comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
simus nisi prȩcepta dñi fecerimus.
quomodo prȩcepta faciendo serui non
erimus  Qiseruus nonero prȩcepta
faciendo & nisi prȩcepta fecero ser¬
uire non potero : ergo seruiendo seruus
nonero: Intellegamus fr̃r intellega¬
mur: & hoc in nobis dñr faciat ut intel¬
legamus faciat &iam ut intellecta
faciamus: Hoc autem siscimus ꝓfecto
scimus quodfacit dñs quianos ipsos
tales non facit nisidñs. & ꝑ hoc adeiur
amicitiam per tinemus : Sicutenim
duo sunt timores. qui faciunt duo
genera timentium: sic duȩ sunt ser¬
uitutes. quȩ faciunt duo genera ser¬
uorum : Est timor quemperfecta
caritas foras mittit. & est alius ti¬
mor castur permanens in scłm scłi :
Illum timorem quinon est in caritate:
adtenebat apostolur quum dicebat:
ronenim accepistis spm seruitutir
iterum in timorem : Illum autem timo
rem castum. adtendebat quum dicebat
noli altum sapere sedtime: In illatmo¬
re quemforas caritas mittit. est

Expanded text:
simus, nisi praecepta Domini fecerimus, simus, nisi praecepta Domini fecerimus, quomodo praecepta faciendo servi non erimus? Si servus non ero praecepta faciendo, et nisi praecepta fecero, servire non potero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit Dominus, quia nos ipsos tales non facit nisi Dominus, et per hoc ad ejus amicitiam pertinemus. Sicut enim duo sunt timores, qui faciunt duo genera timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum. Est timor quem perfecta charitas foras mittit , et est alius timor castus permanens in saeculum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus, cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est
Abbreviated transcription (Latin):
go intellecturisumus. & seruum &amicũ
esre seruumbonum quum dicat. iam
non dico uosseruos quia seruus nescit
quidfaciat dominus eius: ita nomencons¬
tituit amici. ut auferat serui non ut
in uno utrumq: maneat sed ut alte¬
rum altero decedente succedat
Quidesthoe : Ita ne cum prȩcepta dñi fe¬
cerimus serui nonerimus : Ita netunc
serui nonerimus quando boniserui
fuerimus : & quis potest contradi¬
cere ueritati quȩ ait iamnon dico
uo seruors : Et quur hoc chxeriteloc&
quia seruus inquit nescit quid faciat dñr
eius : Numquidnam seruo suo bono & ꝓbato.
dñr eius. non eicm sua secreta committit.
quidest ergo quod ait. seruus nescit quid
faciat dominus eius: uerum esto nescio
quid faciat num quid nescit &iam quid
prȩcipiat : namsi & hoc nescit . quomodo
seruit : aut quomodo seruus est quinon
seruit : &tamen ipsedñr loquitur
uos amici mei estis sifeceritis quȩ ego
prȩcipio uobis. iam non dico uosseruos :
Srenmiy bebilem t quum seruire non pos¬

Expanded text:
amicum esse servum bonum, cum dicat, Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus? Ita nomen constituit amici, ut auferat servi; non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero decedente succedat. Quid est hoc? Itane cum praecepta Domini fecerimus, servi non erimus? Itane tunc servi non erimus, quando boni servi fuerimus? Et quis contradicere potest veritati quae ait, Jam non dico vos servos? Et cur Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Nunquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam sua secreta committit? Quid est ergo quod ait: Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum esto nescit quid faciat, nunquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo servit? aut quomodo servus est, qui non servit? Et tamen ipse Deus loquitur: Vos amici mei estipraecipio vobis. Jam non dico vos servos. O rem mirabilem! Cum servire non pos
Abbreviated transcription (Latin):
nos eliger& habebamus: Ut eatii
inquit & fructum afferatis
imus ut afferamus : &ipse estuia
qua imur inquanos posuit ute a¬
fructus inquit uester maneat.
ut quod cum que p&ieritis patrem
in nominemeo d& uobis: Maneat
ergo dilectio: ipse est ergo fruc¬
tus noster: Quȩ dilectionunc est
in desiderio nondum in saturitate
& ipso desiderio quod cumque p&ie¬
rimus in nomine unigeniti filii:
dat nobis pater: Quod autem acci¬
pere saluandis non & pedit nobis.
non &estimemus nos p&ere in noni¬
ne saluatoris: sed hoc p&imus in no¬
mine saluatoris: quod ꝑtin& adratio¬
nem salutis

Expanded text:
nos elegit habebamus. « Ut eatis, nos elegit habebamus. « Ut eatis, inquit, et fructum afferatis. » Imus ut afferamus, et ipse est via qua imus, in qua nos posuit, ut eafructus, inquit, vester maneat. Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio, ipse est ergo fructus noster, quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate; et ipso desiderio quodcunque petierimus in nomine unigeniti Filii, dabit nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existimemus nos petere in nomine Salvatoris; sed hoc petimus in nomine Salvatoris, quando pertinet ad orationem salutis
Abbreviated transcription (Latin):
nos dr̃ futuros bonos non seipsum
nos facturum bonos, Non hoc dicit.
qui dicit non uos me elegistis: qm̃
si prop̃terea nos elegus & qui abonos
futuror esse prȩscierat: simuldiã
prȩiuss& qued eum nos fuirsemus
prius clecturi: Quidergo elegit in
nonbonis: non enim electisunt quia
bonifuerunt qui boninonesiint
nisi electiersent: Alio quing atia
ium non est gratia. si prȩcessirse
condendimus merita: Audingra¬
uos dogi: non est ut dicas: Ideo elec¬
tus sum quia iam credebam: senĩ
credebas in eum la melegeras eũ
ergodicturisumus. audiendo
non uos me clegistis. nisi quiamali
eramus ut boni pergratiam nos
bonos. sed quos elegit faciatbo¬
nut Ego in quit elegiuor. & posui
uos ateatis & fructum affera¬
uis & fructus uester mane at:
Nonne iste est fructus. dequo
oidicerat sineme nihil poter¬
tis facere glegitergo & posuit
ut eamus & fructum afferamus
nullum itaque fructum unde

