comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
punt cum noncoget ad colla¬
tioẽ ⁊ ita rescpto diuoꝵ frcͣm
cxpͥssum ẽ. S itademiimads¬
optimis emancipatus collatoẽ
fr̃es prinabit si sine fraud̾e hec
factum sit. ¶ Dec castrense. nec
qi castrense peculium castrensi
ꝯfertur. hoc enm p̾cipuum ẽe
oportẽ muitis ꝯstitutionibꝰ
tinetur. ¶Si anid ꝙ digm̾itatis
noie apatre datume̾ ul debetiu
ꝯfcĩe quis incomune cogatur
sic interpretandum ẽ ut nõ sol
onc̃tur ĩqui dignitatẽ meruit
s oc̃e sit õium brdum honus ħ
debitum ¶ Quiab ostib captus
post mortem patris redit. licet ĩ
moriente patre nicħ huit cum ap̃

Expanded text:
t eum, non cogetur ad collationem, et ita rescripto diuorum fratrum expressum est: sed ita demum adoptiuus emancipatus collatione fratres priuabit, si sine fraude hoc factum sit. Nec castrense nec quasi castrense peculium fratribus confertur: hoc enim praecipuum esse oportere multis constitutionibus continetur. Sed an id, quod dignitatis nomine aconferre quis in commune cogatur, sic interpretandum est, ut non solus on‹e›retur is qui dignitatem meruit, sed commune sit omnium heredum onus hoc debitum. Qui ab hostibus captus post mortem patris redit, licet mo riente patre nihil habuit, cum apud
Abbreviated transcription (Latin):
erit anconferre cogatur. cum
aut uendicare id patrinonsit
necẽc clici oportebit ꝯ ferendi
ñ adimitur. amplius dico ⁊
si institutus fuĩt afilio hrs
necdum adieri̾t hãtq substi¬
tutum qr nõ magis mic q̃nau¬

Expanded text:
est: an conferre cogatur? cum autem uindicari id patri non sit necesse, dici oportebit conferendum: non adimitur. amplius dico, et si institutus fuerit a filio heres nec dum adierit habeatque substitutum, quia non magis nunc q
Abbreviated transcription (Latin):
accipe oportẽ. necĩum ait dicete¬
oũ boã sua eum ꝯ fecrelicet non
potĩt cdicimortis tp̃r am boã siu¬
bũisse. qui ip̃e nondum inte
natuta cẽt. I gitur sinc brdita¬
tem apatre siuc legatum accep¬
it hoc ꝯferre debebit. Quͣd añt.
telligigedũ ẽ filium in boĩs hr̃e
ꝙ deducto hete alieno suꝑẽ. Ei¬

Expanded text:
accipere oportere, necessarium erit dicere bona sua eum conferre, licet non potest dici mortis tempore aui bona habuisse, qui ipse nondum in rerum natura erat. igitur siue hereditatem a patre siue legatum acceperit, hoc conferre debebit. Illud autem intellegendum est filium in bonis habere, quod deducto
Abbreviated transcription (Latin):
onemancipato filid precenito brdes¬
suoᷤͤ duos scripnt filium quẽĩ¬
t potestate hẽbat ⁊ alterum que
madoptionem dederat ex quo
cipatus ꝓpatteᷤ itia isqui in potã

Expanded text:
ilio praeterito heredes duos scripserit, filium quem in potestate habebat et alterum quem in adoptionem dederat, ex quo cipatus, pro parte tertia is qui in pot
Abbreviated transcription (Latin):
Siauo sint u̾rdes institut mꝰ
ex parte t̾tia fundicorneham
alt exbesse ciusdem̃fundi. cel¬
sus expeditissi mam sabini e¬
sñam sequitur ut detpacta fr̃¬
dimtione. qĩ sinc pãtib ħr¬
des scrpti hrditate potirentur
Simo no luntas patris ẜa. ma
nifestissime nonte fragaretu.
Siquis ita scripserit stichus
Lib̾ esto ⁊ postea quam liber eĩt¬

Expanded text:
Si duo sint heredes instituti, unus ex parte tertia fundi Corneliani, alter ex besse eiusdem fundi, Celsus expeditissimam Sabini sententiam sequitur, ut detracta fundi mentione quasi sine partibus heredes scripti hereditate potirentur, si modo voluntas patris familias manifestissime non refragatur. Si quis ita scripserit: "Stichus lib
Abbreviated transcription (Latin):
temissumꝰ ẽ. infactum xepta
replicatiõe retinebitur ¶ Et cu
brdemsororem scribet alium
ab ea cui donatum uolebat. st¬
pulati cutanit. ne falcidia ut̃

Expanded text:
emissum est, in factum concepta replicatione retinebitur. Frater cum heredem sororem scriberet, alium ab ea cui donatum uolebat stipulari curauit, ne Falcidia ut
Abbreviated transcription (Latin):
creclitore hrde instituto petiss
ne mratione legis falci. porẽ¬
da creditum snum legatirii
reputarẽt sine dnbio tatioe
tolim. exceptione̾ apd arbr¬
gui falcidie defuncti nolnta

Expanded text:
creditore herede instituto petisset, ne in ratione legis Falcidiae ponenda creditum suum legatariis reputaret, sine dubio ratione doli mali exceptionis apud arbitrum Falcidiae defuncti uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
petebat solida legata frib co
lordem cristentẽm malcius
hrditate falcidia nõ uti ꝯneĩt
S iccbonis altius inpubis
quattam partem brditatis pa¬
cris q̃ adfilios ꝓuenĩt retinet
Quoqdͥ sifrfri legitimuis hrs
stitũtus portio quidẽ pat̾noꝵ
eborum quam intestatus pue
accep̃ tatiomi falcidie non ꝯ¬
cd fundetut᷑. S quaitam eil tin¬
tarportioem substitutus retineb¬
it q̃ ĩpubes accep̃ ꝗ subslituti¬

Expanded text:
petebat, solida legata fratribusheredem existentem in alterius hereditate Falcidia non uti conuenit, si de bonis alterius impuberis quartam partem hereditatis patris, quae ad filios peruenerit, retineat. Quod si frater fratri legitimus heres stitutus, portio quidem paternorum bonorum, quam intestatus puer accepit, rationi Falcidiae non confundetur, sed quartam eius tantum portionem substitutus retinebit, quam inpubes accepit qui substitut
Abbreviated transcription (Latin):
unus quisq sibi detinẽ potu¬
is¶ Quesitum ẽ siquis pupi¬
ulo cobrdem᷑ substitinss. q̃ ad¬
legatorum ronẽ sepãndam. o¬
dĩri quantum id legataꝗ̃ ꝑt̃
a filio. item asubstituto reliqt
nullam fi posse sepationem
cum coi calculo subiciãtut.ꝗ
minc̃e inclucant ꝯtributioẽ
S legaita q̃ ab instituto extco
data sunt. ꝑrfusceri ceterism
non oportere. Ideorq quarta
pupillo date portionis bre sb¬
stitutum᷑ quamus portioem
suam bãt᷑ ut institutus. ⁊ alii
brs scribẽtut. ibi enim legatoꝵ
cõfũdirte nõminus q̃ si sẽmel
fuiss numcupatus ex ea portioẽs
ꝗ ꝯficeretut explurib n refer¬
ti pute sepe. an subdu̾isis ꝯdi¬
tutionib sit hrs institutus.

