comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
c& uerbum grecum: non contrarpsum uerbum quod auribus r&i¬
mi& sllabis asticulatũ contra diuitias : contraae qualitatem natura
quãpossid& uerbum issũ grecum non contraexterioremuelu¬
ticosticem abeo quiseauderedicit si prȩual& rẽpugn&ur: absitute¬
rubes camus catholici in uniuer somanentes pos appellare ꝓpterfidẽ
ueram unius eiusdemque substantiae : annonnullis uerbum grecum
piatur paulus quidic itromanis scribens: in quocla mamus abbapa¬
ter : inuno nomineduab: utitur linguis: dicitenimabba greco.
uocabulo patrem: & latine nominat identiden patrẽ : Contem.¬
naturidema postolus paulus & in nouissimus pastibus adcorin¬
te as epistola primȩ ubi plebemarguens simulgreco & sroutit
uerbo : siquis inquid non amat dñm sitana thema maranata:
anathema greco sermonedit condem: natus: maranata definiut
donec dñ gredeat : Iamergonemoappell& oleum quo fideles un¬

Expanded text:
cet verbum graecum, non contra ipsum verbum, quod auribus retinniet syllabis articulatum; contra divitias, contra aequalitatem naturae, quam possidet verbum ipsum graecum, non contra exteriorem veluti corticem ab eo, qui se audere dicit si praevalet, repugnetur. Absit ut erubescamus catholici in universo manentes, nos appellari propter fidem veram unius ejusdemque substantiae, a nonnullis verbum graecum piatur Paulus, qui dicit Romanis, scribens, In quo clamamus: Abba, Pater ; in uno nomine duabus utitur linguis. Dicit enim Abba, graeco vocabulo Patrem, et latine nominat identidem Patrem. Contemnatur idem apostolus Paulus, et in novissimis partibus ad Corinthios epistolae primae, ubi plebem arguens, simul graeco ei syro utitur verbo: Si quis, inquit, non amat Dominum, sit anathema maranatha . Anathema graeco sermone dixit, Condemnatus; Maranatha definivit, Donec Dominus redeat. Jam ergo nemo appellet oleum, quo fideles un
Abbreviated transcription (Latin):
us ꝑbeatum iohannem primitus : & ꝑpaulũ postea conꝓbatꝰ: Iohan¬
nes enima qualitatẽ dixit : paulus formã impleuit : In duob: inquid
scriptura aut trib testibus stabi tomne uerbum: ꝑduosenimue¬
rissi mostester iam ꝓbauimur unius substantiae ẽt : &e qualesq pa¬
trem & filium : adiciamus & testiumthomã illũ discipulum p:

Expanded text:
us, per beatum Joannem primitus, et per Paulum postea comprobatur: Joanus, per beatum Joannem primitus, et per Paulum postea comprobatur: Joannes enim aequalitatem dixit; Paulus formam implevit. In duobus, inquit Scriptura, aut tribus testibus stabit omne verbum . Per duos enim verissimos testes jam probavimus unius substantiae esse, aequalesque Patrem et Filium; addamus et tertium, Thoma
Abbreviated transcription (Latin):
ruminternũs diuinorum iohannes: Proptereainquitd iudei uoleban
eum interficere : qr non solũ soluebat sabbatũ sed & patrẽ suum dice¬
batdm̃ae qualẽ sefaciens dõ : Consubstantialẽ itaq: sibi genuit filiũ pa¬
ter quia non accepit tam quã creatura indigens unde genuis s&cto¬
tacopia, qđipseesthoc genuit ꝑfectũ genuit qr sin&emporeestip¬
sequigenuit: & quemgenuit: si homogenerat quodest dr̃ non potu¬
it generare qđ est : accepit homo abipsodõ & tam̃lic& accepit hoc
generat quod accepit: anullo accipienspaterdr̃ quod est genera¬
renon potuit: hancae qualitatẽ sibstantiae : omousi on sermogre¬
cus ostendit nihil austẽrum sedoptimũ dulceq & hoc credendo
tẽhumanis cordib: introducit : Et sienim uerbũ ipsũ in legescrip¬
tum non inuenitur resipratamen inuenitur qae quali s est patrifili¬

Expanded text:
rum interpres divinorum Joannes. Propterea, inquit, Judaei volebant rum interpres divinorum Joannes. Propterea, inquit, Judaei volebant eum interficere, quia non solum solvebat sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Consubstantialem itaque sibi genuit Filium Pater, quia non accepit tanquam creatura indigens unde genuisset; tota copia quod ipse est hoc genuit, perfectum genuit, quia sine tempore est ipse qui genuit, et quem genuit. Si homo generat quod est, Deus non potuit generare quod est? Accepit homo ab ipso Deo, et tamen licet acceperit, hoc generat quod accepit; a nullo accipiens Pater Deus, quod est generare non potuit? Hanc aequalitatem substantiae ὁμουγίαν sermo graecus ostendit, nihil austerum, sed optimum dulceque; et hoc credendum esse humanis cordibus introducit. Etsi enim verbum ipsum in Lege scriptum non invenitur, res ipsa tamen invenitur; quia aequalis esse Patri Fili
Abbreviated transcription (Latin):
qua si destipulaoculũ fratris & suum sauciatum pr&cerseripturas
tã suntar a catholicis creditur a grecis patriburdictum: quidsi
grecusipsemagis obicia non latino non barbaro sednbimal iert
rehebreo cunctas gente suocabulo decantare: non eniminafriex aut̃
cunctabas baria s̃cuimsiria uel grecia ub i& ipsa caro uoliunt deiurgine
nastidominicadecuituclo postuit uerba fidei compendiose firmans
turas cloquio dominico firmauer᷑ quas poste a uiripbati aeduptt¬
tissimi in omnibus peritiluinguir dehebreo primitus in greco degte
comlatinostilo edisperere cum labore nimo maturarunt : Omousi¬
suuderint qualit aus fuerint nomina qua seriptam le gensunt:
uel uerba in simbolo concinnare non aliudnisio stende regestienter ab inge¬
nitiquasi & in capabilis potentia patris. filium segregare : drenimpat̃

Expanded text:
quasi de stipula oculum fratris; et suum sauciatum praeter Scripturas quasi de stipula oculum fratris; et suum sauciatum praeter Scripturas itatis unitas a Catholicis creditur, a Graecis patribus dictum. Quid si Graecus ipse objiciat, non Latino, non Barbaro, sed sibi magisre, hebraeo cunctas gentes vocabulo decantare. Non enim in Africa, aut in cuncta Barbaria, sed in Syria vel Graecia, ubi et ipsa caro voluit de virgine nasci dominica, decuit vel oportuit verba fidei compendiose firmare. turas eloquio dominicas firmaverunt, quas postea viri probati ac disertissimi in omnibus periti linguis, de hebraeo primitus in graeco, de graeco in latino stilo edisserere cum labore nimio maturarunt. Ὁμούσιtua . Jam ipsi viderint qualiter ausi fuerint nomina, quae scripta in Lege non sunt, vel verba in symbolo concinnare, non aliud nisi ostendere gestientes ab ingeniti quasi et incapabilis potentia Patris Filium segregari. Deus enim Pa
Abbreviated transcription (Latin):
usion quod ex probat᷑ iniuste: nonenimuerbum solũ : sed res in uerbo ẽ
non solus sermosonan saurib: sed substantia una e đ credendamm̃tib: :
sienim in homines credenter: ips&ctus ds̃ credenꝙ habitare : quomado
filium totũ in sepat̃ aut filius patreñ ered it excipere: Ac ꝑhoc ipsempe
& paterin eaman& aexpatreue flio scscredendus sp̃rionsolum ꝓ¬
ces ns seredrem ꝑadagenda operatrinitatis omnin oꝓcedere sicut
cademtrinitas abrahamamicũ suũ inunitatẽ nominis dignata ẽ iuis¬
tare quidest qđ calũmantur deo mousion uerbo greco q serptũ
in legemini meinueniaturs curnon uident culpam suam cur sibi
non displicent : cum ponuntin simbolo uerba uel nomina quae non
sunt ulla seriptura digesta: qui disponitarguere non faciat undea¬
liũnititur accusare : Inficunt de uerbo simplici&ratione fide ipleno

Expanded text:
ὁμούσιον, quod exprobratur injuste. Non enim verbum solum, sed res in verbo; ὁμούσιον, quod exprobratur injuste. Non enim verbum solum, sed res in verbo; nec solus sermo sonans auribus, sed substantia una est Dei credenda in mentibus. Si enim in homine credente in se totus Deus credendus est habitare, quomodo Filium totum in se Pater, aut Filius Patrem non credatur excipere? Ac per hoc ipse in et Pater in eo manet, et ex Patre et Filio sanctus credendus est er ad peragenda opera Trinitatis omnino procedere; sicut eadem Trinitas Abraham amicum suum in unitate nominis dignata est visitare . Quid est quod calumniantur de ὁμούσιον verbo graeco, quia scriptum in Lege minime inveniatur? cur non vident culpam suam? cur sibi non displicent, cum ponunt in symbolo verba vel nomina, quae non sunt ulla Scriptura digesta? Qui disponit arguere, non faciat unde alium nititur accusare. Inspiciunt de verbo simplici et ratione fidei pleno,
Abbreviated transcription (Latin):
que & sid ebilem dequas nemora excluder&ur spatiũ minuenire: pu
uero quĩ cũ in formadies sadixit : omnema ichinationis iniustȩad in
int̃ clusitiubiest formani hilhaba prorsusminus omninonatura : ds̃
enim aitidema posto luferat inxp̃o mundum re concilians sibi : quom¬
do enim susce peritminor maiorem inisi seunanatura cognoscer&
patrem : ne que enim lin eamentis. spatusq membrorũ haec difor¬
ma distenditur ut pãtrifilium in sesuscipiat habitantem : autinse
filius patremostendit manentem ssicutipseait pater in me manens
facito peramea: auteuacuatur. cum spm̃scm suum pater &filius õ¬
nemcreatur ã suam p̃fer& in lustrantem: quo modo cogitar enon potest
quo modo explicare non potest simulsecundũunũ ÷ quod secundũ in¬
cõmutabile momnino substantĩã intrinitatedsest: Et cequid: omo

Expanded text:
que, etsi debile de quo sine mora excluderetur, spatium invenire: nunc que, etsi debile de quo sine mora excluderetur, spatium invenire: nunc vero, quia Cum in forma Dei esset dixit, omnem machinationis injustae aditum interclusit; ubi est forma, nihil habet prorsus minus omnino natura. Deus enim, ait idem Apostolus, erat in Christo, mundum reconcilians sibi . Quomodo enim susciperet minor majorem, nisi se una natura cognosceret parem? Neque enim lineamentis spatiisque membrorum haec Dei forma distenditur, ut Pater Filium in se suscipiat habitantem, aut in se Filius Patrem ostendat manentem, sicut ipse ait. Pater in me manens facit opera mea ; aut evacuatur, cum Spiritum sanctum suum Pater et Filius omnem creaturam suam proferat illustrantem. Quomodo cogitari non potest, quomodo explicari non potest, simul secum unum est, quod secundum incommutabilem omnino substantiam in Trinitate Deus est. Ecce quid est
Abbreviated transcription (Latin):
dtnela macepit Incautio neenim hocest insimbolo quode s aruenami
capitur a filios cuius formam impl& filius unius in commutabilis naturae
scer&o er goneque solus inuisibilis pater sed& filius inuisibilis : Sicut
hominibus inuisibilis pater itamui sibilis hominibus filius: secundum
illud secr&um quõdman& in patre : Nonergo iuste positũ ÷ in uisibili
solus pater insymbolo sedinuisibilis totatrinitardi excepta carnesuscepto
a filio dequa dicita postolur inuisibilis olido honor & gloria in secula scirm
Totusergohabitat pater in filio: cuius patris formã idem filius non ex pãt
sedimpl& inpleno: hanca postoli pauli sententiam quadacit : intimate idim¬
talibus omninõ secr&a: quicum in formadiess& : aliquimaliꝓnuntianto¬
in parilitatẽ aqualem sed ꝑrapinam fierido patri. prorsusad firmat
quod inique sentitur: sienim dicer& quicumds esset non rapinã arbitra¬
tus estẽe sea qualem dõ pos setangustris fidei suae qua lib& qualem cun¬

Expanded text:
dendum accepit? In cautione enim, hoc est, in symbolo quod est inter ancaptura Filio, cujus formam implet Filius unius incommutabilis naturae secreto. Ergo neque solus invisibilis Pater, sed et Filius invisibilis. Sicut hominibus invisibilis Pater, ita invisibilis hominibus Filius secundum illud secretum, quo manet in Patre. Non ergo juste positum est, invisibilis solus Pater in symbolo, sed invisibilis tota Trinitas Deus excepta carne suscepta a Filio, de qua dicit Apostolus, Invisibili soli Deo honor et gloria in saecula saeculorum Totus ergo habitat Pater in Filio, cujus Patris formam idem Filius non ex parte, sed implet in pleno. Hanc apostoli Pauli sententiam, qui dicit intimatque Dei mortalibus secreta, Qui cum in forma Dei esset, aliqui male pronuntiantimparilitatem aequalem, sed per rapinam fieri Deo Patri prorsus affirmant: quod inique sentitur. Si enim diceret: Qui cum Deus esset, non rapinam arbitratus est esse se aequalem Deo; posset angustiis fidei suae quilibet qualecum
Abbreviated transcription (Latin):
tremquis nouit nisipiliur & cuiuoluerit reuelate. Ecege nluer sn
one mittuntur In capabilem ñelegunt neciuste defendurt. quomo¬
doestenim in car abilis pater quemcapit filiustutum ipsadiceue fxi
patre & pater in me : ddequo &iam paula sa postolur dicut quaoc am  lor mo
diersa nonrapiña arbitratus est eẽ aeqqualisdo: quiforontu doudar
nihilhab&minus do: quomodo ergom carabilis paterdiitur: quicapi¬
mere ponunt in srmbolo : ubinihilmagis aliteroposea menonueri

Expanded text:
trem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare trem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare one nituntur, Incapabilem? Hoc nec legunt, nec juste defendunt. Quomodo est enim incapabilis Pater, quem capit Filius totum, ipso dicente, Ego in Patre, et Pater in me ? De quo etiam Paulus apostolus dicit, Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequanihil habet minus Deo. Quomodo ergo incapabilis Pater dicitur, qui capimere ponuntur in symbolo, ubi nihil magis aliter oportet inseri
Abbreviated transcription (Latin):
adam ingenitus approbatur id circoesthomo & abelqid cipso e genitus
nonesthomo : Homogenuit quod estin genitus homods quod estge¬
nuit eiuisdem substantie eiurdemersentiee pin&em porenibico deet¬
num genuit: ante que m nihil est i temporis nonaccipitmodum Est
igitur ingenitus pater quia ut dictum est an ullo est genitur sedestge¬
nito co&ernur quomodoignis inqua substantia in qua estacreatore
ereatup est quidẽ ingenitur fed genitoare splendori consabstant¬
ls est &a&ernus H ane ditrinitatis substantiuintim omou sionuerbo
greci conplectibreuiter maluerunt: Nonenim nomenẽ sedterrib¬
listes in uerbohuustemodi sonans: quod uerbum a peste ipsefiliurde¬
cdaratcumdicit : ego & paterunum sumus : Inisto u no consisti rubstanitu
anuctuscatnus uerȩ arabeadicit: nemo nouitfilium norpacter lue iusti¬

Expanded text:
Adam ingenitus approbatur, idcirco est homo, et Abel quia de ipso est genitus, Adam ingenitus approbatur, idcirco est homo, et Abel quia de ipso est genitus, non est homo; hominem genuit quod est ingenitus homo: Deus quod est genuit ejusdem substantiae, ejusdem essentiae, sine tempore, sibi coaeternum genuit. Ante quem nihil est, temporis non accipit modum. Est igitur ingenitus Pater, quia, ut dictum est, a nullo est genitus; sed est genito coaeternus: quomodo ignis in substantia sua, in qua est a Creatore creatus, est quidem ingenitus, sed genito a se splendori consubstantialis est et coaeternus. Hanc Dei Trinitatis substantiam unam ὁμούσιον verbo Graeci complecti breviter maluerunt. Non enim nomen est, sed res terribilis in verbo hujuscemodi sonans. Quod verbum aperte ipse Filius declarat, cum dicit. Ego et Pater unum sumus . In isto uno consistit substantia amictus carnis verae trabea dicit: Nemo novit Filium nisi Pater, neque Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ritatenos alicubiposuirse uel dicerepublic& palam: & si conuicerit necomo¬
libeta ti fideique& animȩ congruum: quam longaterꝰ uqsatione quam
potuit stoliditas enutrire otius directã animosittis quad õ fitiniuria
obstinata aliquam diunebula reppellatur atq qua occulta in linguis uari¬
is sunt: euidentiorilucepandantur: sed ne in longum negotium iam ꝓpa
uictoria patratum : oratio ptrahat diuturna: quod absquelegis auctorr¬
Iugustinus eprrespondit: In ae sestione fidei gustineuir sc̃issi me publi¬
Npatremin genitum & in capabilem dixit: cum nec ingenitũ nec in capabi¬
lemscriptura patremalicui test&ur: quilic& in genitus pater sit q
hocipsũd utrique pariter confitemur tamen nullius scripturae. seu
u&eris seu nouae contin& textur: estenim ingenitus qanullo estye¬
nitus. sed hocest quod ingenitus genitur. ut potededõds: nonenimet

Expanded text:
ritate nos alicubi posuisse vel dicere, publicet palam; et si convicerit, nec ὁμritate nos alicubi posuisse vel dicere, publicet palam; et si convicerit, nec ὁμlibertati fideique et animae congruum, quam longa tergiversatione, quam potuit stoliditas enutrire, ocius derelicta, animositatis, qua Deo fit injuria obstinata aliquandiu nebula repellatur, atque quae occulta in linguis variis sunt evidentiore luce pandantur. Sed ne in longum negotium jam prope victoria patratum oratio protrahat diuturna; quod absque Legis auctoritagustinus episcopus respondit: In assertione fidei Patrem ingenitum et incapabilem dixit, cum nec ingenitum nec incapabilem Scriptura Patrem alicubi testetur: qui licet ingenitus Pater sit, quia hoc ipsum utrique pariter confitemur, tamen hoc nullius Scripturae seu Veteris seu Novae continet textus. Est enim ingenitus, quia a nullo est genitus; sed hoc est quod ingenitus genitus, utpote de Deo Deus. Non enim quia
Abbreviated transcription (Latin):
Nudens cognitor prosecutionis nrae te nõremnon dubito quii s̃pec¬
tabilis pascentius nihil ponendũeẽ in fideiratione pra&erquam quod
scriptur ae continent a seruit: quilic& fidei catholicae omousion uerbũ
promacula nominis secundum suos auctoresnitatur opponere ex quo
quod posuit ł potiur u&uit hnc magis & omousionsa grecissacer dotib
poritũ uerb̃ in ad sestione fidei dicidebere Rette defendim & aliqua
calcem se obtinuis sedeclarat : seseq ued scturum astruens aliqua quȩ serip¬
tanon sunt: tuce parcentiuir spectabilis auctores fidei potuisse quȩ seqri
quoe siinlege non posita a uob ꝓpaurirpatione. fideimeritoposita ẽẽdocus¬
rit : iam quaren dumerit: quia iamlicere manifestumerit : quid ininti
adhibi tumiudic&ur iusteq inuentum uel positũ ipsa fidei ꝑfectio robor
rarum ponerediuinarum quide tamen seposito calum nie astificio qđa
cituel proponit ediuerso defendens frateraugustinus. absquele gisaucto¬

Expanded text:
dens cognitor, prosecutionis nostrae non dubito; quia vir spectabilis Pascentius nihil ponendum esse in fidei ratione, praeterquam quod Scripturae continent, asseruit; qui licet fidei catholicae ὁμούσιον verbum pro macula nominis secundum suos auctores nitatur opponere, ex eo quod posuit, vel potius vetuit, hinc magis et ὁμούσιον a Graecis sacerdotibus positum verbum in assertionem fidei dici debere recte defendimus, et aliqua calcem sese obtinuisse declarat, seseque docturum astruens, aliqua quae scripta non sunt tuae, Pascenti clarissime, auctores fidei posuisse quae sequeris. Quae si in lege non posita, et a vobis propria usurpatione fidei merito posita esse docuerit; jam quaerendum erit quia jam licere manifestum erit quid in intimis adhibitum judicetur, justeque inventum vel positum ipsa fidei perfectio roborararum ponere divinarum: quid est tamen, seposito calumniae artificio, quod dicit vel proponit e diverso defendens frater Augustinus, absque Legis aucto
Abbreviated transcription (Latin):
uustuus egoseruustuus & filius ancill&ue par& ergo inquid ae qua¬
lis sit patrifilius inquid sit non solũ subditus aut inferior sed&
lis: unde omp̃r unde in firmus: undeabiectus unde specosus un¬
dediues: undee gestati subiectus:
sestiones fidei suae : augustinũ uirum scissimũ communireͥ mul¬
taq: magistuo sauctores uir spectabilis parcenti absq scrip¬
turatem ereposuisse nec eẽ neuum fidei omouson seda qua¬
litas magisipsius trinitatis: sed sunueniunt inlege uerba quae
in ꝓbata sunt: dignareuir nobi lissime respondere utcerte
uobis pares irepos s&is: nam proculdubio intuqsa uobis p¬
posita. presentemuirumaugustinũ suisas sestionibus nimium
translire : apudte enim nobilis me uirelȩgo quam apud dm̃
ꝑennisreatus culpam incur rere :
deminlege : sed debereꝓpterhonorempatris astrui rectede
biũ ueniebat teꝓponente & siscriptũ nonest. resipsatam̃
quae lat& in uerbo ueraest cedat᷑ honorificȩ unitati ne

Expanded text:
 ego servus tuus et filius ancillae tuae ! Patet ergo in quo sit aequalis Patri Filius; in quo sit non solum subditus aut inferior, sed etiam lis, unde omnipotens, unde infirmus, unde abjectus, unde speciosus, unde dives, unde egestati subjectus. sertiones fidei suae Augustinum virum clarissimum communisse; multaque magis tuos auctores, vir clarissime Pascenti, absque Scriptura temere posuisse; nec esse nomen fidei ὁμούσιον, sed aequalitatem magis ipsius Trinitatis. Sed si inveniuntur in Lege verba quae improbata sunt, dignare, vir nobilissime, respondere, ut certe vobis pares ire possitis. Nam procul dubio intueris, a vobis proposita praesentem virum Augustinum suis assertionibus nimium transilire. Apud te enim, nobilissime vir, eligo, quam apud Deum perennis reatus culpam incurrere. 17dem in Lege; sed debere propter honorem Patris astrui, recte debium veniebat te proponente, etsi scriptum non est, res ipsa tamen quae latet in verbo, vera est. Credatur honorifice unitati, ne
Abbreviated transcription (Latin):
rent: Qm̃ dr̃ noncuidetur sed quo animo detur adiendit
quiergo xepm̃ dilig& in xpĩ ano hoc animo ei porrig&
aelimosinam quo accedit ad xpm̃ : non quo uult recede¬
re inpunitur axpo Tanto enim magir quis que de se¬
rit apm̃ quanto maegis diligit quodimprobat x pr̃:
Nam quid cui quam prodest quod bapti gatur si non
iustificatur non nequi dixit: Nisiquis repatus fuerut
&aqua & spũ noniatrasit inregaumdĩ. Ipse &iã
dixit: Nisi abunda uerit iustitiae uestite super scriba¬
rum & faris eorum non intrabitis in regnum caelorũ:¬
ur illud timendo multi current bapti ari
nontimendo non multicurantiustisi carisicut ergo
non fratrisuo dicifatue qui cum hocdicit non ipsi fra
ternitati sed peccato eiur infensus est alio quin reur
erit ge enneignis: Ite contrario qui porrign
ueo diligit xpm̃ nonautem diligit ax pm qutum

Expanded text:
rent; quoniam Deus, non cui detur, sed quo animo detur, adtendit. rent; quoniam Deus, non cui detur, sed quo animo detur, adtendit. Qui ergo Christum diligit in Christiano, hoc animo ei porrigit elemosynam, quo accedit ad Christum, non quo uult recedere inpunitus a Christo. Tanto enim magis quisque deserit Christum, quanto magis diligit quod inprobat Christus. Nam quid cuiquam prodest, quod baptizatur, si non iustificatur? Nonne qui dixit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum Dei, ipse etiam dixit: Nisi abundauerit iustitia uestra super scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum caelorum? Quur illud timendo multi currunt baptizari, et hoc non timendo non multi curant iustificari? Sicut ergo non fratri suo diciternitati, sed peccato ejus infensus est, alioquin reus erit gehennae ignis; ita e contrario qui porrigit in eo diligit Christum; non autem diligit Christum
Abbreviated transcription (Latin):
fatere dicen durest ad hocenim & illut seriptumes:
quisi bi meclignus ese cuibonur erit : orationes quippe
adiuuant aelimosine: &utique intuendum est quod legi¬
mus : silipeccastineadicias iterum & deprae tenius deprȩ¬
care ut tibidimit tantur: Propter ocergo elimosine
saciende sunt ut cum de prae tenitis peccatis depraeca¬
nur & audiamur. Nonut in eis perseuer anter licenti a
made faciendi nosper aelimosinas compara recredamur
Deo autem dñr &d& tris aelimosinas ab eis factas
& sinistris non factas se imputaturum esse praedixit :
Vt hino ostender & quantum ualeant aelimosine ad pri¬
ora delenda non celperpetia impune cominit tenda
peccata : tales autem aelimosinas non dicendis entin
facere qui uitam nolunt a consuetudines caelerum
in meliur commutar e: Quia &in hoc quod ait: quando
uni &minimis meis non fecistis mihi non fecistis: Oster¬
diteos non facere etiam quando sefacere & sistiman
profecto sibi panem iuftitiae quod ipse xp̃s est non neau¬

Expanded text:
ere dicendus est? ad hoc enim et illud scriptum est: qui sibi malignus est, cui bonus erit? orationes quippe adiuuant elemosynae; et utique intuendum est quod legimus: fili, peccasti; ne adicias iterum et de praeteritis deprecare, ut tibi dimittantur. propter hoc ergo elemosynae faciendae sunt, ut, cum de praeteritis peccatis deprecamur, existimant, non ut in eis perseuerantes licentiam male faciendi nos per elemosynas comparare credamus. Ideo autem dominus et dextris elemosynas ab eis factas et sinistris non factas se imput hinc ostenderet quantum ualeant elemosynae ad priora delenda, non ad perpetua inpune committenda peccata. Tales autem elemosynas non dicendi sunt facere, qui uitam nolunt a consuetudine scelerum in melius commutare. Quia et in hoc quod ait: Quando uni ex minimis meis non fecistis, mihi non fecistis. ostendit eos non facere etiam quando se facere existimantprofecto sibi panem iustitiae, quod ipse Christus est, non nega
Abbreviated transcription (Latin):
Scaccepte cebepis copobenedictione dircensinur
Rogoma teillo ut manetedesrent illis uta cquo animo
en& horaentibus in luxit dier quimeluodatun¬
I deercent ser uidĩ sicutre asfuturor erse promi¬
Areraot & Il grersisunt medici parcentur on
quac oree illa porcebat tremends ferrce ment na
proferuntur Attonitis surpensisq: õnib:
Eis autem quorum erat maior auctoritar defec¬
tum animi eius. consolando erigentibus
Admecnus sec turi membra in lectulo conpu¬
nuntur: Sluunturno diligamentorum
nudatur locus: INspicit medicus & secandum
illum sinum : armatus adque in .tus inquirit:

Expanded text:
et accepta ab episcopo benedictione discessimus. et accepta ab episcopo benedictione discessimus. rogante illo ut mane adessent, illis ut aequo animo esset hortantibus. Inluxit dies qui metuebatur, aderant serui Dei, sicut se adfuturos esse promiserant, ingressi sunt medici, parantur omnia quae hora illa poscebat, tremenda ferramenta proferuntur adtonitis suspensisque omnibus. Eis autem, quorum erat maior auctoritas, defectum animi eius consolando erigentibus ad manus sectori membra in lectulo conponuntur, soluuntur nodi ligamentorum, nudatur locus, inspicit medicus et secandum illum sinum armatus adque intentus inquirit
Abbreviated transcription (Latin):
nedigna rentur essepre sarter suo funera potius
quã dolori: tantur enimeum metur exprioribur
inuaserat poenis ut se inter medi corum manur
Non dubi taree essemori turum: Consolatis
cumilli &hor tati. ut in dõ sideret ÷ eiusque
uolun tatem uirilite ferre: Indead orationem
in grer si summus ubinobis &more genuac sigenti¬
bus: Adque in cumben tibur terre : ilese ita pro¬
iecit tam quam suiss& aliquo grauite im¬
pellete prostratur &ppe orare: quibus mo¬
dis: quo affectu quomotu animi: quo fluĩo la¬
crimarum: quibus gemitibus adque singulti¬
bus suc cuciertibus : Omnia meibraeiur & poe¬
nemtor cludentibus spm̃: quir ullis eplic& uer¬
bis. Utrũ orarent alii necinhȩc eorum auer¬
teretur intentionȩ sciebam: Ego tam̃ prossus
orasenon poterã: Hoc tan tumodo breui ter¬
corde meo dixi
Dxe quaestuorum prececer exacudo
siliat onex auder: xihilenim mili uidebcetio exdi
icemiporiẽ oqn ut expurar& orcendo Durreximuy

Expanded text:
ne dignarentur esse praesentes suo funeri potius ne dignarentur esse praesentes suo funeri potius quam dolori. Tantus enim eum metus ex prioribus inuaserat poenis, ut se inter medicorum manus non dubitaret esse moriturum. Consolati sunt eum illi et hortati, ut in Deo fideret eiusque uoluntatem uiriliter ferret. Inde ad orationem ingressi sumus; ubi nobis ex more genua figentibus adque incumbentibus terrae ille se ita proiecit, tamquam fuisset aliquo grauiter inpellente prostratus, et coepit orare: quibus modis, quo adfectu, quo motu animi, quo fluuio lacrimarum, quibus gemitibus adque singultibus subcutientibus omnia membra eius et paene intercludentibus spiritum, quis ullis explicet uerbis? Utrum orarent alii nec in haec eorum auerteretur intentio, nesciebam. Ego tamen prorsus orare non poteram; hoc tantummodo breuitcorde meo dixi: \'Domine, quas tuorum preces exaudis, si has non exaudis?\' Nihil enim mihi uidebatur addi iam posse, nisi ut exspiraret orando. Surreximus
Abbreviated transcription (Latin):
diligertiam mirans incica tricibur eius uider et
propter Exiguum quod reman sit palmani tami
laboris auferr&e secdditirunt animo eiur & placurt utu
eoden al gandrino asistente ipsirenuma illum fer roqui
eaeon sensuominium: alite insanabils putala tur
apitoro st querer dilataesa in consequenten dianti
peleum habis sent illiaemerore ninuo dña tantin
Sa cundomo illa &ortus dolor ut tamquem fune¬
s platctus : uix com primeretur a nobisdonita¬
bamt eu cotdie sc̃iuri : qpircopus omeuites enilo
Heatȩ menioriaes sccturninus & probitergulo¬
pur hacdia coni car thagini ensis ec cloniec pitini¬
bus erat & aquibus solus est: Nune in rebarhu¬
mitnis : Iam epis copum honorea nobis debido¬
nominan dus aurelius cum quo re cordan tes
mirabilia operumdi Deacre sepe conloetan
murcum queualde moninis se quodeun moraiunꝰ
munumuis. Quicumeum siciti plebant uerpereunã¬
tare mis gauiteor mise rabilibus lacrimis itotius¬

Expanded text:
diligentiam mirans in cicatricibus eius uideret, diligentiam mirans in cicatricibus eius uideret, propter exiguum quod remansit palmam tanti laboris auferret. Redditi sunt animo eius, et placuit ut eodem Alexandrino adsistente ipsi sinum illum ferro, qui iam consensu omnium aliter insanabilis putabatur, aperirent. Quae res dilata est in consequentem diem. Sed cum abissent illi, ex maerore nimio domini tantus est in domo illa exortus dolor, ut tamquam funeris planctus uix conprimeretur a nobis. Visitabant eum cottidie sancti uiri. episcopus tunc beatae memoriae Saturninus, et presbyter Gelosus, ac diaconi Carthaginensis Ecclesiae: in quibus erat, et ex quibus solus est nunc in rebus humanis, jam episcopus cum honore a nobis debinominandus Aurelius, cum quo recordantes mirabilia operum Dei de hac re saepe conlocuti sumus eumque ualde meminisse, quod commemoramus, inuenimus. Qui cum eum, sicut solebant, uespere uisitarent, rogauit eos miserabilibus lacrimis, ut ma
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝓ rotstt: cuiur ille ficctus auctoritate securus
omes tico suomedico qui suturam predxerecalia
seistioroue sfucertabilaritate : Velut iam sedaua m¬
cumnin fergo hullo modo posse secnante
peuit sepuluit nimio timoretur batus ado
N bicollegt feerique potuit abireillos iuratreab
feamplius non acce lere : nec aliun occur fet
pagigato larrimir &tilla iam necerntate constrie¬
diotii si uta diber& aleandrinũ quan dam qui
tunc chirugus mirabilis habebictur. At iprefa¬
ceroe quod abillis fierinole batiratus: ged postc
quamuenit ille laboren queillorum incicatricib
sicut artifex uiditboni uiri functus officio per¬
suasit homini ut illi potius qui in eo tantum labo¬
rauerant. quantũ ipse ispiciens miraba tur
suae cura tionis sinefruentur: Adiciens quod rȩ
uera nisisectus esset sccluur ere nonposs&e ual¬
de ab horrere asuis moribus. Ut hominibur
quorum artisiciosissimam operã Indurtriam

Expanded text:
que promisit. Cujus ille factus auctoritate securus, que promisit. Cujus ille factus auctoritate securus, domestico suo medico, qui futuram praedixerat aliam sectionem faceta hilaritate, velut jam salvus, ieum nisi ferro nullo modo posse sanari. Expauit, expalluit nimio timore turbatus, adque ubi se collegit farique potuit, abire illos iussit et ad se amplius non accedere; nec aliud occurrit fatigato lacrimis et illa iam necessitate constricto. nisi ut adhiberet Alexandrinum quendam, qui tunc chirurgus mirabilis habebatur, ut ipse faceret quod ab illis fieri nolebat iratus. Sed postea quam uenit ille laboremque illorum in cicatricibus sicut artifex uidit, boni uiri functus officio persuasit homini, ut illi potius, qui in eo tantum laborauerant, quantum ipse inspiciens mirabatur, suae curationis fine fruerentur, adiciens, quod re uera nisi sectus esset saluus esse non posset; ualde abhorrere a suis moribus, ut hominibus, quorum artificiosissimam operam industriam
Abbreviated transcription (Latin):
Babuit sinposteriore adque imacor poseis parte
medi ecementis agebant: Passus autom fuerat in
rec doneilla & diutur nos ex acerbos dolere
sed unbs inter multos sinur sefellerat medicorad¬
que ita latuerat iti eũ non tangerent : quaem
terro aperire debuerant: denique se inatisom¬
nibus quȩ aper tacurabant Iteremanserat so¬
lus: Cui frustra impen debetur labos
quar moras ille sur pectas habeis multum que for¬
Inudeens Neiterum secaretur: quod & prȩdi¬
xerat alius medicus domesticus eius: quen non ãmi¬
serant illi ut scel ten uider et cum primum sec tus
est quomodo id fecer ent iratus que illum domo
abescerat uix que reeperat : erupit adque ait tterũ
mescetur iontis acdlilius quemno iustir ꝙ sepresen¬
tenuor ba uen tacces suir Inridoe ulime dicum impe
pus qurlone dum quebomini bonis uebir groniis sioni¬
que. urosici elo orine quodfebiet medics plarien nial
rer latiõ. Alhue enim uiuebat ammnum quiloco
Nis pectoudem quo illi ex eorum n ciligentia pertta¬

Expanded text:
habuit in posteriore adque ima corporis parte. medicamentis agebant. Passus autem fuerat in sectione illa et diuturnos et acerbos dolores. Sed unus inter multos sinus fefellerat medicos adque ita latuerat, ut eum non tangerent, quem ferro aperire debuerant. Denique sanatis omnibus, quae aperta curabant, iste remanserat solus, cui frustra inpendebatur labor. Quas moras ille suspectas habens multumque formidans, ne iterum secaretur quod ei praedixerat alius medicus domesticus eius, quem non admiserant illi, ut saltem uideret, cum primum sectus est, quo modo id facerent, iratusque illum domo abiecerat uixque receperat, erupit adque ait: Iterum me secturi estis? Ad illius, quem noluistis esse praesentem, uerba uenturus sum? Inrritum, metumque hominis bonis verbis promissionilque proficiebat omne quod fiebat. Medici tamen in arte laudatum adhuc enim vivebat Ammonium, qui loco inspecto, idem quod illi ex eorum diligentia peritia
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate. uel quo cum que commanentium loco:
N cemplerumque etiam ibi paucissimi. sciunt ignoran¬
tibus & eris maxime : simagnas it ciuitas & quan¬
edo alibi auis que narranturꝰ nontanta ea commen¬
det auctoritar ut nne dieficudtates ud dibalibuo it die¬
dirituro qualus ehristianir si debilus : aselilibus in die

Expanded text:
ciuitate uel quocumque commanentium loco. ciuitate uel quocumque commanentium loco. Nam plerumque etiam ibi paucissimi sciunt ignorantibus ceteris, maxime si magna sit ciuitas; et quando alibi aliisque narrantur, non tanta ea commendat auctoritas. ut sine difficultate uel dubitatione credantur, quamuis Christianis fidelibus a
Abbreviated transcription (Latin):
quibus periua deretur miraculir indigor&e
Porũomomniam redar quit infidelitater
hoc ad re fellendas uanisimos dierim
Nlam fccetasse mubia miracula que adter¬
caro tur illuu grandi scclubri quemita
culao quo xne ⁊ nocelum cum carne inqua itur¬
quuiobe aescendt negare N on possumur incir qe
quippe uera cisrimis librir or turcuns
cens orna sunt : Et que facta sunt & prop¬
tercqureredendum facta sunt  hacc utsfdem
facerent: In notuerunt haec perficlemo quam
fecerunt multo clariur in notercunt  legun¬
tur quippe inpopubs ut credantur Nec inpopulis
tamen nin cre dita legerentur : Nam etiam
nune funt miracula in eius nomine siue perra cra¬
menta eiuso piue perorationis uel memoriaes c̃orũ
eius Sed non eadem  claritate in lusranturor
utana quanta illa gloria diffem&ur Canon
quippe sacrarum literarum que mdesinitum este
opostebat illa facit ubique ricitari & memoriae
cunctorum inhaerere populorum: Haec autem
ubi cumque fiunt ibi sciaintur uixa tota ipsa

Expanded text:
quibus persuaderetur miraculis indigeret, istorum nimiam redarguit infidelitatem. Hoc ad refellendos vanissimos dixerim. Nam facta esse multa miracula quae attestarentur illi uni grandi salubriquculo, quo Christus in caelum cum carne in qua resurrexit adscendit, negare non possumus. In eisdem quippe ueracissimis libris cuncta conscripta sunt, et quae facta sunt, et propter quod credendum facta sunt. Haec, ut fidem facerent, innotuerunt; haec per fidem, quam fecerunt, multo clarius innotescunt. Leguntur quippe in populis, ut credantur; nec in populis tamen nisi credita legerentur. Nam etiam nunc fiunt miracula in eius nomine, siue per sacramenta eius siue per orationes uel memorias sanctorum eius; sed non eadem claritate inlustrantur, ut tanta quanta illa gloria diffamentur. Canon quippe sacrarum litterarum, quem definitum esse oportebat, illa facit ubique recitari et memoriae cunctorum inhaerere populorum; haec autem ubicumque fiunt. ibi sciuntur uix a tota ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
pinum suium Suntenim inter seualde ꝓrint
pamur &silii: quam quam in uerbis laxꝰ int̃ ptũ¬
Iui proph&icae inter prȩatis unt : Potestalius senrur idem¬
Qquȩ aclectior inueniri utintellegatur heliar cordĩpa¬
tris conuerrurur adsilium: nonutiquȩ agendo ut pater
diligat filium reddo çendo quod pater diligat filium ut &
Quidei quem prius oderant diligant eundem qui nostere
quia hoc putant eis: ergotunc cor eius conuertitur ad
filium: cumipri conuerro cordꝗdicerint diltt cionem
patris insilium quod uerro sequitur &cor hominis ad
ꝓximum suum id est conuert& helicer & corhominis
ad proximum suum quid meliur intellegitur quã cor
hominis cadhominem xp̃m cum enim sitꝰ informadi
dr̃ noster formam serui accipiemr essedignaturẽ &iam
proximus nosteri hocergo faci& heliceri nefoste inquid
ueniam & percutiam terram poenitus: Terra sunte nĩ
qui ter rena rapiunt. sicut iudei carnaler usq: nunc
ex quo uitio contradõ murmura illa uenerunt quia

Expanded text:
proximum s u u m. Sunt enim inter se ualde proximi patres et filii. Quamquam in uerbis septuaginta intqui prophetice interpretati sunt. potest alius sensus idemque electior inueniri. ut intellegatur Helias cor Dei Patris conuersurus ad Filium: non utique agendo ut Pater diligat Filium, sed docendo quod Pater diligat Filium; ut et Iudaei, quem prius oderant, diligant eundem, qui noster equia hoc putant. Eis ergo tunc cor eius conuertetur ad Filium, cum ipsi conuerso corde didicerint dilectionem Patris in Filium. Quod uero sequitur: Et cor hominis ad proximum suum, id est, conuertet Helias et cor hominis ad proximum suum: quid melius intellegitur quam cor hominis ad hominem Christum? Cum enim sit in forma Dei Deus noster, formam serui accipiens esse dignatus est etiam proximus noster. Hoc ergo faciet Helias. Ne forte, inquit, ueniam et percutiam terram penitus. Terra sunt enim, qui terrena sapiunt, sicut Iudaei carnales usque nunc; ex quo uitio contra Deum murmura illa uenerunt: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
terram fieri dicitur : Quod sit utiq: interra ꝓfecto
ipra opera misericordiȩrunt racrisicia quib: plac&ur
dõ sic̃ in libro uius operis decimo medirrer uirre reminis¬
cor: in quib: operib: disponunt ius tites tam̃tũ di quia ꝓpter
ꝓmissiones quȩ nouo eius testamento continentur
Haecfaciunt unde congregatir ribi iustirsiuir &codruam dex¬
teram constitutis nouir simo utiq iuditio dicturur ẽ
xp̃r. Uenite benedicti patrir mei porsid&e paratum
uobis regnum a constitutionemundi: Cruriuienim
& de distirꝰ mihi manducare : Et c&eraque ibi ꝓferuntr
debonorum operib: bonis: & eorum prȩmi is rempitꝰ nir
ꝑultimam sententiã iudicanter ꝓph&a malachi hel¬
siue mala chi qui &angelur dicturẽ qui &iam herdrar
sacerdor cuiuralia in canonem rcripta receptarunt
ab aliquib: creditur: Namdeillo hancerre hebreorũ
opinionem: Dicit hieronimur: iudiciũ nouirrimũ
poterit ut arpiciat eum quia ipre ingre¬
ditur quarignis conflatorii & quasi herba lauantiũ

Expanded text:
it utique in terra: profecto ipsa opera misericordiae sunt sacrificia, quibus placetur Deo, sicut in libro huius operis decimo me disseruisse reminiscor; in quibus operibus disponunt iusti testamentum Dei, quia propter promissiones, quae nouo eius testamento continentur, haec faciunt. Unde congregatis sibi iustis suis et ad suam dexteram constitutis nouissimo utique iudicio dicturus est Christus: Venite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum a constitutione mundi. Esuriui enim, et dedistis mihi manducare. et cetera quae ibi proferuntur de bonorum operibus bonis et eorum praemiis sempiternis per ultimam sententiam iudicantis. CAPUT siue Malachi, qui et angelus dictus est, qui etiam Esdras sacerdos, cuius alia in canonem scripta recepta sunt, ab aliquibus creditur nam de illo hanc esse Hebraeorum opinionem dicit Hieronymus, iudicium nouissimum poterit ut aspiciat eum? Quia ipse ingreditur quasi ignis conflatorii, et quasi herba lavantium:
Abbreviated transcription (Latin):
Conuesto corpatris ad filium. Id rat coroo rumn
ad filios: Eingularem quippe pronumero plurli
&iam filii sic intellegant legem id est uidei quem ammo¬
dumcam patrer inte llexerunt adest prooboan eo
quibe eratitipre morser: Sicenim corpoun nec

Expanded text:
conuertet cor patris ad filium, id est cor patrum conuertet cor patris ad filium, id est cor patrum ad filios: singularem quippe pro numero plurals, ut etiam filii sic intellegant legem, id est Iudaei, quem ad modum eam patres intellexerunt. id est prophetae, in quibus erat et ipse Moyses;
Abbreviated transcription (Latin):
umdĩ & intellegam mno uissima iudicio quippe
no uissimo nonsic erit sedin apesta iniquo rum mi¬
se ria & ceperta felicitate iustorum: longe quã
nunc est aliud apparebit XXUIII.⁊¬
um autem ammonuiss&& ut memi nis sent legis
morsi: Qm̃pre uidebat eos multo ad huctemporȩ
non ecm spiritaliter sicut opostuerat acceptu¬
ros continuo subiecit: Ecce ego mittõẽ uobis
heliam thesbiten. antequam ueniat dies dñimag
tiam terram: ⁊ Penitus perhunc heliam magnũ
mircbilem que proph&am & posita sibilege ultimo
tempore ante iudiculm iudaeos in xp̃m uerum:
sermo nibus cordibus que fidelium:. Ipse quipƿe ante
aduen tum iudicis salua toris. non immerito spero¬
tur esse uenturus . Quia & iam nunc uiuere nonim¬
merito epteutur corrõnam que igneo raptus est.
derebus humanis quod euiden tissime sed scrib¬
tura testatur: Cumuenerit ergo &po nendolegem
spiritecliter quam nunc iudaei carnoliter scapiun

