comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diuine trinitatis. Nam dum tria sint
imum sunt: quia & singula inse manent.
& tria. In natura unum. in ꝑsonis tria.¬
Unum ꝓpt̾ maiestatis commumonem. tͥa
ꝓpt̾ ꝑsonarum ꝓprietatẽ. Nam alius pat̾.
ñ aliud. quia parit̾ simplex. parit̾q in¬
cominutabile bonum. & coȩt̾num. Pat̃
solus. ñ ẽ dealio. id̾o solus appellat᷑ ingenitus.
Sp̃s sc̃s solus de patre & filio ꝓcedit. id̾o solus
amboꝵ nuncuꝑat᷑ sp̃s. U in hac trinitate
alia appellatiua nomina. alia ꝓpria sunt.
Propria sunt essentialia: ut ds. dñs omp̃s. imi
ipsam substantiam significant qua unum
latiua. quia ad se inuicẽ referunt᷑. Cum
quia ad se inuicem referuut᷑. Nam pat̾ ñ ad
seipsum. s ad filium relatiue dr. quia ẽ ei
filius. Sic & filius relatiue dr: quia ẽ ei ꝑat̾
Sic & sp̃s sc̃s: quia ẽ patͥs filiĩq sp̃s. His enĩ
appellationib hoc significatur qͦd ad se uiui¬
cem referunt᷑: ñ ipsa substantia qua unum

Expanded text:
divinae Trinitatis. Nam dum tria sint, divinae Trinitatis. Nam dum tria sint, unum sunt, quia et singula in se manent et tria. In natura unum, in unum propter majestatis communionem, tria propter personarum proprietatem. Nam alius Pater,s quidem, non aliud, quia pariter simplex, pariterque incommutabile bonum et coaeternum. Pater solus non est de alio, ideo solus appesanctus solus de Patre et Filio procedit; ideo solus amborum nuncupatur spiritus. In hac Trinitate alia appellativa nomina, alia propria sunt. Propria sunt essentialia, ut Deus, Dominus, Omnipipsam substantiam significant qua unum lativa, quia ad se invicem referuntur. Cum quia ad se invicem referuntur. Nam Pater non ad se ipsum, sed ad Filium relative dicitur, quia est ei filius: sic et Fis Filiique spiritus. His enim appellationibus hoc significatur, quod ad se invicem referuntur, non ipsa substantia qua unum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥesignetur. Gabriel hebraice. in linguam
nr̃am u̾titur fortitudo dĩ. Ubi enin ꝑ oten¬
tia druina uel fortitudo manifestat᷑: Gabri¬
el mitit᷑. Unde & eo tẽpore quo erat dñs nas
citurus & triumphaturus demundo. Gabin¬
el uenit ail mariam: ut illum annuciaret
qui ad debellandas aereas potestates hunuł
uenire dignatus ẽ. Michael int̾pretatur
quis ut ds̃. Qnͣdo enim aliquid inmundo
mirȩ uirtutis fit. hic archangłs a dõ mittitur.
& exipso oꝑe nom̃ eius ẽ: quia neno ualet facẽ
qͦd facere pot̾ ds. Raphael int̾pretat᷑ curatio
uel medicina dĩ. Ubiciunq enim curandi¬
& medendi opris necessariumẽ: hic archangłs
a d̾o mittitur. & inde medicina dĩ uocatur.
Unde & ad chobiam idem archangłs inisfus
oculis eiꝰ curationẽ adhibuit. & cecitate de¬
tersa uisum restituit. Nominis enim int̾¬
ꝑ̃tatione & angłi officium de signat᷑. Uriel
int̾pretatui ignis d̃. Sicut legnnꝰ apparius¬

Expanded text:
designetur. Gabriel Hebraice in linguam designetur. Gabriel Hebraice in linguam nostram vertitur fortitudo Dei. Ubi enim potentia divina vel fortitudo manifestatur, Gabriel mitciturus, et triumphaturus de mundo, Gabriel venit ad Mariam, ut illum annuntiaret, qui ad debellandas aereas potestates humilis venire dignatus est. 12. Michael interpretatur quis ut Deus? Quando enim aliqumirae virtutis fit, hic archangelus mittitur: et ex ipso opere nomen est ejus, quia nemo valet facere quod facere potest Deus. Raphael interpretatur curatio vel medicina Dei. Ubicunque enim curandi opus necessarium est, hic archana Deo mittitur; et inde medicina Dei vocatur. Unde et ad Tobiam idem archangelus missus oculis eius curationem adhibuit, et caecitate detersa visum ei restituit. Nominis enim interpretatione et angeli officium designatur. Uriel interpretatur ignis Dei, sicut legimus apparuis
Abbreviated transcription (Latin):
geli nocantur ꝓpt̾ quod decelis ad annunei¬
andum hominib mittuntur: Angłs enim
q̃te. latine nuncius dr: Archangł g̾ea liui¬
gua. sumini mincii int̾pretantur. Qui
enim parua uel murima annunciant angł.
qui uͦ sumina archangł̾ nuncupãt᷑. Archan¬
geli dicti. eo qͦd pͥncipatum teneant inter
angłos. Archos enim g̾ce. latine pͥnceps int̾¬
pretatui: Sunt enim duces & pͥncipes sub
quoꝵ ordine unicuiq angłoꝵ officia depu¬
tata sunt. Nam quia archangłi augłis p̃supit.
⁊acharias ꝓpħa testatur dicens. Ecce angłs
qui loquebat᷑ in me egrediebatur: & angls
aluus eg̃diebat᷑ inoccursum eiꝰ: & dix̃ ad eũ.
Curre. loquere ad puerum istum dicens. Absq
muro habitabit᷑ hierłm. Sienim in ipsis officiis
res disponerent. nullo mͦ hoc qͦd homini
dic̾et angłs abangło cognouisset. Quidam
aut̃ archangłoꝵ pͥuatis nominib appellant᷑.
ut ꝑuocabula ip̃sa inoꝑe suo quid ualeant

Expanded text:
geli vocantur propter quod de coelis ad annuntigeli vocantur propter quod de coelis ad annuntiandum hominibus mittuntur. Angelus enim Graece, Latine nuntius dicitur. Archangeli Graeca lingua summi nuntii interpretantur. Qui enim parva vel minima annuntiant, angeli; qui vero summa, archangeli nuncupantur. Archangeli dicti eo quod primatum teneant inter angelos; archos enim Graece, Latine princeps interpretatur. Sunt enim et duces principes, sub quorum ordine unicuique angelorum officia deputata sunt. Nam quia archangeli angelis praesunt, Zacharias propheta testatur dicens: Ecce angelus, qui loquebatur in me, egrediebatur: et alius angelus egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eum: Curre, loquere ad puerum istum dicens: Absque muro habitabitur Jerusalem . Si enim in ipsis officiis ae minimas disponerent, nullo modo hoc quod homini diceret angelus, ab angelo cognovisset. Quidam autem archangelorum privatis nominibus appellantur, ut per vocabula ipsa in opere suo quid valeant
Abbreviated transcription (Latin):
exꝑim̃to ethiologiam nominis sumpsit.
abimelech. pat̾ meus rex. Tola. u̾miculum.
siue coccinum. Iair. illuminans. Iepte aꝑi¬
ens uł aꝑtꝰ. Esebon. cogitatio. siue cingulũ
meroris. Abdo. seruus eiꝰ. Sanson soleoꝵ uel
solis fortitudo. fuit enim uirtute clarꝰ. & lib̾a¬
uit isrł de hostib. Dalila. pauꝑcula. uł situla.
Bboor. infortitudiue. siue in qͦrobur. Noemi
qͣm int̾p̃tari possumus consolatã. eo qͦd mani¬
to & lib̾is ꝑegre mortuis. nurũ inoabitidẽ
in consolatione sua tenuit. Ruch int̾ptat᷑
festinans. Alienigena eium erat expplõ gen
tili. quȩ relicta patria festinauit transire
int̾ram isrł. dicens socrui sue. Q uoc̃q ꝑre¬
pͥus e̾ẽt sterilis natura: postremo di gr̃a fecũ¬
data ẽ. Heli. d̾s m̃s. Ofni. discalciatus. filius
enim fuit heli elec̾tus in minist̾rum sac̾do¬
tii. cuiꝰ amissionẽ suo exp̃ssit uocabulo.
Apls enim ait. Caltiati pedes in p̃paratione

