comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gione thamnitica iuxta dispolim: parasceue uõ grecȩ. latine prȩparatio dr̃. quonꝰ mine iuidei qui inter grecos morabantur sax tan
sabbati appellabant eo qđ in illo ea que uere qui ei sabbati peres saria essent p̃pararesolerent : Iux tahoc qđ. demunna quondam p̃copa
pleuit archauũ :: Ideoq accepissa acaum. diỹ comsum matum est. hoc est sax tadiei qđ ꝓ mundi refectio ne suscepi. lam totum qt opus apa
Sabbato aũt̃ insepulchro requies cens resurrettionis que hoc tauahe uenturaerat &ȩper tabat euentum: Vb inrẽ simul deuotionis acleat
cũ lodi quis debitum soluit corpora quidẽ intimił. animas aũt seerda in pacecum dñõ nerȩ. & post bonaopae td opera quios cere. Danto
taua tandem ueniente adate oiam corpora ipsaresur rectione glorificata cum animabus simul in corruptionem. ger uȩlirleans

Expanded text:
gione Thamnitica, juxta Diospolim. Parasceve vero Graece, Latine praeparatio dicitur. Quo nomine Judaei, qui inter Graecos morabantur, sextam gione Thamnitica, juxta Diospolim. Parasceve vero Graece, Latine praeparatio dicitur. Quo nomine Judaei, qui inter Graecos morabantur, sextam Sabbati appellabant, eo quod in illo ea quae requiei Sabbati necessaria essent, praeparare solerent, juxta hoc quod de manna quondam praeceptum implevit arcanum. Ideoque cum accepisset acetum dixit: Consummatum est, hoc est: Sextae diei, quod pro mundi refectione suscepi, jam totum est opus expletum. Sabbato autem in sepulcro requiescens, resurrectionis, quae octava die ventura erat, exspectabat adventum. Ubi nostra simul devotionis ac beatae cum lethi quis debitum solvit, corpora quidem in tumulis, animas autem secreta in pace cum Domino manere, et post bona oportet opera quiescere, donec octava tandem veniente aetate etiam corpora ipsa resurrectione glorificata cum animabus simul in corruptionem aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
tur eam dicere a patre siue a cognatione : Vocabatur uerominoria cobus ad distinctionemmaioris. lacobiuidelu& filii ⁊ ebede
quimter primos apłs uocatus est electusddnõ : Consue tudims aut iudaicae fuit nec ducebatur inculpa moregentis antiquo : ut mili
esubstantia sua uictum atq uestitum preceptoribiis ministrarent : Hoc q scandalum fa
Num quidñ habemus potesta temsoro res mulieres circumde cendi sicut dceter apłi faciunt: Ministrabanluĩt dño desubstantia sua ut moerdse
carnalia ciuus illȩ mdebant sp̃italia : ñ quo indigera cibis dñs creaturarum. sed ut trpũ ostendera magistroꝵ qđ uic tu atq uesti tus¬
deberent e& contenti Seduide amus quales comites habuerit : mariam magtaler
ante sabbatum uenit ioseph ab arimat thia nobiłi decurio Decuriouocatur quod sit deordine curiae & offitiumcurae. aelminisg&.

Expanded text:
tur eam dicere a patre sive a cognatione. Vocabatur vero minor Jacobus ad distinctionem majoris Jacobi, videlicet, filii Zebedaei, qui inter primos apostolos vocatus est et electus a Domino. Consuetudinis autem Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent; hoc, quia scandalum faNunquid non habemus potestatem sorores mulieres circumducendi, sicut et caeteri Apostoli faciunt ? Ministrabant autem Domino de substantia sua, ut meteret earum carnalia, cujus illae metebant spiritalia. Non quo indigeret cibis Dominus creaturarum, sed ut typum ostenderet magistrorum, quod victu atque vestitudeberent esse contenti. Sed videamus quales comites habuerit, Mariam, scilicet,ante sabbatum, venit Joseph ab Arimathaea nobilis decurio. Decurio vocatur, quod sit de ordine curiae, et officium curiae administret,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq: siuelleo et palam cumiudeis conuersaret᷑ et ni hi lei facerent : sed in hominis infirmitate uiuendiȩxemplũ discipulis
de monstrabat : in quo apparet et non eẽ peccatum si fidelesei : qui sunt m̃ braeiꝰ oculis ꝑsequentiũ sese subpraherent et fa¬
rorem sceleratorum latendo potius deuitarent : Soiebat ihstempus ad ꝓpinquas se passionis suae : etredep̃tionis praẽ :

Expanded text:
utique, si vellet, et palam cum Judaeis conversaretur, et nihil ei facerent; sed in hominis infirmitate vivendi exemplum discipulis demonstrabat, in quo apparet et non esse peccatum, si fideles ejus qui sunt membra ejus oculis persequentium sese subtraherent, et furorem sceleratorum latendo potius devitarent. » Sciebat Jesus tempus appropinquasse passionis suae et redemptionis nostrae.
Abbreviated transcription (Latin):
pereit : El ocaut̃ a semet ipsonondixit sedcumeẽt ponti fexanni illius ꝓphetauit: H ocdocuit aetiã ꝑ homines malo s pro¬
phetiae spm̃ futura p̃dicarẽ p̃tamen euangelista diuinꝯ tribut sacra mento : quia ponti fex fuit idẽ summꝰ sacerdos porest
aut̃ mouere quo modo dicatarponti fex anni illius cumdñs statuerit unum sũmũ sacerdotem cui mortuo unus suc¬
oederet: sed intellegendũ ꝑ ambitiones et contentiones int̃ iudaeos postea
dm̃ scđm constitutio nem sacerdotii : sorte exut ut incensum poneret. In gressus in templumdñ : hinc apparet plurestos
fuisse : etiuices suas habuisse : Nã incensum nonlicebat ponenere ni si sumosꝗcerdoti : et forteaetiã unum annũ plures ãđ¬
ministrabant quibus alio anno. alii suecedebant ex quibus sorte exiebat qui incensum poneret  aului plores epie

