comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
brimen se celebratur: DETDOLIS Idolasi¬
mulacra grecumest. belfegor quod interpr&a¬
tur simula crum ignominie idolumest moab:
hunc latinipriamum appellant : Bel quod in¬
terpr&atur u&us tus idolumestbabiloniũ.
fuit uero hic idem belus paternini regis assirioꝵ :
Adrumalechidolum assiriorum quod &iam sa¬
marite coluerunt: Astarten qđ in latinum sonat
facturam suꝑ fluam : idolum sidoniorum dicitur:
Bel zebub inter pr&atur rex muscarum: Dia¬
bolus deor sum fluens greceuero criminatordi¬
citur: Sa tanin latinum sonat aduersarius
siue trans gressoꝵ: Syrene inesaia demones.
aut dracones magnicristati pariter aciuolan¬
tes ut aquibus damputatur: Vlule in esia ab
omnitrans latione. nomine ipso ebreo hihim
appellantur : LXX. tantum inter precespro
his onocentauros intrans latione posuerunN:
Sunt quiululas putent aues esse nocturnas ab ulu¬
latu uocis que mefferunt quas uulgo cauamnos
nullihos &iam doctissimum incubones uel sa¬

Expanded text:
bri mense celebratur. Ebri mense celebratur. Emulacra, Graecum est. Belphegor quod interpretatur simulacrum ignominiae, idolum est. Mob, hunc Latini Priapum appellant. Beel, quod interpretatur uetustas, idolum est Babyllonium; fuit uero hic idem Belus pater Nini regis Assyriorum. Adramelech idolum Assyriorum, quod etiam Samaritae coluerunt. Astarten, quod in Latinum sonat facturam superfluam, idolum Sydoniorum dicunt. Beelzebub interpretatur uir muscarum. Diabolus deorsum fluens, Graece uero criminator dicitur. Satana in Latinum sonat aduersarius siue transgressor. Syrenae in Esaia daemones aut dracones magni, cristati pariter ac uolantes, ut a quibusdam putatur. Ululae in Esaia ab omni translatione nomine ipso Hebraeo Ihihim appellantur, septuaginta tantum interpretes pro his onocentauros in translatione posuerunt; sunt qui ululas putent aues esse nocturnas ab ululatu uocis quem efferunt, quas uulgo cauannos nulli hos etiam doctissimorum incubones uel sa
Abbreviated transcription (Latin):
sededicationis templi colebant diem: Ephipha¬
nia grecum ẽ quod significat apparitio uel
ostensio siue quod eademdie dñs & saluator
noster in baptis mosuo populis fuerit ostensus
siue quod stella magis siue quod primo signo
dñi aqua inuinum uersa tunc apparuerit:
Neo menia Kalendas hoc est quod aput nos dici¬
mus sed quia aput ebreos secundũ lune cursũ
menses supputantur . & mena greceluna ap¬
pellatur ic circo neo menia noualuna accipo¬
test: Parasceue preparatio grecumest: pa¬
rasceue enim sexta sabbati appellatur . hino
uero preparatio dicitur quod auidȩis cadẽ die
quae ins abbato sunt necessaria preparentur:
Sabbata requies ebreorum est. idcirco autem re¬
qui es quod in eademdie dñs ab opere perfectis
omnibus absolutisq: requi euerit: Sceno fegia¬
cum tabernaculas auideis figuntur. obmemori¬
am taber naculorum : Scene enim grece taberna¬
culum dicit᷑. haec iuid ueorum sollemnitas septẽ¬

Expanded text:
se dedicationis templi colebant diem. Epiphase dedicationis templi colebant diem. Epiphania Graecum est, quod significat apparitio uel ostensio, siue quod eadem die dominus et saluator noster in baptismo suo populis fuerit ostensus siue quod stella magis siue quod primo signo domini aqua in uinum uersa tunc apparuerit. Neomenia hoc est quod apud nos kalendae. sed quia apud Hebraeos secundum lunae cursum menses supputantur et ΜΗΝΗ Graece luna appellatur, idcirco Neomenia noua luna accipi potest. Parasceue praeparatio, Graecum est, Parasceue enim sexta sabbati appellatur; hinc uero praeparatio dicitur, quod a Iudaeis eadem die quae in sabbatum sunt necessaria praeparentur. Sabbata requies, Hebraeum est; idcirco autem requies, quod in eadem die dominus ab opere perfectis omnibus absolutisque requieuerit. DE cum tabernacula a Iudaeis figuntur, ob memoriam tabernaculorum. σκηνὴ enim Graece tabernaculum dicitur. Haec Iudaeorum solennitas, Septem
Abbreviated transcription (Latin):
Annus iobeleus annus quinqua gensimus qui
erat annus remissionis quo in isrł unus quis¬
quere i suae uendito adiussuum & iam abs¬
que praio reuertebatur : Paschatranscen¬
sus. ebreum est enim nongrecum trans gres¬
sus uero id circo dictus ÷ quod ebrei ab eg ip¬
to interram repromissionis transcenderiNT:
Certe pas cha nr̃ mest quod saluator ab in¬
fernis resurgens caelorum regna transcen¬
derit: Phaseidem pasca est transcensus uel transi¬
tus : Sunt qui magis transcensum uel transitũ
ex hoc app̃ellatum ad firmant: quo eadem noc¬
te dñs peregyptum transierit cum egyptioꝵ
primo genita cuncta ꝑ cussit: Pente costen
quinquagensima grecum est : huius quinqua¬
gesimae figuram annus iobeleus ges sit quae
nunc iterum future repromissionis aeter¬
nam requiem praefigurat : Incenia noue ae¬
dificationis obseruatio uel dedicatio: Genon
namque ingrecam lingua nouum sigm ficat
Ergo in hanc sollemptatẽ iudei octobriomen¬

Expanded text:
Annus iubilaeus annus quinquagensimus qui Annus iubilaeus annus quinquagensimus qui erat annus remissionis quo in Israhel unusquisque rei suae uenditor ad ius eius etiam absque pretio reuertebatur. Pascha transcensus, Hebraeum est, non Graecum. transcensus uero idcirco dictus est, quod Hebraei ab Aegypto in terram repromissionis transcenderint; certe pascha nostrum est, quod saluator ab infernis resurgens caelorum regna transcenderit. Phase itidem pascha est transcensus uel transitus. sunt qui magis transcensum uel transitum ex hoc appellatum adfirmant, quod eadem nocte dominus per Aegyptum transierit, cum Aegyptiorum primogenita cuncta percussit. Pentecostes quinquagensima, Graecum est. huius quinquagensimae figuram annus iubilaeus gessit quae nunc iterum futurae repromissionis aeternam requiem praefigurat. scenopedificationis obseruatio uel dedicatio; caenon namque in Graecam linguam nouum significat; ergo in hac solemnitate Iudaei Octobri men
Abbreviated transcription (Latin):
MINIBUS UELAUIBUS
Ceon fluuius & hyopue deparadiso emergens
quem nilumusitato sermone appellant: Fn¬
sonfluuius indie idem quoque a para disode
fluens hunc indigangenuo cant: Tordannis
ideo dicitur quod duo fontes inunum confluat
galileae idemest & mare tiberia dis idem&
stagnum genesar idem & lacus cenner&.
Maresalinarum hoc & mare uocatur mor¬
tuum: Vellacus has falti id est bituminus
ab hiericohaut longe ab est Bethsaida pis¬
cina in hierus alem inquam egrȩ defereban¬
tur idem & proph&ica id est pecualis appel¬
latur quod hostias in ea quondam sacerdos la¬
appellatur mensis primus. Elulmmachabe¬
orum libro augustus quia put nos mensis sex¬
tus uocatur: Cas leu in zaccharia prophea
nouember qui& .viiii. Theb& hinlibro ester
arius quia put nos .xii. quod si &iamreliqua e¬
breumen sum uocabula in canone non reppe¬
ries scireuoles. Turuocatur mensis secundus
siuantertius thamnus quartus iulius qui &¬
LEM NITATIBUS

