comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
libidiniᷤᷤ maxime pudet. merito ⁊ ipsa m̃bra
qͦsuo qͦđa. ut ita dixͦim iure. ñ om̃imꝰ ad arbi¬
triũ nr̃m mouet. aut ñmouet. pudenda di¬
ẽ.nudi erant ⁊ ñ ẽfundebant᷑. ñ qđ eis sua

Expanded text:
libidinis maxime pudet, merito et ipsa membra, libidinis maxime pudet, merito et ipsa membra, quae suo quodam, ut ita dixerim, iure, non omni modo ad arbitrium nostrum mouet aut non mouet, pudenda diest: Nudi erant, et non confundebantur, non quod eis sua
Abbreviated transcription (Latin):
inseĩficatione ⁊ honore. ñ in morbo desiderii.
siẽ ⁊ gentes ꝗͦ ignorant đm. ñ mallet si posset
sine haelibidine filio ᷤ ꝓereare. ut etiã in hoc
serende ꝓlis officio. sic eiꝰ m̃ti ea qͦ ad hoc op̾erea¬
tas̃. quẽ ad modu ceta suiᷤᷤ qͦq oꝑibꝰ distributa
m̃bra seruirent. nutu uoluntatiᷤᷤ aeta. ñ estu
libidinis incitata: S neꝗ ipsi amatores huiꝰ
uoluptatis. siue ad c̃eubit õ iugales siue adin¬
munditias flagitioꝵ eũ uoluerint .ãmoueg̃.
s aliqnͣdo inportunꝰ ẽ ille motꝰ poscente nul¬
la. aliqnͣdo aut̃ destituit inhiantẽ. ⁊ cũ in aĩo
ẽcupiscentia ferueat. friget in corꝑe: atq ita
mirũ inmodũ.ñ sołu generandi uoluntati.
uerũ etiã lasciuiendi libidini libido ñ seruiat.
Et cũ tota plerũq m̃ti cohibenti adu̾set᷑. non¬
nunquã ⁊ adu̾so se ipsã diuidit᷑. cõmotoq aio
incõmouendo eorꝑe se ipsa ñ seqͥt᷑. Merito huiꝰ¬

Expanded text:
in sanctificatione et honore, non in morbo desiderii, sicut et gentes, quae ignorant Deum, non mallet, si posset, sine hac libidine filios procreare, ut etiam in hoc serendae prolis officio sic eius menti ea, quae ad hoc opus creata sunt, quem ad modum cetera suis quaeque operibus distributa membra seruirent, nutu uoluntatis acta, non aestu libidinis incitata? Sed neque ipsi amatores huius uoluptatis siue ad concubitus coniugales siue ad inmunditias flagitiorum cum uoluerint commouentur; sed aliquando inportunus est ille motus poscente nullo, aliquando autem destituit inhiantem, et cum in animo concupiscentia ferueat, friget in corpore; adque ita mirum in modum non solum generandi uoluntati, uerum etiam lasciuiendi libidini libido non seruit, et cum tota plerumque menti cohibenti aduersetur, nonnumquam et aduersus se ipsam diuiditur commotoque animo in commouendo corpore se ipsa non seq
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ dũ libido mͣbra illa p̃t̾ arbitͥum cõmo¬
uebat: ñ di adħois inobedientiã redargu¬
enđa. suũ sua inohedientia caro qͦdamͦ testi¬
moniũ ꝑhihebat. Neq enĩ ceciereati er̾ant.
ut imperitũ uulgꝰ opinat᷑. qnͣdoqͥde ⁊ ille
uidit animalia. quib noĩa imposuit. De illa
legit᷑. Uidit mulier qr bonũ ẽ lignũ inescã.
⁊ qr placet oculis. aduidendii. Patebant gͦ
oculi eoꝵ. s ad hoc ñ erant aꝑti. hoc ẽ ñ at¬
tenti. ut ognosee̾nt qͥd eis indum̃tũ gr̃ȩ p̃¬
staret. qñdo m̃bra eoꝵ uoluntati repugna¬
re nesciebant. Qgr̃a remota. ut pena reci¬
ꝓca inobedientia plectet᷑. extitit in motu
corꝑiꝰ qͣđa inpudens nouitas. uñ tẽt inde¬
cens nuditas.⁊ feẽ adtentos. reddiditq ẽ fu¬

Expanded text:
ibido membra illa praeter arbitrium commouebat, nondum ad hominis inoboedientiam redarguendam sua inoboedientia caro quodam modo testimonium perhibebat. Neque enim caeci creati erant, ut inperitum uulgus opinatur; quando quidem et ille uidit animalia, quibus nomina inposuit, et de illa legitur: Vidit mulier quia bonum lignum in escam et quia placet oculis ad uidendum. Patebant ergo oculi eorum, sed ad hoc non erant aperti, hoc etenti, ut cognoscerent quid eis indumentum gratiae praestaret, quando membra eorum voluntati repugnare nesciebant: qua gratia remota, ut poena reciproca inobedientia plecteretur, exstitit in motu corporis quaedam impudens novitas, unde esset indecens nuditas, et fecit attentos, reddiditque
Abbreviated transcription (Latin):
nes rerũ. tam̃ cũ libido dđr: neq cuiꝰrei sib¬
dosit addit᷑. ñfere assolet animo occ̃rere.
aut̃ sͥ ñ sołu totũ corpꝰ. nec sołu extͥnsecꝰ. uerẽ
etã intͥnseeꝰ uendicat. totũꝙ cõmou ħorem.
animi simul affęctu eũ carni appetitu ẽ iunc
tatꝙ: ꝑmixto. ut ea uoluptas seq̃t᷑ ꝗ maior
in eorꝑiꝰ uoluptatibꝰ nulla ẽ. ita ut mom̃to
ipso tẽpiᷤᷤ qͦ ad eiꝰ ꝑuenit᷑ extremũ. penȩ omĩs

Expanded text:
nes rerum, tamen cum libido dicitur, neque cujus rei libido sit additur, non fere assolet animo occurrere autem sibi non solum totum corpus nec solum extrinsecus, uerum etiam intrinsecus uindicat totumque commouet hominem animi simul adfectu cum carnis adpetitu coniuncto adque permixto, ut ea uoluptas sequatur, qua maior in corporis uoluptatibus nulla est; ita ut momento ipso temporis, quo ad eius peruenitur extremum,
Abbreviated transcription (Latin):
nosi inde ꝗͥͦs da indebita dĩ gr̃a libaret.Ae
ꝑhoe factũ ẽ. ut eũ tot tanteq gentes ꝑt̾raꝵ
orbe dius ᷤ ritibꝰ moribꝰq uiuentes. multi¬
plici linguaꝵ. armoꝵ. uestiũ. sint uarietate
distinere. ñ tam̃ ampliꝰ ꝗm̃ duo qͥđa genera
humane societatiᷤꝰ existerent. ꝗͣs eiuitates
simꝰ Vna qͥppe ẽ horum seđm carnẽ. altera

Expanded text:
atia liberaret. Ac per hoc factum est, ut, cum tot tantaeque gentes per terrarum orbem diuersis ritibus moribusque uiuentes multiplici linguarum armorum uestium sint uarietate distinctae, non tamen amplius quam duo quaedam genera humanae societatis existerent, quas ciuitates semus. Una quippe est hominum secundum carnem, altera
Abbreviated transcription (Latin):
ab aliis sibi fieri cupiunt. hȩc tis
⁊ipsi faciant. nec se in uicẽ
turpitudine illicite uolup¬
tanꝰ oblectent. Et tam̃ salubri mũ
uerissimũq: p̃ceptũ ẽ. Quęcũq uultis
ut faciant uob̾ hores. eadẽ ⁊ uos facite illi. Et
posita. qͦ in malo accipi ñ pot. Locutione uͦ
usitatiore qͣm frequentat maxime ẽsuetudo
sermoni. ñ utiq dicet᷑. noli uelle m̃tiri. om̃e
m̃daciũ. nͥeẽt ⁊ uoluptas mala acuiꝰ prauitate
illa distinguit᷑. q̃m p̃dicauer̃ angli dicentes.
Lax int̾ra horbꝰ bone uoluntatiꝰ. Nã ex habun¬
dantia additũ ẽ bone. si eẽ ñ pot̾. nͥbona. Qͥd

