comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illo longe agente mittens rogat ea
quȩ pacissunt: N& contra regem
& ȩquouenit ad proelium : & to men
sise ꝑpendit non porse sufficere. lega¬
tionem mittit. & eaquȩ pacissunt
postulat: Quib:ergonos lacrimis
sperare ueniamlebemus. qui in illo
tremendo & amine cum rege nostro
xeqquo adiudicium non uenimus . quor
nimirum condicio infirmitas. & cau¬
sa: inferiores & hib& : sed fortasse
iammali operis culpas abscidimus
iam praua quȩq &terius declinam:
num quiel adeddendamrationem
cogitationis nostrȩ sufficimur¬
is contra quem minime sufficit.
iste quicum decemmilibur uenit:
Decem milia quippe aduigintimilia
simplum adduplum sunt: nor autem
simultum ꝓficimus uix&teriora ñ
opera in rectitudine seruamus:
niam & siĩam luxdria carnis abscisa est
tamenadhue acorde sunditus ab sci¬
sa non est : ille autem qui iudicaturuy
uenit & teriora simul & interior a
iudicat.: facta pariter & cogitatio¬
nes penrat: Cum duplo ergo xercitu.
contra simplum uenit : quinos uix

Expanded text:
egationem mittens rogat ea quae pacis sunt. Rex contra regem ex aequo venit ad praelium, et tamen si se perpendit non posse sufficere, legationem mittit, et ea quae pacis sunt postulat. Quibus ergo nos lacrymis sperare veniam debemus, qui in illo tremendo examine cum Rege nostro ex aequo ad judicium non venimus, quos nimirum conditio, infirmitas et causa, inferiores exhibet? Sed fortasse jam mali operis culpas abscidimus, jam prava quaeque exterius declinavimus, nunquid ad reddendam rationem cogitationis nostrae sufficimu, contra quem minime sufficit ille, qui cum decem milibus venit. Decem milia quippe ad viginti milia simplum ad duplum sunt. Nos autem, si multum proficimus, vix exteriora nostra opera in rectitudine servamus. Nam etsi iam luxuria carnis abscisa est, tamen adhuc a corde funditus abscisa non est. Ille autem, qui iudicaturus venit, exteriora simul et interiora iudicat, facta pariter et cogitationes pensat. Cum duplo ergo exercitu contra simplum venit, qui nos, vix
Abbreviated transcription (Latin):
testate: hoc egit famulus euoca¬
tione. Ecceco tidianae horte illa
cum elemosinis & lacrimis mipsi le
tio quantesi cum rege ueniente zra¬
ue pacem fecit: Pelinquat ergouir¬
ma qui potest: quicutem relinquer
omnia non potest : cum adhucro lon¬
gecse. legationem mittat lacrima¬
rum elimosinarum hostiurumane¬
ra offerat: uultenim placariprȩ¬
cibus quiscit quia porteni non pois
iratus. quodo diucmoram sacit
uenir e legationem pacis sust inoa
ged& quam terribilis ueniat indicat.
& temen adueniendum tardat: quic
non uult inuenine quos puniat Nea¬
tum nobis contemptus nostridenunti¬
ut dicens: sicergo omnis & uolis. qui ñ
renuntiat omnibus quȩ possid& non
uoaeit meus discipulus esse : & tomen
quia quiper iram non pocest ferri.
perportolatȩ pacis uult legationẽ
sinis tergite sacris hostiis expiate
Nolite possides per desiderium quȩ ad¬
huc per usum minime reliquistis: spem
in solo redemptore figite : adeternam
pãtriam mente trensite  Sienim nihil

Expanded text:
testate, hoc egit famu- lus ex uocatione: ecce cotidianae hostiae illa cum helemosinis missa le- gatio, quantam cum rege ueniente gratiae pacem fecit. Relinquat ergo omnia, qui potest; qui autem relinquere omnia non potest, cum adhuc rex longe est, legationem mittat lacrimarum, elemosinarum, hostiarum munera offerat: uult enim placari precibus, qui scit, quia portari non possit iratus. Quod adhuc moram facit uenire, lega- tionem pacis sustinet: Sed et quam terribilis ueniat indicat, et tamen ad ueniendum tardat, quia non uult inuenire, quos puniat. Reatum nobis contemptus nostri denuntiat dicens: “Sic ergo omnis ex uobis, qui non renuntiat omnibus, quae possidet, non potest meus esse discipulus; et tamen quia qui per iram non potest ferri, per postulatae pacis vult legationem synis tergite, sacris hostiis expiate. Nolite possidere per desiderium quae adhuc per usum minime reliquistis. Spem in solo Redemptore figite, ad aeternam patriam mente transite. Si enim nil in
Abbreviated transcription (Latin):
udmus quicantatur dño ui¬
decur scis martyribus conueni¬
res sedsi membra xp̃i sumus sicut
essedebemus adomnes nos pestine¬
re intellegtmus: Qui seminant
in lacrimis inꝗaudio meent: eun¬
tes ibant &flebant mittentes se¬
mina suaꝰ uenientes autem uenient
ingultatione tollentes manipulor
quor. Quocuntes & unde uenienter
quid seminanter inlacrimis quȩ r̃
emina: quimanipuli euntes in
mortem uenientes a morte eun¬
ternascendo: uenientes resurgen¬
do seminanter operabona : me¬
tenter mercedem ꝓternam gemina
ergo sunt nostne. quic quid boni socori¬
mus : manipuli nostri quod infine re¬
cipimus siergo bona sunt semina bona
opera : quarecum lacrimis. cumhila
rem datorem diligat cł hic primum
tos martrres uerba ista ꝑtincant:
nullienim tantum inpenderunt quc̃
illi qui se ipsor impenderunt : sicut dicit

Expanded text:
lmus qui cantatur Domino, videtur sanctis martyribus convenire: sed si membra Christi sumus, sicut esse debemus, ad omnes nos pertinere intelligamus. Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent. Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua: venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos. Quo euntes, et unde venientes? Quid seminantes in lacrymis? quae sunt semina? qui manipuli? Euntes in mortem, venientes a morte. Euntes nascendo, venientes resurgendo. Seminantes opera bona, metentes mercedem aeternam. Semina ergo sunt nostra, quidquid boni fecerimus, manipuli nostri, quod in fine recipiemus. Si ergo bona sunt semina, bona opera; quare cum lacrymis, dum hilarem datorem diligat Deus ? 2. Marttos martyres verba ista pertineant. Nulli enim tantum impenderunt, quam illi qui se ipsos impenderunt: sicut dicit
Abbreviated transcription (Latin):
septimo usq: ad& pectati naterlis
sacras uigilias. in columis pue̾nit:
sed lenis hunc inuigilus calor at tĩ¬
git: atq ipsodie natulicio filiirsuir
se & pectantibur mirsurum solemi¬
nia implere seporse recurauit:
lliuero quia deeiur erant pariter
egressione sus pecti: simul adeum
omnes uencrunt scre unanimiter
adreringenter : ut die eodem nequa¬
piucm aaqui escerent nssanum
solemnia eelebrure nisi procir
pii oratorio missos fecit & manusuia
corpus dominicum pacem quȩ omnibur
tribuit : qui cuneto ministerio ddati
sacrificii peracto aellecũlum redir
ibique iacens. dumsacerdotes suo ra
ministros circumst pirse cenner
quasi uale ultimum dicens. deseruas
& quanta debuissent concordie i¬
se uniri prȩdicabat: Cum subito in¬
ter ipsa scce ehortationis uerba uoce
terribili clamauit dicens: hora est:
moxq ablsistentib: ipse suis mamibur
linteum dedit: quod & more morien¬
tium sibi contra facieni tender
quotenso spiritum emisit: sicq. sca

