comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nsinsibilem quanto aũ ꝑtin& ad illa morłe
dequaterr& dñs quia morauis patresistorx
manducauit manna. & moyses ianduca¬
uitmanna & a aroumanduc auit manna
& finees manducauerunt ibi multi quidno
placuerunt & moritiunꝰ s: quareꝰ Quiauis¬
bilemcylum spinitalit̃ intellexerunt. Spi¬
ritalit̃ esunerunt. Spintalit̃ gasta uerx.
ut spintalit̃ satiarentur. nam& nos hodie
accepimus uisibilem eybum sed aliud est
sacramentum. Aliud est uiraus saoram̃ti
quam multi d caltare accipiunt. & monunt.
& accipiendo monuntur. Undechc̃ aposto¬
luniudicium sibi manduaat& bibit. Noneni
bucella dominicauenenum fuitiudae: &
ta m̾accepit. & cũ accepit in eummimicus
intrauit. Non quiam alũ accepit sed quia
bonum malemalus accepit. Tlideaeergo
fratres panẽ caelestem spintalit mandu¬
cate in nocentia adaltare adporatate. pec¬
cata & si sunt cotatidiana uel non sint mor¬
tifera. ante qua ad altare accedatir ad ten¬

Expanded text:
nalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, aliud virtus Sacramenti. Quam multi de altari accipiunt et moriuntur, et accipiendo moriuntur? Unde dicit Apostolus, Judicium sibi manducat et bibit . Non enim buccella Dominica venenum fuit Judae. Et tamen accepit, et cum accepit, in eum inimicus intravit: non quia malum accepit, sed quia bonum male malus accepit. Videte ergo, fratres, panem coelestem spiritualiter manducate, innocentiam ad altare apportate. Peccata etsi sunt quotidiana, vel non sint mortifera. Antequam ad altare accedatis, atten
Abbreviated transcription (Latin):
Dic mnibi quid ex quouiuat sp̃rtuus uiuitex cor¬
por&uo ancorpustuum exspatuo Responds
omnis quiuiuit. qui auhoc nꝰ potest respon¬
dere nesciosiuiuit quidrespondit omnis
quiuiuit. corpusutiq med uiuit despumeo

Expanded text:
Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corDic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit de spiritu meo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcusra ẽ p&ra de uirga birgem ina ꝑcussia duo
ligna crucis significat. Hicẽ ergo panis qui
decaelo descendit ut siquis exipso manducaue¬
menti. ñ quodꝑtin& adui sibile sacramentus.
quimanducatintur nꝰ fans. qui manducatin
corde ã qui p̃mitatente. Ego sumpani sauiuus
quide caelo descendi Id ea uiuus quia decaelo
descendi De caelo descendit & manna Sed
manna umbra erat isteuentas e̾. Siq man¬
ducauent exhocpaneiuu& in a& ernum &
panis quemego dabo caro e mea ꝓmundiuita
Hocquando caper& caro quad dpanem car¬
nemuocatur caro quod nꝰ capitearo &ideo
magis n capitcaro qui a uocatur caro. hoceñ
exhoruerunt hocã ĩ semultũ ee dixerun
Hoceni n passesien putauerunt caro mea e inquil
ꝓmundiuita: Norunt fideles corpur xpis
nisi corpus xp̃i. intellegite fr̾s mei quid dixe
quodhamo es constar erũ exanima & carpo¬
re. Habesitaq spm inui sibilẽ corpus uisbile

Expanded text:
Percussa est petra de virga bis. Gemina percussio duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de caelo descendens, ut, si quis ex ipso manducavementi, non quod pertinet ad visibile sacramentum: qui manducat intus, non foris: qui manducat in corde, non qui premit dente. « Ego sum panis vivus qui de coelo descendi. » Ideo vivus, quia de coelo descendi. De coelo descendit et manna; sed manna umbra erat, iste veritas est. « Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum. Et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. » Hoc quando caperet caro, quod dixit panem carnem? Vocatur caro, quod non capit caro. Et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorruerunt, hoc assimulatum esse dixerunt, hoc non fieri putaverunt. « Caro mea est, inquit, pro mundi vita. » Norunt finisi corpus Christi. Intelligite, fratres mei, quid dixerquod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile.
Abbreviated transcription (Latin):
eicies faran quiad escendistidecaelo ñfacere uo¬
luntatemtua sedualuntatẽ eius qui temisits
Magnũ s acram̃tũ obsecrauor simulpulsemur.¬
& exeatadnos aliquid quodnor parcatsecunꝗͥ
quodnos delectauit. Magnũ illud& dulce seere¬
tum quiuenit ad meadtende & adpendde qui¬

Expanded text:
ndisti de coelo, non facere voluntatem tuam, sed voluntatem ejus qui te misit? Magnum sacramentum! Obsecro vos, simul pulsemus; exeat ad nos aliquid quod nos pascat, secundum quod nos delectavit. Magnum illud et dulce secretum: Qui veniet ad me. Attende, attende
Abbreviated transcription (Latin):
hic docuit. quid quod patremmnagistrum homines
nuiderant filium uiderunt filias dicebat sed
pat̃ docebat. Ego cum homosim quaedoceo quẽ
fratres iuisi eum qui audi tuerbũ nieũ. sullũ dor¬
uerbũ eiur signocũ homosum illũ doceo qui audit
uerbummeũ. Quere quid sitxp̃r & inueniesuer
bã eiur. In principio eratuerbũ. ñ inprncipiofe
cit ds̃ uerbum . qdo modo in pnncipio fec dr cae¬

Expanded text:
hic docuit? Quid quod Patrem magistrum homines non viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum homo sim, quem doceo? quem, fratres, nisi eum, qui audivit verbum meum? Si verbum meum;hic docuit? Quid quod Patrem magistrum homines non viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum homo sim, quem doceo? quem, fratres, nisi eum, qui audivit verbum meum? Si
Abbreviated transcription (Latin):
habitauit in nob. Ex ponithoc&ipse Rostedit
nobis quid dixent quiaadiuita patre & didicit
uenitadme. contiauo sub iscit. quod cogitare
possemus nꝰ quia patremuidit quis quamuis
bis qui ẽ ado hicindi tpatrem. Quidestquodait.
Ego uidieñ patremuos non tidisti patrent & tam̃¬
ñ adineuenitis nisitrahamin i apatre. quidestalinot
trahi a patre nisi discere apatre: Quidẽ discere apa¬
tre nis audire apatre : Quidestaudircapatre. i usꝰ
audire uerbum patiisidest meꝰ ide forae ergo cam
dico uobis omnis qui audiuit apatre. de dichient dca¬
tis apud uos. Sednũ qua indimus patrem quomo¬
dodiscere potuimus a patre ameipso audites ñquia
patremuid& quisqua sed qui ẽ adõ hic uiditpa¬
trent Ego noui patrem abillo sum. Sedqua modo
uerbum ab illo cuius e uerbũ nꝰ quod sonat & tran¬
sit sed quod man& cil dicente. & trahitaudien¬
tem. Ad moneat quod sequitur. Amam̃ dico uob s

