comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
spiritali. Exortatus : eos adiferen¬
das ꝑsequutiones impiorũ. Quos
mundinomine nuncupa uit.
Exquotamen mundo &ia ipsos
discipulos clegisse dixii. Vi sci¬
rent se gratia di eẽ qđ sunt
Sius autẽ uitus fuisse qd fuuerunt.
Heinde ꝑsecutores & suos & ipso¬
rum iudeos euidenter expressit
Vt omnino appare r& &iã ipsos
mundi damnecbilis appellatione
conclusos. Quiꝑsequuntur scõs
ũq deillis dicer& qđig
norarent eũ a quomis sus est.
Ettameno dissent. & filiũ & patrẽ¬
missus ÷. dequib omnib malus

Expanded text:
spirituali, exhortatus est eos ad perferenspirituali, exhortatus est eos ad perferendas persecutiones impiorum, quos mundi nomine nuncupavit: ex quo tamen mundo etiam ipsos discipulos se elegisse dixit, ut scirent se Dei gratia esse quod sunt, suis autem vitiis fuisse quod fuerunt. Deinde persecutores et suos et ipsorum Judaeos evidenter expressit, ut omnino appareret etiam ipsos mundi damnabilis appellatione conclusos, qui persequitur sanctos. Cumque de illis diceret quod ignorarent eum a quo missus est, et tamen odissent et Filium et Patremmissus
Abbreviated transcription (Latin):
icoderunt dnim̃impii sicdiligiun
iusti. hocest gratis ut alia pr&er
illũ non expectent bona. Omipse
erit inomnb omnia. Uuis quis
uero altius adtenderit xpindicen¬
te Siopera non fecis semineis quę
nemo alius fecit: sedhec & sipater.
aut sps̃ scs̃ fecit nemo alius fecit.
Qiuatotius trinitatis una substan¬
tiaest. Inueni& ipsum fecisse
Siquando quispiã di homo tale ali¬
quid fecit. otest quippe inscip¬
so cuncta sscipsum. Nemo autẽ
potest aliquid sineipso. Aps nã¬
est. enedictus dnr̃ds̃ israhel:
quifecit mirabilia solus. Le mo
ergo alius fecii quacũq meis
opera fecit Onm quisquis alius
homo aliquideorũ fecit ipso faciente
fecit: haccaute ipse nomillis saci¬
entib fecit.
que locitus est discipu¬
lis suis postcenã ꝓnximis
pas sioni. Tamquã iturus & relic¬
turos eos praesentia corporccli
Cuominib autẽ suis usq in consum¬
mationẽ saeculi futurus prasenua

Expanded text:
sic oderunt Dominum impii; sic diligunt sic oderunt Dominum impii; sic diligunt justi, hoc est gratis, ut alia praeter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia. Quisquis vero altius attenderit Christum dicentem, Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit sed haec et si Pater aut Spiritus sanctus fecit, nemo alius fecit, quia totius Trinitatis una substantia est, inveniet ipsum fecisse, si quando quispiam Dei homo tale aliquid fecit. Potest quippe in seipso cuncta per seipsum; nemo autem potest aliquid sine ipso. Christus namest: Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia solus . Nemo ergo alius fecit, quaecunque in eis opera fecit, quoniam quisquis alius homo aliquid eorum fecit, ipso faciente fecit; haec autem ipse non illis facientibus fecit.quem locutus est discipulis suis post coenam, proximus passioni, tanquam iturus et relicturus eos praesentia corporali, cum omnibus autem suis usque in consummationem saeculi futurus praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ cõmunicucis aspectu. sed discre¬
to abeis discipulatu a postoliperue¬
nerunt amuero illud qđ die
tertia incarne inqua occisus fu e¬
rat descpulchro ser eddidit uiuum
St nũquã deinde moriturus cũilla
ascendit incaelũ. superat ociã cunc¬
ta quae secit. sedneq hoc factum :
inuideis. Neq corãcis: & nondum
hoc fecerat quanlo dicebat: siope¬
ra non fecissem meis quae nomo
alius secit: Aimirũ ergo sunt illa
qua ineoxũ ual&udinib tantamira¬
cula salutis ostendit: quanta
in illis antea nemo donauit.
Hec enimuiderunt: & hoceis
expbrcens adiungit: & dicit.
Nunc autẽ uiderunt & oderunt
Et me & patremcũ.edut adim¬
pleatꝰ sermno quiinlege corũ scris¬
tus ÷. Quiaodio me habuerum
gratis. Lorũ legenidicit
Non abipsis iuentã sed ipsis datõ
Sicut dicimus panẽ urm̃ cotidio¬
nũ Quẽ tamen ado p&imus:
Addendo danobis. Ratis actẽ
odit. Quinullũ exodio cõmodĩ
quaerit: uel in cõmodum fugni.

Expanded text:
n communi cum eis aspectu, sed discreto ab eis discipulatu Apostoli pervenerunt. Jam vero illud quod die tertia in carne in qua occisus fuerat, de sepulcro se reddidit vivum, et nunquam deinde moriturus cum illa ascendit in coelum, superat etiam cuncta quae fecit: sed neque hoc factum est in Judaeis, neque coram eis; et nondum hoc fecerat, quando dicebat, Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit. 4. Nimirum ergo sunt illa quae in eorum valetudinibus tanta miracula salutis ostendit, quanta in illis antea nemo donavit: haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjungit, et dicit, Nunc autem et viderunt, et oderunt et me et Patrem meum: sed ut adimpleatur sermo qui in Lege eorum scriptus est, Quia odio habuerunt me gratis. Eorum Legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam: sicut dicimus, Panem nostrum quotidianum; quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis . Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit:
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ tribulationẽ. suꝑ tribulationẽ
non consolationẽ posttribulationẽ
uenturã illis eẽ praedicer&
forte siceos illa desynagogis se¬
parauo fuerat turbatura.
Ut mori meellent quã in haciuita sine
iudȩorũ congregationib in morarri
Absit ut sictur barentꝰ. Quidi non
hominũ gloriã requirebant:
uidergor extrasynagogas faci¬
ent uos seduenit hora. cũ potius dice

