comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cui hoc nĩse sacrificabant. dũ ciuitatẽ ineiꝰ ho¬
nore luminibꝰ lustrabant. Dr̃ etiã afebre: idẽ
afrigoribꝰ. quia frͣigoribꝰ frigidũ ẽ illud tp̃s.
auctore romanę gnt̃is. Cui marti milites hoc
inmensȩ sacrificabant. Dr̃ etiã amaribꝰ. eo qd̾¬
tẽ cuncta animantia. mares desid̾ant. Quartꝰ
cui consecratꝰ erat hic mensis. Dr̃ etiã. quasi
tre mercurii. cui mercatores hoc m̃se sacͥficabãt.
Dr̃ etiã amaioribꝰ. scił principibꝰ romanoꝵ.
qui hoc mense ioui immolabant. Sextꝰ ẽ uniꝰ.
aiunioribꝰ. qui armis romã deffendebant. et re¬
gui fastigiũ. aiunone affectabant. Septimꝰ uiliꝰ.
indm̃ relatꝰ. hic prius quintilis dicebat᷑. eo qđ
quintꝰ eẽt a martio: qͥ primꝰ erat institutꝰ aromulo
xit. id eoq dĩtatẽ ꝓmeruit. Hic prius sextilis ẽ

Expanded text:
cui hoc mense sacrificabant, dum civitatem in ejus honorem luminibus lustrabant. Dicitur a febre, id est frigore, quia frigidum est illud tempus.auctoris Romanae gentis; cui Marti milites hoc mense sacrificabant. Dicitur etiam a maribus, eo quod cuncta animantia hunc mares desiderent.cui consecratus erat hic mensis. Dicitur etiam quasi tre Mercurii, cui mercatores hoc mense sacrificabant. Dicitur et a majoribus scilicet principibus Romanorum, qui hoc mense Jovi immolabant. CAP. XLII.-- Dejunioribus, qui armis Romam defendebant, et regni fastigium e Junone affectabant. CAP. XLIII.in deum est relatus. Hic prius Quintilis dicebatur, eo quod quintus esset a Martio, qui primus erat institutus a Romulo. xit. Ideoque divinitatem promeruit. Hic prius Sextilis est
Abbreviated transcription (Latin):
soluenit ad ortũ. ñ illa pars signi quȩ ant̾ uidelat᷑.
sup᷑ solẽ uidet᷑. s posterior et ita ꝑsingulos di es trã¬
seundo uidet᷑. q eat adsigna postiora. cũ tñ ñ uadat.
qđ pot̾ quislib ꝓbare ꝑlimam. Cum .N. certũ sit. lu¬
nã ad septentrionẽ ñ currere. si nubes ipsã p̃currãt.
qñ transeunt lunã. uidet᷑. qđ ad posti̾ora currat. S cũ
priori sententiȩ doctissimꝰ omniũ philosophoꝵ ꝯsen¬
tit. ⁊ uera ẽ. illi ꝯcordamꝰ. Contraq hoc qd̾ ille dix̃.¬

Expanded text:
sol venit ad ortum, non illa pars signi quae ante videbatur, sol venit ad ortum, non illa pars signi quae ante videbatur, supra solem videtur, sed posterior; et ita per singulos dies transeundo, videtur quod ad signa posteriora, cum tamen non vadat, quod potest quilibet probare per lunam. Cum enim certum sit lunam ad septentrionem, non currere, si nubes ipsam praecurrant, quando transeunt lunam, videturque quod ad posteriora currat. Sed, cum priori sententiae doctissimus omnium philosophorum consentit, et verum est, illi concordamus. Contraque hoc, ille dix
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝯtrarietatẽ motꝰ retorta st̃. S quã uis contra
firmam̃tũ defferãt᷑. firmam̃tũ tam̃ deffert eas se¬
cũ ad occasum. et inde ad ortum. ut si aliquis existẽs
innaui ꝯtra quẽ currat nauis se moueat. tñ nauis
quocũq uadit deffert. ñ id eo c̃trario motu qui¬
escentẽ. Ergo qđ paulatim uadunt ad orientem na¬
turał cursꝰ ẽ. qđ ad occasũ et ortũ : exaltiꝰ impetu
Helpͥciis dicit: hoc eẽ ñ posse. Cum .⁊. sol sit destellis
infixis. infirmam̃to. qualit̾ ab ipso reffertur: Si
enim aliquis extra nauim ẽ: quomͦ ab ipsa deffert᷑.
De eo uͦ qđ sol uadit ad signa. u̾sus orientẽ posita.
dicit sic uidi. ñ uͦ sio ẽẽ. Cũ.N. ait firmam̃tũ et sol
nat᷑ali i otu ab orta ab ortu ad occasũ tendant. ita qͥ
ẽ suli prima parte arieris. qr firmam̃tũ aliqñ uelociꝰ
sole transit. cum in xͫxͫ. parte. uniꝰ signi ẽ. Cũ uͦ

Expanded text:
in contrarietatem motus illius retorta sunt. Sed, quamvis contra in contrarietatem motus illius retorta sunt. Sed, quamvis contra firmamentum deferantur, firmamentum tamen defert eas secum ad occasum et inde ad ortum. Ut si aliquis existens in navi, contra quem currat navis, se moveat, tamen navis quocunque vadit secum defert, non ideo a contrario motu quiescentem. Ergo quod paulatim vadunt ad orientem, naturalis cursus est, quod ad occasum et ortum, ex alterius impetu. Helpericus dicit hoc esse non posse; cum enim sol non sit de stellis infixis in firmamento, qualiter ab ipso refertur. Si enim aliquis extra navim est, quomodo ab ipsa defertur? De eo vero, quod sol vadit ad signa versus orientem posita, dicit sic videri, non vero sic esse. Cum enim, ait, firmamentum et sol, naturali motu ab ortu ad occasum tendant, ita quod est sub prima parte Arietis, quia firmamentum aliquando velocius sole transit, cum in vicesima parte unius signi est: ergo vere
Abbreviated transcription (Latin):
Senerał gͦ sententia omniũ philosophoꝵ ẽ. firma¬
m̃tũ abortu adoccasũ uolui. solẽ uͦ et alios plane¬
tas: contrario moti ab occasu adortũ moueri. qđ
ostendit᷑ oculis. ꝑsignoꝵ dispositionẽ Cum enim
aries sic sit positis. qđ qño inmedio coli int̾ illũ
et orientẽ taurus ẽ. deinde gemini. pꝰ cancer. int̾
eundẽ et occidentẽ: sunt pisces. pꝰ aquariꝰ. deinde
capriconꝰ. in hac figura apparet. Si gͦ sol uersus
oceidentẽ ten d̾et : de ariete
insignum uersus occidentẽ
positum transiret. scił inpisceᷤ.
deinde inceteros Cum ergo
insigna uersus orientẽ posita.
de ariete transeant.s. in tau¬
rum. de inde incęt̾a sine du¬
bio ꝯtra firmam̃tũ mouetur.
Subnectit .N. roẽm. quare
necesse fuit sic eẽ Cum firꝰ¬
mam̃tũ ab ortu inoccasum
uoluitur. si planete simiłt
mouerent᷑. eẽt tantꝰ impetꝰ.
qđ interra nichil stare. uł uiuere posset. Ut gͦ rapi¬
do motu obuiarent: et impetum illuis temꝑarent.

