comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ tumt cause plures quã quib tuffecturũ se sciat.
dicet stripta quã res paciet᷑ plurima et ut demosthe¬
ncs ait. si cõtinget et sculpta sed hoc aut pie accõnes
aut que in priblicis iudicus post interiectos dies daut᷑
ꝑimiserit. ad quem protinꝰ respondendũ ẽ omiã para¬
u nõ possunt a deo ut paulominꝰ prõptis eciã noceat
scripsisse si alia ex diuerso quã opinati fuerĩt occui¬
erut. Inniti eĩm recedũt a preparatis et totã acci
respiciñt. requirũt q num aliquid ex illis interuelli
acqz ex tempore dicendis inseu possit. quod si fiat nõ
coheret nec cõmissuris modo ut in opere male iuc̃to hi¬
antibus. sed ip̃a coloris inequalitate detegit᷑. ita.
liber est impetus. nec cura cõtexta et utrũq alteri ob¬
stat. illa cm̃ que stripta tunt retinẽt añnũ nõ sequũt᷑
Itaq in his accionib omi ut agricole dicũt pede stan-¬

Expanded text:
quidem sunt causae plures quam quibus suffecturum se sciat. quidem sunt causae plures quam quibus suffecturum se sciat. dicet scripta quam res patietur plurima et, ut Demosthenes ait, si continget, et sculpta. sed hoc aut primae actiones aut quae in publicis iudiciis post interiectos dies dantur permiserint; at cum protinus respondendum est, omnia parari non possunt, adeo ut paulo minus promptis etiam noceat scripsisse, si alia ex diverso, quam opinati fuerint, ocem'rerint. inviti enim recedunt a praeparatis et tota actione respiciunt requiruntque, num aliquid ex illis intervelli atque ex tempore dicendis inseri possit; quod si fiat, non cohaeret nec commissuris modo, ut in opere male iuncto, hiantibus sed ipsa coloris inaequalitate detegitur. ita nec liber est impetus nec cura contexta, et utrumque alteri obstat; illa enim quae scripta sunt reticent animum, non sequuntur. itaque in his actionibus omni, ut agricolae dicunt, pede stan
Abbreviated transcription (Latin):
lam lariatorẽ que cõuertit᷑ compositus nõ ad amim̃
indictis. sc̃d ad stomachũ lingatoris. srequẽter eciam
hpecies libertatis deducrie ad temeritatẽ solet. non
canirs modo. scd ip̃is quoq dixerint peritulosã iur
ĩerito peniclee solebat optare ne quod sibi uerbũ in
mẽtem uenet quo populus oftenderctu Sed quod
ile de populo id ego de om̃ib sencio qui tãtũdẽ possũt
nocere nãq forcia dũ dicũt᷑ indebant̾ stulra quom le¬
seuĩt nõcant᷑ ñs quia uariũ fere propositũ agẽciũ fuit
et quoꝵdam cura tarditans. quoꝵdã faciliras tenieri¬
tatis cuimẽ laborauit quẽ credã fore in hoc oratoris
modũ tradere nõ alienũ indetur. affert ad dicendũ
cure semꝑ quãtũ plurimũ poterit neq cĩm hoc solũ
neglegentis. sed mali et in sustepta cauia ꝑtidi at pro¬
diroris est peins agere quã possit. Ideoq ne iusapr̃de

Expanded text:
lam latratoremque convertitur, compositus non ad animum lam latratoremque convertitur, compositus non ad animum iudicis sed ad stomachum litigatoris. frequenter etiam species libertatis deducere ad temeritatem solet non causis modo, sed ipsis quoque, qui dixerunt, periculosam. Nec immerito Pericles solebat optare, ne quod sibi verbum in mentem veniret, quo populus offenderetur. sed quod ille de populo, id ego de omnibus sentio, qui tantundem possunt nocere. nam quae fortia dum dicuntur videbantur, stulta cum laeserunt vocantur. nunc , quia varium fere propositum agentium fuit, et quorundam cura tarditatis, quorundam facilitas temeritatis crimine laboravit, quem credam fore in hoc oratoris modunn, tradere non alienum videtur. adferet ad dicendum curae semper quantum plurimum poterit. neque enim hoc solum negligentis, sed mali et in suscepta causa perfidi ac proditoris est, peius agere quam possit. ideoque ne suscipiendae
Abbreviated transcription (Latin):
ficquẽtei qui egerũt et certe petulãciã patromi lu¬
gator luit. Sed hec mĩora sunt. illo ip̃o uicio añm
uod maledictis a malefico nõ distat ini occas
tuipis uoluptas. et inhumana et nulli audiẽtiũ
bono grata. a litigatorib quidẽ frequẽter exigiui
qui ulcione malũt quã deffensionẽ. Sed ireq alia
multa ad arbitriũ eoꝵ tacrẽda sunt. hoc quidẽ quit
hominũ liberi modo sangnis iustineat peculas̃ eẽ
ad alterius arbitriũ acqͥ eciã in aduocaros partis
aduerse libencer nõ nuilli inuehũt᷑. quod insi forte
mernerũt: et inhumanũ est respectu cõĩ osticiorũ
et quom ip̃i qui dicit mutile. nãidẽ iuris r espon¬
sune darui tum cause cõtrariũ qr plane aduersam¬
XII
suit et ĩumici. et quãtulũtũq eis uiuũ est: cõtemelia
angetiu. suꝑ omĩa perit illa que plr̃nũ pratori et aut¬
toritatis et fidei affert modestia si a uiro bono i rabu¬

Expanded text:
frequenter, qui egerunt, et certe petulantiam patron litifrequenter, qui egerunt, et certe petulantiam patron litigator luit. sed haec minora sunt ipso illo vitio animi, quod maledicus a malefico non distat nisi occasione. turpis voluptas et inhumana et nulli audientium bona gratia a litigatoribus quidem frequenter exigitur, qui ultionem malunt quam defensionem. sed neque alia multa ad arbitrium eorum facienda sunt. hoc quidem quis hominum liberi modo sanguinis sustineat petulans esse ad alterius arbitrium? atqui etiam in advocatos partis adversae libenter nonnulli invehuntur; quod, nisi si forte meruerunt, et inhumanum est respectu communium officiorum, et cum ipsi qui dicit inutile nam idem iuris responsuris datur, tum causae contrarium, cui plane adversarii fiunt et inimici, et quantulumcunque eis uirium est, contumelia augetur. super omnia perit illa, quae plurimum oratori et auctoritatis et fidei adfert, modestia, si a viro bono in rabu
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est est eñ extra causam sir quod placet. nec
illo fastidio laborabit orator nõ agendi cãs mĩores¬
tãquã inira eũ suit. aut detractura sit opiõni minꝰ¬
liberalis materia. Nã et iuspiciẽdi racio iustissima¬
est officiũ et optandũ eciã ut amia quã mnimiias
ures habeant et abũde dixit bene qͥlhuis rei sacisse¬
cit. At quidã eciã si forte iusceperũt negocia paulo
ad dicendũ tenmora extrinsecus adductis ea rebus
circũlimũt. ac si defecerũt alia cõnicus ĩplent uacua
cauiarũ si cõtĩgit neris. Nminꝰ factis modo sit ma¬
teria ingemi mereatur que clamorẽ dũ dicit̾ quod
ego adeo longe puto ab oratore ꝑfecto. ut eũ ne uera
quidẽ obiecurũ insi id causti exigit credã. Ea ẽ eñ
prorsus cania ut appiꝰ ait eloquẽcia cogniturã
male dicendi subire. quod taciẽtib eciã male audi¬
endi presumẽda paciẽcia est. nã et in ipõs fir ĩpetꝰ

