comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Autsi illi qͥuitꝰ sunt acsi indomio iã collecti. noluerint colligere cũ xp̃o.
&gregare uirtutes ut stabiles ꝑ maneant findati. & constabiliti
suꝑ petram. Qm̃ qͥ suꝑ arenã edificant domũ suã. & thiesaurizant sibi
iram indie irȩ ipsi ñ conxpo congregant qͥ ẽ petra. ut habeant stabilȩ
fundam̃tũ sed disꝑgunt. Quia cũ flauerit cosuentꝰ aaura raptantur
huc illueq quasi pulus ante faciẽ uenti. Et ideo qͥforis sunt seupaga¬
ni seu heretici lic& habeant sacramenta łi inqͥb forte uirtutes oꝑ̃ ant᷑.¬

Expanded text:
aut si illi qui intus sunt ac si in domo jam collecti noluerint colligere cum Christaut si illi qui intus sunt ac si in domo jam collecti noluerint colligere cum Christo, et aggregare virtutes, ut stabiles permaneant fundati, et constabiliti super petram. Quoniam qui super arenam aedificant domum suam, et thesaurizant sibi iram in die irae, ipsi non cum Christo congregant, qui est petra, ut habeant stabile fundamentum, sed dispergunt. Quia cum flaverit eos ventus et aura, raptantur huc illucque, quasi pulvis ante faciem venti. Et ideo qui foris sunt seu pagani seu haeretici, licet habeant sacramenta Dei, in quibus forte virtutes operant
Abbreviated transcription (Latin):
ut eius m̃brũ eẽt. Inde qͥa abuantate xp̃i & ȩccłe separatꝰ erat. lic& col¬
liger& ipse tam̃ extra disꝑserat. qͥa cum necdũ erat. Qđ si forte
ueniss& ad xp̃m & ad eccłam . ñ illud qͦd habebat accip& sed inqͦ aberra¬
bat in se corriger&. & qͦd necđũ habebat acciꝑ&. Neq enĩ cornelii oratio¬
nes hominis gentilis ñ st̃ ex audite uel ȩlemosine ñ sunt acceptȩ. immo
& angełm ad se missũ meruit intueri. sed qͥa ꝑdesse illi ea ñ poterant.
nisi ꝑ uincułu xp̃ianę sotiȩtatis & pacis ut incorporaren᷑ eccłȩ. iubetur
in consortio sacrȩ cõmunionis & unitatis eccłe colligeretur. Alio quiNi
idet̃ itaq xpc in hac sententia & qͥiitꝰ sunt & qͥforis utrosq tangere. si aut ili
qͥextra sunt noluerint introire ut cũ xp̃o sint in ȩccła. unũq corpꝰ fiant

Expanded text:
ut ejus membrum esset. Unde quia abut ejus membrum esset. Unde quia ab tamen extra dispersus erat, quia cum eo necdum erat. Quod si forte venisset ad Christum et ad Ecclesiam, non illud quod habebat acciperet, sed in quo aberrabat in se corrigeret, et quod necdum habebat acciperet. Neque enim Cornelii orationes, hominis gentilis, non sunt exauditae, vel eleemosynae non sunt acceptae . Imo et angelum ad se missum meruit intueri; sed quia prodesse illi ea non poterant, nisi per vinculum Christianae societatis et pacis, ut incorporaretur Ecclesiae, jubetur baptizatus, in consortio sacrae communionis et unitatis Ecclesiae colligeretur. Alioquin Videtur itaque Christus in hac sententia, et qui intus sunt, et qui foris, utrosque tangere; si aut illi qui extra sunt voluerint introire cum Christo, sint in Ecclesia unumque corpus fiant;
Abbreviated transcription (Latin):
erit hoc qͦd hic đr qͥñ ẽ. mecũ contrane. ẽ & qͥñ colligit mecũ spargit
Securꝰ gͦ ee̾ potest quisqͥs extra eccłam xp̃i in nõe ipsius bonũ aliqͦđ seu
uirtutes oꝑatur. qͦd omĩno catholica fides ñ recipit. Et ideo inscripturis
diuinis multa discretio sens adibenda.ẽ. ubicũq dissonare uidentur.
maxime inuerbis dĩu ne ipse sibi qͦd absit contrarius inueniatur. In hoc
enĩ facto ñc̃tra eos sedꝑ eis erat. ubi innõę xp̃i sanitates oꝑabatur Idcirco
sensum dñi utraq rectȩ intellegatur E rgo ille in hoc facto ꝓͥibendꝰ ñ erat
iuxta p̃ceptũ dñi. sed multo magis intanti nominis ueneratione c̃fir¬
mandꝰ. ubi ñ erat contra xp̃m neq contra apłos. sed neq contra ȩccłam:
Uerũtam̃ in eo culpandꝰ erat. qͥa ñ sequebatur xpm̃ neq ungebatur ei. eo
qͦd ad huc inspu scõ necdũ renatꝰ erat neq eo unitus incaritate xp̃i cũ eo

Expanded text:
itur: Qui non est mecum, contra me est, et qui non colligit mecum, spargit . Securus ergo esse potest quiquis extra Ecclesiam Christi in nomine ipsius bonum aliquod, seu virtutes operatur, quod omnino catholica fides non recipit. Et ideo in Scripturis divinis multa discretio sensus adhibenda est, ubicunque dissonare videntur, maxime in verbis Domini, ne ipse sibi quod absit contrarius inveniatur. In hoc enim facto non contra eos, sed pro eis erat, ubi in nomine Christi sanitates operabatur. Idcirco sensum Domini utraque recte intelligatur. Ergo ille in hoc facto prohibendus non erat, juxta praeceptum Domini, sed multo magis in tanti nominis veneratione confirmandus, ubi 556 non erat contra Christum, neque contra Apostolos, sed neque contra Ecclesiam; verumtamen in eo culpandus erat, quia non sequebatur Christum, neque jungebatur ei, eo quod adhuc in Spiritu sancto necdum renatus erat, neque ei unitus in charitate Christi cum eo,
Abbreviated transcription (Latin):
tulũ obscurissimũ ẽe̾ ꝓbat p̃clarissimi doctoris augustini ingenuum
deqͦ ad popłm multis questionũ declamauit sententus. In qͦ rep̃hen¬
dere nullꝰ nos deb&. siꝗd pius labor nr̃ & industria ex hisultra aliquid
peperit᷑. & q gͣrandia & incredibilia conamͣ tenues & exiguinulłꝰ nos des¬
picere. qm̃ magnast̃ & eximia que tractamus. Unde sĩplus audemus
bonũ qͦd cupimus: Qm̃ ñ solũ obscurũ ẽ. deqͦ queritur. uerũ &iã ualde
ꝑ necessariũ ut intellegat᷑. & ualde terribilȩ cũ incellectũ fuerit qͥd dr̃.