Expanded text:
s ergo sententia omnium philosophorum est, firmamentum ab ortu ad occasum volvi, solem vero et alios planetas contrario motu; ab occasu ad ortum moveri, quod ostenditur oculis per signorum dispositionem. Cum enim aries sic sit positus, quod quando in medio coeli, inter illum et orientem, taurus est; deinde gemini, post cancer; inter eumdem et occidentem sunt pisces, post aquarius, deinde capricornus, ut in hac figura apparet. Si ergo sol versus occidentem tenderet, de ariete in signum versus occidentem positum transiret, scilicet in pisces, deinde in caeteros. Cum ergo signa versus orientem posita, de ariete transeant, scilicet in taurum, deinde in caetera sine dubietate contra firmamentum moverentur. Subnectunt etiam rationem, quare necesse fuit sic esse. Cum firmentum ab ortu in occasum volvatur, si planetae similiter moverentur, esset tantus impetus, quod in terra nihil stare vel vivere posset. Ut ergo radii motui obviarent, et impetum illius temperarent,
Abbreviated transcription (Latin):
S isti multos uicinos habentes. domui sue ꝯunctos.
exsuꝑbia nolunt aliquẽ ꝯ uocare. maluntq nescire
illũ ẽẽ ħeticũ clamant. plꝰ de suo caputio p̃sum̃tes
iam enim impletũ ẽ. qđ ait satyricꝰ. Fronti nulla
fides. Quis enim ũuicinꝰ: habundat tribꝰ obscenis.
Et itm. Rarus sermo illis. et magna libido tacendi.¬
¶ Et qm̃ deprima creauone fecimꝰ mentione̾. quã di¬
ẽẽ factũ. doceamꝰ. qui in qͦ tinpr̃e. et quibꝰ roĩbꝰ hoc
dicant. hebrei gͥ et latini. inuere dñt principium
ait. Non alios credid̾int prima origine mundi illu¬
xisse dies. aliumue huisse tenorẽ. Dem̃ sub iungit.
ꝓportionũ qualitate creari. S nullũ tp̃s. pret̃ hoc
temꝑatũ ẽ. In uere gͦ ñ ialio tmꝑe anni. creatio reꝵ
facta ẽ. Egyptii uͦ dñt. ⁊ niulio factã ẽẽ mundi crea¬
tionẽ. quos secutꝰ macrobiꝰ dicit. innatali die mundi

Expanded text:
Sed isti vicinos multos habentes domui suae conjunctos, Sed isti vicinos multos habentes domui suae conjunctos, ex superbia nolunt aliquem convocare: maluntque nescire, illum esse haereticum clamant, plus de suo caputio praesumentjam enim impletum est quod ait satyricus: Fronti nulla fides. Quis enim non vicus abundat, Tristibus obscaenis? Et iterum: Rarus sermo illis, et magna libido tacendi. Et quoniam de prima creatione fecimus mentionem, quam die factam, doceamus, qui in quo tempore et quibus rationibus hoc dicant. Hebraei igitur et Latini dicunt in vere principium ait: "Non alios crediderim prima origine mundi illuxisse dies aliumve habuisse tenorem", deinde subiungit: proportionum ex qualitate creari: sed nullum tempus praeter hoc temperatum est. In vere ergo, non in alio tempore anni, creatio rerum facta est. Aegyptii vero dicunt, in Julio factam esse creationem: quos secutus Macrobius dicit in natali die mundi,
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ humanũ creasse. Nam in quo diuinȩ scripturȩ.¬
ꝯtrarii sumꝰ. si qđ in illa dictũ ẽ ẽẽ factũ. qualit̃
idẽ et exponat. quȩ in hoc ꝯtrarietas: S qm̃ ipsine¬
sciunt uires nat̾ȩ : ut ignorantiȩ suȩ om̃s socios hañt.
nolunt aliqͥd eos inquirere. s ut rusticos nos c̾đe. nec
cui deficiat. qd̾ diuina pagina affirmat. scõ spiũ et fi¬
dei ẽ mandandũ. Uñ ait moyses. Si agnꝰ ñ pot̃ come
di. statim igne comburat᷑. s pͥꝰ ꝯuocet uicinũ. qui cõ¬
iunctꝰ ẽ domui suȩ. et si nec ita sufficint ad esũ agni.
tẽ demũ igne comburat᷑. Quia cũ dediuintate aliꝗd
querimꝰ. si adillud comp̃hendendũ ñsufficimꝰ. uicinũ
domui nr̃ȩ ꝯuocemꝰ. id ẽ manentẽ ineadẽ fide catho¬
lica inquiramꝰ. Si aut̃ neq nos neq illȩ ad id comp̃¬
hendendũ sufficumꝰ. tẽ igne fidei. illud ꝯburamꝰ.

Expanded text:
corpus humanum creasse. Nam in quo divinae scripturae ccorpus humanum creasse. Nam in quo divinae scripturae contrarii sumus, si, quod in illa dictum est esse factum, qualiter idem et exponat, quae in hoc contrarietas? Sed quoniam ipsi nesciunt vires naturae, ut ignorantiae suae omnes socios habeant, nolunt aliquem eas inquirere, sed ut rusticos nos credere nec cui deficiat, quod divina pagina affirmat, sancto Spiritui et fidei est mandandum. Unde ait Moyses: Si agnus non potest comedi, non statim igne comburatur, sed prius convocet vicinum qui conjunctus est domui suae, et si nec ita sufficiant ad esum agni, tunc demum igni comburatur : quia cum de divinitate aliquid quaerimus, si ad illud comprehendendum non sufficimus, vicinum domui nostrae convocemus, id est manentem in eadem fide catholica inquiramus. Si autem neque nos, neque ille ad id comprehendendum sufficiamus, tunc igne fidei comburamus.
Abbreviated transcription (Latin):
s adõ homini collatam Sñ ait scriptã Formauit ds̃
hominẽ exlimo t̾re: et inspirauit in faciem eiꝰ spira¬
culum uite Uñ cum diuersa animalia melancolica
creata s̃. et instinta flecinataca et cołica. Unꝰ solus
hõ creatꝰ ẽ. quia ut ait boetius inartimetica. omis
equalitas pauca et infimta ẽ. inȩ̨qualitas nũosa. et
c̾atũ. ueri simile ẽ. et iõ nec penitꝰ ur̃ qđ hõ ẽ. nec pe¬
nitꝰ diuersa ab homine. nec ita temꝑata ut homo.
quia calidissima frigidior ẽ. frigidissimo uiro. et hoc
ẽ qd̾ diuma pagina dicit. dñ fecisse mulierẽ exlat̾e̾ ade
nc̃ creari: et adhuc posse. nos dm̃s uerũ eẽ. si diuma uo¬
luntas ẽẽt. quia ut aliquid sit nata oꝑante: necesse ẽ.
diuinã uoluntatẽ precede. Itm dicet hoc ẽẽ diuinȩ po¬
tentie errogare. sic eẽ hominẽ factũ dice̾ Quibꝰ respõ¬
demus econtrario. id ei ꝯferre. quia ei atribuimꝰ
et talẽ rebꝰ naturã dedisse. et sic ꝑnata᷑m oꝑantem.

Expanded text:
 Formavit Deus hominem ex limo terrae, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae . Unde, cum diversa animalia melancholica creata sunt, et infinita phlegmatica et cholerica, unus solus homo creatus est, quia ut ait Boetius in Arithmetica: Omnis aequalitas pauca est et finita, inaequalitas numerosa et mcreatum verisimile est, et ideo nec penitus inde quod homo est, nec penitus diversa ab homine, nec ita temperata ut homo, quia calidissima frigidior est frigidissimo viro: et hoc est, quod divina pagina dicit: Deum fecisse mulierem ex latere Adae tunc posse creari et adhuc posse. Nos dicimus verum esse, si divina voluntas esset, quia ut aliquid sit natura operante, necesse est divinam voluntatem praecedere. Iterum dicet hoc esse divinae potestati derogare sic: esse hominem factum dicere. Quibus respondemus: e contrario, id est ei conferre, quia ei attribuimus et talem rebus naturam dedisse et sic: per naturam operantem
Abbreviated transcription (Latin):
sanũ bñ dormire. sine difficultate spirare. Cũ.N. aliꝗͣ
stella dr̃ frigida. effectu deputet᷑. qͣuis gͦ inse sit cali¬
da. si efficiat frigꝰ. dieit frigida. Inde qi sat̾nꝰ uiactꝰ
soli. minuit calorẽ: ꝓpt̃ effectũ dr̃ frigidꝰ. et si inse sit
calidus. S queret forsan aliquis. Si corꝑa stellaꝵ ignea
sunt: uñ ꝯtingat qđ quędã efficiunt frigus: Dm̃s t̃i
inomĩbꝰ posse inueniri roẽm. s in quibꝰdam recurrẽdr̃.
minus calefaciunt. Uñ saturnꝰ quia remotior anob ẽ.
ñ calefacit t̃ram. sol uͦ quia ꝓpinquus t̾rȩ ẽ. magis
inten dit eam. Ut dicamꝰ. qd̾ quamius aliqͣ stella calida