Expanded text:
bis . 9. Exponit hoc et ipse, et ostendit nobis quid dixerit, Qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Continuo subjecit quod cogitare possemus: Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi Patrem, vos non vidistis Patrem; et tamen non venitis ad me, nisi trahamini a Patre. Quid est autem vos trahi a Patre, nisi discere a Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne forte ergo cum dico vobis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, dicatis apud vos, Sed nunquam vidimus Patrem; quomodo discere potuimus a Patre? a meipso audite: Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo verbum ab illo cujus est verbum; non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente, et trahit audientem. 10. Admoneat quod sequitur: Amen, amen dico vobis
Abbreviated transcription (Latin):
lus a postolus dio hacꝑhoc esuriithunepa¬
nem esunat iustitia. Sediustitia quide
caelo descendit iustitia qui datdr̃ non
qua sibi facit homo. Si eni nulla sibi face¬
r& iustitia nꝰ dicer&ide mapostolus de
Indeerant isti quipanem decaelo descenden¬
tem nintellegebant. quia sua iustitia sa¬
turati iustitiam di n esunebant. Quid ẽ
hociustitia di &iustitia hominis iustitia
dihicdicitum nꝰ qui ã uisture dysed quã¬
p̃sumebant & quasiimpl&ores legisseip¬
sos ex sua uirute dicebant Nemo impla
legem nisi quẽ adiubent gratia id estpa¬
nis quidecaelo descendit. Legis eniꝰ ple¬
nitudo compendio ut ait apostolus ca¬
ntase: Cantas n nummi sed dĩ. Can¬
tas n terrae. sed caeh sed eius qui fecit
caelum & tera : uindeistac antas hom¬
nupsum audiamur cantas inquid dĩ dif
panem quidecaelo descendit Horitans
utcredamus in eum. Crederẽ etũ in eũ
hoce̾ manducare panemuiuum. qui
creditmanducat inuisibilit̃ saginatur.
renascitur in fansintur ẽ nouus: ⁊ñtur

Expanded text:
 esurit hunc panem, esuriat justitiam; sed justitiam quae de coelo descendit, justitiam quam dat Deus, non quam sibi facit homo. Si enim nullam sibi homo faceret justitiam, non diceret idem apostolus de  sunt subjecti . Inde erant isti qui panem de coelo descendentem non intelligebant, quia sua justitia saturati, justitiam Dei non esuriebant. Quid est hoc, justitia Dei et justitia hominis? Justitia Dei hic dicitur, non quaesumebant, et quasi impletores Legis seipsos ex sua virtute dicebant. Nemo autem implet Legem, nisi quem adjuverit gratia, id est panis qui de coelo descendit. Legis enim plenitudo, compendio ut ait Apostolus, charitas est : charitas non nummi, sed Dei; charitas non terrae, non coeli, sed ejus qui fecit coelum et terram. Unde ista charitas homini? Ipsum aupanem qui de coelo descendit, hortans ut credamus in eum. Credere enim in eum, hoc est manducare panem vivum. Qui credit, manducat; invisibiliter saginatur, renascitur. Infans intus est, novus intus
Abbreviated transcription (Latin):
e aũ uoluntas eius. quimisitmepatiirut
omne quod ded itinihi ñ ꝑda exeo ipseilli
dature : qui seruat humilitatem hde acce¬
pit quinꝰ seruat humilitatem̃ longe est
amagistro humilitatis utomne quod dedit
mihin ꝑda exeo. Sic nꝰẽ uoluntas in conr¬
pestupatiis un ut pereatunus depunllo
istir. D&umen tib potest penre depunllis
nihilpent quianisi fuentis sic pusillus iste :
nꝰ intrabitis in regnũ caelorum. Omne quod
dedit mihi pat̃ ñ ꝑdamexeo redresus citabo
ego eumin nouissimodie. Videae quem¬
addino & hic gemina illa resuiredtione
deliniat quiuenit ad memodo resurgit
humilis factur uamnembns meir. sedresur¬
citabo eũ in nouissimodie sec und carnem
Laecẽ enĩ uoluntas patiis mei qui memisit.
u tomnes quiuid& filiũ & creditincum habeat ÷
uissimodie Supenus & qui audituorbũ
meũ & credi teiquimis it me modo auqui

Expanded text:
est voluntas ejus qui misit me Patris, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Ipse illi datus est, qui servat humilitatem, hunc accipit. Qui non servat humilitatem, longe est a magistro humilitatis. Ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo. Sic non est voluntas in conspectu Patris vestri, ut pereat unus de pusillis istis . De tumentibus potest perire, de pusillis nihil perit: quia nisi fueritis sicut pusillus iste, non intrabilis in regnum coelorum, omne quod dedit mihi Pater, non perdam ex eo, sed resuscitabo ego illum in novissimo die . Videte quemadmodum et hic geminam illam resurrectionem delineet. Qui venit ad me, modo resurgit, humilis factus in membris meis: sed resuscitabo eum in novissimo die secundum carnem. Haec est enim voluntas Patris mei qui misit me, ut omnis qui videt Filium, et credit in eum, habeatvissimo die. Superius dixit: Audit verbum meum, et qui credit ei qui misit me. Modo autem, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
undñs nerihexp̃r sic̾ in euangelio
cumleger&ur audiuimus pane
re ee dixent qui de caelo descen¬
dit & murmurauerunt iudaoi
& dixerunto Nonne hicẽ ihr fili¬
unoseph cuius nouimur patre
*& matrem quo modo ergo die
quia decado descendit ista panedecaelo
longeerunt nec eum esire nouerat᷑ I¬
uers condis languidar habebant aunb aꝑ¬
nr surdierant. Uidebant & caecistaban
panis quippe iste in tenons hominis que¬
rit esunem unde aliolocodie: Beatiqui

Expanded text:
us Christus, sicut in Evangelio cum legeretur, audivimus, panem se esse dixisset, qui de coelo descendit, murmuraverunt Judaei, et dixerunt, Nonne hic est Jesus filius Joseph, cujus nos novimus patrem et matrem? Quomodo ergo hic Quia descendi de coelo? Isti a pane de coelo longe erant, nec eum esurire noverant. Fauces cordis languidas habebant, auribus apertis surdi erant, videbant et caeci stabant. Panis quippe iste interioris hominis quaerit esuriem: unde alio loco dicit, Beati qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui tuncuiderunt admirati sunt: nor
aũñ miramur cum audimus fastũ
ẽ enim ut illiuiderent. Senptũ ẽ aũ
ut nor audiremur. quod in illir oculi ualũ¬
quippe animo quodoculis ñ potumus & pre¬
latullis sumus. qm̃ de nolis dictilẽ heatiquinꝰ
uident & credent. Adda ali quia forito & intel¬
leximus. quodilla turba ñ intelleait. &uere
nos pastisumur quia dinodullã horei ꝑuenure
potiumus. Deniq hamines illi quiuiderunt
hoc quid putaberunt : illi inquid hamines cum
uidisrent quod fecerat signũ diceban.
quiahicẽ uereppħa. Adhuc foraeideox p̾m

