝵdam rep̾ssit. Tuills
archiep̃c eboracensis reu̾sus in angliã
dum diuina myft̾ia ꝯsũmat. hausto
in ip̃o calice ut aiunt ueneno: morit᷑.
cui succ̃. Rog̾. deponte ep̃i. archidia¬
conus cantuariensis. Mense aub̾o
reddidit ei duo castella. uernun. ⁊ no¬
uũ mercatũ. ⁊ dux dedit ei duo milia
marc̾. argenti ꝓ resarciendo dampno
qd̃ rex passus fuerat incapiendo. mu¬

Expanded text:
comes Cestrie moritur, relinquens succomes Cestrie moritur, relinquens successorem sui honoris Hugonem filium, natum ex filia Roberti comitis Gloecestrie. tituit in eandem sedem Willermum, donans ei pallium, et consecrans Rome in presentia ejus Hugonem de Puisat episcopum Dunelmi, nepotem Stephani regis Anglorum. Hunc Willermum Eugenius papa decessor Anastasii deposuerat. Circa pascha Henricus dux Normannorum transfretavit in Normanniam, et cepit revocare paulatim et prudenter in jus proprium sua doconcesserat. Inde profectus in Aquitaniam rebellionem quorundam repressit. Willermus archiepiscopus Eboracensis reversus in Angliam, dum divina misteria consummat, hausto in ipso calice, ut aiunt, veneno, moritur. Cui successit Rogerius de Ponte episcopi, archidiaconus Cantuariensis. Mense Maiodo. Rex reddidit ei duo castella, Vernum et Novum mercatum; et dux dedit ei duo milia marcarum argenti pro resarciendo dampno, quod rex passus fuerat in capiendo, mu
Abbreviated transcription (Latin):
puer witłmꝰ. quod nom̃ qiͣ ꝓpͥum est
comitib pictauoꝵ ⁊ ducib aquita¬
cus murdach archiep̃c eboracensis.
monachꝰ cisterciensis. S tephanus
rex ñgloꝵ ⁊ henricꝰ dux norm̃. cognatꝰ
ciente ꝯcordati sunt hoc mͦ. Rex pͥus
tum ⁊ reliquoꝵ oꝑtimatũ heredita¬
riũ ius quod dux henricus habebat
in regno anglie ⁊dux benigne ꝯces¬
sit ut rex tota sua uita si uellet reg¬
num ten̾et. Sic tam̃ ut in p̃sentia¬
rum ip̃e rex ⁊ ep̃i ⁊ cet̾i potentes sacͣ¬
mento firmarent qd̃ dux pꝰ mortem
regis si ip̃e eum suꝑuuiet pacifice &
absq contͣdictione regnũ haberet.
Iuratum ẽ etiam quod possessiones que
direpte erant ab inuasorib. ad anti¬
quos ⁊ legitimos possessores reuocaren.¬
tur. quoꝵ fuerant tempore henrici
optimi regis. De castellis ⁊̃ que post
mortẽ p̾dicti regis facta fuerant: ut
eu̾t̾entur. quoꝵ multitudo ad .ccc .lx.¬
.xu. sũmã excreuerat. Ranulfus

Expanded text:
puer Willermus, quod nomen quasi proprium est puer Willermus, quod nomen quasi proprium est comitibus Pictavorum et ducibus Aquitacus Murdac archiepiscopus Eboracensis, monachus Cisterciensis. Stephanus rex Anglorum et Henricus dux Normannie, cognatus cientetum et reliquorum obtimatum hereditarium jus, quod dux Henricus habebat in regnum Anglie. Et dux benigne concessit, ut rex tota sua vita, si vellet, regnum teneret; sic tamen, ut in presentiarum ipse rex et episcopi et ceteri potentes sacramento firmarent, quod dux post mortem regis, si ipse eum superviveret, pacifice et absque contradictione regnum haberet. Juratum est etiam, quod possessiones, que direpte erant ab invasoribus, ad antiquos et legitimos possessores revocarentur, quorum fuerant tempore Henrici optimi regis; de castellis etiam, que post mortem predicti regis facta fuerant, ut everterentur; quorum multitudo ad 375 summam excreverat. Ranulfus
Abbreviated transcription (Latin):
turre leuaretur. ⁊ eadem turris Go¬
ello filio Baldrici ad custodiendã ꝯmit¬
teretur. qui utriq regi scrł. ⁊ ricardo
beneficio casamenti obnoxius erat.
Mense septembͥ Rex francoꝵ cũ pau-¬
cis ueniens ⁊ qͣi latenter: obussit qͣn¬
dam partem burgi uernolii. Mor¬
tuo Wilłmo de paceio absq lib̾is: tra¬
ditum ẽ castrũ paceii Rob̃to filio Ro¬
berti comitis legecestrie. qr ꝑtinebat
ad honorem bͥtolii. unde ille erat legi¬
timus heres. ex parte matris sue
Discordia inter symonẽ comitẽ ebͦi¬
censem ⁊ filios ascelini soelli. scilicet
t̃ram eoꝵ depopłatus ẽ absq firmita¬
laurentii. moritur eustachiꝰ filiꝰ stepħ
regis angloꝵ. quia p̃datus fuerat ut
qͥdam dicunt t̾ram sci edmundi regis
⁊ mr̃. in ip̃a festiuitate sc̃i laurentii.¬
N eisdem octauis nascitur filiꝰ henri¬
co duci normannie ex uxore sua alienor
Comitissa pictauensi. Uocatus ẽ idem

Expanded text:
turre levaretur, et eadem turris Goturre levaretur, et eadem turris Goello filio Baldrici custodienda committeretur, qui utrique, regi scilicet et Ricardo, beneficio casamenti obnoxius erat. Mense Septembri rex Francorum cum paucis veniens, et quasi latenter, combuxit quandam partem burgi Vernolii. Mortuo Willermo de Paceio absque liberis, redditum est castrum Paceii Roberto filio Roberti comitis Legecestrie, quia pertinebat ad honorem Britolii, unde ille erat legitimus heres ex parte matris sue. Discordia inter Symonem comitem Ebroicensem et filios Ascelini Goelli, scilicet terram eorum depopulatus est, absque firmitaLaurentii, moritur Eustachius filius Stephani regis Anglorum, quia predatus fuerat, ut quidam dicunt, terram sancti Edmundi regis et martiris in ipsa festivitate sancti Laurentii. In eisdem octavis nascitur filius Henrico duci Normannie ex uxore sua Alienor comitissa Pictavensi. Vocatus est idem
Abbreviated transcription (Latin):
suam. ⁊ fugauit eos usq oxinefort
⁊ cepit ex eis .xx. milites p̃dam aut̃
innumerabilẽ quam uelitis ⁊lenis ar¬
mature uiri qui eum ꝓsecuti fuerãt
excircũiacente regione ꝯgregauerãt
iussit reddi quoꝵ fuerat dicens se ñ ad
hoc ut raꝑet. s ut a rapina potentũ
popłm pauꝑn libaret uenisse. D ux
norm̃. cepit castrũ munitissimũ ⁊ di¬
uitiis opulentũ. ⁊ cuiꝰdam comitatus
caput scił stanfort. Cuta finẽ iulii
mensi lodouicꝰ rex francoꝵ ꝯgregans
maximũ ex̃citum ex om̃i potestate
sua obsedit castrum ũ nonis fere ꝑ¬
.xu. dies. Cũq nich ꝓfic̾et nec crebris
assultib nec diũsis machinis. ⁊ co¬
mes morindoꝵ quos moderni flandos
nominant. in cuiꝰ multiplici militia
rex maxime ꝯfidebat uellet disced̾e.
ne p̃dictus rex inglorius discederet
si omĩo nicħ ꝓfeciss: egit secretis con¬
uentionib ⁊ ꝓmissis cum Ricardo
de ũone. ut saltem uexillũ eius in

