comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
intradomũ primiscrinis nomine nicostra¬
to apudquẽ custodiebantur marcelli¬
anus & marcus. Quinicostratus habe¬
bat uxorem nomine toe H aec autẽ
ante sexannos egritudinis nimietate
facta e. muta: prudentiã tamen audien¬
di & intellegendi non solũ non amiserat.
uerũ &iã melius quam prius habuerat
auriũ ofsiciũ obtinebat Haecitaque
cũ intellexiss& omnia quae beatus sebas¬
tianus dixerat. & tantũ lumen circa eũ
uidiss& cumque omnes factim iraculi stu¬
pore tenerentur : innuebat manu omnib:
qłuasi ex probrandi essent quitã euiden¬
ti assertioni non crederent: & genibus ei :
aduoluta rogare eũ manuũ indicuis coepit
Sed beatus seb astianus cumuider& cordis
secreta linguae expressione declararinon
posse : causas huius silentii percunctatus
didicit sermonis illi copiam nimia ui infir¬
mitatis sublatam iT uncbeatus seb asti¬
labiorũ & aperiat õs eius qui a peruit õs

Expanded text:
intra domum Primiscrinii, nomine Nicostraintra domum Primiscrinii, nomine Nicostrati, apud quem custodiebantur Marcellianus et Marcus. Qui Nicostratus habebat uxorem, nomine Zoen: haec ante sex annos aegritudinis nimietate facta est muta, prudentiam tamen audiendi et intelligendi non solum non amiserat, verum etiam melius quam prius habuerat aurium officium obtinebat. Haec itaque cum intellexisset omnia, quae B. Sebastianus dixerat, et tantum lumen circa eum vidisset; cumque omnes tremefacti miraculi stupore tenerentur, innuebat manu omnibus, ut quasi exprobrandi essent, qui tam evidenti assertioni non crederent, et genibus ejus advoluta rogare eum manuum indiciis coepit. Sed S. Sebastianus cum videret eam cordis secreta linguae expressione declarare non posse, causas hujus silentii percunctatus, didicit sermonis illi copiam nimia vi infirmitatis ablatam. Tunc B. Sebastilinguae, et aperiat os ejus qui aperuit os
Abbreviated transcription (Latin):
sules gloriemur: Endies in quo uincere
se trrannus existimabat. Quidũ capta¬
bat captus. ẽ dum tenebat uinctus es dũ
torquee tortus . ẽ: dum iugulat
occisus e: dum insultat iñ risus .ẽ. Nunc
ergo in amore martrrii &iam nostros iam¬
suscitemus affectus. ut illũ qui denostra¬
captiuitate uoluit uictoriam capere. forti¬
ter capiamus. & quasi a graui somno exper¬
gefacti. aperiamus oculos animarum.
utuic intes fosieas quas innostrã perniciẽ
inimicus aptauerat. nosquidem auxili¬
ante dõ euadamus. & ipsodiabulo cũ satel¬
litibus suis. in ipsam quã parauerat foueã
incidente : noscũ proph&adicamus. Foder
ante faciemmeam foueam & ipsi inciderunt in
indutus clamide. succinctus balteo ex
suooreproferr&. subito perunã fere
horã splendorenimio decaelo ueniente
inluminatus .e. & sub ipsosplendore¬
pallio candidissimo amictus iuuenis appa
ruit iuxta eũ. dans ei pacem & dicens. Tu
sempermecũ. H aec autem gerebantur

Expanded text:
sules gloriemur. En dies in quo vincere sules gloriemur. En dies in quo vincere se tyrannus existimabat, qui dum capit, captus est; dum tenet, vinctus est; dum torquet, tortus est: dum insultat, irrisus est; dum jugulat, occisus est. Nunc ergo in amore martyrii etiam nostros suscitemus affectus; ut illum qui de nostrcaptivitate voluit victoriam capere, fortiter capiamus, et quasi a gravi somno expergefacti aperiamus oculos animorum, ut videntes foveas quas in nostri perniciem inimicus aptaverat, nos quidem auxiliante Deo evadamus, et ipso diabolo cum satellitibus suis in ipsam quam paraverat foveam incidente, nos cum propheta dicamus: Foderunt ante faciem meam foveam, et ipsi inciderunt in indutus chlamyde, succinctus baltheo, ex suo ore proferret, subito per unam fere horam splendore nimio de coelo veniente illuminatus est, et sub ipso splendore, candidissimo pallio amictus est ab Aruit juxta eum dans ei pacem, et dicens: Tu semper mecum eris. 24. Haec autem gerebantur
Abbreviated transcription (Latin):
leuis . ẽ. & potest tolerabiliter sustineri
autgrauis e. & citatũ glorioso certam ini
adfert finẽ : Illa eautẽ poenarũ dolor &
cruciatus incendii quihuius uitae amato¬
ribus datur cum sit uehementiõ uniuerso
tormentorũ genere. num quã finiendus
adgreditur. & acrius subinde quam in¬
choauerit saeuit. & nullus saeuiendi ter¬
minus. nullus omnino finis occurrit.
secum. subinde renouatur ut saeuiat.
Augmentatur utexte. in flammatur
tu quos amamus hortemur euadere.
& nos ipsos adeuadendũ fortiter pre¬
paremus: Nectimeamus unahora ferre
dolorem incorpore : quioptamus
mas nostras cum palma ex hoc egredi
corpore: ut possimus poenas a&ernas
euadere. & adpossessiones sidereas ple¬
nas delectationibus peruenire. Lacrimas
nostras conuertamus ingaudiũ. ł tnondebe¬
mus quasimorituros plangere. quoscũ xp̃o
credimus regnaturos. Congratulemur
tyrii praetexta indutis. & caeli factos con¬

Expanded text:
levis est, et potest tolerabiliter sustineri; levis est, et potest tolerabiliter sustineri; aut gravis est, et glorioso certamine citatum offert finem; ille autem poenarum dolor et cruciatus incendii, qui hujus vitae amatoribus datur, cum sit vehementior universo tormentorum genere, numquam finiendus aggreditur, et acrius subinde quam inchoaverit saevit, et nullus saeviendi terminus, nullus omnino finis occurrit, enera subinde renovatur ut saeviat, augmentatur ut excruciet, inflammatur tu, quos amamus, hortemur evadere; et nos ipsos ad evadendum fortiter praeparemus: nec timeamus una hora ferre dolorem in corpore, qui optamusmam nostram cum palma martyrii ex hoc egredi corpore, ut possimus poenas aeternas evadere, et ad possessiones sidereas plenas delectationibus pervenire. Lacrymas nostras convertamus in gaudium: quia non debemus quasi morituros plangere, quos cum Christo credimus regnaturos. Congratulemur tyrii praetexta indutis, et coeli factos con
Abbreviated transcription (Latin):
inimici quo isti haec faciunt. ipso consi¬
lio aduitã a&ernã euntes dĩ martrres
reuocantur: Quiut uitã paucorum
dierũ uiuant docent perpetuos cruci¬
atus incurrere . & mortẽ perpetuã quae
specialiter metuenda ẽ nontimere
N uic loco forte & illud opponitis
quarexpĩanus tormenta non metuit. &
presentis non terretur poenatortoris:
Ideo non frangitur metu. ideodolores non
pertimescit: quia scit se unius doloris
praetio. perpetuae sanitatis gaudiũ emere.
& permomentaneã tribulationẽ ad per¬
petuã felicitatem & sempiternã la&itiã
peruenire: Sedistetimendus sitdolor
timendus sit carnifex. timenda quoque
ẽ. & cauenda. Istaquae hodie eferues¬
cit: & cras euanescit. ista quae hodie ex¬
ardescit. & cras refrigescit. istaquae sub
hora inducitur. & sub hora excluditur.
anilla quaen ullo fine concluditur nullo
tempore finitur. nulla prorsus consumi¬
tur uetustate: N amistedolor aut