Expanded text:
Qui tunc viderunt, admirati sunt: nos Qui tunc viderunt, admirati sunt: nos autem non miramur cum audimus. Factum est enim ut illi viderent, scriptum est autem ut nos audiremus. Quod in illis oculi valuquippe animo quod oculis non potuimus, et praelati illis sumus, quoniam de nobis dictum est, Beati qui non vident, et credunt . Addo autem quia forte et intelleximus quod illa turba non intellexerit, et vere nos pasti sumus, qui ad medullam hordei pervenire potuimus. Denique homines illi qui viderunt hoc, quid putaverunt? Illi, inquit, homines cum vidissent quod fecerat signum, dicebant, quia hic est vere proph
Abbreviated transcription (Latin):
uacat. omniamnuunt sed intellectum
re quirunt : nã &iprenumerur pasti
populi populum signisi cabat sublege
constitutum Cureni quinq milio eran
nisiquia sublege erant : Quaelex quinq
libnr morsi explicatur. Vnde & quinq
illis porticib languidiꝓdebantur. non
sanabantur. Ille aũ ibi curauit langui¬
dumqui & hic turbas dequnq panibur
pauit. Nam& suꝑ soenum dircumbe¬
bant. Carnalit̃ ergo sapiebant & in car¬
nalib quiercebant. Oninis eni carofoenũ
Quaes untãuilla fragmento nisi quae
populus non patuitinanducare : intel¬
leganturergo quedamsecr& iora in¬
tellegentide. quae multitudon patest
capere. Quidergd restat nisiut secre¬
tiora intellegentiae quaen patestoape¬
re multitudo Alliscredantur quuidone
sunt & alios docere. sic eranta postol:
duo decim. cophynumpl&isant Factũ
ẽhoc &mrabiiht̃ qui a magnum factũ
ẽ. & utiht̃ quia spintaht̃ factum est

Expanded text:
vacat. Omnia eminent, sed intellectorem vacat. Omnia eminent, sed intellectorem requirunt. Nam et ipse numerus pasti populi populum significabat sub lege constitutum. Cur enim quinque millia erant, nisi quia sub Lege erant, quae Lex quinque libris Moysi explicatur? Unde et quinque illis porticibus languidi prodebantur, non sanabantur. Ille autem ibi curavit languidum , qui et hic turbas de quinque panibus pavit. Nam et super fenum discumbebant: carnaliter ergo sapiebant, et in carnalibus quiescebant. Omnis enim caro fenum . Quae sunt autem illa fragmenta, nisi quae populus non potuit manducare? Intelliguntur ergo quaedam secretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. Quid ergo restat, nisi ut secretiora intelligentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt et alios docere, sicut erant Apostoli? Unde duodecim cophini impleti sunt. Factum est hoc et mirabiliter, quia magnum factum est; et utiliter, quia spirituale factum est.
Abbreviated transcription (Latin):
i tenoueniti aliquando ꝑillar significabatur. :¬
penit aliquando quiꝑ medulla horde iostende¬
atur ꝑpalea uero hordeioccultabatur ile¬
nitips eunur utramꝗ ꝑsona inseporaanꝰ sa¬
cerdotis & regir. Sacerdotis ꝓuictimam
quasei prum optulitꝓ nob dõ Regis quia
regimur ab ea& apenuntur quaec lausa
poritabantur. Cratias ille impleuit ꝑse :
quod ꝑ uectus testamentum ꝓmitiebatur:
& franguussit panes frangendo multipb¬
catisunt. Nihiluenus : quinq: enilibimor¬
si quam mnulto s libros cum exponuntur
tamqua frangendo id estdisrerendo fece¬
runt: Sed quid millo ordeo ignorantia pn¬
mi populi tegebatur. De quopymo populo
ditum ẽ : qua diulegitur morses uel am̃
supra corda eorum positam ẽ. Nandum
illo incruce pendente conscisum Quia
ergo ignorantia populi eratinlege ꝓp¬
terea temptatio illa dñugnorantia
discipuli de monstrabat. N ihiligitur

Expanded text:
mysterio venit aliquando, qui per illas significabatur. mysterio venit aliquando, qui per illas significabatur. Venit aliquando, qui per medullam hordei ostendebatur, per paleam vero hordei occultabatur; venit ipse unus utramque personam in se portans, sacerdotis et regis. Sacerdotis, per victimam quam seipsum obtulit pro nobis Deo. Regis, quia regimur ab eo, et aperiuntur quae clausa portabantur. Gratias illi: implevit per se quod per Vetus Testamentum promittebatur. Et fracti sunt panes, frangendo multiplicati sunt. Nihil verius. Quinque enim libri Moysi, quam multos libros cum exponuntur tanquam frangendo, id est disserendo, fecerunt. Sed quia in illo hordeo ignorantia primi populi tegebatur, de quo primo populo dictum est: Quandiu legitur Moyses, velamen supra corda eorum positum est . Nonduillo in cruce pendente conscissum. Quia ergo ignorantia populi erat in lege, propterea tentatio illa Domini ignorantiam discipuli demonstrabat. Nihil ergo
Abbreviated transcription (Latin):
fragienta residerunt & ipsa colligiiurra sunt ne
penrent: & impleberunt duodecim coply nor rac¬
mentorum: Breuit̃ ut curramur quinq panerm
tellegunturꝰ quinq libi morsi. Mento ñ tnticei
sedordeacei. quia aduectus testamentum ꝑtinenẽ
Vosas uũ hordeum ita creatum ut admedulla euir
uix ꝑueniatur. Vestitur eni eadem meduilla teg¬
mine paleae. & ipsa paleatenax & inherennit
cum labore exuatur Talirẽ litaeraueten:
testamenti uestita tegmirb̵ carnalums acram̃¬
torum. Sed si ad eius medulla ꝑ ueniatur pascitR
satiat: ferebatergo puer quidamquinq paner &
duospisces. Siqueramus quis suent pueriste for¬
tepopulus iħl erat sen supuenb portabat nec man¬
Iucabat: Illa eni quae portabat clausa haneralanꝰ
ꝑta pascebant : Duo aũ pisces uidentur nob sig¬
nificare duas illas inueten testamento subi¬
mes ꝑsonas quae unguebantur adpapulums acn e¬
ficanđ & regenđsacerdote & regis & ipsȩ quiu

