comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lud quoq notandum quod possessiua ꝓ nomina primȩ & scđȩ ꝑsonae
siue possessorissui siue extrinseius ꝑ sonis benecopuluntur : Tam
agentia quã patientia siue in seipsa reflectantur id÷ reci ꝓcentur
ut meus filius ułtuus diligitme diligitte diligit illũ diligit se.
filiũ meũ ułtuũ diligo ego diligis tu diligit ille : Tertia e uerd
ꝑ sonaepossessiuũ si ne uoce altera significantes posses sorẽ suũ.
ñ potest adiungi alii ꝑsonȩ ꝑse: sienĩ dicã suusseruus ministrat
mihi ueltibi solias mũ facio : quod in possessiuo primȩ & secdȩ
ꝑ sonae sicut ostendimus recte construitur Cũ quacũq ꝑ sonae
opuletur : Nec mirũ cũ primae & scđe possessiua finitas habeat
possessorũ ꝑ sonas quippe in unicis uocib: primitiuorũ constitutas i¬
& demonstratiuis : Testi& uero ꝑsonȩ possessiuũ ñ solũ ad om̃s uoces
ꝓ nominũ Testiae ꝑsonae : uerũ &iã nominũ potest referri: ut

Expanded text:
lud quoque notandum, quod possessiua pronomina primae et secundae personae siue possessoris sui siue extrinsecus personis bene copulantur tam agentia quam patientia siue in se ipsa reflectantur id est reciprocentur, ut meus filius uel tuus diligit me, diligit te, diligit illum, diligit se; filium meum uel tuum diligo ego, diligis tu, diligit ille. tertiae uero personae possessiuum sine uoce altera significante possessorem suum non potest adiungi alii personae per se: si enim dicam suus seruus ministrat mihi uel tibi, soloecismum facio, quod in possessiuo primae et secundae personae, sicut ostendimus, recte construitur, cum quacumque persona copuletur nec mirum, cum primae et secundae possessiua finitas habeant possessorum personas, quippe in unicis uocibus primitiuorum constitutas et demonstratiuis, tertiae uero personae possessiuum non solum ad omnes uoces pronominum tertiae personae, uerum etiam nominum potest referri, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tã ad infinitũ qđ infinitus altero uerbo finito omni modo eg& . In ꝑso¬
naleuero accũ quiđdẽ ꝑfectũ significat ꝑ om̃s modos ꝑ sonauero solude¬

Expanded text:
ad infinitum, quod infinitus altero uerbo finito omnimodo eget, impersonale uero actum quidem perfectum significat per omnes modos, persona uero sola de
Abbreviated transcription (Latin):
bereuidentur Consentius. Iota cismũ dicunt uiciũ qđ ÷. littera uel pin¬
guuis uł exilius platũ seit galli. hacpinguius utunturi ut cũ dicunt ite
non ex presse ipsamreferentes sed int̃ .e. & .i. pinguiont̃ sonũ nescio
quemponentes grec exilius hancꝓferunt. io eo ex pressione ei tenui
studientes &dicat us. aliquantulũ deprionelitera sic ꝓfer. ut uides
eius sonus sit : Cũ ab ei uerbũ inaipit. utite ut pinguior ubi in eudesinit
ut habui. tenuim ediũ quendam sonũ h ab& inter .e. & .i. uli in medio
sermone est ut homine mibitiom̃ uidetur quand o ꝓductu: ł auitior es se

Expanded text:
rentis Aiacis. iotacismum dicunt uitium, quod per i litteram uel pinguius uel exilius prolatam fit. Galli hac pinguius utuntur, ut cum dicunt ite, non expresse ipsam proferentes, sed inter e et i pinguiorem sonum nescio quem ponentes. Graeci exilius hanc proferunt, adeo expressioni eius tenui studentes, ut, si dicant ius, aliquantum de priori littera sic proferant, ut uideatur sonus eius sit, ubi ab ea uerbum incipit, ut ire, pinguior, ubi in ea desinit, ut habui, tenui; medium quiddam inter e et i habet, ubi in medio sermone est, ut hominem. mihi tamen uidetur, quando producta est,
Abbreviated transcription (Latin):
medie dicuntur & hoc in cõmune patiuntur. & benedic̃ donatus. has lite¬
ras in quib: dã dictionib: expressũ sonũ ñ habere nã inuenimꝰ ubi sonũ suumex¬
mediȩ sunt. Altr nos int̃se sonus uident̃ confundere Testedonato. Vtur
optumus quis & i quidem quando post .u. consonantẽ locodicãmi functum
sonũ .y. hab& utdicit .u. autẽ quã uis contractũ Eundẽ tum̃ hoc ÷ sonũ .v.
necñ intogrũ & eusdem uocales cum in una silluba sic inuenitur. ut pinguis.

Expanded text:
mediae dicuntur. et hoc in commune patiuntur inter se, et bene dixit Donatus has litteras in quibusdam dictionibus expressum suum sonum non habere. nam inuenimus, ubi suum exmediae sunt, alternos inter se sonos uidentur confundere, teste Donato, ut uir, optumus, quis. et i quidem, quando post u consonantem loco digamma functam U autem, quamvis contractum, eumdem tamen, hoc est y, sonum necnon inter g et easdem vocales, cum in una syllaba sic inveniuntur, ut: pingues,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s casus uetustissimi
addere asticulurib: ułdem onstratiuis ꝓno¬
minib: hoc est abaspira¬
tione incipientib: ut hicce huice haecce hocce unde hoc quasiduab: consonanti¬
b: .c. sequentib solent poetȩ ꝓducere ut uirgł. hoc erat almaparens qđ me

Expanded text:
omnes casus uetustissimi addere. articularibus uel demonstratiuis pronominibus, hoc est ab aspiratione incipientibus, ut hicce, huiusce, haecce, hocce, unde hoc quasi duabus consonantibus sequentibus solent poetae producere, ut: «hōc erat, alma parens, quod me
Abbreviated transcription (Latin):
mitas : Dequo plinius secđ phisicas rerũ histori as sagact̃ explanans lib̵ xXXVIi. sicat
Transpad a norũ agrestib feminis moniliũ uittae sucina gestantib: Rinfra. Concilio inquit
inficiuntur. c&erũ a tritu digitorũ accepta anima caloris. trahunt in sepaleas. acfolia arida
de quorũ duellica proles. D Qu¬
uadrifaria coniugationũ discrimina. possant necne dactilo pdi
regulant᷑ congruere ACO

