comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s metriamilia & nullum inue¬
MO qubd dictur sit scnex Prim:
ha brade senen dr & certemul¬
tominores. aatis fuit quam.
senectus ipsius inunta fuerato leo
uberi : deniq scriptum. ẽ ibi&
mortuus ẽ Abraam nutritus in
senec tutebona plenus inquid
dierum: pp̃t insenectuteb: ona
qm̃ plenusdierum: Omneenĩ
tempus uitcipsius. diesfuerunt¬
& nonnox: Hoc ipsum. quod
dictum ẽ : dehabraamdictum ẽ¬
& deisac& deia cob Quie nĩ si¬
mul seruierant dnõ rectesimul
senes dnĩ nunoupantur: ut cae¬
drus labani: multiplicabitur
lignum in putribile: Plantati
indomodnĩ inatrus dĩ nr̃ĩ flore¬
bunt: Alibi plantamur in caclo
Egouero plantaui apollorigauit
sed dns̃ incrimentum dedit
plantatus indomodnĩ: Hocestin
acccła nonꝰ muris sed indo gmatibus
cumque plantatus fuerit indo¬
serit ibi flores ad fest : plantati
indomoni inatreis di nr̃iflo¬
rebunt: Istasunt a& nataber¬

Expanded text:
ferme tria millia, et nullum inveferme tria millia, et nullum invenio qui dictus est senex. Primus Abraham senex dicitur: et certe multo minoris aetatis fuit quam Menex, quoniam senectus ipsius inuncta fuit oleo uberi. Denique scriptum est ibi: Et mortuus est Abraham, nutritus in senectute bona: plenus, inquit, dierum . Propterea in senectute bona, quoniam plenus dierum. Omne enim tempus vitae ipsius, dies fuerunt, et non nox. Hoc ipsum quod dictum est de Abraham, dictum est de Isaac et de Jacob. Qui enim simul servierunt Domino, recte simul senes Domini nuncupantur. Ut cedrus Libani multiplicabilignum imputribile. Plantati in domo Domini: in atriis Dei nostri florebunt. Alibi plantamur, in regno Ego vero plantavi: Appollo rigavit, sed Dominus incrementum dedit . Plantatus in domo Domini, hoc est, in Ecclesia: non muris, sed in dogmatibus.cumque plantatus fuerit in doserit, ibi flores affert. Plantati in domo Domini: in atriis Dei nostri florebunt. Ista sunt aeterna taber
Abbreviated transcription (Latin):
Etinaliolocodicitur filis tui si¬
cut nouella oliuarum incirtui¬
tu mens &uae Nullus aluss
monse ratdequoascenditdui
reguacaelorum nisi monsolis¬
tiꝰ Numquidnonerat monssĩ¬
blimior ingalelea. uhabor quid
necesse fuit ut dnr̃ demonteoli¬
ueti conscenderet in regnum
celorum: Sed uide quid te scrib¬
tura doccatnisitu lixlamp adi¬
bus tius olcum miseris. non po¬
teres ascendere regnacelorũ
Debescẽ in montem oleueti: ñ
inualle oliuarum. sed inmonte
oliueti: diccctaliquis qr ẽista
uallis oliuarũ. Hab& diabalus
oliuassuas hab& philoso phos
habentheredicos habent &ipsi.
oleum. &ipsilumen sciendi¬
ae promittunt: Sed illa oli
peccatorbs non in pinguit ca¬
put meum: Nosergorog&mus
zent̃ aetendo inscribturis. ubi
primum legerem senestutẽ:
adamntingentis triginta annis
uixit. Et tamen senextus non.
dicitur: mathusala nangentis
fexaginta nouem annis uixit:
senex nõ dr̃: Uenio usque ad

Expanded text:
Et in alio loco dicitur: Filii tui siEt in alio loco dicitur: Filii tui sicut novellae olivarum in circuitu mensae tuae . Nullus alius mons erat, de quo ascendit Dominus regna coelorum, nisi mons Oliveti? Numquid non erat mons sublimior in Galilaea, Thabor? Quid necesse fuit ut Dominus de monte Oliveti conscenderet in regnum coelorum? Sed vide quid te Scriptura doceat: Nisi tibi et lampadibus tuis oleum miseris, non poteris ascendere in regna coelorum. Debes esse in monte Oliveti, et non in valle Olivarum, sed in monte Oliveti. Dicat aliquis: Quae est ista vallis Olivarum? Habet diabolus olivas suas: habet philosophos: habet haereticos: habent et ipsi oleum. Et ipsi lumen scientiae promittunt, sed illa olivpeccatoris non impinguet caput meum . Nos ergo rogemus genter attendo in Scripturis, ubi primum legerim senectutem. Adam nongentis triginta annis vixit, et tamen senex non dicitur: Mathusalem nongentis sexaginta novem annis vixit, et senex non dicitur. Venio usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
esse sccel ec̃ quam uidit la cob.⁊
in ista scccla discendebant.
angeli & consceudebent inista
fccla hoc est quce discendunt
iudei & conscendunt gentiles:
Et & altabitur sicut unicorniscor¬
numincum Aliiꝰabebant plura
cornua egounum solum cornũ
habeo: Mihi aut̃ absit gloriarini¬
si incruceindnĩ ꝑquam mihi mun¬
dus crucifixus ẽ &egomundo
Et se nectus mea in misericordia
uberi : sectus nrã oleo dĩ indegit
Quomodoenĩ corporanrã quan¬
dolaboraumur : loquor sũpli¬
cius. ꝓpt̃ simplicioris frĩ quiñ
possunt intellegere sublimius
quomodo corpora prã quando la¬
borat non reficiuntur nisiunti¬
oneolei: q̃uomodolumen quod
inlucernaẽ pisioleũ miseris. ex¬
tinguitur : Sic & lumense nec¬
tutis meȩ oleo & miseric ordia
dĩ indig& ut crescct deniq
& a postolidĩ ascendunt in io¬
temoliueti ut qm̃lassi erant¬
& indigebant : lucernȩ ipsorum
tur: undedicit & iustus egoait̃
sicutoliua fructifera indomob¬