Expanded text:
Hoc autem a semetipso non dixit, sed cum esset pontifex anni illius, prophetavit. Hic docuit etiam per homines malos prophetiae spiritum futura praedicere: quod tamen evangelista divino tribuit sacramento, quia pontifex fuit, id est, summus sacerdos. Potest autem movere quomodo dicatur pontifex anni illius, cum Dominus statuerit unum summum sacerdotem, cui mortuo unus succederet? Sed intelligendum per ambitiones et contentiones inter Judaeos postea Deum, secundum constitutionem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini . Hinc apparet plures eos fuisse, et vices suas habuisse. Nam incensum non licebat ponere nisi summo sacerdoti; et sorte etiam unum annum plures administrabant, quibus alio anno alii succedebant, ex quibus sorte exiebat qui incensum poneret. Quid est e
Abbreviated transcription (Latin):
eeti m̃ dicebunt ẽrelimꝰ plusenim ꝑdia homines cogiabuant quo noa si ces ent in ꝑ letet
quam quomodosibiconsulerent neperirent: et tam̃ timebant : et quasi consulebant : Dicelunt enim quid ficieno Qtn suc poiro
multa signa ficit : si dimittimus eum sic. om̃s credent ineum et ueni entromani et collant nrm̃ locum et gentemi ⁊ omporalia¬
hoc aut̃ timuerunt puisi om̃s in xpõ crederent nemore mineret quiaduersus roma nos ciuitatem dĩ templumq defenderet
qm̃ contra ipsum templum et contra suas pat̃pias legesdoctripũ xp̃i eẽ sentiebant : Vnus aut̃ exipsis cuiplas duneet pon

Expanded text:
en dicebant, credamus. Plus enim perditi homines cogitabant quomodo nocerent ut perderent, quam quomodo sibi consulerent ne perirent: et tamen timebant, et quasi consulebant. Dicebant enim: Quid faciemus? Quia hic homo multa signa facit: si dimittimus eum sic, omnes credent inHoc autem timuerunt, ne si omnes in Christum crederent, nemo remaneret qui adversus Romanos civitatem Dei templumque defenderet; quoniam contra ipsum templum, et contra suas paternas leges doctrinam Christi esse sentiebant. 27. Unus autem ex ipsis Caiphas, cum esset pon
Abbreviated transcription (Latin):
eũ paluns plurima turba uenerit hierosolima ubi ñ ptereunda silentiorst nõ tantũ ẽ cordia mreb: ueriretiã intẽporib ueteri
o nouitestam̃ti um brae etueritatis legis et euangelii : Scriptũmnãq in lage est dicante dño ad mousen et aaroꝵ radensis

Expanded text:
cum palmis plurima turba, venerit Hierosolymam . Ubi non praetereunda mentio est non tantum concordiam rebus, verum etiam in temporibus Veteris cum palmis plurima turba, venerit Hierosolymam . Ubi non praetereunda mentio est non tantum concordiam rebus, verum etiam in temporibus Veteris et Novi Testamenti, umbrae et veritatis, legis et Evangelii. Scriptum na
Abbreviated transcription (Latin):
opidũ aut alium quẽ lib& locũ in quosiidomus orationis c̃seirata intramꝰ primo adhancdiuertumꝰ et postquã nos dño ꝑ
onitionũ studia com̃ dauerim Sic deinde adigendata ꝓpt̃ quaetienimꝰ temporalia negotia secedamꝰ In ipꝓ pinquame aũt
temporepassionis a ep pinquare uoluit dñs lo copassio nis ibiq ꝓximus manere ubi constituto acp̃finto ante sđi tẽpore inueniri
tauere sea suaspontes pete s ubir& cuꝰ hora pximante mtrepiđ locum adut in quosi cosse passian nuntes morte repfam p¬
suoꝵ eri longo antep̃dreert. Notendumuõ id hicimtrontus ciꝰ in hierusalẽ antetuinq dies puchue in quom ster ili sacro¬
sedẽ passionissuae Implere de creuerat factus est Narratenim ioħ qda nte sexdies paschue uenerit bethaniam ubiaena es
facta eidiscum bentib: multis soror eũ la zarimaria unguentomystico ꝑfuderit dtq in crastinũ in asmosedens abuante

Expanded text:
pidum, aut alium quemlibet locum, in quo sit locus orationis, Deo consecrata intramus, primo ad hanc divertamus, et postquam nos Domino per orationum studia commendaverimus, sic deinde ad agenda ea propter quae venimus, temporalia negotia secedamus. Appropinquante autem tempore passionis, appropinquare voluit Dominus loco passionis, ibique proximus manere, ubi constituto ac praefinito ante saecula tempore itavere, sed sua sponte subiret: cujus hora proximante intrepiero quod hic introitus ejus in Hierusalem ante quinque dies Paschae, in quo mysterium sacrosanctae passionis suae implere decreverat, factus est. Narrat enim Joannes, quod ante sex dies Paschae venerit Bethaniam, ubi coena ei facta et discumbentibus multis, soror Lazari Maria eum unguento mystico perfuderit, atque in crastinum asino sedens, obviante
Abbreviated transcription (Latin):
lingua salua nos dr̃ ab ipsoenim salutẽ etpriores quaesier̃ et p̃sentes quaer̃ etbenedictũ quiuentinnominedñi es aerit qũent

Expanded text:
lingua, salva nos dicitur. Ab ipso enim salutem et priores quaesierunt, et praesentes quaerunt, et benedictum qui venit in nomine Domini confitentlingua, salva nos dicitur. Ab ipso enim salutem et priores quaesierunt, et praesentes quaerunt, et benedictum qui venit in nomine Domini confitent
Abbreviated transcription (Latin):
nuda etfrigida quox põ sessore dignafiant operiuNT Multiaut̃ uestim̃ta sua strauer inuia. Foriante dnm̃ asino¬
nt̃ qr sc̃ martures ꝓpriae setarnis amictu exuentes simpliciorib: dĩfamulis uia suo sangui
parant utui debic& in offenso gressum̃tis ad suꝑnae moenia ciuitatis quo iħs ducit inmedant. Item saluator nr̃ a sellũ¬
sedens hieru salemtendit : quando uniuscuique fidelis animã regens uidelic& ium̃tũsuũ ad pacis intimae uisionẽ ducit
maNt ut es adͥm̃ tẽ parent ł exemplabona sequentib: p̃beant. Alii aũt̃ frondes cae¬
dibiant dearborib: : et flernȩbant inuia  & quip̃hibant etquis equebant᷑ clamabant᷑ dipentes osanne benedictusqhuent
aec inuia dĩ adauditoris animũ uenientis humili p̃dicatione submittunt¬