Expanded text:
mittas de quo Plinius Secundus phisicas rerum historias sagaciter explanans libro .XXXVII. sic ait: mittas de quo Plinius Secundus phisicas rerum historias sagaciter explanans libro .XXXVII. sic ait: Transpadanorum agrestibus feminis monilium vice sucina gestantibus, et infra: Conchilio, inquit, inficiuntur; ceterum attritu digitorum accepta anima caloris trahunt in se paleas ac folia arida, et equorum bellica proles. D. Quadrifaria conjugationum discrimina possuntne dactylico pedi regulariter congruere
Abbreviated transcription (Latin):
actilus unde uocabulũ nominis propriaate sostitus est
XC Auetoritas graete interp̃tationis. Dactilum digtũ nuncupuuit quitribiasticulis formatun
sic isdem pes terissellabis cortin&ur A Dicto dactiliti pelis eemple ado undẽ regi¬
lunte congruentia XC Nomina primit breuit̃ ponendas Vt fibudla fabula alea ua
menalus friuolus cernuus culleus cerulus anulus. Vt illud epithialami carm̃ Anulus edigitistolla¬
tur mollib asꝑ. Quaedã exhis principalia s & primae positionis ut alia thessera caucasus : queli
epr̃th&a q̃ nominib copulant᷑. Vt garrulus squalidus lundus : Itẽ populus siad erberẽ ꝑina
pur lomela subumbra : sipopulus ÷ plebs : tribracħ erit. Vt mores &studiua & populos & proelia
dica :Tem. Neut̃r. Vt uinculum symbolũ serpulũ simpulũ cimbalũ timpanũ danca¬
lũ fercilũ sucinũ. Vnde iunus iuuenalis satrricuis. lib̵ .i. Encuitu uiridẽ umbellã cui sucina

Expanded text:
actilus unde vocabulum nominis proprietate sortitus est? X Auctoritas Graecae interpretationis dactilum digitum nuncupavit, qui tribus articulis formatur; sic isdem pes ternis sillabis continetur. Δ Dicito dactilici pedis exerapla ad eundem regulariter congruentia! X Nomina primitus breviter ponenda | sunt ut fibula, fabula, alea unde Menalus, frivolus, cernuus, culleus, caerulus, anulus ut illud epithalamii carmen Anulus e digitis tollatur mollibus asper. Quaedam ex his principalia sunt et primae positionis ut alea, tessera, Caucasus; quaedam epitheta, quae | nominibus copulantur ut garrulus, squalidus, luridus; item populus, si ad arborem pertinet, philomela sub úmbra; si populus plebs est, tribrachus erit ut Mores et studia et populos et proelia dicam. Item neutra ut vinculum, simbolum, serpulum, simpulum, cimbalum, timpanum, sarclum, sucinum, unde Iunius Iuvenalis satiricus libro .III. En, cui tu viridem umbellam, cui sucina
Abbreviated transcription (Latin):
pastib harbaris minpos sumꝰ ad natere . Nã et cepleriq: eximperitia sic
locuntur ut tirannidas dicunt. ꝓtrrannis peccant hi ñ regulũ : ñ in pla¬
none sed insensu. Itẽ alu plerãq sangintinꝰ ꝓsanguin eis quasi aduitu¬
perationẽ ꝓferunt peccant hiñ in regula ñ in ꝓlatione sed in histoua¬
& relq̃ ha atq huius odi aliusi quas forsitton uitia si quiđẽ ñ cadent
in e dequib: postdicturi sumus ad barbarismi. general enom̃ recta
ratione referuntur. Quicquid salua uł regulȩ uł plationis ratioñ peccat
& idspeiulis uiti nom̃ ñ hab& barbaniseniũ iuredẽ. sed ali barba
Tamidunt longius pleriq scriptores uitiũ birbarismi: Nã quiequid in
habitu quicquid in gesto. quicquid iniotu&iã quie quid citiore aut turdio¬
e incessu quis peccit ut io ab eligonia eruditi hominis disture uidea¬

Expanded text:
partibus barbarismi non possumus adnectere. nam ecce plerique ex inperitia sic loquuntur, ut tyrannicidas dicant pro tyrannis. peccant hi non in regula, non in prolatione, sed in sensu. item alii plerumque sanguintinos quasi ad uituperationem proferunt. peccant hi non in regula, non in prolatione, sed in histofidelis. haec atque huius modi alia si qua sunt forsitan uitia, si quidem non cadent in ea, de quibus post dicturi sumus, ad barbarismi generale nomen recta ratione referentur. quicquid enim salua uel regulae uel prolationis ratione peccat, id si specialis tendunt longius plerique scriptores uitium barbarismi. nam quicquid in habitu, quicquid in gestu, quicquid in motu, etiam quicquid citiore aut tardiore incessu quis peccat, ut id ab eligantia eruditi hominis distare uidea
Abbreviated transcription (Latin):
sillaba in aliquo nomine ꝓuiciadi eiđe sitnaturȩ psa ꝓuintia ut
aferprima longa est inafrica eadem natura primalittera. Ergo
uideumus italus prima syllaba qualis sit. dabit uirgł exemplum:
antiq cedro itulusq pat̃q: sabinus. hic itulus primasylluba breuis:
qua ed oc& proos eudem & in itadi seruari oportere. Consentius

Expanded text:
syllaba in aliquo nomine prouinciali, eadem sit natura ipsa prouincia, ut Afer: prima longa est, in Africa eadem natura est prima littera. Ergo uideamus Italus, prima syllaba qualis sit. Dabit Virgilius exemplum, ut «antiqua e cedro Italusque paterque Sabinus». Hic in Italo prima syllaba breuis est, quae nos docet eadem et in Italia seruari oportere. De brevibus
Abbreviated transcription (Latin):
Coñs dic̃ Erge fiunt barbari sim huius modi cũ aut pinguius aliquio aut exilius
sonun quã ratio romani romani sermonis exposint. Non in solis istis tres litte
io est .÷. l .m. sedin alis quibđa. Itẽ dicit in aliis litteris sumt genitadlia quȩ¬
đa quorundũ uitia hominũ ecce ut intadi uerbo. itaꝓingue Nescio quid sonant
ut cumdicit &iã nihil dimidia sylluba infringat. greti contrrubi ñ debent
INCIDITDESOLOECISMO A

Expanded text:
nt. ergo fient barbarismi huius modi, cum aut pinguius aliquid aut exilius sonabit quam ratio Romani sermonis exposcit, non in solis istis tribus litte et in aliis litteris sunt gentilia quaedam quorundam uitia. ecce ut <in t> Itali ita pingue nescio quid sonant, ut cum dicunt etiam, nihil de media syllaba infringant. Graeci contra, ubi non debent XXXIII. De Soloecismo
Abbreviated transcription (Latin):
Oxpasirtionem recipiunt ad uerbia qu oties appellutiones undetira feuq̃
comparaentur utdocte doctus dactissine quad octus. doctior doctis simꝰ pris.
Inueniuntur tam̃ pauca q̃ quãuis a nominib: diriuentur tñ habent conparittiua
& diminutiua ut sȩpe sȩpius ꝓtulis se inueniuntur sicatultta ulterius ultime
ulterior ultimus Non eñi ad uerbia a nominib: sunt ab aduerbiis huius ce nod¬
nom̃a nascuntur Itẽ in fra inferius infime inferior infim diuidiutius duts¬
sime dutior diutis sim nuꝑ neperius nuprime Anti qui nuperius nuperitur
nuprim Itẽ occior q̃ q̃ occssim. &occius oacissime agreco est ux .Υc: Cõm¬
Ex omnib nominib: quae is autas terminantur ueniunt conparitiones & supla
& i. anteus conparationes fieri ñ poss̃ Neq enĩ anecessario necesserior & milib:¬