Expanded text:
esse scalam quam vidit Jacob. esse scalam quam vidit Jacob. In ista scala descendebant angeli, et conscendebant . In ista scala, hoc est, cruce, descendunt Judaei, et conscendunt gentiles. Et exaltabitur sicut unicornis cornu meum. Alii habeant plura cornua: ego unum solum cornu habeo. Mihi autem absit gloriari nisi in cruce Domini: per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Et senectus mea in misericordia uberi. Senectus nostra oleo Dei indiget. Quomodo enim corpora nostra quando laboramus loquor simplicius propter simpliciores fratres, qui non possunt intelligere sublimius quomodo corpora nostra, quando laborant, non reficiuntur, nisi unctione olei: quomodo lumen quod in lucerna est, nisi oleum miseris, exstinguitur: sic et lumen senectutis meae, oleo et misericordia Dei indiget ut crescat. Denique et apostoli ascendunt in montem Oliveti, ut quoniam lassi erant, et indigebant lucernae ipsorum tur. Unde dicit et justus: Ego autem sicut oliva fructifera in domo
Abbreviated transcription (Latin):
batur contradmñ disꝑgebantꝰ
Inutilitatẽ suam consensuscore
malus fuit: Disꝑsouerq̃ pfuit
et amillis ipss quidis ꝑ sisdirat
Ex altabitur sicutuni cornis cor¬
nummeum: semꝑ cornum in.
regnoponitur : Intelnimicos nros
uentilabi mus : Deniq nullum
animal intemplo Immolatur
dño nisiquod cornumhab&:
tria immolabatur dño intẽplo
immolabatur. taurus in mola¬
batur aries immolabatꝰ hirtus
triaimmolabontur & uniuersa
iornutoc sunt: Nisienim ali¬
quis habuerit Cornum in quo
inimiccis uentilu & non est
dignus immolaridõ
propterca & dñs cor nudicitus
his qui ẽredunt in eum.
& incornibus cruces suae
uelntilauit in imi cas. ibi con¬
ña fundit diabulũ: & onem
eius &xercitum : Ap̃s quidem
Crucisixus erat in corpore
Seduere crucisigebat ibi
dacmones : Non fuit cruxi
sedtrium phus fuit sed u& illũ fuit
propterea conscendit.
ncrucom: ut nos d&erra
in altum toller&: e goputo.
crucem sclucctoris ĩstc

Expanded text:
batur contra Deum, dispergebantur batur contra Deum, dispergebantur in utilitatem suam. Consensus eorum malus fuit: dispersio vero profuit etiam illis ipsis qui dispersi sunt. Exaltabitur sicut unicornis cornu meum. Semper cornu in regno ponitur. In te inimicos nostros ventilabimus cornu . Denique nullum animal in templo immolatur Domino nisi quod cornu habet. Tria immolabantur Domino in templo, immolabatur taurus, immolabatur aries, immolabatur hircus. Tria immolabantur, et universa cornuta sunt. Nisi enim aliquis habuerit cornu in quo inimicos ventilet, non est dignus immolari Deo. Propterea et Dominus cornu dicitur, his qui credunt in eum: Et in cornibus crucis suae ventilavit inimicos. Ibi confudit diabolum, et omnem ejus exercitum: Christus quidem crucifixus erat in corpore: sed vere crucifigebat ibi daemones. Non fuit crux: sed triumphus fuit, sed vexillum fuit. Propterea conscendit crucem, ut nos de terra in altum tolleret. Et puto crucem Salvatoris istam
Abbreviated transcription (Latin):
idemur in fantie nre Hec oree¬
u. adulescentiae ⁊ prdemur
rodailiqrundo habtierits dunti
N Ci ir quisque prouiri buitur
siuimus adheccuitam Vbi sun
illa omnias cogitata magis dolo¬
rem faciunt quaniuo luntatom
Nihilc̃ itaquebonum pisi quod ꝑpo¬
tuumẽ: tuaut̃ altissimur inot̃
& disꝑgenturomnis qui operan.¬
turiniquitatẽ: Siperibunt
quomodo ꝑgentur quie nĩ somel
perierit dirꝑginon potest debu¬
it dicere ecce dispergentur &pe¬
ribunt: quodergodicit hoc est
inimicitui ipcribunt: Cumom̃a
tibi subicsta fuerint omnisqui
in imicustuus fuerit posteaes¬
ficitur amicur: hoce non peribit
homo sedocribit inimicus quur
imicur fuit amicuerit aesic̃pari¬
bit inimicur: Smecce inimicitui
peribunt & disgen tur omntta
operantur iniquitatem: Qomodo
siscĩ simulsum graciosime sicsri
eccatores simul fuerint quasi
pessima congregatioẽ: Quan¬
to enimpluressimul fuerinttan¬
topeioressunt: Denique co
tempore quoturris edisica¬

Expanded text:
ordemur infantiae nostrae: recordeordemur infantiae nostrae: recordemur adolescentiae: recordemur quod aliquando habuerimus diquisque pro viribus suis sivimus ad hanc vitam. Ubi sunt illa omnia? Cogitata magis dolorem faciunt, quam voluptatem. Nihil est itaque bonum, nisi quod perpetuum est. Tu autem Altissimus in et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem. Si peribunt, quomodo dispergentur? Qui enim semel perierit, dispergi non potest. Debuit dicere: Ecce dispergentur et peribunt. Quod ergo dicit, hoc est: inimici tui, Domine, peribunt, cum omnia tibi subjecta fuerint: omnis qui inimicus tuus fuerit, postea efficietur amicus, hoc est, non peribit homo: sed peribit inimicus. Qui inimicus fuit, amicus eriti peribunt, et dispergentur omnes qui operantur iniquitatem. Quomodo si sancti simul sunt, gratiosum est: sic si peccatores simul fuerint, quasi pessima congregatio est . Quanto enim plures simul fuerint, tanto pejores sunt. Denique eo tempore quo turris aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
dixi debeo querere rationes singularũ causarũ & ipsa longe facta ẽ. ame
longius multa quam erat. Hoc est sapientiam quam ante Nioninquirens
lgnorabam postea querere coepi Inuenire Non poteram. Vir insipiens
Non cognoscet & stultus Non intelleget hace¬
sẽ Gum ex ortifucrint pec¬
atores. sicut fęnum. Vidisti
iperatores : uudsti prefectasui.¬
isti exercitus uidistiuiotorias:
riumphas. herifuit & hodie
nenẽ Et apparue rint omnes
quioperantur iniquitatem: utin.¬
tercant in seculum seculi. Heri
Apparuit quasiflos hodieflosip¬
seror conparet Heriui rebat er¬
a hode siccatac̃ ubiẽ illa pulcri¬
xintbona uumcrandum s̃quia
erm mihi prodiẽ sieri p̃fectus
fui & hodie fame morior̃ quidmi
praeteritum ẽ & finem habetni
bele Unus quis que nofiaumm at¬
culo uenit dedhancutam ci
matrem reli quit aliur filicas
lius utorem alius parcut fi ret¬

Expanded text:
dixi, debeo quaerere rationes singularum causarum, et ipsa longe facta est a me, dixi, debeo quaerere rationes singularum causarum, et ipsa longe facta est a me, longius multo quam erat, hoc est, sapientiam quam ante non inquirens, ignorabam: postea quaerere coepi, quam invenire non poteram. Vir insipiens non cognoscit, et stultus non intelligit haest. Cum exorti fuerint peccatores sicut fenum. Vidisti imperatores: vidisti praefectos: vidisti exercitus: vidisti victorias et triumphos. Heri fuit, et hodie non est. Et apparuerint omnes qui operantur iniquitatem, ut intereant in saeculum saeculi. Heri apparuit quasi flos: hodie flos ipse non comparet. Heri virebat herba: hodie siccata est. Ubi est illa pulchrinec inter bona numerandum est. Quid enim mihi prodest, si heri praefectus fui, et hodie fame morior? Quid enpraeteritum est, et finem habet, nihil est. Unusquisque nostrum de saeculo venit ad hanc vitam. Alius matrem reliquit, alius filios, alius uxorem, alius parentes. Rec
Abbreviated transcription (Latin):
Parua quidẽ corpota sed magna ratio. singuli habent utilitates tuas. Egosic miror
dnm̃ inelefonto quomodo & in formica Sicillũ predico in camelũ . quo modo
& inculicem. Ui de culicem quo modo quasi punctũ cudam corpusculi est : Et tam̃
uide in ipso puncto corpusculi. omnia esse membra diuisa habet sex pedes haba
duos oculos habet õs habet & uentrẽ habet & tubam uocis habet a ilas Sicor¬
deraueris membra corpus non inueniis & tamen magnificatur ds̃ quasi nec cop¬
pore membra sunt omã nimis profunde facte sunt cogitationes tuae. Quod¬
cumq cogita uero inuenire noni possum abrssus iudicia tua. Opro fundũ
diuitiarũ sapientia & sapientia dĩ. Di cam & ego cum ecclesiaste. Dixi sapi¬
ens efficiar & ipsa longius facta est ame longius multo quã erat & pro funda
Quasi inuenire potest ecclesi astes quod dicit hoc est ante quã cogitationẽ mea
in opere ponerẽ noni uidebam magnificentiã dĩ. Dixi sapiens efficiar Hoc est