Expanded text:
nuda et frigida, quo Christo sessore digna fiant, operiunt. Eunte autem illo substernebant vestimenta sua innuda et frigida, quo Christo sessore digna fiant, operiunt. Eunte autem illo substernebant vestimenta sua incti martyres propriae se carnis amictu exuentes, simplicioribus Dei famulis viam suo sanguine parant, ut videlicet inoffenso gressu mentis ad supernae moenia civitatis quo Jesus ducit incedant. Item Salvator nossedens Jerusalem tendit, quando uniuscujusque fidelis animam regens, videlicet jumentum suum, ad pacis intimae visionem ducit. entem parent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Alii autem frondes caedebant de arboribus, et sternebant in via. Et qui praeibant et qui sequebantur clamabant dicentes: Osanna, benedictus qui venit xcerpunt, et haec in via Dei ad auditoris animum venientis humili praedicatione submittunt
Abbreviated transcription (Latin):
istopullus idest põpulus gentiũ carebat cumadhui extrahant ianuã inbiuio ligatus stabat etrecte inbiuioq nonunã certis uitȩ fideq:
uiamtenebat. Sed plures dubiosq sectarũ calles sequebat̃ erroneus Et quidim deillicstantib dicebant illis Quid facitis soluentes
pullum  in luca scriptumest qr dixer̃ domini ei adillos quid soluitis pullũ et aptesatis. Multos quippe habebatdominos quiñ
uno dot in ats ecuꝑ stitionideditus sed ꝓlibitu in mundoꝵ spirituũ aduarios diuersosq: miserraptabat̃ errores ad simula cra muta
ꝓutducebat᷑ in caedens Deniq uernacula quadã scripturae consuetudine cõmune eẽ dr̃ qđ in mundũ est: Sic̃ etad petrũ uox¬
nientib ad salutẽ gentiũ doctorib: obsistebunt eatenus suas tenebras defendere donecmira culis attestantib ueripos sors sons
aid nĩ uirtus emicuit At postquã fidei dominicae potestas apparuit cedentib: passimaduer sarioꝵ querelis liberiredentũ

Expanded text:
iste pullus, id est, populus gentium carebat, quando adhuc extra hanc januam in bivio ligatus stabat. Et recte in bivio, quia non unam certus vitae, fideique vitam tenebat, sed plures dubiosque sectarum pullum? uno dogmati et superstitioni deditus, sed pro libitu immundorum spirituum ad varios diversosque miser raptabatur errores, ad simulacra muta prout ducebatur incedens . Denique vernacula quadam Scripturae consuetudine commune esse dicitur, quod immundum est, sicut nientibus ad salutem gentium doctoribus, obsistebant, eatenus suas tenebras defendere, donec, miraculis attestantibus, veri possessoris ac Domini virtus emicuit. At postquam fidei dominicae potestas apparuit, cedentibus passim adversariorum querelis, libere credent
Abbreviated transcription (Latin):
uamq medici ex multorũ spetieb pigm̃ torũ in salutem poscentis quoddã medicam̃ti conponeregenerictal ec
seipsos fateri p̃sumunt craeatores herbarum ue ialiarum spetierum exquai¬
ores herbarum ue leliarum spetierum ȩxquarum compositione salusefficitus
ligendo see censeo : Sed multorum pagram humilicordaȩ floridaruia peragrandaenuil ieeu¬

Expanded text:
namque medici ex multorum speciebus pigmentorum in salutem poscentis quoddam medicamenti componere genus, nec namque medici ex multorum speciebus pigmentorum in salutem poscentis quoddam medicamenti componere genus, nec seipsos fateri praesumunt creatores herbarum vel aliarum specierum ex quaores herbarum vel aliarum specierum ex quarum compositione salus efficitur ligendos esse censeo, sed multorum Patrum, humili corde, prona cervice, florida rura pe
Abbreviated transcription (Latin):
uerbumerat apuddm̃ etds̃ exat uerbum Quae uerba sem ꝑ sunt pura fide ueneranda acꝑpetua religione colenda
non humane coniecturȩ ratiunculis nimium discutienda quae in plerisq fallitur dum seputat agnoscere quae
humanisensus excedunt indagationem : Tamen quicquid indepia caritati
potuit in sacratissimis scõrum patrum scriptis licet sparsimdicta inueniuntur sicut aeuiã et intoto eiusdem euangeli
pextu plurima acatholicis doctoribus leguntur ex posita poportunitate lociuel tem poris uelconfirmationeoi to¬
dorae fider Nec non contia hereacas prauitates indefensione a postolicaȩ traditionis Qua ꝓpt̃ forsan tempora¬
mentum quoddam int̃ meã pegationem uestramq petitionem inuenire posse. Nideo peomnino uel caritas urã
tantum itate inea spernatus sperpatur uel temeritas mea inuestiae petitionis obsequio rep̃hendatur: Solent

Expanded text:
Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Quae verba semper sunt pura fide veneranda ac perpetua religione colenda, Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Quae verba semper sunt pura fide veneranda ac perpetua religione colenda, non humanae conjecturae ratiunculis nimium discutienda, quae in plerisque fallitur, dum se putat agnoscere quae humani sensus excedunt indagationem. Tamen quidquid inde pia charitas et humilis inquisitio intelligere potuit, in sacratissimis sanctorum Patrum scriptis, licet sparsim, dicta inveniuntur: sicut etiam et in toto ejusdem Evangelii textu, plurima a catholicis doctoribus leguntur exposita, pro opportunitate loci vel temporis, vel confirmatione orthodoxae fidei, nec non contra haeremeam negationem, vestramque petitionem invenire posse video, ne omnino vel charitas vestra taciturnitate mea spernatur, vel temeritas mea in vestrae petitionis obsequio reprehendatur. Solent
Abbreviated transcription (Latin):
insinua rent diligentius ec uberius conseribentẽ . Inuir tute contum platiua cõmendanda suam intentionẽ
tempestatie uirg nemuo cauit : Cuius uirginitatis in hoc duplex testimonium ineuangeliodatur quod et p̃ceteris
dari pruilegio merunt castitatis utceteris omnibus miraculorum xp̃i scriptoribus altius diuinȩ magestatis
simulcaperet aepate faceret archapum: Neq enĩ frustra incaena mrstica supra pectus ihũ recubuis seꝑ hibet᷑¬
eorientr. Vnde etmerito infigura quatiuor animalium aquilae uolanti cõparatur. Cunctis quippeauibus
aquila celsius uolare. cunctis animantib: carius solis radiis infigere consueuit optutus. Itabeatus iohannes¬
sublimius aet̃ne patiuitatis xp̃i mrsteria conspexit isteprior petro laborantibus inpiscatione discipulis xpm̃
de quibus ꝓphieta p̃dixit Nȩlie parrant gloriamdi: Vndefilius tonitrui ab ipsod nõ appe