Expanded text:
cum tribulationem super tribulationem, cum tribulationem super tribulationem, non consolationem post tribulationem venturam illis esse praediceret. An forte sic eos illa de synagogis separatio fuerat turbatura, ut mori mallent, quam in hac vita sine Judaeorum congregationibus immorari? Absit ut sic turbarentur, qui Dei, non hominum gloriam requirebant. Quid ergo est, Extra synogogas facient vos: sed venit hora; cum p
Abbreviated transcription (Latin):
Quia non cognouerunt patrem
neq me. Hocest: Noncognoue¬
runt dm̃. Neccius filiũ. Ciuise inuob
occidendis prestare arbitrantur
obsequiũ. Quae uerba dñs ita subie¬
cit . tã quã ex hoc consolar &ur suos
Quide synagogis iudaicis pellerent᷑.
Pre nunticens enim que mala es ser̃
ꝓeius testimonio ꝓpessuri. Extrec
synagogas in quit facient uos. necant
etuenit hora ut omnis quunter ficit
uos: Arbitr&ur obsequiũ se prȩstec
redo. Quidergoat .i. Seduenit
hora : Quẽ ad modũ dicer&. siali¬
quidbom postmala istec prȩdicar &
Quid sibiergouult extrasinago¬
gces facientuos. Seduenit horaꝰ
tam quã hoc dicturus fuis s&
Sepccrabunt quidem illiuos sed
egouos colligam. Autseparabũ
quide milliuos. seduenithora laetra
ae urãe. Quider go ibi facit hoc
uerbũ qđant seduenit hora : Qua¬
siconsolationẽ eis ꝓmitter& post
tribulationẽ Cũ magis dicere
debuisse uid&ur indicatimodo
& uenithora sed nonait. &uenit

Expanded text:
vobis, quia non cognoverunt Patrem neque me. Hoc est, non cognoverunt Deum nec ejus Filium, cui se in vobis occidendis praestare arbitrantur obsequium. Quae verba Dominus ita subjecit, tanquam ex hoc consolaretur suos, qui de synagogis Judaicis pellerentur. Praenuntians enim quae mala essent pro ejus testimonio perpessuri, Extra synagogas, inquit, facient vos. Nec ait, Et venit hora ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Quid ergo ait? Sed venit hora: quemadmodum diceret, si aliquid boni post mala ista praediceret. Quid sibi ergo vult, Extra synagogas facient vos: sed venit hora? Tanquam hoc dicturus fuisset: Separabunt illi quidem vos, sed ego vos colligam; aut, Separabunt quidem illi vos, sed venit hora laetitiae vestrae. Quid ergo tibi facit hoc verbum quod ait, Sed venit hora, quasi consolationem eis promitteret post tribulationem; cum magis dicere debuisse videatur indicativo modo, Et venit hora? Sed non ait, Et venit,
Abbreviated transcription (Latin):
pdnitur.: & ꝓpt̃ iustitiã qua in eorũ
poene exercourẜ Itẽ quaeri potest.
sicciã mali saciunt ꝑsecutionẽ malis
sicut impii reges & iudices cũessem
ꝑsequutores piorũ. Utiq & homi¬
cidas & adulteros Et quoscũque
maleficos. quos contralegis publi¬
cas fecisse cognoscerent pimiebant
nit diligit mundus. a quo unidem
supradicta scelerũ genera plerũ¬
Uiique pumiri: Nisiquia mundus:
in cis aquib teclia scelera patiunt᷑
cnundus : in cis aqub tclia scelera
diliguntur. Muadus itaq ille
quiintellegitur inmalis atq impiis
et odit qđ suũ÷ Exea partchomi¬
nũ quasceleratis noc&: Et diligit
qd suũ : exea paste hominum qua
cacipsis consccleratis sauoc Ergo
hacc omina facient uolis ꝓpter
nomen meũ. Velita dictũ est
propt̃ qđ uos patimini. uelita
ꝓpt̃ qđd cipsi faciunt. quia & hoc
inuobis dũꝑsequuntꝰ oderunt.
Et addidit. quia nesciunt cum
quimemisit. Hoc secundũ eam
scientiã dictũ intellegendũ est.

Expanded text:
pter justitiam quae in eorum poena exercetur. 4. Item quaeri potest, si etiam mali faciunt persecutionem malis; sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, utique et homicidas, et adulteros, et quoscumque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebantnit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri: nisi quia mundus est in eis a quibus talia scelera puniuntur, et mundus est in eis a quibus talia scelera diliguntur. Mundus itaque ille qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex ea parte hominum qua sceleratis nocet; et diligit quod suum est, ex ea parte hominum qua eisdem ipsis consceleratis favet. Ergo, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patipropter quod et ipsi faciunt, quia hoc in vobis dum persequuntur, oderunt; et addidit: Quia nesciunt eum qui me misit. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
Viscilic& quiz elũdi habent
Sed non secundũ scientiã.
Ropt̃ qđignorcentes di iustitiam
& suã uolentes constituere. Sieos
expellunt quinonin sua sedindi
iustitia exaltabunt᷑ Nec expulsi
ab hominib erubescent: Qnin
gloria uirtutis eocũ ipse est.
eniq cũ hoccis dixiss& Adiecit.
edueni& hora ut omnis quunter

Expanded text:
habent, sed non secundum scientiam; propter quod ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere , eos expellunt qui non in sua, sed in Dei justitia exaltantur, nec expulsi ab hominibus erubescunt, quoniam gloria virtutis eorum ipse est. 3. Denique cum hoc eis dixisset, adjecit: Sed venit hor
Abbreviated transcription (Latin):
ciunt &quipatiuntur. s aciunt & bo¬
nimalis. Ubi & si faciunt istiꝓpter
iustitiã. Nontamenilli ꝓpt̃ iustitiã
patiuntur. Seddicit aliquis.
Simedi quando per sequuntur
iustitiã haeccis malifaciunt.
Quod sinaest. Ergo & quando boni
malos ꝓpt̃ iustitiã ꝑsequuntur.
Propt̃ iustitiã &iã malipatiuntur
Sienimpos sunt mali ꝑsecutionẽ
boni faciunt. Propt hoc mecli pati¬
unt᷑ quia faciunt Homi propt̃ iustitiã:
patiunt᷑ mediꝓpt̃ iustitiã. Nce ma

