comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lfarius componitur for cunibis Et drͣbi
Ofarius ria riũ Et cũ tris et dxͣ trifarius ria
rium Et quadrifarius pia riũ Et młtifarius
dicit hoc mĩc aliud Et siłr expone alia Unde
rie.i. induobus modis uł induabꝰ ꝑtibus & sic

Expanded text:
for componitur cum bis et dicitur bifarius -a -um, et cum tris et dicitur trifarius -a -um, et quadrifarius -a -um, et multifarius dicit hoc nunc aliud; et similiter expone alia; unde rie, idest in duobus modis vel in duabus partibus, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥetates s. quia crescit et decrescit Triga plu¬
tonis quia capit homies detribꝰ etatibus s
puicia uiuentute et senectute Quadriga sol
pp̃ quatuor tpã anni que facit inuicinitate
em̃ indie Rubet ĩ mane sꝑlendet interci. calet ĩ
meridie tepescit ĩ nona deuiga curriis iouis
asex & iugo quia asex equis trahit᷑ et attri¬
buitur iomi ut pote sũmo deo ẜm poetas Et ita

Expanded text:
et quia crescit et decrescit; triga Plutonis, quia rapit homines tribus etatibus: pueritia, iuventute, senectute; quadriga Solis, propter quatuor tempora anni, que facit vicinitate  quas habet in die: rubet enim in mane, splendet in tertia, calet in meridie, tepescit in nona, a quibusa sex et iugo, quia a sex equis trahitur et attribuitur Iovi utpote summo deo; et ita
Abbreviated transcription (Latin):
triliugius trilingue qui duas ułtres lĩguas
nouerunt uł qui duabus uł tribus lingusi
loquũt᷑ Et ꝑsilitudinem bilingues et trilĩgue
dicunt᷑ fallaces et duplices qui aluid hñt m
corde et aluid in lingua uł instabiles qui m̃e

Expanded text:
linguis -e, qui duas vel tres linguas noverunt, vel qui duabus vel tribus linguis loquuntur; et per similitudinem bilingues et trilingues dicuntur fallaces et duplices, qui aliud habent in corde et aliud in lingua, vel instabiles, qui nunc
Abbreviated transcription (Latin):
offiulcus offiulci.i serpentimis sic dictus fuit estula¬
pius qui in spẽ ẜ̾pentis colebatur apud romanos et
emctus serpente mͣslatus fuit incelum iinde dr̾ offĩ¬
ulcus qĩ serpentis custos et offiulcus dr̾ qiͣ serpens lo¬
quens Legitur enĩ infabulis poetaꝵ ꝙ quidam sexpẽs̃
locutus cum epe uroris saturm et eam docuit usum
semĩandi Et ꝑ hunc uolunt quidam intelligere serpen¬
tem qui euam decepit uł quia poꝙ̃ peccauit sine agri¬
cultura uiuere non potuit
fix grece latine dr̾ aurum ofm interp̃tatur discalciatus
fuit enĩ filius hely electus ĩmĩsteriũ sacerdocii ciuus
amissiõm suo exp̃ssit uocabulo ĩste enĩ discalciatus int̾¬
p̃tatur ut eius noĩe uet̾is testamenti sacerdociũ auidaico
ꝓpło significaret ablatum
gdo dicunt greci octo Unde hec ogdoas ogdoadis¬
.i. octo uł octonarius et apud nos hi et he et hec

Expanded text:
ofiulcus, idest serpentarius. Sic dictus fuit Esculapius qui in specie serpentis colebatur apud Romanos et cinctus serpente translatus fuit in celum. Unde dicitur ofiulcus quasi serpentis custos, vel ofiulcus dicitur quasi serpens loquens. Legitur enim in fabulis quod quidam serpens locutus est cum Ope, uxore Saturni, et eam docuit usum serendi; et per hunc volunt quidam intelligere serpentem qui Evam decepit, quia postquam peccavit sine agricultura vivere non potuitis cognitionem. O 16 OFNI interpretatur discalciatus: fuit enim filius Ely electus in ministerium sacerdotii, cuius amissionem suo expressit vocabulo. Iste enim discalciatus interpretatur ut eius nomine veteris testamenti sacerdotium a veteri populo significaretur ablatum. O 17 OGDO dicunt Greci octo; unde hec ogdoas -dis, idest VIII vel octonarius, et apud nos hii et hee et hec
Abbreviated transcription (Latin):
peodem et ĩ gtĩ mutata ma et assumpta des fit
herodiades diade. patronoĩcũ nomen .i. filius ul
nepos herodis Et hinc subtracta de silba fit hec
herodias dis .i. filia uł neptis herodis et acuit penłt
cissima auis om̃ uolatiliũ maior qui et aquilam

Expanded text:
pro eodem, et i genitivi mutata in a et assumpta -des fit hic Herodiades -de patronimicum, idest filius vel nepos Herodis, et hinc, subtracta de sillaba, dicitur hec Herodias -adis, idest filia vel neptis Herodis. H 24 Hec cissima avis est, omnium volatilium major, qui et aquilam
Abbreviated transcription (Latin):
Iermafroditus herma aput grecos dxͣ masculus
afrodi femĩa mĩcupatur iinde hic mafroditus uł
hermafrodita drͣ qui utrũq sexum ht̃ hoc alio noĩe
dr᷑ androgeus hi dextram manullam ui̾lem sinistrã
muliebrem hñtes uicissim coheundo et gingunt
et pariunt et quia talis homo nec uir nec mulier
uidetur et utrimiq urͣ Ideo quadã siłitudine hermo¬
froditus drͣ castratus quia noc mulier nec uir uidet᷑¬
ris et mercurii Quod quia cõmixtus saluati et¬
utrumq sexum huĩt ĩdeo ab illo drͣ hermofroditus
ul hermofrodita in quo uterq sexus apparet ẜm¬

Expanded text:
el herma, apud Grecos, dicitur masculus, afrodis femina nuncupatur, unde hermafroditus vel hermafrodita dicitur qui utrumque sexum habet. Hic alio nomine dicitur androgenus: hii, dextram mamillam virilem, sinistram muliebrem habentes, vicissim coeundo et gignunt et pariunt; et, quia talis homo nec vir nec mulier videtur et uterque videtur, ideo quadam similitudine hermafroditus dicitur castratus, quia nec vir nec mulier videtris et Mercurii, qui quia commixtus Salmaci utrumque sexum habuit, ideo ab illo dicitur hic hermafroditus vel hec hermafrodita, in quo uterque sexus apparet
Abbreviated transcription (Latin):
rius deus ẽ hermes quia ẽ interpres dei et hom̃m Et
hinc hec herma herme iinde hec hermula le dimi.
dr᷑ ymago mercurii et statua et hinc eciã tractũ ẽ
ut q̃libet᷑ statua et p̃cipue sine manibus dicat herma
uł hermula le Simiłr capitellum columne inferis
Hermogenes nis pemult corr ꝓpͥum nomen uiri

Expanded text:
 dictus est Hermes, quia est interpres dei et hominum; et hinc hec herma -e, unde hec hermula -le diminutivum, dicitur imago Mercurii et statua; et hinc etiam tractum est ut quelibet statua, et precipue sine manibus, dicatur herma vel hermula, et similiter capitellum columne inferius herm
Abbreviated transcription (Latin):
maticũ ẽ qd int int̾rogantẽ et respondentẽ u̾satur¬
ꝙ.s. decisum ẽ freꝙ̃ti interrogacõne et rñsione et in
diuletico tumultu Et dr᷑ dragmaticũ qĩ int̾rogatim̃
addragmatis qd̾ est interrogacio Didascalicum
ẽ qd̾ consistit inter doctorẽ et discipulũ siẽ fit in¬