Expanded text:
ab aliis sibi fieri cupiunt, haec eis et ipsi faciant; ne se inuicem turpitudine inlicitae uoluptatis oblectent? et tamen saluberl\'imum uerissimumque praeceptum est: Quaecumque uultis ut faciant uobis homines, eadem et uos facitposita est, quae in malo accipi non potest? Locutione uero usitatiore, quam frequentat maxime consuetudo sermonis, non utique diceretur: Noli uelle mentiri omne mendacium, nisi esset et uoluntas mala, a cuius prauitate illa distinguitur, quam praedicauerunt angeli dicentes: Pax in terra hominibus bonae uoluntatis. Nam ex abundanti addi
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ. Qͥsͥ ꝗͥs huiꝰ mͦi dãpnationẽ ł nimiã ł
iniustã putat. meti̾ri ꝓfecto nesc̃. qnͣta fue¬
rit iniqͥtas inpeccando. yͥ tanta erat ñ pec¬
candi facillitas. Siẽ enĩ abhȩ ñ inm̾ito
magna obedientia p̃dicat᷑. qr ut occidet fi¬
liũ. res difficillima ẽ imꝑata. ita in parady¬
so tanto maior i nobedientia fuit. qnͣto id

Expanded text:
natus. Quisquis huius modi damnationem uel nimiam uel iniustam putat, metiri profecto nescit, quanta fuerit iniquitas in peccando, ubi tanta erat non peccandi facilitas. Sicut enim Abrahae non inmerito magna oboedientia praedicatur, quia, ut occideret filium, res difficillima est imperata: ita in paradiso tanto maior inboedientia fuit, quanto id
Abbreviated transcription (Latin):
qͦfit inmanifesto. dũ illa riuna ñ ẽẽ putat᷑.
Qs enĩ exaltationẽ ruinã putat. eũ ibi sit de¬
fectꝰ ꝗͦ ẽ relictꝰ excelsꝰ: qͥs aut̃ ruinã ẽẽ ñ uide¬
at.qnͣdo fit mandati euiden ᷤᷤ atq: indubita¬
ta tͣns gressio: Apt̾ hoc đs illud ꝓhibuit. qđ
cũ eẽt admissũ. nulla defendi posset imagi¬
Ine iusticie. Et audeo dice̾. suꝑbi ᷤ utile eẽt¬
cade in aliqđ̾ aꝑtũ manifestũq peecatũ. uñ
sͥ displiceant. qͥ iã sͥ placendo eeciđ̾ant. Salu

Expanded text:
quae fit in manifesto, dum illa ruina esse non putatur. quae fit in manifesto, dum illa ruina esse non putatur. Quis enim exaltationem ruinam putat, cum iam ibi sit defectus, quo est relictus Excelsus? Quis autem ruinam esse non uideat, quando fit mandati euidens adque indubitata transgressio? Propter hoc Deus illud prohibuit, quod cum esset admissum, nulla defendi posset imaginatione iustitiae. Et audeo dicere superbis esse utile cadere in aliquod apertum manifestumque peccatum, unde sibi displiceant, qui iam s
Abbreviated transcription (Latin):
ẽtͣriũq huie uͥtuti elationis uiciũ. in eiꝰ adu̾sa¬
rio qͥ ẽ diabolꝰ maxime dnari saeͥs litt̾r edocet᷑.
ꝓfecto ista ẽ magna differentia. q̃ eiuitas uñ
loqͥm̃ ut᷑q disc̾nit᷑ una scilie societas pioꝵ ħoũ.
tibꝰ. in qͥhꝰ p̃cessit hac amor. dĩ. hac amor sui.
Manifesto gͦ aꝑtoꝙ peccato uͥfactũ ẽ qđ đs fic¬
ri ꝓhibuerat. diabolꝰ ħorem ñ cepisset. nͥiã il¬
moueroq pͥncipio coherendo ꝑobedientiã.
ñ suũ s existendo pͥncipiũ ꝑsuꝑbiã. Dũ enĩ
creati ñ sua ueritate.s đi ueri participatiõe
deligit. ab illo qͥ ei uere suffiẽdefiẽ. Illud itaq
tit᷑ ab eolumine qđ ei siplae ⁊ ipse fit lum̃.
ilłu inqmͣ mału p̃cessit in abdito: ut hoc seqͣ¬
ret᷑ mału qđ ꝑpettũ ẽ in aꝑto. Uerũ ẽ enĩ qđ sep¬
tũ ẽ. añ ruinã exaltat᷑ cor: ⁊ añ głam humili¬
at᷑. Illa ꝓrsꝯruina qͥ fit in occulto p̃ceđ ruinã

Expanded text:
riumque huic uirtuti elationis uitium in eius aduersario, qui est diabolus, maxime dominari sacris litteris edocetur: profecto ista est magna differentia, qua ciuitas, unde loquimur, utraque discernitur, una scilicet societas piorum hominum, tibus, in quibus praecessit hac amor Dei, hac amor sui. Manifesto ergo apertoque peccato, ubi factum est quod Deus fieri prohibuerat, diabolus hominem non cepisset, nisi iam ilmo ueroque principio cohaerendo per oboedientiam, non suum sibi existendo principium per superbiam. Di enim creati non sua ueritate, sed Dei ueri participatione deligit, ab illo, rtitur ab eo lumine, quod ei si placeat et ipse fit lumen — illud, inquam, malum praecessit in abdito, ut seqto. Verum est enim quod scriptum est: Ante ruinam exaltatur cor et ante gloriam humiliatur. Illa prorsus ruina, quae fit in occulto, praecedit ruinam,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ñ gaudeat suꝑ iniqͥtate. nͥqr ita maligni¬
tas gaudeat : Et ap̃auetores scłariũ litt̾arum.
talꝰ istoꝵ u̾boꝵ in differentia repperit᷑. Ait
enĩ eiẽo orator. amplissimꝰ. cupio patͤs ẽseͥpti
osꝰ adoleseenᷤᷤ insana flagran eupidine. nihil.
fuisse libidinẽ. responsio qͦ ibi serui eiꝰ sanio¬
riᷤ inducit᷑. satis indieat. Ait nãq dno suo.
qͣntõ satiꝰ ẽ te iddare oꝑam. qͦistũ amorẽ ex
animo amoueas tuo.qͣm id loqͥ qͦ magiᷤ libido
frrstra accendat᷑ tua. Gaudiũ uͦ eos ⁊ inbo¬
no ⁊ inmalo posuisse. ille ipse uͥgilianꝰ testis

Expanded text:
n gaudeat super iniquitate, nisi quia ita malignitas gaudet? Et aput auctores saecularium litterarum talis istorum uerborum indifferentia reperitur. Ait enim Cicero orator amplissimus: Cupio, patres conscripti, osus adulescens insana flagrans cupidine:. Nihil ntatem fuisse libidinem responsio, quae ibi serui eius sanioris inducitur, satis indicat. Ait namque domino suo: Quanto satius est, Te id dare operam, qui istum amorem ex animo amoueas tuo, Quam id loqui, quo magis libido frustra accendatur tua? Gaudium uero eos et in malo posuisse ille ipse Vergilianus testis
Abbreviated transcription (Latin):
dientie. quȩ nͥ humiliũ. ñ pot̾ eẽ. Est gͥ aliqͥd
humilitatiᷤᷤ miromͦ qđ sursũ faciat cor: &
ẽ aliqͥd elationiᷤᷤ qđ deorsũ faciat cor: Noc qͥđe
qͣsi gtͣriũ uidet᷑. ut elatiosit deorsũ.:⁊ humili¬
tassursũ.S pra humilitas. faẽ subditũ suꝑiori.
Nihil ẽ aut᷑ suꝑiꝰ do. ⁊ ido exaltat humilitas.
respuit subiectionẽ. ⁊ cad ab illo qͦ ñ ẽ qͥcqmͣ¬

Expanded text:
dientiae, quae nisi humilium non potest esse. Est igitur aliquid humilitatis miro modo quod sursum faciat cor, et est aliquid elationis quod deorsum faciat cor. Hoc quidem quasi contrarium uidetur, ut elatio sit deorsum et humilitas sursum. Sed pia humilitas facit subditum superiori; nihil est autem superius Deo; et ideo exaltat humilitas, respuit subiectionem et cadit ab illo, quo non est q
Abbreviated transcription (Latin):
copiã salutiᷤꝰq p̃stitat. qͥ p̃ceptiᷤ nec plurib̾ nee
gndibꝰ. nec difficilibꝰ onerau̾at. s uno breuissi¬
mo atq leuissimo. adobedientie salubritatẽ
adminiculau̾at. ꝗͦ eã ereat᷑am eui lib̾a seruitꝰ
ex pediret. se eẽ dõ cõmonebat. ista dapnatio
subsecuta ẽ. tałq dapnatio. ut ħo qͥ eustodi¬
endo mandatũ fut᷑us fuerat etiã carne spũał.
fieret etiã m̃te carnał.⁊ qͥ sua suꝑbia sͥ placue¬
rat. dĩ iustieia domaret᷑: nesieut dñs insua¬

