comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
illos homines etiam in illo ꝑturbabat loco: Absit
hoc existimemus fuisse. uͥ nullum erat omnino
pecẽm. Neq enim nullum pecẽm ẽ. ea quȩ lex dĩ
ꝓhibet concupiscere. atq abhis abstinere timore
pene non amore iusticie. Absit inqͣm ut ante om̃e
peccatum. iam ibi fuerit tale pecẽm. ut ħ de ligno
amitterent qd̾ de muliere diĩs ait. siquis uid̾it mu¬
lierem ad concupiscendum eam. iam mechatꝰ ẽ eã
in corde suo. Quam igit᷑ felices erant pͥmi homi¬
nes et nullis angebant᷑ ꝑturbationibꝰ animoꝵ nulł
corporum ledebant᷑ in cominodis. tam felide uniu̾sa
societas eẽt hominum si nec illi malum qd̃ etiam im
postõs traiecerunt nec quisqͣm ex eoꝵ stirpe iniqͥ¬
tatem cõmitteret qd̾ damnationẽ reciꝑet. atq ita
ꝑmanente felicitate donec ꝑ illam benedictionẽ
qua dictum ẽ crescite et multiplicamim p̃destina¬
torum scorum num̃us compleret᷑. alia maior daret᷑

Expanded text:
illos homines etiam in illo perturbabat loco? Absit, ut illos homines etiam in illo perturbabat loco? Absit, ut hoc existimemus fuisse, ubi nullum erat omnino peccatum. Neque enim nullum peccatum est, ea, quae lex Dei prohibet, concupiscere, atque ab his abstinere timore poenae, non amore justitiae. Absit, inquam, ut ante omne peccatum jam ibi fuerit tale peccatum, ut hoc de ligno amitterent, quod de muliere Deus ait: Si quis viderit mulierem ad concupiscendum eam, iam moechatus est eam in corde suo. Quam igitur felices erant et nullis agitabantur perturbationibus animorum, nullis corporum laedebantur incommodis: tam felix uniuersa societas esset humana, si nec illi malum, quod etiam in posteros traicerent, nec quisquam ex eorum stirpe iniquitate committeret, quod damnationem reciperet; adque ista permanente felicitate, donec per illam benedictionem, qua dictum est: Crescite et multiplicamini, praedestinatorum sanctorum numerus conpleretur, alia maior daretur,
Abbreviated transcription (Latin):
afectus in corpore animali ante peccatum. quale
in corpore sp̃ali non habebimus omni purgato
finitoq pecc̃o. non inm̾ito queritur. Si enim
habebant. quomͦ erant bĩ in illo memorabili bĩ¬
tudinis loco. idẽ paradiso: quis tandem ab solute
Aici pot̾ bs̃. qui timore afficitur uł dolore: Quid
aut timere uł dolere pot̾ant illi homines in tan¬
torum tanta affluentia bonorum. ubi nec mors
metuebatur. nec ulla corporis mala ualitudo nec
aberat quicqͣm qd̾ bona uoluntas adipisceret᷑ nec
inerat qd carnem animumiie hominis felicit᷑
uiuentis offend̾et: Amor erat ĩꝑturbatꝰ in dm̃.
atꝙ int̾ se conuigũ fida et sincera sotietate uiuẽ¬
tium. Y ea ħ amore grande gaudiũ non desistente
qd̾ amabat᷑ ad fruendum. erat deuitatio tranqͥlla
pecci. qua manente nullũ ommno aliunde malũ
qd̾ contristaret᷑ irruebat. An forte cupiebat ꝓhi¬
bitum lignum ad uescendũ contingẽ. s mori me¬
tuebat. ac ꝑ hoc et cupiditas et metus. iam tunc

Expanded text:
em, in corpore animali ante peccatum, quales in corpore spirituali non habebimus omni purgato finitoque peccato, non immerito quaeritur. Si enim habebant, quomodo erant beati in illo memorabili beatitudinis loco, id est, paradiso? Quis tandem absolute dici beatus potest, qui timore afficitur, vel dolore? Quid autem timere aut dolere poterant illi homines in tantorum tanta affluentia bonorum, ubi nec mors metuebatur, nec ulla corporis mala valetudo, nec aberat quicquam, quod bona voluntas non adipisceretur, nec inerat, quod carnem animumve hominis feliciter viventis offenderet? Amor erat imperturbatus in Deum, atque inter se conjugum fida ac sincera societate viventium, et ex hoc amore grande gaudium, non desistente, quod amabatur ad fruendum. Erat devitatio tranquilla peccati, qua manente nullum omnino alicunde malum, quod contristaret, irruebat. An forte cupiebant prohibitum lignum ad vescendum contingere, sed mori metuebant, ac per hoc et cupiditas et metus jam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm uoluntates sunt. Nam quid ẽ cupiditas et
leticia. nisi uoluntas in eoꝵ consentione quȩ
uolumus. & quid ẽ metus atq tͥsticia. nͥ uoluti
ui dissensione ab his quȩ nolumus. s cum consen¬
timus appetendo ea quę uolumꝰ cupiditas. cum
aut̃ consentimus fruendo his quȩ uolumus leticu
uocatur. Itemq cũ dissentimus eo. qd̾ accidẽ no¬
lumus. tał uoluntas metus ẽ. cum aut̃ dissenti¬
mus ab eo qd̾ nolentibꝰ nob̾ accidit. tał uolunta
tͥsticia ẽ. S omnino ꝓ uarietate rerum quę
appetunt᷑ atq fugiunt᷑. sic̃ allicit᷑ uł offenditur
uoluntas hominis. ita in hos uł illos affectus
boni. uñ fit consequens ut malũ ođ̾it.  qm̃¬
nemo malus natura. s quisqͥs malus ẽ. uitio
malus ẽ. ꝑfectum odiũ debet malis qui scđ̾m
d̃m iuuit. ut nec ꝓpt̾ uitium od̾it hominẽ nec
amet uitium ꝓpt̾ hominẽ. s od̾it uitiũ. amet
qd̃ debeat odisse remanebit. Nam cuiꝰ ꝓpositũ

Expanded text:
quam uoluntates sunt. Nam quid est cupiditas et quam uoluntates sunt. Nam quid est cupiditas et laetitia nisi uoluntas in eorum consensione quae uolumus? Et quid est metus adque tristitia nisi uoluntas in dissensione ab his quae nolumus? Sed cum consentimus adpetendo ea quae uolumus, cupiditas; cum autem consentimus fruendo his quae uolumus, laetitia uocatur. Itemque cum dissentimus ab eo quod accidere nolumus, talis uoluntas metus est; cum autem dissentimus ab eo quod nolentibus accidit, talis uoluntas tristitia est. Et omnino pro uarappetuntur atque fugiuntur sicut allicitur uel offenditur uoluntas hominis, ita in hos uel in illos affectus boni; unde fit consequens ut malum oderit. et quoniam nemo natura, sed quisquis malus est uitio malus est, perfectum odium debet malis qui secundum deum uiuit, ut nec propter uitium oderit hominem nec amet uitium propter hominem, sed oderit uitium et amet  autem quod debeat odisse remanebit. nam cuius propositum est
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ purgatas. cum rursus incipiunt in corpr̃a uel¬
le reu̾ti. Unde colligit᷑. etiam si ita se hab̾et qͥẽ
omnino uanissimum incissim alt̾nans incessa¬
bilit̾ euntium atq redeuntiũ ammaꝵ mundatio
et inquinatio. non potuisse ueracit̾ dici om̃s cul¬
pabiles atq uiciosos motus am̃aꝵ eis ex t̾renis
corporibꝰ molesce̾. siquidẽ scđm ipsos illa ut logͥt
nob̾ dira cupido usq ad eo non ẽ eoe corpore. ut
ab omi corporea peste purgatã et extra omne
corpꝰ animã ostitutã ipsam eẽ comppellat in cori
Uñ etiam illis fatentibꝰ ñ ex carne tantũ afficitur¬
am̃a ut cupiat metuat letetur egrescat. uerum
etiam ex seipsa his pot̾ motil᷑agitari. Int̾ ẽ aut̃
quał sit uoluntas hominis. quia si ꝑu̾sa ẽ. ꝑu̾sꝰ
habebit hos motus. si aut̃ recta ẽ. non solum
inculpabiles. uerum etiam laudabiles erunt.
y oluntas ẽ quippe in om̃ibꝰ. ymino om̃s nicħ alu

Expanded text:
esse purgatas, cum rursus incipiunt in corpora uelesse purgatas, cum rursus incipiunt in corpora uelle reuerti? Unde colligitur, etiamsi ita se haberet, quod est omnino uanissimum, uicissim alternans incessabiliter euntium adque redeuntium animarum mundatio et inquinatio, non potuisse ueraciter dici omnes culpabiles adque uitiosos motus animarum eis ex terrenis corporibus inolescere, si quidem secundum ipsos illa, ut locutor nobilis ait, dira cupido usque adeo non est ex corpore, ut ab omni corporea peste purgatam et extra omne corpus animam constitutam ipsam esse conpellat in corpore. Unde etiam illis fatentibanima ut cupiat, metus: laetetur, aegrescat, uerum etiam ex se ipsa his potest motib agitari. interest autem qualis sit uoluntas hominis; quia peruersa est, peruersos habet hos motus; si autem recta e non inculpabiles, uerum etiam laudalibes erunt. Voluntas est quippe in omnibus; immo omnes nihil aliud
Abbreviated transcription (Latin):
omia elem̃ta quibꝰ iste mundꝰ usibił contrecta¬
biłq compactꝰ ẽ qualitatesq eorum dõ artifici
tͥbuant uerumptam̃ ex t̾renis artubꝰ moribun¬
disq membris sic affici aiãs opinant᷑. ut hinc
eis fint morbi cupiditatũ et timoꝵ ac leticiȩ siue
appellat uł passiomibꝰ ut pleriq u̾bum e uerbo
greco expͥmunt. omĩs humanoꝵ moꝵ uiciositaᷤᷤ
continet᷑. Qd̃ sirta ẽ. quid ẽ quod eneas ap̃ urgi¬
lium cum audiss a patre ap̃ inferos am̃as rursꝰ
ad corpora reu̾suras. hanc opinonẽ mirat᷑ excla¬
mans. d pat̾ anne aliquas ad cęlum hinc ire
putandum ẽ. sublimes animas tterumq ad tar¬
da ren̾ti corpora: quȩ lucis miseris tam dira
cupido: Numquidnã hec tã dira cupido ex t̾re¬
nis artubꝰ moribundisq mẽbris adhuc inest
animaꝵ illi p̾dicatissime puritati: Nonne ab
h modi corporeis ut dic̃ pestibꝰ om̃ibꝰ eas asserit

Expanded text:
omnia elementa, quibus iste mundus uisibilis contrectaomnia elementa, quibus iste mundus uisibilis contrectabilisque conpactus est, qualitatesque eorum Deo artifici tribuant; uerum tamen ex terrenis artubus moribundisque membris sic adfici animas opinantur, ut hinc eis sint morbi cupiditatum et timorum et laetitiae siappellat, uel passionibus, ut plerique uerbum e uerbo Graeco exprimunt, omnis humanorum morum uitiositas continetur. Quod si ita est, quid est quod Aeneas aput Vergilium, cum audisset a patre aput inferos animas rursus ad corpora redituras, hanc opinionem miratur exclamans: O pater, anne aliquas ad caelum hinc ire putandum est Sublimes animas iterumque ad tarda reuerti Corpora? Quae lucis miseris tam dira cupido? Numquidnam haec tam dira cupido ex terrenis artubus moribundisque membris adhuc inest animarum illi praedicatissimae puritati? Nonne ab huius modi corporeis, ut dicit, pestibus omnibus eas adserit
Abbreviated transcription (Latin):
carnem. Magis aut̃ ħ apparuit in his quȩ sub¬
iuñ. Cum enim quis dicat. ego quidẽ sum pau¬
li. alius aut̃ ego appollo. nõne homines estis:
Qd̃ dicebat animales estis. ⁊ carnales estis. exp̃ssiꝰ
non scđdm dm̃. scd̾m quem si uiu̾etis dii eẽtis.
Non gͥ opus ẽ in pecẽis uitiisq nr̃is ad creatoris
inuriam carnis accusare natam. quȩ in gen̾e
atq ordine suo bona ẽ. s deserto creatore bono.
inuere scđm creatum bonũ ñ ẽ bonũ. siue qͥsq
scđm carnem siue scđ̾m am̃am. siue scđm totũ
hominem qui ex am̃a constat et carne. uñ et
nomine solus am̃ȩ et nomine soliꝰ carnis signi¬
ficari pot̾. eligat iu̾e. Nam qui ułut sũmũ
bonum laudat am̃e naturã .⁊ tamqͣm malum
naturã carnis accusat. ꝓfecto et am̃ã carnalit̾
appetit. ⁊ carnem carnalit̾ fugit.qm̃ id uanita¬
te sentit humana. non u̾itate diuina. Non
quidem platonici sic̃ manichei desipiunt. ut
tãqͣm mali naturam t̾rena corpr̃a detestent᷑. cũ

Expanded text:
carnem em. Magis autem hoc apparuit in his quae subiunxit: Cum enim quis dicat: Ego quidem sum Pauli, alius autem: Ego Apollo, nonne homines estis? Quod dicebat: Animales estis, et: Carnales estis, expressiunon secundum Deum, secundum quem si uiueretis, di essetis.Non igitur opus est in peccatis uitiisque nostris ad Creatoris iniuriam carnis accusare naturam, quae in genere adque ordine suo bona est; sed deserto Creatore bono uiuere secundum creatum bonum non est bonum, siue quisque secundum carnem siue secundum animam siue secundum totum hominem, qui ex anima constat et carne unde et nomine solius animae et nomine solius carnis significari potest eligat uiuere. Nam qui uelut sumbonum laudat animae naturam et tamquam malum naturam carnis accusat, profecto et animam carnaliter adpetit et carnem carnaliter fugit, quoniam id uanitate sentit humana, non ueritate diuina. Non quidem Platonici sicut Manichaei desipiunt, ut tamquam mali naturam terrena corpora detestentur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
adeptus ẽ. qd̾ u̾q adipiscit᷑ sapiens. Caucior de¬
uitat malum. qd̾ debet sapiens deuitare. Tri¬
sticia porro quia de malo ẽ qd̾ iam accidit. nul¬
lum aut malum existimant posse accide sapi¬
enti. nicħ in eiꝰ animo ꝓ illa eẽ posse dix̾unt.
Sic gͦ illa loquunt᷑. uelle ut gaud̾e ac metuere
negent nisi sapientẽ. stultum aut̃ nͥ cuꝑe letari.
metuere. ꝯtristari.⁊ illas tres eẽ constantias. haᷤ
plurimos passiones. Grece aut̃ ille tres sic̃ dixxi.
locutio cũ quererẽ utrum scͥptis sc̃ĩs congruat.

Expanded text:
adepto est, quod ubique adipiscitur sapiens; cautio deadepto est, quod ubique adipiscitur sapiens; cautio deuitat malum, quod debet sapiens deuitare; tristitia porro quia de malo est, quod iam accidit, nullum autem malum existimant posse accidere sapienti, nihil in eius animo pro illa esse posse dixerunt. Sic ergo illi loquuntur, ut uelle gaudere cauere negent nisi sapientem; stultum autem non nisi cupere laetari, metuere contristari; et illas tres esse constantias, has cundum autem plurimos passiones. Graece autem illae tres, sicut dixi, locutio utrum scripturis sanctis congruat,
Abbreviated transcription (Latin):
Timor in bono ẽ apud apłm ubi ait. Cum timore
et tremore ur̃am ipsorum salutẽ oꝑamini.⁊ noli
subdux̃ astutia sua. sic et ur̃ȩ mentes corrũpant᷑
a castitate quȩ ẽ in xͦ. De tristitia u̾o qͣm eycero
magis egritudinẽ appellat. dolorẽ aut̃ uirgiliꝰ.
uͥ ait. dolent gaudentq s idõ malui tristiciã
dr̃e. quia egritudo uł dolor usitatiꝰ in corporibꝰ
dr̃. scrupulosior questio ẽ. utrũ inueniri possit
in bono. Quas enim grece appellant eypatias.
latine aut̃ eycero constancias nominauit. stoyei
tres eẽ uoluerunt ꝓtribꝰ ꝑturbationibꝰ in ammo
sapientis. ꝓcupiditate uoluntatẽ. ꝓ leticia gau¬
dium. ꝓ metu cautionẽ. ꝓ egritudine u̾o uł do¬
lore quam nos uitande ambiguitatis gr̃a tristi¬
ciam malumꝰ dr̃e. negauert̃ eẽ posse aliquid in
anmo sapientis. Uoluntas quippe inquiunt
appetit bonum. qd̃ fac̃ sapiens. Gaudiũ de bono

Expanded text:
Timor in bono est aput apostolum, ubi ait: Cum timore Timor in bono est aput apostolum, ubi ait: Cum timore et tremore uestram ipsorum salutem operamini; et: Noli rae mentes corrumpantur a castitate quae est in Christo . De tristitia vero, quam Cicero magis aegritudinem appellat dolorem autem Virgilius, ubi ait, « Dolent gaudentque, » sed ideo malui tristitiam dicere, quia aegritudo vel dolor usitatius in corporibus dicitur, scrupulosior quaestio est, utrum inveniri possit beat. Quas enim Graeci appellant eDrcadetac, Latine autem Cicero constantias nominauit, Stoici tres esse uoluerunt pro tribus perturbationibus in animo sapientis, pro cupiditate uoluntatem, pro laetitia gaudium, pro metu cautionem; pro aegritudine uero uel dolore, quam nos uitandae ambiguitatis gratia tristitiam maluimus dicere, negauerunt esse posse aliquid in animo sapientis. Voluntas quippe, inquiunt, adpetit bonum, quod facit sapiens: gaudium de bono
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Erunt homines seipsos amantes. amatores
peccume. & recta itaq uoluntas ẽ bonis amor.
et uoluntas ꝑu̾sa malus amor amor gͦ inhianꝰ
brẽ qd̾ amat᷑.cupiditas ẽ. id aut̃ habens eoq fru¬
ens leticia ẽ. fugiens qd̾ ei adu̾sat᷑. timor ẽ. idq
si accid̾it sentiens. tristicia ẽ. Proinde mala sunt
ista simalus amor ẽ. bona sibon̾is. Iuod dicimꝰ.
de septuris ꝓbenus. Concupiscit apłs dissolii.
et ẽẽ cum xp̃o. R concupiuit am̃a mea desid̾are
iudicia tua. uł si accomodatiꝰ dr̃. desid̾auit aĩa
mea concupisc̾e iuditia tua. Et concupiscentia
sapientiȩ. ꝑduc̃ ad regnum. hoc tam̃ loquendi
obtinuit consuetudo. ut si cupiditas uł cõcupis¬
centia dicat᷑. nec addat᷑ cuiꝰ rei sit. non nͥ in malo
possit intelligi. Leticia in bono ẽ. Letamini in
dno et exultate iusti. ⁊ dedisti leticiam in cor
meum:⁊ adimpleb̾ me leticia cum uultu tuo.

Expanded text:
est: Erunt enim homines se ipsos amantes, amatores est: Erunt enim homines se ipsos amantes, amatores pecuniae. Recta itaque uoluntas est bonus amor, et uoluntas peruersa malus amor. Amor ergo inhians habere quod amatur, cupiditas est, id autem habens eoque fruens laetitia; fugiens quod ei aduersatur, timor est, idque si acciderit sentiens tristitia est. Proinde mala sunt ista, si malus amor est; bona, si bonus. Quod dicimus, de scripturis probemus. Concupiscit apostolus dissolui et esse cum Christo; et: Concupiuit anima mea desiderare iudicia tua, uel si adcommodatius dicitur: Desiderauit anima mea concupiscere iudicia tua; et: Concupiscentia sapientiae perducit ad regnum. Hoc tamen loquendi obtinuit consuetudo, ut, si cupi- ■ ditas uel concupiscentia dicatur nec addatur cuius rei sit, non nisi in malo possit intellegi. Laetitia in bono est: Laetamini in Domino et exultate iusti; et: Dedisti laetitiam in cor meum; et: Adinplebis me laetitia cum uultu tuo.
Abbreviated transcription (Latin):
amorẽ in malo. Sic aut̃ nec ipsos auctores scła¬
rium litt̾arum locutos eẽ certissimum ẽ. S uid̾int
philosophi utrum uł qua rõne ista disc̾nant.
amorẽ tamen eos in bonis rebꝰ et erga ipsum
dm̃ magni pend̾e libri eorum satis locunt᷑. Sed
scͥpturas religionis nr̃e quarũ auctoritatẽ cet̾iᷤ
om̃ibꝰ litt̾is anteponimus. ñ aliud dr̃e amorẽ
aliud dilectionẽ uł caritatẽ insinuandũ fuit.
Nam et amorem in bono dici iam ostendimꝰ. S
nequis existimet amorẽ quidẽ et in bono ⁊ in
malo dilectionẽ aut̃ non nͥm bono ẽẽ dicendã.
illud attendat qd̃ in psalmo scͥptum ẽ. Qui aut̃
diligit iniquitatẽ. odit aminã suam. Ꝙ illd̾
apłi ioħis. Siquis dilex̾it mundũ. ñ ẽ dilectio
patris in illo. Ecce uno loco dilectio et inbono
et in malo. Amorẽ aut̃ in malo quia in bono iã
ostendimus ne quisqͣm flagitet. legat qd̾ scͥptũ

Expanded text:
amorem in malo. Sic autem nec ipsos auctores saeculaamorem in malo. Sic autem nec ipsos auctores saecularium litterarum locutos esse, certissimum est. Sed viderint philosophi utrum vel qua ratione ista discernant. Amorem tamen eos in bonis rebus et erga ipsum Deum magni pendere, libri eorum satis loquuntur. Sed Scripturas religionis nostrae, quarum auctoritatem caeteris quibusque litteris anteponimus, non aliud dicere amorem, aliud dilectionem vel charitatem, insinuandum fuit. Nam et amorem in bono dici, jam ostendimus. Sed ne quis existimet amorem quidem et in bono et in malo, dilectionem autem nonnisi in bono esse dicendam, illud attendat quod in Psalmo scriptum est: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam, et illud apostoli Iohannis: Si quis dilexerit mundum, non est dilectio Patris in illo. Ecce uno loco dilectio et in bono et in malo. Amorem autem in malo quia in bono iam ostendimus ne quisquam flagitet, legat quod scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾s litteras dr. Hlam ⁊ amatorẽ boni apłs ds¬
&̾ deb̾e. quẽ regendo ppło p̃cipit eligendum.
ꝙ ipse dñs petrum apłm interrogans cũ dixiss
diligis me plus his. ille respondit. Dñe tu scis
quia amo te. & tt̾um dominus quesiuit non
utrum amaret. s utrum dilig̾et eum petrus.
At ille respondit iterum. Dñe tu scis quia amo
te. T̾cia uero int̾rogatione et ipse non ait ei di¬
ligis me. s amas me. Ubi secutus ait ȩũ głista.
Contristatꝰ ẽ petrus quia dix̃ ei t̾cio amas me.
cum dns non t̾cio s semel dix̾it amas me. bis
aut̃ dix̾it diligis me. Unde intelliguus qd̾
etiam cum dicebat dns diligis me. nicħ aliud
dicebat qͣm amas me. Petrus aut̃ non mutauit
huiꝰ unius rei u̾bum s etiam t̾cio dñe inquit
tu omnia scis. tu scis quia amo te. hoc ꝓpt̾ea
cõmemorandũ putaui. quia non nulli arbitrãt᷑
aliud eẽ dilectionẽ siue caritatẽ. aliud amorẽ.
Dicunt enim dilectionẽ accipiendã eẽ in bono.

Expanded text:
Litteras dicitur. Nam et amatorem boni de debere, quem regendo populo praecepit eligendum . Et ipse Dominus Petrum apostolum interrogans, cum dixisset, Diligis me plus his? ille respondit, Domine, tu scis quia amo te. Et iterum Dominus quaesivit, non utrum amaret, sed utrum diligeret eum Petrus: at ille respondit iterum, Domine, tu scis quia amo te. Tertia vero interrogatione et ipse Dominus non ait, Diligis me, sed, Amas me? ubi secutus ait Evangelista, Contristatus est Petrus, quia dixit ei tertio, Amas me? cum Dominus non tertio, sed semel dixerit, Amas me? bis autem dixerit, Diligis me? Unde intelligimus, quod etiam cum dicebat Dominus, Diligis me? nihil aliud dicebat, quam, Amas me? Petrus autem non mutavit hujus unius rei verbum, sed etiam tertio, Domine, inquit, tu omnia scis, tu scis quia amo te . 2. Hoc propterea commemorandum putavi, quia nonnulli arbitrantur aliud esse dilectionem sive charitatem, aliud amorem. Dicunt enim dilectionem accipiendam esse in bono,
Abbreviated transcription (Latin):
turbationibꝰ qͣtit᷑.Ꝙ. si quos ciues ht̃ qui mod̾ari
talibꝰ motibꝰ. ⁊ eos quasi temꝑare uideant᷑. sic im¬
pietate suꝑbi et elati sunt. ut hoc ipso sint ind
maiores tumores. quo minores dolores. & si noll¬
nulli canto immaniore qͣnto rariore uanitate ħ
in seipsis adamauerint. ut millo ꝓrsus erigan
et excitent᷑. nullo flectant᷑ atq inelinent᷑ affe¬
ctu. humanitatẽ totam potiꝰ amittunt. quam
ueram assecunt᷑ tranquillitatẽ. Non enĩ quia
durũ aliquid idõ rectum. aut quia stupidii :¬

Expanded text:
erturbationibus quatitur. Et si quos ciues habet, qui moderari erturbationibus quatitur. Et si quos ciues habet, qui moderari talibus motibus et eos quasi temperare uideantur, sic inpietate superbi et elati sunt, ut hoc ipso sint in eis maiores tumores, quo minores dolores. Et si nonnulli tanto inmaniore, quanto rariore uanitate hoc in se ipsis adamauerint, ut nullo prorsus erigantur et excitentur, nullo flectantur adque inclinentur adfectu: humanitatem totam potius amittunt, quam ueram adsequuntur tranquillitatem. Non enim quia durum aliquid, ideo rectum, aut quia stupidum
Abbreviated transcription (Latin):
gaudioꝵ. sic ẽ dictum timor dni castꝰ ꝑmanet ĩ scł̃m
scłi. quẽadmodũ dictũ ẽ pacientia pauꝑũ ñ ꝑhibit
in ęt̾nũ. Neq enim ȩt̾na erit ipsa pacientia quȩ ne¬
cessaria non ẽ nisi ubi toleranda sunt mala s ȩt̾nĩ
erit quo ꝑ pacientiã ꝑuenit᷑. Ita fortasse timor castꝰ
in scłm scłi dictꝰ ẽ ꝑman̾e. qr id ꝑmanebit qͦ timor
ipse ꝑduc̃. Quȩ cum ita sint. qm̃ recta uita dicen¬
da ẽ. qua ꝑueniendũ ẽ ad bãm. om̃s affectꝰ istos uita
amorẽ habebit et gaudium. non solum rectum
uer̃ etiam certũ. timorẽ aut̃ ac dolorẽ nullũ: Unde
iam apparet utẽq quales eẽ debeant in hac ꝑ egri¬
natione cues ciuitatis dĩ. uiuentes scđ̾m sp̃m non¬
in illa quo tendunt ĩmortalitate fut᷑i sunt. Ciuitas
uere diuinitatis doctrinas hominũ demonũq
sectantium. his affectibꝰ prauis tã qͣm morbis et ꝑ¬

Expanded text:
gaudiorum, sic est dictum: Timor Domini castus permanens in saeculum gaudiorum, sic est dictum: Timor Domini castus permanens in saeculum saeculi, quem ad modum dictum est: Patientia pauperum non peribit in aeternum. Neque enim aeterna erit ipsa patientia, quae necessaria non est, nisi ubi toleranda sunt mala; sed aeternum erit, quo per patientiam peruenitur. Ita fortasse timor castus in saeculum saeculi dictus est permanere, quia id permanebit, quo timor ipse perducit. Quae cum ita sint, quoniam recta uita ducenda est, qua perueniendum sit ad beatam, omnes adfectus istos uita emque aeterna amorem habebit et gaudium non solum rectum, uerum etiam -certum; timorem autem ac dolorem nullum. Unde iam apparet utcumque, quales esse debeant in hac peregrinatione ciues ciuitatis Dei, uiuentes secundum in illa, quo tendunt, inmortalitate futuri sint. Ciuitas uerae diuinitatis doctrinas hominum daemonumue sectantium his adfectibus prauis tamquam morbis et p
Abbreviated transcription (Latin):
quia timor penam habet qui aut̃ timet non ẽ ꝑ¬
fectus in caritate. ñ ẽ huiꝰ gen̾is timor cuiꝰ ille
quo timebat apłs ne corinthii serpentina se du¬
cerentur astucia. Hunc enĩ timorẽ ht̃ caritas.
immo non ht̃ nͥ caritas. s illius gen̾is ẽ timor
qui non ẽ in caritate. de quo ipse apłs ait. Nõ enĩ
u̾o ẽ ille castus ꝑmanens in scdn scłi. sic erit et infu¬
ẽ timor ex t̾rẽs amalo qd accid̾e pͥ. s tenẽs ĩ bono q̃ amitii
pot̾. Ubi enĩ boni adepti amor imiutabił ẽ. ꝓ¬
fecto si dici pot̾ mali cauendi timor securꝰ ẽ. Timors
quippe castimonii ea uoluntas significata ẽ qua
nos necesse ẽ nolle peccare.⁊ non sollicitudine infir¬
mitatis ne forte peccemus. s tranquillitate caritati
cauere pecẽm. Aut si nulliꝰ omĩno gen̾is timoreẽ
pot̾it in illa certissima securitate ꝓpetuoꝵ feliciũ

Expanded text:
quia timor poenam habet; qui autem timet, non est pquia timor poenam habet; qui autem timet, non est perfectus in caritate, non est eius generis timor, cuius ille, quo timebat apostolus Paulus, ne Corinthii serpentina seducerentur astutia; hunc enim timorem habet caritas, immo non habet nisi caritas; sed illius generis est timor, qui non est in caritate, de quo ipse apostolus Paulus aiuero ille castus permanens in saeculum saeculi, si erit et in fu timor exterrens a malo quod accidere potest, sed tenens in bono quod amitti non potest. Ubi enim boni adepti amor inmutabilis est, profecto, si dici potest, mali cauendi timor securus est. Timoris quippe casti nomine ea uoluntas significata est, qua nos necesse erit nolle peccare, et non sollicitudine infirmitatis, ne forte peccemus, sed tranquillitate caritatis cauere peccatum. Aut si nullius omnino generis timor esse poterit in illa certissima securitate perpetuorum feliciumque
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habemus. nosipsos seducinus. ⁊ u̾itas in nob̾ñ ẽ.
Tunc itaq amphatia ista erit. qn̾o pecẽm in hoĩne
nullum erit. Nunc u̾o satis bñ uiuit᷑ sine cͥmine.
sine pecc̃o. aut̃ qui se uiuere existimat. non id agit
ut pecem ñ habeat. s ut ueniam non accipiat.
P orro si amphatia illa dicenda ẽ cum animo cõting̾e
omĩno ñ pot̾ ullus affectus. quis hunc stupore ñ
om̃ibꝰ uiciis iudicet ẽẽ peiorẽ : Pot̾ gͦ non absurde
dici ꝑfectam bĩtudinem sine stimulo timoris et
sine ulla tristicia futuram. non tibi aut̃ futurũ
amorẽ gaudiũq quis dix̾it. nisi omĩno au̾itate
seclusꝰ: Si aut̃ amphatia illa ẽ ubi nec metus
ullus exteiret. nec agit dolor. au̾sanda ẽ in hac
uita si recte hoc ẽ scd̾m dm̃ uiuere uolumꝰ. In illa
u̾o bã que sempit̾na ꝓmittit᷑ plane sꝑanda ẽ. Ti¬
mor namq ille de quo diẽ apłs ioħs timor nonẽ¬
in caritate. s ꝑfecta caritas foris mittit timorẽ.

Expanded text:
n habemus, nos ipsos seducimus et ueritas in nobis non est. Tunc itaque andfeia. ista erit, quando peccatum in homine nullum erit. Nunc uero satis bene uiuitur, si sine crimine; sine peccato autem qui se uiuere existimat, non id agit, ut peccatum non habeat, sed ut ueniam non accipiat. Porro, si ajcofhta illa dicenda est, cum animum contingere omnino non potest ullus adfectus, quis hunc stuporem non omnibus uitiis iudicet esse peiorem? Potest ergo non absurde dici perfectam beatitudinem sine stimulo timoris et sine ulla tristitia futuram; non ibi autem futurum amorem gaudiumque quis dixerit, nisi omni modo a ueritate seclusus? Si autem ducadeux illa est, ubi nec metus ullus exterret nec angit dolor, auersanda est in hac uita, si recte, hoc est secundum Deum, uiuere uolumus; in illa uero beata, quae sempiterna promittitur, plane speranda est. Timor namque ilin caritate, sed perfecta caritas foras mittit timorem,
Abbreviated transcription (Latin):
Ego fr̃s non potui uob̾ loqui quasi sp̃alib. s quasi
carnalibꝰ. ⁊ illud ex hoc eodem loquendi mͦ. idẽ
sunt partes hominis. pot̾ totũ significari qd̾ ẽ
homo. atq ita non ẽ aliud animał homo. aliud
carnał. s idẽ ipsum  utrũq id ẽ scđ̾m hominẽ
uiuens homo. sic̃ ñ aliud qͣm homines significat᷑
siue uͥ legit᷑ ex oꝑibꝰ legis ñ ustificabit᷑ omĩs caro.

Expanded text:
ego, fratres, non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Et illud ex hoc eodem loquendi modo intesunt partes homin, is potest totum significari, quod est homo; atque ita non est aliud animalis homo, aliud carnalis; sed idem ipsum est utrumque, id est, secundum hominem vivens homo. Sicut non aliud quam homines significantur, sive ubi legitur, Ex operibus legis non justificabitur omnis caro
Abbreviated transcription (Latin):
nenter possint etiam ad intellectum refeiri sp̃alẽ.
homine uno intelligi pot̾. quia uidelicet in eo aliud
ẽ qd̾ regit. aluid qd̃ regit᷑. s siẽ euidentissime apparet
indiu̾si sexus corporibꝰ mascłm ⁊ feminã ita creatos.
ut ꝓlem gen̾ando cresc̾ent ⁊ multiplicarent᷑ ⁊ im¬
plerent t̾ram. magne absurditatis ẽ reluctari. Neq
enĩ de spĩi qui imꝑat et carne quȩ obtẽꝑat aut de
am̃o rõnali qui regit ⁊ irrõnali cupiditate quȩ re¬
gitur. aut de uirtute contẽplatiua quȩ excelit ⁊ de
actiua quȩ subdit᷑. aut de intellectu m̃tis ⁊ sensu
corporis. s aꝑte de uincło comugali quo inuicẽ sibi
ut̾q sexus obstringit᷑. dñs int̾rogatꝰ utrũ liceret qͣcq
moyses dare ꝓmisit libellũ repudii. respondit atq

Expanded text:
nienter possint etiam ad intellectum spiritalem referrnienter possint etiam ad intellectum spiritalem referrtiam in homine uno intellegi potest, quia uidelicet in eo aliud est quod regit, aliud quod regitur; sed sicut euidentissime apparet in diuersi sexus corporibus, masculum et feminam ita creatos, ut prolem generando crescerent et multiplicarentur et inplerent terram, magnae absurditatis est reluctari. Neque enim de spiritu qui imperat et carne quae obtemperat, aut de animo rationali qui regit et inrationali cupiditate quae regitur, aut de uirtute contemplatiua quae excellit et de actiua quae subditur, aut de intellectu mentis et sensu corporis, sed aperte de uinculo coniugali, quo inuicem sibi uterque sexus obstringitur, Dominus interrogatus utrum liceret quacumque m
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ.⁊ id qd̾ et in genesi sq̃r ⁊ implete t̾ram. et
dñamin eiꝰ. t̾ram intelligunt carnẽ qͣm p̃sentia sua
implet am̃a. eiꝰq maxime dñat᷑. eũ in uirtute mul¬
tiplieat᷑. Carnales aut̃ fetus sine libidine quȩ pꝰ
pecem exorta inspecta confusa uelata ẽ. nec tẽ nasci
potiusse. sic̃ neq nc̃ possunt. nec in ꝑadiso futuro
fuisse s foris. sic̃ et factum ẽ. Nlam postea qͣm iñ
dimissi sunt. ad gignendos filios coierant eosq
nẽ dĩ crescere ⁊ multiplicari ⁊ implere t̾ram domũ
eẽ nuptiarũ. quas ds ante pece̾m hominis ab initio
constituit. creando mascłm ⁊ feminã. Qui seaesus eiu¬
dens utiq in carne ẽ. hinc quippe oꝑi dĩ etiã bñdic¬
tio ipsa subsecuta ẽ. Nam cum scͥptura dixiss mas¬
cłm ⁊ feminã fec̃ eos. continuo subdidit. ⁊ bñdiaẽ eos
dicens. crescite ⁊ multiplicamini ⁊ replete t̾ram et
diamini eius ⁊ cet̾a. Quȩ omĩa quã qͣm ñ incomie¬

Expanded text:
ut id quod in Genesi sequitur, Et implete terram, et dominamini ejus, terram intelligant carnem, quam praesentia sua implet anima, ejusque maxime dominatur, cum in virtute multiplicatur. Carnales autem fetus sine libidine, quae post peccatum exorta, inspecta, confusa, velata est, nec tunc nasci potuisse, sicut neque nunc possunt; nec in paradiso futuros fuisse, sed foris, sicut et factum est. Nam posteaquam inde dimissi sunt, ad gignendos filios coierunt, eosque nem Dei crescere et multiplicari et inplere terram donum esse nuptiarum, quas Deus ante peccatum hominis ab initio constituit, creando masculum et feminam, qui sexus euidens utique in carne est. Huic quippe operi Dei etiam benedictio ipsa subiuncta est. Nam cum scriptura dixisset: Masculum et feminam fecit eos, continuo subdidit: Et benedixit Crescite et multiplicamini et inplete terram et dominamini eius, et cetera. Quae omnia quamquam non inconue
Abbreviated transcription (Latin):
membra. om̃sq illas notissimas.uiiͦi am̃i
turbationes cupiditatẽ. timorẽ. leticiã. t̾stici
quasi origenes omiũ pecc̃oꝵ atq uitioꝵ uoln
intelligi ex corpore aecid̾e. subiung̾ et dic̃. hẽ

Expanded text:
membra, omnesque illas notissimas quattuor anmembra, omnesque illas notissimas quattuor animi perturbationes, cupiditatem timorem, laetitiam tristitiam, quasi origines omnium peccatorum adque uitiorum uolens intellegi ex co
Abbreviated transcription (Latin):
non manu factam ęt̾nam in celis. &̾ enĩ inħ
ingemiscimꝰ habitacłm nr̃m qd̃ de celo ẽ suꝑ¬
indui cupientes. si tamen et induti ñ nudi
unieniamur. & enim qui sumus in hac habi¬
tatione ingemiscimꝰ granati. in quo nolumus
ex poliari s suꝑ uestiri. ut absorbeat᷑ mortale
a uita. X ad grauam᷑ gͦ corruptibili corpore.
et ipsus ad grauationis causam ñ naturã sub¬
stantiamq corporis s eius corruptionẽ scientes.
nolumus corpore expoliari. s eiꝰ immortalita¬
te uestiri.⁊ tunc enim erit. s quia corrupti¬
bile non erit non grauabit. Ad grauat gͦ minc
am̃am corpus corruptibile.⁊ depͣmit t̾rena
in habitatio sensum multa cogitantẽ. Uerũp
tamen qui omĩa mala anĩe exx corpore putant
accidisse. in eirore sunt. Quamius enĩ uingili
platonicã uideatur luculentis u̾b explicar
sententiã dicens. igneus ẽ ollis uigor et gde¬
stis origo seminibꝰ. qͣntum non noxia corpon
tardant t̾reniq hebetant artus moribundas

Expanded text:
nu factam aeternam in caelis. Etenim in hoc ingemescimus, habitaculum nostrum quod de caelo est superindui cupientes; si tamen et induti, non nudi inueniamur. Etenim qui sumus in hac habitatione, ingemescimus grauati, in quo nolumus exspoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita. Et adgrauamur ergo corruptibili corpore, et ipsius adgrauationis causam non naturam substantiamque corporis, sed eius corruptionem scientes nolumus corpore spoliari, sed eius inmortalitate uestiri. Et tunc enim erit, sed quia corruptibile non erit, non grauabit. Adgrauat ergo nunc animam corpus corruptibile, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. Verum tamen qui omnia mala animae ex corpore putant accidisse, in errore sunt. Quamuis enim Vergilius Platonicam uideatur luculentis uersibus explicare sententiam dicens: Igneus est illis uigor et caelestis origo Seminibus, quantum non noxia corpora tardant Terrenique hebetant artus moribundaque
Abbreviated transcription (Latin):
nis animus. qͥd ẽ nisi sp̃c: S sic̃ loquit᷑ scͥptura
diuina. scđ̾m carnẽ uiu̾e utriq monstrant᷑. Carnẽ
quippe appellat non solũ corpꝰ t̾rem atq mortał
aĩantis. ueluti cum dic̃ ñ om̃is caro eadẽ caro. alia
quidẽ hominis. alia caro peccoris. alia uoluerũ.
alia pisciũ. s et aliis multimodis significatione
huiꝰ nominis utit᷑. Int̾ quos uarios locutionis
modos. sepe etiam ipsum hominẽ id ẽ naturã
hominis carnẽ nuncupat mͦ locutionis aparte
totum. quale ẽ ex oꝑibꝰ legis non iustificabitur
omĩs earo. Iutd enĩ uoluit intelligi. nisi oĩs hõõ:
& ad galathas. Scientes aut̃. quia non iustifica

Expanded text:
a et hominis animus quid est nisi spiritus? Sed sicut loquitur scriptura a et hominis animus quid est nisi spiritus? Sed sicut loquitur scriptura diuina, secundum carnem uiuere utrique monstrantur. Carnem quippe appellat non solum corpus terreni adque mortalis aninr.antis ueluti cum dicit: Non omnis caro eadem caro; alia quidem hominis, alia autem caro pecoris, alia uolucrum, alia piscium, sed et aliis multis modis significatione huius nominis utitur, inter quos uarios locutionis modos saepe etiam ipsum hominem, id est naturam hominis, carnem nuncupat, modo loctotum, quale est, Ex operibus legis non justificabitur omnis caro . Quid enim voluit intelligi, nisi omnis homo? et ad Galatas, Scientes qu
Abbreviated transcription (Latin):
existe̾nt. Quas cuntates dnas scđ̾m scͥpturas nr̃aᷤᷤ
m̃ito appellare possumus. Una quippe petit ho¬
minem scđm carnem. alt̾a scđ̾m sp̃m iuiuere. in
sin cuiꝰq gen̾is pace uolentui.⁊ cum id qd̾ expe¬
tunt assecunt᷑. in sin cuiꝰq gen̾is pace uiuentiũ.
sp̃m uiuere. Quisquis enĩ hoc qd diximꝰ p̾ma
fronte inspicit. uł rͥecolens. uł minus aduertens
quẽadmodũ scͥpture sc̃e loquant᷑. pot̾ putare
philosophos quidẽ epicureos scđ̾m carnẽ uiuere.
quia sũmũ boniĩ hominis in corporis uoluptate
posuer̃t.⁊ siqͥ alii sunt qui solũmꝰ corpris bonĩ
sũmum bonĩ hominis eẽ opinati sunt ut eoꝵ
omne uulgꝰ qui ñ aliquo doginate uł eo mͦ philo¬
sophant᷑. si ꝓcliues ad libidinem nisi ex uolupta¬
tibus quas corporeis sensibꝰ capunt gaud̾e nes¬
ciunt. stoycos aut̃ qui sũmũ bonii hominis in

Expanded text:
existerent, quas ciuitates duas secundum scripturas nostras existerent, quas ciuitates duas secundum scripturas nostras merito appellare pos- 25 semus. Una quippe est hominum secundum carnem, altera secundum spiritum uiuere in - sui cuiusque generis pace uolentium et, cum id quod expetunt adsequuntur, in sui cuiusque generis pace uiuentium. spiritum uiuere. Quisquis enim hoc quod diximus prima fronte inspicit, uel non recolens uel minus aduertens quem ad modum scripturae sanctae loquantur, potest putare philosophos quidem Epicureos secundum carnem uiuere, quia summum bonum hominis in corporis uoluptate posuerunt, et si qui alii sunt, qui quoquo modo corporis bonum summum bonum esse hominis opinati sunt, et eorum omne uulgus, qui non aliquo dogmate uel eo modo philosophantur, sed procliues ad libidinem nisi ex uoluptatibus, quas corporeis sensibus capiunt, gaudere nesciunt; Stoicos autem, qui summum bonum hominis in
Abbreviated transcription (Latin):
insuꝑioribꝰ libris
ad humanũ genus
non solum nature
similitudine sotian¬
dum. uerum etiã
quadam cognatio¬
nis necessitudine
inunitate concordẽ pacis uincło colligandum.
ex homine uno dm̃ uoluisse instituere. homineᷤ¬
neq hoc genus fuisse in singłis quibꝰq moritũ
nͥ duo pͥmi quoꝵ ereatus ẽ unus ex nullo alt̾
ex illo id inobedientia meruissent. A quibꝰ ad¬
missum ẽ tam grande peccatum. ut indet̾us
es natura humana mutaret᷑. etiam in postos
obligatione pecẽi et mortis necessitate transmiᷤ¬
sa. Mortis aut̃ regnum in homines usq adõ do¬
natum ẽ ut om̃s in scd̾a quoq morte cuiꝰ nullus
ẽ finis. pena debita p̃cipites ageret. nisi inde
quosdam in debita dĩ grã lib̾aret. Ac ꝑhoc factũ
ẽ. ut cum tot tanteq gentes ꝑ t̾rarum orbẽ diu̾¬
sis ritibꝰ moribꝰq uiuentes quę multiplici linguaꝵ.
armoꝵ. uestiũ sint uarietate disiuncte. ñ tam̃
ampliꝰ qͣm duo gen̾a quedã humane societatis

Expanded text:
superioribus libris ad humanum genus non solum naturae similitudine sociandum, uerum etiam quadam cognationis necessitudine in unitatem concordem pacis uinculo conligandum ex homine uno Deum uoluisse homines instituere, neque hoc genus fuisse in singulis quibusque moriturum, nisi duo primi, quorum creatus est unus ex nullo, altera ex illo, id inoboedientia meruissent, a quibus admissum est tam grande peccatum, ut in deterius eo natura mutaretur humana, etiam in posteros obligatione peccati et mortis necessitate transmissa. Mortis autem regnum in homines usque adeo dominatum est, ut omnes in secundam quoque mortem, cuius nullus est finis, poena debita praecipites ageret, nisi inde quosdam indebita Dei gratia liberaret. Ac per hoc factum est, ut, cum tot tantaeque gentes per terrarum orbem diuersis ritibus moribusque uiuentes multiplici linguarum armorum uestium sint uarietate distinctae, non tamen amplius quam duo quaedam genera humanae societatis
Abbreviated transcription (Latin):
alii scd̾m dm̃ uiuant. Aꝑtissime quippe paulus
ad corinthios dic̃. Cum enim sut int̾ uos ȩmula¬
tio et contentio. nonne carnales estis.⁊ scđ̾m homi¬
nem ambulatis: Quod gͦ ẽ ambulare scđm ho¬
minem hoc ẽ ẽẽ carnalem. qd̾ a carne id ẽ a parte
hominis intelligit᷑ homo. Eosdem ipsos quippe
dix̃ suꝑuis animales. quos postea carnales. ita
loquens. Iuis enĩ scit inquit hominum quȩ
sint hominum nisi sp̃s hominis qui in ipso ẽ:
Sic et quȩ dĩ sunt nemo scit. nisi sp̃s dĩ. Nos aut̃

Expanded text:
alii secundum Deum uiuant Apertissime quippe <Paulus alii secundum Deum uiuant Apertissime quippe <Paulus ad Corinthios dicit: Cum enim sint inter uos aemulatio et contentio, nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis? Quod ergo est ambulare secundum hominem, hoc est esse carnalem, quod a carne, id est a parte hominis, intellegitur homo. Eosdem ipsos quippe dixit superius animales, quos postea carnales, ita loquens: Quis enim scit, inquit, hominum, quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est? Sic et quae Dei sunt, nemo scit nisi sp
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃. ꝓfecto scłm m̃datium uiuit. non qr homo
ipse m̃datium ẽ. cum sit eiꝰ auctor et creator ds
qui non ẽ utiq auctor creatorq m̃datii. s quia
scđm eum a quo factus ẽ uiu̾et. id ẽ illiꝰ potius
quam suam fac̾et uoluntatem. Non aut̃ ita ui¬
uere quẽadmodũ factus ẽ ut uiueret ħ ẽ m̃da¬
tium. Bs̃ quippe uult eẽ. etiam ñ sic uiuendo
ut possit eẽ. Quid ẽ isti uoluntate m̃datiꝰ : uñ
non frustra dici pot̾ omne pecem eẽ mendatiũ.
Non enim fit pecem nisi ex uoluntate. qua uo¬
lumus ut bñ sit nob̾. ut nolumus ut male sit
nobis. Ergo mendatiũ ẽ qd̃ cum fiat ut bñ sit
nob̾. hinc potus male ẽ nob̾. uł cum fiat ut
melius sit nobis. hinc potius peius ẽ nob̾. uñ
hoc nisi quia de dõ pot̾ bñ eẽ homini quem
delinquendo deserit. non de seipso scđm quẽ
uiuendo delinquit: Qd̃ itaq diximus hinc ex¬
pot̾ etiam isto modo dici quod alii scđ̾m hominẽ.

Expanded text:
fecto secundum mendacium uiuit; non quia homo ipse mendacium est, cum sit eius auctor et creator Deus, qui non est utique auctor creatorque mendacii, sed quia um, sed secundum eum, a quo factus est, uiueret, id est illius potius quam suam faceret uoluntatem: non ita uiuere, quem ad modum est factus ut uiueret, hoc est mendacium. Beatus quippe uult esse etiam non sic uiuendo ut possit esse. Quid est ista uoluntate mendacius? Unde non frustra dici potest omne peccatum esse mendacium. Non enim fit peccatum nisi ea uoluntate, qua uolumus ut bene sit nobis uel nolumus ut male sit nobis. Ergo mendacium est, quod, cum fiat ut bene sit nobis, hinc potius male est nobis, uel cum fiat ut melius sit nobis, hinc potius peius est nobis. Unde hoc, nisi quia de Deo potest bene esse homini, quem delinquendo deserit, non de se ipso, secundum quem uiuendo delinquit? Quod itaque diximus, hinc ex uiuerent: potest etiam isto modo dici quod alii secundum hominem,
Abbreviated transcription (Latin):
tes. inuidias. oꝑa eẽ carnis. quoꝵ omiũ maloꝵ
cap̃t atq origo suꝑbia ẽ. quȩ sine carne regnat
in diabło. Quis ẽ aut illo inmicicior scĩs: Quis
adu̾sus eos contentiosior. animosior.⁊ magis
emulus atq inuidꝰ inuenit᷑ : Hȩc omĩa cum
ht̃ sine carne. quomͦ sunt ista oꝑa carnis. nisi
quia oꝑa sunt hominis. quẽ ut dixei nomine
minem. factus homo simił diabolo: quia et
ille scd̾m seipsum uiu̾e uoluit. qno in u̾itate
non stetit. ut non dedĩ s de suo mendatium
loqueret᷑. qui non solum m̃daxe. uerũ etiam
m̃datii pat̾ ẽ. Primus ẽ quippe m̃titus:⁊ a quo
homo scdm hominẽ non sc̾m dm̃. similis ẽ
diabolo. quia nec angło scd̾m angłm s scd̾m dm̃
uiuendum fuit. ut staret in ueritate. ⁊ u̾itatẽ
de illius non de suo m̃datiũ loqueret᷑. Nã ut
de homine alio loco loqueret᷑. idẽ apłs ait. si aut̃
ueritas dĩ in m̃o m̃datio abundabit nr̃m dix̃

Expanded text:
tes, inuidias opera esse carnis; quorum omnium malorum tes, inuidias opera esse carnis; quorum omnium malorum caput adque origo superbia est, quae sine carne regnat in diabolo. Quis autem illo est inimicior sanctis? Quis aduersus eos contentiosior, animosior et magis aemulus adque inuidus inuenitur? At haec omnia cum habeat sine carne, quo modo sunt ista opera carnis, nisi quia opera sunt hominis, quem, sicut dixi, nomine minem, factus est homo similis diabolo, quia et ille secundum seipsum vivere voluit, quando in veritate non stetit, ut non de Dei, sed de suo mendacium loqueretur, qui non solum mendax, verum etiam mendacii pater est: primus est quippe mentitus, et a quhomo secundum hominem, non secundum Deum, similis est diabolo; quia nec angelo secundum angelum, sed secundum Deum uiuendum fuit, ut staret in ueritate et ueritatem de illius, non de suo mendacium loqueretur. Nam et de homine alio loco idem apostolus ait: Si autem ueritas Dei in meo mendacio abundauit. Nostrum dixit
Abbreviated transcription (Latin):
suspiciunt clause tenebris. ⁊ care̾e ceco. tam̃ alił
se ht̃ fides nr̃a. Nam corruptio corpr̃is quę
ad grauat am̃am. non peccĩ pͥmi e causa sid
pena. nec caro corruptibilis anmã peccatricẽ
s̃ amima peccatria fec̃ eẽ corruptibilẽ carnem.
Ex qua corruptione carnis licet existant quedã
ineitam̃ta uitiorum et ipsa desid̾ia intiosa. ñ
tamen omnia uitȩ iniq uitia tͥbunda sunt
carm ne abhis omnibꝰ purgemus abłm qui nõ
ht̃ carnẽ. Y si enim abłs forncator. uł ebriosus
uoluptates non pot̾ dici. cum etiam talium
pecc̃oꝵ suasoꝵ et instigator occultus ẽ. maxime
suꝑbꝰ ẽ. atq inuidꝰ. Quȩ illum uiciositas sic ob¬
tinuit. ut ꝓpt̾ hanc eẽt in carceribꝰ caliginosi hꝰ
aeris et̾no supplicio destinatꝰ. hȩc aut̃ uitia
quȩ tenent in a̾bło pͥncipatum carni tribuit
apłs. qͣm c̾tum ẽ dbłm non hr̃e. Dic̃ enim ini¬
micicias. contentiones. emulationes. animosita¬

Expanded text:
spiciunt clausae tenebris, et carcere caeco; tamen aliter se habet fides nostra: nam corruptio corporis quae aggravat animam non peccati primi est causa, sed oena. nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem. ex qua corruptione carnis licet existant quaedam incitamenta uitiorum et ipsa desideria uitiosa, non tamen omnia iniquae uitae uitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qui non habet carnem. etsi enim diabolus fornicator uel ebriosus uoluptates, non potest dici, cum sit etiam talium peccatorum suasor et instigator occultus: est tamen maxime superbus adque inuidus. Quae illum uitiositas sic obtinuit, ut propter hanc esset in carceribus caliginosi huius aeris aeterno supplicio destinatus. Haec autem uitia, quae tenent in diabolo principatum, carni tribuits, quam certum est diabolum non habere. Dicit enim inimicitias, contentiones, aemulationes, animosita
Abbreviated transcription (Latin):
cipientes quidã. putauert̃ aͦ humanã animã
defuisse. Sicut enim a toto pars accipit᷑. ubi
mariȩ magdalenę u̾ba in eugłio legunt᷑ dicen¬
tis abstulerunt dñm nim et nescio uͥ posuert̃
eum cum de sola &ͥ carne loqueretur quã sepul¬
tam de monum̃to putabat ablatam.ita ⁊ a par¬
te totum. carne nominata intelligit᷑ homo. sicu
ti sunt quę supͣ cominemorauimꝰ. Cum igitur
multis modis quos ꝑserutari et collige̾ longũ
ẽ diuina scͥptura mincupet carnẽ. quid sit scđ̾m
carnem uiuere. qd̾ ꝓfecto malum ẽ eũ ipsa car¬
nis natura non sit malum. ut indagare possimꝰ.
inspiciamꝰ diligent̾ illum locum epłe pauli qͣm
scͥpsit ad galathas ubi ait. Manifesta aut̃ sunt

Expanded text:
cipientes quidam, putaverunt Christo humanam animam defuisse. Sicut enim a toto pars accipitur, ubi Mariae Magdalenae verba in Evangelio leguntur dicentis, Abstulerunt Dominum meum, et nescio ubi posuerunt eum ; cum de sola Christi carne loqueretur, quam sepultam de monumento putabat ablatam: ita et a parte totum, carne nominata intelligitur homo; sicuti ea sunt quae supra commemoravimus. 2. Cum igitur multis modis, quos perscrutari et colligere longum est, divina Scriptura nuncupet carnem: quid sit secundum carnem vivere quod profecto malum est, cum ipsa carnis natura non sit malum ut indagare possimus, inspiciamus diligenter illum locum Epistolae Pauli apostoli, quam scripsit ad Galatas, ubi ait, Manifesta autem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ligi pot̾. quod eas maluit senatus incendere. quas
pompilius occultauit. qͣm tim̃e quod tumuit. qui
hoc audere non potuit. Qui gͦ uitam nec mͦ hr̃e
uult piam. talibus sacris querat et̾nam. Qui aut̃
cum malignis demonibꝰ non uult hr̃e societatem. ñ
supstitionem qua coluntur noxia ꝑtimescat. s uerã
religionem qua ꝓduntur ⁊ uincunt᷑ agnoscat.¬

Expanded text:
legi potest, quod eas maluit senatus incendere, quas legi potest, quod eas maluit senatus incendere, quas Pompilius occultauit, quam timere quod timuit, qui hoc audere non potuit. Qui ergo uitam nec modo habere uult piam, talibus sacris quaerat aeternam; qui autem cum malignis daemonibus non uult habere societatem, non superstitionem, qua coluntur, noxiam pertimescat, sed ueram religionem, qua produntur et uincuntur, agnoscat.