comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legis ꝓpharumq monitis edoc¬
ci. hic autem nemine docente
sponte credidit.
T reuersi qui missi fuant
domum: inuenerunt ser¬
uum qui languerat sanum.
Drobatur fides domini: et ser¬
ui sanitas roboratur. Potest:
ergo meritum dñi etiam fam¬
ulis suffragari: nõ solum fidei
merito. s etiam studio discipli-¬
ne. Plenus sane hec explicat
matheus. quod dicente domi¬
no centurioni. uade et sicut cre¬
didisti fiat tibi: sanatus sit
puet ex illa hora. Sed beato lu¬
che moris ẽ. que plene uiderit
ab aliis euangelistis exposita
breuiare: uł etiam de inclustri¬
a pretenre. Que uero ab eis o¬
missa. uł breuiter cognouetit
attacta: dilucidare sollertius.
Mystice ut dixi centurio cuiꝯ¬
fides istłi p̃fertur: electos ni¬
mirum ex gentib ostendit.
qui quasi centurio milite sti¬
pati. uirtutum sp̃ualium fũt
ꝑfectione sublimes. nilq a do¬
mino terrenum. s solo eterne
salutis gaudia. sibi suisq reqͥ¬

Expanded text:
legis prophetarumque monitis edoclegis prophetarumque monitis edocti, hic autem nemine docente, sponte credidit. Et reversi, qui missi fuerant domum, invenerunt servum, qui languerat, sanum. Probatur fides domini, et servi sanitas roboratur. Potest ergo meritum Domini etiam famulis suffragari, non solum fidei merito, sed etiam studio disciplinae. Plenius sane haec explicat Matthaeus quod dicente Domino centurioni: Vade, et sicut credidisti fiat tibi , sanatus sit puer ex illa hora. Sed beato Lucae moris est quae plena viderit ab aliis evangelistis exposita breviare, vel etiam de industria praeterire; quae vero ab eis omissa, vel breviter cognoverit attacta, dilucidare solertius. Mysticefides Israeli praefertur, electos nimirum ex gentibus ostendit, qui quasi centenario milite stipati, virtutum spiritualium sunt perfectione sublimes, nilque a Domino terrenum, sed sola aeternae salutis gaudia sibi suisque requ
Abbreviated transcription (Latin):
Milites et serui qui centurio¬
ni obediunt: uirtutes sunt na¬
turales. quarum nõ minimã
copiã multi ad dñm ueniẽtes.
secum deferunt. De quibus ĩ
cornelii centurionis laude dr:
quia erat iustus et timiens de¬
um cum om̃i domo sua. faciẽs
elemosinas multas plebi. et
depcans deum semper.
centurionem. suam intellige̾
magestatem. Sed quis ĩ illo
fecerit ip̃am fidem uł intelligẽ¬
tiam: nisi ip̃e qui eam miraba¬
tur: Quod si eam et alius fe
cisset: quid miraretur qui pres¬
cius erat: Hotandum ergo:
quia qd̾ miratur dominus nb̃
mirandum ẽẽ significat: qͥbꝯ
ad hoc opꝰ ẽ sic moneri. Om̃s
enim tales motus cum de deo
dicuntur. non pturbati animi
signa sunt: s docentis magr̃i.
sequentibus se turbis di¬
cit. Amen dico uobis: nec ĩ isił
tantam fidem inueni. Non de
omnib retto patriarchis. ⁊ pro¬
phis: sed de p̃sentis eui loquit᷑
hominibus. quib ideo centurio¬
nis fides ante fertur. quia illi

Expanded text:
milites et servi qui centuriomilites et servi qui centurioni obediunt virtutes sunt naturales, quarum non minimam copiam multi ad Deum venientes secum deferunt. De quibus in Cornelii centurionis laude dicitur quia erat justus et timens Deum cum omni domo sua, faciens eleemosynas multas plebi, et deprecans Deum semper .centurionem suam intelligere majestatem. Sed quis in illo fecerat ipsam fidem, vel intelligentiam, nisi ipse qui eam mirabatur? Quod si et alius eam fecisset quid miraretur, qui praescius erat? Notandum ergo quia qmirandum esse significat, quibus adhuc opus est sic moneri. Omnes enim tales motus, cum de Deo dicuntur, non perturbati animi signa sunt, sed docentis magistri. sequentibus se turbis dixit: Amen dico vobis, nec in Israel tantam fidem inveni. Non de omnibus retro patriarchis et prophetis, sed de praesentis aevi loquitur hominibus. Quibus ideo centurionis fides antefertur, quia illi
Abbreviated transcription (Latin):
ad residentem indexteram prĩs.
iam ꝑ fidem accedere debemus.
Iam seniores iudeorum mittẽ.
hoc ẽ sumnos ecc̃e uiros. qͥ nos
ad dñm p̾cesserunt suppliciter
obsectando. patronos adquirete.
Qui nob̾ testimonium reddẽtes.
qd diligamus ecc̃am. et qñtũ
in nobis ẽ. edificare curemus:
centurionis. qua ũbi opus ĩ xp̃o
se et potestati uł cribumi. uel:
p̾sidi subditum dicit: imꝑare
tamen posse minoribus. ut sb̾¬
aucdiatur eum multo magis qͥ
deus sit et suꝑ omnia potens. ĩ¬
numeram uirtutis angelice:
que ad imꝑata obtempet ħre
militiam.
Tdico huic uade: et uadit.¬
Et alio ueni: et uenit. Et
seruo meo fac hoc: et facit. Uult
ostendere dñm quod que non
ꝑ aduentum tantum corporis.
s ꝑ angłorum ministenia pos¬
se implere quod uellet. Repellẽ¬
de enim erant uł infirmitates
corporum. uł fortitudines con¬
trarie: quib homo ad debilita¬
tem sepe coceditur. et ũbo dñi
et ministeriis angelorum. Alit̾.

Expanded text:
ad residentem in dextera Patris ad residentem in dextera Patris jam per fidem accedere debemus, jam seniores Judaeorum mittere, hoc est, summos Ecclead Dominum praecesserunt, suppliciter obsecrando, patronos acquirere, qui nobis testimonium reddentes quod diligamus Ecclesiam, et, quantum in nobis est, aedificare curemus, centurionis, qua verbi opus in Christo se et potestati, vel tribuni, vel praesidis, subditum dicit, imperare tamen posse minoribus, ut subaudiatur eum multo magis qui Deus sit, et super omnia potens, innumeram virtutis angelicae, quae ad imperata obtemperet, habere militiam. ico huic, Vade, et vaditet alii, Veni, et venit; et servo meo, Fac hoostendere Dominum quoque non per adventum tantum corporis, sed per angelorum ministeria implere posse quod vellet. Repellendae enim erant vel infirmitates corporum, vel fortitudines contrariae, quibus homo ad debilitatem saepe conceditur, et verbo Domini et ministeriis angelorum. Aliter
Abbreviated transcription (Latin):
ri conscientiam magis digna¬
tione putauit dni quam una¬
ri: nec posse habere hospitẽ xp̃.
cuius et si fide p̾ditus. nõdum
tamen erat sactamentis imbu¬
tus. S quia que nr̃a infirmitas
non p̾sumit. diuina grã dare
nouit: et alius centurio qui sic̃
et iste credentem ex gentibus
nec dum cathezizatus. et fidem
suam laudare a dño. et famulũ
saluare ꝓ meruit. De quo pulch
ih̾m non longe haberet a domo:
tam et si sub tectum suum ĩuita¬
re non auderet. Quia ꝓpe timẽti¬
bus eum salutare ip̃ius: et qui
naturali lege recte utitur: quo
qui uere bonus ẽ appropiat. At
qui errori gentilitatis etiam:
his aptari pot̾. quod confluenti
A ad se turbis alibi dominus
ait. quidam enim ex his de lõ¬
ge uenerunt.
Ropter quod et me ip̃m¬
non sum dignus arbitra¬
tus. ut uenirem ad te. Et nos qͥ
de gentibus credimus. non ipsi
ad dñm uenire possumus: quẽ
nunc incarne uidere nequaquã
ualemus. S quicumq passio
nis sue seruitutẽ agnouimus:

Expanded text:
ri se magis dignatione putavit Domini quam juvari, nec posse habere hospitem Christum, cujus, etsi fide praeditus, nondum tamen erat sacramentis imbutus. Sed quia quae nostra infirmitas non praesumit, divina gratia dare novit: et alius centurio, qui, sicut et iste, credentem ex gentibus necdum catechizatus, et fidem suam laudari a Domino et famulum salvari promeruit. De quo pulchrr : Quia Jesum non longe haberet a domo, tametsi sub tectum suum invitare non auderet, quia prope timentes eum salutare ipsius . Et qui naturali lege recte utitur, quo qui vere bonus est appropiat. At qui errori gentilitatis etiam his aptari pobus ad se turbis alibi Dominus ait: Quidam enim ex his de longe venerunt. Propter quod et meipsunon sum dignum arbitratus ut venirem ad te. Et nos, qui de gentibus credimus, non ipsi ad Dominum venire possumus, quem nunc in carne videre nequaquam valemus, sed quicunque passiones nostrae servitutis agnovimus,
Abbreviated transcription (Latin):
mum uł commodũ tẽporale
deo seruiant. Moraliter autem
fundamenta domus: ip̃e sunt
intentiones bone comuisatoĩs.
quas ꝑfectus ũbi auditor. ex¬
haustis humilitate xp̃iana su¬
ꝑuacuatum fragiliumq cegi¬
tationum ruderibus: in adim¬
plendis xp̃i mandatis firmit̾
inserit. Hoc uidelicet in se ipso
xp̃o cooꝑante specialiter agẽs:
ñaliter agit. gaudensq cum:
psalmista. qui eduxit me ĩqͥt¬
de lacu miserie et de luto fecis.
et statuit supra petram pedes
Hundatione autẽ facta.
illisum ẽ flumen domui il¬
li. et non potuit eam mouere:
fundata enim erat supra petrã.
Fluminis in undatio quã alibi
portas inferi nuncupat dicens.
quia tu es pettus et suꝑ hanc
petram edificabo ecc̃am meam.¬

Expanded text:
mum vel commodum temporale mum vel commodum temporale Deo serviant. Moraliter autem fundamenta domus ipsae sunt intentiones bonae conversationis, quae perfectus verbi auditor, exhaustis humilitate Christiana supervacuarum fragiliumque cogitationum ruderibus, in adimplendis Christi mandatis firmiter inserit, hoc, videlicet, in seipso Christo cooperante specialiter agens, istus generaliter agit. Gaudensque cum Psalmista: Quia eduxit me de lacu miseriae, et de luto faecis. Et statuit supra petram pedes Inundatione autem facta, illisum est flumen domui illi, et non potuit eam movere. Fundata enim erat supra petram. Fluminis inundatio, quam alibi portas inferi nuncupat, dicens: Quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
utilis iuxta ꝓprium modulũ
uariis uirtitum studiis. ad su¬
pna ꝓficiens: habitationem sͥ
ppetue mansionis edificat.:
Cuius inp̃senti quasi quadrã¬
dis. poliandis. karitatisq glu-¬
tino copulandis lapidibus ins¬
tet: s infutura cum xp̃o delica-¬
tione letetur.
Ui fondit in altum et po¬
suit fundamenta supra pe-¬
tram. Fundamenta quando:
pluraliter in ecc̃e misterio po¬
nuntur: doctores significant.
De quibus dicitur. Fundamẽ¬
ta eius in montibꝰ scĩs. Quan¬
Do uo singularit fundamentũ:
ip̃e doctorum doctor. et funda-¬
mentum fundamentorum. ex
ergo fundamenta non supra ter¬
ram. sed supra petram. sapiens
architectus locauit: quia men¬
tes sublimium uirorum: non
interrenis desideriis xp̃c: sed:.
insuꝑabili sua fide spe et kari¬
tate constituit. Petra autem
inquit erat xp̃c. Qui fodit in
altum. quia p̾ceptis humilita¬
tis trena omnia fidelium de cor¬
dibꝰ eruit: ne ꝓpt̃ aliquid ĩfir¬

Expanded text:
utilis juxta proprium modulum utilis juxta proprium modulum variis virtutum studiis ad superna proficiens, habitationem sibi perpetuae mansionis aedificat, cujus in praesenti quadrandis, poliendis, charitatisque glutino copulandis lapidibus instet, sed in futuro cum Christo dedicatione laetetur. Qui fodit in altum, et posuit fundamenta super petram. Fundamenta quando pluraliter in Ecclesiae mysterio ponuntur, doctores significant, de quibus dicitur: Fundamenta ejus in montibus sanctis . Quando vero singulariter fundamentum, ipse doctorum doctor et fundamentum fundamentorum exprergo fundamenta non supra terram, sed supra petram sapiens architectus locavit, quia mentes sublimium virorum, non in terrenis desideriis Christus, sed insuperabili sua fide, spe et charitate constituit. Petra autem inquit erat Christus . Qui fodit in altum, quia praeceptis humilitatis terrena omnia fidelium de cordibus eruit, ne propter aliquid infi
Abbreviated transcription (Latin):
bum quod non ostenderim eis:
qui utiq rerum. et non ũborũ
chaldeis reuelareͥt archana. Itẽ
diceret. nemo dñm ihm intel¬
lectu cernit. nemo uoluntate :¬
amplectitur: nisi ꝑ grãm sp̃c sc̃i.¬
ad me et audit sermones
meos. et facit eos: ostendam uob̾
cui similis sit. Similis ẽ homini
edificanti domum. Multa clnĩs
fupra de aꝑtis bonis malis ue.
multa de ueris ac simulatis bo¬
nis disputans. Quibꝰ tribus
ꝑsonis omne opinor hominũ
genus comp̾hendi: totum suũ
sermonem terribili simul et
amabili parabola concludit:
qua alios u̾bi auditores dẏa¬
bolo: alios xp̃o assimilet. Qui
utq suam in hominum subiec¬
tionem ac domum. ꝑ totũ huiꝰ
seculi tempꝰ edificare nõ desinit.
Itaq qui sermones xp̃i audit
et facit: comꝑabitur xp̃o. Quia
ficut xp̃c uariis hominum per¬
sonis unam sͥ ecc̃am catholi¬
cam constririt. erudit. et gub̾¬
nat. in uitam quandoq dedi¬
caturus et̾nam. sic et auditor:

Expanded text:
bum, quod non ostenderem eis . » bum, quod non ostenderem eis . » Qui utique rerum, et non verborum Chaldaeis revelavit arcana. Item diceret: Nemo Dominum Jesum intellectu cernit, nemo voluntate amplectitur, nisi per gratiam Spiad me, et audit sermones meos, et facit eos, ostendam vobis cui similis sit. Similis est homini aedificanti domum. Multa Dominus supra de aperte bonis malisve, multa de vere ac simulate bonis disputans, quibus tribus personis omne, opinor, hominum genus comprehendi, totum suum sermonem terribili simul ac amabili parabola concludit, qua alios verbi auditores diabolo, alios Christo assimilet, qui uterque suam in hominum subjectione domum per totum hujus saeculi tempus aedificare non desinit. Itaque qui sermones Christi audit et facit, comparabitur Christo. Quia sicut Christus variis hominum personis unam sibi Ecclesiam catholicam construit, erudit et gubernat, in vitam quandoque dedicaturus aeternam, sic et auditor
Abbreviated transcription (Latin):
uel ueri xp̃iani. uł ypochrite q̃¬
rantur: consequenter dominus
idiungit.
Uid autem uocatis me do¬
mine dñe: et nõ facitis que
dico: Ac si aliis uerbis ita dicẽt.
Quid folia recte confessionis uos
germinare iactatis: qui nullos
operis boni fructus ostenditis:
Unde apl̃s pretiosum auili se¬
paraturus. hoc ẽ bonum thesau¬
tum a malo. bonam arborem:
a mala. ꝑfectum boni magistri
discipulum ab ypochrita. ducẽ
uidentem a ceco segtegaturus:
ait. Ueniam autẽ aduos si dñs
uoluerit: et cognoscam non ser¬
monem eorum qui inflati sũt.
s uirtutẽ. Hon enim in ẜmonẽ
est regnun dei: s inuirtute.:
Pet oris ergo loquutionem
dñs uniũsa que uł actu. uel
facto. uel cogitatu de corde pro¬
ferimus insinuat: que magis
quam hominibus: nuda et aꝑ¬
ta sunt oculis eius. Hã moris
est scripturarum. uerba ꝓ rebꝯ
ponere. Unde psalmista. Uic ĩ
quit anime mee. salus tua ego
sum. Et ezechias. Hon fuit uer¬

Expanded text:
vel veri Christiani, vel hypocritae quvel veri Christiani, vel hypocritae quaerantur, consequenter Dominus adjungit: Quid autem vocatis me, Domine, Domine, et non facitis quae dico? Ac si aliis verbis ita diceret: Quid folia rectae confessionis vos germinare jactatis, qui nullos operis boni fructus ostenditis? Unde Apostolus pretiosum a vili separaturus: hoc est, bonum thesaurum a malo, bonam arborem a mala, perfectum boni magistri discipulum ab hypocrita, ducem videntem a caeco secreturus, ait: Veniam autem ad vos, si Dominus voluerit, et cognoscam non sermonem eorum qui inflati sunt, sed virtutem . Non enim in sermone est regnum Dei, sed in virtute. Per oris ergo locutionem Dominus universa quae vel actu, vel fatu, vel cogitatu de corde proferimus, insinuat, quae magis quam hominibus dicta nuda et aperta sunt oculis ejus. Nam et moris est Scripturarum, verba ponere. Unde Psalmista: « Dic, » inquit, « animae meae: salus tua ego sum . » Et Ezechias: « Non fuit ver
Abbreviated transcription (Latin):
sauro cordis sui ꝓfert bo¬
num: et malus homo de malo
thesauro ꝓfert malum. Idẽ the¬
saurus cordis: quod radix est
arboris. Et quod de corde pro¬
fertur. idem est: quod arboris:
fructus. Qui ergo thesaurum ĩ
corde pacientie ꝑfectiq habet÷
amoris: obtimos nimirũ fructꝰ
effundens diligit inimicum. be
ne facit odienti. et beneclicit ma¬
ledicenti. orat ꝓ calumpniãte.
pcutienti se uł despolianti non
reluctatur: omni petenti ttibu¬
it. sua ablata non repetit: non
iudicare. non condempnare de¬
siderat. errantem patienter am¬
antq corrigit: et cetã que su¬
pra saluator edocuit. At qui
nequam thesaurum corde ser¬
uat. odit amicum. maledicit
diligenti. maledicit benedicẽti:
et cetera que dominicus setmo
redarguit. bono thesauro cõtra¬
na ꝑagit. Qui ne sibi frustta blã¬
chretur ex eo quod sequitur.
A abundantia enim cor¬
dis os loquitur: quasi non
ftuctus arboris s folia. hoc est:
uba solum et non magis opera.

Expanded text:
sauro cordis sui profert bonum, et malus homo de malo profert malum. Idem thesaurus cordis, quod radix est arboris. Et quod de corde profertur, idem est, quod arboris fructus. Qui ergo thesaurum in corde patientiae perfectique habet amoris, optimos nimirum fructus effundens, diliginefacit odienti, benedicit maledicenti, orat pro calumniante, percutienti se vel despolianti non reluctatur, omni petenti tribuit, sua ablata non repetit, non judicare, non condemnare desiderat, errantem patienter amanterque corrigit, et caetera quae supra Salvator edocuit . At qui nequam thesaurum corde servat, odit amicum, maledicit diligenti, maledicit benedicenti , et caetera quae dominicus sermo redarguit, bono thesauro contraria peragit. Qui ne sibi frustra blandiretur, ex eo quod sequitur: x abundantia enim cordis os loquitur. Quasi non fructus arboris, sed folia, hoc est verba solum, et non magis opera,
Abbreviated transcription (Latin):
cum humilitate et lacrimis
remissionem meruit pcc̃orũ.
Nam et iohannes hoc quain¬
uis nõ ut lucas quomodo fac¬
tum sit narrauerit: tamẽ ip̃a
mariam cõmendans comme¬
rauit ubi de resuscitando fte
eius cepit loqui. Crat autez
quidam inquiens. languens
lazarus a bethania de castello
marie et marthe sororum eiꝰ.
Maria autẽ erat que unxit
dñm unguento: et extersit

Expanded text:
cum humilitate et lacrymis, cum humilitate et lacrymis, remissionem meruit peccatorum. Nam et Joannes hoc, quamvis non ut Lucas quomodo factum sit narraverit, tamen ipsam Mariam commendans commemoravit, ubi de resuscitato fratre ejus coepit loqui. Erat autem quidam, inquiens, languens Lazarus a Bethania, de castello Mariae, et Marthae sororis ejus. Maria autem erat quae unxit Dominum unguen
Abbreviated transcription (Latin):
ducaret cum illo. Et ĩgssus
domum pharisei: discubuit.
Et ecce mulier que erat in
ciuitate peccatrix: ut cogno¬
uit quod accubuit in domo
pharisei: attulit alabasttum
unguenti. Alabastrum est.
genus marmoris candidi.
uariis coloribus inter tincti:
quod ad uasa unguentaria ca¬
uare solent. eo quod obtime ser¬
uare incorrupta dicatur. Nasci-¬
tur circa thebas egyptias. et
damascum sỹrie ceteris candi¬
dius: ꝓbatissimum u̾o ĩ uidia.
Quidam dicunt hanc eaudẽ
nõ ẽẽ mulierem. que imminẽ¬
te dominica passione caput
pedesq eius unguento ꝑfudit:
quia hec lacrimis lauerit. et
crine pedes terserit. et manifes¬
te peccatrix appelletur: de illa
autẽ nichil tale scriptum sit.
nec potuerit statim capite dñi
meretrix digna fieri. Uerum
qui diligentius in uestigant:
in ueniunt eandem mulierez
mariam uidelicet magdalenã
sororem la zari sicut iohannes
narrat. bis eodem functam fu¬
isse obsequio. Semel quidem
hoc loco: cum primo accedens.