Expanded text:
insinuarent, diligentius et uberius conscribentem, in virtute contemplativa commendanda, suam continuatioinsinuarent, diligentius et uberius conscribentem, in virtute contemplativa commendanda, suam continuatiotempestate virginem vocavit. Cujus virginitatis in hoc duplex testimonium in Evangelio datur, quod et prae caelari privilegio meruit castitatis, ut caeteris omnibus miraculorum Christi scriptoribus altius divinae majestatis simul caperet ac patefaceret arcanum. Neque enim frustra in coena mpotaverit. Unde et merito in figura quatuor animalium aquilae volanti comparatur. Cunctis quippe avibus aquila celsius volare, cunctis animantibus clarius solis radiis infigere consuevit osublimius aeternae nativitatis Christi mysteria conspexit. Iste prior Petro laborantibus in piscatione discipulis, Christum de quibus Propheta praedixit: Coeli enarrant gloriam Dei . Unde filius tonitrui ab ipso Domino app
Abbreviated transcription (Latin):
gelio quantum int̃ homines sufficere credidit cõmendare cura
et ipsum agnosceret carpem factum ut habitaret in nobis: Quod acceperit carnem nĩ quod fuerat mutatus in carpen
Nisi etum carpas assup̃tio seruata in cõmutabili diuinitate factae et̃ nondicereturs Ego et pat̃ unũ sum̃ Neq
enim pater et caro unum sunt : Et hoc deseipsodni testimonium solusidem iohannes comi
Et qui meuidet : uidẽt patrem. Et ego in patre ecpat̃ inme : Et ut sint unum sicut et posurium sumus: Et que
ƿater facithaec eadem et filius facit similit̾ Et siqua alia sunt qua expĩ diuinitatem. Inquae qualis est patri
Recto intellegentibus intiment plenius solus lohannes in euangeliosuo posuit : Tamquam depectore ipsius
i diligenter aduertas tres euangelistas temporal
p sents maainea N argar topi hut a uero ei ea pͣ sertim quȩcrinitatis unitatem etuita saet᷑ pae feliets

Expanded text:
Evangelio, quantum inter homines sufficere credidit, commendare curaEvangelio, quantum inter homines sufficere credidit, commendare curaet ipsum agnnisi enim carnis adsumtio seruata incommutabili diuinitate facta esset, non diceretur: ego et pater unum sumus, neque enim pater et caro unum sunt. et hoc de se ipso domini testimonium solus idem Iohannes commemorauit, et: qui me uidit, uidit et patrem, et: ego in patre et pater in me, et: ut sint unum, sicut et nos unum sumus, et: quaecumque pater facit, haec eadem et filius facit similiter, et si qua alia sunt, quae Christi diuinitatem, in qua aequalis est patri, recte intellegentii diligenter aduertas, tres euangelistas temporaliini multo pauciora narrantem, dicta uero eius, ea praesertim, quae trinitatis u
Abbreviated transcription (Latin):
quad raginta dierum leuinio et detep̃tatione eius continuo subiecit dicens: Audiens aut̃ quia iohannes traditis ÷
discessit : deuidȩa etuenit ingalileam. Sedet marc̾ similit̃ postea quam inquidtraditus ÷: Iohannes uenit. ihs inga¬
lileam : Luca suero etiam priusquam. incipiat aliquid deactibus referre ihũ: Dicit qui a ad iecit herodes suꝑ omni
mala quae gesserat et conclusit iohannem incarcerẽ : Qui a inquam ab his haecuidebant᷑ omissarogatus dicit᷑
iohannes apłs ut eaq̃: p̃terierant priores antetraditionem. Iohannis saluatoris gesta describeret : Et ideo dicit ine¬
uangeliosuo : H oc fecit initium signorum suorũ ihs: Etiterum in alio loco indicat dicens: Nondum epĩ lohannes
erat missus in carcerem : ex quib: constat quod eaq̃: ante quam iohannestraderetur abihũ fuerant gesta describit
Sed ꝓoul dubio maximȩ diui nitatem dni prĩ ihũ xp̃i. qua patriẽ aequalis intendit declarare eamq pcipuae suo

Expanded text:
continuo subjecit dicens: Audiens autem quia Joannes traditus est, discessit de Judaea et venit in Galilaeam . Sed et Marcus similiter, Posteaquam, inquit, traditus est Joannes, venit Jesus in Galilaeam . Lucas vero etiam, priusquam incipiat aliquid de actibus referre Jesu, dixit: Quia adjecit Herodes super omnia 463 mala, quae gesserat, et conclusit Joannem in carcere . Quia, inquam, ab his haec videbantur omissa, rogatus dicitur Joannes Apostolus ut ea, quae praeterierant priores, ante traditionem Joannis Salvatoris gesta describeret. Et ideo dicit in Evangelio suo: Hoc fecit initium signorum suorum Jesus . Et iterum in alio loco indicat dicens: Nondum enim Joannes erat missus in carcerem . Ex quibus constat quod ea quae antequam Joannes traderetur, ab Jesu fuerant gesta, describit. Sed procul dubio maxime divinitatem Domini nostri Jesu Christi, qua Patri est aequalis, intendit declarare, eamque praecipue suo
Abbreviated transcription (Latin):
acturum respondit : nisi indicto leiunio om̃s in cõmune dnm̃ dep̃carentur. ut illodonante digna scribere possit: et hocita
lucaedispulit dicens: In principio erat uerbum et uerbum erit apuddm̃ . et ds̃erat uerbum: Atq contrarium euan¬
geliorũ mathei scilicet marci etlucae ad eum notitia ꝑ uenerat ꝓbassequidemdicitur. fidem et ueritatem dictorumdee
Tamenuidit aliquarerum gestarum hystoriae: Eamaxi meque primo p̃dicationis su&e tempore dñs gesserat
Certumẽ enĩ quod insuperioribus tribus euangeliis haecuident᷑ sola contineri q̃: gesta sunt : Postquam lohanne ftra¬

Expanded text:
facturum respondit, nisi indicto jejunio omnes in commune Dominum precarentur, ut, illo donante, digna scribere posset. Et hoc ita facturum respondit, nisi indicto jejunio omnes in commune Dominum precarentur, ut, illo donante, digna scribere posset. Et hoc ita luce dispulit, dicens: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Atque cum trium Evangeliotamen vidit aliqua rerum gestarum historiae, ea maxime quae primo paredicationis suae tempore Dominus gesserat. Certum est enim quod in superioribus tribus Evangeliis haec videntur sola contineri quae gesta sunt postquam
Abbreviated transcription (Latin):
mysteriorũ eminentiorem eẽ: Quematiam tradunt sicut legit᷑ in ecdesi astica historiausq adultimum peneusuditae¬
mpus absq ullius scriptura e indiciis euangelium puro sermone p̃dicas
scribendi ad miniculo uerbumdĩ p̃dicabat: A dubi ado miciano qui secundus postneronem xp̃i anorum ꝑ secutor extitit¬
istoris ouilia. lupimarcion cherintus et hebioncaeteriq: antixp̃i. qu¬
tatem fidei euangelice ꝑ uersa maculauere doctrina : Sed dum ipse postocdsionem domiciam ꝑmittente pio principe
nerua rediret ephesum : Conpulsus ẽ ab omnibus poene : Tuncasi aeepiscopis et multarum ecclesiarum legationib:
deco aeterna patridiuinitate xpĩ. altius facere sermonẽ eo quod intrium euangelistarũ scriptis mathei. Videlicet mani