Expanded text:
inimici, quo isti haec faciunt, ipso consiinimici, quo isti haec faciunt, ipso consilio ad vitam aeternam euntes Dei Martyres revocantur, qui ut vitam paucorum dierum vivant exorantur perpetuos cruciatus incurrere, et mortem perpetuam, quae specialiter metuenda est, non timere. 21. Huic loco forte illud apponitis: Quare Christianus tormenta non metuit, et praesentis non terretur poena tortoris? Ideo non frangitur metu, ideo dolore non ducitur, quia scit se unius doloris pretio perpetuae sanitatis gaudium emere; et per momentaneam tribulationem ad perpetuam felicitatem et sempiternam laetitiam pervenire. Sed si iste timendus sit dolor, timendus sit carnifex, timenda quoque est, et cavenda, ista quae hodie effervescit, et cras evanescit? ista quae hodie exardescit, et cras refrigescit? ista quae sub hora inducitur, et sub hora excluditur? an illa quae nullo fine concluditur, nullo tempore exstinguitur, nulla prorsus consumitur vetustate? Nam iste dolor aut
Abbreviated transcription (Latin):
bere sufferri: Nolite ergo amici. noli¬
te oparentes. nolite o coniuges uene¬
rande scõrũ. nolite auita ad mortẽ quos
diligitis reuocare. a gaudio adluctum
deducere. alumine ad tenebras trahere.
& ab a&erna requie ad poenas sempiter¬
nas ascessire: Hoc .e. cumdiabolo
quasi piscibus amumtendere. & inuitare
admodicam suauitatem : in qua intus
lateat cruciatus uiscerũ. & mors in inte¬
riorũ tormentis extorta: Numquid
non hoc ẽ. ad conpensationẽ a&ernarũ
delitiarũ fugitiua gaudia anteponere
& utperparuũ rideat. aecernis fleibus
mancipare. łoc ingladiatoribus qui
seultro offerunt. uniuersa damnamus
Qui considerant unius anni delitias.
& non considerant qui fructus exipsis
deliciis oriatur. & illi cruciantur ictib
gladiorũ. ut alterna cede interna uis¬
cerũ scisso uentris tegmine. in conspectu
proferunt populorũ : ut pinguedo quã
in consulta sagina contulerat. offera¬
tur di abolo deuoranda. Isto consilio

Expanded text:
bere sufferri. Nolite ergo, o amici, nolibere sufferri. Nolite ergo, o amici, nolite, o parentes, nolite, o conjuges venerandae sanctorum, nolite a vita ad mortem, quos diligitis revocare, a gaudio ad luctum ducere, a lumine ad tenebras trahere, et ab aeterna requie ad poenas sempiternas accersire. Hoc est cum diabolo quasi piscibus hamum tendere, et invitare ad modicam suavitatem, in qua intus lateat cruciatus viscerum, et mors interiorum tormentis extorta. Numquid non hoc est ad compensationem aeternarum deliciarum fugitiva gaudia anteponere; et ut perparum rideant, aeternis fletibus mancipare? Hoc in gladiatoribus, qui ultro se offerunt, universi damnamus, qui considerant unius anni delicias, et non considerant, qui fructus ex ipsis deliciis oriatur. Et illi cruciantur ictibus gladiorum, vel alterna coede interna viscerum, scisso ventris tegmine, in conspectu proferunt populorum, ut pinguedo, quam inconsulta sagina contulerat, offeratur diabolo devoranda. Isto consilio
Abbreviated transcription (Latin):
& gaudia sic inchoant ut terminũ nesciant
sic principium capiunt. ut penitus finirinon
possint:. Nam qui huius tam predare uitae
amator eẽ noluerit non solum i stã perd&
a non ꝑuenux : uerum &iam ut iam
dixt a perpetua morte capietur &tenebitur.
Inqua ẽ. iugis flamma perseuerans tribu¬
latio & poena perpetua un qua a troces an¬
geli commorantur. quorum brachia capita
draconum sunt: quorumoculi ex seigneas
sagittas iaculantur. quorum dentes sicut
elefantis preminent. & stimulant adtor¬
mentũ ueluti caudae scorpionũ: Quorũ
uoces uelutileonũ fremitus sonant. quorũ
& mortem: Atque utinam mors possit in
his angustis constitutis succurrere : sed
quod .e. a cerbius ad hoc uiuitur ut cruciati¬
bus gubernetur. Ad hoc redinte grantur.
ut exaesa serpentiũ morsibus membra la¬
nientur. ut iteratis subinde & iterum
reparatis morsibus adtrectentur:
poenas martrridoc& tolerabiliter de¬

Expanded text:
et gaudia sic inchoant, ut terminum nesciant; et gaudia sic inchoant, ut terminum nesciant; sic principium capiunt, ut penitus finire non possint. 19. Nam qui hujus tam praeclarae vitae amator esse noluerit, non solum istam perdit, am non pervenit, verum etiam ut jam dixi a perpetua morte capitur et tenetur; in qua est jugis flamma, perseverans tribulatio, et poena perpetua; in qua atroces angeli commorantur, quorum brachia capita draconum sunt, quorum oculi ex se igneas sagittas jaculantur; quorum dentes sicut elephantis prominent, et stimulant ad tormentum veluti caudae scorpionum, quorum voces veluti leonum fremitus sonant, quorum et mortem. Atque utinam mors posset in his angustiis constitutis occurrere! Sed quod est acerbius, ad hoc vivitur, ut cruciatibus gubernetur, ad hoc redintegrantur, ut exesa serpentium morsibus membra iteratis subinde et iterum repetitis morsibus attrectentur. poenas martyrii docet tolerabiler de
Abbreviated transcription (Latin):
nequeenim repositi thesauri ex istimanturab eo
quieos absconderit interris interisse : sed ma¬
gis tanto securius seeos habere confidit . quan¬
to eos occultiuss & tutius collocauerit:
S intergo repositae omniũ delitiarũ affluentiȩ
ut non contingantur inistauita quae preterit.
Quia si hic inusum fuerint: in illauita quae
num quam preterit. amittuntur: Esto quod
uitaista. centum tendatur annerũ spatiis.
Numquid non exclusa dieultima non statim
uidebitur non fuisse. acsimemoria hospi¬
tis unodie apud nos manentis uestigia reli¬
quisse: Illa autem uita man& iugiter. per¬
seuerat instanter: Annis quoque labentib:
iuuenescit & poll&. & inde renouationis
sumit initiũ. undefinis accipitur: Ouere
illum degeneremt & omniũ bonorũ in expertã
qui huius tam formosaeuitae amore non capi¬
tur. Quitim & istam uitam tradere periturã.
& illam accipere quaepenitus perire non nouit :
inquadelitiae & delectationes. & diuitiae