Expanded text:
ducaret cum illo. Et ingressus ducaret cum illo. Et ingressus domum Pharisaei, discubuit. Et ecce mulier quae erat in civitate, peccatrix, ut cognovit quod accubuit in domo Pharisaei, attulit alabastrum unguenti. Alabastrum est genus marmoris candidi, variis coloribus interstincti, quod ad vasa unguentaria cavare solent, eo quod optime servare incorrupta dicatur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, caeteris candidius, probatissimum vero in India. Quidam dicunt hanc eamdem non esse mulierem quae imminente dominica passione caput pedesque ejus unguento perfudit, quia haec lacrymis laverit, et crine pedes terserit, et manifeste peccatrix appelletur; de illa autem nihil tale scriptum sit, nec potuerit statim capite Domini meretrix digna fieri. Verum, qui diligentius investigant, inveniunt eamdem mulierem, Mariam videlicet Magdalenam sororem Lazari, sicut Joannes narrat, bis eodem functam fuisse obsequio. Semel quidem hoc loco, cum primo accedens
Abbreviated transcription (Latin):
Anctissime
marie peni¬
tentis hẏsto¬
ria que tͣcii
nr̃i in lucã
caput ẽ libri.
et si ob laborem legentium:
minuendum a nouo ĩ choatur
ex ordio: rerum tamen natura
secundi libri finem respicit.:
Nam quia suꝑius siue ex per¬
sona euangeliste. siue ex dñi
saluatoris. ut quibus placuit
dictum fuerat. Et omnis ppłs
audiens et publicani iustifica¬
uerunt dm̃. baptizati baptis-¬
mo iohannis. Quod si a dño
dictum interpreteris: audiens
iohannem ppłi in telligitur eẽ
designatus. Si ab euangelis¬
ta interpositum: audietis ip̃
dñm. de iohannis magnitudi¬
ne disputantem restat intel¬
ligi. Pharisei autẽ et legis ꝑi¬
ti consilium dñi spreuerunt
in semetipsos: nõ baptizati ab
eo. Pgit idem euangelista q̃
ũbis ꝓposuerat: etiam factis :¬
astruere. iustificatã uidelicet
sapientiam ab omnibus filiis
suis. idẽ. et iustis. et post ĩ ius¬
ticiam penitentibus: decentis¬
simo comꝓbans exemplo .
autem inquit illum:
quidam ex phariseis: ut man¬

Expanded text:
anctissima Mariae poenitentis historia, quae tertii nostri in Lucam caput est libri, etsi ob laborem legentium minuendum a novo inchoatur exordio, rerum tamen nexura secundi libri finem respicit. Nam quia superius sive ex persona evangelistae, sive Domini Salvatoris ut quibusdam placuit dictum fuerat: Et omnis populus audiens, et publicani justificaverunt Deum, baptizati baptismo Joannis. Quod si a Domino dictum interpreteris, audiens Joannem populus intelligitur esse designatus. Si ab evangelista interpositum, audiens ipsum Dominum, de Joannis magnitudine disputantem restat intelligi. Pharisaei autem et legis periti consilium Dei spreverunt in semetipsos non baptizati ab eo. Pergit idem Evangelista quae verbis proposuerat etiam factis astruere, justificatam videlicet sapientiam ab omnibus filiis suis, id est, et justis, et post injustitiam poenitentibus, decentissimo comprobans exemplo. Cautem, inquit, illum quidam de Pharisaeis, ut man
Abbreviated transcription (Latin):
et inuidet: quia cum uidaicus po¬
pulus gentilitatem dm̃ p̃dica¬
re conspicit: sua apud se mali¬
tia tabescit. S tedemptor nr̃
facta ei mulieris. quasi bona :¬
gentilitatis enumerat: ut inqͦ
malo iaceat agnoscat.
Ntraui mndomum tuam:
aquam pedibus meis nõ
dedisti. Hec autẽ lactimis: ri-¬
gauit pedes meos. Aqua qͥppe
extra nos ẽ: lacrimarum humor
m̃tra nos ẽ. Quia uidelicet infi¬
delis ille ppłs. nec ea que extra.
se erant. unquã ꝓ domino tri-¬
buit: conũsa autẽ gentilitas
ꝑ eo nõ solum rerim substantiã:
s etiam sanguinem fudit.
Sculum michi nõ de¬
disti. Hec autẽ ex quo
intrauit: non cessauit oscul ari
pedes meos. Osculum quippe:
dilectionis ẽ signum. Et infi¬
delis ille ppłs deo osculum nõ
dedit: quia ex karitate deum
amare noluit. cui extimore:
seruuit. Uocata autẽ gentili¬
tas. redemptoris sui uestigia
osculari non cessat: quia ĩ eiꝯ
amore continuo suspirat.
Leo caput meu

Expanded text:
et invidet. Quia cum Judaicus poet invidet. Quia cum Judaicus populus gentilitatem Deum praedicare conspicit, sua apud se malitia tabescit. Sed Redemptor noster facta ei mulieris, quasi bona gentilitatis enumerat, ut in quo malo jaceat agnoscat. Intravi in domum tuam, aquam pedibus meis non dedisti. Haec autem lacrymis rigavit pedes meos. Aqua quippe extra nos est, lacrymarum humor intra nos. Quia videlicet infidelis ille populus, nec ea quae extra se erant unquam pro Domino tribuit; conversa autem gentilitas pro ea non solum rerum substantiam, sed etiam sanguinem fudit. Osculum mihi non dedisti. Haec autem, ex quo intravit, non cessavit osculari pedes meos. Osculum quippe dilectionis est signum. Et infidelis ille populus, Deo osculum non dedit, quia ex charitate Deum amare noluit, cui ex timore servivit. Vocata autem gentilitas, Redemptoris sui vestigia osculari non cessat, quia in ejus amore continuo suspirat. Oleo caput meum
Abbreviated transcription (Latin):
etiam abscisa non sentitur. Ca¬
pillis ergo pedes dñi tergi¬
mus: quando scĩs eius quibꝰ
ex karitate compatimur. etiã
ex his que nob̾ suꝑfluunt mi¬
seremur. quatinus sic mens
per compassionem doleat: ut
etiam manus larga effectum
doloris ostendat. Osculatur
mulier pedes quos tergit: qd̾
nos quoq plene agimus. si
studiose diligimus quos ex
largitate continemus. He
grauis nobis sit necessitas:
pͥximi: ne ip̃a eius indigẽtia
que sustentatur fiat onerosa.
Et cum manus necessaria:
tribuit: animus a dilectione
torpescat. Potest quoq ꝑ pe¬
des ip̃m misterium in carna¬
tionis eius intelligi: quo di¬
uinitas t̾ram tetigit. quia:
carnem sumpsit. Uerbum eĩ
caro factum ẽ: et habitauit ĩ
nobis.
Sculamur igitur pe¬
des redemptoris: cũ
mistium incarnationis eiꝰ
ex toto corde diligimus. Un¬
guento pedes ungimus: cũ
ip̃am humanitatis eiꝰ potẽ¬
tiam.
sacci eloquii bona opinione p̃¬
dicamus. S hoc phariseus uidet