Expanded text:
necesse est enim extra causam sit quod placet. nec necesse est enim extra causam sit quod placet. nec illo fastidio laborabit orator non agendi causas minoresnquam infra eum sint aut detractura sit opiniliberalis materia. nam et suscipiendi ratio iustissimest officium, et optandum etiam ut amici quam minimas lites habeant; et abunde dixit bene, quisquis rei satisfecit. at quidam, etiamsi forte susceperunt negotia paulo ad dicendum tenuiora, extrinsecus adductis ea rebus circumlinunt ac, si defecerint alia, conviciis implent vacua causarum, si contingit, veris, si minus, fictis, modo sit materia ingenii mereaturque clamorem dum dicitur. quod ego adeo longe puto ab oratore perfecto, ut eum ne vera quidem obiecturum, nisi id causa exigit, credam. ea est enim prorsus canina, ut ait Appius, eloquentia, cognituram male dicendi subire; quod facientibus etiam male audiendi praesumenda patientia est. nam et in ipsos fit impetus
Abbreviated transcription (Latin):
ces a quo sunit moti dissimulant et doctis creditin:
ne est orõis uera laus insi quom funta est. ueterib
quidẽ eciã dissimulare eloꝙ̃tiã fuit moris. idq al
antomꝰ precipit quo plus dicẽtib fidei minusq sui¬
pecer aduocatoꝵ insidie forent Sed illa dissimulan
que cũ erat potuit. nõdũ cñm tantũ dicẽdi lumẽ at¬
ceslerat/ ut eciã perobstãcia erũperet quare artis¬
quidẽ et consilia lateant et quitqͥd si deprehendit᷑ perit.
actenus eloquẽcia secretũ habet. uerborũ qͥdẽ dillectꝰ
grauitas sencẽcioꝵ. siguraꝵ elegãtia. aut nõ sũt. aut
aparent. Sed ꝓptri hoc ip̃m ostendẽda nõ sunt quod
apparẽt. ac si unũ sit ex diob eligẽdũ causa pocius
laudet̾ quã patronis. sure tainẽ hũc pstabit orator
ut uideatiu optimã caniã optime egisse. illud certũ
erie neminẽ penis agere ꝙͣ qui displicẽte cauia placet.

Expanded text:
ces a quo sint moti, dissimulant, et doctis creditur, ces a quo sint moti, dissimulant, et doctis creditur, nec est orationis vera laus nisi cum finita est. veteribus quidem etiam dissimulare eloquentiam fuit moris, idque M. Antonius praecipit, quo plus dicentibus fidei minusque suspectae advocatorum insidiae forent. sed illa dissimulari, quae tum erat, potuit; nondum enim tantum dicendi lumen accesserat, ut etiam per obstantia erumperet. quare artesquidem et consilia lateant et quidquid, si deprehenditur, perit. hactenus eloquentia secretum habet. verborum quidem delectus, gravitas sententiarum, figurarum elegantia aut non sunt d apparent; aut si unum sit ex duobus eligendum, causa potius laudetur quam patronus. finem tamen hunc praestabit orator, ut videatur optimam causam optime egisse. illud certum erit neminem peius agere quam qui displicente causa placet;
Abbreviated transcription (Latin):
cus agendi cõtinent acĩgam aice oĩa
ne quod pleriiq accidit ab urilitate eũ cause pre¬
sentis cupido laudis abducat. Nã ut gerẽtib bella
nõ semper exceratꝰ per plaua et amena ducẽdꝰ est.
sed adeñdi plerũq asperi colles expugnãde cunta¬
tes quãlibet precisis imposite iupibus aut operũ
mole disfiales. ita oracio gaudebit quidẽ accasionẽ
lencius decurrẽdi et equo congressa cãpo totas uires
populariter explicabit. At si iris: anfractus. aut
eruẽde ueriratis lacebras adire cogetur. nõ obequi¬
tabit necillis uibrãtibus cõcitatis q seuiẽtus: ue-¬
lux imssilib utetur. sed operib. et cumiculis et insi¬
diis et ocultis artibus rẽ geret. que omia nõ dum
fiũt laudant᷑. sed quom facta sune. unde eciã cuipi¬
distinus opinionis plus tructus uenit. Nã cũ illa
dicendi iciosa iactacio inrer planiores iuos reto¬
muit. resingit una et u̾tutis forcior fama nec iudi¬

Expanded text:
iis agentis continentur, attingam. ante omnia iis agentis continentur, attingam. ante omnia ne, quod plerisque accidit, ab utilitate eum causae praesentis cupido laudis abducat. nam ut gerentibus bella non semper exercitus per plana et amoena ducendus est, sed adeundi plerumque asperi colles, expugnandae civitates quamlibet praecisis impositae rupibus aut operum mole difficiles, ita oratio gaudebit quidem occasione laetius decurrendi et aequo congressa campo totas vires populariter explicabit; at si iuris anfractus aut eruendae veritatis latebras adire cogetur, non obequitabit nec illis vibrantibus concitatisque sententiis velut missilibus utetur, sed operibus et cuniculis et insidiis et occultis artibus rem geret. quae omnia non dum fiunt laudantur, sed cum facta sunt; unde etiam cupiddicendi vitiosa iactatio inter plausores suos detonuit, resurgit verae virtutis fortior fama, nec iudi
Abbreviated transcription (Latin):
no habent modĩ. demiq linum inꝑtũ au iuibata
iusi domi excusseris in foro mopinata decpiat plush
nocebunt destituta. quã nõ promissa nocuislet nilia
eciã que linigaror nhil ad cãm ꝑtiuere crediderit pa¬
tionis etuet modo ꝑ omee quos tradimꝰ argumuẽtoꝵ
quib no tantu llud quod ẽ artifitiale probãdi truꝰ
coibigi posset. Sed qui metuedi testes quo modo sinit
refellendi. nã plurimũ refert ĩudia reus an odio
an cõtemptu laboret. quoꝵ fere pars prima supiores
proxima pares: tercia huiliores premie sit causamn
perstruatus proposins auce oculos oĩb q̃ prosint
noceantq terciã deinceps ꝑsonã induat iudicis.
fingat q apud se agi causam et qd̵ ip̃m mouisset de
eadẽ reprouũciaturũ id potẽtissimũ aꝑud quẽtũq
aget᷑ existimet. sic eũ raro fallet enctus aut elpa
iudicis eritada¬
pere exsecuri sumꝰ panca tamẽ propria
hinꝰ loci que nõ tam dicẽdi arce ꝙͣ offi-¬

