comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laudamus. S id̾o dicunt᷑ lauta¬
re ip̃a. quia eandem laudẽ earũ
parturit causa. Dix̾ũt antiqui
ꝙ nicħ tani ebes sit. ꝙ non sẽsum
hãt in deũ. Hine est illud ꝙ silice
duro seintilla excutitur.⁊ si ignis
insaxo: utiq ibi sensꝰ sentit᷑ uͥ
se uita non sentit

Expanded text:
laudamus. Sed ideo dicuntur laudalaudamus. Sed ideo dicuntur laudare ipsa, quia eamdem laudem earum parturit causa. Dixerunt antiqui quod nihil tam hebes sit quod non sensum habeat in Deum. Hinc est illud quod ex silice duro scintilla excutitur. Et si ignis in saxo, utique ibi sensus sentitur ubi se vita non sentit
Abbreviated transcription (Latin):
Epe ad incorporeã c̾ator¬
is magnitudinẽ. creat᷑a¬
rum corporea magnitudo comp¬
onitur. ut magna considerent᷑
ex parius et ex in sibilib inuisi¬
bilia extimentur.atq ex pulcri¬
cudine fcõrum. effector oꝑũ ag¬
nocatur uontũ parilitate con¬
simili s ex qͣdam subelita et c̾ata
sp̃e bomi. Sicutars in artifice re¬
torq̃t laudem: ita rerum c̾ator
ꝑ c̾aturam suam laudat᷑. ⁊ qͣnto
sic excellentior. ex ip̃a oꝑis con¬
ditione monstratur. Ex pulcri¬
tudine circumscripte c̾ature pł¬
critudinem suam q̃ cͥumscribi
nequit fac̃ deus intelliguut ip̃is
uestigiis reu̾tatur homo ad d̾ni
quibꝰ adu̾sꝯ est. Ut qr ꝑ amorez
pulcritudims c̾ature a c̾atoris
forma se abstulit. Rursũ ꝑ c̾ate̾
decorem ad c̾atoris pulcritudĩe
uelligendum deum c̾atorẽ. ⁊dẽ ab
insensibilib surge ad sensibilia
a sensibilib surgens ad rõnabłia:
urirãbilia et insensibilia nõ ꝑse.
s ꝑ nos dumea consid̾antes deũ

Expanded text:
epe ad incorpoream Creatoris magnitudinem creaturarum corporea magnitudo componitur, ut magna considerentur ex parvis, et ex visibilibus invisibilia aestimentur, atque ex pulchritudine factorum effector operis agnoscatur, non tamen parilitate consimili, sed ex quadam subdita et creata specie boni. Sicut ars in artificem retorquet laudem, ita rerum creator per creaturam suam laudatur. Et quanto sit excellentior ex ipsa operis conditione monstratur. Ex pulchritudine circumscriptae creaturae pulchritudinem suam, quae circumscribi nequit, facit Deus intelligi, ut ipsis vestigiis revertatur homo ad Deum quibus aversus est. Ut quia per amorem pulchritudinis creaturae a Creatoris forma se abstulit, rursum per creaturae decorem ad Creatoris pulchritudinemtelligendum Deum creatorem, id est, ab insensibilibus surgens ad sensibilia, et a sensibilibus surgens ad rationabiliirrationabilia et insensibilia non per se, sed per nos, dum ea considerantes Deum
Abbreviated transcription (Latin):
dinissima. probat salomon et iꝯ¬
ti ementationem correptr: ⁊ stulti
obstinatõez admoniti dicens. do¬
ce iustum: et festinabit accipe. We
stulto aũt ait. qui erudit detisor
dum ip̃i amalo corigi negligũt:
usuipant: si uł falso compererint
quod ad infamiam bonorum obi¬
ciant. sic̃ illud est ex saloniõ ma¬
la in bonũ conu̾tet impius et in
elecrts impõet maculam. Ne at
illi qui et suam renuit intam cor¬
uigere: ⁊ bonorum n desinit decrac¬
tare. poliq mali fimiles sibi ĩma¬
lum defendunt: ⁊ patrociniosuo pr¬
auqs contra correptõez bonornz
suscipiunt. neunde displicent em¬
endentur. adicientes inse aliena de¬
lieta. aut non tm̃ de sius malis s ̃
⁊ aliorum faciuorib puniũtur: q¬
rum ꝑcr̃a defendiit

Expanded text:
durissima. 10. Probat Salomon et judurissima. 10. Probat Salomon et justi emendationem correpti, et stulti obstinationem admoniti, dicens: Doce justum, et festinabit accipere. De stulto autem ait: Qui erudit derisoredum ipsi a malo corrigi negligunt, usurpant, si vel falso compererint quod ad infamiam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone: Bona in malum convertit impius, et in electis imponit maculam . 321 Vae autem illi qui et suam renuit vitam corrigere, et bonorum non desinit detrectare. 12. Plerique mali similes sibi in malum defendunt, et patrocinio suo pravos contra correptionem bonorum suscipiunt, ne, unde displicent emendentur: adjicientes in se aliena delicta, ut non tantum de suis malis, sed etiam de aliorum facinoribus puniantur, quorum peccata defendunt
Abbreviated transcription (Latin):
sese pemuit retrahunt. pliq cor¬
reptionem suam officiũt carita
tio existimant. płiq uero hoc ip̃o
ꝙ ex cantate compiuntur: ad ĩ¬
iurie contumeliã trahunt. unde
occurrit ut ex eo deteriores effici¬
antur: ꝑ quod emendari obediẽ¬
do potuerunt.Salubrit accipi¬
unt iusti: queciens de sius exces¬
sib argiuntur. suꝑflua autẽ ẽ
bumiuitas eoꝵ qui se gessisse ac¬
cusant: que non aomifunt. Qui
uero sine arrogantia bõa fcã sua
ꝓnunciat: ꝓculdubio neq̃qͣm pec¬
cat. Est quorundamexcusatio
ꝑũsorum. qui dum pro suis faci¬
norib arguuntur. u̾ba nistoꝵ
ꝓ censura dedinanda obiciũt. ẜ¬
uantes se diuino iudicio quo
pimiendi sunt duriꝯ. dum tẽpor¬
alit̾ contempnunt uidicareͥ se ab
hominib. Iniꝗs molesta ẽ ueri¬
fecundi et st̾iles ueritati. ceci ad 9¬
tuendam lucem et oeculati ad te¬
nebrarum aspiciendũ etrorẽ.
Corda reproboruz lubrica sũt
et fluxa: ad bene consencienduz

