comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ciu suntꝰ terti filii gerson et in qubis tribubissir¬
tunt In isachar inquit et aser in ncptalim.
et indimidia tribu manasse qui est inlas an tti¬
As ciuitaces duodecm. Qui sunt autem ulam
inlcutis: filii inquit merari Ist nouissm unquib
accipiunt trilubus uidcamus Extrilic in quitru¬
ultimus ẽ int̃fibos liȩ. accipiant in sorte ciuita¬
tes duodecim Sed non dum ea quę magis ob¬
seruanda sunt in locis conteͥgimus. de quibas etiam¬
si pandert ꝓrfundira non possumus. saltem quȩq
sumnã st ringere non pigebit. ut ex his unus¬
quisque auditorum occasionem capiat intellegen¬
tiae altioris et misticȩ ꝑ quirende. Cum quat¬
tuor partes sint orbis terrȩ. caath accipit sortẽ
prinus int̃filios leui. aparte ouentis cum ilbstri¬
bulus quȩ et ipsȩ pͥmatum omnium tenent. Uide
ergo quo modo uniuersa conueniunt un quattuor
orbspartilus certum est orientalem plagam no¬

Expanded text:
Qui sunt autem tertii filii Gerson, et in quibus tribus sorQui sunt autem tertii filii Gerson, et in quibus tribus sortiuntur? In Issachar, et Aser, et Nephthalim, et in dimidia tribu Manasse, quae est in Paranitide civitates duodecim. Qui sunt ultimi in Levitis? Filii, inquit, Merari isti novissimi, et in quibus accipiunt tribus videamus. Ex tribu, inquit, Ruultimus est inter filios Liae, accipiunt sortem civitates duodecim. Sed dum ea quae magis observanda sunt in locis contigimus, de quibus etiamsi pandere profundiora non possumus, saltem summa quaeque perstringere non pigebit, ut ex his unusquisque auditor occasionem capiat intelligentiae altioris et mysticae perquirendae. Cum quatuor partes sint orbis terrae, Caath accipit sortem primus inter filios Levi a parte orientalis, cum illis tribubus quae et ipsae primatum omnium tenent. Vide ergo quomodo universa conveniunt. In quatuor orbis partibus certum est orientalem plagam no
Abbreviated transcription (Latin):
Intuere dili gentius. et in omni sefiptura hȩc ita inuenues
ordinata. Sed si tibi difficile est ꝑ omnes libros u¬
giliantem cordis oculum ducert. in hoc loco saltem dili¬
gentius quȩ referuntur aduerte. Prima inquit ex uif
sors caath et facta est filiis aaron. sacerdotibus qui
erant in leuitis. ciuus primam sortem decebat exire
cui oportebat primatus dari nisi aaron primo ponti¬
fici᷑ Primo inuitȩ meritis. pͥmo in honoribus et uirtute
certum est apud te nunc saltem quod non sit sorsista
fortuita. sed ad sit uirtus suꝑna gub̃nanss ecundũ
b ians p̃rouidentiȩ iudicium. Ubi ergo silus aaron
prima habitacula sors hec iusta decernit: In tribu
oportuit secundam sortem accipero. filios in quit ca¬
ath. qui reliqui erant postfilios a aron Et qͥuas tribus
isti accipiunt: In tribu inquit effrem et in tribudan
ttin dimidia tribu manasse. ciuitates decem ꝑsortẽ.

Expanded text:
Intuere diligentius, et in omni Scriptura haec ita invenies Intuere diligentius, et in omni Scriptura haec ita invenies ordinata. Sed si tibi difficile est per omnes libros vigilantem cordis oculum ducere, in hoc saltem loco diligentius quae referuntur adverte. Prima, inquit, exit sors Caath, et facta est filiis Aaron sacerdotibus qui erant in Levitis. Cui prima sors debuit exire, cui oportebat primatum dari, nisi Aaron primo pontifici, primo in vitae meritis, primo in honoribus et virtute? Certum est apud nos nunc saltem quod non sit sors ita fortuita, sed adsit virtus superna, gubernans eam secundum divinae providentiae judicium. Ubi ergo filiis Aaron prima habitacula sors haec justa decernit? In tribu, oportuit secundam sortem suscipere? Filios, inquit, Caath qui reliqui erant post filios Aaron. Et quas tribus ipsi accipiunt? In tribu, inquit, Ephraim, et in tribu Dan, et in dimidia tribu Manasse, civitates decem per sortem.
Abbreviated transcription (Latin):
numeris. Postea enim quam ordinatȩ futrant duo¬
decim tribus ꝑ quattuor orbis terrȩ partes circa ar̃a
testamenti dnit ex cubias agere. et statutȩ sunt tres qui¬
dem tribus ab oriente. tres alitem ab affrico. uela me¬
ridiano. Tres autem ad mare quod est ad occidentem.
tres uero ad aquibnem qui est septentrio Ib etiam
isti ꝓperquattuor orbis terrȩ partes eodem ordine de¬
putantur. et aboriente quidem ubi erat tribus iuda
quȩ erat int̃ ceteras prima ab aaron atq eius filiis con¬
locant᷑ Caath uero fili qui erant peliqui arcam tes¬
tamenti dñi lonase in humeros. et tubis canerestatu¬
untur. Ita ut cum prima tuba cecinissent. mouerent
castra qui erant ab oriente: Cum uͦ secunda cecinissent.
hi qui erant ameridiano consurgerent. Tertia ab occiden¬
te. quarta ab aquilone. Uides quantus ordo et quan
modo nihil nisi modo et ratione et ordine geritur:

Expanded text:
numeris: postea enim quam ordinatae fuerant duonumeris: postea enim quam ordinatae fuerant duodecim tribus per quatuor orbis terrae partes circa arcam testamenti Domini excubias agere: et statutae sunt tres quidem tribus ab oriente, et tres quidem ab Africo, et meridiano, tres autem ad mare quod est ad occidentem, tres vero ad aquilonem, qui est septentrio: ubi etiam isti per quatuor orbis terrae partes eodem ordine deputantur, et ab oriequae erat inter caeteras prima, Aaron atque filii ejus collocantur. Caath vero et reliqui, qui erant filii arcam testamenti Domini levare in humeros et tubis canere statuuntur; ita ut cum prima tuba cecinisset, moverent castra hi qui erant ab oriente; cum vero secunda cecinisset, hi qui erant a meridiano consurgerent; tertia ab occidente, quarta ab aquilone. Vides quantus ordo et quantmodo nihil nisi cum moderatione et ordine geritur.
Abbreviated transcription (Latin):
ad beniamin. et post modum ad ceteros. in quibus fuit
ultimus dan. ita necesse est esse aliquam rationem
etiam inordo ne sacerdotalis et leuitice sortis: ut aliis
prima. aliis secunda. aliis uero tertia sors ducatur.
per quas illa nel illa loca unicuique decernantur
Dicuntur autem filii esse leui gerson. et caath. et me
et maria. Igitur decaath pars quidem plebis effecra
est. sacer dotalis que est aaron et filus eius. Morses
autem aut in sacerdo tali ordine. aut siquid eti am plus
a sacer dotali esse pot est. habendus est. Alia uero est
ratio defiluis cius. Ceteri autem exsilis caath secum¬
dum ordinem tenuerunt intribu leui. qui sunt exhis¬
.saar et hebrom etorihel. Tum deinde post hos ac¬
cipiunt partem post caath. et filii lcui. gerson tertio
loco Nouissimus uero omnium merari. hec autẽ
est differentia primi ordinis et secundi et terpii.
uel quarti. quam primo omnium obseruauimus in