Expanded text:
n habent modum. denique linum ruptum aut turbatam nisi domi excusseris, in foro inopinata decipient, plusque nocebunt destituta quam non promissa nocuissent. multa etiam, quae litigator nihil ad causam pertinere crediderit, patronus eruet, modo per omnes, quos tradidimus, argumentorum quibus non tantum illud, quod est artificiale probationis genus, colligi possit, sed qui metuendi testes, quomodo sint refellendi. nam plurimum refert, invidia reus an odio an contemptu laboret, quorum fere pars prima superiores, proxima pares, tertia humiliores premit. sic causam perscrutatus, propositis ante oculos omnibus quae prosint noceantve, tertiam deinceps personam induat iudicis, fingatque apud se agi causam, et, quod ipsum movisset de eadem re pronuntiaturum, id potentissimum, apud quemcunque agetur, existimet. sic eum raro fallet eventus, aut culpa iudicis eritpere exsecuti sumus; pauca tamen propria huius loci, quae non tam dicendi arte quam offic
Abbreviated transcription (Latin):
pariono. sed in cũ indice loquãt᷑. Qua ꝓpter nĩꝙͣ satis
cdendũ est. sed agirandus om̃ib mod̾is. et imibãdus
et enocãdus. nã ut medicis nõ apparẽcia modo uitiacu¬
rauda sunt sed eciã iuemiẽda que latẽt sepe ta iplis
qͥ sanãdi sunt occulẽtibus: ira aduocatus plura quã
ostendiuit᷑ aspiciat. Nã quom scinre in audicdo paciẽ¬
cie impenderit in aliã iuisus ꝑsoam trãseñdũ est u
agendirsq aduersarius proponĩdũ quirqͥd om̃ĩno ex co¬
g̾icari cõtͣ põt quinqͥd recipit in eiusmodi disceptaconde
nata. Inrenogãdus quõ infestissune ac premẽdus.
nõ dñ omĩa querimꝰ aliquãdo ad uerũ ubi nũna ex¬
pectanns peruemmꝰ. In sũma optimꝰ est indicendo
panonus incredulus. promntit cim lirigator ounã.
testrm populũ paratissimas consigriacõnes. iptum
demq aduersariũ quẽdã nõ negaturũ. Ideoq opus ẽ
uitueri om̃e latis. instrumẽtũ quod indere nõ est sans

Expanded text:
. quapropter nunquam satis credendum est, sed agitandus omnibus modis et turbandus et evocandus. nam ut medicis non apparentia modo vitia curanda sunt sed etiam invenienda quae latent, saepe ipsis ea, qui sanandi sunt, occulentibus, ita advocatus plura quam ostenduntur aspiciat. nam cum satis in audiendo patientiae impenderit, in aliam rursus ei personam transeundum est, agendusque adversarius, proponendum quidquid omnino excogitari contra potest, quidquid recipit in eiusmodi disceptatione natura. interrogandus quam infestissime ac premendus. nam dum omnia quaerimus, aliquando ad verum, ubi minime exspectavimus, pervenimus. in summa optimus est in discendo patronus incredulus. promittit enim litigator omnia, testem populum, paratissimas consignationes, ipsum denique adversarium quaedam non negaturum. ideoque opus est intueri omne litis instru
Abbreviated transcription (Latin):
controuersiaꝵ loqunti uidem. et in onnĩe aliquod ex
his cadit. nã fura deposir credite pecaut. et a faculta¬
tibus argumẽta uenint᷑. An luerit qui depon̾et. er a
persorus. an uellũ deposiuisse apud lũi dde lilie andn dese¬

Expanded text:
controversiarum locuti videmur, sed in omnes aliquid ex controversiarum locuti videmur, sed in omnes aliquid ex his cadit. nam furti, depositi, creditae pecuniae et a facultatibus argumenta veniunt, an fuerit, quod deponeretur, et a personis, an ullum deposuisse apud hu
Abbreviated transcription (Latin):
mis uocent alieua quã nostra facta: aut interĩ magis
prosunt nostra. interĩ aliera: ut si quid qd pro nobis fit.
aduersariuis fecit. Semper uero magis nocẽt nostra ꝙͣ
cua. Est et illa in uerbis differẽtia quod aut a ꝑta
sunt aur dubia seu nostra. seu alieua sune infrrimora
In uerũq suit neccesse dubia. came᷑ nostra sepe nobis no¬
cent. ut in illa cõtrouersia mi̾rogatus filus ubi esfet
irer. dixit. ubicũq est uiiut. ar ille ĩ puteo mortuus
muẽtus est. alicua que sũt dubia nũquã possũt noc̾e
nisi aut incerto aucrore. aut mortuo nocte audita uox
est. caucto tyrãmdem. et ine̾rogatus quonis ueneno mo¬
riretur. respondir nõ expedit tibi sare. nã si est qui pos¬
sit inceriogari soluet᷑. ambictintate᷑. quom auie dicta
factaq nostraria defendi solo aĩo possũt. aliena ua¬
rie refutant̾ de uno quidẽ maximo genere cõrectinaliũ

Expanded text:
minus nocent aliena quam nostra. facta autem interim magis minus nocent aliena quam nostra. facta autem interim magis prosunt nostra, interim aliena, ut si quid, quod pro nobis sit, adversarius fecit; semper vero magis nocent nostra quam aliena. est et illa in verbis differentia, quod aut aperta sunt aut dubia. seu nostra seu aliena sunt, infirmiora in utrumque sint necesse dubia; tamen nostra saepe nobis nocent, ut in illa controversia: interrogatus filius, ubi esset pater, dixit, Ubicunque est, vivit; at ille in puteo mortuus est inventus. aliena , quae sunt dubia, nunquam possunt nocere nisi aut incerto auctore aut mortuo. nocte audita vox est, cauete tyrannidem; et, interrogatus , cuius veneno moreretur respondit, Non expedit tibi scire. nam si est, qui possit interrogari, solvet ambiguitatem. cum autem dicta factaque nostra defendi solo animo possint, aliena varie refutantur. De uno quidem maximo genere coniecturalium
Abbreviated transcription (Latin):
tuerit hic tractar᷑ locus. tanpus: ut furtũ in loco cluso
frcquẽti tompore. uel diurno. quom testes plures uel noc¬
urno quom maior difficultas: inspiciũt᷑ itiq diffic¬
tates. occasionesq sunt plurime. Ideoqz exemplis non
egent. Hic sequẽs locus talis est. ut si fieri nõ potuit sulla¬
ta sir lis si potuit sequat᷑ questio an fecerit. Sed hec
ciam ad anum cõicatuiã ꝑtiuẽt. nã ex his colligitur
an sperauerit. ideoq spectari debent et instrumẽta aut
clodi ac milonis conutatus q̃stio an fecerit incipit a se¬
culo tt̃pore. idest presenti deinde cõiuctio quoꝵ sũt sonꝰ
clamor: gemitus in ĩsequẽtis lantacio. metus suulia his
accedũt sigua de quib cractatu est. uerba eciã et facta
queqz autecesserũt queqz insequuta sñt Hec autẽ nostra
sunt aut alieua. sed uerba nobis magis nocẽt. aut mmnꝰ¬
iagis prosunt nostra quã alieua. magis prosut et n¬