Expanded text:
septimo usque ad exspectati natalis septimo usque ad exspectati natalis sacras vigilias incolumis pervenit; sed lenis hunc in vigiliis calor attigit, atque ipso die natalitio filiis suis se exspectantibus, missarum solemnia implere se posse recusavit. Illi vero quia de ejus erant pariter egressione suspecti, simul ad eum omnes venerunt, sese unanimiter astringentes ut die eodem nequaquam acquiescerent missarum solemnia celebrari, nisi pro eis pii oratorio Missas fecit, et manu sua corpus Dominicum pacemque omni- bus tribuit. Qui, cuncto ministerio oblati sacrificii paracto, ad lectum rediit; ibique iacens, dum sacerdotes suos ac ministros circum- stetisse se cerneret, quasi “Vale” ultimum dicens, de seruan quanta debuissent inter se concordia uniri predicabat. + Cum subito inter ipsa sancta exhortationis uerba uoce terribili clamauit dicens: «Hora est!». Moxque assistentibus ip- se suis manibus linteum dedit, quod ex more morientium sQuo tenso, spiritum emisit, sicque sancta
Abbreviated transcription (Latin):
&oreuit cum terrore am̾miratio.
sed nullas iam presbiter inquisitiomeius
moras adiciens. secrecum reuelationis
quȩ audierat uerba narrauit dicons
Arequodagis. opercire quod operaris
noncers& manustua noncess& pestuus.
natule cipostolorum uenies ad me. &re¬
tribuotibi mercedemtuam: Quibus
oblaturur sacrificium adhoram
tertiam uenerat. hoc pro& tensȩ
orationis magnitudine. adhoram
nonam usq ꝓtelauit atq & illo iam
die magis magisq: ei aucta sunt lu
cra piesatis: factus que est tamfor¬
tis in opere quamcertus &munere:
quippe qui eum cuiipse debitor sue¬
rat : & ꝓmissione iam coeperat habe¬
re debitorem: Huic autem consuesu¬
dofuerat . annir singulis natulicio
re iuxtamorem noluit: Godemer¬
gotempore sollicitus fuit : secundo
quoq: anno uel tertio in mostis suȩ
ex pectatione sus pensus: quarto.
quintoq & secto similiter. Qui des¬
perare iam de ueritate reuelatio¬
nis poterat : si uerbis fidem uerbe¬
ra non fecissent: Cum ecce anno

Expanded text:
reuit cum terrore admiratio: sed nullas iam presbiter inqui- sitioni eius moras adiciens, secretum Dominicae reuquae audierat, uerba narrauit, dicens: Age quod agis, operare quod operaris, non cesset manus tua, non cesset pes tuus, natali apostolorum venies ad me, et retribuo tibi meroblaturus sacrificium ad ho- ram tertiam uenerat, hoc pro extensae orationis magnitudine ad ho- ram nonam usque protelauit. Atque ex illo iam die magis magis- que aucta sunt ei lucra pietatis, factusque est tam fortis in opere, quam certus ex munere: quippe qui eum, cui debitor fuerat, ex ea promissione iam ceperat habere debitorem. Huic autem episcopo consuetudo fuerat, annis singulis, Nata- licio re iuxta morem noluit. Eodem ergo tempore sollicitus fuit; secundo quoque anno uel tertio in mortis suae expectatione suspensus; quarto, quintoque, et sexto similiter; qui de- sperare iam de ueritate reuelationis potuerat, si uerbis fidem uerbera non feci
Abbreviated transcription (Latin):
amabat sumptus celsitudinis ten¬
dendo ad eter nam patriam. habe¬
re noluit sumptus. humilitatis:
Considerandum uero quod dicitur
omnes qui uiderint incipiant in lu¬
dere ei: qui a iuxta pausi uocem
spectaculum facti sumus mundo
cangelis & hominib: : & inomne quod
agimus considerare occultos nostros
aduersanios debemus: qui semper nostris
operibus insistunt semper &nostro de¬
fectu gratulantur: quor ꝓph&at intu¬
ens ait: ds̃ meus in te confido non erubes¬
cam neque inrideant me inimicimei:
Inbonis enim operibur intenti nisi con¬
tra malignir sps̃ sollicite uigilemus
ipsos inrisorer patimur quor ad malũ
persua sores habemus : sed quia de con¬
struendo edificio comparatio data
est : nunc eminori ad maius simili¬
tudo subditur ut &rebus minimis.
maiora pensentur: nam sequitur
Aut quis rex iturus committerebellũ
aduersur alium regem nonne sedens
prius cogitat sipos sit cum decem
milib: occurrere ei . quicum uiginti

Expanded text:
amabat sumptus celsitudinis, tenamabat sumptus celsitudinis, tendendo ad aeternam patriam habere noluit sumptus humilitatis. Considerandum vero est quod dicitur: Omnes qui viderint incipiant illudere ei, quia, juxta Pauli vocem, Spectaculum facti sumus mundo, angelis et hominibus . Et in omne quod agimus considerare occultos nostros adversarios debemus, qui semper nostris operibus insistunt, semper ex nostro defectu gratulantur. Quos Propheta intuens, ait: Deus meus, in te confido, non erubescam, neque irrideant me inimici mei . In bonis enim operibus intenti, nisi contra malignos spiritus sollicite vigilemus, ipsos irrisores patimur, quos ad malum persuasores habemus. Sed quia de construendo aedificio comparatio data est, nunc ex minori ad majus similitudo subditur, ut ex rebus minimis majora pensentur. Nam sequitur: Aut quis rex iturus committere bellum adversus alium regem, non sedens prius cogitat si possit cum decem mil
Abbreviated transcription (Latin):
cere: omnes qui uiderint incipiant
mludere ei dicentes : quia hio homo
cepit edificare : & non potuit consummare:
Omne quod agimus : p̃rȩuenire ꝑstu¬
dium considerationis debenius: ecce
enim iuxt ueritatis uocem quitur¬
rem ȩdificat prius ȩdificii sumptus
parat Gugitur humilitatis turrẽ
conseruer ecupimus : priusnos prȩ¬
parare adaduersa huiurseculi
debemus : Hoc enim inter terrenum
& cȩleste ȩdificium distat: quod
terrenum ȩdificium &pensas colli¬
gendo construitur cȩleste uero
edificium & penras dispergendo
Adillud sumptus facimus si non habita
colligamus ad istud sumptur faci¬
mus si& habita relinquamus
Istos sumptor diuer ille habere non po¬
tuit : qui multas porsessiones porsi¬
dens magistrum requisiuit dicens
magister bone quid faciens uitam
eternam possidebo: quicumprȩ¬
cepta relinquendi omma audirs&
tristis abscessit: & inde est angusta¬
tur inmente : undeforis fuit latior
inporsessione: quia enim in hacuita