Expanded text:
suam, et fugavit eos usqsuam, et fugavit eos usqilites; predam autem innumerabilem, quam velites et levis armature viri, qui eum prosecuti fuerant, ex circumjacente regione congregaverant, jussit eis reddi quorum fuerat, dicens, se non ad hoc ut raperet, sed ut a rapina potentum populum pauperum liberaret, venisse. Dux Normannie cepit castrum munitissimum et divitiis opulentum et cujusdam comitatus capud, scilicet Stanfort. Circa finem Julii mensis Ludovicus rex Francorum, congregans maximum exercitum ex omni potestate sua, obsedit castrum Vernonis fere per 15 dies. Cumque nichil proficeret nec crebris assultibus nec diversis machinis, et comes Morinorum, quos moderni Flandros nominant, in cujus multiplici militia rex maxime confidebat, vellet discedere: ne predictus rex inglorius recederet, si omnino nichil profecisset, egit secretis conventionibus et promissis cum Ricardo de Vernone, ut saltem vexillum ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ qui suꝑerant. Ham dux in qua¬
dam turre lignea.xx. milites iam ce¬
ꝑat. exceptis .lx. sagiitariis quos deca¬
pitari fecerat. Hac condictione cum
dux cognouisset licet sͥ magno hono¬
ri eẽt grauit̾ tulit. ⁊ in hac dumtaxat
parte de infidelitate suoꝵ qui eandẽ con¬
dictionem int̃positione sue fidei firma¬
uerat ꝯquestus. ne fidem illoꝵ irritata
fac̾et. p̃dictum pactum ꝯcessit. Solu¬
taẽ itaq obsidio que circa waligefort
ordiuata fuerat. rege stepħo crauem̃se
subũtente. Ham anno p̃t̾ito familia
ducis henrici que Waligefort incole¬
bat. ñ solum castrum brecewyelle qd̃
diu eos impugnauat. uerũ ⁊̃ castellũ
qd rex ⁊̃ stepħs contra ius ⁊ fas erexerat
ap̃ abbiam radingis pessũ dederat. Exiñ
dux henricꝰ cum. ccc. militib obuiauit
Wilłmo de querceio p̃sidi obxine forden¬
si ⁊ Ricardo de luceio. ⁊ Wifłmo mar¬
tello. ⁊ sociis eoꝵ uenientib in t̾ram

Expanded text:
suorum, qui supererant; nam dux in quasuorum, qui supererant; nam dux in quadam turre lignea 20 milites jam ceperat, exceptis 60 sagittariis, quos decapitari fecerat. Hanc conditionem cum dux cognovisset, licet sibi magno honori esset, graviter tulit, et in hac dumtaxat parte de infidelitate suorum, qui eandem condictionem interpositione sue fidei firmaverant, conquestus, ne fidem illorum irritam faceret, predictum pactum concessit. Soluta est itaque obsidio, que circa Walingefort ordinata fuerat, rege Stephano Cravemense subvertente. Nam anno preterito familia ducis Henrici, que Walingefort incolebat, non solum castrum Bretewelle, quod diu cos impugnaverat, verum etiam castellum, quod rex etiam Stephanus contra jus et fas erexerat apud abbatiam Radingis, pessumdederat. Exinde dux Henricus cum 300 militibus obviavit Willermo de Guerceio presidi Oxinefordensi, et Ricardo de Luceio, et Willermo Martello, et sociis eorum venientibus in terram
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ successerunt ei duo sui nepotes. qͦs
henricus filus eius qui anno suꝑio¬
re obierat. ex filia Witlmi comitis de
mitis mellenti genuerat. Orimoge¬
nitus hoꝵ scił melconiꝰ regnũ scotie
adeptus ẽ. fr̃ eius Will̃mꝰ comitatũ
obsedit castrũ crauem̾se qͦd rex stepħs
fecerat haud ꝓcula warengefort. qͣti¬
nus milites ducis qui in p̃dicto castro
erant. atransitu pontis tamisie ꝓhi¬
beret. Capto ꝓ maiori parte castello
crauem̾se cum rex stepħs illo appinqͣ¬
ret cum ñ minimo apparatu bellico.
ut suis scdm condictũ subueniret:
dux intrepidꝰ nec deserens obsidionẽ
acies e regione contͣ regem pugna¬
turus ordinauit. Uerum int̾curren¬
tib religiosis ꝑsonis. ⁊ secreto eũ sũ¬
matib qui in exercitu ducis erant
tͣctantib: ad hunc finẽ res deducta
ẽ. ut datis quinq dierum induciis
rex steph̃s ꝓpͥum oastellũ qd̵ obsidebat᷑
eũteret. eductu tantũ. lxxx. militũ

Expanded text:
et successerunt ei duo sui nepotes, quos et successerunt ei duo sui nepotes, quos Henricus filius ejus, qui anno superiore obierat, ex filia Willermi comitis de fridi comitis Mellenti, genuerat. Primogenitus horum, scilicet Melcomus, regnum Scotie adeptus est; frater ejus Willermus comitatum obsedit castrum Cravemense, quod rex Stephanus fecerat haud procul a Warengefort, quatinus milites ducis, qui in predicto castro erant, a transitu pontis Tamisie prohiberet. Capto pro majori parte castello Cravemense, cum rex Stephanus illo appropinquaret cum non nimio apparatu bellico, ut suis secundum condictum subveniret, dux intrepidus, nec deserens obsidionem, acies e regione contra regem pugnaturus ordinavit. Verum intercurrentibus religiosis personis, et secreto cum summatibus, qui in exercitu ducis erant, tractantibus, ad hunc finem res deducta est, ut datis quinque dierum induciis, rex Stephanus proprium castellum quod obsidebatur everteret, eductis tantum 80 militum
Abbreviated transcription (Latin):
cardi ⁊ sepultus ẽ apud claram. in cel¬
la quam Gislebtus auꝰ erus dederat
monachis becci. Succ̃ aũ ei Rog̾nis
fr̃ suus. P ost oct̾ pasche ludouicus
rex franoorũ cum magno exercitu
sũmo mane ueniens de medanta ad
uernonem. burgũ extra muros posi¬
tum ꝯbussit. ⁊ uillam oꝑtimã ⁊ ui-¬
nearum fertilem qͣm longã uillam
nomiit Irritau̾at enim iram eiꝰ
Ricardus filius Will̃mi de u̾none. ñ
ueritus dep̾dari m̃catores inconduc̾tu
ipsuis. Gondreda comitissa Warui¬
censis eieer ciustedes iegil step hi demi¬
ritione castelli wyaruic. ⁊ tradidit ean¬
dem munitionem henrico ducinorm̃.
Mortuo Rogo comite Waruicensi:
succ̾ ei henricus filiꝰ suus. natus ex
Gondreda sorore ut̾ina .G. comitis mel¬
lenti. Mortuo ⁊̃ symone comite hun¬
tendome: succ̃ ei sẏmon filus eius
quem genuerat ex filia Rob̃ti comitis
legecestrie. Decessit etiam dauid
rex scotie uir ad modum religiosus.