Expanded text:
copiam salutisque praestiterat, qui praeceptis nec pluribus nec grandibus nec difficilibus onerauerat, sed uno breuissimo adque leuissimo ad oboedientiae salubritatem adminiculauerat, quo eam creaturam, cui libera seruitus expediret, se esse Dominum commonebat: iusta damnatio subsecuta est, talisque damnatio, ut homo, qui custodiendo mandatum futurus fuerat etiam carne spiritalis, fieret etiam mente carnalis et, qui sua superbia sibi placuerat, D
Abbreviated transcription (Latin):
festiᷤ suffugiũ excusationiᷤ inqͥrit᷑. siẽ illi
pͥmi ħoies quoꝵ ⁊ illa dix̃. serpen ᷤ sedux̃ me.
⁊ manducaui. Et ille dix̃. mulier qmͣ dedisti
mͥ. hec mͥ ded̾ aligno ⁊ edi. Nusqmͣ hic sonat
peticio ueniȩ. nusqͣm imploratio medicinȩ.
Nã lie isti ñ siẽ cam qđ eõmiser̃ negent. ad¬
huc tam̃ suꝑbia in aliud qͤrit referre qđ ꝑ
perã fac̃ suꝑbia mulieris inserpentẽ. suꝑbia
uiri inmulierẽ. S accusatio potiꝰ qm ex¬
cusatio uera ẽ.uͥmandatidiuini ai ẽ aꝑta
t̃ns gressio. Neq enĩ hoc ꝓpt̾ea ñ fecer᷑ quia
id mulier serpente sua dnte. uir muliere inꝑ¬

Expanded text:
stis suffugium excusationis inquiritur; sicut illi primi homines, quorum et illa dixit: Serpens seduxit me, et manducaui, et ille dixit: Mulier, quam dedisti mecum, haec mihi dedit a ligno, et edi. Nusquam hic sonat petitio ueniae, nusquam inploratio medicinae. Nam licet isti non sicut Cain quod commiserunt negent, adhuc tamen superbia in aliud quaerit referre quod perperam fecit: superbia mulieris in serpentem, superbia uiri in mulierem. Sed accusatio potius quam excusatio uera est, ubi mandati diuini est aperta transgressio. Neque enim hoc propterea non fecerunt, quia id mulier serpente suadente, uir muliere inp
Abbreviated transcription (Latin):
lipͥmoꝵ duoꝵ ħoium puarieatiõe mutata ẽ.
ut tante corruptioni qͣntũ uidemꝰ atq: sen¬
timꝰ. ⁊ ꝑhanc subiaceret morti. ac tot: tantiᷤᷤ.
fectibꝰ. qł in paradẏ so añ peccatũ. lie incor
ꝑeanimali eẽt. utiq: ñ fuit. siꝗͥs hoc mouet᷑
ut dixi. ñ iđo deb existimare leue ac par¬
uũ illud fuisse cõmissũ. qr in esca factũ est.
qͥequã malids m illo tante felieitatis loco
erearet. atq plantaret .s obedientia cõm̃da¬
ta ẽ in p̃cepto. qͦm uͥtꝰ increat᷑a rationali.
mat᷑ qͦdãmͦ ẽ om̃iũ eustosq uͥtutũ: qͣndo qͥdẽ
ita facta ẽ ut ei subditã ẽe sit utile. ꝑniti¬
osũ aut̃. suã ñ eiꝰ a qͦ ereata ẽ face̾ uoluntatẽ.
itaq hoc deuno cibi gn̾e ñ ẽdendo. uͥalioꝵ
tanta eopra subiacẽbat. tã leue p̃ceptũ ad
obseruandũ. tã breue admemoriã retinen¬
dũ. uͥ pͣsertĩ ñ du uoluntati eupiditas re¬
sistebut. qđ de pena tͣns gressioni ꝰ postea

Expanded text:
imorum hominum praevaricatione mutata est; ut tantae corruptioni, quantam videmus atque sentimus, et per hanc subjaceret morti, ac tot et tantis fectibus, qualis in paradiso ante peccatum, licet in corpore animali esset, utique non fuit — si quis hoc mouetur, ut dixi, non ideo debet existimare leue ac paruum illud fuisse commissum, quia in esca factum est, quidquam mali Deus in illo tantae felicitatis loco crearet adque plantaret. Sed oboedientia commendata est in praecepto, quae uirtus in creatura rationali mater quodam modo est omnium custosque uirtutum; quando quidem ita facta est, ut ei subditam esse sit utile; perniciosum autem suam, non eius a quo creata est facere uoluntatem. Hoc itaque de uno cibi genere non edendo, ubi aliorum tanta copia subiacebat, tam leue praeceptum ad obseruandum, tam breue ad memoria retinendum, ubi praesertim nondum uoluntati cupiditas resistebat, quod de poena transgressionis postea
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est ꝑman̾e. qr id ꝑmaneb̾ qͦ timor ipse ꝑ¬
duẽ. Qͥcũ ita sint. quõ recta uita ducenda ẽ. qua
ꝑueniendũ sit adbeatã om̃s affectꝰ istos uita ree¬
ta rectoᷤ habet. ꝑu̾sa ꝑu̾sos. Beata uͦ eadeq et̃na.
amorẽ habebit ⁊ gaudiũ. ñ sołu rectũ. uerũ etiã
certũ. timorẽ aut᷑ : dolorẽ nulłu. Nñiã apparet

Expanded text:
dictus est permanere, quia id permanebit, quo timor ipse perducit. Quae cum ita sint, quoniam recta uita ducenda est, qua perueniendum sit ad beatam, omnes adfectus istos uita recta rectos habet, peruersa peruersos. Beata uero eademque aeterna amorem habebit et gaudium non solum rectum, uerum etiam -certum; timorem autem ac dolor
Abbreviated transcription (Latin):
łu peccatũ ẽ. ea qͣlex dĩ ꝓhib ẽ cupisee̾.atq ab
his abstine timore pene ñ amore iusticiȩ absit
inquã ut ante om̃e peecatũ iã ibi fuerit tale
peccatũ. ut hoc deligno admit̾ent. qđ demu¬
liere dñs ait. Siꝗͥs uidit mulierẽ ad c̃cupiscen¬
dũ eã. iã mechatꝰ ẽ eã incorde suo. Quã gͥ feliceᷤᷤ
erant pͥmi hoies. ⁊ nullis agitabant ꝑt̾batiõibꝰ
animoꝵ. nulliᷤ corpoꝵ leðebans in cõmodiᷤ. tã
felix uniu̾sa societas ẽẽt humana sinec illima¬
stirpe iniqͥtatẽ cõmitt̾et. qđ dãpnationẽ re¬
ciꝑet.atq ista ꝑmanente felicitate. donee ꝑ
ilła benedictionẽ qͣdictũ ẽ. ereserte ⁊ multipl¬
caimini. p̃destinatoꝵ scõꝵ numus cõpleret᷑. alia
maior daret᷑. ꝗͣbeatissimis angłiᷤ data ẽ. uͥiã eẽt
corruptione corꝑũ. reddita resurreetiõe mor

Expanded text:
 peccatum est ea quae lex Dei prohibet concupiscere adque ab his abstinere timore poenae, non amore iustitiae. Absit, inquam, ut ante omne peccatum iam ibi fuerit tale peccatum, ut hoc de ligno admitterent, quod de muliere Dominus ait: Si quis uiderit mulierem ad concupiscendum eam, iam moechatus est eam in cords agitabantur perturbationibus animorum, nullis corporum laedebantur incommodis: tam felix universa societas esset humana, si nec illi mastirpe iniquitatem committeret, quae damnationem reciperet. Atque ista permanente felicitate, donec per illam benedictionem, qua dictum est: Crescite et multiplicamini, praedestinatorum sanctorum numerus conpleretur, alia maior daretur, quae beatissimis angelis data est, ubi iam esset corruptione corporum reddita resurrectione mor
Abbreviated transcription (Latin):
illi hoies intantoꝵ tanta affluentia bonoꝵ.
uͥ nec mors metueͬbat᷑. nec ulla corꝑiꝰᷤ ma¬
la ualitudo. nec aberat qͥeqͣm ꝗd bona uo¬
luntas adipise̾et᷑. nec inerat qđ carnẽ aĩũue
ħois felicit᷑ uiuenti ᷑ offend̾et : Amor erat
sincera societate uiuentiũ. Et ex hoc amore¬
qua manente nulłu om̃ino aliunde mału
qđ ẽtstaret irruebat Anforit cupiebant ꝓhibitũ
lignũ ad uescenđu ẽting̾e.s mori metuebant.
Aeꝑ hoc ⁊ eupiditas: metꝰ iã tͦ illos hores in illo