Expanded text:
Parva quidem corpora, sed magna ratio. Singula habent utilitates suas. Ego sic miror Dominum in elephantis, quomodo et in formica: sic illum praedico in camelo, quomodo et in culice. Vide culicem quomodo quasi punctum cujusdam corpusculi est, et tamen vide in ipso puncto corpusculi, omnia esse membra divisa. Habet sex pedes, habet duos oculos, habet os, habet et ventrem, habet et tubam vocis, habet et alas. Si consideraveris membra, corpus non invenis, et tamen magnificatur Deus, quia sine corpore membra sunt omnia. Nimis profundae factae sunt cogitationes tuae. Quodcumque cogitavero, invenire non possum. Abyssus judicia tua. O profundum divitiarum sapientiae et scientiae Dei. Dicam et ego cum Ecclesiaste: Dixi, sapiens efficiar, et ipsa longius facta est a me: longius multo quam erat. Et profunda quis invenire potest ? Ecclesiastes quod dicit, hoc est: Antequam cogitationem meam in opere ponerem, non videbam magnificentiam Dei. Dixi, sapiens efficiar, hoc est,
Abbreviated transcription (Latin):
cõzitare dednõ: beatus homo
quẽ tuherudieris dñe: felixẽ
qui dõmagistro utitur : & deleze
tua docueres eũ ut mittiga eum:
adiebus malis: Uide tequiddio
beatus homo ẽ quẽ tuerudieris
dñe & delegetua do cueris eum.
hoc ẽ scripturis tuis: hocautem
quid prodẽ ut doceatur ille de¬
getua : ut mittigłsei: adieb:n
lis: uidetis igitur qm̃ scientiaq
&xertatio & opera descriptus
tigat nabis. dies malus : donecfo¬
deatur peccatore fouea
Quandotuerudie ris delegedi
unumtibi : indulplex diuiditu
tibienim diesmitagat malcis &
catore. fodit foueam: Quisri¬
surget mihi Aduersus maligna¬

Expanded text:
cogitare de Domino. Beatus homo cogitare de Domino. Beatus homo quem tu erudieris, Domine. Felix est qui Deo magistro utitur. Et de lege tua docueris eum: ut mitiges ei a diebus malis. Videte quid dicat: Beatus homo quem tu erudieris, Domine, et de lege tua docueris eum: hoc est, Scripturis tuis. Hoc autem quid prodest, ut doceatur ille de lege tua? Ut mitiges ei a diebus malis. Videtis igitur quoniam scientia, et exercitatio, et opera de Scripturis mitigat nobis dies malos? Donec fodiatur peccatori fovea. Quando tu erudieris de lege Domini, unum tibi in duplex dividitur. Tibi enim dies mitigat malos; et peccatori fodit foveam. Quis consurget mihi adversus maligna
Abbreviated transcription (Latin):
nrt̃ hebređs ante tanta sccula
eclo cutus c̃ Et quiddixit đdis
scit cogitat iontr hominũ qm̃ua
nesunt: Uultis scire qm̃cogi.¬
tationss hominumuanȩ sunt :
pater Etmat̃ nutriunt filium promit¬
tunt sibi deillo felicitatẽ. mit.¬
tunt Adstudia Erudiunt uen¬
tusq aduliscentia disponũnt
ut &iammilit &: cumomnia co¬
gitauerint ꝑ anncis pexuna¬
febriculauenit & tolli tomnes
cogitationes: inimicũ hab&
& dies iudicuẽ a trigintadies:
diebus & noctibus. nihil aliut
cogito nisiquid ille respondea:
in lectulo meosum : & cogitatio
mea absente. Responditinimico:
non ẽ ibiinimicus & uerba respon¬
dent in imico: Diebus & noctib
Incogitatione sum: cumaut̃ dies.
iudicuuenerit õmnia illa quȩco.¬
zitaueram pereunt: & quod cũ¬
tis ante iudicis non cozitetisquid
respondeatis Quia dnĩ dabit uob
in illaora quid respondeatis : dñs.
scit cogitacionis hominum qm̃ua
nesunt: Ana cogitatiofelixẽ

Expanded text:
noster Hebraeus ante tanta saecula noster Hebraeus ante tanta saecula hoc locutus est. Et quid dixit? Dominus scit cogitationes hominum: quoniam vanae sunt. Vultis scire quoniam cogitationes hominum vanae sunt? Pater et mater nutriunt filium: promittunt sibi de illo felicitatem: mittunt ad studia, erudiunt: venit usque ad adolescentiam, disponunt ut etiam militet. Cum omnia cogitaverint per annos febricula venit, et tollit omnes cogitationes. Inimicum habeo: et dies judicii est ad triginta dies, diebus et noctibus nihil aliud cogito, nisi quod illi respondeam. In lectulo meo sum, et cogitatio mea absenti respondet inimico. Non est tibi inimicus, et verba respondent inimico. Diebus et noctibus in cogitatione sum. Cum autem dies judicii venerit, omnia illa quae cogitaveram, pereunt: et quodcumbitis ante judices, non cogitetis quid respondeatis: quia Dominus dabit vobis in illa hora quid respondeatis . Dominus scit cogitationes hominum quoniam vanae sunt. Una cogitatio felix est,
Abbreviated transcription (Latin):
inquic adam sonũ pedũ dñĩ dcambu¬
lantis in paradiso: Hec simplicit̃ Au¬
diuit & humanas inbecilitates.
addĩ magnificentiam referunt:
Egoautem dicoqud ds̃ totusoculus
ẽ totus manus ẽ totus pesẽ: totus
oculus ẽ quia om̃a uidst. totus
manus ẽ quia omnia operatur:
Πotus pesẽ quia ubiqui ẽ: ergoui.¬
de te quid diccet Qui plantauit
aurẽ non audi& non dixit qui.
plantauit aurẽ Ergo ipse aurẽ
non hablt non dixitergo ipseo cu¬
los non hab: sed quidix̃ : Quiplan¬
tauit Aurẽnon audi&. qui fingit
oculus non consi derat: Menbra
uult: efficientias dedit: quicor¬
ripitgentes non argust quialicis
docit ergo ipse non nouit quidocit
hominẽ scientia  subauditur er¬
goipsenon abit scientiã : Dñs scit
cogitationss hominũ qm̃ uanȩs¬
hominũ oquantũ ẽ in rebus
inane & gentiler & filo sophi istũ
uersiculum. ad celum leuant
& quid diceent nihil potuit pru¬
dentius dici: Ecccrusticcenur