Expanded text:
onparationem recipiunt aduerbia, quotiens appellationes unde transeunt conparantur, ut docte doctius doctissime, quia est doctus doctior doctissimus. n et illa quae, quamvis a nominibus non deriventur, tamen habent comparativa vel diminutiva, ut saepe, saepius, saepissime; ultra, ulterius, ultime, ulterior, ultimus. Non enim hujuscemodi adverbia a nominibus, sed ab adverbiis noor extremus; infra inferius infime: inferior infimus; diu diutius diutissime: diutior diutissimus; nuper nuperius nuperrime: antiqui nuperus nuperior nuperrimus. ocior quoque ocissimus et ocius ocissime; a Graeco est ὠκύς, ex omnibus <nominibus> quae is aut us terminantur ueniunt comparationes et superet i ante us comparationes fieri non possunt. neque enim ab idoneo idoneor fi
Abbreviated transcription (Latin):
liquida della. Vt agro ecius dic̃. Quaeritur ab aliquantis quare .s. litte ru
int̃ liquidas posita sit : cũ uł uti sola sylluba uideatur facere ac ꝑ hocdictasi
suaeciuius dam potestatis. Aliȩ autẽ liquida in ipso concursu lit tentrum
ita conglutinantur : ut pene int̃ire uideant᷑ : Haec ratio est apuo latinũ
Vndelatinas hortacest. Maior populus & magis egregiis astib: pollens tusci
fuer᷑ quide naturȩ longe suae si littent raro ex primunt haecres er c̃fecit
antiqui & ips a quasi ꝓliquenti utebantur in erudita ad huc nouitate qđ
posteri ores poetȩ ñ gerunt Ñ qđ istt diffinitio nita ñ ess& sed qđ uersus suos
liquidius discurrere uilib: salubris noluer. A Quomodo diffest s

Expanded text:
debemus, non ad instar. quaeritur ab aliquantis quare s littera inter liquidas posita sit, cum uel sola syllaba haberi uideatur, ac per hoc dicta sit: suae cuiusdam potestatis est; aliae autem liquidae in ipso concursu litterarum et sermonum ita conglutinantur, ut paene interire uideantur. haec ratio est: apud Latium, unde Latinitas orta est, et maior populus et magis egregiis artibus pollens Tusci fuerunt, qui quidem, natura linguae suae, s litteram raro exprimunt. haec res eam fecit antiqui et ipsa quasi pro liquenti utebantur inerudita adhuc nouitate, quod posteriores poetae non gerunt, non quod ista definitio rata non esset, sed quod uersus suos liquidius discurrere nullis salebris uoluerunt. liquentes
Abbreviated transcription (Latin):
tari aliuo ꝑiecidem &ro. Nã sidicas lumina prima lumina dactillus est.
lice sequantur .p. &r & possunt facere superiorẽ longã. & lic& si ibi .R.
Tam̃ non conputatur .e. contrario in illo m&ro ubi est .s. ñ potest eã ibi ꝑ¬
matere & sicꝓferre. sed necesse habes illam excludere. Non enĩ passũ
cedant aliue . Illa autẽ nũquã liquesat : Nisuipsa antecedat

Expanded text:
ari, aliud est proici de metro. puta si dicas lumina prima, lumina dactylus est, licet sequatur p et r et possit facere superiorem longam; et licet sit ibi r, tamen non ermittere et sic proferre, sed necesse habes illam excludere. non possum dicercedant aliae; ista uero numquam liquescit, nisi ipsa antecedat
Abbreviated transcription (Latin):
est quarestultissimũ est qm̃ illa debemus dicere accidentia quae
quia pastes natuneles sunt. sed eas computure que ex pasted escen¬
dunt Iste natunales ñ ex paste discendunt. sed donatus in alia paste
malefecit qđ ille ñ feut perite. Donatus enĩ conpanttionem ad nume
rare in hacdiuisione non debuit. propt̃ quam causam. Illeenĩ res
bene enumera te sunt quaesẽꝑ accidunt qualitas genus & reliqua¬

Expanded text:
est. qua ratione stultissimum est? quoniam illa debemus dicere accidentia, quae quae partes naturales sunt, non, sed illas conputare, quae ex arte descendunt. istae autem naturales non ex arte descendunt. sed Donatus in alia parte male fecit, quod ille non fecit perite. conparationem adnumerauit Donatus in hac diuisione: non debuit. propter quam causam? illae enim quinque res bene enumeratae sunt, quia semper accidunt, qualitas genus numeru
Abbreviated transcription (Latin):
definit aliquio itudeb& definire ut ipsamrem ex primat. & aceteris reb
seiungat. Neq: enĩ deb& illu definitio cõmunis esse cũ alii srebus
Quidergo sutudefinias nom̃ ut puerpo ssit intellegere quid sit nom̃
& dicas Nom̃ est parsorationis cũ casu & ꝓ nom̃ & pasticipiũ casũ hab&
id crco luborat in diffinitione nominis ut reddut ꝓpriã. ut pute nom̃ est
parsorationis cumcasu. si hoc solũ definir& pessima ess& defintio quare
qui a nom̃ & ꝓ nom̃ & pasticipiũ habent casum. Ergo dix̃ qđ est primũ¬

Expanded text:
definit aliquid ita debet definire, ut et ipsam rem exprimat et a ceteris rebus seiungat. neque enim debet illa definitio communis esse cum aliis rebus. quid si ita definias nomen, ut possit puer intellegere quid sit nomen, ut dicas: nomen est pars orationis cum casu? et pronomen casum habet. idcirco laborat ut definitionem nominis propriam reddat. ut puta nomen est pars orationis cum casu: si hoc solum diceret, pessima esset definitio. quare? quia et pronomen et participium habet casum. ergo dixit primu
Abbreviated transcription (Latin):
scribere uolebam heri : senđutam̃ qđ lic& &iã p̃teritis ꝑfetis &s
plus quã ꝑfectis. pasticpia ud infinitu s upradicti sensũ p̃terit in ꝑfec¬
ti significantia coniungere :ut scribens ꝓfeciuel ꝓfecenrm : Id cũ ins¬
cribendo erã ꝓfeciuł ꝓfecerã : scribereuoliu uł uoluerã iđẽ incipere
scriptionẽ uolui uel uoluerã : scimus enĩ qđ p̃teritũ in ꝑfectum incep¬
tionem quiđẽ rei significat ñdũ tam̃ ꝑ fectionẽ ioque usus auctorũ
cõꝓbant : Cõmunia uerba tam actiuã quã passiuã constructionem
concipiunt. Ex qua discernitur uari&as significationis : criminor
te & ate . hortorte & ate. Am& doceat legat audiat sunt impera¬
tiui p̃sentis. sunt optatiui futuri & subiunctiui p̃sentis : Nec aliter
possunt eorũ signi ficari uarietates : nisi ꝑ constructionẽ eis acciden¬
tiũ aduerbioũ uel tẽporũ ut imperoentes quiđẽ sine ad uerbio dici¬
mus. Am & doceat legat audiatꝰ. subiungentes quoq: cũ am& do¬

