comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃is mons et collis humiliabitur Eterunt
praua in directa. et aspera in uias planas
Et uidebit om̃is caro. salutare dĩ
Dicebat ergo ad turbas. quae exiebant ut baptiza¬
rentur ab ipso. Genimina iuperarũ. quis ostendit
uobis fugere auentura ira : facite ergo fructus
dignos pȩnitentiae. et ne coeperitis dicere patrẽ
habemus abraham. Dico enim uobis. quia potens est
ds̃ delapidibus istis suscitare filios abrahae
Iam enĩ securis. ad radicẽ arborũ posita est. Om̃is
ergo arbor non faciens fructũ bonũ. excidetur et

Expanded text:
erunt prava in directa et aspera in vias planas et videbit omnis caro salutare Dei dicebat ergo ad turbas quae exiebant ut baptizarentur ab ipso genimina viperarum quis ostendit vobis fugere a ventura ira facite ergo fructus dignos paenitentiae et ne coeperitis dicere patrem habemus Abraham dico enim vobis quia potest Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae iam enim securis ad radicem arborum posita est omnis ergo arbor non faciens fructum exciditur et
Abbreviated transcription (Latin):
oculi mei salutare tuũ. quod parasti ante faciẽ
omniũ populorum. Lumen ad reuelationem
gentiũ. et gloriam plebis tuae israhel
Eterat pater eius et mater mirantes. superhis
quae dicebantur de illo . Et benedixit illis symeon.
et dixit ad mariã matrẽ eius. Ecce positus est
hic inruinam etresurrectionẽ multorũ inisrł.

Expanded text:
lutare tuum quod parasti ante faciem omnium populorum lumen ad revelationem gentium et gloriam plebis tuae Israhel et erat pater eius et mater mirantes super his quae dicebantur de illo et benedixit illis Symeon et dixit ad Mariam matrem eius ecce positus est hic
Abbreviated transcription (Latin):
Qui fuit enos
Qui fuit phares
QUI EUIT DI
Qui fuit isaac¬
ħs autẽ plenus spuscõ. regressus est ab iordane.
et agebatur in spũ indeserto diebus quadra¬
ginta et temptabatur adiabolo. Et nihil man¬
ducauit indiebus illis. et consum matis illis. esurut
Dix̃ autẽ illi diabolus. Si filius dĩ es. dic lapidi
huic ut panis fiat. Etrespondit ad illũ iħs¬
Scriptũ est quia non in pane solo uiuit homo. sed in
omni uerbo dĩ. Et duxit illũ diabolus. et ostendit
illi om̃a regna orbis terrae in momento tẽporis.
et ait ei Tibi dabo potestatẽ hanc uniuersã. et
gloriã illorum. quia tradita sunt mihi. etcui uolo
do illa: Tuergo si ad oraueris corã me. erunt tua om̃a
Etrespondens iħ s. dixit illi. Scriptũ est dñm dm̃ tuũ
ad orabis. et illi soli seruies . Et duxit illũ inhieru¬
salem et statuit eũ supra pennã templi. et dix̃ illi:
Sifilius dĩ es mitte tehinc deorsum. Scriptũ est enĩ.
quod angelis suis mandauit dete. ut conseruent te

Expanded text:
qui fuit Enos qui fuit Seth qui fuit Adam qui fuit Dei Iesus autem plenus Spiritu Sancto regressus est ab Iordane et agebatur in Spiritu in desertum diebus quadraginta et temptabatur a diabolo et nihil manducavit in diebus illis et consummatis illis esuriit dixit autem illi diabolus si Filius Dei es dic lapidi huic ut panis fiat et respondit ad illum Iesscriptum est quia non in pane solo vivet homo sed in omni verbo Dei et duxit illum diabolus et ostendit illi omnia regna orbis terrae in momento tempet ait ei. Tibi dabo potestatem hanc universam. et gloriam illorum. quia mihi tradita sunt et cui volo do illa Tu ergo si procidens adoraveris me. erunt tua omnia. Et respondens Jesus dixit illi. Scribtum est Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies. Et duxit illum in Jerusalem, et statuit eum super pinnam templi, et dixit illi: Si Filius Dei es, mitte te hinc deorsum. Scriptum est enim quod angelis suis mandavit de te, ut conservent te:
Abbreviated transcription (Latin):
Cloria in altissimisdõ et interra pax hominibus.
bone uoluntatis
Et factũ est ut discesserunt ab eis angeli incaelũ.
Pastores loquebantur ad inuicẽ Transeamus
usque in bethleem. etuideamus hoc uerbũ quod
factũ est. quod dñs ostendit nobis Et uenerunt
festinantes. et inuenerunt mariã et ioseph. et in
fantẽ positũ in praesepio. Uidentes autẽ. cogno¬
uerunt de uerbo quoddictũ erat illis depuero hoc
Et omnes qui audierunt mirati sunt. et dehis quae
dicta erant a pastoribus ad ipsos. Maria autẽ.
conseruabat omnia uerba haec. conferens incor¬
de suo. Et reuersi sunt pastores. glorificantes
eclaudantes dm̃. In omnibus quae audierant et
uiderant. sicut dictũ est ad illos
Et postquã consummati sunt dies octo ut circumci¬
deretur puer. uocatũ est nomen eius iħs. Quod

Expanded text:
in altissimis deo et in terra pax in hominibus bonae uoluntatis. et factum est, ut discesserunt ab eis angeli in caelum, pastores loquebantur ad inuicem: transeamus usque Bethleem et uideamus hoc uerbum, quod factum est, quod dominus ostendit nobis. et uenerunt festinagnoverunt de verbo quod dictum erat illis de puero hoc. Et omnes qui audierunt mirati sunt, et de iis quae dicta erant a pastoribus ad ipsos. Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde suo. Et reversi sunt pastores glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut dictum est ad illos. Et postquam consummati sunt dies octo ut circumcide
Abbreviated transcription (Latin):
animã pertransibit gladius. ut reuelentur ex
multis cordibus cogitationes. Eterat anna
prophetissa filia phanuel detribu aser. haec pro¬
cesserat indiebus multis. et uixerat cũ uiro suo
annis septem auirginitate sua. Et haec uidua usq
ad annos octoginta quattuor. quae non discedebat
de templo ieiunus et obsecrationibus seruiens nocte
acdie. Et haec ipsa hora super ueniens confiteba¬
tur dño et loquebatur de illo omnibus qui expec¬
tabant redẽptionem hierus alem. Et ut perfe¬
cerunt om̃a secundum legem dñi. reuersi sunt in
galileã inciuitatem suã nazareth Puer autẽ
crescebat et confortabatur: plenus sapientia. et
gratia dĩ. erat in illo.
Et ibant parentes eius per om̃s annos inhieru¬
salem. indie sollemni paschae
bus illis in hiero solimã secundũ consuetudinẽ
diei festi. Consum matisque diebus cũ redirent
remansit puer iħs in hierusalẽ. et non cognouer̃¬

