comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s mei. iste ẽ beatus ille et uere p̃dican¬
dus xp̃i sacerdos et mĩr dionisiꝰ ariopa¬
gita quẽ apłoꝵ acta cõmemorant. ciui¬
um atheniensiũ nobili ꝓgemie ortus. di-¬
alecticis et rethorieis studus ab infantiȩ
rudim̃tis instructꝰ. in diona insula ati¬
ce ꝓuincie genitꝰ. Qͥ ideo ariopagita
dictꝰ est. qͦd in eodem loco qͥ ariopagus
dicit᷑. liberalib fuerat lntteris eruditus.
et eandem sectam eiusdẽ gentilitatis ñ
solum didicerat. s ariolum eruditissimꝰ
doctor merat. S adiuuante nos ipsius

Expanded text:
fratres mei, iste est beatus ille et vere praedicanfratres mei, iste est beatus ille et vere praedicandus Christi sacerdos et martyr Dionysius Areopagita, quem apostolorum Acta commemorant, civis Atheniensium nobili progenie ortus, dialecticis et rhetoricis studiis ab infantia rudimentis instructus, in Diona insula Atticae provinciae genitus. Qui ideo Areopagita dictus est, eo quod in eodem loco qui areopagus dicitur liberalibus fuerat litteris eruditus, et eamdem sectam ejusdem gentis non solum didicerat, sed aliorum eruditissimus doctor inerat. Sed adjuvante nos ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
uos reuerentia congregauit. Nrĩs enim
nempe fr̾s ut piꝰ pat̾ scĩs congaudet obse¬
quiis. ⁊ in suoꝵ exultat numero filioꝵ.
Oueneranda nob sc̃i patris nr̃i festiuitas.
o uere beata. et magnis laudib p̃feren¬
da sollempnitas. de qua angł̃i dñm col¬
laudant in astris. sacerdotũ cetus mag¬
no resultat honore. et mr̃m p̃dicat chorꝰ
uictoriȩ palmã. In qua diu clausa ora
reserant᷑ in tr̃is. cecoꝵ. redeunt negata
et laudande. Quis enim hic eger ꝑhen-¬
die adueniens. non sanꝰ abscedit: Quis
delictoꝵ sarcina p̃ssus. s cũ gemitu di¬
xerit esse se reum. non indulgentiam
ꝓmeretur: Huiꝰ diei certe ut credo festi¬
situm p̃dicans. dñm collaudans aiebat.
Beatus quẽ elegisti et assũpsisti dñe :
habitabit in atriis tuis. Magnũ et enĩ
et ãmirabile dilectissimi huic uiro do¬
num post apłos tribuit potestatẽ. quał¬
cũ eo eẽt gła declarauit. Iste omnino

Expanded text:
vos reverentia congregavit. Vestris vos reverentia congregavit. Vestris nempe, fratres, ut pius pater, sanctis congaudet obsequiis, et in suorum exsultat numero filiorum. II. O veneranda nobis sancti Patris nostri festivitas! O vere beata et magnis laudibus praeferenda solemnitas, de qua Dominum angeli collaudant in astris! Sacerdotum coetus magno resultant honore, et martyrum praedicat chorus victoriae palmam, in qua diu clausa ora reserantur in terris, caecorum redeunt caecata et laudandae. Quis enim huc aeger adveniens, non sanus abscedet? quis delictorum sarcina praegravatus cum gemitu dixerit esse se reum, et non indulgentiam promeretur? hujus certe, ut credo, diei festisitum praedicans, et Dominum collaudans aiebat: Beatus quem elegisti et assumpsisti, Domine, inhabitabit in atriis tuis . III. Magnum enim et admirabile, dilectissimi, huic viro donum post apostolos tribuit divina cum eo esset gloria declaravit. Iste omnino,
Abbreviated transcription (Latin):
anctam atq glo mr̃m.¬
riosam.⁊ omni uenerati¬
one colendam. beatissi¬
mi patris nr̃i atq pasto¬
ris scĩssimi dionisii. nod
dilectissimi fr̃s hodie fes¬
tuitatem diuina pietas renouare dig¬
nata ẽ. Quam non minꝰ credimꝰ in cȩ¬
lestib p̃dicari. dum a nob̃ etiam pecca¬
torib deuote uenerat᷑ in tr̃is. Nam licet
omniũ scõꝵ sollempnitatũ xp̃ianoꝵ sit
animus particeps. nob tam̃ ꝓprie hoc pe¬
culiarius. in ducis et patris nr̃i festiui¬
tate letandũ est. Ut ubi p̃cipuus mr̃is
et pontificis glificatus est exitus. ibi in
die eiꝰ martirii sit leticie eiꝰ principatus.
Quicqͥd tam̃ a nob̃ eius impendit᷑ serui¬
tuti. ad laudem sui nr̃iq referat᷑ aucto¬
ad cõmunem ꝑtinere leticiam. dũ hono¬
re celebraturi concurritis ad annua fes¬
ta pastoris. Habundantiori namq uoᷤ cre
tiȩ grã ditari. dum sollerti studio ad eiꝰ
scãs uigilias conuenistis. Namq enum
deuotionem ur̃am ille ñ deserit. cuius

Expanded text:
anctam atque gloriosam et omni veneratione colendam beatissimi Patris nostri atque pastoris sanctissimi Dionysii, nobis dilectissimi fratres, hodie festivitatem divina pietas renovare dignata est. Quam non minus credimus in coelestibus praedicari, dum a nobis etiam peccatoribus devote veneratur in terris; nam licet omnium sanctarum solemnitatum Christianorum sit animus particeps, nobis tamen proprie ac peculiarius in ducis et Patris nostri festivitate laetandum est, ut ubi praecipuus martyris et pontificis glorificatus est exitus, ibi in die ejus martyrii sit laetitiae principatus. Quidquid tamen a nobis ejus impenditur servituti, ad laudem sui nostrique referatur auctoad communem pertinere laetitiam, dum honorem celebraturi concurritis ad annua festa pastoris; abundantiori namque devotiontiae appropiare, dum solerti studio ad ejus sanctas vigilias convenitis; namque devotionem vestram ille non deserit, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
Buiidlꝰ. Erat autem uilita serui¬
ens dño in timore casto. que filiũ
alhat paruulum nomine qͥricũ.
E dam lacte carnis disciplinã
tradidit diuine legis. Int̾ caros
deniq amplexus. ⁊ mat̾ne pietatis
oscula ut uerum parentem agnoᷤᷤ¬
ceret. coleret. atq diligeret. dum
lacte dulci ex cius alcretur uberi¬
bus ab ipsius ore ꝓ tempore pure
fidei imbucbatur docmnatibꝰ. Insur¬
bus. ꝓsua paruuliq salute confes