Expanded text:
neque enim repositi thesauri existimantur ab eo neque enim repositi thesauri existimantur ab eo qui eos absconderat in terris, interesse; sed magis tanto securius se eos habere confidit, quanto eos occultius et tutius collocaverit. 18. Sint ergo repositae omnium deliciarum affluentiae, ut non contingantur in ista vita, quae praeterit: quia si hic in usu fuerint, in illa vita, quae numquam praeterit, amittentur. Esto, quod ista vita centum tendatur annorum spatiis, numquid exclusa die ultima non statim videbitur quasi non fuisse, et ac memoria hospitis uno die apud nos manentis vestigia reliquisse? Illa autem vita manet jugiter, et perseverat instanter, annis quoque labentibus juvenescit et pollet, et inde renovationis sumit initium unde finis accipitur. O vere illum degenerem et omnium bonorum expertem, qui hujus tam formosae vitae amore non capitur! qui timet istam vitam tradere perituram, et illam accipere quae penitus perire non novit, in qua deliciae et delectationes, et divitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
& ampliora quam acceperat redder& &
te ipsum abhostibus liberare: Restat nuncut
mus. Qui hab& aures audiendi : audiateas
dicentes sibi: Siuere amatores nostriestis.
illi nos commendate : quinos uobis integras inli¬
batasq: in illa regione restituat. in qua uobis¬
cum iugiter manere possimus In ista enĩ
uita siuosi nostrũ uolueritis occupare ser¬
uitium: quasi hic expensa eibi uobisomnino
negabimur nostrae seruitutis officium
Dimittite nos interim seruire morituris. quia
idcirco breuiatis untdies mortalibus. ut in¬
mortalibus iugiter famulemur: Sicenim
scriptum . ẽ : Propter electos breuiabuntur
dies. ut seruitus nostra non sitlonga : In¬
iustis quidem seruimus festino cursu impus
sceleratif & turpibus seruimus non sponte.
sed proptereum quinos subdidit: Liberabimur
tamen a seruitute corruptionis: & reuocabimur
adlibertatẽ gloriae filiorum dĩ: Omnisitaq
delectatio futurae uitae seruatanon perditut:

Expanded text:
et ampliora quam acceperat redderet, et et ampliora quam acceperat redderet, et te ipsum ab hostibus liberaret? Restat nunc utmus. Qui habet aures audiendi, audiet eas dicentes sibi: Si vere amatores nostri estis, illi nos commendate, qui nos vobis integras illibatasque in illa regione restituat, in qua vobiscum jugiter manere possimus: in ista enim vita si vobis nostrum voluerimus occupare servitium, quasi hic expertae, ibi vobis omnino negabimus nostrae, servitutis officium. Dimittite nos interim servire morituris, quia idcirco breviati sunt dies mortalibus, ut immortalibus jugiter famulemur. Sic enim scriptum est : Propter electos breviabuntur dies, ut servitus nostra non sit longa. Injustis quidem servimus festino cursu: impiis, sceleratis et turpibus servimus, non sponte; sed propter eum qui nos subdidit. Liberabimur tamen a servitute corruptionis, et revocabimur ad libertatem gloriae filiorum Dei. Omnis itaque delectatio, futurae vitae servata, non perditur;
Abbreviated transcription (Latin):
tuas siate acceperit. eastibiamplificatas
reddere non potest: Inquiris nunca: se¬
curdiuitias mihidedit. si amei psȩreddendaes:
Tradidit eas tibi. ut scias quanta sit in eis requies
quantaque uoluptas. quantus luxus. quanta eq:
possent eẽ delitiae. ut perhaec habens caritatẽ
Auted acitas eas gulae inuad&. autluxuria libi¬
dinum matertibi eas eripi&. autsine dubio quod
nosti optime mors ex inprouisu ad grediensita
tibi illas extorqu&. ut tuillas ulterius in toto
nechabere preualeas necuidere Nũquid
si transires permedias acies barbarorum
& inuenires fortem uirum quite semper
dilexit. quitibi &iam sacculũ cumpecunis
donauerat plenũ huncdicentem tibi. Da
mihi custodiendas pecuniastuas quastibi
dedi quia istibarbari tibi insidiantur ut
eas tibi auferant: Quas dum tibi abstule¬
rino suis gladiis telaniabunt: Nũquid
non pedibus eius aduolutus rogares eum
ut eas ipse susciper&e dequocertus eras quod

Expanded text:
suas si a te acceperit, eas tibi amplificatas suas si a te acceperit, eas tibi amplificatas reddere non potest? 16. Inquiris nunc: Cur divitias mihi dedit, si a me ipsi reddendae sunt? Tradidit eas tibi, ut scias quanta sit in eis requies, quanta voluptas, quantus luxus, quantaeque possunt esse deliciae, ut per haec habens charitatem aut edacitas gulae eas invadet, aut luxuria libidinum mater tibi eas eripiet, aut sine dubio, quod nosti optime, mors ex improviso aggrediens ita tibi illas extorquet, ut tu illas ulterius in toto nec habere praevideas, nec videre. Numquid si transires per medias acies barbarorum, et invenires fortem virum qui te semper dilexit, qui tibi etiam sacculum pecuniis donaverat plenum, dicentem tibi: Da mihi custodiendas pecunias quas dedi tibi; quia isti barbari insidiantur ut eas tibi auferant, quas dum tibi abstulerint suis te gladiis laniabunt; numquid non pedibus ejus advolutus rogares eum, ut eas ipse susciperet, de quo certus esses quod
Abbreviated transcription (Latin):
est : Curautem ab ipso creatore medul¬
litus genuina delectatio ad incitamentũ
libidinis .ẽ. fundata corporibus: siusus
eius auctorisue non solum eũ reum
faciat. sed &iam perp&uis tradat incendiis
Interrogatur ergo cur acreatore diuitiae
dataesi. si contempnendaesunt : Re¬
spondemus: Istaediuitiae acreatore
factae. alloquuntur quod ammodo ama¬
tores suos dicentes: Sicnos amate : ut nos
auobis numquam separemur: S equiuos
morientes non possumus. antecedereautem
uos uiuentes possumus. sed si ipsi iub&is
Cupidus faenerator & auarus agricola.
unus aurum trad& homini quod duplicatũ
recipiat: alius diuersa semina terrae com¬
mitut: ut siposs& fieri quod simplũ tradit.
centuplum quaerat recipere: Et debitor
aurum creditori red d& duplicatũ: & terra
semen redd& centuplicatũ: Pronefas
fenus debitor feneratori reddere preual&¬
duplicatũ. & terra agricolaesuo restituere
centuplicata semina potest. Ds̃ diuitias