Expanded text:
inquit, Adam sonum pedum domini deambuinquit, Adam sonum pedum domini deambulantis in paradiso. haec simpliciter audiunt et humanas inbecillitates ad dei magnificentiam referunt. ego autem dico, quod deus totus oculus est, totus manus est, totus pes est. totus oculus est, quia omnia uidet; totus manus est, quia omnia operatur; totus pes est, quia ubique est ergo uidete, quid dicat: Qui plantauit aurem, non audiet? et non dixit qui plantauit, ergo non habet. Non dixit: ergo ipse oculos non habet. Sed quid dixit? Qui plantavit aurem, non audiet? et qui finxit oculos, non considerat? Membra tulit: efficientias dedit? Qui corripit gentes, non arguet. Qui alios docet, ergo ipse non novit? Qui docet hominem scientiam. Subauditur, ergo ipse non habet scientiam? Dominus scit cogitationes hominum: quonhominum! o quantum est in rebus inane! Et gentiles, et philosophi istum versiculum ad coelum levant. Et quid dicunt? Nihil potuit prudentius dici: Ecce rusticanus
Abbreviated transcription (Latin):
& aduenam int̾fecerunt & popil¬
lus occiderunt & dixcrunt nonui¬
debitdnr̃: Licithoc manifestum st̃
secundumꝰ istoriam. semꝑ enim quo¬
cumq: p̃sidio indigit stccile oppri¬
mȩtur : Et quanđo aliquis hum¬
lior fuerit tanto ille magis quio P¬
primit offenduntdiñ: Hamel
& secundum tropologi ã int̃ p̃te¬
ꝑcrediderat: Repenter scandaliza¬
tus perit: & popillos occide runt
& dixerunt non uidebit dñs: coi¬
ramur sipupilli. dicuntur ubiuidu
ac̃ Sicut enimuidua. anima pec¬
catores: sic pupillus illaisdicit qui
patrem amistt aberedm̃. E tdixe¬
run: Quĩdixerunr non uidebit
dñ nec intellegit dẽ iacob: Hoc di¬
dicit omnisqui opprimit scs̃ illis di
inpopulo &stulti. Aliquandos apite:
Quiplantauit aurem. nonaudia et᷑.¬
quificulus ẽ Ignorat uassuum q̃ui
alium facitaudire : Ergo ipsenonau¬
di& : quimihidedit oculor ergo ip¬
se non uid& quia uctonc̃ intellegen¬
ciaemae : ipsenon intellegit ista
locus aduersu cosmaxim e facit

Expanded text:
interfecerunt, et pupillos occiderunt: et dixerunt, non videbit Dominus. Licet hoc manifestum sit secundum historiam, semper enim quicumque praesidio indiget, facile opprimitur, et quanto aliquis humilior fuerit, tanto ille magis qui opprimit, offendit Deum: tamen et secundum tropologiam interpretecrediderat, repente scandalizatus perit. Et pupillos occiderunt, et dixerunt: non videbit Dominus. Miramur si pupilli dicuntur, ubi vidua est? sicut enim vidua, anima peccatoris est: sic pupillos illos dicit, qui Patrem amiserunt habere Deum. Et dixerunt. Quid dixerunt? Non videbit Dominus: nec intelliget Deus Jacob. Hoc dicit omnis qui opprimit sanctos. Illisin populo: et stulti aliquando sapite: Qui plantavit aurem, non audietQui figulus est, ignorat vas suum? Qui alium facit audire, ergo ipse non audiet? Qui mihi dedit oculos, ergo ipse non videt? Qui auctor est intelligentiae meae, ipse non intelligit? Iste locus adversus eos maxime facit,
Abbreviated transcription (Latin):
Semꝑdasitulo dis putamus utex
titulo intellegatur psalmus.
pscclmus diuio quastascebbati:
quarta sabbati in mediosabbatix
quasiincordo sabbati. hoc ẽ in mo¬
dio ecdomatis: Die senim quarta.
ẽ & quarta diehab& hab&enimex
utero quelatere aequalesdies ha¬
b&: Hab& enim exur oq late¬
rendlem primum secumdum terci¬
um.: Et ex aliolatert habitdiom
quintum sextum septimum V.¬
datis igitur qm̃ dies quasta hoc est
asti sabbati exut roquelatere
polici trinitatefirmatur: Si.¬
ul que conide randum quia quas
numerus curtute decimiuao
ꝓicodo sienim computes &or¬
uneni saciarunum duo treo
efficitur Uidetis igitur qm̃
qua stus numerus efficit deci¬
mum : & considerateex⁊ int hoc:
Quia quattuor cuuangelia inde¬
calo goconputantur: Vit quodcũ¬
que dicebantur indecalogo
Hoc conpleantur inquattuore
uuangelia. ut non dessenciat
lex uetus ab euuangelicoo
dignitate: hoc int̃ indiximusde
re latuit & nom parebat inpopu¬
lo postca liberegit: Quiante
ignorabatur. postea triumpha¬

Expanded text:
e titulo disputamus, ut ex titulo intelligatur et psalmus. Psalmus David quarta sabbati. Quarta sabbati, in medio sabbati est: quasi in corde sabbati, hoc est, in medio hebdomadis. Dies enim quarta est, et quarta dies habet ex utroque latere aequales dies. Habet enim ex uno latere diem primum, secundum, tertium: et ex alio latere habet diem quintum, sextum, septimum. Videtis igitur quoniam dies quarta, hoc est, quarta sabbati, ex utroque latere duplici trinitate firmatur. Simulque considerandum: quia quartus numerus, virtute decimus est. Quomodo? si enim computes, et ordinem facias: unum, duo, tres, efficitur. Vidistis igitur quoniam quartus numerus efficit decimum, et considerate ex hoc: quia quatuor Evangelia in decalogo computantur, ut quodcumque dicebatur in decalogo hoc compleatur in quatuor Evangeliis, ut non dissentiat lex vetus ab evangelica dignitate. Hoc interim diximus de re latuit, et non apparebat in populo: postea libere egit. Quia antea ignorabatur, postea triumpha
Abbreviated transcription (Latin):
feccere que addm̃ pertinent.
Psalmus: atemigitur canticiest in
die sccbbati Quando nonoperamur
mundo & operamurdõ.
Uideamus quid nobis sit cantan¬
dum. insabbato quando amundi
cessamus operibus
onum est confiteridño
& psallere nominetuo
altissime : Nondixit:
bonum est pscdlere &
postea consitere sed uide
psallere Primũ a gepenitentiuã &la
crimis delepecata & posteaccenta
non hominibus sed d q̃illi consitere
per cccta quisa nars potest: Et
pscllere nominȩ tuo altissime:
Adad nunt̾iandum mane miseri¬
cordiamtuam : & ueritã tuamtua¬