Expanded text:
ciunt, et qui patiuntur. Faciunt et bociunt, et qui patiuntur. Faciunt et boni malis: ubi etsi faciunt isti propter justitiam, non tamen illi propter justitiam patiuntur. 3. Sed dicit aliquis: Si mali quando persequuntur justitiam haec eis mali faciunt; quod si ita est, ergo et quando boni malos propter justitiam persequuntur, propter justitiam etiam mali patiuntur. Si enim possunt mali persecutionem boni faciunt, propter hoc mali patiuntur; quia faciunt boni propter justitiam, patiuntur mali propter injustitiam: nec ma
Abbreviated transcription (Latin):
ed hacominna inquit facient uob
ꝓpt̃ nomemieũ. quianesciunt
eũ quimisit me. Quç omnia
facient. Nisi quȩdixit: odio ha¬
bebunt. scilic& & psequentur.
querentur. Vel &iã siodissent
xectamenꝑsequerent. Xonom¬
nia facerent. Hȩc autẽ omnia
uid ÷ aliud dicere. quãme muo¬
bis odio habebunt. memuobis UI.¬
ꝑsequent. Et ser monẽ uestrũ
quia ineus ÷ ideo non seruabunt:
haecenimomnia facient uobis prop¬
ter nomenmeũ Nonurm sed meũ.
Tanto igitꝰ miseriores quiꝓpt̃ hoc no¬
men ista faciunt. quanto beatiores
qui propter hoc nomen ista paciunt᷑
sicut ipse aliolocodicit. beatiqui ꝑse¬
cutionẽ patiunt᷑ propt̃ iustitiam.
hoc est enim ꝓpter meud propt̃ nom̃
meũ. quia sicut apostolus doc&
factus: nobis secpientia ado & iusti¬
tia. et scĩficatio. & redemptio.
Vtquẽ ad modũ scriptũ est quiglo¬
U. riat̾ indño glori&urs s aciunt quru¬
pe istamedi malis sed non ꝓpt̃ iusti¬
tiã. etideo miseriutriq: & quifa¬

Expanded text:
Sed haec omnia, inquit, facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui me misit. Quae omnia facient, nisi quae dixit: odio habebunt, scilicet, et persequentur squerentur; vel etiam si odissent, nec tamen persequerentur, non omnia facerent. Haec autem omnia liud dicere, quam, me in vobis odio habebunt, me in vobis persequentur, et sermonem vestrum, quia meus est, ideo non servabunt? Haec enim omnia facient vobis propter nomen meum: non vestrum, sed meum. Tanto igitur miseriores qui propter hoc nomen ista faciunt, quanto beatiores qui propter hoc nomen ista patiuntur: sicut ipse alio loco dicit, Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam . Hoc est enim propter me, vel propter nomen meum: quia, sicut Apostolus docet, Factus est nobis sapientia a Deo, et justitut quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Faciunt quippe ista mali malis; sed non propter justitiam: et ideo miseri utrique, et qui fa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt habendũ dm̃ diligunt.
Ipsise diligunt: er gout se diligetnt
dm̃ diligunt uon est᷑ dilectio
in hominib omnibus. Pauer se¬
propterca diligunt. ut sit ds¬
omnia in omnibus LC

Expanded text:
propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt. Ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus. Pauci enim se diligunt, ut sit Deomnia in omnibus .
Abbreviated transcription (Latin):
lectionemea. Illaꝓculdubio.
quadilexiuos : Ergoqđ an &iõ
de patre. Maneo meius dilectio¬
ne. Illa scilic& accipienda esi
qua dilex̃ eũ pater. Sehnũquid
& hic gratia intellegendaest
quapat̃ diligit filiũ sicut gra¬
tiaest quanos diligit filius
Cũ simus nos filugratia non na¬
tura. unigenitus autẽ. Natura
non gratia: Anhoc &iã impsofilio
adhominẽ reserenduest: Ita
sccne: nãdicendo sicut dilex̃ me
pater & ego dilexiuos. gratiã me¬
diatoris ostendit. Mediator autẽ
di & hominũ. non in quantũ ds
deillo legitꝰ. Et ihs̃ ꝓficiebat sapi¬
entia & aetate & gratia. Apud
dm̃ & homines. Secundũ hoc
igit᷑ recte possumus dicere:

Expanded text:
lectione mea: illa procul dubio lectione mea: illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est, qua dilexit eum Pater. Sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatoris ostendit. Mediator autem Dei et hominum, non in quantum Deus,de illo legitur: Et Jesus proficiebat sapientia et aetate et gratia apud Deum et homines . Secundum hoc igitur recte
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ait minus seruamus. min
diligimus. Quãuis qđ ait. ma¬
n&e indilectionemea. Non
appar& quã dixerit dilectionẽ
Utrũ qua eũ diligimus. an qua
ipse nos dilign sed ex uerbo
superiore dinoscitur. Dixerat
quippe &ego dilexiuos. Cuiuer¬
bo continuo subiunxit. man&e
indilectionemea illa ergo qua
dilexit nos. Quid est ergo ma¬
n&e indilectionemea. nisima
n&e ingratiamea. Et quidest
si preceptamea seruaueritis ma¬
nebitis indilectionemea: nisi
ex hoc sciertis qđ indilectionemea
quauos diligo manebitis. simea
pracepta ser uabitis : Aonergo
ut nos diligat priuscius precepta
seruamus sednisi nos diligat.
precepiacius ser uare non pos sum
Haec ÷ gratia quae humilib pat&
suꝑbos lat&. Sed quid illudest
in eius dilectione ⁊ utiq &iã hic
hanc dilectionẽ. patris intellegi
uoluit. quacũ dili git pater:
Ita quippe dixerat. sicut dil ex̃ me
pat̃ & ego dilexiuos. Atq hisuer¬
bis. illa subiunxii. Man&e indi¬