Expanded text:
bunalibus. Erat autem Julitta servibunalibus. Erat autem Julitta serviens Domino in timore casto, quae filium alebat parvulum Quiricum: cui cum lacte carnis disciplinam tradidit divinae legis. Inter charos denique amplexus et maternae pietatis oscula, quo verum parentem agnosceret, coleret atque diligeret, dum lacte dulci ex ejus aleretur uberibus, ab ipsius ore pro tempore purae fidei imbuebatur dogmatibus. Insurbus pro sua parvulique salute ad
Abbreviated transcription (Latin):
et sexto ouilis dominici uelut a¬
ries electus. ac dux gregis totius
subito. ex iussu ipsius alexan dri
rapitur. carceri mancipatur. fame
diutina cruciatur. fustibꝰ cotidie
ceditur. ad ultimum ꝑ fenestram
domus p̃cipitatur. et ligato ad
collum eius saxo in puteũ demer¬
Huius successor sc̃s extitit urbanꝰ
eiusdem sc̃e romanȩ sedis episco¬
pus. qui doctrina salutari młtos
ad mr̃ium ꝓuocans. calicẽ quẽ
aliis ꝓpinauit. ipse quoq potauit.
ne xp̃ianoꝵ sub alexandro imꝑa¬
tore. cum seua supra modũ exar¬
desceret undiq secus eos insectan¬
di intentio. orientalium quoq
ꝓuincarum fines app̾hendit. in
quarum partibꝰ p̃ses alexander p̃¬
erat. qui sicut nomine. sic imꝑato¬
ri suo par erat ferocitate. hic int̃
innume os quos uariis crucia¬
tibꝰ ⁊ excogitatis affecerat penarũ¬
mortibꝰ ulitam matronam nobi¬
lem in lege dñi alte. ic nocte medi
tanteri. fama boni odoris celebrẽ:
mnssr̃ officialibꝰsius iussit p̃sentari tri¬

Expanded text:
et pio ovili Dominico velut aries electus, ac dux totius gregis, subito jussu ipsius Alexandri rapitur, carceri mancipatur, fame diuturna cruciatur, fustibus quotidie caeditur, ad ultimum per fenestram domus praecipitatur, et ligato ad collum ejus saxo in puteum demerHujus successor sanctus fuit Urbanus, ejusdem sanctae Romanae sedis episcopus, qui doctrina salutari multos ad martyrium provocans calicem quem aliis propinavit ipse quoque potavit. stianorum sub Alexandro imperatore, cum saeva supra modum exardesceret undique secus eos insectandi intentio, orientalium quoque provinciarum fines apprehendit. In quarum partibus praeses Alexander praeerat, qui sicut nomine sic imperatori suo erat par ferocitate. Hic inter innumeros, quos variis cruciatibus et excogitatis affecerat poenis, Julittam matronam nobilem in lege Domini meditantem die ac nocte, fama boni odoris celebrem, missis officialibus suis jussit praesentari tri
Abbreviated transcription (Latin):
deniq p̃sentata p̾sidis.⁊ ab co reqͥ¬
sita. cuius eẽt ꝓuinciȩ. uel cuu¬
tatis. aut quȩ ci ꝓprii mẽet cog¬
nitio nominis: respondit. De is¬
auria quidẽ ꝓuncia. ⁊ de primi¬
oribꝰ cuitatis ychonioꝵ ꝓgenita.
ad cilicis tuas deuitans ꝑsequuti¬
ones demigraui loca. tarsoq sum
immorata. Et cum sumn uere. xp̃i¬
ana. ẽ mͥ nomen iulita. Cui p̃ses.

Expanded text:
sentata praesidis, et ab eo requisita cujus esset provinciae vel civitatis, aut quae proprii ei esset cognitio nominis, respondit: De Isauria quidem provincia, et de primoribus civitatis Hyboniarum progenita, ad Siliciae tuas devitans persecutiones demigravi loca; Tarsoque sum immorata. Et cum sim vere Christiana, est mihi nomen Julitta. Cui praes
Abbreviated transcription (Latin):
ne conditionis lege sepultũ uere in xp̃o
se uiuere demonstrat. frequentissima
consolatione uiuentium. Nam ibi rece¬
pit cecitas uisum. debilitas gressũ. effu¬
gant᷑ demonia. donantur cũ fide pe
scõ honor et gla. ⁊ nunc et ꝑ ȩt̾̃na scła

Expanded text:
ae conditionis lege sepultum, vere in Christo ae conditionis lege sepultum, vere in Christo se vivere demonstrat frequentissima consolatione viventium. Nam ibi recipit caecitas visum, debilitas gressum, effugantur daemonia, donantur cum fide petsancto honor et gloria, et nunc et per aeterna sa
Abbreviated transcription (Latin):
tota urbs festinaret in occursũ pu paᷤ¬
toris. quedã mulier paruulũ filiũ cal¬
darie imposuerat. suppositoq igne mẽ¬
bra infantuli aqua tepenti lauabat.
Quȩ uoce psallentiũ attonita officiũ
ceptum deserit: oblitaq infantuli cũ
ceteris obuiã sco accurrit. Igitur dũ
ea uenerandi immorat᷑ exequiis. igniᷤ
infanti suppositus calescens. uas ferreũ
in qͦ paruilus positꝰ erat obambit. in¬
mensos calores efficit.⁊ efferuentes in
semetipsum refundit uapores. Quis
putaret in tali discrimine uiuere po¬
tuisse: Porro beata mat̾ cũ iam sancte
reliquiȩ domui suȩ ꝓpinquassent. do¬
mesticosq lares recognouisset. tandem
recordata pignoris sui pauida accur-¬
rit. estimans inter uapores igniferos
liquefacta et tenera pueri distabuisse
ardentis flamina camini. Subito ter¬
rore ꝑculsa. filium ñ ammouet. donec
grandi clamore multos compelleret
adunari. Beati porro uiri corpus huma-¬

Expanded text:
tota urbs festinaret in occursum sui pastota urbs festinaret in occursum sui pastoris, quaedam mulier parvulum filium caldariae imposuerat, suppositoque igne membra infantuli aqua tepente lavabat: quae voce psallentium attonita officium coeptum deserit, oblitaque infantuli, cum caeteris obviam sancto accurrit. Igitur dum ea venerantissimis moratur exsequiis, ignis infanti suppositus calescens, vas ferreum, in quo parvulus positus erat, obambit, immensosque calores efficit et efferventes in seipsum refundit vapores. Quis putaret in tali discrimine vivere potuisset? Porro beata mater cum jam sanctae reliquiae domi suae propinquassent, domesticosque lares recognovisset, tandem recordata pignoris sui pavida accurrit, aestimans inter vapores igniferos liquefactum, et tenera pueri distabuisse ardentis flammas camini. Subito terrore perculsa filium non admovet, donec grandi clamore multos compelleret adunari. 34. Beati porro viri corpus human
Abbreviated transcription (Latin):
in uirtute trinitatis deifice triũ mor-¬
tuoꝵ ẽ magnificꝰ suscitator: ulianus
totidem ad uitã reuocans mortuoᷤ. to¬
tiens mortis extitit uictor. Martini
corpꝰ hi qͥ ductu eiꝰ mundũ uicerant
ꝓsecunt᷑. Iuliani exequiis in qͥ eo duce
celestia iam tenebant famulant᷑. I d
plura: Uni regi militarũt. uni dño
seruierũt. uno sp̃u sc̃ificati sunt. supͣ
petrã uniꝰ fidei fundati sũt. Restat gͥ
ut par sit honor et gla: qͦs uirtutis ac¬
tio pares in xp̃o constituit disciplina.
hoc gͥ beati uiri corpꝰ cũ ad urbẽ ꝓpͥam
deportaret᷑. uentũ ẽ ad transitũ fluiui
cuiꝰ arte uocabulũ ẽ. Ad declarandũ gͦ
quanti meriti eẽt cuiꝰ reliquie fereban¬
tur. eqͥ qui lecticã sc̃arũ gestabat exu¬
uiarũ. ceteris uix enatantib int̾ un¬
das ualidas. ⁊ ꝓfunde cecitatis gurgi¬
tes nec genib aqua tactis. lntus alter¬
um cũctis mirantib subier̃t̃. Cum uͦ

