comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rantiȩ felicitas. bonũ ñ posse deserere. N ͥd qͥa erunt bo¬
na nouissima potiora atq meliora. id̾o fuer̃ illa pͥm a
uel nulla uel parua. st̾eq ipsa adiutoria distinguenda s̃.
Aliud ẽ adiutoriũ sine qͦ aliqͥd ñfit: & aliud ẽ adiutoriũ quo
aliqͥd fit. Nã sine alim̃tis ñ possumꝰ uiuere. nec tam̃ ẽ ad fu¬
er̃it alim̃ta eisfit ut uiuatꝰ: qͥ mori uoluerit. G̾ aduito¬
yiũ alim̃toꝵ ẽ. sine qͦ ñ fit ñ qͦ fit ut uiuamꝰ. At uͦ beati¬
tudo ꝗͣ ñ habꝙ homo. cũ data fuerit. continuo fit beatꝰ.
Adiutoriũ ẽ enĩ ñ solũ sine qͦ ñfit. uerũ etiã ut uiuamꝰ:
ꝓpt̃ qd̾ dat᷑. Qua ꝓpt̾ hoc ad utoriũ ꝙ qͦ fit ẽ ꝙ sine qͦ ñ
fit: qͥa ꝙ sidata fuerit homini beatitudo. continuo fit
ciunt ut homo uiuat:s tam̃ sine illis ñ potest uiuere.
Primo itaq homini qͥ i eobono qͦ factꝰ fuerat rectꝰ ac¬

Expanded text:
rantiae felicitas bonum non posse deserere. numquid quia erunt borantiae felicitas bonum non posse deserere. numquid quia erunt bona nouissima potiora atque meliora, ideo fuerunt illa prima uel nulla uel parua? Itemque ipsa adiutoria distinguenda sunt. aliud est adiutorium, sine quo aliquid non fit, et aliud est adiutorium, quo aliquid fit. nam sine alimentis non possumus uiuere, nec tamen, cum affuerint alimenta, eis fit, ut uiuat qui mori uoluerit. ergo adiutorium alimentorum est, sine quo non fit, non quo fit, ut uiuamus. at uero beatitudo, quam non habet homo, cum data fuerit, continuo fit beatus. adiutorium est enim non soopter quod datur. quapropter hoc adiutorium et quo fit est et sine quo non fit, quia et si data fuerit homini beatitudo, continuo fit  consequenter faciunt, ut homo uiuat, sed tamen sine illis non potest uiuere. primo itaque homini, qui in eo bono, quo factus erat rectus, ac
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ ꝑdito bono m̃ito: ĩnhis qͥ lib̾ant᷑ factũ ẽ donũ grẽ.
que ñces m̃iti fut᷑a erat. Qua ꝓpt̾ bina ista qͥdint̾ se
differant. diligent̃ ꝙ uigilant᷑ intuendũ ẽ. posse ñ pec¬
care ꝙ ñ posse peccare: posse ñ mori. &. ñ posse mori. bo¬
nũ posse ñdeserere. bonũ ñ posse deserere. Potuit enĩ ñ
peceare pͥmꝰ homo: potuit ñ mori. Potuit bonũ ñ dͥeserere.
Nũqͥd dicti sumꝰ ñ potuit peccare.: qͣ tale habebat liberũ ar¬
bit᷑uie. Aut ñ potuit mori eui dictũ est sipeccauer ił mor¬
te morieris: Aut ñ potuit bonũ deserere. ẽ hoc peccan¬
dobonũ deseruerit. ꝙ id̾o mortuus sit : P̃ma gͦ lib̾tas uo¬
luntatis erat. posse ñ peccare: nouissima erit multo maior.
ñ posse peccare. Pͥma in mortalitas erat. posse ñ mori: nouis¬
sima erit multo maior. ñ posse moꝵ. pͥma erat ꝑseueran¬
tie potestas. boñ posse ñdeserere. nouissima erit ꝑseue¬

Expanded text:
in his qui liberantur factum est donum gratiae, quae merces meriti futura erat. Quapropter bina ista quid inter se differant diligenter et uigilanter intuendum est, posse non peccare et non posse peccare, posse non mori et non posse mori, bonum posse non deserere, bonum non posse deserere. potuit enim non peccare primus homo, potuit non mori, potuit bonum non deserere. numquid dicturi sumus: "non potuit peccare" qui tale habebat liberum arbitrium? aut: "non potuit mori" cui dictum est: si peccaueris, morte morieris? aut: "non potuit bonum deserere", cum hoc peccando deseruerit et ideo mortuus sit? prima ergo libertas uoluntatis erat, posse non peccare; nouissima erit multo maior, non posse peccare. prima immortalitas erat posse non mori; nouissima erit multo maior, non posse mori. prima erat perseuerantiae potestas bonum posse non deserere; nouissima erit perseue
Abbreviated transcription (Latin):
ñ est: significat finẽ scłi. quando erit sc̃oꝵ reqͥes ñ
adhuc in sacͣmento spei quo in hoc tepr consociat᷑
eccłia qͣm diu bibit᷑ qͦd de xp̃i latere manauit. sed
iam inipsa ꝑfectione salutis ȩt̾nȩ. cũ tͣdit᷑ regnũ
dõ & patͥ: ut milla ꝑspicua cõtẽplatione incom¬
mutabilis ueritatis. nullis ministeriis corꝑalib

Expanded text:
non est, significat finem saeculi, quando erit sanctorum requies, non non est, significat finem saeculi, quando erit sanctorum requies, non adhuc in sacramento spei, quo in hoc tempore consociatur ecclesia, quamdiu bibitur, quod de Christi latere manauit, sed iam in ipsa perfectione salutis aeternae, cum tradetur regnum deo et patri. ut in illa perspicua contemplatione incommu
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ natante cadauere illectꝰ. significat homines mi¬
munditia cupiditatis tet̾rimos. & obhoc adea qͦ
foris sunt in hoc mundo nimis intentos. aut rebap¬
tizari.: aut abhis qͦs p̃ter archã idẽ p̾t̾ eccłi̾am lup¬
tismꝰ occidit. seduci & teneri. Quod colũba emissa ñ
inuenta reqͥe reu̾sa ẽ: ostendit ꝑ nouũ testam̃tũ re¬
qͥem scĩs in hoc mundo ñ eẽ ꝓmissam. Post qͥdragin¬
ta enĩ dies emissa ẽ: qui numerꝰ uitã quȩ in hoc
mundo agit᷑ significat. Deniq pꝰ sept̾ẽ dies dimis¬
sa ꝓpt̾ illam septenariã oꝑationẽ spĩtale̾ oliue fruc¬
t uosum surculũ retulit: q̃uo significaret ñ nullos
etiã extra eccłiã baptiratos sieis pinguedo ñ defue
rit caritatis. posteriori tẽpr quasi uesꝑe in ore co¬
lũbȩ tanqͣm in ofculo pacis. adunitatis societatẽ
posse ꝑduci. Quod pꝰ alios septẽ dies dimissa reu̾sa