Expanded text:
tuerit. hic tractatur locus, tempus, ut furtum in loco cluso, tuerit. hic tractatur locus, tempus, ut furtum in loco cluso, frequenti, tempore vel diurno, cum testes plures, vel nocturno, cum maior difficultas. inspiciuntur itaque difficultates occasionesque, quae sunt plurimae ideoque exemplis non egent. hic sequens locus talis est, ut, si fieri non potuit, sublata sit lis; si potuit, sequatur quaestio an fecerit. sed haec etiam ad animi coniecturam pertinent, nam et ex his colligitur an speraverit. ideo spectari debent et instrumenta, ut Clodii ac Milonis comitatus. quaestio , an fecerit, incipit a secundo tempore, id est praesenti, deinde coniuncto, quorum sunt sonus, clamor, gemitus; insequentis latitatio, metus, similia. his accedunt signa, de quibus tractatum est, verba etiam et facta, quaeque antecesserunt quaeque insecuta sunt. haec aut nostra sunt aut aliena. sed verba nobis magis nocent et minus prosunt nostra quam aliena; magis prosunt et
Abbreviated transcription (Latin):
criiã secũ habent. Post hec iutnẽda uident̾ et cõ¬
silia que lare parent an credibile sir reu sperait id
a se scelus estici posse an iguorari quom fecisset: an
eciã si ignoratũ nõ esset. absolui uel pena leui trã¬
sigi uel tardiore uel ex qua minꝰ incõmodi cõsequu¬
tuius quã ex facco gaudii iuderet᷑. an eciã tanti
purauerit penã subire post hec: an alio tempore. et
alicer facert. uel facilius. uel securiꝰ potuerit. Ut
icit cicero pro milone euumerãs płrmas occasu
quib ab eo clodius impune occidi potuerit. P̾terea
quor potistimũ illo loco illo tepore: Ilo modo sit ag¬
grestus qui et ip̃e diligentissime tractat᷑ pro eodem
Locus an eciã si nulla racione duccus est impetus n¬
raptus sit. et absq sencẽcia nõ auulgo dicit᷑ scclera
non. habere consiliũ an eciã cõsuctudine peccandi sit
allatus excussa prima parce. an uoluerit sequit. an po¬

Expanded text:
crimina secum habent. Post haec intuenda videntur et concrimina secum habent. Post haec intuenda videntur et consilia, quae late patent; an credibile sit, reum sperasse id a se scelus effici posse, an ignorari, cum fecisset, an, etiamsi ignoratum non esset, absolvi vel poena levi transigi vel tardiore vel ex qua minus incommodi consecuturus quam ex facto gaudii videretur, an etiam tanti putaverit poenam subire; post haec, an alio tempore et aliter facere vel facilius vel securius potuerit, ut dicit Cicero pro Milone enumerans plurimas occasiones, quibus ab eo Clodius impune occidi potuerit; praeterea, cur potissimum illo loco, illo tempore, illo modo sit aggressus, qui et ipse diligentissime tractatur pro eodem locus an, etiamsi nulla ratione ductus est, impetu raptus sit et absque sententia, nam vulgo dicitur scelera non habere consilium an etiam consuetudine peccandi sit ablatus. excussa prima parte, an voluerit, sequitur, an po
Abbreviated transcription (Latin):
dat esse cansae. Mã que posse repeur qua no metude
dae e spenti plurimos tanie hec salua ĩnoceuco. fa¬
persome ualere. nam ut aliquoi spturã d i couttũ
panpeitas nõ eut idem in cuuo fabutioq mouiẽtũ
de cusa prns. an de periona dicendũ se au coitiar
uaneq est ab orarorib factuĩ / acicerone eciã prelate
prequainti cauie mihi si nõ uliro luis condicio pre¬
ponderet. sccũdũ naciniã iundet᷑ incipere a persona
Plã hec magis generale est. rectioi ꝙ dunsio anullũ
crme᷑ credibibe an hoc potest tame id ipliro sicunt
pleñq uertere uilitas nec tantũ cause uoluitan
sunt quciende: sed interim et enoris ut ebrietas i ͦ¬
ianaa / nã ur hec in qualitate cumẽ eleuãt. naĩ
cõrectina premut et persona quidẽ nestio. an nũꝙ
uriq in uero actu rei possit madere de qua uenita n¬
pars dicat. de causis frequenter queri iu hil aitiner.
ut in adulterus ut in furus quia illas per se ipsa

Expanded text:
 nam quem posse reperiri, qui non metuat, oderit, speret? plurimos tamen haec salva innocentia fapersonis valere. nam ut alicui sit furandi causa paupertas, non erit idem in Curio Fabricioque momentum. De causa prius an de persona dicendum sit, quaeritur, varieque est ab oratoribus factum, a Cicerone etiam praelatae frequenter causae. mihi , si neutro litis condicio praeponderet, secundum naturam videtur incipere a persona. nam hoc magis generale est rectiorque divisio, an ullum crimen credibile, an hoc. potest tamen id ipsum, sicut pleraque, vertere utilitas. nec tantum causae voluntatis sunt quaerendae, sed interim et erroris, ut ebrietas, ignorantia. nam ut haec in qualitate crimen elevant, ita in coniectura premunt. Et persona quidem nescio an unquam, utique in vero actu rei, possit incidere, de qua neutra pars dicat; de causis frequenter quaeri nihil attinet, ut in adulteriis, ut in furtis, quia illas per se ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
ucio quã leuib aut friuolis aut maĩfesto falsu
reũ incessere quia fides ceteris detrahit᷑. et qd inihil
obucit. omisisse credi potest. Maledicta tãꝙͣ super¬
uacua qui uana cogerit cõficrtur uanũ in ac̃cactis
argumẽtũ in quib uinci quã tacere maluerit. cer
ia que a persoins dua solent in argumẽtoꝵ lous ex¬
posuimꝰ pioxima ẽ ex cansis probatio. in quib hec
maxime spectant᷑. na. odiũ metus cipiditas. spes.
nã reliqua in hoꝵ species cadut. quoꝵ si quid ĩ reĩ
cõuemet accusatoris est efficere. ad q̾tquid faciẽdũ
cause ualere uideant᷑ easq quas in argumẽtũ su¬
met aͣgere. sininꝰ illuc cõferẽda est oracio aut
aliquas fortasse larẽtes funsse. aut inhil ad rem
pertinere quoi fecerir si feat. aut eciã dignns ẽẽ
odio scelus qd nõ habuerit cansã. pationus uero
quociens porcrit instabit huic loco ut nrhil credibile