Expanded text:
mysteriorum eminentiorem esse: quem etiam tradunt, sicut legitur in ecclesiastica historia, usque ad ultimum pene vitae suae temysteriorum eminentiorem esse: quem etiam tradunt, sicut legitur in ecclesiastica historia, usque ad ultimum pene vitae suae tempus, absque ullius Scripturae indiciis, Evangelium puro sermone praedicascribendi adminiculo verbum Dei praedicabat. At ubi a Domitiano, qui secundus post Neronem Christianorum persecutor exstititpastore ovilia lupi, Marcion, et Cerinthus, et Hebion, caeterique Antictatem fidei evangelicae perversa maculavere doctrina. Sed dum ipse, post occisionem Domitiani, permittente pio principe Nerva, rediret Ephesum, compulsus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus de coaeterna Patri divinitate Christi altius facere sermonem, eo quod in trium evangelistarum scriptis, Matthaei videlicet, Ma
Abbreviated transcription (Latin):
tudinis salutem.
uantum in scĩs simo sapientiae studio optimam inuobiis laudo deuotiq tantum mei ipsius plango
imperitiam meq: ipsũ
longe imparem urã laudabili deuotione agnosco: Atq: uti nam tanta eẽt in meo pectore
facultas scribendi quanta ÷ inuobis uoluntas legendi: Pro indeduab: coartor angustus: Hinc caritate quicquam negare
cuiomnia prestare. debitor sum illinc altiora petere: Modulumq: meae paruitatis transcendere: Dicente scriptura
altiorate nequesieris. pisi forte i nuobis sitculpa. quia difficilia pecistis. et in meratio iustȩ excusationis qui in firmitates
meas considerans altissimo meumopere calamũ abstineredecreui : Scire debetis omnibus diuinae seripture paginis
merito euangelicam excellere auctorntatem qc quod lexexꝓphetae futurum p̃puntia uer̃ hoc redditũ atq completum

Expanded text:
itudinis salutem. Quantum in sanctissimo sapientiae studio optimam in vobis laudo devotionem, tantum meam  Ms., mei ipsius plango imperitiam; meque ipsum longe imparem vestrae laudabili devotioni agnosco. Atque utinam tanta esset in meo pectore facultas scribendi, quantum  Ms., quanta est in vobis voluntas legendi. Proinde duabus coarctor angustiis: hinc charitati quidquam negare, cui omnia praestare debitor sum; illinc altiora petere, modulumque meae parvitatis transcendere, dicente Scriptura: Altiora te ne quaesieris . Nisi forte in vobis sit culpa, quia difficilia petistis, et in me ratio justae excusationis, qui infirmitates meas considerans, altissimum meo  Ms., altissimo meum opere calamum abstinere decrevi. Scire debetis omnibus divinae Scripturae paginis merito evangelicam excellere auctoritatem, quia, quod lex et prophetae futurum praenuntiaverunt, hoc redditum atque completum
Abbreviated transcription (Latin):
intea scõrũ gazo filatia doctorum et ꝓfernobis uelutidoctis simus seriba : et adnõ laudatus noua et uetera: Aderit huius
iniinere laboris illius gratia qui duob: discipulis euntib: inuia : Tertum se socium addidit etaperuit illis sensus ut
scas intellegerent scripturas: Quomodo poteris tȩipsum aculpata enur nitatis apud eum exeusare qui ait: Omni
petentiteda mnaximedum pullatenus tibiminuetur quod dederis sed datum magis augetur:

Expanded text:
Intra sanctorum gazophylacia doctorum, et profer nobis, veluti doctissimus scriba, et a Domino laudatus nova et vetera . Aderit tibi Intra sanctorum gazophylacia doctorum, et profer nobis, veluti doctissimus scriba, et a Domino laudatus nova et vetera . Aderit tibi in itinere hujus laboris illius gratia; qui duobus discipulis euntibus in via, tertium se socium addidit, illisque sensus aperuit, ut sanctas intelligerent Scripturas. Quomodo poteris teipsum a culpa taciturnitatis apud eum excusare qui ait: Omni petenti te da , maxime dum nullatenus tibi minuetur quod dederis, sed datum magis augetur?
Abbreviated transcription (Latin):
nos suis dignas efficiat conuiuiis: Nobis cumq dulcissimũ epithalamũ para digma decantare : Introduxitnos
rex incellariasua. Exultabimꝰ et laetabimurineo : Memento clarissimũ in scã ecclesia diuinescripture¬
nimũ nobilium pullatenꝰ spernere feminarum p̃ces sed plurima illarũ
romanas arces epistolares isdem petentibus uola recartulas. nec terrarũ longinquitate uel ꝓcellosis ad riatici maris fluctib:¬
s scãrum uirginum petitionibus annueret: Minoreuadosum ligeri flumenquam terreni maris
latitudo periculo nagatur: Et multo facilius cartarum portitor tuarum deturonis parisiacam ciuitatem quam illius
debedleem romam ꝑ uenire poterit : Nolituaȩ deuotionis nob̵ subtrahere scientiam noli accensã in telucernã modio
sub ponere uel torpentis lectuli quietȩ abscondere sed ꝓcelso suꝑ poneeam candelabro utluceat omnibus qui indo modĩ sun

Expanded text:
nos suis dignas efficiat conviviis, vobiscumque dulcissimum epithalamii paradigma decantare: Introduxit nos Rex in cellaria sua, exsultabimus et laetabimur in eo . Memento clarissimum in sancta Ecclesia divinae Scripturnymum, nobilium nullatenus spernere feminarum preces, sed plurima nominibRomanas arces epistolaribus iisdem petentibus volare chartulis  Al., epistolares. . . chartulas, nec terrarum longinquitate, vel procellosis Adriatici maris fluctibarum virginum petitionibus annueret. Minori vadosum Ligeri flumen, quam Tyrrheni maris latitudo, periculo navigatur. Et multo facilius chartarum portator  Ms., portitor tuarum de Turonis parisiacam civitatem, quam illius de Bethlehem Romam pervenire poterit. Noli tuae devotionis nobis subtrahere scientiam, noli accensam in te lucernam modio supponere , vel torpentis lectuli quiete abscondere; sed praecelso superpone eam candelabro, ut luceat omnibus qui in domo Dei sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Mundumnamq: hoc inlo codicit homines mundiamore deceptos atq inherendocreaturae agno scenda creatoris su¬
In ꝓpriauenit : quia ingente iudaea quam sibi p̃ceteris nationibus spetialigratia copulauerat Incarnaridignatꝰ ẽ
In mundo ergo erat. et in mundũ uenit ꝑ in carnationem uenire quippe uel abirehumanitati sẽ manere eetꝰ
inmundũ ꝑhumanitatem : ut uel sic eũ cognosceret: Sed uideamus quid sequitur : In ꝓpriauenit. et sueum