Expanded text:
tum autem minus servamus, minus tum autem minus servamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse diligit nos: sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos; cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea: illa ergo qua dilexit nos. Quid est ergo, Manete in dilectionete in gratia mea? Et quid si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, nisi ex hoc scietis quod in dilectione mea, qua vos diligo manebitis, si mea praecepta servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus, sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, superbos latet. Sed quid illuin ejus dilectione. Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in di
Abbreviated transcription (Latin):
me pater & egouos. Nampater
utiq diligit & nos. sedimipso.
quia in hoc glorisicat pater.
Ut fructũ ad seramus inuite
hoc est infilio. &efficiamur
cius discipuli. Man&e inquit
indilectionemea Quomodo
manebimus.: Audi qͥđ sequit᷑.
Sipręcepta mea inquit ser ua¬
ueritis. Manebitis indilectione
mea: Dilectio facit pracey¬
ta seruocri. Anp̃cepta ser¬
uata faciunt dilectionẽ .⁊
sed quis ambigat qđ dilectio prȩ¬
cedit : undeenim precepta
seru& non hab&e quinonchligit¬
quoder goait. si praeceptame a
seruaueritis macnebitis indilec¬
tionemea. Ostendit non unde
dilectio gener&ur sedunde
monstr&ur : tãquã dicer&:
Nolite uos putccre manere
indilectionemea. sinonses ua¬
tis praeceptamea: Sienim ser¬
uaueritis. manebitis: hoc est
hinc apƿerebit. ꝗd indilectione
mea manebitis: simea prȩcepta
ser uabitis: Ot iemose fallat
dicendo qđ eũ diligat. sicius prȩ¬
cepta nonser uat. Aamintantũ
cũ diligimus. Inquantũ eius
pracepta ser uamus. Inquan¬

Expanded text:
me Pater, et ego vos. Nam Pater utique diligit et nos, sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. Manete, inquit, in dilectimanebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligitQuod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebitis, si praecepta mea servabitis. Ut nemo se fallat, dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus: in quan
Abbreviated transcription (Latin):
nã quicũ noneligit quomododiligit
xũquidiam in nobis erat qđ mpsal¬
mocanitur Clegiabiectus esse
indomodñi: magis quã habitare
in tabernaculis peccatorum:
onutiq. Quidergoeramus.
nisi iniqui & perditi: Neq enim
iam credideramus incũ. ut elige¬
r& nos: nã suam credentes clagit
electas clanit. Curergodicer&
nonuos incclegistis Nisiquia
miscricordiacius praeuenit nos:
iccerte uacat uana illor ũ ratio¬
cinatio qui prȩscientiã di defendinł
contragratiãdi. &ideo dicunt
nos el ectos antemundi constitu¬
tionẽ : quia prȩsciuit nos ds fu¬
turosbonos. uonscipsũ nos fac
nos futuros ẽẽ prasciuerat
simul &iã prascis s& qđ eũ nos
suis semus prius decturi: Non
enim aliter eẽ possemus boni
isi forte dicendus: bonus qui¬
noneligit bonum: quidergo
eligit in nonbonis: Nonemm
electi sunt quiaboni fuerunt:
quiboni nonessent nsiclecties sent

Expanded text:
Nam qui eum non elegit, quomodo diligit? Nam qui eum non elegit, quomodo diligit? Nunquid jam in nobis erat, quod in psalmo canitur: « Elegi abjectus esse in domo Domini mei magis, quam habitare in tabernaculis peccatorum? » Non utique. Quid ergo eramus, nisi iniqui et perditi? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. Cur ergo diceret: « Non vos me elegistis, » nisi quia: « Misericordia ejus praevenit nos? » Hic certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit nos Deus futuros bonos, non seipsum nos factnos futuros esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum nos fuissemus prius electuri. Non enim aliter esse possemus boni: nisi forte dicendus est bonus, qunon eligit bonum. Quid ergo eligit in non bonis; non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent: «
Abbreviated transcription (Latin):
salus autẽ animarũ merces est
fidei. quis dubit& infide quȩ per
dilectionẽ operatur ꝑagendum
diem. atq infine diei recipien¬
dam eẽ mercedem: Non solũ.
redemptionẽ corpous nostr̃i
dequadicit apostolus paulus:
uerũ &iã salutẽ ammarũ nostra¬
rũ. dequadicit apostolus p&rus.
Vtriusq enim reifelicitas Isto
tempore atq inista mortalitate.
Inspe potius hab&cur quãinre
tenc̾ur.crũ hoc inter est:
qd exterior noster homo idest
corpus adhuc corrũpitur
Interior autẽ id ÷ anima iamre¬
nouatur dedie indiem. taque
sicut inmoc talitatẽ carnis & sa
lutẽ animarũ futurã expectam:
quãuis iam pignore accepto sal¬
ui facties sedicamus Itaom¬
niũ notitiã quacũq unigenitus
audiuit apatre futurũ sperare
debemus. quãuis hoc sciam fecis se
dixerit xp̃s. onuos meelegistis
inquit: sedego elegiuos. xcest
illa mes sabilis gratia. Quidenim
eramus quandoxp̃m nonducle¬
gercemus. etideo non diligebam

Expanded text:
salus autem animarum merces est salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius habetur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnislutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur, ita omnium notitiam quaecunque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis jam se hoc fecisse dixerit Christus. Non vos me elegistis, inquit, sed ego elegi vos. Haec est illa ineffabieramus quando Christum nondum elegeramus, et ideo non diligebamus?
Abbreviated transcription (Latin):
posse: sednimirũ ꝗđ factũ
rus: fecis sese dicit: qui ca
quae futura funt fecit Sicut
enim dicit per proph&am.
foderunt manus meas & pedes:
Nec ait fossurisunt: uelut pree¬
ritec dicens. & eatemen futura
praedicens. Ita& hoc locoait.¬
Omnia se notafecisse discipulis.
quae se nouit notacẽ facturum.
Inilla plenitudine scientiae:
pe dicit. Nunc suo exparte
Tunc autem cognoscam: sicut
& cognitussum. Et nuncper.
speculũ menigmate: Tunc
autẽ facie ad faciem, am &
ipse apostolus. saluos nos
dicit ẽẽ factos ꝑlauacrum
regenerationis. quitamen
alio loco: spemnquit saluisac¬
tisumus. Spes autẽ quac uide¬
tur. Nonest spes.  uodenim
uid&quis. quidsperat. siautẽ
qd nonuidemus speramus:
pes patientiã expectamus.
xde &ciam. eius coapostolus
p&rus. Ixquẽ modo inquit
non uidentes creditis. quem
cũ uideritis exultabitis gaudio
inenarribili & honorato
Percipientes mercedem sidei'
salutẽ animanũ uestrarum.
Sier gonunc tempus est fidei.