Expanded text:
e, omnes qui viderint, incipiant ei illudere dicentes: Quia hic homo coepit aedificare, et non potuit consummare? Omne quod agimus praevenire per studium considerationis debemus. Ecce enim, juxta Veritatis vocem, qui turrim aedificat prius aedificii sumptus parat. Si igitur humilitatis turrim construere cupimus, 1630 prius nos praeparare contra adversa hujus saeculi debemus. Hoc etenim inter terrenum et coeleste aedificium distat, quod terrenum aedificium expensas colligendo construitur, coeleste vero aedificium expensas dispergendo. Ad illud sumptus facimus, si non habita colligamus, ad istud sumptus facimus, si et habita relinquamus. Istos sumptus dives ille habere non potuit, qui, multas possessiones possidens, magistrum requisivit, dicens: Magister bone, quid faciens vitam aeternam possidebo ? Qui cum praeceptum relinquendi omnia audisset, tristis abscessit, et inde est angustatus in mente, unde foris fuit latior in possessione. Quia enim in hac vita
Abbreviated transcription (Latin):
cis celesto mandasti: sed illa arbor
illate ultecest illec defendit illa lȩsi
patris in in iuriam quȩ te non cudie¬
rat uindicauit Defensio tua secu¬
ritatem patrihus at tulit & parri¬
cidarum audaciam seuocauit: ꝑte &
in iuuria naturȩ defensa est : & patrũ
pi&cs reuocata: Nouo enim suppli¬
cio debuit interire qui sȩculo nouũ
scelus ꝑpactris exitium uoluit intu¬
lisse :¬

Expanded text:
tam scelesto mandasti, sed illa arbor, tam scelesto mandasti, sed illa arbor, illa te ulta est, illa defendit, illa laesi patris injuriam, quae te non audierat, vindicavit. Defensio tua securitatem patribus attulit, et parricidarum audaciam removit, per te injuria naturae defensa est, et paterna pietas revocata. Novo enim supplicio debuit interire, qui saeculo novum scelus patris exitium voluit intulisse
Abbreviated transcription (Latin):
riam pactris non pugnantis glicdius
non hostilis manus non iaculantis ic¬
tus defendit sed uindicant ligna ar¬
bor ulciscitur.rami defendunt. nec est
ulla creatura quȩ mota non fuerit.
cum ipsum dñm senserit moueri aucco¬
rem: Igiturredeunt cuneti debello:
parricida auctore belli prostrato.
cuius saanguine scelus deluitur: cuius
suppliciommanis crudelitas sepelitur:
Cauclent omnes cuncti la&antur: solus
decuid plcengit filium parricidȩ la¬
mentatur interitum: Quid plangis
gloriose pacter: quidlamentaris quasi
abessalon quod ausus est comproba¬
res : quid fles scelestum: quasi eum ꝑ¬
p&recre uolueris parricidium : fran¬
gitur eloric uictoris exercitus. si
fl&ur iestis interitus: neclaxitia esse
poterit minctoria si parricidȩ plan¬
gitur poena: Ille tuus non fuit filius
qui sic iolauit paternos affectus:
illetuus dici non meruit qui ius patris
scanctissimi uiolacuit : Te non contẽp¬
serunt exercitus nonducesquibus par

Expanded text:
riam patris non pugnantis gladius, riam patris non pugnantis gladius, non hostilis manus, non jaculantis ictus defendit, sed vindicant ligna, ulciscitur arbor, rami defendunt, nec est ulla creatura, quae mota non fuerit, cum ipsum Dominum senserit moveri auctorem. Ideo redeunt cuncti de bello, parricida auctore belli prostrato, cujus sanguine scelus diluitur, cujus supplicio immanis crudelitas sepelitur, Gaudent omnes, cuncti laetantur, solus David plangit filium, parricidae lamentatur interitum. Quid plangis, gloriose pater? Quid lamentatione quasi Absalom quod ausus est comprobaris? Quid fles scelestum, quasi eum perpetrare volueris parricidium. Frangitur gloria victoris exercitus, etiam fletur hostis interitus, nec laetitia esse poterit in victoria, dum parricidae plangitur poena. Ille tuus non fuit filius, qui sic violavit paternos affectus. Ille tuus dici non meruit, qui jus patris altissimi violavit. Te non contempserunt exercitus, non duces quibus pro
Abbreviated transcription (Latin):
brentenses. lanceas torqueant ue do¬
lor lȩsi pactristuo interitudductur
tamente fugientem arbor excipiet:
rami interement. ligna suspendent
plere contendit: Necpoteris hocbellũ
inpunitus euccdere : qui genitori necem
conatus es in rogare: Igitur commisso
bello prosternunturhostes aduorsi
cadunt inimiciuincuntur nudatur
hostis deseritur parricida i amsuc̃
insuis conspicit poenam: iam suppliciũ
debitum sibi suorum interitu recog¬
noscit iamtim& iam formidat iam pro¬
prium meditatur interitum Deniq
animed p&it mulam conscendit : dat
sc infugam prȩcipitem : pccratocm
propere festinat ad crborem: cuitra¬
ditus &ictu uio lento iminissus animali
subducto & subter in campos elaapso
inseritur ramis obligatur lignis
trans fixo gutture. conligatus ac pen¬
dens iam mostuus ab omnib: inuenitur:
quem iam nec cȩlum potuit uiuum cons¬
picere: nec terra ulterius sustinere:
Onefandum meritum parricidȩ iniu¬