Expanded text:
fragmenta resederunt, et etiam ipsa colligi jussa sunt ne perirent. Et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum. Breviter ut curramus, per quinque panes intelliguntur quinque libri Moysi, merito non triticei, sed hordeacei, quia ad Vetus Testamentum pertinent. Nostis autem hordeum ita creatum ut ad medullam ejus vix perveniatur: vestitur enim eadem medulla tegmine paleae, et ipsa palea tenax et inhaerens, ut cum labore exuatur. Talis est littera Veteris Testamenti, vestita tegminibus carnalium sacramentorum. Sed si ad ejus medullam perveniatur, pascit satiat. Ferebat ergo puer quidam quinque panes et duos pisces. Si quaeramus quis fuerit puer iste, forte populus Israel erat: sensu puerili portabat, nec manducabat. Illa enim quae portabat, clausa onerabant, aperta pascebant. Duo autem pisces, videntur nobis significare duas illas in Veteri Testamento sublimes personas, quae ungebantur ad populum sanctificandum et regendum, sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
firmissimar destrues & in imici defecerunt
framedinfinẽ & ciuitates distruxisti. Quider
sum nolitetimore Voluerunterqd accipere
eum innauim agnoscentes acgaudentes secur
facti & statim futnauis ad terram quaibant fac¬
ture finis interra dehumido ad solidum dectur¬
bata ad firmum deranere adfinem. Altera
die turba quae stabat transmare. unde illiue¬
nerant Viditquia nauicula: nꝰ eratibi nisi una
& quo n intraissent cumdis cipulis suis innaue
sed soli discipulieius abirsent. alia euero suꝑ

Expanded text:
firmissimas destrues; et, Inimici defecerunt firmissimas destrues; et, Inimici defecerunt frameae in finem, et civitates destruxisti . Quid ergsum, nolite timere. Voluerunt ergo eum accipere in navim, agnoscentes ac gaudentes, securi facti. Et statim fuit navis ad terram in quam ibant. Factus est finis ad terram: de humido ad solidum, de turbato ad firmum, de itinere ad finem. 8. Altera die turba quae stabat trans mare, unde illi venerant, vidit quia navicula non erat ibi nisi una, et quia non introisset cum discipulis suis in navem, sed soli discipuli ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sactuli premens. hocagitur quantum additur
tempon & quantum a ccedit a&cas saecul augen¬
turinistomundo tiibulationes augentur mala
augentur contiitiones. Ex agerantur haec amnia
Ihr transit calcans flustur. & tam̃ tantae sunt an¬
bulatione sut&ia ipsi quicrediderunt inihin &
qui conantur ꝑseuerare in finẽ ex pauescant. ne
deficiant xp̾o fluctur calcante . sacculi ambitiones
& altitudines depnimente. ex pauescitx pianur
n ne haec illis p̃dictasunt & mento & ihũ infludib
ambulante timuerunt. Quomod ax piani qua¬
iushabenter speminfuturo saeculo quando uide¬
nnt depninialtitudinem saecul huiur plerũq
conturbantur. De contiitione rerum humanan
apenunte uang elium. a penunt sonpturas. &
inueniuntibii ⁊aomnia p̃dicta quia hoc dñr fãc
Depnimicelsi tudines saecul ut ab amnib glonfi¬
c&ur. dequorum altitudine p̃didũẽ ciuitates

Expanded text:
saeculi premens. Hoc agitur quantum additur saeculi premens. Hoc agitur quantum additur tempori, et quantum accedit aetas saeculi. Augentur in isto mundo tribulationes, augentur mala, augentur contritiones, exaggerantur haec omnia: Jesus transit, calcans fluctus. 7. Et tamen tantae sunt tribulationes, ut etiam ipsi qui crediderunt in Jesum, et qui conantur perseverare usque in finem, expavescant ne deficiant: Christo fluctus calcante, saeculi ambitiones et altitudines deprimente, expavescit christianus. Nonne haec illi praedicta sunt? Merito et Jesu in fluctibus ambulante, timuerunt: quomodo Christiani quamvis habentes spem in futuro saeculo, quando viderint deprimi altitudinem saeculi hujus, plerumque conturbantur de contritione rerum humanarum. Aperiunt Evangelium, aperiunt Scripturas; et inveniunt ibi ista omnia praedicta; quia hoc Dominus facit. Deprimit celsitudines saeculi, ut ab humilibus glorificetur. De quorum altitudine praedictum est, Civitates
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitas & refiigescitcantas multorum
Crescunt fluctur augenturtenebrae: sae¬
uituentur. sed tam̃ nauis ambulat. Quieni
ꝑseuerauentusq infinẽ hic saluus ent: nec
ips estadioram tuinorus contempnendur
ẽ neq enimuere poss& nhilsignificare
quod ditume. cũ renugassent᷑ stadia xx.
mantis enit ñ ad firmantis. Num quid pe¬
reclitar&ur uenta sin estimante si dicer&
iuge simum quintum unde constat: unde
fiata dequinano: quin anus illenumerus
adlegem ꝑtin& ipsi sunt quinq: libn morse
ipse sunt quinque poraicus ille langiudos
continentes. ipsiquinq panes quinꝰq mila
quinquier qui nifaciunt xa quadratu
lium u̾enir & deerat ꝑ fectio: ꝑfectiodũ
insenano num ero comp̃henditur. Opte¬
ipsa ꝑsex multiplicentur utlex ꝑ euan¬
gelium adimpleatur: ut fant sexi es
quinixx. ad eo rergo quumplentlegem uenit
ihs & uenit quo modo c alcans flucturom nostumo¬
res mundi subpedib habenn omnorcel situdine