Expanded text:
nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, qui ea quae futura sunt fecit . Sicut enim dicit per prophetam, Foderunt manus meas et pedes meos ; nec ait, fossuri sunt; velut praeterita dicens, et ea tamen futura praedicens: ita omnia se nota fecisse discipulis, quae se novit nota esse facturum in illa plenitudine scientiae dpe dicit: Nunc scio ex parte; tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. Et nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit factos per lavacrum regenerationis , qui tamen alio loco: Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes. Quod enim videt quis, quid spus, per patientiam exspectamus . Unde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei,
Abbreviated transcription (Latin):
Defructuitaq nobis mandans
hac mando inquit uobis ut diliga¬
tis inuicem: Vnde & apostolus
paulus cũ contra opera carnis cõ¬
mendare sructũ sp̃s uell&.
quã ex isto capite ex hocta &religa¬

Expanded text:
De fructu itaque nobis mandans: Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus cum contra opera carnis commendare fructum Spiritus vellet, quam ex isto capite exorta et religa
Abbreviated transcription (Latin):
dio mehabuerunt gratis A
quia paraditus quando uenit
sps ucritaus eos quiuuiderunt¬
& oderunt testimonio mainses¬
tatiore conuincit: Immouero
&ia aliquos exillis quunderunt¬
& adhucoderant. Ad fidem que
ꝑdilectionẽ operatur siumanises¬
tauone conuerti: Hocut ita i¬
tellegamus. Ita sacuĩ eerecolim
incentũ uiginti homiines congre¬
gatos. Inquib &apostoliom̃s
erant quullo adimpleucũ lin¬
quis omniũ gentiũ loquerentur
plure s ex his quiaderamt tanto
miraculo faqe facui: quanlo¬
quidem uiderunt loquente pecro.
tammagnũ. atq diarnũ testimoniũ
ꝑhiberi dexp̃o. Vtille quio ccisur a
cis inter mortuos deputabatur re
Conpuncti corde conuer si sunt. &ta¬
ti scengumis tamimpie atq iana¬
niter susiindulgentiã ꝓceper unt.
Ipsor edempti sanguine que sudert
peccatorũ omnũ fusus est : Ut ip¬
sũ eiã peccatũ possex delere cu
fusus est. Hocergo intuens dns di¬
Cdio mel ebuerunt & occider unt
me credere nonuidentes. Etuos

Expanded text:
dio habuerunt me gratis? » An quia Paracletus quando venit, Spiritus veritatis, eos qui viderunt et oderunt, testimonio manifestiore convicit? Imo vero etiam aliquos ex illis qui viderunt, et adhuc oderant, ad fidem quae per dilectionem operatur , sui manifestatione convertit. Hoc ut ita intelligamus, ita factum essein centum viginti homines congregatos, in quibus apostoli omnes erant; qui illo adimpleti, cum linguis omnium gentium loquerentur, plures ex his qui aderant tanto miraculo stupefacti quandoquidem viderunt loquente Petro tam magnum atque divinum testimonium perhiberi de Christo, ut ille, qui occisus ab eis, inter mortuos deputabatur, rer, compuncti corde, conversi sunt, et tanti sanguinis tam impie atque immaniter fusi indulgentiam perceperunt, ipso redempti sanguine quem fuderupeccatorum omnium fusus est, ut ipsum etiam peccatum possit delere, quo fusus est. Haec ergo intuens Dominus diOdio me habuerunt, et occiderunt me credere non videntes. Et vos,
Abbreviated transcription (Latin):
a patre: spm̃ ueritatis quia pa¬
tre ꝓcedit. Ipse testimoniũ ꝑ¬
hi bebit deme. Quos testimoniũ
per hib&as. Ille quippe testimoni¬
ũ ꝑhibens & testes fortis simos
faciens. abstulit xp̃i amicis ti¬
morem. Minimicorũ odium
conuertit inamorem: Expla

Expanded text:
m veritatis qui a Patre procedit, ille testimonium perhibebit de me; et vos testimonium perhibebitis. » Ille quippe testimonium perhibens et testes fortissimos faciens, abstulit Christi amicis timorem, et inimicorum odium convertit in amorem. TRA
Abbreviated transcription (Latin):
xxtequã crederem iambona ope¬
rabar : Ideo clectus sum
uidenim e bonioperis ante
fidem cũdicat apostolus. Onine
qđ non ÷ exfide peccatum est:
uider godicturi sumus audiendo.
non uos medegistis. Nisiquia
malieramus &electi sumus
Vtboni ꝑ gratiã nos cligentẽs
essemus: Aon est enim gratia
si praces serant merita. st autẽ
gratia. Hecigitur noninuenit.
sedesficit merita. Etiid&e im̃i
sed quos eligit faciat bonos.
gomquit clegiuos. et posinuos
uteatis. & fructũ esseratis.
Et fructus uester maneat.
on ne iste ÷ fructus de quoiam hixe

Expanded text:
Antequam crederem, jam bona operabar, ideo electus sum. Quid enim est boni operis ante fidem, cum dicat Apostolus: Omne quod non est ex fide, peccatum est ? Quid ergo dicturi sumus audiendo: Non vos me elegistis, nisi quia mali eramus, et electi sumus, ut boni per gratiam nos eligentis essemus? Non est enim gratia, si praecesserunt merita. Est autem gratia. Haec igitur non invenit, sed efficit merita. Et videte, chsed quos elegit faciat bonos. Ego, inquit, elegi vos, et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Nonne iste
Abbreviated transcription (Latin):
re : elegitergo. & posuit utea¬
mus & fructũ afferamus.
ullũitaq fructũ undenos clig&
habebamũs. t catis inquit:
et fructũ asferatis. mus utas¬
feramus. &ipseest uia quaimus.
Inquanos posuit ut eamus.
roinde momib. misericor dia
cius prauenit nos. Et fructus
inquit ur mancat. Ut qđ cũque
p&icritis patrẽ innomine meo
d& uobis. Maneat ergodilectio
Ipse tenim fructus noster.
uacdilectio nuncest in desiderio.
nondũ insaturitate. Et ipso de¬
siderio qđ cũq peierimus in no¬
mine unigeniti filu. Dat nobƿater.
uod autẽ accipere saluandis.
non expedit nobis. Nonexistime¬
mus. nos p&ere innomine salua¬
toris. sed hoc p&imus in nomine
salutis