Expanded text:
interrogantem et respondentem, quod scilicet decisum est frequenti interrogatione et responsione, ut in dialectico tumultu, et dicitur dragmaticum, quasi interrogatorium, a dragma -tis, quod est interrogatio. Didascalicum est quod consistit inter doctorem et discipulum, et dici
Abbreviated transcription (Latin):
antepenult acuere ut uirgili mercuri marti
ri Ꝙ mĩme licet nã penułt acuimꝰ Inablc̃i¬
tis ante us dyptongon ĩntiõ dubitatur ulrũ
i extrema ꝓ rocali an ꝑconsonante sit accĩ¬
pienda quo maliis easibus Quod magis mo¬
re antiquo rõnalibus eẽ uidetur Nami solebãt
illi non solũ inprincipio sed eciam̃ mfine silbe
ponere. ꝑ loco consonantis Id ꝙ ĩuetustissĩs
ĩuenies scripturis quociens inter dicas uoca¬
les ponitur iĩ ut eius pompeiius uultenus
ganius Eꝑ eciã omẽs qui delra euriosius scrip¬
serunt affirmant nec nõ eciã metra oñdunt
qd̾ dicimo et regule ipuũs rõ ĩsupͣdctõ noc.¬

Expanded text:
antepaenultimam acuere, ut Vírgili, Mércuri, quod minime licet, nam paenultimam acuimus. in abscitis ante us habent in nominatiuo, dubitatur, utrum i extrema pro uocali an pro consonante sit accipienda, quomodo in aliis casibus, quod magis more antiquo rationabilius esse uidetur. nam solebant illi non solum in principio, sed etiam in fine syllabae ponere i loco consonantis, idque in uetustissimis inuenies scripturis, quotiens inter duas uocales ponitur, ut eiius, Pompeiius, Vulteiius, Gaiius, quod etiam omnes, qui de litera curiosius scripserunt, affirmant. nec non etiam metra ostendunt quod dicimus et regulae ipsius ratio in supra dicto uoc
Abbreviated transcription (Latin):
ablatim ẜm terciã ut h ͨ uultanalia horũ uulta¬
naliorũ uł nultanaliũ hi & abhis uultanalibͦ
Siliter saturnalia floralia compitalia gnqͣtria¬
ferre põssumꝰ tñ quia apud auctores nõ ĩueĩ¬
mus reculandos puto ut huis tabi et ab hoc
maria era uia mella ordea gtõs et dtõs plale
musu raro hñt nĩsi apud uetustissimos apud
quos mala p̃terea deficiencia ĩuenies Opor¬
tet igitur scire quid analogie racõnẽ ulũ
tñ auctorũ magis enulari Dico p̃terea et
et fe. genere fit ab ablatio singulari addi¬
tas adocto hos doctos aplatanꝰ plata¬

Expanded text:
ablatiuum secundum tertiam, ut haec Vulcanalia horum Vulcanaliorum uel Vulcanalium his et ab his Vulcanalibus. similiter Saturnalia, Floralia, Compitalia, Terroferre, tamen, quia apud auctores non inuenimus, recusandos puto, ut huius tabi huic et ab hoc maria, aera, uina, mella, hordea genetiuos et datiuos plurales usu raro habent nisi apud uetustissimos, apud quos multa praeterea deficientia inuenies. oportet igitur scire quidem analogiae rationem, usum tamen auctorum magis aemulari. duo praeterea et  genere fit ablatiuo singulari addita s: a docto: hos doctos, a platano: has plata
Abbreviated transcription (Latin):
clina. tam masculi. quã fe. genis in i fi¬
nĩtur et ẽ siłis gtõ singulari ut huius
docti hii et odocti Inneutris uero extremam
⁊ genifi sing militantes ina breuem facimꝰ
ro casus plures ĩtribus gemĩbus coẽm possidẽt
nere ab ablatiuo singulari assummeritẽ
har platanar et abhoc templo horũ templor
sculmorũ pluriũ nom̃i que neutra non hñt
hũc casum ꝓferentes maxime poete Est aũt
ecĩam apud ueteres ꝓsam scribentes idem ĩue¬
nire Sedraro uirgilius ĩp̾mo encydos Item.¬

Expanded text:
tionis tam masculini quam feminini generis in i finitur et est similis genetiuo singulari, ut huius docti hi et o docti, hui genetiui singularis mutantes in a breuem facimusro casus plurales in tribus generibus communem possidentnere ab ablatiuo singulari assumente rumharum platanorum, ab hoc templo horum templorusculinorum plerumque nominum, quae neutra non habent, hunc casum proferentes maxime poetae. est autem etiam apud prosam scribentes idem inuenire, sed raro. Virgilius in I
Abbreviated transcription (Latin):
lauo huiꝯ laudis hec fraus huis fraudis Inans
concors concordis murs latma corã tũ gener¬
ut hic & hec et hoc tyburs huio tyburtis gentũe
Inius unũ femũ hec puls huiopultis Inemo unũ
tia oiõ genexis ut hic et hoc et hoc celebs cele¬

Expanded text:
laus huius laudis, haec fraus huius fraudis. in ans concors huius concordis. in urs Latina communia trium generum: hic et haec et hoc Tiburs huius Tiburtis gentile. in uls unum femininum: haec puls huius pultis. in ems unum Latina omnis generis: hic et haec et hoc caelebs
Abbreviated transcription (Latin):
i u. nullius alius alius ixi amicicie corum
poetis ꝓferre ĩueĩtur driẽ causa ne si mono¬
sillabũ sit intepiecrõ eẽ putetur ut uirgilius
in ii eneyd̾ Em quał erat quantus mutatus
et gai et siłia ifinalem et ante eam uocalem ꝓ
tusq iudeis nulter disfillabum accepit sco̾m
aualogiam. Alia yero orã ĩus delmẽçia ma¬

Expanded text:
in V: «nullius alîus rei nisi amicitiae eorum poetis proferri inuenitur differentiae causa, ne, si monosyllabum sit, interiectio esse putetur, ut Virgilius in II: «ei mihi, qualis erat, quantum mutatus et Gai et similia i finalem et ante eam uocalem pro tusque uideris», Vultei disyllabum accepit secundum analogiam. alia uero omnia in us desinentia ma
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ gemĩacõ i Nesi di et dĩs et i et is dicame
dubitacõ fiat significacoĩs Nam di eciã pposi¬
cio ẽ et dis p̃posicõ ẽ et i et is sunt u̾ba itaqrĩ¬
composicõne cidem et eisdem ꝑ unã i scripsisse
quia nulla cõfusio sit significacoĩs ĩnueũmtur
proeidem et eisdem

Expanded text:
ta est geminatio i, ne, si di et dis et i et is dicamus, dubitatio fiat significationis; nam di etiam praepositio est et dis et praepositio est et i et is uerba. icompositione idem et isdem per unam i scripsisse, quia nulla confusio fit significationis, inueniuntur pro eidem et eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
bent ꝙ nõ pt ficĩ nsi ⁊ loco consonantis accr¬
piatur Wude illud quoq possumus scire ꝙ
bene quoq cui ꝓmonasilbo accipiũt metri¬
çiet huic Omĩs enĩ gts̃ inius desmens una
debuit ẽẽ gtũs cauia dtĩ qui ẽ alii Sed ut hiia¬
tus causa uł quia inter duas nocales i uocal
ẽẽ nõ poterat unam hñt i dts̃ aut̃ loco con¬
sonantis eam accipi phibebat qm̃ ipẽ displi¬
cat uocalem Et credo driẽ caula ne ali ñbum