Expanded text:
sanum est bene dormire, sine difficultate spirare. Cum igitur alsanum est bene dormire, sine difficultate spirare. Cum igitur aliqua Stella dicitur frigida, effectui deputetur. Quamvis ergo in se sit calida, si efficiat frigus, dicitur frigida; inde quia Saturnus iunctus soli minuit calorem, propter effectum dicitur frigidus, etsi in se sit calidus. Sed quaeret forsitan aliquis: "Si corpora stellarum ignea sunt, unde contingit, quod quaedam efficiunt frigus?" Dicimus non in omnibus posse inveniri rationem, sed in quibusdam recurrendum eminus calefaciunt, unde Saturnus, quia est remotior a nobis, non calefacit terram, sol vero, quia propinquus est terrae, magis incendit terram. Vel dicamus, quod quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuinotȩ. in quibꝰdã diuise. Quem adinodũ gͦ ẽ. quoddã
igneũ et ñ calidũ. et ñ splendidỹ. ita ẽ qd dam splendi¬
dum. nec calidũ. Dicut̃ enĩ q ignea ñ ĩ calida. nisi quȩ
ꝯiuncta s̃ alicui spissȩ et humidȩ natẽ. ꝗͣ in sui subam
cõmutent. Uñ si alicui igneo desit uicinitas. spissi hu¬
moris. deficit ineo calor. hoc aut̃ ꝓbant ꝑsolẽ. qui incõ¬
uallib ꝯ monitiũ. ubi aer ẽ spissior: magnũ oxercet ea¬
lorẽ. insuꝑioribꝰ ꝓpt̾ aeris subtilitatẽ ñ exercet. huiꝰ rei
s̃ indiciũ. ꝑpetuę nues existentes. S de hoc loquentes
desitii t̾rȩ. satis dicemꝰ. xx. Uolunt etã isti: suꝑ lu¬
nã. nullũ ẽe sensũ caloris. prenimia ętheris subtilitate
tlos uͦ dm̃s: nomina qͣlitatũ: tribꝰ modis rebꝰ attribui. ꝓ
frigidũ sentiat᷑. uł ꝓpt̾ sensũ. ut cũ dm̃s aquã bullientẽ
calidã. et sinaturaliter sit frigida. ł ꝓpt̃ signũ. ut cũ dm̃is

Expanded text:
 in quibusdam divisae. Quemadmodum ergo est quoddam igneum et calidum, et non splendidum, ita est quoddam splendidum, nec calidum. Dicunt enim quod ignea non sint calida, nisi quae conjuncta sint alicui spissae et humidae naturae, quam in sui substantiam commutent. Unde, si alicui igneo desit vicinitas spissi humoris, deficit in eo calor. Hoc autem probant per solem, quia in convallibus montium, ubi est aer spissior magnum exercet calorem, in superioribus propter aeris subtilitatem non exercet. Hujus rei sunt indicium perpetuae nives existentes. Sed de hoc loquentes de situ terrae satis dicemus. Volunt etiam isti super lunam nullum esse sensum caloris, prae nimia aetheris subtilitate. Nos vero dicimus nomina qualitatum tribus modis rebus attribui: vel mus aquam bullientem calidam, etsi naturaliter sit frigida; vel propter signum, ut cum dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
uidelunt. ĩ aliqͦ anno. minus solito. Scientes aut̃ exnata
soł hoc ñ ꝯtingere. quesier̾ quis planeta in eodẽ signo eẽt
cũ sole reꝑientesq saturnũ: dixer̃ ex eo cansã frigidita¬
tis eẽ. S dicet aliquis Xuiiii. Cum omne corpꝰ stel¬
laꝵ. igneȩ sit nãtȩ. qđ ꝓbat motꝰ et splendor: uñ una stel
frigidũ. sic̃ et luna ẽ. exuicinitate t̾rȩ et aquȩ. Probauimꝰ
enĩ aqͥs congelatas. insuꝑioribꝰ ẽẽ ñ posse. Sut̃: quiinde

Expanded text:
videbant in aliquo anno minus solito. Scientes autem ex natura videbant in aliquo anno minus solito. Scientes autem ex natura solis hoc non contingere, quaesierunt quis planeta in eodem signo esset cum sole reperientesque dixerunt ex eo causam frigiditatis esse. Sed dicet aliquis: Cum omne corpus stellarum igneae sit naturae quod probat motus et splendor, unde una stellfrigidum, sicut et luna est ex vicinitate terrae et aquae. Probavimus enim aq
Abbreviated transcription (Latin):
et firmam̃tũ dr̃. tab ẽ Cum ignis natałr semꝑ
sit inmotu. ne supͣ ipsum sit quo ascendat ut osten¬
dimꝰ. nec descend̾e potuit. qr hoc ccͣ. nat᷑am eiꝰ ẽ: et oĩa
inferiora loca abinferioribꝰ elem̃tis: occupata erant.
abortu ꝑ cecasũ reffertsecũ stellas. tam erraticis. quã
infixas. Quam uis tñ cura t̾rã uoluatur ñ recto mͦ s
oblique circa nraͣm habitabilẽ uolutut. qd ꝑ solos polos
uidi pot̾ Est aut̃ polos stella inmobił. una in hoc capi¬
te. alia malio. Axis uͦ ẽ linea intelligibił. depolo adpolũ¬
ꝑmediũ t̾re. Cum uͦ unꝰ sit int̾ medium celi et latꝰ exnr̃a
circa ipsam: obliq uoluit᷑ firmam̃t̾̃. Et qnĩ falsã sen¬
tentiã quorundã defirmam̃to satis imꝓbauinꝰ. nram uͦ¬
ponentes ꝓbauimꝰ: et destellis infixis in eo. et decirculis
disseramꝰ. Stellã istã ẽe frigidam et siccã. antiqui astrolo¬
gi ꝓbauer᷑ cũ scirent solã existentẽ incancro. t̾ras adurare

Expanded text:
 dicitur, talis est: cum ignis naturatiter semper sit in motu, nec supra ipsum sit quo ascendat ubi ostendimus, nec descendere potuit, quia hoc contra naturam ejus est, et omnia inferiora loca ab inferioribus elementis occupata erant. ab ortu per occasum, refert secum stellas, tam erraticas quam infixas. Quamvis tamen circa terram volvatur non recto modo, sed oblique circa nostram habitabilem volvitur, quod per solos polos videri potest. Est autem polus stella immobilis, una in hoc capite, alia in alio. Axis vero est linea intelligibilis de polo ad polueribus terrae. Cum vero unus sit inter medium coeli elatus ex nostra pcirca ipsam oblique volvitur firmamentum. Et quoniam falsam sententiam quorumdam de firmamento satis improbavimuponentes probavimus et de stellis infixis in eo et de circulis disseramus. Stellam istam esse frigidam et siccam, antiqui astrologi probaverunt cum scirent solem existentem in cancro, terras adurere
Abbreviated transcription (Latin):
bile uł minꝰ mobile suꝑ positũ sentit᷑. nũꝗͣ uͦ ꝑsubpositũ
ut ꝑsigna: motũ planetaꝵ discernimꝰ. quia modo sub
hoc signo. mͦ sub alio mouent᷑. Suꝑ p̃dictas uͦ stellas
nicħ c̃ uisibile. nec idõ qd̾ motꝰ eaꝵ. discerni possit.
xiiͣ. eẽ circulos. A quoꝵ duo s̃ uisibiles: alii inuisibiles.
ncipit galaxias iuxta septenirionẽ exparte orientis.
pricorniũ descendit Desceuđe uͦ et ascende iuxta
nr̃m sitũ intellige. hio in xii. equas partes ꝑfiuxũ¬
aquȩ ut reffert maerobiꝰ: diuisus ẽ. quaꝵ unaqueq
dr̃ signum. quia eis signamꝰ. inqua parte celi soł ut.
et alii planete. ex qͣ exierint. et ad quã debeatit ꝑtransire
S qũo illa nominibꝰ animaliũ titulata s̃ ut aries. taurꝰ.