Expanded text:
egit ergo nos et posuit ut eamus, et fructum afferamus. Nullum itaque fructum unde nos eligeret habebamus. Ut eatis, inquit, et fructum afferatis. Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit, ut eamus. Proinde in omnibus misericordia ejus praevenit nos. Et fructus, inquit, vester maneat. Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio, ipse est ergo fructus noster, quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate; et ipso desiderio quodcunque petierimus in nomine unigeniti Filii, dabit nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris; sed hoc petimus in nomine salutis
Abbreviated transcription (Latin):
hicautẽ dicit sequenti scilic& lectio¬
ne: quã modo cũrecitaretͥ. audistis
Hec mando uobis. utdiligatis
inuicem. Ac ꝑ hoc intellegere
debemus. hunc ẽe fructũ nr̃m
dequoait. Egouos elegi uteatis
& fructũ adferatis. & fructus
uester maneat : t qđ ad iunxit
Vt quodcũq peuieritis patrem
innomine meo d&uobis. Tunc

Expanded text:
ione, quam modo cum recitaretur, audistis: Haec mando vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem i
Abbreviated transcription (Latin):
cat iam nondicouos ser uos
quia seruus nescit quid faciat
d̃is eius. Ita nomen constituit
amici ut auferat serui : Nonut
inuno utrũq maneat. sedut al¬
terũ altero decedente succedat.
Quidest hoc u tanecũ pracepta
dñi fecepimus ser uinonerimus
Itanetunc seruinonerimus
quandoboni serui fuerimus
Et quispotest contradicere
ueritatiquaait. lamnondico
uosser uos: &cur hoc dixerit
doc&: quia seruus inquit
nescit. quid faciat dñs eius.
Nũquid nãser uobono &x ꝓbato
cõmittit quidestergo quod
ait ser uus neset quid faciat
dñs eius  Uerũ est. nescit
quid faciat : nũquid nescit
&iã quid pracipiat ⁊ Nãsi&
hoc nescit quomodo seruit
Aut quomodo seruus est qui
non seruit: &c tamendñf.
loquitur. uos amici inciestis
sifeceritis quaego praecipio.¬

Expanded text:
 Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat nus ejus. Ita nomen constituit amici, ut auferat servi, non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero discedente succedat. Quid est hoc? nec cum praecepta Domini fecerimus, servi erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis potest contradicere Veritati, quae ait: Jam non dico vos servos? et cur hoc dixerit docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Numquidnam servo bono et probato committit? Quid est ergo quod ait, Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum, esto, nescit quid faciat; numquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? Aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen Dominus loquitur, Vos amici mei estis, si
Abbreviated transcription (Latin):
mus Im̃i f̃f. definuit dñs
dicens. maiorẽm hancdilectionẽ
nemo hab& ut aomã suã ponat
quis ꝓamicissuis. Quiaer go
superius dixerat. hoc est man¬
datũmeũ ut diligatis inuicem
sicut dilexiuos. quiulerbis addi¬
dit. qđ nunc audistis. Maiorem
hac dilectionẽ nemo hab& uta¬
nimã suã ponat quis ꝓamicissuis.
fit ex hocconsequens ꝗd idem
ift euangelista iohannos in epis¬
tola suadicit. ut quẽ ad modũ
xp̃s ꝓnobis. animã suã posuit

Expanded text:
imi, definivit Dominus dicens: Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo superius dixerat, Hoc est mandatum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos; quibus verbis addidit quod nunc audistis, Majorem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit, Ut quemadmodum Christus pro nobis animam suam posuit
Abbreviated transcription (Latin):
cissuss. uos inquit anucimeiestis
si feceritis quae ego pracipiouob̃.
Magnadignatio: Cũ seruus.
bonus ẽẽ non possit nisi pracepta
dñi suifeceriti hincamicos suos
uoluit intellegi. unde serui
boni possunt ꝓbecri. Sedut
dixi. ista dignatioest. ut dñs quos
nouit seruossuos. dignaur di¬
cere amicossuos. Naut sciatis
adser uorũ officium ꝑtinere
praecepta suicdomini facere
alioloro. seruas utiq oburgat
dicens: Quid autẽ uocatis medñe
cũ ergo dieitis inquit dñe iussa
faciendo quid dicatis ostendite.
Nonne seruo obocdienti ipsidic¬
turus ÷ i Euge seruebone qͥm̃
in paucis fidelis fuisti. suꝑ multa
te constitcrã intra ingacidiũ dñitui.
Potest igitur eẽ seruus & amicus
qui seruus est bonus: Sed qđ sequit̾.
adtendamus: Iam non dicã uos ser

Expanded text:
quit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio, cum servus bonus esse non possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut Dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem vocatis me, Dom? Cum ergo dicitis, inquit, Domine, jussa faciendo quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in gaudium Domini tui ? Potest igitur esse et servus, et amicus, quia servus bonus. Sed quod sequitur attendamus: Jam non dico vos ser
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ. Iubemur autẽ ubi nobis
dicitur. Diligite inimicos urõs
Ipsisunt mundus quinos odit.
r gophibemur diligere imillo
qđ ipse diligit inscipso: Et iube mun
diligere millo qđ ipse odit inscipso
ĩscilic& opisiciũ. Et diuersas
bonitatis sua consolationes.
itiũ quippe millo diligere ꝓhi¬
bemur iubemurq diligere natu¬
ram. Cũipse inse diligat uitium
oderitq naturã. Vtnos eũ &di¬
ligamus & od crimus recte: cũse
ipse diligat: oderitq peruerse