Expanded text:
unusquisque sibi retinere potuunusquisque sibi retinere potuisset. Quaesitum est, si quis pupillo coheredem substituisslegatorum rationem separandam? dixi, quantum ad legata, quae pater a filio, item a substituto reliquit, nullam fieri posse separationem, cum communi calculo subiciantur et inuicem inducant contributionem. sed legata, quae ab instituto extero data sunt, permisceri ceteris non oportere: ideoque quartam pupillo datae portionis habere substitutum, quamuis suam portionem habeat ut institutus: et aliam s scriberetur: ibi enim legatorum confundi rationem non minus, quam si semel fuisset nuncupatus ex ea portione, quae conficeretur ex pluribus, neque referre, pure saepe an sub diuersis condicionibus sit heres institutu
Abbreviated transcription (Latin):
feciss desuo quadrante nimĩ¬
rum dabit substitutits q pat̃
legauit desuonee ad rempti¬
net quõ exnullo testõ pratur
uitra. intes patrimonii. cum
inqisa parte uris legata q̃ tab¬
ulis scdis telinquumtut qĩĩ
primis sub alitioe relicta ntł¬
liguntur. ¶ Sifilio suo duos
substitĩt ⁊ altiui portionem
sua ꝑsca falcidiam poffit indu¬
cere substitũtus quam pũpilł
non bret uł minspupilli sub¬
stitutut. Et facile quisdixit ꝯ
sormam ⁊ originẽ ita ples
substituti subducta ꝑscã pu¬
pilli reuocandi sunt ad intlleł
gata pupillus a serelicta sol¬
int ⁊ aliquia ultrado deantẽ
sit in omib ⁊ ipͣm falcidia
bĩturum at quinquattam
bt nicem᷑ patiatut institiii.
ꝯꝑatio. kursus si ꝑcmis ali¬
ud aꝑte quam ꝙ uulgo ꝓbati¬
e. ixndet᷑ itaq uatietãs cxistet
ut is quidem qui ꝓprio noĩeͣ
oñatus ẽ. uelut institutus de¬
portio largiatũt euis. non in
fu̾iss duob ꝯmittitur stiplo
Ui delicet in eam qnͣtitatemq̃

Expanded text:
fecisset? de suo quadrante nimirum dabit substitutus, quoniam pater legavit de suo: nec ad rem pertinet, quod ex nullo testamento ultra uires patrimonii, cum in hac parte iuris legata, quae tabulis secundis relinquuntur, quasi primis sub condicione relicta intelleguntur. Si filio suo duos substituerit et alterius portionem sona sua Falcidiam possit inducere substitutus, quam pupillus non haberet uel unus pupilli substitutus. et facile quis dixeritformam et originem, ita plures substituti subducta persona pupilli reuocandi sunt ad intellecgata pupillus a se relicta soluit et aliquid ultra dodrantem sit in omnibus, et ipsum Falcidiam habiturum? atquin quartam habet neque idem patiatur instituti comparatio. rursus si negemus, aliud aperte, quam quod uolgo probatespondetur. itaque varietas exsistet, ut is quidem, qui proprio nomine oneratus est, velut institutus deportio largiatur eius, non in fuit, duobus committatur stipulatio, videlicet in eam quantitatem, quam
Abbreviated transcription (Latin):
B. Rat filiam que auiro di¬
u̾tetat brcem ꝓparte institurit.
⁊ ab ea petix ut fr̃i ⁊ cobrdi suo
portionem sue brcłitatis accep¬
tam deducta sexta restitueret
ad missa ꝯpensationis dotis
infaicidie ratioe. Sĩ piter do¬
tem ꝯsentiente filia non petis¬
s falcdian quide uite brdita¬
no cotemaut utẽ pprĩo filia

Expanded text:
r filiam, quae a uiro diuerterat, heredem pro parte instituit et ab ea petit, ut fratri et coheredi suo portionem hereditatis acceptam deducta sexta restitueret, admissa compensatione dotis in Falcidiae ratione. si pater dotem consentiente filia non petisset, Falcidiam quidem iure hereditario, dotem autem iure proprio filiam
Abbreviated transcription (Latin):
fogiti ita nee nec adrestituriõe
qmder hrdititis ꝯpelli debeł
marcelus ꝓline non ẽ ꝯpellẽo
tibꝰ brditatus siue abeo petatur
exceptioẽ resticute ħrditatis ad¬
inuati ul simomi põt. ¶Accioes

Expanded text:
gitur, ita ne ad restitutionem quidem hereditatis compelli debet. Marcellus: plane non est compellendus ribus hereditariis siue ab eo petatur, exceptione restitutae hereditatis adiuuari uel summoueri potest. actiones
Abbreviated transcription (Latin):
s ut ex hrdati filii Grditatem te¬
stitueret. satis etit uł unum co¬
giadire hocenim fcõ. ⁊ isqui patͥ
ħrditatem non adit. filu hrdita¬
ter acdire ⁊ testitucre cogetur
Quotiẽs filius emancipatus

Expanded text:
, ut exheredati filii hereditate‹m› restituerent, satis eri‹t› uel unum cogi adire: hoc enim facto etiam is, qui patris hereditatem non adit, filii hereditatem adire et restituere cogetur. Quotiens filius emancipatus
Abbreviated transcription (Latin):
¶ ⁊princephrs institutus rogatꝰ¬
q hrditatem restituere p̃cepͥtai
aliqua suma ułre. ⁊̃ si in pccꝑtioe
minus quam quarta pars eẽt ñ
ampliis principempati uedica¬
curum ¶S ⁊ sisine ulla p̾ceptioe
rogatui fuit hrlicater restituere
pserum̃ꝰq quaita doaĩta ẽ. aprĩcip¬
sub oditione hordicas relictaẽ co¬
gitur brs adire hrditatem si su

Expanded text:
es institutus rogatusque hereditatem restituere praecepta aliqua summa uel re, etiamsi in praeceptione minus quam quarta pars esset, non amplius principem pati uindicaturum. Sed et si sine ulla praeceptione rogatus fuerit hereditatem restituere, plerumque quarta donata est a principsub condicione hereditas relicta est, cogitur heres adire hereditatem, si su
Abbreviated transcription (Latin):
te dimnidiam hrlitatis stacimi
publico meiuo restitueret ⁊ alt̾a
partẽ cum ip̃a moreretur eidem
publico menio praret p̾terta alia
aliis leccata datasunt. incuius
dimnioiam parte hrditatis stati
ꝑ lege falci licẽt ccͣꝑiss redditu
ii.i G ⁊ ceten legita solida. le¬
cepetant ⁊ si milict deresticuẽdo
ꝙ amplius precepissent cauert̃
mortua s so brina mea publurs
menius desicerat sibi alteram.
patem heditatis cum fructib
restitin. Qucro itaq quãttũ ei
testituẽ debcam utrum ꝙ supra¬

Expanded text:
tem dimidiam hereditatis statim Publio Maeuio restitueret, alter‹am› partem, cum ipsa moreretur, eidem Publio Maeuio: praeterea alia aliis legata d‹a›ta sunt. Maeuius partem dimidiam hereditatis statim isset, redditu iri: sed et ceteri legata solida acceperant et similiter de restituendo quod amplius perc‹ep›issent cauerunt. mortua consobrina mea Publius Maeuius desiderat sibi alteram hereditatis cum fructibus restitui. quaero itaque, quantum ei restituere debeam? utrum
Abbreviated transcription (Latin):
eictut hrclicasactõre eligant ⁊ ad:
igedum ⁊ ad accipiendas actione.
Si ẜuum hrditatium brs quiꝰ
to actuis adierit iussisi adirchrtit¬
ce abalioẜrde ẜuo relictam ⁊̃ cũc
ħidicatẽ quam sinpectã sibi ẽẽ di¬
uãt restitiut ap ⁊̃ eam brditate

Expanded text:
etur hereditas actorem eligant et ad agendum et ad excipiendas actiones. Si seruum hereditarium heres, qui coactus adierit, iussisset adire hereditatem ab alio eidem seruo relictam et tunc hereditatem, quam suspectam sibi esse dixerat, restit
Abbreviated transcription (Latin):
rator pecuma eĩ cuins nego¬
tium ad ministrat mutuã
datã ip̃e stipulatũs fui̾t uł pdi¬
a in nomsuum emĩt. uiłactĩo
ci cuius pecuma fuit datur adi
rẽ uẽdicandam uł mutuã pecu¬
niam exigendam.