Expanded text:
nos Deus futuros bonos, non seipsum nos Deus futuros bonos, non seipsum nos facturum bonos. Non hoc dicit, qui dicit, « Non vos me elegistis; » quoniam si propterea nos elegisset, quia bonos futuros esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum nos fuissemus it bonum. Quid ergo elegit in non bonis? Non enim electi sunt quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent. Alioquin gratia jam non est gratia, si praecessisse contendimus merita. Havos elegi . » Non est ut dicas, ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. ergo dicturi sumus audiendo: Non vos me elegistis, nisi quia mali eramus et electi sumus, ut boni per gratiam nos bonos, sed quos eligit faciat bonos. « Ego, inquit, elegi vos et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat . » Nonne iste est fructus, de quo jam dixerat: « Sine me nihil potestis facere? » Elegit ergo et posuit, ut eamus et fructum afferamus. Nullum itaque fructum unde
Abbreviated transcription (Latin):
b&ur quã .re. tenetur: Verun. hoc
interest : quod & terior homon
idest corpur adhuc corrumpitu
interior autem id est animoniam
renouatur dedie indiem: Itaq
sicut inmnostalitatem cornis. &
salutem animarum futuram epec¬
tamus. quamius iampignore ac¬
cepto saliui facti ersedicamur. itu
omnium noticiam. quȩ cumu
unigentus audiuit aputre. fuu¬
ram sperare delẽmus quamuis¬
iamse hoc ecisse dixerit aps
Nonuos nie degiros inquit sed
ego clegiuos Hecestilla inertabun
ratia : quidenim eramus quando x p̃mnon¬
dum elegeramur. &ideo non diligebamus:
nam qui non eum elegit. quo modo diligit :
peque enim iamcredideramus in eum.
ut eligernos: namsiiam credenter ele¬
gio. electos elegit, Cur ergodicer&
nonuor me elegistis insi quia misericor¬
hacius pręuenit nos. Hic ceste uacat
itana illorum ratiocinatio qui prȩ¬
cientiam dĩ defendunt contra gra¬
tiamdi: &i deo nos dicunt elector ante
mundi constitutonem qui prȩsciuit

Expanded text:
betur, quam in re tenetur. Verum hoc betur, quam in re tenetur. Verum hoc interest, quod exterior noster homo, id est corpus, adhuc corrumpitur; interior autem, id est anima, jam renovatur de die in diem . Itaque sicut immortalitatem carnis et salutem animarum futuram exspectamus, quamvis jam pignore accepto salvi facti esse dicamur; ita omnium notitiam quaecumque Unigenitus audivit a Patre, futuram sperare debemus, quamvis hoc Non vos me elegistis, inquit, sed ego elegi vos . » Haec est illa ineffabilis gratia. Quid enim eramus quando Christum nondum elegeramus, et ideo non diligebamus? Nam qui eum non elegit, quomodo diligit? Neque enim jam credideramus in eum, ut eligeret nos. Nam si jam credentes elegit, electos elegit. Cur ergo diceret: « Non vos me elegistis, » nisi quia: « Misericordia ejus praevenit nos? » Hic certe vacat vana illorum ratiocinatio, qui praescientiam Dei defendunt contra gratiam Dei, et ideo dicunt nos electos ante mundi constitutionem , quia praescivit
Abbreviated transcription (Latin):
camsicut & ego cognitur ur
& nunc per speculum inenigmatẽ
tunc autem facie ad faciem
Nam &ipse apostolus saluois nor dicita¬
tos ꝑ lauacrum regenerationis quit a¬
men alioloco spe inquit salufactiiumur
spes autem quȩ uid&ur non est sper quod
enimuide quis quid sperat siautẽ
quod non uidemus speramus ꝑ paci¬
entiam & pectamus : Vnde uiam co
apostolus p&rus: in quem modo inquait
non uidentes creditis: quem cumui¬
detir gultabitis gaudio inenar ab ili
& honor ato ꝑcipientes mercedemfi¬
dei salutem animarum uestrerum
Siergo nunc tempus est fidei. salui
Pautem animarum merces est fide.
quis dubit& infide quȩ ꝑ dilectionem
operatur. per agendamdiem atq
infine fidei recipiendam esse mer¬
cedem non solum redemptione m oor¬
poris nostri dequadicit aponiolur
paulus uerum &iam salutem ani¬
marum nostrarum. dequa dicit
aportolus parus : utrius que enimi
rei felicitas. i sto tempore at que
inista mortalitate in spepotiur ha¬

Expanded text:
cam sicut et cognitus sum. Et nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit factos per lavacrum regenerationis , qui tamen alio loco: Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes. Quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem, non solum redemptionem corporis nostri, de qua dicit apostolus Paulus ; verum etiam salutem animarum nostrarum, de qua dicit Apostolus Petrus? Utriusque enim rei felicitas isto tempore atque in hac mortalitate in spe potius ha
Abbreviated transcription (Latin):
ec mando uobis ut diligatis inut¬
cem ac perhoc intellegerede¬
Lbemus hunc erre fructũ nostr uni
dequo ait: ego uos elegi ut eatis &
fructum afferatis & fructus ester
maneat : & quod adiunxit ut quod¬
cumque p&ieritis patrem in nomine
meo d& uobis : Tunc utique dabit
nobis sidiligamus inuicem. cum
& hoc ipsum ipse dederit nobis qui
nos elegit non habentes fructũ
quia nõn eum nos elegera mus
& posuit nos ut fructum adfera¬
mus hoc est inuicem diligamus quẽ
fructum sineillo adferre nonpor¬
sumus: sicut palmites facere sine
uite nihil possunt: Caritas ergo
est fructus noster quam de finit
apostolus. decorde puro & conscien¬
tia bona & fide non ficta: hac di¬
ligimur inuicen hac diligimus dm̃:
qua enimuera dilectiane dilige¬
mur inuicem nisidiligentes dm̃
diligitenim unus quisque ꝓximum
defructu itaque nobis mandans
hec mando inquit uobis ut diligatis
duruor odit scitote quia me prio¬
emuobis odio habuit: Cur
ergo se membrum supra uertit̃