Expanded text:
in Benjamin, et postmodum inter caeteros in quibus fuit in Benjamin, et postmodum inter caeteros in quibus fuit ultimus Dan: ita necesse est esse aliquam rationem etiam in ordine sacerdotalis et Leviticae sortis, ut alii prima, alii secunda, alii vero tertia sors ducatur, per quas illa vel illa loca unicuique decernuntur. Dicuntur autem filii esse Levi, Gerson, et Caath, et Meet Maria. Igitur de Caath pars quidem plebs effecta est sacerdotalis, quae est Aaron et filii ejus. Moyses autem aut in sacerdotali ordine, aut si quid etiam amplius a sacerdotali esse potest, habendus est. Alia vero est ratio de filiis ejus. Caeterum autem ex filiis Caath secundum tenuerunt in tribu Levi, si qui sunt ex Issachar, et Hebron, et Odiel. Tum deinde post hoc accipiunt partem propter Caath, e filiis Gerson tertio loco, novissimus vero omnium Merari. Haec est autem differentia primi ordinis, secundi, et tertii, vel quarti, quam primo omnium observavimus in
Abbreviated transcription (Latin):
mnes filii israhel acceperunt sortes suas interra.
leuitis autem in hereditatem solus fufficit ds̃.
Uerum quoniam accipiunt leuite decimas et primi¬
tias de fructibus a filis israhel ꝑ preceptum dñi. oportelat
tos cam de terra ut ita dicam et de habitaculis decimas ae¬
cipere. hoc est enim ab omnilus de cimas accepisse Et ideos
accedentes primarii uiri qui erant infilus leui. adelea za¬
rum sacerdotem. et ad iesum filium naue. et ad principes
tribuum filiorum is rahel in selom in terra chanaan dixes¬
runt. Dñs precepit in manu morsi dare nobis ciuitates
tem fieri. ne forte in diserete et fortutu inter leuitas
celebratas diuisio uideretur. Sicut ergo distributio
sortis quȩ facta est infilus is rahel habuit rationem
qua quis prima sorte dignas primus haberetur et alius
secunda de qua ut potumus iam ante tractauimus:
Sed et de his qui ꝑ morsen ultra ior danem. et ab hiesu in¬
in terra repromissionis accipiunt. ubi prima sors cecidit

Expanded text:
mnes filii Israel acceperunt sortes suas in terra. Levitis autem haereditas solus sufficit Deus. Verum quoniam accipiebant Levitae decimas et primitias de fructibus a filiis Israel per praeceptum Dei, oportebat eos etiam de terra, ut ita dicam, et de habitaculis decimas accipere, hoc est enim, ab omnibus decimas accepisse. Et ideo accedentes primarii viri, qui erant de filiis Levi ad Eleazarum sacerdotem, et ad Jesum filium Nave, et ad principes tribuum filiorum Israel in Selom in terra Chanaan dixerunt: Dominus praecepit in manu Moysi dari nobis civitates tem fieri: ne forte indiscrete et fortuito inter Levitas celebrata divisio videretur. Sicut ergo distributio sortis, quae facta est in filiis Israel, habuit rationem, qua quis prima sorte dignus haberetur, qua et alius secunda, de qua ut potuimus jam ante tractavimus; sed et hi qui per Moysen ultra Jordanen et ab Jesu in terra repromissionis accipiunt, ubi prima sors cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
qđ habebat primogenitus populus: sed in ssto
ubi iħus erat. hic cȩlestes hostiȩ. hic uera sies¬
ficia consummantur. Tit ergo unus grex & uule
pastor. illi ipriores iusti. & qui nc̃ sunt xpĩaui
Volo autẽ adhorum ꝓbationẽ memora faces
&iã historiȩ cuusdã sitamen dns donare dis¬
netur : ut explanationẽ ipsuis spiritalem
inuenire possimus Cadebat aliquando
populus indeserto & moriebatur
Uenit aaron pontifex & stetit in medio cor
cu roriebantur & corum qui uiuebant. nc
ultra uastatio mortis proficeret &riã in
dns. & intercessit medius inter morientes &
uiuos. idẽ intereos qui ex iudcis suã presentiã
susceperunt : & inter eos qui ñ solum ñ suscepcr̃

Expanded text:
quod habebat primogenitus populus, sed in isto quod habebat primogenitus populus, sed in isto ubi Jesus erat. Hic coelestes hostiae, hic vera sacrificia consummantur. Fit ergo unus grex, et unus pastor, illi priores justi, et qui nunc sunt Christiani. Volo autem ad horum probationem memoriam facere etiam historiae cujusdam, si tamen Dominus donare dignetur ut explanationem ipsius spiritalem invenire possimus. Cadebat aliquando populus in deserto et moriebatur . Venit Aaron pontifex, et stetit in medio eorum qui moriebantur et eorum qui vivebant, ne ultra vastatio mortis proficeret etiam intDominus, et intercessit medius inter morientes et vivos, id est, inter eos qui ex Judaeis suam praesentiam susceperunt, et inter eos qui non solum
Abbreviated transcription (Latin):
struendum ẽ. ut et apud nos figura & imago
ueri altaris habeatur : Ne forte crastino inquit
placeat uob̾ dicere. quia iordanis finitimus est
inter nos & uos ipse de terminat & ideo non
habetis portionẽ in altari nr̃o. Hȩc illi responsa
miserunt. Sediudeamus nos quid facti hauid
c̃tinet sacramentum. Prior populus circumci¬
sionis in ruben qui fuerat primogenitus. ex¬
lia designatur. Sed & ingad qui& ipse pͥ¬
mogenitus ẽ extelfa & manasse nihi lominus
dicuntur ne in t̾nos & int̃ illos. qui ante ad¬
uentũ xpi fuerant iusti. diuisio aliqua ac se¬
paratio uiderctur. Sed ut ostenderent se
& iã si ante aduentũ xp̃i fuerant. fratres tam̃
nr̃os eẽ. Licet enim habuerint altare tẽ ante
aduentum saluatoris. sciebant tam̃ & sentiebant
quia non cet illud altare uerum. Sed quia
nouerant hec illi quia uerȩ hostiȩ. & quȩ possent
auferre peccata. non in illo altari offerebantur

Expanded text:
nstructum est, ut apud nos figura et imago nstructum est, ut apud nos figura et imago veri altaris habeatur, ne forte crastino, inquit, placeat vobis dicere quia Jordanis finitimus est inter nos et vos et ipse decernit, et ideo non habetis portionem in altari nostro. Haec illis responsa miserunt. Sed videamus quid facti hujus continet sacramentum. Prior populus circumcisionis in Ruben, qui fuerat primogenitus, designatur; sed et in Gad, qui et ipse primogenitus est ex Zelfa; et Manasse nihilominus dicuntur, ne inter nos et illos qui ante adventum Christi fuerant justi, divisio aliqua ac separatio videretur; sed ut ostenderetur, etiamsi ante adventum Christi fuerant, fratres tamen nostros esse. Licet enim habuerint altare tunc ante adventum Salvatoris, sciebant tamen et sentiebant quia non esset illud altare verum, sed quia Noverant haec, quia verae hostiae et quae possent auferre peccata, non illi altari offerebantur
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑmoysen eruditi & instructi fuerant.
& qui nob̵ incertamine positis. auxilia.
orationib: & p̃cib detuler̃ : quia nonduar.
reꝓmissiones consequutis. ex pectantes
&iã nr̃a uocatio compleretur: sic̃ dicit
apostolus. nc̃ demum ꝑfectionẽ que abeis
delata fuerat consequantur : cũ munerib:
quȩ accipiunt ab icsu. & unusquisq: ha¬
bitet in pace. omĩ bello atq: omĩ inpug¬
natione cessante. Post hȩc lectum est
nob quia filii ruben. & filiigad. &
dimidia trib manasse. qui erant
trans iordanen e dificassent arã ingentẽ
ara fuisset ex tructa: mittunt fincẽ
Oiuris desingulis tribubus ȩlectis. ue si forte tamq
discedentes adõ hoc fecissent ueluit apostate
effeoti: & contra mandatum dĩ gerentes: ex¬
pugnarentur areliquis filiis irł. Sin aliteruit
nos cerent causam: illiucro satis faciunt de ara
Sadicunt. Scimus quia altare uerum ẽ apud¬
uos ubi iesus habitat. nos autẽ fecimus hac altare
ad similitudinẽ illius altaris qđ apud uos ex¬