Expanded text:
cardi, et sepultus est apud Claram in celcardi, et sepultus est apud Claram in cella, quam Gislebertus avus ejus dederat monachis Becci. Successit autem ei Rogerius frater suus. Post octavam pasche Ludovicus rex Francorum cum magno exercitu summo mane veniens de Medanta ad Vernonem, burgum extra muros positum combuxit, et villam optimam et vinearum fertilem; quam Longam villam nominant. Irritaverat enim iram ejus Ricardus filius Willermi de Vernone, non veritus depredari mercatores in conductu ipsius. Gondrada comitissa Warvicensis ejecit custodes regis Stephani de munitione civitatis Warvic, et tradidit eandem munitionem Henrico duci Normannorum. Mortuo Rogerio comite Warvicensi, successit ei Henricus filius suus, natus ex Gondreda sorore uterina Gaufridi comitis Mellenti. Mortuo etiam Symone comite Huntedonie, successit ei Simon filius ejus, quem genuerat ex filia Roberti comitis Legecestrie. Decessit etiam David rex Scotie, vir admodum religiosus,
Abbreviated transcription (Latin):
lictam roeͦnis comitis moritonie.⁊
ciu idem rex dederat castrũ dorcasiñ:
partem bugi tegilauensis. ⁊ qͥnda
uicum castri yernolii. uoracib flam¬
mis tradidit. Castrum ⁊̃ nannetis¬
curtis apparatu bellico cingens: ni¬
chil ei nocuit. Paucis exinde dieb
euolutis. datis induciis inter regem &
ducem: dux p̃pauit se ad transfretandũ.
S añquam tͣnsiret: rex fecit redd̾e tre¬
guas. Hicħominus tam̃ dux ꝓpositum
transfretandi deserens. auram ad tran-¬
seundum aptam iuxta noualia oꝑieba¬
tur. In quo pot̾ animadũti pbitas &
mannoꝵ inf̾ra oct᷑ epipħie transiit
in angliam cum. xxx.ui. nauib.
Facta eclypsis solis ẽ. uii. l. februarii
circa ostauam horam. luna . xxuii. ux
normannoꝵ obsidens castrũ munitis¬
simũ mãmesbiri. ⁊ homines regis
steph̃i in eo. ad deditionem coegit li¬
cet idem rex cum płib milib armatoꝵ
inꝓximo eẽt. Obiit Gisleb̾tus filiꝰ Ri¬

Expanded text:
lictam Rotronis comitis Moritonie, et lictam Rotronis comitis Moritonie, et cui idem rex dederat castrum Dorcasinum, partem Burgi Tegulariensis, et quendam vicum castri Vernolii, voracibus flammis tradidit. Castrum etiam Nannetiscurtis apparatu bellico cingens, nichil ei nocuit. Paucis exinde diebus evolutis, datis induciis inter regem et ducem, dux preparavit se ad transfretandum; sed antequam transiret, rex fecit reddere treguas. Nichilominus tamen dux propositum transfretandi deserens, auram ad transeundum aptam juxta navalia operiebatur; in quo potest animadverti probitas et mannorum infra octavam epiphanie transiit in Angliam cum 36 navibus. Facta est eclipsis solis 7 Kalend. Februarii circa 8 horam, luna 27. Dux Normannorum obsidens castrum munitissimum Mammesberii, et homines regis Stephani in eo, ad deditionem coegit; licet idem rex cum pluribus milibus armatorum in proximo esset. Obiit Gislebertus filius Ri
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram eius intrare. s ip̃o die medantũ
rediit. Dux uͦ uocatus ã Gisleb̃to de te¬
gulariis combussit brueroles castrũ
hugonis de nouo castello. ⁊ alterã
quandam munitionẽ malculfi uillã
cognominatã. sitam indorcasino pa-¬
go. Exinde rediens in normanniã
⁊ affligens richeriũ de aquila. qͥ hosti¬
bus eius subsidiũ ferebat: coegit
eum de pacetenenda obsides dare.⁊
munitionẽ bomolini uͥ raptores ⁊ ex¬
ꝯmunicatos receptabat igni tradidit.
Crca uͦ finem aus̃i collocatis militib
ad custodiam normanne: ip̃e mande¬
gluensẽ comitatũ ꝑgens obsedit mu¬
nitionem montis sorelli. ubi ugi ob¬
sidione c̃oartans inclusos: Wilłm
dñm ipsius castri qui partes fr̃is sui
uurabat cum aliis plurib militib
cepit. Hoc itaq infortunio ⁊ aliis
plurib Gaufridus fr̃ eius afflictus
eactus ẽ cum illo reconciliari. Int̾ea
rex francoꝵ deabsentia ducis nactus
oportunitatem. instigante eum ma-

Expanded text:
terram ejus intrare; sed ipso die Medantum terram ejus intrare; sed ipso die Medantum rediit. Dux vero vocatus a Gisleberto de Tegulariis, combuxit Brueroles castrum Hugonis de Novo castello, et alteram quandam munitionem, Malculfivillam cognominatam, sitam in Dorcasino pago. Exinde rediens in Normanniam, et affligens Richerium de Aquila, qui hostibus ejus subsidium ferebat, coegit eum de pace tenenda obsides dare, et munitionem Bomolini, ubi raptores et excommunicatos receptabat, igni tradidit. Circa vero finem Augusti collocatis militibus ad custodiam Normannie, ipse in Andegavensem comitatum pergens, obsedit munitionem Montis Sorelli, ubi jugi obsidione coartans inclusos, Willermum dominum ipsius castri, qui partes fratris suis juvabat, cum aliis pluribus militibus cepit. Hoc itaque infortunio et aliis pluribus Gaufridus frater ejus coactus est cum illo reconciliari. Interea rex Francorum de absentia ducis nactus oportunitatem, instigante eum maxi
Abbreviated transcription (Latin):
munitionẽ ⁊̃ hugonis de Gornaco quã
feritatẽ nominant. assultu capiens
igni tradidit excepta turre que in
alto monte sita ẽ. Denegabat enim
soem hugo p̃dicto duci debitũ famu¬
latum. ⁊ inimicos eius intra castrũ
sornaci fouebat. Mediante aut̃
m̃se auõo: ludouicus rex ex̃citũ suũ
fecit tͣnsire seqͣnam ap̃ mellentũ. qd̃
duxaudiens ⁊ ip̃e suascopias per
pontẽ uernonis traducens concito
gradui cum aliquantis expeditis mi-¬
litib adũnolium. ad quod regem
festinare ab exploratorib audierat:
tendebat. Cum subito wilłmus de
paceio mandauit ei quatinus paceiũ
tediret. ad qd̃ rex cum ex̃citu maxi¬
moxino ueniebat Nle myiger ind¬
cius more in subueniendo suis: retro¬
acto capite equi tanta festinatione
cum sociis remeauit: ut anteqͣm pa-¬
ceium ꝑuenirent. płuni equoꝵ suoꝵ
aut mortui. autt pene mortui inuia
reman̾ent. Audito ducis aduentu
rex maturiore usus consilio: noluit