Expanded text:
 ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum afferamus, hoc est, invicem diligamus: quem fructum sine illo habere non possumus, sicut palmites facere sine vite nihil possunt. Charitas ergo est fructus noster, quam definit Apostolus, de corde puro et conscientia bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis dus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem
Abbreviated transcription (Latin):
nossine illo nihil possumus facere
nos habore prȩter illum nonpossu¬
m& ipsum pronobis : moacrem quippe
hac dilectiinem nemoliab quam ut
animamsuam punat quis pamicirsuis
eum quesic imitemur pia oboedientia
ut einos comparare nulla prȩsuma¬
rem hac dilectionem nemohab& ut am¬
mam suam ponat quis ꝓamicis suis
Uos inquit amicimei estis si feceritis
quȩ ego prȩcipio uobis : Magna dig
natio : cum seruurbonus esse non porsit.
nisi prȩcepta dñi sui fecerit: hinc ami¬
cossuos uoluit intellegi unde boniser¬
ui possunt probari ⁊ Sedut dixiasta dig¬
ui officium ꝑtinere. prȩcepta sui dñi face¬
re : alio loco seruos utique obiurgat di¬
cens : quid autem uocatis me dñe. dñe. & non
facitis quȩ dico  Quum ergo dicitis inquit
dñe iurra faciendo quiddicatis ostendite:
Nonne seruo oboedienti ipse dicturus est
euge seruebone qm̃ in paucis fuisti fide¬
lis super multate constituam intrain

Expanded text:
nos sine illo nihil possumus facere: nos sine illo nihil possumus facere: nos habere praeter illum non possumetipsum pro nobis . Majorem quippe hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumarem hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis: Vos, inquit, amici mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dnatio, cum servus bonus esse non possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut dixi, ista digvorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid autem vocatis me, Domine, Domine, et non facitis quae dico ? Cum ergo dicitis, inquit, Domine, jussa faciendo quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in
Abbreviated transcription (Latin):
denti dilectione fecerunt: quorum
sinon in aniter memorias celebrmus
atq in conuiuio quo & ipsi saturati sutđ.
admensam dñi accedimus. oport&
ut quemadmodum ipsi talia prȩpa¬
remus : Icleo quippe adipsam mensa
non sic eos commemoramus. quem¬
ad modum alios qui inpace requies¬
cunt. ut &iam proeis oremus. sed
magis pronobis ut eorum uestigiis
hȩreamus quia impleuerint ipsi
caritatem qua dñs dixit esse non
porse maiorem: taliaenim suis
fratribus &hibuerunt qualia de
dñimensa pariter acceperunt:
illo usque ad sanguinem mart rium
duxerimus : Ille potestatem habuit
ponendi animam suam. &iterum
sumendi eam. Nos autem nec quan¬
tum uolumus uiuimus. & morimur
&i am si nobimus: illemorienr mox in
se occidit & mortem : nos eius morte.
liberamur amorte: Illius caronon
uidit corruptionem nostra postcor
corruptionem infine sȩculi ꝑ illum
inducur in corruptione : Ille nobis
non in diguit. ut nos saluos facer&:

Expanded text:
denti dilectione fecerunt: quorum denti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vestigiis adhaereamus; quia impleverunt ipsi charitatem qua Dominus dixit non posse esse majorem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt, qualia de Domini mensa pariter acceperunt. 2. illo usque ad sanguinem martyrium duxerimus. Ille potestatem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret;
Abbreviated transcription (Latin):
dñr dicens: maiorem hanc dilectio¬
nem nemohab& ut animam suam
ponat quis proamicissuir : Qui aerge
superius dixerat hoc est mandatum
meum ut diligatis inuicem. sicut dili
uor quibus uerbis addidit quod nunc
audistis maiorembac dilectionẽ nemo
hab& ut animam suaam ponat quir
pro amicissuis: Fit ehoc consequens
quodidemiste euangeliste iohannes
in episto lasua dicit: ut quemadmodum a p̃s
pronobis animã suã posuit. sic & nor
debeamur animas ꝓfratribus ponere:
diligentes utique inuicem sicut ipse¬
nor dilgit : qui pronobis animam
suamporut: Nimirum hocest quod
legitur in pro uerbus salomonis:
considerans intellege quȩ apponuntur
tibi. & sic mitte manum tuam sdie is
sumitur corpus &rangius eius qui ꝓ¬
gratiam cogitare & quid est sic¬
mittere manum ut scias quiatalia
opostete preparare pisi quodiam dui
&ium a postolus perus xp̃s pronobis
passur est relinquens nobis gemplum
ut sequamur uestigia eius. hoc est talia
prȩparare : Hoc beatimartrres: ar¬

Expanded text:
: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Quia ergo superius dixerat: Hoc est mandatum meum ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, quibus verbis addidit quod nunc audistis: Majorem hac dilectionem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis, fit ex hoc consequens, quod idem iste evangelista Joannes in Epistola sua dicit , ut quemadmodum Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos debeamus animas pro fratribus ponere, diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis animam suam posuit. Nimirum hoc est quod legitur in Proverbiis Saconsiderans intellige quae apponuntur tibi, et sic mitte manum tuam, sciens sumitur corpus et sanguis ejus, qui sgratiam cogitamus. mittere manum, ut scias quia talia te oportet praeparare, nisi quod jam dixi, etiam apostolus Petrus, Christus pro nobis passus est, relinquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ar
Abbreviated transcription (Latin):
lo oac ominia senota fecirre
disc i pulir. que senouit nota es re
foscurum in illa plenicudine
scientie dequa dicit opostulur
fren autem uenerit quociper¬
s iotumest uol& pare es eua