Expanded text:
Mundum namque hoc in loco dicit homines, mundi amore deceptos, atque inhaerendo creaturae, ab agnoscenda creatoris suMundum namque hoc in loco dicit homines, mundi amore deceptos, atque inhaerendo creaturae, ab agnoscenda creatoris suIn propria venit, quia in gente Judaea, quam sibi prae caeteris nationibus speciali gratia copulaverat, incarnari dignatus est. In mundo ergo erat, et in mundum venit per Incarnationem. Venire quippe vel abire, humanitatis est; manere ein mundum per humanitatem, ut vel sic eum mundus cognosceret. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet fide et dilectione: Lucens uerbo etactione gratia uero lucis pectoribus in fundere solius ẽ eiusdequodicitur
Erat luxuera que in luminat omnem hominẽ uenientem inmundũ : Omnem uidelicet qui inluminat᷑ siuenaturali
ingenio seu sapientia diuina: Sicutenim nemo a seipsoẽ. Ita eciam nemoa¬
dequo scriptum ÷ Omnis sapientia ad ñõdõ ÷ cuius utramq: naturam et diuinã uidelicet qua sẽ ꝑ ubiq totus manet
ethumanã exqua intempr̃ natus loco inclusus apparuit consequenter euangelista descripsitdicens : In mundo erat¬
et mundus ꝑ ipsum factus ẽ qui ads̃ erat quia totu subiq: quia suae p̃sentiae magestatis sine laboreregens et sine honoit¬
continens quod fecit : Et munđ eũ non cognouit : quialux intenebris lucet et tenebre eam non conp̃henderuit

Expanded text:
scilicet fide et dilectione, lucens verbo et actione. Gratiam vero lucis pectoribus infundere, solius est ejus de quo dicitur: scilicet fide et dilectione, lucens verbo et actione. Gratiam vero lucis pectoribus infundere, solius est ejus de quo dicitur: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Omnem videlicet, qui illuminatur, sive naturaingenio, seu sapientia divina. Sicut enim nemo a se ipso esse, ita etiam nemode quo scriptum est: Omnis sapientia a Domino Deo est. Cujus utramque naturam, et divinam, videlicet, qua semper ubique totus manet, et humanam, ex qua in tempore natus, loco inclusus apparuit, consequenter evangelista describit dicens: In mundo eratet mundus eum continens quod fecit. Et mundus eum non cognovit. Quia lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt.
Abbreviated transcription (Latin):
rnem brachium suum sed ut om̃s inquid crederent ꝑ illum hoc ẽ ut ꝑ il¬
uidere pouerant : Dnm̃ uidelicet ihm̃ xpm quide se ipso testatur : Ego sum luxmundi qui sequit᷑ menonambula uit inteneb
sed habit lum̃ uite : Sequitur nonerat illelux sed ut testimoniũ ꝑ hiberet delumine: Frat luxuera quẽ inluminat
omnem hominem uenientem in mundum : Et scĩ quidem homines lux sunt recte uocati. diceme a deo sd nõ ÷ Vosestis lugx
mundi et apło paulo fuistis aliquando tenebre. Nunc aut̃ lux indno: Sed multum distat intlucemq inlũ
lucere inseipsa. sedet sua p̃sentia quo scumq: attigerit in lustrare sufficit. Ad cuius comparationem uere lucis ponantum¬
uerum etiam ips eio hannes qui maior int̃natos mulierũ nemo surrexit. lux non eẽ asseritus
ut uide licet xp̃s non eẽ quod putabatur monstretur: Ille enim ut scriptum ẽ erat lucerna. ardens et lucens. Ardens

Expanded text:
carnem brachium suum ; sed ut omnes, inquit, crederent per illum, hoc est, carnem brachium suum ; sed ut omnes, inquit, crederent per illum, hoc est, videre noverant, Dominum videlicet Jesum Christum, qui de seipso testatur: Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitae . Sequitur: Non erat ille lux, sed ut testimonium perhiberet de lumine. Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem imundi . Et apostolo Paulo: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino ; sed multum distat inter lucem quem lucere in se ipsa, sed et sua praesentia quoscunque attigerit, illustrare sufficit. Aliquando autem Scriptuverum etiam ipse Joannes, quo major inter natos mulierum nemo surrexit , lux non esse asseritur, ut videlicet Christus non esse quod putabatur monstretur. Ille enim, ut scriptum est, erat lucerna ardens et lucens . Ardens
Abbreviated transcription (Latin):
tenebreem non conp̃henderunt: Lux qui ppeẽ hominũ xp̃s qui omnia qua in luminar merentur corda hominũ suap̃sentio
cognitionis in lustret: Tenebreut̃ stulti sunt et iniqui quorum ceca p̃cordia lux ae t pae sapientiȩ qualia sint manifestae
cognoscit quamuis ipsi radios eiusdem lucis pequaquã capere ꝑintellegentiam pos sint ueluti si quilibet cecusiuba re solis obfun
Nectamen ipsesolem cuius lumine ꝑfundatur aspitiat: Talib: tam̃
n ipsesolem cuius lumine ꝑ fundatur aspitiat : Talib: tam̃ diuina c̃suluit misericordia qualit̃ ꝑuenir
pos sint. Utillam uerã lucem cernerent et essent filu lucis qui fuerint filii tenebrarũ. et huius cognitionis initum fur
Squod sequit᷑. Euit homo missusado. cui nom̃ erat iohannes hicuenit intestimoniũ ut testimoniũ ꝑhiberet delumine
ut om̃s crederent ꝑ illum: Nonait ut om̃s crederent in illum: maledictus homo enim qui confidit in homine etpo

Expanded text:
tenebrae eam non comprehenderunt. Lux quippe est hominum Christus, quia omnia, quae illuminari merentur, corda hominum suae praesentia cognitionis illustrat. Tenebrae autem stulti sunt et iniqui quorum caeca praecordia, lux aeternae sapientiae, qualia sint, manifeste cognoscit, quamvis ipsi radios ejusdem lucis nequaquam capere per intelligentiam possint; veluti si quilibet caecus jubare solis perfundatur, nec tamen ipse solem, cujus lumine perfunditur, aspiciat; » talibus n ipse solem, cujus lumine perfundatur, aspiciat. Talibus tamen divina consuluit misericordia, qualiter pervenire possint ut illam veram lucem cernerent, et essent filii lucis, qui fuerunt filii tenebrarum, et hujus cognitionis initium fuit quod sequitur. Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Hic venit in testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Non ait, Ut omnes crederent in illum. Maledictus enim homo qui confidit in homine, et ponit
Abbreviated transcription (Latin):
quiuenturus ẽ in mundũ: Recteqͥdẽ dicebant dnm̃ ꝓphetã magnã magnesalutis p̃conẽiã mundo futurũ : Nã et ipseꝑ phetã seuo care
dignatꝰ ẽ : Vbiait: Quia ñ capit ꝓphetã perire extrahierus alẽ sed necdũ plana fide ꝓficiebant qui hunc a etiã dm̃ dicere nesciebant :¬
rgo uidentes illi signũ qđ fecerat ihs dixer᷑ quia hic ÷ uere ꝓpheta qͥuenturus ẽ in mundũ : Noscertiori agnitione ueritatis et fideiui¬
dentes mundũꝙͣ fecit il is. Et signa quib: repleuit illũ dicamꝰ : Qui ahio ÷ uere media tordĩ et hominũ qͥ uimundo erat diuinitate