Expanded text:
ngenium, de quo ad populum multis quaestionum declamavit sententiis. In quo reprehendere nullus non debet, si quid pius labor noster et industria, ex his, ultra aliquid pepererit; et quod grandia et incredibilia conamur tenues et exigui nullus nos despicere, quoniam magna sunt et eximia quae tractamus. Unde si plus audemus,bonum quod cupimus. Quoniam non solum obscurum est de quo quaeritur, verum etiam valde pernecessarium ut intelliga
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfecto regnũ di iã uidis cipłos mediatoris officio trans fusũ ẽ idcurto ait
iego in spũ dĩ eicio demonia & hoc creditis ꝓfecto in uos ꝑuenit regnũ
Quia aut ipse ÷ regnũ di deqͦ alibi dr. regnũ dĩ intrauos ÷ uelcerte illud regnũ subili¬
me. deqͦih es & ipse p̃dicauer̃: penitentiã agite apppinqͣuit enĩ regnũ cȩloꝵ¬

Expanded text:
tus in Spiritu Dei, profecto regnum Dei jam in discipulos, mediatoris officio, transfusum est. Idcirco ait tus in Spiritu Dei, profecto regnum Dei jam in discipulos, mediatoris officio, transfusum est. Idcirco ait : Si ego in Spiritu Dei ejicio daemonia, et hoc creditis, profecto in vos 553 pervenit regnum Quia aut ipse est regnum Dei de quo alibi dicitur: Regnum Dei intra vos est , vel certe illud regnum sublime, de quo Joannes et ipse praedicaverunt: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelor
Abbreviated transcription (Latin):
cistȩ iudeoꝵ ñcante potestatis uidices e̾e̾ pocer̃. c̃paratione tanĩ & fide
qͣuiuocatio fiebat recte iudices dicunt᷑ futuri. Quia qͥdinistis fiebat qͥ¬
ininꝰ erant. quã xp̃c. hoc pharisȩi ñ credebant factũ ꝑ eũ qͥ đserat in xp̃o
Funis gͦ prudenti int̾ rogatione sic̃ & inom̃ib coartat eos ut iurtute sp̃i sci
opꝰ confiterent᷑ ẽẽ qđ gestũ erat Ac si patent̃ clamar&. Quod si expulsio
afiliis uris facta demonũ. ñ demonib sed đno deputatur qͣre in me idem
opꝰ ñ apꝓbatis Aut quare inme ñ eandẽ rependitis causã.: Ĩdeo iudices urĩ
er̃ qͥa eos creditis inspuidĩ agere & iuditio corã eis contendã uob̾cũ. dum
illi đo totũ attribuunt opꝰ salutis hominũ. uos autẽ beeltebub oꝑib
uidices eoꝵ. qͥb xp̃c dedisse ad uersꝰ demones potestatẽ ñ dubitatur quã

Expanded text:
cistae Judaeorum non tantae potestatis judices esse poterunt, comparatione tamen et fide cistae Judaeorum non tantae potestatis judices esse poterunt, comparatione tamen et fide qua invocatio fiebat, recte judices dicuntur futuri. Quia quod in istis fiebat qui minus erant quam Christus, hoc Pharisaei non credebant factum per eum, qui Deus erat in Christo. Nimis ergo prudenti interrogatione, sicut et in omnibus coarctat eos ut virtute Spiritus sancti opus confiterentur esse, quod gestum erat. Ac si patenter clamaret, quod si expulsio a filiis vestris facta daemonum, non daemonibus, sed Domino deputatur, quare in me idem opus non approbatis? aut quare in me non eamdem rependitis causam? Ideo judices vestri erunt, quia eos creditis in Spiritu Dei agere, et judicio coram eis contendam vobiscum, dum illi Deo totum attribuant opus salutis hominum, vos autem Beelzebub operibus uibus Christus dedisse adversus daemones potestatem non dubitatur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
menbia sanant᷑ corporis & homo totꝰ fide curatur. Qđ si denones hominib
seꝑgestiunt nocere & ille qͥmaior illis ẽ. inneqͥtia suȩ eoscurat in uocationes
noẽ qͥmͦstare poterit regnũ ipsius: Aesi dicatur ꝓpsiuos diuidicatȩ ac̃¬
aixeũ ⁊ posuris calũpnius. quia ñ potest uoluntas eoꝵ sẽꝑ praua & nocen¬
di cupida ieis benignissimis cõpirari oꝑib Nã regnũ diaboli malicia no¬
cesidre ꝑ quã reenat in eisdẽ quib noc& Benignitas uͦ & largitio sanita¬
cistarũ c̃iuncit exẽplogentis illius qͥꝑ inuocationẽ nominis di dicuntur
demonia eiecis sẽ & curas se suis inuocationib malȩ obsessos abspiritib ioi¬
mundis. Uel de apłis intelligendũ magis censeo quib potestas data ẽ. iui¬
dicandi duodecĩ trib isrł Edeo inqͥd ĩpsi uidices uri eriunit: sed & ipsi exor¬

Expanded text:
membra sanantur corporis, et homo totus fide curatur. Quod si daemones hominibus membra sanantur corporis, et homo totus fide curatur. Quod si daemones hominibus semper gestiunt nocere, et ille qui major illis est in nequitia, suae eos curat invocationis nomine, quomodo stare poterit regnum ipsius? Ac si dicatur: Ipsi vos dijudicate, nocendi cupida, meis benignissimis comparari operibus. Nam, regnum diaboli, malitia nocendi est, per quam regnat in eisdem quibus nocet; benignitas vero et largitio sanitacistarum convincit exemplo gentis illius, qui per invocationem nominis Dei, dicuntur daemonia ejecisse et curasse suis invocationibus male obsessos ab spiritibus immundis. Vel de apostolis intelligendum magis censeo, quibus potestas data est judicandi duodecim tribus Israel. Ideo, inquit, ipsi judices vestri erunt. Sed et ipsi exor
Abbreviated transcription (Latin):
hierłm uitelligi. in qͣdĩ uenerabatur religio gloriosa olim. Sed pͦst quã ini
dno suo plebs inimica do furore exarsit ut cum occiderent . & apłos eius ñ
eredentib exfugarunt. diuisionȩ facta & regiiũ cecidit & ciuitas destruct.
ẽ & donius usq acdsolũ diru ta iuxta c̃minationẽ saluatoris. Uerũtame
benignissimus dñs contra duriciã cordis eoꝵ. ñcessit ad huc exempla ob¬
ponere euidentiora Qđ sisathanas inquid sathanã eiẽ & ad uersũ se di¬
duusꝰ ẽ qͦmͦ stabit regnũ ipsiuis : Ac sidicat᷑. Qđ si ipse sibi inimicꝰ ẽ. demon
seseq ipse impugnat du milites suos a bobsessis depellit corporib qͥm̃ stabit
regnũ ipsius pace restituta illis inqͥb dñabautur : Nechabent in eolocũ ad¬
uersanȩ potestites. quib illis litigantib pax restituit᷑ & omĩa uiterius extiusq

Expanded text:
Hierusalem intelligi, in qua Dei venerabatur religio, gloriosa olim. Sed postquam in Hierusalem intelligi, in qua Dei venerabatur religio, gloriosa olim. Sed postquam in Domino suo, plebs inimica Deo, furore exarsit, ut eum occiderent; et apostolos ejus non credentibus exfugarunt, divisio facta, et regnum cecidit, et civitas destructa est, et domus usque ad solum diruta juxta comminationem Salvatoris. Verumtamen benignissimus Dominus contra duritiam cordis eorum non cessat adhuc exempla opponere evidentiora. Quod si Satanas, inquit, Satanam ejicit, et adversum se divisus est, quomodo stabit regnum ipsius? Ac si dicatur, quod si ipse sibi inimicus est daemon, seseque ipse impugnat, dum milites suos ab obsessis depellit corporibus, quomodo stabit regnum ipsius, pace restituta illis, in quibus dominabantur? nec habent in eo locum adversariae potestates, quibus illis litigantibus, 552 pax restituitur, et omnia interius exteriusque
Abbreviated transcription (Latin):
popłs & ciuitas ac regnũ uenir& in ext̾miniũ. Sed & regnũ diaboli stare
ñ posse dictis suis lic& ñ intelligentes qͥd dixerint contrase dixisse app¬
b:ant Eo igit᷑ ipso qͦlocuti sunt᷑ genere eos c̃dẽpnat ipse dũ ostendit iunxta
eoꝵ calũniã illos confessos fuisseꝰ regnũ beeltebub contrase eẽ diuisũ. &¬
si ad diuisionẽ suã coactꝰ : ita ut spurcissimus de mon reliqͦs ꝓturbar&
demones. aduersus sȩ diuisio ipsa fiebat: & ideo regnũ eius manifestiĩ stare
non posse: Hinc qͦq fatendũ plis ẽe̾ in eo potestatis qui diuiserit. quã in his
qͥdiuisis & expulsi Ergo iã diuisus ÷ & aduersũ se coactus regnũ eiꝰ iã subtali
diuisione dissolutũ ÷ & destructũ. Porro qͦd ait. omĩs ciuitas & domꝰ c̃trase
diuisa ñstabit. eadẽ ratio uel similitudo. ẽ. que & regni. Sedciuitas hic potest