Expanded text:
munitionem etiam Hugonis de Gornaco, quam munitionem etiam Hugonis de Gornaco, quam Feritatem nominant, assultu capiens igni tradidit, excepta turre, que in alto monte sita est. Denegabat enim idem Hugo predicto duci debitum famulatum, et inimicos ejus extra castrum Gornaci fovebat. Mediante autem mense Augusti, Ludovicus rex exercitum suum fecit transire Sequanam apud Mellentum; quod dux audiens, et ipse copias suas per pontem Vernonis traducens, concito gradu cum aliquantis expeditis militibus ad Vernolium, ad quod regem festinare ab exploratoribus aulierat, tendebat. Cum subito Willermus de Paceio mandavit ei, quatinus Paceium rediret, ad quod rex cum exercitu maximo veniebat. Ille impiger et nescius more in subveniendo suis, retroacto capite equi tanta festinatione cum sociis remeavit, ut antequam Paceium pervenirent, plurimi equorum suorum aut mortui aut pene mortui in via remanerent. Audito ducis adventu rex maturiore consilio usus, noluit
Abbreviated transcription (Latin):
peditũ: castra metatꝰ ẽ uixta fluui¬
um andelle. ubi residens aliqͣndu
afflixit illam partẽ Wilcassini. que
est inter andellã ⁊ ittam flumina.
que ad ducatum normannie ꝓtinet.
Seal baufidul comes andegauo
post mortem henrici regis angloꝵ con¬
cessit eam ad tempꝰ ludouico regi fran¬
coꝵ. sicut ⁊ multa alia de dñicis t̾ris
ducatus normannie ꝯcesserat quib¬
dam magnatib eiusdem ꝓuintie.
ut eos faceret hoc mͦ ꝓmptiores adfe-¬
rendum s auxilium in subiciendo
sue ditioni p̾dictum comitatũ. Eoti¬
die itaq dux henricus in eam papu¬
latores mittebat ad querendum uictua.¬
lia hominib ⁊ iumentis sui ex̃citus
Destruxte ⁊̃ ibi ⁊ igni tradidit castellũ
bascheriuille. ⁊ duo alia castella chi-¬
treiũ ⁊ stripĩneium ꝯbuxit. Hoc idem
significante fumo francis. qui ex al¬
tera parte ite fluminis castra posue¬
rant. nec aliqd̃ suis auxiliũ ferentib:

Expanded text:
peditum, castrametatus est juxta fluvipeditum, castrametatus est juxta fluvium Andelle; ubi residens aliquandiu afflixit illam partem Wilcasini, que est inter Andellam et Ittam flumina, que ad ducatum Normanie pertinet. Sed Gaufridus comes Andegavorum post mortem Henrici regis Anglorum concessit eam ad tempus Ludovico regi Francorum, sicut et multa alia de dominicis terris ducatus Normannie concesserat quibusdam magnatibus ejusdem provincie, ut eos faceret hoc modo promptiores ad ferendum sibi auxilium in subjiciendo sue ditioni predictum comitatum. Cotidie itaque dux Henricus in eam populatores mittebat ad querendum victualia hominibus et jumentis sui exercitus; destruxit etiam ibi et igni tradidit castellum Bascheriville, et duo alia castella Chitreium et Stripinneium combussit. Hoc idem significante fumo Francis, qui ex altera parte Itte fluminis castra posuerant, nec aliquid suis auxilium ferentibus,
Abbreviated transcription (Latin):
mortua ẽ matidis uxor stepħi regis
angloꝵ. I oħ̃s mouachꝰ sagiensis
sit scd̾s ep̃s insule man. que ẽ int̾
angliam ⁊ hib̃niam. ꝓpinquior
ibi fuerat ep̃c Wimundꝰ monachus
sauiniensis. s ꝓpter crudelitatem
suam expulsus fuit ⁊ pͥuatus ocłis.
Mortuus ẽ Wilłmus ep̃c dunelini.
Wilłmꝰ de romara. suꝑstite adhue
Willmo patre suo relinquens duos fi¬
lios natos ex sorore Wilłmi comitis
transtulerat hẏstoriam de regib bri¬
tonum de britannico in latinũ fit
ep̾c scĩ asaph in norgualis. Sunt
ep̃alib sedib. hoc in aliis ꝓuintiis
aut nusqͣm aut raro inuenies. S
id̾o in anglia hoc reppitur. quia pmi
p̾dicatores angloꝵ scilicet. auõtinꝰ.
mellitꝰ. iustus. laurentiꝰ monachi
ci regłares. Tradita ut p̃dictũ ẽ
munitione noui mercati ludouico
regi francoꝵ: idem rex ex̃citum su¬
um usq caluũ montem reuocauit.
Ac henricus dux norm̃. collecta ñ
minuta manu electoꝵ militũ &

Expanded text:
mortua est Matildis uxor Stephani regis Anglorum. Johannes monachus Sagiensis fit secundus episcopus insule Man, que est inter Angliam et Hiberniam, propinquior ibi fuerat episcopus Wimundus monachus Saviniensis; sed propter crudelitatem suam expulsus fuit et privatus oculis. Mortuus est Willermus episcopus Dunelmi. Willermus de Romara, superstite adhuc Willermo patre suo, relinquens duos filios natos ex sorore Willermi comitis transtulerat historiam de regibus Britonum de Britannico in Latinum, fit episcopus Sancti Asaph in Norgualis. Sunt episcopalibus sedibus--hoc in aliis provinciis aut nusquam aut raro invenies; sed ideo in Anglia reperitur, quia primi predicatores Anglorum, scilicet Augustinus, Mellitus, Justus, Laurentius, monachi ci regulares. munitione Novimercati Ludovico regi Francorum, idem rex exercitum suum usque Calvummontem revocavit. At Henricus dux Normannie, collecta non minima manu electorum militum et
Abbreviated transcription (Latin):
in manu sua. Cura festũ scĩ mi¬
chaelis henr̃ rex angloꝵ habito con¬
cilio aỹ Winceft̾: de ꝯquirendo reg¬
no hyb̃nie ⁊ Witłmo fri suo dando:
cum optimatib suis tͣctauit. Qd̃q
matͥ eius imꝑatrici ñ placuit: inter¬
missa ẽ adtempꝰ illa expeditio. Hen-
ro suo ꝑ abb̃em clurigniac̃ absq licen¬
tia regis ⁊ qͣiͣ latent̃ recessit abanglia.
Ilico rex henr omĩa castella eius
turꝰ ap̃dourã mare intͣuit. ⁊ appulit
ap̃ wisant. In purificatione scẽ marie
fuit rothomag̾.⁊ in sequenti ebdoma-¬
da locutus ẽ cum rege francoꝵ ludo¬
uico. inconfinio norm̃ ⁊ francie. Inde
rediens rothom̃. uenert̃ ad eũ t̃ricus

