comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Urbani pape et
wbanus cuuis roma¬
mis. genere nobili ͤ
sco sanctitate nobilior ab
te abstinencie et castitatis
ornatus sue cessit scõ calix¬
norum adhric crudeliter se¬
mente. Cuius dignitatis
officium. optimis uirtutũ
studiis adomans multoci¬
ens dampnabatur ex urbe:
sed a fidelibus clam retractꝰ
in tertio ab urbe miliario
conuenientibus ad se ppli̾
continue predicauit. Int̾ca
urbe diucrsis imperator sus¬
cessiomibus uariata: ale¬
xander filius mance regna¬
sue quam origines conuer¬
quidem consenfit: nec tam̃
edictis censuit.

Expanded text:
rbani pape et banus ciuis Romanus, genere nobilis, sed sanctitate nobilior, ab te abstinentie et castitatis ornatus, successit sancto Calixnorum adhuc crudeliter seuiente. Cuius dignitatis officium optimis uirtutum studiis adornansens dampnabatur ex urbe, sed a fidelibus clam retractus in tertio ab urbe miliario confluentibus ad se populis continue predicabat. Interea urbe diuersis imperatorum successionibus uariata Alexander filius Mameem Origenes conuerquidem assensit, non tamen edictis censuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Regorius iurbe
romana pr̃e gor¬
diano m̃re uiero siluia edi¬
tus: non solum spectablĩ
senatorum prosapia:ue¬
rum cciam religiosa ori¬
ginem duxit. Nam felix
istius apl̾ice sedis ãtistes.
uir magne uirtutis et es¬
attaius fuit. sed tamen
hanc gregorius tante no¬
bilitatis lincam morib
ertulit: probis actibus de¬
corauit.

Expanded text:
regorius hac urbe Romana, patre Gordiano, matre vero Silvia editus, non solum de spectabili senatorum prosapia, verum etiam religiosa, originem duxit. Nam Felix, istius apostolicae sedis antistes, vir magnae virtutis, et Ecatavus fuit. Sed tamen hanc Gregorius tantae nobilitatis lineam moribus extulit, probis actibus decoravit.
Abbreviated transcription (Latin):
peccatorum fundatur. debco
illum semper accipere. ut sẽ¬
per michi peccata dimittã¬
tur. Sz quia semper pecco.
debeo semper habere medici¬
nam. Qui scelerate niuũt
in ccclesia. et communicare
non desinunt: putantes se¬
de tali commumone mũ¬
dari discant nichil ad cinẽ¬
dacionem proficere sibi. di¬
cente propheta. Quid est qd̾
dilectus meus fecit ĩ domo
mea scclera multa: Nunꝙͥ
sames sancte. auferunt a te
malicias tuas. Et apostolꝰ.¬
Probet inquit se homo . ⁊ sic
de panc illo edat: et de calice

Expanded text:
peccatorum funditur, debeo peccatorum funditur, debeo illum semper accipere, ut semper mihi peccata dimittantur. Qui semper pecco, semper debeo habere medici. Qui scelerate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt, putantes se tali communione mundari, discant nihil ad emundationem proficere sibi, dicente propheta: Quid est quod dilectus meus in domo mea fecit scelera multa? Nunquid carnes sanctae auferent a te malitias tuas ? Et Apostolprobet, inquit, se homo et sic de pane illo edat et de calice
Abbreviated transcription (Latin):
Panis quem ego dabo. caro
nca est: pro mundi uita.
stie communionẽ
acciperẽ. nec laudo nec in¬
cupcro: omnibus tamen
dominias diebus commu¬
nicandum bortor. Si tam
mens in affectu peccandi
huc uoluntatem peccandi
grauar magis dico eucha¬
nstic percepciõne quam
purifican. Et ideo qmͣuis
quis peccato mordeatur
peccandi tamen de cetero ñ
habcat uoluntatem: et cõ¬
municatinus satisfaciat
lacrimis et oracionibus. ⁊
confidens de domnnu mise
Sed hoc de illo dico: gacm
mortalia peccata non gra
mat cotidie. faciat unus¬
quisq. qd̃ sccundum fidẽ
suam pie credit esse faciẽ¬
dum. Neq cnim litigaue¬
runt inter se. aut quisqmͣ¬
corum se alteri preposuit.
zacheus. et ille centurio: cũ
alter corum gaudenter in
domo sua susceperit dñm.
non sum dignus. ut ĩtres¬
sub tectum ncum: ambo
saluatorem honorificanteᷤ.
bo peccatis miscri. ambon
mĩam consecuti. Ad hoc ua¬
cicnscumq effunditur sã¬
gius xp̃i. in remissionen

Expanded text:
Panis, quem ego dabo, caro Panis, quem ego dabo, caro mea est, pro mundi stiae communionem accipere, nec laudo, nec vitupero. Omnibus tamen Dominicis diebus communicandum hortor, si tamen mens in affectu peccandi bet voluntatem peccandi, gravari magis dico eucharistiae perceptione quam purificari, et ideo quamvis quis peccator mordeatur, peccandi tamen de caetero non habet voluntatem, communicaturus satisfaciat laconfidens de Domini miserSed hoc de illo dico quem mortalia peccata non gravmet quotidie. Faciat unusquisque quod secundum fidem suam pie credit esse faciendum. Neque enim litigaverunt inter se, aut quisqeorum se alteri praeposuit, Zachaeus et ille centurio, quum alter eorum gaudens in domum suam suscepit Dominum, non sum dignus, ut sub tectum meum intres: ambo saluatorem honorificantes dbo peccatis miseri, ambo misericordiam consecuti. uaiescumque funditur sanguis Domini, in remissionem
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta conficiantur.
Cuius crum potencia crean¬
tur prius cuis utiq u̾bo
ad melius procreantur. ñs
liqua omnia que saccrdos
dicit aut clerus chori canit.
nichil aliud qmͣ laudes et
graciarum acciones sunt:
aut certe obsetraciones et fi¬
delium peticiones. Omma¬
fecit in celo et in terra. Et qz
cet figura panis et uim uu
sunt. eude ip̃a ueritas ad
discipulos. Lxc inquit caro¬
mca est: promundi uita.
Et ut mirabilius loquar.
que nata est de maria. et
passain cruce: et resurrexit
de scpulchro. Hxc inqmͣ ip̃a
est. et ideo xp̃i est caro. que ꝓ
mundi uita adhuc hodie
offertur. et cum digne perti¬
pitur: uita utiq eterna in
nobis reparatur. Pancin
quidem istum quen sumi¬
mus in mistcrio. illum u¬
tiq intelligo panem. qui
manu sanctispiritus for¬
matus est in utcro urgĩs:
ce ionc passionis est decõctuᷤᷤ
niara crucis. Pannis crum
angelorumr factus est ho¬
minum cibus. Unde ipse
ait. Ego sum panis uiuus:
qui de celo descendi. Et itere.