Expanded text:
loco ait omnia se nota fecisse discipulis, quae se novit nota esse facturum in illa plenitudine scientiae de qua dicit Apostolus: Cum autem venerit quod perfectum est, quod ex parte est eva
Abbreviated transcription (Latin):
peccati sed similitudinẽ induit carnis pec¬
cati In qua mostẽ crucis patiendo creden¬
tes inse ab omni peccato & abipsa &iã mor¬
te liberar&: Sicut ergo morses exalta¬
uit serpentẽ in desesto Ita inquit opost &
exaltari filiũ hominis: Quia sicut illi qui
exaltatũ ꝓsigno serpentẽ eneũ aspiciebant
sanabantur ad tempus acorporali moste
& plaga quam serpentiũ morsus intile¬
ratlta & qui mnpsteriũ dominicȩ passionis
credendo confitendo sincerit᷑ imitando a spi¬
ciunt saluantur in ꝑp&uũ ab omnimo
qiuã peccando inanima paritꝰ & carne con¬
traxerant. Vnde recte subiungitur
ut omnis quieredit in ipsũ non pereat sedha¬
beat uitã &erna : Cuius quidem uerbi pat&
sensus quia qui credit in xp̃m. non solũ ꝑditionẽ
euadit poenarũ sed & uitã ꝑcipit &ẽsnam:¬
inta donatur sine fine mansura: Sed curin¬
dũ sollester est ut quod intellectus benesen¬
tit : operatio condigna ꝑficiat : quatenus

Expanded text:
peccati, sed similitudinem induit carnis pecpeccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte liberaret. Sicut ergo Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita, inquit, oportet exaltari Filium hominis, quia sicut illi qui exaltatum pro signo serpentem aeneum aspiciebant sanabantur ad tempus a temporaria morte, et a plaga quam serpentum morsus intulerat, ita et qui mysterium dominicae passionis credendo, confitendo, sinceriter imitando aspiciunt, salvantur in perpetuum ab omni morte, quam peccando in anima pariter et carne contraxerunt. Unde recte subjungitur: Ut omnis qui credit in ipsum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Cujus quidem verbi patet sensus, quia qui credit in Jesum, non solum perditionem evadit poenarum, sed vitam etiam pevita donatur sine fine mansura. Sed curandum sollerter est, ut, quod intellectus bene sentit, operatio condigna perficiat, quatenus cum
Abbreviated transcription (Latin):
lus serpenciũ morsibus sternebatur : ut
exordine flagelliexterioris. agnoscer&
quantam in tus ꝑniciem murmurando
pater&ur : Excltatio aute serpentis
ȩnei quẽ du ꝑcussi aspicerent sanaban¬
tur . passio est nostriredemptoris incru¬
ce. incuius solum fide regnũ mostis & pec¬
cati superatur: Recte & enim ꝑserpen¬
tes. peccata quȩ anima simul & corpus
adinteritũ trahunt ex primuntur : Non
solũ quia igniti. quia uirulenti quia ad pe¬
rimendum sunt astuti uerũ &iã quia ꝑ
serpente primi parentes nostri ad pec¬
candũ ꝑsuasi acde in mostalibus sunt pec¬
cando mortales effecti: Recte ꝑserpen¬
tem ȩneum dñs ostenditur quiuenit in si¬
mili tudinem carnis peccati: quia sicut
eneus serpens. effigiem quidem ignitis
serpentibus similem sed nullum prorsus
in suis membris habuit ardorem ueneni
nocentis. quin potius ꝑcussos a serpentib:
sua excltatione sanabat sic nimirũ sicre¬
demptor humani generis. non carnem

Expanded text:
lus serpentium morsibus sternebatur ut, lus serpentium morsibus sternebatur ut, ex ordine flagelli exterioris, agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur, exaltatio autem serpentis aenei, quem dum percussi perspicerent sanabantur, passio est nostri redemptoris in cruce, in cujus solum fide regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata, quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur, non solum quia igniti, quia virulenti, quia ad perimendum sunt statuti, verum etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi, ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aeneum Dominus ostenditur, quia venit in similitudinem carnis peccati , quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuit ardorem veneni nocentis, quin potius percussos a serpentibus sua exaltatione sanabat, sic nimirum, sic Redemptor humani generis non carnem
Abbreviated transcription (Latin):
minicȩ passionis. recte subinfestur: & si¬
cut moyses exaltauit ferpentẽ in deser¬
to. Ita exedtario posta filiũ hominis.
ut omnis qui credit in psum non pereat.
terii cȩlestis astedñs magistrum legis
morsaicȩ ad spiritalem legis eius dem
sensum indueit. recordans historie ue¬
teris & hanc infiguram suȩ passionis.
atq: humanȩ saluationis. factame disse¬
rens : Narrat quippe liber numero¬
rum quia ꝑtȩsus in heremo populus
israhelitineris longi acloboris. mur¬
mura uerit contra dnm & morsen : ide¬
oque dm inmiserit millum agnitos ser¬
pentes: adquorum plagas & mortes plu¬
rimorum cũ lamarent admorsen &ili
or ar& ꝓeis. iui ut eum dirfacero serpen
eneum & ponere ꝓsigno: qui ꝑcursus in quit
aspexerit eu uiu& &ita factũ est:
Plagȩ igitur serpentiũ ignitorũ uenena
sunt & incentiua uitiorũ quȩ animã quã
tangunt spiritalimoste perimunt:
Et bene murmurans contra dnm popu¬