Expanded text:
sese perenniter retrahunt. 5. Plerique corsese perenniter retrahunt. 5. Plerique correptiontis existimant. Plerique vero hoc ipsum quod ex charitate corripiuntur ad injuriae contumeliam trahunt. Unde evenit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. Salubriter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Superflua autem est humilitas eorum qui se gessisse accusant quae non admiserunt. Qui vero sine arrogantia bona facta sua pronuntiat, procul dubio nequaquam peccat. 7. Est quorumdam excusatio perversorum, qui, dum pro suis facinoribus arguuntur, verba justorum pro censura declinanda abjiciunt, servantes se divino judicio, quo puniendi sunt durius, dum temporaliter contemnunt judicari se ab hominibus. 8. Iniquis molesta est verifecundi, et steriles veritati; caeci ad contuendam lucem, et oculati ad tenebrarum aspiciendum errorem. 9. Corda reproborum lubrica sunt et fluxa; ad bene consentiendum,
Abbreviated transcription (Latin):
aliena corriꝑe: qui ad hue na¬
uiciorum contagionib ẜuit. ⁊ ꝓ¬
bum ẽ enim argnere quemqͣ ĩ alio:
quod aohuc reprehentet insemet¬
ip̃o. Qui ueracit̾ fra t̾nanint cor¬
deat ut eum que corrig̾e cupit. h¬
humili corde admoneas et hoc fa¬
ciens ex compassione qͣi cõmunis
periculi: ne forte et ip̃e subiciat᷑i
temptatiomi. Sic̾ uiri spales ali¬
en peccationem emendatõez exp̃¬
quendo insultant. ut quantũ in
ip̃is ẽ: eos insanabiles putant.
nec declinant cor ad compaciẽdi
inisccłiam⁊ s supbientes detes¬
tantur atqz blasphemant. Non¬
nũꝙͣ accilit ut int̾ amicos aliqͣ
redargutionis enutrita discor¬
dia maiorem postea carita tem ꝑ¬
cunat: ut pote eum corugantur
ea que clisplicere in aunco uidẽt᷑
et hoc quidem primũ nou sine qͣ¬
dam emulatione ad mouitus so¬
cepit: s correptus postincclũ gr¬
acias agit. at contra multi pro
parua lesione ium caritatis res¬
cuidunt: et ab amore dilectiõĩs

Expanded text:
aliena corripere, qui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio quod adhuc reprehendit in semet2. Qui veraciter fraternam vult cordeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi communis periculi, ne forte et ipse subjiciatur tentationi. 3. Sicut viri spirituales alieni peccati emendationem exspedendo insultant, et, quantum in ipsis est, eos insanabiles putant; nec declinant cor ad compatiendi misericordiam, sed superbientes detestantur atque blasphemant. 4. Nonnunquam accidit ut inter amicos aliqua redargutionis enutrita discordia majorem postea charitatem parturiat, utpote dum 320 corriguntur ea quae displicere in amico videntur, et hoc quidem primum non sine quadam aemulatione admonitus suscipit, sed correptus postmodum gratias agit. At contra multi pro parva laesione vim charitatis rescindunt, et ab amore dilectionis
Abbreviated transcription (Latin):
Racundi doctores pro iabie fur¬
oris: discipline medu ad ĩmaui¬
tatem crudelitatis conũtunt. ⁊¬
unde emendare subelitos pot̾ant:
inde pocio uilnerant. Ideo mẽ
sura ulciscitur culpas p̃positus ir¬
acuncũdus: qr cor eio disꝑsũ ĩ rer̃
curis: non colligitur in amorem
unius deitatis. meno eĩ soluta ĩ
diu̾sio. cathena caritatio ñ strm¬
gitur:s malaflaxata iali ad õẽ
crcasionem monet᷑

Expanded text:
racundi doctores per rabiem furoris disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt; et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. 2. Ideo sine mensura ulciscitur culpas pacundus: quia cor ejus dispersum in rerum curis, non colligitur in amorem unius deitatis. Mens enim soluta in diversis, catena charitatis non astringitur: sed male laxata, male ad omnem occasionem mo
Abbreviated transcription (Latin):
ritate sententie: dum intenclũt
in equa li tate ꝑrõe. et erulcerant
sepe iustos: dum inprobe defe̾clũt
iniquos. qui autem recte p̃sidere
stucet. nec partẽ palpare nouit:
nec cohibere aiusticia didicit.

Expanded text:
te sententiae, dum intendunt in qualitatem personae, et exulcerant saepe justos, dum improbe defendunt iniquos; qui autem recte praesidere studet, nec partem palpare novit, nec cohibere a justitia didicit.
Abbreviated transcription (Latin):
nis sentis. si adhuc carnis stimu¬
lis tangenis. Si adhuc libidinis
suggestione pulsans.⁊ si animuni
cuum formcatioms ad huc titillat
Iat. si te adhuc luxuria temptat.
di adhuc libito inuitat: memori¬
ammortis tibi obice. diẽ exitꝰ tuitͥ
ꝓpone⁊ finem uite tue ante oculos
adhibe. ꝓpone tͥ futurum uidiciu.
ppone tibi futura tormenta ⁊ ꝓpone
cibi futura supplicia. ꝓponetͥ infero¬
rum ppetues ignes. ꝓponet̾ gelxn¬
ne penas horabiles

Expanded text:
tias sentis, si adhuc carnis stimulis tangeris, si adhuc libidinis suggestione pulsaris, si animum tuum adhuc fornicationis titillat at, si te adhuc luxuria tentat, si adhuc libido invitat, memoriam mortis tibi objice, diem exitus tui tibi propone, finem vitae tuae ante oculos adhibe; propone tibi futurum judicium, propone tibi futura tormenta, propone tibi futura supplicia, propone tibi infernorum perpetuos ignes, propone tibi gehennae poenas horribiles
Abbreviated transcription (Latin):
atio laudio: ⁊ corporalis accept̾o
muneris. Sacilius aũt ꝑu̾titus
aminus reicorporee muu̾e. qua
gracie laudisq fauore. Qua¬
tuor molis iudiciu hunͣmũ ꝑu̾¬
citur. tunore. cupiditate. odio. a
more. timore: dum metu potesta
tis alicuius ueritatem loqui pa
molimu amore. dum amico. uel
ꝓpinquis prestare contendimus.
His enim quatuor causis sepe
equitas uiolatur: sepe inuccẽtia
ledicur.

Expanded text:
atio laudis, et corporalis acceptio atio laudis, et corporalis acceptio muneris. Facilius autem pervertitur animus, rei corporeo munere, quam gratiae laudisque favore. Quatuor modis judicium humanum convertitur: timore, cupiditat amore. Timore, dum metu alicujus potestatis veritatem loqui pavmolimur; amore, dum amico vel propinquis praestare contendimus. His enim quatuor causis saepe aequitas violatur, saepe innocentia laeditur.
Abbreviated transcription (Latin):
bi recte iudicat. et p̃miũ inde
renumerationis spectat. fr¬
audemi d̾o ꝑpetrat. quia iusticiã
quam gratis impertire debuit:
acceptione peccume uendit. Do¬
naͦ male utuntur: qui iuste pro
temporali lucro iudicant. Tal
es quippe ad ueritatem non ius¬
ticie defensio: S amor p̃nn ꝓuo¬
cat. quib si spes mĩmis subtra¬
hitur: confestun aiusticie de fen¬
si onis receclunt. Accept̾o num¬
erum preuancatio ueritatis ẽ:
unde et pro uisto dicitur. qui ex¬
cutit manus suas ab omnimune:
iste in excelsis habitat. Diues
mun̾ib cito corumpit urdicẽ.
pauꝑ autem dum non habet qd̾
offerat. non solum au dire con¬
tempnitur: S ⁊̃ et contra ueri¬
tatem opprumtur. Cito uiolatͥ
auro iusticia. nullam q reo ꝑti¬
mescit culpã: quam redin̾e nũ¬
nus existunat. pluo eĩ obtinet
mentem censoris amor lucri: ꝙͣ
equitas iudicii. Tres sunt mu¬
nerum acceptiones: quib con¬
cra iusticiam hum anauanitas
militat .i. pͤauor amiciciarũ. adul¬