Expanded text:
i sunt. Circa festum sancti Michaelis Henricus rex Anglorum, habito concilio apud Wincestre, de conquirendo regno Hibernie et Guillermo fratri suo dando, cum obtimatibus suis tractavit. Quod quia matri ejus imperatrici non placuit, intermissa est ad tempus illa expeditio. Henriro suo per abbatem Cluigniacum absque licentia regis et quasi latenter recessit ab Anglia. Ideo rex Henricus omnia castella ejus turus apud Dovram mare intravit, et appulit apud Wisant. In purificatione sancte Marie fuit Rothomagi; et in sequenti ebdomada locutus est cum rege Francorum Ludovico in confinio Normannie et Francie. Inde rediens Rothomagum, venerunt ad eum Ter
Abbreviated transcription (Latin):
nem ioħs fulius Willi taleuat. Uñ rex
ludouicus iratꝰ ⁊ Rob̃tus fr̃ eius: ꝯgre¬
gato ingenti ex̃citu uenerc̃ usq sagiũ
ciuitatem Mtłm taleũ. ⁊ eam cõbus¬
serunt. Iterum rex ludouicꝰ ꝯgregans
ex̾citum deom̃i potestate sua m̃se auõ
fecit illũ deduci suꝑ ripã sequane inter
fensuri consedunt. Int̾im credo dis¬
positione diuina que uidebat negoti¬
um illd̾ ñ posse finiri sine multa effu¬
sione humani sanguinis. si uterq ex̃¬
crtus hinc inde oueniret: Rex ludoui¬
cus in ciuitate parisius acuta febie int̃¬
ceptus lecto ꝓsternitur. Hac de causa
sapientib uiris ac religiosis int̾cur¬
rentib: ex utraq parte dantur &
accipuntur indutie donec rex ꝯua
nitas pacis refulsit. reddito Geraldo
berlai ꝑ quo in maxima parte discor¬
dia erat. ⁊ rege assumente hominiũ
henrici ducis de ducatu normannie.
dux henricus cussiss ꝯgregari om̃s
optimates normannie ap̃ luxouias

Expanded text:
nem Johannes filius Willermi Talevaz. Unde rex nem Johannes filius Willermi Talevaz. Unde rex Ludovicus iratus, et Robertus frater ejus, congregato ingenti exercitu, venerunt usque Sagium civitatem Willermi Talevaz, et eam combuxerunt. Iterum rex Ludovicus congregans exercitum de omni potestate sua, mense Augusti fecit illum deduci super ripam Sequane, inter fensuri consederunt. Interim, credo dispositione divina, que videbat, negotium illud non posse finiri sine multa effusione humani sanguinis, si uterque exercitus hinc inde conveniret, rex Ludovicus in civitate Parisius acuta febre interceptus, lecto prosternitur . Hac de causa sapientibus viris ac religiosis intercurrentibus, ex utraque parte dantur et accipiuntur inducie, donec rex convalnitas pacis refulsit; reddito Geraldo Berlai, pro quo in maxima parte discordia erat, et rege assumente hominium Henrici ducis de ducatu Normannie. dux Henricus jussisset congregari omnes obtimates Normannie apud Luxovias
Abbreviated transcription (Latin):
no p̃tẽrito henricus filiꝰ ducis de an¬
glia redierat. ⁊ pater suus reddiderat
ei hereditatem suã ex parte matris
seilicet ducatũ norm̃. F acta itaq dis¬
cordia inter regem ⁊ comitẽ: uenit rex
cum magna mititia ⁊ eustachiꝰ filius
regis stepħi cum eo in normanniam
ante caftellũ archas. Affuit ibidem
henricus econtra dux normannoꝵ cũ
admirabili ex̃citu norm̃. andeg̃. bͥto
num. s pͥncipes ex̃citus eiꝰ qui matu¬
riores eo erant ⁊ consilio ⁊ etate: ñꝑ
miserunt ut cum rege dño suo ꝯgre¬
deretur. nisi ampliꝰ illũ in aliquo ꝙͣ
antea fecerat oppͥmet. E odẽ anno
paulo ante idem dux obsederat castei
fecto negotio discesserat. combustis
tam̃ domib infra muros. usq ad tur¬
rem ⁊ paruũ castellũ circa eam.
Gaufridus comes andeg̾. cepit castel¬
lum de nube suꝑ Rob̃tũ comitẽ ꝑticẽ¬
sem. qd̾ anno p̃terito ꝑdid̾at ꝑ traditio¬

Expanded text:
no preterito Henricus filius ducis de Anno preterito Henricus filius ducis de Anglia redierat, et pater suus reddiderat ei hereditatem suam ex parte matris, scilicet ducatum Normanie. Facta itaque discordia inter regem et comitem, venit rex cum magna milicia, et Eustachius filius regis Stephani cum eo in Normanniam ante castellum Archas. Affuit ibidem Henricus econtra dux Normannorum, cum admirabili exercitu Normannonum; sed principes exercitus ejus, qui maturiores eo erant et consilio et etate, non permiserunt, ut cum rege domino suo congrederetur, nisi amplius illum in aliquo quam antea fecerat, opprimeret. Eodem anno, paulo ante, idem dux obsederat castellfecto negotio discesserat; combustis tamen domibus infra muros usque ad turrem et parvum castellum circa eam. Gaufridus comes Andegavensis cepit castellum de Nube super Robertum comitem Perticensem, quod anno preterito perdiderat per traditio
Abbreviated transcription (Latin):
nelmensis. Cuca aduentum dñi dux
Gaufridus obsedit incomitatu luxo¬
uiensi castellum rob̃ti bertrã fag̃.
⁊ destruxit. Dux caufridus castellũ
monasteriolũ in pago pictauensi obse¬
dit. ⁊ fecit ibi tria castella lapidea ⁊ du¬
rauit illa obsidio ꝑtres annos. usq qͦ
berlai dñs castelli reddidit se comiti.
Tunc ⁊̃ comes turrẽ ⁊ castellũ funditꝰ.¬
rex scotoꝵ accinxit armis militarib
henricum pͥmogenitũ filiũ ducis Gau¬
fridi ⁊ neꝑtis sue matildis imꝑatricis.
qui anno p̃t̾ito de normannia in an¬
gliam tͣnsfretau̾at. Tebaldus comes¬
blesensis. Gaufridũ filiũ ducis caufri
armis militarib decorauit. Euerso
castro monasteriolo aduce Gaufrido.
obsesso trib casteilis lapideis ꝑ tres an¬
nos quod inauditum ẽ post uiliũ ce¬
sarem. capto ⁊̃ bellai dño castelli con¬
tra uoluntatem ⁊ ꝓhibitionẽ regis
ludouici: facti sunt inimici adinui¬
cem rex ⁊ dux norm̃. Gauf᷑. Iam an¬

Expanded text:
nus 13. Circa adventum Domini dux Gaufridus obsedit in comitatu Luxoviensi castellum Roberti Bertranni Fag. et destruxit. MiraMonasteriolum in pago Pictavensi obsedit, et fecit ibi tria castella lapidea; et duravit illa obsidio per tres annos, usquequo Berlai dominus castelli reddidit se comiti. Tunc etiam comes turrem et castellum funditrex Scotorum accinxit armis militaribus Henricum primogenitum filium ducis Gaufridi et neptis sue Matildis imperatricis, qui anno preterito de Normannia in Angliam transfretaverat. Blesensis Gaufridum filium ducis Gaufridi armis militaribus decoravit. Everso castro Monasteriolo a duce Gaufrido, obsesso tribus castellis lapideis per tres annos, quod inauditum est post Julium Cesarem, capto etiam Bellai domino castelli, contra voluntatem et prohibitionem etiam regis Ludovici, facti sunt inimici adinvicem rex et dux Normannie Gaufridus. Jam an
Abbreviated transcription (Latin):
crꝑunt. Tunc demũ regi fortuna ce-¬
pit in meliꝰ ꝑmutari. ⁊ insullime ꝓte¬
lari. Codemanno ep̃s lincoliensis
alexandit̾m Romã ꝑgens muntficen¬
uo. uiro sũma dignitate ꝯdigno. euiꝰ
mens semꝑ benigna. cui discretio sẽꝑ
equa. cuiꝰ facies semꝑ ñ solum hylar̃s.