Expanded text:
est: cur autem ab ipso Creatore medulest: cur autem ab ipso Creatore medullitus genuina delectatio ad incitamentum est libidinis fundata corporibus, si usus ejus auctori non solum eum faciat reum, sed etiam perpetuis tradat incendiis. Interrogatur ergo: Cur a Creatore divitiae datae sunt, si contemnendae sunt? Respondemus: Istae divitiae a Creatore factae, alloquuntur quodammodo amatores suos, dicentes: Sic nos amate, ut a vobis numquam separemus. Sequi vos morientes non possumus; antecedere autem vos viventes possumus; sed si ipsi jubeatis. Cupidus foenerator et avarus agricola, unus aurum tradit homini quod duplicatum recipiat, alius diversa semina terrae committit, ut si possit fieri quod simplem tradit centuplum quaerat recipere: et debitor aurum creditori reddit duplicatum, et terra semen reddit centuplicatum. Proh nefas! fenus debitor feneratori reddere praevalet; et terra agricolae suo restituere centuplicata semina potest; Deus divitias
Abbreviated transcription (Latin):
unicuique sapit. quod fuerit delectatus.
Statim denique quod concupierit anima¬
concupiscentiae eius uniuersa famulantur.
& omnibus delectationibus eius paratissi¬
mus seruit effectus: Nam si inista uita
mortali contra concupiscentiassuas &s con¬
tra delectationes pugnauerit: quisquis hic
eas expenderit. illiceas integras a suocreatore
consequitur Ipse enim creauit hominem
utui uer& & mortem iuxta introitũ delectatio¬
amortis timore refrenati. uitã acernam quȩ¬
rant: & dum praeter istam alterã essedidice¬
rint: inquirant iterum utrum & ipsa possit
senectute intercipi. aut morte concludi:
Quamdum in mortalem agnouerint : inqui¬
rant iterum utrum possit ipsa a&ernitar
uel honorem tradereiustis. uel in iustis poenã
bauerint. restat ut interrogent cura cre¬
atore diuitiae factae sunt: si eius leges con¬
tempnendae sunt. uel quare quadrupedũ
& uolucrum atquere pentium uarietas a
creatore facta si singulis renuntiandũ

Expanded text:
unicuique sapit, quo fuerit delectatus. unicuique sapit, quo fuerit delectatus. Statim denique quod concupierit anima, desiderio ejus universa famulantur, et omnibus delectationibus ejus paratissimus servit effectus. 14. Nam qui in ista mortali vita, contra concupiscentias suas et contra delectationes pugnaverit, quisquis eas hic non expenderit, illic eas integras a suo Creatore consequitur. Ipse enim ita creavit hominem ut viveret: et mortem juxta introitum delectatioa mortis timore evadere, vitam aeternam quaerant; et dum praeter istam vitam alteram esse didicerint, inquirant utrum et ipsa possit senectute intercidi aut morte concludi: quam dum immortalem agnoverint, inquirant utrum possit iterum ipsa aeternitas vel honorem tradere justis vel injustis poenam baverint, restat, ut interrogent, cur a Creatore divitiae factae sint, si ejus lege contemnendae sunt, vel quare quadrupedum et volucrum atque repentium varietas a Creatore facta sit, si singulis renuntiandum
Abbreviated transcription (Latin):
seruatur. Mugitus. ululatus. gemitus. la¬
mentũ & luctus numquam illic auditum
nec nominatum .ẽ: Foedũ & deforme
sordidum numquam ibi penitus uiderunt
oculi habitantiũ: Pulchritudo uero in a¬
moenitate nemorũ. splendor inaere iocun¬
do: & formositaten: atque omni elegantia
sine intermissione oculi patenter perfruun¬
tur: ł tnihil omnino quod conturb& men¬
tema auribus datur: Sonant enĩibiiugit
organa hrmnorũ : quae ad laudem regis
ab angelis & archangelis decantantur
A maritudo & fellis asperita febi locũ
non habent: Tonitrua. ibinumquã audita
sunt: Fulgoͥra & choruscationes: ibinũquã
paruerunt: Crnnamomũ illic uirgulta
gignunt : & balsamum arbusta prorũpunt:
Odor aereus. delectationem peromnia
membra diffundit : & aesca ibi nulla sterco¬
ra conficit: Sicut enim bono nuntio aures.
& bono odorenares. & bono aspectu oculi
saginantur. & ipsa refectio non potest indi¬
gestionem prorumpere: ita illic refectio
quam os susceperit. melliflua ingustit hoc

Expanded text:
rbatur; mugitus, ululatus, gemitus, lamentum et luctus numquam illic audita nec nominata sunt: foedum et deforme,sordidum numquam ibi penitus viderunt oculi habitantium: pulchritudine vero in amaenitate nemorum, splendore in aere jocundo et formositate atque omni elegantia sine intermissione oculi patentes perfruuntur; et nihil omnino quod conturbet mentem auribus datur. Sonant enim ibi jugiter organa hymnorum, quae ad laudem regis ab angelis et archangelis decantantur. Amaritudo et fellis asperitas ibi locum non habent: tonitrua ibi numquam audita sunt, fulgura et coruscationes numquam paruerunt. Cinnamomum illic virgulta gignunt, et balsamum arbusta prorumpunt. Odor aeris delectationem per omnia membra diffundit, et esca ibi nulla stercora conficit. Sicut enim bono nuntio aures, et bono odore nares, et bono aspectu oculi saginantur, et ista refectio non potest in digestionem prorumpere; ita illic refectio, quam os susceperit, melliflua in gustu hoc
Abbreviated transcription (Latin):
dhoc exagitantur homines tribulationib ut uasa
electionis euacuantur nequitia. &impleant᷑ gratia ⁊

Expanded text:
hoc exagitantur homines tribulationibus, ut vasa electionis evacuentur nequitia, et impleantur gratia.
Abbreviated transcription (Latin):
tentis: factibi peccatũ confitendo propitiũ. quẽ negan
est omnib: sicut ususlucis. ita participatio ueritatis
ccxl

Expanded text:
em facit peccator confitendo propitium, quem negandest omnibus, sicut lucis, ita participatio veritatis. CCXL
Abbreviated transcription (Latin):
U naest natiuitas de terra alia decaelo: uinaestdecar¬
ne. alia despũ : Vna est de a&ernitate. alia demorta¬
litate: Vna est demasculo & femina aliadedõ &ecde
sia. Ipsaeduae singularessunt: Quomodo enĩ uterus
non potest rep&i sic nec baptismus iterari:
luxista est ds̃ necuestis ẽ ds̃ nec domus ẽ ds̃ : Omnia
enĩhaec uisibilia sunt. & singula sunt: Quodenim
estpanis. non hoc estaqua: & qđ estuestis ñ hoc est do¬
mus: & qđ sunt ista ñ hoc est ds̃: Visibilia enim sunt :
Ds aũ totũtibiest qđ rectedesideras. & omnium bono¬
rum uarietas un ofonte profunditur: quõ cũ sua
tribuit seipsum subdiuersis munerum suorum no¬
minibus impertit:¬