Expanded text:
iniquitas, et refrigescit charitas multorum, iniquitas, et refrigescit charitas multorum, crescunt fluctus, augentur tenebrae, saevit ventus: sed tamen navis ambulat. Qui enim perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Nec ipse stadiorum numerus contemnendus est. Neque enim vere posset nihil significare quod dictum est, Cum remigassent stadmantis erat, non affirmantis. Numquid periclitaretur veritas in aestimante, si diceret vigesimum quintum. Unde cofiat? De quinario. Quinarius ille numerus ad legem pertinet: ipsi sunt quinque libri Moysi, ipsae sunt quinque porticus illos languidos continentes, ipsi quinque panes quinque millia quinquies lium veniret, deerat perfectio. Perfectio autem in senario numero comprehenditur. Propteipsa per sex multiplicantur, ut Lex per Evangelium adimpleatur, ut fiant sexies quini triginta. Ad eos ergo qui implent Legem, venit Jesus. Et venit, quomodo? Calcans fluctus; omnes tumores mundi sub pedibus habens, omnes celsitudines
Abbreviated transcription (Latin):
quaecantar apudiohannem ipsum eu¬
angel istam satis a ꝑteꝗ monstratur
it a ut dicer& quioditfratremsuum
intenebiis ẽ. crebem ma extinguitur
crescunti steten ebrȩ odiorum frat̃no¬
rum. cotaidie crercunt & ñ dũ uenita h̃
Vnde apporeit quia crescuntꝰ qmla
bunda uiriniquitas resiigescitcantar
multorm. Crescuntaenebrae : &ndũ
uenitihs̃ Crescentibus tenobis figir¬
centeran tateh abundante iniquitate
ipsis uto fluctur nauem turbantos. tem¬
pestater & uenti olamares sunt male¬
dicorum indecantas resigescit inde
fluctur augentur & tarbatur nauir. uen¬
tomagnoflante mare exurgebat. lene¬
braecrescebant. intellegentiã minuebat
imquitar augebatur. Cum remigaorent
reã ambulabant ꝓmobedant. n ecuenti
illi & tempestas & flustus & tenebrae
ida gebant ut uel nauis ti ꝓmoueret
uel soluta merger&ur. Sed int̃ illaom¬
nia malaibat & enimquia habundauit

Expanded text:
quae charitas apud Joannem ipsum evquae charitas apud Joannem ipsum evangelistam satis aperteque demonstratur, ita ut diceret, Qui odit fratrem suum, in tenebris est , creberrime exstinguitur: crescunt istae tenebrae odiorum fraternorum, quotidie crescunt; et nondum venit Jesus. Unde apparet quia crescunt? Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet charitas multorum. Crescunt tenebrae, et nondum venit Jesus. Crescentibus tenebris, refrigescente charitate, abundante iniquitate, ipsi sunt fluctus navem turbantes: tempestates et venti, clamores sunt maledicorum. Inde charitas refrigescit, inde fluctus augentur, et turbatur navis. 6. Vento magno flante mare exsurgebat. Tenebrae crescebant, intelligentia minuebatur, iniquitas augebatur. Cum remigassent rea ambulabant, promovebant, nec venti illi et tempestates et fluctus et tenebrae id agebant, ut vel navis non promoveretur, vel soluta mergeretur: sed inter illa omnia mala ibat. Etenim quia abundavit
Abbreviated transcription (Latin):
faciebat. in illo ergosursum posito disci¬
puli innauicula quid patiebantur nam
illo in altis constituto nauicula illa ecole¬
sa significabat. Siñ hocpnimo in eccle¬
nam intellegimur quod illa nauicula pa¬
tiebatur. Nonerant illa significantia
sed simplicit transeuntia. Si auuide¬
mus exprimun ecdesia uentatemilla¬
rura significationum i anifest& quia
facta xp̃i generas unt locutionũ Vtaũ
sero facturẽ in quiddescenderunt dir¬
cipulieius admare . & cum ascendirem
nauicul a tuenerunt transmare in ca
parnaũ citođ finitum quod postea fac¬
tumẽ. Veneruntirans mare capharnaũ
& redit ut exponat quemad mod ueno¬
runt quia ꝑstagnũ nauiganter transie¬
runt. & dumnauicarent ad euitilo cum
quo eas uenisso ia dixre capitulanddo ex¬
ponit quid accident. Tenebrae iamfac¬
taeerãt. &n uenerat ad illos ihr̃. mento
tonebrae quialuxñ uenerat. tenebrae
Quantum accedit finis mundi crescunt᷑
errores. Crescunt temores crescitini¬
quitas crercitinsi deltar Luxdeniq

Expanded text:
agno, : illo ergo sursum posito, discipuli in navicula quid patiebantur? Nam illo in altis constituto, navicula illa Ecclesiam praesignabat. Si non hoc primo in Ecclesia intelligimus, quod illa navicula patiebatur; non erant illa significantia, sed simpliciter transeuntia: si autem videmus exprimi in Ecclesia veritatem illarum significationum; manifestum est quia facta Christi genera sunt locutionum. Ut autem sero factum est, inquit, descenderunt discipuli ejus ad mare: et cum ascendissent navipharnaum. Cito dixit finitum, quod postea factum est. Venerunt trans mare in Capharnaum, et rediit ut exponat quomodo venerunt, quia per stagnum navigantes transierunt. Et dum navigarent ad eum locum quo eos venisse jam dixit, recapitulando exponit quid acciderit: Tenebrae jam factae erant, et non venerat ad eos Jesus. Merito tenebrae, quia lux non venerat: Tenebrae Quantum accedit finis mundi, crescunt errores, crebrescunt terrores, crescit iniquitas, crescit infidelitas: lux denique
Abbreviated transcription (Latin):
uit& ascendit. Quareaũ dictum ẽ fagut. Neq
eni uere si noll& teneretur. si noll& raper&lur
quisi noll& nec agnos ceretur. namut nouenlis
hocmis ticefactum ñ ex necenitate. sedex ng¬
nificãti dispositione modo incons equenti ui¬
debitis. quia eis denturbis quae eum quereban
apparuit. & cũ eirloquens multa eir.d. multa
depanecelesti disputauit. non netumi prrde
panedis putans erataquib nectenerecur au¬
fugeratꝰ n ergo & tuno poterat agere ut
n̾abeis conp̃hendereaur. quem ad modũ
postea quando culo quebatur aliquidergo
significauit fugiendo. Quidestergo s agut
nꝰ potuit intellegi altitudoeiur quic quid
enĩ nꝰ intellogirir: fugit mẽdicin ergo st¬
git iterum in montem ipsesolus. pnmoge¬
nitur a morituis ascendenr suꝑominer c̃ae¬