Expanded text:
it gladius, ut revelentur ex multis cordibus cogitationes. Et erat Anna prophetissa filia Phanuel, de tribu Aser. Haec processerat in diebus multis, et vixerat cum viro suo annis septem a virginitate sua. Et haec vidua usque ad annos octoginta quatuor, quae non discedebat de templo, jejuniis et obsecrationibus serviens nocte ac die. Et haec, ipsa hora superveniens, confitebatur Domino, et loquebatur de illo omnibus qui exspectabant redemptionem  Hierusalem. Et ut perfecerunt omnia secundum legem Domini, reversi sunt in Galilaeam, in civitatem suam Nazareth. CAPUT tur, plenus sapientia, et gratia Dei erat cum illo. Et ibant parentes ejus per omnes annos in Jerusalem in die solemni Paschae endentibus illis in Hierosolymam, secundum consuetudinem diei festi; consummatisque diebus, cum redirent remansit puer Jesus in Jerusalem. Et cum requis
Abbreviated transcription (Latin):
Factũ est aut̃ in diebus illis. Exut edictũ acȩsare
augusto. ut describeretur uniuersus orbis
Haec descriptio. prima facta est a praeside spriae
cỹrino. Etibant omnes. ut profiterentur
singuli insuã ciuitatemAscendit aut̃ etioseph
agalilea deciuitate nazareth in iuda eam ciuita¬
tem dauid quae uocatur bethleem eoquod
eẽt dedomo et familia dauid. ut profiteretur cũ
maria desponsata sibi uxore praegnante
Factum est autẽ cum essent ibi. impleti sunt dies
ut pareret. et peperit filium suũ primogenitũ
Et pannis eũ in uoluit. etredinauit eũ in prae

Expanded text:
Factum est autem in diebus illis. Exiit edictum a Caesare Augusto, ut describeretur universus orbis. Haec descriptio prima facta est a praeside Syriae Cyrino. Et ibant omnes ut profiterentur, singuli in suam ciuitatem. ascendit autem et Ioseph a Galilaea de ciuitate Nazareth in Iudaeam ciuitatem Dauid, quae uocatur Bethleem, eo quod esset de domo et familia Dauid, ut profiteretur cum Maria desponsata sibi uxore praegnante. factum est autem, cum essent ibi, impleti sunt dies eius ut pareret, et peperit filium suum primogenitum et
Abbreviated transcription (Latin):
sisse initiũ praefigurat. Quarta iohannem
euangelistã qui assumptis pennis aquilae et
ad altiora festinans de uerbo dĩ disputat:
Cetera quae secuntur. in eundem sensũ profici¬
unt. Crura eorũ recta et pennati pedes. et
quocumque sp̃s ibat. ibant et non reuerteban¬
tur. Et dorsa eorũ plena oculis. et scintillae
ac lampades in medio discurrentes. et rota
intra rotã. et insingulis quattuor facies
Vnde et a poca lrpsis iohannis post expositio¬
nẽ uiginti quattuor seniorũ. quique tenen¬
introducit fulgora et thonitrua: et septẽ
sps̃ discurrentes. et mare uitreũ. et quat¬
tuor animalia plena oculis dicens.
Animal primũ simile leoni. et secundũ simi¬
le uitulo et tertiũ simile homini. et quar¬
tũ simile aquilae uolanti. Et post pau¬
lulum. Plena inquit erant oculis. et requiẽ
non habebant die ac nocte dicentia. Sẽs. sc̃s
sc̃s dñs ds om̃ps qui est et quierat. et quiuem¬

Expanded text:
sisse initium praefigurat. Quarta Joannem sisse initium praefigurat. Quarta Joannem evangelistam, qui assumptis pennis aquilae, et ad altiora festinans, de Verbo Dei disputat. Caetera quae sequuntur in eumdem sensum proficiunt. Crura eorum recta, et pennati pedes, et quocumque ibat spiritus, ibant, et non revertebantur: et dorsa eorum plena oculis, et scintillae ac lampades in medio discurrentes, et rota in rota, et in singulis quatuor facies. Unde et Apocalypsis Joannis, post expositionem viginti quatuor seniorum qui tenenintroducit fulgura, et tonitrua, et septem spiritus discurrentes, et mare vitreum et quatuor animalia plena oculis , dicens: Animal primum simile leoni, et secundum simile vitulo, et tertium simile homini, et quartum simile aquilae volanti. Et post paululum: Plena erant, inquit, oculis, et requiem non habebant die ac nocte, dicentia: Sanctus, Squi est, et qui ven
Abbreviated transcription (Latin):
actus paene ab omnibus tunc asiae ep̃is. et
multarũ ecclesiarum legationibus dediuini¬
tate saluatoris altius scribere. et ad ipsum ut
ita dicã dĩ uerbum nontã audaci quam felici
temeritate prorumpere. ut ecclesiastica nar¬
rat hystoria. Cum a fratribus cogeretur ut
scriberet ita facturũ respondisse. siindicto
Quo expleto reuelatione saturatus. in illud proe¬
mium caelo ueniens eructuauit
nprincipio erat uerbũ. et uerbum erat apud dm̃
etds̃ erat uerbum. Hoc erat in principio apud
dm̃. Haec igitur quattuor euangelia. mul¬
to ante praedicta. ie zechielis quoque uolum
probat. in quo prima uisio ita contexitur
Et in medio sicut similitudo quattuor animaliũ.
et uultus eorũ facies hominis. et facies leonis.
et facies uituli et facies aquilae. Prima hominis
facies matheũ significat qui quasi de homine
exorsus est scribens. Liber gencrationis ihuxp̃i
fili dauid filui abraham. Secunda marcũ in
euangelistam lucã atacharia sacerdote sump¬