Expanded text:
mundum ; jubemur autem, ubi nobis mundum ; jubemur autem, ubi nobis dicitur, Diligite inimicos vestros . Ipsi sunt mundus qui nos odit. Ergo et prohibemur diligere in illo quod ipse diligit in seipso; et jubemur diligere in illo quod ipse odit in seipso, Dei scilicet opificium, et diversas bonitatis suae consolationes. Vitium quippe in illo diligere prohibemur, jubemurque diligere naturam, cum ipse in se diligat vitium, oderitque naturam: ut nos eum et diligamus et oderimus recte, cum se ipse diligat oderitque perverse
Abbreviated transcription (Latin):
nens aduasairȩ: quae ꝑfecta sunt
uiii. ad ꝑditionẽ : Deniq cũ dixis s&
sidemundo ess&as. mundus qđ
suũ erat diliger&. continuo sub¬
iecit. Linauero demundonones¬
tis sedego elegiuos demundo
propterea aodit uos mundus.
rgo & ipsiindeerant. Chade ut
nonessent electisunt: In de non
meritis suis quorũ nulla bona
pracesserant opera: Nonnatura
quae tota fuerat ꝑliberũ arbitriũ
impsa radice uitiata. sed gratuita
hoc est uera gratia. Quienim
demundo mundũeligit. fecit
q̃od eliger et. noninuenit. quia reli
mundus ꝑditionis. quiodit inundũ
redemptionis. Diligit se utique
falsa dilectione non uera pro¬
inde falso se diligit &uere odit.
Hincium diligit iniquitatem.
odit animã fuã. Sed diligere se
dicitur. qm̃iniquitatẽ qu amiquus
est diligit. etrurius odisse sedicit᷑
ergo insenaturã diligit uitiũ.
re &ꝓhibemur sirecte intelligim.
et iubemur. nohibemur sulic&
ubi nobis dicitur. Nolite diligere

Expanded text:
nens ad vasa irae, quae perfecta sunt nens ad vasa irae, quae perfecta sunt in perditionem . Denique cum dixisset: Si de muinuo subjecit, Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit: quia reliqmundus perditionis, qui odit mundum redemptionis; diligit se utique falsa dilectione, non vera. Proinde falso se diligit, et vere odit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam . Sed diligere se dicitur, quoniam iniquitatem qua iniquus est diligit: et rursus odisse se dicituergo in se naturam, diligit vitium: rohibemur, si recte intelligimus, et jubemur: prohibemur scilicet, ubi nobis dicitur, Nolite diligere
Abbreviated transcription (Latin):
extollit. Rccusas eẽ incorpore:
sinonuis odiũ mundi sustinere
cum capite: Si de mundo inquit
essois. mundus qđ suũ crat dilige¬
r&. Uniuersę utiq hocdicit
ecdesiae: quãplerũq &iã ipsam
mundi nomine appellat. sicut: illad
ans sibi. Itemque illud
onuenit filius hominis ut uidie&
mundii. sedut saluetur mun¬
dus ꝑipsum. Et inepistola sua
iohannes ait. Aduocatũ habem
ad patrẽ ihm̃n xp̃m iustũ. Et ipse
ꝓpitiator ÷ peccatorũ nostrorũ.
Nontantũnostrorũ sed&iã toti¬
us mundi: otusergomindus
eccle sia est: et totus mundusi
odit ecclȩsiam. Muxdusigit᷑
odit mundũ: Iximicus rec:¬
conciliatũ damnatus saluatũ.
Iquinatus mundatũ. ediste
mundus quẽ ds̃ in xp̃o reconcili¬
natur. De mundo electus est
inimico. Damnato. contami¬
nato. bibxea quippe mas sa quȩ
tota madam perite funt. uasa
miscricordiae: In quibiest mundus
ꝑtinens ad reconciliationẽ quem
mundus odit. Excadem massa ꝑti¬

Expanded text:
extollit? Recusas esse in corpore, extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae utique hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam mundi nomine appellat; sicut est illans sibi . » Itemque illud: « Non venit filius hominis ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . » Et in Epistola sua Joannes ait: « Advocatum habemus ad Patrem Jesum Christum justum, et ipse opitiatio peccatorum nostrorum; non tantum nostrorum, sed et totius mundi . Totus ergo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum. Sed iste mundus quem Deus in Christo reconcilinatur, de mundo electus est inimico, damnato, contaminato. Ex eadem quippe massa quae tota in Adam periit, fiunt vasa misericordiae, in quibus est mundus pertinens ad reconciliationem, quem mundus odit ex eadem massa perti
Abbreviated transcription (Latin):
tas bonutas. fides mansu&udo
ontinentiauis autẽ bene gauiiii.¬
u quibonũ nonchligit unde qauda
quis pacem uerã nisi cumillo potist
habere que ueraciter diligit: quis
est longaminis in bono per seuerant̃
tenendo xisiferucat diligendo
quis: benignuss. ansidiligat cuiopi¬
tulatur : quis bonus uisidiligen¬
do essiciatur quis salubriter
abeo contine unde turprur nuisi
diligat unde honestat: Merito
itaq magister bonus dilectionẽ
sic sepe cõmendat tamquã sola
pracipienda sit: sinequa nompos¬
sunt ꝓderse ceerabona Et quȩ
non potest haberi sine caeris bonis
quibus homo efficitur bonus.
Irohac autẽ dilectione: patient̃
debemus &ã mundiodia sustinere:
Neces se: enim ut nos oderit.
quoscernit nolle quod diligit:
Ted plurimũ nos descipso dñs
consolatur. uicũ dixis s&x
hac mnando uobis ut cliligatis
inuicem. Adiecit atque ait.
imundus uos odit: scnote qum̃n
me priorem uolus odio habuit:
Cur ergo se mebrũ supra uerticẽ