Expanded text:
illi homines in tantorum tanta affluentia bonorum, illi homines in tantorum tanta affluentia bonorum, ubi nec mors metuebatur, nec ulla corporis mala valetudo; nec aberat quidquam, quod bona voluntas adipisceretur, nec inerat quod carnem animumve hominis feliciter viventis offenderet? Amor erat sincera societate viventium, et ex hoc amorqua manente nullum omnino aliunde malum, quod contristaret, irruebat. An forte cupiebant prohibitum lignum ad vescendum contingere, sed mori metuebant; ac per hoc et cupiditas, et
Abbreviated transcription (Latin):
qͣtit᷑. Et si ꝗͦsᷤ ciues hab. qͥmod̾ari talibꝰ motib
⁊ eos ꝗͣsi tẽꝑare uideant᷑. sic impietate suꝑbi.
⁊ elati s̃. ut hoc ipsosint ineiꝰ timores maiores.
qͦ minores dolores. Et siñnulli tantũ in ma¬
niore ꝗͣnto rariore uanitate. hoc inse ipsis
ad amau̾int. ut nullo ꝓrso erigant᷑. ⁊ excit̃nt᷑.
nullo flectant᷑ atq inelinentur affectu. hu¬
manitatẽ totã potiꝰ amittunt. quã uerã as¬
secunt᷑ tͣnquillitatẽ. Nenĩq durũ aliqͥd iđo
rectũ. aut qr stupiđũ id̾o sanũ. S utrũ pͥmꝰ
ħo. ł pͥmi ħoies duoꝵ erat ꝗͥ ppe ẽiugiũ. ha¬
bebant istos affectꝰ in corꝑe animali ante
peccatũ. qͣ les incorꝑe sp̃ualiñ habebimꝰ. oi
purgato finitoq peccato. ñ inm̾ito qͣrit᷑. Si
enĩ habebant. qͦmͦ erant beati in illo memo¬
rabili beatitudini ᷤ loco. iđ paradyso: Qͥs
tande absolute dici beatꝰ pot̾. qͥtimore affi¬
cit᷑ ł dolore : qͣdaut᷑ tim̾e aut dołe pot̾ant

Expanded text:
quatitur. Et si quos cives habet qui moderari talibus motibus et eos quasi temperare videantur, sic impietate superbi et elati sunt, ut hoc ipso in eis sint majores tumores, quo minores dolores. Et si nonnulli tanto immaniore, quanto rariore vanitate hoc in se ipsis adamaverint, ut nullo prorsus erigantur et excitentur, nullo flectantur atque inclinentur affectu; humanitatem totam potius amittunt, quam veram assequantur tranquillitatem. Non enim quia durum aliquid, ideo re primi homines duorum erat quippe conjugium habebant istos affectus in corpore animali ante peccatum, quales in corpore spirituali non habebimus, omni purgato finitoque peccato, non immerito quaeritur. Si enim habebant, quomodo erant beati in illo memorabili beatitudinis loco, id est paradiso? Quis tandem absolute dici beatus potest, qui timore afficitur, vel dolore? Quid autem timere aut dolere poterant
Abbreviated transcription (Latin):
utiꝗ: bone s̃. Det̾hit᷑ porro mału. ñ aliq̃nat᷑a
qͦ aecesserat. ł ulla eiꝰ parte sublata .s ea qͣui
eiata ac depͣuata fuerat. sanata atq: correcsa.
Arbitũ gͥ uoluntati ᷤ tͤ ẽ uere lib̾um. eũ ui¬
cus peccatisq ñ seruit. Taledatũ ẽ ađo. Qđ
amissũ ꝓpͥo uicio. nͥ aqͦdari potuit. reddi ñ
pot̾.Uñ uerita ᷤᷤ dic̃. Siuosfiliꝰ lib̾au̾it. tͦ uere
libi eritis. Idipsũ ẽ aut̃. acsidic̾et. Si uosfilis
saluos fec̾it.t ue saluieritis. Iñ qͥppe liba¬
tor: uñ saluator. Niuebat utiq hoscđm dr̃i¬

Expanded text:
utique bonae sunt. Detrahitur porro malum non aliqua natura, quae accesserat, uel ulla eius parte sublata, sed ea, quae uitiata ac deprauata fuerat, sanata adque correcta. Arbitrium igitur uoluntatis tunc est uere liberum, cum uitiis peccatisque non seruit. Tale datum est a Deo; quod amissum proprio uitio, nisi a quo dari potuit, reddi non potest. Unde Veritas dicit: Si uos Filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. Id ipsum est autem, ac si diceret: Si uos Filius saluos fecerit, tunc uere salui eritis.\' Inde quippe liberator, unde saluator. Viuebat itaque homo sec
Abbreviated transcription (Latin):
Desidauit aiã mea ẽ eupisẽẽ iudiciatua dt
c̃cupiscentia sapientie ꝑduc̃ adregnẽ. Roc
tam̃ loꝗñdi obtinuit c̃suetudo. ut si cap
ditas ł c̃ cupiscentia dicat᷑. nec addat᷑ auꝰ
reisit. ñ nͥ inmalo possit intellegi. letii
inbono ẽ. Letamini ind̾no ⁊ exultate uissi.
⁊ dedisti leticiã in eor meũ: adempledi¬

Expanded text:
Desiderauit anima mea concupiscere iudicia tua; et: Concupiscentia sapientiae perducit ad regnum. Hoc tamen loquendi obtinuit consuetudo, ut, si cupi- ■ ditas uel concupiscentia dicatur nec addatur cuius rei sit, non nisi in malo possit intellegi. Laetitia in bono est: Laetamini in Domino et exultate iusti; et: Dedisti laetitiam in cor meum; e
Abbreviated transcription (Latin):
accidt. m̃tẽq ꝑtͣbant. bona plane ⁊ maximȩ
optanda ẽ s nec ipsa huiꝰ ẽ uite. N enĩ qͣli̾eũq
ħoium uox ẽ.s maxime pioꝵ. multũꝙ iustoꝵ¬
sos seducimꝰ. ⁊ u̾itas in nob̾ ñ ẽ. Tunc itaq: apathĩa
istaerit. qñdo peccatũ in hoie nulłu erit. Nunc
uͦsatis bene uiuit᷑ sine cͥmine: Sine peecato aũ
qͥse uiue existimat. ñ id agit ut peccatũ nulły
hubeat. s ut ueniã ñ accipiat. Porrosi apathĩa
illa dicenda ẽ. eũ aiũm ẽtinge̾ omĩno ñ pot̃
ullꝰ affectꝰ. Qͥs hunc stuporẽ ñ om̃ibꝰ uicus iu¬
dicet eẽ peiorẽ. Pot̃ gͦ ñ absurde dici. ꝑfectã
beatitudinẽ sine stimulo timoriᷤ: sine ul¬
la tͥsticia fut᷑am . Ñibi aut̃ fit᷑um amorẽ.
gaudiũ ꝗͥs dix̾it. nͥ om̃imꝰ aueritate seclusꝯ
giret. nec tang̃ dolor: ausanda ẽ in hac uita.