Expanded text:
bile vel minus mobile superpositum sentitur, nunquam superpositum, ut per signa motum planetarum discernimus, quia modo sub hoc signo, modo sub alio videntur. Super praedictas autem stellas nihil est visibile, nec ideo est quo motus earum discerni possit. unt esse circulos, quorum duo sunt visibiles, alii invisibiles. ncipit galaxias iuxta septemtrionem ex parte orientis epricornum descendit. Descendere vero et ascendere iuxta situm nostrum intellige. Hiaquae, ut refert Macrobius, divisus est, quarum unaquaeque dicitur signum, quia eis signamus, in qua parte coeli sol sit et alii planetae, et qua exierint, et ad quam debeant pertransire. Sed, quoniam illa nominibus animalium titulata sunt, ut aries, taurus,
Abbreviated transcription (Latin):
mat incelo ẽẽ zonas. utrũ inethere ł maere sint.
coluri. quoꝵ principiũ inmedio seꝑ Etentrionis ẽ. s al¬
terũ inde ascendit ꝑcancrũ. et descendit ꝑcapricornuũ.
rediens adidem principiũ. Altm uadens tm ꝑorientẽ.
et arietẽ reu̾tit᷑ ꝑ occidentẽ ad suũ principiũ. et ita ĩ sũmo
septentrionis. se insecat᷑. et cęlũ. in .iiii. quadrantes diui¬
dunt. Dñr. aũt coluri. quasi colon uiri. id ẽ m̃brũ bonum
siluestris. dicti s̃ ꝓpt̃ inꝑfectionẽ. ñ quia in ꝑfecti sit. s
quia pars illa alterus poli. ꝗͣ int̾secant. nũꝗͣ a nob̾ uidet᷑.¬
qistit. abortu et occasu. Isti duo ultimi. scribunt᷑ insꝑa.

Expanded text:
e zonas, utrum in aethere vel in aere sint, coluri, quorum principium in medio septentrionis est, sed alterum descendit per cancrum et ascendit per capricornum, rediens ad idem principium. Alter vadit per orientem et arietem, revertitur per occidentem ad suum principium, et ita in summo septentrionis se intersecant, et coelum in quatuor quadrantes dividunt. Dicuntur autem coluri quasi colon uri, id est membrum bovis sylvestris, dicti sic propter imperfectionem, non quia imperfecti sint, sed quia pars illa alterius poli quam intersecant, nunquam videtdistat ab ortu et occasu. Isti duo ultimi non scribuntur in
Abbreviated transcription (Latin):
ñ omĩa possumꝰ om̃s. sit ingeniũ cuiusq inquirere.
quid ꝓsoluenda hac questione. possit inuenire. hec
eadem stella. exfrigiditate dr̃ nociua. et maxime.
qũo ẽ retͦgrada. Snde infabuł dr̃ falcẽ defferre.
Defferens enim falcem. plꝰ nocet recedendo. ꝗͣ acce
zodiaci. ⁊xiͦiͦ.  annos consumens. Hec stella beni¬
inter saturnũ et martẽ. si existat insuꝑiori abside
sui circuli. ł inferiori temꝑat᷑. eoꝵ nocuitas eiꝰ be¬
turnũ. a regno expulisse. quia saturno iicinior factꝰ
diuersos genuisse. quia ꝯungendo se predictis. in¬

Expanded text:
omnia possumus omnes, sit ingenii cujusque inquirere, quid pro solvenda hac quaestione possit invenire. Haec eadem stella ex frigiditate dicitur nociva, et maxime quando est retrograda: unde in fabulis dicitur falcem deferre. Deferens enim falcem plus nocet recedendo, quam acczodiaci duodecim annos consumens. Haec stella beneo media est inter Saturnum et Martem, si existat in superiore abside sui circuli, vel in inferiori, temperatur eorum nocivitas ejus begno expulisse, quia Saturno vicinior factusdiversos genuisse, quia conjungendo se praedictis, di
Abbreviated transcription (Latin):
inerat. quȩ excalore ignis simiłr et sicoitate. coa¬
gulata et durata. corꝑa stellaꝵ. uisibilia et lucida
creauit. Qđ uͦ incompositione stellaꝵ. deinferioribꝰ
et strꝑioribꝰ elementis. aliquid sit. roẽ tali pot̃ ꝓbari.
qł uisibilia sint. et splendida et mobilia. Quod enĩ
uisibilia st̃. ex uisibili uł inuisibili ħnt. s ab inuisibili
ne credas uisibile ẽẽ. exinsensibili. necredas sensibi¬
le nasci. Macrobiꝰ. omĩs qualitas geminata crescit.
nũꝗͣ c̃trariũ oꝑatur Non gͦ exigne et aere hnt qd̾
uisibilia sunt: Qđ aut̃ uisibilia sũt. exuisibili.
.i. aterra et aqua symul. Qd splendida ĩ et mobilia.
ex obsouro et immobili ñ ħnt. gͦ eysplendido et mo
ad nutrim̃tũ sui. humorẽ attribuũt Similia nãq
similibꝰ ẽgaudent. hic subicẽt aliquis. Cũ in aere¬
Cũ maere sit humor suꝑior. ꝗͣ eẽt inigne et ca¬

Expanded text:
se inerat, quae ex calore ignis similiter et siccitate coase inerat, quae ex calore ignis similiter et siccitate coagulata, et durata, corpora stellarum visibilia et lucida creavit. Quod vero in compositione stellarum, de inferioribus et superioribus elementis aliquid sit, ratione tali potest probari; quod visibilia sint, et splendida et mobilia: quod enim visibilia sunt ex visibili sunt, ex visibili et invisibiliUnde Lucretius: Ex insensibili ne credas sensibile nasci; et Macrobius: Omnis qualitas geminata crescit, nunquam contrarium operatur. Non visibilia sunt; quod autem visibilia sunt, ex visibili, id est a terra, et aqua simul: Quod splendida sunt et mobilia, ex obscuro et immobili: non habent ergo ex splendido et mobili, ad nutrimentum sui, humorem attrahunt: similia namque similibus congaudent. Hic subjiciet aliquis: Cum in acre sit humor superior quam esset in igne, et ca
Abbreviated transcription (Latin):
feĩorem se. hic suꝑiorẽ. et sic eẽt inordinata uctatio.
hanc redegit creator inordinẽ. confereudo t̃re loeũ
inferiorẽ. igni suꝑiorẽ. ut hȩc ñ ħat quo descendat.
nec hic quo ascendat. Ex in ordinata gͥ iactatione.
quȩ ñ fuit. s eẽ potuit. ds̃ elem̃ta redegit i nordi¬
nem. ueluti. simoͬtu alicuiꝰ amici nr̃i aliquia qͥ ꝯtm¬
geret nisi ipse eẽt effugiamꝰ. dm̃s. este lib̾auit nos
ab hoc malo: ñ quia hoc malũ primũ fuisset. et pꝰ ea
nos inde lib̾asset. s quia iste nob̃. nisi eẽt accideret.¬
fuer̾ inprima c̾atioẽ.: nͥ ne̾ s̃. s ñ qualia nẽ sunt.
Iustrata. nec ędificiis distincta. nec suis anmalibꝰ
insuꝑioribꝰ stellȩ ñ apparebãt. uocauer᷑ chaos. id ẽ
confusionẽ ȩlem̃toꝵ. Uñ moyses Terra inquit ĩ anis
maximã partẽ aeris eleuata ẽ: aer ũ spissus. et igͥs
simiłr in ea spissitudine aliquit t̾rę subse: et aquę