Expanded text:
qui venturus est in mundum. Recte quidem dicebant Dominum prophetam magnum, magnae salutis praeconem jam mundo futurum. Nam et ipse prophetam se vocare qui venturus est in mundum. Recte quidem dicebant Dominum prophetam magnum, magnae salutis praeconem jam mundo futurum. Nam et ipse prophetam se vocare dignatur, ubi ait: Quia non capit perire prophetam extra Hierusalem. Sed necdum plena fide proficiebant, qui hunc etiam Di videntes signum quod fecerat Jesus, dixerunt, Quia hic est vere propheta qui venturus est in mundum. Nos certiori agnitione veritatis et fidei videntes mundum quem fecit Jesus, et signa quibus illum replevit, dicamus: Quia hic est vere Mediator Dei et hominum, qui in mundo erat divinitate
Abbreviated transcription (Latin):
ipte queunt : Haec ergo necesseẽ quiualent diligentius scrutando colligant: Et ad eruditionẽ minorũ suorũ ueldicto
uel scrpto faciant ꝑuenirene alim̃ta uerbi illorum desidia pereant plebib:q: tollantur qui haec dnõ donante int̃ p̃tando
colligere norunt : Colleger ergo luquit. et impleuer̃ xii cophinos fragiñtorũ: Quiad uodenario nunero solet ꝑfestionis
cuius libet sunina figurart rectae ꝑduo decim cophinos fragm̃torum plenos omnis doctorum spiritalium chorus ex primit᷑
uiobscura scripturarum que ꝑ seturbae neq: unt. et nieditando colligere e
p̃tatione addita in serendo opusculis haec sequaces eorum ecclesiae toto orbae magistri aetiam in tegros. non nulliutriusq¬
pane foecundi: Nan seruilia cophinis solent opera fiert : Vndedepopulo qui in luto aclaterib: seruiebat in egn̾pto Dicit

Expanded text:
ligere queunt. Haec ergo necesse est ut qui valent diligligere queunt. Haec ergo necesse est ut qui valent diligvel scripto faciant pervenire, ne alimenta verbi, illorum desidia pereant, plebibusque tollantur, qui haec Domino donante interpretando colligere norunt. Collegerunt ergo, inquit, et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. cujuslibet summa figurari, recte per duodecim cophinos fragmentorum plenos, omnis doctorum spiritalium chorus exprimitur, qui obscura Scripturarum, quae per se turbae nequeunt, et meditando colligere, pretatione addita inserendo opusculis; hoc sequaces eorum Ecclesiae toto orbe magistri, etiam integros nonnulli utriusqpane fecundi. Nam servilia cophinis solent opera fieri, unde de populo, qui in luto ac lateribus serviebat in Aegypto, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
auoris ds cerurs tupsoquantium denostris ꝓ foftibuis gratuletur. Denrã spiritali refectione eaudeit intimua rapuli
Vultis et em̃ pos se frs quantum saluator noster n tĩ gaa deat saliti: Narrat euange listalucas dedis seeũ discipulis
potestatem alcandi supta omnem uirtutem inimici. Eonĩq nomina seripta indicas se in cuelis: Ftstatim infert
nipsahora exultuit spũ scõ etdixit : Confiteortibi pater dnẽ caeliet terre qu i abscondistibaec a sapientib: et prudentib:¬
quodeaq̃: suꝑbientib: abscondit humilib: spũ secreta reuelauerat: Quod aut̃ saturata multitudine iussit discipulos colli¬
gere quȩsu perauerunt fragm̃ torum neperirent: Hoc ꝓfecto signat quia pleraq: sunt archa nadiuinorum eloquiorũ
que ualgi sensus noncapit nonnullaq̃: ꝑ sequidẽminus doctias sequi nequeunt sed acutioribus ex posita mox intel¬

Expanded text:
agere doceret, et ipse quantum de nostris profectibus gratuletur, de nostra spiritali refectione gaudeat, intimaret. agere doceret, et ipse quantum de nostris profectibus gratuletur, de nostra spiritali refectione gaudeat, intimaret. Vultis etenim nosse, fratres, quantum Salvator noster nostrae gaudeat saluti? Narrat evangelista Lucas, dedisse eum discipulis potestatem calcandi supra omnem virtutem inimici, eorumque nomina scripta indicasse in coelis ; et statim infert: In ipsa hora exsultavit Spiritu sancto, et dixit: Confiteor tibi, Pater, Domine coeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibquod ea quae superbientibus abscondit, humilibus spiritu secreta revelaverat. Quod autem saturata multitudine, jussit discipulos colligere quae superaverunt fragmentorum, ne perirent, hoc profecto signat quae vulgi sensus non capit, nonnulla quae per se quidem minus docti assequi nequeunt, sed a doctioribus exposita mox intel
Abbreviated transcription (Latin):
fenine mollicies puilla cotrum pit qualis cupit ẽẽ eos quib dicit apłs Vigilate statie uirilit̃ agite. et conforta nurie
illenarius aut̃ pumerus ultraquem pula nostra computatio suc crescit: Pli¬
marius altqui nerus ubtt que muihla nostta compatitio succrescit: Plenituidinẽ rerum dequib: agntur in dicare conseis
Quinari ouero quinq potis simi corporisnr̃ sensus ex primuntur uisus iudelicet auditus gustus. ol feetus etast.si hoauioi
singuls uqui auq uitilit agrr o et con fordi satigunt. Sobnide. etiuste et piaeriuendo it ea elostis spiemiae menduntar
dul codine recrearur inimirũ qunq milib uinorũ quo s dñs misticis dapib satiauit figurantur: Necp̃t eunduo
quod tos o fturus multitu dinem gatias egit: F git quippegtatias. utetrios dep̃ cepas caelitus munenbusgraetiuassẽr