Expanded text:
sacramenta conficiantur. Cujus enim potentia creantur prius, ejus utique verbo ad melius procreantur. § 3. Reliqua omnia, quae sacerdos dicit, aut clerus chori cantat, nihil aliud quam laudes et gratiarum actiones sunt, aut certe obsecrationes et fidelium petitiones. fecit in coelo et in terra , et quia n figura panis et vini masunt: unde ipsa Veritas ad discipulos: mea est, pro mundi vita. Et, ut mirabilius loquar, quae nata est de Maria, et passa in cruce, et resurrexit de sepulcro; haec, inquam, ipsa est. Et ideo Christi caro est, quae pro mundi vita adhuc hodie offertur, et, quum digne percipitur, vitam utique aeternam in nobis operatur. Panem quidem istum, quem sumimus in mysterio, illum utique intelligo panem, qui manu S. Spiritus formatus est in utero Virginis, et igne passionis decoctus in ara crucis. Panis enim angelorum factus est cibus hominum, unde ipse ait: Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi et item:
Abbreviated transcription (Latin):
Cum autem ingrederetur
fatigata fucrat: effercbatur
mortua. Tunc sanctus io¬
hannes uidens flentes pau¬
peres et parentes. atq udu¬
iohannes aplẽ. ecce drusi
anam offenmus que scĩs
monicis tuis obtemperãs
nos omnes alebat scruiẽs¬
deo in castitate et humilita¬
te et cotidie desiderabat redi¬
deam apostolum dei cculiᷤ
cc tu uemsti: et te uidere nõ
unc bratus iohãnes
nissit depom ferctrũ.
corpus cus resolui: et uoce

Expanded text:
Cum autem ingrederetur desiderauerat efferebatur mortua. Tunc beatus Iohannes uidens flentes pauperes et parentes et Iohannes, eccanam efferimus, quae sanctis monitis tuis obtemperans, nos omnes alebat, Deoque in castitate et humilitat; et cotidie dicebat: “Sitero apostolum dei ante ecce uenisti, et te uidere non Tunc beatus Iohannes iussit deponi pheretrum corpus eius
Abbreviated transcription (Latin):
gnus pontifex cum uirtu¬
tum fulgore claresceret mi-¬
raculorum potencia. cin¬
geretur obsequẽtiũ popu¬
impedimento subcomi be¬
bat: sed nidatore omniñ
bonorum oculum mentiᷤ
figens. et ante faciem pro
ponebat fideliter que scĩs
uir beatissimus pastoralcᷤ
agebat excubias: crat uir
quidam potens ac nobil
nomine auastasius non
incomodo ad extrema deduc¬
tus ad ultimum extinctꝰ
est. Pater uero orbitatus
dolorem non sustinens
ad uinum dei cucurrit: cla¬
mans et dicens. Serue dei
eum quem ego predico ne¬
run deun esse. et filium tu¬
uni i presenti recipies:
et initam obtinebis etimã.
Auastasio desiderante atq
dicente. si filium nncum
confiteor et y dolis penitus
abrenuncio.

Expanded text:
Deo pontifex cum virtuDeo pontifex cum virtutum fulgore claresceret, miraculorum potentia cingeretur, obsequentium popuimpedimento succumbebat, sed in datorem omnium bonorum mentis figens, bonponebat fideliter, quae sancvir beatissimus pastorales agebat excubias, erat vir quidam potens ac nobilis, nomine Anastasius, nonreptus incommodo, ad extrema deductus, et ad ultimum exstinctus est. Pater vero orbitatis dolorem non sustinens, ad virum Dei cucurrit clamans et dicens: Serve Dei eum, quem ego praedico, verum Deum esse, et filium tuum in praesenti recipies, et tu vitam obtinebis aeternam. Anastasio declarante atque dicente: Si filium meum vivum confiteor, et idolis penitus abrenuntio;
Abbreviated transcription (Latin):
orro dispensator fi¬
delis et prudens quẽ
constituerat dominus su¬
per familiam suam. ut
daret ille in tempore tritici
mensuram: ut in crogãdo
uerbo dei cum pietatis̃ as¬
tibus inuigilabat: ita cci¬
am in dispensandis terre¬
nis secundum institucio¬
nem aplicani dessudabat.
Et niuentibus sub se com¬
muniter ecclesie filiis pro¬
ut cuiq opus erat: fidelit̾
diuidebat. Sanc principiũ
occasione curarum nequa¬
qmͣ illius mentis oculus
caligabat a contemplacõ¬
ne eternorum: sed multo
gaudia patus celestis. Be¬
neenim nouerat quid cõ¬
ueniret in nia. quid debere¬
tur in patria. In uia quip¬
pe uidebat necessarium la¬
boris stipendium: in prĩa
autem toto affectu desidera¬
bat eterne beatitudinis emo¬
limentuni. Sunt enini
non nulli qui in pastora¬
li regiminc laborant. et pro
codem labore sempiterna p̾¬
mia non appetunt sed ho¬
nore p̾lacionis mundi.
qmͣuis celestia uerbis pre¬
dicent: toto desiderio frena
querunt. Hic uero deo di

Expanded text:
orro dispensator fidelis et prudens, quem constituit Dominus super familiam suam ut daret illi in tempore tritici mensuram, ut in erogando verbo Dei cum pietatis actibus invigilabat, ita etiam in dispensandis terrenis secundum institutionem apostolicam desudabat, et viventibus sub se communiter Ecclesiae filiis, prout cuique opus erat, fideliter dividebat. Sane praesentium occasione curarum, nequaquam illius mentis oculus caligabat a contemplatione aeternorum, sed quo amgaudia patriae coelestis. Bene enim noverat quid conveniret in via, quid deberetur in patria. In via quippe videbat necessarium laboris stipendium; in patria autem toto affectu desiderabat aeternae beatudinis emolumentum. Sunt enim nonnulli, qui in pastorali regimine laborant, et pro eodem labore sempiterna praemia non appetunt, sed honore praelationis tumidi, quamvis coelestia verbis praedicent toto desiderio terrena quaerunt. Hic vero dignus
Abbreviated transcription (Latin):
mors designata. Quod
cnim parnuli occisi sunt:
significat per humilitatiˢ
icritum ad martirii glori¬
am ꝑueniendum. Et quia
isi conuersus fucrit quis.
et effectus ut paruulus: nõ
possit ammam dare ꝓ xp̃o

Expanded text:
mors designata. Quod enim parvuli occisi sunt, significat per humilitatis meritum, ad martyrii perveniendum gloriam. Et quia nisi conversus fuerit quis, et effectus sit ut parvulus, non potest animam dare pro
Abbreviated transcription (Latin):
ita eciam sanguinem cete¬
rorum martirum de terra
clamare ad dominum: u¬
xta illud uiri sapientis. Nõ
despiciet preces populi
nec iuuduam si effundat lo¬
quelam gemitus. Quod
rachel plorasse filios suos
lari quia non sunt: signi¬
ficat ecclesiam gentium¬
plorare quidem sanctorũ
de hoc seculo oblacionem.
sed non ita uelle consolan:
ut qui seculum morte ui¬
cerunt rursus ad seculi cer¬
tamina secum tolleranda
redeant. quia nimirum
non sunt ultra reuocandi
in mundum: de cuius c¬
rumpnis semel euascrũt
coronandi ad xp̃m.¬