Expanded text:
n potest fieri, nisi i loco consonantis accpiatur. unde illud quoque possumus scire, quod bene cui pro monosyllabo accipiunt metrici et huic. omnis enim genetiuus in ius desinens una debuit esse genetiuus datiui, qui est alii, sed uel hiatus causa uel quia inter duas uocales i uocalis esse non poterat, datiuus autem loco consonantis eam accipi prohibebat, quam ipse duplicat uocalem et credo differentiae causa, ne ali uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
odorem ut flos thus pomũ iinde odore aduerbium¬
odorem fert et odorisequus odorisequa odorisequũ
penultiã corr̃. qui odorem sequitur ut canis et hec no¬
mina odoriferum odoratum et odorisequus ita di¬
stinguantur ut odorũ odoriferum dicatur ꝙ exseemit¬
tit odorem ut flos istem et odoriferum odoratum ꝙ
odore receptum ẽ uł qd̾ odorem ꝑcipit uł odorem ali
Confundunt᷑ tñ hec uocabula apud autores et ꝓse

Expanded text:
 emittit odorem, ut flos, thus, pomum; unde odore adverbiumodorem fert, et odorisequus -a -um, quod odorem sequitur, ut canis. Et licet odorum vel odoriferum, odoratum, odorisequum ita distinguantur ut odorum dicatur quod ex se emittit odorem, ut flos: idem et odoriferum; odoratum quod odore perceptum est vel quod odore percipit vel odorem aliuconfunduntur tamen apud auctores et pro se
Abbreviated transcription (Latin):
impedimẽto soluere uł liberare dr᷑ absolutu
ta. tum. Uude .&. quedam noiã dnt absolu¬
ta quia ꝑsẽ dicta dant ĩtelligi quioꝙ eis cõ¬
luta.i. nõ discretiã rei ad rem ĩsua significa¬
quo sui motu & ab solutũ.x nõ relatũ .x. non

Expanded text:
impedimento solvere et liberare, unde absolutus -a -um. Unde quedam nomina dicuntur absoluta que per se dicta dant intelligi quicquid eis conluta idest non discretiva rei ad rem in sua significaquo sui motu; et absolutus idest non
Abbreviated transcription (Latin):
abundus da. dum .rabundans & inde
abunde. ⁊ abundanter Et inde qd̾ quidã
dicunt abundare dermari de abeo abes
et ita dicunt abimdare & abundus aspira¬
ri inp̾ma silb̾a ꝙ omĩcaret racõne &ͥ ueĩta

Expanded text:
abundus -a -um, idest abundans, et hinc abunde, idest abundanter. Et vide quod quidam dicunt abundare derivari ab habeo et ita dicunt abundare et abundus aspirari in prima sillaba, quod omni caret verita
Abbreviated transcription (Latin):
incensum conuertatur ĩ lumẽ uł quia conuersum
ĩ ignem lumen faciat uł quia aptũ ẽ flãmis et liũbus
Inde ligneus nea neum deligno existens uł adlignũ
ꝑtinens et hoc lignariũ in locus lignorũ uł lignorum
aceruus Et hic lignarius generaliter opitex lignoꝵ
ponitur alligo gas .i. ualde ligare deligo gas .i. ual¬
causa driẽ addiligo gis interponitur s Et meodem
sensu mueĩtur disligo gis tercie cõnigacoĩs ĩlligo gas

Expanded text:
incensum convertatur in lumen, vel quia conversum in ignem lumen faciat, vel quia aptum est flammis et luminibus; et inde ligneus -a -um, idest de ligno existens vel ad lignum pertinens, et hoc lignarium, locus lignorum vel lignorum acervus, et hic lignarius generaliter opifex ligni ponitur alligo -as, colligo -as, deligo -as, idest valcausa differentie a diligo -is interponitur s, et in eodem sensu invenitur disligo -is -ere tertie coniugationis; illig
Abbreviated transcription (Latin):
distĩo Rsnut aps̃ uerum timorem et pristiciã i
nã hoĩs sedno sicnos qui sumus membra euis slos
emicom sa peti ntĩ his defectibus nocio subiaosnois
et ĩ nobsunt isu defectus sm ꝓpassionem et passionẽ¬
dus quidam uocant ꝓpassio et paslio ita & ihie re¬
uasibris asfectibus afficitur eni quis inecedre tnro¬
re lił uossicianta ut mentio ⁊ tellectuo nõmde mone¬
tur arełstudine uł dei ⁊ templacõne et tũe ꝓpassiop̃

Expanded text:
istus verum timorem et tristitiam in natura hominis; sed non sicut nos, qui sumus membra ejus. Nos enim causa peccati nostri his defectibus necessario subjacemus, et in nobis sunt isti defectus secundum propassionem et passioneadus quidam notantur propassio et passio, ita et in poenalibus effectibus. Afficitur enim quis interdum timore vel tristitia, ita ut mentis intellectus non inde moveatur a rectitudine vel Dei
Abbreviated transcription (Latin):
dimi consulũtur ex magno usupphetandiq̃dam ex suo
que uera sunt audiunt et semetipõs quia fła dixerint
rep̃hendunt natan et enĩ ꝓphetam sctm̃ uirũ fuissẽ
quis nesciat Qui dauid regem et deculpa aꝑte rep̃hen¬
dit et que ei ꝓculpa cadem eẽnt uentura nũcianit
Quẽ tñ dimi idem dauid quia templũ uellet deo cõstrue̾
requisisset ilico rñdit Omẽ qd̾ ẽ incorde tuo uade et
fac quia dns̃ tecumi ẽ dequo illic statim subdit᷑ factũ
uade et loquere ad seruũ meũ dauid hec dicit dñs d̾s

Expanded text:
dum consuluntur, ex magno usu prophetandi quaedam ex suo i, ab eo quae vera sunt audiunt, et semetipsos quia falsa dixerint reprehendunt. Nathan etenim prophetam sanctum virum fuquis nesciat? qui David regem et de culpa aperte reprehendit, et quae ei pro culpa eadem essent ventura, nunciavit: quem tamen dum idem David, quia templum Deo vellet construere, requisisset, ilico respondit: Omne quod est in corde tuo, vade et fac, quia Dominus tecum est. De quo illic statim subditur: Factus Vade, et loquere ad servum me
Abbreviated transcription (Latin):
qualia scit d̾co occurrit scriptura dicẽs prẽm po¬
tentem ne uideatur prior filio et non ideo minus
potens et filiũ dei sapientem ne uideatur postẽĩor
et dic̾tus ẽ hr̃e spm̃ deus et iudebatur hec qiͣ nomen
bus eius unde hũana consciã addeum prigore s cru¬

Expanded text:
ari. Ideo occurrit Scriptura dicens Patrem potentem, ne videatur prior Filio, et ideo minus potens; et Filium sapientem, ne videatur posterior et dictus est habere Spiritum Deus; et videbatur hoc quasi nomen tumoris. Unde humana conscientia ad Deum pro rigore et cru
Abbreviated transcription (Latin):
completi fucrint dies tiũ et doriictis cum prĩbus
nus suscitabo semen tuũ postte qd egredietur de uto
tuo et firmabo regnũ eius spẽ edificauit domum
noi mco Roce natħan ꝓpheta qui p̾us regi dixerat
uade et fac ipẽ pomodũ ꝑ ꝓpħie spm̃ edoctus hec
fieri non posse denũcians et regis consiliis et sus
sermonibus contradixit quia ꝙ ex suo spũ dixerat
fl̾m fuisse rep̃hendit Qua inre inter ꝓphetas pe¬
ros ac fłos ista distancia ẽ quia ꝓꝓbete ueri siqͥd
ꝓphete autx̃m falsi et fła deminciant uł aliem a

Expanded text:
pleti fuerint dies tui, et dormieris cum Patribus tuis, suscitabo semen tuum post te, quod egredietur de utero tuo, et firm abo regnum eius, ipse aedificabit domum nomini meo. Ecce Nathan Propheta, qui prius regi dixerat, Vade et fac: ipse postmodum prophetiae Spiritu eductus, hoc fieri non posse denuncians, et regis consiliis et suis sermonibus contradixit: quia quod de suo spiritu dixerat, falsum fuisse deprehendit. 17. Qua in re inter prophetas veros ac falsos ista distantia est, quia prophetae veri si quid Prophetae autem falsi et falsa denuntiant, et alieni a
Abbreviated transcription (Latin):
qtũs cũ hunc nõ hñt se huc̃ ꝯgnoscant ex dono habere
cũ hñt Unde helyseus cũ flentẽ simamĩtẽ młierem a
sius pedibus ꝑgeri pueꝵ auelli ꝓhiberet dixit dimite
illam aiã enĩ cio ĩ amaritudiẽ ẽ & doꝰ cclauit me et nõ
indicauit michi stem Amos quia cadem hora quare¬
defuturis requireret et ꝓphic ei sps̃ de esset psaltem fẽ¬
cit applicari ut ꝓpħie ad hũc sps̃ ꝑ laudẽ psalmodie
descenderet atq eius amm̃i deuenturis repleret pox f
psalmodie cũ ꝑmtencõ cordis agitur ꝑhũc oĩpotenti

Expanded text:
us cum hunc non habent, se hunc agnoscant ex dono habere cum habent. Unde Elisaeus cum flentem Sunamitem mulierem a suis pedibus per Giezi puerum avelli prohiberet, dixit: Dimitte illam, anima enim ejus in amaritudine est, et Dominus celavit a me, et non indicavit mihi . Sic quoque cde futuris requireret, et prophetiae ei spiritus deesset, psaltem fecit applicari, ut prophetiae ad hunc spiritus per laudem psalmodiae descenderet, atque ejus animum de venturis repleret . Vox enim psalmodiae cum per intentionem cordis agitur, per hanc omnipotenti
Abbreviated transcription (Latin):
gitudinis et latitudinis cinus et archa ut archam te¬
gere suffice̾t despissitudine uero eius non legitur hoc
eciam pp̃iciatoriũ quia exinde loquens dñs ꝓpicia¬
batiur pploul quia die ꝓpiciacoĩs dicebant gliam diñ
sꝑ ibi Descendere exutraq ꝑte uero oraculis induo
bus angulis antioribus poĩti sunt duo cherlionb
norer et ꝓductiles et nonsunt fusiles sed tũsiorbo

Expanded text:
gitudinis et latitudinis, cujus et area; ut arcam tegere sufficetiam propitiatorium; quia exinde loquens Dominus propitiabatur populo: vel quia die propitiationis dicebant gloriam Domini semper ibi descilicet in duobus angulis anterioribus, positi sunt duo cherubim aurei, et productiles, non scilicet fusiles, sed tussionibus
Abbreviated transcription (Latin):
illud ĩob Constitiusti t̾iiõs eius qͥ p̃teriri non
poterunt Nulla inquit que in hoc mũdo hoĩbus¬
fiunt absq oĩpotentis dei oculto consilio ueniũt
ilam cuncta deus uentura p̾sciens ante scła decre¬
uit qualiter ꝑsłm disponantur dtatutũ quippe
lam hoĩ est uel qntũ huc mũdi ꝓsperitas sequat᷑
uł qñtũ adu̾sitas feriat ne elcõs eius aut ĩmode¬
rata ꝓsperitas eleuet aut nimia adu̾sitas grauet

Expanded text:
I : Constituisti terminos ejus qui praeteriri non poterunt. Nulla quae hominibus in hoc mundo fiunt absque omnipotentis Dei occulto consilio veniunt. Nam cuncta Deus secutura praesciens, ante saecula decrevit qualiter per saecula disponantur. Statutum quippe jam homini est vel quantum hunc mundi prosperitas sequatur, vel quantum adversitas feriat, ne electos ejus aut immoderata prosperitas elevet, aut nimia adversitas gravet.
Abbreviated transcription (Latin):
brare .i obscurare coopire Et ꝯponitur ad umbro
bras ualde umbrare iñ umbro ĩ umbras contra um¬
brare uł ualde obumbrobras undiq umbrare
Umbro et enis ꝯpoĩta sunt actua¬
hec unanimis et hoc unanime Et unanima¬
Eet hec unanimitas tatis animi unitas con

Expanded text:
bro -as, obscurare, cooperire, et componitur adumbro -as, valde umbrare, inumbro -as, contra umbrare vel valde, obumbro -as, undique umbrare. Umbro et eius composita sunt acthec unanimis et hoc -me, unet hec unanimitas, idest animi unitas; et
Abbreviated transcription (Latin):
lis et hoc natabile Et natito tas aliud frequentatmm̃i
tra natare euadere innato tas p̃nato tas ꝑnato tas
uenato tas subnato tas transnato tas Nato et eius
compoĩta sunt neutra et corripiũt bãc silb̾am na¬
nat et natrix dicitur quidam serpens qui ueneno
suo inficit aquas inquibus fu̾t et tunc ẽ ma ge.¬
sculim se uiolator retulit ad serpontem legitur in
quibusdam libris rinatrix
natura dr̾ deus quia oiã creat et nasci facit et nã
siłia ꝓcirans natura cciam dr̃ signacio uocabuli
quiã significacõ uocabuli cã ẽ quare uocabulum
nascatur et imponatur Natura eciã dr̾ imposicio
uł inuencio uocabuli quia uocabulum nasci nich

Expanded text:
tus -tus et natito -as, aliud frequentativum. tra natare, evadere; innato -as, prenato -as, pernato -as, renato -as, subnato -as, transnato -as. Nato et eius composita neutra nat; et natrix dicitur quidam serpens qui veneno suo inficit aquas in quibus fuerit, et em, scilicet violator, retulit ad serpentem; legitur in quibusdam libris rinatrixNatura dicitur Deus quia omnia creat et nasci faciat; et natura similia procreans; natura etiam dicitur significatio vocabuli, quia significatio causa est quare vocabulum nascatur, idest imponatur; natura etiam dicitur impositio vel inventio vocabuli, quia vocabulum nasci nichil
Abbreviated transcription (Latin):
mundus iinde nazarenus na num. et nazareus rea
cum xpm̃ qui aloco dictus ẽ nazarenus filiũ dei
confiteantur giã tñ uetis legis custodiũt ⁊ Iazareus¬
dicebatur qui sanctimoniã nuttiebat et nichilcõ¬
tamiãtum accipiebat abstinens se a uino et omi
sicera q̃ mentem abintegra sanitate ꝑuertit et eciã¬

Expanded text:
unde nazarenus -a -um et nazareus -a cum Christum, qui a loco dictus est Nazareus, filium Dei confiteantur, omnia tamen veteris legis custodiuntdicebatur qui sanctam comam nutriebat, et nihil contaminatum accipiebat, abstinens se a vino, omnique sicera, quae mentem ab integra sanitate perverti
Abbreviated transcription (Latin):
filii concubunar quos sola natura gemut non ho¬
nestas conuugn et inde nałr aduerbiũ et ꝓducit xa
filius et hec nata nate .⁊ filia et sepe solent ĩuenii
tus uł sine g Est enim denatutali integritatẽ
istarum diccõnum qd̾ dr᷑ gnatus q gn̾atus uł
gnata quasi generatt¬

Expanded text:
filii concubinarum quos sola natura genuit non honestas coniugii; et inde naturaliter adverbium. Item filius, et hec nata, idest filia; et sepe solent invenirita; vel si g- est de naturali integritate istarum dictionum, dicitur gnatus quasi generatus et gnata quasi generat
Abbreviated transcription (Latin):
cis uł exterior cortex nucis uł illud qd̾ ẽ m̃tra ni¬
cleumi micu qi ĩmedio qd̾ ẽ nigrum qñ mix desic¬
catur uł illud quo ĩuoluitur micleus qd̾ quidẽ inch
ualet et iõ ponitur pro nichilo et componitur nau¬
cipiendo dis naucifacio eis .i. parumuł nichil app̃ci¬

Expanded text:
cet vel exterior cortex nucis, vel illud quod est intra nucleum nucis, quasi in medio, quod est nigrum quando nux desiccatur, vel illud in quo involvitur nucleus, quod quidem nichil valet et ideo ponitur pro nichilo; et componitur naucipendo -is, naucifacio -is, idest parum vel nichil appret
Abbreviated transcription (Latin):
Damnũ subito et nescientibus nobis fit sed iacturã
scientes et ultro patimur detrimientũ uero leue
dammnũ est Et dicit᷑ damnũ adĩmcõe rei unde
adu̾biũ Et hec damnositas tatis ĩtem adamno drͣ
dãmo nas dauniami Et componit᷑ condenmno nas¬

Expanded text:
DAMNUM insolito et nobis nescientibus fit, sed iacturam scientes et ultro patimur; detrimentum vero leve damnum est; et dicitur damnum a diminutione rei, undeadverbium, et hec damnositas -tis. Item a damnum damno -as -avi et componitur condemno -as
Abbreviated transcription (Latin):
mpono imponis exin et pono nis et est imponere
ĩuinge̾ uł inculpare uł imputare uł pone ui et tunc
facit p̃titum insui et supinũ insitum item imponere
.i. decipere et tunc cõstrintur eum dtõ ut imponotibi
tus quia non heat ꝑtũ .i. quietem sine portuno ii
importuni quia naufragiũ cito ferut᷑ Et ꝯpat᷑¬

Expanded text:
est iniungere vel inculpare vel imputare vel ponere in, et tunc facit preteritum in -sui et supinum in -situm; item imponere idest decipere, et tunc construitur cum dativo, ut ‘impono tibitus, quia non habeat portum, idest quietem, unde importuni quasi in naufragium cito feruntur, et
Abbreviated transcription (Latin):
alie om̃s decliacoĩs ꝓducant t̾miãcpẽm
eiuldem calus. Oportet uero scire ꝙ ĩquibusdã
pares heãt gtos̃ tercie declinacois suo ntõ silla¬
bas inquibusdam unam ĩ aliis duabus sillabis um¬
cat et pares qͥd̾ habet ĩnoĩbus ĩe desmentibus

Expanded text:
em eiusdem casus. oportet autem scire, quod in quibusdam pares habeat genetiuus tertiae declinationis suo nominatiuo syllabas, in quibusdam una, in aliis duabus syllabis uincat. et pares quidem habet in nominibus in e desinentibus
Abbreviated transcription (Latin):
pegulam declinabant anceps ancipitis bicepa
tis sospeo sospitis Iuniores uero gaudentes br¬
iuloquio ꝓconcisionẽ eam ꝓtulerũt q et ĩ iliis
diccõibus fecille ĩueĩuntur ut dic duc fac et fei
ꝓdice et duce et face et fere noc nõ eciã utios m̃
ius terim̃anciũ ꝓpriorũ ut uregili ꝓuigilie dicen

Expanded text:
regulam declinabant: ancipes ancipitis, bicipes tis, sospes sospitis; iuniores uero gaudentes breuiloquio per concisionem ea protulerunt, quod et in aliis dictionibus fecisse inueniuntur, ut dic, duc, fac, fer pro dice, duce, face, fere, nec non etiam uocatiuos in ius terminantium propriorum: Virgili
Abbreviated transcription (Latin):
ma dedrabulo & eius corpore Est enim
p̾ma regła quã uocat de dnõ & eius corpore
uigilandum ut intelligatur cũ de una eadẽ¬
q ꝑsona scriptura loquitur quid cõueĩat
capiti quid corpori ĩta & ĩista nouissima
ens corpore possi̾t agnolci Qd ht̃ nõ solũ
ĩeis qui manifestissime foris sunt Sed m̃
eis. ẽ qui cum ad ipm̃ ꝑtincãt tñ adtem¬
pus miscentur eecĩe donee unꝰ quisq de
hac uita exeat uł afrimiento palea uenti¬
excepta una que uocatur de ꝓmissis et le¬
ge aluid exalio faciũt intelligi qd̃ ẽ ꝓp̾um
fropice locucoĩs ERlacius pafet quã ut pos¬
dr᷑ ut aliud ĩtelligatur.  si nomen ipũs tro¬
pi inloquendi arte nõ ĩuenit᷑ tropica locu¬
cio ẽ que cũ fit ubi fieri solet siue labore seq̃
ab aliis magis abaliis nimus sic̃ magis
mĩo ne dona dei sunt ĩgemis homĩ uł aduu¬
res ut dicinitur ĩtelligende sut sic ĩtnssatis

Expanded text:
ma de diabolo et ejus corpore: est enim ma de diabolo et ejus corpore: est enim prima regula, quam uocat "de domino et eius corpore", uigilandum est, ut intellegatur, cum de una eademque persona scriptura loquitur, quid conueniat corpori, quid capiti: ita et in ista nouissima eius corpore possit agnosci, quod habet non solum in eis qui manifestissime foris sunt, sed in eis etiam qui, cum ad ipsum pertineant, tamen ad tempus miscentur ecclesiae, donec unusquisque de hac uita exeat uel a frumento palea uentiexcepta una quae vocatur de Promissis et Lege, aliud ex alio faciunt intelligi, quod est proprium tropicae locutionis, quae latius patet quam ut posdicitur ut aliud intelligatur, et si nomen ipsius tropi in loquendi arte non invenitur, tropica locutio est. Quae cum fit ubi fieri solet, sine labore sequitur ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominum vel adjures ut dicuntur intelligendae sunt; sic in translatis
Abbreviated transcription (Latin):
Umitam regulã ponit quã detpibe appei¬
lat qura regula utiq ĩueniri uł comcipollĩt
Inteno inscriptitris sacris ꝙͣtitas temporum duo¬
bus aut̃ modis uĩge̾ dicit hac reglam. aut tro¬
pe aut synodoche aut legitius nuis tropo sy¬
nodoche aut apte totũ aut toto ꝑtem facit ĩta¬

Expanded text:
nit, quam "de temporibus" appellat, qua regula plerumque inueniri uel conici possit latens in scripturis sanctis quantitas temporum. duobus autem modis uigere dicit hanc regulam, aut tropo synecdoche ant legitimis numeris. tropo synecdoche aut a parte totum aut a toto partem facit int
Abbreviated transcription (Latin):
senatus senatui qͣisenex natus uł natu quia ĩ illa
senatus dr̾ asmendo quia senatores facultatem
agendi dabant ⁊ on enĩ sine illorũ licençia ulli
magistratu liceb̾at aliquid façere Et dr̾ senatus
senator senatoris quiht̃ illam dignitatem Et sena¬

Expanded text:
senatus -tus, quasi senex natus vel natu, quia in illa senatus dicitur a sinendo, quia senatores facultatem agendi dabant, nam sine eorum licentia nulli magistratui licebat aliquid agere. Et dicitur senatus senator -ris, qui illam habet dignitatem, unde sena
Abbreviated transcription (Latin):
uper adũbium loci iinde supra uł supera
dicebant antiqui ĩꝑde super apocopam et
supra ꝑsincopam s drũt quia super est
qd ĩninet supͣra qd subse aliquid habet stratum
Ĩtem supra cgnstruitur cũ solo actõ super uero qñ¬

Expanded text:
UPER, adverbium loci; inde supra vel supera dicebant antiqui, inde super per apocopam et supra per sincopam, et differunt quia super est quod imminet, supra quod sub se aliquid habet stratum; item supra construitur cum solo accusativo, super vero q
Abbreviated transcription (Latin):
underi qd̾ non est. ⁊ supra qd̾ sit Qui enĩ uult supe¬
gredi qd ẽ superbus ẽ Et cõperatur superbus bior
ssimus iinde superbe bius suꝑbissime adu̾biũ
Et hoc superbia bie .i. amor ꝓprie excellencie uł
suꝑgrediens elacio mentis deco ꝙ nõ est ded ar¬
rogancia ẽ ĩanis głia de eo ꝙ quisquis desuperbia

Expanded text:
st supra quam sit, qui enim vult supergredi quod est superbus est; et comparatur -or -mus, unde superbe -ius -me adverbium, et hec superbia, scilicet amor proprie excellentie vel supergrediens elatio mentis de eo quod non est, sed arrogantia est inanis gloria de eo quod quisque est; de superbia
Abbreviated transcription (Latin):
Crocũ suo is dissuo is dissuere disiũge suturam
frangere Desuo desuis idem uł deorsum suere
Exuo erius extrahere exꝑoliare unde exuuie in
suo is ĩnĩgere ĩmitte̾ in serere suendo qiͣ mtus sue̾
Resuo is iterum suere uł dissuere Subsuo is paꝵ¬
cõꝑoĩta sunt actiua et facuuit p̃titũ insui et supi¬

Expanded text:
circumsuo -is, dissuo -is, disiungere, suturam frangere, desuo -is, idem, vel deorsum suere; exsuo -is, extrahere, expoliare, unde exsuvie suo -is, iniungere, immittere, inserere suendo, quasi intus sresuo -is, iterum suere vel dissuere, subsuo -is, parcomposita activa sunt et faciunt preteritum in sui et supi
Abbreviated transcription (Latin):
gemei Et nota q tilii et nepotes nõ su̾nt ꝓgenios
quia nõ sunt proculgeniti sed puepotes et exinde sut
progenies qiͣ procul genii et inde progenios incipit
apronepotibus sed posteitas anepote qi postera etas
sed sic̃ inferius longe editi progenies dicunt᷑ ita supis
ul ante gignere uł proginguo qiͣ plem gnigno et est
ethia un̾de hic ꝓgenitor toris et or mrix hec ꝓgenitrix¬

Expanded text:
m. Et nota quod filii et nepotes non sunt progenies, quia non sunt procul geniti, sed pronepotes, et exinde sunt progenies quasi procul geniti, et ita progenies incipit a pronepotibus. Sed posteritas a nepote quasi postera etas, sed, sicut inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius vel ante gignere, vel progigno quasi prolem gigno, et est ethymologia; unde hic progenitor et hec progeni
Abbreviated transcription (Latin):
riũ .i. erudelis & uiuens ad modũ bestiarum
et hic bestiaxius qui ẜuat bestias uł uenat᷑
cas & hoc bestiarĩ .i liber debestiis loquẽt

Expanded text:
um crudelis et vivens ad modum bestiarum, et hic bestiarius, qui servat bestias vel venatur eas, et hoc bestiarium, idest liber de bestiis loque
Abbreviated transcription (Latin):
Reuna aremus dr̾ hoc reuma matis .i. tempestuosa
maris ĩudacio uł ille feruor aque que fit ex re¬
morũ agitacõne fienma eciã ẽ exuptio uł fluor hu¬
mor ꝙ ducitur uł acapite uł abalio membro qñ

Expanded text:
a remus hoc reuma -tis, idest tempestuosa maris inundatio vel ille fervor aque qui fit ex remorum agitatione. Reuma etiam eruptio vel fluor humorum dicitur vel a capite vel ab alio membro, unde
Abbreviated transcription (Latin):
¶Eu idest radix¬
barbarũ uł pontus Et dr renbarbarum
siue hoc reponticum illud qd̾ ẽ transdamibiũ in
solo barbari et hͦ circa pontum colligitur sic dctm̃
quasi radix barbara uł qr̃ radix pontica

Expanded text:
EU, idest radixbarbarum vel Pontus et dicitur hoc reubarbarum sive hoc reuponticum illud quod trans Danubium in solo barbaro, hoc est circa Pontum, colligitur, sic dictum quasi radix barbara vel quasi radix pontica
Abbreviated transcription (Latin):
xtra expposicõ et inde ertra adu̾biũ loci Et com¬
Apatur ertra erterior extimus uł extremus .i.
nouillimus Unex hec extremitas tatis et extremo
mas .i. extiemũ facere et ultimũ uł purgare auffer¬
re extrinsecus defor̃. ẜm uguicõ

Expanded text:
169 EX prepositio est. Inde extra adverbium loci et comparatur extra exterior extimus vel extremus; unde hec extremitas -tis et extremo -as, idest extremum facere, idest ultimum, vel purgare, auferre extrinsecus, de foris. Item ab
Abbreviated transcription (Latin):
ille qui ingus ẽ et nil aliud agit nͥ qd̾ foris lustrat¬
qn̾q annorũ quia olim semꝑ infine qn̾quemn sõ¬
lebant lustrare ciuitatem et ꝑurgare faciendo icir¬
cuitu enis amburbale Similiter faciebant circa
ferarimi et sunt lustra metricũ Lustra feratũ sunt
carum obscura latibula uł cubicula insiluis Lustra
meretricũ sunt lupanaria inciuitatibus uł suburbiss¬