Expanded text:
accidunt mentemque perturbant, bona plane et maxime optanda est, sed nec ipsa huius est uitae. Non enim qualiumcumque hominum uox est, sed maxime piorum multumque iustosos seducimus et ueritas in nobis non est. Tunc itaque andfeia. ista erit, quando peccatum in homine nullum erit. Nunc uero satis bene uiuitur, si sine crimine; sine peccato autem qui se uiuere existimat, non id agit, ut peccatum non habeat, sed ut ueniam non accipiat. Porro, si ajcofhta illa dicenda est, cum animum contingere omnino non potest ullus adfectus, quis hunc stuporem non omnibus uitiis iudicet esse peiorem? Potest ergo non absurde dici perfectam beatitudinem sine stimulo timoris et sine ulla tristitia futuram; non ibi autem futurum amorem gaudiumque quis dixerit, nisi omni modo a ueritate seclusus? exterret nec angit dolor, auersanda est in hac uita,
Abbreviated transcription (Latin):
ut possit eẽ. Qd ẽ ista uoluntate m̃datiꝰ.: Unde
ñ frustta diei pot᷑ om̃e peccatũ eẽ m̃daciũ. Ñ
oñfit peccatũ. nisi ea uoluntate qͣuolumꝰ ut
bene sit nob̾. ł nolumꝰ ut male sit nob̾. Prgo
m̃ daeiũ ẽ. qđ cũ fiat ut bene sit nob̾. hine̾
potiꝰ male ẽ nob̾. ł cũ fiat. ut meliꝰ sit nob̾.
hine potiꝰ peiꝰ ẽ nob̾. Uñ hoc nisiqr deđo pot̃
bene ẽẽ hoi.qͣm derelinqͣndo deserit. ñ de seipso
scđmquẽ uiuendo delingͥt: Qđ itaq diximꝰ
hinc extitisse duas eiuitates. diusa ᷤ int̾se atq
c̃tͣrias. qđ alii scđm carnẽ. alii scđm spm̃ ui¬
uerent. potͣ etiã istomͦ dici. qđ alii scđ̾m ħoiẽ

Expanded text:
ista uoluntate mendacius? Unde non frustra dici potest omne peccatum esse mendacium. Non enim fit peccatum nisi ea uoluntate, qua uolumus ut bene sit nobis uel nolumus ut male sit nobis. Ergo mendacium est, quod, cum fiat ut bene sit nobis, hinc potius male est nobis, uel cum fiat ut melius sit nobis, hinc potius peius est nobis. Unde hoc, nisi quia de Deo potest bene esse homini, quem delinquendo deserit, non de se ipso, secundum quem uiuendo delinquit? Quod itaque diximus, hinc extitisse duas ciuitates diuersas inter se adque contrarias, quod alii secundum carnem, alii secundum spiritum uiuerent: potest etiam isto modo dici quod alii secundum hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dix̾it. Gaud eo ꝓpt̃ uos ut edatiꝰ. qđ lalar̃
suscitat᷑us etiã lacrimas fudit. qđ c̃cupiu̾it
cũ discpłiᷤ suiᷤᷤ manducare pascha. qđ ꝓpinqñ¬
te passione. tͥstiᷤ fuerit aĩa eiꝰ. ñ falso utiq
referug᷑ rũ ille hos motꝰ certe dispensatiõs
gr̃a.ita eũ uoluit suscep̃ aĩo humano. ut eũ
ctas ⁊ seđm đm habemꝰ has affectioẽs. hiuꝰ
inuiti cedimꝰ. Itaq aliqndo qmuiᷤᷤ nͣ culpa¬
bili cupiditate. s laudabili earitate mouem̃.
etiã du nolumꝰ flemꝰ. Habemꝰ gͦ easex hum ans
hai infirmitatẽ gerimꝰ. si cas om̃ino nullas habea¬
mꝰ t᷑ potiꝰ ñ recte uiuimꝰ. Uituꝑibat enĩ⁊ detesta
mainitatis in aĩo stuporiᷤᷤ incorꝑe. Quocirea illa

Expanded text:
 uos, ut credatis, quod Lazarum suscitaturus etiam lacrimas fuderit, quod concupiuerit cum discipulis suis manducare pascha, quod propinquante passione tristis fuerit anima eius: non falso utique referuntur. Verum ille hos motus certae dispensationis gratia ita cum uoluit suscepit animo humano, ut cum cundum Deum habemus has adfectiones, huius inuiti cedimus. Itaque aliquando, quamuis non culpabili cupiditate, sed laudabili caritate moueamur, etiam dum nolumus flemus. Habemus ergo eas ex humanaehuius infirmitatem gerimus, si eas omnino nullas habeamus, tunc potius non recte uiuimus. Vituperabat enim et detestamanitatis in animo, stuporis in corpore. Quocirca illa
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatiᷤᷤ dĩ in huiꝰ uite ꝑ egͥnatiõe scđm đmui¬
uentes. metuunt. cupiuntq dolent. gaudeñꝙ:
Et ꝙ rectꝰ ẽ amor eoꝵ. istas om̃s affectiones ree¬
tas habent. metuunt pęnã et̾nã. cupiunt ui¬
tã et̃nã : dolent inse. qr ipsi insemetipst ad huc
in gemiset᷑. ad optionẽ expectantes redeptioem
corꝑi ᷤᷤ sui. gaudent inspe.ꝙ fiet sermo qͥ scrip¬
tꝰ ẽ. ab sorta ẽ mors inuictoria. Itẽ metuunt
peccare. cupiunt ꝑseu̾are. dolent inpeccatiᷤ.
gaudent in oꝑib boniᷤᷤ. Et enĩ metuant peca
erimꝰ ꝙ peccatũ ñ habemꝰ. nosipsos seducimꝰ.:
ueritas in nob̾ ñ ẽ. It gaudeant. in oꝑibꝰ boniᷤ
audiunt. Hilarẽ datorẽ dilig̃ đs.Itẽ sicuti
se infirmitas eoꝵ firmitasq habuerit metu¬
unt tẽptari. cupiunt tẽptari. dolent intẽp¬
tationibꝰ. gaudent intẽptationibꝰ. Et enĩ
metuant tẽptari audiun. Si ꝗͥs p̃ occupatꝰ fu¬

Expanded text:
ciuitatis Dei in huius uitae peregrinatione secundum Deum uiuentes metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, et quia rectus est amor eorum, istas omnes adfectiones rectas habent. Metuunt poenam aeternam, cupiunt uitam aeternam; dolent in re, quia ipsi in semet ipsis adhuc ingemescunt adoptionem, expectantes redemtionem corporis sui; gaudent in spe, quia fiet sermo, qui scriptus est: Absorpta est mors in uictoriam. Item metuunt peccare, cupiunt perseuerare; dolent in peccatis, gaudent in operibus bonis. Ut enim metuant peccaerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et ueritas in nobis non est; ut gaudeant in operibus bonis, audiunt: Hilarem datorem diligit Deus. Item sicuti se infirmitas eorum firmitasque habuerit, metuunt tentari, cupiunt tentari; dolent in tentationibus, gaudent in tentationibus. Ut enim metuant tentari, audiunt: Si
Abbreviated transcription (Latin):
tan nt̃e nrã nat᷑a om̃imꝰ atq exom̃ ibꝰ partibꝰ
abediret. At enĩ aliqͥd caro patii. qd seriure ñ
sinit᷑ Qͥd int̃ ẽ uñ. di tam̃ ꝑiusticiã dnantis
subdita fuerat. ñ seruiendo molesta sit. qͣmui
nos ñ scriuendo đo. molesti nob potuerimꝰ eẽ
ñ illi: Neq enĩ sic ille nr̃o. ut nosseruitio cor¬
na qđ fecimꝰ. Dolores porro qͥ dicunt᷑ carnis. ani¬
mȩ s̃ incarne ⁊ excarne. Od enĩ caroꝑse ipsam
dr ł dolere. aut ipse ħo ẽ siẽ disseriumꝰ. aut ali¬
qͥd aiẽ. qđ carnis affic̃ passio. ł asꝑa ut faciat do¬
lorẽ ł lenis ut uoluptatẽ. S dolor carniꝰ tantũ.
m offensio ẽ aiẽ excarne. ⁊ qͣđa ab eiꝰ passione
dissensio. sic̃ aĩẽ dolor qͥ tͥsticia nuncupat᷑ dis¬
Dolorẽ aut̃ carnis ñ p̃ceđ ullꝰ qͣsi metꝰ carnis.
qͥ añ dolorẽ incarne sentiat᷑. Uoluptatẽ uͦ p̃

