comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
religionis ꝯuiuiis solempnitatẽ.
celebrent. Nec diabolo iam aĩalia
ĩ molent. s ad laudẽ d̃i in esu suo
aĩalia occidant. & donatori om̃iũ
de. sacietate sua grãs refant: ⁊ dũ
eis aliqͣ ext̾ius gaudia reseruantur.
adint̾iora gaudia facilius ꝯsenti¬
re ualeant. N ã duris m̃tib. simł
om̃ia abscid̾e: ĩpossibile ẽẽ. ñ du¬
bium. ẽ. Qa ⁊ his qͥ sũmũ locũ as¬
cende nitit᷑: gͣdib uł passib. non¬
autem saltib eleuatur. Sic isrłiti¬
co popło in egypto dñs siqͥdẽ inno¬
tuit. s tam̃ eis sacͥficioꝵ usus que
diabolo solebat exhib̾e: incultu
ꝓpͥo reseruauit. ut eis in suo sacͥfi¬
cio aĩalia ĩmolare p̃ciꝑet: qͣtinꝰ
cor mutantes. aliud de sacͥficio am¬
mittͥent. aliud retii̾ent. It si ip̃a
sacͥficiã ip̃a ñ eeñt. Hec gͥ dilectio¬
nẽ tuã p̾dc̃o fr̃i nec̾ce ẽ. dic̾e: ut ip̃e
inp̃senti illic posit᷑ ꝑpendat. qͣłr

Expanded text:
religiosis conviviis solemnitatem religiosis conviviis solemnitatem celebrent. Nec diabolo jam animalia immolent, sed ad laudem Dei in esu suo animalia occidant, et donatori omnium de satietate sua gratias referant. Et dum iis aliqua exterius gaudia reservantur, ad interiora gaudia facilius consentire valeant. Nam duris mentibus simul omnia abscindere impossibile esse non dubium est. Quia enim qui summum locum ascendere nititur, gradibus vel passibus, nonautem saltibus elevatur. Sic Israelitico populo in Egypto Dominus se quidem innotuit: sed tamen eis sacrificiorum usum, quem diabolo solebant exhibire, in cultum proprium reservavit, ut eis in suo sacrificio animalia immolare praeciperet: quatenus cor mutantes, aliud de sacrificio omitterent, aliud retinerent; ut etsi ipsa sacrificia ipsa non essent. Haec igitur dilectionem tuam praedicto fratri necesse est dicere, ut ipse in praesenti illic positus perpendat qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
strat. ita scͥbens. Dilectissimo filio
Mellito abbi. Gregoriꝰ seruus seruo¬
rũ di. P̃ discessionẽ ꝯgͤgationis
nr̃e que tecum est ualde sumus
suspensi redditi: qͥa nichil de ꝓsꝑi¬
tate ur̃i itin̾is audisse nos contigit.
cũ de cã angloꝵ cogitans tͣctaui: ui¬
dełz qͥa fana idoloꝵ destrui in eadem¬
gente minime debeant. s ip̃a que
in eis st̃ idola destruant᷑. A qͣ bñdicta
fiat: & ineisdẽ fanis asꝑgatur: al¬
taria ꝯstruant᷑. reliqͥe componant᷑.
Qͥa si fana eadẽ bñ ꝯstructa st̃: neces¬
se ẽ. ut a cultu demonũ. in obseqͥu᷑
ueri di debeant cõmutari. Ut dũ
gẽs ip̃a eadẽ fana sua ñ uidet des¬
trui: de corde errorẽ deponat. ⁊ d̾m
cognoscens uerũ ⁊ adorans: ad loca
q̃ consueuit familiariꝰ currat. Et
tionis uł nataliciis scõꝵ martyrũ.
quoꝵ illic reliqͥe ponunt᷑ tab̾nacła
sͥ cͥca easdẽ eccł̃ias q̃ infanis cõmu¬
tate st̃. de ramis arboꝵ faciant: ⁊

Expanded text:
stinat. Dilectissimo filio Mellito abbati, Gregorius, servus servorum Dei. Post discessionem congregationis nostrae, quae tecum est, valde sumus suspensi redditi, quia nihil de prosperitate vestri itineris audisse nos contigit. cum de causa Anglorum cogitans tractavi; videlicet, quia fana idologente minime debeant; sed ipsa, quae in iis sunt, idola destruantur, aqua benedicta fiat, in iisdem fanis aspergatur, altaria construantur, reliquiae componantur. Quia si fana eadem bene constructa sunt, necesse est ut a cultu daemonum in obsequium veri Dei debeant commutari, ut, dum gens ipsa eadem fana sua non videt destrui, de corde errorem deponat, et Deum verum cognoscens et adorans ad loca, quae consuevit, familiarius currat. Et tionis vel natalitiis sanctorum martyrum, quorum illic reliquiae ponuntur, tabernacula sibi circa easdem ecclesias, quae ex fanis commutatae sunt de ramis arborum faciant, et
Abbreviated transcription (Latin):
auctor eccł̃ie. In pͥncipio hiemis o¬
l iri hereueus. pͥmus heliensis ep̃t¬
Winlesores infirmus. ad capud ieiu¬
nii fuit conuentꝰ apud lundoniam
suꝑ ep̃os sc̃i dauidis ⁊ clamor gen¬
sis: ⁊ ꝓdiscordia archiep̃i. ⁊ lincol¬
liensis ep̃i. Ad pascha fuit rex apd̾
oxeneforde. innoua aula ⁊ adroga¬
tiones fuit it̾m conuentus apd̃ Win¬
cestre: suꝑ reb p̃dictis. pͦ pentecostẽ
oedit rex ep̃atum eliensem. Nigello.
⁊ ep̃atum dunelime: Galfrido can¬
ap᷑ carloil: ⁊ tnͣsiit mare. Sclipsis
solis fc̃a est: iiͦi.iͦ. augusti. Seqñti
anno. rex henricus moratus est in
normanniã ꝓ gaudio nepotũ suoꝵ:
quos genuerat consul andegauen¬
sis infilia regis. Obiit Gislebertus

Expanded text:
fundator ecclesiae. In principio hiemis ofundator ecclesiae. In principio hiemis obiit Herveus primus Heliensis epWinlesores infirmus. Ad caput jejunii fuit conventus apud Londoniam super episcopos Sancti Davidis et Clamorgensis, et pro discordia archiepiscopi et Lincoliensis episcopi. Ad Pascha fuit rex apud Oxineford in nova aula. Ad rogationes fuit iterum conventus apud Wincestre super rebus predictis. Post pentecosten dedit rex episcopatum Heliensem Nigello, et episcopatum Dunelmie Gaufrido canapud Rarlotl, et transiit mare. Eclipsis solis facta est IV Nonas Augusti. Sequenti anno rex Henricus moratus est in Normannia prae gaudio nepotum suorum, quos genuerat consul Andegavensis in filia regis. Obiit Gilebertus
Abbreviated transcription (Latin):
leuit̾. ad nichilata est.
.xxͦx. fuit rex henricus ad nata¬
Galfridꝰ de clintune.⁊ in famatus
oe ꝓditione regis. Ad rogationes fu¬
it apd̃ cantuariã ad dedicationem
noue eccł̃ie. ad festiuitatẽ scĩ micha¬
elis: tnͣsiit in normanniã. Edem
anno. decessit: Onorius ppͣ. Sequenti
anno recepit rex carnotum. papam
innocentium. anacleto subici recu¬
sans. Hos enĩ utrosq romani biꝑti¬
ti elegerant. Axpulsus uͦ ab urbe in¬
nonocius. in anacleti. qͥ petrus dele¬
ues pͥus uocabatur: auxilio regis
henrici receptus ẽ. ꝑtotas gallias.
pꝰ quod inestate rediit in angliam:
secum filiã suam ad ducens. Fuit
gͥ innatiuitate sc̃e marie. magnũ
placitũ ap̃ norhanitune. in qͦ ꝯgre¬
gatis omnib pͥncipib anglie: deli¬
beratum ẽ. qͦd filia sua redderetur
uiro suo. scił consuli andegauensi
eam reqͥrenti. Missa autem pͦ hec
filia regis uiro suo recepta est: uiro¬
pͦ pascha mortuus est reginaldus
abbas remesiensis: huius noue