Expanded text:
 praeteritis perfectis et plusquamperfectis participia uel infinita supra dicta sensum praeteriti imperfecti significantia coniungere, ut scribens profeci uel profeceram, id est cum in scribendo eram, profeci uel profeceram; scribere uolui uel uolueram, id est incipere scriptionem uolui uel uolueram. scimus enim, quod praeteritum imperfectum inceptionem quidem rei significat, nondum tamen perfectionem, idque usus auctorum comprobant. communia uerba tam actiuam quam passiuam constructionem concipiunt, ex qua discernitur uarietas significationis: criminor te et a te, hortor te et a te. amet, doceat, legat, audiat sunt imperatiui praesentis, sunt optatiui futuri et subiunctiui praesentis, nec aliter possunt eorum significari uarietates nisi per constructionem eis accidentium aduerbiorum uel temporum, ut imperantes quidem sine aduerbio dicimus amet, doceat, legat, audiat, optantes uero cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ prĩs. En tenrest uox quae scribi potest : indiuidua dictur. latera uł qua¬
si legitereo qđ legendi terp̃bert uellituris utquib: dã plac& qđ plerũ q in
ceratis tubolis antiqu scribere solebant & Inqua lingua inuentȩsunt
ce ab ebreis uidentur ex horte : Apudillos eñĩ prius dictũ est aleph. de in¬
de ex simili enuntiatione apuo grecostractatũ est. alpha Iinde apud
latinos A. t rans litor enĩ ex similsono alterius linguȩ litteriẽ condi¬
dit ut nos sopossimus linguã hebnticã omniũ linguarũ aclitentrũ esse

Expanded text:
re: litera est uox, quae scribi potest indiuidua. dicitur autem litera uel quasi legitera, quod legendi iter praebeat, uel a lituris, ut quibusdam placet, quod plerumque in ceratis tabulis antiqui scribere solebant. literas autem etab Hebreis videntur exorte. Apud illos enim prius dictum est aleph. Deinde ex simili enunciatione apud Grecos tractum est alpha. Inde apud Latinos a. quare translator ex simili sono alterius lingue literam condidit, ut nosse possimus linguam hebream, omnium linguarum et literarum esse
Abbreviated transcription (Latin):
A pompeius dic̃ . Vox dicitur quiquid sonuerit siue strepitus ruinȩ siue fluuii curieis
siue uox nr̃e sit siue mugitus boum omnis sonus dicitur. AQuot speties s̃ uocis
iIͦIͬ . . utpris dic̃ Vocis aũ differentiue sunt quattuor id: asticulatu In asticula
literata. in litenrta. Asticuilita est quaeco astata est hoc est copulata cũ aliquo
sensu mentis eius qui lo quitur ꝓfestur. In asticulita ẽ controria uox quae anullo
mentis effectuꝓficiscitur. li tenrtuest quae scribi potest. in lit teratuẽ quae
stribi &intellegi ut arma urumq cano. Quaedã qua eñ possunt scrib & intelle¬
guntur tum̃ ut sibili hominũ & gemitus Hae enĩ uoces quã uis aliquem
sensum significen: ꝓferentis eustum̃ scribi nom possunt. A Altũ inueni¬

Expanded text:
a littera. uox dicitur quicquid sonuerit, siue strepitus sit ruinae, siue fluuii currentis, siue uox nostra, siue mugitus boum: omnis sonus uox dicitur. uerum hae duae sipsa est. uocis autem differentiae sunt quattuor: articulata, inarticulata, literata, illiterata. articulata est, quae coartata, hoc est copulata cum aliquo sensu mentis eius, qui loquitur, profertur. inarticulata est cotur mentis. literata est, quae scribi potest, illiterata, quae scribi et intellegi, ut: «arma uirumque cano», quaedam, quae non possunt scribi, intelleguntur tamen, ut sibili hominum et gemitus: hae enim uoces, quamuis sensum em significent proferentis eas, scribi tamen non possunt. a
Abbreviated transcription (Latin):
cauda r&entit. DEMETRO ANAPESTICO A Q¬
uule m&rũ sequitur A A napesticim¬
A Quides pedes recipit Asuos om̃s sed earatione utꝓ consona modulatione spondeus iminitio uersus ponatur
insine colofim. A Daeꝰ exemplũ dC Alta suꝑ emicat Ahna polaq propinquatA Quid sequitur dCAnC
napio loqra propinquat. T& ram& rũ colofon. Viuum simulac moribundum . Itẽ trim& rũ colofon simulac
moribundũ. Dim&rũ colofon. Crucis alme. Item fere signũ. Itẽ fuge demon A. Quid sequitur Semanũ
anpesticũ ubi om̃s suos pedes hab& A Daei exemplũ A Nubibus supere micat etͥ napolo quȩꝓpin qat¬
A steuersusuenit adiminutione sicut ille qui in principio uersus spondeũ hab& anñ XC Non  Quidsaq̃r
M& rum anapestidum colofen ubi dactilus in principio postuns dauib̃ efficitm&rũ & dempta sylluba
priore. fit m&rum a napesticũ. A Daeꝰi exemplu deVtilia terrbilem sonũit proculaere canora¬

Expanded text:
 XXIII. de metro anapaestico quale metrum sequitur? anapaesticum. quales pedes recipit? suos omnes ea ratione, ut pro consona modulatione spondeum in initio uersus ponatur, et in fine colobon. da eius exemplum: alte superemicat Aethna, poloque propinquat. quid sequitur? anna poloque propinquat. item tetrametrum colobon: uiuum simul ac moribundum. item trimetrum colobon: simul ac moribundum. item dimetrum colobon: crucis almae. item: fero signum. item: fuge daemon. quid sequitur? metrum anapaesticum, ubi omnes suos pedes habet. da eius exemplum: niuibus superemicat Aethna, poloque propinquat. iste uersus uenit ad deminutionem sicut ille, qui in principio uersus spondeum habet, an non? non. quid sequitur? metrum anapaesticum colobon, ubi dactylus in principio positus dactylicum efficit metrum et dempta syllaba priore fit metrum anapaesticum. da eius exemplum: at tuba terribilem sonitum procul aere canor
Abbreviated transcription (Latin):
VM autẽ ꝑse quisponitur interrogatiuũ potest NΩΝEΩΑΙ¬
cuicũq uerbo adiungi ut quis ambulat quis loquitur quis legit:
& si ꝓ nom̃ redditur ñ eg& altera in terrogatione: sinuero nomen :¬
potius eg& altera in t̃rogatione ꝓpt̃multorũ similitudinẽ nominũ
ut quis currit aiax quis aiax thelumonius uel ulius aliquis qui uerd
dict qualis homouiat dehominis qualitatẽ ad iectiua dubitiet
cum substantiã atq cognouerit : qui autẽdicit Quis. homo uicit

Expanded text:
m per se quis ponitur interrogatiuum, potest cuicumque uerbo adiungi, ut quis ambulat? quis loquitur? quis legit? et si pronomen redditur, non eget altera interrogatione; sin uero nomen potius, eget altera interrogatione propter multorum similitudinem nominum, ut quis currit? Aiax. quis Aiax? Telamonius uel Locrus. qui uero dicit qualis homo uicit? de hominis qualitate adiectiua dubitat, cum substantiam atque actum cognouerit; qui autem dicit quis homo uicit
Abbreviated transcription (Latin):
id ÷ cũ significãts̃ uerbi actiui & neutralir. inpasticipia p̃sentis trmpr̃is conuestunt᷑. Doceo docens, arcto
arcens rigeo rigens, faueo fauens, sileo silens, caleo calens rubeo rubens. Vt iuuencis si c ruber astifie
iambũ gigni arbitror. A quasta aut̃ nusquã repperi. Vt pote gerogerens : gemogemens tero tereis sert
serens ruoruens struo struens : alo alens : emoemens Lego legens : p̃mo p̃mens canocanens :: Oña
igitur nõa seu uerba ł pusticipiua pmedita adiuanibũ ꝑtnerta aanti a tertomartene lgtudal¬