Expanded text:
MINIBUS UEL AQVIS. MINIBUS UEL AQVIS. Geon fluuius Aethiopiae de paradiso emergens quem Nilum usitato nomine appellant. Phison fluuius Indiae idem quoque a paradiso fluens, hunc alii Gangen uocant. Iordanes ideo dictus, quod duo fontes in unum confluantGalileae idem est et mare Tiberiadis. idem et stagnum Gennesar, idem et lacus Cineret. Mare Salinarum, hoc uocatur et mare mortuum uel Asphalti, id est bituminis, ab Hiericho haut longe abest. Bethsaida piscina in Hierusalem in quam aegri deferebantur, ideo et probatica, id est pecualis, appellatur, quod hostias in ea quondam sacerdotes laappellatur mensis primus. Elul in Macchabaeorum libro Augustus qui apud nos mensis sextus uocatur. Caseleu in Zaccharia propheta Nouember qui et nonus. Tebeth in libro Esther arius qui apud nos duodecimus. quod si etiam reliqua Hebraea mensuum uocabula quae in canone non repperi scire uoles, Iar uocatur mensis secundus, Siuan tertius, Thamus quartus, LEMNITATIBUS.
Abbreviated transcription (Latin):
tatur autem arihelleo dĩ hierus alem figura¬
liter significans. ararat armenia incuius
montibus postdiluium arca consedit. ad eo
quodillic aliqua cius indicia nuncus que per¬
maneant. Arbe. quae arboc in nr̃iscodici¬
bus corruptelegitur. Inqua tres patri archȩ
regnauit. Lothipse est lidda ipscest dio¬
spolis. Decapolis in euuangelio regio est
haben sciuitates decim: Accaronurbs pales¬
tina est Sunt aliiqui estimant accuronẽe
turrem stratonis & postea appellatam
eẽ cesaream: Antelibanus. loca appellant᷑
quae supra libanum montem. orienta lempla¬
gam respiciunt: Efrataciuitas bechlem
rgio est eufratenuero fluuius depara dxso
Mesopotamia idcirco dicitur quodtycri&
eu frate fluminibus ambiatur. Emmaus
tas quaenicopolis dicitur: Kalua riae locus
obhanc causam dictus. quod de consu&udine
in eo demloco damnati capite truncubantus:
Ario pagus curie apud athenienses nomen
est quod a marte nomen accepit: Deplu¬

Expanded text:
tatur autem Arihel leonem dei Hierusalem figuratatur autem Arihel leonem dei Hierusalem figuraliter significans. Ararat Armenia in cuius montibus post diluuium area consedit, adeo ut illic aliqua eius indicia nunc usque permaneant. Arbe quae Arbos in nostris codicibus corrupte legitur, in qua tres patriarchae regnauit. Lod ipsa est Lydda, ipsa est Diospolis. Decapolis in euangelio regio est habens ciuitates decem Accaron urbs Palaestinae, sunt alii qui aestimant Accaron esse turrem Stratonis et postea hanc appellatam fuisse Caesaream. Antilibanus loca appellantur quae supra Libanum montem orientalem plagam rehem. Euphrates vero, fluvius de Paradiso. Mesopotamia idcirco dicitur, quod Tigride et Euphrate fluminibus ambiatur. Samariatas quae Nicopolis dicitur. Calob hanc causam dictus, quod de consuetudine in eodem loco damnati capite truncabantur. Ariopagus curiae apud Athenienses nomen est quae a Marte nomen accepit. DE FLU
Abbreviated transcription (Latin):
runt ab assor filio abrae exc&tura: Hus
que & aux sitidis regio circa colensiriam
ibhus semprone pote appellata. elamite
perse ab elam filiosem. Ebrei cognomina¬
tisunt abe er qui pronepos fuit sem. Cas¬
deinunc caldei uocantur: & cas dei aca seph
filio nachor fratris abrahe huom̃s desem
postericate procedunt. INCPIT DEL.OCIS
Iebus ipsa est hierus alem ipsa est & salem
inqua regnauit melchisedech nunc abelio
adriano uocatur elia. Babelingenesi nunc
babilonuocatur in hoc loco torrem quondam
homines aedificare aduersus caclum aggres¬
si essent dis persi sunt inmissa diuinitus confu
sione linguarum: Accarnunc nisib appellat᷑
reblathanunc antio chiauocatur. eadem est
& ephiphania: Sichem chaecest & sicima.
&hec nunc neapolis ciuitas samaritanorũ:
Olibama in ꝓph&is ciuitas inqua eodem princi¬
pes abitauerunt: Arihelinesaia proph&a
hanceẽ quidam putant arco polim abidolo
martis arihel. quod illicsitum est : interpre¬

Expanded text:
runt ab Asurim filio Abrahae ex Cethura. Us, runt ab Asurim filio Abrahae ex Cethura. Us, quae et Auxitidis regio circa Coelesyriam, ita ab Us Sem pronepote appellata. Elamitae, Persae, ab Elam filio Sem. Hebraei cognominati sunt ab Heber, qui pronepos fuit Sem. Casdei, nunc Chaldaei vocantur, et Casdei a Cased, filio Nachor fratris Abrahae. Hi omnes de Sem posteritate procedunt. CAPUT V. De locis. Jebus, ipsa est Jerusalem, ipsa est et Salem, in qua regnavit Melchisedech. Haec nunc ab Helio Adriano vocatur Helia. Babel in Genesi, nunc Babylon vocatur. In hoc loco cum turrem quondam homines aedificare adversus coelum aggressi essent, dispersione linguarum. Acchar nunc Nisibi appellatur. Reblatha nunc Antiochia uocatur; eadem est et Epiphania. Sichem haec est et • Sicima, haec et nunc Neapolis ciuitas Samaritanorum. Olibama in propheta ciuitas in qua Edom principes habitauerunt. Arihel in Esaia, hanc esse quidam putant Ariopolim ab idolo Martis Arihel quod illic situm est. interpre
Abbreviated transcription (Latin):
stitere quia tauro monteusque ad occidenta¬
lemoccanum maritima ora occupauerunt
acom̃s gentes deiaf& hstirpedescendunt:
Chus & hiopia. Mesrum egyptus. Chas¬
loim. qui postea filistim nunc palestini:
ldem tamen & allo fili idest & alienigene
appellatisunt. horum ciuitas asculon¬
& regio. Saba arabia: saba uocitatur &
regio inquanunc sabei: Abila. sabei ge¬
illicsita est. Affrica appellata est ab uno expos¬
teris habrae dec& tura quiuocatus est affer:
His mahelite uocati ab his maele filio ab rahe
idem & sara cenia sara idem & agareniabagar:
Nabathei. anab ex filio his ma ȩlis appellati
qui ab eufrate admare rubrum porrigunt᷑
Rananei appellati decanen filiocam horum
terram iudȩi ex pulsis incolis possederunt hi
de origine camueniunt: Assur assiria ab
aessure filiosem huir bemninum ex nomi¬
nenini regis condiderunt quae nunc nine¬
ue uocantur. Siros appellatos quidamasse¬