Expanded text:
facere quae ad Deum pertinent. facere quae ad Deum pertinent. Psalmus igitur cantici est in die sabbati: quando non operamur mundo, et operamur Deo. Videamus quid nobis sit cantandum in sabbato, quando a mundi cessamus operibus. Bonum est confiteri Domino, et psallere nomini tuo, Altissime. Non dixit: bonum est psallere, et pospsallere. Primum age poenitentiam, crymis dele peccata, et postea canta non hominibus, sed Deo; illi confitere peccata, qui sanare potest. Et psallere nomini tuo, Altissime. Ad annuntiandum mane misericordiam tuam, et verita
Abbreviated transcription (Latin):
Non potest diẽ scbbatagore
nisiqui sexdias transierit:
Sex dies laboramus indieseptima
requi escimus Er godnõ eccnta¬
re non possu mus nisundi. esab¬
bati quam diuopera sstius inundifaci.¬
mus hoc ẽsex dieb: dño cantareñ
possum: : Deniq dicit̾ in leuitico
̃feccietis indiesabbatiõ neopusserui.
qđ admudũ istũ ꝑtinst sedillutd
debet opus feccere quodsabbats̃
pertinet: Vultis scire qm̃insabbato
operantur sccerdote sintemplo dñs:
Non licit insabbato cuicunique lig¬
nac edere. Denique unus qui in¬
uentusẽ in heremo lapidatus est.¬
& occisus deindenon licst ignem suc¬
cendere: Nonlic st etiam aliquit ope¬
ris feccere. Uidetis autem qm̃ scccer¬
dotes omniahaecque inmunda
alicui feccere non licst insccbbecto
scccerdotibus solislic&: Nam&
ligna caedunt &ignem subponunt
Etalia fecciunt ministeria &
hostiasimmolant: Hoctotum quare
dixi : ut ostendam scriptum esse in
lege deberenos cessccre et lam indie
sabbati Ab operibus mundi & ecc

Expanded text:
Non potest diem sabbati agere, nisi qui sex dies transierit. Sex diebus laboramus, in septima die requiescimus. Ergo Domino cantare non possumus, nisi in die sabbati. Quamdiu opera istius mundi facimus, hoc est, sex diebus, Domino cantare non possumus. Denique dicitur in Levitico: Non facietis in die sabbati omne opus servile quod ad mundum istum pertinet: sed illud debet opus facere, quod ad sabbatum pertinet. Vultis scire quoniam in sabbato operantur sacerdotes in templo Domini? Non licet in sabbato cuicumque ligna caedere . Denique unus qui inventus est in eremo, lapidatus est, et occisus. Denique non licet ignem succendere: non licet etiam aliquid operis facere. Videtis autem quoniam omnia haec quae in mundo alicui facere non licet in sabbato, sacerdotibus solis licet. Nam et ligna caedunt, et ignem supponunt, et alia faciunt ministeria, et hostias immolant. Hoc totum quare dixi? Ut ostenderem scriptum esse in lege, debere nos cessare etiam in die sabbati ab operibus mundi, et ea
Abbreviated transcription (Latin):
dex tristuir & quomodixeras ca¬
denta latere tuomille: Quando
enim dextera dicitur & sinistra
non nominatur prosinistra. latur.
nominatur : Non enim poterat
iustus ee utiustus haber &sinistrã
quite in quiđ ꝑ cusserat indexte¬
rãmixillã p̾beei& alteram ñ
dixit & sinis trã: Nonenĩ ẽsins¬
tra quȩ p̃betur seddextera
Alterã ergo simpliciterdico
Qm̃iustur duas dex tgras habst
Demque &x ille atid quis scribit᷑
Iniulicum libro: ppt duasdex¬
teras haberedicitur quia iustuse¬
rat & int̾feitillum pinguirsimũ
regem: Gadent ala terc tuomil¬
le & decemmilia Adextristius plu¬
ressunt quunsidiantur. dexterenrẽ
nost plures qui insidiantur sinistre:
Propterea alateromille. cadent
& addextris decemmilia: Ubie¬
nim maioe pugna maior iuctoria :
Paucimsidiantur latere plures
insidiantur dextere : Qm̃ ange¬
lissuis. manda uit d&e ut c&sto di¬
Istum locũ diabald̃s suꝑdño int̃

Expanded text:
dextris tuis. Et quomodo dixeras: Cadextris tuis. Et quomodo dixeras: Cadent a latere tuo mille? Quando enim dextera dicitur, et sinistra non nominatur: pro sinistra, latus nominatur. Non enim poterat justum esse, ut justus haberet sinistram. Qui te, inquit, percusserit in dexteram maxillam, praebe ei et alteram. Non dixit, et sinistram: non enim est sinistra quae praebetur, sed dextera altera. Ergo simpliciter dico: quoniam justus duas dexteras habet. Denique et ille Ajoth, qui scribitur in Judicum libro, propterea duas dexteras habere dicitur: quia justus erat, et interfecit illum pinguissimum regem. Cadent a latere tuo mille: et decem millia a dextris tuis. Plures sunt, qui insidiantur dexternt plures, qui insidiantur sinistrae. Propterea a latere mille cadent, et a dextris decem millia. Ubi enim major pugna, major victoria. Pauci insidiantur lateri: plures insidiantur dexterae. Quoniam angelis suis mandavit de te, ut custodiIstum locum di
Abbreviated transcription (Latin):
habere selucem habere semeridiẽ:
Quando eretici. quas misteria aliqua
poromittunt : quandoregnacȩ loꝵ
quando continentiã quando leunia :
quando scĩtatem : quando renunci¬
atiaonem scłi : promittunt me
ianum: Cadent alatere tuo
le & decemmilia : Adex tristiuis
ula uerba scribturarum sin
minibus plona sunt sacramentis
habemusenem tensaurum. istũ
inuasis fictilibus Nłe saurum sen¬
sum diuinum. habemus in uerbis
uilisimis: cadentala tere tuomil¬
le & decimmilia: Ad extristuis
⁊latere cuius ab eodictum fuerat:
Scuta ncir cumdabitte uerita seꝓ
non timebis. Atimore nocturno
quis c̃iste de quosupradictũ est.
Quiabitat In adutoritm altissi¬
mȩ in protectionẽ dĩcelicommo¬
rabitur : Ab eo ergo quihabitat
In adiutorium dñi. Eadent ala¬
tere eius mille & decẽmilia. Adex¬
triscius: Dex terã scĩdicitur si¬
niftranondicitur se dlatus: uide
enĩ quiddicitur. & decẽmilia A