Expanded text:
experimento etymologiam nominis sumpsit. experimento etymologiam nominis sumpsit. Abimelech pater meus rex. Tola vermiculum, vel coccinum. Iair inluminans. Iephte aperiens, vel apertus. Esebon cogitatio, sive vinculum maeroris. Abdo servus eius. Samson sol eorum, vel solis fortitudo. Fuit enim virtute clarus, et liberavit Israel de hostibus. Dalila paupercula, vel situla. Booz in fortitudine, sive in quo robur. Noemi, quam interpretare possumus consolatam, eo quod marito et liberis peregre mortuis, nurum Moabitidem in consolatione sua tenuit. Ruth interpretatur ftili, 323 quae relicta patria festinavit transire in terram Israel, dicens socrui suae: Quocunque perreesset prius sterilis natura, postremo Dei gratia fecundata est. HELI, Deus meus. 60. OPHNI, discalciatus. Filius enim fuit Heli electus in ministerium sacerdotii, cujus amissionem suo expressit vocabulo. Apostolus enim ait: Calciati pedes in praeparationem
Abbreviated transcription (Latin):
uiam stetit: & ruiuã mortis qͣsi quidã mous
fortis exclisit. Eleazar. dĩ ad iuitoriũ. Balach.
p̃cipitans siue ileuorans. Balaam. uanꝰ ppłs.
finees. ori parcens. Tranffixit enim pugio¬
ne ⁊ amri cum scorto madianitide. ꝙdñi fu¬
rorem ꝑlacauit ut parceret. Tambri. iste
lacessiens uel amaricans. Proprie enun no¬
men ab amaritudiue figuratum. qͦd peccando
amaricauerit ppłm. Raab latitudo. uel fa¬
mes. suic impetus. Iosue int̾pretat᷑ saluator.
Ipse enim infiguram xp̃i ppłm a deserco sał¬
uauit. & int̾ram reꝑmissionis induxit. Caleph.
quasi cor. aut cauis. Othoniel. tempꝰ eiꝰ ds. uel
loquax. Apis. quia fuit ad bellũ ꝑmꝑtissima.
dinnicans adu̾sus sy saram: quo ꝑempto. ce¬
cmnit canticum. Inde loquax. Ia hel. ascensio.
Gedeon. exꝑuñtum iniquitatis eoꝵ. Freqͤntib
enuim doum̃tis informatiis ẽ: qͣn p̃sagio contͣ
hostes fut᷑am uictoriã expediret. Ex quo futp̃

Expanded text:
viam stetit, et ruinam mortis quasi quidam mons viam stetit, et ruinam mortis quasi quidam mons fortis exclusit. Eleazar Dei adiutorium. Balac praecipitans, sive devorans. Balaam vanus populus. Phinees ori parcens. Transfixit enim pugione Zambri cum scorto Madianitide, et Domini furorem placavit, ut parceret. Zambri iste lacessiens vel amaricans. Proprie enim nomen ab amaritudine figuratum, quod peccando amaricaverit populum. Raab latitudo, vel fames, sive impetus. Iosue interpretatur salvator. Ipse enim in figura Christi populum a deserto salvavit, et in terram repromissionis induxit. Caleph quasi cor, aut canis. Othoniel tempus eius Deus, vloquax. Apis, quia fuit ad bellum promptissima, dimicans adversus Sisaram, quo perempto cecinit canticum; inde loquax. Iahel ascensio. Gedeon experimentum iniquitatis eorum. Frequentibus enim documentis informatus est quali praesagio contra hostes futuram victoriam expediret, ex quo futuro
Abbreviated transcription (Latin):
plurimi ex eo iusti nati sunt ut in libro para¬
liponienon continet᷑. ⁊ ara idẽ oriens appellatꝰ.
cussionem caris & passiones doloꝵ. Calami¬
tates enuim suas: nominis ethimologia p̃figͣa¬
uit. Pharao nom̃ ẽ non hominis s honoris.
sicut & apud nos augusti appellant᷑ reges: cum
ꝓpriis nominib censeantur. Exprimitur.
enim inlatinã linguã pharao denegans eum
utiq dm̃. siue dissipator eiꝰ. ppħ enim di fiut
affiictor. Iamnes marmꝰ. siue ubi ẽ signum.
Cessit enum & defecit signum eiꝰ corã signis moysi
bres int̾p̾tatur mare pelliciun. siue mare
incapite. Moyses int̾pretatur sumptꝰ exaqͥ
Inuenit enu eum ad ripam flummins erpo¬
situm filia pharaonis. quẽ colligens ad op¬
tauit filium sͥ: uocauitq nom̃ eiꝰ moy ses. eo
quod de aqua sumꝑsisset eum. Aaron. mous
fortitudinis int̾pretatui: ꝓpt̾ qͦd thuribulum
accipiens in medio suꝑstitum & int̾emꝑtoꝵ ob¬

Expanded text:
plurimi ex eo iusti nati sunt, ut in libro Paraplurimi ex eo iusti nati sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, Zara, id est oriens, appellatus est. s, propter percussionem carnis et passiones dolorum. Calamitates enim suas nominis etymologia praefiguravit. Pharao nomen est non hominis, sed honoris, sicut et apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Exprimitur autem in Latino Pharao denegans eum, utique Deum, sive dissipator eius. Populi enim Dei fuit afflictor. Iannes marinus, sive ubi est signum. Cessit enim et defecit signum eius coram signis Moysi;bres mare pellicium sive mare in capite. Denique Moyses interpretatur sumptus ex aqua. Invenit eum ad ripam fluminis expositum filia Pharaonis, quem colligens adoptavit sibi; vocavitque nomen eius Moysen, eo quod de aqua sumpsisset eum. Aaron mons fortitudinis interpretatur, propter quod turibulum accipiens in medio superstitum et interemptorum ob
Abbreviated transcription (Latin):
Quando enim natꝰ ẽ: totus sic̃ pellis pilosꝰ erat.
Atq idem trib nominib appellat᷑. esau. idẽ ru¬
fus. edom. id ẽ sanguineus. seir. idẽ pilosus:
quia ñ habuit lenitatẽ. Rebecca patientia.
siue quȩ multum acceꝑit. Lia. laboriosa. utiq
generando. Puirimos enim dolores qͣm rachel
fecunditate pariendi exꝑta ẽ. Rachel. int̾p¬
tatur ouis. Pea enun lacob pauit oues laban.
Telfa os sit iens. Bala in uet̾ata. Dina trans¬
fertur incausam. nirgii enim insicimis causa
extitit. Thaniar amaritudo ꝓ uiris mortuis.
Eadem & cominutans. Mutauit eium se in
habitum meretricis. qͣndo cũ socero suo con¬
cubuit. Phares diuisio. ab eo qͦd diuiserat m̃¬
branulas secundarum. Diuisoris inde phares
sortitus ẽ nom̃. Unde & pharisei q̃uasi qui se
iustos appło seꝑabant: diuisi appellabantur.
Tara fr̾ eiꝰ incuius manu erat coccinum int̾y¬
tatur oriens. siue quia pͥmus apparuit. siue qͦd