Expanded text:
supernatante cadauere inlectus, significat homines imsupernatante cadauere inlectus, significat homines immunditia cupiditatis teterrimos et ob hoc ad ea quae foris sunt in hoc mundo nimis intentos aut rebaptizari aut ab his quos praeter arcam, id est praeter ecclesiam, baptismus occidit, seduci et teneri. quod columba emissa non inuenta requie reuersa est, ostendit per nouum testamentum requiem sanctis in hoc mundo non ta enim dies emissa est, qui numerus vitam quae in hoc mundo agitur significat. Deinde post septem dies emissa, per illam septenariam operationem spiritualem olivae fructuosum surculum retulit: quo significaret nonnullos etiam extra Ecclesiam baptizatos, si eis pinguedo rit caritatis, posteriore tempore quasi uespere in ore columbae tamquam in osculo pacis ad unitatis societatem posse perduci. quod post alios septem dies dimissa reuersa
Abbreviated transcription (Latin):
nit᷑ reqͥes quȩ ꝓꝰ hanc uitã excipit scõs s potiꝰ totũ
hominẽ ñ adhuc spe s iã re ipsa omĩ ex parte. &. sp̃s
uite munꝰ assumit. qͥagͦ septima reqͥes cũ octaua
resurrectione coniungitur. & hoc insacm̃to rege¬
nerationis nr̃e ulẽ in baptismo altũ ꝓfundũq my¬
steriũ ẽ: qͥndecĩ cubitis suꝑ creuit aqua. excedens
altitudinẽ montiũ: idẽ hoc sacͣm̃tũ transcendit
om̃em sapientiã suꝑboꝵ. Septẽ qͥppe & octo coniunc¬
ta qͥndecĩ fiunt. &. quia septuaginta. a septẽ. &.
octoginta ab octo denominant᷑. cõiuncta ab ut᷑q
numero centũ quinqͣginta dieb exaltata ẽ aqua
eadẽ cõm̃dans nob̾ atq confirmans altitudine̾ bap¬
tismi in consecrando nouo homine. ad tenendã qͥetis
&. resurrectionis fidẽ. Quod pꝰ dies qͣdraginta emiss
coruus ñ ẽ reu̾sus. aut aqͥs utiq int̾ceptꝰ. aut aliquo

Expanded text:
nitur requies, quae post hanc uitam excipit sanctos, sed potius totum nitur requies, quae post hanc uitam excipit sanctos, sed potius totum hominem vitae munus assumit. Quia ergo septima requies cum octava resurrectione conjungitur, hoc in sacramento regenerationis nostrae, id est in baptismo, altum profundumque mysterium est: quindecim cubitis supercreuit aqua excedens altitudinem montium, id est hoc sacramentum transcendit omnem sapientiam superborum. septem quippe et octo coniuncta quindecim fiunt. et quia septuaginta a septem et octoginta ab octo denominantur, coniuncta ab utroque numero CL diebus exaltata est aqua, eandem commendans nobis atque confirmans altitudinem baptismi in consecrando nouo homine ad tenendam quietis et resurrectionis fidem. Quod post dies quadraginta emissus coruus non est reuersus, aut aquis utique interceptus aut aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
t qͦd uicesimꝰ & septimꝰ dies m̃sis cõmemoratꝰ
ad euisdẽ qͥdraturȩ significationẽ ꝑtinet. quȩ
iã in quadratis lignis exposita ẽ.S hic euiden¬
tius quia nos ad om̃e opus bonũ ꝑatos. idest qͦdãmͦ c̃qͣ¬
dratos tͥnitas ꝑficit: in memoria qua dm̃ recolimꝰ min
telligentia qua cognoscimꝰ in uoluntate qua diligimꝰ
Tria enĩ ter. & hoc ter fiunt uiginti septẽ qͥ ẽ numeri
t̾narii quadratꝰ. Quod septimo mense archa sedit hoc
ẽ reqͥeuit. ad illã septimane reqͥẽ significatio re¬
currit. & qͥa ꝑfecti reqͥescunt: ibi qͦq illiꝰ quadratu¬
ie numerus iterat᷑. Nã uicesima septima die scdi m̃¬
sis. c̃om̃datũ ẽ hoc sacͣmentũ. & rursus uicesima &
septima die septimi m̃sis: eade̾ com̃datio confirmata
est. cũ archa reqͥeuit. Quod enĩ ꝓmittit᷑ in spe: hoc ex¬
hibet᷑ iure. Porro qͥa ipsa septima reqͥes cũ octaua
resurrectione conungit᷑. neq enĩ reddito corꝑe fi¬

Expanded text:
icesimus et septimus dies mensis commemoratur, ad eiusdem quadraturae significationem pertinet, quae iam in quadratis lignis exposita est. sed hic euidentius, quia nos ad omne opus bonum paratos, id est quodam modo conquadratos, trinitas perficit in memoria, qua deum recolimus, in intellegentia, qua cognoscimus, in uoluntate, qua diligimus; tria enim ter et hoc ter fiunt uiginti septem, qui est numeri ternarii quadratus. quod septimo mense arca sedit, hoc est requieuit, ad illam septimanam requiem significatio recurrit; et quia perfecti requiescunt, ibi quoque illius quadraturae numerus iteratur. nam uicesima septima die secundi mensis commendatum hoc sacramentum. et rursus uicesima et septima die septimi mensis eadem commendatio confirmata est, cum arca requieuit. quod enim promittitur in spe, hoc exhibetur in re. porro quia ipsa septima requies cum octaua resurrectione coniungitur — neque enim reddito corpore fi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ qͦs eccłam dispositurꝰ erat. sacra hc loc̾. Nã siħ ille mo¬
niuss ut pꝰ cybos alios sẽꝑ acciꝑet᷑: credo qͦd eũ more. ne
fr̃s ẽ conuenitis ad manducandũ inuice̾ expectate. siqͥs
esurit domi manduca. ut ñ ad uidiciũ ẽueniatis: stati
subteruit. Cet̾a autẽ.ẽ uenero oedinabo. Unde intelli¬
gi dat᷑. qr multu erat: in epła ut totu illũ agendi ordi¬
nẽ insinuara. que unu̾sa ꝑ orbẽ seruat ȩccła. ab ipso or
uelit in cęlebratione pasche. obseruatio sabb̃i
& lune: & de quad ragesima. uł de consonan¬
tia pentecosten cum die legis date. ex
ueras libro .iiͦ. ad eunde Ianuariũ.

Expanded text:
 quos ecclesias dispositurus erat, sacraret hunc locum. nam si hoc ille monuisset, ut post cibos alios semper acciperetur, credo, quod eum morem nemres, cum co.nuenitis ad manducandum, inuicem exspectate; si quis esurit, domi manducet, ut non ad iudicium conueniatis, statim subtexuit: cetera autem, cum uenero, ordinabo. unde intellegi datur — quia multum erat, ut in epistula totum illis agendi ordinem insinuaret, quae uniuersa per orbem s CXXVI. Quid sibi velit in celebratione Paschae observatio Sabbati et Lunae, et de Quadragesima, vel de consonantia Pentecoste cum die legis datae, ex libro secundo ad eumdem Januarium.
Abbreviated transcription (Latin):
id est aut ꝓpt̾ fide̾ aut ꝓpt̾ mores ł emendari opoe¬
tet qͦd ꝑ perã fiebat. ł institiũ qͦd ñ fiebat. Ipsa qͥppe mu¬
tatio consuetudinis: etiã qͦ utilitate adiuuat. nouitate
ia ꝓpt̃ quȩ utilis ñ ẽ. ꝑt᷑batiõe infructuosa
& c̃sequent̾ noxia ẽ. Nec id̾o putare deb institutũ ẽẽ
multis locis ut illa die pꝰ refectionẽ offerat᷑: qi scͥptũ est
identidẽ. & calicẽ pꝰ cenã dicens. Ipsa eni potuit appel¬
lare cenã. qͦd iã eorpꝰ acceꝑant: ut deinde calicem acciꝑert.
Nam qr alibi dicit. ẽuenientibꝰ gͦ uob̾ in unũ. ñ ẽ dñicam
cenã mandeicare. hanc ipsã acceptione̾ eucharistiȩ dnu̾̃caᷤ
cenã uocans: illud magis mouere potuit homines. ut ia
refecti die illo. ł offerrent. ł sumerent eucharistiã. qͦd
ĩ eu̾gło dic̃. cum autẽ illi manducarent. accepit iħc panẽ
&benedix̃. õ etiã suꝑiꝰ dixiss c̃ sero autẽ factũ eẽt. rec̃be¬