Expanded text:
actus est ab omnibus pene tunc Asiae episcopis, et multarum Ecclesiarum legationibus, de divinitate Salvatoris altius scribere, et ad ipsum ut ita dicam Dei Verbum, non tam audaci, quam felici temeritate prorumpere. Et Ecclesiastica narrat historia, cum a fratribus cogeretur ut scriberet, ita facturum se respondisse, si indicto quo expleto, revelatione saturatus, in illud prooemium coelo veniens eructavit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum . Haec igitur quatuor Evangelia multo ante praedicta, Ezechielis quoque volumen probat, in quo prima visio ita contexitur: Et in medio sicut similitudo quatuor animalium: et vultus eorum facies hominis, et facies leonis, et facies vituli, et facies aquilae . Prima hominis facies Matthaeum significat, qui quasi de homine exorsus est scribere: Liber generationis Jesu Christi, filii David, filii Abraham . Secunda Marcum, inevangelistam Lucam a Zacharia sacerdote sump
Abbreviated transcription (Latin):
ertius lucas medicus natione syrus anthiocensis
ciuus laus in euangelio. qui et ipse discipulus
apostoli pauli. in achaia bithiniȩque partibus
uolumen condidit. Quaedã altius repetens.
et ut ipse in proemio confitetur. audita
magis quã uisa describens.
Vltimus iohanncs apostolus et euangelista quẽ
iħs amauit plurimũ. qui suꝑ pectus dñi recũ¬
bens: purissima doctrinarũ fluenta potauit.
Et quisolus decruce meruit audire. ecce mat̃
tua Is cum esset inasia etiam tunc heretico¬
rum semina pullularent cerenti hebionis.
et ceterorum qui xp̃m negant in carne uenisse.¬

Expanded text:
Tertius Lucas medicus, natione Syrus Antiochensis Tertius Lucas medicus, natione Syrus Antiochensis cujus laus in Evangelio, qui et ipse discipulus apostoli Pauli, in Achaiae Boeotiaeque partibus volumen condidit , quaedam altius repetens, et ut ipse in prooemio confitetur, audita magis, quam visa describens. Ultimus Joannes apostolus et evangelista, quem Jesu amavit plurimum, qui supra pectus Domini recumbens , purissima doctrinarum fluenta potavit, et 5-6 qui solus de cruce meruit audire: Ecce mater tua . Is cum esset in Asia, et jam tunc haereticorum semina pullularent, Cerinthi, Ebionis, et caeterorum qui negant Christum in carne venisse
Abbreviated transcription (Latin):
Quiuenerunt non quimissi sunt Ipse enimait
Veniebant. etego non mittebã eos. In uenien¬
tibus prae sumptio temeritatis. in missis obse¬
quium seruitutis est. Ecclesia autẽ quae supra
petrã dñi uoce fundata est. quã introduxit rex
incubiculum suũ. et ad quam perforamen des¬
censionis occulte misit manũ suã. similis dãmulȩ
hinuloque ceruorum. Quattuor flumina pa¬
testamenti. et custos legis dñi lignis mobilib
uehitur Primus omniũ matheus est pub¬
licanus cognomento leui. qui euangeliũ in
iudȩa hebreo sermone edidit Ob eorũ uel
maximȩ causa qui in iħm credider̃ ex iudȩa.
et nequaquã legis umbrã succedente euan¬
gelii ueritatẽ seruant
Secundus marcus interpres petri apostoli. et
alexandrinȩ ecdesiae primus ep̃s. qui dñm
quidem saluatorẽ ipse non uidit. sed ea quae
magistrũ audierat praedicantẽ. iuxta fidẽ
magis gestorũ narrauit quã ordinem.

Expanded text:
. Qui venerunt: non, qui missi sunt. Ipse enim ait: . Qui venerunt: non, qui missi sunt. Ipse enim ait: Veniebant, et ego non mittebam eos . In venientibus, praesumptio temeritatis; in missis, obsequium servitutis est. Ecclesia autem, quae supra petram Domini voce fundata est, quam introduxit rex in cubiculum suum , et ad quam per foramen descensionis occultae misit manum suam , similis damulae hinnuloque cervorum , quatuor flumina paTestamenti et custos Legis Domini, lignis immobilibus vehitur . Primus omnium Matthaeus est Publicanus, cognomento Levi, qui Evangelium in Judaea Hebraeo sermone edidit, ob eorum vel maxime causam, qui in Jesum crediderant ex Judaeis, et nequaquam Legis umbram, succedente Evangelii veritate, servabant. Secundus Marcus, interpres apostoli Petri, et Alexandrinae ecclesiae primus episcopus, qui Dominum quidem Salvatorem ipse non vidit, sed ea quae magistrum audierat praedicantem, juxta fidem magis gestorum narravit quam ordinem.
Abbreviated transcription (Latin):
lures fuisse qui euangelia scripserunt. ut
lucas euangelista testatur dicens
Quoniã quidem multi conatisunt ordinare
narrationẽ rerum quae in nobis completat
sunt sicut tradiderunt nobis qui ab initio ipsi
uiderunt sermonẽ et ministrauerunt ei. et
perseuerantiã usque ad praesens tempus
monumenta declarant. quae adiuersis auc¬
toribus edita diuersorũ heresum fuere prin¬
cipia. Vt est illud. iuxta ȩgr̃ptios. et thomã.
et mathiã et bartholomeũ. Duod ecim quoq̃¬
nomina a postolorũ. et basilidis atque apel¬
lis. ac reliquorũ quos enumerare longũ est.
cũ hoc tantũ in praesentiarũ necesse sit di¬
cere extitisse quosdam qui sine spũ et gra¬
tia dĩ conati sunt magis ordinare narratio¬
nem quã historiae texere ueritatẽ. Quib
iure potest illud propheticũ coaptate
Vae qui prophetant de corde suo. qui ambu¬
dñs non misit eos. Dequibus et saluator in
euangelio iohannis loquitur. Om̃s qui an¬
te me uenerunt. fures fuerunt et latrones