Expanded text:
feminea mollities nulla corrumpit, quales cupit eos esse quibus dicit Apostolus: Vigilate, state in fide, viriliter agite et confortamini . feminea mollities nulla corrumpit, quales cupit eos esse quibus dicit Apostolus: Vigilate, state in fide, viriliter agite et confortamini . Millenarius autem numerus, ultra quem nulla nostra computatio succrescit, plarius autem numerus, ultra quem nulla nostra computatio succrescit, plenitudinem rerum de quibus agitur indicare consuevit. Quinario vero numero quinque notissimi corporis nostri sensus exprimuntur, visus videlicet, auditus, gustus, olfactus et tactus. In quibus singulis quicunque viriliter agere, et confortari satagunt, sobrie, et juste, et pie vivendo, ut coelestis sapientiae mereantur dulcedine recreari; hi nimirum quinque millibus virorum, quos Dominus mysticis dapibus satiavit, figurantur. Nec praetereundum quod refecturus multitudinem gratias egit. Egit quippe gratias, ut et nos de perceptis coelitus muneribus gratias semper
Abbreviated transcription (Latin):
liaut ministiauerint turbis: Cum enĩ mrsteriũ humanae saliis initium accepisset enartati per dnm̃
abeis
quiaudier in nosconfirmatũ ẽ. Quinq siquidem panes. et duos pisces fregit et distribuit discipulis
uando a peruit illis sensum utintellegerent omnia quae scripta essent inlegemorsi tt ꝓphetis et psalmis deipso. Disipuliap
Eti p̃dicauer ubiq dnõ cooperante et sermone confirmante sequentib: signis: Eoenũ in quo discũbens
turbareficatur concupiscentia carpalis intellegitur quamcalcare ac p̃mere debetomnis quis piritalib: alim̃tis satuarides deat
Omis enuim caro foenũ etomnis gloraeius tam quã flos feni Discũ bit engosuꝑfenum floremfeni conterat : Idẽc astigetcor pus
uiti corum quia p bus te fiountur in sint ant iurorum quippepiomine solent Inscripturis ꝑfetiores quiq figurap̃i quos

Expanded text:
li autem ministraverunt turbis . Cum enim ministerium humanae salutis initium accepisset enarrari per Dominum, li autem ministraverunt turbis . Cum enim ministerium humanae salutis initium accepisset enarrari per Dominum, ab eis qui audierunt in nos confirmatum est. Quinque siquidem panes, et duos pisces fregit, et distribuit discipulis, quando aperuit illis sensum, ut intelligerent omnia quae scripta essent in lege Moysi, et Prophetis, et Psalmis de ipso . Discipuli apti praedicaverunt ubique Domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis . Fenum, in quo discumbens turba reficitur, concupiscentia carnalis intelligitur, quam calcare ac premere debet omnis qui spiritalibus alimentis satiari desiderat. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . Discumbat ergo super fenum, florem feni conterat, id est, castiget corpus tionem eorum qui verbo vitae reficiuntur, insinuant. Virorum quippe nomine solent in Scripturis perfectiores quique figurari, quos
Abbreviated transcription (Latin):
officium erat ꝓcellis fluctibus popularib numquã frangiatq corrum pi. et uiolentas turbarũ contradictiones tam¬
quã aduersante s undas sopȩdis rũ pere. int̃dum ei custodita sua inte gritate cedere prosso
Am̃bas enim solus ille sustinuit et nonfiguratae sed ꝓpriae solus impleuit: Puerquiquinq: panes et duospisces habut
nectam̃ os esurientib: tur hisdistribuit sedd nõ distribuendos obtulit populus ẽ iu daeorã litterali sensupuerilisquiscri ptarum
dista clausa secumtenuit uȩta m̃dñs in carne apparens accepit. Etquidintus haberent utilitatis acdulcedinisostendit
Quiamulti plici sp̃s gratiae quae paucaa cdes pecta uidebantur exuberarent patefecit: Et haeoꝑ aplos suos aposolorũ a
successo¬
Discipu¬

Expanded text:
officium erat procellosis fluctibus popularibus nunquam frangi atque corrumpi; et violentas turbarum contradictiones tanofficium erat procellosis fluctibus popularibus nunquam frangi atque corrumpi; et violentas turbarum contradictiones tanquam adversantes undas saepe disrumpere, interdum eis custodita sua integritate cedere; prorsuambas enim solus ille sustinuit, et non figurate, sed proprie solus implevit. « Puer, qui quinque panes et duos pisces habuit, nec tamen hos esurientibus turbis distribuit, sed Domino distribuendos obtulit, populus est Judaeorum, litterali sensu puerilis, qui Scripturarum dicta clausa secum tenuit, quae tamen Dominus in carne apparens accepit, et quid intus haberent utilitatis ac dulcedinis, ostendit; quam multiplici spiritus gratia, quae pauca ac despecta videbantur, 520 exuberarent, patefecit; et haec per apostolos suos, apostolorumque successodiscipu
Abbreviated transcription (Latin):
panes suffice re turbarũ milibus p̃ pauci sutunus quisq sufficient̃ acciperet aetiam saturatus abiret:
panes quib: multtudi nẽ populi saturauit. quinq: sunt librimorsi quib: spiritali intellectu patefactis et habundan¬
tiore iamsen sumultiplicatis auditorũ fidelium ootidie cordare ficit: Quibeneor deacii fuis sereferuntur ꝓp̃tnimia
austeriora laegis edicta . et integum̃ta litterae grossioraq: interiorem spiritalis sensus quasi medullã caelebrant:
uo aut pisces quos addidit psalmistarũ non inc̃uenienter e ꝓphetcarũ scriꝑta significant quorũ uni canendo altoricon¬
loquendo suis auditorib futura xpi. et ecclesiae sacram̃ta parrabant: Et bespaquã tilia animantia figurantur
illius aeui p̃cones inquo populus fidelium sineaquis baptis miuiuerepulla tenus posset: Sunt quipitant duos

Expanded text:
panes sufficere turbarum millibus non paucis, ut unusquisque sufficienter acciperet, et jam saturatus abiret. panes sufficere turbarum millibus non paucis, ut unusquisque sufficienter acciperet, et jam saturatus abiret. Quinque autem panes quibus multitudinem populi saturavit, quinque sunt libri Moysi, quibus spirituali intellectu patefactis, et abundantiore jam sensu multiplicatis, auditorum fidelium quotidie corda reficit. Qui bene hordeacei fuisse referuntur, propter nimirum austeriora legis edicta, et integumenta litterae grossiora, quae interiorem spiritualis sensus quasi medullam celabant. Duo autem pisces, quos addidit, psalmistarum non inconvenienter et prophetarum scripta significant, quoniam uni canendo, alteri colloquendo suis auditoribus futura Christi et Ecclesiae sacramenta narrabant. Et bene per aquatilia animantia figurantur illius aevi praecones, in quo populus fidelium sine aquis baptismi vivere nullatenus posset. Sunt qui putant duos