Expanded text:
ceperunt. Tunc demum regi fortuna coeceperunt. Tunc demum regi fortuna coepit in melius permutari, et in sublime protelari. Eodem anno episcopus Lincolniensis Alexander iterum Romam pergens munificenvo viro summa dignitate condigno, cujus mens semper benigna; cujus discretio semper aequa; cujus facies sem
Abbreviated transcription (Latin):
tib sorte data rei causã requirentib
sois cecidit suꝑ Reimerũ. Qd̾ cũ ille
nimirũ totis ꝯtradic̾et nisib. scd̾o
Dositus gͥ inscapha ẽ ⁊ uxor eiꝰ ⁊ pec
cunia scelestissime adquisita. ⁊ sta¬
tim nauis cursu uelocissimo ut pͥus
fecerat pelagꝰ sulcat. Scaphauͦ cum
nequissimis subita uoragine circum¬
ducta inet̾num absorta ẽ. Eodẽ anno
celestino papa defuncto. luciꝰ substi¬
Stuitur.
stepħs anno prius in agendis
cirea discursus hugonis bigõt oceu
patus fuit. S in estate Rob̾tus ꝯsul
⁊om̃is inimicoꝵ regaliũ cetus castel¬
lum oftruxerant ap̃ ferendunum.
Rex ñ segnis uirib coactis aduolat.¬
⁊ londoniensiũ t̾ribilem ⁊ numero¬
sũ adduxit ex̾citum. Assilientes gͥ to¬
tis dieb castrũ. dũ rob̾tꝰꝯsul ⁊ factores
sui copias maiores ñ ꝓcul ab ex̾citu¬
regis expectarent. głosissima pbita¬
te ñ sine magna sanguinis effusiõe

Expanded text:
tibus, sorte data rei causam inquirentibus, tibus, sorte data rei causam inquirentibus, sors cecidit super Reimerum; quod cum ille nimirum totis contradiceret nisibus, secundo Positus igitur in scapha est, et uxor ejus, et pecunia scelestissime acquisita; et statim navis cursu velocissimo, ut prius fecerat, pelagus sulcat, scapha vero cum nequissimis subita voragine circumducta in aeternum absorpta est. Eodem anno Coelestino papa defuncto, Lucius substituitur. Stephanus prius in agendis circa discursus Hugonis Bygot occupatus fuit; sed in estate Robertus consul et omnis inimicorum regalium cetus castellum construxerant apud Ferendunum: sed rex non segniter viribus coactis advolat, et Londoniensium terribilem et numerosum adduxit exercitum. Assilientes igitur totis diebus castrum, dum Robertus consul et fautores sui copias majores non procul ab exregis exspectarent, laboriosissima probitate, non sine magna sanguinis effusione
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Et ipse uulnꝰ ridens. post dies tam̃
ex ip̃o uuln̾e exꝯmunicatꝰ occubuit. Ecce
dei laudabił om̃ib scĩs p̃dicanda eiꝰdem
sceleris eadem uindicta. Dum aũ eccl̃ia
illa ꝓ castello tenetur ebulliuit san¬
gus aparietib eccłie ⁊ claustri adia¬
centis. indignationẽ diuinã mantfes¬
tans. sceleratoꝵ ext̾minationẽ denũ¬
tians. Qd̾ multi qͥdem ⁊ ip̃e ocłis meis
inspexi. Quia gͥ imꝓbi dicebãt dm̃
dormire. excitatus est d̃s.⁊ in ħ signo
& insignificato. Eodem qͥppe anno &
ernultus filiꝰ ꝯsulis qu pꝰ mortẽ pat̾s
ecoliam in castella retinebat captus
ẽ ⁊ ꝑhoc exulatus. ⁊ pͥnceps militum
suoꝵ in hospitio suo ab equo corruens.
effuso cerebro exspirauit. Onceꝑs aũ
peditum eiꝰ Reimerꝰ nomĩe ciĩ offi¬
cium fu̾at ecclias frang̾e uł incendẽ.
dumi mare cum uxore sua tͣnsiret ut
multi ꝑhibuer̾e: nauis immobilis
facta ẽ. Qd̾ monstrũ nautis stupen-¬

Expanded text:
est. Et ipse vulnus ridens post dies tamen est. Et ipse vulnus ridens post dies tamen ex ipso vulnere excommunicatus occubuit. Ecce Dei laudabilis omnibus saeculis praedicanda ejusdem sceleris eadem vindicta. Dum autem Ecclesia illa pro castello teneretur, ebullivit sanguis e parietibus Ecclesiae, et claustri adjacentis indignationem divinam manifestans, sceleratorum exterminationem denuntians. Quod multi quidem, et ego ipse oculis meis inspexi. Quia igitur improbi dicebant Deum dormire, excitatus est Deus, et in hoc signo, et in significato. Eodem quippe anno et Ernulfus filius consulis, qui post mortem patris Ecclesiam incastellatam retinebat, captus est, et per hoc exsulatus; et princeps militum suorum in hospitio suo ab equo corruens effuso cerebro exspiravit: princeps autem peditum suorum Reimerus nomine, cujus officium fuerat ecclesias frangere, vel incendere, dum mare cum uxore sua transiret ut multi perhibuerunt navis immobilis facta est. Quod monstrum nautis stupen
Abbreviated transcription (Latin):
gatione acturi mortuo iam innocen¬
tio pp̃. Eui succ̃ celestinus.
ono anno rex stepłis lincoliam
obsedit. ubi cum munitionẽ tͣ castel¬
lum quod ui obtinebat ꝯsulcestrensis
ꝯstrueret. oꝑares sui abhostib p̾focati
sunt. fere octingenti. Re gͥ imꝑfecta
rex confusus abscessit. Anno aut̃ ipso
ꝯsul Gaufridꝰ de magna uilla regem ua¬
lidissime uexauit. ⁊ in om̃ib ualde gło¬
sus effulsit. Mense aũ augusti miracłm
iusticia sua dignũ dei splendor exhibu¬
it. Duos nãq qui monachis auulsiꝰ eccłaᷤ
deiꝯũterant in castella. similit̾ peccan¬
tes simili pena multaiit. Rob̃tꝰ nãq
marmiũ uir bellicosus hoc in eccłia de
conuentre ꝑũsus exegerat. Porro Gau
lus idem patrauerat. Insurgens gͥ
Rob̾tus marmiũ in hostes int̾ ingen¬
tes suoꝵ cuneos coram ip̃o monastio so¬
lus int̾fectus ẽ. ⁊ exꝯmunicatꝰ morte
dite uilissimo solus sagitta ꝑcussus