Expanded text:
i recta judicat, et praemium inde remunerationis exspectat, fraudem in Dominum perpetrat, quia justitiam, quam gratis impertire debuit, acceptione pecuniae vendit. Bona male utuntur, qui juste pro tempoes quippe ad veritatem non iustitie defensio, sed amor premii provocat quibus si spes nummi subtrahitur, confestim a iustitie confessione recedunt. Acceptio nummorum prevaricatio veritatis est. Unde et pro cutit manus ab omni munere, iste in excelsis habitat. Dives muneribus cito corrumpit judicem, pauper autem dum non habet quod offerat, non solum audiri contemnitur, sed etiam et contra veritatem opprimitur. Cito violatur auro justitia, nullamque reus pertimescit culpam, quam redimere nummis existimat. Plus enim obtinet mentem censoris amor lucri, quam aequitas judicii. Tres enim sunt munerum acceptiones, quibus contra justitiam humana vanitas militat, id est, favor amicitiarum, adul
Abbreviated transcription (Latin):
dum uiori quisq non excogitat:
tolletur. Unde umusquisq festi¬
net ne miniquitatib sins ra¬
piatur. simłq finiatur uita c̃
culpa. Nam incentor diabolꝯ
eos quos iiuentes accendit ad
uicia: suos subitͦ morientes pro¬
traherenititur ad tormenta. Se
pecliuites in hac fallaciuita dũ
depotentie głia uł rerũ habun¬
tantia egestiuntur: repente hora
qua uesciunt in ꝓuisuͦ exitu rap¬
iuntur. atq alsorbente prosꝑa
ctuci audi eterius gehenne ĩ cẽ¬
diio detruduntur. De quibus
bene ꝑ ꝓpħam dicitur. ducunt
in bonis dies suos: et inpũcco
ad infernum descendunt. Iuiqͦ
morieus qui imitatio suamł¬
tos ad culpam traxerat delecta¬
cione perrati multos aculpa re¬
urat orore tormenti. Qd̃ ⁊̃ ps¬
alinista testatur dicens. Leta¬
bitur ustus cum uiderit uindic¬
tam impiorum. manus suas la¬
uabit in sanguine poc̾oris.¬

Expanded text:
dum mori quis non existimat, tollitur. Unde unusquisque festinet ne in iniquitatibus suis rapiatur, simulque finiatur vita cum culpa. Nam incentor diabolus eos quos viventes accendit ad vitia, subito morientes pertrahere nititur ad tormenta. 5. Saepe divites in hac fallaci vita, dum de potentiae gloria vel rerum abundantia gestiunt, repente hora qua nesciunt improviso exitu rapiuntur, atque absorbente profundo, cruciandi aeternis gehennae incendiis deputantur. De quibus per Prophetam dicitur: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt . 6. Iniquus moriens, qui imitatione sui multos ad culpam traxerat delectatione peccati, multos a culpa revocat terrore tormenti. Quod etiam Psalmista testatur dicens: Laetabitur justus, cum viderit vindictam impiorum, manus suas lavabit in sanguine pec
Abbreviated transcription (Latin):
erumpius liberari secupi¬
ant cito uolentes exire decorpe:
deitũ dispositione plerumo diu
in hac uita uers. antur. ut ꝓ logũ
tolerãtie experiments. solidius
eorum pacientia roboretur. Mł
ti uitam odio habent: et tamen
moritiment. qd̾ plerisq in ango¬
tia conting̾e solet. sicq econtra¬
rio affectu et uuendihabũt cedi¬
uur: et moriendimetũ. Sollicite
debet unus quisq uiuete et semꝑ
t̾uinum uite sue considerare.
ut de contemplatione illiꝯ. huiꝰ¬

Expanded text:
aerumnis liberari se cupiant, cito volentes exire de corpore, Dei tamen dispositione plerumque diu in hac vita versantur, ut per longa tolerantiae experimenta solidius eorum patientia roboretur. 2. Multi odio vitam habent, et tamen mori timent; quod plerisque in angustia contingere solet, sicque contrario affectu et vivendi habent taedium, et moriendi metum. 3. Sollicite debet unusquisque vivere et semper terminum vitae suae considerare, ut de contemplatione illius ani
Abbreviated transcription (Latin):
si incõmutabił ut de ẽẽt. cũ incorpo¬
lum. Nam quedã in reb tp̃ralia siuit.
q̃damppetua q̃damu̾o sempit̾na. Tẽpo¬
ralia sunt. quib inẽ orto ⁊obitꝰ. ꝑpe¬
se eam pͥ qͣm corporinusceat᷑. Set cẽ¬

Expanded text:
si non incommutabilis ut Deus esset, tamen incorpolum. Nam quaedam in rebus temporalia sunt, quaedam perpetua, quaedam vero sempiterna. Temporalia sunt quibus inest ortus et obitus; perpese eam priusquam corpori misceatur, c
Abbreviated transcription (Latin):
nͦ ip̃i nouiniꝰ: nͨ ꝗs hominũ die̾t ha¬
ẽ urridendũ. Gẽtiles et hr̃tici deaĩa
disputare conantur. S quomͦ d̾ ip̃
aliquid recte sentire pꝯsint. qui a¬
auctorem ad cuius ymaginẽ frã
ẽ ñ nouerunt: ⁊ ĩdeo multa errorr
digna dixerũt. Mutabił ẽ aĩa. nĩ
localit̾ s temporalit̾: Siiis affectio¬
nib. corpꝰ aũt et loco et tp̃r uiuta¬

Expanded text:
 dicat haest irridendum. 5. Gentiles et haeretici de anima disputare conantur, sed quomodo de illa aliquid recte sentire possunt, qui auctorem ad cujus imaginem facta est non noverunt? Et ideo multa errore digna dixerunt. 6. Mutabilis est anima, non localiter, sed temporaliter, suis affectionibus. Corpus autem, et loco, et t
Abbreviated transcription (Latin):
trianulia parabolas. nͥ plenitudo
fidei in lege ⁊ in euangłiis a xͦ tra¬
dita designatur: Que dumtota
multiplicit̾ per allegoriarum sẽsꝯ
sub mistĩo trinitatio disserit᷑: qͣi
tria milia parabole nũcu pant᷑. E
Carmina aũt eiꝯ quinq mmulta:
ꝓ quinq sensib corporis intłłi¬
guntur quos ꝗ ĩ diu̾sis uͥtutibꝰ
bũ regit. beatus ẽ: ⁊ ꝑ eos qͣĩ quinq̃
nilia carmina domino cauit. Dis¬
putauit᷑ ei salomon a celro usq
ad ysopu. Cedri nõie: celsitudo
głie in elctis a ccipitur. si c̃ ⁊ ꝓpłia
testatur dicens. Iustus ut palina
forebit: ⁊ sic̃ cedrus q̃ ẽ ĩ libano¬
acelro usq ad ysopum disputa¬
uit. qr ab alta excellentia celestis
głie: usq ad caris himulitate in
descendendo ꝑuẽit. Siquidem ⁊
cedri nomine prauorum supba