Expanded text:
vit, et ascendit. 4. Quare autem dictum est, fugit? Neque vit, et ascendit. 4. Quare autem dictum est, fugit? Neque enim vere si nollet teneretur, si nollet raperetur, qui si nollet nec agnosceretur. Nam ut noveritis hoc mystice factum, non ex necessitate, sed ex significante dispositione, modo in consequenti videbitis; quia eisdem turbis quae eum quaerebant apparuit, et cum eis loquens multa eis dixit, multa de pane coelesti disputavit: nonne cum ipsis de pane disputans erat, a quibus ne teneretur aufugerat? Non ergo et tunc poterat agere ut non ab eis comprehenderetur, quemadmodum postea quando cum eis loquebatur? Aliquid ergo significavit fugiendo. Quid est, fugit? Non potuit intelligi altitudo ejus. Quidquid enim non intellexeris, Fugit me, dicis. Ergo fugit iterum in montem ipse solus. Primogenitus a mortuis ascendens super omnes coe
Abbreviated transcription (Latin):
ei unde sermocinarentur. dixerunt: quodille mag¬
nus ꝓph&ca infacti & dictis occisuse& apincipibis
rabatis inillo ẽ redemptio ihl. Sed quid festinatis
rapere uultis . &iam indicabat nob̾ hunc sensum.
quiacum ab eo quererent discipolidefine. dixeri
ei. Si hoc tempore presentabens & quando regnũ
ihł iam enim ẽe cupiebant. iam uolebant hocera
pere uel &iam regem facere: Sedait dispolis quia
adhuc solus ascensurus erat : Non ẽ inquidurm¬
scire tempora quaepat̃ posuit insuapotestate.
Sedaccipietis uirautem ex alto sps sc̃i soperuenien¬
teminuos & entis mihi tester inhrerusalem &ua¬
dea & samana &usq infines terrae. Voltirut
iam exibeamrenum prius colligam quodexibea
altitudinem amatir& altitudinem adipis cimi¬
ni. sed ꝑ humilitatem sequimini: Sicdeillo &ia
ẽ ut circum d& te congregatio põpalorumut
multos collegas regredere in altum. Sic fecitpa¬

Expanded text:
ei unde sermocinarentur, dixerunt quia ille magei unde sermocinarentur, dixerunt quia ille magnus propheta in factis et dictis occisus esset a principibus rabatis: in illo est redemptio Israel. Sed quid festinatis? Rapere vultis. Illud etiam indicat nobis hunc sensum, quia cum ab eo quaererent discipuli de fine, dixerunt ei: Si hoc in tempore praesentaberis, et quando regnum Israel? Jam enim esse cupiebant, jam volebant; hoc est rapere velle, et regem facere. Sed ait discipulis, quia adhuc solus ascensurus erat: Non, inquit, escire tempora quae pater posuit in sua potestate, sed accipietis uirtutem spiritus sancti superuenientem in uos, et eritis mihi testes in Hierusalem ea et Samaria, et usque in fines terrae . Vultis ut jam exhibeam regnum; prius colligam quod exhibeam: altitudinem amatis, et altitudinem adipiscemini; sed per humilitatem me sequimini. Sic de illo etest, ut circumdet te congregatio populorum, ut multos colligas, regredere in altum. Sic fecit; pa
Abbreviated transcription (Latin):
D̾ cũ tradident regnũ do & patii. Vnde &uamis
seait. Ueni tebenediti patiis mei. ꝑcipitereg
quod uob paratum ẽ ab initiomundi discipuli
au& turbae credenter in cum. putauerunti llum sio
ueni roin& iamistignara. hoc ẽ uellerapere & rege
facere. preurnr euelle aempus eius quod ipse apud
se occultabat utopor tuae ꝓderet. uto poraune in fine
saeculidedarar&. Nãut nouentis quia regemuo
lid ant faccre id est ante uenire &iam habere manifer e
tumxp̃i rognum quem primo oporaebatiudican & de¬
inde iudicare ubicrucifixus ẽ. & illiquim eumspe¬
rabant spemre surrectionis eius ꝑdiderant Resurgens
a marauir inuenitinde duos cum desperatione sibi
sermocinantes & cumgemitu quaegesta fuerant
conloquentes & apparens eis uelud in cognitus cũ
oculieorum tenerentur neabeis agnos cer&ur.
sermanem tractantibus miscuit. Atilli narantes

Expanded text:
dicit, Cum tradiderit regnum Deo et Patri . Unde etiam ipse dicit, Cum tradiderit regnum Deo et Patri . Unde etiam ipse se ait: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi . Discipuli autem et turbae credentes in eum, putaverunt illum sic venisse ut jam regnaret: hoc est velle rapere et regem facere, praevenire velle tempus ejus, quod ipse apud se occultabat, ut opportune proderet, et opportune in fine saeculi declararet. 3. Nam ut noveritis quia regem cum volebant facere, id est, antevenire, et jam habere manifestum Christi regnum, quem primo oportebat judicari, et deinde judicare: ubi crucifixus est, et illi qui in eum sperabant, spem resurrectionis ejus perdiderant, resurgens a mortuis invenit inde duos cum desperatione sibi sermocinantes, et cum gemitu quae gesta fuerant colloquentes; et apparens eis velut incognitus, cum oculi eorum tenerentur ne ab eis agnosceretur, sermonem tractantibus miscuit: at illi narrantes
Abbreviated transcription (Latin):
daret: numquid forte & hic aliquit significat nob ilis
cuius uerba facta sunt: Ergo in hoc quod uoluer̃ eum
rapero. et regem facere. et propt̃ hoc fugit in montẽ¬
s ipse solas. hoc in illo pactũ tacetꝰ nihil loquitur. ribil
significat : Anforte hocerat rapere eum. p̃uerure
uelle tempus regnieius: et enim uenerat modo non
iam regnare quo modo regnaturus ẽ in equoddi¬
cimus ad ueniatregnum tuum. Semꝑ quidemille
cum patre r egnat secunđ quod est flius di uerbum
diuerbum ꝑquod facta sunt omnio. Predixerunt
auppherae regnum eius & iams eclindid quod sai
tur e xp̃r. & fecit fideles suos x pianor. Eratergo
regnum ⁊ pianorum quomodo colligitur quod
modo comparatur. quod modo emitur sangune
xp̃i. entaliquando manifestum regnũ eius quano
ent aꝑtaclantas sdorum eius postiudicium ab eoso¬
tum. Quodiudicium supra ipsedꝰ quod filius ho¬
minis facturus sit. De quo regno &iam apostolus

Expanded text:
daret. Numquid forte et hic aliquid significat nobis Jesus, daret. Numquid forte et hic aliquid significat nobis Jesus, cujus facta verba sunt? Ergo in hoc quod voluerunt eum rapere et regem facere, et propter hoc fugit in montem ipse solus, hoc in illo factum tacet, nihil loquitur, nihil significat? An forte hoc erat rapere eum, praevenire velle tempus regni ejus? Etenim venerat modo, non jam regnare, quomodo regnaturus est in eo quod dicimus, Adveniat regnum tuum . Semper quidem ille cum Patre regnat secundum quod est Filius Dei, Verbum Dei, Verbum per quod facta sunt omnia. Praedixerunt autem Prophetae regnum ejus, etiamtus, et fecit fideles suos Christianos. Erit ergo regnum Christianorum, quod modo colligitur, quod modo comparatur, quod modo emitur sanguine Christi: erit aliquando manifestum regnum, quando erit aperta claritas sanctorum ejus propter judicium ab eo factum, quod judicium supra ipse dixit quod Filius hominis facturus sit; de quo regno etiam Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
Desterna exeuangelio lection e ista ẽ hodierna
Nquae sequitur undehodiernur sermo deb&u
Nfacto illo miraculo ubi quinq milia hominũ de
quinq panibus pauit iħis. Cum ad miratȩ essent
turbȩ. &eum magnũ ꝓphatã dicerent qui uenit inmun¬
dum. Sequitur hoc. Ihs ergo cũ cognouisset qua ue¬
nerant ut raperent eum & facerent cum segẽ. fugnt
iterũ in montẽ ipse solus : datur ergo intellegi quo el dns¬
s cum sederet in montẽ cum discipulis suis. et uider& tur¬
bar ad seuenientes dercenederat demonte. &circa in¬
feriora loca turbas pauerat. Nam quo modo fieri
potest ut rursus illuc fuger&. nisi ante demonte
descenderet : Significatur ergo aliquid quod dñs de
alto descendit ad pascendas turbas pauit & ascendi
quare au ascenditᷤ cũ cogno uisset quia eũ uellent
rapere et regem pacere. quid enimꝰ nonerat rex
quitimebat fierirex eratomnino. nec talis rex qui
ab hominibur fieret. Sed talis rex qui homihibus regnũ