Expanded text:
tati nostrae nostra natura omnimodo atque ex omnibus partibus obediret. At ensinitur. Quid interest unde, dum tamen per iustitiam dominantis bis, quae subdita fuerat, non seruiendo molesta sit, quamuis nos Deo non seruiendo molesti nobis potuerimus esse, non illi? Neque enim sic ille nostro, ut nos seruitio corna quod fecimus. Dolores porro, qui dicuntur carnis, animae sunt in carne et ex carne. Quid enim caro per se ipsam dicitur uel dolere, aut ipse homo est, sicut disseruimus, aut aliquid animae, quod carnis adficit passio, uel aspera, ut faciat dolorem, uel lenis, ut uoluptatem. Sed dolor carnis tantum modo offensio est animae ex carne et quaedam ab eius passione. dissensio, sicut animi dolor, quae tristitia nuncupatur, disDolorem autem carnis non praecedit ullus quasi metus carnis, qui ante dolorem in carne sentiatur. Voluptatem vero
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiantẽ qͥbꝰda. qͥ añ peccauer ⁊ ñ eger̃ peni¬
tentiã suꝑ in mundicia ⁊ fomicationibꝰ sui . Ru
motꝰ. hi affectꝰ deamore boni. & de scã caritate
uenientes. si uicia uocanda s̃.sinamꝰ ut ea qͣuere
uicia s̃ uͥtutes uocent᷑. S. cũ rectã ro̾nẽ seqͣnt᷑ iste
affectiones. qnͣdo u̾oportet ad hib̾nt᷑ qͥs eastune
morbos. seuuiciosas passioneᷤ audeat dice.quĩ
obrẽ etiã ipse dns ĩ formaserui ag̾e uitã dignat᷑¬
hibuit eas. u̾adhib̾ndaꝰ eẽ iudicaũ. Neq enĩ inẽ

Expanded text:
 qui ante peccauerunt et non egerunt paenitentiam super inmunditia et fornicationibus suis. Hi motus, hi adfectus de amore boni et de sancta caritate uenientes si uitia uocanda sunt, sinamus, ut ea, quae uere uitia sunt, uirtutes uocentur. Sed cum rectam rationem sequantur istae adfectiones, quando ubi oportet adhibentur, quis eas tunc morbos seu uitiosas passiones audeat dicere? Quam ob rem etiam ipse Dominus in forma serui agere uitam dignathibuit eas, ubi adhibendas esse iudicauit. Neque enim, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
tatiões uarias in cid̾itis. Ñ sołu aũ ꝓpt̃ se ipsos
hiꝰ mouent᷑ afflietib uerũ etiã ꝓpt᷑ eoᷤᷤ quos
libari cupiunt. Et neꝑeunt menunt. ⁊ doles
siꝑcunt. ⁊ gaudent silib̾ant᷑. Ilłu ꝗͥppe optimũ
⁊ fortissimũ uirũ ꝗͥ insuiꝰ infirmitatibꝰ głat᷑ ut
eũ potissimũ cõmemoremꝰ. qͥ in ȩccłiã x crgtn

Expanded text:
uarias incideritis. Non solum autem propter se ipsos his mouentur adfectibus, uerum etiam propter eos, quos liberari cupiunt et ne pereant metuunt, et dolent si pereunt et gaudent si liberantur. Illum quippe optimum et fortissimum uirum, qui in suis infirmitatibus gloriatur, ut eum potissimum comme
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ locutioĩs ñ nulli intͣp̃tes addider bo¬
na.⁊ ita intͣ p̃ͣtati s̃. qͥcũq uultiᷤᷤ ut faciant
uob hoies bona.Cauendũ enĩ putauer̃: neꝗͥs¬
qm̃ inhonesta uelit sͥ fieri ab hoibꝰ. ut detͣpio¬
nibꝰ taceã. certe luxuriosa ẽiuuia. in qͥbꝰ se si
& ipsi illis faciant. hoc p̃ceptũ existiment im¬
hoies. hȩc ⁊ uos facite illis. Credo ꝓpt̾ea qr ĩ eo
qđ dix̃ uultis. iã uoluit intellegibona. N
enĩ ait cupitis. Nͣ tam̃ semꝑhi  ꝓpͥetatibꝰ lo¬
ctio nr̃a frenanda ẽ.s int̃du hi  utenđũ ẽ.
Et cũ legimꝰ eos quoꝵ auetoritati resultare
fasñẽ.ibi s̃ intelligenda. u̾rectꝰ sens aliũ
exitũ ñ pot̾ inuenire. sic̃ ista s̃. ꝗͣ exempli
gr̃a. partĩ exxeugłio cõmemoraumꝰ. Qͥs enĩ

Expanded text:
ocutionis nonnulli interpretes addiderunt \'bona et ita interpretati sunt: \'Quaecumque uultis ut faciant uobis homines bona.\' Cauendum enim putauerunt, ne quisquam inhonesta uelit sibi fieri ab hominibus, ut de turpioribus taceam, certe luxuriosa conuiuia, in quibus se, si et ipse illis faciat, hoc praeceptum existimet iuhomines, haec et uos facite illis; credo propterea, quia in eo quod dixit uultis, iam uoluit intellegi \'bona. Non enim ait \'cupitis. Non tamen semper his proprietatibus locutio nostra frenanda est, sed interdum his utendum est; et cum legimus eos, quorum auctoritati resultare fas non est, ibi sunt intellegendae, ubi rectus sensus alium exitum non potest inuenire; sicut ista sunt, quae exempli gra
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ obediensusq ad mortẽ. ita in obedientia
pͥmi ħois eo detestabilior: qͦfaetꝰ ẽ inobȩ¬
diens usq ad mortẽ. Ubi enĩ magna ẽ inobe¬
dientiȩ pena ꝓposita. ⁊ resacreatore facił
imꝑata s nã satiᷤ ex plicet. qnͣtũ mali
sit ñ obȩdire in refacili ⁊ tantȩ potestatiꝰ
imꝑio. ⁊ tanto tͣrentiᷤ supplitio. Deriq
ut breuit᷑ dicat᷑. in illiꝰ peccati pena. qͥdin¬
añ peccatũ qͥeqͥd tam̃ ñ pot̾at ñ uolebat lt
idõ pot̾at om̃a ꝗͣ uolebat. Nunc uͦsic̃ma

Expanded text:
est oboediens usque ad mortem: ita inoboedientia primi hominis eo detestabilior, quo factus est inoboediens usque ad mortem. Ubi enim magna est inoboedientiae poena proposita imperata, quisnam satis explicet, quantum malum sit, non obedire in re facili, et tantae potestatis imperio, et tanto terrenti supplicio? 2. Denique, ut breuiter dicatur, in illius peccati poena quid inante peccatum, quidquid tamen non poterat, non nolebat, et ideo poterat om
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ uicio uoluntatiᷤᷤ qd eͣt̃ nat᷑am ẽ. ñ utiq: fi¬
eret. S uieio de pͣuari. nͥ exnihilo facta nat᷑a
ñ posset. Ac ꝑ hoc ut nat᷑a sit: ex eohab qđ
adõfacta ẽ. It aut̃ ab eo qd ẽ deficiat. exeo
hab qđ denihilo ẽ facta. Nec sic defeẽ ħo.¬

Expanded text:
nisi uitio uoluntatis, quod contra naturam est, non utique finisi uitio uoluntatis, quod contra naturam est, non utique fieret. Sed uitio deprauari nisi ex nihilo facta natura non posset. Ac per hoc ut natura sit, ex eo habet quod a Deo facta est; ut autem ab eo quod est deficiat, ex hoc quod de nihilo facta est. Nec sic defe
Abbreviated transcription (Latin):
tudo. deserto eo eui debet inherere aĩmꝰ pͥnci¬
pio. sͥ ꝗͦdamͦ fieri.atꝗ: eẽ pͥncipiũ. Hoc fit. cũ
sͥ nimis plae.Sibi uͦ ita placet.eũ ab illo bono
inmutabili defiẽ. qđ ei mag̃ plac̾e debuit. qmͣ
ipse sͥ. Spontaneus aut̃ iste ẽ defectꝰ quõ siuo¬
luntas in amore suꝑioris inmutabilis bona.
aqͦ illustrabat᷑ ut uideret.⁊ accendebat᷑ ut
amaret. stabił ꝑman̾et. ñ iñ ad sͥ placenđdu
au̾teret᷑. ⁊ ex hoc tenebrese̾et.⁊ frigesc̾et. ut ł
illa e̾d̾et uerũ dixisse serpentẽ. ł ille diman
dato uxxori ᷤᷤ p̃pon̾et uoluntatẽ putaretq: se
uenialit̾ tͣns gressorẽ ẽẽ p̃cepti.siuite sue so¬
ciã ñ desereret. etiã insocietare peccati. Ñ gͦ
małii opꝰ faetũ ẽ. iđ illa tͣnsgressio. ut cibo
ꝓhibito uesee̾t᷑ n ab eis qͥ iã mali erant. ħeꝗ
enĩ fieret ille fruetꝰ malꝰ. nͥ ab arbore mala.
Ut aut̃ eẽt arbor mala. ẽtͣ nat᷑am factũ ẽ.ꝙr