Expanded text:
feriorem, hic superiorem: et sic esset inordinata jactatio. feriorem, hic superiorem: et sic esset inordinata jactatio. Hanc redegit Creator in ordinem, conferendo terrae locum inferiorem, igni superiorem, ut hic non habeat quo descendat, nec haec quo ascendat. Ex inordinata igitur jactatione, quae non fuit, sed esse potuit, Deus elementa redegit in ordinem: veluti si monitu alicujus amici nostri, aliquid quod contingeret, nisi ipse esset, effugiamus: dicimus, iste liberavit nos ab hoc malo, non quia hoc malum primum fuisset, et postea nos inde liberasset, sed quia iste nobis nisi eFuerunt in prima creatione ubi nunc sunt, sed non qualia nunc sunt. illustrata, nec aedificiis distincta, nec suis animalibuin superioribus stellae non apparebant, vocaverunt χάος, id est confusionem elementorum. Unde Moyses: Temaximam partem aeris elevata est, aer vero spissus, et ignis similiter in ea spissitudine aliquid terrae et aquae sub
Abbreviated transcription (Latin):
descendant: s ñ ẽ locus quo descendant. Simłx si ascẽ¬
derunt suꝑuis. eũ aliquis ascend̾et. s ñ ẽ locꝰ qͦ ascen¬
dent. tlec gͦ symul ascendebant. nec symul descen¬
reꝵ ꝯfusio foret. nisi bonitas eam ordinaret Cui
ostendet: Angło. S angłs exnatã et grã. diuinã
uoluntatẽ innotescit homni. S ñ dũ erat hõ. insi
ut homini ostend̾et facta eoꝵ. usq ad hominẽ serua¬
rent᷑. S ant̾ hominis creationẽ ordinata s̃. in queniẽs
hȩc eẽtrõ. Auctoritas uͦ platonis. ñ bene intellecta ẽ
ab eis. Cum enim dicit plato dm̃ mordinata iactatiõe
elem̃ta reduxisse inordinẽ. ñ iõ dic̃: qđ iniꝗͣ in ordi.¬
nate iactarent᷑. Quis enim locus eẽt inorditiationi
dõ cuncta disponente. S siqua eeñt. nisi sic ut ñ
deorsum tend̾e. ignisq sursũ. nͥ inferiorẽ locum
t̾ra obtin̾et. et ignis suꝑiorẽ. hec quereret semꝑ ii¬

Expanded text:
descendant, sed non est locus quo descendant: similiter si ascendescendant, sed non est locus quo descendant: similiter si ascenderent superius, cum aliquis ascenderet, sed non est locus quo ascenderet; nec ergo simul ascendebant, nec simul descenrerum confusio foret, nisi bonitas ejus ordinaret. Cui ostenderet? angelo: sed angelus ex natura et gratia divinam voluntatem innotescit homini; sed nondum erat homo, ut homini ostenderet facta eorum; nisi usque ad hominem servarentur: sed ante hominis creationem ordinata sunt. Inconveniens haec esset ratio, auctoritas vero Platonis non bene intellecta est ab eis: cum enim dicit Plato: Deum inordinata jactatione elementa reduxisse in ordinem: non ideo dicit, quod unquam inordinate jactarentur. Quis enim locus esset inordinationi, Deo cuncta disponente? sed, si qua essent, nisi sic ut nondeorsum tendere, ignisque sursum, nisi inferiorem locum terra obtineret, et ignis superiorem, haec quaereret semper in
Abbreviated transcription (Latin):
nisi sua potentia et sapi̾a et bonitate.res ordinaret.
quanta rerũ ꝯfusio foret. Deinde auctoritate pla-¬
tonis hoc ꝓbant. qui intimeo ait. dm̃ exinordinata
iactatione. elementa redigisse in ordinẽ: tlos uͦ di-¬
cimus falsam ẽẽ sententiã ꝗͣ ponunt. ꝓbantes nõ
conuenientẽ roẽm ꝗͣ inducerent. nec bene ẽẽ intel¬
lectam. auctoritatẽ quã p̃tendunt. Priꝰ gͦ ꝓbemꝰ
sententiã. ẽẽ falsam.pꝰ ea roẽm ñ conuenientẽ. de¬
in de auctoritatẽ ñ intellectã. Dic gͦ. quisquis hoc¬
affirmas. elementa tẽ erant corꝑa annon: Si core¬
pora ñ erant. erant spc̃. uł ꝓprietates sp̃s. aut cor¬
poris erant. S neq sp̃s. neq ꝓprietas aliqua.
spẽ materia ẽẽ pot̃. nec gͥ elem̃ta. Corꝑa gͥ et loca
obtinebant Omine enim corpꝰ. in aliquo loco ẽ. Si
Si gͦ ut affirmas symul descena̾ant inferiꝰ: cũ aliqͣ

Expanded text:
nisi sua potentia et sapientia et bonitate res ordinaret, nisi sua potentia et sapientia et bonitate res ordinaret, quanta rerum confusio foret. Deinde auctoritate Platonis hic probant, qui in Timaeo ait: Deum ex inordinata jactatione, elementa redegisse in ordinem. Nos vero dicimus falsam esse sententiam quam ponunt, probantes non convenientem rationem quam inducunt, nec bene esse intellectam auctoritatem quam praetendunt. Prius ergo probemus sententiam esse falsam, postea rationem inconvenientem, deinde auctoritatem non bene intellectam. Dic ergo quisquis affirmas, elementa tunc erant corpora, an non? si corpora non erant, erant spiritus, vel proprietates spiritus aut corporis erant; si neque spiritus neque proprietas aliqua spiritus, materia esse potest: nec igitur elementa. Corpora igitur et loca obtineant: omne enim corpus in aliquo loco est; si Si ergo ut affirmas, similiter descendant inferius, cum aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
les. calidum. frigidũ. humidũ et siccũ. Duo gͦ ele¬
menta. creator inmedio posuit. quia unũ p̃dictis
rationibꝰ. inmedio suffice̾ ñ potuit: s elementoꝵ tał¬
ẽ disposicio. qđ inferiorẽ locũ obtinet t̾ra. dem̃ aqͣ.
grauis. adillud tend̾et. Grauia enim nat᷑alit̃ tendũt
deorsum. Siuͦ aliquid suꝑ ignẽ eẽt. exleuitate adillud
tendet. et dissolui abaliis quereret. Iuxta t̃ram po¬
sita ẽ aqua. quia cũ nat᷑ałr grauis sit aqua. et si ñ
quantũ t̾ra. scđm locũ obtinere debuit: dein̾ aerꝰ. qͥ
grauior ẽ igne. et leuior ẽ aqua: merito int̾ utrumq
ponitur. Et quõ quid sit elem̃tũ docuimꝰ et quot sint
et qr̃ plura ñ sint. et causam ordinationis significanimꝰ.
dechao id ẽ elementoꝵ confusione quȩ fuit inprincipio
dicamꝰ. cõmunẽ sententiã ꝓponentes: deinde ꝓbantes.
adultimũ ꝓbationem nr̃am confirmantes. ¶ Dicũt
om̃s fere elementa. inprima creatione. certa loca ñ