Expanded text:
brent enses, lanceas torqueant, ut dobrent enses, lanceas torqueant, ut dolor laesi patris tuo interitu diluatur, tamen te fugientem arbor excipiet, rami interiment, ligna suspendent. plere contendit, nec poteris hoc bellum impunitus evadere, qui genitori necem conatus es irrogare. Igitur commisso bello prosternuntur hostes, adversi cadunt, inimici vincuntur, nudatur hostis, deseritur parricida, jam suam in suis concipit poenam, jam supplicium debitum sibi suorum interitu recognoscit, jam timet, jam formidat, jam proprium meditatur interitum. Denique animal petit, mulam conscendit, dat se in fugam praecipitem, paratam prope festinat ad arborem, cui traditur, et ictu violento immissus a sali sic subducto, et subter in campis elapso inseritur ramis, obligatur lignis, transfixo gutture colligatus ac pendens. Jam mortuus ab omnibus invenitur, quem jam nec coelum potuit vivum conspicere, nec terra ulterius sustinere. V. O nefandum meritum parricidae, inju
Abbreviated transcription (Latin):
Parricida non lȩsus insanit deiuidlȩditur
& mitescit Debellatur cbimpi&ate
pi&as : nec mou&ur pi&as patris. nec gla¬
dio uincitur. nec terrore mutatur: par¬
ricida necratione frangitur: necim¬
minenti interitu d&err&ur : Obdu¬
ratur inpoenam in supplicium cogitur
Nec salutem in aliquoiam mereniur. qui
patrem salute spoliare conititur:
espiceiam scelestissime. hostis ne fande
iam respice parricida: respice in quam
usq: quãq: inte cuneta conuesti: respice
contrate abipsarerum natura pugna¬
ri: Q quam uis contrate dimic& cęlũ
moueatur terra exercitus pugn&: ta¬
men ediud te ignotum & inopinatum
sustin& bellum: aliud tibi iam paratũ
est proelium quod fugientem excipiat.
ꝓperantem inter eͥmat festinantem
occidat : Non enim istuexercitus quos¬
cernis. quos conspicis : quos aut tuus furor
contrec patrem armauit. aut patris con¬
trate neces sitas ꝓuocauit: qui quã uis
digne contrate xercont gladios ui¬

Expanded text:
Parricida non laesus insanit, David laeditur Parricida non laesus insanit, David laeditur et mitescit; debellatur ab impietate pietas; nec movetur pietas patris, nec gladio vincitur, nec terrore mutatur; parricida nec ratione frangitur, nec imminente interitu deterretur. Obduratur in poenam, in supplicium cogitur, nec salutem jam in aliquo meretur, qui patrem salute spoliare conatur. IV. Respice jam scelestissime hostis; nefande, jam respice, parricida. Respice, inquam, usquequaque quasi in te cuncta converti. Respice contra te ab ipsa rerum natura pugnari, et quamvis contra te dimicet coelum, moveatur terra, exercitus pugnet, tamen aliud ignotum te et inopinatum sustinet bellum; aliud tibi jam paratum est praelium, quod fugientem excipiat, perpetrantem interimat, festinantem occidat. Non enim isti exercitus carnis quos conspicis, quos aut tuus furor contra patrem armavit, aut patris contra te necessitas provocavit, qui quamvis digne contra te exerant gladios, vi
Abbreviated transcription (Latin):
pccrricidȩ furor non minuitur non re¬
frenatur: ardescit in peius. in maius ac¬
cenditur : cupit facinus conceptum fes¬
tinanter implere : desiderat scelus dis¬
positum. instantissime ꝑp&r are:
Properanti in nefcis ł aarda sunt
cuncta festinanti ad facinus uidentur
remorari disposita: Cupit parricidi¬
um ante complere quam gerat festi¬
nat patrem ante in cer cipere. quam
occidat. Sitit scinguinem patris:
cruorem app&it genitoris : łim& dif¬
ferre uel modicum neaut ira remo¬
racta deficiat aut furia dilata lan¬
guescat. Dis ponitur ꝓperebellumi
acier dirigitur. pugna paratunsos¬
natȩ clcsses insem& ardescunt : Inde
parricida exercitum contra paere
inflecmat᷑ hinc decuidut parcant
ilio ebeuntes duces exorat: parcite in¬
quit filio meo abessalon Inde dementia
coneret genitorem &urgit hinc clemen¬
tia ut parricidȩ parcatur ex poscit:
Inde furor hinc pi&as operatur : inde in¬
sania hinc miseri cordia int̃ponitur : inde
crudelitas hinc bonitas ostentatur

Expanded text:
parricidae furor non minuitur, non refrenatur; ardescit, in pejus immanis accenditur. Cupit facinus conceptum implere, desiderat scelus dispositum instantissime perpetrare. Perpetranti nefas tarda sunt cuncta, festinanti ad facinus videntur remorari disposita. Cupit parricidium ante complere quam agat; festinat patrem ante intercipere quam occidere; sui sanguinem patris, cruorem appetit genitoris; timet differre vel modicum, ne aut ira remorata deficiat, aut furia dilata languescat, disponitur prope bellum, acies dirigitur, pugna paratur, cognatae classes in semet ardescunt. Inde parricida exercitum contra patrem inflammat; hinc David ut parcatur filio abeuntes duces exorat: Parcite, inquit, filio meo Absalom; inde dementia contra genitorem insurgit, hinc clementia, ut parricidae parcatur, exposcit; inde furor, hinc pietas operatur; inde insania, hinc misericordia interponitur; inde crudelitas, hinc bonitas ostenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
tiburnitidis: hocerit poena maculo¬
sis ⁊ Declinentur ergo terrenarum
caligines uanitatum : & ab omni squalore
non cuiur lib& consensionis: necqualis¬
cumque concordiȩ est sed illius de
qua apostolus dicit: pacem hab&e ad
dm̃ & dequadicit ꝓpih&a dauid pax
multa diligentibus nomentuum ł &
uincula: & in discr&e similitudines
animorum non ueraciter sibi uin¬
dicant : sinon cum dĩ uoluntate con¬
cordant : Extra dignitatem pacis
sunt improbarum parilitates cu¬
piditatum s oedera& scelerum & pac¬
ta uiciorum : Amor mundi cum dĩ
amore non congruit: neca chocita¬
tem filiorum di ꝑuenit. quise a car¬
nali generatione nondiuidit ⁊ Qui
autem semꝑ mente cumdosunt. sol
licite seruare unitatem sp̃r inuinculo pacis
numquam abeterna lege dissentiunt
fideli oratione dicentes fiat uoluntas
tua sicut incelo &interra: Hisunt pacisi¬
ci. hi bene unanimes. sce que concorder uo¬
quia hoc merebitur dilectiodi & dilectio