Expanded text:
serunt, et Lucas evangelista testatur, dicens: Quoniam quidem multi conati sunt ordinare narrationem rerum, quae in nobis completae sunt, sicut tradiderunt nobis, qui ab initio ipsi viderunt sermonem, et ministraverunt ei; et perseverantia usque ad praesens tempus monimenta declarant, quae a diversis auctoribus edita, diversarum haereseon fuere principia, ut est illud juxta Aegyptios, et Thomam, et Matthiam, et Bartholomaeum, duodecim quoque 3-4 apostolorum, et Basilidis atque Apellis, ac reliquorum, quos enumerare longissimum est: cum hoc tantum in praesentiarum necesse sit dicere, exstitisse quosdam, qui sine spiritu et gratia Dei conati sunt magis ordinare narrationem, quam historiae texere veritatem. Quibus jure potest illud propheticum coaptari: Vae qui prophetant de corde suo: qui ambuit Dominus; et Dominus non misit eos . De quibus et Salvator in Evangelio Joannis loquitur: Omnes qui ante me venerunt fures fuerunt et latrones
Abbreviated transcription (Latin):
numerus increscit Hic nigro colore perscrip¬
tus. sub se habet aliũ exminio numerũ disco¬
lorẽ Qui ad decẽ usque procedens. indicat prior
numerus in quo sit canone requirendus
Cum igitur aperto codice. uerbi gratia illud
siue illud capitulũ scire uolueris cuius canonis
sit. statim ex subiecto nomine doceberis
Et recurrens ad principia in quibus canonũ est
distincta congeries. eodemque statim canone
extitulo frontis inuento illũ quẽ quaerebas
numerũ eiusdem euangelistae. qui et ipse ex
in scriptione signatur inuenies. atque eui¬
cino ceterorũ tramitibus inspectis. quos
numeros eregione habeant ad notabis. Et
cum scieris. recurrens ad uolumina singulo¬
rũ et sine mora repertis numeris quos ante
signaueras repperies. et loca in quibus uel eadẽ
uel uicina dixerunt Opto ut in xp̃o uiuas.
et memineris mei papa beatissime Exelic̃ Eẽ¬

Expanded text:
numerus increscit  Al. accrescit. Hic nigro colore praescripnumerus increscit  Al. accrescit. Hic nigro colore praescriptus, sub se habet alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eodemque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repertis numeris, quos ante signaveras, reperies  Al. reperias et loca, in quibus vel eadem, vel vicina dixerunt. Opto, ut in Christo valeas, et mei memineris, Papa beatissime
Abbreviated transcription (Latin):
aliter exp̃ssit. ille qui unũ equattuor pri¬
mũ legerat. ad eius exemplũ ceteros quoq:
ȩstima uerit emendandos. Vnde accidit.
ut apud nos mixta sint omnia. et in marco
plura lucȩ atque mathei Rursũ in matheo
iohannis et marci. et inceteris reliquorum
quae in alus propria sunt inuenitur
Cum itaque canones legeris qui subiecti sunt
confusionis errore sublato. et similia om¬
niũ scies. et singulis sua quaeque repperies
In canone primo. concordant quattuor
Matheus. marcus. lucas. iohannes
Insecundo tres.
Matheus. marcus. lucas
Intertio. tres.
Matheus. lucas. iohannes
In quarto. tres.
Matheus. marcus. iohannes.
Inquinto duo.
Matheus. lucas
Insexto duo.
Matheus. marcus.
Inseptimo. duo.
Matheus. iohannes
Inoctauo. duo.
Lucas marcus
Innono duo.
Lucas iohannes
n decimo propria unusquisque quae non haben¬
tur. in aliis ediderunt singulis euangeluis ab
uno incipiens. usque ad finẽ librorũ dispar

Expanded text:
aliter expressit, ille qui unum e quatuor prialiter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco plura Lucae atque Matthaei: rursum in Matthaeo plura Joannis et Marci, et in caeteris reliquorum quae aliis propria sunt, inveniantur. Cum itaque Canones legeris, qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Canone primo concordant quatuor, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio tres, Matthaeus, Lucas, Joannes. In quarto tres, Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto duo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. In septimo duo, Matthaeus, Joannes. In octavo duo, Lucas, Marcus. In nono duo, Lucas, Joannes. In decimo propria unusquisque, quae non habentur in aliis, ediderunt. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque ad finem librorum, dispar
Abbreviated transcription (Latin):
in nouo profuit emendasse cũ multarũ gen¬
tiũ linguis scripturã ante trans latã doceat
falsa esse quae addita sunt Igitur hoc prae¬
sens praefatiuncula pollicetur. quattuor
tantũ euangelia. quorũ ordo iste est
Matheus. marcus. lucas. io hannes
codicum grecorũ emendata conlatione sed et¬
ueterũ quae nemultũ alectionis latine consue¬
tudine discreparent. ita calamo imperauimus.
uthistantũ quae sensũ uidebantur mutare.
correctis. reliqua manere paterem᷑ ut fuerant
Canones quoque quos eusebius caesariensis ep̃s
alex andrinũ secutus ammoniũ. indecẽ nume¬
itos ordinauit sicut ingreco habentur exp̃ssimꝰ
Q uod siquis decuriosis uoluerit nosse quae in
euangelus uel eadem uel uicina uel sola sint.
eorum distinctionẽ cognoscat Magnus
si quidem hic in nostris codicibus error inole¬
uit dum quod in eadem re alius euangelista
plus dixit. in alio quia minus putauerint
ad diderunt. Ueldum eundem sensũ alius

Expanded text:
in Novo profuit emendasse: cum multarum genin Novo profuit emendasse: cum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius
Abbreviated transcription (Latin):
Sin autẽ ueritas est quaerenda depluribus.
curnon ad grecã originẽ reuertentes. ea
quae uel auitiosis inter praetibus male edia.
uel a prae sumptoribus imperitis emendata
peruersius. uel a librariis dormitantibus. aut¬
addita sunt aut mutata corrigimus. Neque
uero deueteri disputo testamento. qđ a septu¬
aginta senioribus ingrecã linguã uersũ. tertio
gradu ad nos usque peruenit Non quaero
quid aquila quid symmachus sapiat. quare
theo dotion inter nouos et ueteres medius
incedat: sit illa uera in terp̃tatio quã pro¬
excepto matheo apło. qui primus in iudȩa
euangelium xp̃i hebraicis litteris edidit
Hoc certe cum in nr̃o sermone discordat. et di¬
uersos riuulorũ tramites ducit. uno defonte
quaerendus est Prae termitto eos codices
quos aluciano et esycio nuncupatos. pauco¬
rũ hominũ asserit peruersa contentio. Quib
utique nec in ueteri instrumento post septua¬
ginta interpraetes emendare quid licuit. nec