Expanded text:
id est aut propter fidem aut propter mores, uel emendari oportet quod perperam fiebat uel institui quod non fiebat. ipsa quippe mutatio consuetudinis, etiam quae utilitate adiuuat, nouitateilis non est, perturbatione infructuosa et consequenter no- : xia est. Nec ideo putari debet institutum esse multis locis, ut illa die post refectionem offeratur, quia scriptum est: Identidem et calicem post cenam dicens; ipsam enim potuit appellare cenam, quod iam. corpus acceperant, ut deinde calicem acciperent. nam quia alibi dicit: Conuenientibus ergo uobis in unum non est dominicam cenam manducare hanc ipsam acceptionem eucharistiae dominicam cenam uocans, illud magis mouere potuit homines, ut iam refecti die illo uel offerrent uel sumerent eucharistiam, quod in euangelio dicit: Cum autem illi manducarent, accepit Iesus panem et benedixit, cum etiam superius dixisset: Cum sero autem factum esset, recumbe
Abbreviated transcription (Latin):
i tam̃ ut sint fortissimi intẽptationib. siẽ ille
fuit. Non enĩ alit̾ assumi poter̃. nec puto alia
ẽẽ gen̾a hominũ qͥb constat ȩceła. quã ista tͥa ha¬
bentia binas diffẽntias. ꝓpt̾ assũptionẽ ꝙ relicti¬
onẽ. quãuis in singulis multe studiors uoluntatũq
diu̾sitates. ad concordiã tam̃ unitatẽq etĩcurren¬

Expanded text:
sed tamen, ut sint fortissimi in temtationibus, sicut ille sed tamen, ut sint fortissimi in temtationibus, sicut ille fuit ; non enim aliter assumi poterunt. nec puto alia esse genera hominum, quibus constat ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias propter assumtionem et relictionem, quamuis in singulis multae studiorum uoluntatumque diuersitates, ad concordiam tamen unitatemque concurren
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥ cadunt : qͥꝑmanent assimunt᷑. qͥcadent relin quun¬
t᷑. Ergo unꝰ assumet᷑. ꝙ unus relinquet᷑. ñ qͣsi qͥe duo¬
b hominib dictũ. s de duob gen̾ib affeeti onũ insin¬
gulis gen̾ib tͥum ꝓfectonũ. In illa nocte gͦ dix̃ in
illa t̾bulatione. Ad ipsa tͥa gen̾a que assumunt᷑. arbi¬
ꝙ iob. Hidet᷑ enĩ noe̾ ꝑtiñe ad eos ꝑ quos ȩccła regi¬
t. sic̃ ꝑ illũ inaquis archa gub̾nata ẽ: quȩ figurã
gestabat eccłȩ. Daniel ant̃ quia eleg̃ celibem uita.
idẽ nuptias t̾renas cumtẽpsit. ut sic̃ diẽ apłus
sine sollicitudie uiu̾et cogitans quȩ s̾ di. genus
eoꝵ̾ significat qͥsunt motio: s tam̃ fortissimi intẽp¬
tationib ut possint assumi. Iob aut̃ quia ꝙ uxorẽ
habuit & filios. & amplaᷤ t̾renarum rerũ copias.
ad illud genꝰ ꝑtinet cui molendinũ deputatũ ẽ:

Expanded text:
aliqui cadunt. Qui permanent assumuntur, qui cadunt relinquunaliqui cadunt. Qui permanent assumuntur, qui cadunt relinquuntur. Ergo unus assumetuobus generibus affectionum in singulis generibus trium professionum. in illa nocte ergo dixit "in illa tribulatione". Ad ipsa tria genera, quae assumuntur, arbiet Iob. uidetur enim Noe pertinere ad eos per quos ecclesia regitur, sicut per illum in aquis arca gubernata est, quae figuram gestabat ecclesiae. Danihel autem, quia elegit caelibem uitam, id est nuptias terrenas contemsit, ut, sicut dicit apostolus, sine eorum significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in temtationibus, ut possint assumi. Iob autem, quia et uxorem habuit et filios et amplas terrenas rerum copias, ad illud genus pertinet, cui molendinum deputatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ui sunt milla nocte duo in lecto. ꝙ auȩ molentes
inunũ. & duo inagro. de qͥb om̃ib binus singuli
assumunt᷑. ꝙ singuli relinquent᷑:: Tria gen̾a ho¬
minũ hic uident᷑ significari. unũ eoꝵ qͥ otiũ ꝙ qͥ¬
etẽ diligunt. neq negotiis secłarib. neq negotus
ȩccłasticis occupati. qͦ illoꝵs qͥes lecti nomine signi¬
ficata ẽ: alterũ eoꝵs qͥ inplebib constituti regun¬
toꝵ regi eos expedit: ꝙ molentes dixit. ꝓptͣ nego
tioꝵs tẽꝑaliũ orbem atq cireuitũ. qͣs tam̃ in uno
molentes dix. in quantum de ipsis reb in negotiis
loquit᷑. In his gͦtͥb generib bina sunt rursusge¬
nera hominũ insingulis. & ꝓrobore suar᷑ uirium
discernunt᷑. Cũ enĩ om̃s ad eccłe̾ menbra ꝑtin̾e ui¬
deant᷑. ad ueniente tam̃ tẽptatione tͥbulationis. ꝙ
exillis quis in otio & exillis qͥsunt in negotiis scłi.
ꝙ ex illis qͥ d̾o ministrant in ȩccła. aliqͥ ꝑmanent

Expanded text:
ui sunt in illa nocte duo in lecto, et duae molentes in unum, et duo in agro, de quibus omnibus binis singuli assumentur, et singuli relinquentur? Tria genera hominum hic videntur significari. Unum eorum qui otium et quietem diligunt, neque negotiis saecularibus, neque negotiis ecclesiasticis occupati, quae illorum quies lecti nomine significata est. Alterum eorum qui in plebibus constituti regun peritorum regi eos expedit; et molentes dixit protiorum orbem atque circuitum. Quas tamen in uno molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis loquitur. In his ergo tribus operibus bina sunt rursus genera hominum in singulis, et pro robore suarum virium discernuntur. Cum enim omnes ad Ecclesiae membra pertinere videantur, adveniente tamen tentatione tribulationis, 399 et ex illis qui sunt in otio, et ex illis qui sunt in negotiis saeculi, et ex illis qui Deo ministrant, in Ecclesia aliqui permanent,
Abbreviated transcription (Latin):
ͣ nr̃. ꝑ pacificũ ep̃m cipͥanũ. ꝙ illos qͥ ei ꝯsense¬
runt. ꝗͣtũ sit catholica unitas diligenda. ut in eo
qd̾ alit̾ sapiebant donec ds id qd̾ reuelaret tolera¬
rent. potiꝰ diu̾sa sentientes qͣse ab eis nefario scis¬
mate seꝑarent : uͥa onatistarũ ꝓrsus ora claudunt᷑.
ꝙ̃ si demaximianistis nicħ dicamꝰ. Si enĩ mali bo¬
nos in unitate ꝯtaminant: nulła i̾a eccłam cui so¬
tiaret᷑ uelipse eipͥanꝰ inuenit. Si aut̃ mali bonos in
unitate ñ macłant: nulła causã seꝑationis sacͥlegꝰ
donatista ꝓponit. Baptismũ aut̃ si habent ꝙ tͣdunt
alii t̾ã multi qͥ oꝑant᷑ oꝑa carnis. qͣua qͥ agt̃ regñ aĩ ñ
possideb̾t. habent actͣdunt & heretici qͥ int̾ illa oꝑa e¬
potuer̃ꝰ. s t̾a infructuose atq inutilit̾ tales talib.
qu̾a ꝙ illi cet̃i pares eoꝵ. in eo qd̾ regñ di ñ possideb̾t:
& qu̾e ad modũ illis correctis baptisina ñ in cip̃ adẽẽ