Expanded text:
rator pecunia eius, cuius negotia administrat, mutua data ipse stipulatus fuerit vel praedia in nomen suum emerit, utilis actio ei, cuius pecunia fuit, datur ad rem vindicandam vel mutuam pecuniam exigendam.
Abbreviated transcription (Latin):
N.¶Lutor qui ⁊ cobr res pupi¬
llo erat cum ꝯ ueniretur fidciꝰ¬
missi nͥdĩe in solidum ipẽ caũ
q̃ sicum ẽ in madultum pupi¬
ilum ꝓpeͣrte da ndã sit utilactio

Expanded text:
.Tutor, qui et coheres pupillo erat, cum conueniretur fideicommissi nomine, in solidum ipse cauit: quaesitum est, an in adultum pupillum pro parte danda sit utilis actio
Abbreviated transcription (Latin):
2p̃. It sicetrins ecils aliquid tu¬
noccre oportet.
dabitur incuratorẽ qui negotĩ
gessit indlicati actio Hon mag¬
is quam intucorẽs.Simo
nulla ex ꝯsensu. post depositu
offitium nouatioẽ facta ⁊ incu¬
ritorẽ. uł tutorẽ obligatione

Expanded text:
 At si extrinsecus aliquid tunocere oportet. dabitur in curatorem qui negotia gessit iudicati actio, non magis quam in tutores, si modo nullam ex consensu post depositum officium novationem factam et in curatorem vel tutorem obligationem
Abbreviated transcription (Latin):
sicũ cus legati diescedit in po¬
testate sit cccetum sisui intnsi¬
ueniat iniquũ ce insumẽ pa¬
cricantum eẽ cum alii legatu
debeatur quam q̃ ⁊ sisine bac
si existertis oditiois tp̃r ñ hrẽt
cos inpotestate. Euenit tñ ẜm
ntũ ¶Am si existentis xliciõĩs

Expanded text:
cum eius legati dies cedit, in potestate sit'. ceterum si sui iuris inueniatur, iniquum esse uisum est patri cautum esse, cum alii legatum debeatur, quamquam etsi sine hac si existentis condicionis tempore non haberent eos in potestate. euenit tamen sutum: nam si existentis condicionis
Abbreviated transcription (Latin):
Omp̃. Sco ⁊ si iscui assignaᷤ¬
sc decessiss relicto filio ⁊ fr̾e ⁊ al¬
cenius patromi ẜilio semissem
hubituꝵ eũ nep̃ote que eẽt. filiꝰ
meus isquinit babiturus sie¬
go eũ libtum non assigñassẽ.
B. Ide enit dicendumꝰ ⁊ sus qͤ
filum ⁊ nepõtẽ babebat nepoti
libtum assignauĩt ad mutetũ
nepõs adicgitimã brditatẽm
licet sicalterius patroni filius

Expanded text:
m. Sed si is, cui adsignassem, decessisset relicto filio et fratre et alterius patroni filio, semissem habiturum eum nepotem, quem esset filius meus is qui uiuit habiturus, si ego eum libertum non adsignassem.. Idem erit dicendum et si is, qui filium et nepotem habebat, nepoti libertum adsignauerit: admittetur nepos ad legitimam hereditatem, licet sit alterius patroni filius
Abbreviated transcription (Latin):
nem quide inꝑsoã libtorum
quicum filio defuncti morai
sintant peos nonstecit quoĩ¬
nus morarc̃tut mortuo filio.
testacoris defecisse nomudęti. s
sitestator. ꝑꝑ filii ucilitatẽm hiꝰ
quicum qr co moriti fuissent

Expanded text:
nem quidem in persona libertorum, qui cum filio defuncti morati sunt aut per eos non stetit, quo minus morarentur, mortuo filio testatoris defecisse non videri. sed si testator propter filii utilitatem his, qui cum eo morati fuissent,
Abbreviated transcription (Latin):
stit nam nonutiq si ille infol
stator hoc sensit. S illid ut ra¬
tiones reddat quomo fuusi
reddere solet .i legẽdas offerrit
tatioẽs primum̃ deinde ꝯputa¬
das ut explorari possit ꝯputati¬
oẽs ꝓbe in imꝑbe referantur
accepti tecte relata. annon rectẽ
It em̃ incipit quidem tes atac¬

Expanded text:
stit. nam non utique si ille in folstator hoc sensit, sed illud, ut rationes reddat, quomodo servus reddere solet, id est legendas offerre rationes primum, deinde computandas, ut explorari possit, imputationes probe an improbe referantur, accepta recte relata an non recte: ita enim incipit quidem res a fac
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯditioalib obẜnati oportet. Ea
admittemus cantione oblatat
Nonenim parem dicemus eu
cui ita datum sit simonum̃ts
fecetit᷑ ⁊ cum cui datum est ut
monumentum nonficiãt¬
ꝯtubnali sua liber esto cisq ie¬
br̃s .x. dato insticho mortuo.
añ quam rationes redderet. ułn
patłatore uł reliqua hnte. libi
eet muliet ⁊an dede legato ide
accipiamus libtate data sipati¬
ones redoident hanc ꝯlitioẽm
tationu redcendarum ee ut
inssus uidcatur reliqua redc̃e
siqua ht cum fide actus sui.Ø
Q ue si milla sunt pure accepi¬
se lib̾tatẽ indebuntut ⁊̃ si post
aditam brditatem decessit li

Expanded text:
dicionalibus observari oportet: eas admittemus cautione oblata: nec enim parem dicemus eum, cui ita datum sit, si monumentum fecerit, et eum, cui datum est, ut monumentum faciatcontubernali sua liber esto eisque decem heres dato", an Sticho mortuo antequam rationes redderet, vel pariatore vel reliqua habente, libera esset mulier? et an de legato idem accipiamus. libertate data, si rationes reddiderit, hanc condicionem rationum reddendarum, ut iussus videatur reliqua reddere, si qua habet, cum fide actus sui. quae si nulla sunt, pure accepisse libertatem videbuntur: et si post aditam hereditatem decessit,
Abbreviated transcription (Latin):
sit sitationes reddidẽit cique
fundum brs dare dampnat
sit. iiceamus utrum alitio h¬
btati ppositant. anuo ⁊ legato
Et quidelibtati soliaccipiamu
ppositam nullus tc̃tatus amp¬
lius sup ẽ nim legatum pugũ
inuenitutum ⁊ ideo inutiłe̾ ñ¬
Qꝵ quidam recte putaͬnt simi
cum libtate dies quoq legati
ucilit cedit. Ꝙd ergo ꝯtinetũ¬
a ahis ubis sitatioes feddidert
quidam hoc. unt si teliqua red