Expanded text:
 virtute Trinitatis Deificae trium mor virtute Trinitatis Deificae trium mortuorum est magnificus suscitator: Julianus totidem ad vitam revocans mortuos, toties mortis exstitit victor. Martini corpus ii qui ductu ejus mundum vicerant prosequuntur: Juliani exsequiis hi, qui eo duce coelestia jam tenebant, famulantur. Quid plura? Uni Regi militarunt, uni Domino servierunt, uno Spiritu sanctificati sunt, supra petram unius fidei fundati sunt. Restat ergo ut par sit eis honor et gloria quos virtutis actio pares in Christi constituit disciplina. 32. Hoc igitur beati viri corpus cum ad urbem propriam deportaretur, ventum est ad transitum fluvii, cui Sartae vocabulum est. Ad declarandum ergo quanti meriti esset cujus reliquiae ferebantur equi, qui lecticam sanctarum gestabant exuviarumcaeteris vix enatantibus, inter undas validas et profundae caecitatis gurgites, nec genibus aqua tactis littus alterum, cunctis mirantibus subierunt. 33. Cum vero
Abbreviated transcription (Latin):
num multitudo conuenĩt. Cũcti ex
agris et uicis. ñnulli etiã ex iucnus
ad fuere castellis. Hinc psalmi clerico¬
rum phalanges. illinc sacrarũ uirgi¬
nũ ꝑparsimonia turmȩ psallentes.
hinc plebs urbana nobił consecrata ui¬
ris illinc manꝰ aggressꝰ scĩs beati ui¬
ri famulãt᷑ exequiis. S nequis forte
moueat᷑ qͦd uilianũ martino equiꝑa¬
uerim. qͥ hoc dicis si recte ꝑcenseas pe¬
ne familia ab utroq potes uidere com¬
pleta. Martinus adhuc caticuminus
algentem pauꝑem diisa clamide ues¬
tiuit. Iulianꝰ fide robustus tot milia
ueterẽ hominẽ exuta fidei ueste con¬
tex̃. Martinꝰ pͥmo solitariã delegit ui¬
tam. ut xͥ dulcedine singularit᷑ frue¬
ret᷑. iulianꝰ aꝑtã expetiit pugnã ut
multoꝵ animas lucrarẽt᷑. Martinuᷤ
ad ep̃atũ a turonensib rapt est. uilia¬
nus cenomãnensib a do pontifex qͥn¬
ĩmo et apłs destinatꝰ est. Martinus¬

Expanded text:
num multitudo convenerit, cuncti ex num multitudo convenerit, cuncti ex agris et vicis, nonnulli etiam ex vicinis adfuere castellis. Hinc psalmicines clericorum phalanges, illinc sacrarum virginum prae parcimonia turmae pallentes, hinc plebs urbana nobilibus conserta viris, illinc manus agrestis sanctis beati viri famulantur exsequiis. 31. Sed ne quis forte moveatur, quod Julianus Martino aequiparaverim, qui hoc dicis, si recte percenseas pene similia ab utroque potes videre completa. Martinus adhuc catechumenus algentem pauperem divisa chlamide vestivit; Julianus fide robustus tot millia veterem hominem exuta, fidei veste contexit. Martinus primo solitariam delegit vitam, ut Christi dulcedine singulariter frueretur. Julianus apertam expetiit pugnam, ut multorum animas lucraretur. Martinus ad episcopatum a Turonensibus raptus est; Julianus Cenomanensibus a Deo pontifex, quinimo et apostolus, destinatus est. Martinus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ mensam ante eũ.⁊ abierũt. Dỹx gͦ
p̃dictus defensor: ad consedentes. Uide¬
tis glam quam ego uideo: Qͥ nichil
se uidere testati sunt. At ille dix̃. Nũ¬
quid ñ hic uidistis patrẽ nr̃m uilianũ
qui tot nob̃ bona ostendit. tot miracu-¬
lis letificauit: ecce nũc enĩ cũ trib dia¬
conib suis et trib cereis huc ante me
uenit. ⁊ letissimo uultu subridẽs bene¬
dix̃ nos: relictisq cereis abscessit. Un¬
de ꝓ certo scio qr migͣuit a scło. ⁊ nob̃ qͦs
corporali p̃sentia dereliqt. beneficia pi-¬
etatis suȩ uiuens in xp̃o impendere nũ-¬
quam cessabit. Surgamus gͦ.⁊ ad sepeli¬
endum pussimũ ing̾rm nr̃m quanto¬
tius ꝓperemꝰ. ut eum mereamͣ aduitorẽ
habere in celis. quẽ salitis doctorem
habuimꝰ in tr̃is. Hec eo dicente. om̃s
ammirati sunt. parit̃q surgentes ad
exequias scĩ festinant᷑ accurrũt. Iam
uͦ ut de martino illo pontificũ specło
legit᷑: impossibile dictu. quanta homi¬

Expanded text:
 mensam ante eum, et abierunt. Dixit ergo praedictus Defensor ad consedentes: videtis gloriam quam ego video? Qui nihil se videre testati sunt. At ille dixit: Numquid non hic vidistis patrem nostrum Julianum, qui tot bona nobis ostendit, tot miraculis laetificavit? Ecce enim nunc cum tribus diaconibus suis et tribus cereis huc ante me venit, et laetissimo vultu subridens benedixit nos, relictisque cereis abscessit. Unde pro certo scio, quia migravit a saeculo. Et nobis, quos corporali praesentia dereliquit, beneficia pietatis suae vivens in Christo impendere nunquam cessabit. Surgamus ergo, et ad sepeliendum piissimum magistrum nostrum quantocius properemus, ut eum mereamur adjutorem habere in coelis quem salutis doctorem habuimus in terris. Haec eo dicente, omnes admirati sunt; pariterque surgentes ad exsequias sancti festinanter accurrunt. Jam vero, ut de Martino illo pontificum speculo legitur, impossibile dictu est quanta homi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑagit o rex. cũ caput relinqͥs et caude
niteris loqͥ. ad me tuus sermo diriga
ditio capitis tui neqͥssimi et cũctoꝵ il¬
loꝵ. cũ eos neqͥssimis seductionib et
maleficiis ꝑdere cogis gaudia nr̃e glȩ¬
et rerũ omniũ facultatẽ. ⁊ pessimȩ mor¬
gitãs ne dilatio inqͥsitionis eiꝰ detrim̃¬
tũ ppłoꝵ acqͥreret.⁊ plurimi eoꝵ ꝓuo¬
carent᷑ exemplo. ussit eos extͣ ciuita-¬
tẽ ꝓtrahi. ⁊ sine aliqͣ miseratione puni-

Expanded text:
git, o rex, cum caput relinquis et caudae niteris loqui: ad me tuus sermo dirigatditio capitis tui nequissimi et cunctorum illorum, cum eos nequissimis seductionibus et maleficiis perdere cogis gaudia nostrae gloriae, rerum omnium facultatem et pessimae morc autem cogitans, ne dilatio inquisitionis eius detrimentum populorum acquireret et plurimi eorum provocarentur exemplo, iussit eos extra civitatem protrahi et sine aliqua miseratione puniri.
Abbreviated transcription (Latin):
his itaq ꝓ sc̃ȩ fidei religione fideliter
consũmatis. uissit iniquus cesar beatã
mrem ante suã p̃sentiã adduci.⁊ mul¬
tis modis uel argum̃tis ingenii sui se
s uirgo dñi fixa in xp̃i gr̃a stabat qͣsi
colũpna ĩmobilis. cuc̃ta sapientissime
suꝑabat.⁊ ad suꝑnã patriã ꝑuenire hu
quando sententiã dedit. ut uirgo dñi
gladio uitã finiret. Lictores aut̃ mi¬
nistri scelerũ illã accipientes eduxer̃t¬
eã extra ciuitatẽ. ut iussa cesaris ad