Expanded text:
etiam abscissa non sentit. Caetiam abscissa non sentit. Capillis ergo pedes Domini tergimus, quando sanctis ejus, quibus ex charitate compatimur, etiam ex his quae nobis superfluunt miseremur, quatenus sic mens per compassionem doleat, ut etiam manus larga effectum doloris ostendat. Osculatur mulier pedes quos tergit. Quod nos quoque plene agimus, si studiose diligimus quos ex largitate continemus, ne gravis nobis sit necessitas proximi, ne ipsa ejus indigentia quae sustentatur fiat onerosa, et cum manus necessaria tribuit, animus a dilectione torpescat. Potest quoque per pedes ipsum mysterium incarnationis ejus intelligi, quo divinitas terram tetigit, quia carnem sumpsit. Verbum enim caro factum est, et habitavit in nobis . Osculamur igitur pedes Redemptoris, cum mysterium incarnationis ejus ex toto corde diligimus. Unguento pedes ungimus, cum ipsam humanitatis ejus potentiam sacri eloquii bona opinione praedicamus. Sed hoc Pharisaeus videt,
Abbreviated transcription (Latin):
in unguento: nisi bonus odor
opinionis exprimitur: Unde
et paulus dicit. xp̃i bonus :¬
odor sumus deo in om̃i loco.
Si igitur recta oꝑa agimus.
quib opinionis bono odore
ecc̃am resꝑgamus: quid ĩ dñi
corpore nisi unguentum fun¬
dimus: S secus pedes muli¬
er scetit. Contra pedes enĩ dñi
stetimus: cum in pcc̃is positi eiꝰ
itineribus renitebamur. Sed
si ad ueram penitentiam post
pcc̃a conũtimur: iam retro semꝰ
pedes stamus: quia eiꝯ uestigi¬
a sequimur quẽ impugnaba¬
mus. Lacrimis mulier pedes
rigat. Quod nos quoq ueraci¬
ter agimus. si quibolibet ultim¬
is membris dñi ꝑ compassio¬
nis affectum inclinemur : si
scĩs eius intribulatione com¬
patimur: si eorum tristiciam
nr̃am putamus. Capillis mu¬
lier pedes quos rigauerat ter¬
sit. Capilli quoq suꝑfluunt
corpori. Et quid habundans
terrena substantia÷ nisi capil¬
lorum spetiem tenet: Que dũ
ad usum necessitatis suꝑ fluit:

Expanded text:
in unguento nisi bonae odor in unguento nisi bonae odor opinionis exprimitur? Unde et Paulus dicit: Christi bonus odor sumus Deo in omni loco . Si igitur recta opera agimus, quibus opinionis bonae odore Ecclesiam respergamus, quid in Domini corpore nisi unguentum fundimus? Sed secus pedes mulier stetit. Contra pedes enim Domini stetimus, cum in peccatis positi, ejus itineribus retinebamur. Sed si ad veram poenitentiam post peccata convertimur, jam retro secus pedes stamus, quia ejus vestigia sequimur quae impugnabamus. Lacrymis mulier pedes rigat, quod nos quoque veraciter agimus, si quibuslibet ultimis membris Domini per compassionis affectum inclinemur, si sanctis ejus in tribulatione compatimur, si eorum tristitiam nostram putamus. Capillis mulier pedes quos rigaverat tersit. Capilli quippe superfluunt corpori. Et quid abundans terrena substantia, nisi capillorum speciem tenet? Quae dum ad usum necessitatis superfluit,
Abbreviated transcription (Latin):
pharisei. ip̃a legis ꝓph̾arumq
custodia ẽ: inqua se ppłs iudeo¬
rum mansionem continue cõ-¬
ũsationis habere głabatur.:
Quam dominus ing̾ssus est:
quia temporaliter in carne ap¬
parens. non uenit solũe legẽ
aut ꝓph̾as. s ad implere. Dis¬
cubuit autem: quia qui ĩ sub¬
limitate sue maiestatis ĩtelli¬
gi non poterat. forme seruilis
humilitatẽ qua uideri posset
lassumpsit.
Ognouit itaq mulier
que erat inciuitate pec¬
catrix quod accubuit in domo
pharisei. quia gentilitas ĩ mũ¬
dis prius actib in scłi conuer¬
satione de iuncta. fama sermo¬
nis aplici didicit. quod misit
deus filium suum sc̃m ex mu¬
liere. factum sublege: ut eos qͥ
sub lege erant redimeret. Atq
indomo phariser non phariseus
s illa iustificatur. dum populꝰ
iudeorum litteram tantum le-
u̾o hunc etiam dm̃ uerum qͥ
pcc̃ores iustificare poss agno-¬
uimus.
Ttulit autẽ mulier ala¬
bastrum unguenti. o̾

Expanded text:
Pharisaei, ipsa legis prophetarumque Pharisaei, ipsa legis prophetarumque custodia est, in qua se populus Judaeorum mansionem continuae conversationis habere gloriabatur. Quam Dominus ingressus est, quia temporaliter in carne apparens, non venit solvere legem aut prophetas, sed adimplere. Discubuit autem, quia qui in sublimitate suae majestatis intelligi non poterat, formae servilis humilitatem, qua videri posset, assumpsit. Cognovit itaque mulier quae erat in civitate, peccatrix, quod accubuit in domo Pharisaei, quia gentilitas immundis prius actibus in saeculi conversatione devincta, fama sermonis apostolici didicit, quod misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Atque in domo Pharisaei, non Pharisaeus, sed illa justificatur, dum populus Judaeorum litteram tantum legivero hunc etiam Deum verum, qui peccatores justificare possit, agnoscimus. Attulit autem mulier alabastrum unguenti. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
itinete inuia scandali ulteriꝰ
nõ detiuetur. Hec historica ex¬
positione dicta sunt: nunc mis¬
tici intellectus secreta uidea¬
mus. Quem namq phariseꝯ
de falsa iusticia p̾sumens: nisi
iudaicum ppłm: Quam pecca¬
trix muller secus uestigia do¬
mini ueniens et plorans: ni¬
si conusam gentilitatẽ desig-¬
nat:
Ogabat autẽ pharisen
dñm. ut manducaret:
cum illo. quia ppl̃s idem quẽ
uenientem credere noluit: uẽ¬
turum spare non desiit. Imimo¬
uotis p̾catoriis ut ueniat opta¬
re dicens. excita potentiam tuã
et ueni: ut saluos facias nos.
Domino quippe cum phariseo
manducare ẽ: de credentis ppłi
deuotione mentis gaudia susci¬
ꝑe. Unde ip̃e alibi de creditura
samaritana discipulis ait. Ego
cibum habeo manclucare. quẽ
uos nescitis. Illisq hesitantib.
quid diceret exponens ait. M̾s
cibus ẽ: ut faciam uoluntatẽ
eius qui me misit. ut ꝑficiam
opus eius.
Ting̾ssꝰ inquit domum
pharisei discubuit. Domꝰ