Expanded text:
quando enim natus est, totus sicut pellis pilosus erat. quando enim natus est, totus sicut pellis pilosus erat. Atque idem tribus nominibus appellatur: Esau, id est rufus: Edom, id est sanguineus: Seir, id est pilosus, quia non habuit lenitatem. Rebecca patientia, sive quae multum acceperit. Lia laboriosa, utique generando. Plurimos enim dolores quam Rachel fecunditate pariendi experta est. Rachel interpretatur ovis, pro ea enim Jacob pavit oves Laban. 38. ZELPHA os hians. BALA inveterata. Dina transfertur in causam, jurgii enim in Sichimis causa exstitit. 39. THAMAR amaritudo pro viris mortuis. Eadem, et commutans. Mutavit enim se in habitum meretricis, quando cum socero suo concubuit. 40. PHARES divisio, ab eo quod diviserit membranulam secundinarum, divisionis, id est, Phares sortitus est nomen. Unde et Pharisaei, qui se quasi iustos a populo separabant, divisi appellabantur. Zara frater eius, in cuius manu erat coccinum, interpretatur oriens; sive quia primus apparuit, sive quod
Abbreviated transcription (Latin):
mrei. sic diriuatur ut ex parte sensꝰ nominis.
ex parte ipse sit sermo. Amini enin a qͦ dictist̾
ammanitȩ uocatus ẽ ppłs mis. Sarai int̾pre¬
tatur pͥnceps inea. eo qͦd e̾e̾t imius tantũ mͦ¬
domꝰ mnat̾familias. Postea causa nommis im¬
mutata. ablata define .i. litt̾a̾: cdr sara. id ẽ
pͥnceps. Omnium quippe gentiũ futura
pͥnceps erat: sic̃ & dñs pollicitus fuerat ad¬
abraham: dabo tͥ ex sarra filium. & benedicã
abrahȩ aduena causa genandi data. quȩ ptꝰ
contemptum angło increpante conu̾sa est.
ad saram. Chetura. timiama int̾p̾tat᷑. Is mahel
eum ds. E sau trinomius ẽ. ex ꝓpriis causis
uarie nuncupatus. Dicit᷑ enmm esau idẽ rufus.
ob coctionẽ scilicet rufe lentis ita appellatus:
cuiꝰ edulio pͥmogenita ꝑdidit. Edom autẽ
ob ruborẽ corporis dictus ẽ: qͦd latine sangume¬
us dr. Seyr uͦ. quod fuerit hispidꝰ & pilosus.

Expanded text:
mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, mei, sic derivatur, ut ex parte sensus nominis, ex parte ipse sit sermo. Ammi enim, a quo dicti sunt Ammonitae, vocatur populus meus. Sarai interpretatur princeps mea, eo quod edomus materfamilias. Postea causa nominis immutata, ablata de fine i littera, dicitur Sara, id est, princeps. Omnium quippe gentium futura princeps erat, sicut et Dominus pollicitus fuerat Abraham: Dabo tibi ex Sara filium, et benedicam Abrahae advena causa generandi data, quae post contemptum, angelo increpante, conversa est ad Saram. Cethura thymiama. Ismahel eum Deus.' Esau trinomius est, et ex propriis causis varie nuncupatur. Dicitur enim Esau, id est rufus, ob coctionem scilicet rufae lentis ita appellatus, cuius edulio primogenita perdidit. Edom autem ob ruborem corporis dictus est, quod Latine sanguineus dicitur. Seir vero, quod fuerit hispidus et pilosus;
Abbreviated transcription (Latin):
enun pͥor arripuit in suetã in ꝑpło tyraniidẽ.
sipse agg̾ͥssus adu̾sus dm̃ impietatis edificare
currim. Heber transitus. Ethimologia euis
mystica ẽ. quod ab eiꝰstirpe transiret ds̃. nec
ꝑ seueraret ineis: transiata ingentib gr̃a.
Ex ipso enim sunt hebrei exorti. Falech. diuu¬
sio. Cui pat̾ ꝓpt̾ea tale nomen imꝑosuit: quia
tunc natus est. qͣndo ꝑlinguas diuisa ẽ t̾ra. Thare.
exploratio ascensionis. Melchisedech. rex uistꝰ
Rex. quia ipse postea impautt salem: uistꝰ ꝑ eo
quod discernens sacramenta legis & eangelii.
ñ pecudum uicꝰtimas. s oblationẽ ꝑanis &
calicis. obculit in sacrificium. Loth decliuanᷤ.¬
siue uictus. Factis enim sodomoꝵ ñ consensit
s eoꝵ illicita carnis incendia declinauit:¬
Moab ex patre. & cotum nom̃ ethim ologiam
habet. Concepit enim eum pͥmogenita filia
de patre. Ammon. ciuiꝰ causa nom̃ reddit᷑ filꝰ ppłi

Expanded text:
enim prior arripuit insuetam in populo tyrannidem, enim prior arripuit insuetam in populo tyrannidem, et ipse adgressus est adversus Deum impietatis aedificare turrem. Heber transitus. Etymologia eius mystica est, quod ab eius stirpe transiret Deus, nec perseveraret in eis, tralata in gentibus gratia. Ex ipso enim sunt exorti Hebraei. Phaleg divisio, cui pater propterea tale nomen inposuit, quia tunc natus est, quando per linguas terra divisa est. Thara exploratio ascensionis. Melchisedech rex iustus. Rex, quia ipse postea imperavit Salem. Iustus, pro eo quod discernens sacramenta Legis et Evangelii, non pecudum victimas, sed oblationem panis et calicis in sacrifici consensit, sed eorum inlicita carnis incendia declinMoab ex patre. Et totum nomen etymologiam habet. Concepit enim eum primogenita filia de patre. Ammon, cuius causa nomen redditur filius populi
Abbreviated transcription (Latin):
nos faciet ab omnib oꝑib nr̃is. Sem dicit᷑
nominatuis. qͦd nom̃ exp̾sagio postitatis acce¬
ꝑit. Exipso enim patriarche. ꝓpħe. apłi. &
ppl dĩ. Ex eius quoq stirpe & xp̃c. ciuꝰ ab ortu
solis usq ad occasum magnum ẽ. nom̃ eiꝰ in
gentib. Cham. calidꝰ. & ipse ex p̃sagio futͣi
cognominatꝰ. Posti̾tas enim eiꝰ eam t̾re partẽ
possidet. quȩ uicino sole calentior ẽ: unde & e¬
ꝙyptus usq hodie egyptioꝵ liugua chamdr.
Iafeth. latitudo. E x eo enim ppłs gentiũ nascit᷑¬
& quia lata ẽ exgentib multitudo credentiũ:
ab eadem latitudine iafech dictus ẽ. Chanaat
filiris chani. int̾pretatur motꝰ eoꝵ. Qd qͥdẽ ali¬
uil. nisi opꝰ eoꝵ: Promotu enim pat᷑s. id ẽ ꝑ oꝑe
enis: inaledictus ẽ. arfaxath. sanaus depopula¬
sui gen̾is nom̃ sortitus. Abipso enini funt ꝓgeui¬
ti ethiopes. Nemroch int̾pretat᷑ tyrauiis. Iste