Expanded text:
id est cum significationes verbi activi et neutralis in participia praesentis temporis convertuntur, doceo docens, careo id est cum significationes verbi activi et neutralis in participia praesentis temporis convertuntur, doceo docens, careo carens, rigeo rigens, faveo favens, sileo silens, caleo calens, rubeo rubens ut Iuvencus 5 Si ruber astrifero  participia venientia iambum gigni arbitror, a quarta autem nusquam repperi: utpote gero gerens, gemo gemens, tero terens, sero serens, ruo ruens, struo struens, alo alens, colo colens, emo emens, lego legens, premo premens, cano canens. Omnia igitur nomina seu verba vel participia | praedicta ad iambum pertinentia acuto accentu
Abbreviated transcription (Latin):
indicatõ &impro modo ut amas ama putas puta paras paras: aras ara: setas seta: necas nta
uocas uoca : locusloca : : Itẽ desetđ  c̃iugat̃ tantundẽ repperiuntur. ut doces doce moues maue
uges uige: niges rige Pates pato: unde in choatiua forma patesae. Tenes tene times une
cares care caues caue : studes stude: manes mane : lates lute sed accepta lo quelar p̃posuno
dicimꝰ Vt po&a sol nube coruscus delituit: Atesba q̃ꝗ c̃iugat in funto mođ tempr̃ p̾sent¬
mori ⁊ A praedictis qq̃ mono syllabis quas in prrridio exemplendarũ rerũ gratia p̃tulim
cũ inditat̃o singłi aut nominatopłi declinant᷑ i ambicos pedes diriuari. cestissima mn&ros titio
dedarat. Vt crux cruci cruces Adstipulante prospero. Nec crucis asperitas potuit terrerȩ uolent̃
fax faci faces Trux truci truces Nux nuci nuces dux duci duces sicgrues sues & c&̃ similia ÷ Sumus
iambicipedes apasticipiis illorũ dũtaxat uerborũ q̃ in prrrichio superius digessimꝰ. utrigans. litans su

Expanded text:
a, aras ara, secas seca, necas neca, vocas voca, locas loca. Item de secunda coniugatione tantundem reperiuntur ut doces doce, moves move, viges vige, riges rige, pates pate unde inchoativa forma patesce, tenes tene, times time, cares care, caves cave, studes stude, manes mane, lates late; sed accepta loquelari praepositdicimus, ut poeta sol nube coruscus Delituit. A tertia quoque coniugatione infinitivo modo egi, trahi, vehi, mori. A praedictis quoque monosyllabis, quas in pyrrhichio explanandarum rerum gratia praetulimus, cum in dativo singulari aut nominativo plurali declinantur, iambicos pedes derivari certissima metrorum ratio declarat ut crux cruci cruces adstipulante Prospero Nec crucis asperitas potuit terrere volentem fax faci faces, trux truci truces, nux nuci nuces, dux duci duces: sic grues, sues et cetera similia. Sumuntur etiam iambici pedes a participiis illorum dumtaxat verborum, quae in pirrichio superius digessimus ut rigans, litans sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ambici pedisexonpla printus nomineuenã ua
senex calix calex a pex latex tenax rapaex. fugax sagax procax minax ed x emax uarie
Vnde uaricosus dr̃ qui uaricib: id÷ tostuosis uenarũ anfractib inpoplite & suris pulparũ defornu
dũ cu stostibi taleme renti. & hicuersusbucolicus uocatur: feroꝵ ferax sequax loquax ꝑlax
parens frequens retens diens, fides dies sclus palus paludis sitestiae dedinationis suent
adiambum ꝑtinere haud dubiũ ẽ ut uirgł lib̵ .vi. gemuit sub pondere cimbas sutilis dmultã
accepit rimosa paludem : Astuero sisecđa dedinatio geñt in .i. t̃minabit᷑ : trohaicis legibi
ritemanci patur. Vt ille uersi ficus septimo diuinaelegis libro depelice fraudulenta sampsens
quae subdola pelicatus ꝑsuusione synagogae trpũ pra&ulit : elegant cecinisse memorat᷑ dua
sũspeta nectit datra palisq reflectens & in fra exiens inquit reiecit palos rinemqre cdct¬

Expanded text:
ambici pedis exempla primitus a nomine venientia ilex, senex, culix F. salix, calex, apex, latex, tenax, rapax, fugax, sagax, procax, minax, edax, emax, varix, unde varicosus dicitur qui varicibus, id est tortuosis venarum anfractibus in poplite et suris pdum cus, tos tibi, taleme, renti; et hic versus bucolicus vocatur: ferox, ferax, sequax, loquax, procax, parens, frequens, recens, cliens, fides, dies, salus; palus paludis si tertiae declinationis fuerit, ad iambum pertinere haud dubium est, ut Virgilius, libro VI: gemuit sub pondere cymba Sutilis, et multam accepit rimosa paludem. Ast vero, si secunda declinatione genitivus in i terminabitur, trochaicis legibus rite mancipabitur, ut ille versificus, septimo divinae legis libro de pellice fraudulenta Samsonis, quae subdola pellicatus persuasione synagogae typum praetulit, eleganter cecinisse memoratur, dicens: Suspensa nectit dextra palisque reflectens. Et infra: Exsiliens rejicit palos crinemque
Abbreviated transcription (Latin):
utilis utili utilit̃ felix felici felict̃ audax audaci aud aciter: sed ꝑsincopam
facit ꝓdiffialiter : & ab omni omnino p̃terea atrib: & quattuor nascuntur ad¬
inuenio a sextrema circũflexa alia sInes ꝓductã sodes hercules pleraque
tam̃ anumeris nascuntur id ÷ a quinq: usq: ad mille ut semel . bister quat̃
quinquies sexies decies uiciescenties quingenties milies : Inis correptũ nimis
quoo &iã nimiũ dicmus : satis qđ & uã loco nominis positiui accipitur Ituq

Expanded text:
utilis, utili, utiliter; audax, audaci, audaciter, vel per syncopamutilis, utili, utiliter; audax, audaci, audaciter, vel per syncopamfacit pro difficiliter, et ab omni omnino. praeterea et a tribus et quattuor nascuntur adinuenio as extrema circumflexa aliâs. in es productam sodēs, Herculēs. pleraque tamen a numeris nascuntur, id est a quinque usque ad mille, ut quinquies, sexies, decies, uicies, centies, quingenties, milies. in is correptam nimĭs, quod etiam nimium dicimus, satĭs, quod etiam loco nominis positiui accipitur itaque
Abbreviated transcription (Latin):
itẽ tandem cõpositu in dideidentidem : In im& de nominaua inueniunt᷑ ad uerbia¬
lia siue pasticipialia ut a paste pastim a uiro uiritim auice uicissim abhostio
hostiatim astatu stitim araptu raptim a saltu saltim acursu cursim astricto strictĩ¬
a furto furtim a sensu sensima singulis singulatim a fatua ffatim uł magis
agroco a Φai uciđẽ abunde unde & corripitur Fa a priuato priuatim a paulo
credit actutumpius aeneas atq: int̃ger aeui ascanius : Nomina quoq loco aduer¬
biorũ incuđẽ terminatione in ueniunturiut. Multũ primũ nimiũ parũ ꝓparuũ :
In a pactu inueniuntur ut en forsanforsitan : In n primitiua .cur. &per quando
ꝓualde accipitur : Diriuatiua  x nominib: uł pasticipiis testiae delinationis
ueniunt inter ex cuntia : sed sim ens. desinat nominatiuus is gen&iui in er
conuestunt ut sapiens sapientis sapient᷑ prudens prudentis prudenter :¬
Alia uero ad sumunt datiuo. Terpene ultima correptu ũt fortis fora fortit̃