Expanded text:
populus et civitas ac regnum veniret in exterminium. Sed et regnum diaboli stare populus et civitas ac regnum veniret in exterminium. Sed et regnum diaboli stare non posse, dictis suis, licet non intelligentes quid dixerint, contra se dixisse approbant. Eo igitur ipso quo locuti sunt genere, eos condemnat ipse, dum ostendit juxta eorum calumniam, illos confessos fuisse regnum Beelzebub contra se esse divisum, etsi ad divisionem suam coactus est, ita ut spurcissimus daemon reliquos perturbaret daemones, adversus se divisio ipsa fiebat, et ideo regnum ejus manifesto stare non posse. Hinc quoque fatendum plus esse in eo potestatis qui diviserit, quam in his qui divisi sunt et expulsi. Ergo jam divisus est, et adversum se coactus, regnum ejus jam sub tali divisione dissolutum est, et destructum. Porro quod ait: Omnis civitas et domus contra se divisa non stabit. Eadem ratio vel similitudo est, quae et regni. Sed civitas hic potest
Abbreviated transcription (Latin):
contrase diuisũ desolabit᷑ Plurimã gͦ intelligentie. dese & exẽpłorum p̃b&
copiã uelsimplicit̾ simntelligatur. uel si altius introspiciatur. Est igitꝰ
locupletissima contra eo sresponsio. qui eius sibeelzebub nõe facta
calũpniabantur. ita ut duob modis intellegi possit Primũ utres¬
ponsionis psius conditio ad eosdẽ retorqueatur regnũ eoꝵ scilic&
iudȩoꝵ dũ male diuisũ : stare ñ posse. Lex enĩ ad eo datiẽ & regni isrł
pollicitatio uel stabilitas exlege . ẽ. Xp̃i uͦ ortus uel aduentꝰ. legis plenitudo ÷
Quod si łegis : regnũ contrase u̾tabeis factũ ÷ diuidatur. necesse ÷ ut deso¬
letur: qđ & factũ ÷ Nã potestas om̃is diuisione minuitur: & regni uirtus
aduersũ se seꝑarata dimiceͬns consumitur Ac ꝑ hoc regnũ isrł amisit ex
lege. quando adimpletionẽ legis. pͥncipũ & pharis ȩoꝵ fagtꝰ & suꝑbia in¬
uidiose satis repugnauit inxp̃o. Qd c̃secutũ. es̃ ꝑ hanc diuisionẽ. itaut

Expanded text:
desolabitur. Plurimam ergo intelligentiae, de se, et exemplorum praebet copiam, vel simpliciter si intedigatur, vel si altius introspiciatur. Est igitur locupletissima contra eos responsio, qui ejus opera in Beelzebub nomine facta calumniabantur; ita ut duobus modis intelligi possit. Primum ut responsionis ipsius conditio ad 551 eosdem retorqueatur regnum eorum, scilicet Judaeorum, dum male divisum est, stare non posse. Lex enim a Deo data est, et regni Israel pollicitatio vel stabilitas ex lege est. Christi vero ortus vel adventus, legis plenitudo est. Quod si regnum contra se, ut ab eis factum est, dividatur, necesse est ut desoletur, quod et factum est. Nam potestas omnis divisione minuitur; et regni virtus adversum se separata, dimicans consumitur. Ac per hoc, regnum Israel amisit ex lege, quando ad impletionem legis principum et Pharisaeorum fastus et superbia, invidiose satis, repugnavit in Christo. Quod consecutum est per hanc divisionem, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
Contra inmanissimã udȩoꝵ & insensatã ut ita fatear ꝑtinatiã multis
benignissimus saluator ac nouis utitur argumentis. unde nc̃ uiri fortis¬
simiru sꝰ introducit similitudinẽ. Sic̃ deregno & ciuitate p̃ dixerat
quã nemo intrare uel diriꝑe potest nisi pͥus uicerit & alligaueritt
fortẽ Qđ ipse dñs mox post baptisnũ fecisse satis aꝑte hic p̃sens euuan¬
gelisteͣ declarat quãdo indesertũ ductꝰ ẽ &c̃gressus cũ diabolo

Expanded text:
issimam, Judaeorum, et insensatam, ut ita fatear, pertinaciam multis benignissimus Salvator ac novis utitur argumentis. Unde nunc viri fortissimi rursus introducit similitudinem, sicut de regno et civitate jam praedixerat, quam nemo intrare vel diripere potest, nisi prius vicerit et alligaverit fortem? Quod ipse Dominus mox post baptismum fecisse, satis aperte hic praesens Evangelista declarat, quando in desertum ductus est, et congressus c
Abbreviated transcription (Latin):
iudȩi tẽ ꝑdider᷑ quando xpm̃ ñ receper̃. Sed notandũ qͦd matheus in spu di ait.
lucas indigito di dixisse inuenit᷑. qͥa qͦdlucas obscurius. posuisse matheus ma¬
nifestius ꝓbatur . Iste ẽ ergo digitus di quẽ magi pharapnis confident᷑ dicentes
digitus di .ẽ. hoc Et lex digito dĩ inmontȩ sina conscripta legit᷑.. Quo ꝓfec¬
to digito aũ scripturarũ scãrũ ꝓfunditas inspirata ÷ homnib sc̃ĩs. & rese¬
ds trinitas credatur. & una equalitas ditatis in nob̾ cõmendet᷑. nec demonia
fugantur. nec regnũ dĩ ie ꝑuenisse creditur Sed pius magist̃ ad huc lacius
duritiã cordis eoꝵ tangit̾ & conuincit oꝑaditatis ẽẽ demonia eicere
& animas hominũ curare Unde infert. Qmͦ potest quisquã intrare inlomũ

Expanded text:
iderunt, quando Christum non receperunt. Sed notandum quod Matthaeus in spiritu Dei ait: Lucas in digito Dei dixisse invenitur; quia quod Lucas obscurius posuisse, Matthaeus manifestius probatur. Iste est ergo digitus Dei, quem magi Pharaonis confitentur, docentes: Digitus Dei est hic . Et lex digito Dei in monte Sinai conscripta legitur. Quo profecto digito Scripturarum sanctarum profunditas inspirata est hominibus sanctis, et reseus Trinitatis. Alioquin nisi Deus Trinitas credatur, et una aequalitas Deitatis in nobis commendetur, nec daemonia fugantur, nec regnum Dei jure pervenisse creditur. Sed pius Magister adhuc latius duritiam cordis eorum tangit, et convincit opera Deitatis esse daemonia ejicere, et animas h
Abbreviated transcription (Latin):
re ꝑfidię scelerȩ declinant. t qͥa hec ee oꝑa hominis existimare ñ potas
c̃ficeri ea dĩnolsent. omnẽ eius hanc uirtute inbeelzebub pͥncip demonũ
ec̃ confirmant. & indemonis potestate hanc factã fuisse ꝓclamant.
Furbe uͦ stupebant dm̃s & dicebant. Nqͥd hic: filus dauid.: Infelix nimiũ
phariseoꝵ cȩcitas. Turbe mirant᷑ & obstu pescunt signis. & reqͥrunt accoo¬
sitentur filiũ dauid. quẽ exp̃sagio ꝓphetarũ nouerant reꝓnussũ. hi uͦ calũnint᷑