Expanded text:
qui per Moysen eruditi et instructi fuerant, et qui nobis in certamine positis auxilia orationibus et precibus detulerant; et quia nondum repromissiones consecuti sunt, exspectantes ut etiam nostra vocatio cfectionem quae eis dilata fuerat consequantur, cum muneribus quae accipiunt ab Jesu, ut unusquisque habitet in pace, omni bello atque omni impugnatione cessante. Post haec lectum nobis est quia filii Ruben, et filii Gad, et dimidia tribus Manasse, qui erant trans Jordanem, aedificarent aram ingentem;ara fuisset constructa, mittunt Phineesotis, cum decem viris de singulis tribubus electis, ut si forte tanquam discedentes a Deo hoc fecissent, velut apostatae effecti, et contra mandatum Dei gerentes, expugnarentur a reliquis filiis Israel; sin aliter, ut noscerent causam. Illi vero satisfaciunt de ara et dicunt: Scimus quia altare verum est, Jesus apud vos habitat; nos autem fecimus altare hoc ad similitudinem illius altaris quod apud vos co
Abbreviated transcription (Latin):
inter fecer̃ interȩdem & altare : requiretus
ageneratione illa quȩ dixit. Sangius eius suꝑ
nos e suꝑ filios nr̃os. Sunt gͦ isti pars populi¬
inortu. quia neq atima. neq dies festos
competenteragunt. Sed conuersi sunt dies
festicoꝵ inluctum : & cantica eorum in lam̃¬
diẽ festum cȩlebrare in eo loco quẽ elegit dns̃
ds̃. Et nos quidẽ ñ diximus adillos. quia
ñ erit uob pars neq sors in hoc altari uel
inhereditate dnĩ. sed ipsi sponte sua altare
uerũ & cȩlestẽ pontificẽ refutarunt. & eo
usq infelicitatis adductis. ut & imaginẽ
ꝑderent & ñ susciꝑent ueritatẽ. Et ideo
dicitur adeos. Ecce relinquetur uob̃ domus
ur̃a deserta Translata est enĩ ad gentes
ginarius sed uerus scđm ordinẽ melchise¬
dehe. Etnecesse ẽ eũ ueras hostias idest
spiritales offerre apud nos ubi ȩdificatur

Expanded text:
altare , » requireretur a generatione illa quae dixit: « Sanguis ejus super nos et super filios nostros. » Sunt ergo isti pars populi, qui neque azyma, neque dies festos competenter agunt, sed conversi sunt dies festi eorum in luctum, et cantica eorum in lamediem festum celebrare in loco quem elegit Dominus Deus. Et nos quidem non diximus ad illos, quia non erit vobis pars in hoc altari, vel in haereditate Domini, sed ipsi sponte sua altare verum et coelestem pontificem refutarunt, et eo usque infelicitates eis sunt, ut et imaginem perderent, et non susciperent veritatem. Et ideo dicitur ad eos: « Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . » Translata est enim ad gentes ginarius, sed verus, secundum ordinem Melchisedech electus; et necesse est eum veras hostias, id est, et spiritales offerre apud nos ubi aedificatur
Abbreviated transcription (Latin):
Vmcornis quidẽ fert᷑ eẽ animal eo habitu
formatũ. quo nominis ipsius designat
indicium. Qđ tam̃ animal frequent᷑ in
scripturis diuinis positũ legimꝰ. sed p̃ci¬
pue apudiob di ipsius uocib potentiaeiꝰ
& uirtus exponit᷑ inquib ut in quam¬
plurimis xp̃c intollegit᷑ designari. Et in
scripturis diuinis cornu ꝓregno positũ
sepe repperimꝰ sic̃ & ꝓpheta dicit Qua¬
tuor aut̃ cormia quatuor regnas Sub
nomine itaq imicorins inepo hoc uidet᷑¬

Expanded text:
Unicornis quidem fertur esse animal eo habitu formatum, quo nominis ipsius designatur indicium: quod animal frequenter in Scripturis divinis positum legimus, sed praecipue apud Job Dei vocibus potentia ejus et virtus exponitur: in quibus ut in quamplurimis Christus intelligitur designari. Et in divinis Scripturis cornu pro regno positum saepe reperimus: sicut et propheta dicit: Quatuor autem cornua, quatuor regna sunt . Sub nomine utique unicorn
Abbreviated transcription (Latin):
ut sciat scientiã exccelsi. qui& iã regẽbalaac
do cuerit qͣ m̾scandalũ mitera corãfilns isrł
ut manducarent immolata & fornecrent᷑
dictũ qr sciant scientiã excelsi. Qu̾ains emm¬
pauł dixerit audisse sc ũbamenarrabiliaqu x
slica hominib loqui. nam̃ ñ ẽ ꝓfess habese sci¬
entiã eoccelsi ẜopt᷑ qd diligentiuꝰ intendamus

Expanded text:
iat scientiam Excelsi, qui etiam Balac regem docuerit, quomodo scandalum mitteret coram filiis Israel, ut manducarent immolata et fornicarentdictum, quia scientiam sciant Excelsi: quamvis Paulus dixerit, audisse se verba, inenarrabilia, quae non licet homini loqui ; tamen non est professus habere scientiam Excelsi. Propter quod diligentius intendamus
Abbreviated transcription (Latin):
ita et stellã quȩ uenit et stetit suꝑ eum accipi¬
endum puto quod sic stecerit suꝑ eum. ut num¬
quã inde demota sit. Et ideo deitatis euis
indicium illã ftellã fuisse opinoꝵ. Unde
& ordo ꝓphoiȩ haec eadem consequenter osten¬
dit. cum de deitate quidem eius dicit. ori&ur
stella exiacob: Dhumana uͦ natura. et exur
Moab quidem gens ẽ cuius principes non alioseo
quã sp̃itales nequitias. et principatus illos ad¬
uersum quos nobis luctamen ẽ intellegimus
Hos gͦ iste homo ex isrł uastauit.: eum eaut
principatus et potestates: it ad figt illosꝰ gra¬
ci suȩ. Neq enim poterat saluare moabtas
et Addi agnitionẽ ꝑducere. nisi principesillos
qui in eis dominationẽ impietatis tenuerant
deuastas seđ̃. Et p̃dabit om̃s filios sedb
Sech filius ẽ adam deqͦ era dix̃ cum nitus et̃
suscitauit enĩ mibi ds̃ semen aliud. ꝓabd.
bumanum in hoc mundo ducitur genus Ilor