Expanded text:
His itaque pro sanctae fidei religione fideliter consummatis, iussit iniquus cesar beatam martyram ante suam presentiam adduci, et multis modis vel argumentis ingenium mentis suae ixa in Christi gratia quasi columpna immobilis, cuncta sapientissime superabat et ad supernam patriam pervenire humquando sententiam dedit, ut virgo domini gladio vitam finiret. II 188 Lictores autem, ministri scelerum, illam accipientes eduxerunt extra civitatem, ut iussa cesaris ad
Abbreviated transcription (Latin):
rie ethei. ut epłam dolo mandaret
armauit. ꝑmulierẽ sapientissimus
salomon in p̾uaricationis sacrilegio
p̃cipitauit. ꝑ mulierẽ fortissimum
samson indutũ. rasumq cecauit. ut
et uirtutũ crinibꝰ et decoris ocłis ex¬
poliatus. ludibrio foret hostibus qͥ¬
bus fuerat ante t̾roribꝰ. ut cum his
captiuus moleret. cum qͥbus dñaba¬
tur inuictus. ꝑ mulierẽ castissimũ
illum ioseph uinculis alligatũ detͣ¬

Expanded text:
riae Hethaei, ut epistolam dolo mandaret, armavit. Mulier sapientissimum Salomonem in praevaricationis sacrilegium praecipitavit: mulier fortissimum Samsonem illusum rasumque caecavit, ut et virtutum crinibus, et decore oculorum exspoliatus, ludibrio foret hostibus, quibus fuerat ante terrori, et cum his captivus moleret, quibus dominabatur invictus. Mulier castissimum illum Joseph vinculis alligatu
Abbreviated transcription (Latin):
ne in loco sicco.dep̃catus in defectu
anime suȩ dñm. et statim ex ipsa ꝗͣ
m manu tenebat maxilla ꝑcutiens¬
atq: inde sitis estum. exeodẽ mortis
peccoris osse quo uicerat refectus. ex¬
tinxerit. Et nunc talẽ ac tantum
uirũ. et pulchritudine. et uirtute. et
scitate p̃stantem. sua uxor sicut inimi¬
cum decipiens. et alligans allophilis
tradidit. Unde autẽ illa mulier illi
nita illi simplicitate bonitatis. et sibi
malicie calliditate: Non solũ enim
curiosa. s et subdola imp̃ssit. in p̃cor¬
dia mariti. Simplicibꝰ ⁊ importunis
obsecrationibus atq illecebrosis blan¬
ditiis fatigatum: archano illo urtu¬
tis sue misterio spoliauit. atq ita de¬
rasis crinibꝰ uircute nudatũ. funaitꝰ
euertit. Ut quẽ multamilia hostiũ
armata ñ uicerint: hunc una muli¬
ercula sine armis dolo malitiȩ ar-

Expanded text:
nae in loco sicco, deprecatus in defectu nae in loco sicco, deprecatus in defectu animae suae Dominum, statim ex ipsa quam in manu tenebat maxilla atque inde sitis aestum ex eodem mortui pecoris osse quo vicerat, refectus exstinxerit. Et hunc talem et tantum virum et pulchritudine et virtute et sanctitate praestantem, sua uxor sicut inimicum decipiens et alligans, allophylis tradidit. Unde autem illa mulier illi nita illi simplicitate bonitatis, et sibi malitiae calliditate? Non solum enim curiosa, sed et subdola irrepsit in praecordia mariti, quem simplicibus et importunis obsecrationibus, atque illecebrosis blanditiis fatigatum, arcano illo virtutis suae mysterio spoliavit, atque ita derasis crinibus virtute nudatum funditus evertit, ut quem multa millia hostium armata non vicerant, hunc una muliercula sine armis dolo male ar
Abbreviated transcription (Latin):
cubili sui coniugẽ. cin mollissime blã¬
diebatur. quẽ suppliciter adulabat. quẽ
se ipsa cariorẽ habe extimabatur. quẽ
hesterno die unanimis amplectebat᷑.
hodie ut inimica decipit. Quẽ paulo
ante callidis male blanda palpabat
illecebris udut diligens. paulopost
morti tradebat inducens. Et quid
dicimꝰ quibus odioꝵ causis displicu¬
ciat uxori. Forte non erit speciosus
Et quis eo pulchrior sub illo tempo¬
rs udebatur. Q septem crines sacra¬
m̃tum uertice. in septiformis gr̃e
imagine p̾ferebat: An uͦ ñ erat fortis.
et contemptus ignauie sꝑnebatur.:
Sr quis illo forcior qui leom t̾ribile
obiuanti sibi. obuat solus. ⁊ in ermis
miectis manibꝰ strangulauit. ⁊ ut sc̃o¬
tum ẽ. sicut edũ caprarũ discerpsit:
Et quua una de uetustis ossibus asini
arente maxilla. allophilos mille ꝓstra¬
uit. S p̃tẽa sc̃s erat. atq in tantum
sẽs. ut cum sitisset post laborem pug¬

Expanded text:
cubilis sui conjugem, cui mollissime blancubilis sui conjugem, cui mollissime blandiebatur, cui simpliciter adulabatur, quem seipsa chariorem habere aestimabatur, quem hesterno die unanimis amplectebatur, hodie ut inimica decipit. Quem paulo ante callidis male blanda palpabat illecebris ut diligens, hunc paulo post morti tradebat illudens. Et quid dicimus? Quibus odiorum causis displicuerat uxor? Forte non erat speciosus? Et quis eo pulchrior sub illo tempore videbatur, qui septem crines vertice in septiformis gratiae imagine praeferebat? An vero non erat fortis, et contemptu ignaviae spernebatur? Et quis illo fortior, qui leoni terribili obvianti sibi obviat, solus et inermis innexis sibi manibus strangulat, et ut scriptum est, sicut haedum caprarum discerpsit? Et qui una de vetustis ossibus asini arente maxilla allophylos mille prostravit. Sed praeterea sanctus erat, atque in tantum sanctus, ut cum sitisset post laborem pug
Abbreviated transcription (Latin):
eo consuetudinis sue. Neq quante ꝑ
ipsum głe et diuiciis et honoribꝰ flo¬
ruisset: s oblita om̃ium bonoꝵ. aus¬
culta quidait. Dic uerbũ in dñm et
morere.O gr̃a coniugalis. o malignis
doloribus leniendis. accommodatus.
o caritatis unanimes constans fidem
Dic m̃ mulier. putas ne unquã si te
in similem tͥbulationẽ positam iuidis¬
set. tale adac̃ uerbũ pocuisset emittere.
et ñ orationibꝰ et benefactis passionem
tuam obstersisser: Et non sufficiebat
ili tam grauia pasioni. nisi et indo¬
loribus et uulmeribꝰ grauior accederes.
que sempit̾nam illis blasphenuie pec¬
cato ad duceres penam. Anignoratis
quia om̃e peccatum et blasphemie
uitẽ sco blasphemantibꝰ non remittũ¬
tur eis. neq in isto scło. neq infutu¬
ro. Uis udere et alia malitiȩ huius
parem: Dam̃ dalidam. Nam ⁊ ipsũ
fortissimũ sanson urũ suũ. nouacła
rasum et uinccũ allophilis hostibus
in p̃dam et ludibriũ tradidit. Illum