Expanded text:
stitere, qui a Tauro monte usque Occidentastitere, qui a Tauro monte usque Occidentalem Oceanum maritimam oram occupaverunt. Hae omnes gentes de Japheth stirpe descendunt. Chus, Aethiopia. Mesraim, Aegyptus. Casloim, qui postea Philistini, nunc Palaestini. Iidem tamen et Allophyli. Iidem et alienigenae appellati sunt. Horum civitas Ascalon. Saba, Arabia. Saba vocitatur et regio in qua nunc Sabaei. Evila, Geillic sita est. Africa, appellata ab uno ex posteris Abrahae de Cethura, qui vocatus est Apher. Ismahelitae, vocati ab Ismaele filio Abrahae. Iidem et Saraceni, a Sara. Iidem et Agareni, ab Agar. Nabathei, a Nabeth filio Ismaelis appellati, qui ab Eufrate ad mare Rubrum porriguntur. Chananei appellati de Chanaan filio Cham. Horum terram Judaei expulsis incolis possederunt. Hi omnes de origine Cham veniunt. Assur, Assyrii ab Assur filio Sem. Hi urbem Ninum ex nomine Nini regis condiderunt, quae nunc Ninive vocatur. Syros appellatos quidam asse
Abbreviated transcription (Latin):
ante fores siue uestibulũ: Ergo eliam ebre¬
um ẽ c&era quae superius st̃ grecasunt
maxime: Item in ec echielis extrema par¬
te inuisione ciuitatis inuetera translatio¬
ne hab& parto foria innouagazo filuciu
idest cellulas paruas: Theae talamus: Ad¬
hileu frontem: Elaumoth uestibulum:
polit andrio multitudinis: Spita mes psal¬
mus. Gisus definitio: Manna sacrificiũ
in regnum: Cenotafia simula cra quae grece
ophiamtha sed haec ac tenus nunc &iam illud
accipeut quaedm nomina prius scriptura ap
dore corporis primum galate appellatist̃
ȩ quib: populi quon dã morientis longinqua
migrantes primo gallo grecinum cpatiuo
gallorum nomine galatȩ uocantur. Magog
scite quidĩ gog & magog gotos putant: thu¬
bal iberi qui & his pani. txhiras tracias: Tho¬
gorma friges. Madian medi. Iuuan iones qui
& greciunde & mareioniũ : C& hii c&ii id est
ciprii aput quos & urbscitium uocitatur. doda¬
nim rodii: ex his grecorum. nationibus ex¬

Expanded text:
ante fores siue uestibulum, ergo aelam Hebraeante fores siue uestibulum, ergo aelam Hebraeum est. cetera quae superius sunt Graeca sunt maxime. item in Ezechielis extrema parte in uisione ciuitatis in ueteri translatione habet pastophoria, in noua gazophylacia, id est cellulas paruas. thee thalamos. aileu frontem. aelaumoth uestibulum. polyandriun multitudines. spithames palmus. gissus definitio. manaa sacrificium. in Regum cenotaphia simulacra quae Graece ΜΟΡΦΩΜΑΤΑ. sed haec hactenus. nunc etiam illud accipe, ut quaeddore corporis primum Galatae appellati sunt, e quibus populi quondam in Orientis longinqua migrantes primum Gallograeci, nunc antiquo Gallorum nomine Galatae vocantur. Magog, Scythae. Quidam Gog et Magog, Gothos putant. Jubal, Iberi, qui et Hispani. Thiras, Thraces. Thogorma, Phryges, Madai, Medi. Javan, Iones, qui et Graeci. Unde et mare Ionium. Cethei, Citii, idem Ciprii, apud quos et urbs Cittium vocitatur. Donanim, Rhodii. Ex his Graecorum nationibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
Nardũ piscatum ab eo quođ species ipsa nardũ
modum spicȩ. sit quȩ infusa conficitur. Alabas¬
trum genus marmoris p̃ciosi ex quo euuangelii
illius unguenti uus culumerat : Stadiumine¬
uangelio spacii certa de mensio octo stadia mil¬
le passus efficiuntur: HAECOMNIA QUE
SE QUUNTUR IN EXODIUEL IN REG
libris his repperiuntur locis quae arce uel
taber naculi aut templidñi reuelationem
continent quorum nominum uocabula
hȩc que obscuriora sunt intrans latione u&e¬
rihabentur. haec uero que lucidi ora appa¬
rent noue trans lationis tex tu continentur:
V&us ergo trans latio hab&. sphero teres
nouas sperulas kala misos kalamos troci¬
sos uel caris eos quasiinnucis modum defor¬
matos: Anconis eos in castraturas: Aspidi¬
cas. uncinos fimbrias aut catenolas Scita¬
leas uectes lapidib: ac rotomis dedolatis:
Degrapidem celatura. p& alis lamminis.
Spiras capitella columnarum uł sicut pu¬
Elam porticum sed melius int̃pr&atum

Expanded text:
Nardum spicatum, ab eo quod species ipsa nardi in Nardum spicatum, ab eo quod species ipsa nardi in modum spicae sit quae infusa conficitur. Alabastrum genus marmoris pretiosi ex quo euangelici illius unguenti uasculum erat. Stadium in euangelio spatii certa dimensio; octo stadia mille passus efficiunt. Haec nomina quae subsequuntur in Exodo uel in Regnorum libris his reperiuntur locis quae arcae uel tabernaculi aut templi domini relationem continent. quorum nominum uocabula haec quae obscuriora sunt in translatione ueteri habentur; haec uero quae lucidiora apparent nouae translationis textu continentur. Uetus ergo translatio habet speroteres, noua ferulas. calamiscos calamos. troiscos uel cariscos quasi in nucis modum deformatos. anconiscos incastraturas. aspidicas uncinos. fimbrias catenulas. scytalas uectes. lapidibus acrotomis dedolatis. degraphidem celaturam. petalis lamminis. perimetrum lineam. spiras capitella columnarum uel sicut puaelam porticum, sed melius interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
inquit aries post tergum eiustenebatur in
uirgulto sab&h: Lebetenei minores in usũ
coquendi parati in parali peme non pacificas
uero hostias coxerunt in leb& is & caccabis
& ollis. Cofinus corues. Y driauas aquariũ
Condiningene si poculum uel scifum Leci¬
tumin libro regum ampula olearia. Lenti
batur in regnum: Parapsis acctabulum maus
aliqui & catinumita appellariputant: Epis¬
telia in regum quae suꝑ capitella columinarũ
ponuntur grecumest: Medchonothin regũ
fulturȩ quas bases appellamus. Topationla¬
pis precio sus in quo sicut alii ad firmant omni¬
um lapidũ colores refulgent: Corbanagato¬
filacidm corban autem int̃pr&atur oblatio:
Rarmain luca hyatus grecumest: Eri sebg in
Sicera sucus ex dactilis & omnis p̃teruinũ liquor
qui adbibendum aut pomis aut quolib& genere
conficitur sicera nuncupat᷑: N ardum pisticũ
nardum fidele id ÷ sine in postura grecumẽ:

Expanded text:
inquit, aries post tergum eius tenebatur in inquit, aries post tergum eius tenebatur in uirgulto Sabeth. Lebetae aenei minores in usum coquendi parati in Paralipomenon: pacificas uero hostias coxerunt in lebetis et caccabis et ollis. Cophinus corbis. Hydria uas aquarium. Condi in Genesi poculum uel scyphum. Lecythum in Regnorum ampulla olearia. Lenticbantur in regnum. Parapsis acitabulum maius; aliqui et catinum ita appellari putant. Epistylia in Regnorum quae super capitella columnarum ponuntur, Graecum est. Maechonoth in Regnorum fulturae quas bases appellamus. Topazion lapis pretiosus in quo, sicut aliqui adfirmant, omnium lapidum colores refulgent. Corbana gazophylacium, Corbona autem interpretatur oblatio. Chasma in Luca hiatus, Graecum est. Erisybe in Sicera succus ex dactulis et omnis praeter uinum liquor qui ad bibendum aut pomis aut quolibet genere conficitur sicera nuncupatur. Nardum pisticum nardum fidele, id est sine inpostura, Graecum est.
Abbreviated transcription (Latin):
dabirin regum o raculum quoderat factũ
inmedio in interiore parte templi in quo & ar¬
cadñierat hoc appellabatur scm scõrumi bis¬
sus genus siricigrossioris pariter & fortioris
sunt quidam qui& genus linies sebis sum puten.
Finicium inisaia coccinũ : Luteres in regum
conce uel cantaria a quarii grecum nomenẽ:¬
Latomun regum lapidum cesores & hoc gre¬
cum: Creacre in parali pemenon. fuscine ad
carnes decaldariis proferendas grecum est:
Sambucȩ in musicis genus symfoniorum:
Nablum grece appellatur psalterium quod
quod extenta pelle uel corio efficitur. Cyna¬
riut quid am putant acitabula quȩq ꝑcussa
in modulos concitantur: Thina lingna de his
salo mongradus fecit indomodñi in cognita
ligna & iamperitioribus iudeorum: Secthim
inpenta teuco spinarũ inheremogenus est
ȩquibus lignum in putribile: Sab&huir¬
gulti apud hebreos nomenest. ingenesi ecce

Expanded text:
Dabir, in Regnorum, oraculum quod erat factum Dabir, in Regnorum, oraculum quod erat factum in media interiori parte templi, in quo et arca Domini erat, hoc appellabatur sancta sanctorum. Byssus, genus serici grossioris, pariter et fortioris. Sunt quidam qui et genus lini esse byssum putent. Phoenicium, in Isaia, coccinum. Luteres, in Regnorum, conchae, vel canthari aquarii. Sed eLatomi in Regnorum lapidum caesores, et hoc Graecum est. Greagrae in Paralipomenon fuscinae ad carnes de caldariis. proferendas, Graecum est. Sambucae in musicis genus symphoniarum. Nablum quod Graece appellatur psalterium quodqquod extenta pelle uel corio efficitur. Cinari, ut quidam putant, acitabula quae percussa in modulos concitantur. Thyina ligna. de his Salamon gradus fecit in domo domini, incognita ligna etiam peritioribus Iudaeorum. Sethim in pentateucho spinarum in heremo genus est e quibus lignum inputribile. Sabeth uirgulti apud Hebraeos nomen est, in Genesi: ecce,
Abbreviated transcription (Latin):
ignem urentem. Ergo sera finuirtutes esse
nisteria diuersa mittuntur : Cerubin scienr¬
tiae multitudo c&erũ rubin ipsũ in scã sc̃orũ
duo tantũ significantur animalia aluis uero
ingenesi genus pomi simillimum paruope¬
ponispecie uel odore : Maturothiniob. ⁊a¬
aio ic quȩ duo decim signa mathematicias¬
serunt : Fath Rlima id est plaga ut meridi¬
ana uel occidentalis: Ramnus inpsalmo
non robus est sed spinarum genus uentib:
ꝑ molestum : Romfea gladium in latinoso¬
nat nam ubi ingenesi dicitur gladius flam¬
meus atque uersatilis ingreco rum fea po¬
nitur. frameg aste longissime sunt qui
bus &iamnunc armori ciutentes armori¬
cium hoc nomen tribuunt quidamita &iã
gladios signi ficariputant: Rapparis in sa¬
lomone frutecti genus inoriente si milelin¬
tisco: Palatȩ in regum mas sȩ que recentib:
ficis conpingi solent: Palatȩ grecũ est: de¬
bela iminosee proph&a palattis dicunt

Expanded text:
ignem urentem. ergo Seraphin uirtutes in cignem urentem. ergo Seraphin uirtutes in cn ministeria diuersa mittantur. Cherubin scientiae multitudo, ceterum Cherubin ipsum in sancta sanctorum duo tantum significantur animalia; aliis uero in Genesi genus pomi simillimum paruo peponi specie uel odore. Mazuroth in Iob ΖΩΙΔΙΟΣ quae duodecim signa mathematici adserunt. Fath ΚΛΙΜΑ, id est plaga ut meridiana uel occidentalis. Rhamnus in psalterio non rubus est, sed spinarum genus sentibus permolestum. Rhomphea gladium in Latino sonat, nam ubi in Genesi dicitur gladius flammeus atque uersatilis, in Graeco rnitur. Frameae, hastae longissimae. Sunt qui iis etiam nunc armorum vice utentes hoc nomen tribuunt. Quidam etiam ita gladios significari putant. Capparis, in Salomone fruteti genus in Oriente simile lentisco. Palathae, in Regnorum, massae quae de recentibus ficis compingi solent. Palathae Graecum est. Debelaim, in Osea propheta, palathas dicunt.
Abbreviated transcription (Latin):
nominib: dĩ apud hebreoshabentur: A menue¬
resiue fidelit̃ diapsalmã. sẽp idẽ quod illa qͥ¬
bus sẽꝑ ad nectitur sempiterna esse confirm&
adeo non conmutationem m& risignificat ut qͥ¬
& im quidi apsalma ideo scribi putent ut ex
hoc siue personarum siue sensum intellegat᷑
eẽ conuersio: õs anna saluiui fica. siuesaluũ
fao os a enim salui uifica. int̃pr&atur. anna
inter iectio est dep̃ cantis: Ergo integre dicit᷑
atur uel populum is rahel uel totum mundũ:
Rama excelsa in euangelio uox in rama au¬
dita est id ÷ in ex celsis. est tam en ciuitas quae
rama appellatur. Rachauanus aut in anis:
sabimagist̃ meussirũ ÷. abbapater & hoc
sirum est: Manquid. manna quidẽ hoc : anat¬
hema perdicio: Maranata dñi aduentus sy¬
tũ dñi. Mam mona diuiciȩ: Sera fin. figurȩ
uel imagines melius quã incendia: Serafin.
uel sera fim ardentes uel incendentes ut illud
qui facit angelossuos sp̃s & ministrossuos