Expanded text:
minicae passionis, recte subjungitur: Et siminicae passionis, recte subjungitur: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis: uterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritualem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis atque salvationis humanae factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen: ideoque Dominus miserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et morsus plurimorum cum clamarent ad Moysen et ille oraret, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum et ponere pro signo. Qui percussus, inquit, aspexerit eum, vivet; et ita factum est. Plagae igitur serpentium ignitorum venena sunt et incentiva vitiorum, quae animum quem tangunt spiritali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum popu
Abbreviated transcription (Latin):
aduersa prȩsentis sȩculi de prehensum
gloriatur & dicit: Nunc autem ex ed tauit
caput meũ suꝑ inimicosmeos: Acsi paten¬
terdicat: Qui occisum auideis xpͥm. caput
uidelic& meum suscit auit amostuis. acfrus¬
tratis omnibus in imicorum insidiis sub¬
leuauit in cȩlũ spero me &iã dep̃sentib
periculis eruens meo capiti lungat in
regno: Quia ergo nemo ascendit incȩlũ
nisi qui descendit decȩlo : quisquis incȩlu
ascendere desiderat ei quidescendit decelo
& est in cȩlo seuera fidei dilectionis unita¬
te coniungat a peste intellegens. quia
nullo alio ordine nisi peũ quidescendit
decȩlo potest ascendere incȩlũ: Vnde
aliãs ipse dicit: nemouenit ad patrem.
nsi ꝑme: Haec ideo nicͥodemo ideocunc¬
tis dicuntur caticum inis. ut discant eius
membris renascendo incorporari. per
quem possint ascendere inregnũ dĩ:
Et quia ascensio uel ingressus regni. fieri
non potest absq fide & sacramentis do¬

Expanded text:
adversa praesentis saeculi deprehensum adversa praesentis saeculi deprehensum gloriatur et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos , ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christum, caput videlicet meum suscitavit a mortuis, ac frustratis omnibus inimicorum insidiis sublevavit in coelum, spero me etiam de praesentibus periculis eruens meo capiti jungat in regno. Quia ergo nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui descendit de coelo  Al. add. de vera, fidei dilectionisque unitate conjungat, aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum; unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem, nisi per me . Haec ideo Nicodemo et cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris renascendo incorporari per quem possint ascendere in regnum Dei. Et quia ascensio vel ingressus regni coelorum non potest fieri absque fide et sacramentis Do
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo enim ds̃ nisi in homine ascender&.
prȩsens ad est : Sed & hoc quȩrendũ quomo¬
do dictum sit & nemo ascendit incȩlum. nisi
qui descendit decelo. cum omnes electi ue¬
qlecitꝰ confidant ascensurosse in cȩlũ ꝓmit¬
tente sibi dño. quia ubisum ego. illic & mi¬
nister meuserit: Euius tamen nodum
questionis a pestissimaratio soluit : quia ui¬
delica mediator dĩ e hominum homo xp̃s
iħs. electorũ ommũ caput est : Itemq: om¬
nes electi eiusdem capitis membra sunt: di¬
cente apostolo: &ipsum dedit caput supra
omnẽ ecclesiã Et rursum uos enim
estis corpus xpr & membra de membro:
Nemo ergo ascendit incelum nisi qui descen¬
dit deccło filius hominis qui est incelo:
Quiinse ipso quidem primum cernentib:
apostolis. eminentioribus nimirũ mem¬
brissuis ascendit & exinde in membris
suis cotidie ascendens. secolligit in cȩlũ.
Hin est enim quod ipsum corpus eius int̾

Expanded text:
Quomodo enim Deus nisi in homine assumpto asQuomodo enim Deus nisi in homine assumpto aser ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum quomodo dictum sit: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi veraciter confidant ascensuros se in coelum, promittente sibi Domino, Quia ubi ego sum, illic et minister meus erit . Cujus tamen nodum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet mediator Dei et hominum homo Christus Jesus electorum omnium caput est: itemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum dedit caput supra omnem Ecclesiam ; et rursum: Vos enim estis corpus Christi, et membra de membro . Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, Filius hominis, qui est in coelo, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis eminentioribus nimirum membris suis ascendit, et exinde in electis suis quotidie ascendens se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus inter
Abbreviated transcription (Latin):
tem queritur quomadodieatur filius
hominis uel descendisse decȩlo. uel eotempore
Vot aest namque confessio fidei catholicȩ quia
descendens decelo filius dĩ filiũ hominis inuto¬
ro uirginali suscepit s eumque compl&a dis¬
pensatione passionis sue resuscitauit amostius.
& ad sumpsit incȩlum: Nonergo caroxp̃i des¬
cendit decȩlo neque ante tempus a scensionis
nisi quia unaxpͥi ꝑsona est induabus existens
naturis atque ideo filius hominis recte dicitor
& descendisse decȩlo. & ante passionẽ fuisse in
eelo quia quod in sua natura habere non potu¬
it. hoc in filio dĩ aquo assumptus est habuit.⁊
sicut proptꝰ eandem unius xp̃iꝑsonã quȩ exdu
posuit episcopos regere ecclesiamdi quam
ad quisiuit sangune suo : Neque enim dt̃ in sua
substantia sed in homine as sumpto sanguinẽ
quemꝓecclesia funder& habuit: Hinc &iã
psalmista dicit: ascendit dr̃ in iubilatione:

Expanded text:
tem quaeritur, quomodo dicatur Filius tem quaeritur, quomodo dicatur Filius hominis vel descendisse de coelo, vel eo temporeo. Nota est namque confessio fidei catholicae, quia descendens de coelo Filius Dei, Filium hominis in utero virginali suscepit, eumque completa dispensatione passionis suae resuscitavit a mortuis, et assumpsit in coelum. Non ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis enisi quia una Christi persona est in duabus existens naturis? Atque ideo Filius hominis recte dicitur et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo, quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in Filio Dei a quo assumptus est, habuit: sicut propter eamdem unius Christi personam quae ex duaposuit episcopos regere Ecclesiam Dei, quam acquisivit sanguine suo . Neque enim Deus in sua substantia, sed in homine assumpto sanguinem quem pro Ecclesia funderet, habuit. Hinc etiam Psalmista dicit: Ascendit Deus in jubilatione .
Abbreviated transcription (Latin):
uocans sine qua ianua cȩlestis nom poesi
inueniri: Si terrena dixi uobis & non er¬
ditis quomodo sidixero uobis cȩlestia cre¬
d&is: Terrena illis dixit ut insuperiori
lectione inuenimus: cumde passione
acresurrectione suicorporis. quod de
terra aedsumpserat loquer&ur dicens¬
soluite templũ hoc & in tribus diebus
excitabo illud non tamen credebant
detemplo corporissu dicer&: Quiesgo
terrena audientes non capiebant quan¬
Addit autem adhue dñs & decȩlestibus
sacramentis & deterrenis instruere
eum quẽ uid& sapient᷑ ac diligentꝰ his
quȩ audit intendere: Celestisnãq
est ascensio eius aduitam sempiterna
terrena uero ex altatio eius ad mortẽ
temporalẽ : Dicit ergode celestib: &
nemo ascendit incelum nisi qui descendit
decȩlo filius hominis quiẽ incelo:
Subiungit uero de terrenis & sicut moꝵ¬
ses exaltauit serpentẽ inde sestodta ex¬
altario post& filiũ hominis Merito au¬

Expanded text:
rovocans, sine qua janua coelestis non potest rovocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Si terrena dixi vobis, et non creditis, quomodo, si dixero vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit, ut in superiori lectione invenimus, cum de passione ac resurrectione sui corporis, quod de terra assumpserat, loquerSolvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Non tamen credebant de templo corporis sui diceret. Qui ergo terrena audientes non capiebant, quanAddit autem Dominus adhuc, et de coelestibus sacramentis, et de terrenis instruere eum, quem vidit sapienter ac diligenter his quae audit, intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam; terrena vero exaltatio ejus ad mortem temporalem. Dicit ergo de coelestibus: nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo. Subjungit vero de terrenis: Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis. Merito au
Abbreviated transcription (Latin):
lis &di filius cum uisibilit̃ omnibus caro & fi¬
lius hominis appareat : Sequitur Non
mireris quia dixrtibi : opost & uos nascide nuo
sp̃s ubiuult spirat & uocem eius audis.
spirat quia ipse hab & in potestate cuius
corgratia suȩ uisitationis mlustr&:
Et uocem eius audis: cumte p̾sente loqui t̃¬
sente quem piã sp̃r ad horam impleuerit
non potes uidere quomodo eum intraue¬
rit. uel quomodo redierit : quinatur a est
inuisibilis: Sic est omnis quinatus estex sp̃u
Et ipse enim̃ in uisibilit agente sp̃u. incipit
esse quod nonerat . It aut infideles nesci¬
ant unde ueniat & quo uadat: Idest. quia
a gratia regenerationis uenitꝰ adoptionẽ
filiorum di &uadit in ꝑceptionem regni
cȩlestis: Quȩrente autem adhuc nicode¬
mo. quomodo possint hȩc fieri subiungit
non quasi insultare uolens ei qui magister
uoc&ur cum sit ignarus sacramentorũ
cȩlestium sed adhumilitatis illũ uiam ꝓ¬

Expanded text:
lis et Dei filius, cum visibiliter omnibus caro et Filis et Dei filius, cum visibiliter omnibus caro et Filius hominis appareat. Sequitur: Non mireris quia dixi tibi, Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis: spirat, quia ipse habet in potestate, cujus cor gratia suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitsente quempiam Spiritus ad horam impleverit, non potes videre quomodo in eum intraverit, vel quomodo redierit, qui natura est invisibilis. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu. Et ipse enim invisibiliter agente Spiritu incipit esse quod non erat, ita ut infideles nesciant unde veniat, aut quo vadat, id est, quia a gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente autem adhuc Nicodemo quomodo possint fieri, subjungit Non quasi insultare volens ei qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam p
Abbreviated transcription (Latin):
nouit : quia peccator infonte descendit.
sedpurificatus ascendit: Filius mostis des¬
cendit sed filius resurrectionis ascendit:
filius prȩuaricationis descendit sed filius
reconciliationis ascendit: filius irȩ descen¬
dit sed filius misericordiȩ ascendt filius
diaboli descendit sed filius dĩ cscendit:
Sola hec ecclesia matꝰ quȩ generat nouit.
exire defonte qualis intrauit. totũq
ludus esse quodagitur : Vnde in fine ui¬
dentes gloriam scorũ dicent gementes
in tormentis hi sunt quos caliquando habu
rii: quomodo ergo computatisunt inter
filios dĩ : Et a postolus iohannes: caris simi
inquit nuno filidĩsumus & nondũ appa¬
ratur. in insibiliter in nouũ mutatur ho
minem & de carnali efficit᷑ spiritalis
Qui ideo recte non solũ spiritalis sed &iam
sps̃ uocatur quia sicut substantia sp̃r inui¬
sibilis est nostris aspectibus Ita is qui ꝑgnt¬
uam di renouatur in uisibilit fit spirita¬