Expanded text:
leviter annihilata est! rex Henricus ad NataGalfridus de Clintune, et infamatus de proditione regis falso. Ad Rogationes fuit apud Cantuariam ad dedicationem novae ecclesiae. Ad festivitatem Sancti Michaelis transiit in Normanniam; eodem anno decessit Honorius papa. Sequenti anno recepit rex apud Carnotum papam Innocentium, Anacleto subjici recusans. Hos enim utrosque Romani bipartiti elegerant. Expulsus vero ab urbe Innocentius VI Anacleti, qui Petrus de Leves prius vocabatur, auxilio regis Henrici receptus est per totas Gallias, Post quod in aestate rediit in Angliam secum filiam suam adducens. Fuit igitur in nativitate sancte Marie magnum placitum apud Nordhantune; in quo congregatis omnibus principibus Anglic deliberatum est quod filia sua redderetur viro suo consuli Andegavensi, eam requirenti. Missa autem post hec filia regis viro suo, recepta est faPost Pascha mortuus est Reginaldus abbas Ramesiensis hujus novae
Abbreviated transcription (Latin):
it. musam memoriale dare. cõp̃cemͦ.
Rex henricus obit. decus olim. nunc do¬
lor orbis. umina flent numen: de¬
ꝑisse suum. Merturius minor elo¬
quio: uimentis apollo. Iupiter un¬
ꝑio: marsq iugore gemunt. T anus
cautela minor. achides ꝓbitate. õ¬
flictu pallas: arte minerua gemunt.
Anglia que cunis. qͦscept᷑ numinis
huius. Ardua splenduerat: iam
tenebrosa ruit. H ec cũ rege suo: nor¬
mannia cũ duce marcet. Autriit
hec puetum: ꝑdidit illa uirum.

Expanded text:
it, musam memoriale dare comprecemur: it, musam memoriale dare comprecemur: Rex Henricus obit, decus olim nunc dolor orbis: Numina flent numen deperiisse suum. Mercurius minor eloquio, vi mentis Apollo, Jupiter imperio, Marsque vigore gemunt, Janus cautela minor, Alcides probitate, Conflictu Pallas, arte Minerva gemunt. Anglia, quae cunis, quae sceptro numinis hujus Ardua splenduerat, jam tenebrosa ruit. Haec cum rege suo, Normannia cum duce marcet: Nutriit haec puerum, perdidit illa virum.
Abbreviated transcription (Latin):
est in normannia. Et sepe ñ reditr¬
rus in angliam redire ꝓponebat:
sed detinebat eum filia eius discor¬
oiis uariis que oriebãtur pluribus
causis inter regẽ ⁊ consulem ande¬
gauensem: artib scił filie sue. Quib
stimulationib rex in iram. ⁊ anumi
rancoꝵ extitatus est: que non nullis
dionisiũ insillia leonũ comedit car¬
nes murenarũ. que semꝑ ei nocebãt:
& semꝑ eas amabat. Cum autẽ me¬
dicus ħ comedi ꝓhiberet: non adqͥe¬
uit rex salubri consilio: scdm quod
dicit᷑. Nitimur inuetitũ semꝑ: cupi¬
musq negata. H et gͥ comestio pessi¬
mi humoris illatͥx. ⁊ consilimilium
uehemens excitatrix: senile corpus
letaliter refrigidans. subitam ⁊ sũ¬
mam ꝑturbationẽ fecit. ¶ontra qͦd
natura renitens extitauit febrem
acutã: ad impetũ dissoluendum
mat̾i ei grauissime. ¶um autẽ resta¬
re in nulla posset: decessit rex mag¬
iam intanti fine regis: finẽ libro pre¬
senti dicabimus. Qui tamen si meru¬

Expanded text:
est in Normannia, et sepe non rediturus in Angliam redire proponebat; sed detinebat eum filia ejus discordiis variis, que oriebantur pluribus causis inter regem et consulem Andegavensem, artibus scilicet filie sue. Quibus stimulationibus rex in iram et animi rancorem excitatus est; que a nonnullis Dionysium in Silva leonum, comedit carnes murenarum, que semper ei nocebant, et semper eas amabat. Cum autem medicus hoc comedi prohiberet, non adqudicitur: Nitimur in vetitum semper, cupimusque negata. Haec igitur comestio pessimi humoris illatrix, et consimilium vehemens excitatrix senile corpus lethaliter refrigidans, subitam et summam perturbationem fecit. Contra quod natura renitens excitavit febrem acutam ad impetum dissolvendum materiei gravissimae. Cum autem restare nulla vi posset, decessit rex magcembris. Et jam in tanti fine regis finem libro praesenti dicabimus, cui tamen, si meru
Abbreviated transcription (Latin):
mebantur. A lii enimcrib
uehementer irradiasse splendorib
asserebant. Sapiencia summa.
Nam & consilio ꝓfundissimus.
⁊ ꝓuidentia conspicis. ⁊ eloquẽ¬
tiã clarus: habebatur. Uictoria ⁊̃
quia exceptis aliis que egregie
gesserat. regem francoꝵ lege. belli
om̃nes antecessores suos: longe
lateq p̃cesserat. Alii autẽ di̾so
studio. trib illum uiciis inficiebãt.
Iupidate nuia. qua ut omnes
parentes sui. pauꝑes opulentos.
tributis & exactionib inhians di¬
latoriis hamis int̾cipiebat. ¶ rude¬
litate. ⁊̃ qua consulem de moret̾
cogna tum suum. incaptione posi¬
tum exoculauit. Nec sciri facinus
tam horrendum potuit: usq qͦq
mors secreta regis aꝑuit. Net nui¬
nus ⁊ alia ꝓponebant exempla.
que tacemus. luxuria quoq qͥa
mulierum diciomi: regis more sa¬
lomonis continue subiacebat: La¬
lia uulgus lib̾um diu̾sificabat.
Successũ uͦ temporis atrocissimi.
qͦd postea ꝑnormannoꝵ rabiosas
ꝓditiones exarsit: qͥcqͥd henricus

Expanded text:
mebantur. Alii enim eum tribus vehementer irradiasse splendoribus asserebant: sapientia summa; nam et consilio profundissimus, et providentia conspicuus, et eloquentia clarus habebatur: victoria etiam, quia exceptis illis, quae egregie gesserat, regem Francorum belli omnes antecessores suos longe lateque praecesserat. Alii autem diverso studio tribus illum vitiis inficiebant: cupiditate nimia; qua ut omnes parentes sui pauperes opulentus tributis et exactionibus inhians delatoriis hamis intercipiebat: crudelitate etiam, qua consulem de Moretoil cognatum suum in captione positum exoculavit, nec sciri facinus tam horrendum potuit usquequo mors secreta regis aperuit, nec minus et alia proponebant exempla, quae tacemus; luxuria quoque, quia mulierum ditioni regis more Salomonis continue subjacebat. Talia vulgus liberum diversificabat. Successu vero temporis atrocissimi, quod postea per Normannorum rabiosas proditiones exarsit, quidquid Henricus
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ Edbald. ñ erat tante potesta¬
tis qnͣte p̃r: ut eis inuitis restituere
posset episcopum.
ads aldi regis tp̃r: obiit laurentiꝰ.
cũ magno labore eccł̃iam angloꝵ
regebant. Erat autẽ mellitꝰ podacͥ¬
cus. s m̃tis gͣssib sanus: carne no¬
bilis. s mente nobilior. Unũ autẽ
uͥtutis eiꝰ opꝰ ẽ: qͦd flãmis urbem cõ¬
sum̃tib ip̃e se ferri obuiã iussit.⁊
statim orando destruxit flãmarũ
impetus:
nis archiep̃o successit. Qui Bonefa