Expanded text:
sit "si rationes reddiderit" eique fundum heres dare damnas sit, videamus, utrum condicio libertati praeposita sit an vero et legato. et quidem si libertati soli accipiamus praepositam, nullus tractatus amplius superest: nam legatum purum invenitur et ideo inutile quod quidam recte putant, simul cum libertate dies quoque legati utiliter cedit. quid ergo continetur his verbis "si rationes reddiderit?" quidam hoc aiunt "si reliqua
Abbreviated transcription (Latin):
iutile cẽt legatum cum poss
glitio libtatis.anaditam brdi¬
tatem inpleri ⁊ legatum mani¬
misso deberi. nisi forte necius
lors extitiss. tc̃ enim omimo in¬
utile erit legatum ip̃o inte. qr
sub ꝯlitioẽ acceꝑit libtatem

Expanded text:
utile esset legatum, cum posset condicio libertatis ante aditam hereditatem impleri et legatum manumisso deberi, nisi forte necessarius heres exstitisset: tunc enim omnimodo inutile erit legatum iure ipso, quia sub condicione acceperit libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
cuerunt legati identut at si
qua ꝯsulto infundo ꝯgesta tra¬
ctaue ⁊ sunt quo legatum cui¬
mularetut ea non ui̾dentuͣr le¬
gata ce̾¶Q damcumita legass
nulam cãm ita utupẽ possedi
cum suppellectili m̃sis mancipi¬
is q̃ ibi ceputa binntut urbanis
⁊ rusticis iums ꝙ qulie morti

Expanded text:
euerunt, legati uidentur: at si qua consulto in fundo congesta contr‹a›ctaue sunt, quo legatum cumularetur, ea non uidentur legata esse. Quidam cum ita legasset: 'uillam meam ita ut ipse possedi cum suppellectile mensis mancipiis, quae ibi deputabuntur, urbanis et rusticis, uinis, quae i
Abbreviated transcription (Latin):
cecctum instro fundi mancipia
quoq colendi agͥ eã ĩchicta ꝯtinci
equitium ꝯ tingi suppellectilẽ
aut legato cedere. ¶ Seniium nõ
ant fab̾ca ꝑitum quiannua

Expanded text:
ceterum instrumento fundi mancipia quoque colendi agri causa inducta contineri equitium contineri, suppellectile autem legato cedere: seruum uero arte fabrica peritum, qui annua
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝓponerentut scie insupcir
fundumlegatum. nm̃̃ ñ a pliꝰ
deberi quam inquodicul quos
sane post obluuonem testam¬
tarie scriꝑtute feciss instũm̃ti
appllatioẽ stineri seuelle maĩ¬
feste ostendiss sibco suo qui¬
dam plia legauit hisuerbis
scio libto meo fundo sillum ⁊
sslum do. lego ita ut instructis̃
cum dotibꝰ ⁊ reliquis colonoꝵ
⁊ saltuariis cum ꝯtubnalibus
suis ⁊ filus ⁊ filiab suis. Que¬
situm ẽ anstichiis ẜuusquip¬
diũ unum exhis coluit ⁊ resi¬
quatusẽ. implã sumã exca fid̾¬

Expanded text:
ut proponeretur Seiae, insuper fundum, legatum, uerum non amplius deberi, quam in codicillis quos sane post obliuionem testamentariae scripturae fecisset instructi appellatione contineri uelle se manifeste ostendisset. Liberto suo quidam praedia legauit his uerbis: 'Seio liberto meo fundos illum et illum do lego ita ut instructi sunt cum dotibus et reliquis colonorum et saltuariis cum contubernalibus suis et filiis et filiabus'. quaesitum est, an Stichus seruus, qui praedium unum ex his coluit et reliquatus est amplam summam, ex causa fid
Abbreviated transcription (Latin):
cedunt ¶tem pẽnculi ⁊̃ canto¬
na. ⁊ conche ¶ Instro piscatorio
ꝯtimĩ anisto nt̾. nauicellasque
iatium ⁊ instro caupono mͦsti¬
torem c balnee sñ bal ncatorib
usurasu pbeit non possintͥ

Expanded text:
cedunt, item peniculi et cauteria et conchae. Instrumento piscatorio contineri Aristo ait naucellas, quae iarios, et instrumento cauponio institorem, cum balneae sine balneatoribus usum suum praebere non possint.
Abbreviated transcription (Latin):
instr̃o legatusẽaut insiructo
tineritũt sicuti cum altũatir̃
par eni toẽ namdenderant tam
uuit quã igrcnstodia ilie ne
quid iuciniaut agriant frctir
cccupent hic nequid cetamm
retum que inuilla ꝯtientn᷑.
Uilla. nus sine ulla dubicatiore
pats fuñdi hẽtur.

Expanded text:
nto legatus esset aut instructo continebitur, sicuti saltuarius: par enim ratio est: nam desiderant tam uillae quam agri custodiam, illic, ne quid uicini aut agri aut fructuum occupent, hic, ne quid ceterarum rerum quae in uilla continentur: uilla autem sine ulla dubitatione pars fundi habetur.
Abbreviated transcription (Latin):
ita ix. sicips fundi cã herentũ
incepsfores quoq et fofsore
ad legatanum ꝑtincre ¶Ite
cum fundusita legatin cẽnt
nicuio fundum seianumiti
ut optimus maximusq ẽ cũ
om̃i instro tustico eturbano ⁊
mancipus que ibi sunt. ⁊ q̃reͣ¬
tirt ansemina̾ debent᷑. i. uĩnꝰ

Expanded text:
it, si eius fundi causa haberentur, inesse: Pastores quoque et fossores ad legatarium pertinere. Item cum fundus ita legatus esset: 'Maeuio fundum Seianum, ita ut optimus maximusque est, cum omni instrumento rustico et urbano et mancipiis quae ibi sunt' et quaereretur, an
Abbreviated transcription (Latin):
nistruntumempone sit disc̃¬
m. ut tabne nõn nsi lõci instru¬
m̃ta sint ut douaria nasa necti¬
ces ancones ⁊ calices ⁊ trulle ꝙ
cireacenam trabici solent ter

Expanded text:
instrumentum cauponae sit discrimen, ut tabernae non nisi loci instrumenta sint, ut dolia uasa ancones calices trullae, quae circa cenam solent tr
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Siquis fundum ita ut ẽ instri¬
⁊ctus legauit ⁊adiecerit cum s¬
suppisectili uł mancipis uel
nna aliqua teq̃ nominatimex¬
pssa nonecit numi minuit..
legatum adiciendo spẽ an nõ ñ

Expanded text:
 Si quis fundum ita ut instructus est legauerit et adiecerit cum supellectili uel mancipiis uel una aliqua re, quae nominatim expressa non erat, utrum minuit legatum adiciendo speciem an uero
Abbreviated transcription (Latin):
stitute sib̃rs erit fundos ꝑ p̃ccp¬
tioner dederat instructos cum
sus uillicis ⁊ teliquis colonoꝵ
⁊codicin ita scripsit posttã mͥc
nenit mintem seie sundos as
reliquis ita ut sint instructii