Expanded text:
eo consuetudinis suae, neque quanta per eo consuetudinis suae, neque quanta per ipsum gloria et divitiis et honoribus floruisset, sed oblita omnium bonorum, ausculta quid ait: Dic verbum in Dominum, et morere. O gratia conjugalis, o sermo magnis doloribus leniendis accommodatus, o charitatis unanimis fides! Dic mihi mulier: Putasne unquam, si te in simili tribulatione positam vidisset, tale ad te verbum potuisset emittere, et non orationibus et benefactis passionem tuam abstersisset? Et non sufficiebat sibi tam gravis passio, nisi et tu doloribus et vulneribus gravior accederes, quae sempiternam illi blasphemiae peccato adduceres poenam? An ignoras quod omne peccatum et blasphemiae utem sanctum blasphemantibus non remittetur, neque in isto saeculo, neque in futuro? Vis videre et aliam malitiae hujus parem? Da mihi Dalilam. Nam et ipsa fortissimum Samsonem virum suum novacula rasum et vinctum, allophylis hostibus in praedam et ludibrium tradidit. Illum
Abbreviated transcription (Latin):
þassim despicit.⁊ ad om̃e m̃datiũ
sp̃u suꝑbie inflatur. Timore enĩ dei
ñ refrenat linguã suã. nec futurum
iudiciũ. ꝓspicit. neq ad dm̃ attendit.
slon amicitie uita seruare. ñ religio¬
nis fidẽ nouit uereri. Hichil ei ẽ. ui¬
rum suũ tradere admortẽ. Deniq
iustum iob mulier sua ad mortem
tradebat dicens. Dic uerbũ in dño
et morere. O malignitas in effabilis.
o uoluntas impia. ñ miserta ẽ iuro
atq uitalia ulceribꝰ ignitis ardentia
et tota carne eiꝰ uermibꝰ inuoluta.
ñ inflexa ẽ ad miscđiam. uidens
eum totis doloribꝰ uolui. ⁊ duris cru¬
ciatibꝰ constrictũ agone funereo dimi¬
care. et ululatu lacrimabili dolores
suos intentione latum. tibiarum
exp̃ssis. uocibus decantare. Non
mitigata ẽ affectione m̃tis uxor.
cum illum quẽ regali qͦndam pur¬
pura amictũ uiderit. nunc inagge¬
re stercoris. nudatũ corpore iacentẽ
uideret. nec recordata ẽ pristine cũ¬

Expanded text:
passim despicit, et ad omne mendacium passim despicit, et ad omne mendacium spiritu superbiae inflatur. Timore enim Dei non refrenat linguam suam, nec futurum judicium prospicit, neque ad Deum intendit. Non amicitiae jura servare, non religionis fidem novit vereri. Nihil ei est virum suum tradere ad mortem. Denique justum Job mulier sua ad mortem tradebat, dicens: Dic verbum in Dominum, et morere . O malignitas ineffabilis, o voluntas impia! Non miserta est viro atque vitalia ulceribus ignitis ardentia, et totam carnem ejus vermibus involutam. Non inflexa est ad misericordiam, videns eum tot doloribus volvi, et duris cruciatibus constrictum, agone funereo dimicare, et ululatu lacrymabili dolores suos intentione laterum tabidorum expressis vocibus decantare. Non mitigata est affectione mentis uxor, cum illum quem regali quondam purpura amictum viderat, nunc in aggere stercoris nudato corpore jacentem videret. Nec recordata est pristinae c
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ mulierẽ cuncta om̃ino ꝓstrauit. et
iugulat. om̃s int̾ficit. om̃s elidit.
repletos ignominia. et honore ua¬
cuos. Mulier enim impudens ne¬
mini parcit. ñ leuitã honorat. non
sacerdotẽ reueretur. ñ ꝓpħe defert
honorẽ. O malũ omni malo peius.
mulier mala. Siue illa pauꝑa sit
siue diues: duplex malũ ẽ. Si habe
immedicabile uenenũ. Scio enĩ ego
et aspides blandim̃tis incantationũ
mitigare.⁊ leones et tigrides. et par¬
dos dom ita feritate mansuescere.
Mulier mala. et simiuriã patitur
insanit. et si honorẽ accipiat. extol¬
litur. Ac si potentis alicuius uxor
sit. ñ cessat die ac nocte uirũ suum
callidis stimulare. Blande neqͥter¬
et inoportuna iuolenter donec m̃te
eus extrudat in pacientiã.⁊ ad sui
consensũ furoris exacuat. ut sibi si¬
milem faciat maritũ. Imꝓbis male
suadet consiliũ. sicut herodias fecit
herodi. Siuͦ pauꝑem uirũ habeat:
ipsum quoq ad iracundias et rixas
incitare ñ desinit. Et si uidua sit õs

Expanded text:
 mulier cuncta omnino prostravit et jugulavit, omnes interfecit, omnes elidit, repletos ignominia, et honore vacuos. Mulier enim impudens nemini parcit: non levitam honorat, non sacerdotem reveretur, non prophetae defert honorem. O malum omni malo pejus, mulierem malam! sive illa pauper sit, sive dives, duplex malum est. Si habeaimmedicabile venenum. Scio enim et ego aspides blandimento incantantium mitigari, et leones et tigrides et pardos domita feritate mansuescere. Mulier mala et si injuriam patitur, insanit, et si honorem accipit, extollitur. At si potentis alicujus uxor sit, non cessat die ac nocte virum suum callide stimulare, blande, nequiter, importune et violenter, donec mentem ejus extrudat impatientia, et ad sui consensum furoris exacuat, ut sibi similem faciat maritum. Improbis male suadet consilium, sicut Herodias fecit Herodi. Si vero pauperem virum habeat, ipsum quoque ad iracundias et rixas incitare non desinit. Et si vidua sit, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
saris. et corã eo clamabat dicens. Hec
et cultores regis ȩt̃ni ad supplicia per¬
ducas: Dic obsecro. qͥd mali contͣ reg
sic̃ obnoxia tantȩ bonitatis. tantiq
obstupuit. cogitans in corde suo qͦd
clem̃tiȩ compassione hoc regina age¬
ret.⁊ ñ amore atq scẽ fidei religione.
S cũ diligent̾ agnouisset cũ scã uirgi¬
ne illã ẽẽ coniunctã. desꝑans de salu¬
te illiꝰ. iussit abscidi mamillas eius.
Cumq sic inutił et dehonestata fuiss:
et sc̃ẽ trinitatis ñ desisteret głam p̃
q regina mortis suȩ sententiã cõmen-¬
dare se studuit xp̃i famulȩ beatȩ ca¬
terinȩ dicens. Ecce sponsa xp̃i sacris
tus orationib fauentib compleui qͦd
iussisti. Nũc aut̃ obsecro ne desinas in¬
coata ꝑficere. ora attentiꝰ. ora deuotissi¬
me. qͦ dignũ faciat dñs desideriũ nr̃m
ante conspectũ głȩ suȩ. ⁊ donet nob̃ gau¬