Expanded text:
les sunt: calidum et frigidum, humidum et siccum. Duo ergo elementa creator in medio posuit, quia unum praedictis rationibus in medio sufficere non potuit. X DE est dispositio, quod inferiorem locum obtinet terra, deinde aqua, uia natura gravis ad illud tenderet: gravia enim naturaliter tendunt deorsum. Si vero aliquid supra ignem esset, ex levitate ad illud tenderet, et dissolvi ab aliis quaereret. Juxta terram posita est aqua, quia, cum naturaliter gravis sit aqua, etsi non quantum terra, secundum locum obtinere debuit. Deinde aer qui gravior est igne, et levior est aqua, merito inter utrumque ponitur. Et quoniam quid sit elementum docuimus, et quot sint, et quare plura non sint, et causam ordinationis significavimus, de chao, id est elementorum confusione, quae fuit in principio dicamus, communem sententiam proponentes, deinde probantes, ad ultimum probationem nostram confirmantes. Dicunt omnes fere elementa in prima creatione certa loca non
Abbreviated transcription (Latin):
quoq signo inqua parte cęli sit sitũ. Astroloice uͦ trac¬
tare ẽ. dicẽ ea quȩ uidñr insuꝑioribꝰ. siue ita sit uł
non. Multa ibi nempe uid̾nr ẽẽ quȩ ibi ñ s̃. quia fallit᷑
cȩlum teg̃ omĩa. Astroloyeũ ẽ. quia sic uiđr. ut ether
uare firmam̃tũ. quia suo calore et effectu stellaꝵ¬

Expanded text:
quoque signo, in qua parte coeli sit situm. Astrologice vero tracquoque signo, in qua parte coeli sit situm. Astrologice vero tractare, est dicere ea quae videntur in superioribus, sive ita sint vel non. Multa ibi nempe videntur esse, quae non sunt ibi quia fallitur coelum tegit omnia: astrologicum est, quia sic videtur, vel aether citur firmamentum, quia suo calore et effectu stella
Abbreviated transcription (Latin):
exponatur. posuit su mam̃tũ inmedio aquaꝵ: ꝗͣ uis hoo
plus allegarice ꝗͣ adlitt̾am. dictũ credimꝰ iu
terum dicent. Quid ẽ gͦ qd̾ ibi uidemꝰ spissũ et aquȩi
coloris: ignis ñ ẽ. Si enim aer exnuma sua subtilitate
uidi ñ pot᷑ multo minꝰ ignis qui subtilior ẽ. Deiñ
Talis color igneus ñ ẽ. Ad qd̾ dicimiꝰ. nehil ibi uidi
suꝑiora dirigit᷑. nec ẽ ibi obstaculũ quo reꝑcutiat᷑ deficit¬
et deficiendo spissat᷑. S qr transit ꝑocłm in quo ẽ aqueuᷤᷤ
humor. et cristalleidos. ut de compositione oculi loquente᷑
ostendemꝰ cum deficit. nec alius color sibi oceurrit. ta¬
lem .i. aqueũ. sibi ꝯfingit. Hic subicient. Si nicħꝰ ibi uidet᷑.
loqͥr aesuꝑioribꝰ. fabulose astrloloyce. astronomiee. fibu¬
lose loqͥr. enenroth. eginꝰ. aratꝰ. taurum illũ esse trans¬
latũ. et insignũ mutatũ dicentes. et sic de aliis. qd genꝰ
tractandi. maxime ẽ necessariũ. Eo enim scimꝰ de u̾no¬

Expanded text:
atur "Posuit firmamentum in medio aquarum", quam vis hoc plus allegorice quam ad litter am dictum credamus. Iterum dicent: "Quid est ergo, quod ibi videmus spissum et aquei coloris? Ignis enim non est: si enim aer ex nimia sui subtilitate videri non potest, multo minus ignis, qui subtilior est. Deinde talis color igneorum non est". Ad quod dicimus nihil ibi videri, superiora dirigitur, nec est ibi obstaculum quo repercutiatur, deficit, deficiendoque spissatur. Sed quia per oculum, in quo est aqueus humor, et cristalleidos transit, quod de compositione oculi loquentes ostendemus, cum deficit, nec alius color sibi occurrit, talem, id est aqueum sibi confingit. Hic subjicient: Si nihil ibi videtur,loquitur de superioribus: fabulose, astrologice, astronomice. Fabulose loquitur Nemrod, Hyginus, Aratus, taurum illum esse translatum et in signum mutatum dicentes, et sic de aliis. Quod genus tractandi, maxime est necessarium. Eo enim scimus de uno
Abbreviated transcription (Latin):
U ui incipiat galaxias.
XII Qualiter ⁊ odiacꝰ sit distẽtꝰ
et qrꝰ sic sit nominatꝰ.¬
XIII Quomodo inzodiaco. si¬
XU D eduobꝰ coluris.

Expanded text:
Unde incipiat galaxias, r.--Qualiter zodiacus distendatur, et quare sic sit nominatus.--Quomodo in zodiaco si--De duobus coluris.
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑ aliciui calido et humido: sic̃ aquȩ bullienti. ⁊ta qđ
abillo solo recipiat calorẽ: ñspissatin Ueł scd̾m ꝯstan¬
tinũ cũ sint ista .iiiͦiͬ. et iminoqͦ duȩ qualitates. unã
alio ẽ. Cum uͦ maere humiditas sit. exse calor. ex alio¬
creatoris stellas maere eẽ. Cum enim uicinꝰ sit t̾rȩ. si
in eo stellȩ eeñt. exiicinitate t̾ram incenent. nec
aliquid inea uiuere posset. De creatione pisciũ ⁊ auiũ.
mouere se. et exmotii aera subditũ caleface̾ S me¬
diante aere. aqua calefacta ẽ. exaqͣ calefacta. diu̾sa

Expanded text:
natur alicui calido et humido, sicut aquae bullienti ita quod ab illo solo recipiat calorem, non spissabitur. Vel secundum Constantinum: Cum sint ista IIII et in unoquoque duae qualitates, unam alio. Cum ergo in aere humiditas sit ex se, calor ex onjuit voluntas creatoris stellas in aere esse. Cum enim vicinus sit terrae, si in eo stellae essent, ex vicinitate terram incenderent nec aliquid in ea vivere posset. XIII DE CREATIONE ANIMALImovere se et ex motu aera subditum calefacere. Sed mediante aere aqua calefacta est et ex aqua calefacta diversa
Abbreviated transcription (Latin):
stis sic ereatis. Ex quo effectu malium et hominis.
culȩ inquibꝰ habitant hoĩes et alia aĩalia. S cũ t̃ra
exsuꝑ posita aqua eẽt lutosa. excalore bulliens.
creauit ex se diuersa gnã aĩaliũ. et si maliqͣ plꝰ ha¬
bundauerit ignis. colerica nat᷑a s̃ anmalia. ut leo. Si
Era melancolici: ut bos et asinꝰ. Si uͦ aqua. flegmatici

Expanded text:
stis sic: creatis ex aqua effectu superiorum, culae, in quibus habitant homines, et alia animalia. Sed cum terra ex superposita aqua esset lutosa, ex calore bulliens, creavit ex se diversa genera animalium: et si in aliqua plus abundaverit ignis, cholerica nata sunt animalia ut leo; si terra, melancholica, ut bos et asinus; si vero aqua, phlegmatici,
Abbreviated transcription (Latin):
quõ de infixis fecimꝰ m̃tionẽ: queramꝰ utrũ moue¬
ant᷑. ł omnino careant motu. et simouent᷑. qͣtt mo¬
uenitur. uii. Sunt qui eas ñ moueri afferũt. s
a firmam̃to ut in eo fixas adortũ et occasũ refferri
Alii dnt eis: ꝓprio motu moueri. qͥa igneę s̃ natẽ.
nec aliquit inȩthere uł inaere sine motu pot̾ susti¬
neri. s semꝑ in eodẽ loco et cireũ se moueri Tertu
ant easdẽ. deloco adlocũ moueri. nullũ tñ eaꝵ: motũ¬