Expanded text:
ita etiam sanguinem caeteita etiam sanguinem caeterorum martyrum de terra clamare ad Dominum, juxta illud viri sapientis: Non despicies preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelaRachel plorasse dicitur filios suos, lari, quia non sunt, significat Ecclesiam plorare quidem sanctorum de hoc saeculo ablationem, sed non ita velle consolari ut qui saeculum morte cerunt, rursus ad saeculi certamina secum toleranda redeant. Quia nimirum non sunt ultra revocandi in mundum, de cujus aerumnis, semel evaserunt coronandi ad
Abbreviated transcription (Latin):
et in omnibus fini¬
bus cius occisi sunt: osten¬
dit non solum in uidea un¬
de ccclesic cepit origo: sed in
omnibus eiusdem ecclesie
finibus ubicumq per orbẽ
diffusa est persecucionem se¬
uituram perfidorum: et pi¬
orum pacienciam esse coro¬
nandam. Qui ab mima¬
na et operacione perfectos ĩ¬
dicant. Qui uero infra: sum¬
plices uel idiotas fidei tam̃
non ficte constancia fortes
cque denunciant. Quod il¬
li quidem occisi sunt: s xp̃c
qui querebatur iuuens eua¬
sic. insinuat corpora quidẽ¬
ab impus posse perun: sed
xpm pro quo persecucioto¬
ta seuit. nullatenus ais uel
uiuentibus uel occisis pos¬
sc auferri. sed cos ueraciter
contestari: quia siue uiui¬
mus. domino uniumus:
siue morimur. domino
morimur.
uod nrta uaticimũ
ieremie. uox ĩ rama
didest in excelso audita c̃. plo¬
Sratus et ululatus multus.
manifeste denunciat luc¬
tum sancte cedesie. quod de
inuista membrorum suo
rum nece geunt: non ut
hostes garriunt in uaciñ
sicut prothomaitins abel.

Expanded text:
et in omnibus finibus ejus occisi sunt, ostendit non solum in Judaea, unde Ecclesiae coepit origo, sed et in omnibus ejusdem Ecclesiae finibus quacunque per orbem diffusa est, persecutionem saevituram perfidorum, et piorum patientiam esse coronandam. Qui a bimana et operatione perfectos indicat. Qui vero infra simplices vel idiotas, fidei tamen non fictae constantia fortes aeque denuntiat. Quod illi quidem occisi sunt, sed Christus, qui quaerebatur, vivens evasit, insinuat corpora quideab impiis posse perimi, sed Christum, pro quo persecutio tota saevit, nullatenus eis vel viventibus, vel occisis posse auferri, sed eos veraciter contestari: Quia sive vivimus, Domino vivimus, sive morimur, Domino morimur uod juxta vaticinium Jeremiae vox in rama, id est in excelso, audita est, ploratus, et ululatus multus, manifeste denuntiat luctum sanctae Ecclesiae, quo de injusta membrorum srum nece gemit, non ut hostes garriunt in vacuum sicut protomartyris Abel,
Abbreviated transcription (Latin):
lectatur quoqz infans ab
ubere super foramen aspi¬
dis: dui gentes que sole¬
bant uenẽna aliquando
predicare: conueise eciam
pariuili xp̃i fidem delectã¬
tur audire. Cauerna enĩ
reguli corda sunt infideli¬
ini: in quibus ille serpẽs
tortuosus requiescebat q̃
ablactatus comprehensũ
erinde captinum traxit:
ut in monte sancto eius
quod est. ecclesia non tace¬
ret.iamuero qui a ore pro¬
phetico de moab. nascente
xpo pechibetur testimoni¬
um: idem ysaias testatur.
ponam inquit suy hiis
qui fugerunt. de moable¬
oneni: et reliquis terre. E¬
mitte agram domine do¬
minatorem terre: de petra
deserti ad montem filie
syon. De hac enin gente
moabitarum egressus ẽ.
agnus numaculatus:
qui tollit peccata mundi:
qui dominatur in orbem
terrarum. Petra autem de¬
serti ruch significat: que
destituta morte mariti
de booz genuit obeth. et o¬
beth yesse. et yesse dauid et
de dauidstyrpe natus est
xp̃c. montem autem filie
syon: aut hystorialiter ip¬

Expanded text:
lectabitur quoque infans ab lectabitur quoque infans ab ubere super foramine aspidis , dum gentes, quae solebant venena aliquando praedicare, conversi etiam parvuli Christi fidem delectantur audire. Caverna enim reguli corda sunt infidelium, in quibus ille serpens tortuosus requiescebat, quem ablactatus, comprehensum exinde captivum traxit, ut in monte sancto ejus, hoc est Ecclesia, non noceret. Jam vero quia ore prophetico de Moab nascenti Christo perhibetur testimonium, idem Isaias testatur: Ponam, inquit, super his qui fugerint de Moab leonem, et reliquias terrae. Emitte agnum, Domine, dominatorem terrae, de petra deserti ad montem filiae Sion. De hac enim gente Mohabitarum egressus est agnus immaculatus qui tollit peccati mundi, qui dominatur in orbe terrarum. Petra autem deserti Ruth significat quae destituta morte mariti de Booz genuit Obed, et Obed Jesse, et de Jesse David, et de Davidica stirpe natus est Christus. Montem autem filiae Sion aut historialiter ip
Abbreviated transcription (Latin):
ris domini. Ideo autem tã¬
ta dona spiritus suꝑ cum
predicantur: quia in cũ
non ad mensuramn spũs
habitat sanctus sicut in
nobis: sed tota in est ple¬
nitudo diuinitatis. et gra¬
ciarum Iste est qui non se¬
cundum iusionem ocu¬
lorum. et auditum au¬
rium iudicat. s est iusti¬
cia cingulum lumborũ
cius: et fides cinctorium
renum eius. In cuius eccle¬
sia: habitat lupus cum
agno. Ille utiq qui sole-¬
bãt ab ca rapere predai: dũ
ad cam conuertitur: cum
innocentibus commorat.
in cuius ouile pardus cũ
lido accubat: ymixti scili¬
cet subdoli cum peccatorib.
Ibi eciam uitulus ex cirtũ¬
cisione. leo ex seculi potesta¬
te: ouis de populari ordĩe
simul morantur: quia ĩ
fide communis est cõmre¬
tio omnium. Puer autẽ
paruuilus minans cos:
ille est utiqz qui se humi¬
li auit pro nob̾ ut paruulꝰ
leo simul comedẽt
palcas: quia principes eiꝰ
subiectis plebibus cõmu¬
nem habent doctrinain. De¬