Expanded text:
ita, ut idem, ibidem, indidem, identidem. In im denominativa inveniuntur et verbalia sive participialia, ut a parte, partim; a viro, viritim; a vice, vicissim; ab ostio, ostiatim; a statu, sta furto furtim, a sensu sensim, a singulis singillatim, a fatu affătim uel magis a Graeco ἀφάτως, id est abunde, unde et corripitur fa, a priuato priuatim, a paulo in VIIII: «tum cetera reddet / actutum pius Aeneas atque integer aeui / Ascanius». nomina quoque loco aduerbiorum in eadem terminatione inueniuntur, ut multum, primum, nimium, parum pro in n pauca inueniuntur, ut en, forsan, forsitan. in r primitiua cur et per, quando pro ualde accipitur, deriuatiua a nominibus uel participiis tertiae declinationis inueniuntur in ter exeuntia. sed si in ens desinat nominatiuus, is genetiui in er conueAlia vero assumunt dativo ter, penultima correpta, ut fortis, forti, fortiter;
Abbreviated transcription (Latin):
nominũ comparitiuorũ generis neutri similia sunt u. clarius prudentius
ocius satius : Inens cotiens a tot & quotiens a quot & amulto multotiens
& aliquotiens ab aliquod: Inxuix mox pax quod est grecũ quando significat

Expanded text:
nominum comparatiuorum generis neutri similia sunt, ut clarius, prudentius, ocius, satius. in ens totiens a tot et quotiens a quot et a multo mu, aliquotiens. In x, ut vix, mox, pax, quod est Graecum quando significat
Abbreviated transcription (Latin):
taut romȩ capuȩ : In oe au heui co hahterminantia int̃iectiones sunt
c̃primitiua inueniuntur sicdoneo : qđ &iã donicũ antiqui dicebant: ut auscul¬
istic huc illuc istuc hincillincistinc hacistacillac& omniauł naturte uł positio
neꝓducunt ex tremã syllabã excepto Donet & infine crcũ flectuntur si
uocalem longã habuerint natura : cõposita quoq inueniuntur ut ad huc ab¬
ochogessisse In ꝓ primiaua dam corã diriuatiua uł cõpositu nequiquam

Expanded text:
ae gestas». in hoe, au, heu, ei, oh, ah terminantia interiectiones sunt, c primitiua inueniuntur sîc, donĕc quod etiam donicum antiqui dicebant. Plautuistic, huc, illuc, istuc, hinc, illinc, istinc, hac, istac, illac, et omnia vel natura vel positione producunt extremam syllabam, excepto donec, et in fine circumflectuntur, si vocalem longam natura habuerint; composita quoque inveniuntur, ut adocho gessisse». in am primitiua clam, coram; deriuatiua uel composita nequiquam,
Abbreviated transcription (Latin):
sciendũ quod hoc interest intera diunctiuas & ꝓpriaecausales : qđ
haecum affirmatione illȩcum dubitation epferuntur : Inueniun¬
turtam̃ nomina uł ꝓ nomina uł &iam p̃positiones ud ad uerbia
quaeloco caus alium accipiuntur coniunetionum : Nomina : qua causa
quagratia qua propter: qua mobrem & quas obres ꝓnominã ut
equidem lic& arma mihi mortẽq: min&ur proquanquam min&ur ⁊¬

Expanded text:
s. et hoc interest inter adiunctiuas et proprie causales, quod hae cum affirmatione, illae cum dubitatione proferuntur. inueniuntur tamen nomina uel pronomina uel etiam praepositiones uel aduerbiaquae loco causalium accipiuntur coniunctionum; nomina: qua causa, qua gratia, qua propter, quam ob rem, et quas ob res; pronomina: ut equidem, licet arma mihi mortemque minetur», pro quamquam minetur
Abbreviated transcription (Latin):
Ca autẽ in ꝑsonali quaeintur exeunt discriminarũ ꝑsonarũ mul¬
tis modis experiuntur . Nam nunc ab latiuũ trahunt ut geritur
ame ate abillo. Nunc autẽ actiuũ c̃ :̃ icsitione ut geritur ꝑ
me ꝑte ꝑ illũ ꝑ nos ꝑuos  illos ut ierrentius ꝑquẽ res gerit᷑
& litteris finiuntur. ut lib& ted& penit& dec& aut intur
exeunt. at statur uenitur crritur. legitur sanabitur ge¬
ritur sedhaec dissensio plerisq: ñ satis fecit. quaeritur

Expanded text:
a autem inpersonalia quae in tur exeunt discriminationem personarum multis modis experiuntur. nam nunc ablatiuum trahunt, ut geritur a me a te ab illo; nunc accusatiuum cum praepositione, ut geritur per me per te per illum per nos per uos per illos, ut Terentius per quem res geretur m e et t litteris finiuntur, ut libet taedet paenitet decet, aut in tur exeunt, ut statur uenitur curritur legitur scribitur dicitur geritur. sed haec definitio plerisque non satisfecit. denique
Abbreviated transcription (Latin):
tẽporis: bene &iã in impent tiuo p̃terit tẽporis potest accipi quippe cũ in p̃
serti tẽpore imperatiui t̃tia ꝑsona similis est in omni coniugatione t̃tae
ꝑsonae subiunctiui ut am&. doceat legat a mn &ur docetur. legatur :¬
& in passiuis quiđẽ uei similib: hoc possumus dicere : In atiuis uero uł
neutris nullo modonisi pasticipia p̃teriti habeant: optatiuus autem
quãuis ipsequoq: uideatur ad futurũ ꝑtinere ea enĩ optamus quae uolum

Expanded text:
temporis, bene etiam in imperatiuo praeteriti temporis potest accipi, quippe cum etiam in temporis, bene etiam in imperatiuo praeteriti temporis potest accipi, quippe cum etiam in praesenti tempore imperatiui tertia persona similis est in omni coniugatione tertiae personae subiunctiui, ut amet, doceat, legat, ametur, doceatur, legatur; et in passiuis quidem uel similibus hoc possumus dicere, in actiuis uero uel neutris nullo modo, nisi participia praeteriti habeant. optatiuus autem, quamuis ipse quoque uideatur ad futurum pertinere ea enim optamus, quae uolum
Abbreviated transcription (Latin):
naturali quađa neces sitate uidetur posse accipere : ea & eñĩ imperoc¬
mus quaeuel statim p̃senti tẽpore uolum fieri sine aliqua dilatio¬
nẽ. Non solũ enĩ illi qui ñdũ coepit imperantes utimur. In p̃senti
tempore : Sed &iã illi qui co epit & in ipso actuestut ꝑ maneat
in eođe ÷̃ ut siquis ei qui co epit uersũ lagere dicat. lege usq ad
finẽ: Apud grecos &iã p̃teriti tẽporis sunt imperatiua quã uis ipsa
enim imperare ut futurao tempore sit p̃teritũ : ut sid icã. aperi
Nuncportam : ut crastinasitaꝑtu : Ergo nos quoq: possumus iN
passiuis uel in aliis passiuã declinationẽ habentiiuti p̃teriti tẽporis
imperatiuo coniungentes pasticipium p̃teriti cũ uerbo impent¬
tiuo p̃sentis uł futuri tẽporis: Vt amatus sit uł esto. doctus sit uł
dedinatione ut a matussim sissit : Esgosi a matus sit in subiunctiuo p̃terrti est