Expanded text:
nos facit ab omnibus operibus nostris.' Sem dicitur nos facit ab omnibus operibus nostris.' Sem dicitur nominatus, quod nomen ex praesagio posteritatis accepit. Ex ipso enim patriarchae et apostoli et populus Dei. Ex eius quoque stirpe et Christus, cuius ab ortu solis usque ad occasum magnum est nomen in gentibus. Chain calidus, et ipse ex praesagio futuri cognominatus. Posteritas enim eius eam terrae partem possedit, quae vicino sole calentior est. Unde et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua Kam dicitur. Iapheth latitudo. Ex eo enim populus gentium nascitur; et quia lata est ex gentibus multitudo credentium, ab eadem latitudine Iapheth dictus est. Canaan filius Cham interpretatur motus eorum. Quod quid est aliud nisi opus eorum? Pro motu enim patris, id est pro opere eius, maledictus est. Arfaxat sanans depopulasui generis nomen sortitus. Ab ipso enim sunt progeniti Aethiopes. Nembroth interpretatur tyrannus. Iste
Abbreviated transcription (Latin):
pt fr̃qs int̾fectionem natus sit. quasi resur-¬
rectionẽ frĩs ex mortuis suscitaret. Idem &
positio. quia posuit eum d̾s ꝓabel. Enos uix¬
ta ꝓprie lingue uarietatem homo uel uir dr̃
U congrue hoc uocabulum habuit. De co
qͦd tunc pͥmum in nomine dñi & insimilitu¬
dine eiꝰ fabricata sint idola. Enoch. dedicatio.
In ipsius enim nomine ciuitatẽ pt᷑ea edifica¬
uit cayn. Cainam lam̃tatio uel possessio
eoꝵ. Sicut enim cayn possessio. Ita diriua¬
tiuum nom̃ qͦd ẽ cͥainan facit possessio eoꝵ.
Matussalem int̾pretat᷑ mortuus ẽ. Euidens
ethimologia nominis. Quidam enim eum
risse putauerunt. Ob hoc signant̾ tranffeit᷑
mortuus ẽ: ut ostenderet᷑ ñ uixisse eum pt
diluuium. s in eodẽ cataclysio fuisse defun¬
ctum. Soli enini octo homines diluuium
marcha euaserunt. Lamech ꝑcutiens. Iste
ennuꝑcussit & int̾fecit cayn. qͦd etiam ipse
ptꝰ ea ꝑpetrasse urorib confitet᷑. Noe reqͥes

Expanded text:
post fratris interfectionem natus sit, quasi resurpost fratris interfectionem natus sit, quasi resurrectionem fratris ex mortuis suscitaret. Idem et positio, quia posuit eum Deus pro Abel. Enos iuxta propriae linguae varietatem homo vel vir dicitur. Et congrue hoc vocabulum habuit. De eo quod tunc primum in nomine Domini et in similitudine eius fabricata sint idola. Enoch dedicatio. In ipsius enim nomine civitatem postea aedificavit Cain. Cainan lamentatio vel possessio eorum; sicut enim Cain possessio, ita derivatum nomen, quod est Cainan, facit possessio eorum. Matusalam interpretatur mortuus est. Evidens etymologia nominis. Quidam enim eum risse putaverunt. Ob hoc signanter transfertur: mortuus est, ut ostenderetur non vixisse eum post diluvium, sed in eodem cataclysmo fuisse defunctum. Soli enim octo homines in arca diluvium evaserunt. Lamech percutiens. Iste enim percussit et interfecit Cain: quod etiam ipse postea perpetrasse uxoribus confitetur. Noe requies
Abbreviated transcription (Latin):
diu̾sitatẽ: ut inuariis significationib no¬
mina commutentur. Adam sic̃ beatus
hieronimus tradidit. homo siue t̾renus.
siue rubra t̾ra int̾pretat᷑. Ex t̾ra enim fa¬
cta ẽ caro. & humus hominis faciendi mat̾ies
fuit. Gua. int̾pretat᷑ uita. siue calamitas.
siue ue. uita. quia origo fuit nascendi.
Calamitas & ue. quia ꝑ p̾uaricationẽ causa
extitit moriendi. Acadendo enim nomen
sumpsit calamitas. Alii aut̃ dñt obhoc
eua uita. & calamitas appellata. quia sepe
mulier uiro causa salutis ẽ: sepe calamita¬
tis & mortis qͦd ẽ ne. Cayn possessio int̃p̃tat᷑.
uude ethimologiam ipsiuis pat̾ eiꝰ ex pͥmens
ait. Cayn. idẽ possedi hominẽ ꝑdm̃. Idem
& lam̃tatio. eo qͦd ꝓ int̾fecto abel int̾fectus
sit. & penam sui sceleris dederit. Ab el luctus.
int̾pretat᷑. quo nomine p̃sigurabat᷑ occidendꝰ.
Idem & uanitas. quia cito solutus ẽ atq sub¬
tractus. Sech. int̾pretat᷑ resurrectio. eo qͦd

Expanded text:
diversitatem, ut in variis significationibus nodiversitatem, ut in variis significationibus nomina commutentur. Adam, sicut beatus Hieronymus tradit, homo sive terrenus sive terra rubra interpretatur. Ex terra enim facta est caro, et humus hominis faciendi materies fuit. Eva interpretatur vita sive calamitas sive vae. Vita, quia origo fuit nascendi: calamitas et vae, quia praevaricatione causa extitit moriendi. A cadendo enim nomen sumpsit calamitas. Alii autem dicunt: ob hoc Eva vita et calamitas appellata, quia saepe mulier viro causa salutis est, saepe calamitatis et mortis, quod est vae. Cain possessio interpretatur, unde etymologiam ipsius exprimensain, id est, Possedi hominem per Deum.' Idem et lamentatio, eo quod pro interfecto Abel interfectus sit, et poenam sui sceleris dederit. Abel luctus interpretatur, quo nomine praefigurabatur occidendus. Idem et vanitas, quia cito solutus est atque subtractus. Seth interpretatur resurrectio, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
Qͦuͦ faciem & pedes di oꝑiunt. quia p̃ terita
ante mundum. & futura pꝰt mundum scire ñ
possumus: s media tantũ eoꝵ testimonio con¬
templamur. Singuli senas alas hñt. quia de
fabrica tantum mundi que insex dieb facta
sunt inp̃senti scło nouimiis. Qd̾ clamant ter
sẽs. alt̾ ad alt̾m. trinitatis inuna diuinitate
demonstrant myst̾ium. De hominibus qui
quodam p̾sagio noninia acceꝑunt .ui.¬
ieriq pͥmoꝵ hominum exꝓpriis causis
originẽ nominum hñt. quib ita ꝓphe¬
tice sunt indita uocabula. ut aut futuris
aut p̃cedentib eoꝵ causis conueniant. in
quib tam̃ manente spũali sacram̃to. nunc
tantum ad litt̾am in tellectum hystorie ꝓ¬
sequimiui. Ubi aut̃ echimologie int̾preta¬
tionẽ ñ attiginus. solã ipsam echimologiã
in latinum posunnus. Qd̾̃ aut̃ unum no¬
men hebraicum alit̾ atq alit̾ int̾pretat᷑:¬
hoc scd̾ni accentuum & litt̾arum euenit