Expanded text:
ita et stellam, quae venit et stetit super eum, accipiita et stellam, quae venit et stetit super eum, accipiendum puto, quod sic steterit super eum, ut nunquam inde mota sit, et ideo deitatis ejus indicium illam stellam fuisse opinor. Unde et ordo prophetiae haec eadem consequenter ostendit, cum de deitate quidem ejus dicit: Orietur stella ex Jacob, de humana vero natura, et exsurMoab quidem gens est, cujus principes non alios esse quam spiritales nequitias et principatus illos adversum quos nobis luctamen est intelligimus. Hos ergo iste homo ex Israel vastabit, cum exuet principatus et potestates, et affiget illos cruci suae. Neque enim poterat salvare Moabitas, et ad Dei agnitionem perducere, nisi principes illos, qui in eis dominationem impietatis tenuerant, devastasset. Et praedabitur omnes filios Seth. Seth filius est Adam, de quo Eva dixit cum natus esset: Suscitavitumanum in hoc mundo ducitur genus. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
Ad uatam requirentes eum qͥ natus ẽ regẽ isrł
Et stpertdum oblatis munerib  ad orauerunt.
Sea mouet me quod deipsa fcella postea quam
dictum est in euuanglo qua p̃cesserit magos
usq bethleem. & ueniens steterit supra ubi
erat puer. ultra non sit dictum qr discesserit
inde uł tuanuerit aut acd sumpta sit. aut ali¬
quid omnino de hoc narratio euuangelica
designarit. Sed hoc tantum modo dixerit
quia uenit &stecit supra ubi erat puer.
Ne forte gͦ sicut tempr̃ẽ babtismi babtratus
iħs ascendit de iordane aperti sunt ei cęli.
& uidit iohannes spm̃ dĩ descendentẽ quasi
columbam & uenientem suꝑ eum. et audiuit
uocem dicelo dicentem. hic ẽ filius meus dilecꝰ¬
tus. in quo bene conplacu : ita & stella hacc
qiuȩ uenit supra ubierat puer et stetit. in xp̃o
nisse spm̃ dĩ suꝑ eum & mansisse in eo ita acci¬
pimus quod numquã ab eo recesserit sp̃s di.

Expanded text:
ad Judeam, requirentes eum qui natus est regem Israel; ad Judeam, requirentes eum qui natus est regem Israel; et repertum oblatis muneribus adoraverunt. Sed movet me quod ipsa stella posteaquam dictum est in Evangelio, quia praecesserit magos usque ad Bethlehem, et veniens steterit supra ubi erat puer , ultra non sit dictum, quia vel discesserit inde vel evanuerit, aut assumpta sit, aut aliquid omnino de hoc narratio evangelica designaverit, sed hoc tantum dixerit, quia venit et stetit supra ubi erat puer. Ne forte ergo sicut tempore baptismi, cum baptizatus Jesus ascendit de Jordane, aperti sunt ei coeli, et vidit Joannes Spiritum Dei descendentem, quasi columbam, et manentem super eum; et audivit vocem de coelo dicentem: Hic est Filius meus dilectus, in quo bene complacui : ita et stella haec, quae venit supra ubi erat puer et stetit, in Chrisnisse Spiritum Dei et mansisse in eo ita accipimus, quod nunquam ab eo recesserit Spiritus Dei:
Abbreviated transcription (Latin):
de quo inconsequenttib dicit. orieur tella
dicit esse sed non modo Hoc est non co
tempore quo ista loquebatur: In nouis simis
enim diebus ubi uenit plenitudo temporum.
mist̃ ds̃ silium suum: Sea si sedm hoc quod¬
hoc ẽ. ostendam illi et non modo bra siaba
tt non ad propinquat. non ad hunc balahaur
ꝑquon haes dicittur. sed adillos quorũ ꝑsonã
haberi in hoc ⁊ docimus restrtur. Illi enm doc¬
tores legis et secribȩ ostendunt xpm̃ in lega
prophois popbetatum. Sed non modo. hoc
eꝰ non eo tempore quo uenit. sed cum plenitu¬
do gentium introierit. & om̃is isrł saluari in¬
cipi&: tunc eum ostendent & tunc eum beati¬
ficabunt quẽ modo blaspbemant: Sed hoc
tempus in quo haco futura sint: noꝵ ad ꝓpiti¬
quat. Conge enim ẽ & in ipso seli fine speran¬
dum ẽ. & ideo ait. ostendam illi et nori modo
Hoc est populo qui tunc saluabitur sost hace
quia eudenter de ftella quae magis in orien¬
te apparuit ꝓph&etur. qua duce uenerunt

Expanded text:
de quo et in consequentibus dicit: Orietur stella dicit esse sed non modo: hoc est, non eo tempore, quo ista loquebatur: In novissimis enim diebus ubi venit plenitudo temporum, misit Deus Filium suum. Sed si secundmus ita: Ostendam ei et non modo; beatifico et non appropinquat: non ad hunc Balaam, per quem haec dicuntur, sed ad illos quorum personam haberi in hoc diximus, referetur. Illi enim doctores legis et scribae, ostendunt Christum in lege et prophetis prophetatum, sed non modo, hoc est, non in eo tempore quo venit, sed cum plenitudo gentium introierit, et omnis Israel salvari incipiet, tunc eum ostendent, et tunc beatificabunt, quem modo blasphemant. Sed hoc tempus in quo haec futura sunt, non appropinquat: longe enim est, et in ipso saeculi fine sperandum. Et ideo ait: Ostendam illi, sed non modo. Illi, hoc est populo qui tunc salvabitur. Post haec: quia evidenter de stella quae magis in Oriente apparuit, profitetur: qua duce venerunt
Abbreviated transcription (Latin):
X andiens ũba fortis. qͥ uisũ dĩ uidit in sõnis
reuelati oculi eiꝰ. Mirũ ꝓfecto ẽ qͦmͦ tantȩ
laudis digñ habet᷑ balaam. qͥ accepta parabola
uereuidens balaam sit qͥ diuinationi & augu¬
ris oꝑam dedit qͥ & iã magic̃estudueritꝰ
sic̃ sup ostendim ualdemirũ ẽ nisi forte pro
Et q uerbu di positũ sit inore eiꝰ hec de eopu¬
tent᷑ tãmagna conscripta cẽ p̃conia Pecmo¬
yses em̃ nec alius quis ꝓphetarũ. facilem ue¬
metꝰ tantis laudib eleuat᷑: Vnde magis mihi
uident᷑ hȩc illi popło conuenire eotẽporeqͦ

Expanded text:
i vidit in somnis, revelati oculi ejus. Mirum profecto est, quomodo tantae laudis genus habeat Balaam, qui accepta parabola nim homo vere videns Balaam sit qui divinationi et auguriis operam dederit, qui etiam magiae studuerit sicut supra ostendimus, valde mirum est, niset quia verbum Dei positum sit in ore ejus, haec de eo putentur tam magna conscripta esse praeconia. Nec Moyses enim, nec alius quis prophetarum facile invenietur tantis laudibus elatus. Unde magis mihi videretur haec illi populo c
Abbreviated transcription (Latin):
erant in om̃i regno eius Et haec quidem
In hebrcorũ uero codicib aliquid etiã uehem̃¬
tius repperi. Quib: quauis ñ utamur. tam
agnoscendi gra dicemus &iaom ibi quȩ legonus:
Dedit cis in quiđ ds̃ intellectum & prudentiam
in om̃i graminatica sapientia. & danielin¬
tellex in uisione & sominus. Et post pauca.
& ficterunt in quiđ in conspectu regis & om̃i¬
uerbo sapientiȩ et disciplinȩ inquo quȩ siuit
ab cis rex inuenit eos decuplo amplius quã
erant sophiste et filosophi qui erant in omni
regno eius. Ex his gͦ omaib potest intel¬
ligi quomodo et balaam dixerit desema ipso
qui scit screntiam excelsi. Scilic& ut uitelle¬
gatur quod origo totius scientiȩ Ab ipso acce¬
perit exordium uitio autẽ humanȩ malitie
adspirantib: & subripientib: etiam demonib
in ꝑnitiem uersa sint. quae pro utilitatẽ
concessa sunt. Haec de eo quod doxit sciens
scientiam excelsi. A nobis prouirib: discussa