Expanded text:
tibus nitidis, hoc erit poena maculotibus nitidis, hoc erit poena maculosis. Declinentur igitur terrenarum caligines vanitatum, et ab omni squalore non cujuslibet consensionis, nec qualiscumque concordiae est, sed illius de qua dicit Apostolus: Pacem habete ad Deum : et de qua dicit propheta David: Pax multa diligentibus legem tuam, etvincula, et indiscretae similitudines animorum non veraciter sibi vindicant, si non cum Dei voluntate concordant. Extra dignitatem hujus pacis sunt improbarum parilitates cupiditatum, foedera scelerum et pacta vitiorum. Amor mundi cum Dei amore non congruit, nec ad societatem filiorum Dei pervenit, qui se a carnali generatione non dividit. Qui autem semper cum Deo mente sunt solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis , 372 numquam ab aeterna lege dissentiunt, fideli oratione dicentes: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra . Hi sunt pacifici, hi bene unanimes, sancteque concordes, vo: quia hoc merebitur dilectio Dei et dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
humani ꝑlineas imitationis &¬
pressa di imago resplendeat:
Secura esto operantium ficles ad¬
erunttibi desideriatua & his
quȩ amas sine fine potiaris ⁊
nia munda sunt : adeam quoque
beatitudinem quȩ consequenter
dilectissimi: cuitantum pręmium
prȩparatur ⁊ Quidergoest habe¬
pe cor mundum nisi eis quȩ supra
dicte sunt studere uirtutibus es
Andere autem dm̃ quante sit beatitudi¬
nis. quȩ m ens concipere quȩ lingua
ualeat &plicare: &tamen hoc conseque¬
tur cumtrans formabitur humana
natura : ut noniam ꝑ sƿeculum neq in
enigmate sed facie ad faciem  ꝓpram
quãmnullus hominum uidere potuit.
si cutiest uideat dẽitatem: & quod oculus
nonuidit nec auris audiuit nec incor
hominis ascendit ꝑ inefsabile gaudi¬
um ȩternȩ contem plationis obtineat
Merito hȩc beatitudo cordis ꝓmitti¬
tur puritat: splendorem enim lu¬
minis ueri: sordensacies uidere non po¬
terit: & quoderit iocunditas men¬

Expanded text:
humani per lineas imitationis ehumani per lineas imitationis expressa Dei imago resplendeat. Secura est operantium fides, aderunt tibi desideria tua, et iis quae amas sine fine potieris. Enia munda sunt, ad eam quoque beatitudinem, quae consequenter dilectissimi, cui tantum praemium praeparatur. Quid ergo est habere cor mundum, nisi eis quae supra dictae sunt studere virtutibus? Videre autem Deum quantae sit beatitudinis, quae mens concipere, quae lingua valeat explicare? Et tamen hoc consequetur, cum transformabitur humana natura, ut non jam per speculum, neque in aenigmate, sed facie ad faciem , ipsam quam nullus hominum videre potuit , sicuti est, videat Deitatem: et quod oculus idit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , per ineffabile gaudium aeternae contemplationis obtineat. Merito haec beatitudo cordis promittitur puritati. Splendorem enim veri luminis sordens acies videre non poterit; et quod erit jucunditas men
Abbreviated transcription (Latin):
secretum. ipso dño optat in pleri:
felixmens quȩ hunc concupiseit cibum-
& adtalem ȩstuat potum: quemutiq
non & p&er& sinihil deeiur suauitate
gustass&: Audiendo autem dicentẽ
quam suuis est dñr gecepit quan¬
dam supernȩ dulcedinis portionẽ
& inamorem castissimȩ uoluntatis
garsit : ut spr&is omnibus tempo¬
ralibus adedendam bibendamq
iusticiam. toto accender&ur affec¬
tu & illius primimandati aelpre¬
hender& ueritatem dicentis: dili¬
ges dñm dm̃ tuum & toto cord&uo.
& & totamente tua. & & tota uir¬
tute tua: qm̃ nihil est aliud dilige¬
re dm̃ quam amare iusticiam
Denique sicut illic dilectionedĩ. ꝓxi¬
micura subiungitur ita & hic desi¬
derio iusticiȩ uirtus misericordiȩ
copulatur & dicitur Beatimise
sapientiȩ & qualium dirciplina¬
rum artibus adquȩ premia uoce¬
ris intellege: Misericordem te
misericordia. iustum uult esse
iustitia: ut increatura sua crea¬
tor appareat. & inspeculo cordis

Expanded text:
secretum, ipso Domino optat impleri. secretum, ipso Domino optat impleri. Felix mens quae hunc concupiscit cibum, et ad talem aestuat potum; quem utique non expeteret, si nihil de ejus suavitate gustasset. Audiens autem dicentem quoniam suavis est Dominus , accepit quamdam supernae dulcedinis portionem, et in amorem castissimae voluptatis exarsit, ut spretis omnibus temporalibus, ad edendam bibendamque justitiam toto accenderetur affectu, et illius primi mandati apprehenderet veritatem dicentis: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et ex tota virtute tua : quoniam nihil aliud est diligere Deum quam amare justitiam. Denique sicut illi dilectioni Dei, proximi cura subjungitur, ita et huic desiderio justitiae virtus misericordiae copulatur, et dicitur: CAP. et qualium disciplinarum artibus ad quae praemia voceris intellige. Misericordem te misericordia, justum vult te esse justitia, ut in creatura sua Creator appareat, et in speculo cordis
Abbreviated transcription (Latin):
Terraergo ꝓmissa mitibur & inpos¬
sessionem danda mansueis caro
scorum est: quȩ ob humilitatis me¬
ritum. felici resurrectione muta¬
bitur & in mnor telitatis gloria ues¬
tietur: Innulloiam spui futura
contrarsia: & cum uoluntate ani¬
mi. ꝑ fectȩ unitatis habitura con¬
sensum : Tunc enim &terior homo
interioris hominis erit quie ta
& intemerata possersio: tuncmens
uidendo dõ intenta: nulliscorporeȩ
in firmitatis impedi&ur obstaculis:
neciam dici necesse erit. corpus
quod corrumpitur adigrauat
animam & terrena in habitatio
deprimit sensum multa cogitantẽ.
qm̃ habitattorisuo non reluctabi¬
tur terra nec in moderatum ali¬
quid contra imperium sui recto¬
ris audebit: Possidebunt enim
illam mites pasce ꝑ p&ua: & nihil
umquam deeorum iure minu&ur
tur in prȩmium. & quod fuit oneri
tur : Nihil hec esuritio corporeum
nihil &p&it sitis istitterrenum: sed
iusticiȩ bonodesiderat saturari. &
in omnium occultorum introducta

