comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nium. plurime dño turbȩ cum palmis oc¬
currerent. & multi ꝓpt̾ illum abirent ex ui¬
deis & crederent intħm. Quartum nero
mortuum dñs nunciante discipulo agnos¬
cit: s quia qui ꝓ eius ereptione dñm pre¬
carentur niuiꝰ defuerant. diitte inquit
ut mortui sepeliant mortuos suos. idẽ mali
malos noxiis latidib grauent: & quia non
adest ustus qui corripiat inmisccdia: oleum
peccatoris impinguet caput suum.

Expanded text:
nium, plurimae domino turbae cum palmis ocnium, plurimae domino turbae cum palmis occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis, et crederent in Jesum. Quartum vero mortuum dominus, nuntiante discipulo, agnoscit; sed quia, qui pro ejus ereptione Dominum precarentur, vivi defuerant: Dimitte inquit ut mortui sepeliant mortuos suos ; id est, mali malos noxiis laudibus gravent, et quia non adest justus, qui corripiat in misericordia, oleum peccatoris impinguet caput eorum.
Abbreviated transcription (Latin):
isse neganerat. Delatum aut̃ foras iuuenem.
plurib ut reuiuisceret debeat dictis corro¬
boratꝰ cum ait: uuienis tibi dico surge. Qua¬
triduanus uͦ mortitus ut longa p̃mentis sepui¬
chri claustra deponere posset. fremuit spũ
the. turbauit seipsum lacrimas fudit. Rur sũ
fremnit: ac uoce magna clamauit. Lazare
ueni foras. Et sic tandem qui erat desꝑatus.
discuss:o tenebrarum pondere. uitȩ luciq
redditur: S et hoc notandum: quia pupli¬
ca noxa publico eget remedioꝰ leiria aut̃ pecca¬
ta. leuiori et secreta queunt penitentia dele¬
ri. Puella iidomo iacens pancis arbitris ex¬
surgit: eisdemq ue miraculum uulgaren
indicitur. Et obstapuerunt inquit parentes
etuis. quib p̃cepit. ne aliciũ dicerent. quod fa¬
c̾tum erat. Iuuenis extra portam turba multo
comitante atq intuente suscitatur. larar
de monumento uocãtus. intuntitm populis
innotuit. ut ob eorum qui indere testimo¬

Expanded text:
isse negaverat. Delatum autem foras juvenem, isse negaverat. Delatum autem foras juvenem, pluribus, ut reviviscere debeat, dictis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut longa prementis sepulcri claustra deponere posset, fremuit spiritu Jesus, turbavit seipsum, lacrymas fudit, rursum fremuit, ac magna voce clamavit: Lazare, veni foras . Et sic tandem, qui erat desperatus, discusso tenebrarum pondere, vitae lucique redditur. Sed et hoc notandum, quod quia publica noxa, publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri, puella in domo jacens, paucis arbitris exsurgit, eisdemque ne miraculum vulgarent indicitur Et stupuerunt, inquit, parentes ejus, quibus praecepit, ne alicui dicerent, quod factum erat. Juvenis extra portam, turba multa comitante atque intuente suscitatur. Lazarus de monumento vocatus, in tantum populis innotuit, ut ob eorum, qui videre testimo
Abbreviated transcription (Latin):
suscitauit iuuenem filium uiduȩ: suscitauit extra por¬
tam ciitatis elatam iuuenem: et reddidit matri suȩ:
quia resipiscentem a peccati tenebris animam. unita
ti restituit ȩccłiȩ sicxit et supra docunnus.
Quidam uͦ non solum cogitando. uel faciendo illicita: s
& ipsa peccandi consuetudie. se quasi sepeliendo cor¬
rumꝑunt. Uerum nec ad hos erigendos minor sit
uirtus. & gr̾a saluatoris: si non desint cogitationes solli¬
cite. quȩ suꝑ eorum salute uelut deuote. xp̃o sorores iugi¬
lent. Nam adhoc intimandum resuscitanit lazarum
quatuor iam dies inmonumento habentemꝰ & sorore as¬
stante iam fecentem: quia pessima noxios actus solet fa¬
ma comitari. Notandum aut̃ quod qualito grauior
aminȩ mors. ingruerit: tanto a crior necesse est ut resu¬
gero mereatur. penitentis feruor insistat. Quod occulte
nolens ostendere dñs. iacentem inconclaui mortuam in¬
obfacilitatem resuscitandi. iam mortuam fu¬

Expanded text:
suscitavit juvenem filium viduae extra porsuscitavit juvenem filium viduae extra portas civitatis elatum, et reddidit matri suae, quia resipiscentem a peccati tti restituit Ecclesiae, sicut et supra docuimus. Quidam vero non solum cogitando, vel faciendo illicita, sed et ipsa peccandi consuetudine, se quasi sepeliendo corrumpunt. Verum nec ad hos erigendos minor fit virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint cogitationes sollicitae, quae super eorum salute velut devotae Christo sorores invigilent. Nam ad hoc intimandum resuscitavit Lazarum quatuor dies jam in monumento habentem, et sorore attestante jam fetentem. Quia pessima noxios actus solet fama comitari. Notandum autem quod quanto gravior animae mors ingruerit, tanto acrior necesse est, ut resurgere mereatur, poenitentis fervor insistat. Quod occulte volens ostendere Dominus, jacentem in conclavi mortuam, moob facilitatem resuscitandi, jam mortuam fu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficere debet oꝑib. Et ussit illi dari manduicare.
Ad testimonium quidẽ uitȩ resuscitatam mandi¬
care precepit: ut non phautasina. s ueritas crede¬
retur. S & siquis aspiritali morte surrexit. cȩlesti
necesse ẽ mox ꝑdore satietur. aiuni scilicet uerbi. et
sacioscĩ altaris particeps effectus. Nam iuxta mora
leni urtellectum. tres illi mortu quos saluator in
corporib suscitauit: tria genera: restirrectionis ani¬
marum sugnificant. Si quidem non nulli consenfũ
male delectationi p̃bendo: tantum latente cogita¬
tione. peccati sibi mortem consciscunt. S tales se
uiiuficare significans saluatae. suscitauit filiam ar¬
chisẏnagogi nondum foras elatam: s in domo mortuã:
quasi uiciui incorde tegentem. Alii non solum norie
delectationi consentrendo. s et ipsum inalum quod
delectantur agendo: mortuum quasi extra portas ef.¬
ferunt. Et hos se si peniteant resuscitare demonstrans.

Expanded text:
proficere debet operibus. Et jussit illi dari manducare. proficere debet operibus. Et jussit illi dari manducare. Ad testimonium quidem vitae resuscitatam manducare praecepit, ut non phantasma, sed veritas crederetur. Sed et si quis a spiritali morte resurrexit, coelesti necesse est mox pane satietur, et divini scilicet verbi, et sacrosancti altari particeps effectus. Nam juxta lem intellectum, tres illi mortui quos Salvator in corporibus suscitavit tria genera resurrectionis animarum significant. Siquidem nonnulli consensum malae delectationi praebendo latente tantum cogitatione peccati sibi mortem consciscunt. Sed tales se vivificare significans Salvator, resuscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde tegentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum, quo delectantur exempla mortuum suum quasi extra portas efferunt. Et hos se si poeniteant resuscitare demonstrans,
Abbreviated transcription (Latin):
misse dici
pot̾est. Et deridebant eum scientis quia mor¬
tua essec. Quia uerbum resuscitantis. deridere
qũi credere malebant: merito foras excludunt᷑.
indigmi qui nuraculum resurgirtis uiderent.
Ipse autem tenens manum euis: clamattt di¬
ceus. Puela surge. In marhio scͥptum ẽ. Ait ili.
Tabithacumi. Quod ẽ int̾pretatum. Puella.
tibi dico surge. Et confestin surrexit. Ubi diligeis
lector inquirat: Quare uerax euuangłista dictũ
saluatoris int̃posuerit de suo. tibi dico. cum in sỹ¬
ro sermone quod posuit non plus sit dictum. qmͣ
puella surge. Tenens gͦ manun puellȩihs: suscita¬
int eam: quia nisi prius mundate fuerint
manus iudeorum. quȩ sanguine plene sunt: sy¬
nagoga eorum mortua non consurgit. Et reuer¬
sus ẽ sp̃s eius. & surrerit continuo. Mareus ita
dicit. & confestim surrexit puella & ambulauit:
spiritalit̾ insinuaus. quia quisquis amorte animȩ
xp̃o sibi mauum confortante resipiscitꝰ non modo
a sordib exurgere uiciorum: s &mbonis cortinuo

Expanded text:
misse dici potest. Et deridebant eum, scientes, quia mortua esset. Quia verbum resuscitantis deridere quam credere malebant, merito foras excluduntur, indigni qui miraculum resurgentis viderent. Ipse autem tenens manum ejus, clamavit dicens: Puella, surge. In Marco scriptum est: Ait illi: Tabitha cumi, quod est interpretatum, Puella, tibi dico surge; et confestim surrexit . Ubi diligens lector inquirat, quare verax Evangelista dictum Salvatoris exponens, interposuerit de suo, tibi dico, cum in Syro sermone quem posuit, non plus sit dictum, quam Puella, surge. Tenens ergo manum puellae Jesus, sanavit eam, quia nisi prius mundatae fuerint manus Judaeorum, quae sanguine plenae sunt, synagoga eorum mortua non consurgit. Et reversus est spiritus ejus, et surrexit continuo. Marcus ita dicit: Et confestim surrexit puella, et ambulavit. Et spiritaliter insinuans, quia quisquis a morte animae Christo sibi manum confortante resipiscit, non modo a sordibus exsurgere vitiorum, sed bonis continuo
Abbreviated transcription (Latin):
abilla cogitationum suarum constructio dis¬
npatur. Quȩ cur hoc patiatur adiungitur. Fo
quod non cogitaueris tempꝰ tusitationis tuȩ
Prauam quamq animam omp̃s ds: multis mo¬
dis uisitare consueuit. Nam assidue hanc uisi¬
tat p̃cepto: aliqñdo aut̾ flagello. aliquando
uͦ miraculo: ut et uera quȩ nesciebat audiat.
ec tamen adhuc suꝑbiens atq contempnens. aut
dolore compiucta redeat: aut beneficiis deuicta.
malum quod fecit erubescat. S quia uisitatio¬
nis suȩ tempꝰ muiiue cognoscit: illis in extremo
uitȩ inunicis traditur:ͥ cum quib ineterno uidi¬
cio dampnationis ꝑpetuȩ societate colligatur sic̃

Expanded text:
ab illa cogitationum suarum constructio disab illa cogitationum suarum constructio dissipatur. 5. Quae cur hoc patiatur adjungitur: Eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae. Pravam quamque animam omltis visitare consuevit. Nam assidue hanc visitat praecepto, aliquando autem flagello, aliquando vero miraculo, ut et vera quae nesciebat audiat, et tamen adhuc superbiens atque contemnens, aut dolore compuncta redeat, aut beneficiis devicta malum quod fecit erubescat. Sed quia visitationis suae tempus minime cognoscit, illis in extremo vitae inimicis traditur, cum quibus in aeterno judicio damnationis suae societate colligatur.
Abbreviated transcription (Latin):
solum ope
ucrum etiam locutionis. atq insuꝑ cogitationis
iniquitates replicant: ut quȩ prius se ꝑmulta
auatauit inscelere: ad extrentum de omirib
angustetur in retributione. Sequit᷑. Et ad t̾¬
ram consternent te. & filios tuos qui inte sunt.
T̃unc amina ꝑ cogitationem reatus sui ad t̾ram
consternitur: cumi caro quam uitam suam cte¬
didit redire ad puluerem urgetur: tunc in moe¬
tem filii eius e dunt cum cogitationes illicitȩ
quȩ modo exilla ꝓdeunt. in extrema uite ultio¬
ne dissipantur: sicut scͥptumẽ. In ilia die peri¬
bunt omnes cogitationes corum. Quȩ scilicet
durȩ cogitationes. intelligi etiam ꝑ lapidum
significationem ualent. Nam sequitur. Et
reliquent inte lapidem suꝑ lapidem. Pu̾sa
etenim mens cum ꝑu̾sȩ cogitatiora adhuc ꝑ¬
uersiorem adicit: quid aliud quam lapidem
suꝑ lapidem ponit: S indestructa cuuta¬
te suꝑ lapidem lapis non relinq tut: quia ctĩ
adultionem suam anima ducitur. omnis

Expanded text:
solum operis, verum etiam locutionis atque insuper cogitationis iniquitates replicant, ut quae prius se per multa dilatavit in scelere, ad extremum de omnibus angustetur in retributione. Sequitur: Et ad terram prosternent te, et filios tuos qui in te sunt. Tunc anima per cognitionem reatus sui ad terram consternitur, cum caro quam vitam suam credidit redire ad pulverem urgetur. Tunc in mortem filii illius cadunt, cum cogitationes illicitae quae modo ex illa prodeunt, in extrema vitae ultione dissipantur, sicut scriptum est: In illa die peribunt omnes cogitationes eorum . Quae scilicet durae cogitationes intelligi etiam per lapidum significationem valent. Nam sequitur: Et non relinquent in te lapidem super lapidem. Perversa etenim mens cum perversae cogitationi adhuc perversiorem adjicit, quid aliud quam lapidem super lapidem ponit? Sed in destructa civitate super lapidem lapis non relinquitur, quia cum ad ultionem suam anima ducitur, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
querendum nobis ẽ: quod sit qͦd dicitur. iudens
ciuitatẽ fleuit suꝑ illam dicens. quia si cognouis¬
ses & tu. Fleuit etenim pius redemptor ruman:
ꝑfide cuutatis: quam ipsa sibi ciuitas non cognos¬
cebat ẽẽ uenturam. Cui a flente dũo recte dicit᷑
quia si cognouisses & tu: sub audis fleres: quȩ mͦ
quia nescis quod imminet. exultas. Unde et
subditur: Et quidem inhac die tua quȩ ad pacẽ
tibi. Cum enim se carnis uoluptatib daret. &¬
pacem ei esse poterant habebat. Cur uͦ bona
presentia ad pacem habuerit: mamifestatur
cum subditur. Nunc aut̾ abscondita sunt.
ab ocuus tius. Si enim a cordis eius oculis ma¬
la quȩ iminiuerent abscondita non essent. le¬
ta inp̃sentib ꝓsperis non fuissent. Cuius mox
etiam pena quȩ de romanis sicut p̃dixi pͥncipibꝰ
ummminebat adiuncta ẽ. Qua descͥpta quid dñs¬

Expanded text:
est quid sit quod dicitur: Videns civitatem, flevit super illam dicens: Quia si cognovisses et tu. Flevit etenim pius Redemptor ruinam perfidae civitatis, quam ipsa sibi civitas non cognoscebat esse venturam. Cui a flente Domino recte dicitur, Quia si cognovisses et tu, subaudis fleveras, quae modo, quia nescis quod imminet, exsultas; unde et subditur: Et quidem in hac die tua quae ad pacem tibi. Cum enim carnis voluptatibus se daret, pacem ei esse poterant habebat. Cur vero bona praesentia ad pacem habuerit, manifestatur, cum subditur: Nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Si enim cordis ejus oculis mala quae imminerent abscondita non essent, laeta in praesentibus prosperis non fuisset. Cujus mox etiam poena, quae de Romanis, sicut praedixi, principibus imminebat adjuncta est, cum d
Abbreviated transcription (Latin):
ocetã non ẽ. Unde etiam ꝑ ꝓpħam in increpa¬
tione cordis humani: aues cel ad testimo¬
nium deducuntur cum dicitur: Miuius
in celo cognouit tempus srum: turtur & hẏrun¬
do & cyconia. custodierunt tempus aduentꝰ fuiꝰ

Expanded text:
ta non est, unde etiam per Prophetam in increpata non est, unde etiam per Prophetam in increpatione cordis humani aves coeli ad testimonium deducuntur, cum dicitur: Milvus in coelo cognovit tempus suum, turtur et hirundo et ciconia custodierunt t
Abbreviated transcription (Latin):
qui sciunt expaucis multa cogitare. Quod flen¬
te dño illa hierusolimorum subu̾sio describatur:.
quȩ a uespasiauo & thito romanis principib fa¬
cta ẽ: nuilus qui hẏstoriam euersionis eiusdem le¬
git ignorat. Romaui enim principes denunci¬
antur cum dicit᷑. quia uenient dies inte. & curẽ¬
dabunt te iunici tui uallo. & circunidabunt te
& coangustabunt te undiq: & ad t̾ram conster
nent te: & filios tuos qui inte sunt. Hoc quoq
quod additur. & non relinquent inte lapidem
suꝑ lapidem: etiam ipsa iam eiusdem ciuitatis
transinigratio testatur. quia dum nunc ineo
dem loco constructa ẽ: ubi extra portam fuerat¬
dñs crucifixus. prior illa hierłm ut dr̾. funditꝰ
ẽ eu̾sa. Cui exqua culpa euersionis suȩ pena fue¬
rit illata. subuingitur. Eo quod non cognorieris
tempꝰ uisitationis tuȩ. Creator quippe omnium
ꝑ incarnationis suȩ inyst̾i̾m hanc insitare digna
tus est: s ipsa timoris & amoris illuis recorda¬

Expanded text:
qui sciunt ex paucis multa cogitare. Quod flente Domino illa Jerosolymerum subversio describatur, quae a Vespasiano et Tito Romanis principibus facta est, nullus qui historiam eversionis ejusdem legit ignorat. Romani enim principes denuntiantur, cum dicitur: Quia venient dies in te, et circumdabunt te inimici tui vallo; et circumdabunt te, et coangustanent te, et filios tuos qui in te sunt. Hoc quoque quod additur: Et non relinquent in te lapidem super lapidem. Etiam ipsa jam ejusdem civitatis transmigratio testatur, quia dum nunc in eo loco constructa est, ubi extra portam Dominus crucifixus fuerat, prior illa Hierusalem funditus est eversa: cui ex qua culpa eversionis suae poena fuerit illata, subjungitur: Eo quod non cognoveris tempus visitationis tuae. Creator quippe omnium per incarnationis mysterium tus est, sed ipsa timoris et amoris illius recorda
Abbreviated transcription (Latin):
uunt. femine quȩ ñ habent uiros: licet eis nu¬
bere. s eis uiris quoꝵ uxores non iuuunt. Qui
habetis uxores: nichil mali faciatis pret̾ uxores.
Peddite quod ꝓrignis: fides uob̃ debetur. sidem
betis. fidem debet maritus urori: uxor marito:
mlo d̾o. Quicumq continentiauouistis: red¬
dice quod uouistis: quia ñ exigeret᷑ si non uo¬
uissetis. Quod potuit licere ñ licet: ñ quia nup¬
tie dampnantur: s qui retro respicit dampnat᷑.
Cauete a fraudib in negotiis ur̃is: cauete amen¬
daciis & ꝑiurus : Cauete auerbositate & luxi
Quecumq ñ uultis fieri nob̾: nolite facere abnit:
& hominib & deo. Quid uos onerem: Hȩc agite

Expanded text:
vunt. Feminae quae non habent viros, licet eis nuvunt. Feminae quae non habent viros, licet eis nubere, sed eis viris quorum uxores non vivunt. Qui habetis uxores, nihil mali faciatis praeter uxores. Reddite quod exigitis. Fides vobis debetur, fidem debetis. Fidem debet maritus uxori, uxor marito; ambo Deo. Quicumque continentiam vovistis, reddite quod vovistis: quia non exigeretur, si non vovissetis. Quod potuit licere, non licet: non quia nuptiae damnantur, sed qui retro respicit damnatur. Cavete a fraudibus in negotiis vestris. Cavete a mendaciis et perjuriis. Cavete a verbositate et luxuria. Quaecumque non vultis fieri vobis, nolite facere aliis, et homi
Abbreviated transcription (Latin):
ta regeneratis in baptismo qui
Godie miscendi sunt ppło: bre¬
uis: s grauis sermo reddend̾ ẽ.
Uos qui baptirati estis & ho¬
die completis sacramentum
octauarum ur̃arum: breuit̃¬
accipite. & intelligite transla¬
tam fuisse figuram circumc¬
sionis carnis. ad circumcisionem cordis. Die octauo
octauo dominico resurrex̃. Cultellis petrimis ius¬
sum ẽ circuic:di. Pecra erat xp̃s. Infantes ap¬
pellamini: qm̃ regenati estis: & nouam uitam
ingressi estis: & aduitam et̾nam renati estis. Si
hoc quod in uob̾ renatum ẽ male uiuendo ñ suf¬
focetis: reddendi estis ppłis: miscendi estis plebi
fidelium. Cauete ne mutemius malos fideles:
inmo falsos fidelesꝰ quasi confitendo fideles: s
male uiuendo infideles. Uidete quia testificor
nobis coram d̾o. & angłis eius. castitatẽ seruante
siue coniugalem. siue ommmodo continentiȩ.
Quis qͣuod uouit reddat. Qui ñ habetis uxores:
licet uob̃ ducere uxores: s quarum mariti ñ ui¬

Expanded text:
ta, regeneratis in Baptismo, qui hodie miscendi sunt populo, brevis, sed gravis sermo reddendus est. Vos qui baptizati estis, et hodie completis sacramentum octavarum vestrarum, breviteaccipite et intelligite translatam fuisse figuram circumcisionis carnis, ad circumcisionem cordis. Die octavo octavo Dominico resurrexit. Cultellis petrinis jussum est circumcidi : Petra erat Christus . Infantes appellamini, quoniam regenerati estis, et novam vitam ingressi estis, et ad vitam aeternam renati estis, si hoc quod in vobis renatum est, male vivendo non suffocetis. Reddendi estis populis, miscendi estis plebi fidelium: cavete ne imitemini malos fideles, imo falsos fideles; quasi confitendo fideles, sed male vivendo infideles. Videte, quia testificor vobis coram Deo et Angelis ejus: castitatem servate, sive conjugalem, sive omnimodae continentiae. Quisque quod vovit reddat. Qui non habetis uxores, licet vobis ducere uxores, sed quarum mariti non vi
Abbreviated transcription (Latin):
de quib dicit ille sapientissimus salomon.
suꝑbie modum: etri nulia conscientia faculta¬
tum. In maximis & inscrotimiorib humilitaᷤ
p̃ferenda ẽ. Humilem tͦ pauꝑem nemo mirat᷑.
Inuitus enim se humiliat: quem necessitas pau¬
ꝑtatis inclinat. Humilitas in paupere grataẽ.
indtinte głosa. Humilitas int̾ imicos blanda
suꝑbia uero etiam int̾ amicos grata. Requita¬
mus econtrario dilectissum. quę sint bona ho¬
militatis. blanda c̃ & officiosa semꝑ humuilitas

Expanded text:
De quibus dicit ille sapientissimus Salomon: De quibus dicit ille sapientissimus Salomon: superbiae modum, cui nulla est conscientia facultatum. In maximis et in sublimioribus humilitas praeferenda est, humilem vero pauperem nemo miratur; invitus enim se humiliat, quem necessitas paupertatis inclinat. Humilitas in paupere grata est, in divite gloriosa; humilitas inter inimicos blanda, superbia vero etiam inter amicos ingrata. 6. Requiramus e contrario, dilectissimi, quae sint bona humilitatis. Blanda est et officiosa semper humilitas
Abbreviated transcription (Latin):
omnium ore laudari. Nec deest quod peuis est
exhac parte qui faueat. Cito enun suꝑbia uo¬
ulationi dat locum: dum aut querit grãni. aut
ille ueretur offensam. Nec parua ẽ uupsis con¬
uiuiis suꝑbia: cum altior choro locus paratur:
atq intantum sublimior lectus sternitr ut
magis pendere. quani iacere iudeatur: Ita suꝑ¬
bia acquiescit iniuriȩ: ne pati uideatur in¬
iuriam. Queritur quis ad surgenti manum
porrigat: quis humerum regat᷑: quis latus ful¬
ciat. Nemo michi excusare potest. hoc uicium:
non eẽ tyraniice dominatiois. Officium em̃
quod homo honini exhibet: si non ad hoe solũ
deferatur ut tueatur infirmumꝰ constat eiꝰ
seruitumi. In quo loco laudo pauꝑtatis patien¬
tiam: quȩ cum ꝓprus uirtutib deserit alienis
morib famulatur: S quid solis diuicib tan¬
tum suꝑbie pondus imponimus: cum uidea¬
nius frequent̾ homines iusumma penuria con¬
stitos. simili animorum infelicitate sord re:

Expanded text:
omnium ore laudari; nec deest, quod pejus est, omnium ore laudari; nec deest, quod pejus est, ex hac parte qui faveat. Cito enim superbia adulationi dat locum, dum aut hic quaerit gratiam, aut ille veretur offensam. Nec parva est in ipsis conviviis superbia, cum altior toro locus paratur, atque in tantum sublimior lectus sternitur, ut magis pendere quam jacere videatur. Ita superbia acquiescit injuriae, ne pati videatur injuriam. Quaeritur quis assurgenti manum porrigat, quis humerum regat; quis latus fulciat. Nemo mihi excusare potest hoc vitium non esse tyrannicae dominationis. Officium enim quod homo homini exhibet, si non ad hoc solum deferatur ut tueatur infirmum, constat esse servitium. In quo loco laudo paupertatis patientiam, quae cum propriis virtutibus deseritur, alienis moribus famulatur. Sed quid solis divitibus tantum superbiae pondus imponimus; cum videamus frequenter homines in summa penuria constitutos simili animorum infelicitate sordere?
Abbreviated transcription (Latin):
meritis ordinationes instituit: ita ut cum lne os¬
cula porrigat. ille pectus opponat. Nullus illi ser¬
mo gratus: nullus confabulationis seruatur ef¬
fectus. Alios oculis p̃terit: alios sermone despien¬
Appellat arterum: ut alteri se ostendat iratum
Quȩ rogo ibiẽ spes uiuendiꝰ ibi unus sub specie
amicitiarum p̃stimit dominationẽ: alter dim
nimium obsequitur sustinet seruitutem: Qi
deamus autẽ qualis sit hic suꝑb: cum int̾ equa¬
les inuidicio sententiam daturus forte cum sede¬
rit. Uideor michi uidere pugnas uerboꝵ eruc¬
tatione compositas: cum unus iniscdie studeat
alt̾ iusticię fauere se fingat: Non ut recto iudicio
fidem seruet. s ut studio ꝑsone suꝑioris expectet.
Aliud enim sensisse se simulat: ut alterius disop¬
tatione dissentiat. Nonputat in consilus rectũ.
nisi quod solus seuserit: Non putat uistum: nsi
sibi ipse ꝑsuaserit. Uult solus audiri: ac solus

Expanded text:
meritis ordinationes instituit; ita ut cum hic osmeritis ordinationes instituit; ita ut cum hic oscula porrigat, ille pectus opponat. Nullus illi sermo gratus, nullus confabulationis servatur affectus; alios oculis praeterit, alios sermone despicit: alteram, ut alteri se ostendat iratum. Quae rogo ibi est spes vivendi, ubi unus sub specie amicitiarum praesumit dominationem; alter, dum nimium obsequitur, sustinet servitutem? 5. Videamus autem qualis sit hic superbus, cum inter aequales in judicio sententiam daturus forte consederit. Videor mihi videre pugnas verborum eructatione compositas, cum unus misericordiae studeat, alter justitiae favere se fingat; non ut recto judicio fidem servet, sed ut studia personae superioris exspectet. Aliud enim sensisse se simulat, ut alterius disceptatione dissentiat. Non putat in consiliis rectum, nisi quod solus senserit; non putat justum, nisi quod sibi ipse persuaserit. Vult solus audiri, ac solus
Abbreviated transcription (Latin):
ris opponit. Hic dum inse p̃fert habundantiã
opum: ille sermonum. Hic dum se uult ꝓpt̾
consilium expeti: ille ꝓpt̾ conuuuum deniderat
salutari. Enumerari uix possunt uicia suꝑbię:
quȩ si homo iuncere aut cauere posset. nulliũ
laqueum diabolicȩ dampnatiomis incur re¬
ret. Ecce hic ut semꝑ nonus ẽẽ udeatur: excu¬
satione salutarib mandat: ille ut cotidie sa¬
hitetur egrotat. Hic ut inueniat imputandi
locum. fiugit se de omnib ẽẽ sollicitum: non
quod absente desideret. s ut reum. in officiositatis
accuset. Querit enim quam ex matutuus ho¬
ris ianuam saluator obsederit: ut imputet qͣre
amicorum pompa destierit: ita cum ad salutatio¬
nem non arlmictatur ile qui ptesto ẽ. reus
statuitur ille qui deestꝰ acsic eum ħuic qui occur¬
rit clauditur ianua: illi qui deest paratur offen¬
sa. Nolo illos dicere fastus animiorum: cum egre¬
ditur diumeditata suꝑcilii. ac stus locis suisq

Expanded text:
ris opponit; hic dum in se praefert abundantiam ris opponit; hic dum in se praefert abundantiam opum, ille sermonum; hic dum se vult propter consilium expeti, ille propter convivium desiderat salutari. Enumerari vix possunt vitia superbiae! quae si homo vincere aut cavere posset, nullum laqueum diabolicae damnationis incurreret. Ecce hic ut semper novus esse videatur, excusationem salutatoribus mandat; ille ut quotidie salutetur, aegrotat; hic ut inveniat imputandi locum, fingit se de omnibus esse sollicitum, non quod absentem desideret, sed ut reum inofficiositatis accuset. Quaerit enim quam ex matutinis horis januam salutator obsederit, ut imputet quare amicorum pompa defuerit. Ita cum ad salutationem non admittatur ille qui praesto est, reus statuitur ille qui deest; ac si cum huic qui occurrit clauditur janua, illi qui deest paratur offensa. Nolo illos dicere fastus animorum, cum egreditur diu meditato supercilio, 21 ac suis locis suisque
Abbreviated transcription (Latin):
mentis: semꝑ accrescit. apud indignos mores cũ
potestate suꝑcilium. Uerum ubi ẽ uite splendor:
humilitas ociosa blanditur. humilitatem illam
ueram. & sc̃am dico: quam religi onis & di amor
suadet: non timor dominationis extorquet.
Illius humilitatis faciunis mentionẽ: quȩ carita¬
tis ẽ uincta consortio: quę non auctoritate extor¬
quetur imperii. s nutrit᷑ lege uiuenti. Nemo
ꝓfecto mores nature tantum uicus estimet nu¬
putandos: cum facultate nutritur suꝑciliũ
cum potestate crescit imꝑium. Quando gͥ infir¬
mis corporib sufficeret. medirina: sicum homiue
nasceretur:: Et uuluera nutrͥuntur suꝑbia:
dum hic se uerbis sapientiorem natalib udicat.:
ille meliorem. Hic dum non iute loco moueri.
ille dum putat se posse contempni: Ita iudemꝰ
uicio suꝑbie. odia crescere incomparatione
ꝑsone : dum hic adulantium oculis auri ar¬
gentiq pondus ingerit: ille ambitum hono¬

Expanded text:
mentis. Semper accrescit apud indignos mores cum mentis. Semper accrescit apud indignos mores cum potestate supercilium; verum ubi est vitae splendor, humilitas otiosa blanditur. 4. Humilitatem illam veram et sanctam dico, quam religionis et Dei amor suadet, non timor dominationis extorquet. Illius humilitatis facimus mentionem quae charitatis est juncta consortio; quae non auctoritate extorquetur imperii, sed nutritur lege vivendi. Nemo profecto mores naturae tantum vitiis aestimet imputandos, cum facultate nutritur supercilium, cum potestate crescit imperium. Quando igitur infirmis corporibus sufficeret medicina, si cum homine nascerentur et vulnera? Nutritur superbia, dum hic se verbis sapientiorem, natalibus judicat ille meliorem; hic dum non vult loco moveri, ille dum putat se posse contemni. Ita videmus vitio superbiae odia crescere in comparatione personae: dum hic adulantium oculis auri argentique pondus ingerit, ille ambitum hono
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbia hominem diaboli eritus docuit: qui in
subluniori constitutus loco humiliora despexit
Ac ꝓpt̾ uicium p̃sumptiosȩ mentis. angłica digni¬
tate depulsus tyrannicȩ sententiam dampna¬
tionis excepit. Uidetis itaq quod suꝑbie par¬
tes agit: qui suꝑbie studet: Quid aut̃ suꝑ est
illi nisi dampnationis sententia: cui arrogan¬
tia dominatur: Comparemus si placent bomiˢ
mala: & deteriora meliori : & intelligetis qͣn¬
ta homo indiem suꝑbie uicto laboret inuidie.
S nec longe querenda ꝑsona ẽ. Tu assume of¬
sicium libertatis.: & statim animum suꝑbien¬
tis agnosces. Quȩ rogo illis ẽ uita: quib cotidi¬
ana sunt odia: Nunquam ꝓfecto ille aut sine
suo aut sine alterius peccato diem transigit:
qui suꝑcilio elatus incedit: quia it suꝑiores
inferioresq ꝑsonas. semꝑ aut despicitur arit
timetur. Suꝑbia utilitatis ẽ uicium: & indici¬
um ignobilitatis. Nescit aut̃ extolli nobilitas

Expanded text:
superbia hominem diaboli exitus docuit: qui in superbia hominem diaboli exitus docuit: qui in sublimiori constitutus loco, humiliora despexit; ac propter vitium praesumptuosae mentis angelica dignitate depulsus, tyrannicae sententiam damnationis excepit. Videtis itaque quod superbiae partes agit qui superbiae studet. Quid autem superest illi, nisi damnationis sententia, cui arrogantia dominatur? Comparemus, si placet, bonis mala, et deteriora melioribus, et intelligetis quanta homo in diem superbiae vitio laboret invidia. Sed nec longe quaerenda persona est. Tu assume officium libertatis, et statim animum superbientis agnosces. Quae, rogo, illis est vita, quibus quotidiana sunt odia? Numquam profecto ille aut sine suo aut sine alterius peccato diem transigit, qui supercilio elatus incedit, quia inter superiores inferioresque personas semper aut despicitur aut timetur. Superbia vilitatis est vitium, et indicium ignobilitatis; nescit autem extolli nobilitas
Abbreviated transcription (Latin):
causa dimicationis in combit. Inclinandus est
itaq ad omnem humilitatẽ animus: ut sit
apud dnm obtinende locus gr̾e̾. Potestis autẽ
intelligere quam grauis sit culpa cumentis suꝑ¬
cilii : quam necesse ẽ tanto diuinitatis labore
compesci. B̾ene humilitas semꝑ illesa ẽ:Nescit
enim uinci cui non ẽ causa pugnandi.Suꝑbia
uero non solum odiis s etiam periculis subiacet.
Difficile enim potest fieri ut uonssustineat pug¬
nam: qui inuiriam indicitꝰ s facile a nobis om̃e
periculum huius necesfitatis excludimus: si
ad u̾sus suꝑbie uicia humilitate pugnenus.
Humilib ds̾ dat gr̾am: suꝑbie aut̃ resistit.
Sidiligent̾ requiritis dilectissimi. uniu̾sa quib
abrnicio mundi dño cepimus displicere: inue¬
nietis omnium uiciorum principem fuisse
suꝑbiam: & cognoscetis facile inquo aut hui¬
militas meruit celestem gr̃am: aut suꝑbia¬
in ciderit diuinitatis offensam. Pertclitari deniq

Expanded text:
causa dimicationis incumbit. Inclinandus est causa dimicationis incumbit. Inclinandus est itaque ad omnem humilitatem animus, ut sit apud Dominum obtinendae locus gratiae. Potestis autem intelligere quam gravis sit culpa tumentis supercilii, quam necesse est tanto Divinitatis labore compesci. Bene humilitas semper illaesa est; nescit enim vinci, cui non est causa pugnandi. Superbia vero non solum odiis, sed etiam periculis subjacet. Difficile enim potest fieri ut non sustineat pugnam, qui injuriam indicit. Sed facile a nobis omne periculum hujus necessitatis excludimus, si adversus superbiae vitia humilitate pugnemus. Humilibus Deus dat gratiam, superbis autem resistit. 3. Si diligenter requiritis, dilectissimi, universa quibus ab initio mundi Domino coepimus displicere, invenietis omnium vitiorum principem fuisse superbiam, et cognoscetis facile in quo aut humilitas meruerit coelestem gratiam, aut superbiainciderit Divinitatis offensam. Periclitari denique
Abbreviated transcription (Latin):
quo facuius unusquisq agnoscat ur̃m quid u
se debeat emendare: uel quid possit eligere: Non
ita suꝑbie castiganda douatio ẽ. ut humilita¬
tis p̃terinittenda sit gr̾̃a: nec intantum humi¬
litas preferenda. ut suꝑbie tacendasint tucia
Quid enu ꝓdest scire ualitudinis causai. si nes¬
cias medicinam: Aut quid uiuat nos se auriliũ
sauitatis. si nulla sit compescendi cura languoris
Audite de his scͥpturam dicentem. humilib ds̾ dat
grãni: suꝑbis aut̃ resistit. Discite nunc dilectissi¬
mi. utriusq partis retributionem: & intellige¬
tis quid diligere quid odisse debeatis. Fcce hic
ꝓ amore humilitatis inuitatur ad gr̾am: ille
pro suꝑbie c rͥune deputatur ad peuam. Casti¬
get gͦ unusquisq inse si cui adcreuerit tumor
anuorum: ne aduersum se celestis iusticiȩ arma
cominoueat. Difficile aut̃ sine periculo iute sue
transigit. cui adu̾sus sublimiorem potestatem

Expanded text:
quo facilius unusquisque agnoscat vestrum quid in quo facilius unusquisque agnoscat vestrum quid in se debeat emendare, vel quid possit eligere. Non ita superbiae castiganda dominatio est, ut humilitatis praetermittenda sit gratia; nec in tantum humilitas praeferenda, ut superbiae tacenda sint vitia. Quid enim prodest scire valetudinis causam, si nescias medicinam? aut quid juvat nosse auxilium sanitatis, si nulla sit compescendi cura languorisAudite de his Scripturam dicentem: Humilibus Deus dat gratiam, superbis autem resistit . Discite nunc, dilectissimi, utriusque partis retributionem; et intelligetis quid diligere, quid odisse debeatis. Ecce hic pro amore humilitatis invitatur ad gratiam, ille pro superbiae crimine deputatur ad poenam. Castiget ergo unusquisque in se, si cui accreverit tumor animorum, ne adversum se coelestis justitiae arma commoveat. Difficile autem sine periculo vitae suae transigit, cui adversus sublimiorem potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
onsine inuiria partis alterius
dilectissimi est. quotienscumq
opus ẽ uocis p̃conia uirtutum
meritis exhibere: Quia cum
homo meliora laudat: de teriora castigat. Non
enum dubie stultus notari se estimat: si bonorum
iudicio laudatus abscedat. S quid facturi sumꝰ:
qui non possumus nec bona sine malorum in¬
crepatione disponereꝰ nec mala sine bonorum
cominemoratione dampnare: Dabit gͦ ueniã:
qui se in hoc oꝑe inuiriam estunat accepisse.
Melius ẽ enum ut mala conscio pudore confu¬
sa discedant: tantum ut ea quȩ sunt laudatio¬
ne digna non lateant. Duȩ gͥ causȩ inunum
ueniunt. humiitas & suꝑbia: quarum expo¬
n altera sine alterius uerecondia rerum natu¬
ra uon patitur: quia una sius actib. altera eru¬
bescit alienis. Dicendum gͥ ẽ. quantum humili¬
tas utilitatis habeat: ut possitis intelligere quan¬
tum suꝑbie infclicitatis in cumbat. Et exponen¬
dum quantum suꝑbia odiorum pariat: ut dis¬
catis quantum amoris gr̃a humuitatis acquirat.

Expanded text:
on sine injuria partis alterius, dilectissimi, est, quotiescumque opus est, vocis praeconia virtutum meritis exhibere, quia cum homo meliora laudat, deteriora castigat. Non enim dubie stultus notari se aestimat, si bonorum judicio sapiens laudatus abscedat. Sed quid facturi sumus, qui non possumus nec bona sine malorum increpatione disponere, nec mala sine bonorum commemoratione damnare? Dabit ergo veniam, qui se in hoc opere injuriam aestimat accepisse. Melius est enim ut mala conscio pudore confusa discedant, tantum ut ea quae sunt laudatione digna non lateant. Duae igitur causae in unum veniunt, humilitas et superbia, quarum exponi alteram sine alterius verecundia rerum natura non patitur, quia una suis actibus, altera erubescit alienis. Dicendum igitur est quantum humilitas utilitatis habeat, ut possitis intelligere quantum superbiae infelicitatis incumbat; et exponendum quantum superbia odiorum pariat, ut discatis quantum amoris gratia humilitatis acquirat;
Abbreviated transcription (Latin):
est suꝑborum sermo: plenus contumeliis: & re¬
fertus iniuriis. Nunquam sine uulnere miffus:
nunquam sine dolore iaculatus: cuius insana¬
bilis plaga ẽ. & inremediabitis macula. Ubi
aut̃ preuenerit uerborum culpa:mex ꝑ satiffac¬
tionem sequitur medicina. Hanc gͦ amare dilec¬
tissuni. hauc querere. hanc eligere. hauc tenere
nos conuenit: ut non ꝑdanus gr̾am mercedis.
munere ꝓmissam. Audite ȩxiangłistam dicen¬
quȩ circa arrogantes & suꝑbos futuri iudicii
exerit potestatem. Inclinandꝰ itaq nob̾ ẽ animꝰ.
quatinus subplosa omni nota suꝑbie. odiorum
studia conquiescantꝰ. sic erit ut homo dehumili¬
ori loco ad celsiora ꝑuieniat: & remuneratus ho¬
nore condigno. celestis gr̾am potestatis acquirat.

Expanded text:
est superborum sermo, plenus contumeliis et reest superborum sermo, plenus contumeliis et refertus injuriis, numquam sine vulnere missus, numquam sine dolore jaculatus; cujus insanabilis plaga est, et irremediabilis macula. Ubi autem pervenerit verborum culpa, mox per satisfactionem sequitur medicina. 7. Hanc ergo amare, dilectissimi, hanc quaerere, hanc eligere, hanc tenere nos convenit, ut non perdamus gratiam mercedis munere promissam. Audite evangelistam dicenquae circa arrogantes et superbos futuri judicii exserit potestatem. Inclinandus itaque nobis est animus, quatenus supplosa omni nota superbiae, odiorum studia conquiescant. Sic erit ut homo de humiliori loco ad celsiora perveniat, et remuneratus honore condigno coelestis gratiam potestatis acquirat.
Abbreviated transcription (Latin):
umilitaᷤ¬
milttas.
namicitiis grata. in contumelus ociosa. Non ex¬
collitur prosꝑis: noumutatur aduersis. Non in¬
dicit seruitium: non extorquet. Officio prior
ad salutandum: tardior ad sedendum. Non se
adulantium grege expectat deduci: non se am¬
bitiosȩ desiderat salutari. Non laudis studia po¬
stulgt. non fauorem uocis expectat. Odit ad¬
clamantium choros: quia non sine uerecondia
laudatur bona conscientia. Non requirit uo¬
ces adulantium: nisi qui se laudatione nouit
in dignum. Uerccundius aut̃ semꝑ laudat᷑
amicorum studus. qui meretur. Uerum ubi in¬
dignitas dominatur: notari actus suos estimat
sim laudatus abscedat. Circumsepta ẽ hunili¬
tas bonitate ut facere inuiriam nescit: ita a
contumelia non requirit. Uir humilis incon¬
tentionib magis uult tacere : quam uincere.
Inuidicus acquiescit imꝑitus uideri: quã in¬
pudens uidicare. Non in uerbis promptus. ñ
ad respondendum paratus. Citatus uͦ & facile

Expanded text:
umilitamilitas, in amicitiis grata, in contumeliis otiosa: non extollitur prosperis, non mutatur adversis; non indicit servitium, non extorquet; officio prior ad salutandum, tardior ad sedendum; non se adulantium grege exspectat deduci; non se ambitiose desiderat salutari; non laudis studia postulat, non favorem vocis exspectat: odit acclamantium choros, quia non sine verecundia laudatur bona conscientia. Non requirit voces adulantium, nisi qui se laudatione novit indignum; verecundius autem semper laudatur amicorum studiis, qui meretur. Verum ubi indignitas dominatur, notari actus suos aestimat, si illaudatus abscedat. Circumsepta est humilitas bonitate. Ut facere injuriam nescit, ita a contumelia non requirit. Vir humilis in contentionibus magis vult tacere quam vincere, in judiciis acquiescit imperitus videri quam impudens judicari; non in verbis promptus, non ad respondendum paratus. Citatus vero et facilis
Abbreviated transcription (Latin):
us. Tunc egypti rex metriens ue & ipse & om̃i
ppłs eius similit̾ disꝑiret: compulit moysen
& aaron. ut illa hora noctis educerent omnem
plebem de egyto. Qui cum ꝑurgerentur exire:
quid fecerint adu̾tamus. & sumpsit inquit
ppłs consꝑsam farinani suam. priusquã fer¬
mentaretur massa illoꝵ: & ligaueriuit in
uestimentis suis: & imposuerunt suꝑ hume¬
ros suos. Egressi aut̃ cum uenissent insochor.
coxerunt inquit consꝑsum quod extulerant
de egypto: subcineritia azima. Ut gͦ memores
sint huius necessitatis & beneficioꝵ diꝰ iussa
ros septi¬

Expanded text:
us. Tunc Aegypti rex metuens ne et ipse, et omnis us. Tunc Aegypti rex metuens ne et ipse, et omnis populus ejus similiter disperiret, compulit Moysen, et Aaronem, ut illa hora noctis educerent omnem plebem de Aegypto. Qui cum perurgerentur exire, quid fecerint advertamus. Et sumpsit, inquit, populus conspersam farinam priusquam fermentaretur massa illorum, et ligaverunt in vestimentis suis, et imposuerunt super humeros suos. Egressi autem, cum venissent in Socoth, coxerunt, inquit, conspersum quod extulerant de Aegypto, subcinericia azyma . Ut ergo memores essent hujus necessitatis, 266 et beneficiorum Dei, jussit eos sept
Abbreviated transcription (Latin):
iussisset: diligentia illic necessaria fuerat:
ne deesset. Quod uissit: desidie ẽ non laboris.
Negligentiam iubet: ut obedientiam prober
Et nonułt ut dampuet illam animam: quȩ
litatis ratio: uel uideis. historialit̾ usq ad
xp̃i p̃sentiã. uel nob̾ hodie quȩ edificatiosit
iuxta intelligentiã sp̃alem. Filii isrł cum p̃¬
merentur inegypto grauib captiuitatis
iniiriis: gementes ꝓclamauerunt addumͣ
dm̃i. ut eos eripere dignaretur. Elegit ex ipsis
continuo ds moysen & aaron:ꝑ quos conue¬
niret pharaonẽ regem egypti. ut dimitte¬
ret illos. Qui cum reniteretur multiplicib
plagis cum suo ppło serberatus. Hanc except
pene ultimam plagam: ut onĩs primi nati
egyptioꝵ. illa nocte ꝑcussi diuinitus interi¬
rent: qua uideos necesse fuit ex mandato di
paschȩ sacrificiuni celebrare. Med̾ia gͥ uocte
clamor factuis est: & ululatus intota egypto.
Nulla enim domus erat: in qua nͣ esset mnortu¬

Expanded text:
jussisset, diligentia illic necessaria fuerat, jussisset, diligentia illic necessaria fuerat, ne deesset: quod jussit, desidiae est, non laboris. Negligentiam jubet, ut obedientiam probet; et non vis ut damnet illam animam quae dlitatis ratio vel Judaeis historialiter usque ad Christi praesentiam, vel nobis hodie quae aedificatio sit juxta intelligentiam spiritualem. Filii Israel cum premerentur in Aegypto gravibus captivitatis injuriis, gementes proclamaverunt ad Dominum Deum ut eos eripere dignaretur . Elegit ex ipsis continuo Deus Moysen et Aaron; per quos conveniret Pharaonem regem Aegypti, ut dimitteret illos. Cum non dimitteret, multiplicibus plagis cum suo populo verberatus, hanc excepit poenae ultimam plagam, ut omnium primogeniti Aegyptiorum illa nocte percussi divinitus interirent, qua Judaeos necesse fuit ex mandato Dei paschae sacrificium celebrare. Media igitur nocte clamor factus est, et ululatus in tota Aegypto; nulla enim domus erat in qua non esset mortu
Abbreviated transcription (Latin):
Sst enim sola intrinitate ꝑsonarum distinc̾tio:
non naturȩ diu̾sitas. Quod si marcion & manioͥe¬
us. meruissent adu̾tere: nunqͣm ꝓfecto dixissent
unum quide dm̃ nomi testam̃ti bonum: aliun
uͦ malum. qui ꝑ legem ueterẽ sit locutus. Ausi
sunt enim & insupradicta lege arimoꝵ. adscri
crudelius. Uecordes ñ intellexerunt. uel qͣnta
esset in mandato utilitas: uel qͦd d̾s maiorem
causam. tunc ulciscend habeat. si inerigus
reb. ubi nulla difficultas ẽ obseruandi. ꝑui¬
aci tantum sp̃u contempnat᷑. Facilius ne¬
cessitati ignoscit ds: qm p̃sumptioni. Deniq
s̃cõ dauid ñ imputatur adpeccatum. quod
in uecessitate famis constitutus. manduca¬
uerit scos panes: quos ñ lirebat manducare.
nisi solis sacerdotib. Hic nͦ uideamus: quid
potuit necessitatis incombere. Iussit ds isra¬
helitis ut septẽ dieb paschȩ fermentatum
sibi pane̾ ñ facerent. Si fermentatum fieri

Expanded text:
est enim sola in Trinitate personarum distinctio, est enim sola in Trinitate personarum distinctio, non naturae diversitas. Quod si Marcion et Manichaeus meruissent advertere, numquam profecto dixissent, unum quidem Deum novi Testamenti bonum, alium vero malum, qui per Legem veterem sit locutus. Ausi sunt et in supradicta Lege azymorum adscribcrudelius. Vecordes enim non intellexerunt, vel quanta esset in mandato utilitas, vel quod Deus majorem causam tunc ulciscendi habeat, si in exiguis rebus ubi nulla difficultas est observandi pervicaci tantum spiritu contemnatur. Facilius necessitati ignoscit Deus quam praesumptioni. Denique sancto David non imputatur ad peccatum, quod in necessitate famis constitutus manducaverit sanctos panes, quos non licebat manducare nisi solis sacerdotibus . Hic vero videamus, quid potuit necessitatis incumbere. Jussit Deus Israelitis ut septem diebus paschae, fermentatum sibi panem non facerent . Si fermentatum fieri
Abbreviated transcription (Latin):
nitatis: si bonum dm̃ sciant. a dorent. uene¬
rentur ac diligant. ꝑhibente dño iħu. quod
bonus homo debono thesauro cordissui ꝓfert
bona. S d̃s dĩ filius ꝑfectam bonitatẽ cum
patre & cum spuͣ scõ possidens. & unam scieu
ẽẽ bonitatem trinitatis: sicuc unam diuinita¬
tem indigne tulit bonum se uixta conditio¬
nem creaturarum nuncupari & ait. Quid
medicis bonum: Hoc ẽ nolo dicas bonũ quẽ
nescis. Scito prius quiꝰsim: E c cum uerũ diñ
cognoueris: amplector ut dicas bonum: qmͣ
uemio bonus nisi unus ds. Ille enim iudeus filio
d̾i. do & homini. uel ut homini tantum ciudã.
sane bono doctori dixerat. magist᷑ bone quid
faciam: ut uitã ȩt̃nam possideã: & iccrreo dñs
adillum. Quid medicis ait bonum: Nemo bonꝰ
nisi uinis ds̃. Unis ẽ enim ds: ubi ditatis nui¬
la diuisio ẽ. ꝑom̃s libros scãrum scͥpturarumi
nͣ deos: quia deos dici ñ sinit unitas maiestatis.

Expanded text:
nitatis, si bonum Deum sciant, adorent, venenitatis, si bonum Deum sciant, adorent, venerentur, ac diligant; perhibente Domino Jesu, quod bonus homo de bono thesauro cordis sui proferat bona . Sed Deus Dei Filius, perfectam bonitatem cum Patre, et Spiritu sancto possidens, et unam sciens esse bonitatem Trinitatis, sicut unam divinitatem; indigne tulit, bonum se juxta conditionem creabilium bonorum nuncupari, et ait: Quid me dicis bonum ? Hoc est: Nolo dicas bonum, quem nescis; scito prius, qui sim, et cum Deum verum cognoveris, amplector ut dicas bonum, quia nemo bonus, nisi unus Deus . Ille enim Judaeus, Filio Dei Deo et homini velut homini tantum cuidam, sane bono doctori, dixerat: Magister bone, quid faciam, ut vitam aeternam possideam ? Et idcirco Dominus ad illum, quid me dicis, ait, bonum? nemo bonus, nisi unus Deus. Unus est enim Deus ubi Deitatis nulla divisio est. Per omnes libros sanctarum Scriptunon deos, quia deos non sinit dici Unitas majestatis;
Abbreviated transcription (Latin):
mandatorum paschaluĩ
m̃bris. tres adhuc suꝑ fuis¬
se de ꝓposita lectione exodi
species. die hesterno pre¬
diximus: quarum p̾mã
de int̾fectione p̾mitiuo¬
rum egypti. stattm ꝓut
potiumus int̾pretati su¬
mus. duas nunc residuas. deꝑhibitione ferm̃ti.
& de septem dieb az imorum dñi grã largiente
ꝓponimus explauandas. Septen dieb inquit
arima edetis: a primo aut̃ ext̾minabitis ferñ¬
tum dedomib uiris. Omnis qui manduca
uerit ferm̃tum a pͥmo die usq inseptimum
diem: disperiet anina illa exisrł. Hereticoꝵ
ueterum quidam. ex quib sunt insanus mar¬
inducti. scͥpturas om̃s uet̾is testamenti respuen¬
das ẽẽ contendunt: ꝑ multa scͥpturarum capi¬
tula dm̃ legis antique malum conantur asse¬
rere. quasi auit alius sit ds noui testamenti. qui
exlege utiq p̃nunciatus aduenit: aut in com¬
paratione bonitatis di. aliquis legitime bonꝰ
ee̾ possit. tum uel angłi uel homines hinc ha¬
bere iudicentur. aliquod participium bo¬

Expanded text:
mandatorum paschalium membris, tres adhuc superfuisse de proposita lectione Exodi species, die hesterno praediximus: quarum primam de interfectione primitivorum Aegypti, statim, prout potuimus, interpretati sumus; duas nunc residuas de prohibitione fermenti, et de septem diebus azymorum, Domini gratia largiente, proponimus explanandas. Septem diebus, inquit, azyma edetis: a primo autem die exterminabitis fermentum de domibus vestris: omniverit fermentum a primo die usque in septimum diem, disperiet anima illius ex Israel . Haereticorum veterum quidam, ex quibus sunt insanus Marinducti Scripturas omnes veteris Testamenti respuendas esse contendunt; per multa Scripturarum capitula, Deum Legis antiquae malum conantur asserere, quasi aut alius sit Deus novi Testamenti quam qui ex Lege utique praenuntiatus advenit, aut in comparatione bonitatis Dei, aliquis legitime bonus esse possit: cum vel Angeli, vel homines hinc habere judicentur aliquod participium bo