Expanded text:
 per pacificum episcopum Cyprianum et illos qui ei consenserunt, quantum sit catholica unitas diligenda, ut in eo quod aliter sapiebant, donec deus id quoque reuelaret, tolerarent potius diuersa sentientes quam se ab eis nefario schismate separarent. ubi Donatistarum prorsus ora clauduntur, etiam si de Maximianistis nihil dicamus. si enim mali bonos in unitate contaminant, nullam iam ecclesiam, cui sociaretur, uel ipse Cyprianus inuenit: si autem mali bonos in unitate non maculant, nullam causam separationis sacrilegus Donatista proponit. baptismum autem si habent et tradunt alii tam multi, qui operantur opera carnis — qualia qui agunt regnum dei non possidebunt — habent ac tradunt et haeretici, qui inter illa opera epotuerunt, sed tam infructuose adque inutiliter tales talibus, quam et illi ceteri pares eorum in eo quod regnum dei non possidebunt. et quemadmodum illis correctis baptisma non incipit adesse
Abbreviated transcription (Latin):
inpendi ꝓañb eoꝵs. si eu̾ pigerꝙ inclinari ad aures eors ÷
Hinc gͦ factꝰ ẽ paruulꝰ in medio nr̃m. tã ꝗ nittͥx fouens
filios suos. N eniͣ delectat nͥ amor inuitet. decuitata ꝙ
tant hoĩes hab̾e infantes qͥb id exibeant.÷ suainus ẽ
matͥ minuta mansa inspuere paruulo filio. ꝗͣ ipsa mã¬
dẽ ac deuorare gͦndiora. Ngͦ recedat de pectore ꝙ̃ eogi¬
tatio galline iliꝰ ͤ languidus plumis tẽneros fetꝰ oꝑit:
ꝙ susurrantes pullos confractauoce aduoeat: cuiꝰ blan¬
das alas refugientes suꝑbi p̾da siunt altqb. Si enĩ
intelloelꝰ delectat inpenet᷑bilib sincerissimis: n oc
ꝙͣ intellig̃e delectet qͦmͦ caritas quanto reeurr̾it ra¬

Expanded text:
nimabus eorum, si eum pigeret inclinari ad aures eorum? hinc ergo factus est paruulus in medio nostrum tamquam nutrix fouens filios suos. num enim delectat, nisi amor inuitet, decurtata et tant homines habere infantes, quibus id exhibmatri minuta mansa inspuere parvulo filio, quam ipsam mandere ac devorare grandiora. Non ergo recedat de pectore etiam cogitatio gallinae illius, quae languidulis plumis teneros fetus operit, et susurrantes pullos confracta voce advocat; cujus blandas alas refugientes superbi, praeda fiunt alitibus . Si enim intellectus delectat in penetralibus sincerissimis, hoc etiam intelligere delectat, quomodo charitas, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
hora lib&. ipso tamon resurrectionis die: de inde ap¬
paruit plusꝗͣ qͥngentis frĩb simul. Siue isti ẽ illis un¬
decĩ erant congregat. clausis ostiis ꝓpt̾ metũ iu¬
deoꝵ. Nñ cũ exisset thomas. uenit ad eos iħe.
siue pꝰ octo illos dies quando lib&. nichil habꝙ ad¬
u̾si. Postea inqͥt apparuit iacobo Ntunc aut̃ pͥ¬
mũ acciꝑe debemꝰ uisũ ẽẽ iacobo: s aliqua ꝓpͥa ma¬
infestatione singularit᷑. Dem̃ apłis om̃ib Nee il¬
lis tunc pͥmũ: s iam ut familiarius conu̾saret᷑ cũ
eis usq addiem ascensionis suȩ. Nc̃ iam uideamꝰ¬
ortiuo apparuit ꝙ mͥ: s hoc tam decȩlo pꝰ ñ paruũ
tẽpꝰ ascensionis suȩ. Nc̃ iam uideamꝰ qd̾ distuleramꝰ:
cuiꝰ mist̃ii grͣa sed̾m matheũ & marcũ. resurgens

Expanded text:
hora libet, ipso tamen resurrectionis die. deinde aphora libet, ipso tamen resurrectionis die. deinde apparuit plus quam quingentis fratribus simul, siue isti cum illis xi erant congregati, clausis ostiis propter metum Iudaeorum, unde cum exisset Thomas, uenit ad eos Iesus; siue post octo illos dies quandolibet, nihil habet aduersi. postea, inquit, apparuit Iacobo; non tunc autem primum accipere debemus uisum esse Iacobo, sed aliqua propria manifestatione singulariter. deinde apostolis omnibus; nec illis tunc primum, sed iam ut familiarius conuersaretur cum eis usque ad diem ascensionis suae. nouissimortiuo apparuit et mihi, sed hoc iam de caelo post non paruum tempus ascensionis suae. Nunc iam uideamus, quod distuleramus, cu
Abbreviated transcription (Latin):
xi dies quotiens uoluit. qͥb uoluit. qu̾ȩ ad modũ
uoluit. sicut petrus dic̃ quando eũ cornelio & his
qui cͣ illo fuerant p̃dicabait. qͥsimul inqͥt mandu¬
cauimꝰ & bibimꝰ cͣ illo. pꝰea quã resurrexit amortu¬
is ꝑdies xl. ñ qd̾ cotidiȩ ꝑdies xͣł ẽ illo manducas¬
sent & bibissent. Nam erit contͣriũ ioħi qͥ octo
illos dies int̾posuit. qͥb eis uisus ñ ẽ: ut t̃tio mai¬
festaret᷑ ad mare tyberiadis. In de ian etiam
eotidie illis insus. & ẽ illis c̃ uiuatꝰ ẽ nichil repug¬
nat. ꝙ̃ fortasse idõ dictũ ẽ ꝑ xͣi dies. qͥ qͥt̃ deni sunt
inmist̾ o ueltotius mundi. uel totius temꝑał scłi
quia & illi pͥmi decẽ dies. in qͥb erant illi octo dies.
a parte totũ possunt more seͥpt᷑arũ ñ dissone cõpu¬
tari. Conferat᷑ gͦ & qd̾ ait apłus paulꝰ: utrũ nichil
ineungłio leg̾r. Postea in qͥd duodecĩ qͥb lib&. qua

Expanded text:
XL dies quotiens uoluit, quibus uoluit, quemadmodum XL dies quotiens uoluit, quibus uoluit, quemadmodum uoluit, sicut Petrus dicit, quando eum Cornelio et his qui cum illo fuerant praedicabat: qui simul, inquit, manducauimus et bibimus cum illo, posteaquam resurrexit a mortuis, per dies XL; non quod cotidie per dies XL cum illo manducassent et bibissent; nam erit contrarium Iohanni, qui octo illos dies interposuit, quibus eis uisus non est, ut tertio manifestaretur ad mare Tiberiadis. inde iam etiam si cotidie illis uisus et cum illis conuiuatus est, nihil repugnat. et fortasse ideo dictum est: per XL dies, qui quater deni sunt in mysterio uel totius mundi uel totius temporalis saeculi, quia et illi primi decem dies, in quibus erant illi octo dies, a parte totum possunt more scripturarum non dissone computari. Conferatur ergo et quod ait apostolus Paulus utrum nihil in euangelio legitur. postea, inquit, duodecim; quibuslibet, qua
Abbreviated transcription (Latin):
sins ben̾dix̾ eis. & factũ ẽ cũ benedicẽt eis: reces¬
sit abeis ꝙ ferebat᷑ incęlũ. Hiderunt gͦ eũ pret̃
qd̃ int̾ra uiderant: etiam dũ ferret᷑ incȩlũ. Coti¬
ens gͦ iexͣingłicis libris cõmemoratꝰ. ab hominib
uisiis. antequã ascendisset incelũ. int̾ra seilieet
nouies. & maere semel ascendens: s ñ omĩa scͥp¬
ta sͣ sic̃ ioħes fatet᷑. Crebra enĩ erat eiꝰ ẽillis c̃ũsa¬
tio ꝑdies qͣdraginta pͥusꝗͣ ascendisset in celũ: ñta¬
men eis ꝑom̃s quaaragnita ᷤ cͣontinuus apparuerat.
Nampost diem pͥmũ resurrectionis eiꝰ alios octo di¬
es int̾uenisse dic̃ ioħes: pꝰ qͦs rursꝰ eis apparuit.¬
Tertio aut̃ admare tyberiadis. fortassis continuo
consequenti die. nichil enĩ repugnat: ꝙ de inde
quando uoluit. constituens eis qd̾ ꝙante p̾dixerat
eos ingalileȩ montẽ p̃cedere. atq omĩno ꝑillos