Expanded text:
vicio quam levibus aut frivolis aut manifesto falsis vicio quam levibus aut frivolis aut manifesto falsis reum incessere, quia fides ceteris detrahitur; et qui nihil obiicit, omisisse credi potest maledicta tanquam supervacua; qui vana congerit, confitetur unum in anteactis argumentum, in quibus vinci quam tacere maluerit. cetera , quae a personis duci solent, in argumentorum locis exposuimus. proxima est ex causis probatio, in quibus haec maxime spectantur, ira, odium, metus, cupiditas, spes; nam reliqua in horum species cadunt. quorum si quid in reum conveniet, accusatoris est efficere ut ad quidquid faciendum causae valere videantur, easque quas in argumentum sumet augere; si minus, illuc conferenda est oratio, aut aliquas fortasse latentes fuisse aut nihil ad rem pertinere cur fecerit, si fecit, aut etiam dignius esse odio scelus, quod non habuerit causam. patronus vero, quotiens poterit, instabit huic loco, ut nihil credibile
Abbreviated transcription (Latin):
respondet᷑. uel qd̾ omĩa scelera in maloe cadant. ideo¬
q sepe deprehensa sint uel quod ingeniũ sit crnina
ipsa acroarare deffendit. Interim proprie quod ẽ uariũ.
Nlã dignitas et tuet᷑ reũ et nõ nũꝙͣ ip̃ã arguiẽtũ
facti cõuertit tãquã inde fuerit spet impiũtatis.
prouide pauꝑtas. hũilitas opes ut quoiq ingenio
ius est. in diuersum trahunt: probi uero mores et
ance acte nice incegritae. nꝙͣ nõ plinimũ prosi¬
riur. si inhil obiicietur. pationus quidẽ in hoc uehe¬
mencer incũbet. Accusator autẽ ad psencẽ q̃stionẽ
de qua sola iudiciũ sir cognicionẽ alligabit dicens
neminẽ nõ aliqñ cepisse spectart. nec per encemo¬
uirgipios ducendũ stelus. Primũ hec in respon¬
dendo sic autẽ preparabit accione prima iudicũ ar̃os.
ut noluisse pocius obutere ꝙͣ nõ potuisse credatur.
Eoq sacius est om̃i se aute acte uite abstinere cõ¬

Expanded text:
respondetur vel quod omnia scelera in malos cadant ideorespondetur vel quod omnia scelera in malos cadant ideoque saepe deprehensa sint, vel quod indignum sit crimina ipsa atrocitate defendi. interim proprie, quod est varium. nam dignitas et tuetur reum et nonnunquam ipsa in argumentum facti convertitur, tanquam inde fuerit spes inpunitatis; proinde paupertas, humilitas, opes, ut cuique ingenio vis est, in diversum trahuntur. probi vero mores et anteactae vitae integritas nunquam non plurimum profuerint. Si nihil obiicietur, patronus quidem in hoc vehementer incumbet, accusator autem ad praesentem quaestionem, de qua sola iudicium sit, cognitionem adligabit dicens neminem non aliquando coepisse peccare, nec per encaenia ducendum scelus primum. haec in respondendo. sic autem praeparabit actione prima iudicum animos, ut noluisse potius obiicere quam non potuisse credatur. eoque satius est omni se antenctae vitae abstinere con
Abbreviated transcription (Latin):
firen cedis impndicũ uel adulterũ uocet ledat quidẽ
intanna mmꝰ tamẽ hoc ad fidem ualeat. quã siau¬
dacem petulante: crudelẽ. temerariũ ostendere patro¬
no si fieri potcrit. id agendũ est ur obiecta uel ueget
qõnt separet. Sunt eim pleraq nõ solũ dissimilia.
sed eciã aliquãdo connara ut si reus furti prodigꝰ
dicatur. aut negligens: neq eñ uidetur in eũdẽ
et cõtentus pecine et cupidirates cadere si deerur hec
remedia ad illa declinãdũ est nõ de hoc queri nec
eum qui aliquãdo peccauerit uriq cõmisisse omĩa
et hauc tiducia fuisse accusarorib falsa obutiendi
quod lesum et uulueratũ reum sperauere. hec nundia
oprimi possit. alia ꝓpositõne accusatoris contra quã
loc oriñt᷑ sepe a persona. prior dicit aigumẽta defensor
et inrerĩ generaliter incredibile esse a filio patrem
occisum ab imꝑatore prodirã hostibus patriã facil

Expanded text:
si reum caedis impudicum vel adulterum vocet, laedat quidem si reum caedis impudicum vel adulterum vocet, laedat quidem infamia, minus tamen hoc ad fidem valeat quam si audacem, petulantem, crudelem, temerarium ostenderit. patrono , si fieri poterit, id agendum est ut obiecta vel neget enti quaestione separet. sunt enim pleraque non solum dissimilia, sed etiam aliquando contraria: ut si reus furti prodigus dicatur aut negligens. neque enim videtur in eundem et contemptus pecuniae et cupiditas cadere. Si deerunt haec remedia, ad illa declinandum est, non de hoc quaeri nec eum, qui aliquando peccaverit, utique commisisse omnia, et hanc fiduciam fuisse accusatoribus falsa obiiciendi, quod laesum et vulneratum reum speraverint hac invidia opprimi posse. alii a propositione accusatoris contraque eam loci oriuntur. saepe a persona prior ducit argumenta defensor et interim generaliter, incredibile esse a filio patrem occisum, ab imperatore proditam hostibus patriam. facile
Abbreviated transcription (Latin):
en quo cena accusaciõrm queru utiũ factũ sreueiaq
onii pais suaro expositõem habet atq cam tuticu dt
en lie uibinana petitor dixn. dusimũ figulũ filiã
uibimaut ace iueta in qua steterar fugisse. ioctanĩ¬
parua muam marginos uenisse arq ibi aguosa pollio
connia siausse cñm pisanri dominis driob medicinã
foracasse manumissũ aliene se familie uenali ĩmuis¬
cuisse. ac ioganre ut eis seruiret. emptũ. Nõne tota
lie constat duaꝵ causarũ comparacõne et cõrectura
duplia atq diuersa : que antẽ accusantiũ ac detendẽ¬
cuĩ eade̾ petenciũ et intanciũ racio est. Ducit᷑ cõiect᷑a
piiuiꝰ preterius in hĩe siut ꝑsone cause cõsilia nã
i ordo est ut facere uoluit. potuerit. fecerit. Ideoq ituẽdu
aure om̃a qualis sit de quo agit᷑ accuisatoris autẽ est
essicere ur si quid obuecerit. nõ solũ turpe sit. sed eciã
caiui de quo iudiciũ est. quã maxcime cõueniat. nã

Expanded text:
n quo citra accusationem quaeritur, utrum factum sit. utraque enim pars suam expositionem habet atque eam tuetur, ut in lite Vrbiniana petitor dicit, Clusinium Figulum filium Vrbiniae acie victa, in qua steterat, fugisse, iactatumpatriam suam Marrucinos venisse atque ibi agnosci; Pollio contra, servisse eum Pisauri dominis duobus, medicinam factitasse, manumissum alienae se familiae venali immiscuisse, a se rogantem, ut ei serviret, emptum. nonne tota lis constat duarum causarum comparatione et coniectura duplici atque diversa? quae autem accusantium ac defendentium, eadem petentium et infitiantium ratio est. ducitur coniectura primum a praeteritis. In his sunt personae, causae, consilia. nam is ordo est, ut facere voluerit, potuerit, fecerit. ideoque intuendum ante omnia, qualis sit de quo agitur. accusatoris autem est efficere ut, si quid obiecerit non solum turpe sit, sed etiam crimini, de quo est iudicium, quam maxime conveniat. nam
Abbreviated transcription (Latin):
do acta rei seriẽ: ut pura expositũ qui cognouerit solu¬
tis alimẽtie recipiat minꝰ dicto audiẽtem filiũ liceat
abdicare qui expositũ recepit imperat ei imptias locu¬
letis propĩq̃ue ille deducere uult filiã pauperis edur¬
torit lex de expositis ad affectũ ꝑtinet. indiaũ pendet
ex lege abdicacõins. nec taie semper ex una lege q̃stio
est aut antinonna his spectatis apparebit crca quod
pugna sit. cõiuc̃ta de fentio est. qualis pro rabirio si oc¬
cidisset recte feasset. sed nõ ocadit ubi uo multa cõi
unam proposicdem dicimꝰ. cogitandũ est pͥmũ q̾tqͥd
dicai potest. tum ex his quo quidq loco dici expediat
ordinãdum in quo nõ idc̃ sencio quod de proposicõib
paulo ance quod de argumẽtis probacionũ loco con¬