Expanded text:
tria millia parabolarum, nisi plenitudo fidei in lege, et in Evangeliis et Christo tradita designatur? Quia dum tota multipliciter per allegoriarum sensus sub mysterio Trinitatis disseritur, quasi tria millia parabolarum nuncupantur. Carmina autem ejus quinque millia per quinque sensus corporis intelliguntur, quos qui diversis virtutibus bene regit, beatus est, et per eos quasi quinque millia Domino carmina canit. « Disputavit autem Salomon a cedro usque ad hysopum. » Cedri nomine celsitudo gloriae in electis accipitur. Unde propheta testatur dicens: « Justus ut palma florebit, et sicut cedrus qa cedro usque ad hyssopum disputavit: quia ab alta excellentia gloriae coelestis usque ad carnis humilitatem descendendo pervenit. Siquidem et cedri nomine pravor
Abbreviated transcription (Latin):
uolebat luoligna collige̾ pͥꝯ qͣm mo¬
reretur. Nonh solo ligmnoie: o ⁊̃¬
num̃olignorum signum crucis ex¬
primitur. benedicitur farma eiꝯ et
oleum fructus et hilaritas karit᷑us:
que cum impendit᷑ uon de fecisse dẽ.
hilarez eĩ datorem diligit ds. Uioua
aũt istaut opinor eccͣa significatur.
quanxͤ non frum̃ti. o u̾bi pane pas¬
ulit nupcuo libera ẽ. quia desmẽteᷤ
dua legio npsit. huus uunc ĩua¬
sis: oleum gr̃e ⁊ beneclicrionis fari¬
na non defic. In ommbs foris genti¬
b fame manente. qͣrum cibi ite e¬
suriẽ. ⁊ fideitriuitatis inecliam con¬
grue p̃figuranit: illa quondam tri¬
ennio fames. Qd uero ꝑ heliam ĩ
tempore si ccitatis nubes illa apparu
it. ⁊ postea future pliuue signũ ĩues¬
tigio honniuis ostensum ẽ: si gͥcabat᷑¬

Expanded text:
volebat duo ligna colligere, priusquam movolebat duo ligna colligere, priusquam moreretur. Non hic solo ligni numero lignorum signum crucis exprimitur. 3. Benedicitur farina ejus et oleum, fructus et hilaritas charitatis, quae cum impenditur, non defecisse dicitur: Hilarem enim datorem diligit Deus . Vidua autem ista, ut opinor, Ecclesia significatur, suam non frumenti sed uerbi pane pasuolet nuptiis liberam, quia desinente dua legis innupsit. huius nunc uasis oleum gratiae et benedictionis farina non defecit in ombus fame manente, quarum cibi vitae esuriem et fidei Trinitatis inediam congrue praefiguravit illa quondam triennio fames. Quod vero per Eliam in tempore siccitatis nubes illa apparuit, et postea futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, significabat
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰsit. Nec tũ nicħ arbitror significa¬
re s malunesic̃ de uxore filiabꝰq
loth diximꝰ. Apparet eĩ in ꝑcõa huiꝰ
sa lomonis mira excellentia ⁊ mira
subn̾sio. Qd̾ igitur in illo diu̾sis tẽ¬
porib exritit. prius bonu ⁊ pꝯt̾iꝯ.
malũ. hoc in eccliꝰ in isto seculo adh¬
uc simul et uno tempore ostenditur.
Nam bono illiꝯ bonos eccłe: malo
autem illius malos eccͣe significatos
puto. tanqͣmin unitate illius arche.
sicut in uno illo homine bonos in
granis. malos in paleis: Aut in uint᷑
teuinꝯ segetis bones in tritico. malos
decem trib a templo se parate st̾⁊
due relicte : satis indicat qd de tota il¬
la gente apło ait. reliquie ꝑ ełctõem
gre salue fõe sunt.
et eli ͦ eus discipulus eiꝰ. Pascitur
enm helias tempore fano coruis
ut intlłigant illic xͦ. Cui quod ãmͦ
salutemuram esurienti confitentur
pcc̾ores fidem. pͥmicias sp̃e nũc hũtes.
cendus ad alieingenam iduã. que

Expanded text:
 arbitror significare, sed malum, sicut de uxore filiabusque Lot diximus. Apparet enim in persona hujus Salomonis mira excellentia, et mira submersio. Quod igitur in illo diversis temporibus exstitit prius bonum, et posterius malum, hoc in Ecclesia in isto saeculo adhuc simul et uno tempore ostenditur. 4. Nam bono illius bonos Ecclesiae, malo autem illius malos Ecclesiae significatos puto: tanquam in unitate illius areae, sic in uno illo homine, bonos in granis, malos in paleis, aut certe in unitate unius segetis, bonos in tritico, malos decem tribus a templo separatae sunt, et duae relictae, satis indicat quod de tota illa gente Apostolus ait: Reliquae per electionem gratiae salvae factae sunt. et Elisaeus, discipulus ejus? Pascitur enim Elias tempore famis, corvis ut intelligant illi Christum, cui quodammodo salutem nostram esurienti confitentur peccatores fidem, primitias Spiritus nunc habentes ,cendus ad alienam viduam; quae
Abbreviated transcription (Latin):
fectis edificata ẽ: ⁊malleo ⁊ secur¬
is ⁊ omne ferram̃tu ñ ẽ auclitu
intemplo dei cum edifficaret᷑. Qd
catõe elctorum aĩe: qͣi ꝗdam ex¬
politi lapides deferuntur. Q cũ edi¬
ficatur uicelis: nullus illie disci¬
pline in alleuo resonat.qr dolati
atq peifecti illuc lapides ducim᷑.
ut locis iuxta ñtum congriuus.
dispõamur. hic enimforis tundi¬
mur: ut illic sine reprehentõe ĩ¬
uẽiamur. Altitudo autez tẽpli bꝰ
dominici: ad fidez reffertur. longi¬
tudo ad spẽ: lacitudo ad caritatẽ.

Expanded text:
s aedificata est, et malleus, et securis, et omne ferramentum non est auditum in templo Dei, cum aedificaretur; quid cationem electorum animae, quasi quidam expoliti lapides, deferuntur. 3. Quae cum aedificatur in coelis, nullus illic disciplinae malleus resonat, quia dolati atque perfecti illuc lapides ducimur, ut locis juxta meritum congruis disponamur. Hic enim foris tundimur, ut illuc sine reprehensione veniamus. Altitudo autem templi hujus dominici ad fidem refertur, longitudo ad spem, latitudo ad charitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
tum in imagine mistica eccłe pro
monis quid dicam quẽ ue¬
hement̾ arguit sc̃a scriptura atq
condempnat. nͥ de penitentia ei ꝯ
uł in eum indulgentia dei om̃mo¬
commemorat. nec ꝓrsꝯ occurrit:
quid saltim in allegoria bom sigͥe
amore exarcerat. si gnificare eccłi¬
as ełctas degentib: Poss hoc for¬
tasse non absurde intłłigi: sulle¬

Expanded text:
tum in imagine mystica Ecclesiae tum in imagine mystica Ecclesiae monis quid dicam, quem vehementer arguit sancta Scriptura, atque condemnat? Nihilque de poenitentia ejus, vel in eum indulgentia Dei commemorat. Nec prorsus occurrit quid saltem in allegoria boni signifamore exarserat, significare Ecclesias electas de gentibus. Posset hoc fortasse non absurde intelligi, s
Abbreviated transcription (Latin):
Egitur quoq idem sapiẽ¬
tissimus primũ hũisse iudi¬
ciumint duas mulres de pietate
certantes. qͣrũ nuna diłctio arde¬
bat: ĩ alt̾a simulat̾o subripiebat. ⁊̃
illo ergo iudicio salomonis xͥ figã
tris hoc ẽ eccłie filium appetebat.ꝙ̃
non ut reẜuaret: s reu̾a ut ĩt̾um̾et
cupiebat. S sic̃ gladio salomõĩs
seclucti ⁊ capti sunt errorem hr̃ti¬
corũ ñnũꝙͣ mentur ꝓersemetip̃is
gemente recogngd̾e eccłam ma¬
trem. Uñ satis conuẽient̾q appa¬
ret hane mulr̾ez hr̃ticorum uł oi¬
nagoge sigurasse impietatez qui ⁊
sug nequit᷑ nutriendo int̾imunt:
et alienos quousq ꝑdant illicien
Salomouis audire sapientiam cõcu¬
piuit Iam tune per illam uentura
degentib regina desiderans xͫ¬
deaurato. ⁊ ppli sui et pat̾ne domus
oblita cuitebat. barbara gente nõ
animo. que in aperto pegrina: s i
cculto sc̃orumfi cius optabat. Uñ
non solum premio celesti resurrec¬
mirata: uerum regine celestis affec¬