Expanded text:
nominibus dei quae apud Hebraeos habentur. Amen uenominibus dei quae apud Hebraeos habentur. Amen uere siue fideliter. Diapsalma semper, id est, quod illa quibus hoc adnectitur sempiterna esse confirmet a deo, non conmutationem metri significat, ut quetiam qui diapsalma et ideo scribi putent, ut ex hoc siue personarum siue sensuum intellegatur esse conuersio. Osanna saluifica siue saluum fac. Osia enim saluifica interpretatur, anna interiectio est deprecantis, ergo integre dicituratur uel populum Israhel uel totum mundum. Rhama excelsa, in euangelio: uox in rhama audita est, id est in excelsis. est tamen et ciuitas quae Rhama appellatur. Racha uanus aut inanis. Rabbi magister meus, Syrum est. Abba pater, et hoc Syrum est. Man quid? Manna quid est hoc? Anathema perditio. Maranatha dominus tum domini. Mammona diuitiae. Theraphim figurae uel imagines melius quam incendia. Seraphim uel Seraphin ardentes uel incendentes iuxta illud: qui facit angelos suos spiritus et ministros suos
Abbreviated transcription (Latin):
mani sublimes uel tonantes : Ramnum uirtus
grecum est: Sinai mensura siue mandatum
dam estimant appellatã hanc uallẽ geennonque
estiux ta muros hierus alem: Ebrei transitores
Sadducei iustificati. Phari sei diuisi. Calileiuo¬
lubiles: Samariam custodes eo quod ab abilonis
illic adcustodiam collocati sunt uida eorum: Cũ
inc& eris son& in hoc abundanter liquido scriptu¬
ra omnis sacra quam uere diuinum sit acple¬
na mysteriis quando ita congruum rebus nomi¬
na effectibus que respondeat sicut dauid ex pre¬
mitur in latinum fortis manu utiq fortissimꝰ
omnib ferebellis extitit: Salomonpacificus uti¬
q: in pace regnum ad ministrauit: Danihel iudi¬
tium dĩ. utiq in presbiterorum iuditio sententiã
diuine disceptationis ex ibuit: Vndequid mirũ
sihi futura ꝓphetauerunt quorum &iamno¬
mina sicut resedo c& ꝓph& iamsonant: Sed iã
deuariis uocabulis int̃ pr&ationem ponamus:
re dñm om̃s inunum : Iaenimunũ ÷ dedecem

Expanded text:
mani sublimes uel tonantes. \'PQVH uirtus, mani sublimes uel tonantes. \'PQVH uirtus, Graecum est. Sinai mensura siue mandatum dam aestimant appellatam hanc a ualle Gehennon quae est iuxta murum Hierusales. Hebraei transitores. Sadducaei iustificati. Pharisaei diuisi. Galilaei uolubiles. Samaritae custodes, eo quod a Babylloniis illic ad custodiam conlocati sint Iudaeorum. Cum in ceteris tum et in hoc abundanter liquet, scriptura omnis sacra quam uere diuina sit ac plena mysteriis, quando ita congruant rebus nomina effectibusque respondeant. sicut Dauid qui exprimitur in Latinum fortis manu utique fortissimus omnibus fere bellis extitit, Salamon pacificus utique in pace regnum administrauit, Daniel iudicium dei utique in presbyterorum iudicio sententiam diuinae disceptationis exhibuit. unde quid mirum, si ii futura prophetauerint quorum etiam nomina, sicut res edocet, prophetiam sonant? sed iam de uariis uocabulis interpretationem ponamus.  dominum; ia enim unum est de decem
Abbreviated transcription (Latin):
agnoscens. Bariona filius columbȩ syrũ¬
est pariter & ebreũ. Cefas p&rus sirũ ẽ:
Paulus mirabilis. Saulus temptatio uel se¬
curitas. Andreas uirilis grecumẽ: Iacob
supplantator: Iohannes dñi gratia. philip¬
pus. õs lampadarum: Bartholo meus fili¬
us suspendentis aquas. Thomas abyssus
uel geminus unde & didimus grecedicitus
Mat theus donatus idem appellatus est le¬
ui: Lepbeus corcolus idest a corde ipseest
& tat deus ipse est iudasia cobi: Rananeus
possidens siue possessio ita autem dictus si¬
natus est: Marcus excelsus mandato: Lu¬
cas ipse consurgens siueipseleuans: Stepha¬
nus norma uestra greco autem sermoneco¬
ro natus. pontius dedinans consilium. pila¬
tus õs malleatorum: Barabbas filius magis¬
trieo rum absq dubio uidȩ orũ magist riqui
monte constructaest : Babilon confusio siue trans¬
latio: a & ropia tenebrȩ Egyptus tribulatio
siue tenebre uel mundus:. Tyrus augustia po¬

Expanded text:
agnoscens. Bariona filius columbae, Syruagnoscens. Bariona filius columbae, Syrum pariter et Hebraeum. Cephas Petrus, Syrum est. Paulus mirabilis. Saulus tentatio respicientis uel securitas. Andreas uirilis, Graecum est. Iacobus supplantator. Iohannes domini gratia. Philippus os lampadarum. Bartholomaeus filius suspendentis aquas. Thomas abyssus uel geminus, unde et Dydimus Graece dicitur. Matthaeus donatus, idem appellatus est Leui. Lebbeus corculus, id est a corde, ipse est et Thaddeus, ipse est et Iuda Iacobi. Chananaeus possidens siue possessio; ita autem dictus Sinatus est. Marcus excelsus mandato. Lucas ipse consurgens siue ipse leuans. Stephanus norma uestra. Graeco autem sermone coronatus. Pontius declinans consilium. Pilatus os malleatoris. Barabbas filius magistri eorum, absque dubio Iudaeorum magistri qui monte constructa est. Babyllon confusio siue translatio. Aethiopia tenebrae. Aegyptus tribulatio siue tenebrae. Tyrus angustia. Ro
Abbreviated transcription (Latin):
cans suꝑnos: Nabe latratus. Baara pingue¬
do: helam sȩculũ uł orbis. Tambripsalmus
uel canticũ eũ : Omricris pans meus: Achabfra¬
trpatris Re zabel fluens sanguinem uel ubiẽ
sterquilinum. Ochozias adp̃hendens: Ioram
qui est ex celsus sed melius sublimabitur. leu
ipseuel est. lo atha robustus. Tacharias
memor dñi: Sellaumbra eius uel p&icio mi¬
nahem consolans: Faceas aperiens. Helia dñi
dĩ: Heliseus dñi mei salus. Osee saluator: Io.¬
hel incipiente dõ siue ẽ ds̃. a mos potens uel for¬
tis aut populum diuellens: Abdia seruus dñi
Iona columba uel dolens. Amichaquis estiste:
Naugermen siue consolatio. ab acuo amplex¬
sans. Soffonias abscondens eũ: Ageus festus
remias ex celsus dñi  He zechihel fortitudo dĩ
Danihel iudicium dĩ Iudit laudans aut iudȩ̃¬
a: lo seph auctus. maria in luminata siue
stella marissed sermo syro domina: Simon
pone merorem uel oboediens: P&rus

Expanded text:
cans supernos. Nabe latratus. Baasa pinguecans supernos. Nabe latratus. Baasa pinguedo. Haelam saeculi uel orbis. Zamrim psalmus uel canticum meum. Omri crispans meus. Achab frater patris. Iezabel fluens sanguinem uel ubi est sterquilinium. Ochozias adprehendens dominum. Ioram qui est excelsus, sed melius sublimabitur. Iehu ipse uel est. Joatha robustus. Zaccharia memor domini. Sella umbra eius uel petitio. Manahem consolans. Facias aperiens. Helias domini dei. Heliseus dei mei salus. Osee saluator. lohel incipiente deo siue est deus. Amos potens uel fortis aut populum deuellens. Abdia seruus domini. Iona columba uel dolens. Micha quis iste. Naum germen siue consolatio. Habacuc amplexans. Sophonias abscondens eam. Aggeus festus remia excelsus domini. Hiezechiel fortitudo domini. Daniel iudicium dei. ludith laudans aut Iudaea. Ioseph auctus. Maria inluminata siue stella maris, sed sermone Syro domina. Simon pone maerorem uel oboediens. Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
Sam sonsoleorum uel solis fortitudo: Dalila
paupercula uelsitula: Elids̃ meus. Samuel
nomeneius ds̃. Saulex petitus siue p&itio. Tesse
insulȩ olo caustum uel sa crificium. dauid deside¬
rabilis siue fortis manu: Ionathan columbe do¬
num uel dñi donum : Absalon pat̃ pacis. roboam
latitudo populi. abiapat̃ dñs. a satollens siue
sustollens : Iosaphat dñi iudicium. Ioram quiẽ
excelsus. Achatias ad prehendens dnm: A Talia
tempus dñi. Iohas sperans siue temporalis : Ama¬
sias populum tollens. Otias fortitudo dñi. Ma¬
rias auxilium dñi: Io at haest perfectus: Achar
ad prebendens. Er& hias fortitudo dñi. Ma¬
nasses obliuio sus uel quod oblitus est : Amonsi¬
delis uł nutricius. Iosias ubr est incensum dñi¬
uel dñi salus: Ioacat robustus. Io achimcuius
est p̃paratio. Helia cim dñire surrectio Te¬
chonias p̃paratio dm̃. Sedechias iustus dñ:¬
Ihierobo am diuidicans populum ueldiiudi¬

Expanded text:
Samson sol eorum uel solis fortitudo. Dalila Samson sol eorum uel solis fortitudo. Dalila paupercula uel situla. Heli deus meus. Samuel nomen eius deus. Saul expetitus siue petitio. Iessai insulae holocaustum uel sacrificium. Dauid desiderabilis siue fortis manu. Ionatham columbae donum uel domini donum. Abessalon pater pacis. Salamlatitudo populi. Abia, pater Dominus. Asa, tollens, sive sustollens. Iosaphat, Domini iudicium. Ioram, qui excelsus. Achazias adprehendens dominum. Athalia tempus domini. Ioas sperans siue temporalis. Amasias populum tollens. Ozias fortitudo domini. Azarias auxilium domini. Isatha est perfectus. Adhaz adprehendens. Ezechias fortitudo domini. Manasses obliuiosus uel quid oblitus est. Amon fidelis uel nutritius. Iosias, ubi est incensum uel domini salus. Ioachaz i robustus. Ioachim cuius est praeparatio. Eliacim dei resurrectio. Iechonias praeparatio dei. Sedecias iustus domini. Ieroboam diiudicans populum uel diiudi
Abbreviated transcription (Latin):
terȩ. Effraim frugifersiue ubertas uł augenti¬
us latine. Manas se oblitus. E sau. rubeus siuea¬
ceruus: Ced ar tenebrȩ u&l meror . Tob magnus
uel dolens : A malech populus. lambens. siuerelin¬
quens: Morses ad sumptio uellimis. Aaron mons
fortitudinis: Pharao denudans eum siuedissi¬
pator eius sed pharao nomenẽ non heminis
sed dignitatis sicut apud nos augusti appellanur
reges cum propriis nominibus censeantur: ꝑha¬
rao tamen ille sum mersus inmarirubro ꝓprio
uocabulo cencres uocatus est: Iosue saluator.
othoniel tempus eius ds̃ uelres ponsio dĩ. Aodh
gloriosus : Semegar. nomen adueniens siue ibi
colonus: Barac fulgurans. debbora apis uel loquax
Ced contemptatio iniquitatis eorum: Ab i meleh
pater meus rex. Tola uermiculus uel coccinũ:
Iair inluminans: Tepte a periens uel a pertura
Esebon cogitatiosiue singulum meroris: Achi¬
alonuiuens dõ uel uidens dm̃: abdo seruus eius

Expanded text:
terae. Ephraim frugifer siue ubertas uel Augentiterae. Ephraim frugifer siue ubertas uel Augentius Latine. Manasse oblitus. Esau roboreus siue aceruus lapidum. Cedar tenebrae uel maeror. Iob magus uel dolens. Amalec populus lambens siue restinguens. Moses adsumptio uel liniens. Aaron mons fortitudinis. Pharao denudans eum siue dissipator eius; sed Pharao nomen est non hominis sed dignitatis, sicut et apud nos Augusti appellantur reges, cum propriis nominibus censeantur. Pharao tamen ille submersus in mare rubrum proprio uocabulo Cenchres uocitatus est. Iosue saluator. Athoniel tempus eius deus uel responsio dei. Aod gloriosus. Semegar nomen adueniens siue ibi colonus. Barac fulgurans. Delbora apis uel loquax. Gedeon tentatio iniquitatis eorum. Abimelec pater meus rex. Thola uermiculus uel coccinum. Iair inluminans. Iepte aperiens uel apertus. Esebon cogitatio siue cingulum maeroris. Achialon uiuens deo uel uidens deum. Abdo seruus eius.
Abbreviated transcription (Latin):
dec rexiustus: ab rabam pater excelsus. Abra¬
ham pater uidens populum uel pater multarũ
gentium : Sarai princeps mea. Sarra princeps
notandum quodutrius que nominibus. Id est
abrahȩ uel sarrae tantum. alitteram dñs ad dide¬
rit quactamen apud hebreos perelegitur : Agar
aduena uł conuersa: Is mahel auditio dĩ isa ac
risus nontamenut quidamputant ideo sic appel¬
latus est quia sarra riserit. sed quod abraham qui
tunc utiq prior risiss& indicatur : Rebecca pa¬
tientia siue quimultũ acceperit: Ia cobsupplan¬
sed melius princeps cumdõ: Lialaboriosa. Ra¬
chelouis uidens dm̃: Rubenuidens filios siuidens
in medio: Simeo n audiens tristicias: Leui appo¬
situs siue additus: Iuda confitens siueglorificains
Tabulon abitaculum pulcritudinis: Isacar est
merces. Daniudicium autiudicans: Ead temp¬
tatio: Aser latitudo siuebeatus. Neptalim con¬
uersantes: Io seph auctus: Beniamin filius dex¬