Expanded text:
rant in omni regno ejus . Haec quidem vero codicibus, aliquid etiam vehementius reperi, quibus quamvis non utamur, tamen agnoscendi gratia dicemus etiam ibi quod legimus: Dedit, inquit, eis Deus intellectum et prudentiam in omni grammatica sapientia: et Daniel intellexit in omni visione et somniis. Et post pauca: Astiterunt, inquit, in conspectu regisverbo sapientiae et scientiae, in quo quaesivit ab eis rex, invenit eos decuplo super omnes incantatores et magos, quae erant in omni regione. Ex his ergo omnibus potest intelligi, quomodo et Balaam dixerit de semetipso: Qui scit scientiam Excelsi, scilicet ut intelligatur, quod origo totius scientiae, ab ipso acceperit exordium; vitio autem humanae malitiae aspirantibus et subripientibus etiam daemonibus, in perniciem versa sunt quae pro utilitate concessa sunt. Haec de eo, quod dixit, Sciens scientiam Excelsi, a nobis pro viribus discussa
Abbreviated transcription (Latin):
tuo: Requi ramꝰ gͦ quomͦ intellegi debrat
qđ scriptũ e. consiliũ tibi do. De quo sepe
admem& ipsũ requirens nullũ potiii excitũ
inueni re sententiȩ. si hoc qđ ait consilium
dotibi cõmuni & usitato more dictũ putemꝰ:
Aed illud magis uidieẽ conitenions qđ ait
consiliũ tibi do: ut ita dixisse in tellegat᷑:
Consiliũ diuinũ qđ in nouissimis dieb implen¬
dũ e mihinunc reuelatũ aperio tibi & ma¬
nifesto. ut seias quid popłs hic facia popto
tuo. Et ħmͦ staremihi uisũ eͥ posse quodait.
consiliũ tibi do quid facturꝰ e popłshio
popłotuo. Hoc ẽ consiliũ dĩ enuntio tibi &
manifesto. Reqͥrenti sane mihi si cubi forte
inseripturis diuinis sub hoc sermone simile
aliqđ dictũ poss& occurrere. uisũ ẽaiam
illud similit᷑ adũtendũ. qđ a płsait. Quis e nĩ
cognoũ sensũ dnĩ. aut quis ei consiliarius
fuit Htio enĩ quis: ñ ꝓnullo. sed praro uel

Expanded text:
tuo? Requiramus ergo, quomodo intelligi debeat, tuo? Requiramus ergo, quomodo intelligi debeat, quod scriptum est, consilium tibi do. De quo saepe apud meipsum requirens, nullum puto exitum invenire sententiae. Sed hoc quod ait, consilium tibi do, communi et usitato more dictum putemus. Sed illud magis vidi esse conveniens, quod ait, consilium tibi do, ut ita dixisse intelligatur: Consilium divinum, quod in novissimis diebus implendum est, nunc mihi revelatum, aperio tibi et manifesto, ut scias quid populus hic faciet populo tuo. Et hoc modo stare mihi visum est posse quod ait: Consilium tibi do, quid facturus est populus hic populo tuo, hoc est consilium Dei enuntio tibi et manifesto. Requirenti sane mihi, sicubi forte in Scripturis divinis sub hoc sermone simile aliquid dictum possit occurrere, visum est etiam illud similiter advertendum quod Apostolus ait: Quis enim cognovit sensum Domini, aut quis consiliarius ejus fuit? Hic enim quis, non pro nullo, sed pro raro vel
Abbreviated transcription (Latin):
dedprius quã aid explanationẽ eorquȩ
ꝓphetata sunt ueniamꝰ : uelim reqͥrere quis
istesensus ẽ. ł qui ordo uerboꝵ qđ ait. urni
& consilium dotibi: & consilii quidẽ nihil
dare uidet᷑ sed ait quid facturꝰ sit popłshico
popłotuo in nouissimis hebuss cũ utique
conuenientius dictũ uidẽt᷑ si haber&. ueni:
ꝓphetotibi quid facturꝰ sit popłs hic. popło
tuo in nouissimis diebus. Et ec̃tutiq conso¬
quentia. ut uideret᷑ balaam ꝓphetare de
his quȩ popłs isrł facturꝰ eẽt popło balaac:
uel c&eris gentibus. et qđ inir tute facio
ita ut nͥ relinquat ex urbib moab ullum
qui saluusfiat. Sed & ꝓphetianihi lominꝰ
quã dexpo coniungit inc̃sequentib & dicit.
Oriet᷑ stella exiacob et exurga hono dei srł¬
& uastab principes moab. conuenient᷑ posita
uiderent᷑ si scriptũ eet. ueni & ꝓphetotibi.
Nẽ aut̃ quid dicemꝰ ad hoc qđ scriptũ ẽ. ueni
consiliũ tibi doquid facia popłshic. popło

Expanded text:
d priusquam ad explanationem eorum quae prophetae sunt veniamus, velim requirere quis iste sensus est, vel quis ordo verborum, quod ait: Veni et consilium do tibi. Et consilii quidem nihil dare videtur, sed ait: Quod facturus sit populus hic populo tuo in novissimis diebus; et esset utique coned ait: Quod facturus sit populus hic populo tuo in novissimis diebus; et esset utique consequentia, ut videretur Balaam prophetare de his quae populus Israel facturus esset populo Balac, vel caeteris gentibus; et quod in virtute faciet, ita ut non derelinquat ex urbibus Moab ullum qui salvus fiat. Sed et prophetia nihilominus quam de Christo conjungit in consequentibus et dicit: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo de Isrs principes Moab, convenienter posita videtur, si scriptum esset: Veni et propheto tibi. Nunc autem quid dicemus ad hoc quod scriptum est: Veni, consilium do tibi, quid faciet populus hic populo
Abbreviated transcription (Latin):
ndanide scripta sunt de ipso daniele et
rib amicis eius. quos nabucho donosor
rex tribus annis erudiendos tradidit. uoleas
tos in sua idest patria babyloniorũ sapientia
scentissimos fieri Ibi gͦ scriptũ ẽ. quia de¬
destia in om̃i arte granatica. et damelt de

Expanded text:
in Daniele scripta sunt, de ipso Daniele et tribus amicis ejus, quos Nabuchodonosor rex tribus annis erudiendos tradidit, volens eos in sua, id est patria Babyloniorum sapientia scientissimos fieri. Ibi ergo scriptum est: Dedentiam in omni arte grammatica
Abbreviated transcription (Latin):
eiplina ł pt̃ qđ unq doc& qr om̃is disciplina qͣ
falsi aliqiđ asserit & iasi uehemens iudeat᷑ & ue
risimilis aqͥ subũti difficile possit. tam̃ neqͣ ꝙ¬
nodi huiꝰ mum discientia ad sapientiȩ titulũ debeat
Inlcm sens ec̃ uidet᷑ q om̃is peritia qͣ ł ergaar¬
tẽ aliquã usui humano necessaria habet᷑ uel
ciñ lib& reiscientia. saprentia dicat᷑ adõdata
Deni q apđ iobscriptũ ẽ Qiis deđ̾ mulierib teatu¬
dĩ sapientiã. ⁊ uarietatis disciplinã: Selaem

