comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inpiscina deriublos colliguntur
nam & aegiptus humilis & iacens: qua¬
si hortus olerum terrenis: &de & hio¬
picc uenientibus aquis inrigatur:
Terrae uero repromissionis. quace mon¬
tuosaest erecta. temporaeneam
& serotinam pluui cm expectat
ecaelo mercatus suco seruos
& ancillas : &uernaculi fuerunt¬
÷ mihi ⁊ Et quidem possessio armen¬
ti &ouium multa fuit mihi super¬
si uolumus ecclesi asten. ut supnx dixi¬
mus. & icmnunc ad xp̃i refere perso¬
nam possumus seruos eius dicere.
qui habeant sp̃m timoris. inseruitutẽ
&spiritalia magis desiderent. quam te¬
neant ⁊ Ancillasuero ecsanimas.
apellcre: quece adhur corpori terreq
sunt deditȩ: uernac culos quoque
illosqui sunt quidem de eclesia
seruos & ancillas de quibus dixi¬
mus antecedunt: nec dum tamen
libertate doncctisunt nec nobili¬
tati adño ⁊ sunt autem & aliunsa
milic ec desiastes instarboũ & ouiũ
propter opena & simplicitatem.
qui cbsq irtione scientia scriptu¬

Expanded text:
in piscinas de rivulis colliguntur. in piscinas de rivulis colliguntur. Nam Aegyptus humilis et jacens, quasi hortus olerum, terrenis et de Aethiopia venientibus aquis, irrigatur. Terra vero repromissionis, quae montuosa est et erecta, temporaneam et serotinam pluviam exspectat e coelo. Mercatus sum servos, et ancillas, et vernaculi fuerunt mihi, et quidem possessio armenti et ovium multa fuit mihSi volumus Ecclesiasten, ut supra diximus, etiam nunc ad Christi referre personam, possumus servos ejus dicere, qui habeant spiritum timoris in servitute, et spiritualia magis desiderant, quam teneant. Ancillas vero eas animas appellare, quae adhuc corpori terraeque sunt deditae. Vernaculos quoque illos qui sunt quidem de Ecclesia, et servos, et ancillas, de quibus diximus, antecedunt: necdum tamen libertate donati sunt, nec nobilitate a Domino. Sunt autem et alii in familia Ecclesiastae, instar boum et ovium, propter opera et simplicitatem: qui absque ratione et scientia Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
nam suam: feci mihi ortos. & pomeria¬
÷plantaui in illis lignu momne fructiferũ:
Indomodiuitis. non solumuasa aur ea sunt
& argentea. sed & lignea & fictilea
Fiunt ggitur & hortipropter inbiiliores
quosque & infirmos⁊ Nam qui infirmus
est oleribus uescitur: plantantur
arbores non omnes fructiferȩ ut in
lictinis codicibus habemus sed omnes
fructus hoc est diuersccrum frugum.
adque pomorum quia diuersȩ sunt
gnetiae in ec desia. & alius estoculus
alius manus: aliuspeos: & quȩ ue¬
recundiora nostra sunt. hisicciorẽ
honorem circumdamus, Imterquas.
frugiferas arbores. aesti motenere
primatum lignum uitȩ: quod est sapi¬
entia ⁊ nisienim in medio illa plan¬
tentur ligna &c&erx sic cabuntur:
fecienihi piscincs aquarum: ad in¬
rigandum ex eis saltum germinantẽ
lignum: Ligna saltuum lignasiluarũ
que non sunt frugifera: quoce poma
non adferunt: non a luntur imbre
caelesti: non supernis aquis: sed his quȩ

Expanded text:
nam suam. Feci mihi hortos enam suam. Feci mihi hortos eplantavi in illis lignum omne fructiferum. In domo divitis non solum aurea vasa sunt et argentea, sed et lignea et fictilia . Fiunt igitur et horti propter imbecilliores quosque et infirmos. Nam qui infirmus est, oleribus vescitur . Plantantur arbores, non omnes fructiferae, ut in Latinis codicibus habemus: sed omnes fructus, hoc est, diversarum frugum atque pomorum, quia diversae sunt gratiae in Ecclesia: et alius est oculus, alius manus, alius pes, et, quae verecundiora nostra sunt, his majorem honorem circumdamus . Inter quas frugiferas arbores aestimo tenere primatum lignum vitae, quod est sapientia. Nisi enim in medio illa plantetur, ligna caetera siccabuntur. Feci mihi piscinas aquarum, ad irrigandum 399 ex eis saltum germinantem lignum. Ligna saltuum, ligna silvarum, quae non sunt frugifera, quae poma non afferunt, non aluntur imbre coelesti, non supernis aquis, sed his quae
Abbreviated transcription (Latin):
siipse in libidine luxoria que consumerer ⁊
Tandem in me m& reuersus. & quasi degrac¬
ui somno euigilans: aspexi admanus
plena sordium plenas p̃uerroris
intuitus sum ⁊ Nihil enim quod inmun¬
do putabactur bonum: bonum paitui
reperire ⁊ Reputans igitur quae essent
sapientiaebona: & quaestultitiȩ mala:
consequenter in laudem illius homi¬
nis erumpit qui postuitia serefrenans
uir tutum possit essesectator ⁊ Magna
quippedistantia est intersapientia
& stultitiã & quaentum dies distat
tantum uir tutes auitis. se¬
panantur ⁊ Videtur mihi itaq:
qui sapientiã sequitur. oculos incadõ
semper erigere: & in sublime eos ha¬
bere subrectus.  Eãquequȩ super
suum sunt uerticem contemplari
Qui uero stultitiae & uitiis deditus sit.
uer sceri in tenebris. & inrerum ignoren¬
tia uolutari macNii ieit ui openrmea
uineas : Magnificatopenr succ: qui ux¬
tac imaginem conditoris in superna sus
Et plantat uineas: adquas ihs lig& asi¬

Expanded text:
si ipse in libidine luxuriaque consumerer. si ipse in libidine luxuriaque consumerer. Tandem in memet reversus, et quasi de gravi somno evigilans, aspexi ad  Al.plena sordium, plena spiritu erroris intuitus sum. Nihil enim, quod in mundo putabatur bonum, bonum potui reperire. Reputans igitur, quae essent sapientiae bona, et quae stultitiae mala, consequenter in laudem illius hominis erupi, qui post vitia se refrenans, virtutum possit esse sectator. Magna quippe distantia est inter sapientiam et stultitiam, et quantum dies distat a nocte, tantum virtutes a vitiis separantur. Videtur mihi itaque, qui sapientiam sequitur, oculos in coelum semper erigere, et in sublime os habere surrectum, eaque, quae supra suum verticem sunt, contemplari. Qui vero stultitiae et vitiis deditus sit, versari in tenebris, et in rerum ignorantia volutari. Magnificavi operaetc. Magnificat opera sua, qui juxta imaginem conditoris in superna sustEt plantat vineas, ad quas Jesus liget asi
Abbreviated transcription (Latin):
tellegi quae dicuntur ⁊ omnicquae
putantur in scłobona: quasirex
& potens habuit Aedificacuimihi
excelsa palctia: uitibus colles mon¬
tesque. conseui. & nequid deess& adlu¬
xum.  Hortos mihi pomeriaque
plantaui : diuersccs arbores instituens.
quas collectȩ in piscinas aquae desuper
inrigarent: ut longos uiro humore
perp&uo nutrir&ur, seruorum quo¬
que siue emptorũ. siueuernaculorum.
mihi fuit innumeraebilis multitudo
& qua drĩpedum greges multi. boum
scilic&. & ouium. quantos nullus ante
me rexhabuit in hieruscdem ⁊ sed
thesccuri. argenti. & auri. innumero¬
biles condebantur: quos mihi diuer¬
sorũ regum muner & gentium tribu¬
tac contulenant: Vnde accidit. ut ex¬
nimiis opibus. admaiores dilicices pro¬
uocarer ⁊ Et musicarũ arcium cho¬
ri. mihi tibiã ly uoce concinerent¬
& uter que sexus: in conuiuiis minis¬
trerent ⁊ sed quanto ista cresce¬
bant. tanto sapientic de eraet:
Nam in quam cumq uoluptactu᷑m

Expanded text:
telligi, quae dicuntur. Omnia quae telligi, quae dicuntur. Omnia quae putantur in saeculo bona, quasi rex et potens habui. Aedificavi mihi in excelsum palatia, vitibus montes collesque consevi. Et ne quid deesset ad luxum, hortos mihi pomariaque plantavi, diversas arbores instituens, quas collectae in piscinas aquae desuper irrigarent, ut longius viror humore perpeti nutriretur. Servorum quoque sive emptorum, sive vernaculorum, mihi fuit innumerabilis multitudo, et quadrupedum greges multi, boum scilicet et ovium, quantum nullus ante me rex habuit in Jerusalem. Sed et thesauri argenti et auri innumerabiles condebantur, quos mihi diversorum regum munera et gentium tributa contulerant. Unde et accidit, ut nimiis opibus ad majores delicias provocarer, et musicarum artium chori, mihi tibia, lyra, voce concinerent, et uterque sexus in conviviis ministraret: sed quanto ista crescebant, tanto sapientia deerat. Nam in quamcumque voluptatem
Abbreviated transcription (Latin):
sub sole numero dierum uitȩ sue
Volui uitam trehere delicate & car¬
nem mecm ab omnib: curis libert̃:
qua si uino sic uoluptacte sopore sed
cogitatiomea & rationaturrlis quã
&icm peccatoribus ds̃ auctor inseruit.
re traxerunt me. &deduxerunt
ad scpientiam requirendam stul¬
titicm que calcandam: ut uidẽrem
quid nam. illud esserboni: quod homi¬
nes inuitae suce pos sint agere cur¬
riculo ⁊ Eleganter autem: uolup
quaimn qui potuerit sapientiam commu¬
tare &ut in quibus dam codibus ha¬
b&ur obtinere l&itiam spiritalem
is. poterit adscientiam reiistius perue¬
nire quid inacuita ad petendum sit.
quiduitandum: Mauificaui opero
mea aedificaui mihi domos: plantaui
mihi uineas. &cetera. usquead eum
locũ in quoait: sapientis oculi incacpite
eius: & stultus in tenebris ambulat:
Antequam singulis disserrm: uid& ur
mihi utile breui cuncta sermone con¬
prrehendere: & quasi in unum corpus
sensum redigere ut pos sint facilius in¬

Expanded text:
sub sole numero dierum vitae suae. sub sole numero dierum vitae suae. Volui vitam tradere 397 deliciis, et carnem meam ab omnibus curis liberare, et quasi vino, sic voluptate sopire; sed cogitatio mea, et ratio naturalis, quam etiam peccatoribus Deus auctor inseruit, retraxerunt me, et deduxerunt ad sapientiam requirendam stultitiamque calcandam, ut viderem quidnam illud esset boni, quod homines in vitae suae possent agere curriculo. Es., quem qui potuerit sapientia commutare, et ut in quibusdam codicibus habetur obtinere laetitiam spiritalem, is poterit ad scientiam rei istius pervenire, quid in hac vita appetendum, quid vitandum. Magnificavi opera mea: aedificavi mihi domos: plantavi mihi vineas, et caetera usque ad eum locum, in quo ait: Sapientis oculi in capite ejus, et stultus in tenebris ambulat. Antequam de singulis disseram, videtur mihi utile brevi cuncta sermone comprehendere, et quasi in unum corpus sensum redigere, ut possint facilius in
Abbreviated transcription (Latin):
amentrã: & iocunditacti. quid hoc facis
ubinos amentiam legimus mn hebreo¬
idest terrorem: simmachus. ẽpygor
ita in hoc quo que concordant: & trans¬
tulerunt ⁊ t̃pgopan. quam nos uer¬
bum de uerbo exprimentes circum la¬
tionem possumus dicere ⁊ quo modo
ignur hiquicir cum feruntur omniuen¬
to doctrinae instabiles sunt & indiuer¬
sa fluctuant. sic qui illo risu cachin¬
nant quem dñs in euangelo fletũdicit¬
ẽẽ mutandum errore saeculi rap¬
tantur & turbine. non intellenen¬
tes ruinam pec catorum suorum ne¬
que pur &xerita uitia plangentes. sed
putantes breuicbona ẽẽ perpeeuao
& in his exultantes quae magis digna sunt
planctus Potest hoc & der̃&icis
accipi : quifalsis dogmatibus ad quiescen¬
tes la&csibi & prospen repromittunt
considerau cordemeo. ut trhe¬
rem inuino carnem meam cormeũ
deditxit me in sacpientiam. & ut obtinẽ¬
rem iniustitia. donec uideremquides¬
s& bonifiliis hominum. quod facerent

Expanded text:
amentiam, et jocunditati, quid hoc facis? amentiam, et jocunditati, quid hoc facis? Ubi nos amentiam legimus, in Hebrid est, errorem: Symmachus θόρυβον, ita et in hoc quoque concordant, et transtulerunt περιφορὰν, quam nos, verbum de verbo exprimentes, circumlationem possumus dicere. Quomodo igitur hi, qui circumferuntur omni vento doctrinae, instabiles sunt, et in diversa fluctuant : sic qui illo risu cachinnant, quem Dominus in Evangelio fletu dicit mutandum, errore saeculi raptantur et turbine, non intelligentes ruinam peccatorum suorum, neque praeterita vitia plangentes; sed putantes brevia bona esse perpetua, et in his exsultantes, quae magis digna sunt planctu. Potest hoc et de haereticis accipi, qui falsis dogmatibus acquiescentes, laeta sibi et prospera repromittunt. Consideravi in corde meo, ut traherem in vino carnem meam, et cor meum deduxit me in sapientiam, et ut obtinerem in stultitiam, donec viderem quid esset bonum filiis hominum, quod facerent
Abbreviated transcription (Latin):
occultas uenas ad capita fontium
regredi & de matrie abysso
in suac semper ebullire principia:
Melius autem ȩbrei sub torrentium &ma¬
ris nomine perm&aforan dehominibus
significare arbitraentur. quodiniere
de qua sumptisunt redeant &tor¬
rentes uocentur non flumina eo quod
cito intercident. nec tamen implea¬
tur terra multitudine mortuoꝵ
recte tur bide aquae in mare unde
substiieraent reuertuntur Gonisi
fallor absque additamento nusqui
torrens in bonam partem legitur:
Nam torrentens uoluptatis tuae pota¬
bis eoscum additamento dicitur po¬
uoluptatis: Et e contiario. salua¬
tor adiorrentem traditur cedron:
Et helias persecutionis tempore : adtor¬
rentem chore. Latitat qui & ipse
sic catur. Non adim pl&ur autẽ
mare insa ciabile quo modo & in
prouerbus filiȩ sanguis suge
speculum eã uideamus & inenigmate
um autem facicce ad faciem fuerit reue¬
lata: tunc eam nequac quam uanitatem.
sedueritatem uocari. Risui dixi

Expanded text:
occultas venas ad capita fontium occultas venas ad capita fontium regredi, et de matrice abysso in sua semper ebullire principia. Melius autem Hebraei sub torrentium et maris nomine per metaphoram de hominibus significari arbitrantur, quod in terram, de qua sumpti sunt, redeant: et torrentes vocentur, non flumina, eo quod cito intercidant, nec tamen impleatur terra multitudine mortuorum. recte turbidae aquae in mare, unde substiterant, revertuntur. Et, fallor, absque additamento nusquam torrens in bonam partem legitur. Nam Torrente voluptatis tuae potabis illos, cum additamento dicitur voluptatis . Et e contrario Salvator ad torrentem traditur Cedron . 390 Et Elias persecutionis tempore ad torrentem Chorath latitat, qui et ipse siccatur . Non adimpletur autem mare insatiabile, quomodo et in Proverbiis filiae sanguisugae speculum eam videamus et in aenigmate. Cum autem facie ad faciem fuerit revelata, tunc eam nequaquam vanitatem, sed veritatem vocari. Risui dixi
Abbreviated transcription (Latin):
Obliquec enim &fracta lineaper aus¬
soł quan do peraustrum currit uici¬
mor terr& est: quando peraquilo¬
nem subłimis ad tollitur forsitan
ergo his qui biȩ mis eius tribulcctio¬
num frigore cohartantur : ab aqui¬
lone enim ex ardes cant mala super
ter nem uicinior soliste iustitiae est
His uerõ qui inboiae pcerte heebitans
& calore priuantur. aestiuo incedit
procul &persuos circulos. un de ꝓfec¬
tus est reuertitur: Cũ enim traxerit
omnia adse. & uniuersos suis nedus in¬
luminar&: fit restituti oprincipalis
& ẽds̃ omnia in omnibus: simma¬
chus hunc locum ita interpraetatus
est: uccdit ad meridiem. & circuit
adboream:per ambulans uadit uen¬
tus & per quȩ circumienat. reuer¬
titur uentus omnestorreietes
uadunt in mare: & mare nonimpl&:
Adlocũ de quotorrentes exeunt illũcip¬
si reuertuntur ut abeant: Putant
qui dẽm aquas dulces. quece in mare
in fliunt uel ardente desuper sole con¬
aquarum conditor dicit eas per

Expanded text:
Obliqua enim et fracta linea per ausObliqua enim et fracta linea per ausiter: Sol quando per austrum currit, vicinior terrae est; quando per aquilonem, sublimis attollitur. Forsitan ergo his qui hyemis et tribulationum frigore coarctantur ab aquilone enim , exardescunt mala super terram vicinior sol iste justitiae est: his vero qui in boreae parte habitant, et calore privantur aestivo, incedit procul, et per suos circulos, unde profectus est, revertitur. Cum enim traxerit omnia ad se, et universos suis radiis illuminaverit, fit restitutio principalis, et est Deus omnia in omnibus. Symmachus hunc locum ita interpretatus est: Vadit ad meridiem, et circumit ad boream; perambulans vadit ventus, et per quae circumierat, revertitur ventus. Omnes torrentes vadunt in mare, et mare non impletur. Ad locum de quo torrentes exeunt, illic ipsi revertuntur, ut abeant. Putant quidam, aquas dulces, quae in mare influunt, vel ardente desuper sole conaquarum conditor, eas dicit per
Abbreviated transcription (Latin):
aciui tactem adquam ut festinar&
ei fuenit imperatum: Ascendit in
montem & solexiuit suprr segor:
UDIT AD MUS TRUM. & guret
adaquilonem: Cinrns ginando ua¬
dit sp̃s: & incircidas suas reuertitur sp̃s.
hinc possumus aestimare. hiȩ mistẽ¬
pore solem admeridianam placgam
cur rere. & per aestatem septentri¬
oniẽe uicinum: Et nonper aequi¬
noctiũ autum ne habere principiũ
sed primum spiaente fauonio. quan¬
dotempore ueris infetum cuncta.
rumpuntur:. Quod autem ait.
ginns giraendo uadit sp̃s. & in cir¬
culos suos reuertitur: siue ipsum
solem sp̃m nomincuit. quod anim alsit.¬
& spir&. &uigeat & annuos orbes suo
cursu expleat ut po& a Inter ea mag¬
num sol circum uoluitur annum
& alibi: itacque insesua peruas tigice
uoluitur annusssiue quod & lunȩ lucen¬
tem globum & astra. titania sp̃s intus
alit totamq: in fusa perartus. mensagi¬
tat molem & magno secorporemis
c& Nonde annuo soliscursu sed
de quoti dicnis semitis eius loquitur

Expanded text:
ad civitatem, ad quam, ut festinaret, ei fuerat imperatum, ascendit in montem, et sol exivit super Segor . Vadit ad austrum, et girat ad aquilonem: girans girando vadit spiritus, et in circulos suos revertitur spiritus. Hinc possumus aestimare hyemis tempore solem ad meridianam plagam currere, et per aestatem septentrioni esse vicinum, et non per aequinoctium autumni habere principium: sed primum spirante favonio, quando tempore veris in foetum cuncta rumpuntur. Quod autem ait: Girans girando vadit spiritus, et in circulos suos revertitur, sive ipsum solem spiritum nominavit, quod animet, et spiret, et vigeat, et annuos orbes suo cursu expleat, ut ait poeta : Interea magnum sol circumvolvitur annum: et alibi : Atque in se sua per vestigia volvitur annus; sive quod et lunae lucentem globum et astra Titania: Spiritus intus alit: totamque infusa per artus Mens agitat molem, et magno se corpore miscet; 389 non de annuo solis cursu, sed de quotidianis semitis ejus loquitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sidescendet deorsum imerram
non inter pecodes. & hominem secun¬
dum animae dignitatemnibil inter eẽ.
contendit. sed adiciendoquis: difficul¬
icem reiuoluit de monstrere ⁊
Pronomenenimquis. inscripturisscis
non ꝓinposibili: sed ꝓdifficili: semꝑ
accpitur: ut ibi genenationem eius
quis encr rabit: & inpsclmo: Dñequis¬
ascendit intabernaculũtua
& in montem sc̃mtuu & cetera quese¬
cuntur:: & in hieremia: Lic& in he¬
breo aliter sit & homoest. & quis cog¬
nos c& eum Inter homines igitur
& bestics hoc solaẽ differentic: quod
sp̃s hominis ascendit incaelũ. & sp̃siu
menti discendit interrac̃ & cum carne
adsertorsit: Haec interim utxto
litterm: quantũ acutem adspiri¬
tedem intellegentiam ꝑtin&: qm̃
homines & iumenta saluos faci&dñs.¬

Expanded text:
si descendat ipse deorsum in terram? si descendat ipse deorsum in terram? non inter pecudes et hominem secundum animae dignitatem nihil interesse contendit, sed adjiciendo quis, difficultatem rei voluit demonstrare. Pronomen enim quis in Scripturis sanctis non pro impossibili, sed pro difficili semper accipitur. Ut ibi: Generationem ejus quis enarrabit ? Et in psalmo quabit in tabernaculo tuo, et in monte sancto tuo , et caetera, quae sequuntur. Et in Jeremia, licet in Hebraeo aliter sit: Et homo est, et quis cognoscet eum ? Inter homines igitur et bestias haec sola est differentia, quod spiritus hominis ascendit in coelum, et spiritus jumenti descendit in terram, et cum carne assertor sit. Haec interim juxta litteram. Quantum autem ad spiritualem intelligentiam pertinet: Quoniam homines, et jumenta salvos faci
Abbreviated transcription (Latin):
suũ breuiter disseracmus. Dixi ego in
cordemeo deloquio filiorũ hominis
ut leger& eos ds̃: hoc solum inquit inter
homines &iumenta ds̃ eẽ uoluit : quia
nos loquimur : illas̃ mutc ⁊ Nos uolun¬
tacte sermonem proferimus: illactor¬
pentsilentio. & cum tantum insermo¬
ne differa mus abestiis: tamen osten¬
ditur nobis quodiuxta corporis fragili¬
tectem : pecorcsumus⁊ sicut iumentũ
moritur. itamoritur. & homo. & unus
omnibus flatus est. &er̃ iste quo ali¬
T r N Hocenim ait. & sp̃s unus omnib.
& amplius homini : apecore nihil est.
Quoneputaremus. dici &icc̃ deanima
intulit ⁊ Omniafacta sunt d&erra
& reuertentur internam ⁊ Decerra
autem nihil aliud nisi corpus factũ
est n & signanter decorpore dicitur
Ternes. & internm reuerierisn
quodccutem uid&ur ẽẽ. blasphẽmũ
quis cognoscit. sp̃s filiorum hominis.
si ascendit ipsesur sum. e sp̃s iumenti

Expanded text:
suum breviter disseramus  Al. dissolvamus. Dixi ego in suum breviter disseramus  Al. dissolvamus. Dixi ego in corde meo de eloquio filiorum hominis, ut eligeret eos Deus. Hoc solum, inquit, inter homines et jumenta Deus esse voluit, quia nos loquimur, illa sunt muta, nos voluntatem sermone proferimus, illa torpent silentio. Et cum tantum sermone differamus a bestiis, tamen ostenditur nobis, quod juxta corporis fragilitatem pecora sumus. Sicut jumentum moritur, ita moritur et homo, et unus omnibus flatus est, et aer iste quo alimur. Hoc enim ait: Et spiritus unus omnibus, et amplius homini a pecore nihil est. Quod ne putaremus dici etiam de anima, intulit: Omnia facta sunt de terra, et revertentur in terram. De terra autem nihil aliud nisi corpus factum est. Et signanter de corpore dicitur: Terra es, et in terram reverteris . Quod autem videtur esse blasphemum: Quis cognoscit, spiritus filiorum hominum, si 417 ascendat ipse sursum, et spiritus jumenti,
Abbreviated transcription (Latin):
soluccmur adpuluerem, siccutem
uid&ur haec eẽ distantia quod sp̃s
hominis ascendat in caelum & sp̃s
pecoris descendat interrã. quo
istud certo auctore cognouimus.
quis possitnos se utrum uerum an
falsum sit quod speratur  hocau¬
tem dicit non quo conimam put&
perire cum corpore. uel unumbestus
& homini praeparaeri locum: sed quo.
ante aduentum xp̃i omniacadinferos
pariter ducerentur ⁊ unde & icc cob
ad inferos descensurum . ẽẽ. sedicit
& iob.pitis & impios: in inferno queceri¬
tur r&entari: & euangelium cbaris
mate. interposito apud inferos. & abie¬
ham cumla ⁊cro & diuitem insuppli¬
cis ẽe. testatur ⁊ & reuera. antequã
flammeã illam rotã & ignitã rum¬
pͥeam & pacra disiforem xp̃scumlatro¬
ne reserar& dccusccerant caelestia.
& sp̃m pecoris hominis que aequedis.
non multũ intereract perirẽ cum cor¬
pore uel infernitenebris d&ineri ⁊
Recurramus cdsingula & com mati¬
co genere dicendi iuxta ordinẽ

Expanded text:
solvamur in pulverem. Si autem solvamur in pulverem. Si autem videtur haec esse distantia, quod spiritus hominis ascendat in coelum, et spiritus pecoris descendat in terram, quo istud certo auctore cognovimus? Quis potest nosse, utrum verum an falsum sit quod speratur? Hoc autem dicit, non quod animam putet perire cum corpore, vel unum bestiis et homini praeparari locum, sed quod ante adventum Christi omnia ad inferos pariter ducerentur. Unde et Jacob ad inferos descensurum se dicit . Et Job pios et impios in inferno queritur retentari . Et Evangelium, chaos magnum interpositum apud inferos, et Abraham cum Lazaro, et divitem in suppliciis esse testatur . Et revera, antequam flammeam illam rotam, et igneam romphaeam, et paradisi fores Christus cum latrone reseraret, clausa erant coelestia, et spiritum pecoris hominisque aequalis non multum intererat perire cum corpore, vel inferni tenebris detineri. Recurramus ad singula, et commatico genere dicendi, juxta ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
& insapientia quaesirach in scribi¬
tur legimus÷ nedixeris quid ẽ hoc
aut quidẽ istud ⁊ omnicc enim: tem¬
pore suo requirentur
minum. quicc sepacrat illos ds̃. & ut
ostender& quiccipsi iumen tecsunt :¬
siue quic euentus filiorum homi¬
nis. & uentus pecoris euentus unus
eis: sic̃ mors huius ita& mors illius.
& sp̃s unus omnibus ⁊ & amplius
homini apecore nihilest: quiccom¬
nia uanitas: omniccuadunt in locum
unum omnia factasunt dehumo. &om¬
nicc reuertuntur adhumũ : & quis scit
spm̃filiorum hominum sia scendet ipse¬
sur sũ & sp̃s pecoris discendat ipse deorsũ
internem Non estmirandũ in prae¬
senti uitec iniustum & impiũ nullc̃es
distantiam. nec aliquid ucdere. uir¬
tutes: sed in certo euentu omnic uolu¬
tari: Cum &iam interpecudes. & ho¬
minem secundũ corporis ui litactẽ ni¬
hil referre uidecctur ⁊ sic eccdem nas¬
cendi condicio. sorsuna moriendi si¬
militer ꝓcedamus adlucem ȩquedis¬

Expanded text:
et in Sapientia, quae filii Sirach inscribiet in Sapientia, quae filii Sirach inscribitur, legimus: Ne dixeris, quid est hoc aut quid est istud? omnia enim tempore suo requirentur.minis, quia separat illos Deus, et ut ostenderet, quia ipsi jumenta sunt sibi, quia eventus filiorum hominum, et eventus pecoris, eventus unus eis. Sicut mors hujus, ita et mors illius, et spiritus unus omnibus, et amplius homini a pecore nihil est, quia omnlocum. Omnia facta sunt de humo, et omnia revertentur ad humum. Et quis scit si spiritus filiorum hominum ascendat sursum, et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram. Non mirandum est, in praesenti vita inter justum et impium nullam esse distantiam, nec aliquid valere virtutes, sed incerto eventu omnia volutari, cum etiam inter pecudes et hominem, secundum corporis vilitatem nihil differre videatur, et sit eadem nascendi conditio, sors una moriendi: similiter 416 procedamus ad lucem, aeque dis
Abbreviated transcription (Latin):
tempus omniuo luntati suꝑ omne
factumabi ⁊ Manifestus ẽ sensus
sed nubilo interpracctionis obuoluit᷑
subsole inqui isto: ueritctem & iu¬
dicium requisiui & uidi &icm inter
iudicium ipsac subsellic nonuerita¬
tem ualere sed munera ⁊ siuealit̃ ⁊
arbitractus sum aliquid iustitiae
in praesenti saeculogeri: & uel pium
ꝓsuo nunc merito recipere uelim¬
pium prosuo scelere puniri: & e con¬
trario reperi quamputabam
Vidienim & iustum. multa mala hic
perp&t. & impium regnare prosce¬
lere ⁊ Postecuero cumcor demeo
collo quens &ereputans intelloxi
non partes dm̃ & persingulos iudicare
sed infuturum tempus reseruare iudi¬
cium ut omnes pacriter iudicentur:
& secundum uoluntatem &operx
succ recipicent ⁊ hocest enim quod
ait & tempus omni uoluntati & su¬
per omne factum ẽ ibi: idẽ in iudi¬
cio quando dñs coeperit iudicare.
tunc futur ẽ. ueritas: nunc in iusticia
dominatur inmundo ⁊ Talequid

Expanded text:
tempus omni voluntati super omne tempus omni voluntati super omne factum ibi. Manifestus est sensus, sed nubilo interpretationis obvolvitur. Sub sole, inquit, isto veritatem et judicium requisivi, et vidi etiam inter judicum ipsa subsellia, non veritatem valere, sed munera. Sive aliter: Arbitratus sum aliquid justitiae in praesenti saeculo geri, et vel pium pro suo nunc merito recipere, vel impium pro suo scelere puniri: et e contrario reperi, quam putabam. Vidi enim et justum multa mala hic perpeti, et impium regnare pro scelere. Postea vero cum corde meo colloquens et reputans, intellexi, non per partes Deum et per singulos nunc judicare, sed in futurum tempus reservare judicium ut omnes pariter judicentur, et secundum voluntatem et opera sua ibi recipiant. Hoc est enim quod ait: Et tempus omni voluntati, et super omne factum ibi, id est, in judicio, quando Dominus coeperit judicare, tunc futura est veritas, nunc injustitia dominatur in mundo. Tale quid
Abbreviated transcription (Latin):
mus: solquinunc oritur: & ante quã
nos essemus. inmundo fuit & postquã
mortui fuerimus. oriturus est ⁊ solem
autem nominauimus. ut & hoc intel¬
legamus & c&ent ẽẽ eadem quece
fuerunt: Quod siuidentur percon¬
ditionem mortis perire : nonpereunt.
quiccrur sum rediuiua succrescunt.
&nihil inper p&ruum interit sedrȩ¬
nascitur : & quac sicum quodam fenore
reuiues cet ⁊ hoc est enim quod ait &eds
quecerit cum quiper sequutio nempecti
es se cessccuit ⁊ siccutem istud decunctis
quece mundo sunt dicitur: dehomi¬
ne nulla dubitactioest. quinmortuus
renas catur ⁊ sicuicutem placc&
quacsi aproprio legere principio
& ds quecerit cum quiper secutionem
pactitur utactur hoctestimonio
inpersecutione gentilium: ad consolan¬
dum cum qui in mar tyrio ꝑseueret:
& quicc omnes iuxta apostolum qui
tionem. quiceds̃ quacerit ꝑsecutionẽ
patientem. sicut requirit sanguinem
e adi buc uidi subsole locum iudicu
ibi impi&as. & locum iustitiae : ibi

Expanded text:
mus. Sol qui nunc oritur, et antequam mus. Sol qui nunc oritur, et antequam essemus nos in mundo, fuit, et postquam mortui fuerimus, oriturus est. Solem autem nominavimus, ut ex hoc intelligamus et caetera esse eadem, quae fuerunt. Quod si videantur per conditionem mortis perire, non pereunt, quia rursum rediviva succrescunt, et nihil in perpetuum interit, sed renascitur, et quasi cum quodam fenore reviviscit. Hoc est enim quod ait: Et Deus quaeret eum, qui persecutionem patitesse cessavit. Si autem istud de cunctis quae in mundo sunt, dicitur, de homine nulla dubitatio est, quin mortuus renascatur. Si cui autem placet quasi proprio legere principio: Et Deus quaeret eum qui persecutionem patitur, utatur hoc testimonio in persecutione gentilium, ad consolandum eum, qui in martyrio perseverat. Et quia omnes juxta Apostolum , qutionem, quia Deus quaerit persecutionem patientem, sicut requirit sanguinem  Et adhuc vidi sub sole locum judicii: ibi impietas; et locum justitiae: ibi i
Abbreviated transcription (Latin):
ri & ds̃fecit uttimeant a faciȩ eius
Nihilest inmundo: quod nouum sit ⁊
soliscursus & lunȩ uices: & ter race.
arborum que sic citas. uel uiror: cumt
ipso mundo nata suntatque concreta.
& idcir codscertaiatione cuncta
modenttus est : &ius sit humanis u̾sibus
aequaclitate. cursu ordine : aque cons¬
tantia intellegunt creatorem ⁊
Inuisibilic enim mundi per eaquȩ fac¬
ta sunt intellecta conspiciuntur
sempiterna quoq eius uirtus & diunitas:
Quod si uoluerimus priori sen su finito
quasi a capite legere. & ds̃fecit ut ti¬
meant a facie eius: hic sensus est ⁊
nes abeo: quod semelds̃ disposuit in
aliud dedinare : Pulchre autem
temperir uit dicens: ut timeant a faciȩ
eius Uultus quippedñ superfacien¬
tes malcc Qquidest quod fuit ĩpsum
quodest ÷ & quece futuro sunt iamfu¬
erunt: & dsquacerit eum quipersecu¬
tionem pactitur: Uel praeterita uel
pnresentia uel futura. ipscc &fuerunt
& sunt: &erunt uniuersa quacecerni¬

Expanded text:
ri: et Deus fecit, ut timeant a facie ejus. ri: et Deus fecit, ut timeant a facie ejus. Nihil est in mundo quod novum sit. Solis cursus, et lunae vices, et terrae, arborumque siccitas, vel viror, cum ipso mundo nata sunt atque concreta. Et idcirco Deus certa ratione cuncta moderatus est, et jussit humanis usibus aequalitate, cursu, ordine, atque constantia intelligunt creatorem. 414 Invisibilia enim Dei per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur: sempiterna quoque virtus ejus et divinitas . Quod si voluerimus, priori sensu finito, quasi a capite legere: Et Deus fecit, ut timeant a facie ejus, hic sensus est: nes ab eo, quod semel Deus disposuit, in aliud declinare. Pulchre autem temperavit, dicens: Ut timeant a facie ejus . Vultus quippe Domini super facientes mala. Quid est quod fuit? ipsum quod est et quae futura sunt, jam fuerunt: et Deus quaeret eum qui persecutionem patitur. Vel praeterita, vel praesentia, vel futura ipsa et fuerunt, et sunt, et erunt universa, quae cerni
Abbreviated transcription (Latin):
tus. iux tcanagogen. hoc solum habemus
in pracesentisclo bonum siues camur
ccrne eius &eruore potemur: Non so
& potus : qui ex uerbo dĩ sumitur scientic
scriptuntrum ẽ ⁊ Necput& aliquis
illud quod abalcam proph&ctur
noner it labor in icccob neque dolor in isrł.
huic ẽẽ contrarium quod muneris dĩeẽ
dicitur siquis cõmedeet &bibat: &os¬
tendat bonum in omnilaboresuo:
Multe quippe tribulcctiones iustorum:
& dehis apostolus quceritur. in labore
& dolore sudcs se sedicens: sed cum
his nos infuturo dñs liberauerit: non
erit labor inia cobnequedolor inis nrbel
& quo modo illud legimus bectiflen¬
tes qm̃ ipsiridebunt ꝗ &risus noster
i d proph&antes uerba sec tabitur
urorum ccutem õsimplebitur gaudio
bus perquem co angustamur & praemi¬
mur ut postec laborcre cessemus
COGNOUI quicc omnia quecefecit ds ru
ipsaerunt in aeternum : super illee ⁊ non
potest addi & abillis non potest aufer¬

Expanded text:
tus, juxta ἀναγωγὴν, hoc solum habemus tus, juxta ἀναγωγὴν, hoc solum habemus in praesenti saeculo bonum, si vescamur carne ejus, et cruore potemur, non sols enim cibus et potus, qui ex verbo Dei sumitur, scientia Scripturarum est. Nec putet aliquis illud a Balaam prophetatum: Non erit labor Jacob, neque dolor in Israel . Huic contrarium esse, quod muneris Dei esse dicitur: Si quis comedat et bibat, et ostendat bonum in omni labore suo. Multae quippe tribulationes justorum. Et de his Apostolus queritur, in labore et dolore sudasse se dicens . Sed cum de his nos in futuro Dominus liberaverit: Non erit labor in Jacob, neque dolor in Israel. Et quomodo illud legimus: Beati flentes, quoniam ipsi ridebunt : et risus noster Job prophetantis verba sectabitur: Veracium os replebitur gaudio bus, per quem coangustamur et premimur, ut postea laborare cessemus. Cognovi quia omnia quae fecit Deus, ipsa erunt in aeternum, super illa non potest addi, et ab illis non potest aufer
Abbreviated transcription (Latin):
quac rehoc uelilud ab initi omundi usq
ad consumactionem fecerit crescere
manere: mutari:
Coc notii. qmnon est bonuiin his¬
nisilcc&rari & facerebonum inuitasua:
&quidem omnis homo qui comedit
& bibit & ostenditbonum in omnila¬
boresuo &xdonodĩ est Propterea
colonus & hospes mundi homo mundo¬
dectus est ut breui uitȩ succe frucctur
tempore & spe prolixiores acctis abs¬
cisa cunctaquae possid& quecsi ad alia
ꝓfecturus aspiciat ⁊ & quod porest
ob congregandas opes cogitationibus
torqueatur neque seput& plus desuola¬
bore lucrari posse: quacincibum & po¬
tum: & siquid deopibus suis. in bonis
operibus expenderit: hocsolumdĩ
do numest ⁊ Ex quibus nonut quidc̃
aestimant adluxoricm & addilicias.
& ad dispenrationem secundum illud
esaiae manduce mus& bibẽmus.
cras enim moriemur Instar anima
ribus nutriendis. & egentium largi¬
tione consumimus ÷ Porroquia carodñi
uerus est cibus: & sanguis eius uerus est po¬

Expanded text:
quare hoc vel illud ab initio mundi usque quare hoc vel illud ab initio mundi usque ad consummationem fecerit crescere, manere, mutari. Cognovi quia non est bonum, nisi laetari, et facere bonum in vita sua. Et quidem omnis homo qui comedit, et bibit, et ostendit bonum in omni labore suo, ex dono Dei est. Propterea colonus et hospes mundi homo datus est, ut brevi vitae suae fruatur tempore, et spe prolixioris aetatis abscissa, cuncta quae possidet, quasi ad alia profecturus aspiciat, et quod  Al. qob congregandas opes, cogitationibus torqueatur. Neque se putet plus de suo labore lucrari posse, quam cibum et potum, et si quid de opibus suis in bonis operibus expenderit, hoc solum donum 413 Dei est. Ex quibus, non, ut quidam aestimant, ad luxuriam et delicias, et ad desperationem, secundum illud Isaiae: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur , instar animalribus nutriendis et egentium largitione consumamus. Porro, quia caro Domini verus est cibus, et sanguis ejus verus est po
Abbreviated transcription (Latin):
mihiuero abhebreo. qui me inscrip¬
turis erudiuit ita ex positum ẽ
Cum omnia suolabuntur tempore
& sit tempus destruendi uel aedifican¬
di flendi atque ridendi. tacendi
& loquendi & c&era quae dicta
detempore sunt: quid frustrx co¬
namut & tendimus & breuis uitae
labores putamus eẽ per p&uos .
nec contentisumus. secundem euange¬
lium malitice diei nihil que incraesti¬
num cogitamus : si quidem habere
plus pos sumus in hoc sacculo amplius
laborcendo in quo id tantum hominibus
adõ ditum est ut alius alia seciaendobabe¬
rX inquib a ndire & exercere sẽposs&:
Osenim omne quod fecit bonumest sed
bonum intemporesuo: bonum est uigilic¬
re atq dor mire: nectamen semper uigi¬
lare &dormire bonũ est quiccuicissim
iux ta dispositionem dĩ bonũ est. uncu¬
ique quod opus est ⁊ Dedit quo queds̃
mundum in habitandum hominibus
ut frucntur uccria&ates temporum
& non quacerant decausis rerum na¬
tunalium. quomodo creata sint omnia

Expanded text:
Mihi vero ab Hebraeo, qui me in ScripMihi vero ab Hebraeo, qui me in Scripturis erudivit, ita expositum est: Cum omnia suo labantur tempore, et sit tempus destruendi et aedificandi, flendi, atque ridendi, tacendi, atque loquendi, et caetera quae dicta de tempore sunt, quid frustra conamur et tendimus, et brevis vitae labores putamus esse perpetuos? Nec contenti sumus secundum Evangelium, malitia diei: nihilque in crastinum cogitemus . Quid enim possumus habere in hoc saeculo amplius laborando, in quo id tantum hominibus a Deo datum est, ut alius alia sectando haberet, in quibus erudiri, et exercere se posset? Deus enim omne quod fecit, bonum est, sed bonum in tempore suo. Bonum est vigilare atque dormire: nec tamen semper vigilare aut dormire bonum est, quia vicissim juxta dispositionem Dei bonum est unumquodque, cum opus est. Dedit quoque Deus mundum ad inhabitandum hominibus, ut fruantur varietatibus temporum, et non quaerant de causis rerum naturalium quomodo creata sint omnia:
Abbreviated transcription (Latin):
incipiemus odisse & dispicere quođ a¬
mamus: tempus belli & tempus pacis
quaci diu in praesenti scło sumus. tempus
pacis tempus adueni&: In pacce enim
locus est dĩ & ciuitas nr̃ hierusalẽ
depecce sortita uocabulũ est: Nemo
ergo senunc put&. ẽẽ. securum:
Intempore belli accingendum est.¬
& apostolic armatrrctanda
ut uictores. quondam requies ca¬
mus in pace: quae habundantiaẽ
facienti in quibus ipselaborat Vidi
occupationem quam deditds̃ filiis
hominum ut occupentur in ea
uniuersa fecitbona intempore suo
& quidem seculum dedit in corde corũ
ne inueni auhomo opus quod socicds
ad initio usq colfinem ⁊ Noninefiuidoc
quaplet sq in hocloco dictui sit quora
propterece ds̃ in praese t sedo criam
ꝑuersorum dogmatum iegi inesi
Conces serit occupationem: nemens
hominis ociosatorpescer&: & hocẽẽ
bonum quod fecit ds̃ intempore suo
& nihil ominus nequire eos: naturs
rerum scientĩc conprehendere :

Expanded text:
incipiemus odisse, et despicere quod aincipiemus odisse, et despicere quod amavimus. Tempus belli, et tempus pacis. Quamdiu in praesenti saeculo sumus, tempus pacis tempus adveniet. In pace enim locus est Dei, et civitas nostra Jerusalem, de pace sortita est vocabulum . Nemo ergo se nunc putet esse securum: in tempore belli accingendum est, et arma tractanda, ut victores quondam requiescamus in pace. Quae abundantia est facienti, in quibus ipse laborat. Vidi occupationem, quam dedit Deus filiis hominum, ut occupentur in ea. Universa fecit bona in tempore suo et quidem saeculum dedit in corda eorum, ut non inveniat homo opus quod fecit Deus ab initio usque in finem. Non me fugit quid a plerisque in hoc loco dictum sit, 412 quod propterea Deus in praesenti saeculo etiam perversorum dogmatum magistris concesserit occupationem, ne mens hominis otiosa torpesceret, et hoc esse bonum, quod fecit Deus in tempore suo, et nihilominus nequire eos naturam et rerum scientiam comprehendere.
Abbreviated transcription (Latin):
nihil nobis uidectur rectum eẽ: nisi qđ
discimus: ut post multum sylentium
de discipulis efficiamur magistri Nunc
uero prosaeculorum quot tidicce in peius
labentium uitio. docemus in ec desis.
quod nescimus. & si compositione uerboꝵ
uel instinctum diccboli. qui fautor er¬
rorum est placusus. populi excitaueri¬
mus: contra conscientia nr̃am. scire
nos arbitiamur. ⁊ De quocliis potuimus
ꝑsucdere omnes artes absq: doctore
indigeat prceceptoretecnpus aandi
& tempus odiendi⁊ tempus amaendi
post dm̃ liberos. uxorem. propinquos.
& tempus odiendieos in martyrio.
cum proxp̃o confessione rigidos. pia&as
obpugnat in imicc: uelcerte tempus
amandilegem. & ea quaelege fucrant
impenta. circum cisionẽ. hostics
sabbactum neo menias. & tempus odi¬
endicas euangelii gnartia succedente:
culum uidemus in enigmacte. tempus eẽ
praesentia diligendi: & infuturui
tempus adueni&. quan docernentes
faciȩ ad faciem & in melius proficientes.

Expanded text:
Nihil nobis videatur rectum esse, nisi quod Nihil nobis videatur rectum esse, nisi quod discimus, ut post multum silentium, de discipulis efficiamur magistri. Nunc vero pro saeculorum quotidie in pejus labentium vitio, docemus in Ecclesiis, quod nescimus. Et si compositione verborum, vel instinctu diaboli, qui fautor errorum est, plausus populi excitaverimus, contra conscientiam nostram scire nos arbitramur, de quo aliis potuimus persuadere. Omnes artes absque doctore indigeat praeceptore. Tempus amandi, et tempus odiendi. Tempus amandi post Deum, liberos, uxorem, propinquos, et tempus odiendi eos in martyrio, cum pro Christi confessione rigidos pietas oppugnat inimica. Vel ceamandi legem, et ea quae a lege fuerant imperata, circumcisionem, hostias, Sabbatum, neomenias, et tempus odiendi eam Evangelii gratia succedente. culum videmus in aenigmate , tempus esse praesentia diligendi, et in futurum tempus adveniet, quando cernentes facie ad faciem, et in melius proficientes,
Abbreviated transcription (Latin):
pusꝑdendi tempus custodiendi
& tempus proiciendi: subdiuersis
sȩmonibus idemnunc qui supite¬
& in frac sensus est: In eoquod ait
Tempus destruendi. & tempus ae¬
di ficcen edi acdeinde. Tempussemn¬
dendi & tempus consuendi: quomodo
etum sinagogeedestruitur ut aedific&uir
eodesice ee legesit scis sio ut eucengiliao
consucentur: Quod euaen gelis tȩ singuli
perponerant dlgge &e prophor is
aduentus dominici tes timonie consu¬
entes ic & tmpus fuit quaceretidi &cus¬
todiendi israhel: Tempus perdendi &ꝓ
iciendi illum : uelcerte tempus quacren¬
di populum exgentibus: &e tempus ꝑden¬
di populum iudacorum: tempuscus¬
todiendi credentes ex nactionib : & tẽ¬
pus abiciendi in gedulos o is rechel
recopus teccendi. & tempus
loquendi. Pyt hagoricos. reor quo¬
rum disciplina est tacere perquin¬
quennium. & postec eruditos loqui:
Hincoriginem suitia xisse decreti
ut postea adloquendum ora resere¬
mus: si leamus certo tempore. ad
preceptoris eloquic pendeamus:

Expanded text:
perdendi. Tempus custodiendi, et tempus projiciendi. Sub diversis sermonibus, idem nunc, qui supra et infra, sensus est, in eo quod ait: Tempus destruendi, et tempus aedificandi. Ac deinde: Tempus scindendi, et tempus consuendi. Quomodo enim Synagoga destruitur, ut aedificetur Ecclesia, et a Lege fit scissio, ut Evangelia consuantur, quod Evangelistae singuli perpetrarunt, de Lege et Prophetis adventus Dominici testimonia consuentes: ita et tempus fuit quaerendi et custodiendi Israel, tempus perdendi et projiciendi illum. Vel certe tempus quaerendi populum ex gentibus, et tempus perdendi populum Judaeorum. Tempus custodiendi credentes ex nationibus, et tempus abjiciendi incredulos ex Israel. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Pythagoricos reor, quorum disciplina est tacere per quinquennium, et postea eruditos loqui, hinc originem sui traxisse decreti. ut postea ad loquendum ora reseremus. Sileamus certo tempore, et ad praeceptoris eloquia pendeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
in regno caelorum pracepccrans ⁊ Hanc
solam habemus portionem quãc̃ nec fur
nec latro ual&. nectynannus auferri.
& quece nos post mortem sequactur:
Nec enim possumus. cũ haec uita fuerit
dissoluta rursum nr̃is laboribus per¬
postec: Aliter: superi orierrore tur¬
bactus quod putarem inter homines
& bestics nihil inter ẽẽ: in hanc sen¬
tentiam pracui opinione deductus
sum ut nihil aliud bom dicerem
nisi praesentem carpere uolupta¬
tem Neq enim cum semel nos
dis soluis se interitus posse his ꝑfrui
a quibus recederemus ingrati : Aliide
hoc quod cct: Quis enim adduc& eum
ut ui decet ecequȩsunt futura postse
Ad illam intellegenticm r&ulerunt
ut dicerent: melius eẽ suis hominẽ la¬
boribus ꝑfru. quicchocsolum de substan¬
ticc pos s& auferti: Cum enim mors
uenerit nescire qualis sit heredemo

Expanded text:
in regno coelorum praeparans. Hanc in regno coelorum praeparans. Hanc solam habemus portionem, quam nec fur nec latro valet, nec tyrannus auferre, et quae nos post mortem sequatur. Nec enim possumus, cum haec vita fuerit dissoluta, rursum nostris laboribus perpostea. Aliter: Superiori errore turbatus, quod putarem inter homines et bestias nihil interesse, in hanc sententiam prava opinione deductus sum, ut nihil aliud boni dicerem, nisi praesentem carpere voluptatem. Neque enim cum semel nos dissolvisset interitus, posse his perfrui, a quibus recederemus ingrati. Alii de hoc quod ait: Quis enim adducet eum, ut videat ea, quae sunt futura post se, ad illam intelligentiam retulerunt, ut dicerent: Melius esse suis hominem laboribus perfrui; quia hoc solum de substantia sua posset auferre. Cum mors venerit, nescire quali sit haerede mo
Abbreviated transcription (Latin):
scit utrũ sc̃s quibominis apellationẽ
dignus ẽ ascendet in caelum: & utrũ
pecccttor quim iumentum uocatur
descendat interram fierienim po¬
test ꝓ incerto uitce huius & lubrico. sta¬
tu. & iustus concidat. & peccator
ex surgat ⁊ & nonnomquaẽ euenit
ut ratio nabilior &eruditus inscrip¬
turis. idest homo non circum spec¬
t&. ut scientia succ dignum est uiuat.
& deducctbr ad inferos. & simplicior
quis que atq rustitior quiiumentum
hominis conpantione dicatur meli¬
us uiuct & martyriorco roetur:
& pecradisi sit colonus. Et uidi
quic non ẽ bonum nisi quodlae ta¬
bitur homo in oper esuo. quicchaec
pars eius: Quis enim codduc& eum
ut uidecit id quod futurũ ẽ. post ipsum:
proeo quod posuimus ut uidect id qđ
futurum est post seipsum apercius inter¬
praacctus ẽ simmacchus. dicens ut uide¬
at eaquace sunt futunt: posthaec:
nihil estergobonum inuita istec nisi
quod la&atur homo inoperesuo : faci¬
ens elemosynã ut futuros sibithesauros :¬

Expanded text:
 utrum sanctus, qui hominis appellatione dignus est, ascendat in coelum, et utrum peccator, qui jumentum vocatur, descendat in terram? Fieri enim potest pro incerto vitae hujus, et lubrico statu, ut et justus concidat, et peccator exsurgat, et nonnumquam evenit, ut rationabilior, et eruditus in Scripturis, id est, homo, non circumspecte, et ut scientia sua dignum est, vivat, et deducatur ad inferos, et simplicior quisque atque rusticior, qui jumentum hominis comparatione dicatur, melius vivat, et martyrio coronetur, ac paradisi sit colonus. Et vidi, quia non est bonum, nisi quod laetetur homo in opere suo, quia haec est pars ejus. Quis enim adducet eum, ut videat id, quod fuPro eo quod nos posuimus: Ut videat id quod futurum est post ipsum, apertius interpretatus est Symmachus, dicens: Ut videat ea quae futura sunt post haec. Nihil est ergo bonum in vita ista, nisi quod laetatur homo in opere suo, faciens eleemosynam, et futuros sibi thesauros
Abbreviated transcription (Latin):
cul. ẽe. auirtutibus quasrequirit
qui autẽ potentes : potenter tormen¬
ta patiuntur: cuiq: plus creditur.
plus exigetur abeo: Propterea¬
tem uidemus calumnitm sustinerȩ
& tur bari deimquitacte iudicu
nec dm̃ stcctim subuenire praesentẽ

Expanded text:
rocul esse a virtutibus, quas requirit . rocul esse a virtutibus, quas requirit . Quia autem potentes potenter tormenta patientur, cuique plus creditur, plus exigitur ab eo, proptereatem videmus calumniam sustinere, et turbari de iniquitate judicii, nec Deum statim subvenire praesentem.
Abbreviated transcription (Latin):
tiã & scienticm. errores & stulticiã
cognoui quichoc pasti o uenti siue
praesumtio sp̃s: contrarias contra¬
ria intelleguntur. & sapientia pri¬
maẽ st ultitia caruisse: stultitia
autem carere non potest: nisiqui in¬
tellexerit eam: Vnde & plurima in
rebus noxia sunt creata ut dumutamuis
ea adsapientiã erudicmur: Ae quodis
ergostudu fuit scires alomoni sapientiã.
& scientiam. &eregione. errores.
& stultiticm : ut in ad petentis aliis¬
& aliis declinandis : uerr eius sapientia
probar&ur: sed in hoc quoque ut in
c&eris dicit pacuis se seuentas & non
uclus seperfectam conprirehendere
ueritatem: deprcesumptione sp̃s
siue pastione uenti: quia sȩpius
in hoclibro dicitur supra disseruis¬
se sufficiat: Quia in multitudine
sapientiae. multitudo furoris
& quicdponit scientiam. ad ponit
dolorem: quan tõ magis sapientiã¬
qui fuerit consequutus: tanto plus
indignatur subiacẽre seuitus: & ꝓ¬

Expanded text:
tiam et scientiam, errores et stultitiam: tiam et scientiam, errores et stultitiam: cognovi quia et hoc est pastio venti, sive praesumptio spiritus. Contrariis contraria intelliguntur. Et sapientia prima est, stultitia caruisse. Stultitia autem carere non potest, nisi qui intellexerit eam. Unde et plurima in rebus noxia sunt creata, ut dum vitamus ea, ad sapientiam erudiamur. Aequalis ergo studii fuit Salomoni scire sapientiam et scientiam, et e regione errores et stultitiam: ut in aliis appetendis et aliis declinandis, vera ejus sapientia probaretur. Sed in hoc quoque, ut in caeteris, dicit pavisse se ventos, et non valuisse perfectam comprehendere veritatem. De praesumptione spiritus, sive pastione venti, quae saepius in hoc libro dicitur, supra disseruisse sufficiat. Quia in multitudine sapientiae, multitudo furoris: et qui apponit scientiam, apponit dolorem. Quanto magis quis sapientiam fuerit consecutus, tanto plus indignatur subjacere vitiis, et p