Expanded text:
suis benedixit eis: et factum est, cum benediceret eis, recessuis benedixit eis: et factum est, cum benediceret eis, recessit ab eis, et ferebatur in coelum . Viderunt ergo eum praeter quod in terra viderant, etiam dum ferretur in coelum. Toties ergo in evangelicis Libris commemoratus est ab hominibus visus, antequam ascnovies, et in aere semel ascendens. Sed non omnia scripta sunt, sicut Joannes dicit . Crebra enim erat ejus cum illis conversatio per dies quadraginta, priusquam ascendisset in caelum. non tamen eis per omnes quadraginta continuos apparuerat. nam post diem primum resurrectionis eius alios octo dies interuenisse dicit Iohannes, post quos eis tertio autem ad mare Tiberiadis, fortassis continuo consequenti die; nihil enim repugnat. et deinde quando uoluit, constituens eis, quod et ante praedixerat, eos in Galilaeae montem praecedere; atque omnino per illos
Abbreviated transcription (Latin):
Nuenimus itaq apd̃ quatuor eungłistas : decies
cõmemoratũ dñm uisũ ẽeᷤᷤ abhominib. pꝰ resur¬
rectionẽ. Semel admonum̃tũ mulierib: iter̃
eisdem regredientib amonum̃to initiñe. Ter¬
thomas. septimo ad mare tyberiadis: octauo in
monte galilee. scd̃m matheũ: nono qd̾ dic̃ mar¬
cus. nouissine recũbentib qͥa iam ñerant int̾ra
c̃ illo cũ uiuat᷑s : decimo in ipso diȩ ñ iam int̾ra.
s eleuatũ in nubem ẽ incelũ ascend&. qd̾ mareꝰ ꝙ
lucas conmemorant. Marcꝰ qͥdem pꝰillud qd̾ eis
disebentib apͣuit. ita continuans ut dicẽt. Et dñs
qͥdem pꝰ quã locutꝰ est eis assũptꝰ eͣ incelũ: lucas
aut᷑ p̾t᷑ missis omib quȩ ꝑ quaaraginta dies agi
abillo ẽdiscipłis potuer̃. illi pͥmo diei resur rechonis
eiꝰ quando in ihrłm plurib apparuit. c̃iungit tã¬
cite nouissimũ diem qͦ ascendit incȩlũ. ita narrans.¬
Eduxit aut̃ illos foras iubethania . Ueleuatis manib¬

Expanded text:
nuenimus itaque apud quattuor euangelistas decies commemoratum dominum uisum esse ab hominibus post resurrectionem: semel ad monumentum mulieribus; iterum eisdem egredientibus a monumento in itinere; terThomas; septimo ad mare Tiberiadis; octauo in monte Galilaeae secundum Matthaeum; nono, quod dicit Marcus, nouissime recumbentibus, quia iam non erant in terra cum illo conuiuaturi; decimo in ipso die, non iam in terra, sed eleuatum in nubem, cum in caelum ascenderet, quod Marcus et Lucas commemorant. Marcus quidem post illud, quod eis discumbentibus apparuit, ita continuans, ut diceret: et dominus quidem postquam locutus est eis, adsumptus est in caelum, Lucas autem praetermissis omnibus quae per quadraginta dies agi ah illo cum discipulis potuerunt illi primo diei resurrectionis eius, quando in Hierusalem pluribus apparuit, coniungit tacite nouissimum diem, quo ascendit in caelum, ita narranseduxit aut
Abbreviated transcription (Latin):
ritu facta intelligat᷑.s qm̃ siue illud fieri possit. siue ñ possit.
tam̃ fallatia satͥane.imaginũ simulandarũ callida oꝑatio de¬
cipiendis humanis sensib multi formis inuigilat. Pede c̾etĩ qͥ¬
a̾e ne in inqͥsitionib diligentiorib p̃scͥbamꝰ. s cañ potiꝰ existi¬
s quã ñ frustͣ dixerim pedetẽtĩ ñ in hoc genere simulatã
samueł imaginẽ maligno phitonisse illiꝰ ministerio p̃sen¬
tatã existimare debere. ne inqͥsitionib diligentiorib p̃seri¬
bamꝰ. mea post̾ior inqͥsitio declarauit: quando inuenit inlibro
ȩccłastico uͥ patres laudant᷑. ex ordine ipsũ sic fuisse laudatũ.
ut ꝓpħas se etiã mortuus dicẽt᷑:. s si ꝙ huic libro ex hebreoꝵ
de utero nomio mortiuus. ꝙ in eu̾głio c̃ helia qͥ mortus ñ ẽ
legit᷑ apparuisse uiuentib¬
Quib sacͥficiũ ꝓsit aut locꝰ

Expanded text:
ritu facta intelligatur. Sed quoniam, sive illud fieri possit, sive non possit, ritu facta intelligatur. Sed quoniam, sive illud fieri possit, sive non possit, tamen fallacia satanae atque imaginum simulandarum callida operatio decipiendis humanis sensibus multiformis invigilat, pedetentim quidem, ne inquisitionibus diligentioribus praescribamus, sed tamen potius existised quam non frustra dixerim, pedetemtim non in hoc genere simulatam Samuhelis imaginem malignae pythonissae ministerio praesentatam existimare debere, ne inquisitionibus diligentioribus praescribamus, mea posterior inquisitio declarauit, quando inueni in libro Ecclesiastico, ubi patres laudantur ut prophetasse etiam mortuus diceretur . Sed si et huic libro ex HebraeorDeuteronomio mortuus , et in Evangelio cum Elia qui mortuus non est, legitur apparuisse viventibQuibus sacrificium prosit, aut locus
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit.ꝙ ut̾q mori potuerit. Iamq mortuiis mortẽ iiuo p̃ñ¬
tiabat. ꝑspicit quantũ opinor prudentia tua. scd̃m utrũq
intellectũ. hab̾e exitũ illã lectonẽ qͥ ñ sit ꝯtͣ fidẽ. nͥ forte ꝓfun¬
diore ꝙ ꝑlixiore inqͥsitione. qͦuel uiriũ mearũ uelt̾eꝑis ex¬
cedit angustias. inueniat᷑ ad liqͥdũ uelposse uel ñ posse aĩmã
humanã c̃ ex hac uita emigͣuerit. magicis carminib euoca¬
tã uiuoꝵ apparere conspectib etiam corꝑis liniam̃ta gestan¬
tẽ: ut ñ solũ uideri ualeat. s ꝙ agnosci. ꝙ si potest. utrũ etiã
iusti anima ñ qͥde cogat᷑ magicis saeris. s dignet᷑ ostendi. oc¬
cultiorib ĩꝑis. sũ me legis optẽꝑans. ut si fieri ñposse clarue
rit. ñ ut̃q senss in huiꝰ scͥptẽ tctatione atq expositione ãmit¬
tat᷑. S illo excluso.amaginaria simulatio samuelis diabolico