Expanded text:
ris Domini . Ideo autem tanris Domini . Ideo autem tanta dona Spiritus super eum praedicantur, quia in eum non ad mensuram Spiritus habitat sanctus, sicut in nobis, sed tota in eo est plenitudo Divinitatis et gratiarum. Iste est qui non secundum visionem oculorum et auditum aurium judicat, sed est justitia cingulum lumbrorum ejus, et fides cinctorium lumborum ejus . In cujus Ecclesia habitat lupus cum agno, ille utique, qui solebat ab ea rapere praedam, dum ad eam convertitur, cum innocentibus commoratur, in cujus ovile pardus cum haedo accubat. Permixti scilicet subdoli cum peccatoribus ibi, ut etiam vitulus ex circumcisione, leo ex saeculari potestate, ovis de populari ordine simul morantur, quia in fide communis est commixtio omnium. Puer autem parvulus minans eos ille est utique qui se humiliavit pro nobis ut parvulus. leo simul comedent paleas, quia princeps cum subjectis plebibus communem habent doctrinam. De
Abbreviated transcription (Latin):
sum gentes deprecabunt᷑:
fuisse completum. Sepul¬
chrum autem cius in tan¬
tum est gloriosum: ut ex¬
per mortem cius: gloriã¬
illi erhibeamus. Et iam
locus ip̃se choruscans mi¬
raculis glorie sue: causa
mundum. Hic locus in he¬
breo habet. Et erit requies
cius gloriosa: utiq qui¬
a moriens caro cius non
uiderit corrupcionem. se¬
cundum psalmi senten¬
ciam. quia non derelicta
est anima cius in inferno:
nec dabis sanctum tuũ
uidere corrupcionem . iste
est qui per nathan ex se-¬
mine dauid promittit᷑:
qui eciam et per ysaiam
prophetam ita promin¬
ciatur. Egredictur inquit
uirga de radice yesse: et flos
de radice eius ascendet. Le.¬
et uirga de radi .uͭ.¬
ce yesse. nirgo est
maria. de dauid rãdice
ecorta: que genuit florẽ
domimi saluatorem:
de quo eciam sequitur. Et
requiescet supercum sp̃s
domini. spintus sapien¬
cie et intellectus: spiitus
consilii et fortitudinis.
spintus sciencie et pietati ͤ.
et replebit cum spiritꝰ tuno¬

Expanded text:
sum gentes deprecabuntur: fuisse completum. Sepulcrum autem ejus in tantum est gloriosum, ut exper mortem ejus gloriam exhibemus, etiam locus ipse coruscans miraculis gloriae suae causa mundum. Hic locus in Hebraeo habet: Et erit requies ejus gloriosa. Utique quia moriens caro ejus non vidit corruptionem, secundum psalmi sententiam: Quia non derelicta est anima ejus in inferno, nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . Iste est qui per Nathan ex semine David promittitur, qui etiam et per Isaiam prophetam ita pronuntiatur: Egredietur, inquit, virga de radice ejus ascendet . Haec virga de radice Jesse virgo est Maria, de David radice exorta, quae genuit florem Dominum Salvatorem, de quo etiam sequitur: Et requiescet super eum spiritus Domini, spiritus sapientiae et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, Spiritus scientiae et pietatis, et replevit eum Spiritus timo
Abbreviated transcription (Latin):
to monacho romano ho¬
minibus in cognitus mã¬
sit. Qui uidelicet romanꝰ
non longo in monast̾io
sub deo dãti patris regulã
degebat. S pie ciusdem pa¬
tris sui oculis furabatur
horas: et quam sibi adn
manducandum subri¬
pere poterat: diebus certis
benedicto panem ferebat.
Ad cundem uero specum
a romani cella iter non
erat: quia excelsa desuper
rupes emmebat. Sz ex ca¬
dem rupe in longissimo
fune religatum romanꝰ
deponere panem consue¬
u̾at: in quocciam resti
paruum tintinnabulũ
inseruit: ut ad sonum
tintumabuli uir dei co¬
gnosceret:quando sibi
romanus panem prebet
quem exiens acciperet.S
antiquus hostis nimis
caritati inuidens: et alte¬
rius refectioni. cum qua¬
dam die submitti panẽ
conspiceret:iactaint la¬
pidem tintinnabulum
fregit. Romanus tamẽ:
modis congruentibus
minnistrare non desiit . le.¬

Expanded text:
to Romano monacho, hoto Romano monacho, hominibus incognitus mansit: qui videlicet Romanus non longe in monasterio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Romani cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit. C
Abbreviated transcription (Latin):
ut hoc ipsum capisteriũ
cuis loci in cole in ecclesic
ingressu suspenderent. q̃¬
tinus et presentes et secutu¬
ri omnes agnoscerent. lc¬
ed benedictus .uͣ.¬
plus appetens ma¬
la mundi perpeti qm lau
des: pro deo laboribus fa¬
tigari: qmͣ uite huius fa¬
noribus extolli: mtricẽ
suam occulte fugiens de¬
serti loci secessum peciit: cu¬
i sublatus uocabulum
est. qui a roma uibe qua¬
draginta fere milibus di¬
stans: frigidas atqz per¬
spicuas emanataquas.
Que illic uidelicit aquarͣ
habundancia in ectenso
prius loco colligitur: ad
postremum uer̃o m am¬
nem diriuatur. Quodũ
fugiens pergeret mona¬
chus quidãm romanir
nomine. hunc euntem
repperit: quo tenderet reqͥ¬
siuit. Cuius cum desideri¬
ui cognouisset. et secretũ
tenuit: et aditorium ĩ¬
pendit: eiqz sancte conuer¬
sacioms habitum tradi¬
dit: et in quantum licuit
Ir autem dei ad eñ¬
dem perueniens.
in artissimo specuse tradi¬
dit: tribusq annis excep¬

Expanded text:
ut hoc ipsum capisterium ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puplus appetens mala mundi perpeti quam laudes, et plus pro Deo laboribus fatigari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fugiens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quadraginta fere millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in anem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, Vir autem Dei ad eumlocum perveniens, in arctissimum specum se tradidit, et tribus annis, excep
Abbreviated transcription (Latin):
Ic itaq cum iam
relictis litterarum
studiis petere deserta decre¬
uisses: mutric que hunc
arcius amabat sola secu¬
ta est. Cumq ad locum ne¬
nisset qui fide dicitur. mł¬
tisq honestioribus uins
caritate se illic detinenib
in beati petri ecclesia demo¬
rarentur. predicta nutrix
illius ad purgandum triti¬
cum a uicinis mulicrib
prestari sibi capisterium
peciit. Quod super mensã
incante derelictum casu ⁊̃¬
accidente fractum est: sic
qut in duabus partibuˢ
iuenireretur diuisum.
rediens nutrie il
fractum uidebat. Benedic¬
tus autem religiosus et
pius puer cum nutricem
suam flere conspiceret. eiꝰ
dolori compassus:abla¬
tis secum utrisq fracti ca¬
pisterii partibus sesc cum
lacrimis in oracionem de¬
dit. Qui ab oracione sur¬
gens. ita iuxta se uas sa
auten nutricem suam
blande consolatus: ci sa¬
num capisterium reddi¬
dit quod fractum tulerat.
Que res in codem loco a cũc¬
tis est agnita: atq in tã¬
ta admiracione habita:

Expanded text:
ic itaque cum jam relictis litterarum studiis petere deserta decrevisset, nutrix quae hunc arctius amabat, sola secuta est. Cumque ad locum venisset qui Enfide dicitur, multisque honestioribus viris charitate se illic detinentibus, in beati Petri apostoli ecclesia demorarentur, praedicta nutrix illius ad purgandum triticum a vicinis mulieribus praestari sibi capisterium petiit, quod super mensam incaute de relictum, casu accidente fractum est, sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. rediens nutrix illfractum vi debat. Benedictus autem religiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surgens, ita juxta se vas sanautem nutricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, atque in tanta admiratione habita,
Abbreviated transcription (Latin):
bus aliengenis colentibz
ydola: et ipse ab cis rex ydo¬
latrie seductus atqz deiectꝰ.
qui cum bonus fuisset ĩ
micio. malos eritus habu¬
it. Ergo quis iste cuius do¬
mus fidelis est imperpetu¬
uni. et qui post mortem
dauid promittitur susci¬
tandus: Ille est utiqz de
uero distulisti xp̃m tuũ.
Non est ergo ille salomõ.
sed nec iste dauid: s dila¬
promissiones predicte ñ
in salomone. sed in xp̃o
domino nr̃o: qui ex dauid
gencre ortus est complete:
de quo per ieremiam ipse
dominus dicit. Et susci-¬

Expanded text:
bus alienigenis colentibus idola, et ipse ab eis rex idololatriae seductus, atque dejectus, qui dum bonus fuisset in initio, malum exitum habuit. Ergo quis est iste cujus domus est fidelis in perpetuum, et qui post mortem David promittebatur suscitandus? Ille est utique de  vero distulisti Christum tuum. Non est ergo Salomon, sed nec iste David, sed dilapromissiones praedictas non in Salomone, sed in Christo Domino nostro, qui ex David genere ortus est, fuisse completas, de quo per Hieremiam ipse Dominus dicit: Ec
Abbreviated transcription (Latin):
quod illicite ardebat intu ͤ¬
Tucit itaq peccatum: qr
mutauit incendium. Ex
quo uidelicet tempore si c̃
post discipulis ipse perhi¬
bebat. ita in illo est temp¬
tacio uoluptatis edomi-¬
minime sentiret. Cepeĩt
post modum multi iam
mundum relinquere: at¬
q ad cius magisterium
festinare: liber quippe a tip¬
tacionis uicio iure iam
factus est uirtutum ma¬
gister.

Expanded text:
quod intus illicite ardebat. quod intus illicite ardebat. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomiminime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est virtutum magister.
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo metula uocatur
circa cius faciem uolita¬
re cepit. eiusq uultui ĩpor¬
tune insistere: ita ut capi
posset. si hanc uir sanctus
tenere uoliusset. S signo
crucis edito recessit auis.
Tanta autem carius tẽp¬
tacio aue cadem recedente
sccuta est:quantum uir
sanctus nunqmͣ fuerat
expertus. Quandam nã¬
q aliquando feminain
uiderat: quam malignꝰ
spiritus ante mentis eiꝰ
oculos reduxit. Tantoqi
gne serui dei anumum ĩ
specie illius accendit: ut se
in cius pectore amoris flã¬
ma uix caperet: et iam pe¬
ne descrere heremum uo¬
luptate uictus deliberaret.
superna gracia
respectus ad semictipsum
reuersus est: atqz urtica¬
rum et ueprum iuxta dẽ¬
sa subcrescere fructecta cõ¬
spiciens: crutus indumẽ¬
to: mudum se m illis spi¬
narum aculeis: et urtica¬
rum incendiis proiccit.
ibiq diu uolu tatus.
toto ex eis corpore nulne¬
ratus exiit: ut pertutis
nulnera eduxit a corpore
nulnus mentis: quia
uoluptatem traxit in do¬
lorem. Cumqz bene pena-¬

Expanded text:
ulgo merula nominatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut manu capi posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset: sed signo crucis edito recessit avis. Tanta autem carnis tentatio ave eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus nunquam fuerat expertus. Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, et jam etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret. superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et veprium juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bene poena
Abbreviated transcription (Latin):
fidenter: et boc est nomen
quod uocabunt eum: do¬
dhuc idem ysaiãs
radix iesse qui stat ĩ signũ
ppłorum. ipsum gentes de¬
precabuntur: et erit scpul¬
chrum eius gloriosum. ĩ

Expanded text:
identer; et hoc est nomen quod vocabunt eum DoAdhuc Isaias radix Jesse, quae stat in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur, et erit sepulcrum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut cnim ad saluandũ
genus humanum olim
fuit necessaria natiuitas¬
eius: sic fuit necessaria cõ
ceptio ipsius. Nisi conciꝑe¬
na gencracio perspiciatur.
specialis concepcionis ciurᷤ
dies maior fore approbat:
quam natiuitatis. kes
cuim maior extitit adam
a deo creari qmͣ filios ade de
matre nasci. Non est mirũ
si homo a deo creatus: nas¬

Expanded text:
Sicut enim ad salvandum genus humanum olim fuit necessaria ejus nativitas, sic fuit necessaria ejus conceptio; jussu Dei concipina ratio perspiciatur, spiritualis conceptionis ejus dies major fore approbatur quam ejus nativitatis. Res enim major exstitit, Adam a Deo creari quam filios Adae de matre nasci; non est mirum si homo a Deo de matre nas
Abbreviated transcription (Latin):
digne offerenda preconia
humana fragilitas non
aspirat. Rogamus te de¬
mentissimã pietatis et mi¬
scricordic mater. ut qui
tuc laudis insignia freqñ¬
tarc gaudemus in terris:
intercessiomis auxilium
habere mercamur meclis.
quatinus sicut per te dei fi¬
liuis dignatus est ad nr̃a
descendere: ita et nos per te
ad cius increamur consor¬
cium peruciure. Qui cum
pr̃e et spiritu sancto iuit