Expanded text:
Una est nativitas de terra, alia de coelo; una est de carne, alia de spiritu; una est de aeternitate, alia de mortalitate; una est de masculo et femina, alia de Deo et Ecclesia. Sed ipsae duae singulares sunt: quomodo enim uterus non potest repeti, sic nec Baptismus iterari. lux ista est Deus, nec vestis est Deus, nec domus ista est Deus: omnia enim haec visibilia sunt, et singula sunt. Quod enim est panis, non hoc est aqua, et quod est vestis, non hoc est domus; et quod sunt ista, non hoc est Deus: visibilia eniri sunt. Deus autem totum tibi est, quod recte desideras, et omnium bonorum varietas uno fonte profunditur. Quoniam cum sua tribuit, se ipsum sub diversis munerum suorum nominibus impertit
Abbreviated transcription (Latin):
tutũ. sine quanihiluita hominis nosse
potest. Perte cunstis uiuendi reguladatur.
perte deuitae prauitate admeliorem uitã
homines adducuntur. Praeceptis tuis re¬
formantur animae. Siquid distortumest.
tu corrigis : Siquid corrigendum. tuemen¬
das. Nihil mihite carius. Nihil mihi te

Expanded text:
tutum, sine qua nihil vita hominis esse tutum, sine qua nihil vita hominis esse potest. Per te cunctis vivendi regula datur. Per te de vitae pravitate ad meliorem vitam homines adducuntur. 103. Praeceptis tuis formantur animi. Si quid distortum est, tu corrigis; si quid corrigendum est, tu emendas. Nihil mihi te charius, nihil mihi te
Abbreviated transcription (Latin):
cias. Videnequod legendo respicis ui¬
uendo contemnas. Donum scientiae
acceptum retine. Impleopere quod di¬
dicisti praeceptione.
dicisti praeceptione.HOMOREST̃
Ciratias ago. gratias refero. gratiarũ asti¬
ones rependo. gratiarũ astiones persoluo.
ego itaq: habeo uberem gratiam. quantas
ualeo gratias celebro. quantas prouiribus
possum gratias ago. Multa sunt ate mihi
concessa. multa conlata. multa speciali
miseratione largita. Omnia mihi placent.
omnia insiderunt animo. omnia meblan¬
diunt. omnia me delestant: Quamiugit᷑
satis fastionem persoluam. quam remune¬
rationem rependam  Quid conpensare
possim donis tuis. nisi ut tuis praeceptis
utar. tibi semper obtemperem. tibi parea.
tibi iubenti oboediam.Tues enim
duxuitae meae : tumagisterauirtutis.
tues quitam quã regula in direstũ ducis.
tues quia restonumquam discedis. tuesqui
a ueritate numquam auerteris. Inuenti ix
boncirũ : magisteramorum. indagatrix uir¬

Expanded text:
cias, vide ne quod legendo respicis vicias, vide ne quod legendo respicis vivendo contemnas. Donum scientiae acceptum retine, imple opere quod didicisti praedicatione.dicisti praedicatione. Gratias ago, gratias refero, gratiarum actiones rependo, actiones gratiarum persolvo. Ago atque habeo uberem tibi gratiam; quantas valeo, gratias celebro, quantas pro viribus possum gratias ago. Multa sunt a te mihi concessa, multa collata, multa speciali miseratione largita. Omnia mihi placent, omnia grata sunt, omnia insederunt animo, omnia blandiuntur mihi, omnia me oblectant. Quam igitur satisfactionem persolvam? quam remunerationem rependam? quid compensare possum donis tuis, nisi ut tuis praeceptis utar, tibi semper obtemperem, tibi paream, tibi jubenti obediam? 102. Tu enim es dux vitae, tu magistra virtutis. Tu me, tanquam regula, in directum ducis. Tu es quae a recto nunquam discedis. Tu es quae a veritate nunquam averteris. Tu inventrix bonorum, tu magistra morum, indagatrix vir
Abbreviated transcription (Latin):
Talis misericordia peccata non purgat sed
ampliat. Bonũ quod facis. misericordiȩ
causa non iastantiae facito. Nihil studeas
propterlaudẽ humanã. Nihil propter
temporalẽ opinionẽ. Nihil propt̃ famã.
sed propteruitã a&ernã: Quicquidagis.
profutura agemercede : &&ernaeremune¬
rationis expestatio te teneat amplius.
ritur. illic remuneratio amittitur. Iusti
enim mercedẽ non hic. sed infuturũ recipi¬
unt. Futura merces. non praesens promit¬
titur iustis. incaelo non in terra. merces
promittitur scĩs. Non est expestandũ
quod alibi debetur:
cce accepisti monita. data est tibi uiuen¬
dinorma. Nullateiam ignorantia
a peccato excusat . pon es iam uitae nesci¬
us . non es in prudens. aut ignarus. Legẽ
quam debeas sequi. disposui. Qualis
debeasesse. descripsi. Cognitionẽ man¬
datorum habes. iam scis quid sitrestae¬
uitae uiuere. Vide neultra offendas.
uidenede inceps bonũ quod nosti despi¬

Expanded text:
Talis misericordia peccata non purgat, sed Talis misericordia peccata non purgat, sed amplificat. Bonum quod facis misericordiae causa, non jactantiae, facito; nihil studeas propter laudem, nihil propter temporalem opinionem, nihil propter famam, sed propter vitam aeternam; quidquid agis, pro futura age mercede; aeternae remunerationis exspectatio te teneat amplius. ritur, illic remuneratio amittitur. Justi enim mercedem, non hic, sed in futuro recipiunt. Futura merces, non praesens promittitur justis. In coelo, non in terra, merces promittitur sanctis; non est hic exspectandum quod alibi debetur. 100. Ecce accepisti monita, data est tibi vivendi norma, nulla te jam ignorantia a peccato excusat, non es jam vitae nescius, non es imprudens, aut ignarus; legem quam debeas sequi exposui, qualis debeas esse descripsi, cognitionem mandatorum habes. 523 Jam scis quid sit recte vivere; vide ne ultra offendas, vide ne deinceps bonum quod nosti despi
Abbreviated transcription (Latin):
ate tristis ab eat. Nemo ate confusus absce¬
dat. Omnib: communica. omnib: tribue.
omnib: praebe. Non eligas cui miserearis
neforte praetereas eũ qui mereturaccipe¬
re. Incertus es proquo magis placeas dõ.
Nescis proquotibi maior frustus iustitiae
praeparetur: Quicquid tribuis cum affestu
distribue. quicquid largiris cum hilaritate
largire. Praebe miseri cordia sine murmure
praebe elemosinã sinetedio. Maior sit¬
tibi beniuolentia: quam quoddatur. Ma¬
ior gratia. quam quod inpenditur. Tale
eritopustuũ. qualis fuerit intentio tua.
Quod enimbono affestu dispensatur. hoc
accipit dr̃. Qui autẽ cumta ediodat.
porrigit. frustũ remunerationis amittit
beniuolentia. Petuis iustis laborib:¬
ministra pauperibus. Non auferasuni.
unde alii tribuas Necte misericordem
ostendas alieno spolio. Nihil prodest
si alterũ inde reficis. unde aliũ in anẽ facis
Condemnat miseratio ista non propitiat