Expanded text:
stitutae, si heres erit, fundos per praeceptionem dederat instructos cum suis uilicis et reliquis colonorum et codicillis ita scripsit: 'postea mihi uenit in mentem: Seiae fundos quos reliqu
Abbreviated transcription (Latin):
denegabunti ⁊ brditatis po¬
tio adempta ẽ uł tota britati
si forte sit ipstitutus inrẽ fac¬
ta unidebitũr nonqĩ adempta.
qm brditas semel dataadinu
ticile non põt. S qĩ necdata.
¶Siquis coclicillos intestam̾to
ꝯfirauit. ⁊ codicillis aliquie
ascripsit mox deletũt. itaut ap

Expanded text:
denegabuntur. Et hereditatis portio adempta uel tota hereditas, si forte sit substitutus, iure facta uidebitur, non quasi adempta, quoniam hereditas semel data adimi facile non potest, sed quasi nec data. Si quis codicillos in testamento confirmauit et codicillis aliquid adscripsit, mox deleuit ita ut ap
Abbreviated transcription (Latin):
tali equitate ꝯtingiti filius añc
suushr̃s cẽ desinit. sicapitis di¬
ł mim tatiõe uł mag̃ ul mind̾re
cxient depocestate. Q si filius a p̃
hostes sit quãdui inuat nepo tes
non succe dut p̃m ⁊ si fũit recẽꝑ¬
cus ndũ succe dũt añ lintioẽ 
si interim decessit cũ placeat cu
statu ixceꝑco decessisse nepotib
obstabĩt. s siquis nõ desut. eẽ in
potestate s muiq̃ cep̃ ut puta si
filius m̃s uiuo patre meo ab E¬
ostib captusẽ mox ibi me parre
familias fc̃o decesserit nepotes
incĩ locum succedũt. ño min aũt
neptes q̃ nepotes succedunt ĩ lo

Expanded text:
rali aequitate contingit. filius autem suus heres esse desinit, si capitis deminutione vel magna vel minore exiit de potestate. quod si filius apud hostes sit, quamdiu vivit nepotes non succedunt. proinde etsi fuerit redemptus, nondum succedunt ante luitionem: sed si intestatu recepto decessisse, nepotibus obstabit.Sed si quis non desiit esse in potestate, sed numquam coepit, ut puta si filius meus uiuo patre meo ab hostibus captus est, mox ibi me patre familias facto decesserit, nepotes in eius locum succedent.Non minus autem neptes quam nepotes succedent in lo
Abbreviated transcription (Latin):
aut bñ codiculi ad matrem ⁊ fi¬
lum primum at rogo. ut sic ĩt
uos agatis nt me u̾mo egistis
itaq tegoũquicꝗd ant ego reli¬
q̃io aut ꝙ uos ip̃i bẽtis comuẽ
uob sit filia incestati patris boꝵ
possessioe accepit. Queto an. ah¬
qua ꝑs brditatis lutu titu exca

Expanded text:
autem hi codicilli ad uxorem et filiam. primum autem rogo, sic inter uos agatis, ut me uiuo egistis itaque rogo, ut quidquid aut ego rel‹i›quero aut quod uos ipsae habetis, commune uobis sit'. filia intestati patris bonorum possessionem accepit: quaeritur, an aliqua pars hereditatis Lucii Titii ex
Abbreviated transcription (Latin):
mam Brditatio crelitori soluc¬
cunt᷑ postiori obligancrunt ꝗ
cumci cebitum non solucretũs
p̃dia unnsa uire pignoris uni
er brdib nididit. Queriturã
cumiste filius crcãemptionis
ea possideat frib ⁊ co brdib. fig̾¬

Expanded text:
itario creditori soluerunt et posteriori obligauerunt, qui, cum ei debitum non solueretur, praedia uniuersa lege pignoris uni ex heredibus uendidit: quaeritur, an, cum iste filius ex causa emptionis ea possideat, fratribus et coheredibus fi
Abbreviated transcription (Latin):
Uestator filium ⁊ urorẽ sua
hrtes instituit postea eplãm scrip¬
sisse dicitur. q̃ quicquid in peculi
obĩt filius ei donauit. ⁊ adiecu
mortem suam br̃e uelle Quero
cum testo signi ficanĩt. siquid ob
Qui induuisim cum fre suo tez
heluit filias suas sordos instituit
illo ftẽ meo patruo ur̃o coẽs. sñt qͣs
oꝵ milium aureoꝵ. fi deir̃e cor¬

Expanded text:
Testamento filium et uxorem suam heredes instituit: postea epistulam scripsisse dicitur, qua et quidquid in peculio habuit filius, ei donauit et adiecit mortem suam habere uelle. quaero, cum testamento significauerit, si quid obsQui indiuisam cum fratre suo rem habebat, filias suas heredes institu‹i›t illo fratre meo patruo vestro communes sunt, quas o milium aureorum, fidei vestrae com
Abbreviated transcription (Latin):
ut h aut untasa gee ꝯsidrt t̃s intis eꝗd uni¬
sb ꝓccuius retulus ẜomotas ut s ꝑtuin
nouoit poat faeͦ dqd qdo
uisi si ñ n ũ testĩ.ualeat uir̃ codicilloꝵ ꝙ scpͣa hr̃des possit petere totã hr̃ditatẽ a ueĩ
entib ab ĩ trstato ꝙ ẽ nͣm ubi defccisset solẽpnitas aliqͣ.u. testiuã. setꝭ si alio uir̃ uidel ta
iba ⁊ nõ dutꝭ et cã so. de lib̾. p̃t̾itis. Iaibu. ss dy. ten ħ ĩ distĩcte ꝙ debeãt᷑ legata n¬

Expanded text:
onem post mortem meam mutes et ita renoues, ut fratres tui dotem stipularentur hoc casu, ut, si sine liberis uno pluribusue in matrimonio tus, antequam renouaretur cautio dotalis, uno ex fratribus. quaesitum est, an Ti
Abbreviated transcription (Latin):
sue sororis peti.sipcã stet̾it quo
minus st dote stipularetim
¶filium ⁊ filiam brdes iͣstitii¬
it ⁊ libtis legata dedit corq
statricis filia menia libtus deceᷤ¬
sit brde instituto patrone fili¬
o expte debĩta exalta extrico. O¬
situmẽ anadita brditate patͦ¬
ne filius aco b̃rde suo. ꝑte coꝵq̃¬

Expanded text:
s sororis peti, si per eam stetit, quo minus dotem frater stipularetur. Filium et filiam heredes instituit et libertis legata dedit eorumqstatricis filia Maeuia libertus decessit herede institut‹o› patronae filio ex parte debita, ex altera extraneo: quaesitum est, an adita hereditate patronae filius a coherede suo partem eo
Abbreviated transcription (Latin):
Giquis ira scribat sititius heres
tuaditio ut seins hr̃s fiat ⁊ sane
uiliano ⁊ t̾tulliano hoc indetũ
accip̃ põt ab hrde pute aumi lib̾ta¬
te hrs institm̃ ⁊ non expectataꝰ
Aiticẽ libtatem hrditatatem qr¬
ꝯsequitur ⁊ cit intetum necess¬
aris ⁊ existete ꝯlitioe uolĩta¬
rĩ hetẽs efficietur. ut non desiã
mutat. ut solemus insubstitu¬
to in pubis dicere. Ham e̾ telaty
sise ad arrogandum substitur de

Expanded text:
quis ita scripserit: "si Titius heres tii aditio, ut Seius heres fiat: et sane et Iuliano et Tertulliano hoc videtur. accepit, potest ab herede pure cum libertate heres institui tatem et hereditatem consequitur et erit interim necessarius: et existente condicione voluntarius heres efficietur, ut non desinatedis ius non mutat, ut solemus in substituto impuberis dicere: nam est relatum, si se adrogandum dederit
Abbreviated transcription (Latin):
suo substitutus fũt. de m̃cies
sempnius uius puto inutrãq
qui in hostium potestate decesse¬
tunt ꝯfitinat non solum adbr¬
dicate ip̃oꝵ qui testam̾tsi feceit