Expanded text:
habere se lucem, habere se meridiem. habere se lucem, habere se meridiem. Quando haeretici quasi mysteria aliqua promittunt, quando regna coelorum, quando continentiam, quando jejunia, quando sanctitatem, quando renuntiationem saeculi, promittunt merianum. Cadent a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis. Singula verba Scripturarum, singula hominibus, plena sunt sacramentis. Habemus enim thesaurum istum in vasis fictilibus . Thesaurum, sensum divinum, habemus in verbis vilissimis. Cadent a latere tuo mille, et decem millia a dextris tuis. Ex latere cujus? Ab ejus cui dictum fuerat: Scuto circumdabit te veritas ejus: non timebis a timore nocturno. Quis est iste? De quo supra dictum est; Qui habitat in adjutorio Altissimi, in protectione Dei coeli commorabitur. Ab eo ergo qui habitat in adjutorio Domini, cadent a latere ejus mille, et decem millia a dextris ejus. Dextera sancti dicitur: sinistra non dicitur, sed latus. Videte enim quid dicitur: Et decem millia a
Abbreviated transcription (Latin):
hora demon. ingreditus
innobis: Siue uespera
Siue nocte.
Queccumque p&eca uerimus
hora daemon ingreditur
Videtis ergo quod fribrolum
est quod uulgo dicitur
quiergo dicit᷑:
ademonio meridiceno:
susceperat
inmeridiae. & iosephi
froctressuos ad prandium:
inmeridiae: Sc̃i enim
ercnt & habra hcm
& ioseph
Et propterec. conuiuium
corum. Inclara
luce eroet. & soleꝑrnfecto
Propterea pascunt in meri¬
die Etego siplenam habuero
scientiam scripturarum li¬
& hora tercia si lamen pasco
os in meridie. Denique &s
onsa Incantico canticorũ
dicit: Hbi pascis inquiđ ubi
cubas inmeridie : Uidetisqm̃
sponsus non pascitur. Nor re¬
cumbit inoratereia siin meri¬
dicubi pascts ubicubar ubitem ue¬
nios Vbideliclis frueris ubite
possum inuenire : O sponseme¬
us uisme in uenire in meridiesp
sciencia m. ꝑfecta  Inbonis ope¬
ibus. inclarolumine : Qm̃er¬
go habemus nos meridiẽ : Ppt̃ea
etiam diabulus transformatur
inangelum lucis & ipseñ mulat

Expanded text:
daemon ingreditur in nobis, sive vespere, sive nocte: quacumque peccaverimus hora, daemon ingreditur Videtis ergo quod frivolum est quod vulgo dicitur. Quid ergo dicit, a daemonio meridiano? susceperat in meridie, et Joseph fratres suos ad prandium in meridie . Sancti enim erant, et Abraham et Joseph, et propterea convivium eorum in clara luce erat, et sole perfecto. Propterea pascunt in meridie. Et ego, si plenam habuero scientiam Scripturarum, licet hora tertia sit, tamen pasco vos in meridie. Denique et sponsa in Cantico canticorum dicit: Ubi pascis, inquit, ubi cubas? In meridie ? Videtis quoniam sponsus non pascit, non recumbit in hora tertia, sed in meridie. Ubi pascis, ubi cubas, ubi te invenio, ubi deliciis frueris, ubi te possum invenire, o sponse meus? Vis me invenire? In meridie, in scientia perfecta: in bonis operibus: in claro lumine. Quoniam ergo habemus nos meridiem: propterea etiam diabolus transformatur in angelum lucis , et ipse simulat
Abbreviated transcription (Latin):
diligenter in tellegite quod dicitur
Adadnuntiandum mane miseri¬
sericor diamtuam &ueritatemtu¬
am ꝑ noctem: singuliuersiculi ad
singultis referuntur. Honum
est consiteridño: aAd ad nuntiandũ
mane misericordiamtuam: Si con¬
siteris dñõ adnunticesmane mise¬
ricordices dnĩ: Ppsallere nomi¬
nȩtuo altissime: Istum uersicu¬
lum refert: Adhũç qui sequitur
Etueritatem tuam. pernoctẽ
Quando enim confitemur dñõ
speramus miseri cordiam
Quando uero psallimus operamur
uirtutis: Ad ad nuntiandumma¬
ne miseri cordiamtuam: Vbi sunt
qui secundum littera scripturas in

Expanded text:
iligenter intelligite quod dicitur: Ad annuntiandum mane misericordiam tuam, et veritatem tuam per noctem. Singuli versiculi ad singulos referuntur. Bonum est confiteri Domino: ad annuntiandum mane misericordiam tuam. Si confiteris Domino, annuntians mane misericordias Domini. Et psallere nomini tuo, Altissime. Istum versiculum refert ad hunc qui sequitur, et veritatem tuam per noctem. Quando enim confitemur Domino, speramus misericordiam. Quando vero psallimus, operamur virtutes. Ad annuntiandum mane misericordiam tuam. Ubi sunt qui secundum litteram Scripturas in
Abbreviated transcription (Latin):
petcatum quod cumq aspexeris aedificatum tuum est: Videscȩlũ uides
solem uides stellas uides lunã hoc aedificate: Debes enim cogitare & dicert
Sisol or luna a eglum estelle dõ seruiunt Quare ergo nonseruam Vider
terram uides animalia. & omnia quae interris sunt : & hoc confer animũ
tuum & aedificate a dic animotuo Omnia in suo tempore curtuntt
Siquidem uer & aestas autumnus & hiemps numquidmutant H aec tem¬
bora sed secundum dispositionẽ dĩ omnia seruiunt Caclum seut &torra
seruit̃ Et infelix ego homo non seruio. Veniamus adminuta animalia
senio adminuta animalia Respice apem rospice fortiacd Vide aorpu
edinqui re sapientiuam Al uor sipientiam quã torporis magnitudo a peso¬

Expanded text:
peccatum. Quodcumque aspexeris, aedificium tuum est. Vides coelum, vides peccatum. Quodcumque aspexeris, aedificium tuum est. Vides coelum, vides solem, vides stellas, vides lunam, hoc aedificat te. Debes enim cogitare et dicere: Si sol, et luna, et coelum, et stellae Deo serviunt: quare ego non serviam? Vides terram, vides animalia, et omnia quae in terris sunt, et hoc confer cum animo tuo, et aedificat te, et dic animo tuo: Omnia in suo tempore currunt. Siquidem ver et aestas, autumnus et hyems, numquam mutantur haec tempora, sed secundum dispositionem Domini omnia serviunt. Coelum servit, et terra servit, et infelix ego homo non servio. Veniamus ad minuta animalia: malibus, venio ad minuta animalia. Respice apem, respice formicam: vide corpus, et inquire sapientiam . Major sapientia, quam corporis magnitudo. Apes
Abbreviated transcription (Latin):
bras latibulum suuin &us
tas ergo dñĩ ad nunciaturiinos¬
te: Quasi quibusdam. uerb&&
tenebris obuoluitur. inengma
tur Ad prophetam tiuader
luuide &accipe uxorem. Vxorem ferni cariam. Vide & gentibus & tident Quare
rident. Q̃ in nocte posita est Nonindie uultis serre qm̃ uerttas dĩ in nocto est
& quasi intenebris. & in parabolis posita est: Morses ascendit in montẽ syna
&ingressus est inquit inturbinẽ & caliginẽ & intenebrs & ibi locutus est drõ
neqenim poterat is rahel populus fidele mrsteriadĩ que in caligine non intra¬
uerat Indecacordo psalterio cum cantico & erthara: Simplicter dico
uotiens cũq leuamus manus sine cogitationibus & disceptationibus. indeca¬
cordo psallimus dñõ. Indeca cordo psalterium cum cantico incrhara. It
erthara nr̃a corpus & anima & sps omnibus cordis conposita sunt: Quia de
lectastime dnẽ in factura tua & inoperibus manum tuarũ exultabo. Xp̃i anꝰ
quod cumq uiderit semper aedificitur Mon achum Nihil destue Nus