Expanded text:
digne efferenda praeconia digne efferenda praeconia humana fragilitas non aspirat. Rogamus te, clementissima, ipsius pietatis et misericordiae mater, ut qui tuae laudis insignia 243 frequentare gaudemus in terris, tuae intercessionis auxilium habere mereamur in coelis; quatenus sicut per te Dei Filius dignatus est ad nostra descendere, ita et nos per te ad ejus valeamus consortium pervenire. Qui cum Patre et Spiritu sancto vivit
Abbreviated transcription (Latin):
o: benedicentur omnes tri¬
bus terrt. Dauiducro dic¬
tum est. ee fructu uentris
turponam suꝑ sedẽ tuã. Qͥ¬
a igitur hus duobus spe¬
cialiter est promissus: nõ
abrahe in xp̃i generacione
preponitur: cum abrahã
fuisse non dubitetur. Sed
si modum facte ad utrũq
promissionis studiose per¬
pendamus: non sine cau
sa fuisse dauid ante positũ
inucnitur. Quod cnim a¬
brahe semel legitur fuisse
promissum: hoc dauid fre¬
quenti est pollicitacione fir¬
a licet gencrosa sit de stupe
patrum progcnita ab illo
tamen trahit excellentissĩc
nobilitatis genus: qui a¬
de illa est nouo nascendi
rissimam sobolem omnẽ
humani stematis crecdit
nobilitatem. Clara quip¬
pe proauorum titulis: s
incomparabilior et clan¬
or gencrositate prolis. filia
siquidem regum: sed ma¬
ter regis regum. Gloriosa
dicta sunt de te: ciuitas del.
Sed quicquid de mortali
homine dicitur: celsitudĩs
tuc meritis non cquatur.
Qmͣ qim ercellens gracia
super anglos eleuat: ad ciꝰ

Expanded text:
mnes tribus terrae. David vero dictum est: «De fructu ventris tui ponam super sedem meam .» Quia igitur his duobus specialiter est promissus, non Abrahae in Christi generatione praeponitur, cum Abraham fuisse non dubitetur? Sed, si modum factae ad utrumque promissionis studiose perpendimus, non sine causa David fuisse praepositum invenimus. Quod enim Abrahae semel legitur fuisse promissum, hoc David frequenti est pollicitatione fira, licet de generosa sit patrum stirpe progenita, ab illo tamen trahit excellentissimae nobilitatis genus, qui de illa est novo nascendi r clarissimam sobolem omnem humani stemmatis excedit nobilitatem. Clara proavorum titulis, sed incomparabiliter clarior generositate prolis. Filia siquidem regum; sed Mater Regis regum: «Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei .» Sed quidquid de te a mortali homine dicitur, celsitudinis tuae meritis non aequatur. Quam enim excellens gratia super angelos elevat, ad ejus
Abbreviated transcription (Latin):
re: deumqz in hus omni¬
dem prosperatis temporib
animositas dirissimarũ
gentium commota iram
intencione truculenta a
uuan dalorum multitu¬
do properando accelerat sub¬
tarum urbium gladioq
interemptis utriusq sex ͦ
progenitoribus cum filiiˢ
non aliam dignitatis
gloriam. aut aliud aliꝙͣ
in temporalib lucris cõcu¬

Expanded text:
 in his omnisdem prosperitatis temporibus, animositas dirissimarum gentium commota, Dei intentione truculenta, Wandalorum multitudo properanter accelerat, subonibus urbium, gladioque interemptis utriusque sexus progenitoribus cum filiis, non aliam dignitatis gloriam, non aliud aliquid in temporalibus lucris
Abbreviated transcription (Latin):
rat. deuota tollerancia ad¬
dampnacionis: sed graciã
purgacionis causãq salutĩ
efficeret. interea castra me¬
tantur uuandalorum ag¬
et uiniueisa regione depo¬
pulata. Neces tantum xͥa

Expanded text:
atis devota tolerantia,damnationis, sed gratiam purgationis, causamque salutis efficeret. Interea castrametantur agmina Wandalorum m, universaque regione depopulata, neces tantum
Abbreviated transcription (Latin):
go ꝑmancret: sic ipse pre
omnibus absq more hãc
dignitatem illi iuste con¬
tulit. ut concepcionis ⁊ na¬
tiuitatis cius sollempnia
racionem est comniemo¬
ciomis est linca. Qu appt̾
cuuangelium libergene¬
racionis hac die si cũt in
natale domini ante ma¬
tutinas laudes bono mo¬
re decantamus: et admis¬
sam leginus. Merito er¬
go colitur et filii generaci-¬
õ: et matris conceptio. Qͦ¬
mam conceptio et natiui¬
tas matris: gencracio est
die dignis officiis alacui
ut ipsius meritis et precib
a sccularibus curis et a a¬
cunctis uiciis mercamur
cripi. et ad eterna gaudia¬
paradisi perduci: prestãte

Expanded text:
go permaneret, sic ipse prae go permaneret, sic ipse prae omnibus absque more hanc dignitatem illi praebuit, ut conceptionis et nativitatis ejus solemnia nerationem est commemotionis est linea. Quapropter Evangelium Liber generationis ipsa die, sicut in Nativitate Domini, ante matutinales laudes bono more decantamus, et ad missam legimus. Merito ergo colitur et filii generatio, et matris conceptio, quoniam conceptio et nativitas matris generatio est die dignis officiis utramquut ipsius meritis et precibus, a saecularibus curis et a cunctis malis mereamur eripi, et ad aeterna gaudia perduci, praestante
Abbreviated transcription (Latin):
crcacionem et corporis aĩc
qz copulacionem. O qnͣta
est dies illa qua ñr̃e repara¬
tricis anima digna creatͤ
et consecratur: et sanctissi¬
mocorpori unitur. Nonẽ
uerus amator uirginis:
qui respuit colere dicm ciꝰ
concepcionis. Erubescant
itcrum insani qui hanc
diem colere nolunt qui id¬
circo quod aliorum scõrũ
concpciones sancta mini
maxima quippe rusticitaᷤ
est causa aliis sanctis n
hoc comparari: in qua ds̃
carnci humanam assũp¬
sit: quam eciam suꝑom
sanctos et archangelos in
celis sublimauit. Qmͣuis
cnim ceteris sanctis dies
conccptionis corum nõ
sit concessum ut celebrẽtur.
illi tamen a spiritu sanc¬
to concessum est: que ma¬
ior et excellencior est cunc¬
tis. Pulchre et digne hãs¬
dominacionei super ect̾os
sanctos illa debet habere:
Et sicut sine more sũmus
rerum dispositor suꝑ om¬
nes sanctos et sanctas il¬
lam dignitatem ci tribu¬
it. ut uerbum caro factũ
uirgo concipet et uirgo
pareret et post partum̃ uir¬