Expanded text:
gatione acturi: mortuo jam Innocengatione acturi: mortuo jam Innocentio papa, cui successit Coelestinus. Nono rex Stephanus anno Lincolniam obsedit, ubi cum munitionem contra castellum, quod vi obtinebat consul Cestrensis construeret, operatores sui ab hostibus praefocati sunt, fere octoginta. Re igitur imperfecta rex confusus abscessit. Anno autem ipso consul Gaufridus de magna villa regem validissime vexavit, et in omnibus valde gloriosus effulsit. Mense autem Augusti miraculum justitia sua dignum Dei splendor exhibuit. Duos namque, qui monachis avulsis ecclesias Dei converterant in castella similiter peccantes simili poena mulctavit. Robertus namque Marmiun vir bellicosus hoc in Ecclesia de Coventre perversus exegerat. Porro Gauflus idem patraverat. Insurgens igitur Robertus Marmium in hostes inter ingentes suorum cuncos coram ipso monasterio solus interfectus est, et excommunicatus morte lissimo pedite solus sagitta percussus
Abbreviated transcription (Latin):
tus ꝯciliũ ap̃ lond̾. clicis ꝓ tempore neces¬
sariũ. In quo sanccitum ẽ ne aliquis qui
cłico uiolent̾ manꝰ iniecerit ab alio poᷤ¬
sit absolui quã ab ip̃o papa ⁊ inp̃sen¬
tia ipsius. Uñ cłicis aliqͣntulũ sereni¬
odem anno cepit rex Gaufridũ de
magna uilla incuria sua apud sc̃m̃
albanum. Magis scdm retͥbutionem
nequitie ꝯsulis quã scđ̾m ius gentiũ.
magis ex necessitate quã exhonestate.
Nisi enim hoc egisset ꝑfidia consuł
illiꝰ regno pͥuatus fuiss. Igit᷑ ut rex
lib̾aret eum. reddidit ei turrĩ londo¬
nie.⁊castellũ de waledenne.⁊illud de
plaisseiz.Dossessionib gͥ carens ꝯsul
p̃dictus inirasit ab̃b̃iam romeiensẽ.
& monachis expulsis. raptores immi¬
sit.⁊ eccłiam dei fecit speluncã latro¬
num. Erat aũ sũme ꝓbitatis. s sũme
indm̃ obstinationis. magne in dm̃
negligentie. SIpso anno ante nacłe
Wintoniensis ep̃s ⁊ postea cantuari¬
ensis archiep̃s. Romã petiert̃ de le¬

Expanded text:
oniam clericis pro tempore necessarium; in quo sancitum est, ne aliquis qui clerico violentas manus ingesserit, ab alio possit absolvi, quam ab ipso papa, et in praesentia ipsius, unde clericis aliquantulum sereniEodem anno cepit rex Gaufridum de magna villa in curia sua apud Sanctum Albanum, magis secundum retributionem nequitiae consulis, quam secundum jus gentium, magis ex necessitate, quam ex honestate. Nisi enim hoc egisset perfidia consulis illius regno privatus fuisset. Igitur, ut rex eum liberaret, reddidit ei turrim Londoniae et castellum de Waledene, et illud de Plaisseiz. Possessionibus igitur carens consul praedictus invasit abbatiam Ramesiensem, et monachis expulsis raptores immisit, et Ecclesiam Dei speluncam fecit latronum. Erat autem summae probitatis, sed summae in Deum obstinationis; manegligentiae. Ipso anno ante Natale Wintoniensis episcopus et postea Cantuariensis archiepiscopus Romam petierunt de le
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ aliud ẽẽ diffugiũ. Ciues asi lincoli¬
enses quistant urbi sue ꝓxun in impe¬
tus gͣuedine animis liquescentib ad do¬
mos suas tͣnsfug̾e uictoriosi uidebitis.
Uerũptamen ꝯtra quos bellũ geratis:
attendite. Alanꝰ bͥtonũ dux ꝯtra uos im
parem nesciꝰ. cui nũqͣm noscendi defuit
affectus. cui se ñ ẽẽ crudelitate comꝑa¬
bilem solum ⁊ supp̃mũ uidet᷑ obꝓbͥum.
mellenti doli callidꝰ. fallendi artifex.
cui innata ẽ in corde nequicia. in ore
fallacia. inoꝑe pigͥtia. corde glosus. ore
magnificus. oꝑe pusillanimis. ad ogre¬

Expanded text:
potest esse aliud diffugium. Cives autem Lincolipotest esse aliud diffugium. Cives autem Lincolienses, qui stant urbi suae proximi in impetus gravedine animis liquescentibus ad domos suas transfugere victoriosi videbitis. Verumtamen contra quos bellum geratis attendite. Alanus Britonum dux contra nos imo paris nescius, cui nunquam nocendi defuit affectus, cui se non esse crudelitate incomparabilem, solum et supremum videtur opprobrium. Mellensis, doli callidus, fallendi artifex, cui innata est in corde nequitia, in ore fallacia, in opere pigritia, gloriosus corde, magnanimus ore, pusillanimus opere
Abbreviated transcription (Latin):
⁊onũa ꝯturbans multis milib causa
necis extitit. ⁊ exemplo sui nicħ uiris
habentib t̾ras distribuit. uire possiden¬
tib distripuit. Abipsis eͥgo nequit dehe¬
redatis sũmo iudice deo cooꝑante. ⁊ uin¬
dictam subministrante. pꝰ aggrediendꝰ
ẽ. Respiciet qu uidicat popłos in equ¬
tate de excelso celoꝵ habitacło.⁊ iniustũ
iuste appetentes in hac tanta necessita¬
te nequaꝙͣ relinquet. Unum uͦ ẽ ꝓc̾es
fortissim militesq uniu̾s qd̾̃ uob̾ani¬
ma firmit̾ inger̾e̾ uolo. qd̾ ꝑ paludes qͦs
uix ꝑtͣnsistis nulla pot̾ eẽ fugientibꝰ re.¬
uersio. hic gͥ uł uincendum irł occũben¬
dum. Spes fuge nulla hoc solum suꝑẽ
ut in urbem gladiis uiam paretis. Si
quid aũ ueri coniecturat animꝰ mͥ. hoc
qd fug̾e nusqͣm potestis: illud ẽ qd̃ ho¬
die deo uob̃ adiuuante uictoriã p̾stabit.
Necesse ẽ enĩ ut ad ꝓbitatẽ ꝯfugiat. cui ñ