Expanded text:
naturali quadam necessitate uidetur posse accipere; ea etenim imperanaturali quadam necessitate uidetur posse accipere; ea etenim imperamus, quae statim in praesenti uolumus fieri sine aliqua dilatione. nec solum enim illi, qui nondum coepit, imperantes utimur praesenti tempore, sed etiam illi, qui coepit et in ipso actu est, ut permaneat in eodem, ut, si quis ei, qui coepit uersum legere, dicat lege usque ad finem. apud Graecos etiam praeteriti temporis sunt imperatiua, quamuis ipsa enim imperare, ut in futuro tempore sit praeteritum, ut si dicam aperi nunc portam, ut crastino sit aperta. ergo nos quoque possumus in passiuis uel in aliis passiuam declinationem habentibus uti praeterito tempore imperatiui, coniungentes participium praeteriti cum uerbo imperatiuo praesentis uel futuri temporis, ut amatus sit uel esto πεφιλήσθω, docdeclinatione, ut amatus sim sis sit. ergo si amatus sit in subiunctiuo praeteriti est
Abbreviated transcription (Latin):
uenire quã gestuꝑ diuersum tẽporis spatiũ p̃teriti : facile enĩ dinoscitꝰ
utrũ multo ante annuꝑ simfacta. ancoeperunt. necđutum̃ sun ꝑ fecta .:
gerqut đutum en est ꝑfecta. P̃teritũ uero ꝑfectũ inquores ꝑfecta
monstratur : p̃teritũ plus quã ꝑ fectũ in quoiam pridem res ꝑfecta
ostenditur : In stans autẽ uł p̃sens tẽpus indiuiduũ est : qđ uix sture
potest : Vndemerito a quib:đa in stans ꝑ fectũ nominatur: Nisi enĩ
sit in ꝑfectũ ĩ neo adhuc esse actus intellegi ñ potest : futurũ quoq
cũ incestũ sit ut ostendimus & infinitũ utrũ paulo post anmultoert
ñ potuit dis cr&is quib: đa finib: dedinationis uti : Ituque una uoce
contentũ fuit: & indicatiuus quiđẽ modus omniã hab& tempo roc
quoq: eo modo omniaquȩ egimꝰ uł agimus uł acturi sumus absq:
ullo in pedim̃to indicamus : imperatiuus uero p̃sens & futurum

Expanded text:
uenire, quam gesta per diuersum temporis spatium praeteriti. facile enim dinoscitur, uenire, quam gesta per diuersum temporis spatium praeteriti. facile enim dinoscitur, utrum multo ante an nuper sint facta an coeperint quidem, necdum tamen est perfecta, praeteritum uero perfectum, in quo res perfecta monstratur, praeteritum plusquamperfectum, in quo iam pridem res perfecta ostenditur. instans autem indiuiduum est, quod uix stare potest. unde merito a quibusdam instans imperfectum nominatur. nisi enim sit imperfectum, in eo adhuc esse actus intellegi non potest. futurum quoque cum incertum sit, ut ostendimus, et infinitum, utrum paulo post an multo erit, non potuit discretis quibusdam finibus declinationis uti. itaque una uoce contentum fuit. et indicatiuus quidem modus omnia habet tempora, quippe eo modo omnia, quae egimus uel agimus uel acturi sumus, absque ullo impedimento indicamus. imperatiuus uero praesens et futurum
Abbreviated transcription (Latin):
rursus diuidit᷑ intria. in p̃teritũ in ꝑfectũ : in p̃tentũ ꝑ fectum :
in p̃ceritũ plusquã ꝑ fectũ: Nec mirũ tam late patere p̃teritũ tẽpus
cum in notitiã nram nihil sic naturt lit̃ ralongo saeculorũ spatio
potest uenire quomodo actus p̃teriti tẽporis : In p̃senti enĩ & futu pꝰ
pleraque incertu nobis sunt. angustissima est eorũ cognitio nobis
& dubia plerũq Itique singulis uocib: ꝑ haec duo tẽpora iure sum
cantenti: quã uisgreti futurũ quoq diui serunt in quib: đi uerbis
est simplia in eo uoceutuntur nec finiunt spatiũ futuri : Tẽpus enĩ acci¬
dit uerbo p̃sens p̃teritũ futurã : Quã uis enĩ naturalit̃ instabili motu¬
uoluitur & pars eius iã p̃terut pars sequitur : Tam̃ adordinationẽ nr̃oiũ
diuersa gestorũ tẽponiquoq: diuidim:unde iure p̃teritũ intres diffesen¬
tias pastimurꝰ. Nihileñ cestius ut dictũ est. Ad noticiã nrõm potest

Expanded text:
ectum, praeteritum plusquamperfectum. nec mirum tam late patere praeteritum tempus, cum in notitiam nostram nihil sic naturaliter a longo saeculorum spatio potest uenire, quomodo actus praeteriti temporis. in praesenti enim et futuro pleraque incerta nobis sunt angustissimaque est eorum cognitio nobis et dubia plerumque; itaque singulis uocibus per haec duo tempora iure sumus contenti; quamuis Graeci futurum quoque diuiserunt in quibusdam uerbis est, simplici in eo uoce utuntur nec finiunt spatium futuri. est ao praesens, praeteritum et futurum. quamuis enim naturaliter instabili uoluitur motu et pars eius iam praeteriit, pars sequitur, tamen ad ordinationem nostrorum diuersa gestorum tempora quoque diuidimus. unde iure praeteritum in tres differentias partimur. nihil enim certius, ut dictum est, ad notitiam nostram potest
Abbreviated transcription (Latin):
niat p̃sens inceptũ . sticamutimur p̃terito ꝑfecto: continuo enĩ scripto
ctur plus quã ꝑfectũ si inuetertuerit res a nobis ꝑfecta . moxenĩ
s cripto uersuretenti adhucꝑfectione dico scripsi ꝓpria significa¬
tione : sindudum sit ꝑ fectũ : inapit transire plus quã ꝑ fectũ : ntaique
scripserã proprie dehoc dicimus: sciendũ tamen qđ auctores nr̃i
p̃tento ꝑfecto non solũ inremodo cõplexa sed &iã plusquã ꝑfecto