Expanded text:
creationem corporisque cum anima copulationem. O quanta est dies illa, qua nostrae reparatricis anima digna creatur, et sanctificatur, et sanctissimo corpori unitur! non est enim verus amator Virginis qui respuit colere diem ejus conceptionis. Erubescant iterum insani qui hunc diem colere non volunt idcirco quia aliorum sanctorum conceptiones minimMaxima quippe rusticitas est eam aliis sanctis in hoc comparare, in qua Deus carnem humanam assumpsit, quam etiam super omnes angelos et archangelos in coelis sublimavit; quamvis enim caeteris sanctis dies conceptionis eorum non sit concessum ut celebretur, illi tamen a Spiritu sancto concessum est, quae major et excellentior cunctis est. Pulchre et digne dominationem super caeteros sanctos illa debet habere, et sicut sine more summus rerum Dispositor super omnes sanctos et sanctas illam dignitatem illi contulit, ut Verbum carnem factum Virgo conciperet et pareret, et post partum Vir
Abbreviated transcription (Latin):
udistis fratres kiñi
commnice incarna¬
tionis ineffabile sa cramẽ¬
tum. audistis in genca¬
logia bratissime gentriciᷤᷤ
dci reparationis humanc¬
mĩstcrium: audistis qr
crcator angelorum dignͣ¬
tus est propagare de stupe
mortalium. audistis qͥa
pro auos habere dignatus¬
est in terus: qui fons ctori¬
go omnium rerum iura
gubernat incelis. Ait omm
beatus cuuangaista. Lib̃
gencracionis ihesu xpisti
filii dauid: filii abraham.¬
patrum numcrosa scries
incermittitur: ut horũ solũ¬
modo duorum dauid scili¬
cet et abrahani redemptor
nr filius essedieatur. Cur
crum filius dauid et mox
filius abrahanr: et non po¬
cius filius iesse uel filius
obeth: uel filius ceterorum
deinccps in medio positorũ.
Sedhec questio facile solui¬
tur: si facta diuinitus ꝓ¬
abrate quippe diuina no

Expanded text:
Audistis, fratres charissimi, Dominicae incarnationis ineffabile sacramentum: audistis in genealogia beatissimae genitricis Dei, reparationis mysterium; audistis, quia Creator angelorum dignatus est propagari de stirpe mortalium; audistis, quia proavos habere est dignatus in terris qui fons et origo omnium rerum jura gubernat in coelis. Ait enim beatus 231 evangelista: «Liber generationis Jesu Christi filii Davidpatrum numerosa series intermittitur, ut horum solummodo duorum, David scilicet et Abraham Redemptor noster filius esse dicatur? Cur enim filius David, et mox filius Abraham, et non potius filius Jesse, vel filius Obeth, vel caeterorum deinceps in medio positorum? Sed haec quaestio facile solvitur, si facta divinitus uAbrahae quippe d
Abbreviated transcription (Latin):
scant omnino inscusati.
tenbris ignorancie crcecai
ti respuunt celebrare eo ꝙ
uiri et mulicris copulacõ
in concepcione uirginis
extitit. Si cius concẽptio¬
ncm idcirco quod carnalis
ectitit stultis ñ ple ceat hodie
celebrare: tamen dicm illã
uis multis sit incognita.
et tempus et horam spiri¬
talis concepcionis eius sci¬
licet hodic celebrare delectet:
qua ipse animarum crea¬
tor animai sue matris
dignam sanctissimo cor¬
pori uirginali cius angelis¬
ministrantibus copula-¬
uit. Quam eciam diem pͥ¬
mam nr̃e reparacionis et

Expanded text:
 omnino insensati, tenebris ignorantiae excaecati ideo respuunt celebrare quod viri ac mulieris copulatio in conceptione Virginis exstitit; si enim ejus conceptionem, idcirco quod carnalis exstitit, stultis non placet hodie celebrare, tamen diem et nocvis multis sit incognita, et tempus et horam spiritualis conceptionis ejus hodie celebrare delectet, qua ipse animarum Creator animam suae matris dignam, et sanctissimam corpori virginali ejus ministrantibus angelis copulavit; quam etiam diem primam
Abbreviated transcription (Latin):
bet trbulacio temporalis
mortis. non ad iudiciũ
sed ad indulgenciam persi¬
stentibus. in uera fidei con¬
fessionc proficcret. Propt̾¬

Expanded text:
aec tribulatio mortis temporariae, non ad judicium, sed ad indulgentiam, persistentibus in vera fidei confessione proficeret; pro
Abbreviated transcription (Latin):
Ibus curumquaq aduer
sariis. ac fortiter prelio cõ¬
cutientibus urbenr: numi¬
o terroris tedio unuicisa
cuitas perculsa: ad sanc
ciendum decerucret. aut
scruituti gentium se trade:¬
aut certe ad mortem usq
pro salute urbis duica¬
chasius celitus presciens¬

Expanded text:
busque circumquaque hostibus, ac fortiter bello concutientibus urbem, nimio terroris taedio civitas universa perculsa, ad sancti faciendum decernat, aut servituti gentium sese tradere, aut ad mortem usque pro salute urbis dimicaicasius coelitus divina praesciens
Abbreviated transcription (Latin):
nta nuiandalorum agmi¬
na dum uictoriam me¬
runt. Qua dere diu sic ma¬
nente solitaria ciuitate xͥa¬
n qui ad municiones
montium fugerant: ĩcur¬
sub custodia tantum ange¬
ita ut in noctibus a longe
celestia cern̾entur lumina:
reis suꝑnarum uirtutum

Expanded text:
ita Wandalorum agmina, dum divinam mem. Qua diu sic manente solitaria, Christianis qui ad munitiones montium fugerant, incurque custodia, sanctorum seita ut in noctibus a longe coelestia cernerentur lumina, reis supernarum soni virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
Tabat adhuc iustus
pro iusticia paciens
uelut agnus innocens sine
muriure sinc querimom¬
a. et scipsum holocaustum
offerens domino: scõrum
patrocuna implorabat. Et
nequis funestorum satelli¬
tum intacto presule in cole¬
stus argui posset: sccundus
et tercius gladios suos uer¬
tici constantis athlete attro¬
citer illiscrunt. confregerũt:
et spiritus sancti uictimã
solotenus precipitauerũt.
Quartus plusqmͣ ferali
umo furiali crudelitate
debaccatus: iam prostrato.
iam cepiranti coronam.
ne uertici intruso. ccrebrũ
cum sanguinc super paui¬
mentum lapideum effudit.
constãcie ad amantinus cs¬
lestis edificii lapis preciosꝰ
gladiorum conquadrat
ictibus: angulan lapidi
xp̃o in celis est comunctus.
Consumimatus cigo nost̾¬
abel in martun gloria: in b̃¬
ui expleuit tempora multa
Cuius uitam innocentem
et mortem cause merito in
conspectu dei preciosam in¬
numera predicant miracu¬
la. que non solũ loco reqͥe¬
scioms cius: sed et in diuer¬
sis naciomibus et regnis