Expanded text:
Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apoexcepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in veteri Instrumento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec
Abbreviated transcription (Latin):
eato papae damaso hieronimus Nouum
opus me facere cogis ex ueteri. ut post
exemplaria scripturarũ toto orbe disper¬
sa quasi quidam arbiter sedeam. Et quia
inter se uariant. quae sint illa quae cum
greco consentiant ueritate decernam
Pius labor sed periculosa praesumptio iudi¬
care deceteris ipsum ab omnibus iudicandũ
S enes mutare linguã. et canescentẽ iã mun¬
dũ ad initia retrahere paruulorũ. Quis enĩ
doctus pariter uel indoctus. cũ in manibus
uolumen assumpserit. et as aliua quã semel
inbibit uiderit discrepare quod lectitat.
non statim erumpat in uocẽ me falsariũ.
me clamans esse sacrilegũ. quia audeam
aliquid in ueteribus libris addere. mutare
corrigere aduersum quã inuidia duplex
causa me consolatur. Quod et tu qui sũ mus
sacerdos es fieri iubes. et uerũ non esse qđ
uariat etiã maledicorũ testimonio cõpro¬
batur. Si enim latinis exemplaribus fides
est adhibenda. respondeant quibus tot
sunt exemplaria poene quot codices

Expanded text:
o papae Damaso Hieronymus. Novum opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices.
Abbreviated transcription (Latin):
Et nemo audebat discumbentiũ in terrogare eũ
tuquis es. scientes quia dñs est
Etuenit iħs. et accepit panẽ etdateis. etpiscẽ
similiter Hociã tertio manifestatus est iħs
discipulis suis cũ resurrexisset amortuis
Cumergo prandissent. dicit symoni petro iħs
Symon iohannis diligis pe plushis:
Dicit ei
Etiam dñe. tuscis quia amote

Expanded text:
ebat discentium interrogare eum tu quis es scientes quia Dominus esset et venit Iesus et accepit panem et dat eis et piscem similiter hoc iam tertio manifestatus est Iesus discipulis cum surrexisset a mortuis cum ergo prandissent dicit Simoni Petro Iesus Simon Iohannis diligis me plus his dicit ei etiam Domine tu scis quia
Abbreviated transcription (Latin):
facto stetit iħs in litore. nontamen cognouer̃
discipuli quia iħs est. Tictergo cis iħs. Pueri
Numquid pulmentariũ labetis: Responder̃ ci
Non Dix̃ eis. Mittte indexitrã nauigu rete
et inuenietis

Expanded text:
facto stetit Iesus in litore non tamen cognoverunt discipuli quia Iesus est dicit ergo eis Iesus pueri numquid pulmentarium habetis responderunt ei non dixit eis mittite in dexteram navigii rete et invenietis
Abbreviated transcription (Latin):
inspinis. et ascenderunt spinae. et suffocauerunt
illud. et fructũ non dedit. Et aliud cecidit in
terrã bonam. etdabat fructũ ascendentẽ et
crescentẽ. et afferebat unũ triginta. et unum
sexaginta. et unũ centum. Et dicebat Quiha¬
bet aures audiendi. audiat Etcũ esset singu¬
laris. in t̃rogauerunt eũ hi quicũ eo erant duo
tũ est scire mẏsteriũ regniđi. illis autẽ qui fo¬
ris sunt in parabolis om̃a fiunt. Vt uidentes
uideant et non uideant. et audientes audiant
et non intellegant. Nequando conuertantur. et
dimittantur eis peccata. Et ait illis. Nescitis

Expanded text:
in spinas: et ascenderunt spinae, et suffocaverunt in spinas: et ascenderunt spinae, et suffocaverunt illud, et fructum non dedit. Et aliud cecidit in terram bonam: et dabat fructum ascendentem, et crescentem; et afferebat unum triginta, unum sexaginta, et unum centum. Et dicebat: Qui habet aures audiendi, audiat. Et cum esset singularis, interrogaverunt eum hi, qui cum eo tum est scire mysterium regni Dei; illis autem qui foris sunt in parabolis omnia fiunt: ut videntes videant, et non videant, et audientes audiant, et non intdimittantur eis peccata et ait illis nescitis
Abbreviated transcription (Latin):
Etueniunt mat̃ eius et fratres. et foris stantes.
miserunt ad eũ uocantes eum. Et sedebat circa
eũ turba. et dicunt ei. Ecce matertua et fr̃s tui
foris quaerunt te Etrespondens eis. Quae ẽ
mater mea et fratres mei : Et circum spiciens
eos qui incircuitu eius sedebant. ait. Ecce mat̃¬
mea et fratres mei. Quienim fecerit uoluntatẽ
dĩ. hic frater meus. et soror mea. et mater est
Etiterum coepit docere ad mare. et congregata. ẽ
ad eum turba multa. ita ut in nauẽ ascendens
sederet in mari. Et omnis turba circa mare.
super terrã erat. Et docebat illos in parabolis
multa. et dicebat illis indoctrina sua. Audite
Ecce exit seminans ad seminandũ. et dũ seminat.
aliud cecidit circa uiã. et uenerunt uolucres
et comederunt illud. Aliud uero cecidit super
petrosa ubi non habuit terrã multam. Et statĩ
exortũ est. qm̃ non habebat altitudinẽ terrae
Et quando exortus est sol. ex aestuauit. eo quod
non haberet radicẽ ex aruit. Et aliud cecidit

Expanded text:
Et veniunt mater ejus et fratres: et foris stantes miserunt ad eum vocantes eum: et sedebat circa eum turba, et dicunt ei: Ecce mater tua, et fratres tui foris quaerunt te. Et respondens eis ait: Quae est mater mea, et fratres mei? Et circumspiciens eos, qui in circuitu ejus sedebant, ait: Ecce matmea, et fratres mei. Qui enim fecerit voluntatem Dei, hic frater meus, et soror mea, et mater mea ead eum turba multa, ita ut in navim ascendens, sederet in mari, et omnis turba circa mare super terram erat, et docebat eos in parabolis multa, et dicebat illis in doctrina sua: Audite. Ecce exit seminans ad seminandum. Et dum seminat, aliud cecidit circa viam, et venerunt volucres coeli, et comederunt illud. Aliud vero cecidit super petrosa, ubi non habuit terram multam: et statim exortum est, quoniam non habebat altitudinem terrae: et quando exortus est sol, exaestuavit: et eo quod non habebat radicem, exaruit. Et aliud cecidit
Abbreviated transcription (Latin):
Ego baptizo uos in aqua. ille uero bapti zabit
uos spũ sc̃o Et factũ est indiebus illis. uenit
iħs anazareth galileae. ethaptizatus est in
iordane ab iohanne: Et statim ascendens de
aqua. uidit apertos caelos. et spm̃ tamquã co¬
lumbã descendentẽ et manentẽ in ipso. Et uox
facta est decaelis : Tues filius meus dilectus.
inte conplacui.
Et statim sp̃s expulit eũ indesertũ eterat in deser¬
to quad raginta diebus et quadraginta noctibus
et temptabatur a satana.
Eratque cũ bestus. et angeli ministrabant ei
Postquã autẽ traditus ẽ iohannes. uenit iħs ingalilcã
Praedicans euangeliũ regnidĩ et dicens. Qm̃ impletũ
ẽ tempus. et ad propinquabit regnũ dĩ. Paenite¬
mini et credite euangelio. Et praeteriens secus
mare galileae . uidit spmonẽ et andreã fratrẽ eius
mittentes retia inmare. erant enim piscatores.