Expanded text:
 omnis disciplina quae falsi aliquid asserit, etiam si vehemens videatur, et veri similis, et quae subverti difficile possit, tamen nequaquam hujusmodi scientia ad sapientiae titulum debeat i sensisse videtur, quia omnis peritia, quae vel erga artem aliquam usui humano necessaria habetur, vel cujuslibet rei scientia, sapientia dicatur a Domino data. Denique apud Job scriptum est: Quis dedit mulieribus texendi scientiam, et varietates disciplinarum? Sed
Abbreviated transcription (Latin):
& contra dicentes sibi &eiã nune suꝑatçecon¬
figit. Omnis eñ qui peecat inmicꝰ ei est
dim poceat:. Saut audiat ubadĩ & agnoscens
peccata sua c̃sigat᷑ ex eis ⁊ c̃ pungat᷑. atq adpen¬
tenã conũtat᷑. uoritatissermone terebratꝰ.

Expanded text:
et contradicentes sibi etiam nunc superat et configit. Omnis enim qui peccat, inimicus ejus est dum peccat. Si autem audiat verba Dei, et agnoscens peccata sua, configatur ex eis et compungatur, atque ad poenitentiam convertatur, veritatis sermone tenebratus,
Abbreviated transcription (Latin):
intellexerit ñ ĩa demonũ ministerio deci¬
pibalaam. sed dĩ uirtute ad meliora trans¬
ferri & idõ dicit Dns fraudabit tehonoro
edhȩc quȩ plana sunt transcurrentes. ad se¬
quentia ueniamꝰ. It di& balaã adbalaac.¬
lonne & nuntiistuis quos misistiadme locu¬
nssũ dicens. Simihi dederit balaac plenã
domũ suam argento & airro. ñ poterotrans¬

Expanded text:
intellexit non jam daemonum ministerio decipi Balaam, sed Dei ferri: et ideo dicit, Dominus privavit te honore. Sed haec quae plana sunt transcurrentes, ad sequentia veniamus. Respondit Balaam ad Balac: Nuntiis tuis quos misisti ad me dixinuntiis, Si dederit mihi Balac plenam domum suam argento et auro, non potero praev
Abbreviated transcription (Latin):
bũ eos hab& qui credunt in eum sieut &ip
luntas hȩc erat. ut genres conuerterent᷑
ad fidem. Qđsi ut superius docuimꝰ crassi¬
tudo culpabilis habet᷑. e contrari o subtili¬
tas laudabilis habendae. Quia & sps sapi¬
entiȩ qui intelligibilis & sc̃s  murerat

Expanded text:
bum habet eos qui credunt in eubum habet eos qui credunt in euec erat, ut gentes converterentur ad fidem. Quod si ut superius docuimus, crassitudo culpabilis habetur, e contrario subtilitas laudabilis est habenda, quia et Spiritus sapientiae, qui intelligibilis et sanctus et
Abbreviated transcription (Latin):
co completũ uidebit᷑ ubi post mortẽ hero¬
dis uocatur deegipto. Et hoc designit eugłn
dicens Ex egipto uocaui filium meum. Qui
sermo quibusdam ex hoc loco ad sũpt̾ uidet᷑
& eugliis insertus. aliis aut̃ de osee propheta
Potest autem & scđm allegoriam intellegi.
quia postea quam uenit ad egiptũ mundi
huius. deduxit eum pater & ad sũpsit ad
sem& ipsumiut uiam facer& his qui deegip
to mundihuius ascensuri erant addm̃.
uere unicornis fundauit in gła. Cornu
cor suoꝵ & crassitudines eoꝵ emedullabit.
Gentes ait quas inimici sui possi debant ipse
eda destructauir tu te inimiei. Et crassitudi¬
nes coꝵ emedullabit. cũ omẽ deeissensũ &¬
crassũ & carnalẽ extenuat & conutit ad in¬
tellegentiã spirialẽ. Qđ aut̃ crassitudo cul¬
pabilit scr ipturis habeat̃. indicioerit illud
quod scriptũ ẽ. In crassatum e corpopłi hu¬
ius. Et alibi. Satiatus e& incrassatus ẽ. & re¬
calcitrauit dilectus. E d& ergo gentes & ci¬

Expanded text:
eo completum videtur, ubi post mortem Herodis, revocatur ab Aegypto, et designat Evangelium dicens: Ex Aegypto vocavi filium meum . Qui sermo quibusdam ex hoc loco assumptus videtur, et Evangeliis insertus. Aliis autem videtur esse prophetia. Potest tamen et secundum allegoriam intelligi, quia posteaquam venit ad Aegyptum mundi hujus, deduxit esemetipsum, ut viam faceret eis qui de hoc mundo ascensuri erant ad Deum quasi vere unicornis fundavit in gloria: cornu corum suorum, et crassitudinem eorum emedullabit. Gentes utique illas quas inimici sui possidebant, ipse edet destructa virtute inimici, et crassitudines eorum emedullabit, cum omnem eis sensum crassum et carnalem extenuat, et convertit ad intelligentiam spiritalem. Quod autem crassitudo culpabitur, in Scripturis habeatur, indicio erit illud, quod scriptum est: Incrassatum est cor populi ejus . Et alibi: Satiatus est et incrassatus est, et recalcitravit dilectus . Edet ergo gentes, et ci
Abbreviated transcription (Latin):
b credt̃: ꝓpt᷑ h gͦ ñ erit inquit auguriatio
iniacob neq diuinatio in ifrł. Sed quidhis
addit᷑: Intẽpre inquit dicet᷑ ia cob: isidiu
quid ꝑfici& ds̃. Quid ẽ intem pore dicet᷑: li
oport& cũ expedit. hoc ẽ intẽpore. Siere
expedit p̃ noscere nosfinura: dicent᷑ ado ps

Expanded text:
 Propter hoc ergo non erit, inquit, auguratio in Jacob, neque divinatio in Israel. Sed quid his additur? In tempore, inquit, dicetur Jacob et Israeli, quid perficiet Deus. Quid est, in tempore dicetur? Cum oportet et cum expedit, hoc est, in tempore. Si ergo expedit praenoscere nos futura, dicetur a Deo per
Abbreviated transcription (Latin):
tabit eũ. iccircoq nc̃ apatre dr̃ suscitatus
nẽ &iã ipse tẽ plii corporis sui posttriduum
suscitare se dicit & merito in hoc quasi ꝑ¬
cunctantis designat᷑ affectiis. Qui bi nedit
dicti sunt Cortũ ẽ qđ bene dicentes xpobtus
dicti sinit & in cõmumonẽ pat̃nȩ benedi¬
tiomis ad sumpti. Qui aut̃ maledicunt ei na¬
dictist̃. Sieni ad popłm istũ ÷ espicias quimil¬
dictꝰ Quideni euenire aliud possithis qͥmiel