Expanded text:
suo substitutus fuerit, deinde ei Sempronius, uerius puto in utramququi in hostium potestate decesserunt confirmat, non solum ad hereditatem ipsorum qui
Abbreviated transcription (Latin):
n cecere ad scribendum matie¶
tinemtur nondum ꝑscripti ⁊ u̾
pũto ꝯtim̃. non magis qm̃ uestis
appellatios. nondum deceẽta s ti

Expanded text:
 ceterae ad scribendum materiatineantur nondum perscripti. et non puto contineri, non magis quam uestis appellatione nondum detexta conti
Abbreviated transcription (Latin):
po inquã hãt patronus affectĩoe
ul optunitatis uł incintatis
uł celi uł ꝙ illic educatus sit. ul
parẽtes sepulti andebeat andui
uolens reuocare. set nullo pacco
erit audiẽdus ftaus enĩ indãp¬
noaccipit pecuniãnoss si forte
⁊ res uilius distracta sit. ⁊ p̾tiũ
alii doãtũ ẽ utq famiano indi

Expanded text:
 in quam habet patronus affectionem uel opportunitatis uel uicinitatis uel caeli uel quod illic educatus sit uel parentes sepulti, an debeat audiri uolens reuocare. sed nullo pacto erit audiendus: fraus enim in damno accipitur pecuniario.Sed si forte et res uilius distracta sit et pretium alii
Abbreviated transcription (Latin):
at se resti cuꝵ mulien quicqd ad euz
¶ Simantus seu̾us ĩẜues dotaleᷤᷤ
senus fuĩt. ostat ex̃tmri hoc noĩe. Si
uõ ⁊ ĩsuos ẽ naturalis ad huc dicen¬
du ẽ ĩmoderata eĩ seintĩa hoc uroi¬
cio coheicenda. Quã ius eĩ biligen¬
tiam uxor ea demũ ab ca ecigat
qͣm reb sius exhibet. nec plus pos¬
sit. at tam̃ scuicia q̃ ĩ xpriis culyan¬
da ẽ inaliens coheicenda ẽ. hoc ẽĩ
indotalib. ¶ Suycor urez cõmo¬
dam̃t. eaq perierit uitendũ est an
ꝯpensatoe hoc noĩe pati possit. Et
puto siquide si ꝓhibĩt ea maritꝰ
ꝯmodare. statĩ deductoe fieu. Si
arbitrio uidicis modicũ ei tp̃s in
dulgen cautoez p̾benti. ¶ Si boã
mulieus ꝓꝑte sint publicata sup̾¬
um idicis aoptis ꝯ dẽp̃natõe fã¬

Expanded text:
id ad eum . Si maritus saeuus in seruos dotales saeuus fuit, constat eum teneri hoc nomine: si uero et in suos est natura talis, adhuc dicendum est immoderatam eius saeuitiam hoc iudicio coercendam: quamuis enim diligentiam uxor eam demum ab eo exigat, quam rebus suis exiget, nec plus possit, attamen saeuitia, quae in propriis culpanda est, in alienis coercenda est, hoc est in dotalibus. Si uxor uiri rem commodauer‹it› eaque perierit, uidendum, an compensationem hoc nomine pati possit. et puto, si quidem prohibuit eam maritus commodare, statim deductionem fieri: si arbitrio iudicis modicum tempus ei dulgeri cautionem praebenti. Si bona s pro parte sint publicata, supum iudicis ad partis condemnationem fa
Abbreviated transcription (Latin):
le danda actõe de dote iepetenda¬
¶ Tunsgrediamm nũc ad articy¬
tit de dott acto. ⁊ adusus ip̃m mari¬
tum ꝯpetẽ pala ẽ siue ip̃i dos data
sit. uł alii ex uolũtate mariti.uł sub
usus soceꝵ aget̾ ⁊plane si filio data
sit. siquidez iussu soceri ad huc ad sol¬
uenda dotẽ socer tñebit᷑. Qd si filio
data sit. nõ uissu prĩs. sab̾. ⁊ cassĩ. aꝑn¬
dent. nichomimꝰ cũ patre agi oportc̃
uiteri cĩ ad euz puenisse dotẽ penes
quez ẽ peculiu sufficit añt ad idi¬

Expanded text:
ae dandam actionem de dote repetenda. Transgrediamur nunc ad hunc articutit de dote actio. et aduersus ipsum maritum competere palam est, siue ipsi dos data sit siue alii ex uoluntate mariti uel subuersus socerum agetur. plsit, si quidem iussu soceri, adhuc absolute socer tenebitur: quod si filio data sit non iussu patris, Sabinus et Cassius responderunt nihilo minus cum patre agi oportere: videri enim ad eum pervenisse dotem, penes quem est peculium: sufficit autem ad id
Abbreviated transcription (Latin):
tõĩs eu ꝯdẽpnet ꝙ qde hodie mag̾
usitatũ ẽ. nec feiẽda est mulier si
dicat mag̃ se uelle ditlatõe ꝑati q̃m
ĩ rep̾sentatõe d̾ductoe. ¶ Siue aut
mariti siue uxonis piculodos fuerit.
maritus ¶ Siun uolutate muli¬
eris ẜuos dotales manumisit. si qdẽ

Expanded text:
ionis eum condemnet, quod quidem hodie magis usurpatur: nec ferenda est mulier, si dicat magis se uelle dilationem pati quam in repraesentatione deductionem. Siue autem mariti siue uxoris periculo dos fuit, maritus. Si uir uoluntate mulieris seruos d
Abbreviated transcription (Latin):
posse ctumẽ. ¶ Si soluto m̃io pat̾ fu¬
tiosus sit curator eiꝰ exuolũtate filie
dotez pet̾e pot̾it. ant sicuratoris copia
nõ sit agere filie ꝓmittẽdi erit. caue¬
tiq opoitebit de rato. Ide d̾ cetnendn.¬

Expanded text:
um est. Si soluto matrimonio pater furiosus sit, curator eius uoluntate filiae dotem petere poterit: aut si curatoris copia non sit, agere filiae permittendum erit cauerique oportebit de rato. Idem decernend
Abbreviated transcription (Latin):
ĩdote ꝙ apatit datin. lucroq eicedit
si tm̃abeo ꝯsecuta sit ꝙ̃tu ei dotis ro¬
mĩe debebat᷑ amarito. qͥ patri soluĩt.¬
¶ Sipatri ꝓpt̾ ꝯdc̃pnatõe rome ubiͤ
dos petatu ẽẽ nõliceat filie satisdo¬
tis fieri o. ita tñ ut caueat rata rez
filia o quolis ꝯtestat᷑. ẜm hoc si filia

Expanded text:
a patre datur lucroque eius cedit, si tantum ab eo consecuta sit, quantum ei dotis nomine debeatur a marito qui patri soluit. Si patri propter condemnationem Romae, ubi dos petatur, esse non liceat, filiae satis dotis fieri oportet, ita tamen, ut caueat ratam rem lis contestatur. secundum haec si filia
Abbreviated transcription (Latin):
si incomodum aliqd̃ maritus susp̾¬
tum habet non deberet cum cogi ali¬
i qͣm irrori promittẽ dicendum est.
hoc si sun uiris mulier est. Qd si in
patris potestate ẽ. et dos Abco proi¬
fectam sit ip̃ius et filie dos ẽ demq
pater nõ alit̾ qͣm exuolutate filie