Expanded text:
pietas quia peccator in fontem descendit, pietas quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit: filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit; filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit; filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit; filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola haec Ecclesia mater quae generat novit: exire de fonte qualis intravit, totumque ludus esse quod agitur. Unde in fine videntes gloriam sanctorum dicent gementes in tormentis: Hi sunt quos aliquando habuirii  . Quomodo ergo computati sunt inter filios Dei? Et apostolus Joannes: Charissimi, inquit, nunc filii Dei sumus, et nondum apparatur, invisibiliter in novum hominem mutatur, et de carnali efficitur spiritualis. Qui ideo recte non solum spiritualis, sed etiam spiritus vocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est nostris aspectibus, ita is qui per gratiam Dei renovatur invisibiliter, fit spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatis baptir& non ual&ille qui it abap¬
tigatus est abonis catholicis rebaptizari.
ne confessio uel inuocatio tanti nominis.
uideatur ad nullari : Et quia nico demus
ad primam dñi responsionem sollicitus qua¬
modo sit intellegenda diligent᷑ inquirit.
mer&ur iam planius instrui. & quia secun¬
da natiuitas non carnalis sed sit spiritalis
audire: Respondit namque illi ibr: Amen¬
amen di cotibi nisi quis renatus fuerit ex
aqua & spu nom potest intruire in iegnũ di
Cuius natiuitatis modum subsequenter ex¬
ponens prorsusque acarnali distinguens
lis generatio uisibilit administratur
Visibilibus incremontis qui in carne nasenti
ꝑ &acum momenta ꝓficit spiritalis autem
generatio tote inui sibilit agitur : Nam
uidtur quidembapti randus in fonte des¬
cendere uid&uraquis intingi uid&ur
de aquis ascendere : quidautem in illo la¬
uacrum regenerationis egerit. minime
potest uideri: Sola hoc fidelium pi&as

Expanded text:
Trinitatis baptizet, non valet ille qui ita bapTrinitatis baptizet, non valet ille qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus, quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis, audire; respondit namque illi Jeamen dico tibi, nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum Dei. Cujus nativitatis modum subsequenter exponens, prorsusque a carnali distinguens lis generatio visibiliter administratur visibilibus incrementis. Qui in carne nascitur, per aetatum momenta proficit: spiritalis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem baptizandus in fontem descendere, videtur aquis intingi, videtur de aquis ascendere; quid autem in illo lavacrum regenerationis egerit, minime potest videri. Sola hoc fidelium novit
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlorum : Sed nicodemus qui nocte uenit
addnm necdum lucis musteria capere no¬
uerat: nam & nax inqua uenit ipsã eius
qua premebatur ignor antiã designat:
Necdumenim eorũnumero sotiatus e saet.
quibus ait a postolus: fuistis aliquando tene¬
brȩ nunc autem lux in dno sed int̾ eos por nis
remanebat quibus loquitursaias, surge lb
sit : num quid potest inuentrẽ matris suȩ
Iterato introire &i nasci:quia enim secun¬
de natiuitatis adhuc nescius ꝑseuerabat.
desalute autẽ sua iamsallicitus extiterat.
necessario de una quamnouerat natiuitate
anposs& iterari : Ael quo ordine regeneste¬
tio poss& impleri quȩ rebat nehuius expers
remanendo uite cȩlestis peticepses se ne¬
quir&: Notandũ a utẽ quia quod decarnali
dixit. hoc &iam despiritali est ieneratione
sentiendum nequaquam iudelic& eãpose¬
quam semel expl&a fuerit posse rep&i
Siue enim her&icus siue schis maticus. siue
facinorosus quisque. inconfessione sc̃ẽ

Expanded text:
elorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit elorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat. Necdum enim eorum numero sociatus erat quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino , sed inter eos potius remanebat, quibus loquitursit? Nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire et nasci? Quia secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat, ne hujus expers remanendo, vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum; nequaquam videlicet eam, postquam semel expleta fuerit, posse repeti: sive enim haereticus, sive schismaticus, sive facinorosus quisque in confessione sanctae
Abbreviated transcription (Latin):
Nalbi inquit scimus quia ado uenisti magist
nemo enim potest hec signa facere quȩ iu
facis : nisi fuerit dr̃ cum ed: Adõ igitur ihm
uenisse ad magisterium oȩleste mundo ad hi¬
bendũ confessus est : dm̃ cum illo fuis semira
dm̃ et se cognouit: Sed quia quem magistrũ
nouerat ueritatis studia se docendus adut.
merito ad agnitionem diuinitatis eius ꝑfec¬
te doctus subiit merito utriusque natiuit a¬
tis eius diuinȩ scilic& & humane. sed & passi¬
onis atq ascensionis ipsius archana ꝑcepit:
nec non &iam modum secundȩ generationis
ingrersum regni cȩlestis. aliaque ꝑplura
ductrine cuan gelicȩ sac ramenta. dño rec¬
lante didicit: Respondit enimih, & dixit
ei. Amen amendicotibi nisi quis natus
fuerit denuo non potest uidere regnũdi
Quȩ sententia tanto apestius cunctis fidelib:
lucas quanto constat quia sine huius luce
fideles esse nequeunt: Quis & enim sinela¬
uacro regene siecionis. remissionẽ pecca¬
turum consequi. &regnũ ual& intrare

Expanded text:
magister. Nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum venisse ad magisterium coeleste mundo adhibendum confessus est, Deum cum illo fuisse  Al.Deum esse cognovit. Sed quia quem magistrum noverat veritatis, studiose docendus adiit, merito ad agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque ascensionis ipsius arcana  om. modum secundae generationis, et ingressum regni coelestis, aliaque perplura doctrinae evangelicae sacramenta, Domino revelante, didicit. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen amen dico tibi: Nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis enim sine lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare
Abbreviated transcription (Latin):
Uicut exlectione sci euangelii fra¬
tres carissimi audistis princepsiudi¬
orum uenit addñm nocte. cupiens se¬
cr&et eius al locutione plenius disce¬
re mysteria fidei. cuius apesta os¬
tensione signoru aliquatenus iã
rudimenta ꝑciperat : Qui qm̃ pru¬
dent̃ eaquȩ cibillo fieri uidebat

Expanded text:
icut ex lectione sancti Evangelii, fratres charissimi, audistis, princeps Judaeorum venit ad Dominum nocte, cupiens secreta ejus allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum aliquatenus jam rudimenta perceperat. Qui quoniam prudenter ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
trum : ut & cȩli se essedñm. & uniuer¬
samterram omnesque potestater ae¬
nias suȩ dicioni subditar ipso &iam
corporis situ figuraor& : Infima crucir
ipsius terrȩ abdita penȩ trabant.
ut inferorum regnum passione illius
transficum ac destructum erse sig¬
nar&ur: Pegem hunc esse credentium
scripto incrucetitulo: ad stantes hebrei
greci & romanilegebant : ut uidelic&
eius imperium apparer& ꝑ omnes gen¬
ter esse dilatandum: Quȩ̃ apostolur¬
cuncta breuiter una sententia cõnplec¬
titur dicens: factus est oboediens usque
admortem mortem aũ crucis: ꝓpter
quod & dy illum &altauit & don auit
illi nomen quod est suꝑ omnem nomen.