Expanded text:
ri perfidiae scelere declinant. Ut quia haec esse opera hominis existimare non poterant, ri perfidiae scelere declinant. Ut quia haec esse opera hominis existimare non poterant, confiteri ea Dei nollent, omnem ejus hanc virtutem in Beelzebub principis daemoniorum esse confirmant, et in daemonis potestate hanc factam fuisse proclamant. Turbae vero stupebant omnes et dicebant: Nunquid hic est filius David? Infelix nimium Pharisaeorum caecitas. Turbae mirantur et obstupescunt signis, et requirunt ac confitentur filium David, quem ex praesagio prophetaru
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ tẽ oblatꝰ. ẽ . ei. tempꝰ ostendit quando secutist eũ multi. & curauit eos. oñĩs
Dehoc siqͥde lucas narrat. lir& ñ eo ordinȩ sed cecũ taca. In qͦnimirũ tria miani¬
festũ .ẽ. signa simul facta fuisse Cecꝰ uid& mutꝰ loqͥtur. possessꝰ ademone lib̾atͦ
hominẽ acsi inspetie uniuersũ genꝰ humanũ designatur Que nimirũ opor¬
tunissimꝰ occurrit cũ ratio. Quicũ pdms turbas inc̃munȩ caritas nc̃ extrin¬
secꝰ demonũ habens cetꝰ & mutꝰ offertur. Ut sinȩ ambiguitate aliqͣidem iti
catur. deinde manꝰ aride homo insinagoga oblatꝰ curatur Quȩ uirtutes
ad c̃uertendũ isrł ñsolũ nilnl ꝑficiunt. uerũ &iã pharisei c̃siliũ mortis eiꝰ in euts
Unde oportebat ut pꝰ hȩc inunius forma homunis. om̃iũ salus gentiũ figu¬
stupuer turbȩ. sed pharisȩoꝵ ingrauescit inuidia. Ergo qͥa humanã infir¬
initatẽ hęc tanta guis oꝑa excedere uidebant. pudorẽ c̃fessionis suę maio¬

Expanded text:
 oblatus est, tempus ostendit quando secuti sunt eum multi, et curavit eos omnes. De hoc siquidem Lucas narrat, licet non eo ordine, sed caecum tacet. In quo nimirum, tria manifestum est signa simul facta fuisse, caecus videt, mutus loquitur, possessus a daemone liberatur. hominem, ac si in specie, universum genus humanum designatur. Quae nimirum opportunissima occurrit curatio, qui cum post omnes turbas in commune charitas nunc extrinsecus daemonium habens caecus et mutus offertur. Ut sine ambiguitate aliqua idem, icatur. Deinde manus aridae homo, in synagoga oblatus, curatur. Quae virtutes ad convertendum Israel non solum nihil proficiunt, verum etiam Pharisaei consilium mortis ejus ineunt. Unde oportebat ut post haec in unius forma hominis omnium salus gentium figustupuerunt turbae, sed Pharisaeorum ingravescit invidia. Ergo quia humanam infirmitatem haec tanta ejus opera excedere videbant, pudorem confessionis suae majo
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ se curigesq. a se factas celare iuba Na sał iniciuq reddita sibi ꝑpsa
destis erat S. ed inbendo dese taceri magis cognitione sui p̃stas qupsi
obseru a tent silentu exre quesit silenda ꝓficiscit᷑. Que resgesta imppa¬
dalo se ostendit lic& scendi dese ueritatẽ insinua exqͥutiq sic̃ ꝑesua¬
p̃nintiatũ erait clarissime qd ipse sit xp̃c siluator mundi demonsttret:
cũ p̾cipit ne manifestũ eũ facerent qm̃ indigni erant ut eis annuntia¬
retur impublico. Quod utẽ firmaret ȩuuangelista. testimoniũ assiunit
Siẽ dictũ Est đ ꝑesaiã ꝓphetã dicentẽ. Eccȩ puernis quẽ elegi. dilectꝰ

Expanded text:
dum se, virtutesque a se factas, celare jubet. Nam salus unicuique reddita sibi ipsa dum se, virtutesque a se factas, celare jubet. Nam salus unicuique reddita sibi ipsa testis erat. Sed jubendo de se tacere, magis cognitionem sui praestat; quia observantia silentii ex re quae sit silenda proficiscitur; quae res gesta in propatulo se ostendit, licet tacendi de se veritatem insinuet. Ex quo utique sicnuntiatum erat, clarissime quod ipse sit Christus Salvator mundi demonstrat, cum praecipit ne manifestum eum facerent, quoniam indigni erant ut eis annuntiaretur in publico. Quod ut confirmaret Evangelista, testimonium assumit. Sicut dictum est, i
Abbreviated transcription (Latin):
Grauius: enĩ omne malũ qͦddui p̃meditatur. & p̃meditatũ qsi cũ c̃ silio ꝑagit᷑
Sedñ ÷ consiliũ contra dm. Et ideo ait. Iħe sciens recessit inde Sciebat g̃¬
inocculto qͥd agerent. qui nouit corda om̃iũ & qle in ire consilium
Ideuxo secessit inde. ut occasionẽ impietatis abeis auferr& Siue quia
tẽpꝰ passionis ñdũ aduererat. siue ut exẽpłu suis uitandi ꝑicula ad tempꝰ
dur& & secutis eũ multi. & curauit eos om̃s & p̾cepit eis nemanifestũ eum
facerent E estinat igit᷑ suos quos sinare dispotut educere seorsum & se¬
gregare̾ ab infidelib Quiu̾ silutẽ desiderant indefessi secunt᷑ & quisecu¬
tifuer sanat eos om̃s Nulłꝰ g̃ excipit᷑ asaliite qui eũ seqͥ uoluerit adimta¬
tionẽ. Quib imipat nȩ eũ manifestũ facerent ñ timoris causa. sedne
qulcidi dese occasionẽ cdare. Qiun immo iactantiã fugere insinuat᷑:

Expanded text:
Gravius est enim omne malum, quod diu praemeditatur, et praemeditatum quasi cum consilio peragitur. Gravius est enim omne malum, quod diu praemeditatur, et praemeditatum quasi cum consilio peragitur. Sed non est consiliin occulto quid agerent, qui 545 novit corda omnium, et quale inirent consilium. Idcirco secessit inde, ut occasionem impietatis ab eis auferret. Sive quia tempus passionis nondum advenerat; sive ut exemplum suis vitandi pericula ad tempus daret. Et secuti sunt eum multi, et curavit eos omnes, et praecepit eis ne manifestum eum facerent. Festinat igitur, suos quos sanare disponit, educere seorsum, et segregare ab infidelibus. Qui vero salutem desiderant, indefessi sequuntur, et qui secuti fuerint sanat eos omnes. Nullus igitur excipitur a salute, qui eum sequi voluerit ad imitationem. Quibus imperat, ne eum manifestum facerent non timoris causa, sed ne gloriandi de se occasionem daret. Quinimo jactantiam fugere insinuat,
Abbreviated transcription (Latin):
lute sabbatũ fuerit constitutũ. Iubetur gꝰ ut extendat manũ qͣtinꝰ fargitatẽ
boni opis exiber&. Sed desanitate hominis mox calũpniã sumiunt qi hom̃o teui
sabbato sanat᷑ quisullꝰ eoꝵ extendera minum dut peđẽ co indie saltẽ ados
portans cibos uel porrigens calicem. Et insabbato atq uitẽplo ut sups̃ dic¬
tũt maiora opabant᷑ p̃serti cũ licer& ex lege usq ad mille pass it̃ agere
Snde pat& qͥd zelo a maritudinis & inuidia laborabant: ñ qͦd curarent desab¬
Pbato sed qͥauisidias moliebantur atdio. euntes autẽs pharisei: consiliũ facie¬
bant aduers eum qͦmꝰ cum ꝑderent Et sic̃ alius eiuangelista ait. hoc
cũ herodianis ineunt consiliũ. id÷ cũ militib herodis ut ipsiuiderentur
in nocentes. cũ eũ illi ꝑimerent. sic̃ & impassionȩ p̾stea fecis se legimus

Expanded text:
lute Sabbatum fuerit constitutum. Jubetur ergo ut extendat manum, quatenus largitatem lute Sabbatum fuerit constitutum. Jubetur ergo ut extendat manum, quatenus largitatem boni operis exhiberet. Sed de sanitate hominis mox calumniam sumunt, quia homo in Sabbato sanatur, quasi nullus eorum extenderet manum aut pedem eo in die, saltem ad os portans cibos, vel porrigens calicem. Et in Sabbato atque in templo, ut supra dictum est, majora operabantur, praesertim cum liceret ex lege usque ad mille passus iter agere. Unde patet quia zelo amaritudinis et invidia laborabant, non quod curarent de Sabbato, sed quia insidias moliebantur ex odio. Euntes autem Pharisaei consilium faciebant adversus eum, quomodo eum perderent. Et sicut alius evangelista ait, hoc cum Herodianis ineunt concilium , id est cum militibus Herodis, ut ipsi viderentur innocentes, cum illi perimerent, sicut in passione postea fecisse legimus.
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluit̾. cũ cruore ꝑfundit᷑ dñicȩ passionis. uirtutẽ: cũ ãplectitur¬
arborẽ salutis. cũ clauis diuini timoris corpꝰ affigit᷑. neũquã ad arborẽ
concupiscentiȩ aridȩ redeat uoluntatis. Sed miseri iudei qͥ xp̃m ad se
irecipiunt intrantẽ. nec agnoscunt p̃sentẽ nec diuint᷑. s oꝑ antem.
intelligunt. Hinc considerare oport& quã nihil sit p̃sentia corporalis
ubi fuerit ado m̃tis miserabilis separatio. Sic̃ ec̃trario nec offic̃ ab seni¬
tia corporalis ubi corda fideliũ fuerint sociata dõ ꝑfide & integrita¬
tẽ habuerint bones uolun tatis Alio qͥn sẽꝑ offendunt bona malos. pia inpios
scã ꝓfanos. & ideo pessumi sacerdotes obseruabant sabbatis. ñ si peccur&: sechi
curare: ut accusirent eũ: Insidiant᷑ in accusatione uirtutũ qͣsiẽtra silitẽ ñ psa¬

Expanded text:
dissolvitur, cum cruore perfunditur Dominicae passionis, cum in illo vitdissolvitur, cum cruore perfunditur Dominicae passionis, cum in illo vitis, cum clavis divini amoris corpus affigitur, ne unquam ad arborem concupiscentiae aridae redeat voluntatis. Sed miseri Judaei qui Christum ad se non recipiunt intrantem, nec agnoscunt praesentem, nec divinitus operantem intelligunt! Hinc considerare oportet quam nihil sit praesentia corporalis, ubi fuerit a Deo mentis miserabilis separatio: sicut e contrario nec officit absentia corporalis, ubi corda fidelium fuerint sociata Deo per fidem, et integritatem habuerint bonae voluntatis. Alioquin semper offendunt bona malos, pia impios, sancta profanos. Et ideo pessimi sacerdotes observabant Sabbatis non si peccaret, sed si sanaret, ut accusarent eum. Insidiantur in accusatione virtutum, quasi contra salutem, non pro sa
Abbreviated transcription (Latin):
riũ siquidẽ a płoi inoffitiũ dande salitis pꝰquã uellere cepr̃ spicas
efficitur Aruerat enĩ manus hominis magis stupore fidei quã siccitate
neruoꝵ & plus culpa conscientiȩ. quã debilitatȩ carnali. Antiqͣmanꝰ
sta erat que inipso mundi pͥncipio contraxerat egritudinẽ nec arte
hominis nec benefitio poterat curari: que iusta di indignatione
fuerat are facta. qa tetigerat uecita inccessa p̃sũpserat cũse ad arborẽ
sciendi bonũ malũue porrexerat Et ideo auctorẽ indigebat salutis
ñ qͥ malagina imponera. sed qͥpossit in latã relaxare sententiã & ignos¬
cendo resoluere qͦd iustę ligauerat indignando. ꝑpt̃ ea ut dixi p̃paratꝰ
diuinitꝰ homo manũ habens aridam: ut in̾eo fier& arguñtũ nr̃e salutis.
quia ꝑfecta salꝰ nob reparatur itixp̃o. flã tc̃ ariditas nr̃ȩ manꝰ miseranda

Expanded text:
rium siquidem apostolorum in officium dandae salutis, priusquam vellere coeperunt spicas, rium siquidem apostolorum in officium dandae salutis, priusquam vellere coeperunt spicas, efficitur. Aruerat enim manus hominis magis stupore fidei quam siccitate nervorum, et plus culpa conscientiae quam debilitate carnali. Antiqua manus ista erat, quae in ipso mundi principio contraxerat aegritudinem, nec arte hominis nec beneficio poterat curari, quae justa Dei indignatione fuerat arefacta, quia contigerat vetita, inconcessa praesumpserat, cum se ad arborem sciendi bonum malumve 544 porrexerat, et ideo auctore indigebat salutis, non qui malagma imponeret, sed qui possit illatam relaxare sententiam, et ignoscendo resolvere quod juste ligaverat indignando. Propterea, ut dixi, praeparatur divinitus homo manum habens aridam, ut in eo fieret argumentum nostrae salutis, quia perfecta salus nobis reparatur in Christo. Nam tunc ariditas nostrae manus miseranda
Abbreviated transcription (Latin):
ouis Et nonsolũ ouis uerũ xiã & sabbatũ inqͥcecidit ouis : Sc ideo qͥitios silabba¬
tum uolatis pet̃ ouẽ & ñ estis in criminȩ multo magis ego ñ debco cruni¬
ne mui teneri quireliꝗ nonaginta & nouẽ umontib Ac ueniunã
querere quȩ errauerat & ceciderat inmortis foueam: Quȩ nimirum
figura & iud eos reiuncit. & factũ ipsius saluatoris ostendit. qͥuenit
saluare qͦd ꝑierat. Sed miseri pharisȩi malitia obcecati ñ poterant:
saptentiã dĩ intelligere. ideo resistere conabantur: Reuincunt᷑ autẽ
potestãte infirmitates depellit. insinuat inspetiȩ qͦd facturꝰ erat
ingenere. Ipsi namq uidei curant᷑ inmanco qͥa dande salutis substantiã
sanitati sic̃ altera. Cuiꝰ curatio in uerbo fuit & manꝰ sic̃ altera sana reddit᷑
Fite stupendo & ad mirabili exẽplo uirtꝰ salutis ñ humanitꝰ neq casii.
sed diuina ꝓcuratione & ꝓphȩtia ut ita dicã łi sũme oꝑationis. Ministe¬