Expanded text:
um Dei et intellegam in nouissima. Iudicio quMe um Dei et intellegam in nouissima. Iudicio quMe nouissimo non sic erit; sed in aperta iniquorum miseria et aperta felicitate iustorum longe quam nunc est aliud apparebit.um autem admonuisset, ut meminissent legis Moysi quoniam praeuidebat eos multo adhuc tempore non eam spiritaliter, sicut oportuerat, accepturos, continuo subiecit? Et ecce ego mittam uobis Heliam tiam terram pmirabilemque Prophetam, exposita sibi lege ultimo tesermonibus cordibusque fidelium. Ipse quippe ante aduentum iudicis Saluatoris non inmerito speratur esse uenturus, quia etiam nunc uiuere non inmerito creditur. Curru namque igneo raptus est de rebus humanis, quod euidentissime sancta scriptura testatur. Cum uenerit ergo, exponendo legem spiritaliter, quam nunc Iudaei carnaliter sapiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dicimur alientir : Et edificantur omnes qui faciunt iniqui¬
iatem qiubus eorum uerbis quod ammodo proph&a con¬
pulsus est nouisrimum pronunciare cauditium ubi
malinee saltim falso sint beati sed apertis simemiser
laboraneant. Eboninulla temporalis atummis eti
aborant sed clara ac sempiterna beatitudine pee a¬
antur. Deerat quippe istorum talia quedam ue poa
etian superur dicencium omner quifacit malum bonuis
es inconspectu dñi & tales ei placent : Aðhaec inquam
contra ̃ murmura perueneruntLeget inouri
accipiendo carnaltier unde & ille in psalmo sepuragin¬
sinio secundo puene commotos dicit fuisse pedes suos
inpeccaioribus pacem peccatorum intQuent taunt
entea inuera dicer& : quomodo s inut dr ersi est r¬
fncia inaltisemo: Dicor& etiam numquisuano uisli¬
sicaui cormeum: & laui in innocemibus manus mcasi
quaut emsoluer& hanc difsicillimami questios iicas
quesit cum uilentur boniense mueri &feliees mnalit
hoc inquid laborest anteme doneo introecm Inscũari¬

Expanded text:
nt iniquitatem. Quibus eorum uerbis quodam modo propheta conpulsus est nouissimum praenuntiare iudicium, ubi mali nec saltem falso sint beati. sed apertissime miserrimi appareant, et boni nulla temporali saltem miseria laborent, sed clara ac sempiterna beatitudine perfruantur. Dixerat quippe istorum talia quaedam uerba etiam superius dicentium: Omnis, qui facit malum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent. Ad haec, inquam, contra Deum murmura peruenerunt legem Moysi accipiendo carnaliter. Unde et ille in psalmo septuagensimo secundo paene commotos dicit fuisse pedes suos in peccatoribus, pacem peccatorum intuens; ita ut inter cetera diceret: Quo modo sciuit Deus, et si est scientia in Altissimo? diceret etiam: Numquid uano iustificaui cor meum et laui in innocentibus manus meas? Ut autem solueret hanc difficillimam quaestionem, quae fit, cum uidentur boni esse miseri et felices mali: Hoc, inquit, labor est ante me, donec introeam in sanctuari
Abbreviated transcription (Latin):
modi mundationer sunt digni in õnibur sc̃ir nullum in¬
ne nidur omnino peccatum atquȩ ita reipror offeunt
iniustitia uttaler hostiae omnimodo maculata cac̃si ne
uliouito sint : ÷ ut ureerunt profectoricut pristinir
diebur &nc annir prioribur quando in humbra huiur
rei future mundissime offerebantur hostiae:
Nec erit namq: munditia tunc in in mortali carn
nomarun n õrum quȩ figurabatur inillarũ corponib
hostianim: Deinde propter eos qui non mundatione
moncratis erimnibun dierat qubus Saminaoilibu¬

Expanded text:
modi mundatione sunt digni, in omnibus sanctis nullum inmodi mundatione sunt digni, in omnibus sanctis nullum inuenietur omnino peccatum, adque ita se ipsos offerent in iustitia, ut tales hostiae omni modo inmaculatae ac sine ullo uitio sint futurae, erunt profecto sicut pristinis diebus et sicut annis prioribus, quando in umbra huius rei futurae mundissimae offerebantur hostiae. Haec erit namque munditia tunc in inmortali carne ac mente sanctorum, quae figurabatur in illarum corporibus hostiarum. Deinde propter eos, qui non mundatione,enumeratis criminibus
Abbreviated transcription (Latin):
siquis quaridꝰ illordier ligrauiteu quor commnenis¬
rauit quara esaiar istor quinune quntur ee ele
naut pe dier ere contendit: iprum que xpm̃ lignũ
uite proph&icae dictum quia ipre est sapientia dĩ de
qua salomon ait: Lignum uite est omnibur amplecten¬
tibus eam: Necanor ȩgirre aliquor in paradiro illor pri¬
mos hominer unde tamcito eiectisunt ut nullum ibi
Signerint filium: &ideo nom porre illud tempus intellegi
Neo quod dictum est sicut diebur pristinis &sicut annis
prioribus: istam pr&er eo questionem necogar prolixũ
est cuncta discuter & ut aliquid horum ueritas mani¬
festac confirm& Uideo quippealterum senrum: nedier
pristenos &annos priorer carnalium sacrificiorum
nobis ꝓmagno munere ꝑproph&am promirror fiurse
credamus hostiae namq ille u&eris legir in quibur¬
que pecoribur in maculatȩ acsine ullo prorrur uitio iu¬
bantur offerri & significabant hominer scor qualirrolur
uidicium cumfuerint &iam igne mundati quiciur

Expanded text:
llos dies ligni uitae, quos commemorauit propheta Esaias, istos qui nunc aguntur ecclesiae Christi dies esse contendit ipsumque Christum lignum uitae prophetice dictum, quia ipse est sapientia Dei, de qua Salomon ait: Lignum uitae est omnibus amplectentibus eam; nec annos egisse aliquos in paradiso illos primos homines, unde tam cito eiecti sunt, ut nullum ibi gignerent filium, et ideo non posse illud tempus intellegi in eo quod dictum est: Sicut diebus pristinis et sicut annis prioribus: istam praetereo quaestionem, ne cogar, quod prolixum est, cuncta discutere, ut aliquid horum ueritas manifesta confirmet. Video quippe alterum sensum, ne dies pristinos et annos priores carnalium sacrificiorum nobis pro magno munere per prophetam promissos fuisse credamus. Hostiae namque illae ueteris legis in quibusque pecoribus inmaculatae ac sine ullo prorsus uitio iubebantur offerri, et significabant homines sanctos, qualis siudicium, cum fuerint etiam igne mundati, qui eius