Expanded text:
tavit eum? Idcirco quia nunc a Patre dicitur suscitatus, et etiam ipse templum corporis sui post triduum suscitare se dicit, merito in hoc quasi percunctantis designatur affectus. Qui benedixerit itur. Certum est quod benedicentes Christo, benedicti sunt: et in communionem paternae benedictionis assumpti. Qui autem maledicunt, maledicti sunt. Si enim ad populum istum respicias, qui maldictus. Quid enim evenire possit al
Abbreviated transcription (Latin):
lus leonis. quis exaltabit eũ : Reqͥeuit utleo
cũ in cruee positꝰ. principat᷑ & potestates
exinit & triumphau eas in ligno crucis : ut
catulus aut̃ leonis. cũ resurgit a som nomor¬
rat᷑. potes adhuc & ꝓpt̾ b intellegi. ut in his¬

Expanded text:
quis excitavit eum? Requievit ut leo, cum in cruce positus, principatus et potestates exuit, et triumphavit eas in ligno crucis. Ut catulus autem leonis, cum resurgeret a somno morratur, potest adhuc intelligi, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
fruentur. Et nunc gͦ quod ait. ꝑdet liberatũ
eeuitate. nisi ad censuctudinẽ.ꝓpheticam re¬
spicias. dequa dicitur. omis ꝓphxia non potest
ppria absolutione constare : Ualde difficilis
iudebitur intellectus. Uidramnus tamen si forte
hoc modo poterit explanari. Cuitatẽ hunc mu¬
dum intellegamus. sicut & in euuangeliis dicitur
deluxorioso filio qui dissipauit sub stantiam pa¬
tris. qͥ accessit inquid ad quendam primarium
ciuitatis in regione illa: a quo receptus in agũ
mitutur porcos pascere. Et hic xͦ ciuitas cunis
ille primarius erat. mundus hic intelligitur.
gitur de hac ciuitate liberutũ. hoc ẽ quẽ liberot
xp̃c. dehoc mundo ꝑdit eum. Dicit enĩ ei quia
qui ꝑdit animã suã ꝓpt̾ me. saluam faci& eam.
Salutari gͦ ꝑditione ꝓdet ds̃ eum. quẽ de hunis
mundi cuntate liberauerit. Et nos itaq si ad
salutẽ uenire uolumus. & de hoc mundo liberaeri:¬

Expanded text:
serventur. Et nunc ergo quod ait, perdet liberatum serventur. Et nunc ergo quod ait, perdet liberatum de civitate, nisi ad consuetudinem propheticam respicias de qua dicitur: Omnis prophetia non potest propria absolutione constare , valde difficilis videbitur intellectus. Videamus tamen, si forte hoc modo poterit explanari. Civitatem hunc mundum intelligamus, sicut et in Evangeliis dicitur de luxurioso filio, qui dilapidavit substantiam patris, quia accessit, inquit, ad quemdam primarium civitatis in regione illa, a quo receptus in agrum mittitur porcos pascere . Et haec ergo civitas cujus ille primarius erat, mundus hic intelligitur. Igitur de hac civitate liberatum, hoc est quem liberat Christus, de hoc mundo perdet eum. Dicit enim ei: Quia qui perdit animam suam propter me, salvam faciet eam . Salutari ergo perditione perdet Jesus, cum quem de hujus mundi civitate liberavit. Et nos itaque, qui ad salutem venire volumus, et de hoc mundo liberari,
Abbreviated transcription (Latin):
Src sedm historiã quidem. inimicꝰ ẽ issł. Sed in
aduentu in quid̃ xp̃i etiã ipse hereditas eiꝰ erit:
ocẽ rccipietur ad sidem: nec excludetur ab here
sp̃ui: ꝑresurrectionis spem etiam ipsa ad here¬
ditatẽ ueni&. Non enĩ sola anima sed & caro
quae aliquando fuerat inimica. ꝑ obedientiam
tatẽ uocabitur. cũ isrł anima uidelic& facta
fuerit inuirtute. & decenter fuerit repleta
iurtutibus :Sienĩ anima non ueniat ad uirtu¬
ts. sed ignauia ꝑscuer& : nec caro ad hereditatẽ
uen&. sed ad iudicium illius qui potest et ani¬
ma &corp ꝑdere ingehennam. Et exurgae:
decuitate. Non in hoc solũ. sed in omĩ pene
ꝓphieico stilo quae dicuntur. in uoluto satis &
odscuro sermone dicuntur. Non enĩ placuit¬
sõ sp̃iui qui dehis scribi uoluit. ut palã haec
et pedib ut ita dicam in peritoꝵ conculcanda
ponerentur.  Sed ita pro uidit ut cum publi¬
e laberi uideantur. sermonũ tam̃ obscurita¬
recondita in archanis et in secretis obtecta

Expanded text:
storiam quidem inimicus est Israel, sed in adventu, inquit, Christi etiam ipse haereditas ejus erit: hoc est recipietur ad fidem, nec excludetur ab haerespiritui per resurrectionis spem, etiam ipsa ad haereditatem veniet. Non enim sola anima, sed et caro, quae aliquando fuerat inimica, per obedientiam tatem vocabitur, cum Israel anima videlicet facta fuerit in virtute, et decenter fuerit repleta virtutibus. Si enim anima non veniat ad virtutes, sed in ignavia perseveret, nec caro ad haereditatem veniet, sed ad judicium illius, qui potest animam et corpus perdere in gehennam . De de civitate. Nec in hoc solum, sed in omni pene prophetico stylo quae dicuntur, involuto satis et obscuro sermone dicuntur. Non enim sanctos sprevit, qui de his scribi voluit, ut palam haec et pedibus, ut ita dicam, imperitorum conculcanda ponerentur; sed ita providit, ut cum publice habere videantur, sermonum tamen obscuritate condita in arcanis, et in secretis obtecta
Abbreviated transcription (Latin):
sa ipse fac̃ tab̵ nacula adsimi litudinẽ tab̵ naculo celesti
ĩ qͥostenđ ds̃ inmontemoysi. Sed & unꝰ quisq nrm. si qui
tam̃ exiuit dexgipto & habitat indeserto intab naculo
leba habitare & diem festũ intab naculis agere. Sicut
ñ cõmemoratio fit egressionis ea egipto ꝑ pascha&
atima ita & cõmemorationis in desertofit memoria
ꝓtabnacula. In tabnaculis enĩ habitauer̃ patres nr̃i
indeserto. Vnde aũt ficri oporta ista tab naculanisi
exub legis & ꝓphetarũ ex sermonib: psalmoꝵ &om
nuqͣ continent᷑ in lege : Cũ enĩ exhis q scripta sunt
ꝓficitanima et semꝑ eaqͥdẽ quȩ retro st̃ obliuiscens
aliaq̃ mante sunt extendit se. & deloco inferiore
prediens crescit & ꝓficit ad suꝑiora eox augm̃to
urtutũ & ex ipsammutatione ꝓfectuũ in tabna¬
alis merito dr̃ habitare. Uideaut̃ si ñ sunt tabna¬
inla quȩ fix̃ ds̃ &iam illa quȩ saluator cõmemo¬