Expanded text:
egitur quoque idem sapientissimus primum habuisse judicium inter duas mulieres de pietate certantes; quarum in una dilectio ardebat, in altera simulatio subripiebat. In illo ergo judicio Salomonis Christi figura tris, hoc est, Ecclesiae, filium appetebat, quem non ut reservaret, sed revera, ut interimeret, cupiebat. 2. Sed sicut, gladio Salomonis dseducti et capti sunt errore haereticorum, nonnunquam merentur pro semetipsis gementem recognoscere Ecclesiam matrem. Unde satis convenienterque apparet hanc mulierem haereticorum, vel Synagogae figurasse impietatem, qui et suos nequiter nutriendo interimunt, et alienos quousque perdant, illicienSalomonis audire sapientiam concupivit, jam tunc per illam 541 ventura de gentibdeaurato et populi et paternae domus oblita curreanimo; quae in aperto peregrina, sed in occulto sanctorum fieri civis optabat. Unde non solum coelesti praemio resurrecmirata, verum reginae coelestis affec
Abbreviated transcription (Latin):
Erbũ iniquũ nec ĩ corde tuo
dicas: u̾bũ eĩ malũ nͨ silẽtio
celabr. panditur eĩ in manifesto:
qd̾ in cculto depromitur. Qd̾ intus
agio uł dicis. palam positũputa. la¬
pides eĩ quib conscii loquim nõ ce¬
labunt. ⁊ ip̃i panetes qd̾ audierĩt ñ
tacebũt. Si homines tacent: um̃¬
ta loquͤt᷑. Ita ergo poc̃m declina:
quasi celare ñ posis. Ibi pecca. uͥ de¬
um ẽẽ nescis: qr nicħ celanirante
desi. uidet occulta: qui fecit absccdi
ta. Diuiniᷤᷤ enim iudicii reo eris: ꝙͣuis

Expanded text:
erbum iniquum nec in corde tuo dicas: verbum malum nec silentio celabitur; panditur enim in manifesto, quod in occulto deponitur; quod intus agis, vel dicis, palam positum puta. Lapides enim quibus consciis loquimur non celabunt, et ipsi parietes quod audierint non tacebunt. Si homines tacent, jumenta loquentur. Ita ergo peccata declina, quasi celare non possis. Ibi pecca, ubi Deum esse nescis: nihil celatur ante Deum, videt occulta qui fecit abscondita. 60. Divinis enim judiciis eris reus
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃e eiꝰ totum implet. maiestas eiꝯ
om̃ia penetrat ebementa. Cuncra
su e potentre attingit p̾sentia. extra
eum locus nullus ẽ. cognitiomeiꝯ
nicħ occultum ẽ. Om̃a secreta uis
uirtutis ei ꝯ irrumpit. dulla cccul¬
ta sͥ late patitur: nullis obicib ut
penetret impeditur. Ipe cogitatões.
nouit: ip̃e cor inspicit. Qd intꝯ agit᷑
ant lacot ip̃e intet. qd̾ into disponit᷑.
publica fama: condẽpuat ꝓpͥa cõsciẽ¬

Expanded text:
s ejus totum implet: majestas ejus omnia penetrat elementa, cuncta suae potentiae attingit praesentia, extra eum locus nullus est. Cognitioni ejus nihil occultum est, omnia secreta vis virtutis ejus irrumpit, nulla occulta sibi latere patitur, nullis obicibus, ut penetret impeditur. Ipse cogitationes novit, ipse cor inspicit; quod intus agitur aut latet ipse videt, quod intus disponitur publica fama, condemnat propria conscie
Abbreviated transcription (Latin):
in aucmẽtũ tẽpli tui crescere
dilatariq largiris. sacri mu¬
n̾is ẜuitutẽ. trinis gradibꝰ
mĩstroꝵ nõi tuo militare cõs¬
tituẽs. ełctis abinicio leui fi¬
liis. qͥ misticis opacionily do¬
mꝯ tue fidelibi excubiis ꝑma

Expanded text:
in augmentum templi tui crescere dilatarique largiris; sacri muneris servitutem trinis gradibus ministrorum nomini tuo militare constituens, electis ab initio Levi filiis, qui mysticis operationibus domus tuae fidelibus excubiis
Abbreviated transcription (Latin):
ouem sins errorib iillicit: et ꝑ lin¬
gue ornamenta la queos dulces as¬
ꝑgit. Nichil aluid agit amor mũ¬
dane scientie: n extolle laudibus
hominem. Nam qͣntum maiora
sueriunt litterature studia: tanto ⁊¬
animꝯ arrogantie fastuinflatꝰ
maiore intumesẽ iactantia. uñ ⁊¬
pxalinꝯ ait. quia non cognoui litte¬
raturam: introibo in potentias dm̃.
Simpliciorib litt̾is: non ẽ ꝓponẽ¬
dꝯ fucꝰ gramatice artis. meliores
sunt enum cõmunes litt̾e. qr simp¬
liciores et ad solamutilitate legẽ¬
cium pertinentia: ille uero neqores
qr ingerunt hominib ꝑniciosa:
mentis elationez. Meliores esse
gramaticos quamhĩticos. Iurtici
enim uͦstum letiferi sucũs hommi¬
b psuadendo ꝓpinant. Gramina¬
ticorumaũt doctrina pot̾ etiam ꝓfi

Expanded text:
nem suis erroribus illicit, et per linnem suis erroribus illicit, et per linguae ornamenta laqueos dulces aspergit. 298 9. Nil aliud agit amor mundanae scientiae, nisi extollere laudibus hominem. Nam quanto majora fuerint litteraturae studia, tanto animus arrogantiae fastu inflatus majore intumescit jactantia. Unnovi litteraturam, introibo in potentias Domini . 10. Simplicioribus litteris non est praeponendus fucus grammaticae artis. Meliores sunt enim communes litterae quia simpliciores et ad solam humilitatem legentium pertinentes, illae vero nequiores, quia ingerunt hominibus perniciosam mentis elationem. 11. Meliores esse grammaticos quam haereticos. Haeretici enim haustum lethiferi succi hominibus persuadendo propinant, 299 grammaticorum autem doctri
Abbreviated transcription (Latin):
ensione spe homines ad fidemꝑ
ducerentur: Namsi cdialetici a cu¬
muns uersucia. aut rethorice ar¬
tio eloquentia editieẽnt : neq̃ꝙͣ
putaretur fides xͥ in deiuirtutes
in eloquentiͤa humana argum̃tis
consistere. nec quemqͣmẽcłemꝯ
ad fidem cliuino spiramine ꝓuce¬
arrs pociꝯ u̾ borũ calliditate sedu
ctrominis secularis doctrina spum¬
antib u̾b resonans. ac se per eloqͣ¬
tie tumorem ad̾tollens: ꝑ dectri¬
nam sumplicem et humilem xp̃i¬
anam euacuata ẽ. Sicut scriptũ ẽ.
nõue stultam fecit deus sapienti¬
am huiusmndi. Eastidiosis atq
loquacib scripture sc̃e minus ppꝰ
ẜmonem simplicem placent. gen¬
cili enum eloquentie comꝑata: u¬
dentur illis indigna. qd̾ si animo
humili uusti̾a eiꝯ intendant. cõfes¬
cim adũtunt quantum excelsa st̃
que in illis despiciunt. In lectõe
non u̾ba s u̾itas ẽ amanda. Sepe
autem reppentur simplicitas ueri¬
dica:. et composita flitas. que homi¬