Expanded text:
lum suum. Et veritas ergo Domini annuntiatur in nocte: quasi quibusdam verborum tenebris obvolvitur. In aenigmattur ad prophetam: Tu vade, et accipe tibi uxorem, uxorem fornicariam : Judaei et gentiles rident. Quare rident? Quoniam veritas in nocte posita est, non in die. Vultis scire quoniam veritas Dei in nocte est, et quasi in tenebris, et in parabolis posita est? Moyses ascendit in montem Sina, et ingressus est, inquit, in turbinem, et caliginem, et in tenebras, et ibe enim poterat Israel populus videre mysteria Dei: quia in caliginem Dei non intraverat. In decachordo psalterio, cum cantico et cithara. Simpliciter dico, quotiescumque levamus manus sine cogitationibus et disceptationibus, in decachordo psallimus Domino. In decachordo psalterio, cum cantico in cithara. In cithara nostra, et corpus, et anima, et spirituslectastione, Domine, in factura tua, et in operibus manuum tuarum exsultabo. Christianus quodcumque viderit, semper aedificatur. Monachum nihil destruet, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
rit pacientiatua superatus ad
meliora. reuertitur: Usque quo
peccatores usque quo peccatores
glorianbuntur : In pacientianhu¬
mana non uult dĩ habere pacien¬
tiammiseri Qui uolumus nobis
dñ eẽ patientem. & inimicis in pa¬
cientem: siquan dopeccamus pati¬
entem cupimus : si quando aliquis in.
nos deliquerit in ipsum nonuolum:
ec̃ patientemdm̃:. Usque quopec¬
catores gloriabuntur noneis suffi¬
cit pecccore: sedetiam inpeccactis
gloriantur : Prima infelicitas ẽ
pecccre: secundamfelicitas immo
nouissima nonagere penitentia
Istiergo peccatores: non solum nonfleo¬
tunt ceruicem. sel libere post pecca¬
tum suũ gloriantur: & fabuntur&
loquentur iniquitat ẽ propri ae
hoc dehereticis loquitur: loquent᷑
omnis. quioperantur iniquitatem:
Iide tesignum: qui maleloquitur ne¬
cesseẽ ut male faciat: exabundan¬
tiaenim cordis osloquitur : ubicũ¬
que conscienciam uulnerata ẽ Ibi
inonore facile peccatur: Popu¬
lumtuum dñe humiliauerunt

Expanded text:
rit, patientia tua superatus, ad rit, patientia tua superatus, ad meliora convertitur. Usquequo peccatores, Domine, usquequo peccatores gloriabuntur? Impatientia humana non vult Dei habere patientiam. Miseri nos, qui volumus nobis Deum esse patientem, et inimicis impatientem. Si quando peccamus, patientem cupimus Deum. Si quando aliquis in nos deliquerit, in ipsum non volumus esse patientem Deum. Usquequo peccatores gloriabuntur? Non eis sufficit peccare, sed etiam in peccatis gloriantur. Prima infelicitas est peccare: secunda infelicitas, immo novissima, non agere poenitentiam. Isti ergo peccatores non solum non flectunt cervicem, sed libere post peccatum suum gloriantur. Effabuntur et loquentur iniquitatem. Proprie haec de haereticis loquitur. Loquentur omnes qui operantur iniquitatem. Videte signum: Qui loquitur, necesse est ut male faciat. Ex abundantia enim cordis os loquitur . Ubicumque conscientia vulnerata est, ibi in ore facile peccatur. Populum tuum, Domine, humiliaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
enim faciens coerbonis ignis
congregabis suꝑ cccput ey
Hoc nonui detur puetatiseẽ
sederudelitatis sicnim be¬
ne illi facio utilli malifaciat
dr̃ nonuenit hoc depiactate
sed crudelita tementis: quuid.
enimdicit a płst sie surleritini¬
micostuds cibaillum: sisitit da illi.
potum hucus queuidetur misericor¬
da: CI E Hoc uero quod infert hec
enim faciens carbonis ignis congre¬
gabis suꝑ caput eius: Nonuide turmi¬
enimppt̃a panemdare & aquam da
Ethocdicit apłt & miseri cordiae
p̃dicoctor crudelitatem doc&
Nonigitur sic accipiendum: sedalio
sensosite ꝑ cutit inimicus. tue i p̃be
& alteram maxillam sitibi illema¬
lefacit tuille facbene: si enim hoc fe¬
ceris. carbonisignis congregabissu
ꝑcaputeius: Quoddicit hocẽmun¬
dabiseum. a peccecto. Uincitur
łł crudelitas illius. pacientiatissisagit¬
tam dirigas in lapidem & lapiclis
durus fuerit non solum non infiga¬
tur sedresilet: Sĩ inimicustuus
site ꝑcusserit & reꝑcussus non fue¬

Expanded text:
im faciens, carbones ignis congregabis super caput ejus . Hoc non videtur pietatis esse, sed crudelitatis. Si enim bene illi facio, ut illi malefaciat Deus; non venit hoc de pietate, sed de crudelitate mentis. Quod enim dicit Apostolus: Si esurierit inimicus tuus, ciba illum: si sitit, da illi potum: hucusque videtur misericordia. Hoc vero quod infert; Haec enim faciens, carbones ignis congregabis super caput ejus. Videtiea panem dare, et aquam darEt hoc dicit Apostolus, et misericordiae praedicator crudelitatem docet? Non igitur sic accipiendum, sed alio sensu. Si te percutit inimicus, tu ei praebe et alteram maxillam . Si tibi ille malefacit, tu illi fac bene. Si enim hoc feceris, carbones ignis congregabis super caput ejus. Quod dicit, hoc est, mundabis eum a peccato. Vincitur enim crudelitas illius patientia tua. Si sagittam dirigas in lapidem, et lapis durus fuerit: non solum non infigitur, sed resilit. Sic inimicus tuus si percusserit, et repercussus non fue
Abbreviated transcription (Latin):
regna caelorũ: denique
postquã septimus graduũ.
psclmus expletus est quicdi¬
citur inscriptura ipse
psalmus : p̃sedmus inquid
solomonis quixtr uxerat
u&erem domum: & quid
dicit: Nisidñs hedificce uen
domũ in uccnõ laboraueri
quiedificcntecc
Quidergodicit ipsesolomon
qui prascrib&ur in ipso
ditulo: Ego e disiccui tẽp
Sed nisi octacuus Numerus
edificccuerit: inucod est
domus edisicicta legimus
& in euangeliosecundum
moctheum
Deccti pauperes becctimit&
becctiesurientes & siciente
& cetera & sunt octo
octoparit᷑ becctitudine
Nisiin eucingelio octo na¬
sio numero. hoc est
indieresurr&tionis dies
annorũ nr̃oꝵ in ipsis septia¬
ginta annis
Nultis ostendec̃ uob̵ interir
septimus & octcuus
numerus continent plurim¬
legamus hic eze¬
dicitur: una¬
& ingrediatur in quidper
portcon. orientis intemplo
qđ edificatus
in hie sechiel in& tremec
pcrte & ascendit
inquid scccerdos primus per