Expanded text:
principio, sibi quodammodo fieri atque esse principium. Hoc fit cum sibi animus placet: sibi vero placet, cum ab illo bono immutabili deficit, quod ei magis placere debuit, quam ipse sibi. Spontaneus autem est ille defectus: quoniam si voluntas in amore superioris immutabilis boni, a quo illustrabatur ut videret, et accendebatur ut amaret, stabilis permaneret; non inde ad sibi placendum averteretur, et ex hoc tenebresceret, aut frigesceret, ut vel illa crederet verum dixisse serpentem, vel ille Ddato uxoris praeponeret uoluntatem putaretque se uenialiter transgressorem esse praecepti, si uitae suae sociam non desereret etiam in societate peccati. Non ergo malum opus factum est, id est illa transgressio ut cibo prohibito uescerentur, nisi ab eis qui iam mali erant. Neque enim fieret ille fructus malus nisi ab arbore mala. Ut autem esset arbor mala, centra naturam factum est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
c̃oplexꝰ ẽ.Hinc metuunt cupiunt gaudeq̃q:
dolentq. Dixẽ etiã iđe auetor: malam̃tiꝰgu u¬
dia. Piͣ uolunt. cauent. timent. gaudent.
⁊boni: mali. Atq ut eadẽ aluᷤ ubi ᷤ enunti¬
emꝰ cupiunt. timent. lȩtant᷑ boni⁊ mali.
S illi bene. isti male. siẽ ħoibꝰ seurecta. seu
ꝑu̾sa uoluntas ẽ. Ipsa ꝗͦq tͥsticia ꝓꝗͣ stoiei ni¬
hil in aĩo sapientis inuenire possẽ putauer̃:

Expanded text:
conplexus est: Hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque. Dixit etiam idem auctor: Mala mentis gaudia. Proinde uolunt cauent gaudent et boni et mali; adque ut eadem aliis uerbis enuntiemus, cupiunt timent laetantur et boni et mali; sed illi bene, isti male, sicut hominibus seu recta seu peruersa uoluntas est. Ipsa quoque tristitia, pro qua Stoici nihil in animo sapientis inueniri posse putauer
Abbreviated transcription (Latin):
ud dilectionẽ ł caritatẽ. insinuanđu fuit.
Nã ⁊ amorẽ inbono dici iã ostendimꝰ. Sncꝗͥs
existimet amorẽ qͥđe ⁊ inmalo ⁊ in bono di¬
lectionẽ aut̃ ñ nͥ inbono eẽ dicenda. illudaũ
attendat. qđ inpsalmo seͥptũ ẽ. ꝗͥ aut̃ diligit
iniqͥtatẽ ođ aiãm suã. Et illud apłi ioħis. Siꝗͥ
dilexerit munđu. ñ ẽ dilectio patͥs in illo. sẽ¬
ce uno loco dilectio ⁊ inbono ⁊ inmalo.Amo
amantes. amatores pecunie. Rectaitaꝙ uo¬
luntas ẽ bonꝰ amor: ⁊ uoluntas ꝑu̾simal ama
amor gͥ in hianꝰ hab̾e qđ amat᷑ eupiditasẽ.
Id aut̃ habenᷤ. eoꝙ fruenꝰ. letieia ẽ fugiens qd
ei adusat᷑ timor ẽ. idq si accidit sentiens

Expanded text:
ud dilectionem uel caritatem, insinuandum fuit. Nam et amorem in bono dici iam ostendimus. Sed ne quis existimet amorem quidem et in malo et in bono, dilectionem autem non nisi in bono esse dicendam, illud adtendat quod in psalmo scriptum est: Qui autem diligit indilexerit mundum, non est dilectio Patris in illo. Ecce uno loco dilectio et in bono et in malo. Amamantes, amatores pecuniae. Recta itaque uoluntas est bonus amor, et uoluntas peruersa macupiditas est, id autem habens eoque fruens laetitia; fugiens quod ei aduersatur, timor est, idque si acciderit sentiens
Abbreviated transcription (Latin):
peste purgatã. ⁊ extͣ om̃e corpꝰ animã ẽstitutã.
ipsã ẽẽ cõpellat incorꝑe. Uñ etiã illiᷤ fatemibꝰ
ñ excarne tantũ afficit᷑ anima ut cũpiat. metũ¬
at letet᷑ egrescat. uerũ etiã exse ipsa hiᷤᷤ pot̾ mo¬
ñ sołũ inculpabiles. uerũ etiã laudabiles eruĩ.
aliud qͣm uoluntates s̃. Nã qͥd ẽ cupiditaᷤ: le¬
ticia. nisi uoluntaᷤᷤ ineoꝵ ẽsensione qͣ uolumꝰ:
et qͥd ẽ metꝰ atꝗ tͥsticia. nisi uoluntas in dissen¬
sione ab hi ᷤ ꝗͣ nolumꝰ  S eũ c̃sentimꝰ. appeten¬
do ea qͣuolumꝰ. cupidita oũ aut̃ c̃sentimꝰ fru¬
endo hiᷤ qͣ uolumꝰ leticia uocat᷑. Itaq cũ dissen¬

Expanded text:
peste purgatam et extra omne corpus animam constitutam peste purgatam et extra omne corpus animam constitutam ipsam esse conpellat in corpore. Unde etiam illis fatentibus non ex carne tantum adficitur anima, ut cupiat metuat, laetetur aegrescat, uerum etiam ex se ipsa his potest monon solum inculpabiles, verum etiam laudabiles erunt; piditas et laetitia nisi uoluntas in eorum consensione quae uolumus? Et quid est metus adque tristitia nisi uoluntas in dissensione ab his quae nolumus? Sed cum consentimus adpetendo ea quae uolumus, cupiditas; cum autem consentimus fruendo his quae uolumus, laetitia uocatur. Itemque cum dissen
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd ẽ qđ eneas ap̃ uͥgiliũ eũ audisset apatre apͣ
inferoᷤ aiãs rurso ad corꝑa redit᷑as. hanc opinio¬
nẽ miratꝰ exclamans. Opat᷑ anne aliꝗs adeełu
hine ire pitanđu ẽ.sublimesaiãs. ⁊tumq ad
tardã reuti. corpora: Quȩ luciᷤ miseriᷤᷤ tã dirã
cũpidõ. Nũꝗͥd nã hȩc tã dira cupido. ext̾reniꝰ
artubꝰ moribundiꝰꝗ: m̃briᷤ. ad huc in ẽ animaꝵ
illi p̃dicatissimȩ puritati . Nonne abbuimi cor¬
poreis ut dic̃ pestibꝰ om̃ibꝰ cas asserit ẽẽ purgataᷤ.
cũ tursꝰ ineipiunt in corꝑa uelle reuerti. Uñ
colligit᷑ etiã siita sehab̾et qđ ẽ om̃ino uanissi¬
mũ. uicissim alt̾nans incẽs sabilit̾ euntiũ atq
redeuntiũ animarũ mundatio ⁊ inqͥnatio. non
potuisse ueraeit̃ dici. om̃s culpabiles atq: uicro¬
sos motꝰ animarũ. eis ext̾renis corꝑibꝰ in olescere.
Si qͥđe scđmipsos illa ut locutor nobił ait dira
cupido. usq: ad̾o ñ ẽ excorꝑe. ut abom̃i corporta

Expanded text:
aput Vergilium, cum audisset a patre aput inferos animas rursus ad corpora redituras, hanc opinionem miratur exclamans: O pater, anne aliquas ad caelum hinc ire putandum est Sublimes animas iterumque ad tarda reuerti Corpora? Quae lucis miseris tam dira cupido? Numquidnam haec tam dira cupido ex terrenis artubus moribundisque membris adhuc inest animarum illi praedicatissimae puritati? Nonne ab huius modi corporeis, ut dicit, pestibus omnibus eas adserit esse purgatas, cum rursus incipiunt in corpora uelle reuerti? Unde colligitur, etiamsi ita se haberet, quod est omnino uanissimum, uicissim alternans incessabiliter euntium adque redeuntium animarum mundatio et inquinatio, non potuisse ueraciter dici omnes culpabiles adque uitiosos motus animarum eis ex terrenis corporibus inolescere, si quidem secundum ipsos illa, ut locutor nobilis ait, dira cupido usque adeo non est ex corpore, ut ab omni corporea
Abbreviated transcription (Latin):
lo qđ accid̾e pot̃.s tenenꝰ inbono qđ amit
Nñpot᷑ Ubi enĩ boni adepti amor inmuta¬
biliꝰ ẽ ꝓfectosidici potͣ. malicauenditimor
securꝰ ẽ. Timori ꝗͥppe casti noĩe ea uolun¬
tissignificata ẽ. qͥ nos necẽe erit nolle peeca¬
re i nͦ sollicitudine infirmitatis neforte
peectmꝰ  tñ qͥllitate caritati ceaue peccatõ.
aut sinulliꝰ omĩnognis timor eẽ poti̾t. in illa
etissima seeuritate ꝑpetuoꝵ felieiũꝙ gaudioꝵ.
sic ẽ dictũ. Timor dñi castꝰ ꝑmanens insłm scłi.