Expanded text:
esternam ex Evangelio lectionem, ista est hodierna quae sequitur, unde hodiernus sermo debetur. Facto illo miraculo, ubi quinque millia hominum de quinque panibus pavit Jesus, cum admiratae essent turbae, et eum magnum Prophetam dicerent qui venit in mundum, sequitur hoc: Jesus ergo cum cognovisset quia venerant ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. Datur ergo intelligi quod Dominus cum sederet in monte cum discipulis suis, et videret turbas ad se venientes, descenderat de monte, et circa inferiora loca turbas paverat. Nam quomodo fieri potest ut rursus illuc fugeret, nisi ante de monte descenderet? Significat ergo aliquid, quod Dominus de alto descendit ad pascendas turbas. Pavit, et ascendit. 2. Quare autem ascendit, cum cognovisset quod eum vellent rapere et regem facere? Quid enim? non erat rex, qui timebat fieri rex? Erat omnino: nec talis rex qui ab hominibus fieret, sed talis qui hominibus regnum
Abbreviated transcription (Latin):
nis nolite sicaccipere quasi alior filios
hominum de quib dictumẽ. Faliauho
minum in ꝓtectione alarum tuarum spe¬
rabunt. isteflius haminir sequestratur
quadamaratia filius hominis exceptus anu¬
mero hominum Filiur hominis ẽ iste : &¬

Expanded text:
nis nolite sic accipere quasi alios filios nis nolite sic accipere quasi alios filios hominis, quibus dictum est: Filii autem hominum in protectione alarum tuarum sperabunt . Iste filius hominis sequestratus quadam gratia filius hominis, exceptus a numero hominum filius hominis est: iste
Abbreviated transcription (Latin):
nte meypmne. Seipsum eniminsi nuat istum cibũ.
quod insequentib in luces cit quem filiur hominiss
dabituob. Expestabas credoiterum panes man¬
ducare iterumdis cumbere. iterum saginam.
sed dixerat eybum nꝰ quipent. sed qruꝑ man&in
uitama&erna. Quo modo dictõ fuerat inuli en
illisamantanae si scms qui p& itce bibert tu
forsitan postulasser ab eo& car& tibi aquã iua
Cumilla dicer& undetibi quando quidem tiba¬
besduditonum & puteus altus e. Samantanȩ
respondit. Siscinss quis ate p& it bibere tupe¬
tisses abeo & dar& tibiaquam uiua c̃inde qui
bibent amplius n sitide Nã de hacaqua qui
biberit sit& iterum. & gauis a t̃ illa E uolu¬
it accipere quasin pasiura sitim corporisqie
labore hariendi fatigabatur
& sic huius cemadi sermocinatio¬
nes ꝑuenitadpotum spiritalem
omnino isto modo &hic. Hunc ergo
abcerna quem filiur haminis dabit uob¬
Duncemĩ pat̾ signafi cauit di: istũ filiũhomi¬

Expanded text:
ter me. Seipsum enim insinuat istum cibum, quod in consequentibus illucescit. Quem Filius hominis dabit vobis. Exspectabas, credo, iterum panes manducare, iterum discumbere, iterum saginari. Sed dixerat cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam: quomodo dictum fuerat mulieri illi Samaritanae, Si scires qui petit a te bibere, tu forsitan postulasses ab eo, et daret tibi aquam vivam: cum illa diceret, Unde tibi, quandoquidem non habes hauritorium, et puteus altus est? Samaritanae respondit: Si scires qui a te petit bibere, tu petisses ab eo, et daret tibi aquam, unde qui biberit, amplius non sitiet: nam de hac aqua qui biberit, sitiet iterum. Et gavisa est illa, et voluit accipere, quasi non passura sitim corporis, quae labore hauriendi fatigabatur; et sic inter hujusmodi sermocinationes pervenit ad potum spiritualem : omnino isto modo et hic. 11. Hunc ergo aeternam, quem Filius hominis dabit Hunc enim Pater signavit Deus. Istum Filium homi
Abbreviated transcription (Latin):
quanta dicipotuerunt deabraonditorensi t
frr. Satir enimhislat& sensus & nescioutrũ
congriur uerbis amesit deꝓmptis & exculp¬
tur. quare ideo ñ eiciat forar quiuenit ad
illũ quian̾uenit facere uoluntate mna¬

Expanded text:
quanta dici potuerunt de abscondito sensu, fratres: satis enim hic latet sensus, et nescio utrum congruis verbis a me sit depromptus et exsculptus, quare ideo non ejiciat foras qui venit ad illum, quia non venit facere voluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
inme inquid it inme. & qui it in me hab&
me. Quidest auhabereme. habere uita ae ĩna
Vita &erna moriem ad sumpsit uita&erna
moriuoluit sed d&uanꝰ de suo accepitate.
tb monr&ur ꝓte. Ab homuinibenĩ carnem
adsumpsit sedũ mare hominũ. nã patrem
habens incaelo matremelegit interr& & illic
natus sine matre : & hic sine patre . Ad sump¬
si tergouita moritem ut uita occider& mor¬
tem na quimme credit inquiod hab& uitam
aRserna n quod pat& sed quodlat& ui taeni
&erna uerbũ in principio erat apud dino &e
ds eratuerbum & uita erat lux haminum
ipseuita &ernadedit & carni susceptae
uita &erna moriuenit. Sed dieiteraioresur¬
rexit inter uerbum suscipiens. & carnem re¬
surgentem mors inedia consumpta est ego
ducauerunt manna & morauis unt quare
manducauerunt & inoritui sunt quia quod
uidebant credebant. quod ñ uidebant ñ m¬
tellegebant. Ideo patresun quia similis estis
illorum namquantum ꝑtin& frs mei ad