Expanded text:
a te tristis abscedat, nemo a te confusus abea te tristis abscedat, nemo a te confusus abeat. Omnibus communica, omnibus tribue, omnibus praebe; non eligas cui miserearis, ne forte praetereas eum qui meretur accipere. Incertus es pro quo magis placeas Deo, nescis pro quo tibi major fructus justitiae praeparetur. 97. Quidquid tribuis, cum affectu distribue; quidquid largiris, cum hilaritate largire. Praebe misericordiam sine murmuratione; praebe eleemosynam sine taedio. Major sit benevolentia quam quod datur, major gratia quam quod impenditur. Tale erit opus tuum qualis fuerit intentio tua; quod enim affectu bono dispensatur, hoc accipit Deus; qui autem cum taedio dat,porrigit, fructum remunerationis amittit;benevolentia. 98. De tuis justis laboriministra pauperibus; non auferas alteri unde alteri tribuas, nec te misericordem ostendas de alieno spolio. Nihil prodest, si alterum inde reficis unde alium inanem facis. Condemnat miseratio ista, non propitiat.
Abbreviated transcription (Latin):
terrenis curis parit̃ inseruire . difficileẽ. dm̃
simul & mundũ diligere. Vtraq si mul
aequaliter amari non possunt. Propt̃ dm̃
ergo renuntia omnibus: asaeculicuris teprop¬
terdm̃ suspende. Sine in pedimento saeculi:
tionedĩ tesuspendat. Abice ate quicquid
inpedire bonũ propositũ potest. Toto ani¬
mo &odi&dãna. quod diligit mundus. Esto
mortuus mundo. & mundus tibi. Mundi
gloriã tamquã mortuus non aspicias . Tamqua
mortuus abaffestu uitae istius tesepara
Sicut sepultus non habeascurã desȩculo. tam¬
quã defunstus ab omni terreno tepriua nego¬
tio. Contemne uiuens. quae post mortem
habere non potes. Quodhabes. habeto admi¬
sericordiã. Suffragetur uirtus tuaegeni
in opiae. Siquẽ positũ in necessitate cogno¬
ueris. siquẽ ad inopiã redactũ. siquẽ direption¬
alicuius exinanitũ : siquẽ oppressũ. siquẽ
humiliatũ uideris. Nullũ contemnas. Nullũ

Expanded text:
terrenis curis pariter inservire, difficile est Deum terrenis curis pariter inservire, difficile est Deum simul et mundum diligere. Utraque simul aequaliter amari non possunt. Dergo renuntia omnibus, a saeculi curis te propter Deum suspende, sine impedimento saeculi Dtione Dei suspendat. Abjice a te quidquid impedire bonum propositum potest. Toto animo et odi, et damna, quod diligit mundus; esto mortuus mundo, et mundus tibi; mundi gloriam tanquam mortuus non aspicias, tanquam mortuus ab affectu vitae istius te separa. Sicut sepultus, non habeas curam de saeculo. Tanquam defunctus, ab omni terreno te priva negotio. Contemne vivens quae post mortem habere non potes. 96. Quod habes, habeto ad misericordiam; suffragetur virtus tua egeni inopiae. Si quem positum in necessitate cognoveris, si quem ad inopiam redactum, si quem direptionalicujus exinanitum, si quem oppressum, si quem humiliatum, nullum contemnas, nullum
Abbreviated transcription (Latin):
uenerunt. Multis exitiabiles fuerunt diui¬
tiae. multis mortẽ generauerunt opes
Num quã mentis requiem hab& qui curis
terrenis sesubdit. Sollicitudines enim
rerũ mentẽ conturbant: Curis rerũ mentẽ
exagitant:: potentia enim sollicitudinis
numquã car& angustias
iergo uis essequietus. Nihilsaeculi appe¬
tas. Semper requiẽ mentis habebis. siate
mundicuras abiceris. Semper in ternã frue¬
ris quiete. site abstrepitu terrenarum
actionũ subtraxeris. Diuitiae. Numquã¬
sine peccato adquiruntur. Nullus res
terrenas. sine peccato administrat : Valde
rarũ est . ut quidiuitias possident ad requiẽ
tendant. Quicuris terrenisse inplicat
adĩ amore sese parat. Qui in rerũ amore
defigitur in dõ nullatenus delestatur.
Curae enim rerũ ab intentionedĩ auertunt.
Nemo potest amplestedĩgloriã simul
& saeculi Nemo potest amplesti xpm̃
simul & saeculũ . Difficile ẽ caelestib &

Expanded text:
venerunt; multis exitiabiles fuerunt divivenerunt; multis exitiabiles fuerunt divitiae, multis mortem generaverunt opes. 92. Nunquam mentis requiem habet, qui curis terrenis se subdit; sollicitudines enim rerum mentem conturbant, curae rerum mentem exagitant. Potentia enim sollicitudinis nunquam caret angustiis. Si ergo vis esse quietus, nihil saeculi appetas; semper mentis requiem habebis, si a te mundi curas abjeceris; semper interna quiete frueris, si te a strepitu terrenarum actionum subtraxeris. 521 93. Si prasine peccato administrantur. Nullus res terrenas sine peccato administrat. Valde rarum est ut qui divitias possident ad requiem tendant; qui curis terrenis se implicant, a Dei timore se separant. Qui in rerum amore defigitur, in Deo nullatenus delectatur. 94. Curae enim rerum ab intentione Dei avertunt. Nemo potest amplecti Dei gloriam simul, et saeculi; nemo potest amplecti Christum simul, et saeculum. Difficile est coelestibus et
Abbreviated transcription (Latin):
crebris fulgorib: feriuntur. In potestate autẽ.
cito cad& inuidia. Citius pat& insidias glori¬
osus Gloria enim inuidiã parit. Inuidia
uero periculagenerat. Quamuisquisq: inscłi
gloria fulgeat. quamuis purpura auroque
resplendeat . quam uiscultu pretioso redimi¬
tus emineat. quam uis sit multitudine prae¬
munitus. quam uis excubantiũ armis protec
semper inangustia. semper in merore. semper
indiscrimine: Insericis stratis recubat. sed
turbidus. In plumaiac&. sed pallidus
Inlestis uariis. sed turbatus. Breuis ẽ. huius
mundi felicitas: Modica.ẽ. huius scłigła
Dic ubi suntreges. ubi principes. ubi impe¬
ratores. ubi locupletes rerũ. ubi potentes
saeculi. ubi diuites mundi: quasiumbra
transierunt. uelut sumniũ euanuerunt.
Quaeruntut. & non sunt. Diuitiaeusq
ad periculũ ducunt. Diuitiae usq adexiti¬
um pertrahunt. Multi propt̃ opes peridi¬
tauerunt. Multi propt̃ diuitias indiscrim̃