Expanded text:
ensione spiritus homines ad fidem ensione spiritus homines ad fidem perducerentur . Nam si dialectici acuminis versutia aut rhetoricae artis eloquentia editi essent, nequaquam putaretur fides Christi in Dei virtute, sed in eloquentiae humanae argumentis consistere; nec quemquam crederemus ad fidem divino inspiramine  potius verborum calliditate seduci. 6. Omnis saecularis doctrina spumantibus verbis resonans, ac se per eloquentiae tumorem attollens, per doctrinam simplicem et humilem Christianam evacuata est, sicut scriptum est: Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ? 7. Fastidiosis atque loquacibus Scripturae sanctae minus propter sermonem simplicem placent. Gentili enim eloquentiae comparata videtur illis indigna. Quod si animo humili mysteria ejus intendant, confestim advertunt quam excelsa sunt quae in illis despiciunt. 8. In lectione non verba, sed veritas est amanda. Saepe autem reperitur simplicitas veridica, et composita falsitas, quae homi
Abbreviated transcription (Latin):
Deo ꝓhibetur xp̃ianis figniẽta
legere poetarum: qr ꝑ obletam̃ta
utanium fabularum mentẽ exti¬
tant ad incentiua libromũ. nĩ enĩ
solum t̾ura offerendo demombus
aueliendo capiendo. Quidam aui¬
plius uelitare̾ dełetantur genti¬
lium dcã ꝓpt̾ rumentẽ et ornatu
ẜinonem: quam scripturã scãm pp̃
eloquium humile. s quid ꝓcest ĩ
et in anssc̾e̾ in diuinis. caduca se¬
qui signienta. et celestia fastidire
mistia: Cauendi sunt tales libri:
et pp̃ amorem sc̃arũ scripturaꝵ ui¬
tandi. Gentilium drã ext̾ĩo u̾boꝵ
el oq̃ntia intent: in tiꝯ uacua uͥ tu¬
tio sapientie manent. El qquia
autem sacra exrius incompta uer¬
sapientia fulgent. Uñ et apło. habe¬
nus inquit thesaurũ istũ ĩ uasis
fictilib. Sermo quippe dei oocult¬
um habet fulgorem sapientie ⁊
ueritatis. repositum in uerboru
uilissimis uasculio. Ideo libri scĩ
simplici sermone conscripti sũt:
ut non in sapientiau̾bi s in ost¬

Expanded text:
deo prohibetur Christianus figmenta legere poetarum, quia per oblectamenta inanium fabularum mentem excitant ad incentiva libidinum. Non enim solum thura offerendo daemonibus us capiendo. 2. Quidam plus meditari delectantur gentilium dicta propter tumentem, et ornatum sermonem, quam Scripturam sanctam propter eloquium humile. Sed quid prodest in et inanescere in divinis; caduca sequi figmenta, et coelestia 297 fastidire mysteria? Cavendi sunt igitur tales libri, et propter amorem sanctarum Scripturarum vitandi. 3. Gentilium dicta exterius verborum eloquentia nitent, interius vacua virtutis sapientia manent; eloquia autem sacra exterius incompta versapientia fulgent. Unde et Apostolus: Habemus, inquit, thesaurum istum in vasis fictilibus . 4. Sermo quippe Dei occultum habet fulgorem sapientiae et veritatis repositum in verborum vilissimis vasculis. 5. Ideo libri sancti simplici sermone conscripti sunt, ut non in sapientia verbi, sed in ost
Abbreviated transcription (Latin):
Anat̾ pia cum diu̾sis suppliciis urgẽt᷑:
ñ solũ ñ fleuit. s ⁊ gaudẽs hortabat᷑
ad głiam passiõis. sic ⁊ mat̾ ecc̃a gau
abolũ gratulatur. Qs pot̾it oĩa q̃ illis
uetib legis ⁊ ppħarũ libris figurte an¬
fortete ꝗs putat ĩgemio fi. ũ ca q̃ rerũ
ordine per sua tp̃ra cucurrert. ad msti¬
cas significatẽes int̾p̾tãdo u̾tant᷑: ħ
forte uidei pꝯsunt dic̾e. siũ pagani.

Expanded text:
s suppliciis urgeretur, non solum non flevit, sed et gaudens hortabatur ad gloriam passionis. 2. Sic et mater Ecclesia gaudabolum gratulatur. Quis poterit omnia quae illis veteribus legis et prophetarum libris figurate anforte quis putat ingenio fieri ut ea quae rerum ordine per sua tempora cucurrerunt ad mysticas significationes interpretando converti: hic forte Judaei ausi sunt dicere, sive pagani.
Abbreviated transcription (Latin):
cucinũtur carne ut emendemur.
alt̾a qua uullumur conscirntia.
ex caritate ut deum ardenciꝯ dili¬
gamꝯ. Gemmo more d̾ respicit.
uł ad ueniam: uł ad iundc̃a. ad
ueniam: sic̃ petru. ad uindoami. se
cundunꝰ fc̃a sodomorũ sedescẽsur
er uisurumtestatur. Trmodarõe
tionẽ repls. ad purgatõe quos
errare ui det. ełctos ad ꝓpagantu¬
q inoclo egyptꝰ cesus ẽ ad dampñti¬
onem. sccłomorum pauꝑ lazamꝰ ad
ad probutionem. flagellatur hõ
płinq adeo añ peccatumne malꝰ
dit. ut paulꝯ qui sathane anglo
instigante. carnis tolerabat stun¬
ulo. flagellatur ⁊ ⁊ po pec̃mait cor¬
at. ⁊̃ quinescit cur uapulat. Nã ds̃
ideo plerumq ustum flagellat ne
deuisticia supbiens cadati hac uit᷑
deus tanromag̾ studet ut pareat: qͣn¬
to magis expecrando flagellat. S al¬
ego quos amo arguo et castigo. Be¬
riendo pinit: quos incorgibiliter
delinquentes aspicit. quosq ũ iam
sub disciplina ut filiꝯ pat̾: S distric¬

Expanded text:
cutimur carne, ut emendemur. Altera, qua vulneramur conscientia ex charitate, ut Deum ardentius diligamus. 2. Gemino more Deus respicit vel ad veniam, vel ad vindictam. Ad veniam, sicut Petrum . Ad vicut dum facta Sodomorum se descensurum et visurum testatur. Trimoda ratione tionem reprobos, ad purgationem quos errare videt electos, ad probatque modo Aegyptus caesa est ad damnationem, secundo modo, pauper Lazarus ad ad probationem. Flagellatur homo plerumque a Deo ante peccatum, ne malus sit ut Paulus, qui Satanae angelo instigante carnis tolerabat stimulos . Flagellatur etiam et poat, etiam qui nescit cur vapulat. Nam Deus ideo plerumque justum flagellat, ne de justitia superbiens cadat. 6. In hac vita Deus tanto magis studet ut parcat quanto magis exspectando flagellat; sed alEgo quos amo arguo et castigo . Feriendo perimit quos incorrigibiliter delinquentes aspicit, quosque non jam sub disciplina, ut filios pater, sed distric
Abbreviated transcription (Latin):
riguntur. p̃oedentium ꝑosio flagel¬
lorun. sequentium sit mictum tor¬
mtorum. Hinc ẽ qd̃ in psalmis sẽ¬
bitur. oꝑiatur sic̃ diploide confusi¬
onem suam. De ploides enum dupͣ