Expanded text:
et omnia conturbans multis millibus causa et omnia conturbans multis millibus causa necis exstitit, et exemplo sui nihil juris habentibus terras distribuit, jure possidentibus diripuit, ab ipsis nequiter dehaeredatis, summo judice cooperante et vindictam subministrante, prius aggrediendus est. Respiciet, qui judicat populos in aequitate, de excelso coelorum habitaculo, et injustum juste appetentes in hac tanta necessitate nequaquam relinquet. Unum vero est, proceres fortissimi militesque universi, quod vobis animo firmiter ingerere volo, quia per paludes, quas vix pertransistis, nulla potest esse fugientibus reversio. Hic igitur vel vincendum vel occumbendum, spes fugae nulla. Hoc solum superest ut in urbem gladiis viam paretis. Si quid autem vere conjecturat animus mihi, hoc quod fugere nusquam potestis, illud est quod hodie vobis, Deo adjuvante, victoriam praestabit. Necesse est enim ut ad probitatem confugiat, cui non
Abbreviated transcription (Latin):
qui usq ad uite ꝑicłm amoris affectũ
mͥ magnanimit̾ exhibuistis. Cuimgͥ sim¬
prius ingeram ⁊ infidissimi regis qui da¬
tis induciis pacem fregit: aciem pͥus illidã.
cuneum diffundam. gladiomͥ uiã ꝑ hos¬
tes medios parabo. Ure uirtutis ẽ sequi
p̾euntem. ⁊ umitari ꝑcutientẽ. Iã uideo
animo mͥ p̃sago regias acies tnͣsuolare.
ꝓc̾es pedib ꝯculcare regẽ ip̃m gladio
tͣnsũb̾are. Dix̾at. dux aũ Rob̃tus sic ui¬
ueni respondit. & in loco stans eminen¬
ti hꝰcemodi orationẽ habuit. Non indig¬
num ẽ qd̾ ictus pͥmi dignitatẽ poscis.
tam ex nobilitate quam uirtute ꝙͣ p̃celł.
Si tam̃ nobilitate ꝯtendas: ego filiꝰ reg̾
nobilissum ⁊ nepos sũmi regis ñ ante¬
cessor. Si de uircute: hic multi sc̃ eles¬
tissimi. quib nemo uiuentiũ ꝓbitate
pot̾ p̃ferri.S longe alia me mouet ra¬
tio. Rex enĩ contͣ sacramentũ qd̵ sorori
mee fecit. regnũ crudelit̃ usurpauit.

Expanded text:
qui usque ad vitae periculum amoris affectum qui usque ad vitae periculum amoris affectum mihi magnanimiter exhibuistis. Cum iprius ingeram, et infidissimi regis, qui datis induciis pacem fregit, aciem prius illidam.cuneum diffindam, gladio mihi viam per hostes medios parabo; vestrae virtutis est sequi praeeuntem, et imitari percutientem. Jam videor animi mei praesagio regias acies transvolare, proceres pedibus conculcare regem ipsum gladio transverberare. Dixerat. Dux autem Robertus sic juveni respondit, et in loco stans eminenti hujusmodi orationem habuit: Non indignum est, quod ictus primi dignitatem poscis, tam ex nobilitate quam virtute, qua praecellis. Si tamen de nobilitate contendas, ego filius regis nobilissimi et nepos regis summi non antecellor; si de virtute, hic multi sunt electissimi, quibus nemo viventium probitate potest praeferri. Sed longe alia me movet ratio. Rex enim contra sacramenta, quae sorori meae fecit, regnum crudeliter usurpavit,
Abbreviated transcription (Latin):
Affluit gͦ fames consumpta carne gent̃tes.
E̾xalant animas ossa cutisq uagas.
Q uis tantos sepelire queat. cetꝰ morientũ :
Eccestigis facies consimilisq lues.
exto anno rex stephanꝰ lincolie urbem
infra natale obsedit. cuiꝰ munitioneᷤᷤ frau¬
dulent̃ ceꝑat. Rannulfꝰ comes cestren.¬
sis. seditq ibi usq ad purificationem
sc̃e mane. Lunc nanꝙ rannulfꝰ p̃dictus
adduxit secum Rob̃tum filium regis
simos ad obsidionem regis dissoluendam.
Cum aũ consul audacissimus paludem¬
pene intͣnsibilem uix tͣnsisset: in ipsa
die acieb dispositis regem bello aggress̃
ẽ. Ipse cum suis aciem pͥmã ꝯstruxerat.
latere uͦ erat turma Walensiũ magis
audacia quã armis instructa. Tunc con¬
sul cestrensis uir bellicosus. ⁊ armis in¬
signib choruscans. Rob̃tum ꝯsulem ꝓce¬
resq reliquos sic alloquit᷑. Gr̃ãs tͥ mul
litones mei cũ sũma deuotione ꝑsoluo.

Expanded text:
Affluit ergo fames, consumpta carne gementes Affluit ergo fames, consumpta carne gementes Exhalant animas ossa, cutisque vagas. Quis tantos sepelire queat caetus morientum, Ecce Stygis facies, consimilisque lues! ephanus Rex Stephanus Lincolie urbem infra natale obsedit, cujus munitiones ingenio ceperat Rannulfus comes Cestrensis. Seditque ibi rex usque ad purificationem sancte Marie. Tunc namque Rannulfus predictus adduxit secum Robertum filium regis simos, ad obsidionem regis dissolvendam. Cum aupene intransibilem vix transisset in ipsa die aciebus dispositis regem bello aggressus est: ipse cum suis aciem primam construxerat, latere vero erat turma Walensium magis audacia quam armis instructa. Tunc consul Cestrensis vir bellicosus, et armis insignibus coruscans Robertum consulem, proceresque reliquos sic alloquitur: Gratias tibi multet commilitones mei cum summa devotione persolvo,
Abbreviated transcription (Latin):
suo. qr nepos p̃dicti ep̃i salesbiriensiᷤ erat.
a quo odii incentiũu in ꝓgeniem eius
traxerat. Uͥaũ ad natłe uł ad pascha
fu̾it: dic̾e ñ attinet. Iam quippe curie
solennes ⁊ ornatus regii scematis aban¬
tiqua serie descendens ꝓrsus euanuerãt.
ext̾minabant᷑ clamor ⁊ luctus. ⁊ horror
ubiq. uñsic dictum ẽ elegiace.
Quismͥ det fontem quid enim potiꝰ lacͥmarũ.
Etlacmer patrie gesta nes anda meẽ.
A duent caligo stigis dimissa ꝓfundo.
Q ue regni faciem ꝯglomerata tegit.
Par furoi. fremitꝰ incendia. furta. rapine.
Iam furantur opes. ⁊ opum dños ⁊ in ipsis.
S opitos castris o noua furta premunt.
Periurare. fidem mentiri. nobile factum.
o& dere uł dominos actio digna uiris.
Concio p̾donum. cẏmit̾ia templa refringit.
Ianiq sacerdotes resmiseranda rapit.
Detorquent unctos dñi. sunul ⁊ mulieres.
P hpudor ut redimant ex cruciare student.

Expanded text:
suo, quia nepos episcopi Salesbiriensis erat, suo, quia nepos episcopi Salesbiriensis erat, a quo invectivum in progeniem ejus traxerat. Ubi autem ad natale vel ad pascha fuerit, dicere non attinet; jam quippe curie sollennes, et ornatus regii scematis ab antiqua serie descendens prorsus evanuerantexterminabantur; clamor, et luctus, et horror ubique, unde sic dictum est elegiace: Quis mihi det fontem, quid enim potius lacrymarum? Et lacrymer patriae gesta nefanda meae. Advenit caligo Stygis dimissa profundo, Quae regni faciem conglomerata tegit. Ecce furor, fremitus, incendia, furta, rapinae,Jam furantur opes, et opum dominos, et in ipsis Sopitos castris, o nova furta, premunt. Perjurare, fidem mentiri nobile factum, Prodere vel dominos actio digna viris. Concio praedonum coemeteria, templa refringit, Namque sacerdotes, res miseranda, rapit. Detorquent unctos Domini, simul et mulieres Proh pudor! ut redimant, excruciare student.