Expanded text:
do actae rei seriem, ut puta: expositum qui agnouerit, soludo actae rei seriem, ut puta: expositum qui agnouerit, solutis alimentis recipiat. minus dicto audientem filium liceat abdicare. qui expositum recepit, imperat ei nuptias locupletis propinquae; ille deducere vult filiam pauperis educatoris. lex de expositis ad adfectum pertinet; iudicium pendet ex lege abdicationis. nec tamen semper ex una lege quaestio est, ut ex antinomia. his spectatis apparebit circa quod pugna sit. coniuncta defensio est, qualis pro Rabirio: Si occidisset, recte fecisset; sed non occidit. ubi vero multa contra unam propositionem dicimus, cogitandum est primum quidquid dici potest, tum ex his quo quidque loco dici expediat aestimandum. In quo non idem sentio, quod de propositionibus paulo ante, quodque de argumentis probationum loco con
Abbreviated transcription (Latin):
prins acciisatorib fide aggrediam ultiuũ iã indicibus
ounã esse uana credentibus opus etit. tamẽ p̾facione
qua et racio reddatur dilan cunẽ et ꝓponat᷑ prouitat᷑
deffensio ne id quod nõ statim diluemꝰ tuere uideaꝰ
ance acce uite cruiã plerũq prima purganda sunt:
ut id de quo lacuiꝰ est sentẽciã index audire propicius
incipiat. fed hoc quoq pro uareus cicero in ultim̃ distu¬
lie. nõ quid frequẽtissume sed quod tum expediret intuit᷑.
Quom siplex intẽcio erit. uidendũ est. unũ aliquod
respondeamꝰ an plia si unũ in re q̃onem instituamꝰ
iam in scripto sinre negandũ sit quod obiicit᷑. an tuedũ
si scripto in qua specie iuris pugna sir. et in ea de ubis
ac de uolutate querat᷑ ur ita cõsequem᷑ si intuiti fuerimꝰ
que su lex que licẽ faciar hoc est qua indiciu᷑ sit cõsti¬
tutũ. Nã quedã in scholasticis ponũt᷑ ad cõĩgendã mo¬

Expanded text:
prius accusatoribus fide aggrediamur ultimum, iam iudicibus prius accusatoribus fide aggrediamur ultimum, iam iudicibus omnia vana esse credentibus. opus erit tamen praefatione, qua et ratio reddatur dilati criminis et promittatur defensio, ne id quod non statim diluemus timere videamur. anteactae vitae crimina plerumque prima purganda sunt, ut id, de quo laturus est sententiam iudex, audire propitius incipiat. sed hoc quoque pro Vareno Cicero ex ultimum distulit, non quid frequentissime sed quid tum expediret intuitus. cum simplex intentio erit, videndum est, unum aliquid respondeamus an plura. Si unum, ex re quaestionem instituamus an ex scripto; si ex re, negandum sit quod obiicitur an tuendum; si ex scripto, ex qua specie iuris pugna sit, et ex ea, de verbis an de voluntate quaeratur. id ita consequemur, si intuiti fuerimus, quae sit lex quae litem faciat, hoc est, qua iudicium sit constitutum. nam quaedam ex scholasticis ponuntur ad coniungendam mo
Abbreviated transcription (Latin):
mẽta lege de Iiccarus cõmisit. Luarens. nã .c. uare¬
nũ ocadendũ et .cii. uuluerãdũ et solariũ itẽ occidẽ¬
dum cadit. Nam sic diuerse proposicõnes euit quod
idem de peticõnib dictũ sit uerũ ex cõnĩta proposicio¬
ne plueres esst qõnes ac statue possũt. si aliud nregat
eus aliud deffendit. aliud a ime accõnis excludit.I
quo genere et agenti dispiciendũ quid quõq loco di¬
luat qd̵ percinuet ad accorẽ nõ plane dissencio a celso
qui sine dubio ciceront̃ sequutus. instat tamit᷑ huit¬
hiunc parai uehemẽaus it putet puimo firimũ aliquod
esse porendũ sũmo furmuissimũ inbecilliora media. qr
uras mouẽdus sit uidoxx et sũma impellendꝰ. At p
eẽs plrm̃q grauissimũ quidq pmũ mouẽdum est. ne
lus spectans index reliquoꝵ desensiomi su aduersior.
Iurcũ tame et hoc murabitur. si lemora illa palam
salsa erũt granissum deferitio disticilior : ut de tracta

Expanded text:
commisit L. Varenus. nam C. Varenum occidendum et Cn. Varenum vulnerandum et Salarium item occidendum curavit. Nam sic diuersae propositiones erunt; quod idem de petitionibus dictum sit. verum ex coniuncta propositione plures esse quaestiones ac status possunt, si aliud negat reus, aliud defendit, aliud a iure actionis excludit. In quo genere agenti est dispiciendum, quid quoque loco diluat. quod pertinet ad actorem, non plane dissentio a Celso, qui sine dubio Ciceronem secutus instat tamen huic parti vehementius, ut putet primo firmum aliquid esse ponendum, summo firmissimudex et summo impellendus. at pro reo plerumque gravissimum quidque primum movendum est, ne illud spectans iudex reliquorum defensioni sit aversior. interim tamen et hoc mutabitur, si leviora illa palam falsa erunt, gravissimi defensio difficilior, ut detracta
Abbreviated transcription (Latin):
idest ad singulas uices controuersias que nõ postum
in gerreralibus stribere licet. it que in quẽq statum
frequẽtissime incidam. Et quia nar᷑a pina q̃stio est.
faccũire sit ab hoc ordiar cõiectura omĩs, auc de re autr
de ammo est urriusq tria tempora preceritũ prefens¬
et sunuũ. De re er gentralee qente sunt etd pontolidest.