Expanded text:
itinere in viam scandali ulterius itinere in viam scandali ulterius non derivetur. Haec historica expositione dicta sint, nunc mystici intellectus secreta videamus. Quem namque Pharisaeus de falsa justitia praesumens, nisi Judaicum populum? quem peccatrix mulier, sed ad vestigia Domini veniens et plorans, nisi conversam gentilitatem designat? Rogabat autem Pharisaeus Dominum, ut manducaret cum illo, quia populus idem quem venientem credere noluit venturum sperare non desiit, imovotis precatoriis, ut veniat, optare dicens: Excita potentiam tuam, et veni, ut salvos facias nos . Domino quippe cum Pharisaeo manducare est, de credentis populi devotione mentis gaudia suscipere. Unde ipse alibi creditura Samaria discipulis ait: Ego cibum habeo manducare, quem vos nescitis . Illisque haesitantibus quid diceret, exponens ait: Meus cibus est, ut faciam voluntatem ejus qui me misit, ut perficiam opus ejus . t ingressus, inquit, domum Pharisaei, discubuit. Domus
Abbreviated transcription (Latin):
Quid eẽ dilectionem credimꝰ:
nisi ignem: Et quid culpas. nͥ
rubiginem: Unde nunc licitur.
Remittuntur ei pcc̃a multa.
qm̃ dilexit multum. Ac si aꝑ¬
te diceretur. Incendet plene
pc̃ci rubiginem: quia ardet ua¬
lide ꝑ amoris ignem. Canto
namq amplius pcc̃i tubigo
consumitur: quanto pcc̃oris cor
magno karitatis igne cõcre
matur. Ecce ea que ad mecdicu
uenerat egra sanata ẽ: sed de sa¬
lute eius ad huc alii egrotant.
Nam sequitur.
ẽ ceperunt qui simul dis¬
cumbebant: dicere intra
se. Quis ẽ. hic qui etiam pcc̃a:
edimittit: Sed celestis medicꝰ
egros non respicit: quos etiam
de medicamento fieri de terio¬
res uidet. Eam quam sanaue¬
rat ꝑ pietatis sue sententiam
confirinat dicens.
Ides tua te saluam fecit.
uade inpace. Fides ⁊ enĩ
saluam̾ fecit: quia hoc quod pe¬
tiit posse se accipete non dubi¬
tauit. Sed ip̃am spei certitudi¬
nem iam ab illo acceperat: a qͦ
ꝑ spem etiam salutem querebat.
Inpace ire p̾cipitur: ut au̾itatis

Expanded text:
mei, esse dilectionem credimus, nisi ignem? et quid culpam, nisi rubiginem? Unde nunc dicitur: Remittuntur ei peccata multa, quia dilexit multum. Ac si aperte diceretur: Incendit plene peccati rubiginem, quia ardet valide per amoris ignem. Tanto namque amplius peccati rubigo consumitur, quanto peccatoris cor magno matur. Ecce ea quae ad medicum venerat aegra, sanata est, sed de salute ejus adhuc alii aegrotant; nam sequitur: t coeperunt, qui simul discumbebant dicere intra se: Quis est hic qui etiam peccata dimittit? Sed coelestis medicus aegros non respicit, quo etiam de medicamento fieri deteriores videt. Eam quam sanaverat per pietatis suae sententiam confirmat, dicens: Fides tua te salvam fecit, vade in pace. Fides etenim salvam fecit, quia hoc quod petiit posse se accipere non dubitavit, sed ipsam quoque spei certitudinem jam ab illo acceperat, a quo per spem etiam salutem quaerebat. In pace autem ire praecipitur, ut a veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e quoq de elationis uuln̾e
egrotabat: et ignorabat. Unde
necesse ẽ ut cum pcc̃ores quosq
conspicimus: nos met ipsos pͥꝯ
in illorum calamitate deflea¬
mus: quia fortasse insimibus
insimilib aut lapsi sumus :
aut labi possumus si lapsi nõ
sumus. Et si censura magis-¬
terii debet semꝑ untute disci¬
pline uitia psequi: oportet ta¬
men ut sollicite discernamus.
quia districtionem debemus
uiciis: compassionem nature.
E iam iste supbꝰ et arrogans:
qua sententia conuincatur au¬
diamus.
Uo inquit debitores erãt
tibus illis unde redderent: do-
nauit utrisq. Quis gͦ eum plꝯ.
diligit: Respondens symon:
dixit. Estimo quia is cui plus
donauit. Qua in re notanclum
ẽ. quia dum sua sententia pha¬
riseus conuincitur: quasi frene¬
ticus fimem portat ex quo lige¬
tur. E numerantur bona pec¬
catricis: enumerantur mala
falsi iusti cum dicitur.
Ntraui indomum tuam:
aquam pedibꝰ meis nõ de¬

Expanded text:
ipse quoque de elationis vulnere ipse quoque de elationis vulnere aegrotabat, et ignorabat. Unde ne cesse semper est ut cum peccatores quosque conspicimus, nosmetipsos prius in illorum calamitate defleamus. Quia fortasse in similibus aut lapsi sumus, aut labi possumus, si lapsi non sumus. Et si censura magisterii debet semper virtute disciplinae vitia persequi, oportet tamen ut sollicite discernamus, quia districtionem debemus vitiis, compassionem naturae. Sed jam iste superbus et arrogans, qua sententia convincatur, audiamus. Duo, inquit, debitores erant lius navit utrisque. Quis ergo plus eum diligit? Respondens Simon, dixit: Aestimo quia is cui plus donavit. Qua in re notandum est quia dum sua sententia Pharisaeus convincitur, quasi phreneticus funem portat ex quo ligetur. Enumerantur bona peccatricis, enumerantur mala falsi justi, cum dicitur: Intravi in domum tuam, aquam pedibus meis non de
Abbreviated transcription (Latin):
cepit rigare petes eius: et capi¬
llis capitis sui tergebat: et oscu¬
labatur pedes eius. et unguen¬
to ungebat. Liquet omnibus
qd̾ illicitis actib prius mulier
intenta: unguentum sͥ ꝓ odore
sue carnis adhibuit. Quod gͦ
s turpiter exhibuerat: hoc iam̾
deo laudabiliter offerebat. Ocu¬
lis tertena concupierat: s hos
iam ꝑ penitentiam conterens:
lebat. Capillos ad compositio¬
nem uultus exhibuerat: s cap¬
illis lacrimas tergebat. Ore
supba dixerat: s pedes dñi os¬
culans. hoc in redemptoris sui
uestigia figebat. Quot gͦ inse
habuit ob lectamenta. tot de se
inuenit holocausta. Conuertit
ad uirtutum numetum: crimi¬
num: ut totum seruiret deo in
penitentia: quicquid ex se lm̃
contempserat inculpa.
uocau̾at eum: ait intra se
dicens. Hic si eẽt ꝓph̾a: sciret u¬
tiq que et qualis mulier ẽẽt.¬
e. Ecce phariseus ueracit̾ ap̃ se
suꝑbus. et fallaciter iustus: e¬
gram rep̾hendit de egritudine.
medicum de sub uentione. Qi