Expanded text:
lo quod accidere potest, sed tenens in bono quod amitti non potest. Ubi enim boni adepti amor inmutabilis est, profecto, si dici potest, mali cauendi timor securus est. Timoris quippe casti nomine ea uoluntas significata est, qua nos necesse erit nolle peccare, et non sollicitudine infirmitatis, ne forte peccemus, sed tranquillitate caritatis cauere peccatum. Aut si nullius omnino generis timor esse poterit in illa certissima securitate perpetuorum feliciumque gaudiorum, sic est dictu
Abbreviated transcription (Latin):
deuitat małi. ꝗđ deb sapienᷤ deuitare tͥsticia
potro ꝙr demalo ẽ qđ iã accidit. nulłii aũ ma¬
lu ex istimant posse accidẽ saprenti. nihil inei
udle. gaude. caue negent nisi sapientẽ: stultũ
aut̃. ñ nisi cup̾e. letari. metuere. ẽ tͥstari. Et illaᷤ
quererẽ qnͣtũ potui diligent᷑. illud inueni qdđ
gudiũ ꝓpͥe bonoꝵ ⁊ pioꝵ ẽ. Itẽ illud in eugłio.
Quecũq uultis ut faciant uob hores. hec & uos¬

Expanded text:
t malum, quod debet sapiens deuitare; tristitia porro quia de malo est, quod iam accidit, nullum autem malum existimant posse accidere sapienti, nihil in eiuelle gaudere cauere negent nisi sapientem; stultum autem non nisi cupere laetari, metuere contristari; et illas quaererem quantum potui diligenter, illud inueni quodgaudium proprie bonorum et piorum est. Item illud in euangelio: Quaecumque uultis ut fac
Abbreviated transcription (Latin):
cũ enĩ ꝗgͥ dicat. ego qđe sũ pauli. aliꝰ aut̃ ego a¬
pollo. ñ ne hoies este᷑: Qđ dicebat animales
nr̃i adereatori ᷤ iniuriã. carnaᷤᷤ accusare nat᷑am.:
ꝗͦ in gn̾e atq: ordine suobona ẽ. S deserto ere¬
atorebono. uiu̾e scđm ereatũ bonũ. ñ ẽ bonũ.
siue ꝗͥsq: scđm carnẽ.siue scđm aiãm. siue
scđm totũ ħoiem qͥ exaiã c̃stat ⁊ carne. uñ ⁊¬

Expanded text:
Cum enim quis dicat: Ego quidem sum Pauli, alius autem: Ego Apollo, nonne homines estis? Quod dicebat: Animales nostris ad Creatoris iniuriam carnis accusare naturam, quae in genere adque ordine suo bona est; sed deserto Creatore bono uiuere secundum creatum bonum non est bonum, siue quisque secundum carnem siue secundum animam siue secundum totum hom
Abbreviated transcription (Latin):
sipiunt. qr tã qm̃ mali nat᷑am t̾rena corꝑa dete¬
stant᷑. eũ oĩa elem̃ta qͥbꝰ iste mundꝰ uisibilis ẽ¬
trectabiłq ẽpactꝰ ẽ. q̃litatesq eoꝵ đ̾o artifici
tͥbuant. Uerũ tam̃ ex trenis artibꝰ moribun¬
diꝰ q: m̃briᷤᷤ sic affici animaᷤ opinant᷑. ut hine
ei sint morbi eupiditatũ.⁊ timorẽ. ⁊ leticiȩ siue

Expanded text:
etestentur; cum omnia elementa, quibus iste mundus visibilis contrectabilisque compactus est, qualitatesque eorum Deo artifici tribuant, Verumtamen ex terrenis artubus moribundisque membris sic affici animas opinantur, ut hinc eis sint morbi cupiditatum et timorum et laetitiae sive
Abbreviated transcription (Latin):
tusciꝰ qr amote. Roc ꝓpt̾ea cõmemoranđu pu¬
taui.qr ñ nulli arbitrag̃. aliud ẽẽ dilectionẽ.
siue caritatẽ. aliud amorẽ. Diet̃ it dilectionẽ
accipiendã ẽẽ inbono.amorẽ in malo. Sic
aut̃ nec ipsos auetores scłariũ litt̾arũ locitoᷤ
eẽ etissimũ ẽ. S uid̾int phy losophi utrũ ł q̃
rone ista disc̾nant. amorẽ tam̃ eos inbon rebꝰ¬

Expanded text:
te. Hoc propterea commemorandum putaui, quia nonnulli arbitrantur aliud esse dilectionem siue caritatem, aliud amorem. Dicunt enim dilectionem accipiendam esse in bono, amorem in malo. Sic autem nec ipsos auctores saecularium litterarum locutos esse certissimum est. Sed uiderint philosophi utrum uel qua ratione ista discernant; amorem tamen eos in bonis reb
Abbreviated transcription (Latin):
timorẽ. qr timor penã habet. Qͥaut᷑ timet
ñ ẽ ꝑfectꝰ in caritate. ñ ẽ eiꝰ gnĩs timor. euiꝰ
ille qͦ timebat apłs paulꝰ. necorinthii serpen¬
tina sedueẽt᷑ astutia. Hunc enĩtimorẽ hab
ciritas. immo ñ hab nͥcaritas. s illiꝰ gn̾i̾s ẽti¬
mor qͥ ñ ẽ incaritate. Deꝗͦ⁊ ipse apłs paulꝰait.

Expanded text:
autem timet, non est perfectus in caritate, non est eius generis timor, cuius ille, quo timebat apostolus Paulus, ne Corinthii serpentina seducerentur astutia; hunc enim timorem habet caritas, immo non habet nisi caritas; sed illius generis est timor, qui non est in caritate, de quo ipse apostolus Paulus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
instigator occultꝰ. ẽ tam̃ maxime suꝑbꝰ
atꝙ: inuidꝰ qͦ ilłu uiciosita ᷤᷤ sic optinuit.
ut ꝓpt̃ hane eẽt in carceribꝰ caliginosi huiꝰ
aeris.et̾no supplicio destinatꝰ. Hee aut̃
uicia qͤ tenent in di abolo pͥncipatũ. cis¬
ni tͥbuit apłs.qͣm certũ ẽ diabołu ñ habe.
Diẽ enĩ inimicitias. ẽtentiones. emulitiões.
an imositate ᷤ inuidiaᷤ. oꝑa ẽẽ carniꝰ. quoꝵ
om̃iũ maloꝵ eap̃ atq origo suꝑbia ẽ quȩ
sine carne regnat indiabolo.Qͥ aut̃ illo ẽ ini¬
mieitior seĩs : qͥ adu̾so eos ẽ tentiosior: animosior:
ꝯmag̃ emulꝰ atq in uidꝰ inuenit᷑. Et hec om̃a cũ
habeat sine carne: qͦmͦ s̃ ista oꝑa carnis. a ꝙ oꝑa¬

Expanded text:
 tamen maxime superbus atque invidus, quae illum vitiositas sic obtinuit, ut propter hoc esset in carceribus caliginosi hujus aeris aeterno supplicio destinatus. Haec autem vitia, quae tenent in diabolo principatum, carni tribuit Apostolus, quam certum est diabolum non habere. Dicit enim inimicitias, contentiones, animositates, inuidias opera esse carnis; quorum omnium malorum caput adque origo superbia est, quae sine carne regnat in diabolo. Quis autem illo est inimicior sanctis? Quis aduersus eos contentiosior, animosior et magis aemulus adque inuidus inuenitur? At haec omnia cum habeat sine carne, quo modo sunt ista opera carnis,