Expanded text:
abit vos Spiritu Sancto et factum est in diebus illis venit Iesus a Nazareth Galilaeae et baptizatus est in Iordane ab Iohanne et statim ascendens de aqua vidit apertos caelos et Spiritum tamquam columbam descendentem et manentem in ipso et vox facta est de caelis tu es Filius meus dilectus in te conplacui et statim Spiritus expellit eum in desertum et erat in deserto quadraginta diebus et quadraginta noctibus et temptabatet erat cum bestiis. et Angeli ministrabant ei. Postquam autem traditus est Johannes. venit Jesus in Galileam praedicans evangelium regni Dei et dicens quoniam impletum est tempus et adpropinquavit regnum Dei paenitemini et credite evangelio et praeteriens secus mare Galilaeae vidit Simonem et Andream fratrem eius mittentes retia in mare erant enim pisca
Abbreviated transcription (Latin):
domus illa stare Etsi satanas consurrexerit in
semetipsũ dispertitus est. et non poterit stare
sed finẽ habet. Nemo potest uasa fortis ingres¬
sus indomũ diripere. nisi prius fortẽ alliget.
et tunc domũ eius diripiet:
Amendico uobis qm̃ omnia dimitientur filiis ho¬
minũ peccata. et blasphemiae quibus blasphema

Expanded text:
domus illa stare: et si Satanas consurrexerit in domus illa stare: et si Satanas consurrexerit in semetipsum, dispertitus est: et non poterit stare, sed finem habet. Nemo potest vasa fortis ingressus in domum diripere, nisi prius fortem alliget: et tunc domum ejus diripiet. Amen dico vobis, quoniam omnia dimittentur filiis hominum peccata et blasphemiae, quibus blasphema
Abbreviated transcription (Latin):
euangeliũ. et dedit illis potestatẽ curandi infir¬
mitates. et eiciendi daemonia
Et imposuit symoni nomen petrus. et ia cobum
zebedȩi. et iohannẽ fratrẽ eius ia cobi. Et impo¬
suit eis nomina bo anerges. quod est filu toni¬
trui. et andreã. etphilippum. et bartholomeũ.
et matheũ. et thomã. et ia cobũ alphei. et thaddeũ.
et sẏmonẽ chananeum. et iudam scarioth qui
tradidit illum
Et ueniunt ad domũ. et conuenit iterũ turba.
ita ut non possent neque panẽ manducare. Et
cum audissent sui. exierunt tenere eũ. Dicebant
enim. qm̃ in furorẽ uersus est
Et scribae qui ab hierosolimis descenderant. dicebant
Qm̃ beel zebub habet. et quia in principe dęmonio¬
rum eicit daemonia
Et conuocatis eis inparabolis. dicebat illis. Quomodo
potest satanas satanan eicere : Et si regnũ in se
diuidatur. non potest stare regnũ illud : Et si
domus super semetipsã dispertiatur. non poterit

Expanded text:
Evangelium. Et dedit illis potestatem curandi infirEvangelium. Et dedit illis potestatem curandi infirmitates, et ejiciendi daemoniaet inposuit Simoni nomen Petrus et Iacobum Zebedaei et Iohannem fratrem Iacobi et inposuit eis nomina Boanerges quod est Filii tonitrui et Andream et Philippum et Bartholomeum et Mattheum et Thomam et Iacobum Alphei et Thaddeum et Simonem Cananeum et Iudam Scarioth qui et tradidit illum et veniunt ad domum et convenit iterum turba ita ut non poscum audissent sui, exierunt tenere eum. Dicebant enim, quoniam in furorem versus est. Et scribae, qui ab Jerosolymis descenderant, dicebant, quoniam Beelzebub habet: et quia in principe daemoniorum ejicit daemonia. Et convocatis eis, in parabolis dicebat illis: Quomodo potest Satanas Satanam ejicere? Et si regnum in se dividatur, non potest regnum illud stare. Et si domus super semetipsam dispertiatur, non potest
Abbreviated transcription (Latin):
super cȩcitatem cordis eorũ. dicit homini
Extende manũ tuam. Et extendit
Et restituta est manus illius
Excuntes autẽ statim pharis aei cũ herodianis. con¬
silium faciebant aduersus eũ. quomodo eũ per¬
derent. Et iħs cum discipulis suis. secessit ad mare
Et multa turba agalilea et iudȩa. sequuta est cũ.
Et abhiero solimis et ab idumea. et trans iorda¬
nẽ et qui circa tyrũ ecsidonẽ multitudo mag¬
na audientes quae faciebat. uenerunt ad eũ.
Et dixit discipulis suis. ut in nauicula sibi deserui¬
rent propter turbã. ne comprimerent eũ.
Multos enim sanabat. ita ut inruerent in eum. ut
illũ tangerent. Quotquot habebant plagas
et spiritus in mundos cũ illũ uidebant. proci
debant ante eũ. et clamabant dicentes. quia
tues filius dĩ. Et uehement̃ comminabatur
eis ne manifestarent illum
Et ascendens in montẽ. uocauit ad se quos uoluit
ipse et uenerunt ad eũ. E.t fecit utessent
duodecim cũ illo. et ut mitteret eos praedicare