Expanded text:
crebris fulminibus feriuntur. 90. In potentem crebris fulminibus feriuntur. 90. In potentem cito cadit invidia, cito patet insidiis gloriosus. Gloria enim invidiam parit, invidia vero pericula. Quamvis quis in saeculi gloria fulgeat, quamvis purpura auroque resplendeat, quamvis cultu pretioso redimitus emineat, quamvis sit multitudine praemunitus, quamvis excubantium armis protectsemper in angustia, semper in moerore, semper in discrimine; in sericis stratis cubat, sed turbidus; in pluma jacet, sed pallidus; in lectis aureis, sed turbatus. 91. Brevis est hujus mundi felicitas, modica est hujus saeculi Dic ubi sunt reges? ubi principes? ubi imperatores? ubi locupletes rerum? ubi potentes saeculi? ubi divites mundi? quasi umbra transierunt, velut somnium evanuerunt. Quaeruntur, et non sunt; divitiae usque ad periculum ducunt, divitiae usque ad exitium pertrahunt, multi propter opes periclitaverunt. Multi propter divitias in discrimen
Abbreviated transcription (Latin):
testatis in te celsitudinẽ reprime. Non te¬
extollathonor. praesi dehumilis culmȩn sub¬
limitatis Tantomaiore humilitate conspi¬
cuus. quanto magnaes potestate praelatus
Traditũ tibi ministeriũ mente subdita suscipe
ł sto oboediens diuinae dispensationi. uolun¬
tatiens contraire non audeas : Iurepotesta¬
tis adtende: moderanter exerce potestatis
iura accepta: Ordinato animo adm̃inistra.
omnianon turbulento. sedtranquillo corde
dispone: Eaue autẽ honores. quos tenere
sineculpa non potes: Sublimitas honorũ.
magnitudo scelerũ est : In maiorigradu.
maior sine dubuo est poena. Quiminor est.
ueniae proximus est potentes autẽ potenter
tormenta patiuntur. Iudiciũ enimdurissi¬
mũ in his qui praesunt. Cui multũ dactur.
culagerunt. Cito periditatur potestas.
citoruinã patitur gloriosus. Quanto enim¬
maiorhonor. tanto maiora pericula. Alta
res grauiori casu procũbunt. altissimimontes.

Expanded text:
testatis in te celsitudo sit, humilitate eam reprime, non tetestatis in te celsitudo sit, humilitate eam reprime, non teextollat honor, preme humilitate culmen sublimitatis; tanto sis majori humilitate conspicuus, quanto magna es dignitate praelatus. Traditum ministerium mente subdita exple, esto obediens divinae dispensationi, voluntati ejus contraire non audeas. Jura potestatis adeptae moderanter exerce. Potestatis jura accepta ordinato animo administra. Omnia non turbulento, sed tranquillo corde dispone. Cave honores quos tenere sine culpa non potes. Sublimitas honorum magnitudo scelerum est, in majori gradu major sine dubio est poena. 89. Qui minor est, veniae proximus est. Potentes autem potenter 520 tormenta patientur . Judicium enim durissimum in iis qui praesunt fiet . Cui multum datur, cula gerunt, cito periclitatur potestas, cito ruinam patitur. Quanto mjor honor, tanto majora pericula. Alta res graviori casu procumbunt. Altissimi montes
Abbreviated transcription (Latin):
indulges in alio peccatũ. & tibi misereris
Quo enim iure in aliũ statueris. eo iure tene¬
beris. Qualege poenã conditionis quẽ piã
iudicaueris. eadẽ ipse iudicandus eris
Lex tua te constringit. iudiciũ quod aliis
in po nis ipse portabis. In eo enim in quo¬
mensura mensus fueris reme tietur tibi
Omnia autẽ primũ quaere. ut cũ iustitia
definias. Nullũ condemnes ante iudiciũ.
pullũ iudices suspitionis arbitrio. Ante
proba. & siciudica. Nonenim qui accusa¬
tur. sed qui conuincitur reus est. Pericu
Inambiguis dĩ iudicio reserua sententiã
Quod nosti tuo. quod nescis diuino commit¬
te iudicio: Nonenim potest condemnari
humano examine. quẽ ds̃suo iudicioreser¬
uauit: Incerta non iudicemus quousq ueni¬
certis indiciis conprobantur. Nisi quae mani¬
festo examine conuincuntur. nisi quaeor¬
dine iudiciario publicantur: In sum mohono¬
re. summa sittibi humilitas. Quam uissũ mꝰ¬

Expanded text:
indulges alieno peccato, tibi misereris. indulges alieno peccato, tibi misereris. Quo 519 jure in alium statueris, eo jure teneberis. Qua lege et poenae conditione quempiam judicaveris, eadem et ipse judicandus eris. Lex tua te constringit. 85. Judicium quod aliis imponis, ipse portabis; in quo enim judmensura mensus fueris, remetietur tibi . Omnia autem primum inquire, et cum justitia definies. Nullum condemnes ante judicium, nullum judices suspicionis arbitrio, ante proba, et sic judica; non enim qui accusatur, sed qui convincitur, reus est. Pericul 86. In ambiguis Dei judicio serva sententiam, quod nosti tuo, quod nescis divino committe judicio; non potest condemnari humano examine quem Deus suo judicio reservavit. Incerta non judicemus, quousque venicertis indiciis comprobantur, nisi quae manifesto examine convincuntur, nisi quae ordine judiciario publicantur. 87. Homo, in summo honore summa sit tibi humilitas, quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
enim uiolatur auro iustitia. cito currũpitur
munere. Deiusto iudicio. temporalia lucra
non appetas. proiustitia nullũ praemiũ sȩculi
quaeras Iustitiã prosola a&erna remunera¬
tione distribue. Quienim praesentia dona
affectat. futurã gloriã non sperat: Quibona
hic recipit: ulterius quodexpestet praemiũ
non hab&. Dumen imiudicas. profutura
mercede iudica. Nec quaeras interra rependi¬
tibi. quod tibi in futuro debetur. Excute
manus tuas abomnimunere. siinexcelsis uis
habitare : In iudicio autẽ num quã sine mise¬
enim quod nimis est. uitiũ est : Impia iustitia
est. humanae fragilitati nonignoscere
Nonigitur a mesdamnare sed emendare
potius & corrgere : Tenerigorẽ indiscus¬
discretionis censurã temper& indulgentia
Itademens esto in alienis delictis. sicut in
tuis. Necquem quã districtius quam te
iudices. Nec aliter alios pensas. Sic alios
iudica. sicut iudicaricupis. Du menim