Expanded text:
coepit rigare pedes ejus, et capillis capitis sui tergebat, et osculabatur pedes ejus, et unguento ungebat. Liquet, fratres, quod illicitis actibus prius mulier intenta unguentum sibi pro odore suae carnis adhibuit. Quod ergo sibi turpiter exhibuerat, hoc jam Deo laudabiliter offerebat. Oculis terrena concupierat, sed hos jam per poenitentiam conterens flebat. Capillos ad compositionem vultus exhibuerat, sed jam capillis lacrymas tergebat. Ore superba dixerat, sed pedes Domini osculans, hoc in Redemptoris sui vestigia figebat. Quot ergo in se habuit oblectamenta, tot de se invenit holocausta. Convertit ad virtutum numerum criminum, ut totum serviret Deo in poenitentia, quidquid ex se Deum contempserat in culpa. quasi pistica nardo glorificat. c si esset propheta, sciret utique que et qualis etc‘Ecce phariseus ueraciter apud se superbus et fallaciter iustus; egram reprehendit de egritudmedicum de subventione, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualibus p̃̾ceptis facilius dis¬
rumpi: quod iam posse contiñe
dicit. E runt autẽ iam utres:
noui. cum post ascensum dñi
desiderio consolationis eius:
orando et syando innouãtur.
quo impleti cum linguis oĩ¬
bus loquerentur: auideis nes¬
cientibꝰ. s tamen uere attes¬
tantib dictum ẽ: quia mus¬
to pleni sunt isti. Houum eĩ
uinum iam nob̾ nouis uttibꝰ
ritualium corda repleuat.¬
Aliter. C auendum ẽ doctori.
committant.
Inemo bibens uetus.
statim uult nouum: di¬
cit enim uetus melius ẽ. Iude¬
os significat quibus uite uete¬
ris saluia imbutis. noue grẽ
p̃cepta sorduerant: quia ꝓfecto
maiorum traditionibꝰ cõma¬
culati. dulcedinem sp̃ualium
ũborum ꝑcipete nequaꝙͣ uale¬
bant.

Expanded text:
alibus praeceptis facilius disrumpi, quam id posse continere dicit. Erunt autem jam utres novi, cum post ascensum Domini desiderio consolationis ejus orando et sperando innovantur. sanctum, quo impleti cum linguis omnibus loquerentur, a Judaeis nescientibus, sed tamen vere attestantibus dictum est, quia musto plenivinum jam novis utribus rvor spiritalium corda repleAliter. Cavendum doctori, committat. Et nemo bibens vetus, statim vult novum, Dicit enim, Vetus melius est. Judaeos significat, quibus vitae veteris saliva imbutis, novae gratiae praecepta sorduerant. Quia profecto majorum traditionibus commaculati, dulcedinem spiritalium verborum percipere nequaquam valebant.
Abbreviated transcription (Latin):
Maria aũt hebraice stella maris:
siriace u̾o domina uocatur. Et me¬
rito: quia et totius mundi lñm ⁊
lucẽ scłi meruit genare ꝑ hemiem.
Tingssus angłs ad eam. dix̃.
Aue grã plena: dominꝰ tecũ.
benedicta tu inmulieribꝰ. Bene
gr̃a plena uocatut: que nimirum
gram. quam nulla alia meruerat
assequitur: ut ip̃m uidelicet gr̃e
cõcipiat et genet auctorẽ.
uirginem moribꝰ: disce uirginez
uerecundia. Disce uirginem ora¬
culo: disce mistĩo. Trepidare uir¬
ginum ẽ: et ad omnes uiri ĩgĩsꝰ
pauete. omnes uiri affatus ue¬
ren. Discant mulieres: ꝓposituz
pudoris imitari. Sola mpenetra¬
liln quam nemo uirorum uidẽt:
solus angłs reperiret. Sola sine
comitez sola sine teste: ne quo:
de generi de prauaretur affatu.
ab angelo salutatur. Disce u̾go:
ũborum uitare lasciuiam. Ma¬
ria: etiam salutationem angeli
uerebatut. E rat tamen cogitãs
inquit: qualis ẽẽt hec salutatio.
Et ideo cum uerecundia: quia

Expanded text:
Maria autem Hebraice stella maris, Maria autem Hebraice stella maris, Syriace vero domina vocatur, et merito, quia et totius mundi Dominum, et lucem saeculi meruit generare perennem. « Et ingressus angelus ad eam, dixit: Ave, gratia plena. Dominus tecum, et benedicta tu in mulieribus. Bene gratia plena vocatur, quae nimirum gratiam, quam nulla alia meruerat, assequitur, ut ipsum videlicet gratiae concipiat et generet auctorem. uirginem moribus, disce uirginem uerecundia, disce uirginem oraculo, disce mysterio. trepidare uirginum est et ad omnes uiri ingressus pauere, omnes uiri adfatus uereri. discant mulieres propositum pudoris imitari. sola in penetralibus, quam nemo uirorum uidsolus angelus repperiret: sola sine comite, sola sine teste, ne quo degeneri deprauaretur adfatu, ab angelo salutatur. disce, uirgo, uerborum uitare lasciuiam; Maria etiam salutationem angeli uerebatur. erat tamen inquit cogitans qualis esset haec salu- tatio, et ideo cum uerecundia, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Duirginem desponsatam
uiro. cui nomen erat ioseph
de domo dauid: et nomen uirgi¬
nis maria. Multas ob causas:
saluator nõ de simplici uirgine.
s de desponsata uoluit nasci. Pri¬
mo uidelicet: ut ꝑ genationem:
ioseph cuius maria cognata etat.
marie quoq nosceretur origo. He¬
q enim moris ẽ scripture: femina¬
rum genealogiam texere. Ham ⁊
de uttoq potest intelligi: qd̾ dicit᷑
de domo dauid. Ueinde ne uelut
adultã lapidaretur aiudeis: ma¬
lens aliquos de suo ortu quã de
pudore dubitare parentis. Simł
et uirginibꝰ in pudicis occasionẽ
tollens: ne matrem quoq salua¬
toris dicẽnt. falsis suspitionibus
infamatã. Tertio ut ĩ egỹptum fu¬
giens et inde rediens haberet so¬
latium uiri: qui integenime uͥ¬
ginitatis custos pariter ac testis
existeret. Quarto ne partus eiꝰ
clyabolo pateret. Qui si eum de
uirgine natum cognosceret:
forsitan quasi ceteris hominib
eminentiorẽ morti tradere tim̃et.