Expanded text:
solum ovis, verumetiam et Sabbatum in quo cecidit ovis, et ideo quia et Sabbatum violatis propter ovem, et non estis in crimine, multo magis ego non debeo crimine teneri, qui reliqui nonaginta et novem in montibus, ac veni unam quaerere, quae erraverat, et ceciderat in mortis foveam. Quae nimirum figura et Judaeos revincit, et factum ipsius Salvatoris ostendit, qui venit salvare quod perierat. Sed miseri Pharisaei, malitia obcaecati, non poterant sapientiam Dei intelligere, ideo resistere conabantur. Revincuntur autem potestate infirmitates depellit, insinuat in specie quod facturus erat in genere. Ipsi namque Judaei curantur in manco, quia dandae salutis substantiam sanitati sicut altera; cujus curatio in verbo fuit, et manus sicut altera sana redditur, fitque stupendo et admirabili exemplo virtus salutis; non humanitus, neque casu, sed divina procuratione, et prophetia, ut ita dicam, Dei summae operationis. Ministe
Abbreviated transcription (Latin):
Et .c̃. sensꝰ Nullũ uultus tristitia de t̾rebit. nec festinabit ad penã impioꝵ. Serum¬
÷ omĩa adiuditiũ ultimmi tempꝰis& reseruabit. Qđ seqͥtur. & in nõe eius gs̃s ꝑab̃t:¬
Et hoc ñsolũ imp̃sentiarũ. uerũ ubicũq deueteri instrumento euuangelistȩ
Et ubi septuaginta ab hebraico discrepant: hebreũ sensũ sus exp̃ssere sermoiub¬

Expanded text:
Et est sensus, nullum vultus tristitia deterrebit, nec festinabit ad poenam impiorumEt est sensus, nullum vultus tristitia deterrebit, nec festinabit ad poenam impiorum, verum ad judicium ultimi temporis omnia reservabit. Quod sequitur: Et in noenti loco, sed, ubicumque de ueteri instrumento euangelistae Et ubi Septuaginta ab Hebraico discrepant, Hebraeum sensum suis expressere sermonib
Abbreviated transcription (Latin):
filio regis. qͥredd& unicuiq uixta oꝑa sua : Tam̃ imp̾sentiarũ neq̃quã reuerit ꝰ
scribas & fariseos qͦs confidenter publicȩ redarguebat & reuincebat y pocrita¬
rũ nõȩ notans eos. Splendebit autẽ in ȩccła sua & in menbris suis & nẽceret᷑.
lie& ꝑgecutionib passa obscurari quã sepe uideatur usq infinẽ scłi donec
ꝑducat iuditiũ suũ adiuctoriã ita ut dicat morti iã uictor Ybi morsac
culeus tuus. ubiẽ mors uictoria tua : Cuiꝰ nimirũ iudica uerissima st̃ in om̃ib
iustificata insem& ipsis. Unde alibi dauid ad ipsum. ut iustife̾ceris uisermoni
claritatis suȩ cunctis ostendat & in om̃ib se i ueritate uicisse demonstra:
Hec quippe qͣsi intra certi tenꝑis statuta p̃seribit. donec fiat uolumptas eius
sicut incelo & int̾ra. & transeit uditiũ eius iniuictoriam Exqͦatuula &
teodotio ita unt̃ p̃tatisunt N obscurabit & ñ curr&. donec pon& int̾ra iuditium

Expanded text:
 reddet unicuique juxta opera sua. Tamen impraesentiarum nequaquam reveritus est Scribas et Pharisaeos, quos confidenter publice redarguebat, et revincebat, hypocritarum nomine notans eos. Splendebit autem in Ecclesia sua et in membris suis, et non conteretur licet persecutiones passa, obscurari 549 quam saepe videatur, usque in finem saeculi, donec perducat judicium suum ad victoriam, ita ut dicat morti jam victor: Ubi est, mors, aculeus tuus, ubi est, mors, victoria tua? . Cujus nimirum judicia verissima sunt in omnibus justificata in semetipsis. Unde alibi David ad ipsum: Ut justificeris in sermonibus claritatis suae cunctis ostendat, et in omnibus se in veritate vicisse demonstret. Haec quippe quasi intra certi temporis statuta praescribit, donec fiat voluntas ejus, sicut in coelo et in terra, et transeat judicium ejus in victoriam. Ex quo Aquila et Theodotio ita interpretati sunt: non obscurabit, et non curret, donec ponat in terra judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
posurt Quin immo ut uidetur scriptoris uitio factũ : qͥa supͣ dictũ ẽ.
inueritate educ& iuditiũ. & deorsũ donec ponat iuditiũ. Qdđ medium
erat scđm ebraicũ uel scđm septuaginta scriptor p̃t̃ misit. Sedqͥa deuno
coꝵ iam sup̃ diximus. qͥd septuaginta dixeruit udeamus. Splendebit inqͥunt
&̾ ñc̃ceretur. Splendebit autẽ resurgens amortus. qui demorte uictor
ascendens cunctos inluminauit Uel splendebit uxta qͦ dñ nulli auint.
quando infacie eius quedam splendor enncans reꝑcutiebat ad uorsantes
sibi. ita ut ferre ñ possent aspectũ uultꝰ eiꝰ sic̃ factum. ẽ quando furuicu¬
lum fecit deresticulis & atẽplo eiecit om̃s Nec ñ & in aliis quib:q. locis.
Et ideo fiebat nec̃ tereretur ab inimicis. sed int̾ eos quando uolebat ꝑmediũ
eoꝵ liber ibat. Porro qđ inueritate educ& uiditiũ. splendebit & ñc̃teret.
donec ipsũ. ponat ut̾ra uditium. Nulli dubiũ qͦdom̃ȩ iuditiũ saluator

Expanded text:
s vitio factum est, quia supra dictum est, in veritate educet judicium; et deorsum, donec ponat judicium. Quod medium erat secundum Hebraicum vel secundum Septuaginta, scriptor praetermisit. Sed quia de uno eorum jam supra diximus, quid Septuaginta dixerint videamus. Splendebit, inquiunt, et non conteretur. Splendebit autem resurgens a mortuis, qui de morte victor ascendens, cunctos illuminavit. Vel splendebit juxta quod nonnulli aiunt, quando in facie ejus quidam splendor emicans repercutiebat adversantes sibi, ita ut ferre non possent aspectum vultus ejus, sicut factum est quando funiculum fecit de resticulis, et a templo ejecit omnes; necnon et in aliis quibusque locis. Et ideo fiebat, ne contereretur ab inimicis, sed inter eos, quando volebat, per medium eorum liber ibat. Porro quod in veritate educet judicium, splendebit, et non conteretur donec ipsum ponat in terra judicium: nulli dubi
Abbreviated transcription (Latin):
ũstitit peccatorib dicens admulierem. Confide filia dimittuntur tͥ peccata
AEolinũ fumigans siue ut alii transtuler̃ obscurũ atq tenebrosũ ñ excini¬
gu& ad fuit nanq ab eo om̃is clamor & ira & indignatio & om̃is a maritudo
quassatũ calamũ uel arundinẽ confring& Et qͥ modieã scintillã fidei
uel iuisttiȩ seu boni oꝑis contẽpnunt in paruulo. hic linũ fumigans ex
curati peccatoꝵ tenebris euisciem̃tia salitti sunt: & accensi flama caritaas
uiuenit in luminare s̃ tenebricatos peecato & saluare qͥdꝑierat. Aliter
sed peccatũ eon qũia nrecepq: eũ c̃criuit. & linũ fumigans q̃ utẽbaritur
sacerdo tes uidelcax ipsos ñ ipse. sed infidelitas eoꝵ extinx̃. quia fetorẽ mais
& cecitatẽ qua flama caritatis attuler᷑. Serũ &r iã nec g̃s nec uideos aficde