Expanded text:
trum, ut et coeli se esse Dominum, et univertrum, ut et coeli se esse Dominum, et universam terram omnesque potestates aereas suae ditioni subditas ipso etiam corporis situ figuraret. Infima crucis ipsius terrae abdita penetrabant, ut inferorum regnum passione illius transfixum ac destructum esse signaretur. Regem hunc esse credendum scripto in cruce titulo, astantes Hebraei, Graeci et Romani legebant, ut videlicet ejus imperium appareret per omnes gentes esse dilatandum. Quae cuncta Apostolus breviter una sententia complectitur, dicens: Factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis. Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit ill
Abbreviated transcription (Latin):
sor uero eius collectis indomum conuiuii
magist ractibus atque optimatibus plebis
missotantum spiculatore : in abdito carce¬
ris capite trunca r&ur: Et quidem
congruum udebatur : ut misterium
dominicȩ crucis. crucifixus prȩfigura¬
r& iohanner: sedquia idem iohannes testi¬
monium dño ꝑhibens. aiebat. illum opor¬
t& crescere meautem minui: hoc est illũ
disparem utriusq qualitatem dispar
modus passionis insinuat : non in carni¬
ficum potestate constitutus. sedcȩlesti
ractione ꝓuisus: Quia enim iterumdicit
uenit supr omnes est. prȩfatã mi¬
nopationem eius qui de terra est. de¬
collatio illa in carcere & in obscuro pa¬
trata capitis ablatio designat: por¬
ro crementum eiur qui decęlouenit
& supr omnes est illa incruce gal¬
tatio quȩ subdiuo &omnis pectante
populo facta est a ꝑtedenuntiat
exaltatus quippe meruce. caput
erectum ad celostenuit. manus supra¬
terras adaquilonem tetendit & aur¬

Expanded text:
sor vero ejus collectis in domum convivii sor vero ejus collectis in domum convivii magistratibus atque optimatibus plebis, misso tantum spiculatore, in abdito carceris, capite truncaretur. Et quidem congruum videbatur ut mysterium dominicae crucis crucifixus praefiguraret Joannes; sed quia idem Joannes testimonium Domino perhibens aiebat: Illum oportet crescere, me autem minui, hoc est, illumdisparem utriusque qualitatem, dispar modus passionis insinuat, non in carnificum potestate constitutus, sed coelesti ratione provisus. Quia enim iterum dicitvenit, super omnes est , praefatam minorationem ejus qui de terra est, decollatio illa in carcere et in obscuro patrata capitis ablatio designat. Porro crementum ejus qui de coelo venit, et supra omnes est, illa in cruce exaltatio quae sub divo et omni spectante populo facta est, aperte denuntiat. Exaltatus quippe in cruce, caput erectum ad coelos tenuit, manus supterras ad aquilonem tetendit et aus
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatis prȩdicationis & mortis osten¬
dit Quiut scripturac ait. &si corem homi¬
nibus tormenta passus est. spes illius im¬
mortalitate plenaest: Quius diemnata¬
lis merito festa celebritate rep&imus
quemipse ꝓpria parnone nobir solemnem
redlidit quemroseo sanguinis sui fal¬
gõre decorauit. Merito memoriam
illiur cum spiritali gaudio uenent mur
urte ssignaeulo coneluntt eaue eor̃
dubit andum est : quia beatur ioba rener
ab et emptor es nostra quẽ prxeur rebat
testimonio: carcerem & iuncula surtenuit
enim xp̃r ipse ait. egosumueritas : ideo utiq
&cuinascituro prȩdicaturo baptigaturo
priur narcendo  predicando acbapti: ando
testimomum ꝑhibebat : hunc &iam passurũ
prior ipse palciendo signauit: Quorum
tamen parsiones diuerso ordine consũmari:
certa sulꝑnȩ prouisionis dispensatione
gestum est : ut uidelic& redemptor noster
& trcportam ciuitatis. cuncto adsistente
populo subleuarur incrucem : prȩcur¬

Expanded text:
nativitatis, praedicationis et mortis ostennativitatis, praedicationis et mortis ostendit, qui ut Scriptura ait: Et si coram hominibus tormenta passus est, spes illius immortalitate plena est . Cujus diem natalis merito festa celebritate repetimus, quem ipse propria passione nobis solemnem reddidit, quem roseo sanguinis sui fulgore decoravit: merito memoriam illius cum spirituali gaudio veneramur, naculo conclusit. Neque enim dubitandum est quia beatus Joannes pro Redemptoris nostri, quem praecurrebat, testimonio, carcerem et vincula sustinuit, enim Christus ipse ait: Ego sum veritas , ideo utiquecui nascituro, praedicaturo, baptizaturo, prius nascendo, praedicando ac baptizando testimonium perhibebat, hunc etiam passurum prior ipse patiendo signavit. Quorum tamen passiones diverso ordine consummari, certa supernae pro visionis dispensatione gestum est: ut videlicet Redemptor noster extra portam civitatis cuncto assistente populo, sublevaretur in crucem; praecur