Expanded text:
si incommodum aliquod maritus susptum habet, non debere eum cogi aliam uxori promittere dicendum est. haec si sui iuris mulier est. Quod si in patris potestate est et dos ab eo profecta sit, ipsius et filiae dos est: denique pater non a
Abbreviated transcription (Latin):
rem põt. sic ergo promittendũ est
cm uterq inssert ceterũ si pater
solus iussit dotis actio filie nõ erit
ad empta qncũq sui uiris filia
fuerit fcã quare si uolũtate solirs
filic promittatur. remanebit do

Expanded text:
 ait. ei ergo promittendum erit, cui uterque iusserit. ceterum si pater solus iussit, dotis actio filiae non erit adempta, quandoque sui iuris filia fuerit facta. item si uoluntate solius filiae promittatur, remanebit do
Abbreviated transcription (Latin):
etibus prius impensis sat̾ faciẽ¬
dum est. plane si nouam uillã nec¬
cessario extruexerit uł ueterẽ totã
sine culpa sua collapsa restituerit.
erit impẽse petitio. Simili mõ isi p̃a¬
stinam ĩstituerit. hec eĩ impense aut
In res neccessarias aut ĩutiles ced̾t
parutq marito actõem. Dauł.
Ifundus indote datus sit
in quolapis ceditur lapi¬
dicmar comodum ad maritũ pti¬
nere ꝯstat. qr palam sit co aĩo de¬
disse muliere fundum. ut iste fr̃c¬
tus admarituz ptineat nisi õriam
uolutatez indote danda declara¬
uerit mulier. ¶ Qd̾ insem̃te er¬
rogatur si nõ rendeut messes ex uĩ¬
denna de duccti.q tocuis anni
inius fructꝰ ẽ.
minus dotẽ receꝑit dolu
malum dum taxat ĩ carc nõ etia
culpam maritus pr̃are d. ne facto
mulieus ĩ ppctuuz aguim eius co¬
lere cogatur fructus tñ qui pucĩss

Expanded text:
tibus prius impensis satisfaciendum est. plane si nouam uillam necessario exstruxit uel ueterem totam sine culpa sua conlapsam restituerit, erit eius impensae petitio: simili modo et si pastina instituit. hae enim inpensae aut in res necessarias aut utiles cedunt pariuntque marito actionem. 8 fundus in dotem datus sit, in quo lapis caeditur, lapidicinarum commodum ad maritum pertinere constat, quia palam sit eo animo dedisse mulierem fundum, ut iste fructus ad maritum pertineat, nisi si contrariam voluntatem in dote danda declaraverit mulier. Quod in sementem erogatur, si non responderint messes, ex vindemia deducetur, quia totius anni unus fructminus dotem reciperet, dolum malum dumtaxat in ea re, non etiam culpam maritus praestare debet, ne facto mulieris in perpetuum agrum eius colere cogatur: fructus tamen, qui peruenissent
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ rex ip̃ius admĩstratoe ñ erat culpa
dolum ei nocere putet. si facẽ ñ possit
quẽ ꝓpt̾ urorem ad hibuit neci so¬
¶ offilius aut aiebat. si tolo ma¬
riti res dotalis intiss ⁊ alioqum sol¬

Expanded text:
in rerum ipsius administratione non erat ab eo dolum ei nocere putem, si facere non possit, quem propter uxorem adhibuit, ne ei soOfilius autem aiebat, si dolo mariti res dotalis interisset et alioquin sol
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃ris oĩm m̃sium qͦ dotale p̾dium
fuit ex mercete que debetur. porti¬
onem retinebit tẽ simesses eius
anni quo diuortiuz fcm̃ est. colo¬
num ex forma locatõnum sequẽt
an uidennaz soluto matrimoĩo m¬

Expanded text:
emporis omnium mensum, quo dotale praedium fuit, ex mercede quae debebitur portionem retinebit.Item si messes eius anni, quo diuortium factum est, colonum ex forma locationis sequantur, ante uindemiam soluto matrimonio n
Abbreviated transcription (Latin):
in dotemisq inde arbores ĩcioerit
si hec fructus intlłigñtm. proportõe
am debẽt restitin puto aut si aibeẽs
ccoue fuĩnt ł germiales dici opoitz
ĩfructu cedere. Si minus qr d̾tiorẽ
tempestatis ceciderit. dici oportet
ixium car restituẽdu muhierice
rus fr̃t inuc̃ius infructu eĩ ñ ꝯpu¬
tabitũ. s pars cius dimidia restitu¬
ctur. quasi malicno inuenti. ¶Si
ui infundo mulicris dotali lapi¬
dicinas marmorcas iuem̃t ⁊ fum¬
dum fructuosiorem fecĩt marmorꝙ

Expanded text:
rit, si hae fructus intelleguntur, pro portione anni debent restitui puto autem, si arbores caeduae fuerunt uel gremiales, dici oportet in fructu cedere, si minus, quasi deteriorem tempestatis ceciderunt, dici oportet pretium earum restituendum mulieri nec rus fuerit inuentus: in fructum enim non computabitur, sed pars eius dimidia restituetur quasi in alieno inuenti. Si uir in fundo mulieris dotali lapidicinas marmoreas inuenerit euctuosiorem fecerit, marmor,
Abbreviated transcription (Latin):
tiam filios mulieus qui a¬
parrihĩdes extiterut. m
ro ꝙ facẽ possũt ꝯtc̃pnandos labo
artslicet intotalibus reb ñ solm
dolum. si ⁊̃ culpa maritus pr̃et. ee¬

Expanded text:
tiam filios mulieris, qui patri heredes exstiterunt, in id quod facere possunt condemnandos Labeo ait.Licet in dotalibus rebus non solum dolum, sed et culpam maritus praestet
Abbreviated transcription (Latin):
bi gr̃a penum̃ argcteum uestẽ
orna m̃cum insfrum̾ta agri.
auc domus nec m̃initũ morib̾
ciuili ⁊ usu terũ appllatioẽ emꝰ
quã materiam incueri oportet¬
gentian uestis sint ẜuius fatet̃
sentetiã cius qui leganãt aspi¬
ti oportẽ inqua tatioe easolitus
sit refecte uerum sica dequibꝰ

Expanded text:
bi gratia penum argentum uestem ornamenta instrumenta agri aut domus. nec mirum est moribus ciuitatis et usu rerum appellationem eius quam materiam intueri oportetgenti, an uestis sint.Seruius fatetur sententiam eius qui legauerit aspici oportere, in quam rationem ea solitus sit referre: uerum
Abbreviated transcription (Latin):
ibo. Quemad modum urba¬
nus ẜuus ⁊ rusticus distingui¬
tut. non loco s gnc̃. usus itã ut¬
uana penus ⁊ suppeuex ad usu
utbanum. non ad locum nrba¬
numaut petegiins dingeda ẽ
spellex ea que mĩrre sit ad ur¬
bana uł legetut permmitatur.
ccuem leguut maritus testamẽ¬
combitationem inqua suppel¬
lex fuit legisse indetur. qͣr con¬
cionẽ sibi mulicrem uendicare
procul dubio est. qp¬