Expanded text:
ille qui vagus est et nil aliud agit nisi quod fora lustraquinque annorum quia olim semper in fine quinquennii solebant lustrare civitatem et purgare, faciendo in circuitu civitatis amburbale: similiter faciebant circa ferarum et sunt lustra meretricum: lustra ferarum sunt earum obscura latibula vel cubilia in silvis, lustra meretricum sunt lupanaria in civitatibus vel suburbiis
Abbreviated transcription (Latin):
uxuria aluxos dr hic luxcus xeus. deni .i. solucõ libidims
licet ponatur ꝓqualibet suꝑflutate et magnificencia
Et luxus lurxã lirtum .i. libidine solutus iinde hec mẽbͣ
loco mota lura dñr sc soluta Et hinc luxuria ric idem
ꝗd̾ luxus sc solucio libidinis ꝓp̾e Sed modo ampliata
ẽ appellacõ ut luxuria dicitur suꝑfluitas incoitu et in
cibo et inuestitu et eciam maliis ⁊ebus Et inde luxurio¬
sus sa sui .i. solutus in roluptatibus et mlibidine ꝓmꝑ¬
tus Sed ꝓdigus ẽ sumptuosus qui omĩa porro agit
et quasi ꝓiicit ltem luxuriosus ẽ uictus nõ necessari
sed sumptuosi et onerosi appetens delicis affluens Et
luxuries ĩ aliis attenditur Et luxurior lipentiaris q
antiqui dicebant luxurio as .i. meretricari luxuriam
exeroere Et ponitur. ꝓsuꝑfluere uł super abundare uł

Expanded text:
 solutio libidinis, licet ponatur pro qualibet superfluitate et magnificentia, et luxus -a -um, idest in libidine solutus, unde et membra loco mota luxa dicuntur, idest soluta; et hinc hec luxuria -e, idem quod luxus, scilicet solutio libidinis proprie, sed modo ampliata est eius appellatio, ut luxuria dicatur superfluitas et in coitu et in cibo et in vestitu et etiam in aliis rebus; et inde luxuriosus -a -um, solutus in voluptatibus, in libidinem promptus; sed prodigus est sumptuosus qui omnia porro agit et quasi proicit; item luxuriosus est victus non necessarii sed sumptuosi et onerosi appetens, deliciis affluens; etet luxuries in aliis attenditur; et luxurior -aris, quod antiqui dixerunt luxurio -as, idest meretricari, luxuriam exercere, et ponitur pro superfluere vel superabundare vel
Abbreviated transcription (Latin):
gabatur apud gentiles
lustrare .i. crrciũre crecundare Et lustrare .i. luĩare
intur collustro stran.⁊ simul lustrare illustro stras
.ł. ualde lustrare illuĩare circundare purgare Unde
lustrare Dublustro stras subtus uł parũ lustrare
unde hic et hec sublustris et hoc stre .i. parũ lucẽo¬

Expanded text:
gabatur apud gentileslustrare, idest circuire, circumdare; et lustrare, idest luminare, in, valde lustrare, illuminare, circumdare, purgare; unde lustrare; sublustro -as, idest subtus vel parum lustrare, unde hic et hec sublustris -e, idest parum luce
Abbreviated transcription (Latin):
.i. om̃o extoto iinde penitus ta tum.u secretus inte¬
rior intimus iinde drͥ penitus qiͣ pene ntus uł poci¬
enna apendoo pendes dr̃ hoc penna pene quia pen¬
deat .i. uolet quia auxilio penuarũ mouentur aues
et uolant uł pemia dr̾ apennũ qd̾ ẽ acutum quia acu¬
ta sit Undehec peninila penniule diminutim Et pen¬
nosus sa sum et pennatus ta tum¬
uł ornare Et cõponitur depenno depennas .i.¬

Expanded text:
idest omnino, unde penitus -a -um, secretus, interior, intimus, unde dicitur penitus quasi pene intus vel potiens. Item a pendeo hec penna -e, quia pendeat idest volet, quia auxilio pennarum moventur aves et volant, vel penna dicitur a pennum, quod est acutum, quia acuta sit; unde hec pennula -e diminutivum et pennosus -a -um et pennatus -a -umvel ornare, et componitur depenno -as,
Abbreviated transcription (Latin):
meros adolescentis quẽ nõ pt̃ bauilare posueri
noc̃e bt̃ ut aut fascem reiciat aut subpondere cõ¬
fringatux sic et hom̃i eui graue pondus ꝑm̃e
ens dumi suffexre non p̃t scandalizatus amplis
peccet deinde si erramus modicam pm̃a impo
as largus dispensator non debet eẽ tenax Si dec
benignus ut quid sacerdos eius austerus ius ap¬
parere seuerus circa uitã tuã esto austerus circa¬

Expanded text:
meros adolescentis quam non possit baiulare posueris, necesse habet ut aut fascem reiciat aut sub pondere confringatur. Sic homini cui graue pondus penitens dum ferre non potest scanpeccet. Deinde, etsi erramus modicam poenitentiaas largus est, dispensator non debet esse tenax. Si Deus benignus est, ut quid sacerdos ejus austerus? Vis apparere sanctus? circa vitam tuam esto austerus, circ
Abbreviated transcription (Latin):
Quis inquit ita ad unginem oia ase superflua rese¬
cauit ut nil se hr̃e putet pumooẽ dignum Credite
michi et putata repullulant et refugata redeunt es
reaccendantur extincte et sopita denuo excitantire
parum ẽ ergo semel putasse sepe putandum ẽ ĩmo
inuenis Qnͣtumlibet᷑ in hoc corpore manens
ꝓfiteris erras si uicia putas emortua et nõmas
cõpressa uelis nolis Intra fines tuos hĩtat hiebu¬
seus subiugari pt sed nõpt̃ exterminari Adquid¬

Expanded text:
Quis enim ita ad unguem omnia a se superflua resecavit, ut nil se habere putet putatione dignum? Credite mihi, et putata repullulant, et effugata redeunt, et reaccenduntur exstincta, et sopita denuo excitantur. Parum est ergo semel putasse; saepe putandum est, imoinvenis. Quantumlibet in hoc corpore manens profeceris, erras si vitia putas emortua, et non magis suppressa. Velis, nolis, intra fines tuos habitat Jebusaeus ; subjugari potest, sed non exterminari. Sci
Abbreviated transcription (Latin):
peniteo apena dr̃ penitco tes tui. quia pena agit
ut peniteamus iinde penitere dr̾ qiͣ penã tenere
et est eth̾ia et penitet construitur cum gtĩo ut pe¬
niteo pctĩ iinde penitet impsonale et construit᷑
cum actõ et genitiõ ut peĩtet me pctĩ.i. ꝑmiã pcti¬

Expanded text:
s. Item a pena peniteo -es -tui, quia pena agit ut peniteamus, unde penitere dicitur quasi penam tenere, et est ethimologia; et peniteo construitur cum genitivo, ut ‘peniteo peccati’; unde penitet impersonale, quod construitur cum accusativo et genitivo, ut ‘penitet me peccati
Abbreviated transcription (Latin):
monoo admones Monet qui precipit Ad monet q̃cqͥd
excidat memore reducit ĩtem monemus futura ad¬
.i.sił monere Monemus mĩores dmonemus pares
moneo nes remoneo remones sũmoneo nes .i. latent
uł parum uł po monere. Moneo actinũ ẽ cũ oĩbus¬
sius compoĩtis et corr̃ hanc silb̾am mo. Ouidius de¬
Moneta amonco dr̾ hoc moneta monete quia monet
ne qua fraus ĩ metallo uł pondere sit Unde monetus¬
tatis Et monctarius ria rium et hoc monctarium¬
rii locus monete qui eciam hoc monetum dr̾ ĩtem¬
moneta dicta ẽ umo quia monuit romanos ꝑanse¬
rem Unde lucanusi lumina castrensis miscebis flãm¬