Expanded text:
saris et coram eo clamabat dicens: II 1et cultores regis eterni ad supplicia perducas? II 166 Dic, obsecro, quid mali contra tuusicut obnoxia tantae bonitatis tantique obstupuit cogitans in corde suo, quod clementiae compassione hoc regina ageret et non amore atque sanctae fidei religione. II 168 Sed cum diligenter agnovisset cum sancta virgine illam esse coniunctam, desperatus de salute illius iussit abscidi mamillam eius; cumque sic inutiliter dehonestata fuisset et sanctae trinitatis non desisteret gloriam omperta namque regina mortis suae sententiam, commendare se studuit Christi famulae beatae Caterinae dicens: «Ecce, sponsa Christi, sacris tuis orationibus faventibus, complevi, quod iussisti. II 170 Nunc autem obsecro, ne desinas inchoata perficere; ora attentius, ora devotissime, quod dignum faciat deus desiderium nostrum ante conspectum gloriae suae et donet nob
Abbreviated transcription (Latin):
et̾nũ dñm iħm xp̃m cũ angłis et ar¬
changłis: ⁊ scĩs mr̃ib in celesti gła co¬
ruscantẽ. cũ quib sine fine gaudebis.
Constans itaq regina effecta de xp̃i
mr̃e dictis leta ꝑrexit. et gladis ꝑcus
imnio qr dñs in regno suo illũ p̃ordi¬
natũ habebat cõpunctꝰ corde. accensꝰ
igne diino. adstitit ante cesarẽ.⁊ cõ
Nũc aũt ortũ ẽ in animo m̃o consiliũ.
ut iã ñ treno mortaliq militẽ regi. s
ĩmortali et celesti dño iħi xp̃o cũ aliis
qͥb dã ducentis militib qͥ hãc militiã
cõseqͥ cupiuĩt toto m̃tis amore. Audiẽs
hoc cesar territꝰ ualde. titubans qͥ ppe
ne aliqͣ cõmotio contͣ eũ fieret. Tam̃ qr
ille porfiriꝰ inclitꝰ erat. nec illũ ꝑde uo¬
lebat. cõuocauit ad se ipsos milites.⁊
cepit suadere illis dicens. Qͥd mali pas¬
si estis: qͥd detrim̃ti uel despectionis
piscite ab hac pessima intentione con¬
auditis inclit᷑ ille Porphiriꝰ obiciẽs se

Expanded text:
m Christum, cum angelis et archangelis et sanctis martyribus in celesti gloria coruscantem, cum quibus sine fine gaudebis e!». II 174 Constans itaque regina effecta de Christi martyris dictis leta perrexit, et gladio percussimmo quia dominus in regno suo illum preordinatum habebat, compunctus corde accensus igne divino astitit ante cesarem et cum nunc autem ortum est in animo meo consilium, ut non iam terreno mortalique militem regi sed immortali et celesti domino Iesu Christo cum aliis quibusdam ducentis militibus, qui hanc militiam consequi cupiunt toto mentis amore». II 177 Audiens haec cesar perterritus valde titubans quippe, ne aliqua commotio contra eum fieret, tamen, quia ille Porphirius inclitus erat nec illum perdere volebat, convocavit ad se ipsos milites et cepit suadere illis dicens: II 178 «Quid mali passi estis, quid detrimenti vel despectionis piscite ab hac pessima intentione, conauditis, inclitus ille Porphirius obiciens se
Abbreviated transcription (Latin):
sedit inforo martis.⁊ uissit eam
ad duci cum filiis suis. cui ⁊ dixit.
Miserere filiis tuis bonis iuueni¬
bus.⁊ flore primȩ uiuentutis flo
tatio tua crudelitas ẽ. Et conuer¬
sa adfilios suos dixit. Uidete filii
celum. ⁊ sursum aspicite: ubi uos
expectat xp̃s cum sc̃is suis. Pngna¬
te ꝓ animabꝰ ur̃is.⁊ fideles uos in
amore xp̃i exhibete. Fudiens hec

Expanded text:
s in foro Martis, jussitque eam adduci cum filiis suis; cui et dixit: Miserere filiis tuis, juvenibus bonis, et flore primae juventutis flortatio tua crudelitas est. Et conversa ad filios suos dixit: Videte, filii, coelum, et sursum aspicite ubi vos exspectat Christus cum sanctis suis. Pugnate pro animabus vestris, et fideles vos in amore Christi exhibete.
Abbreviated transcription (Latin):
Cnstanter dixit. Unus ẽ ds̃ quẽ
olimus. cui sacrificium pie deuo¬
tionis offerimꝰ. Uide ne tu credas
me aut aliquẽ fr̃m meorum ado¬
mini iħu xp̃i amore recedere. Et
simmineant uerb̾a. ⁊ iniusta cõ¬

Expanded text:
 dixit: Unus est Deus, quem colimus, cui sacrificium piae devotionis offerimus: unde tu ne credas, aut me aut aliquem fratrum meorum a Domini Jesu Christi amore recedere; et si immineant verbera, fides no
Abbreviated transcription (Latin):
pondit silianus ⁊ aixit. Nos si
transitorium timemꝰ int̾itum:
et̃num incurremꝰ suppliciũ. Et
qͣm uere nouimꝰ que p̃mia sunt
parata iustis. ⁊ quȩ sit pena consti¬
tuta peccatoribꝰ: iccirco securi legẽ¬

Expanded text:
ribit. Sylvanus dixit: Nos, si transitorium timuerimus interitum, aeternum incurremus supplicium; et quoniam vere novimus quae praemia sunt parata justis, et quae poena sit constituta peccatoribus, idcirco Romanas lege
Abbreviated transcription (Latin):
resolui potero. nec terroribꝰ tius
frangi. Habeo enim sp̃m sc̃m qui
me non ꝑmittit uinci a diabolo:
⁊ ideo secura sum. quia uiua te
suꝑabo. Et si int̾fecta fuero: me¬
lius te uincam occisa. Publius dix̃.¬

Expanded text:
resolvi potero, nec terroribus frangi; habeo enim Spiritum sanctum, qui me non permittet vinci a diabolo, et ideo secura sum quia viva te superabo; et si interfecta fuero, melius te vincam occisa. Deind
Abbreviated transcription (Latin):
una cum bext ssims pͣya cornelio uiri¬
S ⁊ cerealis cum uxore sua salustia
sub die.xuiii. kl̃darum octobriarũ.

Expanded text:
una cum beatissimo papa numero viSed et Cerealis cum uxore sua Salustia sub die XVIII Kalend. Octobris.
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ medicinam expeteret. bricniᷤᷤ
adhuc diaconus inplatea conue¬
nit. Cui simplicit̾ ait. Ecce ego p̾s¬
tolor beatũ uirũ.⁊ nescio ubi sitł
quid oꝑis agat. Cui briciꝰ. Si in qͥd
delirum illũ queris. ꝓspice emiꝰ
ecce sollicite celum sic̃ amens res¬
picit. Cumq pauꝑ ille occursu red¬
dito quod petierat inpetrasset:
bricio diacono iur beatus marti¬
nus ait. En ego brici delirus tibi
uideor: Cumq ille confusus hec
audiens dixisse se denegaret: ait
scs martinus. Non ne aures mȩȩ
ad ostium. erant cum hec eminus
loquebaris : Am̃ dico tibi quia op

Expanded text:
 Martino expeteret, Briccium adhuc diaconum in platea convenit; cui simpliciter ait: Ecce ego praestolor beatum virum, et nescio ubi sit, vel quid operis agat? Cui Briccius: Si, inquit, delirum illum quaeris, prospice eminus: ecce coelum solito sicut amens respicit. Cumque pauper ille, occursu reddito, quod petierat impetrasset, Briccium diaconum vir beatus alloquitur: En ego, Bricci, delirus tibi videor? Cumque ille confusus haec audiens, dixisse se denegaret, ait vir sanctus: Nonne aures meae ad os tuum erant, cum haec eminus loquebaris? Amen dico tibi, quia o
Abbreviated transcription (Latin):
gitur post excessum beati ma
rtim turonice ciuitatis epi sũ¬
mi et incomparabilis uiri. de
cuius uirtutib magna apud
nos uolumina retmentur. sc̃s¬
briciꝰ ad episcopatũ succedit.