Expanded text:
id est ad singulas lites controversiasque, non possum, id est ad singulas lites controversiasque, non possum, ita de generalibus scribere licet, ut, quae ex quemque statum frequentissime incidant, tradam. Et , quia natura prima quaestio est, factumne sit, ab hoc ordiar. coniectura omnis aut de re aut de animo est. utriusque tria tempora, praeteritum, praesens, futurum. De
Abbreviated transcription (Latin):
quod aduocatus potit nec improbũ si pro simili acaꝑi
quod plus est reliqua iã etatis est utrius iustius sit de¬
fiderin id ipũm ad huc diuuditur. eciã si uterq totum
sibi uiudicaret nũt utiq quom alcer semissem alterũ
Uniueria fratre excluso. sed his tractatis. eciã haber ma¬
guũ momiẽtũ apud iudices patris ncõriã. quom pre¬
sercim de boius enis querat᷑. Crir ergo cõiectura qua
mente parer iurestatus deccesserit. sed ea ꝑtinet ad qua¬
licatẽ aleius status. Instrumẽtũ est plerũq autem in
fune cauiaꝵ de equitate tractabit᷑. quia nihil libẽcius
iuidices audiũt. Aliquãdo tame hũc ordinẽ mutauit
utilitas: ue si in iure minꝰ fiducie erit equitate indi¬
cem preparcinus. Mihil habui amplius quod in uni¬
icersum preciperẽ nĩc eannus per singulas caniaꝵ in¬
dicialiũ partes quas ut persequi ad ultimã speciem

Expanded text:
quod advocatus petiit, nec improbum sit pro simili accipi quod advocatus petiit, nec improbum sit pro simili accipi quod plus est. reliqua iam aequitatis, utrius iustius sit desiderium. id ipsum adhuc dividitur; etiamsi uterque sibi totum vindicaret, nunc utique, cum alter semissem, alter universa fratre excluso. sed his tractatis etiam habet magnum momentum apud iudices patris memoria, cum praesertim de bonis eius quaeratur. erit ergo coniectura, qua mente pater intestatus decesserit. sed ea pertinet ad qualitatem; alterius status instrumentum est. plerumque autem ex fine causarum de aequitate tractabitur, quia nihil libentius iudices audiunt. aliquando tamen hunc ordinem mutabit utilitas, ut, si ex iure minus fiduciae erit, aequitate iudicem praeparemus. nihil habui amplius quod ex universum praeciperem. nunc eamus per singulas causarum iudicialium partes, quas ut persequi ad ultimam speciem,
Abbreviated transcription (Latin):
sari milla orui q̃stio potest quia ułła fir ei de sua parte
connouersia nõdum tame cura deficiat. Ista enu ouiã dici
possent. eciã ⁊ estituto parre nee statĩ eo tendamiꝰ qd̾ oct̾ut
ultis a ⁊ustico restitutũ quid subtiliter qrer aliquid bpet¬
tare uitia nã ur genus specie sequit. ira speaegtenus
precedit funamꝰ ergo ab alio restitutũ racionariua atq
tollecaua q̃stio onetir an restitnçio pro sublacõne iudia.¬
iste et pioinde ualeat. ac si indiciũ nõ fuisset ubi tẽtarnt
iustieue dicere ne impetrare quidẽ aliret potuisse suo ꝵ
restiacoem uno premio insi pacrẽ. proinde. ac si accãtus
nõ essẽ reuocato que res aduocati queq ptuã tãꝙͣ his nõ
asfuisset remiserit. tum uenimꝰ ad id qd piñ occiurebat
a rustico esse restiturũ parrẽ ubi ruisus raciqͣnani. a
restitus accipi debear pro aduocaro quãdo id presticerit

Expanded text:
sarii, nulla oriri quaestio potest, quia nulla fit ei de sua parte sarii, nulla oriri quaestio potest, quia nulla fit ei de sua parte controversia. nondum tamen cura deficiat. ista enim omnia dici possent etiam non restituto patre. nec statim eo tendamus, quod occurrit ultro, a rustico restitutum. qui subtiliter quaeret, aliquid spectabit ultra; nam, ut genus species sequitur, ita species genus praecedit. fingamus ergo ab alio restitutum: ratiocinativa seu collectiva quaestio orietur, an restitutio pro sublatione iudicii sit et proinde valeat, ac si iudicium non fuisset. ubi temptabit rusticus dicere ne impetrare quidem aliter potuisse suorum restitutionem uno praemio nisi patre proinde ac si accusatus non esset revocato, quae res advocati quoque poenam, tanquam is non adfuisset, remiserit. tum venimus ad id, quod primum occurrebat, a rustico esse restitutum patrem. ubi rursus ratiocinamur, an restitutor accipi debeat pro advocate, quando id praestiterit
Abbreviated transcription (Latin):
isse legũ lacore ne auxilia liberoꝵ mocentib deessent.
Sed hoc dicere rustico uerecũdum est. quia ĩuoãte fuisse
patrẽ fatetur. Dar aliud argumẽtũ contionersit. dãp¬
natus prodicionis cum aduocato exulet. uix uidetur
posse ficu: in pena filio in eodẽ patre. ex si affuent ex si
nõ astuerit constituta sir p̾terca lex ad geules nõ ꝑtier
lon ergo crdibile est de adnocaro dap̃nun siptũ an pos¬
bui eiu bona esse ulla exulis/ stholastita in uẽq parte
duibiũ faci disertus ee uerbie inherebit in quib iuilla
exapao est. et proptei hoc ip̃m peuã esse cõstitutã eis
qui nõ affuerint ne periculo exilu detrucant᷑ aduoca¬
ciont. et iusticũ m̃ocentẽ nõ affiusse dicet io prorineꝰ¬
non idignũ quod adnocetur posse ex uno statu duas gene¬
rales fitri q̃stiones. An quisquie: an quoicĩq hec ex dua¬
bus perioms quesira sunt/ ex tercia aurẽ que est aduer¬

Expanded text:
isse legumlatorem, ne auxilia liberorum innocentibus deessent. isse legumlatorem, ne auxilia liberorum innocentibus deessent. sed hoc dicere rustico verecundum est, quia innocentem fuisse patrem fatetur. dat aliud argumentum controversiae damnatus proditionis cum advocato exulet. vix videtur posse fieri, ut poena filio ex eodem patre, et si adfuerit et si non adfuerit, constitute sit. praeterea lex ad exules nulla pertinet. non ergo credibile est de advocato damnati scriptum; an possunt enim bona esse ulla exulis? rusticus ex utramque partem dubium facit; disertus et verbis inhaerebit, ex quibus nulla exceptio est, antur advocatione, et rusticum innocenti non adfuisse dicet. illud protinnon indignum quod adnotetur, posse ex uno statu duas generales fieri quaestiones, an quisquis? an cuicunque? haec ex duabus personis quaesita sunt. ex tertia autem, quae est adver
Abbreviated transcription (Latin):
nũ periculo subiceret: Hec prima qoñt scripti et ue¬
luntatis continet᷑. intendamꝰ ultra amiũ uideamꝰ q
an aliquid inueniri pterca possit. quod id modo fiet. se¬
dulo imuitor querẽtẽ in querere doccã et omisso specio¬
siore stili genere ad urilitatẽ me sũmitto discenciũ oẽs
huc qõnes ex persona petitonis ip̃ius diximꝰ. quo
nõ aliquid arca parre querimꝰ dictũ nõ est. quoi quis
nõ affuerit exheres erit. quor nõ conam. et si querere
nõ quoiaĩq. nõ affuerit facimꝰ hoc sepe in his contro¬
iciius in quib petunt᷑ in uiicula qui parentes sue
nõ alũt ut eam que cestimoniũ in filiũ peregriuãtis
reũ duxit eumq filiũ lenonii uẽdidit nr hoc de quo lo¬
quiii᷑ patre qd̵ aprehende põr damnatꝰ eit. Nũquid
igitur lex ad absolutos cantũ paries peruunt dura ꝑ¬
prima froure q̃stro nõ desperemꝰ credibile est hoc uolu¬