Expanded text:
Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita Quod vero faciem et pedes Dei operiunt, quia praeterita ante mundum et futura post mundum scire non possumus, sed media tantum eorum testimonio contemplamur. Singuli senas alas habent, quia de fabrica tantum mundi, quae in sex diebus facta sunt, in praesenti saeculo novimus. Quod clamat ter Sanctus alter ad alterum, Trinitatis in una divinitate demonstrat mysterium. § 6 De hominibus qui quodam praesagio nomen acceperunt. Plerique primorum hominum ex propriis causis originem nominum habent. Quibus ita prophetice indita sunt vocabula, ut aut futuris aut praecedentibus eorum causis conveniant. In quibus tamen manente spiritali sacramento, nunc tantum ad litteram intellectum historiae persequemur. Ubi autem etymologiae interpretationem non attigimus, solam ipsam etymologiam in Latinum posuimus. 3. Quod autem unum nomen Hebraicum aliter, atque aliter interpretathoc secundum accentuum et litterarum evenit
Abbreviated transcription (Latin):
uocabula agminum angłoꝵ. ⁊ta sunt specia¬
lia orcdinun singłoꝵ: ut tam̃ sint exparte
cominuuia omnium. Nam dimmi throni
sedes dĩ int̾ quoꝵ dam angłoꝵ ordines specialit̾
nominib appellant᷑. quia hoc ipsũ officumi
inꝑpͥo ordiue plenius acceꝑuit. S cum suit
omnib cominunia. ꝓprie tam̃ hȩc noniia
suis nominib deputant᷑. Uniciuq enim sic̃
p̃dictuni ẽ. ꝓpria officia sunt iniuncta. quȩ
ꝓmeruisse eos inniundi constat ex ordio. Nã
quia angłi & locis & hominib p̃sunt. ꝑ pro¬
ẽẽ locum: cui angħi ñ p̃sunt. Presunt enim
& auspiciis omniũ oꝑum. Hic ẽ ordo ueldis¬
tinctio angłoꝵ. qui pt lapsum maloꝵ in cele¬
manserunt firmitatẽ et̾ne ꝑ seuerantie
consecuti sunt. millo iam lapsu au̾si. nulla
suꝑbia cadentes. s firmit̾ indi amore & con¬
templatione manentes. nichil aliud dulce
habent nͥ eum a quo creati sunt. Qͦ aut̃ duo
noui testamenti significationẽ ostendunt.

Expanded text:
ocabula agminum angelorum ita sunt specialia ordinum singulorum, ut tamen sint ex parte communia omnium. Nam dum throni sedes Dei in quorumdam angelorum ordine specialiter 316 nominibus appellantur, quia hoc ipsum officium in proprio ordine plenius acceperunt. Et cum sint omnibus communia, proprie tamen haec nomina suis ordinibus deputantur. Unicuique enim, sicut praedictum est, propria officia sunt iniuncta, quae promeruisse eos in mundi constat exordio. Nam quia angeli et locis et hominibus praesunt, per Proesse locum cui angeli non praesint. Praesunt enim et auspiciis operum omnium. Hic est ordo vel distinctio angelorum, qui post lapsum malorum in caeleermanserunt, firmitatem aeternae perseverantiae consecuti sunt, nullo iam lapsu aversi, nulla superbia cadentes, sed firmiter in Dei amore et contemplatione manentes, nihil aliud dulce habent nisi eum a quo creati sunt. Quod autem duo Novi Testamenti significationem ostendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuod refertur ad aliquid: s sccłm id qͦd aliqͣm
naturã significat. Omnis enim incorporea
natura. sp̃s inscͥpturis sacris appellat᷑. Unde ũ
tantum pat̾ & filio & spũi sc̃o. s omni rational
creature & anime hoc uocabulum congruit.

Expanded text:
quod refertur ad aliquid, sed secundum id quod aliquam naturam significat. Omnis enim incorporea natura spiritus in Scripturis sacris appellatur, unde non tantum Patri et Filio et Spiritui sancto, sed omni rationali creaturae et animae hoc vocabulum congruit.
Abbreviated transcription (Latin):
de eo. quȩ uentura st̃ amiunciabit uobis.
Nutiq angłs g̾ce latine nuncius int̾pretat᷑.
Unde & duo angłi apparuerunt loch: in quib
dñs singłarit̾ appellat᷑. quos intelligimus filiũ
ab eoꝵ oculis ipse in celum asceudit. Conso¬
lator enim tristib mittit᷑. scd̾m illã eiusdem
dñi sententiam. Beati lugentes: qm̃ ipsi con¬
labunt᷑. Ipse enim dixit. Tunc lugebunt
filii sponsi. cum abeis ablatus fuerit sponsus.
Item ꝑaclytus. ꝓ eo qͦd consolationem prestet
animab. quȩ gaudium temporale amittunt.
Alii paraclytum. latine oratorẽ uel ad uocatũ
int̾pretant᷑. Ipse enim sp̃s sc̃s dic̃. ipse docet.
ꝑ ipsum datur sermo sapientie: abipso sc̃a scͥp¬
pat᷑: ꝓpt̾ dona quȩ de unitatis eiꝰ plenitudine
particulatim quiq ut digni sunt consequi ꝓ¬
merent᷑. Ipse eiuim sp̃s sapientie & intellect᷑ꝰ.

Expanded text:
e ventura sunt annuntiabit vobis ; et utique angelus Graece, Latine nuntius interpretatur. Unde et duo angeli apparuerunt Loth, in quibus Dominus singulariter appellatur, quos intelligimus Filium ab eorum oculis ipse in coelum ascendit. 11. Consolator enim tristibus mittitur, secundum illam ejusdem Domini sententiam: Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur , ipse etiam dixit: Tunc lugebunt filii sponsi, cum ablatus ab eis fuerit sponsus . 12. Item Paracletus pro eo quod consolationem praestet animabus quae gaudium temporale amittunt. Alii Paracletum Latine oratorem, vel advocatum interpretantur. Ipse enim Spiritus sanctus dicit, ipse docet, per ipsum datur sermo sapientiae, ab ipso sancta Scrippatur propter dona, quae de unita ejus plenitudine particulatim quique, ut digni sunt, consequi promerentur. Ipse enim Spiritus Sapientiae et intellectus,
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝑpria natura inuisibilis & incorporeus ẽ:
ꝑ efficientiis tam̃ causarũ inipso rerũ species
asscribunt᷑. ut more locutionis nr̃ȩ facilius
semet ipsum insinuet: ut quia omuia uidet.
dicatur oculus. & ꝓpt̾ qͦd audit omiua dicat᷑
auris: ꝑ eo aut̃ qͦd au̾titur ambulat. ꝓ eo qͦd ex
spectat᷑ stat. Sic & incet̾is hoꝵ similib abhuma¬
uis mentib trahitur similitudo addm̃. sicut
est obliuuiscens & memoraus. Hinc ẽ & qͦd ꝑꝓph̾am¬

Expanded text:
in propria natura invisibilis et incorporeus est, in propria natura invisibilis et incorporeus est, pro efficientiis tamen causarum in ipso rerum species adscribuntur, ut more locutionis nostrae facilius se ipsum insinuet: ut quia omnia videt, dicatur oculus; et propter quod audit omnia, dicatur auris; pro eo autem quod avertitur, ambulat; pro eo quod spectat, stat. Sic et in ceteris horum similibus ab humanis mentibus trahitur similitudo ad Deum, sicut est obliviscens et memorans. Hinc est quod
Abbreviated transcription (Latin):
sen dictus. ab eo qͦd sit pat̾ eius oblitus laboꝵ
suoꝵ. Ita enini hebraice uocat᷑ obluiio. Effra
ini dictus. eo qͦd auxerit eu̾ ds: & ex hoc uoca¬
fatores: quia porro fantui. & defutͣis uera pre¬
dicunt. Qui aut̾ a nob̾ ꝓpħe. in uet̾i testa¬
mento uidentes appellabant᷑: quia inde
quȩ iiiiiiistio abscondita erant. Hinc ẽ
qͦd scͥptum ẽ in samuele. Eamus aduiden¬
tem. Hinc ysaias. Uidi inquit dñm sedeu¬
tem. suꝑ thronum excelsum & eleuatum
W ez echiel. Aꝑti sunt celi. & uidi uisiones h.
Quoꝵdam aut̃ ꝓpħarum edhimologie no¬
minum an notande sunt uocabula eninua
eoꝵ satis ostendunt. qͦd infut᷑is factis dictisq
sius p̃nunciassent. Helias int̾pretat᷑ dn̾s.
d̾s. Ex futuri gͥ p̃sagio sic uocatꝰ. Nam dũ
alt̾caret᷑ in sacͥficio cum qua dringentis sac̾¬
lotib baal: in uocato nomine dñi descen