Expanded text:
quoniam de infixis fecimus mentionem, quaeramus utrum moveantur, an omnino careant motu; et si moventur, qualiter moveantur. Sunt qui eas non moveri asserunt, sed a firmamento, et in eo fixas ad ortum et occasum referri. Alii dicunt eas proprio motu moveri, quia igneae sunt naturae, neque aliquid in aethere vel aere sine motu posse sustentari, sed semper in eodem loco et circum se moveri. Tertii dicunt eas etiam de loco ad locum moveri
Abbreviated transcription (Latin):
q superori particulai prolougo¬
e eis que s̃ et ñ uident᷑. et de elem̃tis. quȩ quidã
uisibilia docuer. pparintate nẽi ingeni.su aquidm
siragamꝰ S. quam uis multos ornatin euisciem qice¬
rere. paucos ueritatẽ scire Sognoscam u erbor que
multitudine. s depaucoꝵ ꝓbitate głantes. oli ue¬
ritati insud abimꝰ. Alalumꝰ enim ꝓmere n udam
sdeulo qt agimꝰ stupebit. Quis nuis reliquus loe
pot̃ eẽ ornatui cum oporteat ꝗdet qtr le ganqius dos¬
gitare. demum legendo expone. idis putatio
qui reedificantes templũ. in una mani gladium.
eher dicitur Ornatus ui uilur ẽ squiqͥa sabꝑ¬

Expanded text:
 superiori particula e eis quae sunt et non videntur, et de elementis quae quidam visibilia docuerunt, pro parvitate nostri ingenii summatim satagamus. Sed, quamvis multos ornatum verborum quaerere, paucos veritatem scire cognoscamus, nihil de multitudine, sed de paucorum probitate gloriantes, soli veritati insudabimus: maluimus enim promittere nudam sed de illo quod agimus stupebit. Quis enim ullus reliquus locus potest esse ornatui cum oporteat quid et qualiter legamus excogitare, demum legendo exponere, in disputats Israel, qui reaedificantes templum, in una manu gladium, aether dicitur. Ortus vero illius est, quidquid s
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ab utroq aliquid acciꝑet: uł abigne acciꝑet ca¬
lorem. a t̾ra siccitatẽ. et sic idem ẽẽ qđ t̃ra. uł ab
igne calorem. atra frigiditatẽ. p̃t̃ hoc ut oppinor.
nichil pot̃ ꝯfingi. S impossibile ẽ. aliquid eẽ cali¬
dũ et frigidum. Cum enim sint .iiiiͬ. et iiiͬ. illoꝵ¬

Expanded text:
quod ab utroque aliquid acciperet, vel ab igne acciperet caquod ab utroque aliquid acciperet, vel ab igne acciperet calorem, a terra siccitatem, et sic idem esset quod terra: vel ab igne calorem, a terra frigiditatem, praeter hoc ut opinor, nihil potest confingi; sed impossibile est aliquid esse calidu
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ aliqͣ sunt. duȩ ꝯtrarię qualitates. quia binariꝰ
induo equa pot̃ diuidi : pot̾ eẽ aliquid. uł ꝓprietatẽ
unius c̾uiusq retinens inmedio sufficrat. ut cum t̃ra
et aer: duas ꝯtrarias habeant qualitates. Est et enĩ
t̾ra frigida et sicca. aer calidꝰ et humidus. aqua hñs
omnẽ cum t̃ra frigiditatẽ. cum aere humiditatẽ.
inter illa. sola frigida et humida sufficiunt. Si uͦ
unã accipiat. de alio duas Sic enim nec alit̃ ut
duobꝰ. Itm dicet. et si scd̾m hanc z in zugiã qualita¬
tũ. unde mediũ eẽ potuit. sod̾m illam quȩ fit du¬
abꝰ qualitatibꝰ . illud hab̾e potuer᷑ Si enim in ter
ignẽ et aquã. quȩ ꝯtrarias lnt̾ qualitates. ẽ aer qͥ
participat: una unius. alia alteriꝰ. Quare int̃ ignẽ
et t̾ram quȩ inyinugia duaꝵ qualitatũ ñ hñt
omnino eas ꝯtrarias. unũ mediũ. nisi utriusq unp̃¬
acciꝑet: eẽ non potuit. Gst et enim ignis calidus. t̾ra¬

Expanded text:
iqua duo, sunt duae contrariae qualitates, quia binarius in duo aequa potest dividi, potest esse aliquid, quod proprietatem uniuscujusque retinens, in medio sufficiat; ubi, cum terra et aer duas contrarias habeant qualitates est etenim terra frigida et sicca; aer calidus et humidus aqua habens omnem cum terra frigiditatem, cum aere humiditatem, inter illa sola aqua frigida et humida sufficit. Sin auteunam accipiat, de alio duas; sic enim, nec aliter duabus. Iterum dicet: etsi secundum hanc συζυγίαν qualitatum unum medium esse potest, scilicet illam quae fit duabus qualitatibus, illud habere potuerunt. Si enim inter ignem et aquam, quae contrarias habent qualitates est aer, qui participat: una unius: alia alterius, quare inter ignem et terram, quae in suzugia duarum qualitatum, non habent omnino eas accipiat, esse non potuit est enim ignis calidus
Abbreviated transcription (Latin):
Uonstantinꝰ gͦ ut phisicus denaturis corꝑũ trac¬
tans. simplices illoꝵ et minimas particulas: ele¬
menta quasi prima principia uocauit. Philoso¬
Iphi uͦ decreatione mundi agentes: ñ denatis su¬
di dixer̃. quia existis constat. et ista primo crecta
tlulla gͦ inter hos ꝯtrarietas S dicit ꝯtra. Nul¬
lum ustoꝵ elem̃tum ẽ. quia nullũ hoꝵ ẽ. qđ exiiñ.
istis elementis factum ñ sit. qđ ꝓbatur sic In terra
auqͥd de aqua ẽ: quia humiditatis aliquid uidemꝰ
exire. In eadem ẽ aliqͥd aeris. qd̾ ꝓbat fumꝰ in de
euaporans. et aliqͥd caloris. qđ tactu ꝑcipimꝰ. Simiłr
qui ait. Cum hoc transeat inaquã. et aqͣ int̾ram.
inunoqͦ iloꝵ aliquid de aliis ẽẽ. nec tñ in ea ẽe
facta. quia ñ substantialit̾. s accidentalit᷑ in est.
Cum gͥ t̾ra ponderosa sit. et aquis cireumdata sit.
aliquid humoris subintrat eam. et aliquid aeris
Cũ u inmedio mundi sit. et ignis ab ei ȩqͣtr ab õĩ parte