Expanded text:
is eorum dicit homini extende manum tuam et extendit et restituta est manus illi exeuntes autem statim Pharisaei cum Herodianis consilium faciebant adversus eum quomodo eum perderent et Iesus cum discipulis suis secessit ad mare et multa turba a Galilaea et Iudaea secuta est eum et ab Hierosolymis et ab Idumea et trans Iordanen et qui circa Tyrum et Sidonem multitudo magna audientes quae faciebat venerunt ad eum et dixit discipulis suis ut navicula sibi deserviret propter turbam ne conprimerent eum multos enim sanabat ita ut inruerent in eum ut illum tangerent quotquot habebant plagas et spiritus inmundi cum illum videbant prdebant ante eum. et clamabant dicentes. Quia tu es Filius Dei Et multum comminabatur eis. ne manifestarent illum. Et ascendens in montem. vocavit ipse: et venerunt ad eum; et fecit, ut essent duodecim cum illo, et ut mitteret eos praedicare
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo erant. quomodo introut indomum dĩ sub
abiathar principe sacerdotũ. et panes proposi
tionis manducauit. quos non licebat manducare
nisi sacerdo tibus. et dedit eis quicũ eo erant :¬
Et dicebat eis Sabbatũ propter hominẽ factũ
est et non homo propt̃ sabbatũ. Itaque. dñs
est filius hominis. etiã sabbati. Et introiuit
iterũ inss̃nagogã. et erat ibi homo habens
manũ aridam. et obseruabant eũsi sabbatis cu¬
raret. ut accus arent illum. Et ait homini.
habenti manũ aridam. Surge in mediũ. Et
diciteis . Licet sabbatis bene facere. anmale :¬

Expanded text:
cum eo erant: quomodo introivit in domum Dei sub cum eo erant: quomodo introivit in domum Dei sub Abiathar principe sacerdotum, et pane nisi sacerdotibus et dedit eis qui cum eo erant et dicebat eis sabbatum propter hominem factum est et non homo propter sabbatum itaque dominus est Filius hominis etiam sabbati et introivit iterum synagogam et erat ibi homo habens manum aridam et observabant eum si sabbatis curaret ut accusarent illum et ait homini habenti manum aridam surge in medium et dicit eis licet sabbatis bene facere an male
Abbreviated transcription (Latin):
puli iohannis etpharisaei ieiunantes. et uenien¬
tes. et dicunt illi Quare discipuli iohannis et
pharisaeorũ ieiunant. tui aut̃ discipuli non ieiu¬
nant : Et ait illis iħ s. Numquid possunt filui
nuptiarũ quamdiu sponsus cũ illis. ẽ ieiunare :¬
Quanto tempore habent secũ sponsũ. non possunt
ieiunare Venient autẽ dies. cũ auferetur ab eis
sponsus. et tunc ieiunabunt in illis diebus
Nemo ad sumentũ panni rudis. ad suit uestim̃to
ueteri Alioquin. aufert supplementũ nouũ¬
a ueteri. et maior scissura fit. Et nemo mittit
uinũ nouum inutres ueteres. alioquin dis rũpit
uinũ utres. et uinũ effundetur. etutres peribunt
Sed uinum nouũ. in utres nouos mittidebet
Etfactũ est iterũ. cum sabbatis ambularet persata.
et discipulieius coeperunt praegredi. et uellere
spicas. Pharisaei autẽ dicebant ei. Eccequid
faciunt discipuli tui sabbatis quod non licet:
Etait illis. Numquã legistis quid fecerit dauid.
quando necessitatẽ habuit. et esurut ipse et qui

Expanded text:
nis et Pharisaei ieiunantes et veniunt et dicunt illi cur discipuli Iohannis et Pharisaeorum ieiunant tui autem discipuli non ieiunant et ait illis Iesus numquid possunt filii nuptiarum quamdiu sponsus cum illis est ieiunare quanto tempore habent secum sponsum non possunt ieiunare venient autem dies cum auferetur ab eis sponsus et tunc ieiunabunt in illa die nemo adsumentum panni rudis adsuit vestimento veteri alioquin aufert supplementum novua veteri et maior scissura fit et nemo mittit vinum novellum in utres veteres alioquin disrumpet vinum utres et vinum effunditur et utres peribunt sed vinum novum in utres novos mitti debet et factum est iterum cum sabbatis aet discipuli ejus coeperunt praegredi, et vellere spicas. Pharisaei autem dicebant ei: Ecce, quid faciunt discipuli tui sabbatis, quod non licet? Et ait illis: Numquam legistis, quid fecerit David, quando necessitatem habuit, et esuriit ipse, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
quo paraliticus iacebat. Cum uidis sec autẽ iħs
fidem illorũ ait paralitico. Fili dimittuntur
tibi peccata. Erant autẽ illic quidã describis
sedentes et cogitantes in cordibus suis. Quid hic
sic loquitur : blasphemat. Quis potest dimit¬
tere peccata. nisi solus ds̃: Quo statim cognito

Expanded text:
quo paralyticus iacebat cum vidisset autem Iesus quo paralyticus iacebat cum vidisset autem Iesus fidem illorum ait paralytico fili dimittuntur tibi peccata erant autem illic quidam de scribis sedentes et cogitantes in cordibus suis quid hic sic loquitur blasphemat quis potest dimittere peccata nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Etuenit ad eũ leprosus. dep̃cans eũ. et genuflexo
tus eius. extendit manũ suã. et tangenseũ. ait illi
Volo mundare Hȩc cũ dixisset. statim discessit
abeo lepra. et mundatus est. Et cõminatus. ẽ ei
statimque eiecit illũ. et dicit ei. Uide nemini
dixeris sed uade ostende te principi sacerdotũ.
et offer proemundatione tua quae p̃cepit mor¬
ses intestimoniũ illis
Atille egressus. coepit praedicare et diffamare sermo¬
nẽ. ita ut iam non possit manifeste inciuitatẽ
introire . sed foris in desertis locis esse et conuenie¬
bant adeũ undique
Et iterũ intrauit capharnaum postdies. et auditũ
est quod in domo esset Et conuenerunt multi.
ita ut non caperet neque adianuã. et loquebatur
eis uerbum. Etuenerunt ferentes ad eũ paraliticũ
qui aquattuor portabatur Et cum non possint
offerre eũ illi praeturba. nudauerunt tectũ ubi
erat. Et pate facientes. sub miserunt grabattũ. in