Expanded text:
dec rex iustus. Abram pater excelsus. Abradec rex iustus. Abram pater excelsus. Abraam pater uidens populum uel pater multarum, id est gentium. Sani princeps mea. Sarra princeps; notandum quod utrisque nominibus, id est Abraae uel Sarrae, tantum a litteram dominus addiderit quae tamen apud Hebraeos per e legitur. Agar aduena uel conuersa. Ismael auditio dei. Isaac risus, non tamen, ut quidam putant, ideo sic appellatus, quia Sarra riserit, sed quod Abraam qui tunc utique prior risisse indicatur. Rebecca patientia siue quae multum acceperit. Iacob supplansed melius, princeps cum deo. Lia laboriosa. Rachel ouis uel uidens deum. Ruben uidens filius siue uidens, in medio. Symeon audienti tristitias. Leui adpositus siue additus. Iuda confitens siue glorificans. Zabulon habitaculum pulchritudinis. Isachar est merces. Dan iudicium aut iudicans. Gad tentatio. Aser latitudo siue beatus. Neptali conuersantes. Beniamin filius dex
Abbreviated transcription (Latin):
uoniam fili Nr̃me superiori libro proposi¬
tionibus tuis ser& tulit &iam crebra res
plerumq legenti generent ex satictate fasti¬
dium. meo nunc nomini eaquae sposponderã
opus uariatum ad nectã tamen singula quae¬
que ut ordine ipsomagis clareant ꝑspeciessu
minum int̃ pretationem ȩ quibus certa quae¬
que celebriora breuitatis causa ponam
DE NOMINIBUS EBRAICIS
Adonai. in latinum significat dñs Sab aothex¬
ercituũ siue uirtutũ aut ut aliquiuolunt
omp̃s: Ihs saluator: Nazareus sc̃s Messias
gena: Euauita siue kalamitas. miror un¬
de apud ebreos interp̃tatio huius nominis tã
diuersa sit nisi forte ideo quod eadem edendo
hominiuitam adtulerit & trans grediendo ca¬
lamitatem aut quod mulier aliis iterdum
uita. aliis est calamitas Abel luctus uel mise¬
rabilis : Rain possessio uellamentatio: Enoc
dedicatio. Matus alam mortuus ẽ &misit :
Noc requies. Semnominatus. Eam callidus : Iuph&
latitudo . Loth dedinans siue uinctus. Melchi se¬

Expanded text:
uoniam, fili carissime, superiore libro propositionibus tuis se rettulit iam crebra resp ut fit plerumque, legenti generent ex satietate fastidium, meo nunc nomine ea quae spoponderam opus uariaturus adnectam singula quaeque, ut ordine ipso magis clareant, per species suaminum interpretationem e quibus certa quaeque et celebriora breuitatis causa ponam. DE NOMINIBUS HEBRAICIS. Adonai in Latinum significat dominus. Sabaoth exercituum siue uirtutum aut, ut aliqui uolunt, omnipotens. Iesus saluator. Nazareus sanctus. Messias gena. Eua uita siue calamitas; miror, unde apud Hebraeos interpretatio huius nominis tam diuersa sit, nisi forte ideo, quod eadem et edendo homini uitam adtulerit et transgrediendo calamitatem, aut quod mulier aliis interdum uita, aliis est calamitas. Abel luctus uel miserabilis. Cain possessio uel lamentatio. Enoch dedicatio. Matthusala mortuus est et misit. Noe requies. Sem nominatus. Cham calidus. Japheth latitudo. Lot declinans siue uinctus. Melchise
Abbreviated transcription (Latin):
lus proponit dicens. si autem iniquitas nr̃a
usticiam dĩ commendat. quid dicemus : Num¬
quid inquus ds̃ qui infertiram secundum homi¬
nemdico absit: Alio quin quo modo uidicauit
ds̃ mundum: Si enim ueritas dĩ in meo men¬
datio abundauit ingloriam ipsius. quid ad¬
huc ego tam quã peccator iudicor . & non sic̃¬
blas phemamur. & sicut auint nos quidam di¬
cere faciamus malaut ueni antbona quorũ
damnatio iusta est RPD Obscurissimus
atq ꝑ plexus in a postolo locus isteest. & mul¬
tis addis cutiendum pro ferendum que sensũ
uerbis indigens: Nobis tamen profestinati¬
one sermonis artandus: Dixerat supra ẽ
autem ds̃ uerax: Omnis autem homomen¬
dax sicut scriptum est ut iustificeris inser¬
monibustius & uincas cum uidicaris. tunc
& iam dicit si autem iniquitas nr̃a iusticiã
dĩ commendat. quid dicemus. hic d& esti¬
moniis quȩ que praposuerat nascentem

Expanded text:
lus proponit dicelus proponit diceiustitiam dei commendat, quid dicimus? numquid iniquus deus est qui infert iram? secundum hominem dico. absit. alioqui quo modo iudicabit deus mundum? si enim ueritas dei in meo mendacio abundauit in gloriam ipsius, quid adhuc ego tamquam peccator iudicor et non blasphemamur et sicut aiunt nos quidam dicere: faciamus mala, ut ueniant bona quorum damnatio iusta est? Obscurissimus atque perplexus in apostolo locus et multis ad excutiendum proferendumque sensum uerbis indigens, nobis tamen pro festinatione sermonis artandus. dixerat supra: est autem deus uerax, omnis autem homo mendax, sicut scriptum est: ut iustificeris in sermonibus tuis et uincas, cum iudicaris. tum etiam adicit: si autem iniquitas nostra iustiDei commendat, quid dicemus? Hic de testimoniis quae supra posuerat, nascentem
Abbreviated transcription (Latin):
ut huqui se non uidere confitentur & medicum
quȩ runt uideant: Hiuero quiseputant uidere:
& medicum non quaerunt : insua caecitate per¬
maneant: Itaque in hoc iudicio uenis sesedix̃
quod discerner& causam credentium & incre¬
dulorum ergo ut qui non uident uideant: Po¬
test intellegi degentibus qui uisuri erant per
fidem & qui uident caccifiant accipiiudȩ os
potest qui cecabunt᷑ ꝑ ꝓ priã infidelitatem:¬
patermaior me est & alio loco dicit ego
it auerus homo utuerus ds̃. dapatre dõds̃ de
matre homine homo: Illud secundum homi¬
nem hoc secundum dm̃ locutus fuis secreditur.
uix ta quamrationem diuinitatis atque hu
humilitatemeius sonat facile intellectus pate
In misterio illo maledictũ calcanei diluitur
calcaneum porro uero cum dictum est eccede¬
di uobis potes tatem calcandi suꝑ serpentes &
scorpiones maledictum. illud ibi abolitũ hic¬
uae intellegentia est capituli illius qd aposto¬