Expanded text:
tabat autem justus pro justitia patiens, velut agnus innocens sine murmure, sine querimonia, et se ipsum holocaustum offerens Domino, sanctorum patrocinia implorabat. Et ne quis funestorum satellitum intacto praesule inscelestus argui posset, secundus et tertius gladios suos vertici constantis athletae atrociter illiserunt, confregerunt, et Spiritus sancti victimam solo tenus praecipitaverunt. Quartus plusquam ferali, imo furiali crudelitate debacchatus, jam prostrato, jam expiranti, coronam ne vertici intruso cerebrum cum sanguine super pavimentum lapideum effudit. constantiae adamantinus, coelestis aedificii lapis pretiosus, gladiorum conquadratus ictibus angulari lapidi Christo in coelis est conjunctus. Consummatus ergo nostAbel in martyrii gloria, in brevi explevit tempora multa. Cujus vitam innocentem et mentem causae merito in conspectu Dei pretiosam, innumera praedicant miracula, quae non solum loco requietionis ejus, sed et in diversis nationibus et regnis
Abbreviated transcription (Latin):
Mnansico itaqz ma¬
sul et futurus martir. ĩ ma¬
gna gracia gloria et hono¬
re. precipue a monachis
cum sollempni processio¬
ne qua si angelus domini
susceptus est in ecclesia sua.
omnibus pre gaudio lacͥ¬
mantibus. et cum graciaꝵ
accione conclamantibus:
benedictus qui uenit in no¬
mine domini. Omnium¬
qz in pacis osculo susceptꝰ.
dicum in mandatis. ne of¬
ficium suum exequendo
angliam peragraret. resed̃
in sua pontifex eeclesia: ĩtre¬
pidus expectans horam q̃
a deo perciperet martirii co¬
ronam.

Expanded text:
Transito itaque masul et futurus martyr in magna gloria et honore praecipue a monachis cum solemni processione quasi angelus Domini susceptus est, in ecclesia sua omnibus prae gaudio illacrymantibus et cum gratiarum actione clamantibus: « Benedictus qui venit in nomine Domini. » Omnibusque in pacis osculo receptis, dicum in mandatis ne officium suum exsequendo Angliam peragraret, resedit in sua pontifex Ecclesia, intrepidus exspectans horam qua a Deo perciperet martyrii coronam.
Abbreviated transcription (Latin):
sic xp̃m gladiis q̃¬
ore: crudelitate rimatur.
Successorem tumẽs. inces¬
sit in auctorem. Premit
mnocentes: uolens in no¬
cenciam diripere. Innocẽ¬
tis causa: facit n nocenti¬
um crimen. Munus na¬
ti natorum uertit ĩpenã:
auctoris ortum. orientiũ
mandat occasum. Regoci¬
aium saluantis: saluato¬
rum iubet esse discrimen.
Quorum lingua tacuit.
oculi nichil uiderunt: nil
audicrunt aures. manus
nil feccrunt. Ex quibz actꝰ
nullus est. unde culpe sũp¬
serunt mortem: qui uiu̾s
nescierunt. Quibus apd̃
herodem hoc solum quod
nati sunt. hoc fuit cumen.
rorum prescius.con¬
scius sccretorum: cogitacio¬
nũ uider. mentium per¬
scrutator: quare descruit
dendos. Nacus rex et rex cele¬
stis. quare neglexit mili¬
tes nnocencie sue: Coctanc¬
um sibi. quare contemp¬
sit crercituum: Quare cu¬
nabulis suis deputata ᷤ c¬
cubias sic reliquit. ut regẽ
solum quesiturus hostis
totum grassarctur in mi¬
litem: Fratres. xp̃c non de¬

Expanded text:
sic Christum gladiis qusic Christum gladiis quore, crudelitate rimatur: successorem timens, incessit in auctorem. Premit innocentes, volens innocentiam deperire, innocentis causam facit nocentium crimen. Munus nati natorum vertit in poenam. Auctoris ortum orientium mandat occasum. Negotium salvantis salvandorum jubet esse discrimen. Quorum lingua tacuit, oculi nihil viderunt, nihil audierunt aures, manus nihil fecerunt, et quibus actus nullus est, unde culpae sumpserunt mortem, qui vivere nescierunt? Quibus apud Herodem solum quod nati sunt, hoc fuit crimen. rorum praescius, conscius secretorum, cogitationum judex, mentium perscrutator, quare deseruit dendos? Natus Rex, et Rex coelestis, quare neglexit milites innocentiae suae? Coaetaneum sibi quare contempsit exercitum? Quare cunabulis suis deputatas excubias sic reliquit, ut regem solum quaesiturus hostis, totum grassaretur in militem? Fratres, Christus non de
Abbreviated transcription (Latin):
do: municus innocencie
hostis nature: sius peior.
pessimus sibi. Quem xp̃s
non ut euaderet: sed ne ui¬
deretur aufug̃. In altum
tendens: cadit ab alto. Ce¬
lum pulsans: intrat in¬
profundum. In se uadit:
cum uadic in deum. Se oc¬
cidit qui uitam conatur
occidere. quia perdere non
potest perdicionem salus.
occisionem uita: cternitas
fincm. O ambicio qm ce¬
ca semper. o qmͣ presump¬
cio pessima: o qmͣ perdit cõ¬
cessa. qui inconcessa coap¬
tatur. Lxrodes obsidens ter¬
renum regnum: impu¬
gnat celeste. Terrenis in¬
hians. irruit in diuina:
ipsamq pictatem sectat᷑
tum regem. destina¬
tus ad celus ad piaculũ
promptus: paratus ad
crimen. Causas inocẽtie
non requirit: ius abne¬
gat. confundit fas nephaᷤᷤ¬
qz. Cui nequicia est sodaliᷤ.
cui odiosa est cquitas: mi¬
quitas semper amica. Qͥ
cedibus uiuit: qui se mu¬
nit sanguine: qui crude¬
litatibus seuit. Cui de timo¬
re stat totum: de amore in¬
chil constat.
Erides tunc cccus

Expanded text:
aedo, inimicus innocentiae, aedo, inimicus innocentiae, hostis naturpessimus sibi, quem Christus non ut evaderet, sed ne videretur, aufugit. In altum tendens, cadit ab alto. Coelum pulsans, intrat profundum, et in se vadit cum vadit in Deum. Se occidit, qui vitam conatur occidere: quia capere non potest perditionem salus, occisionem vita, aeternitas finem. O ambitio quam caeca semper! o quam praesumptio pessima! o quam perdit concessa, qui inconcessa captat! Herodes obsidens terrenum regnum, impugnat coeleste. Terrenis inhians, irruit in divina, ipsamque pietatem insectatur. tum regem: destinatus ad scelus, ad piaculum promptus, paratus ad crimen, causas innocentiae non requirit, jus abnegat, confundit fasque nefasque. Cui nequitia est sodalis, cui odiosa est aequitas, iniquitas est semper amica, qui caedibus vivit, qui se munit sanguine, qui crudelitatibus saevit, cui de timore stat totum, de amore nihil constat. des tunc caecus