Expanded text:
 ipse tabernacula ad similitudinem tabernaculorum coelestium, quae ostendit Deus in monte Moysi. Sed unusquisque nostrum, si quis tamen exivit de Aegypto, et habitat in deserto, in tabernaculo debet habitare, et diem festum in tabernaculis debet agere. Sicut enim commemoratio fit egressionis ex Aegypto per pascha et azyma, ita et commemorationis in deserto fit memoria per tabernacula. In tabernaculis enim habitaverunt patres nostri in deserto. Unde autem fieri oportet ista tabernacula, nisi ex verbis legis et prophetarum, ex sermonibus psalmorumuae continentur in lege? Cum enim ex his quae scripta sunt proficit anima, et semper ea quidem quae retro sunt obliviscens, in ea quae ante sunt se extendit, et de loco inferiore progrediens, crescit et proficit ad superiora, et augmento virtutum, et ex ipsa immutatione profectuum in tabernaculis merito dicetur habitare. Vide autem si non sunt tabernacula quae fixit Dominus, etiam illa quae Salvator commemo
Abbreviated transcription (Latin):
quos apud illos scriptos iniemunt. refri¬
gerant᷑ animȩipsoꝵ. & in doctrinis eorũ
quasimncedentes ꝑ opaca nemoꝵ delectant᷑.
tos illi paradiso in qͦ lignũ uitȩẽ. Flumina
uͦ possumꝰ ł scripturas euangelicasatq a¬
Rigant᷑ em̃ abillis & mundant᷑ atꝙ adom¬
triunt᷑. Quã ins & saluator nr̃ fliniu̾sit.¬
fluuiussit. sed& his qͥb datꝰ fuerit flumi¬
na deuentre eoꝵ ꝓcedant. Et ds̃ pat᷑ dicat.
me dereliquer᷑ fontẽ aquȩ uiuȩ. Ex qͦ scili¬
c& fonte. flumina ista ꝓcedt᷑ itis igit᷑ um¬
data fluminib: tabnacula isrł fiunt tab¬
nacula sic̃ st̃ illa q̃ fix̃ dñs. Sed intentũfor¬
tassis mouere poter auditorẽ. qđ duas quas¬
dã species tab naculoꝵ p̃senssermocõme¬
morat. Ait enĩ. Quãbonȩ domꝰ tue ia cob
tab nacula tuai srł ut nemora um brantia
& ut paradisi sꝑ flumina Et rursu tabnacu¬

Expanded text:
quos apud illos scriptos inveniunt, refriquos apud illos scriptos inveniunt, refrigerantur animae ipsorum; et in doctrinis eorum, quasi incedentes per opaca nemorum, delectantur, tos illi paradiso, in qua lignum vitae est. Flumina vero possumus vel Scripturas evangelicas atque aRigantur enim ab illis et mundantur, atque ad omtriuntur. Quamvifluvius sit, sed et his quibus datus fuerit, flumina de ventre eorum procedant, et Deus Pater dicat: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, ex quo scilicet fonte, flumina ista procedunt. His ergo mundata fluminibus tabernacula Israel, sunt sicut illa, quae fixit Dominus. Sed intentum fortassis movere poterunt auditorem, quod duas quasdam species tabernaculorum praesens sermo commemorat. Ait enim: Quam bonae domus tuae, Jacob! Tabernacula tua, Israel; ut nemora umbrantia, et ut paradisi super flumina
Abbreviated transcription (Latin):
circo eoꝵ qͥ iter sapientiȩ di mcedunt . ñ do¬
mos laudat ñ enĩ ꝑuener᷑ ad finẽ. Sedtab nacu
uia auget᷑ & in inm̃ sũ tendit᷑. Et ideo istos ip
nominat isrł. Et uere siquis scientiȩ cȩpit aliquos
ꝓfectꝰ. & experim̃ti aliquid intalib sũpsit.
scit ꝓfecto qđ ubi ad aliquã uentũ fuerit theo¬
riam & ad agnitionẽ mysterio spiritaliũ.
ibi anima qͥsi in qͦdã tab̵ naculo demorat᷑. Cũ
uͦ ex his q̃ repperit alia rurs rimat᷑ & adabos
ꝓfici& intellectꝰ. inde qͦsi eleuatotab naculo
tendit ad superiora & ibi collocat animi sedẽ
sensu ũ stabilitate confixã . & indeiterũ exip¬
sis alios inuenit spĩ calessens. quospͥoꝵ si ne dubio
sensuũ consequentia patefecerit : & ita sõꝑse
ignculo succensa ociari possit& qͥescere sod
seꝑabonis ad meliora & iterũ ad suꝑiora a
meliorib ꝓuocat᷑ Hoc gͦ sapientiȩ di iter gra¬
tesatis. & cũ multo decore descripsit dicers
ꝑnemoraum brantia incedunt. Nemora

Expanded text:
circo eorum qui iter sapientiae incedunt, non domos laudant; non enim pervenerunt ad fidem, sed tabernaculvia augetur, et in immensum ponitur. Et ideo istos pronominat Israel. Et vere si quis scientiae aliquos profectus, et experimenti aliquid in talibus sumpsit, scit profecto quod ubi ad aliquam ventum fuerit theoriam, et agnitionem mysteriorum spiritualium, ibi anima quasi in quodam tabernaculo demoratur. Cum vero ex his quae reperit, alia rursus rimatur, et ad alios proficit intellectus, inde quasi elevato tabernaculo tendit ad superiora; et ibi collocat, et in imis sedem, sensuum stabilitate confixam; et inde iterum ex ipsis alios invenit spiritales sensus, quos priorum sine dubio sensuum consequentia patefecerit. Et ita semper igniculo succensa, otiari possit et quiescere, sed semper a bonis ad meliora, et iterum ad superiora a melioribus provocatur. Hoc ergo sapientiae Dei iter grate satis, et cum multo decore praescripsit dicens.per nemora umbrantia incedunt. Nemora
Abbreviated transcription (Latin):
ĩputo qđ domicilia eoꝵ terrena collauda.
etqem̃ tale aliquid fuisse apđeos p̾tͣ gentesce
teras memorat᷑: Seduideamꝰ neferte qm̃ popłs¬
ꝑtrib erat dnns. & un aq̃ quȩ trib ꝑ plrbes .&
ierũ plebes ꝑ cognationes partiebant᷑ &
cognationes ꝑ domꝰ familiarũ & rursum¬
dedlat. Sedn in ius soliuis lit tere c̃tuendasen

Expanded text:
puto quo domicilia eorum terrena conclaudet. Neque enim tale aliquid fuisse apud eos propter caeteras gentes memoratur. Sed videamus, ne forte quotribus erat divisus, et unaquaeque tribus per plebes, et iterum plebes per cognationes partiebantur, et cognationes per domos familiarum, perextollat. Sed non in his solius litterae contuenda sen
Abbreviated transcription (Latin):
pit om̃s filios seib: Victis ad uersasis
demonibus homines qui sub ipsorum d¬
minatione tenebantur. xp̃c quasi predon
uictoriȩ suȩ ducit. & spolia salutis repes¬
tat : Sicut & in alus de eo scripti
qua ascendens in altum captiuã duxit captiui¬
atem. Captiuitatẽ scilic& illã hinani generis.
quã dubolus ad ꝑditionẽ cocperat. iste rursus
p̃dam suã et ego tencar cius uinculis alligatꝰ
ut ego dici merear uinctus xp̃i illu. sicut pauł
desem& ipso gloriatur. Eterit edom hereditas

Expanded text:
pit omnes filios Seth, victis adversariis daemonibus, eos qui sub ipsorum dominatione tenebantur, Christus quasi praedam victoriae suae ducit, et spolia salutis reportat: sicut et in aliis de eo scriptum est, quia ascendens in altum, captivam duxit captivitatem . Captivitatem scilicet illam humani generis, quam diabolus ad perditionem ceperat, iste rursus praedam suam, et ego tenear ejus vinculis alligatus, ut et ego dici merear vinctus Christi Jesu, sicut Paulus de semetipso gloriatur: Et erit Edom haereditas