Expanded text:
gitur post excessum beati 41 Martini Turonicae civitatis episcopi, summi et incomparabilis viri, de cujus virtutibus, magna apud nos volumina retinentur, Briccius ad episcopatum succedit.
Abbreviated transcription (Latin):
tutem patientiȩ fortit̾ seruare contendit.
tenuit palmã. Sicq morib et uita uer¬
bo et exemplo uiam salutis humanȩ om¬
nib se audientib et uidentib patienter
ostendit. et consũmato felicit᷑ cursu. ad
sor dñi p̃ciosus post mortem corporis glo¬
riose ꝑuenit. sic̃ attestat᷑ apłica illi colla¬
ta gr̃a. gens uidelicet franciȩ ad fidem
xp̃i ꝑ eum conu̾sa et baptismi gr̃a conse¬
crata. martirii palma. longanimitas pa¬
tientiȩ in longeuitate ipsiꝰ uitȩ. confessi¬
onis gła orthodoxe fidei p̃dicatio. ⁊ uirtu¬
tum tam in uita ipsiꝰ corporis. quam et
post obitũ p̃clara ostensio. Cum beati Re¬

Expanded text:
tutem patientiae fortiter servare contendit, tutem patientiae fortiter servare contendit, ibus et vita, verbo et exemplo viam salutis humanae omnibus se audientibus et videntibus patenter ostendit, et consummato feliciter cursu, adsor Domini pretiosus post mortem corporis gloriose pervenit, sicut attestatur apostolica illi conlata gratia, gens videlicet Francica ad fidem Christi per eum conversa et baptismi gratia consecrata, martyrii palma, longanimitas patientiae in longevitate ipsius vitae, confessionis gloria, orthodoxe fidei predicatio et virtutum tam in vita ipsius corporis, quam et post obitum preclara ostensio. INCIPIT
Abbreviated transcription (Latin):
uita eẽt ꝓfecto occupatꝰ labor et dolor de
illiꝰ etatis eiꝰq similiũ ꝓlixitate. canit
psalmista. Adhuc multiplicabunt᷑ in
senecta uberi. Quia cũ eoꝵ. uita deserũt.
semꝑ in meliꝰ fortitudo ꝓducit᷑. eisq per
augm̃ta tp̃rm crescunt etiam lucra me¬
ritoꝵ. Bene aut̃ patientes sunt ut annũ¬
tient. quia cȩlestia p̃dicantes. tanto robus¬
tius aduersa tolerãt. quanto et ꝑ toleran¬
tiam suam animarũ lucra locupleriꝰ re¬
portant. Sicut fecit sc̃s remigiꝰ. triũpha¬
tor in gentib egregiꝰ. Confessor officio:
martir qͦq studio. Inuictus certamine.
palmam querens sanguine. Beatꝰ athle-¬
ta di quem et si gladiꝰ ꝑsequentiũ non te¬
tigit. dignitatẽ tam̃ martirii ñ amisit.
Quẽ quia dui contigit in corpore uiue¬
re necesse fuit etiam longiora carnis et
dibłi. ac prauoꝵ. hominũ tẽptam̃ta tole¬
rare. Quia enim adiuuante se dño iur¬

Expanded text:
niis occupet labor et dolor, de niis occupet labor et dolor, de illius aetatis eiusque similium prolixitate canit psalmista: Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi: quia cum eorum vita differtur, semper in melius fortitudo producitur, eisque per augmenta temporum crescunt etiam lucra meritorum. Bene autem patientes sunt, ut adnuntient, quia caelestia praedicantes tanto robustius adversa tolerant, quanto et per tolerantiam suam animarum commoda locupletius reportant. Sicut fecit sanctus Remigius triumphator in gentibus egregius, confessor offitio, martyr quoque studio, invictus certamine, palmam querens sanguine, beatus athleta Dei, quem etsi gladius persequentium non tetigit, dignitatem martyrii non amisit. Quem quia diu contigit in corpore vivere, necesse fuit etiam longiora carnis et diaboli ac pravorum hominum temptamenta tolerare; quia enim, adiuvante se Domino, vir
Abbreviated transcription (Latin):
et duos annos in cdericali ordine. in epis¬
copatu uͦ septuaginta quatuor continen¬
tissime fidelis seruus et prudens dño mi¬
instrauit. nonagesimo sexto etatis suȩ an¬
no. idus lanuarii scĩ certaminis cursu cõ¬
sũmato. fide seruata. cum multiplici bo¬
noꝵ. oꝑum fructu. ⁊ animarũ lucro ut
du desiderauit. anima celũ penetrans
tr̃ȩ corpꝰ reddidit. accipiens stolam albam.
animȩ scilicet beatitudinẽ sempit̾nã. do¬
nec in resurrectione alteram accipiat sto¬
lam beatã. uidelicet iina cũ anima resim̃¬
ta glificandi corporis ĩmortalitate. ħam
quia patrũ antiquoꝵ. uita quȩ usq ad
septingentos et octingentos. adhuc etiam
et ampliꝰ ꝓtrahebat᷑ annos. ꝓpt̾ peccata ui
nob contracta ẽ in septuaginta uel si mul¬
tum in annis octoginta. ita ut septuage¬
narii longeui.⁊ octogenarii dicant᷑ de¬
crepiti. et qui ampliꝰ uere in hac scilicet¬

Expanded text:
et duos annos in clericali ordine, in episet duos annos in clericali ordine, in episcopatu vero 74 septuaginta et quatuor continenissime fidelis servus et prudens Domino ministravit, nonagesimo sexto aetatis suae anno Idus Ianuarias, sancti certaminis cursu consummato, fide servata, cum multiplici bonorum operum fructu et animarum lucro, ut diu desideravit, anima caelos penetrans, terrae corpus reddidit, accipiens stolam albam, animae scilicet beatitudinem sempiternam, donec in resurrectione alteram accipiat stolam, beatam videlicet una cum anima resumpta glorificandi corporis immortalitatem. Nam quia patrum antiquorum vita, que usque ad septingentos et octingentos, adhuc etiam et amplius protrahebatur annos, propter peccata in nobis contracta est in septuaginta, vel, si multum, in annis LXXX, ita ut septuagenarii longevi et octogenarii dicantur decrepiti, et quod amplius fuerit, in iam silicer
Abbreviated transcription (Latin):
omnib suis. quia ut scriptũ ẽ uerus agͥ¬
cola omẽ uitis uere palmitẽ fructũ fe¬
rentẽ purgat ut fructũ plus afferat ocu¬
loꝵ. corporaliũ lumine aliquandui ẽ pri¬
uatus. quatinus rãtis oculis intentiꝰ que
suꝑna sunt atq toto desiderio anhelando
contemplari ualeret. Is aut̃ stud̾ebat in
suȩ ꝓbationis tẽptatione semꝑ gr̃as agere.
hẏminis do et laudib dieb ac noctib ua¬
care. fideli m̃te intelligens. q̃m qͥ humi¬
liter flagella suscipiũt. post flagella su¬
blimit̾ ad requiẽ suscipiunt᷑. Qͦd et in eo
dñs in p̃senti uolens ostendere. quasi
pignus ȩt̾̃nȩ lucis ante quam decederet.
uisum ei restituit. Unde sic̃ de amissio¬
ne luminis: dñm benedix̃. Et non post
longũ spaciũ sciens adesse diem sui tran¬
situs. ꝑ missarũ celebrationẽ. ac sacrȩ com¬
mumonis largitionẽ ualefaciens et dans
pacem omnib filiis. postquã ꝑuiginti

Expanded text:
omnibus suis –, quia, ut scriptum est, verus agromnibus suis –, quia, ut scriptum est, verus agricola omnem vitis verae palmitem fructum ferentem purgat, ut fructum plus afferat, – oculorum corporalium lumine aliquandiu est privatus, quatinus mentis oculis intentius quae superna sunt, ad quae toto desiderio anhelabat, contemplari valeret. Is autem studebat in suae probationis temptatione semper gratias agere, ymnis Dei et laudibus diebus ac noctibus vacare, fideli mente intellegens, quoniam qui humiliter flagella suscipiunt, post flagella sublimiter ad requiem suscipiuntur. Quod et in eo Dominus in presenti volens ostendpignus aeternae lucis antequam decederet, visum ei restituit: unde, sicut et de amissione luminis, nomen Domini benedixit. Et non post longum spatium sciens adesse diem sui transitus, per missarum celebrationem, ac sacrae communionis largitionem, valefaciens et dans pacem filiis suis, postquam per viginti
Abbreviated transcription (Latin):
quib dicebat. quando ueniã et appare¬
bo ante faciem di: satiabor dum manifes¬
tabitur gła tua. reuelauit ei dñs consolãs
illum unminere diem obitus sui. Qua
de re scđm sacros canones testam̃tũ rerũ
suarũ condidit. ad hereditatẽ illam festi¬
nans de qua ꝓpħa dicit. Cum dederit dilec¬
tis suis sompnũ. hec est hereditas dñi. Om¬
nis qui dormit in morte: ꝑdit hereditatẽ.
S cũ dederit dilectis suis sompnũ. hec est
hereditas dñi. quia electi dĩ postquã ꝑue¬
nerint ad mortem. tunc inueniunt here¬
ditatem. Sic̃ sc̃s Remigiꝰ tr̃enam relĩquẽs
hereditatẽ accepit ȩt̃nam. quasi oliua fruc¬
tifera ꝑ lucida medȩ oꝑa extitit in domo
meȩ panes die ac nocte. Quia siẽ corpꝰ sa¬
tiat᷑ de pane. ita de lacrimis reficit᷑ aunna.
qͣm exiude sꝑat remissionẽ peccatoꝵ. ha¬
bere. Condito siquidem testam̃to. cuiꝰ tex
qui illud legere uoluerint. huic opuscu¬
lo subiungere utile duximꝰ. et dispositis

Expanded text:
parebo ante faciem Dei? Satiabor, dum manifestabitur gloria eius', revelavit ei Dominus, consolans illum, imminere diem obitus sui. Qua de re secundum sacros canones testamentum rerum suarum condidit, ad hereditatem illam festinans, de qua propheta dicit: Cum dederit dilectis suis somnum, haec est hereditas Domini. Omnis qui dormit in morte perdit hereditatem; sed cum dederit dilectis suis somnum, haec est hereditas Domini, quia electi Dei, postquam pervenerint ad mortem, tunc inveniunt hereditatem. Sicut sanctus Remigius terrenam derelinquens hereditatem accepit aeternam, quia oliva fructifera meae panes die ac nocte; quia sicut corpus satiatur de pane, ita de lacrimis reficitur anima, quoniam exinde sperat remissionem peccatorum habere. i temporis, qui illud legere voluerint, huic opusculo subiungere utile duximus, et dispositis
Abbreviated transcription (Latin):
mnr̃is. in loco ubi ex tune et nũe crux est
posita et ubi multa miracula d̃s postea
ꝑ scm̃ suum Remigiũ ostendit. ita fere¬
trum eiꝰ aggrauatũ ẽ. ut nullomͦ qͦcũq
posset moueri. Stupentib omnib ac pe¬

Expanded text:
ophori martyris, in loco ubi ex tunc et nunc crux est posita, et ubi multa miracula Deus postea pro sancto Remigio ostendit: ita feretrum est aggravatum, ut nullo modo quocunque posset moveri.
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam uidunꝰ. Et quia in femineo sexu
non erat ubi uindicta similis in membris
similib monstraret᷑. sic̃ ꝑguitur primȩ
matris gustus illicitꝰ transiens ad p̃uari¬
catricis sobolem deriuauit culpam: sic et
ad genitas de hac stirpe ꝓpagaret᷑ ignomi¬
niosa hereditas. Ueluti ꝑ moysen dicit᷑. Qi

Expanded text:
sustinerent, et quia in femineo sexu sustinerent, et quia in femineo sexu non erat, ubi vindicta similis in membris similibus monstraretur, sicut per guttur prime matris gustus illicitus transiens, ad prevaricatricis sobolem dirivavit in culpam, sic et ad genitas de hac stirpe propagaretur ignominiosa hereditas. Veluti per Moysen Domino di
Abbreviated transcription (Latin):
compescendam ad celtũ ueniret. Qͦ cum ꝑ¬
ueniret. iam ipse metȩ ardebant. Beatuᷤ
descendit. et alonge se calefacere cepit.trã¬
quillo corde et ore dicens. Semꝑ est bonꝰ
focus: si non suꝑpotest. U eruntam̃ omneᷤᷤ
qui hoc egerunt. et qui de eoꝵ. germine
nati fuerint. uiri ponderosi fient. et femi¬
nȩ guiturnosȩ. Qͦd ita impletũ est. Nam
usq ad tp̃ra k̃aroli magni imꝑatoris. qui
eos dem homines de celto. qm̃ uice dñm
in eadem uilla morte crudelissima occide¬
runt ext̃minauit auctorib int̾fectis. ⁊ cõ¬
sentientes ꝑ diuersas ꝓuincias dispergi.
atq ꝑpetuo exilio condempnari fecit. et
de cet̾is ullis episcopii remensis eandem
uillam restaurari p̃cepit. ita et uiri et fe¬
minȩ multati ꝑmanserunt: sic̃ uiri sac̃ti
sententia ꝓmulgauit. Quosdam etiã de
eoꝵ. ꝓgenie qͥ tũc fuga lapsi cũ alii disper¬
gebant᷑ remanserunt. et ad eandẽ uillã re-¬
dierunt. nos hanc iuindicte sustinentes sen¬

Expanded text:
compescendam ad Celtum veniret. Quo cum pervenit, iam ipsae metae ardebant. Beatus descendit et a longe se calefacere cepit, tranquillo corde et ore dicens: 'Semper est bonus focus, si non super potest; veruntamen omnes qui hoc egerunt et qui de eorum germine nati fuerint, viri ponderosi fiaut et feminae gutturnosae sient. Quod ita impletum est. Nam usque ad tempora Karoli Magni imperatoris, qui eosdem homines de Celto, quoniam vicedominum in eadem villa morte crudelissima occiderunt, exterminavit, auctoribus interfectis, et consentientes per diversas provincias dispergi atque perpetuo exilio condempnari fecit et de ceteris villis episcopii Remensis eandem villam restaurari precepit, ita viri et feminae multati permanserunt, sicut sancti viri sententia promulgavit. Quoseorum progenie, qui tunc fuga lapsi, cum alii dispergebantur, remanserunt, et ad eamdem villam redierunt, nos hanc vindictae sustinentes sen
Abbreviated transcription (Latin):
cum qͦdam etiã pascentio comite domꝰ
regie arriano. qͥ ꝑ auctoritatẽ sue ꝑso¬
ne fisci uehem̃tissimꝰ exactor. fidẽ catho¬
licam atrocit᷑ ac uigiter oppugnabat.
et plurimos sacerdotes di simpliciori
fide uiuentes dicacitate ⁊ potestate

Expanded text:
cum quodam etiam Pascentio comite domus regiae Ariano, qui per auctoritatem suae personae fisci vehementissimus exactor, fidem catholicam atrociter ac jugiter oppugnabat, et quam plurimos sacerdotes Dei simpliciori fide viventes, dicacitate ac potestate