Expanded text:
ses dictus ab eo quod sit pater ejus oblitus laborum ses dictus ab eo quod sit pater ejus oblitus laborum suorum. Ita enim Hebraice vocatur oblivio. 21. Ephraim, eo quod auxerit eum Deus, et ex hoc vocafatores, quia porro fantur, et de futuris vera praedicunt. Qui autem a nobis prophetae, in veteri Testamento videntes appellabantur, querio mysterio abscondita erant. Hinc est quod scriptum est in Samuele: Eamus ad videntem . Hinc Isaias: Vidi, inquit, Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum . Ezechieli aperti sunt coeli, et vidit visiones Dei. Quorundam autem prophetarum etymologiae nominum adnotandae sunt. Vocabula enim eorum satis ostendunt quid in futuris factis dictisque suis praenuntiassent. Helias interpretatur Dominus Deus. Ex futuri igitur praesagio sic vocatus. Nam dum altercaretur in sacrificio cum quadringentis sacerdotibus Baal, invocato nomine Domini descen
Abbreviated transcription (Latin):
unctio sacri ungenti nomĩ ac potestatẽ regiã
conferebat. Ꝙ inde xp̃i dicti acrisinate. qͦd
ẽ unctio. Nani crisma g̾ce: latine unctio nun
cupat᷑. Quȩ etiam dño nom̃ accominodauit
facta spũalis: quia spu unctus ẽ ado pacre.
in hac ciuitate adu̾sus scm̃ filium tuum.
queni unxisti ñ utiq oleo usibili. s gr̾e dono:
qͦd uisibii scĩficatur unguento. Nonẽ autẽ
nom̃ nusqͣm alibi omuino uec iualiqua gen¬
te fiut. nisi tantum in illo regno ubi xp̃s
ne unctus. Iħc hebraice. g̾ce sother: latine
aut̃ salutaris siue saluator int̾pretatur. ẜ eo
quod cunctis gentib salutifer uenit. Gchi¬
mologiam enim nominis huius etiã euglista

Expanded text:
unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam unctio sacri unguenti nomen ac potestatem regiam conferebat; et inde Christi dicti a chrismate, quod est unctio. Nam chriscupatur, quae etiam Domino nomen accommodavit facta spiritualis, quia spiritu unctus est a Deo Patre, itate adversus sanctum Filium tuum, quem uncxisti': non utique oleo visibili, sed gratiae dono, quod visibili significatur unguento. Non est autenomen nusquam alibi omnino nec in aliqua gente fuit, nisi tantum in illo regno ubi Chrisne unctus. Iesus Hebraice, Graece σωτήρ, Latine autem salutaris sive salvator interpretatur, pro eo quod cunctis gentibus salutifer venit. Etymologiam autem nominis huius etiam Evangelista
Abbreviated transcription (Latin):
futurum facie ad faciem quibq electis p̃sentabit᷑
ut ipsam speciem contemplent᷑. cuius nẽ uesti¬
gia comp̃hendẽ conant᷑. Hoc ẽ quẽ uidẽ ꝑ spe¬
culum dicuntur. Naui et situs. & habitꝰ. & locus.
qͦd ẽ ad habitum. Wanni tui ñ deficient. qͦd
tis fenum species ad dm̃ dr. Et hec omnia ꝑfi
guram d̾s. quia nichil ẽ horum ad ꝓprietatẽ
substantie eius. De filio dei .ii.¬
ultis etiam modis xp̃c appellari in scͥpturis
inuenitur: diuinis. Nam ipse di patris
unigenitus filius dum ee̾t equalis pat̾. ꝓpt̾
salutẽ nr̃am formã serui accepit. Pinde quedã
nomina in illo exdiuuitatis substantia. que¬
dam ex dispensatione suscepte humanitatis
assumpta sunt. Ap̃c namq a crismate ẽ ap¬
pellatus. hoc ẽ unctus. Preceptum enĩ fuerat
uideis ut sacrum conficerent unguentũ. qͦ
ꝑungi possent. hi qui uocabant᷑ ad sacerdotiĩ.
uel ad regnum. Et sicut nunc regib induiũ¬
tum purpure insigne ẽ regie dignitatis. sic illis

Expanded text:
futurum facie ad faciem quibusque electis praesentabitur, ut ipsam speciem contemplentur, cujus nunc vestigia comprehendere conantur, hoc est, quem videre per speculum dicuntur. 39. Nam, et situs, et habitus, et locus, quod est ad habitum; et: Anni tui non deficient , quod tis fenum' species ad Deum dicitur. Et haec omnia per figuram Deus, quia nihil est horum ad proprietatem substantiae eius. De filio dei . Multis etiam modis Christus appellari in scripturis invenitur divinis. Nam ipse Dei Patris Unigenitus filius, dum esset aequalis Patri, propter salutem nostram formam servi accepit. Proinde quaedam nomina in illo ex divinitatis substantia, quaedam ex dispensatione susceptae humanitatis adsumpta sunt. Christus namque a chrismate est appellatus, hoc est unctus. Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut sacrum conficerent unguentum, quo perungui possent hi qui vocabantur ad sacerdotium vel ad regnum: et sicut nunc regibus indumentum purpurae insigne est regiae dignitatis, sic illis
Abbreviated transcription (Latin):
celos ẽ: sicut scͥptum ẽ deeo. Excelsus dñs. supͣ
celos gła eius. Excelsus aut̃ dictus ꝓuaide celsꝰ
Ex eni ꝑ ualde ponitur sicut exinius quasi
ualde eminens. Sextum eieie. id ẽ qui ẽ. Deus
enim solus qui et̾nus ẽ. hoc ẽ qͦd ex ordiũ ñ ht̃. es¬
sentie nom̃ uere tenet. Hoc enim ad scm̃ moy
nom̃ eiꝰ qui eum ꝑgere p̾cipiebat ad ppłm ex
egẏpto lib̾andum: respondit. Ego sum qui sũ
Wdices filus isrł. Qui ẽ: misit me aduos. Tanqͣ
in eiꝰ comꝑatione qui uere ẽ. quia incominuta

Expanded text:
coelos est, sicut scriptum est de eo: Excelsus Dominus, et super coelos est, sicut scriptum est de eo: Excelsus Dominus, et super coelos gloria ejus . Excelsus autem dictus pro valde celsus. Ex enim pro valde ponitur, sicut eximius, quasi valde eminens. Sextum, Ieie, id est qui est. Deus enim solus, quia aeternus est, hoc est, quia exordium non habet, essentiae nomen tenet. Hoc enim nomen ad sannomen ejus qui eum pergere praecipiebat ad populum ex Aegypto liberandum, respondit: Ego sum, qui sum: et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos ; tanquam in ejus comparatione qui vere est, quia inco
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ponere studui. Uocabuloꝵ enim expositio
sa ris indicat quid uelint intelligi. Habent
enim quedam exꝓpriis causis nominum rati¬
onẽ. In pͥncipio aut̃ decem nomina ponimus:.
quib apud hebreos ds̃ uocatur: Primum apuo
hebreos dĩnom̃ hel dr. qͦd alii dñi. alii echimo¬
logiam eiꝰ expͥmentes yschirros idẽ fortem int̾¬
p̃cati sunt: id̾o qͦd nulla infirmitate opprimit᷑
s fortis ẽ: & est sufficiens ad omnia ꝑpetranda.
Scd̾m nom̃ heloy. t̾cium heloe. qͦd utrumq in
latinum ds dr. Est aut̃ nom̃ ui latinuui ex
g̃ca appellatione translatum. Nam d̾s grece
qd eum colentib sit timor. Ds aut̃ ꝓprie nom̃
infra sunt posita uocabula referuntur. Qrtũ
nomen di dr sabaoth. qͦd u̾titur in latiuum exer¬
citiu siue uirtutum. De quo inpsalmo aban
multȩ. ut angłi. archangħi. principatus. & po¬
testates. cunctiq celestis militie ordines. Quoꝵ
tam̃ ille dñs ẽ. Om̃s en im subipso sunt: eiꝰq
dominatui subiacent. Quintum elyon. qͦd