Expanded text:
fuerit, uterque mori potuerit, iamque mortuus mortem uiuo praenufuerit, uterque mori potuerit, iamque mortuus mortem uiuo praenuntiabat: perspicit, quantum opinor, prudentia tua, secundum utrumque intellectum habere exitum illam lectionem, qui non sit contra fidem. nisi forte profundiore et perplexiore inquisitione, quae uel uirium mearum uel temporis excedit angustias, inueniatur ad liquidum, uel posse uel non posse animam humanam, cum ex hac uita emigrauerit, magicis carminibus euocatam uiuorum apparere conspectibus, etiam corporis liniamenta gestantem, ut non solum uideri ualeat sed et agnosci. et si potest, utrum etiam iusti anima non quidem cogatur magicis sacris, sed dignetur ostendi occultioribus imperiis summae legis obtemperans, ut, si fieri rit, non uterque sensus in hujus Scripturae tractatione atque expositione admittatur, sed illo excluso, imaginaria simulatio Samuelis diabolico
Abbreviated transcription (Latin):
tiant᷑. Iceulto apparatu minist̾i̾ord̃ suors etiã spĩtib talib
aliqͥd diuinationis ĩ ꝑtiat. ut qd̾ audiunt angłis. p̃ñtient ho¬
minib. Gantũ aut̃ audiunt: ꝗͣtũ om̃iũ añs atq mod̾ator uel
iubet uelsinit. Inde etiã sp̃c phytonicꝰ inactib apłord̾ attes¬
qd̾ nosse potuerint. ñ docendi magis ꝗͣ decipiendi fine p̃ñtiant.¬
& forte hoc ẽ. qd̾ c̃ illa imago samuelis saułe p̃dicet moriturũ.
dix̃ etiã sec̃ futur̃: qd̾ utiq falsũ ẽ. Magno qͥppe int̾ uallo post
mortẽ sȩ parari bonos amalis in ẽgłio legimꝰ ẽ dñs int̾ suꝑbũ
illũ diuitẽ c̃iã apd̾ inferos torm̃ta pat̾et᷑⁊ illũ qͥ ad eiꝰ ianuã
ulcerosus iacebat. iã in reqͥe constitutũ. magnũ chaos int̾ iectũ
esse cestat᷑. Aut si ꝓpt̾ea samuel sauli dix̃ meẽ eris. ut ñ ad eqͥta¬
t̾e felicitatis. s ad parem c̃ãitionẽ mortis referat᷑. qd̾ ut̃ q ho

Expanded text:
tu ministeriorum suorum etiam spiritibus talibus aliquid diuinationis impertiat, ut quod audiunt ab angelis praenuntient hominibus. tantum autem audiunt, quantum omnium dominus atque moderator uel iubet uel sinit. unde etiam spiritus pythonicus in Actibus apostolorum attesquod nosse potuerint, non docendi magis, quam decipiendi fine praenuntiant: et forte hoc est, quod cum illa imago Samuelis Saulem praediceret moriturum, dixit etiam secum futurum, quod utique falsum est: magno quippe intervallo, post mortem separari bonos a malis in Evangelio legimus, cum Dominus inter superbum illum divitem, cum jam apud inferos tormenta pateretur, et illum, qui ad ejus januam ulcerosus iacebat, iam in requie constitutum magnum chaos interiectum esse testatur. aut si propterea Samuhel Sauli dixit: mecum eris, ut non ad aequitatem felicitatis, sed ad parem condicionem mortis referatur, quod uterque homo
Abbreviated transcription (Latin):
appellari: ñ mir̃ ẽ qd sẽpta dic̃ samuełe uisũ. ꝙ iã siforte ima¬
go sanuelis apparuit. machinam̃to eiꝰ qͥtͣnfigurat se uelut
angłm lucis. ꝙ ministros suos uelut ministros iustit e. Iã uͦ si
illud mouet qͦmͦ ꝙ amaligno spii sauli uera p̃dicta s: potest ꝙ ccc y.¬
illud mirũ iuderi qͦm de mones agnou̾int xp̃m. que udi ñ

Expanded text:
appellari, non mirum est, quod scriptura dicit Samuhelem uisum, etiam si forte imaappellari, non mirum est, quod scriptura dicit Samuhelem uisum, etiam si forte imago Samuhelis apparuit machinamento eius qui transfigurat se uelut in angelum lucis et ministros suos uelut ministros iustitiae. Iam uero si illud monet, quomodo et a maligno spiritu Sauli uera praedicta sunt, potest et illud mirum uideri, quomodo daemones agnouerint Christum, quem Iudaei
Abbreviated transcription (Latin):
lari nominib solent. Qs enĩ ẽ qͥ hoĩnẽ pictũ dubitet uoca¬
re hominẽ. quando qͥdẽ ꝙ singuloꝵ quoꝵq picturã cũ aspici¬
mꝰ ꝓpͥa qͦq nomina incunctant̃ adhibemꝰ. uelut c̃ intuen¬
tes cabulã aut parietẽ dicimꝰ. ille cicero ẽ. ille salustꝰ. ille
achilles. ille hector. hoc flinuĩ symois illa roma: c̃ aliud nicħ
sint. ꝗͣ picte imagines. Unde cherubin c̃ sint celestes potesta¬
ne rei significande gr̃a. ñ aliud ꝗͣ cherubin in illa qͦq figm̃¬
ta uocitant᷑. Itẽ qͥsqͥs uidet sõnũ. ñ dic̃ uidi imaginẽ auguisti¬
qͦtale aliqͥd uidit. nos ignoraremꝰ. Usq a deo manifestũ ẽ ñ ipsos
homines. s i magines eors̃ uidi. ꝙ pharao spicasse dix̃ uidis¬
se insõnis ꝙ boues: ñ spicarũ aut boũ imagines. Si gͥ liqͥdo cons¬
tat nominib ear̃ rerũ qͣrũ imagines sunt. easde imagines

Expanded text:
lari nominibus solent. Quis enim est, qui hominem pictum dubitet vocalari nominibus solent. Quis enim est, qui hominem pictum dubitet vocare hominem? quandoquidem et singulorum quorumque picturam cum aspicimus, propria quoque nomina incunctanter adhibemus, velut cum intuentes tabulam aut parietem dicimus, ille Cicero est, ille Salustius, ille Achilles, ille Hector, hoc flumen Symois, illa Roma. Cum aliud nihil sint, quam pictae imagines, unde cherubim cum sint coelitus potestanae rei significandae gratia non aliud quam cherubin illa quoque figmenta uocitantur. item quisquis uidet somnium, non dicit: „uidi imaginem Augustiempore, quo tale aliquid uidit, nos ignoraremus. usque adeo manifestum est non ipsos homines, sed imagines eorum uideri. et Pharao spicas se dixit uidisse in somnis et boues, non spicarum aut boum imagines. si igitur liquido constat nominibus earum rerum, quarum imagines sunt, easdem imagines
Abbreviated transcription (Latin):
tia ꝑcussurꝰ. Cur enĩ anima boni hominis aͣmał uiuis erio¬
cata fuer it. amitt̾e uideat᷑ dignitatẽ sua. ẽ ꝙ uiii plerũq
boniuocati ad malos ueniant. ꝙ agant c̃eis qd̾ officiũ postulat
ȩqͥtatis. seruato atq in cõcusso decore uͥtutissue. ꝙ illoꝵ uitiis
ꝓrerũ p̃sentiũ uel usu uel necessitate tͣctatis. Quãꝗ in hoc fac¬
cto potest e̾eᷤᷤ alius facilior exitꝰ. ꝙ expeditior intellectꝰ. ut ñ
uere sp̃m samuel excitatũ areqͥe sua credamꝰ. s aliqd̾ phan
tasma ꝙ imaginariã inlusionẽ diaboli machinationib
imagines earũ rerũ nominib appellari. qͣrũ imaginess.
sic̃ om̃ia qͣ pingunt᷑ atq fingunt᷑ ex aliqͣ materiȩ metalli aut¬
ligni aut cuiꝰq rei. apte adoꝑ a huiꝰ modi. qͦ etiam uident᷑ insom¬
nis. ꝙ om̃s fere imagines earũ rerũ qͣrũ imagines sunt. appel¬

Expanded text:
tia percussurus. cur enim anima boni hominis, a malis uiuis euotia percussurus. cur enim anima boni hominis, a malis uiuis euocata si uenerit, amittere uideatur dignitatem suam, cum et uiui plerumque boni uocati ad malos ueniant et agant cum eis quod officium postulat aequitatis, seruato atque inconcusso decore uirtutis suae et illorum uitiis pro rerum praesentium uel usu uel necessitate tractatis? Quamquam in hoc facto potest esse alius facilior exitus et exvere spiritum Samuelis excitatum a requie sua credamus, sed aliquod phantasma, et imaginariam illusionem diaboli machinationibusimagines rerum earum nominibus appellari, quarum imagines sunt. Sicut omnia quae pinguntur atque finguntur ex aliqligni, vel cujuscunque rei aptae ad opera hujusmodi, quae etiam videntur in somnis, et omnes fere imagines earum rerum quarum imagines sunt appel
Abbreviated transcription (Latin):
nͦ spui excitare animã iusti &. tãꝗͣ de abditis mortuoꝵ re¬
ceptacłis euocare. Nõne magis mirandũ ẽ qd̾ satanas ipsũ
dnĩn assũpsit. & constituit suꝑpiniã tẽpli :. Qͦ libet eñi mͦ
fecerit. ille etiã modꝰ qͦ samueli factũ ẽ ut excitaret᷑ si miłr
latet: nͥ forte qͥs dixerit faciliorẽ diabolo fuisse licentiã ad
asamuelis defuncti spm̃ asiussedib excitandũ. Qd̾si illud
in eungło nos id̾o ñ ꝑtͣbat. qͥa dñs uoluit atq ꝑmisit nulla
diminutione sue potestatis ꝙ. diuinitatis idfieri: Si c̃ ab ip
ꝙteneri scił & uinciri. & inludi & crucifigiatq int̾fici
passꝰ ẽ. ñ ẽ absurdũ credere ex aliqͣ dispensatione diuine
uoluntatis ꝑmissũ fuisse. ut ñ inuitꝰ nec anãnte atq sub¬
uigante magica potentia. s uolens atq obtẽꝑans occulte
tirꝙ sp̃s ꝓpħȩ scĩ. se ostendi aspectu regis. diuina eũ senten¬

Expanded text:
no spiritui excitare animam justi, et tanquam de abditis mortuorum reno spiritui excitare animam justi, et tanquam de abditis mortuorum receptaculis evocare; nonne magis mirandum est quod satanas ipsum Dominum assumpsit et constituit super pinnam templi ? Quolibet enim modo fecerit, ille etiam modus quo Samueli factum est ut excitaretur, similiter latet. Nisi forte quis dixerit faciliorem diabolo fuisse licentiam ad ad Samuelis defuncti spiritum a suis sedibus excitandum. Quod si illud in Evangelio nos ideo non perturbat, quia Dominus voluit atque permisit nulla diminutione suae potestatis et divinitatis id fieri; sicut ab ipet teneri se, et vinciri, et illudi, et crucifigi atque interfici passus est: non est absurdum credere ex aliqua dispensatione divinae voluntatis permissum fuisse, ut non invitus nec dominante atque subjugante magica potentia, sed volens atque obtemperans occultae tae sancti se ostendi aspectui regis, diuina eum senten
Abbreviated transcription (Latin):
utrũ iusta historiã phitonissa ipsũ ꝓpħam samu¬
elẽ de inferno euocaũit. hoc ame beate memorie
simplicianꝰ me dilauensis ep̃s aliquando q̃siuit: qͥd ꝙ res-¬
pond̾im sub aitũ lege. Itẽ queris in quã utrũ sp̃s in mun-
aꝰ qͥerat inphitonissa potuerit agere. ut samuel a saule
ui deret᷑ ꝙ loqueret᷑ c̃ eo. S multo maioris miracłi ẽ qd̾ ip¬
se satanas pͥnces ĩ mundoꝵ spuũ potuit loqͥ c̃do ꝙ petere
tẽptandũ iob iustissimũ uirũ.: ꝗͥ etiã apłos tẽptanqͥos petiit.
Aut si hoc id̾o ñ habet difficiłe q̃stionẽ. qͥa ꝑ qu̾a uoluerit cre¬
.at᷑am. cui uoluerit er eat᷑e. Ntiq p̾sens u̾itas loqͥt᷑: nec ꝓpt̾ea
salutẽ: ꝙ c̃ multis nocentib loqͥt᷑ qͦs iubet int̾fici. Sigͦ hinc
ꝓpt̾ea nulla q̃stio ẽ: nulla sit q̃stio. qͦmͦ etiã in mundꝰ sp̃s ẽ ani
torlonge utiq maiorẽ. Qd̾ si hoc monet qd̾ licuerit malig¬

Expanded text:
utrum iuxta historiam pythonissa ipsum prophetam Samuhelem de inferno euocauerit. hoc a me beatae memoriae Simplicianus, Mediolanensis episcopus, aliquando quaesiuit. quid ei responderim, subditum lege. ,,Ite erat in pythonissa, potuerit agere, ut Samuhel a Saul uideretur et loqueretur cum eo. sed multo maioris miraculi est, quod ipse satanas, princeps immundorum spirituum, potuit loqui cum deo et petere temtandum Iob iustissimum uirum; qui etiam apostolos temtandos petiuit. aut si hoc ideo non habet difficilem quaestionem, quia per quam uoluerit creaturam cui uoluerit creaturae ubique praesens ueritas loquitur nec propterea salutem, et cum multis nocentibus loquitur, quos iubet interfici — si ergo hinc propterea nulla quaestio est, nulla sit quaestio, quomodo etiam immutor longe utique major est. Quod si hoc movet, quod licuerit malig
Abbreviated transcription (Latin):
N empe salomon sapientissimꝰ rex isrł qͥ regnauit ĩ hierłm. libr̾u
qͥ uocat᷑ eccłastes. & a uideis qͦq habot᷑ ĩ sacrũ canone litt̾arũ.¬
sic exorsꝰ ẽ. Uanitas uanitatũ dix̃ ȩccłastes: Uantas uanitatũ.
omĩa uanitas. Quȩ habundantia homini in om̃i labore suo qͦ labo¬
rat subsole.: a c̃ ex hac sententia conecteret oet̾a. c̃memorars
erũnas. erroresq uitȩ huiꝰ. & uanescentes int̾ea tẽpoꝵ lapsus.
uͥ nichil solidũ nichil stabile retinet᷑ ĩ ea rerũ uanitate subsole.:
illud etiã deplorat quodãmͦ qđ c̃ sit habundantia sapientiȩ
suꝑ ĩsipientiã. siõ habundantia lucis suꝑ tenebras. sapientisq¬
ocłi sint ĩ capite ipsiꝰ. & stultꝰ ĩ tenebris abul&. unꝰ tam̃ ĩcurs
occurrat om̃ibꝰ utiq in hac uita qͦ subsole agit᷑. significat uide¬
lic& ea mala. ꝗͤ bonis & malis uidemꝰ eeᷤ c̃munia. Dicit etiã

Expanded text:
Nempe Salomon, sapientissimus rex Israhel, qui regnauit in Hierusalem, librum, Nempe Salomon, sapientissimus rex Israhel, qui regnauit in Hierusalem, librum, qui uocatur Ecclesiastes et a ludaeis quoque habetur isic exorsus est: Vanitas uanitantium, dixit ecclesiastes; uanitas uanitantium, omnia uanitas. Quae abundantia homini in omni labore suo, quo laborat sub sole? Et cum ex hac sententia conecteret cetera, commemorans aerumnas erroresque uitae huius et uanescentes interea temporum lapsus, ubi nihil solidum, nihil stabile retinetur: in ea rerum uanitate sub sole illud etiam deplorat quodam . modo, quod, cum sit abundantia sapientiae super insipientiam, sicut abundantia lucis suoculi sint in capite ipsius, et stultus in tenebris ambulet, unus tamen incursus occurrat omnibus, utique in hac vita quae sub sole agitur, significans videlicet ea mala quae bonis et malis videmus esse communia. Dicit etiam
Abbreviated transcription (Latin):
unc quando ñ solũ in malost̾ boni
& in bono mali. qđ uidet᷑ iniustũ. uerũ etiã plerũq et
malls mala eueniunt. ꝙ bonis bona pueniunt: magis ĩscrutabi¬
lia fiunt uiditia di. & ĩuestigabiles uiȩ eiꝰ. Qua uis gͦ nesciamꝰ qͦ
uditio d̾s ista ł faciat. ł fieri sinat. ap̃ quẽ su̾ma uirtꝰ ẽ & su̾ma¬
sapientia. suma iustitia. nulla ĩfirmitas. nulla temeritas. nulla
iniqͥtas: salubrit̾ tam̃ discimꝰ ñ magni pend̾e seu bona seu mala.
qͣ uidemꝰ ẽẽ bonis malisq c̃munia. & illa bona querere qͦ bonoꝵ.
ñ solũ qͤ tẽ iudicabunt᷑. uerũ etiã quec̃q abuntio iudicata et
quec̃q usq ad illud tepꝰ adhuic uidicanda st̃ apparebt̃ e̾ẽ iustis¬
sima. Ubi hoc quoq manifestabit᷑. ꝗͣ iusto iuditio dĩ fiat. ut nc̃
tã multa ac pene omĩa iusta uditia di lateant sensꝰ mentesq
mortaliũ: c̃ tam̃ inhac re pioꝵ fid̾ẽ ñ lateat. iustũ ẽẽ qđ latet.

Expanded text:
unc quando. non solum in malo sunt boni et in bono mali, quod uidetur iniustum, uerum etiam plerumque et malis mala eueniunt et bonis bona proueniunt, magis inscrutabilia fiunt iudicia dei et inuestigabiles uiae eius. quamuis ergo nesciamus, quo iudicio deus ista uel faciat sapientia, summa justitia, nulla infirmitas, nulla temeritas, nulla iniquitas: salubriter tamen discimus non magnipendere seu bona, seu mala, quae videmus esse bonis malisque communia; et illa bona quaerere, quae bonorum,  tunc iudicabuntur uerum etiam quaecumque ab initio indicata et quaecumque usque ad illud tempus adhuc iudicanda sunt, apparebunt esse iustissima. ubi hoc quoque manifestabitur, quam iusto iudicio dei fiat, ut nunc tam multa ac paene omnia iusta iudicia dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac re piorum fidem non lateat iustum esse quod latet.
Abbreviated transcription (Latin):
camelũ ꝑforam̃ acus int̾re. quan diuitẽ intͣre
in regnũ aĩ c. Oiuit̾e hic appellat cupidũ rerum
tẽporaliũ. . de talib suꝑbientẽ. his diuitib contͣris
sunt pauꝑes spĩi: quors ẽ regnũ celoꝵs. Nam ͤ s mani¬
festat᷑ oͣs cupidos. &iam si facultatib huiꝰmundi ca¬
reant. ad hoc genus diuitũ qd̾ ẽ rep̃hensum ꝑtiñe.
quia postea dixer̃ qui audierant. & qͥs pot̾it saluus
fierrcũ inconꝑabilit̾ maior t᷑ba sit pauꝑum. uide¬
licet intelligentes in eo numero deputari etiã illos.
qͥ qũaqua talia ñ habeant. tam̃ habendi cupiaita¬
tate rapiunt᷑. Sensus ẽ aut̃. facilius xp̃m pati
ꝓdilectorib scłi: qu̾a dilectores scłi adxp̃m posse¬

Expanded text:
camelum per foramen acus transire quam diuitem intrare in regnum dei? diuitem hic appellat cupidum rerum temporalium et de talibus superbientem. his diuitibus contrarii sunt pauperes spiritu, quorum est regnum caelorum. nam eo manifestatur omnes cupidos, reant, ad hoc genus divitum quod est reprehensum pertinere, quia postea dixerunt qui audiebant: Et quis poterit salvus fieri? cum incomparabiliter maior turba sit pauperum; uidelicet intellegentes in eo numero deputari etiam illos qui, quamquam talia non habeant, tamen habendi cupiditate rapiuntur. sensus est autem: facilius Christum pati pro dilectoribus saeculi, quam dilectores saeculi ad
Abbreviated transcription (Latin):
quia humiliatꝰ onera sustulit. In qͦ enĩ manifesti¬
us intellig̃r. qu̾a in ipso qd̾ scͥptũ ẽ. quanto mag¬
nus es humilia te inom̃ib c. Per acum aut̃ pone¬
tiones significat: ꝑ punctones dolores inpassione
susceptos. Foram̃ gͦ acus dicit. angustias passionis. Qd̾
aut̃ ait. que inpossibilia sunt apd̾ homines possibi¬
lia sunt apud am: ñ ita accipiendũ ẽ. qd suꝑbi ꝙ eu
nũ cȩlors̾ sunt intͣturi cũ suis cupiditatib & suꝑ¬
bia ͥ s possibile ẽ dõ. ut ꝑu̾bũ euis sicut etiam factũ
ẽẽ & cotidie fieri uidemus. acupiditate tẽꝑaliũ
ad caritatẽ ȩt̾nors: ꝙ ad ꝑnitiosa suꝑbia ad humili¬
tatẽ saluberrimã conu̾tant᷑. De¬

Expanded text:
enim manifestius intellegitur quam in ipso quod scriptum est: quanto magnus es, humilia te in omnibus? per acum autem punctiones significat, per punctiones dolores in passione susceptos. foramen ergo acus dicit angustias passionis. quod autem ait: quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud deum, num caelorum sint intraturi cum suis cupiditatibus et superbia; sed possibile est deo, ut per uerbum eius — sicut etiam factum esse et cotidie fieri uidemus — a cupiditate temporalium ad caritatem aeternorum et a perniciosa superbia ad humilitatem saluberrimam conuertant
Abbreviated transcription (Latin):
inicias manꝰ in puerũ neq facias ei qͥcqͣm. mͦ enĩ
cognoui qđ tu times dm̃:. Etiam ista questio sumi¬
li locutione soluit᷑. hoc ẽ enĩ ñc cognoui qđ times dm̃
tu: qđ significat n̾c te feci cognoscere. In consequentib
autẽ hoc genꝰ locutionis euidentiꝰ apparet ubi dr. Et uo¬
cauit abraham nom̃ loci illiꝰ dñs uidit: ut dicant hodie
in monte dñs apparuit. Uidit peo qđ ẽ apparuit. hoc
ẽ uidit ꝓ eo qđ ẽ uideri fecit. Significans ꝑefficientẽ id qͦd
efficit᷑. sic̃ frigus pigrũ. qͦd pigroꝰ facit

Expanded text:
nicias manum in puerum neque facias ei quidquam; modo enim cognoui quoniam times deum tu. etiam ista quaestio simili locutione soluitur; hoc est enim: nunc cognoui, quoniam times deum tu, quod significat: "nunc te feci cognoscere". in consequentibus autem hoc genus locutionis euidenter adparet, ubi dicitur: et uocauitAbraham nomen loci illius "dominus uidit", ut dicant hodie: in monte dominus adparuit. "uidit" pro eo quod est fadparuit", hoc est uidit" pro eo quod est" uideri fecit", significans per efficientem id quod efficitur, sicut frigus pigrum quod pigros facit
Abbreviated transcription (Latin):
s ũbralĩ habitau̾it. id ẽ p̃figurantib signis. Nã illas om̃s¬
obseruationes ũbras fut᷑oꝵ uocat: ꝙ̃ ipso tͣnslato uocabulo sumꝰ
ẽ ds. sic̃ scͥptũ ẽ. Nin manu factis tẽplis habitat. Aut certe cor
habitat as̃. hinc ẽ enĩ qd̾ uideis signũ petentib c̃ dixiss soluite
tẽplũ hoc ꝙ intͥduo resuscitabo illud: eungłista qͥd hoc e̾e̾t con¬
sequent᷑ exponens ait. hoc aut̃ dicebat: Aetẽplo corꝑissui. Cͥ dgͦ ẽ. R
hoc ne int̃ ẽẽ arbit᷑ mꝰ int̾ capd̾ ꝙ cet̾a m̃bra. qd inqͦlibet qͣuis p̃¬

Expanded text:
 id est praefigurantibus signis — nam illas omneobseruationes umbras futurorum uocat etiam ipso translato uocabulo; summus enim deus. sicut scriptum est. non in manufactis templis habitat —, aut certe \'cohabitat deus. hinc est enim, quod Iudaeis signum petentibus cum dixisset: Soluite templum hoc et in triduo resuscitabo illud, euangelista. quid hoc esset. consequenter exponens ait: Hoc autem dicebat de templo corporis sui. Quid ergo est? hocine interesse arbitramur inter caput et membra