Expanded text:
enim violatur auro justitia, cito corrumpitur enim violatur auro justitia, cito corrumpitur munere; de justo judicio temporalia lucra non appetas, pro justitia nullum saeculi praemium quaeras. Justitiam pro sola aeterna remuneratione distribue. 83. Qui enim praesentia dona affectat, futuram gloriam non sperat; qui bona hic recipit, ulterius quod exspectet praemium non habet. Dum enim judicas, pro futura mercedem, nec quaeras in terra rependi quod tibi in futuro debetur. Excute manus tuas ab omni munere, si in coelis velis habitare; in judicio quoque sine misee enim quod nimium est vitium est. 23. Impia justitia est fragilitati humanae non ignoscere; non igitur ames damnare, sed emendare potius quam corrigere. Tene rigorem in discredistrictionis censuram temperet indulgentia. Ita clemens esto in alienis delictis, sicut in tuis, nec quemquam districtius quam te judices; nec aliter te, aliter alios penses. Sic alios judica, ut ipse judicari cupis. Dum enim
Abbreviated transcription (Latin):
dicos mores inlicitae usurpat&. Adime
consuetudinẽ. serua legẽ. Vsus. austorita¬
aicedat. Prauũ usũ lex &ratio uincat : Quod
tibifieriuis. fac alteri: Quoduis ut faciatalius
tibi. hoc&tu facito illi. Talis esto aliis. quales
optas esse circate alios. Testimonio tuonulli
noceas. ad nullius periculũ uocẽ testificationis
adhibeas Sermotuus nec animae cuius quã
nec rebus impediat. Quod nonuis patinon fa¬
cias. Quod nonuis fieritibi. Alteri nũquã in¬
feras. Non inferas alii mala nepatiaris similia
Inte serua modestiã. in aliis conserua iustitia.
ene iuris aequitatẽ. sequere ueritatẽ iudiq¬
orũ . Nullũ contra ueritatẽ defendas. Dũ
iudicas. nullius personae affestu deflestaris
auero. Pauper andiuessit. causã perspice
non personã. In omnib: ueritatẽ custodi
Nulla ambitione uel prietio mouearis. Sper¬
ne ouã munus. neper id iustitia corrum patur
Munera sȩpe ueritatẽ praeuaricant. Cito

Expanded text:
dicos mores illicite usurpata; adime dicos mores illicite usurpata; adime consuetudinem, serva legem; usus auctoritati cedat, pravum usum lex et ratio vincat. 518 81. Quod tibi fieri vis, fac alteri; quod vis ut faciat alius tibi, hoc et tu facito illi: talis esto aliis quales esse optas circa te alios. Testimonio tuo nulli noceas, ad nullius periculum vocem testificationis adhibeas. Sermo tuus nec animae cujusquam, nec rebus noceat. Quod non vis pati, non facias; quod non vis fieri tibi, alteri nunquam facias; non inferas alii mala, ne patiaris similia. In te serva modestiam, in aliis serva justitiam, tene juris aequitatem, sequere veritatem judiciorum. 82. Nullum contra veritatem defendas; dum judicas, nullius personae affectu deflectaris a vero. Pauper an dives sit, causam perspice, non personam. In omnibus veritatem custodi, nulla ambitione vel pretio movearis. Sperne etiam munus, ne per id justitia corrumpatur; munera semper veritatem praevaricant. Cito
Abbreviated transcription (Latin):
necnimiũ aliquid. neultra quã oport& nec
infra: Itiã in bonis. in moderatũ esse non
dec&: Omnia medio cra utilia. omnia in suo
modo perfesta. Quaecũ temperantia fiunt
salubria sunt : Bona autẽ inmoderato usu.
noxia efficiuntur. Nimi&as omnisanui¬
nedebono fiatmalũ. Praespice quoq: quid
cui aptũ sit tempori. Quodubiquando qua¬
liter. quã diufacere debeas. Causas rerũ
& temporũ regulas inspice. singulorũ operũ
discretiones agnosce. Diligenter distin¬
gue omnia quae agis. Qualiter bonum
incipias. qualiterperagas scito. In omni
astione tene discretionem. innulla re in¬
discretus appareas : Serui unicuiq: uirtu¬
ti congrue intempore suo. Cum benedis¬
tinxeris opus tuũ. obtime iustus eris. Quic¬
quid bonũ cum discretione feceris uirtus. ẽ
enim indiscreta. prouitio deputatur:
Virtus sine discretione. uitii obtin& locũ
Multa sunt consuetudine uitiata. multa
prauousu praesumpta. multa contra pu¬

Expanded text:
nec nimium aliquid, nec ultra quam oportet, nec nec nimium aliquid, nec ultra quam oportet, nec infra; etiam in bonis immoderatum esse non decet. 78. Omnia mediocria utilia, omnia in suo modo perfecta; quae cum temperantia fiunt, salubria sunt. Bona autem immoderato usu noxia efficiuntur. Nimietas enim omnis in vine de bono fiat malum, perspice quoque quid cui aptum sit tempori, quid ubi, quando, qualiter, quandiu facere debeas. 79. Causas rerum et temporum regulas inspice, singulorum operum discretionem agnosce; diligenter distingue omnia quae agis; qualiter bonum incipias, qualiter peragas, scito. In omni actione tene discretionem, in nulla re indiscretus appareas. Servi unicuique virtuti congrue in tempore suo; cum bene distinxeris opus tuum, optime justus eris. Quidquid boni cum discretione feceris, virtus est; enim indiscreta pro vitio deputatur, virtus sine discretione vitii obtinet locum; multa sunt consuetudine vitiata, multa pravo usu praesumpta, multa contra pu
Abbreviated transcription (Latin):
enim inmunis .ẽ. abscelere qui ut facer& oboe¬
diuit. Similis est qui obtemperat in malũ. ei.
qui agit malũ. Facientẽ & obsequentẽ par
poena constringit. Asubditis uenerari magis
quã timeristude. Subiestiplus tereuereantur.
quã metuant. Plus tibi officio dilestionis. quã
conditionis necessitate adhȩreant. Talemte
redde subditis. ut magis a meris quam timearis
Ixreuerentia enim .amor procedit. Odiũ timor
adfert. Fidẽ metus tollit. affestus restituit.
Timor non seruat diuturnã fidẽ: ubitimor¬
non .ẽ. aud aciasequitur: Ubi metus est
desperatio occurrit: Qua propter tempera
domini austeritatẽ. sum mabonitate sub¬
ditos rege. nonsis terribilis in subiestis
Sic eis dominare: ut tbi delestentur seruire :¬
& in disciplina & in modestia modũ serua.
Nec nimiũ nec parũ indulgeas. nec modicũ
nec satis ignoscasene modũ in omni
opere. in omnire tene temperamentũ.
Nihil intemperantius agas. Nec minus

Expanded text:
enim est immunis a scelere, qui ut fieret obeenim est immunis a scelere, qui ut fieret obedivit. Similis est qui obtemperat in malo ei qui agit malum, facientem et obsequentem par poena constringit. 76. A subditis venerari magis quam timeri stude, subjecti plus te revereantur quam metuant, plus tibi officio dilectionis quam conditionis necessitate adhaereant; talem te redde subditis, ut magis ameris quam timearis. Ex reverentia enim amor procedit, 517 odium timor affert; fidem metus tollit, affectus restituit; timor non servat diuturnam fidem. Ubi timor est, audacia sequitur; ubi metus est, desperatio occurrit. 77. Quapropter tempera dominii austeritatem, summa bonitate subditos rege, non sis terribilis in subjectis. Sic eis dominare, ut tibi delectentur servire; et in disciplina, et in modestia modum serva; nec nimium nec parum indulgeas, nec modicum nec satis ignoscas. Tene modum in omni opere, in omni re tene temperamentum, nihil intemperantius agas, nec minus