Expanded text:
» « Ad virginem desponsatam » « Ad virginem desponsatam viro cui nomen erat Joseph, de domo David, et nomen virginis Maria. » Multas ob causas Salvator non de simplici virgine, sed de desponsata voluit nasci. Primo videlicet, ut per generationem Joseph, cujus Maria cognata erat, Mariae quoque nosceretur origo. Neque enim mos est Scripturae, feminarum genealogiam texere. Nam et de utroque potest intelligi quod dicitur de domo David. Deinde, ne velut adultera lapidaretur a Judaeis, malens aliquos de suo ortu, quam de pudore dubitare parentis. Simul et virginibus impudicis occasionem tollens, ne matrem quoque Salvatoris dicerent falsis suspicionibus infamatam. Tertio, ut in Aegyptum fugiens et inde rediens haberet solatium viri, qui integerrimae virginitatis custos pariter ac testis existeret. Quarto, ne partus ejus diabolo pateret; qui si eum de virgine natum cogforsitan quasi caeteris hominibus eminentiorem morti tradere timeret.
Abbreviated transcription (Latin):
rex głe. P dei gͦ fortitudine nũ¬
ciando erat: qui uirtutũ dominꝰ
et potens inplio. contra potesta¬
tes aerias ad bella ueniebat.
Mensem autẽ sextum marcium
sicut et iugesimo quinto die mẽ¬
sis decembris natus. Quod si uł
hodie ut nõ nulli arbitrantur eq̃¬
noctium uernale. uł illo solsticiũ
brumale fieri credamus: conue¬
nit utiq cum lucis incremẽto
concipi uł nasci eum:. qui illumi¬
nat omnẽ hominẽ uenientem
in mundũ. At siquis ante dñi¬
ce natiuitatis et cõceptionis tẽ¬
pꝰ. lucem uł crescẽ uł tenebras
suꝑare conuicerit: dicimus et
nos. quia et ioh̾s tunc ante fatiẽ
aduentus eius regnum celoꝵ
euangelizabat: et nunc quoq p̃¬
dicatorib imꝑatur: iter facere ei
qui ascendit suꝑ occasum. Cur at̃
ioh̾s circa equinoctium autunna¬
le conceptus. circa solsticium es¬
tiuum sit natus: docet ip̃e qͥ uel
ex sua uł ex ueteris testamenti ut
multi autumant ꝑsona loquit᷑.
illum oportet crescere me autem
minui .

Expanded text:
r Dei ergo fortitudinem nuntiandus erat, qui virtutum Dominus et potens in praelio, contra potestates aereas ad bella veniebat. Mensem autem sextum Martium sicut et in vigesima quinta die mensis Decembris natus. Quod si vel hoc die, ut nonnulli arbitrantur, aequinoctium vernale, vel illo solstitium brumale fieri credatur, convenit utique cum lucis incremento concipi, vel nasci eum, qui illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . At si quis ante Dominicae nativitatis et conceptionis tempus lucem vel crescere, vel tenebras superare convicerit, dicimus et nos quia et Joannes tunc ante faciem adventus ejus regnum coelorum evangelizabat, et nunc quoque praedicatoribus imperatur: « Iter facite ei qui ascendit super occasum . » Cur autem Joannes circa aequinoctium autumnale conceptus, circa solstitium aestivum sit natus, docet ipse qui vel ex sua, vel ex Veteris Testamenti ut multi autumant persona loquitur: « Illum oportet crescere, me autem minui .
Abbreviated transcription (Latin):
la etiam in oꝑatione quid ua¬
leant. Heq et enim in illa sc̃a
auitate quam de uisione omni¬
potentis dei plena scientia ꝑficit:
icͦcito ꝓpria nomina sorciuntur.
ne eorum ꝑsone sine nominibus
sciri nõ possint: s cum ad nos ali¬
quid ministraturi ueniunt. Apd̾
nos etiam nomina aministeriis
trahunt. Ad mariam gͦ uirginẽ
gabriel mittit̾: qui dei fortitudo
nominatur. Illum quippe nunci¬
are ueniebat: qui ad debelladas
actias potestates. humilis appa¬
rere dignatus ẽ. De quo ꝑ psal

Expanded text:
la etiam in operatione quid vala etiam in operatione quid valeant. Neque etenim in illa sancta civitate, quam de visione omnipotentis Dei plena scientia perfecit, idcirco propria nomina sortiuntur, nec eorum personae sine nominibus sciri non possint: sed cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. Ad Mariam ergo virginem Gabriel mittitur, qui Dei fortitudo nominatur. Illum quippe nuntiare veniebat, qui ad debellandas aereas potestates humilis apparere dignatus est. De
Abbreviated transcription (Latin):
re populo quasi magist̃ nouit:
s quasi ũbi et rationis expers.
tacitis ut ita dicam nutibus in¬
nirit. Quale tunc erat sacerdoti¬
um iudeorum: cum nec rationẽ
sactifitiorum: nec dicta curaret
scire ꝓpħ̾arum. Muto ergo per¬
manente zacharia. cõcepit ioh̾ez
elizabeth: quia licet nõ intelli¬
gant pontifices distinctionem
fidei. pharisei amittant et scribe:
ita ut nec ip̃i intrent nec audito¬
res suos intrare ꝑmittant: inte¬
nora tamen legis xp̃i sactamẽ¬
tis habundant. Et bene concep¬
tum suum elisabeth quinq mẽ¬
sibꝰ occultat: siue quia ip̃e. legi¬
fer moyses. quinq libris miste¬
ria xp̃i parabolatim designat:
ꝓfutura: recte sexto mense con¬
cepti iohannis missus ad mariã
angelus nasciturum nunciat:
saluatorem: ut sequens ex ordi¬
ne lectio de monstrat.
Nmense aut sexto: missus ẽ
angelus gabriel adeo. inci¬
uitatẽ galilee cui nomen naza¬
reth. Iccuco angłi priuatis nõĩbꝰ
censentur: ut signetur ꝑuocabu¬

Expanded text:
re populo quasi magister novit, sed quasi verbi et rationis expers, tacitis ut ita dicam nutibus innuit. Quale tunc erat sacerdotium Judaeorum, cum nec rationem sacrificiorum, nec dicta curaret scire prophetarum. Muto ergo permanente Zacharia, concipit Joannem Elisabeth, quia non intelligant licet pontifices distinctionem fidei, Pharisaei amittant et Scribae, ita ut nec ipsi intrent, nec auditores suos intrare permittant, interiora tamen legis Christi sacramentis abundant. Et bene conceptum suum Elisabeth quinque mensibus occultat, sive quia ipse legifer Moyses quinque libris mysteria Christi parabolatim designat, profutura, recte sexto mense concepti Joannis missus ad Mariam angelus, nasciturum nuntiat Salvatorem, ut sequens ex ordine lectio demonstrat. In mense sexto, missus est angelus Gabriel a Deo, in civitatem Galileae, cui nomen Nazareth. Idcirco angeli privatis nominibus censentur, ut signetur per vocabu
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet ut ꝑħ discipius fidem
ressurrectionis sue astrieret: dem̃¬
ut pacri ꝓ nob̾ supplicns. quale.
genus mortis ꝓ mogiliũ uita
ꝑtulerit semꝑ ostentit: tͣcio ut fu¬
a morte tedemptis cuam miseri¬
cordit̃ sint ad uiti ꝓositis sempet
eiꝰdem mortis moet inliciis.

Expanded text:
videlicet ut per haec discipulis fidem videlicet ut per haec discipulis fidem suae resurrectionis astrueret. Deut Patri pro nobis supplicans, quale genus mortis pro mortalium vita pertulerit, semper ostendat; tertio, ut sua morte redemptis, quam misericorditer sint adjuti, propositis semper ejusdem mortis innovet indiciis: