comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
temperant̃ iusteq distribuit ñ in illum
dirigit finẽ ubi erit ds̃ om̃ a in omnibus:
aeternitate certa et pace ꝑfecta: Qua¬
propternunc est locus: et quã potero
breuit̃ ac dilucide expediã qđ in secundo
huius operis librome de monstraturum
eẽ ꝓmisi : secundũ definitiones quib: apud
crceronẽ utit̃ srpio in libris derepublica
populi: Quae definitio siuera ẽ nũ quã
fuit romana respublica qui anũ quam
fuit respopuli : quã definitionẽ uoluit
eẽ rei publicae : populũ enĩ eẽ definiuit¬
coetũ multitudinis iuris consensu: etu¬
tilitatis cõmunione sociatumꝰ Quid aũt
dicat uiris consensũ : disputando expli¬
cat: ꝑ hoc ostendens gerisine iustitia:
non pose rempublicã: ubi ergo iusttia
uera ñ ẽ. necius potest eẽ: Quodenĩ iure fit pro¬
f&cto iuste fit. Quod fit iniuste n& iure fieri
potest. Nonenũ iura dicenda s̃ uł putanda iniqua
hominũ constituta dm illud &iã ipsius eẽ

Expanded text:
temperanter iusteque distribuit, non in illum temperanter iusteque distribuit, non in illum dirigit finem, ubi erit Deus omnia in omnibus, aeternitate certa et pace perfecta. CAPbreviter ac dilucide expediam, quod in secundo hujus operis libro me demonstraturum esse promisi , secundum definitiones, quibus apud Ciceronem utitur Scipio in libris de Republica, populi. Quae definitio, si vera est, nunquam fuit Romana respublica: quia nunquam fuit res populi; quam definitionem voluit esse reipublicae. Populum enim ecoetum multitudinis iuris consensu et utilitatis communione sociatum. Quid autem dicat iuris consensum, disputando explicat, per hoc ostendens geri sine iustitia non posse rem publicam; ubi ergo iustitia uera non est, nec ius potest esse. Quod enim iure fit, profecto iuste fit; quod autem fit iniuste, nec iure fieri potest Non enim iura dicenda sunt uel putanda iniqua hominum constituta, cum illud etiam ipsi ius esse
Abbreviated transcription (Latin):
pienda ẽ ꝓp̃t caritatis necessitatẽ : Sed n&
sic omnimodo ueritatis del&tatio deseren¬
da ẽ ne subtrahatur illa saauitas. etopprimat
tisdi cũ sit pax aet̾na atq ꝑ fccta : ñ ꝑquam
mortales transeant nascendo atque morien¬
do sed inqua immortales maneant : nihil ad¬
uersi omnino patiendo Quis ẽ ꝗ illam uitam
uł beatissimã neg&. uł in eĩ comparatione
istam quaehic agit̃ quantis libet animietcor¬
poris externarũq rerũbonis plena sit
non mis errimã iudicet : Quã tam̃ qucũq
sic habet ut eĩ usũ referat ad illius sinẽ
quã diligit ardentissime acfidelissime
sperat non absurde dicietiã nuncbea¬
tus potẽ spe illa potius. quã reista. Res
ista uero sine spe illa beatitudo falsa. et
magna miseria est : Non enĩ ueris ani¬
mibonis utitur. qm̃ nonẽ uera sapientia:
qua eintentionẽ suam in his quae pru¬
denter discernit: gerit fortit̃ : Cohibet

Expanded text:
pienda est propter caritatis necessitatem: sed nec pienda est propter caritatis necessitatem: sed nec sic omni modo ueritatis delectatio deserenda est, ne subtrahatur illa suauitas et obprimat tis Dei cum sit pax aeterna adque perfecta, non per quam mortales transeant nascendo adque moriendo, sed in qua inmortales maneant nihil aduersi omnino patiendo: quis est qui illam uitam uel beatissimam neget uel in eius comparatione istam, quae hic agitur, quantislibet animi et corporis externarumque rerum bonis plena sit, non miserrimam iudicet? Quam tamen quicumque sic habet, ut eius usum referat ad illius finem, quam diligit ardentissime ac fidelissime sperat, non absurde dici etiam nunc beatus potest, spe illa potius quam re ista. Res ista uero sine spe illa beatitudo falsa et magna miseria est; non enim ueris animi bonis utitur, quoniam non est uera sapientia, quae intentionem suam in his, quae prudenter discernit, gerit fortiter, cohibet
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓficiat et quod in uenerit teneat inuideat. In ac¬
tione uero ñ amandus ẽ honor in hac uita siue
potentia : qm̃ omia uana subsole : sed opus ipsũ
qđ ꝑeundẽ honorẽ ł potentiã fit : Si recte atq:
utilit̃ fit. id est ut ualeat ad eã salutẽ sub ditoꝵ
deratibonũ opus desiderat. Eponere uoluit
quid sit episcopatus ꝗ a nom ẽ operis non ho
scilic& eorum gerens Scopos quippe inten¬
tio ẽ ergo episcopin. siuelimus latine suꝑ¬
intendere possumꝰ dicere . Vt intellegat
ltaq ab studio cognoscendae ueritatis nemo
ꝓhibetur qđ ad laudabile ꝑtinet otiũ hocus
suero superior sine quoregi populus ñ potest
et suta teneatur atq: administretur uttlec&
tam̃ indecent̃ appetitur: Quã obrem otũ
scm̃ quaerit castitas uerititis negotium
iustũ suscipit neͣs sitas caritatis. Qcã sarainõ
sinullus imponit : ꝑcipiendȩ atq intuendae
uacandũ ẽ ueritati: Si aũt imponitur . susci¬

Expanded text:
proficiat et quod inuenerit ne alteri inuideat. In acproficiat et quod inuenerit ne alteri inuideat. In actione uero non amandus est honor in hac uita siue potentia, quoniam omnia uana sub sole, sed opus ipsum, quod per eundem honorem uel potentiam fit, si recte adque utiliter fit, id est, ut ualeat ad eam salutem subditorumderat, bonum opus desiderat. Exponere uoluit quid sit episcopatus, quia nomen scilictio est; ergo 67cioxojrslv, si uelimus, Latine superintendere possumus dicere, ut intellegat on prodesse. Itaque ab studio cognoscendae ueritatis nemo prohibetur, quod ad laudabile pertinet otium; locus uero superior, sine quo regi populus non potest, etsi ita teneatur adque administretur ut decet, tamen indecenter adpetitur. Quam ob rem otium sanctum quaerit caritas ueri-. tatis; negotium iustum suscipit necessitas caritatis. Quam sarcinam si nullus inponit, percipiendae adque intuendae uacandum est ueritati; si autem inponitur, susci
Abbreviated transcription (Latin):
ł more uiuendi : siñ ẽ contradiuna p̃cepta istã
fidẽ quaꝑuenitur addm̃ quisq sectetur Vnde
ipsos quoq philoso phos quando xp̃iani fiunt non
habitũ ł consu& udinẽ uictus quae nihil impedit
religionẽ sed falsa dogmata mutaro cõpellit
Vnde illam quã uarro adhibuit & ernicis dif¬
ferentiã. sinihil turpit̃ atq: intẽperanter
agat omnino ñ curat Extrib: uero illis uitae
gener ibus otioso actuoso: et &x utroq: cõpo¬
sito : quã uis salua fide quisq possit : in quo lib&
eorũ uitã ducere. et ad sempit̃ na p̃mia ꝑue¬
nire: Int̃ est tam̃ quid amore teneat ueri¬
tatis quid officio caritatis impendat.¬
N& sic quisq debet eẽ otiosus. ut in eodẽ otio
utilitatẽ ñ cogit& ꝓximi. N& sic actuosus.
ut contem plationẽ non requirat dĩ Inotio
noniers uacatio del&tare deb&: sed autin¬
quitio autinuentio ueritatis: Vt in ea quisq:

Expanded text:
l more uiuendi, si non est contra diuina praecepta, istam l more uiuendi, si non est contra diuina praecepta, istam fidem, qua peruenitur ad Deum, quisque sectetur; unde ipsos quoque philosophos, quando Christiani fiunt. non habitum uel consuetudinem uictus, quae nihil inpedit religionem, sed falsa dogmata mutare conpellit. Unde illam quam Varro adhibuit ex Cynicis differentiam, si nihil turpiter adque intemperanter agat, omnino non curat. Ex tribus. uero illis uitae generibus. otioso, actuoso et ex utroque conposito, quamuis salua fide quisque possit in quolibet eorum uitam ducere et ad sempiterna praemia peruenire, interest tamen quid amore teneat ueritatis, quid officio caritatis inpendat.fNec sic esse quisque debet otiosus, ut in eodem otio utilitatem non cogitet proximi, nec sic actuosus, ut contemplationem non requirat Dei. In otio non iners uacatio delectare debet, sed aut inquisitio aut inuentio ueritatis, ut in ea quisque
Abbreviated transcription (Latin):
iuste uiuit. cũ ad illã pacẽ adipiscendã refert
quicquid bonarũ actionũ gerit erga dm̃ et ꝓxi
nouis uarro adhibuit : quib: incerta somĩa om¬
nino ciuitasditedẽ dubitationẽ tam quã dem̃tiã
dotestatur : Habens derebus quas m̃te atque
ratione cõp̃hendit : &iã si paruam ꝓpt̃ corpus
tiã. credit que sensib: inrei cuiusq: euidentia:
quib ꝑ corpus animus utit̃ : qm̃ miserabilius
fallit᷑ quinũ quã purat eis eẽ crededũ: credit
etiã scripturis scĩs & ueterib: et nouis quas
canonicas appellamus. unde fides ipsa con¬
cepta ẽ ex qua iust uiuit: Perquã sine dubita¬
tione ambulamus. quã diu peregrinamur
adño: quasalua atq: certa deꝗb:dã rebus
quas neq sensu neq ratione ꝑcepimus : neq
nob̵ ꝑscripturã canonicã claruerunt nec
ꝑtestes quib: noncredere absurdũ ẽ. In nr̃am
notitiã ꝑuener̃ : sine iusta rep̃hensione dubitamꝰ

Expanded text:
iuste uiuit, cum ad illam pacem adipiscendam refert iuste uiuit, cum ad illam pacem adipiscendam refert quidquid bonarum actionum gerit erga Deum et pronovis Varro adhibuit, quibus incerta snino ciuitas Dei talem dubitationem tamquam dementiam detestatur, habens de rebus, quas mente adque ratione conprehendit, etiamsi paruam propter corpus tiam, creditque sensibus in rei cuiusque euidentia, quibus per corpus animus utitur, quoniam miserabilius fallitur, qui numquam putat eis esse credendum: credit etiam scripturis sanctis et ueteribus et nouis, quas canonicas appellamus, unde fides ipsa concepta est, ex qua iustus uiuit; per quam sine dubitatione ambulamus, quamdiu peregrinamur a Domino; qua salua adque certa de quibusdam rebus, quas neque sensu neque ratione percepimus neque . nobis per scripturam canonicam claruerunt nec per testes, quibus non credere absurdum est, in nostram notitiam peruenerunt, sine iusta reprehensione dubitamus
Abbreviated transcription (Latin):
resin densna destruens immo &iã seruans ac
sequens quod lic& diũ sum in diũ sis nationib: ad
unũ tam̃ eundemq: finẽ terrene pacis intenditur
si religionẽ quaunus sũmꝰ etuerus ds̃ colendus doce¬
tur ñ impedit Vtitur ergo etiã caelestis ciuitas
in hac sua peregrinatione pace terrena : eidere¬
bus ad mortalẽ hominũ naturã ꝑtinentib hu¬
manar ũ uoluntatũ cõpositionẽ : quantũ salua
pi&ate ac̃ religione conceditur. tuetur atq
appetit: Eamq: terrenã pacem refert ad caeles¬
tẽ pacẽ: Quae uere ita pax ẽ ut rationalisdũ¬
taxat creaturȩ sola pax habenda atque di¬
cenda sit  Ordinatissima scilicet et concordis¬
sima soti& as fruendi dõ etinuicẽ indõ Quocũ
uentũ erit ñ erit uita mortalis sed plene certeq:
uitalis na corpus animale : quoddũ corrũpitur
ad grauat animã sed spãle sine ulla indigentia
x omni partẽ subditũ uoluntati: Ha nc pacẽ
dum peregrinatur inside habet. atq: & hac fide

Expanded text:
rescindens uel destruens, immo etiam seruans ac sequens, quod licet diuersum in diuersis nationibus, ad unum tamen eundemque finem terrenae pacis intenditur, si religionem, qua unus summus et uerus Deus colendus docetur. non inpedit. Utitur ergo etiam caelestis ciuitas in hac sua peregrinatione pace terrena et de rebus ad mortalem hominum naturam pertinentibus humanarum uoluntatum conpositionem. quantum salua pietate ac religione conceditur, tuetur adque adpetit eamque terrenam pacem refert ad caelestem pacem,: quae uere ita pax est, ut rationalis dumtaxat creaturae sola pax habenda adque dicenda sit, ordinatissima scilicet et concordissima societas fruendi Deo et inuicem in Deo; quo cum uentum erit, non erit uita mortalis, sed plane certeque uitalis nec corpus animale, quod, dum corrumpitur, adgrauat animam, sed spiritale sine ulla indigentia ex omni parte subditum uoluntati. Hanc pacem, dum peregrinatur in fide, habet adque ex hac fide
Abbreviated transcription (Latin):
rectio prima ẽ. bat̾ et sc̃s est ꝗhabet in hac prima
resurrectione partẽ . in istis secunda morsñ habet
potestatẽ seder̃ sacerdotesđi ex xp̃i et regnabunt
cũ eo mille annis. Quiꝓpt̃ haec huius libriũba
primã resurrectionẽ futurã suspicati s̃ corpo¬
ralẽ . Intercetera maxime numero annorũ
mille ꝑmotis̃ tãquã oporteret in sc̃ĩs eo modo
uelut tanti tẽporis fieri sabbaptis mũ. uacatione
scilic& sc̃ã post labores anno& s& miliũ x quo cre¬
tusõ homo : & magni illius pacatimerito in huuus
mortalitatis aerumnas de parady si felicita¬
te dimissus ẽ: Vt qm̃ scriptũ ẽ unusdies
apud ñm sic̃ mille anni. & mille anni sic̃

Expanded text:
rectio prima est.J Beatus et sanctus est, qui habet in hac prima rectio prima est.J Beatus et sanctus est, qui habet in hac prima resurrectione partem: in istis secunda mors non habet potestatem, sed erunt sacerdotes dei et Christi et regnabunt cum eo mille annis. Qui propter haec huius libri uerba primam resurrectionem futuram suspicati sunt corporalem, inter cetera maxime numero annorum mille permoti sunt, tamquam oporteret in sanctis eo modo uelut tanti temporis fieri sabbatismum, uacatione scilicet sancta post labores annorum sex milium, ex quo creatus est homo et magni illius peccati merito in huius mortalitatis aerumnas de paradisi felicitate dimissus est, ut, quoniam scriptum est: Unus dies aput Dominum sicut mille anni, et mille a
Abbreviated transcription (Latin):
alios in eam uitã quȩ ñ hab& mortẽ : Dehisduabus
resurrationib: idem iohannes euangelista
in libro quidr̃ apocalipsis eo modo locutus est
ut carum prima aquibusdã nỹs intellata
in suꝑ &iã inquasdamradiculas fabulas uerte¬
retur: Ait quippe in libro memorato io hannes
aposto lus: & uidi angelũ descendentẽ decelo
habentẽ clauẽ abrssi & catenã inmanu sua
&tenuit draconẽ illũ serpentẽ antiquum
qui cognominatus ẽ diabolus & satanas.: alligauit
illũ mille annis et misit illũ in abrssum
et clu̾sit & signauit suꝑ eũ utñ seduceret iãgentes
don ec finiant᷑ milleanni: Post haecoporcet
eũ soluibreui tẽpore: Et uidi sedes sedentes
ꝓpt̃ testimoniũ ihũ et ꝓpt̃ uerbũdi: et siqui ñ
adorauerint bestiã ner imaginẽ eĩ neq: acceper̃¬
inscriptionẽ infronte aut in manusua:
et regnauer̃ cũ ihũ milleannis. Reliꝗeorũ
ñ uixer̃ donec siniant̃ milleanni: Haecresur¬

Expanded text:
alios in eam uitam, quae non habet mortem. alios in eam uitam, quae non habet mortem. resurrectionibus idem Iohannes euangelista in libro, qui dicitur apocalypsis, eo modo locutus est, ut earum prima a quibusdam nostris non intellecta insuper etiam in quasdam ridiculas fabulas uerteretur. Ait quippe in libro memorato Iohannes apostolus: Et uidi angelum descendentem de caelo, habentem clauem abyssi et catenam in manu suaet tenuit draconem illum serpentem antiquum, qui cognominatus est diabolus . et satanas. alligauit illum milEt clausit, et signavit super eum, ne ultra seduceret nationes, donec finiantur millum solvi modico tempore et vidi sedes et sederunt u et propter uerbum dei, et si qui non adorauerunt bestiam nec imaginem eius, neque acceperunt scriptionem in fronte aut in manu sua, et regnauerunt cum Iesu mille annis; reliqui eorum non uixerunt, donec finiantur mille anni. haec resur
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ñ sine quali cũq uita possent audire etde
inonum̃tis resurgentes carne ꝓcedere: Quare
auttss m̃s uiuent In eo quod sequitur doc&: Quibo¬
na inquit fecer inresur rationẽ uite. husunt qui
uiuent : Quiuero mala eger̃ in resurrationẽ
iudicii :÷ husunt quin uiuent quia secunda morte
quia in prima quae nunc est animarum resurr&¬
tione non reuixer̃.⁊ Autin eo quod reiuxerant
non in finẽ usq manserunt. Sicut ergo duae s̃
regenerationes de quibus iam supra locutus sum
una scđm fidẽ quae nunc fit ꝑ bapt̾ismum : alia
seđm carnẽ quae fi& in eĩ in corruptione atque
imortalitate ꝑ iudiciũ magͥnũ atq nouissimum
ita sunt & resurrationesduae una prima qua e&
nunc ẽ & animarũ ẽ quȩ uenire non ꝑmittit in
mortẽ secundã Alia secunda quae᷑ nunc: sed in
scłi fine futura ẽ n& animarum. sed cor̃porumẽ:
Quae ꝑultimũ iudiciũ. aliosmittit insecundã mortẽ

Expanded text:
utique non sine qualicumque uita possent audire et de utique non sine qualicumque uita possent audire et de monumentis resurgente carne procedere.. quare autem non omnes uiuent, in eo quod sequitur docet: qui bona, inquit, fecerunt, in resurrectionem uitae, hi sunt qui uiuunt, qui uero mala egerunt, in resurrectionem iudicii, hi sunt qui non uiuent, quia secunda morte quia in prima, quae nunc est, animarum resurrectione non reuixerunt aut in eo, quod reuixerant, non in finem usque manserunt. Sicut ergo duae sunt regenerationes, de quibus iam supra locuna secundum fidem, quae nunc fit per baptismum, alia secundum carnem, quae fiet in eius incorruptione atque immortalitate per iudicium magnum atque nouissimum: ita sunt et resurrectiones duae: una prima et nunc est et animarum est, quae uenire non permittit in mortem secundam; alia secunda, quae non nunc, sed in saeculi fine futura est, nec animarum, sed corporum est, quae per ultimum iudicium alios mittit in secundam mortem,
Abbreviated transcription (Latin):
quimisit me hab& uitã eternã. & inuidiciũ ñ ueni&
sed transi& demorte aduitã: Id est ꝑtinende ad
primã resurrectionẽ quanunctransitur a morte
adiutã: Indamnatione ñ ueni&. quã significauit
appellatione iudicii. Sic̃ &iã hoc lo co ubiait
Quimala eger̃ in resur ractione iudicii idẽ damna¬
tionis : Resurgat ergo in prima qui ñ uuit in socun¬
da resurratione dampnari: Uenit enĩ hora &
nunc ẽ quando mortui audient uocẽ filii dĩ. et qui
audier int uiuent idẽ indamnatione ñ uenient :
que secunda mors dr̃: Inquã mortẽ post secundã
que corpor ũ futur a ẽ resurrationẽ p̃cipitabun¬
tur qui in prima quae animarũ ẽ ñ resurgunt. Ve¬
ni& enĩ hora ubiñ ait & nunc est .: quia infine erit
scłi. hoc ẽ inultimo et maxime iudicio dĩ quare¬
do om̃s qui in monum̃tis sunt audient uocẽ eĩ eꝙꝓ
cedent Ñ dix̃ quẽ ad modũ in prima etqui audie¬
rint uiuent Non enĩ om̃s uiuent ea uita scili

Expanded text:
ternam et in iudicium non ueniet, sed transiet a morte in. uitam, id est pertinendo ad primam resurrectionem, qua nunc transitur a morte ad uitam, in damnationem non ueniet, quam significauit appellatione indicii, sicut etiam hoc loco, ubi ait: qui male egerunt, in resurrectionem iudicii, id est damnationis. resurgat ergo in prima qui non uult in secunda resurrectione damnari. uenit enim hora et nunc est, quando mortui audient uocem filii dei, et qui audierint uiuent, id est in damnationem non uenient, quae secunda mors dicitur; in quam mortem post secundam quae corporum futura est resurrectionem praecipitabuntur qui in prima, quae animarum est, non resurgunt. ueniet enim hora - ubi non ait: "et nunc est", quia in fine erit saeculi, hoc est in ultimo et maximo iudicio dei — quando omnes, qui in monumentis sunt, audient uocem eius et procedent. non dixit, quemadmodum in prima: "et qui audierint uiuent"; non enim omnes uiuent, ea uita scilic
Abbreviated transcription (Latin):
quia qui uerbũ meũ audit et creditei quimi¬
sit me habet uitã eternã e in iudiciũ ñuent
sed transit amorte inuitã Ecce hic dixit¬
fidedes suo sinuidiciũ ñ inuenire quo modo ergo
ꝑiudiciũ separabuntur amalis &adẽĩ datrã
ftabunt : nisiquia hoc loco iudiciũ ꝓdampna¬
tione posuit : Intale ꝗppe iudiciũ ñuenit
ꝗauduint ũbũ eĩeͣ edunt ei quimisit illũ: De inde¬

Expanded text:
audit et credit ei qui misit me, habet uitam aeternam, et in iudicium non uenit, sed transiit a morte in uitam. Ecce hic dixitfideles suos in iudicium non uenire. Quo modo ergo per iudicium separabuntur a malis et ad eius dexteram stabunt, nisi quia hoc loco iudicium pro damnatione posuit? In tale quippe iudicium non uenient, qui audiunt uerbum eius et credunt ei, qui misit illum.
Abbreviated transcription (Latin):
neutrũ altericȩdat: Hic enĩ quando contingit
iste conflictus : autdolor uincit & sensũ mors
adimit : aut naturauuicit. etdolorẽ sanirastollit.
ibi aũt et dolor ꝑman& uta ffligat et natura
ꝑdurat ut sentiat: Quia utrũq: ideo ñ de fic̃
nepoena deficiat : Ad hos aut̃ finesbon& et ma¬
quantũ ds̃ do nauerit in c̃sequenti uolumine dispiua¬
bo

Expanded text:
neutrum alteri cedat? Hic enim quando contingit neutrum alteri cedat? Hic enim quando contingit iste conflictus, aut dolor uincit et sensum mors adimit, aut natura uincit et dolorem sanitas tollit. Ibi autem et dolor permanet ut adfligat, et natura perdurat ut sentiat; quia utrumque ideo non deficit, ne poena deficiat. Ad hos autem fines bonorum et maquantum Deus donauerit, in consequenti uolumine disputabo
Abbreviated transcription (Latin):
ibierit oboedien disuauitas : et facilitas : quanta uium¬
diregnandiq: felicitas: et hoc illic in omnibatq:
singulis act̃nũ erit eternũq: certũ erit. et
quȩ mors &iã secunda dr̃: Quian& anima ibi
uiuere dicendaẽ : que auita dĩ alienata erit:
ideo durior ista secunda mor ferit. ꝗa fimitu
mor teo nprierasa sed qm̃ sic̃ miseria bexetrrudin
& monsuitȩ : itabellũ paciuid& urae entn¬
s iui orsierato quaer itur si c̃ ꝑax inbonorũ fiubr
trario in finib: malorũ possit intellegi Gerum
ꝗ hoc quaerit ad tendat. quid in bello noxiũ ꝑnitiosũ¬
ꝙ sit : ł tudebit nihil aliud quã rerũ ẽẽ int̃se adũ¬
sitatẽ atq conflictũ Quodigitur bellũ grauius &
amarius cogitari potest : quã ubi uoluntassic adũ¬
sac̃ passioni & passio uoluntati ut nullius carũ
uictoria tales inimiciae finiantur.s ut ubi sic
confligit cũ ipsa naturacor porisuis doloris ut

Expanded text:
ibi erit oboediendi suauitas et facilitas, quanta uiuenibi erit oboediendi suauitas et facilitas, quanta uiuendi regnandique felicitas. Et hoc illic in omnibus adque in singulis aeternum erit aeternumque esse certum erit, et quae mors etiam secunda dicitur, quia nec anima ibi uiuere dicenda est, quae a uita Dei alienata erit, ideo durior ista secunda mors erit, quia finiri morte non poterit. Sed quoniam sicut miseria beatitudini et mors uitae, ita bellum paci uidetur esse contrarium: merito quaeritur, sicut pax in bonorum finibus trario in finibus malorum possit intellegi. Verum qui hoc quaerit, adtendat quid in bello noxium perniciosumque sit, et uidebit nihil aliud quam rerum esse inter se aduersitatem adque conflictum. Quod igitur bellum grauius et amarius cogitari potest, quam ubi uoluntas sic aduersa est passioni et passio uoluntati, ut nullius earum uictoria tales inimicitiae finiantur, et ubi sic confligit cum ipsa natura corporis uis doloris, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Quisita uiuere se p̃sumat . utdicere dõ dimitte
nob̵ debitanra. necesse ñ habeat. nisi homo elatꝰ
N& uero magnus sed inflatus actumidus: Cui ꝑusti¬
ciã resistit : ꝑ grãm largitur humilib : ꝓpt̃ qđ
scriptũ ẽ Ds̃ suꝑbis resistit: humilib aut̃ dat
gram.: Hic itaq: in uno quoq iustitia est. utoboe¬
dienti ds̃ homini: animꝰ corpori. ratio aut̃ uiti i f&iã
repugnantib: imper& uł subiendo : uł resistendo
Atq: ut ab ipsodõ petatur. et meritor ũ gra. et
uenia delictoꝵ: acde acceptis bonis gratiarũ
actio ꝑ soluatur: In illa uero pace finali quoreue¬
renda et cuius adipiscenda causa habenda ẽ
ista iustitia: qm̃ sanata in mortalitate atq in¬
corruptione : natura uitia non habebit: n& uni¬
cuiq: nr̃m ł abalio ł ascipso quippia repugnaut.
Nonopuserit ut ratiouitiis qq nulla er̃ imperet
sedimperabit ds̃ homini : animꝰ corpori : Tantaq:

Expanded text:
quis ita uiuere se praesumat, ut dicere Deo: Dimitte quis ita uiuere se praesumat, ut dicere Deo: Dimitte nobis debita nostra necesse non habeat nisi homo elatus? nec uero magnus, sed inflatus ac tumidus, cui per iustitiam resistit, qui gratiam largitur humilibus. Propter quod scriptum est: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Hic itaque in unoquoque iustitia est. ut oboedienti Deus homini, animus corpori, ratio autem uitiis etiam repugnantibus imperet, uel subigendo uel resistendo, adque ut ab ipso Deo petatur et meritorum gratia et uenia delictorum ac de acceptis bonis gratiarum actio persoluatur. In illa uero pace finali, quo referenda et cuius adipiscendae causa habenda est ista iustitia, quoniam sanata inmortalitate adque incorruptione natura uitia non habebit nec unicuique nostrum uel ab alio uel a se ipso quippiam repugnabit, non opus erit ut ratio uitiis, quae nulla erunt, imperet; sed imperabit Deus homini, animus corpori, tantaque
Abbreviated transcription (Latin):
hac oratio quorũ fidessine operib: mortuaẽ sed
ꝓois quolũ fides ꝑdilactionẽ operatur: Quia enĩ
dõ ꝗdẽ subdita. in hac tam̃ conditione mortali
etcorpore corruptibili quod ad grauat animã.
ñ ꝑfecte uitiis imperat ratio. Ideo necessaria ẽ
iustistalis oratio : Nã ꝓfeacto quãquã imper& ne qua¬
quã simec̃ flictu uitiis imperat᷑: Etutq sule epit aliꝗd
in hoc loco infirmitatis &iã bene confligenti. siue
hostib: talib: uictis subditisq: dominanti : Vnde
si ñ facili operatione certe labili locutione. autuo¬
latili cogitatione pecetur. et ideo quã diu uitus
imperctur. plenapax ñ ẽ. Quia & illa quaere sistunt
periculoso debellantur ꝓelio etilla quae uictas̃.
ñ dũ securo triũ phantur otio sed ad huc sollicito
p̃muntur imperio: in hisergo tẽptationib: de
quib: om̃ib: indiunis eloqui is breuit̃ dictũ est.
Numnꝗd ñ tẽptatio ẽ uita humana suꝑterram:

Expanded text:
 quorum fides sine operibus mortua est; sed  quorum fides sine operibus mortua est; sed pro eis, quorum fides per dilectionem operatur. Quia enim Deo quidem subdita, in hac tamen condicione mortali et corpore corruptibili, quod adgrauat animam, non perfecte uitiis imperat ratio, ideo necessaria est iustis talis oratio. Nam profecto quamquam imperetur, nequaquam sine conflictu uitiis imperatur; et utique subrepit aliquid in hoc loco infirmitatis etiam bene confligenti siue hostibus talibus uictis subditisque dominanti, unde si non facili operatione, certe labili locutione aut uolatili cogitatione peccetur. Et ideo, quamdiu uitiis imperatur, plena pax non est, quia et illa, quae resistunt, periculoso debellantur proelio, et illa, quae uicta sunt, nondum securo triumphantur otio, sed adhuc sollicito premuntur imperio. In his ergo tentationibus, de quibus omnibus in diuinis eloquiis breuiter dictum est: Numquid non tentatio est uita humana super terram?
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ liberatur. ut apud hanc interĩ peregrinetur:
eĩ atq: sublimib: addens etdicens. ut qui& ã et tran¬
quillam uitã agamꝰ cũ omni pi&ate ei caritate.
& ꝓph&a hier emias cũ populo dĩ ueter i p̃nuntiar&
captuuitatẽ : et diuinitus imperaret . ut oboedientar
irent inbabr̃loniã dõ suo &iã ista patientia seruien¬
quae bonis malisq cõmunis ẽ Pax aũt nra ꝓpria
et hcẽ cũdõ ꝑfidẽ : & in ȩt̃num erit cũ illo ꝑspeciẽ
solatiũ miseria sit potius : quã beatitudinis gaudiũ
Ipsa quoq nr̃a iustitia quã uisuerasit : ꝓp̃t uerũ bo¬
nifinẽ adquẽ refertur : tam̃ tanta ẽ in hacuita ut
potius remissione peccato& const& : quã ꝑfactione
uirtutũ Testisẽ oratio totius ciuitatis di. q
peregrinatur int̃ris. Peromia quippe mẽbra
sua damat addm̃. Dimittite nob̵ debita nr̃a sic̃ &
nos dimittim debitorib nris. Non peis ẽ efficax

Expanded text:
Dei liberatur, ut aput hanc interim peregrinetur. Dei liberatur, ut aput hanc interim peregrinetur. eius adque sublimibus, addens et dicens: Ut quietam et tranquillam uitam agamus cum omni pietate et caritate, et propheta Hieremias, cum popucaptivitatem, et divinitus imperaret, ut obedienter in Babyloniam irent Deo suo etiam ista patientia servienquae bonis malisque communis est. Pax autem nostra propria et hic est cum Deo per fidem, et in aeternum erit cum illo per solacium miseriae sit potius quam beatitudinis gaudium. Ipsa quoquo nostra iustitia, quamuis uera sit propter uerum boni finem, ad quem refertur, tamen tanta est in hac uita, ut potius remissione peccatorum constet quam perfectione uirtutum. Testis est oratio totius ciuitatis Dei, quae peregrinatur in terris. Per omnia quippe membra sua clamat ad Deum: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Nec pro eis e
Abbreviated transcription (Latin):
ponus quã uirtutes: Nalicet aꝗb:dã tunc uerȩ
adseipsas nec ꝓpt̃ aliud expetunt᷑ etiã tunc¬
inflatȩ ac suꝑbae sunt. Etideo ñ uirtutes sed iuitia
iudicanda s̃ Sic̃ enĩ ñ ẽ a carne . sed suꝑ carnẽ
qđ carnẽ fac̃ uiuere. sic ñ ẽ ab homine. sed suꝑho
minẽ qđ hominẽ fac̃ beatȩ iuuere N& solũ hominẽ
sed etiã quã lib& potestatem uirtutẽq caele ftẽ
Quo circa utuita carnis anima ẽ. Etabeata uita
hominis ds̃ ẽ Dequo dicunt sacie littera hebrȩ¬
orti in ẜestus populus cuius ẽ dñs ds̃ ipsius Mi¬
ser igitur populus abisto alienatus dõ. Diligit tam̃
&iã ipse quandã pacẽ suã nonin ꝓbandã: Quã qui¬
dẽ ñ habebit infine : ꝗa ñ ea bene utitur ante finẽ
Hanc aũt utinter imhabeat in hac uita &iã ñ y in¬
ter ẽ : qm̃ quã diu ꝓmixtȩ s̃ amba ciuitate s uti¬
mur & nos pacebabrlonis. Ex qua ita ꝑfidẽ populus

Expanded text:
potius quam uirtutes. Nam licet a quibusdam tunc uerae potius quam uirtutes. Nam licet a quibusdam tunc uerae ur, nec propter aliud expetuntur; etiam tuncinflatae ac superbae sunt: et ideo non virtutes, sed vitia judicanda sunt. Sicut enim non est a carne, sed super carnem, quod carnem facit vivere: sic non est ab homine, sed super hominem, quod hominem facit beate vivere; nec solum hominem, sed etiam quamlibet Potestatem VirtutemqQuocirca ut uita carnis anima est, ita beata uita hominis Deus est, de quo dicunt sacrae litterae Hebraeorum: Beatus populus, cuius est Dominus Deus ipsius. Miser igitur populus ab isto alienatus Deo. Diligit tamen etiam ipse quandam pacem suam non inprobandam, quam quidem non habebit in fine, quia non ea bene utitur ante finem. Hanc autem ut interim habeat in hac uita, etiam nostri interest; quoniam, quamdiu permixtae sunt ambae ciuitates, utimur et nos pace Babylonis; ex qua ita per fidem populus
Abbreviated transcription (Latin):
riał parua ł magna tenuer̃ et dealia qrȩcũq ali¬
arũ gentiũ intellegar dixisse atq sensisse: Cene¬
ralit̃ ꝗꝓpe ciuitas impiorũ. cuiñ imperat đsobe¬
dientisibi ut sacrisiciũ nofferat nisi tantũ modo
sibi: et ꝑ hoc in illa et animꝰ corporiratioq: uitiis
recte acsidelit̃ imperat : caretiustitiae ueritate :¬
Quã libet eñ uideat̃ ammꝰ corpori ei ranouitus
laudabilit̃ imperare sidõ animꝰ etratio ipsañ ser¬
uit. si c̃ sibiẽẽ seruiendũ ipie ds̃ p̃cepit nulo¬
lomodo corpori uitusq recte imperant : Nam
qualis corporis atq uitiorũ potẽ ẽẽ. mens domina
ueri dĩnescia: nec ẽ imperio subiugata sedutio¬
sissimis daemonib: corrõpentib restitura : ꝓinde
uirtutss quas habere sibi uidet᷑̃ ꝑ quas imperat
corporiudiciis ad quorlibet adipiscendũ uel
tenendũ retullent nisi ad dm̃ enã ipsa uitͥa sunt

Expanded text:
ria uel parua uel magna tenuerunt, et de alia quacumque aliria uel parua uel magna tenuerunt, et de alia quacumque aliarum gentium intellegar dixisse adque sensisse. Generaliter quippe ciuitas inpiorum, cui non imperat Deus oboedienti sibi, ut sacrificium non offerat nisi tantummodo sibi, et per hoc in illa et animus corpori ratioque uitiis recte ac fideliter imperet, caret iustitiae ueritateQuamlibet enim uideatur animus corpori et ratio uitiis laudabiliter imperare, si Deo animus et ratio ipsa non seruit, sicut sibi esse seruiendum ipse Deus praecepit, nullo modo corpori uitiisque recte imperat. Nam qualis corporis adque uitiorum potest esse mens domina ueri Dei nescia nec eius imperio subiugata, sed uitiosissimis daemonibus corrumpentibus prostituta? Proinde uirtutes, quas habere sibi uidetur, per quas imperat corpori et uitiis, ad quodlibet adipiscendum uel tenendum rettulerit nisi ad Deum, etiam ipsae uitia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tuend a q diligit : Quaerũq tam̃ cdiligat sieo et usc
multitudinis ñpetor̃ sed rationaliũ creaturanĩ ete&
quaediligit concordi cõmunione sotiatuse ñ ab sude
populus nundupatur. Teto utiq melior quanto in me¬
lioribus tantoq deterior quanto ẽ indeteriori¬
b c̃corsi. Secundu istã definitionẽ nr̃am romanos
populus populus ẽ etres cĩ sine dubitatione res
buplica. Quid aũt primis tẽporib: sius quidue se¬
quentibus populus ille dilexerit : et quib: moribus
ad qruentissimas seditiones atq inde adsbciaba ueq
ciulia bella ꝑuemiens. ipsam concordiã quae salus
ẽ. quodã modo populi ruperitatq corrupuerit
testat̃ historia de qua in p̃cedentib: libr is multa
multitudinis caȩtus rȩrũ : quasdiligit c̃cordi cũ mu¬
nione sociatus: Qđ aũt deisto populo et desstare
publica dixihoc deatheniensiũ ł qorũ cũq: gre¬
corũ hoc de hegrptiorũ hoc deilla priore babr¬
lone asirriorũ : quando in reb: publicissuis impe¬

Expanded text:
igit. Quaecumque tamen diligat, si coetus est multitudinis non pecorum, sed rationalium creaturarum et eorum quae diligit concordi communione sociatus est, non absurde populus nuncupatur; tanto utique melior, quanto in melioribus, tantoque deterior, quanto est in deterioribus concors. Secundum istam definitionem nostram Romanus populus populus est et res eius sine dubitatione res publica. Quid autem primis temporibus suis quidue sequentibus populus ille dilexerit et quibus moribus ad cruentissimas seditiones adque inde ad socialia adque ciuilia bella perueniens ipsam concordiam, quae salus est quodam modo populi, ruperit adque corruperit, testatur historia; de qua in praecedentibus libris multa multitudinis coetus, rerum quas diligit concordi communione sociatus. Quod autem de isto populo et de ista re publica dixi, hoc de Atheniensium uel quorumcumque Graecorum, hoc de Aegyptiorum, hoc de illa priore Babylone Assyriorum, quando in rebus publicis suis impe
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificati ̃e ad pri¬
mã resur rationẽ que nunc est ꝑtinere posse¬
mus¬
adhancenĩ primã ñ ꝑtinent : nisi qui betierunt in
aet̃nũ Ad secundã uero dequamox locutur us ẽ
etbeato sꝑtiner e docebit & miseros. Ista miser¬
cordiae illa iudicii ẽ Propt̃ quo dinpsalmo scrip¬
ciũ pdãtũ ẽ : Misericordia & iudiciũ cantabo tibidñe
tatẽ dedit ei & iudiciũ facere : quia filius homi¬
nisẽ: Hic ostendit quod in ea carne ueni& iudi¬
caturus in qua uenerat iudicandus Ad hoc enĩ
ait . qm̃ filius hominis ẽ. Acde inde sub uingensun¬
de agimd. nolite inquit mirari hoc. quia ueni&
hora sinqua om̃s qui in monum̃tis sunt. audient uocẽ

Expanded text:
uiuificati, ad primam resurrectionem, quae nunc est, pertinere possimusAd hanc enim primam non pertinent, nisi qui beati erunt in aeternum; ad secundam uero, de qua mox locuturus est, et beatos pertinere docebit et miseros. Ista est misericordiae, illa iudicii. Propter quod in psalmo scriptum est: Misericordiam et iudicium cantabo tibi, tatem dedit ei iudicium facere, quia filius hominis est. Hic ostendit, quod in ea carne ueniet iudicaturus, in qua uenerat iudicandus. Ad hoc enim ait: Quoniam filius hominis est. Ac deinde subiungens unde agimus: Nolite, inquit, mirari hoc, quia ueniet hora, in qua omnes, qui in monumentis sunt, audient uocem
Abbreviated transcription (Latin):
resimilit̃ dicta s̃. int̃se omnia conserant᷑ur
Quaedã quippe alter obscurius alt̃ explicat
planius : ut ea qua e adunã ꝑtinentia dicunt᷑
appareat unde dicant᷑: Quod facere utcũq
curaui inquađã eplã quã rescripsi adbeate
memoriae uirũ esr chiũ salonitanae urb̵
ep̃m: Cuius epistolae titulus ẽ define sđi:
Proinde iam illud hucdicã quod ineuangelio
scđm matheũ deseparatio nebonorũ & malo
legit᷑ ꝑiudiciũ p̃sentissimũ atq nouissimũ
xp̃i: Cũ aũt uener it inquit filius hominis
inmaiestate sua etom̃s angelicũ eo tunc
sedebit suꝑ sedẽ maiestatis suae. et congre¬
gabuntur ante eũ om̃s gentes. et separabit
eos abiniucẽ sic̃ pastor segregat oues abhaedis÷
Et statu&s oues quidẽ adexirissuis. haedo saũt

Expanded text:
re similiter dicta sunt inter se omnia conferantur. re similiter dicta sunt inter se omnia conferantur. quaedam quippe alter obscurius, alter explicat planius, ut ea quae ad unam rem pertinentia dicuntur appareat unde dicantur. quod facere utcumque curaui in quadam epistula, quam rescripsi ad beatae memoriae uirum Hesychium, Salonitanae urbis episcopum, cuius epistulae titulus est: De fine saeculi. Proinde iam illud hic dicam, quod in euangelio secundum Matthaeum de. separatione bonorum et malorum legitur per iudicium prae uenerit, inquit, filius hominis in maiestate sua, et omnes angeli cum eo, tunc sedebit super sedem maiestatis suae, et congregabuntur ante eum omnes gentes, et separabit eos ab inuicem. sicut pastor segregat oues ab haedis, et statuet oues quidem a dextris suis, haedos autem
Abbreviated transcription (Latin):
iudicandis in hoc numero duo denario similis cau¬
saẽ Non enĩ quia dictũ ẽ iudicantes duo decim
trib: iħł : trib: leui qͦ t̃tia decima ẽ ab eisiudi¬
canda ñerit : Aut solũ illũ populũ. ñ etiã gentes
cetera siudicabunt: Quod aũt ait ingeneratione
ꝓcul dubio mortuorũ resurr&tionẽ nomine uoluit
regenerationis intellegi. Sic enĩ
nr̃a regenerabit̃ ꝑ incorruptionẽ quẽ ad modũ
ẽ anima nr̃a regenerata ꝑsidẽ Multa p̃tereo
quaedeultimo iudicio ita diciuident᷑ ut diligent̃
considerata reperiant̃ ambigua Nel magis ad
aliud ꝑtinentia. siue scilicet ad eũ saluatoris
aduentũ: quo ꝑ totũ hoc tẽpꝰ in ecłã sua uenit
et deillo cũloꝗt᷑ plerũq sicloꝗt̃ : tam quã define
scłi atq illo đi iudicio nouissimo et magnoloquat
lta ut di nosci ñ possit omnino: nisi ea quaeapud
tres euangelis. matheũ marcũ & lucã de hac

Expanded text:
iudicandis in hoc numero duodenario similis cauiudicandis in hoc numero duodenario similis causa est. Non enim quia dictum est: Iudicantes duodecim tribus Israel, tribus Leui, canda non erit aut solum illum populum, non etiam gentes ceteras iudicabunt. quod autem ait: in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine noluit regenerationis intellegi. sio enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem. multa praetereo, quae de ultimo iudicio ita dici uidentur, ut diligenter considerata reperiantur ambigua uel magis ad aliud pertinentia, siue scilicet ad eum saluatoris aduentum, quo per totum hoc tempus in ecclesia sua uenit, et de illo cum loquitur, plerumque sic loquitur, tamquam de fine saeculi atque illo die iudicii nouissimo et magno loquatur, ita ut dinosci non possit omnia, nisi ea quae apud tres euangelistas Matthaeum, Marcum et Lucam de hac
Abbreviated transcription (Latin):
Nic udiciũ ꝗdẽ ł diem iudicii ñ nominauit. sed eũ
multo clarius ipsisreb: & p̃ssit : et in fine scłi fu¬
turũ eẽ p̃dix̃ Itẽ discipulis suis. ameninquit
dico uob quod uos ꝑ secuti estisme ingeneratione
discimus cũ suis discipulis iudicaturũ iħm
Vnde ctalibi iudeisdix̃ siergo in bel ⁊ebub
sedes sessuroscẽ ait. Duo decim solos homines
cũ illo iudicacturosputare debemꝰ: Duodenario
quippe numero uniũsa quaedã significata ẽ
uidicantiũ multitudo : ꝓpt̃ duas partesnumeri
septenarii. quo significatur plerũq uniũ sitas
Quae due partes idẽ tria etquattuor alter ł alterã
multiplicate duodecim faciunt :Nam et quat¬
tuorter ettria quat̃ duo decims̃ : Etsiqua alia
huiusduo denariinu meri quae adhoc ualeat ra¬
tio repperitur: Alio quinqm̃ in locũ iuda tradi¬
dũ sedeat ñ habebit.: Qui ꝓfecto cũ aliis sci sad
numerũ iudicũ seꝑtinere de monstrat cũ dic̃
Nescitis quia angelos iudicabim  deipsis quoq

Expanded text:
Hic judicium quidem vel diem judicii non nominavit, sed eum multo clarius ipsis rebus expressit, et in fine saeculi futurum esse praedixit. Item discipulis suis: Amen, inquit, dico vobis, quod vos qui secuti estis me in regeneratione, discimus cum suis discipulis iudicaturum Iesum. unde et alibi Iudaeis dixit: si ego in Beelzebub sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo iudicaturos putare debemus. duodenario quippe numero uniuersa quaedam significata est iudicantium multitudo propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque uniuersitas: quae duae partes, id est tria et quattuor, altera per alteram multiplicatae duodecim faciunt. nam et quattuor ter et tria quater duodecim sunt, et Si qua alia huius duodenarii numeri quae ad hoc ualeat ratio reperitur. alioquin quoniam in locum Iudae tradidum sedeat non habebit. qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia angelos iudicabimus? De ipsis quoque
Abbreviated transcription (Latin):
dic& inquit & his qui a sinistriserunt Discedite
ame maledicti in ignẽ aet̃nũ quiparatus ẽ dia¬
bolo etangelis eĩ Seinde similiter &iã hisenume¬
rat qđ illa ñ fecerit : quae istos fecisse memora¬
uit: Similit̃q: int̃rogantib: quando eũ uide¬
rint in horũ indigentia constitutũ : qđ minimis
suis ñ factũ ẽ sibi factũ ñ fuisse respondit: Ser¬
monẽq concludens. & ibunt inquitꝰ insupliciũ
xternũ iusti aut̃ inuitã et̃nam: lohannes
uero euangelista aꝑtissimae narrat: eũ in resur¬
ratione mortuorũ futur ũ p̃dixis se iudiciũ
Cũ enĩ dixisset: neq enĩ pater iudicat quẽ quã
sediudiciũ omne dedit filio ut om̃s honorifi¬
cent filiũ sic̃ honorisicant patrẽ : qui nonho

Expanded text:
Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et an gelis eius. Deinde similiter etiam his enumerat, quod illa non fecerint, quae dextros fecisse memorauit. Similiterque interrogantibus, quando eum uiderint in horum indigentia constitutum: quod minimis suis non factum est, sibi factum non fuisse respondet; sermonemque concludens: Et ibunt, inquit, hi in supplicium aeternum, iusti autem in uitam aeternam. Iohannes uero euangelista apertissime narrat eum in resurrectione mortuorum futurum praedixisse iudicium. Cum enim dixisset: Neque enim Pater iudicat quemquam, sed iudicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut hono
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝓpt̃ futurũ iu diciũ ꝑ quaderunt etbonus
bona & malismala sine fine manisura : peniq
iste sapiens hunc ubrũ sic conclusit ut dice¬
ret  dm̃time &mandata eĩ custo di qua
hocẽ omnis homo : Qui a omne hoc opusids
dduc& in iudiciũ In omni despatusiuebonũ
siue malũ: Quidbreuus uerius salubrius dici
potuit dm̃ in quidtime & mandata eĩ custo¬
di quia hoc ẽ om̃is hõ Quicũq: eiũ ẽthoce custos
utiq mandatorũ di : qm̃ qui hoc ñ ẽ: nihil est
Nerũ adueritatis imaginẽ reformatur re¬
manen s insimilitudine uanitatis. Quia omne
hocopus idẽ qđ ab homine fit in hac uita suebonũ
siue inalũ ds̃adduc& inuidiciũ ⁊ nomini desp&¬
tu: idẽ in omni&iã quicon temptibilis hic uide