Expanded text:
.Quemadmodum urbanus seruus et rusticus distinguitur non loco, sed genere usus, ita urbana penus et supellex ad usum urbanum, non ad locum urbanum aut peregrinum dirigenda est, pellex ea quae in urbe sit an urbana legetur uel promittatur.ctilem legauit maritus testamento, habitationem, in qua supellex fuit, legasse uidetur. quare contionem sibi mulierem uindicare procul dubio est.
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝯtinebitur. quia suppellec¬
tilem suam legauit utiq si ñ¬
h. imisu creclitoris adargentu
uo luntãte debitoris fu̾it s repo¬
suppellectii ex sp̃e so feire solitus
etat. io urori suppellectilẽ lega¬
uetat recte negabant uestẽ lecci¬
to cessutim. labo offiius ⁊ cassi
q non poss uidi uestis appellec
sita item siquid aliud mag̃ de¬
litiatum quem usts petatus
esset non esse sippellectił. lab̾o
crebatius putant. Inuuita añt

Expanded text:
continebitur, quia supellectilem suam legauit, utique si non in usu creditoris id argentum uoluntate debitoris fuit, sed proposupellectilis expenso ferre solitus erat, is uxori supellectilem legauerat. recte negabant uestem legato cessuram Labeo Ofilius Cascellius, quia non posset uideri uestis appellatisita, item si quid aliud magis deliciarum quam usus causa paratum esset, non esse supellectilis Labeo Trebatius putant. murrea aut
Abbreviated transcription (Latin):
insuppeuec ciliargetum. c̃ deben
escllcañt uł potorium argẽtum ñ
debi nͥhoc quoq testatorẽ sensisse
legararius doceat:¬
ap̃.ł. Egata supplłetu c̃ spẽs ex
co nonderogatur. Sitrupẽs certia
meclus gm̃ datus in his spebo ĩ
inelligitut. idee obẜuabit᷑ instr¬
ucto p̃dio legato siquedã spes mui
incrumccitum accepint. ¶Sup̃¬
peliectił mensas ee cuiꝰq mat̾ie
silic iii. urgenteas ułargeto ĩclu¬
sas. placet nam ⁊ argẽteos lectos
Ire argetea candelabra smpellec¬
tili ce dẽ pestetioꝵ etas recepent cũ
ulissem ex into ⁊ argẽto. lectum
uiuentis atboris truncis edificats̃
ornisse. quẽ pene lope recogno¬
scendi uiri signũ accepit ut no¬
luit homerui ¶ Siupeilectili sua
oĩlegata accepcumargetũ pigĩ¬

Expanded text:
in supellectili argentum est, deberi, escale autem uel potorium argentum non deberi, nisi hoc quoque testatorem sensisse legatarius doceat.Legata supellectili cum species ex to non derogatur: si tamen species certi modus generi datus in his speciebus intellegitur. idem seruabitur instructo praedio legato, si quaedam species numerum certum acceperint.Supellectilis mensas esse cuiuscumqueilicet uel argenteas uel argento inclusas placet: nam et argenteos lectos, item argentea candelabra supellectili cedere posterior aetas recepit: cum et Ulixem ex auro et argento lectum uiuentis arboris truncis aedificatum ornasse, quem Penelopa recognoscendi uiri signum accepit, ut uoluit Homerus. Supellectili sua omni legata acceptum argentum pig
Abbreviated transcription (Latin):
ex comum usu noia cxandirde¬
bescemtubero parũ sibi liquere.
inquid non ut demonsttaret.
uoluntate dicẽtiisꝰ quidem non
appellati solenẽt naniꝰ nocis miste¬
tio utimur. ceterũ nemo cristiãn¬

Expanded text:
ex communi usu nomina exaudiri debere. id Tubero parum sibi liquere inquit, nisi ut demonstrarent uoluntatem dicentis? equidem non id appellari solet: nam uocis ministerio utimur: ceterum nemo existiman
Abbreviated transcription (Latin):
dum et simortis ciusiaccips
cĩquadringenta fetantur ine
cleganter dicitut acceptuatio¬
aliquio innemat᷑ur. quod qua¬
acceptilatio proficiet qd sicebi¬
tor iste quaidringentorum cͥ¬

Expanded text:
dum, et si mortis causa accepto ei quadringenta ferantur. unde eleganter dicitur acceptilatioaliquid inveniatur, quod quaringenta acceptilatio proficiet. quod si debitor iste quadringentorum
Abbreviated transcription (Latin):
te tesi duum dodrancem ile
citarios distribuere. Quart
cum nomen minus somerco
est ineius heredicate quocl eri¬
gi pocest prorata fit distnonto
tesidmi uendiciõ faciẽda est

Expanded text:
re, residuum dodrantem inter legatarios distribuere. quare cum nomen minus solvendo est in hereditate, eius quod exigi potest pro rata fit distributio, residui venditio facienda e
Abbreviated transcription (Latin):
pupillus debebat .c. que ip̃e dare
uissus e. itaq exutraque qntita¬
te qĩta decducta habebit. ł ĩpsoã¬
c uõ scii. lex fal. nõ int̾ucĩt. cũad
teu exheditate pupilli . cc. pet¬
stineant ⁊ debeat legatoꝵ noĩe
bent curare cucoes pupilli ut ca¬
ueãt legatani. ¶Queda legat
diuisias rccipiunt. Ut ecce lega¬
tũ ueitinĩs actusue. ad nullum

Expanded text:
pupillus debebat, centum quae ipse dare iussus est: itaque ex utraque quantitate quarta deducta habebit quinquauero Seii lex Falcidia non interuenit, cum ad eum ex hereditate pupilli ducenta pertineant et debeat legatorum nomibent curare tutores pupilli, ut caueant legatarii.Quaedam legata diuisionem non recipiunt, ut ecce legatum uiae itineris actusue: ad nullum
Abbreviated transcription (Latin):
scqui p̾sit dicẽdumẽ nõ oportẽ
cumusuras apupillo cxigẽ ¶Q¬
indergo siccrepupillan nõ po¬
tuit sibi solũe. q̾erat deposita ad
nia ł ut ħminus deponatur si¬
bi impntet Sixo hoc desidan¬
it nec impetrauit dicẽdum est
iudicio ¶ Sũsfic tutori bene. ⁊
diliget negotia gessisse. ⁊ sieuc̃

Expanded text:
sequetur, dicendum est non oportere eum usuras a pupillo exigere.Quid ergo, si de re pupillari non potuit sibi soluere, quia erat deposita ad nia uel hoc minus deponatur, sibi imputet: si uero hoc desiderauit nec impetrauit, dicendum est iudicio.Sufficit tutori bene et diligenter negotia gessisse,
Abbreviated transcription (Latin):
quoq curatorib exciste̾ cusis
dindum ꝯͣtium iuditium¬
¶Sgmito it officio binc actioẽ
ꝯpete dicimus cutoricetum q̃¬
diu tutcla durat nondum ꝯpe¬
cit ¶S si ꝓtutore negotia ges¬
sit uł ⁊ cutam ad ministrauit
locuscit iuditio ⁊̃ statim qr hoc
cãu inipm quoq statĩ actio cõ¬
petit ¶ p̃tca situtele iiditio qs¬

Expanded text:
sis dandum contrarium iudicium.Finito autem officio hanc actionem competere dicemus tutori: ceterum quamdiu durat, nondum competit. sed si pro tutore negotia gessit uel etiam curam administrauit, locus erit iudicio etiam statim, quia hoc casu in ipsum quoque statim actio competit.Praeterea si tutelae iudicio qu