Expanded text:
riguntur praecedentium percussio flagellorum sequentium sit initium tormentorum. 9. Hinc est quod in psalmo scribitur: Operiantur, sicut diploide, confusione sua . Dip
Abbreviated transcription (Latin):
Erustra ꝑoosi filio ur̃os. disciplinã
non receꝑunt. Plerumq ustus
plangit. ⁊ nescit utrum ꝓ omnib pͣ¬
catis suis pacientia paciatur flag¬
ella: anꝑ uno tantũ et nescit q̃ sit
culpa illa pro quameruit eiꝯ pati
ei ꝯmedi pati suppllicia. et ꝓip̃o am¬
biguo maxĩe inmerore uersatur.
Quamuis p̃rentia instũ apecratis
dicte turbantur nec instantes ei
plage non sufficiant ad purgãda
delicta. ꝓuide ergo dumpreseutia
patitur.⁊ futura ꝑtimescit: Quod¬
am mo sic̾ ait ꝓpħa prosus peccatis
duplicia recipit.
de infirmit̾te carius

Expanded text:
Frustra percussi filios vestros; disciplinam non receperunt . » Plerumque justus plangit, et nescit utrum pro omnibus peccatis suis poenitentia patiatur flagella, an pro uno tantum: et nescit quae sit culpa illa pro qua meruit pati ejusmodi supplicia, et pro ipso ambiguo maxime in moerore versatur. Quamvis flagella justum a peccatis metu turbatur, ne instantes ei plagae sufficiant ad purganda delicta. Proinde ergo dum poenitentia patitur, et futura pertimescit, quodam modo sicut ait propheta pro suis peccatis duplicia recipit. De infirmitate carnis
Abbreviated transcription (Latin):
diuintur: qui et temporali pena et et¬
na tampnantur. Un de et ierenuas.
contricio suꝑ contritionem .i. genu
na dampnatio et hic eͭ infuturo scło:
et idem alibi.⁊ duplici contritõe con
tere eos. idẽ gemia pena. presentis .s.
et futura. Quibrdam secreto udici
uero hic bene ẽ. illuc male. sic̃ diui¬
ti illi accidit. qui hic potentie clarit᷑¬
te conspicuus: post mortem gehẽne
incendiis traditur cruciandꝰ. Por¬
ro quibꝯdam et hic male et illuc ma¬
le ẽ qr corriginolentes. et flagella¬
ri in hacuita incipiunt:⁊ interna¬

Expanded text:
t temporali poena et aeterna damnantur. Unde et Jeremias ait: Contritio super contritionem , id est, gemina damnatio, et hic, et in futuro saeculo. Et idem alibi: Duplici contritione ctere eos , » id est gemina poena praesenti, scilicet et futura. Quibusdam secreto Dei Quibusdam vero hic bene est, illic male, sicut diviti illi accidit qui, hic potentiae claritate conspicuus, post mortem gehennae incendiis traditur cruciandus . Porro quibusdam et hic male, et illic male est, quia, corrigi nolentes, et flagellari in hac vita incipiunt, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ui preficitur ad regimen. ta¬
lit̾ exgca disciplinam subdi¬
torum prestare debet. ut ñ solum
anctoritate uerum ⁊ humilitate
darescat. Sz tamenitaent ineo uͥ¬
tus humilitatis: ne dissoluatur:
uita subditorum inuiciis. atq auc¬
toritas aderit potestatio. ne per tu¬
morem corlis seueritas existat in¬
moderationis. Hec ẽ in dei sacerdo¬
tibus uera discretio. quanec ꝑlib̾¬
tatem suꝑbi: nec ꝑ humilitatez rem¬
issi sunt. Hinc ẽ quod sancti ciĩmul¬
ta cõstantia reclarguerunt ⁊̃ prin¬
cipum uicia. in quib cum summa
ẽẽt humilitas: locotũ neccͣio li b̾e̾
transgressores iusticie increpabãt.
Aliqñ etiam subditis nos oportet
animo ẽẽ humiliores. qm̃i fõa sub¬
ditorum iudicantur a nob̾: nr̃a u̾o

Expanded text:
ui praeficitur ad regimen, taliter erga disciplinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate larescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderationis. Haec est enim in Dei sacerdotibus vera discretio, qua nec per libertatem superbi, nec per humilitatem remissi sunt. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia, in quibus cum summa esset humilitas, loco tamen necessario libere transgressores justitiae increpabant. 2. Aliquando etiam subditis nos oportet animo esse humiliores, quoniam facta subditorum judicantur a nobis, nostra vero
Abbreviated transcription (Latin):
tia. scientia eĩ amalis abstinet.
Sapiens omma prudent̾ examiñt.
int̾ bonũ et malum. sapiẽs intlłigẽ¬
dodiudicat. Sũmũ bonũ ẽ scire:
quid caueas: sĩma miseria uescire
quotendas. Diligeigit᷑ sapiẽtia:
et manifesta br̃ tibi. Accede ad illã:
⁊ appropinqͣbit tͥ. Assidiuis esto illi:
et instruet te. Disce qd̾ nescis: ne
dector inutił inuẽiaris. Antea estoi
auclitor: postea dectoꝵ. P disciplin¬
am: nom̃ĩ magrĩ accipe. Bonũ qd̾
andieris dic. bonum qd̃ audietis:
dece. Discendi ⁊ docendi: ñ cõtẽpnis
studium. Scientiam qͣm añ ꝑcipis: auii¬
ore effunde. Sapientiam cũ cet̾is ĩper¬
tiretibi magis hanc gande. dectimĩ
quanto ampluis data fuerit: tanto
magis habundat. Sapientia tũdo
largior fit: retinendo minoratur
largiendo redundãtior ẽ scientia.
et clum plus confert᷑: plꝯ habũdat.

Expanded text:
tiam. 66. Scientia enim a malis abstinet, tiam. 66. Scientia enim a malis abstinet, sapiens omnia prudenter examinat. Inter bonum et malum sapiens intelligendo dijudicat. Summum bonum est scire quid caveas, summa miseria nescire quo tendas. Dilige ergo sapientiam, et manifestabitur tibi, accede ad illam, et appropinquabit ad te, assiduus esto illi, et instruet te. 67. Disce quod nescis ne doctor inutilis inveniaris; antea esto auditor, postea doctor: per disciplinam nomen magistri accipe; bonum quod audieris dic, bonum quod didiceris doce; discendi et docendi non contemnas studium. Scientiam quam aure concipis ore effunde. Sapientiam cum caeteris impertiris, tibi magis hanc auges; doctrina quanto amplius data fuerit, tanto magis abundat. Sapientia dando largior fit, retinendo minoratur; largiendo redundantior est scientia, et dum plus confertur, plus abundat.
Abbreviated transcription (Latin):
Egligentia et torpor: dissolu¬
it animũ. desidia natura cor¬
rumpitur: desiclia refrigescit iunge¬
nium. Torpor eĩ exsuꝑat sensũ. ebe¬
tudo scientie lumen extinguit: so¬
lertia aũt meliorem rechit. peiorẽ
facit negligentia: sensũ desidia:
obtundit. segniciem: industria
cauet. Excellẽtior fit natura dectͥ¬
na: ardentior fit ingenũ sb̾iũcto
stucdio. Tardiora enim ingenia:
stucliis cauentur. Torpor eĩ nͣture
rientia plꝯ scitur. Sepe natura mo¬
rib inmutatur. sepe natura ꝯsue¬
turam sen̾tit. Om̃ĩa usui cedũt.i
u sui omĩa parent. Resita seagit.
ut ususent. Qd̾ cum difficultate
cepetis: ꝑ usum cum uoluntate
ꝓficies. Nicħ sapientia melio. nicħ
prudentia dulciꝯ. nicħ sciẽtia pi¬
tia mat̾ etrorum ẽ. ignorãtia nut̾x¬
uiciorumẽ. Peccatum mag̃ per:
ignorantiam p̃ualet. Ignorãtia
ignorantia nec qñ delinquit agnes
tꝯ facile decipit. stultꝰ inuicia ci to
delabitur. Prudens aũt. cito dep̾¬