Expanded text:
sed propter futurum iudicium, per quod erunt et bonis sed propter futurum iudicium, per quod erunt et bonis bona et malis mala sine fine mansura. Denique iste sapiens hunc librum sic conclusit, ut diceret: Deum time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo; quia omne hoc opus Deus adducet in iudicium in omni despecto, siue bonum siue malum. Quidbreuius, uerius, salubrius dici potuit? Deum, inquit, time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo. Quicumque enim est, hoc est, custos utique mandatorum Dei; quoniam qui hoc non est, nihil est; non enim ad ueritatis imaginem reformatur, remanens in similitudine uanitatis. Quia omne hoc opus, id est, quod ab homine fit in hac uita, siue bonum sine malum, Deus adducet in iudicium in omni despecto, id est in omni etiam qui contemtibil
Abbreviated transcription (Latin):
lis uidemꝰ esse cõmunia : Dic̃ &iã illud qđ etboni
patiantur mala tã quã malisint et malitã quã
bonisit adipiscantur bona italoquens
est inquit uanitas que factaẽ suꝑ t̃rã quias¬
naiusti suꝑ quos uenit sic ut factũ impiorũ: et sunt
impiisuꝑ quos uenit sic̃ factũ iustorũ bixi qm̃
hoc quoq uanitas in hac uanitate : cuiquantũ¬
ati satisuisũẽ. intimandae : totũ istõ librũ uir sapi¬
entissimus deputauit. nonutiq ob aliud nisi
ut eã uitã desiderarem : qua euanitatẽ ñ habet
subhocsole sed ueritatẽ subillo ꝗ fec̃ huncsolẽ :
inbiac ergo uanitate nũ quid nisi iustodirectoq¬
iud iciosimilis eidẽ uanitati factus uanesceret
homo: indieb: tam̃ uanitatis suae interẽ plu¬
rimũ utrũ reslitat anobtemperet ueritati
et utrũ sit expers uerȩ pietatis anparticeps
Non propter uitae huius uelbona ad quirendo
uel mala uitanda Vanescendo transeuntia

Expanded text:
lis uidemus esse communia. dicit etiam illud quod et boni lis uidemus esse communia. dicit etiam illud quod et boni patiantur mala, tamquam mali sint, et mali, tamquam boni sint, adipiscantur bona, ita loquens: est, inquit, uanitas, quae facta est super terram, quia sunt iusti, super quos uenit sicut factum impiorum, et sunt impii, super quos uenit sicut factum iustorum. dixi quoniam hoc quoque uanitas. in hac uanitate, cui quantum satis uisum est intimandae totum istum librum uir sapientissimus deputauit, — non utique ob aliud, nisi ut eam uitam desideremus, quae uanitatem non habet sub hoc sole, sed ueritatem sub illo qui fecit hunc solem — in hac ergo uanitate nuiudicio similis eidem uanitati factus uanesceret homo? In diebus tamen uanitatis suae interest plurimum, utrum resistat an obtemperet ueritati, et utrum sit expers uerae pietatis an particeps; non propter uitae huius uel bona adquirenda uel mala uitanda uanescendo transeuntia,
Abbreviated transcription (Latin):
iusto iudicio łifat: ut nunc tã multa acpoene
om̃a iusta iudicia di. lateant sensus mentesq
mortaliũ : cũ tamen in hacrepiorũ fidẽ ñ lateat
iustũ eẽ qđ latet: Nempesalo monsapientissimus
rex ihł qui regnauit inierusalẽ librũ quoca¬
tur edesiastes: et auideis quoq: habet insacra¬
rũ canone literarũ : sicoor sus ẽ: Uanitas
homini in omni laborisuo. quolaborat subsole
& cũ & hac sententia con&ter& cetera : come¬
morans aerumnas erro resq: uita huius. &
euanes centes interea temporum lapsus.
ubinihil solidũ nihilstabile retinetur in ea
rerũ uanitate subsole illud&iã deplorat
quodã modo qđ cũ sit abundantia sapientiae
suꝑ insipientiã. sic̃ ab undantia lucis suꝑ tene¬
bras: sapientisq oculi sint in capite eĩ : & stul¬
tus intenebris ambul&. unustam̃ incursus in¬
currat om̃ib: utiq: in hac uita quȩ sub sole agit᷑
significans uidelicet eamala quaebonis et ma¬

Expanded text:
iusto iudicio dei fiat, ut nunc tam multa ac paene iusto iudicio dei fiat, ut nunc tam multa ac paene omnia iusta iudicia dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac re piorum fidem non lateat iustum esse quod latet. Nempe Salomon, sapientissimus rex Israhel, qui regnauit in Hierusalem, librum, qui uocatur Ecclesiastes et a ludaeis quoque habetur in sacrarum canonehomini in omni labore suo, quo laborat sub sole? et cum hac sententia conecteret cetera, commemorans haerumnas erroresque uitae huius et uanescentes interea temporum lapsus, ubi nihil solidum, nihil stabile retinetur, in ea rerum uanitate snb sole illud etiam deplorat quodam modo, quod. cum sit abundantia sapientiae super insipientiam sicut abundantia lucis super tenebras, sapientisque oculi sint in capite ipsius et stultus in tenebris ambulet, unus tamen incursus incurrat omnibus, utique in hac uita, quae sub sole agitur, significans uidelicet ea mala, quae bonis et ma
Abbreviated transcription (Latin):
malis: Nunc uero quando ñ solũ inmalo sunt
boni etmbono mali qđ uidet̃ iniuistum : uerũ etiã
plerũq & malis mala eueniunt et bonis bonaꝓueni¬
unt magis inscrutabilia fiunt iudicia dĩ etinues¬
tigabiles uiae eius. Quã uisebgo nesciam̃ quo iu¬
dicio ds ista uel faciat uel fieri sinat : apud que
sũma uirtus ẽ & summa sapientia summaq: iustitia¬
nulla iniquitas nulla infirmitas . nulla temeritas:
Salubrit̃ tam̃ discimꝰ non magnipendere. seu
bona seu mala : quae uidem us ẽẽ bonis malisque
cõmunia. & illabonaquȩrere quae bonorũ atq
cũ uero ad illud dĩ iudiciũ uenerimus cunas tempus
iam ꝓprie dies iudicii. et aliquando dies dño nun¬
cupat̃ n solũ quaecũq tunc iudicabunt̃ : uerũetiã
quaecũq abinitio iudicata et quaecũq usq ad
illud tẽpus adhuc iudicanda sunt. apperebuntẽe
iustissima: ubi hoc quoq: manifestabitur quã

Expanded text:
malis. Nunc uero, quando non solum malis. Nunc uero, quando non solum boni et in bono mali, quod uidetur iniustum, uerum etiam plerumque et malis mala eueniunt et bonis bona proueniunt, magis inscrutabilia fiunt iudicia dei et inuestigabiles uiae eius. quamuis ergo nesciamus, quo iudicio deus ista uel faciat uel fieri sinat, apud quem summa uirtus est et summa sapientia, summa iustitia, nulla infirmitas, nulla temeritas, salubriter tamen discimus non magni pendere seu bona seu mala, quae uidemus bonis malisque esse communia, et illa bona quaerere, quae bonorum, atque  malorum. cum uero ad illud dei iudicium uenerimus, cuius tempus iam proprie dies iudicii et aliquando dies domini nuncupatur, non solum quaecumque tunc iudicabuntur uerum etiam quaecumque ab initio indicata et quaecumque usque ad illud tempus adhuc iudicanda sunt, apparebunt esse iustissima. ubi hoc quoque manifestabitur, quam