Expanded text:
praestitit peccatoribus, dicens ad mulierem, Confide, filia, dimittuntur tibi peccata praestitit peccatoribus, dicens ad mulierem, Confide, filia, dimittuntur tibi peccata tua . Et linum fumigans, sive, ut alii transtulerunt, obscurum atque tenebrosum, non exstinguet . Abfuit namque ab eo omnis clamor, et ira, et indignatio, et omnis amaritudo,quassatum calamum vel arundinem confringit, et qui modicam scintillam fidei, vel justitiae, seu boni operis contemnunt in parvulo, hic linum fumigans exscurati peccatorum tenebris, ejus clementia salvati sunt, et accensi flamma charitatis qui venit illuminare tenebricatos peccato, et salvare quod perierat. Aliter sed peccatum eorum quia receperunt eum contrivit, et linum fumigans quo utebantur, sacerdotes videlicet ipsos, non ipse sed infidelitas eorum exstinxit, quia fetorem magis et caecitatum quam flammam charitatis attulerunt. Verum etiam nec gentes nec Judaeos a fide
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c auditur: quãuis sapientia foris clamit& & inplateis d& uocẽ suã incapite
om̃iũ uiarũ: Quia nisi quis exhac platea transiertt ad angustã que ducit ad
mansuetꝰ. sine uoce naꝑiens ossuum. Et ñ accipi& ꝑsonã inuiditio. siue ñleuabit
ut subaudiatur in altũ uocẽ suam. Uel iu̾sta sumacħiñ decipiatur: Quia om̃s
insidias diaboli intellig:. Porro septuaginta. hoc loco ñrelinquet᷑ dixer̃¬
foris uox eiuis. Scilic& extragalileã neq extra iudeã in aliis gentib euuangłi
p̃dicabit. Quodsilegimꝰ eum fuisse int̾minis tẏri &esidonis uel inc̾finio cesa
riȩ que nc̃ paneas uocatur. tam̃ sciendũ tr̃esse scriptũ ꝗqͦd ipsas ingres sussit
aut p̃dicauerit ciuitates. Qđ ñ contenderit &iã dãpnatus manifestum. ẽ.
neq defenderit multis inuiriatus obꝓbriis. colaphis & uerbib cȩsus Neq
clamauit. quando dictũ ẽ. ei. N audis quanta ad uerste dicunt̾ testimonia:

Expanded text:
 auditur, quamvis sapientia foris clamitet, et in plateis det vocem suam, in capite omnium viarum. Quia nisi quis ex hac platea transierit ad angustam quae ducit ad mansuetus sine voce, non aperiens os suum, et non accipiet personam in judicio, sive non levabit, ut subaudiatur in altum vocem suam, vel juxta Symmachum, non decipiatur; quia omnes insidias diaboli intelliget. Porro Septuaginta hoc loco, non relinquetur dixerforis vox ejus, neque enim extra Galilaeam atque Judaeam in aliis gentibus Evangelium praedicavit. Quod si legimus fuisse eum in terminis Tyri et Sidonis , sive in confinio Caesareae quae nunc Paneas vocatur, tamen sciendum non esse scriptum quod ipsas ingressus sit, aut praedicaverit civitates. Quod non contenderit etiam damnatus, manifestum est, neque defenderit multis injuriatus opprobriis, colaphis et verberibus caesus; neque clamavit quando dictum est ei: Non audis quanta adversus te dicunt testimonia?
Abbreviated transcription (Latin):
rabilia oste̾nsa sunt diuina manifestum. ẽ Quia illȩ̨ cinitate
absq dõ erant uero sic̃ omĩs gentilitas. sine notitia legis & ꝓplis
tantũ lege naturȩ transgres se Iudȩa uͦ & cuutates quas eron¬

Expanded text:
, quibus signa et mirabilia ostensa sunt divina, manifestum est. Quia illae civitates , quibus signa et mirabilia ostensa sunt divina, manifestum est. Quia illae civitates absque Deo erant vero sicut omnis gentilitas, sine notitia legis et prophetarum tantum legem naturae transgressae. Judaea vero et civitates quas e
Abbreviated transcription (Latin):
dar&. Unde &e apłs ante passionẽ p̃cepit. in uiã gentiũ ne abie¬
ritis. & inciuitates samaritanoꝵ neintraueritis . Er̃go ciuitatib
ut inexcusabiles eent Inqͥb ꝓfecto uerb dñs iħ e altius nob̾ misteri
p̃destinationis ostondit. cũ & illis p̃dicatur uerbũ di. qoꝵ cor ob¬
duratũ &aures p̃grauatȩ erant. & illis ñ p̃dicatur int̃ qͦs si facte
fuissent olim incinere & cilicio penitentiã egissent. sic̃ sebabent
elo qͥa ueritatrs. Tam̃ indie iuditii & iste punient̾ remissius
quauis minore supplitio & ille grauius inqͥb facta sunt nurabi¬
lia & signa abipso dño ꝓpt̃ cõtumatiã & inobedientiã ꝗͣ p̃sciuit
&iã dñs habituros antequã in eis facte fuissent Utrũq igitur
p̃sciuit dñs & istos ab negare se ipsũ cũ fiorent. & illos penitere
&e cõfiteri sifierent Quo a pꝰea inp̃dicatione apłoꝵ fecisse
manifestũ.ẽ. Unde nequeras tẽpꝰ quando factunisit cũ intue¬

Expanded text:
s ante passionem praecepit: In viam gentium ne abieritis, et in civitatibus Samaritanorum ne intraveritis . Ergo civitatibus ut inexcusabiles essent. In quibus profecto verbis Dominus Jesus altius nobis mysterium praedestinationis ostendit, cum et illis praedicatur verbum Dei, quorum cor obduratum, et aures praegravatae erant; et illis non praedicatur, inter quos si factae fuissent, olim in cinere et cilicio poenitentiam egissent sicut se habent eloquia veritatis. Tamen in die judicii et istae punientur remissius, quamvis minore supplicio, et illae gravius, in quibus facta sunt mirabilia et signa ab ipso Domino, propter contumaciam et inobedientiam quam praescivit etiam Dominus habituros, antequam in eis factae fuissent. Utrumque igitur praescivit Dominus et istos abnegare seipsum cum fierent, et illos poenitere et confiteri, si fierent. Quod et postea in praedicatione apostolorum facisse, manifestum est. Unde ne quaeras tempus quando factum sit
Abbreviated transcription (Latin):
aopatrẽ Ande olidictũ erat inpsalmis : Postula amea daboit
stentes hereditatẽ tuã & possessionẽ tuã terminos terre
datt inimici erant quos sibi filios ad optauit. Nequaqua utit
da intelligendum .ẽ. sic̃ qͥdã male uoluer q̃si filius anullo pist
ognoset nisi apatre solo. pat uͥ ñ solu afilio uerũ aeia abcis qͥb
uoluerit filius reuelare Quinimmo sic intelligendũ. ut patre & ipsum
filiũ ꝑfiliũ reuelari credĩmus. qͥa uisibilis ap̃paruit ut eẽt int̾ius uix̃
bũ uͦ filius ñ solũ idq̃d ꝑ uerbũ declarat᷑ uerũ & se ipsũ &iã declarat
nde quia tradita sunt ei omia inuitat ad se om̃s qͥa mediator:
ut eos ꝑse ꝑferat adpatrẽ Uenite inqͥt adine oñĩs. & ego uos reficiã:
uenite adme alta ÷ q̃ doceamur. Unde ait. uenite filii auditeme
timorẽ dñi docebouos: Tertia uͦ erit infuturo quando dicturꝰ est¬