Expanded text:
Terra ergo promissa mitibus, et in posTerra ergo promissa mitibus, et in possessionem danda mansuetis, caro sanctorum est, quae ob humilitatis meritum felici resurrectione mutabitur et immortalitatis gloria vestietur, in nullo jam spiritui futura contraria, et cum voluntate animi perfectae unitatis habitura consensum. Tunc enim exterior homo interioris hominis erit quieta et intemerata possessio; tunc mens videndo Deo intenta nullis corporeae infirmitatis impedietur obstaculis, nec jam dici necesse erit: Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem : quoniam habitatori suo non reluctabitur terra, nec immoderatum aliquid contra imperium sui rectoris audebit. Possidebunt enim illam mites 370 pace perpetua, et nihil umquam de eorum jure minuetur,tur in praemium, et quod fuit oneri tur . Nihil haec esuritio corporeum, nihil expetit sitis ista terrenum; sed justitiae bono desiderat saturari, et in omnium occultorum introducta
Abbreviated transcription (Latin):
Luctus hic dilectissimi. cui consolatio
&erna ꝓmittitur non est cum huius
mundi affectione communis: necbea¬
tum quem quam faciunt istalamenta.
quȩ totius humanigeneris deplora¬
tione funduntur: Aliaratioest
scorum gemituum  ali abeatorum
causa lacrimarum : Peligio satris¬
ticia : aut alienum peccatum lug&
qut ꝓprium Nec dehoc dora quod
diuina iustitia agitur seddeto
mere quod humana iniquitate com¬
mitatur⁊ ubi magis plangendus er
faciens maligna quam patiens: quia
iniustum malitia sua dimergit ad
poenam: iustum autemtolerantia
ducit adgloriam ⁊ deinde ait dñs:
Beatimites. qm̃ ipsi hereditate
porsidebunt terram : Mitibus
atq mansu& ĩs. humilibus ac modes¬
tis & adoninium iniuriaru tole¬
rantico prȩparatis possiden au
terra ꝓmitcitur: Nec parua
estimanda est bȩc aut iulis heredi¬
tas. tamquam acelesti habitatone
discreta sit cum regnum celorum
non alii intellegantur intrare

Expanded text:
. Luctus hic, dilectissimi, cui consolatio . Luctus hic, dilectissimi, cui consolatio aeterna promittitur, non est cum mundi hujus afflictione communis; nec beatum quemquam faciunt ista lamenta quae totius humani generis deploratione funduntur. Alia ratio est sanctorum gemituum, alia beatarum causa lacrymarum. RELIGIOSA tristitia aut alienum peccatum luget aut proprium; nec de hoc dolet quod divina justitia agitur, sed de eo moeret quod humana iniquitate committitur; ubi magis plangendus est faciens maligna quam patiens, quia injustum malitia sua demergit ad poenam, justum autem tolerantia ducit ad gloriam. CAP. V. Deinde ait Dominus: Beati mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram . Mitibus atque mansuetis, humilibus ac modestis, et ad omnium injuriarum tolerantiam praeparatis possidenda terra promittitur. Nec parva aestimanda est haec aut vilis haereditas, tamquam a coelesti habitatione discreta sit, cum regnum coelorum non alii intelligantur intrare.
Abbreviated transcription (Latin):
r&ur Argentem in quit &aurũ non
est mihi quod autem habeo hoc dotibi:
in nomine ihũ xp̃inagareni. surge
& ambula, Quielhachumilitate e¬
limius  quid hac paupertate lucuple¬
tius: non hab& pre sidia pecunie
sed hab& dona natur&
Quem debilem edidit mater &utero sa¬
nem cesaris innummo non dedit. ima¬
ginem xp̃i in homine reformauit: Hu¬
ius autem thesauri opibus. non solum
ille adiutus est cui gressus est reddi¬
tus sed &iam quinque milia uirorum.
que tunc ad&hortationem a postoli.
miraculum crediderunt: & illepau¬
per qui non habebat quod p&entidar&
tantam dedit diuinȩ gratiȩ largita¬
tem: ut quemadmodum unum hominẽ
redintegrat inpedibus: sic tot milia
credentium sanar& incordibus. sace¬
r& que eos in xp̃o alacres quos in iuda¬
ica ꝑfidia inuenerat claudicantes :
Post predicationem huius felicissimȩ
paupertatis addidit dñs dicens ⁊
ꝑeati quilugent qm̃ ipsi consolabut̃ur

Expanded text:
retur, Argentum, inquit, et aurum non retur, Argentum, inquit, et aurum non est mihi, quod autem habeo, hoc tibi do: In nomine Jesu Christi Nazareni surge et ambula . Quid hac humilitate sublimius? quid hac paupertate locupletius? Non habet praesidia pecuniae, sed habet dona naturae. Quem debilem edidit mater ex utero, sanem Caesaris in nummo non dedit, imaginem Christi in homine reformavit. Hujus autem thesauri opibus non solum ille adjutus est cui gressus est redditus, sed etiam quinque millia virorum, qui tunc ad exhortationem Apostoli miraculum crediderunt . Et ille pauper qui non habebat quod petenti daret, tantam dedit divinae gratiae largitatem, ut quemadmodum unum hominem redintegrarat in pedibus, sic tot millia credentium sanaret in cordibus, faceretque eos in Christo alacres, quos in Judaica perfidia invenerat claudicantes. CAP. IV. Post praedicationem hujus felicissimae paupertatis, 369 addidit Dominus, dicens: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
censu: Nec inter est quantum sint inter¬
rena facultate dissimiles. qui inspirita¬
liburbonis inueniantur ȩquales
Seatcugitur illa paupestas. quȩ rerum
temporalium amore non capitur
nec mundi opibus augeri appet. sed
cȩlestibus bonis di tescere concupiscit.
Huius nobis magnanime paupertatis
xemplum primi post dñm apostoli
prebuerunt: quiomnia sua sine diffe¬
rentia relinquentes ad uocem cȩlestis
magistri a captura piscium inpisca¬
torer hominum. a lacri conuer si one
mutatisunt & multos suisimiles
sidei sue imĩtione fecerunt : quando
illis primitiuis ecclesiȩ unumcor
omnium & anima erat un a creden¬
tium: quiuni uersis rebussus. possessio¬
nibus que distractis ꝑ deuotissimami
paupertcitem bonis ditabantur gen¬
his & x apostolica prȩdicatione gau¬
debant᷑ mhil habere demundo & om¬
nia porsidere cum xp̃o ⁊ Hinebeatus
aportolus p&rus. cuma scendens ad
templum aclaudo elȩmosinam porde¬