Expanded text:
interponenda studui. Vocabulorum enim expositio satis indicat quid velit intellegi. Habent enim quaedam ex propriis causis nominum rationem. In principio autem decem nomina ponimus, quibus apud Hebraeos Deus vocatur. Primum apud Hebraeos Dei nomen El dicitur; quod alii Deum, alii etymologiam eius exprimentes ἰσχυρὸς, id est fortem interpretati sunt, ideo quod nulla infirmitate opprimitur, sed fortis est et sufficiens ad omnia perpetranda. Secundum nomen Eloi. Tertium Eloe, quod utrumque in Latino Deus dicitur. Est autem nomen in Latinum ex Graeca appellatione translatum. Nam Deus Graecquod eum colentibus sit timor. Deus autem proprie nomen infra sunt posita vocabula referuntur. Quartum nomen Dei dicitur Sabaoth, quod vertitur in Latinum exercituum sive virtutum, de quo in Psalmo ab anmultae, ut angeli, archangeli, principatus et potestates, cunctique caclestis militiae ordines, quorum tamen ille Dominus est. Omnes enim sub ipso sunt eiusque d
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oculo s corde querendus ẽ. Impassibilis.
quia nullis ꝑturbationib afficit᷑. quib fra¬
guitas humana succunibit. Non enim at¬
tingunt eum ulle passiones. ut libido. iracon¬
dia. cupiditas. timor. meror. inuidia. & cet̾a
irasci. aut zelare. aut dolere. nr̃o usu dicit᷑.
Apud dm̃ enim ꝑcurbatio nulla ẽ: apud quẽ
tranquillitas sumina ẽ. Simplex aut̃ dicit᷑.
sine qͦd amittendo ñ ht̃: seu quia ũ aliud est
ipse & aliud qͦd inipso ẽ: sicut in homine cuiꝰ

Expanded text:
n oculo, sed corde quaerendus est. Impassibilis, quod nullis perturbationibus afficitur, quibus fragilitas humana succumbit. Non enim attingunt eum ullae passiones, ut libido, iracundia, cupiditas, timor, moeror, invidia, etc., ur Deus irasci, aut zelare, aut dolere, nostro usu dicitur. Apud Deum enim est perturbatio nulla, apud quem tranquillitas summa est. Simplex autem dicitur, sive non amittendo quod habet, seu quia non aliud est ipse, et aliud quod in ip
Abbreviated transcription (Latin):
cometrica disciplina
primum ab egyptiis
dante Nylo. & omni¬
lius possessionibus eiꝰ¬
limo obductis. mici¬
um t̾rȩ diuidende
ꝑliueas & mensuras
nomen arti dedit. Quȩ inde longius acu¬
mine saꝑlentum ꝑ fecta. & maris. & celi
& acris sꝑacia metiuntur: Nam ꝓuocati
studiosi ceꝑunt ptꝰ t̾re dimensionẽ & cel
spacia querere quanto int̾uallo luna at̾¬
ris. aluna sol ipse distaret: & usq adu̾ticẽ
celi quanta se mensura distendret. Sicq
in t̾ualla ipsa celi orbisq ambitũ ꝑ nume¬
rum stadioꝵ ratione ꝓbabili distixert.
S quia ext̾re dimensione hȩc disciplina
cepit. ex initio sui & nom̃ seruauit. Nam
geometria de t̾ra & deniensura nuncupa¬
ta ẽ. Terra enim grece. ge uocatui: metra
mensura. Huius discipline ars concinet
inse lineamenta. int̾ualla. magnitudinẽ
& figuras. & infiguris dimensiones & nu¬
meros.
eometrie quadriꝑtita diuisio ẽ. In
planum. in magnitu dinẽ. numera¬
bilem. in magnitudinẽ rationalẽ. & infi¬

Expanded text:
ometria disciplina, primum ab Egyptiis dante Nilo et omnium possessionibus limo obductis, initium terre dividende, per lineas et mensuras nomen arti dedit. Que inde longius acumine sapientium producta et maris et celi et aeris spatia metiuntur. Nam provocati studiosi, ceperunt post terre dimensionem et celi spatia querere, quanto intervallo luna a terris, a luna sol ipse distaret et usque ad verticem celi quanta se mensura distenderet. Sicque intervalla ipsa celi, orbisque ambitum per numerum stadiorum, ratione probabili distinxerunt: sed quia ex terre dimensione hec disciplina cepit, ex initio sui et nomen servavit. Nam geometria de terra et de mensura nuncupata est. Terra enim grece ge vocatur, metra mensura. Huius discipline ars continet in se lineamenta, intervalla, magnitudines et figuras et infiguris dimensiones et numeros. eometrie quadripartita divisio est, in planum, in magnitudinem numerabilem, in magnitudinem rationalem et in fi
Abbreviated transcription (Latin):
ducta. cuiꝰ minedio punctꝰ ẽ qͥ cuncta conu̾guit.
qͦd centrũ geometre uocant. latim punctũ eir¬
culi nuncupant. Quadrilatã plano pede sigͣa
plena quadrata. qͤ sub quatuor rectis uineis iacet ita.
Deauathetor. grãniaton. figura plena ita.
Brdhogonium idẽrecti angulũ figura plena in¬
gulum. & habet angulum rectum. ita.¬
U sopleros figura Usopleros

Expanded text:
ducta; cuius in medio punctus est, quo cuncta convergunt, quod centrum geometriae vocant, Latini punctum circuli nuncupant. Quadrilatera figura est in plano quadrata; quae sub quattuor rectis lineis iacet, ita. Dianatheton grammon figura plana, ita. Orthogonium, id est rectiangulum figura plangulum et habet angulum rectum. Isopleuros figura pl
Abbreviated transcription (Latin):
insolidã ꝑg̾figam. Nnmerabilis magnitudo ẽ que
numeris arithineticȩ diuidipot̾. Magnitudines
rationales sunt. quaꝵ m̃surã scire possumꝰ Irrati¬
onales uͦ quarũ m̃ sure quantitas cognita ñ habet᷑.
igure solide st̃. quȩ
longitudine. & latituline. & altitudine etment᷑.
ut ẽcubs. cuiꝰ species quĩq inplano. Prima cireui

Expanded text:
inque. Numerabilis magnitudo est, que numeris arithmetice dividi potest. Magnitudines rationales sunt, quarum mensuram scire possumus: irrationales vero, quarum mensure quantitas cognita non habetur. Figure solide sunt, que longitudine et latitudine et altitudine continentur, ut est cubus; cuius species sunt quinque in plano
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ ipsam & solem uinbra t̾re int̾ueniat.
Patitur eni hoc quntadeciina luna. eo
usq qͣm dui centrum atq umbrã obstan¬
tis t̾re exeat: uideatq solem. uel asole ui¬
deatur: De differentia stellarũ syderum
astra uit̾ se differunt. Nam stella est
quelibet singularis. syda uͦ sunt stellis
plurimis facta. ut hyades. plyades. astra¬
autẽ stelle grandes. ut orion. lucifer. boo¬
tes. S hȩc nomina scͥptores confundunt
& astra ꝓstellis. & stellas ꝓ sy dib ponentes.
telle non habere proprium lumen
s asole illuminari dicuntui: sicut
& lima. De stellarum situ. xxxix.
telle immobiles sunt. & cum celo fixe.
ꝑpetuo motu feruntur: neq cadunt