Expanded text:
egligentia et torpor dissolvunt animum, desidia natura corrumpitur, desidia frigescit ingenium. 64. Torpor enim exsuperat sensum, hebetudo scientiae lumen exstinguit; solertia autem sensum meliorem reddit, pejorem facit 514 negligentia, sensum desidia obtundit, segnitiem industria acuit, excellentior fit natura doctrina, ardentius fit ingenium subjuncto studio. Tardiora enim ingenia studiis acuuntur, torporem naturae rientia plus scitur. Saepe natura moribus immutatur, saepe natura consueturam vertitur. Omnia usui cedunt, usui omnia parent, res ita se agit, ut uteris. Quod cum difficultate coeperis, per usum cum voluptate perficies. 65. Nihil sapientia melius, nihil prudentia dulcius, nihil scientia tia mater errorum est, ignorantia vitiorum nutrix. Peccatum magis per ignorantiam praevalet; ignorantia ignorantia nec quando delinquit agnoscenim facile decipitur. Stultus in vitia cito dilabitur. Prudens autem cito depre
Abbreviated transcription (Latin):
Ropt̃ poc̃m primi hominis hu¬
manogeneri pena diuinitus
mlata ẽ ẜuitutis. itaut quib aspic̃
non congruere libertatez. His mise¬
ricorlius iiaoget ẜuitutez. Et licet
per peocatum humane originis: ta¬
men ẽ qd̾ deus ideo disc̾uit homini¬
b uitam alios ẜuos cõstituens. alios
domino ut licentia male a gendi ser¬
uorũ potestate dominantumi restrĩ¬
gatur. Lam si omnes sine metu
fuissent. quis eẽt qui amalis quẽ¬
piam cohiberet: Ince et in gentibꝰ
principes regesq electi sunt: ut
tetrore suo ppłos a malo coherxerẽt
atq ad ircte iuendu legib subde
mundi elegit ignobilia et contẽp¬
tibilia.⁊ que non sunt ut ea q̃ sunt
destrueret: ne glietur omnis caro.
Lex ẽ camalis potentia corã illo. u¬
nus enim dominus. equalit̾ et do¬
uinus fert consultũ et serius. Me¬
lior ẽ subiecta ẜuitus: quam ela ta
libertas. Multi eĩ inuẽnuntur dõ
libere serui entes. sub dominis cõs¬
cituti flagiciosis. qui et subiecti st̃

Expanded text:
ropter peccatum primi hominis humano generi poena divinitus illata est servis, ita ut quibus aspicit non congrue libertatem, his misericordius irroget servitutem: et licet per peccatum humanae originis, tamen aequus Deus ideo discrevit hominibus vitam, alios servos constituens, alios dominos: ut licentia male agendi servorum, potestate dominantium restringatur. Nam si omnes sine metu fuissent, quis esset, qui a malis quempiam cohiberet? Inde et in gentibus principes, regesque electi sunt, ut terrore suo populos a malo coercerent, atque ad recte vivendum legibus subdermundi elegit ignobilia et contemptibilia, et quae non sunt, ut ea quae sunt, destrueret, ne glorietur omnis caro, hoc est, carnalis potentia coram illo. Unus enim Dominus, aequaliter et dominis fert consultum et servis. Melior est subjecta servitus, quam elata libertas. Multi enim inveniuntur Deo libere servientes sub dominis constituti flagitiosis, qui et subjecti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tõem principũ qui ex merito ple¬
bis preuancantur. Sententia dãp¬
nantur quam filiͥ noe. qui suoruz
ppositorum culpas in publico ꝓ¬
dunt si c̃ cham qui pr̃is pudenda
non oꝑint: s derridenda mõstra¬
uit. Abiturͥ sem meritum ⁊ iap¬
het. qui reuerenter opuit que.
patres suos excessisse cognocunt
Si tamen fratrũ fc̃a non diligãt:
s tantum oꝑiant nec iutent᷑. Nã
sunt quippositos suos ꝑu̾se uidic¬
ant dum terrems studiis eos plo
uiderint ee intentos: si uł parũ ip̃i¬
iam ip̃i despuitalib cogitau̾ilt.
Rectores ergo a deo udicandist̃:
a sius aut subclitis neqͣꝙͣ iudicã¬
disunt. exemplo domini qui per
seuendentes columbas et nuimi¬
ulariorum mensas proprio eũtit

Expanded text:
rationem principum, qui ex merito plerationem principum, qui ex merito plebis praevaricantur. 4. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico podunt; sicut Cham, qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit . Habituri Sem meritum, et Japheth, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cognoscunt, si tamen patrum facta non diligant, sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terrenis studiis eos plus viderint esse intentos, si vel parum jam ipsi de spiritualibus cogitaverunt. 5. Rectores ergo a Deo judicandi sunt, a suis autem subditis nequaquam judicandi sunt: exemplo Domini, qui per se vendentes columbas et nummulariorum mensas proprio evertit
Abbreviated transcription (Latin):
temporalib reb set totes impen¬
diuit: sꝑales tuciorem intam con¬
templationis excerceãt. O duraͤ
sunt quiete uiu̾e uolen tium sarci¬
na curarum ep̃a lui. prouitet sepe
deus curis deditos seculanb adsꝯ¬
ceptionem regimiuis. ut dum hu
ext̾ĩor a sine teclio ꝓcurant: spirital¬
es reb int̾iorib siue impedimĩto
reriumn t̾renariuz deseruiant. deigͦ
ordinẽ accusant a quo instituũt᷑:
qui ep̃oꝰ quoel condempnant dum
minus sꝑͥalia. s magis trena sectã¬
tur. Ex diuini eĩ tab̾naculi dis¬
positione ob iniurias mũdi feren¬
das et turbidines: qu gelam insti¬
tui ep̃oᷤ quos secularib curis insis¬
tentes. ut hii qui inti̾ꝯ suꝑua desi¬
qd̾ amant intendant. Nõ ẽ iraq
uidicando aplebe rector mordina¬
tꝯ. dummagis nou̾int ppłi sui fuis¬
se meriti. ꝑ u̾si regien suscepisse
pontificis. Nam pro mentis ple¬
biũ: disponitur adeo uita reccorũ.
eremplo dauid peccantiᷤ ad cõꝑa¬

Expanded text:
 totos impendunt, spirituales tutiorem vitam contemplationis exerceant, quia durae sunt quiete vivere volentium sarcinae curarum episcopalium. Providet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis, ut dum hi exteriora sine taedio procurant, spirituales rebus interioribus sine impedimento rerum terrenarum deserviant. 2. Dei ergo ordinem accusant, a quo instituuntur, qui episcopos condemnant, dum minus spiritualia, sed magis terrena sectantur. Ex divini enim tabernaculi dispositione ob injurias mundi ferendas, et turbines quosdam, institui episcopos saecularibus curis insistentes, ut hi qui interius superna desiquod amant intendant . 3. Non est itaque judicandus a plebe rector inordinatus, dum magis noverint populi, sui fuisse meriti perversi regimen suscepisse pontificis. Nam pro meritis plebium disponitur a Deo vita rectorum, exemplo David peccantis ad compa