Expanded text:
censu; nec interest quantum sint icensu; nec interest quantum sint in facultate terrena dissimiles, qui in spiritalibus bonis inveniuntur aequales. Beata igitur illa paupertas, quae rerum temporalium amore non capitur, nec mundi opibus augeri appetit, sed coelestibus bonis ditescere concupiscit.Hujus nobis magnanimae paupertatis exemplum primi post Dominum apostoli praebuerunt, qui omnia sua sine differentia relinquentes, ad vocem coelestis magistri, a captura piscium in piscatores hominum alacri conversione mutati sunt , et multos sui similes fidei suae imitatione fecerunt, quando illis primitivis Ecclesiae filiis unum cor omnium et anima erat una credentium ; qui universis suis rebus possessionibusque distractis, per devotissimam paupertatem bonis ditabantur aeternis, et ex apostolica praedicatione gaudebant nihil habere de mundo, et omnia possidere cum Christo. Hinc beatus Petrus apostolus, cum ascendens in templum a claudo eleemosyna posce
Abbreviated transcription (Latin):
rumest regnum celorum : Dequib
pauperibus ueritats loquer&ur for¬
te erse ambiguum sidicens beati
pauperer nihił adder&. de intellegen¬
da pauperum qualitatte: & sufficere
iudereur adꝓmerendum regnum
cȩlorum ea sola inopia quã multi
subdura & gracuinecessitate pattun¬
tur: sedcumait. Beatipauperes spũ
ostendit eis regnum cȩlorum tribu¬
endum. quos humilittas commendat
animorum magis quam indigentia
facultatum : Dubitari autem non
potest . quod humilitatis istius bonum:
facilius pauperes quam diuites adse¬
quantur : Dum& illis. intenuitate
amioa est mansu&ũdo : Sistis induntiis
familiaris elatio: uerunttamen & in ple¬
risq diuitibus inuenitur hc animus
qui abundantia sua non adtumorem suꝑ¬
bie sed adopera benignitatis utatur:
idque ꝓlucris maximis numer& quod
a dreledandam miseriam alieni laboris
inpenderit : Omni generi addque ordini
liominum datur in hac uistute consortiũ
quia possunt esse ꝓposito pares. & ispares

Expanded text:
rum est regnum coelorum . De quibus pauperibus Veritas loqueretur forte esset ambiguum, si dicens, Beati pauperes, nihil adderet de intelligenda pauperum qualitate; et sufficere videretur ad promerendum regnum coelorum ea sola inopia quam multi sub gravi et dura necessitate patiuntur. Sed cum dicit, Beati pauperes spiritu, ostendit eis regnum coelorum tribuendum quos humilitas commendat animorum magis quam indigentia facultatum. Dubitari autem non potest quod humilitatis istius bonum facilius pauperes quam divites assequantur: dum et illis in tenuitate amica est mansuetudo, et istis in divitiis familiaris elatio. Verumtamen et in plerisque divitibus invenitur hic animus qui abundantia sua 368 non ad tumorem superbiae, sed ad opera benignitatis utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad relevandam miseriam alieni laboris impenderit. Omni generi atque ordini hominum datur in hac virtute consortium, quia possunt esse proposito pares, et impares
Abbreviated transcription (Latin):
dñr daboleges meas insensuipsorũ
& incorde ip̃sorum scribam eas
Quiergo locutus fuerat morsi. locu¬
turest & apostolis: & in cordibus dis¬
cipulorum uel oxcribentis uerbima¬
nus noui testamenti decr&a conde¬
bat: nulla ut quandam circum fusa
nubium crassitudine : neque ꝑterribi¬
les sonos atq fulgorer populo ab
accessu montis absterrito sed pa¬
tente adaures circum stantium
tranquillitate conloquii: ut ꝑ gyoe¬
tiȩ lenitatem. remouer&ur legis
asperitas & sp̃s adoptionis auferr&
formidinem seruitutis : Qualis igi¬
tur doctrina sit xp̃i sacrȩ ipsius sen¬
tentiȩ ꝓtestuntur : ut quiaad eernã

Expanded text:
Dominus, dabo leges meas in sensu ipsorum, Dominus, dabo leges meas in sensu ipsorum, et in corde ipsorum scribam eas . Qui ergo locutus fuerat Mosi locutus est et apostolis, et in cordibus discipulorum velox scribentis Verbi manus novi Testamenti decreta condebat; nulla ut quondam circumfusa nubium crassitudine, neque per terribiles sonos atque fulgores populo ab accessu montis absterrito, sed patente ad aures circumstantium tranquillitate colloquii: ut per gratiae lenitatem removeretur legis asperitas, et spiritus adoptionis auferret formidinem servitutis. CAP. II. Qualis igitur doctrina sit Christi sacrae ipsius sententiae protestantur: ut qui ad aeternam
Abbreviated transcription (Latin):
euangelium regni & diuersos
ꝑ totam galilecm curante lan¬
guores in omnem syriam seuiftutum
eius fama diffuderat. & multȩ &u
niuersa iudea turbȩ adcȩlestemme¬
dicum confluebant: Quia enim tarda
est humane ignorantiȩ fideradere¬
denda quȩ nonuid& &speranda quȩ
nescit : Oporcebat diuina eruditione
firmandos corporeis beneficiis : & uisi¬
bilibus miraculis incitari: & cuius tam
benignam &periebantur potentiam.
non ambterent salutarem esse doc¬
trinam ⁊ Vtergo &teriores mede las
dñr adremedia in teriora transferr&.
& post sanitates corporum curationes
operar&ur animarum : sẽgregatus
acircum stantibus turbis secessum
uicini montis ascendit : aduocatis apor¬
tolis. quor sublimioribus institutis. ab
edito misticȩredis imbuere: Exipra loci
atopoperis qualitate significans reerie
quimorsen quondam suo suis se algratus
aesloquio. illicquidem terribiliore
iusticia. hicutem sacratiore cle¬
mentia ut impler&ur quod fuerat

Expanded text:
Evangelium regni, et diversos per totam Galilaeam curante languores, in omnem se Syriam virtutum ejus fama diffuderat; et multae ex universa Judaea turbae ad coelestem medicum confluebant. Quia enim tarda est humanae ignorantiae fides ad credenda quae non videt, et speranda quae nescit, oportebat divina eruditione firmandos corporeis beneficiis et visibilibus miraculis incitari: ut cujus tam benignam experiebantur potentiam, 367 non ambigerent salutarem esse doctrinam. Ut ergo exteriores medelas Dominus ad remedia interiora transferret, et post sanitates corporum curationes operaretur animarum, segregatus a circumstantibus turbis, secessum vicini montis ascendit, advocatis apostolis, quos sublimioribus institutis ab edito mysticae, sedis imbueret, ex ipsa loci atque operis qualitate significans se esse qui Mosen quondam suo fuisset dignatus alloquio: illic quidem terribiliore justitia, hic autem sacratiore clementia, ut impleretur quod fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
loquendi sese hab& humanus: Annon
cotidie dicimus iam nonest hic de aliquo
quantotius abituro & maxime hocde
morituris sol& dici: Quam quam & ipse
dñs tam quam p̃uidens quid lecturus
mouere poss& adiecit : Ego adte uenio:
sic exponens quodam modo curdixe¬
rit lam non sum inmundo:

Expanded text:
loquendi sese habet humanus. An non loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus: Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici, quanquam et ipse Dominus, tanquam praevidens quid lecturos movere posset, adjecit: Et ego ad te venio. Sic exponens quodammodo cur dixerit: Jam non sum in mundo.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: Si horam prorsus illam qualo¬
que batur adtendas: utrique adhuc
inmundo erant : &ipse scilic& & illiꝰ q̃uib:
hoc dicebat. Non enim secundum pro¬
uectum cordis &uitȩ. id accipere pos¬
sumus uel debemus ut illi ꝓpterea esse
adhuc dicantur inmundo quod mundana
adhuc sapiant : ille cutem iam non esse
inmundo sapiendo diuina: Positum ẽ
enim hic unum uerbum quod nos ita in¬
tellegere omnino nonsinat : quia non ait.
& non sum inmundo sediam non sum in
mundo : Per hoc ostendens fuisse se in
mundo iamnonesse : Num quidergo fas
est ut eum credamus aliquaondo munda¬
na sapuisse . & ab hoc errore liberatum
iam illa non sapere ÷ quis tam inpio sensu
se in duerit Restat igitur ut secundum
id quod &iam ipse inmundo prius erat. in
mundo sedixerit i amnon esse ꝓfecto
prȩsentia corporali: amundo scilic& ab¬
sentiam sucn cito futuram. illorum
autem tardius ꝑhoc ostendens. quod se
tus homo congruens hominibus it mos

Expanded text:
sunt. Si horam prorsus illam qua losunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant, et ipse, scilicet, et illi de quibus hoc dicebat. Non enim secundum profectum cordis et vitae id accipere possumus vel debemus, ut illi propterea esse adhuc dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est enim hic unum verbum quod nos ita intelligere omnino non sinat, quia non ait: Et non sum in mundo, sed: Jam non sum in mundo, per hoc ostendens se fuisse in mundo, jam non esse. Nunquid ergo fas est ut eum credamus aliquando mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum, jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut secundum id quod etiam ipse in mundo prius erat, in mundo se dixerit jam non esse, profecto praesentia corporali, a mundo, scilicet, absentiam suam jam cito futuram, illorum autem tardius: per hoc ostendens, quod se tus homo congruens hominibus, ut mos
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ꝓeis non ꝓmundo rogo : sed ꝓhis quos
de distimihi Mundum uult modo
Intellegi : qui uiuunt secundum con¬
cupiscentiam mundi : & non sunt in ea
sorte gratiȩ ut abillo eligantur
exmundo: non itaquȩ ꝓmundo : sed p
his quos ei pater dedit rogare se
dicit. Per hoc enim quod eos illi pa¬
teriam dedit : factum est. ut non ꝑ¬
tineant ad eum mundum: ꝓ quo non
rogat. De inde subiungit: quia tuis:
ne que enim quia pater eos filio de¬
dit amisit ipse quos dedit: cum ad¬
huc filius sequatur acdicat: & mea
omnia tua sunt. & tua mea Ubi
satis appar &: quomodo unigeniti
filii sunt omnia quȩ sunt pactris: ꝑ
hoc utique quod &iam ipse ds̃ est
& depitere patriest natus aequa
lis Et clarificatus sum inquit
in eis: Nunc suam darificationem
tamquam factasit dicit: Cum ad¬
esse iacm facctum. ostendit iam fuisse
prȩdestinatum : & cestum haberiuo¬
luit . quod ess& futurum  Et lam in¬
quit nonsum inmundo & hi inmundo

Expanded text:
go, non pro mundo rogo, sed pro eis quos go, non pro mundo rogo, sed pro eis quos dedisti mihi. Mundum vult modo intelligi, qui vivunt secundum concupiscentiam mundi, et non sunt in ea sorte gratiae, ut ab illo eligantur ex mundo. Non itaque pro mundo, sed pro his quos ei Pater dedit rogare se dicit. Per hoc enim quod eos illi Pater jam dedit, factum est ut non pertineant ad eum mundum, pro quo non rogat. Deinde subjungit: Quia tui sunt. Neque enim quia Pater eos Filio dedit, amisit ipse, quos dedit, cum adhuc Filius sequatur, et dicat: Et mea omnia tua sunt, et tua mea. Ubi satis apparet quomodo unigeniti Filii sint omnia quae sunt Patris; per hoc utique, quod etiam ipse Deus est, et de Patre Patri est natus aequa Et clarificatus sum, inquit, in eis. Nunc suam clarificationem, tanquam facta sit, dicit, cum adesse jam factum, ostendit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo
Abbreviated transcription (Latin):
quam fuit & non potuit. num quam
sine pactre fuit. num quã sine illo pa¬
terfuit Quod itaque ait & mihi eos
de disti hominem se accepisse hanc po¬
testatem ut eos haber& ostendit : qm
qui semꝑ omnipotens fuit non sem ꝑ
homofuit. Quam obrem cum patri
potius tribuĩ se uideatur ut abeo illos
acceperit: q̃m ex ipso est quid quid est
de quo est &iam ipse sibi eos dedit
hoc est cumpatre ds̃ xp̃s hominȩ xp̃o¬
Sequitur ac dicit & sermonem tuum
serua uerunt: Nunc cognouerunt
quia omnia quȩ de distimihi abste
sunt. Idest cognouerunt quia abste
sum: Simul enim pater dedit omnia:
cum genuit qui haber& omnia. Quia
uerbsm in quit quȩ de distimihi dedi
eis & ipsł acceperunt: idest intellexe¬
runt atque tenuerunt : Tunc enim
uerbum accipitur : quando mente ꝑ¬
cipitur Et cognouerunt inquitꝰ
uere quia aceexiui & crediderunt
quia tu memisisti & hic sub cudien
dum est uere: quod enim dixit cogno
uere quod cognouerunt uere: Id enim
est ace exii : quod est tume misisti.

Expanded text:
quam non potuit, nunquam sine Patre fuit, nunquam sine illo Pater fuit. Quod itaque ait: Et mihi eos dedisti, hominem se accepisse hanc potestatem, ut eos haberet, ostendit, quoniam qui super omnes fuit non semper homo fuit. Quamobrem cum Patri potius tribuisse videatur ut ab eo illos acceperit, quoniam ex ipso est quidquid est, de quo est, etiam ipse sibi eos dedit, hoc est, cum Patre Deus Christus homini Chrisservaverunt. Nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi abs te sunt, id est, cognoverunt quia abs te sum. Simul enim Pater dedit omnia, cum genuit, qui haberet omnia. Quia verba, inquit, quae dedisti mihi, dedi eis, et ipsi acceperunt: id est, intellexerunt atque tenuerunt. Tunc enim verbum accipitur, quando mente percipitur. Et cognoverunt, inquit, vere quia a te exivi, et crediderunt quia tu me misdum est vere. Quod enim dixit: Cognovere quod cognoverunt vere. Id enim est a te exii, quod est: Tu me misisti.