Expanded text:
inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Patitur autem hoc quinta decima luna eo usque, quam diu centrum atque umbram obstantis terrae exeat videatque solem, vel a sole videatur. De differentia stellarum, siderum, nter se differunt. Nam stella est quaelibet singularis. Sidera vero sunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Plautem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stellis, et stellas pro sideribus ponunt. Et stellae non habere proprium lumen, sed a sole illuminari dicuntur, sicut et luna. De stellarum situ . Stellae inmobiles sunt et cum caelo fixae perpetuo motu feruntur, neque cadunt
Abbreviated transcription (Latin):
lummnus nicib menstrua spacia mod̾at᷑.
quȩ ideo obliquo incedit cursu & ñ recto
ut sol: scilicet ne icidat incentrũ terrȩ
& frequent̾ patiatur elypsin. Uicmusẽ
enim eius circulus t̾rȩ. Crescens autẽ
orientem ⁊cornib spectat. decres¬
ceus occidentẽ meritoq quia occasu¬
ra & amissura ẽ lumen. De uicinitate lu¬
quam sol: inde & breniore orbe celerius ꝑ¬
agit cursum suum. Nam iter quod sol
ista ꝑtrignita dies ꝑcurrit. Unde & anti¬
qui dies menses in lune. annos autẽ in solis
cursu posuerunt. De eclypsi solis.
clypsis solis ẽ: quotiens luna tricesi¬
ma ad eandem lineã qua sol uehitur
ꝑuenit. eiq se obiciens solem obscurat.
Nam deficere nob̾ sol uide tur. dum illi
orbis lune opponitur. Deeclypsi lune.
clypsis lune est. quotiens in .xxxui.¬
umbra t̾re luna incurrit. Non enĩ
suum lumen habere. s a sole illummari.
putatur. Unde & defectuni patitur. si

Expanded text:
luminis vicibus menstrua spatia moderat. luminis vicibus menstrua spatia moderat. Quae ideo obliquo incedit cursu et non recto, ut sol, scilicet ne incidat in centrum terrae et frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim eius circulus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat, decrescens occidentem: merito, quia occasura et amissura est lumen. § 57 De vicinitate lquam sol. Inde et breviori orbe celerius agit cursum suum. Nam iter, quod in Luna per triginta percurrit. Vnde et antiqui menses in Lune, annos autem cursum posuerunt. De eclipsi solis . Eclipsis solis est, quotiens luna trigesima ad eandem lineam, qua sol vehitur, pervenit, eique se obiiciens solem obscurat. Nam deficere nobis sol videtur, dum illi orbis lunae opponitur. De eclipsi lunae . Eclipsis lunae est, quotiens in umbram terrae luna incurrit. Non enim suum lumen habere, sed a sole inluminari putatur, unde et defectum patitur si
Abbreviated transcription (Latin):
unam quidam phylosophi dicunt ꝓpͥum
luien habere. globiq eius unam partem
esse luciftuam. aliã uͦ obscirã ita:
& paulatim se uertendo diuer¬
sas formas efficere. Alii econtra
auint. lunam ñ sirum lumen ha¬
bere. s solis radũs illuminari. unde et eclyp¬
sin patitur. si int̾ ipsam & solem umbra t̾rȩ
int̾ueniat. Sol enim illa. loco suꝑior est.
Hinc euenit. uit quando sub illo ẽ parte su¬
periore luceat. inferiore uͦ quam habet
bicornis est ita.
Secunda sectilis:
habet ita.
Tercia dnindia:
habet ita.
plena habet ita.
Qunta iterum dimidiã
ex maiore ita.
Sexta iterum
sectilis habet ita.
Seꝑtima bicornis
Septima autem semis.
& uicesima secunda semis.
in suo orbe medie sunt. cetera autem
tempus illud. int̾deficientem & uascen¬
tem limam. Est aut̃ tricesima dies
qua luna ñ lucet. quȩ ideo tanc uideri
non potest. quia soli comuncta obscu¬
ratur. s codem moniento renascens:
paulatim ab eo recedendo uidetur: D

Expanded text:
unam quidam philosophi dicunt proprium lumen habere, globique eius unam partem esse lucifluam, aliam vero obscuram, ita: et paulatim se vertendo diversas formas efficere. Alii e contra aiunt lunam non suum lumen habere, sed solis radiis inluminari. Unde et eclipsim patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. Sol enim illi loco superior est. Hinc evenit ut, quando sub illo est, parte superiore luceat, inferiore vero, quam habet bicornis est, ita. Secunda sectilis habet, ita. Tertia dimidia habet ita. plena ita. Quinta iterum dimidia ex maiore ita. Sexta iterum sectilis ita. Septima bicornis Septima autem semis et vicesima secunda semis in suo orbe mediae sunt. Ceterae autemtempus illud inter deficientem et nascentem lunam. Est autem trigesima dies, quo luna non lucet. Quae ideo tunc videri non potest, quia soli coniuncta obscuratur; sed eodem momento renascens paulatim ab eo recedendo videtur. §
Abbreviated transcription (Latin):
aeris temꝑies ꝓratione tempoꝵ dispenset᷑.
& ordo uicissitudinum ꝑmutationumq ser¬
uetur. Nam dum ad superiora conscenderit.
uer temperat. ubi autẽ adsuminum uen̾it celi
estiuos accendit calores descendens rursus. au¬
tumuo temꝑiem reddit. ubi uͦ ad inferiorem
redierit circulum exglatiali compage celi¬
rigorem nobis hyberni frigoris derelinquit.
nitas sub t̾ra uias uadit: & rursus adorien

Expanded text:
aeris temperies pro ratione temporum dispensetur, et ordo vicissitudinum permutationumque servetur. Nam dum ad superiora conscenderit, ver temperat: ubi autem ad summum coelum venerit, aestivos accendit calores. Descendens rursus, autumni temperiem reddit; ubi vero ad inferiorem redierit circulum, ex glarigorem nobis hiberni frigoris derelinquit. nitas sub t
Abbreviated transcription (Latin):
Nam dies est supͣ t̾ras sol. nox ẽ sol sub ter¬
ras. Ex ipso enim sunt hore exipso dies cũ
ascenderit. ex ipso etiam nox cum occiderit.
ex ipsonienses & anni enumerantur. exipso
uicissitudines tempoꝵ fiunt. Quando
Cni idõ d̾s diu̾sos cursus instituit. loca &
tempora. nedum semꝑ inhisde̾ moraretur
locis: cotidianouapor eiꝰ t̾ra consumeretuii.
S ut lemens accursus diu̾sos accepit qͥb

Expanded text:
nam dies est sol super terras, nox est sol sub ternam dies est sol super terras, nox est sol sub terris. Ex ipso enim sunt horae; ex ipso dies, cum ascenderit; ex ipso etiam nox cum occiderit; ex ipso menses, et anni numerantur; ex ipso vicissitudines fiunt temporum. 2. Quando Cui ideo Deus diversos cursus constituit, loca, et tempora, ne dum semper eisdem moraretur locis, quotidiano vapore ejus universa consumerentur, sicut Clemens ait: Cursus diversos