Expanded text:
regna coelorum: Denique regna coelorum: Denique postquam septimus graduum psalmus expletus est, quid dicitur in scriptura ipsius psalmi? Psalmus, inquit, Salomonis, qui exstruxerat veterem domum. Et quid dicit: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt, qui aedificant eam . Quid ergo dicit ipse Salomon, qui praescribitur in ipso titulo? Ergo aedificavi templum, sed nisi octavus numerus aedificaverit, in vanum est domus aedificata. Legimus et in Evangelio secundum Matthaeum: Beati pauperes: Beati mites: Beati esurientes, et sitientes, et caetera, et sunt octo octo pariter Beatitudines, nisi in Evangelio. Octonario numero, hoc est, in die resurrectionis. Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta annis. Vultis ostendam vobis interim quod septimus et octavus numerus continent plurimLegamus Ezedicitur: Et ingrediatur, inquit, per portam orientis in templum quod aedificatur. In Ezechiel, in extrema parte: Et ascendet, inquit, s
Abbreviated transcription (Latin):
tcctibus oc toginta anniquẽ enĩ.
inuenias octogenarium esse
& sconum: Dicit & gregasenten¬
ticc sen&tus ipscc morbus est
& ampliuseorũ labor & dolor
Quidquid plus suerit non est uita
sed dolor: hoc interimdoam
secundũ historiã c&erũ dicam
secundũ anagogen & om̃s quidẽ
psclmus recepit tropologiã
& potercc nunc ꝑ singulos uersicu¬
los currere & spitale intellegen¬
.Tiami.
insingulis dicere sedhora&
quasigustum uob dospiritalẽ
intelle gentiae: ut quidq uiedhic
tacuero putatetis hic dictum
esse : diesannorum nostrorum.
in ipsis septuaginta annis:
Septua ginta annis septem
deca desunt & octoginta anni
octod& adesst.
Vdeergo quomodoseptimus
Xoctauus numerus p̃dicat᷑:
Et quomodo diximus.
Propterea nunc & septimum
&octauum numerum
ponit: hocdicit & in&clesi¬
asteda partem septem . &
da pccrte octo : Proptereao
& quindecisunt graduũpsal¬
mi. hoc est septe & octo quide¬
cim pariter noslucunt. ad

Expanded text:
tatibus, octoginta anni. Quem enim tatibus, octoginta anni. Quem enim invenies octogenarium esse et sanum? Dicit et Graeca sententia: senectus ipsa morbus est. Et amplius eorum labor et dolor. Quidquid plus fuerit, non est vita, sed dolor. Hoc interim diximus secundum historiam. Caeterum dicamus secundum anagogen. Et omnis quidem psalmus recipit tropologiam, et poteram nunc per singulos versiculos currere, et spiritualem intelligentiam in singulis dicere, sed hora quasi gustum vobis do spiritualis intelligentiae, ut quidquid hic tacuero, putetis hic dictum esse. Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta annis. Septuaginta anni, septem decades sunt, et octoginta anni, octo decades sunt. Videte ergo quomodo septimus, et octavus numerus praedicatur. Et quomodo diximus: propterea nunc et septimum et octavum numerum ponit. Hoc dicit in Ecclesiaste: Da partem septem, et da partem octo . Propterea et quindecim sunt graduum psalmi, hoc est, septem et octo: quindecim pariter nos ducunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
A& in uoluunt tenebrae:
Omnia aput telucent.
Sȩculũ nostrũ in inluminati¬
one uultustui: Melius.
hecbit in hȩbraico uitanree
hin luminationẽ uultus tui
quid quid agimus quid quid
in sureto nos facereputamus
pactent i noculistuis
Qm̃ om̃s dies nri defeccrunt
ce currit & as & dũignoram
rccuiter perimus
thocipsum qđ loquimur de
orte est & non intellegimx:
ninri sicut araneco medita¬
buntur : Vide quid diccot
quomodo harcnea quasimittit
fila & hoc illuc que discurrit¬
& texit totadne & labor
quidem grandis est sed effatus
nullus est: Sic & uita hominum
hucillucq discurrit:
possessiones quȩrimus diuitias
appccramus Procrecmus
filios labor com inrggna susttilimus
& om̃a fcccimus & f intellegim
quia ara n ea taelatetimus
dicsannorũ nr̃oꝵ in ipsis septua zinta
annis: Ubist mille anni in sep¬
tua gintac annis. contractisumus:
Siautẽ multũ octogintec
Siccutem plus ufterimus lanon est
uitcsedmors. Siccut in poten¬

Expanded text:
nec involutum tenebrae. Omnia apud te lucent. Saeculum nostrum in illuminatione vultus tui. Melius habetur in Hebraico: Vita nostra in illuminatione vultus tui. Quidquid agimus, quidquid in secreto nos facere putamus, patet in oculis tuis. Quoniam omnes dies nostri defecerunt. Cucurrit aetas: et dum ignoramus, graviter perimus. Et hoc ipsum quod loquimur, de morte est, et non intelligimus. Anni nostri sicut aranea meditabuntur. Videte quid dicat. Quomodo aranea quasi mittit fila, et huc illucque discurrit, et texit tota die, et labor quidem grandis est, sed effectus nullus est, sic et vita hominum huc illucque discurrit. Possessiones quaerimus, divitias appetimus, procreamus filios, laboramus, in regna sustollimur, et omnia facimus, et non intelligimus, quia araneae telam teximus. Dies annorum nostrorum in ipsis septuaginta annis. Ubi sunt mille anni? In septuaginta annis contracti sumus. Si autem multum, octoginta. Si autem plus vixerimus, jam non est vita, sed mors. Si autem in poten
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt: tecmen tuquisc̃ses
non inducccris: do xemplum
ut simpliciores
possint intellȩ gere quod di¬
citur. Sieris inciui tactem
monachus solus
& coepert sde ambulccre:
& audieris clacmorem
incircum: & aliqus tibi
dixerit
ueni& ex p&ctac circus est.¬
& coeperis ei tudicere
nonlic& non possum ire:
illetib osten derit in sinita
hominum milice
& duerit tibi
ducȩntec hominum milice.
ibi sunt ergo illi omnes
perituri sunt.
Et tusolus scluus eris
Tudebes intellegere
quiccsumpto adiccbalo est:
hoc est scire debis
quicplures cacdunt.
Etdemonio meridiceno
dicunt quidem. multiquia
sunt demones
& meridiceni & hoc
uulgo dicitur
Ceterum egodico simplicit᷑¬

Expanded text:
fuerunt, tamen tu qui sanctus es, fuerunt, tamen tu qui sanctus es, non inducaris. Do exemplum, ut simpliciores possint intelligere quid dicitur: Si ieris in civitatem monachus solus, et coeperis deambulare, et audieris clamorem in circo, et aliquis tibi dixerit, veni et specta: circus est; et coeperis ei tu dicere, non licet: non possum ire. Si ille tibi ostenderit infinita hominum millia, et dixerit tibi: ducenta hominum millia ibi sunt: ergo illi omnes perituri sunt; et tu solus salvus eris? Tu debes intelligere, quia symptoma diaboli est, hoc est, scire debes quia plures cadunt. Et daemonio meridiano. Dicunt quidem multi: quia sunt daemones et meridiani, et hoc vulgo dicitur. Caeterum ego dico simplicit