Expanded text:
onstantinus ergo ut physicus de naturis corporum tractans, simplices illorum et minimas particulas, elementa, quasi prima principia vocavit. Philosophi vero de creatione mundi agentes, non de naturis sidi dixerunt: quia ex istis constaNulla est ergo inter eos contrarietas. Sed dicunt contra: Nullum istorum elementum est, quiaistis elementis factum non sit, quod probant sic: In terra aliquid de aqua est, quia humiditatis aliquid videmus exire. In eadem est aliquid aeris, quod probat fumus inde evaporans, et aliquid caloris, quod tactu percipimus. Similiter in Timaeo  qui ait: Cum hic transeat in aquam, et aqua in terram, in unoquoque illorum, aliquid de aliis esse, nec tamen in ea esse facta, quia non substantialiter, sed accidentaliter inest. Cum ergo terra porosa sit, et aquis circumdata sit, aliquid humoris subintrat eam, et aliquid aeris. Cum vero in medio mundi sit, et ignis ab ea aequaliter ex omni parte
Abbreviated transcription (Latin):
frigidissimo remanente. Coniunctio gͦ ꝯtrarioꝵ ẽ
antea fuerat: s hoc in ꝯtrariis habentibꝰ agentes qua
unũ aliud. Oportet gͦ ut subsistant. medium esse.
Qđ sitale fuerit: quod plus habeat se adunũ ꝗͣ ad
aluid. paulatim transit malud. ad qd̾ plus se habet.
dissimum et frigidissimũ illud: aliquit ponat᷑. plꝰ
hñs se adcalidũ. ꝑibit frigidũ: et dissoluet᷑ illa con¬
uinctio. S sitale fuerit mediũ. qđ ȩ̨qualit̃ habeat
se ad duo extrema. ñ plꝰ transiens inmateriã unius
ꝗͣ alterius. ꝯuinctionẽ illiꝰ obseruabit. Uoleus gͦ p̃¬
dicta duo elem̃ta. ñ comimisceri s ꝯiungere. ut utrũq
iͥ qd ẽ remaneret. mediũ int̾ illa duo creauit. ñ
int̾ram possidet. cum plus adt̾ram quã ad ignẽ
obtusitatẽ: cum igne mobilitatẽ. ꝯiunctio illa non
S dicet aliquis. Et si unũ istoꝵ ñsufficeret. potuit¬

Expanded text:
frigidissimo remanente. Conjunctio ergo contrariorfrigidissimo remanente. Conjunctio ergo contrariorantea fuerat, quod in contrariis habentibus agentes quaunum aliud: oportet ergo ut subsistant, medium esse: quod si tale fuerit quod plus habeat se ad unum quam ad aliud, paulatim transit in aliud ad quod plus se habet, dissimum et frigidissimum aliquid ponatur, plus habens se ad calidum, peribit frigidum, et dissolvetur illa conjunctio. Sed, si tale fuerit medium, quod aequaliter habeat se ad duo extrema, non plus transiens in materiam unius quam alterius, conjunctionem illius observabit. Volens ergo praedicta duo elementa non commisceri, sed jungere, ut utrumque, id quod est, remaneret, medium inter illa duo creavit, noninter ea posuisset, cum plus ad terram quam ad ignem obtusitatem, cum igne mobilitatem, conjunctio illa non Sed dicet aliquis: Et si unum istorum non sufficit, potuit
Abbreviated transcription (Latin):
pat̾et᷑. et tactũ. Ac si diceret. Cum ds̃ sol a bonitite nasi¬
gertia mruidũ create disponeret quipe qui ꝑfene
bonꝰ ẽ. talẽ uoluit illũ fieri. qui et uidet᷑ et tangeret᷑.
ut hõ etiũ oculis. rerũ creationẽ et gubnatione duu¬
na potentia et sapientia et bonitate ꝑcipiens. et po¬
tentiã timeret. et sapientiã ueneraretur. bonitatẽ
imitaret᷑. Deinde subiungit. Constabat aut̃ nichĩ
posse uidi : sine ignis beneficio. neq tangi sine soli¬
de ned solidum cẽ sine t̾ra. Quomꝰ uisus sine igue
ignis. subtilis. mobiadis. acutus. Uid et ds̃ si ne medio
ea non posse ꝯuingi. et ideo int̾ ea mediũ creauit.
Et quõ deꝯiunctione illoꝵ fecimꝰ m̃tionẽ: dicamꝰ ꝗd¬
sit commixtio.i. ꝯiunctio ꝯtrarioꝵ Cominixtio gͦ
ꝯtrarioꝵ ẽ. quando ex duobꝰ ita fit unũ. qͥ neutrũ
remanet: id qd̾ ant̃ fuerat. ut si calidissimũ frigi¬
dissimo misceat᷑. fit tepidũ. neq calidissimo neq

Expanded text:
s sola bonitate, non indigentia, mundum creare disponeret, quippe qui perfecte bonus est, talem voluit illum fieri, qui et videretur et tangeretur: ut homo etiam oculis rerum creationem, et gubernatione divinam potentiam, et sapientiam et bonitatem percipiens, et potentiam timeret, et sapientiam veneraretur: bonitatem imitaretur. Deinde subjungit: Constabat autem nihil posse videri sine ignis beneficio, neque tangi sine solido, neque solidum esse sine terra, quomodo visus sine igne ignis subtilis, mobilis, acutus. Vidit Deus sine medio ea non posse conjungi, et ideo inter ea medium creavit. Et quoniam de conjunctione illorum fecimus mentionem, dicamuscontrariorum est quando ex duobus ita fit unum, quod neutrum remanet, id quod ante fuerat: ut si calidissimum frigidissimo misceatur, fit tepidum, neque calidissimo, neque
Abbreviated transcription (Latin):
qua lumina tenebris. Suꝑior uͦ. et serenꝰ aer ecȩlo.
inferior aut̃ qui exalationibꝰ humidis corꝑascit. t̾re
deputatur. ubi sunt ignis. gͣndo .nix. glacies. et sps̃ tem¬
pestatum. quȩ dñm det̾ra laudare iuibent᷑. S et ipse
aliqnõ aer. cęlum uocatur Unde et petrꝰ ait. Cęlos in

Expanded text:
qua lumina e tenebris. Superior vero et serenus aer coelo, qua lumina e tenebris. Superior vero et serenus aer coelo, inferior autem, qui in exhalationibus humidis corporescit, terrae deputatur: ubi sunt ignis, grando, nix, glacies, et spiritus tempestatum, quae Dominum de terra laudare jubentur. Sed et ipse aliquando coelum vocatur; unde et Petrus ait coelos in
Abbreviated transcription (Latin):
noctẽ aut anibitu diẽ afferentẽ. Tenipr̃.N. alexandri
magni:. luna defecit inarabia hora noctis seda.
eademq insycilia exoriens. Et soł defectũ.¬
scentes. regni mutationẽ: aut pestillentiã: aut
bella. aut uentũ. estu suo portendentes. Quaꝵ aliȩ
mouent᷑ errantes a mundo. aliȩ immobiles herent.
Qm̃s in ab ipso septentrione. aliqͣ eiꝰ parte ñ certa. s.
maxime incandida. q̃ lactea circuli nom̃ accepit. Gre¬
uissimum qͦ cernunt᷑ spacium. septem dieꝵ adnotatũ ẽ
ongissimũ .lxx. Spargunt᷑ aliqño. et errantibꝰ stei¬
biumq et tempestatum capax. Ubi etim potestates
aerie suꝑna sede de turbate. cum torm̃to diẽ iudicu.
durius tuẽ dampuande prestolantur. Et exqͦ hominibꝰ
apparentes. aeria sibi corꝑa. meritis similia sumut.
tsam supͣ lunã. quȩ aeris et ętheris ꝯfinio cͣrit. om̃ĩa
pura. ac diuturnȩ lucis sunt plena. cuiꝰ uicina tang̾e

Expanded text:
noctem aut ambitu diem afferente. Tempore enim Alexandri noctem aut ambitu diem afferente. Tempore enim Alexandri Magni luna defecit in Arabia hora noctis secunda, eademque in Sicilia exoriens. Et solis defectumscentes, regni mutationem aut pestilentiam aut bella aut ventos aestusque portendentes, quarum aliae tenduntur errantium modo, aliae immobiles haerent. Omnes ferme sub ipso septentrione aliqua ejus parte non certa, sed maxime in candida, quae lactei circuli nomen accepit, brevissimum quo cernerentur spatium septem dierum adnotatum est, longissimum LXXX. Sparguntur aliquando et errantibus stelbiumque, et tempestatum capax. Ubi etiam potestates aereae superna sede deturbatae cum tormento diem judicii durius tunc damnandae praestolantur. Ex quo hominibus apparentes, aerea sibi corpora meritis similia sumunt. Nam supra lunam, quae aeris aetherisque confinio currit, omnia pura ac diurnae lucis sunt plena, cujus vicinia tange