Expanded text:
niat praesens inceptum, statim utimur praeterito perfecto; continuo enim scripto niat praesens inceptum, statim utimur praeterito perfecto; continuo enim scripto citur plusquamperfectum, si inueterauerit res a nobis perfecta. mox enim scripto uersu, recenti adhuc perfectione, dico scripsi propria significatione; sin dudum sit perfectum, incipit transire in plusquamperfectum. itaque scripseram proprie de hoc dicimus. sciendum, quod Romani praeterito perfecto non solum in re modo completa utuntur, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
eius iam sit scriptu pars autẽ scribenda : ergo p̃sens tẽpus hocsolemus
dicere qđ contineat & coniungat qua si puncto aliquo iuncturt̃ p̃teriti
tẽporis & futuri nulla int̃usione in t̃ueniente : Vnde stoia iure hoc
p̃terut irans acta est de est autẽ sequens id÷ futura ut si in medio
uersudiã scribo uersũ priore ei paste scripta cuiudhuc de est. extre¬
ma pars p̃senti utor uerbo dicendo scribo uersũ sed in ꝑfectũ est quo
deest ad huc uersui qđ scribatur: ex hoc igitur id ÷ p̃sentinascitur p̃te¬
ritũ in ꝑfectũ cũ non ad finẽ ꝑ ferimus in p̃senti id qđ coepimus: &
ut in eođẽ exemplo maneamus si incipiã in p̃terito uersũ scribere
& in ꝑfectũ eũ relinquã : Tunc utor p̃terito in ꝑfecto dicens scribebã
uersum : ex eođe id est p̃sentenas atur &iã ꝑ fectũ si enĩ ad finẽ ꝑue¬

Expanded text:
eius iam sit scripta, pars autem scribenda. ergo praesens tempus hoc solemus eius iam sit scripta, pars autem scribenda. ergo praesens tempus hoc solemus dicere, quod contineat et coniungat quasi puncto aliquo iuncturam praeteriti temporis et futuri nulla intercisione interueniente, unde stoici iure hoc uae praeteriit, iam transacta est, deest autem sequens, id est futura, ut, si in medio uersu dicam scribo uersum priore eius parte scripta, cui adhuc deest extrema pars, praesenti utor uerbo dicendo scribo uersum, sed imperfectum est, quod deest adhuc uersui, quod scribatur. ex hoc igitur id est praesenti nascitur praeteritum imperfectum, cum non ad finem perferimus in praesenti id quod coepimus. et, ut in eodem exemplo maneamus, si incipiam in praeterito uersum scribere et imperfectum eum relinquam, tunc utor praeterito imperfecto dicens scribebam uersum. ex eodem id est praesenti nascitur etiam perfectum. si enim ad finem perue
Abbreviated transcription (Latin):
tempore modorũ quȩ memora occurrerunt disseruimus
deto gnatione tem porũ oeinde mactemius: est quaetła cognatio
quã ꝑ fecto : p̃sens tempus ꝓprie dicitur cuius pars p̃terut pars futu¬
ret est: cum enĩ tẽpus fluuii more in stabili uoluatur cursii uixpunctũ
habere potest inp̃senti hocest instanti : maxima igitur parsei sicut
id en ĩ om̃niũ sẽꝑ est ꝑfectis simũ cuinihi lde est: ⁊ituq p̃teriti quoq ꝑfit¬
tiuim hab& quod ostendit quando pasticipiis p̃teriti tẽpors iunctum
officio fungitur p̃teritiꝑ fecti ꝑpas siuorũ dedinationẽ uł similium
passiuis : similẽ huicuim habent &iã uocatiua uocatiuaut. Priscianus
uocor nominor nuncipor appellor:. Alia autẽ uerba p̃sentis sicutdixim̃¬
tẽporis in p̃teritũ sunt & futurũ : exempli causa si incipiã uersũ aliquẽ
scribere & dicã scribo uersũ dũ adhuc ad finẽ eius ñ ꝑuenerim & cũ pars

Expanded text:
empore modorum, quae memoriae occurrerunt, disseruimus, de cognatione temporum deinde tractemus. est quaedam cognatio quamperfecto. praesens tempus proprie dicitur, cuius pars praeteriit, pars futura est. cum enim tempus fluuii more instabili uoluatur cursu, uix punctum habere potest in praesenti, hoc est instanti. maxima igitur pars eius, siid enim omnium semper est perfectissimum, cui nihil deest. itaque praeteriti quoque perfecti uim habet, quod ostenditur, quando participiis praeteriti iunctum officio fungitur praeteriti perfecti per passiuorum declinationem uel similium passiuis. similem huic uim habent etiam uocatiua, ut Priscianus uocor, nominor, nuncupor, appellor. alia autem uerba praesentis, sicut diximus, inter praeteritum et futurum sunt, exempli causa, si incipiam uersum aliquem scribere et dicam scribo uersum, dum adhuc ad finem eius non peruenerim et cum pars
Abbreviated transcription (Latin):
uerbi hocessedicebant. dico enĩ bonũ est legere ut sidicãbona est lectio
Itaq: omnis modus finitus potest ꝑ hunc infinitũ int̃p̃tari: ut sidicã lego
quid indicaui . legere mer lege quidimperaui : lȩger& e: utinã legerem
quid optiun: legere : cum legã uenio quidiunxiprius legere postuenire :
Geruadia uł participialia teMpusNONHABERE¬

Expanded text:
uerbi hoc esse dicebant; dico enim bonum est legere, ut si dicam bona est lectio. uerbi hoc esse dicebant; dico enim bonum est legere, ut si dicam bona est lectio. itaque omnis modus finitus potest per hunc interpretari, ut si dicam lego, quid indicaui? legere me; lege, quid imperaui? legere te; utinam legerem, quid optaui? legere; cum legam, uenio, quid iunxi? prius legere post uenire. gerundia quoque uel participialia, cum par
Abbreviated transcription (Latin):
sic & ꝑceterit tẽpora eiusde modi: p̃teritũ quoq ꝑfectũ & plusquã ꝑfecturi
optatiui coniunita sunt : lic& enĩ uelmulto uł paulo ẽẽ ꝑ fetta haec eađẽ
intellegere nosoptare . ut sidicã . utinã legis sem ante quinquaginta annos
& utinã legissem antehorũ: nac mirũ sic infinite in hocmodo intellegi p̃teri¬
tũ qđ quantũ aduerat intellectionẽ nullũ cestũ nec inceptũ nec finẽ habuit :
sũbiunctatiuuscũ apud grecos coniuncta habeat tempora : apud nos diuisa
hab& omnia quo mnodo indicatiuus : In finitus modus quoq: coniunita hab&¬
temporo quomodo optatiuus p̃sens & p̃teritum in ꝑfectũ p̃teritũ ꝑ fectum
serem significamus ꝑfectã quaȩꝓ pria est tã p̃teriti ꝑ fecti quã plusꝰ ꝑfecti:
Nota autẽ qđ uim nominis rei ipsius hab& uerbũ infinitũ unde quiđa nom̃

Expanded text:
sic et per cetera tempora eiusdem modi. praeteritum quoque perfectum et plusquamperfectum sic et per cetera tempora eiusdem modi. praeteritum quoque perfectum et plusquamperfectum optatiui coniuncta sunt; licet enim uel multo ante uel paulo esse perfecta haec eadem intellegere nos optare, ut si dicam utinam legissem ante quinquaginta annos et utinam legissem ante horam. nec mirum sic infinite in hoc modo intellegi praeteritum, quod quantum ad ueram intellectionem nullum certum nec inceptum nec finem habuit. subiunctiuus, cum apud Graecos coniuncta habeat tempora, apud nos diuisa habet omnia, quomodo indicatiuus. tempora, quomodo optatiuus, praesens et praeteritum imperfectum, praeteritum perfectum se, perfectam, quae sua est tam praeteriti perfecti quam plusquamperfecti. nota autem, quod uim nominis rei ipsius habet uerbum infinitum. unde quidam nomen