Expanded text:
Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam terminos terrae oniam antea inimici erant quos sibi filios adoptavit. Nequaquam igitur ita intelligendum est, sicut quidam male voluerunt, quasi Filius a nullo possit cognosci, nisi a patre solo, Pater vero non solum a Filio, verum etiam ab eis quibus voluerit Filius revelare. Quinimo sic intelligendum, ut Patrem et ipsum Filium, per Filium revelari credamus quia visibilis apparuit, ut esset interius nostrae bum vero Filius, non solum id quod per verbum declaratur, verum et seipsum etiam declarat. Unde quia tradita sunt ei omnia, invitat ad se omnes, quia mediator est, ut eos ipse perferat ad Patrem. Venite, inquit, ad me omnes, et ego vos reficiam. ic dicitur: Venite ad me, alia est qua doceamur, unde ait: Venite, filii, audite me; timorem Domini docebo vos ; tertia vero erit in futuro
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ nimio labore legis sine ulla ꝑfectione uexabit᷑. alt̃ uͦ pecea¬
toꝵ onerib p̾grauãtꝰ. nec sursũ ad đi idola colens respicere uale¬
bat Crauia quide sc̃ onera peccati. Unde zachariad diẽ qđ iniqͥtad
sedeat suꝑ talentũ plumbi: Et dauid. Qm̃ iniqͥtates mee suꝑ¬
gres sesunt capudineũ. & sic̃ onꝰ grauę grauatȩst̃ suꝑ me Sed &
lex graue onꝰ erat sic̃ petrus doc&. Quod nec nõs in qͥd nec patres

Expanded text:
 nimio labore legis sine ulla profectione vexabatur, alter vero peccatorum oneribus praegravatur, nec sursum ad Deum, idola colens, respicere valebat. Gravia quidem sunt onera peccati. Unde Zacharias dicit, quod iniquitas sedeat super talentum plumbi , et David: Quoniam iniquitates meae supergressae sunt caput meum, et sicut onus grave gravatae sunt super me . Sed et le
Abbreviated transcription (Latin):
quã qͥd pat̃ .÷. Sed inom̃ib hoc ẽ qͥdꝑat̃ Et idẽo solꝰ nouit patrẽ sic̃ a ipse
asolo cognitꝰ: patre Quoꝵ iusnate  eq̃le ÷ in potestate & difficultas in
cognitione mutua nulla ẽ. Sicq ꝑ hec unigenitꝰ ds̃ sapientia dĩ pa¬
tris que iustificata ẽ afiliissius. ñ nominis tantũ testimonio filiũ di

Expanded text:
quam quod Pater est. Sed in omnibus hoc est quod Pater; et idcirco solus novit Patrem sicut et ipse quam quod Pater est. Sed in omnibus hoc est quod Pater; et idcirco solus novit Patrem sicut et ipse a solo cognitus est Patre. Quorum jus naturae aequale est in potestate, et difficultas in cognitione mutua nulla est. Sicque per haec unigenitus Deus, sapientia Dei Patris quae justificata est a filiis suis, non nominis tantum testimonio Filium Dei
Abbreviated transcription (Latin):
opͣ: cũipse dicat pat luc÷ filius m̃s. & adpetrũ depatre ipse filius Beatꝰ es suncta
modo ut .e. nisifilius. Quia nemo eoꝵ nisi ꝑmutuã testificationẽ cognos¬
cit᷑ idẽ. ꝑpatrẽ filius. sic̃ & ꝑ filiũ pat̾. qͥ a agnorabilis: filiusquã & pater
Nec ñ & pat̃ in cognoscibilis. fic̃ & filius cui tradita sunt om̃ia. Idcurto antiun
fr̃s lm̃i ut dixi hec addita sunti ut in om̃ib nihil intelligatur. exceptus
quorũ ẽ una natura. unaq uirtꝰ & una potestas atq una in om̃ib
exeqͣta ditas qͥ rũ secretũ cognitionis ad inuicẽ eqͣle .ẽ Quod si eoꝵ nat᷑a
eqͣlis ẽ. ehualis uirtꝰ ⁊ potẽstas in om̃ib nullomꝰ potest ẽẽ naturalit̃
ut ñ sint qͥ duocantur pat̃ & filius Et ideo ñ potest eͥe tantũ nucupa¬
tuius ex nõe xp̃i uel adoptuius ut nouella hereses asseruit: quia uitꝰ.
neq ut̃ arriãni & cet̾i heretici senser̾ minor quã pater. uel aliuo

Expanded text:
 cum ipse dicat Pater: Hic est Filius meus; et ad Petrum de Patre ipse Filius: Beatus es, Simon nemo eorum nisi per mutuam testificationem cognoscitur, id est per Patrem Filius, sicut et per Filium Pater. Quia tam ignorabilis est Filius quam Pater, nec non et Pater incognoscibilis, sicut et Filius cui tradita sunt omnia. Idcirco, fratres charissimi, ut dixi, haec addita sunt, ut in omnibus nihil intelligatur exceptum quorum est una natura, unaque virtus, et una potestas, atque una in omnibus exaequata Deitas, quorum secretum cognitionis ad invicem aequale est. Quod si eorum natura aequalis est, aequalis et virtus, et potestas in omnibus, nullo modo potest esse naturaliter, ut non sint quod vocantur Pater et Filius. Et ideo non potest esse tantum nuncupativus ex nomine Christi, vel adoptivus ut novella haeresis asseruit. Quia unus est, neque ut Ariani et caeteri haeretici senserunt, minor quam Pater, vel aliud
Abbreviated transcription (Latin):
fantiũ & lactantiũ ꝑfecisti laudẽ Sed &illud. Testimonium
đni fidele sapientię p̃stans pariuilis. Ilti gͦ. paruuili seu pueri tor
foro sedentes. qͥuenalia lucra xpiexercent᷑. Qui margaritas
in foro ferurit. & lapides p̃ciosos. qui aurũ & argentũ eloqͥors
di uenale ꝓponunt Seniq lac & uinũ &iã sine argento &
sine ullo p̾retio uiuenib gratis offerunt Nã ubi lat̾inȩ dr̃ io⁊
foro grecus hab& ent aicało PeC. qͦd significantius dr̃ita
& est locꝰ ubi multa uenalia sunt Et ꝗm̃ p̃opłs uideoꝵ sẽꝑ au

Expanded text:
ium perfecisti laudem . Sed et illud: Testimonium Domini fidele sapientiam praestans parvulis . Isti ergo sunt parvuli seu pueri, in foro sedentes qui venalia lucra Christi exercent. Qui margaritas in foro ferunt et lapides pretiosos, qui aurum et argentum eloquiorum Dei, venale proponunt. Denique lac et vinum, etiam sine argento, et sine ullo pretio juvenibus gratis offerunt. Nam ubi Latine dicitur in foro, Graecus habet ἐν ἀγορᾷ quod significantius dicitur, ita et est locus ubi multa venalia sunt. Et quoniam popu