Expanded text:
domum periculo subiiceret. haec prima quaestione scripti et vodomum periculo subiiceret. haec prima quaestione scripti et voluntatis continentur. intendamus ultra animum videamusque, an aliquid inveniri praeterea possit. quo id modo fiet? sedulo imitor quaerentem, ut quaerere doceam, et omisso speciosiore stili genere ad utilitatem me summitto discentium. omnes adhuc quaestiones ex persona petitoris ipsius duximus; cur non aliquid circa patrem quaerimus? dictum non est, quisquis non adfuerit, exhere quis non adfuerit? facimus hoc saepe ex iis controversiis, ex quibus petuntur ex vincula qui parentes suos non alunt, ut eam quae testimonium ex filium peregrinitatis reum dixit, eum, qui filium lenoni vendidit. In hoc, de quo loquimur, patre quid apprehendi potest? damnatus est. numquid igitur lex ad absolutos tantum patres pertinet? dura prima fronte quaestio. non desperemus; credibile est hoc volu
Abbreviated transcription (Latin):
legacõne erat iã multũ acci est. posset aliquid non
abfuisse. et heres esse. Traussear nñt idem ille qui
cogitauit nt au cicero tibitini latini modo ad di¬
strtũ ut istã concidã. tu nec infans es. nec affusti
nec nilitasti. num aliud occurut quã ld̾. sed ru¬
sticas sum contra qd palã est dicir ui agere: noy¬
poturrie, assidere potiusti et uerũ est. quare redeñdum
rustico ad aminũ legũ lacoris impreturt̃ puiure uoluit.
eego antẽ impns nõ sum contra qd̵ disertus tum ĩpie
frcsti inquit. cum exheredacõem meriusti. licer te postra
uel penitẽcia uel ambitus ad hoc genus opcionis aduxe¬
rit. propĩca propi̾ te dãnatus est pater. uidebaris eñm de
iia prouũciasse ad hec rusticus. tu uero in cania da¬
nacõme fuusti młcos offenderas inimicitias domi con¬
traxeras. hec cõictua alia illud quoq quod coloris loco
iusticus dicit. patris fuisse tale consiliũ nt uniueriã

Expanded text:
legatione erat? iam multum acti est: potest aliquis non legatione erat? iam multum acti est: potest aliquis non adfuisse et heres esse. transeat nunc idem ille, qui hoc cogitavit, ut ait Cicero, tibicinis Latini modo ad disertum. Vt ista concedam, tu nec infans es nec abfuisti nec militasti. Num aliud occurrit quam illud, sed rusticus sum? contra , quod palam est dici: Vt agere nopotueris, adsidere potuisti; et verum est. quare redeundum rustico ad animum legumlatoris: impietatem punire voluit, ego autem impius non sum. contra quod disertus, tu impie fecisti, inquit, cum exheredationem meruisti, licet te postea vel paenitentia vel ambitus ad hoc genus optionis adduxerit. praeterea propter te damnatus est pater, videbaris enim de causa pronuntiasse. ad haec rusticus: tu vero ex causa damnationis fuisti, multos offenderas, inimicitias domui contraxeras. haec coniecturalia; illud quoque, quod coloris loco rusticus dicit, patris fuisse tale consilium, ne universam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ cogicee neccesse est. insi qd̾ su plant heber si lex ob¬
star nulla liẽ est mant indicĩ est. arq ex legem esse.
et hoc quod ea puniat a rustico factũ extra dubiratiõe
est. quid ergo dicimꝰ iustitus erã. si lox erat ouuis com¬
platitur in hil proderit. Qucramꝰ ergo num infir¬
mari in aliquã ꝑtẽ lex possit. quid aliud sepuis dicam
iaturã perinittit. quã ut. quom uba contra fuit de ue¬
luncate querat᷑. Generalis igitur questio uerbis an
uolur̾art sirstandũ. sed hoc in comnẽ de iure om̃i dis¬
putandũ scmper nec iꝙͣ fatis iudicatũ est. q̃rendũ
igicur in hac ipsa qua consistimꝰ an aliquid ĩueniu
possit. quod scuipro aduersetur. Ergo quisqͥs nõ affue¬
erit exheres erit qͥsquis sue ex ceptõne iam se illa uel
ulero offerent arguiner̃a et infans filius elin est. et
nõ ab fuit et qui a berat et qui militabat et qui in

Expanded text:
non hoc cogitet necesse est, nisi qui sit plane hebes? Si lex obnon hoc cogitet necesse est, nisi qui sit plane hebes? Si lex obstat, nulla lis est, inane iudicium est. atqui et legem esse et hoc, quod ea puniat, a rustico factum extra dubitationem est. quid ergo dicimus? rusticus eram. Si lex omnes complectitur, nihil proderit. quaeramus ergo num infirmari ex aliquam partem lex possit. quid aliud saepius dicam natura permittit quam ut, cum verba contra sint, de voluntate quaeratur? generalis igitur quaestio, verbis an voluntate sit standum. sed hoc ex commune de iure omni disputandum semper nec unquam satis iudicatum est. quaerendum igitur ex hac ipsa, qua consistimus, an aliquid inveniri possit quod scripto adversetur. ergo , quisquis non adfuerit, exheres erit? quisquis sine exceptione? iam se illa vel ultro offerent argumenta: Et infans? filius enim est et non adfuit; et qui aberat et qui militabat et qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
su digini esse hereditate restieutorẽ auarũ impiũ in¬
gratũ qui diuidere nolit cũ frant. Co que fit merito
qoẽm quoq illã primã seripti et uolũtaris qua nõ ex¬
putua nõ sit sequetib locis ar qd natuiõ sequentur
Illa cogitanir profeato primo hoc dicturũ ⁊usticiã patri
ntestatus diuos nos filios reliquit parte ire genaũ
pcto quis tã imꝑitus quis tã procula luteris: quin
sic incipiat ent si nestiert quod sir proposiio hanie
cocm onimd legem lcniter adoruauit ue iustã nempe
segued  At que iam ꝰ quid hie tã eque postulacibu res¬
pondeat ad id maĩfistũ est. Lex est que inbet exehedem
Ise eri qui patri prodioomi rẽo nõ affuerit tu autẽ
us affusti. hane proposicõe neccessariã sequit᷑ legie
laudacio et cius qui nõ affuerit uimuperacio ad huc
uersanurr in cõfisłis redeat auimꝰ ad penitort̃ nuñqͣuid

Expanded text:
sit; dignum esse hereditate restitutorem; avarum, impium, insit; dignum esse hereditate restitutorem; avarum, impium, ingratum, qui dividere nolit cum fratre eoque sic merito; quaestionem quoque illam primam scripti et voluntatis, qua non expugnata non sit sequentibus locus. at qui naturam sequetur illa cogitabit profecto, primo hoc dicturum rusticunm: pater intestatus duos nos filios reliquit, partem iure gentium peto. quis tam imperitus, quis tam procul a litteris, quin sic incipiat, etiamsi nescierit, quid sit propositio? hanc communem omnium legem leviter adornabit ut iustam. nempe sequetur, ut quaeramus, quid huic tam aequae postulationi respondeatur? at id manifestum est. lex est, quae iubet exheredem esse eum qui patri proditionis reo non adfuerit; tu autem non adfuisti. hanc propositionem necessaria sequitur legis laudatio et eius, qui non adfuerit, vituperatio. adhuc versamur ex confessis; redeat animus ad petitorem; numquid