Expanded text:
et venitet venittus ejus extendit manum suam, et tangens eum ait illi: Volo, mundare. Et cum dixisset, statim discessit ab eo lepra, et mundatus est. Nihil medium est illum et dicit ei vide nemini dixeris sed vade ostende te principi sacerdotum et offer pro emundatione tua quae praecepit Moses in testimonium illis at ille egressus coepit praedicare et diffamare sermonem ita ut iam non posset manifeste in civitatem introire sed foris in desertis locis esse et conveniebant ad eum undique et iterum intravit Capharnaum post dies et auditum est quod in domo esset et convenerunt multi ita ut non caperet neque ad ianuam et loquebatur eis verbum et venerunt ferentes ad eum paralyticum qui a quattuor portabatur et cum non possent offerre eum illi prae turba nudaverunt tectum ubi erat et patefacientes submiserunt grabattum in
Abbreviated transcription (Latin):
uit iohannes indeserto baptizans. et praedi¬
cans baptismũ paenitentiae in remissionem
peccatorũ. Et egrediebatur ad illũ omnis
iudeae regio. et hierosolimitae uniuersi. et
bapti zabantur ab illo in iordane flumine.
confitentes peccata sua
Et erat iohannes uestitus pilis cameli. et zona pel

Expanded text:
t Joannes in deserto baptizans et praedicans baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum: et egrediebatur ad illum omnis Judaeae regio, et Jerosolymitae universi, et baptizabantur ab illo in Jordane flumine, confitentes peccata sua. Et erat Joannes vestitus pilis cam
Abbreviated transcription (Latin):
in terra dimittendi peccata. Ait paralitico
Tibi dico. surge. tolle grabattum tuũ. etuade in
domũ tuã. Et statim ille surrexit. et sublato
grabatto abut corã omnibus. It aut ammiraren¬
tur om̃s ethonorificarent dm̃ dicentes. quia
num quã sic uidimus
Et egressus est rursus ad mare: omnisque turba
ueniebat ad eũ. et docebat eos. Etcũ praeteriret
uidit leuin alphȩi sedentẽ ad theloneum. et ait
illi Sequere me Et surgens. sequutus est eũ
Et factũ est cum accumberet in domo illius. multi
publicani et peccatores simul discumbebant cũ
iħu et discipulis eius. Erant enim multi. qui et
sequebantur eũ scribae et pharisaei. uidentes
quia manducaret cum publicanis et peccatoribus.
dicebant discipulis eius. Quare cũ publicanis
et peccatoribus. manducat etbibit magifter ur̃ :¬

Expanded text:
cata ait paralytico tibi dico surge tolle grabattum tuum et vade in domum tuam et statim ille surrexit et sublato grabatto abiit coram omnibus ita ut admirarentur omnes et honorificarent Deum dicentes quia numquam sic vidimus et egressus est rursus ad mare omnisque turba veniebat ad eum et docebat eos et cum praeteriret vidit Levin Alphei sedentem ad teloneum et ait illi sequere me et surgens secutus est eum et factum est cum accumberet in domo illius multi publicani et peccatores simul discumbebant cum Iesu et discipulis eius erant enisequebantur eum. Et scribae et pharisaei videntes quia manducaret cum publicanis et peccatoribus, dicebant discipulis ejus: Quare cum publicanis et peccatoribus manducat
Abbreviated transcription (Latin):
ex omnibz que mandi possunt ⁊ compor¬
tabis apud te ⁊ erunt tam tͥ qͣm illis in
cibum. fecit gͦ noe oĩa que preceꝑat eid̃s.
Dixitq dominus ad eum. Ingred̾e tu
⁊ oĩs domus tua in archã. te .i. uidi ui¬
stum coram in genatione hac. Ex oĩb

Expanded text:
escis quae mandi possunt et conportabis apud te et erunt tam tibi quam illis in cibum fecit ergo Noe omnia quae praeceperat illi Deus dixitque Dominus ad eum ingredere tu et omnis domus tua arcam te enim vidi iustum coram me in generatione hac ex o
Abbreviated transcription (Latin):
palib uͥtutib fidem trinitatis ñ fictam te¬
neamus. Quatuor .N. ordines gẽma& h̃t ĩ
a circuspectum. fortitudine firmũ. usti¬
cia eximium. temꝑantia a malis õĩb fu̾rt
segregatum. s id̾ ordines t̾nas hñt gẽinas

Expanded text:
palem fidem sanctae Trinitatis non fictam teneamus? Quatuor namque ordines gemmarum habeta circumspectum, fortitudine firmum, justitia eximium, temperantia a malis omnibus fuerit secretum. Sed iidem ordines ternas habent gemmas
Abbreviated transcription (Latin):
qr doctoꝵ intellectus ⁊ fi¬
des cũ oꝑatõe iungitur.
manet .ii. uinctura fa
tione tanto oper studi¬
o preminet rector ut nͥi
ex his que fatienda cogno¬
u̾it imperfectum relinq̃t

Expanded text:
fidelium intellectus ac fides cum operatione conjungitur. Manet enim junctura fabtione, tanto operis studio praeeminet rector, ut nihil ex eis quae facienda esse cognoverit, imperfectum relinquat;
Abbreviated transcription (Latin):
ea que de fide u̾itatis ⁊ ui¬
ta ĩiusibili loquimur au̾
metitur sũmo conamĩe
expansis digitis manũ
extendit. ut possit m̃su¬
ram ꝙͣ querit plene⁊

Expanded text:
ea quae de fide veritatis, ac vita invisibili loquimur aut metitur, summo utique conamine dispansis digitis manum ostendit, ut possit mensuram quam quaerit plene,
Abbreviated transcription (Latin):
archa .c. annis potuit fabricari.
alios fabros adhibere qͣmus oꝑis
sui m̾cede adepta. ñ curai̾unt u¬
tre noe sapient an mnanit facet.
ũ eam ñ intrai̾unt qr ñ cred̾idunt:
quod ille tredidit.

Expanded text:
a centum annis potuit fabricari aalios fabros adhibere, quamvis, operis sui mercede adepta, non curaverunt utrum Noe sapienter an inaniter faceret, et in eam non intraverunt, quia non crediderunt quod ille credidit.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fecisse c̾cum est. s dicit a¬
liquis. ueꝵ est quia si fecit
adult̾ium. dampnat illum
dicitis. exploratores estis. cũ ⁊̃¬
si m̃tiantur. si sint explorato
exploratoꝵ pena digni estis.
hoc est exploratore deputami

Expanded text:
non fecisse certum habet. sed ait anon fecisse certum habet. sed ait aliquis: uerum est, quia, si fecit adulterium, damnat illum dicitis, exploratores estis, cum, etiamsi mentiantur, non sint exploratorexploratorum poena digni estis, hoc est exploratores deputabi