Expanded text:
moneo -es: monet qui precipit, admonet qui quod exciderat memorie reducit; item, monemus futura, adsimul monere: monemus minores, commonemus pares, moneo, remoneo, submoneo, idest latenter vel parum vel post monere. Moneo est activum cum suis compositis et corripit hanc sillabam mo-. m a moneo hec moneta -e, quia monet ne qua fraus in metallo vel pondere sit; unde hic monetarius et monetarius -a -um et hoc monetarium, locus monete, quod etiam hoc monesum dMoneta dicta est Iuno quia monuit Romanos per anserem, unde Lucanus ‘numina castrensis miscebit flam
Abbreviated transcription (Latin):
monachus monachi quia singularis sit et
solitarius interpretatur uocabulum Monachus
nachorum sc oenobite quos incõe uiuentes possũo
appellare. Inachorite idem etheremite Et amonachꝰ¬
hic et hec monachilis et hoc le Et monasticus ca cũ

Expanded text:
monachus, quia singularis sit et solitarius interpretatur vocabulum monachi, nachorum, scilicet cenobite, quos ‘in comunione viventes’ possumus appellare, anacorete, idem et eremite. Et a monachhic et hec monach
Abbreviated transcription (Latin):
princeps Et dr᷑ sionarcha che princeps unius cu¬
tatis uł singularis princeps sc quia singular⁊
possidet principatum sic̃ allexander apud greces
et sulius apud romanos Uude hic monarchia chie¬
.i. singularis principatus uł ptãs et acuitur penult¬

Expanded text:
ponitur hic monarcha -e, princeps unius civitatis vel singularis princeps, scilicet qui singularem possidet principatum, sicut Alexander apud Grecos et Iulius apud Romanos; unde hec monarchia -e, singularis principatus. Item monos componitur mon
Abbreviated transcription (Latin):
tum pectoris mulierum uł uirginum quia muniat
poctus mulieris uł uirginia ne lecatores possint ma
moneat castitatem monet enĩ illam uidentes ẽẽ mar¬
to copulatam et amplius non debere ab alio tangi
Olimi enĩ nõ solebant ferre monilia nisi maritate uł
riis gẽmis ĩ modum tracture ẜpentis płinumq et
pmonile oiã ornamenta mulierũ signant᷑ quecũq

Expanded text:
tum pectoris mulierum, quia muniat pectus mulierum ne leccatores possint manmoneat castitatem: monet enim videntes illam esse copulatam marito et amplius non debere ab alio tangi; olim enim non solebant ferre monilia nisi maritate; veriis gemmis in modum facture serpentis. Plerumque et per munile omnia ornament
Abbreviated transcription (Latin):
hierico qͣi mebuco et quia hiebus hierusalem
ampliauit ideohierusalem dicta ẽ hiebus Si q̾dẽ
hierusalem p̾mo dicta ẽ salem acanditore qui
ẽ hiebus abampliatore qui uocatus ẽ hiebus uł
ad hiebuseis hĩtatoribus postea illis duobus noi¬

Expanded text:
ebuco, et, quia Hyebus Hyerusalem ampliavit, Hyerusalem dicta est Hyebus; siquidem Hyerusalem primo dicta est Salem a conditore qui est Hyebus ab ampliatore qui vocatus est Hyebus, vel a Hyebuseis habitatoribus. Postea, illis duobus no
Abbreviated transcription (Latin):
hyems quia tunc breuiori et diminuto usq ad
medietatem uł ultra sol u̾titur circulo Et nota
ꝙ in hoc nomĩe non ẽ ꝑ nec i consonans seduo¬
hremalis et hoc le et hyemo mas iuhyeme demo¬
rari uł tempestate more hyemis seuire

Expanded text:
-mis, quia tunc breviori et diminuto usque ad medietatem vel ultra sol vertitur circulo; et nota quod in hoc nomine non est p nec i consonans, sed vohyemalis et hoc -le et hyemo -as, in hyeme demorari vel tempestare, more hyemis sevire
Abbreviated transcription (Latin):
Decubie arum .x uigilie uł quod uulgo drͣ palee
mulierum unde drͣ h ͨ iacet indecubiis et dicit᷑¬
adecumbo bis uł adecubo bas qd̾ ẽ uigilare u
iacere inpartu uł ĩmfirmitate¬
tñsuersum dixigitur qui quia formã decẽ efficit
decimiamis ẽ appellatus. Ager enĩbis diuisus
figuram denarii nu̾ efficit Nam cardo dr᷑ alius
limes magris qui aseptentone directus ẽ Et dicitꝰ
acardine celi quia ibi celum uoluiti¬

Expanded text:
decubie -arum, idest vigilie vel quod vulgo dicitur palee mulieris, unde dicitur ‘hec iacet in decubiis’; didecumbo -bis et decubo -bas, idest vigilare vel iacere in partu vel infirmitatetransversum dirigitur: qui quia formam X.+ decumanus est appellatus: ager enim bis divisus figuram denarii numeri efficit. Nam cardo dicitur alius limes in agris qui a septentrione directus est et dicitur a cardine celi quia ibi celum volvit
Abbreviated transcription (Latin):
usuq singulariter ꝓferri tradidit usus ut
sangius pͥulius In ħis tñ iꝑĩs ẽ qñ uel euentus
uł pticio regionũ uł diuersẽ opimones uł aue-¬
torita᷑ ueterũ cogit uł qñ pappellatuuis quo¬
ꝓferunt᷑ diliter sunt quedam semꝑ pluralia
uł natura uł usu natura ut gemĩ ꝓpriũ insig¬
rum dierũ noĩa Sunt quedam singularia uo¬
ce intellectu płalia que et conp̃hensiua dicũt᷑
singularia uoce pluralia ut athene thebe Inue

Expanded text:
uae singulariter proferri tradidit usus, ut sanguis, puluis. in his tamen ipsis est quando uel euentus uel partitio regionum uel diuersae opiniones uel auctoritas ueterum cogit uel quando pro appellatiuis quoiliter sunt quaedam semper pluralia uel natura uel usu: natura, ut Gemini, proprium in sigrum dierum nomina. sunt quaedam singularia uoce, intellectu pluralia, quae etiam comprehensiua dicuntursingularia, uoce pluralia, ut Athenae, Thebae
Abbreviated transcription (Latin):
Cadterendas clebas Et trahitur abolus Unde
ta .i.arata petens p̾ͥus enĩ terra aratur et postrea
eripicatur et hinc erpicarius qui erpicum facit
uł trahit et adiectiue pt̃ delinari erpicariusria
rium et erpico erpicas

Expanded text:
ad terendas glebas, et trahitur a bobus, undi arepeta, idest arata petens; prius enim terra aratur, postea erpicatur. Et hinc erpicarius, qui erpicam trahit vel facit; adiective potest declinari erpicarius -a -um; et erpico -as
Abbreviated transcription (Latin):
eani se conferunt matremq pullos suos sic̃ aius
mr̃no amore complectitur Congregauit itaq dya¬
bolus gentiles quos nõ creauerit / Sedubi ĩ euange¬
lio suo uocem.eps̃ amisit emisit ad eum se potentis¬
simũ contulerunt quos sub umbra alaꝵ suaꝵ ipẽ
suscepit et matri dedit ecciẽ nulriendos

Expanded text:
eam se conferunt matrem, quae pullos suos sicut auis eam se conferunt matrem, quae pullos suos sicut auis materno amore conplectitur. congregauit enim diabolus gentiles, quos non creauerat; sed ubi in euangelio suo uocem norint emisit, ad eum se potissimum contulerunt quos sub umbra alarum suarum ipse suscepit et matri dedit ecclesiae nutriendos