Expanded text:
des, mansuetudo, continentia . Quis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, nisi diligendo efficiatur? Quis salubriter ab eo continet unde turpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito itaque magister bonus dilectionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis, quibus homo efficitur bonus. 2. Pro hac autem dilectione patienter debemus etiam mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle quod diligit. Sed plurimum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset, Haec mando vobis, ut diligatis invicem; adjecit, atque ait, Si mundus vos odit, scitote quoniam me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ. quia non eũ nos eleger ce¬
mus. & posuit nos ut fructum
adferamus hoc est inuicem diliga¬
mus. que fructũ sinc illo habere
nonpossumus: sicut palmites face¬
re sineuite ruhil possunt. Cari¬
tas ergo est fructus nr̃. quã desi¬
nit apostolus decorde puro. & con¬
scientia bona. & fide non sicta.
acdiligimus inuicẽ. hacdiligim
dm̃. Aeq enim uera dilectione

Expanded text:
nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera d
Abbreviated transcription (Latin):
pracepit faciamus: qum quid¬
quid ÷ alindhecbemus. Discer¬
nit᷑ quippe ista dilectio ab ea dilec¬
tione: quase muicẽ diligunt
homines sicut homines.
Nãutdiscerner&ur: ad tunctũ :
sicut dilexiuos. Vt quidenim
nos diligit xp̃s. Nisiut possimeqs

Expanded text:
praecipit, faciemus, quoniam quidpraecipit, faciemus, quoniam quidquid est aliud, hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi vos. Ut quid enim nos dilexit Christus, nisi ut poss
Abbreviated transcription (Latin):
maenent autẽ. fides. spes. cari¬
tas triahaeo maior autẽ horuẽ
caritios: Et sincaritate hpͥc ÷
indilectione. condũdantur duo
illec precepte inccior teomen
dicta ÷ esse nonsolec : Defide iII.¬
igitꝰ nobis quã multe meenda tec
sunt. quã multec despe. quispo¬
test cuncta colligere. quis enu¬
merando sufficere sed intuea¬
mur qđ ait idem a postolus
plenitudo legis. caritcos. Vbi
ergo caritas: quid est qđ pos¬
sit deesse : Ubi autẽ non est.
quid÷ quol pos sit prodesse
Daemon credit necdiligit Ne¬
modiligit quinoncredit¬
ꝥ rustra quidem. sed tecmnen
potest sperare ueniã quinon
diligit: Nemoautẽ potest
desperare. quidiligit.
Itaq ubi dilecto ÷ ib inccessa¬
rio fides & spes. Etubi dilec¬
uoproximi. ibineces sario dilec¬
tiodi. Quienim nondiligit dm̃.
quomodo diligit ꝓximũ tãquã
& iniquus. Quiautẽ diligit in¬
quitatẽ. Non planediligit sed
odit animã suã: Hocergoprȩ¬
ceptũ dni teneam ut nos inincẽ
diligemus & quid quid aliud

Expanded text:
s, spes, charitas, tria haec, major autem his est charitas . Etsi in charitate, hoc est in dilectione, concluduntur duo illa praecepta, major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere? quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem Apostolus: Plenitudo legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? Ubi autem non est, quid est quod possit prodesse? Daemon credit, nec diligit . Nemo diligit qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit. Nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes; et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam et iniquus. Qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus, et quidquid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
subditus. nonde sertori. Redẽp¬
tori. Noninter emptori.
Liberatori: Non captiuatori.
Doctori. nondeceptori. Quẽ ad¬
modũ autẽ sit intellegendus
princeps mundidiabolus. Eui¬
dentius a peruit apostolus paulus
Quicũ dixiss& non ⁊ uobis
conluctatio aduersus carnem
& sanguinẽ. Idest aduersus
homines. subiecit atqueait.
sed aduersus principes & po¬
testates. & reciores mundi
tenebrarũ harũ. Sequenti
cnim uerboexposuit: quid
dixiss& mundi. cũ subiccit:
tenebrarũ harũ. Nequis quã
mundi nomine intelleger&
uniuer sam creaturã. Cuius

Expanded text:
subditus, non desertori; Redempsubditus, non desertori; Redemptori, non interemptori; liberatori, non captivatori; doctori, non deceptori. Quemadmodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperuit apostolus Paulus, qui cum dixisset, Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est, adversus homines; subjecit, atque ait, sed adversus principes et potestates et rectores mundi tenebrarum harum . Sequenti enim verbo exposuit quid dixisset, mundi, cum subjecit, tenebrarum harum: ne quisquam mundi nomine intelligeret universam creatur
Abbreviated transcription (Latin):
filiũdi non & ante. credebeent.
sed cũimillo factũes s& qđ ante
prȩdixit. fides illa. quae tunc
quando illis loquebat᷑ fuit parua
Etcũ morer&ur peneiam nulla.
&reuixit & creuit. Deinde
quiddicit Iamnon multa
loquar uobiscũ Uenitenim
pr inceps mundihuius: quisnisi
diabolus : & mine non hab&
quicquã. Nullũ scilic& omni¬
no. peccatũ. Sic enim ostendit
noncreatura. sed peccatorum
principem diabolũ: quos nunc
nomine mundi huius appellat:
Et quotiens cũq mundinomen
inmali significatione ponitur
Nonostendit nisi mundi istius
amatores. dequib alibi scriptũ est.
Quicũq uoluerit amicus eẽ sęcul
huius. Inimicus di confatu&ur.
Absit ergo it sic intellegat᷑ diabo¬
lus princepsmundi. tãquã gera
uniuersimundi id est cęli&ter¬
re. Atq omniũ qua ineis sunt
principatũ. Dequalimundo
& mundus ꝑcũ factus ÷. uniuer¬
sus itaq mundus. a sumis cȩli
usq: ad infimã terrã. Creatori ÷

Expanded text:
Filius Dei non et ante credebant: Filius Dei non et ante credebant: sed cum in illo factum esset quod ante praedixit, fides illa quae tunc quando illis loquebatur fuit parva, et cum moreretur pene jam nulla, et revixit, et crevit. Deinde quid dicit? Jam non multa loquar vobiscum, venit enim princeps mundi hujus. Quis, nisi diabolus? Et in me non habet quidquam. Nullum scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum sed peccatorum principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescunque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores, de quibus alibi scriptum est: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Absit ergo ut sic intelligatur diabolus princeps mundi, tanquam gerat universi mundi, id est, coeli et terrae, atque omnium qui in eis sunt, principatum: de quali mundoEt mundus per eum factus est . Universus itaque mundus, a summis coelis usque ad infimam terram Creatori est