Expanded text:
ut hi qui se non uidere confitentur et medicum ut hi qui se non uidere confitentur et medicum quaerunt uideant; ii uero qui se putant uidere et medicum non requirunt in sua caecitate permaneant. itaque in hoc iudicium uenisse se dixit, quo discerneret causam credentium et incredulorum. ergo ut qui non uident uideant, potest intellegi de gentilibus qui uisuri erant per fidem; et qui uident caeci fiant, accipi de Iudaeis potest qui caecabantur per propriam infidelitatemPater major me est , et alio loco dicit: Ego ita verus homo ut verus Deus, de Patre Deo Deus, de matre homine homo, illud secundum hominem, hoc secundum Deum locutus creditur. Juxta quam rationem divinitatis atque humhumilitatem ejus sonant, facile intellectus patebesp. In loco illo maledictum calcanei diluitur, calcaneum. Porro cum dictum est: Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones , maledictum illud abolitum Quae intelligentia est capituli illius quo Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
rum uidebant. Interquos & abraham xp̃m
uidit in spũ: UIIT. IN G Dicitur in euuan¬
gelio scimus qui a peccatores dĩ non ex audit
& quomodo in alioloco salua tordicit. om̃ĩs
qui p& it accipit: RP̃ D Sunt qui ex hocita
sentiant ille inqui unt quidixit peccatores
non exaudiri cecus fuerat & plenam adhuc
quasiin fusus collirio uidere non poterat
ueritatem: Cest um est autem diuinae
mis cricordiae aurempatere pulsantib
potest & hacratione intellegiquomodo
ds̃ non exaudit petcatores ut &iam six audian¬
tur adimpetrandam propriam salutem non
exaudiantur insignis .VIIII. INQ Dñs
& saluator quid est quod in cuuangeliolohan¬
nis dicit iniudiciumego in huncmundumue¬
ni. ut quinon uident uideant & qui uident cȩ¬
cifiant: RΠD Nonminima questio esti
sed nos breuiter pronecessitate quid hic docto¬
rum opinio habeat proferimus : Veniut quiñ
uident uideant. & qui uident caecifiant id est

Expanded text:
rum uidebant, inter quos et Abraham Christum rum uidebant, inter quos et Abraham Christum uidit in spiritu. Dicitur in euangelio: scimus quia peccatores deus non exaudit; et quo modo alio loco saluator dicit: omnis qui petit accipit? Sunt qui ex hoc ita sentiunt: ille, inquiunt, qui dixit peccatores non exaudiri caecus fuerat et plenam adhuc quasi infusus collyrio uidere non poterat ueritatem; certum est autem diuinae misericordiae aurem patere pulsantibus. potest et hac ratione intellegi, quo modo deus non exaudiat peccatores, ut etiam, si exaudiantur ad inpetrandam propriam salutem, non exaudiantur in signis. Dominus et saluator, quid est, quod in euangelio Iohannis dicit: in iudicium ego in hunc mundum ueni, ut qui non uident uideant et qui uident caeci fiant? Non minima quaestio, sed nos breuiter pro necessitate, quid hic doctorum opinio habeat, proferimus. uenit, ut qui non uident, uideant, et qui uident caeci fiant, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
Impleuerat. propter que homines terram quȩ
uis it auerat:NI IN E Quo modo intelle¬
gendum est quod saluator dicit. cum loqui¬
tur mendacium expropriis loquitur. quia
mendax est & patercius: RΡ̃D. Supra dixe¬
rat dñs aduideos. sids̃ pater uester e&̃ dilige¬
retis utiqueme. & posteauos exdiabolo
patre estis. & desideria patris uestriuultis
facere ille homicida erat ab inicio & inue¬
ritate nonstetit & paulo post quianonest
ueritas ieo quilo quitur mendictium hic sub
propriis loquitur qui mendax est & paterẽ
hocest mendaciupsius pater est. quia ab ipso
uideatur ortumesse mendacium: Vt sicut
ds̃ filium ueritatem genuit itadiabolus fili¬
um genuerit falsitatis: UII IN G Quomo¬
do accipiendum est illud quod dicitur abrahã
pater ur exultauit ut uider& diem meum ui
dit & gauisus est RP̃D: Prophete uidentes
appellabantur . ldeo quod sci sp̃s munere ea
que c&eris erant clausa quasi conscufuturo¬

Expanded text:
impleverat, propter quae homines terramque impleverat, propter quae homines terramque visitaverat. Int. Quomodo intelligendum est quod Salvator dicit: Cum loquitur mendacium, ex propriis loquitur, quia mendax est et pater eius? Supra dixerat dominus ad Iudaeos: si deus pater uester esset, diligeretis utique me, et postea: uos ex diabolo patre estis et desideria patris uestri uultis facere. ille homicida erat ab initio et in ueritate non stetit, quia non est ueritas in eo. cum loquitur mendacium, hic subpropriis loquitur, quia mendax est et pater eius, hoc est mendacii ipsius pater est, quia ab ipso uidetur ortum esse mendacium, ut, sicut deus filium ueritatem genuit, ita et diabolus filium genuerit falsitatem. Quo modo accipiendum est illud, quod dicitur: Abraham pater uester exultauit, ut uideret diem meum, et uidit et gauisus est? Prophetae uidentes appellabantur, ideo quod sancti spiritus munere ea quae ceteris erant clausa quasi conscii futuro
Abbreviated transcription (Latin):
tate conplectitur. sicut & pascȩ festiuitas: er¬
go qui dixerat non ascendo addiem festum hunc:
utique ad diem festum ipsum sicut praedixe¬
rat non ascendit: Nam & sequitur in euuan¬
gelio haeccum dixiss& ipse hoc est & saluator
mansit ingalilea ut intellegamus in ea quidem
sollemnitate sed non eundem diem fuisse de
quo postea scribitur ut autem ascenderunt fr̃s
cius tunc& ipse ascendit ad diemfestum: po¬
test & figurate intellegi hic dies festus adquem
saluator non as censurums eesse professus est
utins emutandam festiuitatem docer&:U
ΠN G. Qualiter sentiendũ ẽ deloco illo inquo
deihũ xp̃o saluatore nr̃o scribitur. nemomisit
in eum manus qui a non dum uenerat ora eius:
R PD Orahaec non secundum matematicos
intellegenda est sed potius ora illa qua ipsecru¬
cifigi qua ipsepatiuell&. & ideo nondum uene¬
rat ora eius quia nondum uniuersa ꝑ fecerat
quia non dum cuncta proposita o perationis

Expanded text:
tate conplectitur sicut et paschae festiuitas. ertate conplectitur sicut et paschae festiuitas. ergo quia dixerat, non ascendo ad diem festum hunc, utique ad diem festum ipsum, sicut praedixerat, non ascendit, nam et sequitur in euangelio: haec cum dixisset, ipse, hoc est saluator, mansit in Galilaea, ut intellegamus in ea quidem solemnitate, sed non eundem diem fuisse de quo postea scejus, tunc et ipse ascendit ad diem festum. Potest et figurate intelligi hic dies festus, ad quem Salvator se non ascensurum esse professus est, ut in se mutandam festivitatem doceret. Int. Qualiter sentiendum est de loco illo, in quo de Jesu Christo Salvatore nostro scribitur: Nemo misit in eum manus, quia nondum venerat hora ejus ? Resp. Hora haec non secundum mathematicos intelligenda est, sed potius hora illa qua ipse crucifigi, qua ipse pati vellet; et ideo nondum venerat hora ejus, quia nondum universa perfecerat, quia nondum cuncta propositae operationis