Expanded text:
autem Edbald non erat tantae potestaautem Edbald non erat tantae potestatis, quantae pater, ut iis invitis restituere posset episcopum. Edbaldi regis tempore obiit Laurentius cum magno labore Ecclesiam Anglorum regebant. Erat autem Mellitus podagricus, sed mentis gressibus sanus, carne nobilis, sed mente nobilior. Unum autem virtutis ejus opus est quod flammis urbem consumentibus ipse se ferri obviam jussit, et statim orando destruxit flammarum impetus. nis archiepiscopo successit. Cui Bonifa
Abbreviated transcription (Latin):
tis expulerunt: demonicis cultib
inpune ñ seruiebant. Nam egressi
rit̾ cũ sua milicia corruerunt. Nam
licet auctorib ꝑditis. ex̾titatũ ad ice¬
ł̾a uulgͦ nõ potuit recorrigi: atq
ad simplicitatẽ fidei & caritatis q̃
rentius mellitum Iustumq secuturꝰ.
ac bͥtannit ẽẽt relicturꝰ: iꝰsit ip̃a s¬
nocte in eccłia beatoꝵ apłoꝵ pet ⁊¬
pauli de qͣ freq̃nt̾ iam diximꝰ. stratũ
parare. In qͦ cum pͦ ml̾tas p̃ces ac
lacͥinas ad dñm ꝓstratu eccłie fu¬
sas. ad qͥescendũ menbra posuisset.
atq obdormuiss: apparuit eibeatis
secreto noctis flagellis artiorib affi¬
ciens: Scicitabatur a płita distͥctiõe
mitt̾et. In mei in qͥd oblitus es exẽ¬
sue dilectionis cõmendau̾at: ui¬
cula. u̾b̾a. cart̾es. affuctiones. ipãm
regi omnia reuelauit. Rex aũ ni¬
mio t̾rore ꝑt̾it᷑: abdicato ñ legitimo
conubio. baptiz̾atus est. Mittensq
pontificib seruire gaudentes. Rex

Expanded text:
tis expulerunt, daemoniacis cultibus tis expulerunt, daemoniacis cultibus impune non serviebant. Nam egressi riter cum sua militia corruerunt. Nec licet auctoribus perditis exercitatum ad scelera vulgus potuit recorrigi, atque ad simplicitatem fidei et charitatis, quae rentius Mellitum Justumque secuturus, ac Britanniam esset relicturus, jussit ipsa nocte sibi in ecclesia beatorum apostratum parari. In quo cum post multas preces ac lacrymas ad Dominum pro statu Ecclesiae fusas ad quiescendum membra posuisset, atque obdormisset, apparuit ei beatisllum tempore secreto noctis flagellis arctioribus afficiens, sciscitabatur apostolica districtione: mitteret? An mei, inquit, oblitus es exemsuae dilectionis commendaverat, vincula, verbera, carceres, afflictiones, ipsam regi omnia relevavit. Rex autem nimio terrore perterritus, abdicato non legitimo connubio, baptizatus est; mittensquepontificibus servire gaudentes. Rex
Abbreviated transcription (Latin):
fontẽ illum intͣre. qͥa illo nec opus
nos hr̃e nouimꝰ: s tñ pane illo re¬
fici uolumꝰ. Qũq diligent̾ ac sepe
ab illo eeñt ãmoniti: neqͣqͣm ita fieri
posse. ut absq purgatione sacͦ sc̃a
quis oblatiomi sacͦ sc̃e cõmunicet:
ad ultimũ furore cõmoti aiebant.
Siñ uis assentire nob̾ intam facili
cã qmͣ petimꝰ: ñ pot̾is iam in nostra
ꝓuincia demorari. Expulert̃ eum.
ac de suo regno cũ suis abire iꝰserũt.
Qͥ expulsus inde uenit cantiã: cta¬
turus cũ laurentio ⁊ iusto co ep̃opis.
qͥd in his agendum eẽt. Decretũq ẽ.
cõmuni ꝯsilio: qͥa satiꝰs eẽt. ut om̃s
patͥam redeuntes. lib̾a mente ibi
dño deseriurent: qmͣ int̾ rebelles
fidei barbaros. sñ fructu residerent.
Discessere itaq pͥmi mellit᷑. ⁊ iustꝰ.
atq ad partes gallie recessere: ibi
rerum finẽ expectare disponentes.s
ñ pͦ młto tp̃r reges qͥ p̃conẽ a se u̾ita¬

Expanded text:
fontem illum intrare, quia illo nec opus fontem illum intrare, quia illo nec opus nos habere novimus, sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque diligenter ac saepe ab illo essent admoniti, nequaquam ita fieri posse, ut absque purgatione sacrosancta quis oblationi sacrosanctae communicet, ad ultimum furore commoti, aiebant: « Si non vis assentire nobis in tam facili causa, quam petimus, non poteris jam in nostra provincia demorari. » Et expulerunt eum, ac de suo regno cum suis abire jusserunt. Qui expulsus inde venit Cantiam tractaturus cum Laurentio et Justo coepiscopis, quid in his agendum esset. Decretumque est communi consilio quod satius esset ut omnes in patriam redeuntes libera mente ibi Domino deservirent, quam inter rebelles fidei barbaros sine fructu residerent. Discessere, itaque primi Mellitus et Justus atque ad partes Galliae recessere, ibi finem rerum exspectare disponentes. Sed non post multo tempore reges, qui praeconem a se verita
Abbreviated transcription (Latin):
monachoꝵ tͣctauit. Hic ẽ. Sone¬
facius qͣrtus a Gregorio. ppͣ. qͥ tem
sexto decimo anno gr̃e. qͥ regna¬
u̾at .lui. annis. ⁊ sepultus ẽ. in ec¬
dlia p̃dicta petͥ ⁊ pauli. Hic uir
maximꝰ ⁊ eximiꝰ. int̾ cet̾a bona gen¬
ti sue decreta iudicioꝵ scͥpsit. At uͦ
pͦ mortẽ edelb̾ti. Adbaldfiliꝰ eius
in fideł: uxorẽ patͥs duxit. Unde mł¬
ti ad pͥmũ uomitũ redieĩt. Rex tñ
crebra m̃tis uesania pumebatur.
Rex autẽ sebricht orientaliũ saxo¬
num defunctus. tres filios paganoᷤᷤ
ħedes regni reliqͥd. Qͥ cum ẽẽnt idola¬
tre. derisorie dicebãt ep̃o in missaꝵ
solẽpniis. Qͣre ñ & nob̾ panẽ niti¬
dum porrigis. qm patͥ nr̃o dabas.
⁊ ad huc popło donas: Qͥb ille res¬
pondebat. Si uultis ablui fonte il¬
lo salutari qͦ p̃r ũr ablutꝰ ẽ: potes¬
tis ⁊̃ panis scĩ cuiꝰ ille participabat
ẽẽ. participes. sinaũ lauacrũ uite
contempnitis: nlłatenꝰ ualetis panẽ

Expanded text:
monachorum tractavit. Hic est Bonifacius quartus a Gregorio papa, qui tempsexto decimo anno gratiae, qui regnaverat LVI annis, et sepultus est in ecclesia praedicta Petri et Pauli. Hic vir maximus et eximius inter caetera bona genti suae decreta judiciorum scripsit. At vero post mortem Edelberti, Edbald filius ejus infidelis uxorem patris duxit: unde multi ad priorem vomitum redierunt; rex tamen crebra mentis vesania puniebatur. Rex autem orientalium Saxonum defunctus tres filios paganos haeredes regni reliquit. Qui cum essent idololatrae, derisorie dicebant episcopo in missarum solemniis: « Quare non et nobis panem nitidum porrigis, quem patri nostro dabas, et adhuc populo donas? » Quibus ille respondebat: « Si vultis ablui fonte illo salutari, quo pater vester ablutus est, potestis etiam panis sancti, cujus ille participabat, esse participes; sin autem lavacrum vitae contemnitis, nullatenus valetis panem
Abbreviated transcription (Latin):
his temporib pullulauit. Iniuis
aut inmanu sua retinens ad fit¬
mam dabat: heres autẽ omniũ
esse studebat. Si qͥdẽ indie qua
obiit: inꝓͥo habebat archiep̃atũ
cantuarie. ⁊ ep̃atum Wincestrie.
⁊ salesbitie. ⁊ .xi. abbatias ad
firmam datas. Postremo quicqͥd
oeo deumq diligentib displice¬
bat: hoc regi regemq diligentib
placebat. Net liyturie. scelus ta¬
cendum exercebant: occulte. sed
eximpudentia coram sole. Sepul¬
cus ẽ. autẽ in crastino ꝑditionis
sue. apud wincestrie. Et henricus

Expanded text:
his temporibus pullulavit. Invisus his temporibus pullulavit. Invisus aut in manu sua retinens, ad firmam dabat; haeres autem omnium esse studebat. Siquidem in die qua obiit, in proprio habebat archiepiscopatum Cantuariae, et episcopatum Wincestriae, et Salesbiriae, et XI abbatias ad firmam datas. Postremo quidquid Deo, Deumque diligentibus displicebat, hoc regi regemque comitantibus placebat. Nec luxuriae scelus tacendum exercebat occulte, sed ex impudentia coram sole. Sepultus est autem in crastino perditionis suae apud Wincester, et Henricus
Abbreviated transcription (Latin):
uitam crudeli. misero fine t̾mi¬
nauit. Namq cum głoriose &
patrio honore. curiam tenuissec¬
ad natale apud gloucest̾. ad pas¬
cha apud Wincest̾. ad pentecosten
apud lundoniam: iuit uenatum
innouo foresto incrastino diȩ kb̃
augusti. Ubi Walt̾us tẏrel cũ sa¬
gitta ceruo intendens: regẽ ꝑcus¬
sit insciuis. Rex corde ictus: corru¬
it. nͨ u̾bum edidit. Paulo siqͥdem
ante sanguis uisus est ebullire
a t̾ra: inberescyre. Iure autẽ in
medio in iusticie sue p̃reptus est.
Ip̃e namq: ferus ultra hominẽ
erat. Et consilio pessimoꝵ quod
semꝑ eligebat. suis nequam. sibi
neqͥssimos: uitinos werra. suos
exertitib frequentissimis. ⁊ geldis
continuis. uexabat. Nec respirate
poterat anglia. miserabiliter suf¬
focata. Qũ autẽ omnia raꝑent
& subuert̾ent. qͥ regi famulaban¬
tur. ita ut ad ult̾ia ⁊̃ iuolenter
& impune cõmitt̾ent: qͥcqͥd antea
neqͥcie pullulau̾at imꝑfectum ex¬
creuit. quicqͥd antea non fuerat:

Expanded text:
vitam crudelem misero fine terminavit. Namque cum gloriose et patrio honore curiam tenuissead natale apud Gloucester, ad Pascha apud Winchester, ad Pentecosten apud Londoniam, ivit venatum in novo Foresto, in crastino Kalend. Augusti, ubi Walterus Tyrel cum sagitta cervo intendens regem percussit inscius; rex corde ictus corruit, nec verbum edidit. Paulo siquidem ante sanguis visus est ebullire a terra in Bercscire, jure autem in medio injustitiae suae praereptus est. Ipse namque ferus ultra hominem erat, et consilio pessimorum, quod semper eligebat, suis nequam, sibi nequissimus, vicinos werra, suos exercitibus frequentissimis et geldis continuis vexabat. Nec respirare poterat Anglia miserabiliter suffocata. Cum autem omnia raperent et subverterent, qui regi famulabantur, ita ut adulteria etiam violenter et impune committerent, quidquid antea nequitiae pullulaverat, in perfectum excrevit; quidquid antea non fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
inpontificatũ quod ip̃e. xxui.
anñ tenuit: aristobolus succedit
annũ unũ. Qui rex pariter ⁊ ponti¬
fex pͥmus. ap̃ iudeos diadematis sũp¬
sit insigne. pͦ. cccc. lxxximi. anñ babi¬
lonie captiuitatis. pͥ qm regnauit
ianeus cognom̃to alexand̾ anñ .xuii.¬

Expanded text:
in pontificatum, quem ipse XXVI annis tenuit, Aristobulus succedit annum unum, qui rex pariter et pontifex primus apud Judaeos diadematis sumpsit insigne, post CCCCLXXXIV annos Babylonicae captivitatis; post quem regnavit Jannaeus cognomento Alexander annis X
Abbreviated transcription (Latin):
iifRs a me warine bri¬
to uir comis & facete cur
pat̾e nr̃e gesta narrans.
o miserim. Respondeo gͥ tͥ. qͦd nͨ uo
tanta ꝑnicies obliuionis: mortaliũ
głam successu diuturnitatis obũ¬
brat & extinguit. Hoc tñ anno cũ¬

Expanded text:
is a me, Warine Brito, vir comis et facete, cur patrie nostre gesta narrans, omiserim. Respondeo igitur tibi, quodTanta pernicies oblivionis mortalium gloriam successu diuturnitatis obrumbrat et extinguit. Hoc tamen anno, qu
Abbreviated transcription (Latin):
uit. Btute. sub occasu solis. tnͣsgalli¬
ca regna: Insula in oiteano est. un¬
oiq clausa mari. Hanc petie. namq
tͥ sedes erit ista ꝑ hemiis: Sic fiet na¬
tis alt̾a troia tus. Hoc gͥ brutus res

Expanded text:
um: Brute, sub occasu solis, trans Gallica regna, Insula in oceano est undique clausa mari; Hanc pete, namque tibi sedes erit illa perennis Hic fiet natis
Abbreviated transcription (Latin):
tensi defuncto: ceolnod successit.:
obricti reg̃ anno .xxxiii. redie.¬
runt daci in angliam: xxxuiii.
fuerant anno seq̃nti ap̃ carrum.
⁊ ibi dacenses alea belli p̃ualuert̃:
ꝑierunt. Anno uͦ seq̃nti uenit ex̾ti¬
tus dacoꝵ naualis in w̾ estwbales.
⁊ Walenses cũ dacis coadunati
Rex uͦ scd̾a usus fortuna. dacos
⁊ Walenses contͥcione ꝯtͥuit. ⁊
tumphose fortissimos fugauit:
ꝓximo. Egbͥt rex ⁊ monarchas
b̾tannie: fatis ꝯcessit. R egnoꝵ
q̃ in manu ꝓpͥa tenebat: filios fe¬
edelstan uͦ suꝑ cent. ⁊ sud sexe. ⁊
ests exe. S cũ iam ad monarchiã
angliã ꝑuenimꝰ. ⁊ ad plagã hor¬
ribilem que ꝑdacos illata ẽ: lib̾
ꝓpͥus reb nouis donaudꝰ est.

Expanded text:
tensi defuncto, Celnod  al. Ceolnod successit. tensi defuncto, Celnod  al. Ceolnod successit. Egbrichti regis anno XXXIII redierunt Daci in Angliam, XXXVIII afuerant anno sequente apud Carrum, et ibi Dacenses alea belli praevaluerunperierunt. Anno vero sequente venit exercitus Dacorum navalis in Westwales; et Walenses cum Dacis coadunati Rex vero secunda usus fortuna Dacos et Walenses contritione contrivit, et triumphose fortissimos fugavit proximo, Egbricht rex et monarcha Britanniae fatis concessit. Regnorum, quae in manu propria tenebat, filios feEdelstan vero super Cent et Sudsere et Estsere. Sed cum jam ad monarchiam Angliae pervenimus, et ad plagam horribilem, quae per Dacos illata est, liber proprius rebus novis donandus est.
Abbreviated transcription (Latin):
cantie. ⁊ sudrie. ⁊ sudsexe. ⁊ est¬
Sexe. rex eb̃brict in dñium susce¬
pit: qͦs pͥus cognatꝰ suus p̃ren ĩ¬
iuste amiserat. ħ ⁊̃ anno. rex estã¬
gle cum gente sua recepit ebbͥct
regem inpatronũ: ⁊ p̾ea ħ ead ẽ
anno. estangli occidunt bernolf
regẽ m̾ce. Qui succ̃ ludecen. Fodẽ
anno maximũ p̃liũ fuerat inter
b̾tones. ⁊ gentem dauenescire.
ap̃ Gauelforde: ubi młti milia
utrimq corruerunt. Anno uͦ ꝓxi¬
mo. ludecen rex m̾ce. ⁊ .u. consules
cum eo occisisunt.
regẽ m̾ce. qͥ regi ludecen succes
tin̾et omne regnũ ex australi par¬
te himbre. duxit ex̾citũ ꝯtͣ nord¬
himbras ap̃ dore. Illi uͦ regi mag¬
no deuote concordiã offerentes ⁊
subiectionem: pacifice seꝑati sunt.
Anno uͦ seq̃nti. rex eobrict miscdia
mot᷑. ꝯcessit Wilaf: ut regnũ m̾ce.
ten̾et sub eo. Et iñ rex ebͣbrict dux̃
excitũ in nordwẜ alas. ⁊ eã s patro¬
cimo armoꝵ subdidit. Anno uͦ¬
hos seqñte. W ifredo archiep̃o cẽ¬

Expanded text:
Sudriae, et Sudsere, et Estsere, rex Egbricht in dominium suscepit, quos prius cognatus suus Pren injuste amiserat. Hoc etiam anno, rex Estangle cum gente sua recepit Egbricht regem in patronum: et postea hoc eodem anno Estangli occiderunt Beornwolf regem Merce, cui successit Ludecen. Eodem anno maximum praelium fuerat inter Britones et gentem Davenescire apud Gavelford, ubi multa millia utrinque corruerunt. Anno vero proximo, Ludecen rex Merce et quinque consules cum eo occisi sunt.regem Merce, qui regi Ludecen successergo obtineret omne regnum ex australi parte Humbre duxit exercitum contra Nordhumbras apud Dore. Illi vero regi magno devote concordiam offerentes et subjectionem, pacifice separati sunt. Anno vero sequente, rex Egbricht misericordia motus concessit Wilaf, ut regnum Merce teneret sub eo. Et inde rex Egbricht duxit exercitum in Nordwales, et eam sibi patronio armorum subdidit. Anno vero sequente, Wilfrido archiepiscopo Cen
Abbreviated transcription (Latin):
xxxiii. qͥ cum erant int̾fet̾unt. Remã¬
sitq solus filiolus iuuenis. uuln̾atꝰ
dci regis erat. post kinel. lfũ reg¬
nauit suꝑ wests exe .xui. annis. Nu¬
gatos inbͥtanniã. ad renouandam
fidẽ qm p̃dicau̾at augustinꝰ. Ip̃i uͦ
honorifice a regib & pͦpło suscepti.
suꝑ fundam̃tũ stabile edificau̾nt:
pulchre xp̃i misccl̃ia cooꝑante. Te¬
nuer̃t aũ conciliũ apd̃ cealtide. uͥ
iamb̾ dimisit. partem ep̃atꝰ sui. I¬
bi ⁊̃ higebͥt electus÷ ab offa rege.
signum crucis in uestib: qͦd dictu
⁊ auditu secł̃is om̃ib uidi pot̾ mi¬
rabile. Ec̃m ne gͥ fuit ad demõstra¬
tiꝰ fc̃m ẽ. ad correctionẽ gentiũ ne
plagã dacoꝵ qͦ ꝓxime secuta ẽ: cor¬
recti ꝑfrent. Nos aũ nichil temere
diffinimꝰ: s d̃i secreta do relinqͥmꝰ.
Irithricꝰ anno regni sui. iiii. dux̃
in uxorẽ eadburh filiã offe regiᷤᷤ¬

Expanded text:
LXXXIV, qui cum eo erant, interfecerunt. RemanLXXXIV, qui cum eo erant, interfecerunt. Remansitque solus filiolus juvenis, vulneratus ici saepe dicti regis erat, post Kinwlfum regnavit super Westsere sexdecim annis, cugatos in Britanniam ad renovandam fidem quam praedicaverat Augustinus. Ipsi vero honorifice a regibus et populis suscepti, super fundamentum stabile aedificaverunt, pulchre Christi misericordia cooperante. Tenuerunt autem concilium apud Cealtide, ubi Jambert dimisit partem episcopatus sui. Ibi etiam Higebrit electus est ab Offa rege. signum crucis in vestibus, quod dictu et auditu saeculis omnibus videri potest mirabile. Factumne igitur fuit ad demonstratius factum est ad correctionem gentium, ne plagam Dacorum, quae proxime secuta est, correcti perferrent? Nos autem nihil temere definimus, sed Domini secreta Domino relinquimus. Brictricus anno regni sui quarto duxit in uxorem Eadburh filiam regi
Abbreviated transcription (Latin):
olescentẽ kineard frẽm Si geberti.
Tp̃e aũ impetiit regẽ ap̃ meretunc
iͥ puate ꝑrexerat ad qnͣdam mulie¬
rem. Rex aũ id comꝑiens. in hostio
uiriliter se defendebat. donec con¬
specto iuuene foras exiliens uul¬
n̾auit eũ: & õs socii eiꝰ in regẽ pus¬
nantes int̾fec̾unt eum. ¶lamore
autẽ audito. milites regis qͥ in ur¬
be erant in iuuenẽ cucurrerunt:
renuentesq oblatas ab eo t̾ras &
pecuniã. pugnando om̃s mortui
st̃: p̃cer unũ britanniũ obsidem.
gͣuiter uuln̾atũ. Mane aũ milice
reg̃ qͥ cͥca erant in atͥo uͥ rex octisꝰ
erat. obsederunt iuuenẽ & suos.
Qui dixit eis. Nognati ur̃i metuꝰ
sunt. uob̾q dabo t̾rã & pecuniã
scđm cor urm: ne pugnetis ꝯtra
renuentesq ꝑierunt. Illi autem
respõd̾unt. nlłam pecuniã cario¬
rem dño suo ẽẽ. eis: seq dñi socio
sanguinẽ ultõs. Trrumpentes q
greui p̃lio inportam: iuuenem. ⁊.l.

Expanded text:
olescentem Kineard, fratrem Sigeberti. olescentem Kineard, fratrem Sigeberti. Ipse autem impetiit regem apud Weretune, ubi private perrexerat ad quamdam mulierem. Rex autem id comperiens in ostio viriliter se defendebat, donec conspecto juvene foras exsiliens vulneravit eum, et omnes socii ejus in regem pugnantes interfecerunt eum. Clamore autem audito, milites regis, qui in urbe erant, in juvenem cucurrerunt, renuentesque oblatas ab eo terras et pecuniam, pugnando omnes mortui sunt, praeter unum Britannum obsidem graviter vulneratum. Mane autem milites regis, qui circa erant in atrio, ubi rex occisus erat, obsederunt juvenem et suos. Qui dixit eis: « Cognati vestri mecum sunt, vobisque dabo terram et pecuniam secundum cor vestrum, ne pugnetis contra renuentesque perierunt. » Illi autem responderunt nullam pecuniam chariorem domino suo esse iis, seque domini sociosanguinem ulturos, irrumpentesque gravi praelio in portam juvenem et
Abbreviated transcription (Latin):
cliue. Et pͦea duces reg̃ kineslf.
& egGam. p̃lio ingenti occiderunt
ouces p̃dc̃i: apd̾ elathirnum. Rex
aũ p̃dc̃s edelred: ducib suis ⁊ spe
amissa. fugit a facie eoꝵ. Illi uͦ ꝯ
stituerunt alfwld in regẽ. qͥ reg¬
nauit decem annis. Anno autẽ
hoc seqñte pͥncipes ⁊ p̃positi nord¬
himbre. q̃ndam ꝯsulem & iusti¬
ciarium suũ. qͥa rigidior equo
exstit̾at: cõbusserunt. Eodẽ anno
edb̾t archiep̃t obiit in cestre. Qui
sucẽ enbald. Codem anno. Rinebold¬
d
fc̃s ẽ. ep̃c lindiffarnensis. Eodem
anno. antiqͥ s axones. ⁊ fnͣci pugna¬
u̾nt. Pranci uͦ incerunt. Anno uero
ꝓximo. rex nordhimbre alfwe ld mi¬
sit romam ꝓpter palliũ. ⁊ dedit
karolus eo anno. romam iuit. Qr¬
ca hoc tempꝰ. conciliũ fuit apd̾ acle
Uinellt̾ cum regnass .xxui. anne
& ꝯtͣ bͥtannos uictoriosꝰ młta
gessiss p̃lia. & eos ex om̃i parte do¬
mass: tandem exulare statuit ad¬

Expanded text:
clive, et postea duces regis Kinewlf clive, et postea duces regis Kinewlf et Eggan praelio ingenti occiderunt duces praedictos apud Hilathirnum. Rex autem praedictus Adelred, ducibus suis et spe amissis, fugit a facie eorum; illi vero constituerunt Alfwld in regem, qui regnavit decem annis. Anno autem hunc sequente principes et praepositi Nordhumbre, quemdam consulem et justitiarium suum, quia rigidior aequo exstiterat, combusserunt. Eodem anno Edbert archiepisc. obiit in Cestre, cui successit Enbald. Eodem anno Kinebold ctus est episcopus Lindisfarnensis. Eodem anno antiqui Saxones, et Franci pugnaverunt; Franci vero vicerunt. Anno vero proximo rex Nordhumbre Alfwd misit Romam propter pallium, et deditit. Carolus eo anno Romam ivit. Circa hoc tempus concilium fuit apud Acle. Kinewlf, cum regnasset XXVI annis, et contra Britannos victoriosus multa gessisset praelia, et eos ex omni parte domasset, tandem exsulare statuit ad
Abbreviated transcription (Latin):
successib offa clarus effulsit. qodẽ¬
anno nordhimbri fugau̾nt regẽ
eoꝵ alred ab euorw̾ic: in ebdoma¬
oa paschali. ⁊ eleg̾unt sͥ in regem
edelred filiũ mol: qͥ regnauit .iiii.
annis. hoc autẽ anno uisa fuerãt
in celo rubea signa pͦ occasũ solis.
& horrendi serpentes uisi sunt ĩ
suds exe cũ magna ammiratione.
Scd̾o aũ abhoc anno.s axones an¬
tiqͥ uñ gens angloꝵ descendit: ad
fidẽ ꝯu̾si st̃. Q anno Witwine ep̃c
Wĩterne .xͦx.iiiͦi. anno ep̃atꝰ sui:
morte affectus est
Inewlt .xx.iiii. anno regni sui
pugnauit ꝯtͣ offam cͥcabene.¬
tune. Martis aũ casu minoratus:
loco secessit. ⁊ offa rex castrũ idem
in iura sua redegit. Eodem anno
edelb̾t sacͣtus est apd̾ euorw̾ic. ep̃c
in Wint̾ne. Anno seq̃nte Edelbold
⁊ herb̾t duces reg̃ nordhumbre
rebellantes dño suo: occiłunt al¬
oulf filiũ bose. regalis ex̾citus pͥ¬
matẽ. martis ꝯgͦssib apd̾ kingis¬

Expanded text:
successibus Offa clarus effulsit. Eodesuccessibus Offa clarus effulsit. Eodeanno Nordhumbri fugaverunt regem eorum Alred ab Eouerwic in hebdomada paschali, et elegerunt sibi in regem Edelred filium Mol, qui regnavit annis IV. Hoc autem anno visa fuerant in coelo rubea signa post occasum solis, et horrendi serpentes visi fuerunt in Sudsere cum magna admiratione. Secunda autem ab hoc anno Saxones antiqui, unde gens Anglorum descendit, ad fidem conversi sunt. Quo anno Witwine episcopus Witterne XXIV anno episcopatus sui morte affectus est. Kinewlf XXIV anno regni sui pugnavit contra Offam circa Benetune; Martis autem casu minoratus loco secessit, et Offa rex castrum idem in jura sua redegit. Eodem anno Edelbert sacratus est apud Eouerwic episc. in Witterne. Anno sequente, Edelbald, et Herbert duces regis Nordhumbre rebellantes domino suo, occiderunt Aldulf filium Bose regalis exercitus primatem, Martis congressibus apud Kings
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ seqñte. Iam bech ft̃s÷ archi ep̃c
eboracensis. ec̃ ⁊̃ fridwł ald ep̃c
cestrensis uue. destitit. qͥ fc̃s fuerat
ep̃e .uͦi. anno regni ceollł. If. No
p̃r. Wicwine fẽs ÷ ep̃c Witerne.
Mol uͦ cũ .ui. annis regnass reg¬
num nordhumbre dimisit. Post
quẽ alred .uiii. annis regnauit.
Quiꝰ reg̃ anñ.uͦ. animas emiser̃t.
eob̾t archiep̃c eboracensis: cũ archi¬
ep̃e fuiss .xxx.ui. annis. ⁊ frideb̾t¬
xxxiiii. annis. Eob̃to archiep̃o. suc¬
cessit a delb̾t: frid eb̾to ep̃o. succ̃
Alcmund. Anno .iiii. alredi regis.
obierunt pipinus rex fnͣcoꝵ. ⁊ sepħ¬
nus. ppͣ. Romanoꝵ: ⁊ eadb̾t filiꝰ
reg̃ anñ .xu. incep̃ fiꝰ mutatõ
oext̾e excelsi. Imꝑiũ nãq romamĩ
qͦd tot annis inse p̃cellentissimũ
qͦd in ħ anno inceꝑat. & successorib
In ew. lfi reg̃ anno .xxͦ. pugna¬
uit rex offa cũ m̾censib ꝯtra
centenses apd̾ ottanforde. ¶lade
aũ horrenda utͥmq ꝑ acta. belli

Expanded text:
archiepisc. Eborac. Tunc etiam Fridwald, episc. Ceastrensis, vivere destitit, qui factus fuerat episc. VI anno regni Ceolwolf. Eo tempore Witwine factus est episc. Witern. Mol vero, cum VI annis regnasset, regnum Nordhumbre dimisit: post quem Alred VIII annis regnavit. Cujus regni anno II animas emiserunt Egbert archiepisc. Eborac., cum archiepisc. fuisset XXXVI annis, et FrideXXXIV annis. Edberto archiepisc. successit Adelbert; Frideberto episcopo successit Alcmund. Anno IV Alredi regis, obierunt Pippinus rex Francorum et Stephanus papa Romanorum, et Eadbert filius regis anno XV, incoepit fieri mutatio dextrae Excelsi ; imperium namque Romanum, quod tot annis in se praecellentissimum quod in hoc anno incoeperat et successoribus Kinewlfi regis anno XX pugnavit rex Offa cum Mercensibus contra Centenses apud Oxenford; clade autem horrenda utrinque peracta, belli
Abbreviated transcription (Latin):
te usq ad occidentẽ. nͨ fuit qui eiꝰ
inmanitati uł conaret᷑ resistere.
Anno aũ huit ꝓximo karolus
rex francoꝵ ⁊ imꝑator romanꝰ:
uita exierat. Anno aũ huic ꝓxi¬
mo. Sc̃s leo. ppͣ. uen̾abilis corpus
deposuit. ⁊ stephs ei successit.
ce morti datus ẽ: pͦ qmͦ regna¬
uit ceolwlt in loco eiꝰ. S t̾cio ab
ne riuus cruore rubuit. ruina
restitit. fetore tabuit. Ibi aũ maxi¬
mo gentis ext̾minio utͥmq ꝑ acto.
ebbrict uictor funestꝰ extitit. In de
uͦ successus urgens suos. ⁊ fortu¬
ne in stans. misit a delwlf filiũ
suũ qͥ pͦea rex deuenit. Alestan

Expanded text:
te usque ad occidentem, nec fuit qui ejus te usque ad occidentem, nec fuit qui ejus immanitati vel conaretur resistere. Anno autem huic proximo, Parolus rex Francorum et imperator Romanus vita exierat. Anno autem huic S. Leo papa venerabilis corpus deposuit, et Stephanus ei successit; rex Merce morti datus est. Post quem regnavit Ceolwolf in loco ejus. Sed III ab ne rivus cruore rubuit, ruina restitit, fetore tabuit. Ibi autem maximo gentis exterminio utrinque peracto, Egbricht victor funestus exstitit. Inde vero successus urgens suos, et fortunae instans, misit Adelwolf filium suum, qui postea rex devenit, Alcstan
Abbreviated transcription (Latin):
modos ⁊ fines. ad plenũ det̾mins¬
re nimietas ꝓlixitatis necessario
ꝓhibet. Gens enĩ angloꝵ dura
qͦs ĩnscd̃o libro p̃rogatiua singl
extelentie notauimus: regnauit
.xxxuii. annis. & un. menses suꝑ¬
lł ests exe. Qmͦ iuuenili qͥdẽ etate.
b̾ͥchtric p̃cessor eiꝰ. ⁊ offa rex m̾ce.
ab hac terra fugau̾ant. Exulauit
gͥ tͥb annis cũ rege francie. nobili¬
ter tũ ⁊ egregie. Defuncto aũ rege.
p̃dc̃o. cũ reu̾sus regnũ suscepisset
a uincum ⁊ ueniens kinem̾es for¬
de obinauit Wicstan ꝯsuli cum
Wilsatis: ⁊ illico simł pugnaue¬
runt. ⁊ ambo ꝯsules occisisunt:
⁊ Wilsates uicerunt. Qrto pͦhẽ
anno. decessit edelred archi ep̃c
centensis. ⁊ Wlfred loco suo sacratꝰ
est. Inde uͦ pͦ bienniũ. cudred rex
centensis. uitali pͥuatꝰ ÷ aura. An¬
no uͦ seqñti. hardulf rex nordhim¬
bre fugatus est aregno suo.
õbrich .xiiii. anno regni sui. p̃¬
dauit in regnis bͥtonũ ab oriẽ¬

Expanded text:
modos ad plenum determinare nimietas prolixitatis necessario prohibet. Gens enim Anglorum natquos in libro II praerogativa singularis excellentiae notavimus, regnavit XXXVII annis et sex mensibus super Westsere, quem juvenili quidem aetate Brictrich praecessor ejus et Offa rex Merce ab hac terra fugaverant: exsulavit igitur III annis cum rege Francorum, nobiliter tamen et egregie. Defuncto autem rege praedicto, cum reversus regnum suscepisset, a Wicum, et veniens Kinemeresford obviavit Wicstan consuli cum Wilatis, et illico simul pugnaverunt, et ambo consules occisi sunt, et Wilsates vicerunt. Quarto post hunc anno decessit Edelred archiepisc. Centensis, et Wolfred loco suo sacratus est. Inde vero post biennium Cudred rex Centensis vitali privatus aura; anno vero sequenti Hardulf rex Nordhumbre fugatus est a regno suo. Egbricht XIV anno regni sui praedavit in regnis Britonum ab orien
Abbreviated transcription (Latin):
delbͥht sceptro regno potitꝰ est
.xii. anns.
oferd regnũ idẽ xxxiiii. annis
ut comit̾e possumꝰ exscͥpt᷑is tenut.
dbrict Pren regnauit .iii. anis
⁊ captꝰ ÷ ⁊ ad ductꝰ.⁊ a kenwolfo
udred regni insulas obtinuit
dbͥctus rex Wests exe. regnũ ꝯqͥsitũ
dum uixit obtinens. Edelstano fi¬
lio suo moriens reliqͥd. ¶essauit
gͥ regia stirps cantuarie. ⁊ in ali¬
na iura regnum transiit. Hec:
ad breuiatio de Regib W ests exe
In hoc libͦ p̃tractatus.
ediẜ alla cum duob annis regna
uectã insulam ad qͥsiuit.
ent bis p̃dauit. ꝑgensq Romais
in albis mortuus est. ⁊ in signia regni

Expanded text:
 potitus est XII annis. Egfert regnum idem XXXIV annis, ut conjicere possumus ex scriptis, tenuit. Edbrit Pren regnavit III annis, et captus est, et abductus a Cenwolfo udred regni infulas obtinuit Egbrichtus, rex Westsere, regnum conquisitum, dum vixit, obtinens, Adelstano filio suo moriens reliquit: cessavit ergo regia stirps Cantuariae, et in aliena jura regnum transiit. Haec est abbreviatio de regibus Westsere in hoc libro praetractatis. Cedwalla, cum duobus annis regnasset, Vectam insulam acquisivit; Cent bis praedavit, pergensque Romam in albis mortuus est, et i
Abbreviated transcription (Latin):
narũ pacebat: dum securis eiꝰ tim̃¬
oissima. mͦ fulminis corpora fin
lis fiebat. Dum gladio inuictis¬
simo eeñt. arma ꝓ ueste. ossa ꝓ car¬
ne. Qũ gͥ qͣsi duo ignes diu̾sis in
partib ĩ positi obstancia q̃q con¬
sument: ꝯtigit ut obuiam rex ⁊
ꝯsul uenirent. Ut̾q uͦ alii t̾ribilis
corꝑe infrenduit. dext̾am excussir:
se in armis collegit. & ictib in mẽ¬
sis arma obstantissima pares la¬
cescunt. Ds̃ aũ qͥ suꝑbis resistit.
a qͦ robur. fortitudo. & magnan¬
mitas ꝓcedit. grẽ sue regi edelbal¬
oo t̾minũ posut: animoq regis
ꝯlid̾antiã solitam dempsit. Qum
gͥ nͨ animũ suũ. nec uires ip̃e re¬
cognosc̾et: pugnantib ad huc su¬
is a deo om̃ipotenti t̾ritꝰ. fugam
pͥmꝰ incepit. Nec abhac die usq
ad mortis sue tempora. ꝓsꝑũ ali¬
qͥd ei d̾s ꝑmisit. Quarto siquidẽ
post hc̃ anno. rursum pugnat
apd̾ secandune. ñ sine mirabili

Expanded text:
narum patebat, dum securis ejus timenarum patebat, dum securis ejus timendissima modo fulminis corpora findlis fiebat, dum gladio ejus invictissimo essent arma pro veste, ossa pro carne. Cum igitur quasi duo ignes diversis in partibus impositi obstantia quaeque consumerent, contigit ut sibi obviam rex et consul venirent. Uterque vero alteri terribilis corpore infrenduit, dextram excussit, se in armis collegit, et ictibus universis arma obstantissima pares lacessunt. Deus autem, qui superbis resistit, a quo robur, fortitudo, et magnanimitas procedit, gratiae suae regi Edelboldo terminum posuit, animoque regis confidentiam solitam dempsit. Cum igitur nec animum suum nec vires ipse recognosceret, pugnantibus adhuc suis, a Domino omnipotenti territus fugam primus incepit. Nec ab hac die usque ad mortis suae tempora prosperum aliquid ei Deus permisit. Quarto siquidem post hunc anno rursum pugnans apud Secandune non sine mirabili
Abbreviated transcription (Latin):
cudredi ualde confortata statĩq
acies sͥ in uicẽ offendunt. Ergo to¬
nitruũ belli sciłz offensionis ar¬
moꝵ. ⁊ sonitꝰ ictuũ clamorisq ca¬
oentiũ: t̾ribilit̾ exarsit. Bellum
maximũ. ⁊ in estimabile incipit᷑.
Qd̾ uł m̾censes. uł eos w ests exe:
usq in longã p̾t̾itatem uincenti
suppon̾et. Uideres igit᷑ acies lori¬
cis crispantes. galeis acutas. lan¬
ceis hirsutas. uexillis depictas.
Auro resplendentes: paruo tp̃r
sanguine ꝑfusas. lanceis cassas.
ruina dissipatas. c̾ebͥs asꝑsas.
uisu horrendas. Congͣgantes aũ
le ad uexilla. utͥmq ꝓcaces & for¬
tissimi gladiis ⁊ securib amarõ¬
nicis rem agentes: acies aciebus
funeste irruebant. Memoria fu¬
ge nlła. Spes uictorie utͥmq cer¬
ta. Mercenses. suꝑbie timor in ui¬
tabat. W. ests exas. seruitutis hor¬
ror accendebat. At uͥcũq consul
p̃dictus acieb se infigebat. uia rui¬