Expanded text:
in me venit ad me: et qui venit ad me habet me. Quid est auVita aeterna mortem assumpsit, vita aeterna mori voluit; sed de tuo, non de suo: accepit a te, ubi moreretur pro te. Ab hominibus enim carnem assumpsit, sed non more hominum. Nam Patrem habens in coelo, matrem elegit in terra: et illic natus sine matre, et hic sine Patre. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui in me credit, inquit, habet vitam aeternam: non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeterna Verbum: in principio erat apud Deum, et Deus erat Verbum et vita erat lux hominum . Ipse vita aeterna, dedit et carni susceptae vitam aeternam. Mori venit, sed die tertio resurrexit. Inter Verbum suscipiens, et carnem resurgentem, mors media consumpta est. 11.ducaverunt manna, et mortui sunt. Quare manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes estis illorum. Nam quantum pertinet, fratres mei, ad
Abbreviated transcription (Latin):
magis creddidit qua turba quae p̃cessit. Ioeo
xerunt. Turba te conpnim&s & dicis quis me
teuigiꝰ. R&ille rep&iuit tetigitmealiquis illo
tangit turba p̃mit. quid est ceaigit niscre¬
didit Vnde &i mulien ill postresurrectione
D uolenti semittere ad pedes eius nolime
tangere nꝰ dumenĩ ascendi ad patrem quoc
uides hoc solu meee putas: nolim ectangere
pareo molisic credere hoce noli m ectangere
n dumenĩ ascendi ad patrem tibii nꝰ dumas¬
cendr nainde nuqua recessimn terran tange¬
bat stantem. & quomoda tanger& ad patre
ascendentemisictamen sic setangi uoluit. sic tangitꝰ
abcis aquib bene tangitur. Ascendens ad patre
maens cumpatre. aequalis pato inde& hic si
Aduentis nemouenit ad me nisiquẽ pat̃ ad tra¬
xent. Nolicogitare inuitum trahitur auimus
& amore nectimer edebemus. ne ab hominibus
qui uerba ꝑpendunt. & areb maxime diuinis

Expanded text:
magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dmagis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dxerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere.pareo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem Pater attraxerit. Noli te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo inuiti credimus. ergo uiolentia adhr¬
b&unnꝰ uoluntas exercitatur intrare quir¬
qua &clesia potes nolens accedere adaltare
potestnolens accipere sacramenta potens
nolens credere nꝰ potest nisi uolons. Si corpore
creder&ura fier& in nolentibi sed ñ corporetre
audi cordecreditur adiustitia. & quid se¬
quitur oredũ confessio fit ad salutem De
radicecordis surgit ista canfessio Aliquando
audis confitente & inescis aredentemiuocare
confitentẽ. quem iudicas ñ credente. Hocẽ enim
confiten diceret quod habes incorde. Siaualiud
qi facit inuitus. Quiau trahitur. tamquã inui¬
tur cogiuiel&ur. Quo modo istã soluimus questi¬
onem ne mouenitadme nisi pat̃ quimemisit
traxenteum. Si trahitur aitaliquis inuitus uenio
sunuitus uenit n&c credit. Sinꝰ credit nec uenit.
ñ eniach pͥm ambulando cummus sed credendo
nec inotucor pons sed uoluntate cordis accedi¬
mus: ideo illa mulier quae fimbna tetigit

Expanded text:
rgo inviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud ique facit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus cogi videtur; quomodo istam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum? 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit,
Abbreviated transcription (Latin):
licas ura fidemdi euacuauit: uide eniꝰquod
sequitur. Omne eni quoddat mihi pat̃ ad mes
ueni& & eumqui uenen tadme n̾ eicia forar quales
ẽ illudintus undenꝰ exitur foras &nagnumpene¬
trale & dulcesecretũ. Osecrectusi necedio sine
tione temptationũ & dalorum nneilludsecr&ũ
e. qua intrauit illecuidicturus ẽ dñnseruebonae
mento intra ingaudium dñitui & eum quiuenĩt

Expanded text:
uod sequitur. Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet: et eum qui venit ad me non ejiciam foras. Quale est illud intus, unde non exitur foras? Magnum penetrale, et dulce secretum. O secretum sine taedio, sine tione tentationum et dolorum. Nonne illud secretum est, quo intrabit ille cui dicturus est Dominus, Serve bone, merito intra in gaudium Domini tui ? Ego et
Abbreviated transcription (Latin):
deohuncenĩ dr̃ pat̃ significauit. signare
quiciest : nisi ꝓpnum̃ aliquid ponere r
Hoc estenim signare in panere aliquid
quo n confundatur cũ ca&ens. Signare
ẽ signum & ponere cuicumq reĩponir
signum ideoponis signum neconfuracu̾ahir
ate t ipossitagnosci . pat̃ ergo eum signauit.
quidem signauit ꝓpnumquidda illi dedit
necasen conpar&ur hominiđ. id eode
tationir p̃ parcacipib tuir. Ergongnare
quidem exceptum habere. hoce p̃panti¬
cipib tuis. itaq nolite inquid mecon¬
tempnere quia filius hominissum &
quentea mecybum quinpent sed qui
permaneat inuitamaetna
Sic enĩ silius hominir sumũit᷑
n̾ simunus ex uobis. Sio sum filus
hominis ut pat᷑ dr̃ me signar&s Quid
e signar& yꝓnumaliquid mihidar&
quo ñ confunderer cũ generehumano
sed ꝑ meliberar&ur genur humanum
Dixeruntergo ad eum quid faciemius
ut operemur operadĩ: Dixeratenꝰuilhr
operamini aesda nꝰ quae pent sed quatꝰ

Expanded text:
deo hunc enim Deus Pater signavit. Signare quid est, nisi proprium aliquid ponere? Hoc est enim signare, imponere aliquid, quo non confundatur cum caeteris. Signare est signum rei ponere. Cuicunque rei ponis signum, ideo ponis signum, ne confusa cum aliis, a te non possit agnosci. Pater ergo eum signavit. Quid est, signavit? Proprium quiddam illi dedit, ne caeteris compararetur hominibus. Ideo de tationis prae participibus tuis . Ergo signare quid est? Exceptum habere, hoc est prae participibus tuis. Itaque nolite me, inquit, contemnere, quia filius hominis sum: et quaerite a me cibum non qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Sic enim filius hominnon sim unus ex vobis. Sic sum Filius hominis, ut Deus Pater me signaret. Quid est signaret? Proprium aliquid mihi daret, quo non confunderer cum genere humano, sed per me liberaretur genus humanum. « Dixerunt ergo ad eum: Quid faciemus, ut operemur opera Dei? » Dixerat enim illis, Operamini escam non quae perit, sed quae