Expanded text:
Cudredi valde confortata est, statimque Cudredi valde confortata est, statimque acies sibi invicem offenderunt. Ergo tonitruum belli, scilicet offensionis armorum et sonitus ictuum clamorisque cadentium terribiliter exarsit, bellum maximum at inaestimabile incipitur. Quod vel Mercenses, vel eos Westsere usque in longam posteritatem vincenti supponeret. Videres igitur acies loricis crispantes, galeis acutas, lanceis hirsutas, vexillis depictas, auro resplendentes, parvo tempore sanguine perfusas, lanceis cassas, ruina dissipatas, cerebris aspersas, visu horrendas; congregantes autem se ad vexilla utrinque procaces et fortissimi, gladiis et securibus Amazonicis rem agentes, acies aciebus funeste irruebant. Memoria fugae nulla, spes victoriae utrinque certa, Mercenses superbiae tumor invitabat, Westsexas servitutis horror accendebat. At ubicunque consul praedictus aciebus se infigebat, via rui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsule. Q seditionẽ mouẽs ĩ dñm.
lict num̾o militũ longe. dño de¬
bilior eẽt: diutñ ⁊ gͣuissime. mͣrtio
ꝑstitit incãpo. ꝓbitasq ꝯsuł extel¬
sa: loco mili aĩ fuit. Qũq ei iam
pene uictoria letis applaudet alii.
infixũ tandẽ corpori uulnus. &
animo ꝑ iuriũ: iustã reg̃ causã
tͥumphare compulerunt.
in solentiã ferre non poss: occrit
ei cum legionib uexillatis apud
lib̾tati. Adduxit aũ secũ edelhun
p̃dictum ꝯsulẽ. iam sͥ concordem.
Quiꝰ uirib fretꝰ ⁊ ꝯsilio: belli dis¬
tͥmen ingͣdi potuit. Edelbaldus
uͦ rex regum cum m̾censib centen¬
ses ad dux̾at. orientalesq saxo¬
nes ⁊ anglos. copiasq młtipli¬
ces. Acieb gͥ dispositis. cũ indirec¬
tum tendentes apppinqͣrent: edel¬
hun p̃cedens Wests exenses. regis
insigne draconẽ. sciłr aureũ ge¬
rens: tnͣs formauit uexilliferum
hostilem. Unde clamore orto: pars

Expanded text:
consulem. Qui seditionem movens in dominum, consulem. Qui seditionem movens in dominum, licet numero militum longe domino debilior esset, diu tamen et gravissime Martio perstitit in campo; probitasque consulis excelsa loco millium fuit. Cumque ei jam pene victoria laetis applauderet alis, infixum tandem corpori vulnus, et animo perjurium, justam regis causam triumphare compulerunt. insolentiam ferre non posset, occurrit ei cum legionibus vexillatis apud libertati. Adduxit autem secum Edelhun praedictum consulem jam sibi concordem; cujus viribus fretus, et consilio belli discrimen ingredi potuit. Edelboldus vero, rex regum, cum Mercensibus Centenses adduxerat, orientalesque Saxones et Anglos, copiasque multiplices. Aciebus igitur dispositis cum in directum tendentes appropinquarent, Edelhun praecedens Westsexenses regis insigne draconem scilicet aureum gerens transforavit vexilliferum hostilem. Unde, clamore orto, pars
Abbreviated transcription (Latin):
simus. inter se diuisi. hinc ⁊ in de
c̾tatim. ⁊ qͣsi ex inuidia bͥtannoꝵ
falanges ꝑcutientes st̾nerent: ne¬
qͥuerunt tm̃ bellandi onus ꝑfer¬
re bͥtani. fugam gͥ eligentes: de¬
d̃unt tͥga ꝑ cutientib. & spolia se¬
quentib. Reges aũ inctoriosi re¬
remeantes ad sua. tͥumphalib
gaudiis suscepti sunt. Anno uͦ se
uͦ eodẽ uisum ẽ. signũ mirabile
in celo. stelle namq hac & illac dis¬
currebant ꝑ aera: qͦd om̃ib intu¬
entib magno fuit monstro. Anno
udredi anno nono. occisus est.
kinric filiꝰ eiꝰ: armoꝵq decus
debellatorq ferarũ. Etate tener.
s armis acer: annis paruus s uigo¬
re magnus. Q cũ successib suis
in staret. fortunãq martis minis
sollicitaret: ĩ mod̾ationẽ animi
cedes militari seditione illata pu¬
nuit. Eodẽ anno obiit edbut rer
centensis. qͥ regni ĩ fula .xxii. anmᷤᷤ
potitus fuerat.
udredꝰ anñ .xi. regni sui pug¬
nauit cũ edelhun audacissimo

Expanded text:
ivisi, hinc et inde certatim et quasi ex invidia Britannorum phalanges percutientes sternerent, nequiverunt tantum bellandi onus perferre Britanni. Fugam igitur eligentes dederunt terga percutientibus, et spolia sequentibus. Reges autem victoriosi remeantes ad sua, triumphalibus gaudiis suscepti sunt. Anno vero svero eodem visum est signum mirabile in coelo: stellae namque hac et illac discurrebant per aera, quod omnibus intuentibus magno fuit monstro. Anno n dicunt. Cudredi anno nono occisus est Kinric filius ejus, armorumque decus, debellatorque ferarum; aetate tener, sed armis acer; annis parvus, sed vigore magnus. Qui cum successibus suis instaret, fortunamque Martis nimis sollicitaret, immoderationem animi caedes militari seditione illata punivit. Eodem anno obiit Edbrit rex Centensis, qui regni infula XXII annis potitus fuerat. Cudredus anno undecimo regni sui pugnavit contra Edelhun audacissimum
Abbreviated transcription (Latin):
sio exordĩe diriget᷑. ut qd̾ ꝯtusũ
÷ͦ in tot regũ cõmixtionib: hec
ad breuiatio diligenter elucidet.
Unde cum lectori gͣtior extitero:
fructum laboris desid̾abilẽ. dei
gratia ꝑcipiam. Hec ẽ ad breina¬
cio de Regib cantuarie. in hoc lib̾
p̃tractati .s.¬
otarius regnauit .xii. annis ⁊
pugnam australium saxonum¬
tctans: neci tͣditus est.
adricꝰ regnauit anno ⁊ duidio
extͣneus a regali ꝓsapia.
idredꝰ ⁊ Wibbehard limłr extͣnei
regnau̾nt .ui. annis: ⁊ expulsi st̃.
uitred de regia stirpe ortꝰ regnauit
.xxxiii. annis in pace. ⁊ cũ ine re
ge concordiam fecit
db̾ht filiꝰ Withredi. cũ duob fr̾ib

Expanded text:
sio ex ordine dirigetur, ut quod confusum est in tot regum commistionibus, haec abbreviatio diligenter elucidet. Unde cum lectori gratior exstitero, fructum laboris desiderabilem, Domini gratia percipiam. Haec est abbreviatio de regibus Cantuariae in hoc libro praetractatiim annis, et pugna australium Saxonum neci traditus est. Eadricus regnavit anno et dimidio, extraneus a regali prosapia. Nidred et Wibbehard similiter extranei regnaverunt VI annis et repulsi sunt. Withred, de regia stirpe ortus, regnavit XXXIV annis in pace, et cum rege Ine concordiam fecit. Edbriht, filius Witredi, cum duob
Abbreviated transcription (Latin):
dati cum puppib ĩ bͥtanniã p̃datio¬
nis cã. Qd p̃posit᷑ reg̃ illꝰ ꝓuincie
uidens: occurrit eis debito securius.
ut cõp̃hensos ad regiũ duc̾et castrũ.
Nesciebat aũ qͥ eeñt qͥ appułant. uł
cur appułant.Statĩ uͦ in mixtꝰ eis:
occisus ẽ. Hic pͥmꝰ fuit angloꝵ cesꝰ
a dacis. pͦ qm młta milia milium
abeiꝰdem cesa sunt. Et hee puppes
pͥme fuert̃. qͣs huc daci ad duxert̃.
Anno seq̃nti. ꝯuenit conciliũ apd̾
nordhumbre. in w̾ incenhale.
Rithrici reg̃ .ui. anno. ꝯgͤga est

Expanded text:
ibus puppibus in Britanniam praedicationis causa. Quod praepositus regis illius provinciae videns, occurrit eis debito securius, ut comprehensos ad regium duceret castrum. Nesciebat autem qui essent, qui appulerant, vel cur appulissent. Statim vero immistus eis occisus est. Hic primus fuit Anglorum caesus a Dacis, post quem multa millia millium ab iisdem caesa sunt, et hae puppes primae fuerunt, quas huc Daci adduxerunt. Anno sequenti convenit concilium apud Nordhumbre in Wincenhale. Brictrici regis VI anno congregata est