comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ xp̃s excepit. s unguc̃tu ẽ qd̾ effudit.
Pomũ ẽ qd̾ pependit. hoc pomũ gustauit
ecc̃a. et ait. Et fructus eius dulcis ĩ fau¬
cib meis. Et ut scias quia pomũ ẽ dñs.
legisti sup̃. Tãqua malũ in lig̾s silue.
ita osobrinus m̃s. Nos quoq uulnus
fatemur cũ p̾licamus xpm̃ crucifixum.
S bonus odor sumus deo. quia crux xpĩ.
uideis scandalũ. gͥcis stultitia. nob̾ autẽ
uirtus dei acq sapĩa ẽ. hoc uulnẽ eccͣa
uuln̾atur cũ saluatoris sui p̾dicat mor¬
tẽ. S hoc uulnus ẽ caritatis. Demiq ꝗỹ
credit. negat. Qui diligit ꝯficetur. Maĩ¬
cheus negat.xp̃ianus fatetur. ⁊ iõ scrip¬
tum. Utilia iuilna amici. qua uolunta¬
ria oscula inimici. Pulcre ergo dicit ecc̃a.
quia uulnãta caritatis ego sum. Nude¬
mus mẽbra nrã bono uulm. nudemus
posuit me sic̃ sagitta ełctam. Bonũ gͦ
hac uuln̾ani sagitta. Non mediocnis mã¬

Expanded text:
quod Christus excepit, sed unguentum est quod effudit, quod Christus excepit, sed unguentum est quod effudit, pomum est quod pependit. hoc pomum gustauit ecccibus meis. Et ut scias quia pomum est Dominus, legisti supra: Tamquam malum in lignis silvae, ita consobrinus meus. Nos quoque vulnus fatemur, cum praedicamus Christum crucifixum, sed bonus odor sumus Deo; quia crux Christi Judaeis scandalum, Graecis stultitia, nobis autem uirtus dei atque sapientia est. hoc uulnere ecclesia uulneratur, cum saluatoris sui praedicat mortem, sed hoc uulnus est caritatis. denique qui non credit negat, qui diligit confitetur: Manicheus negat, christianus fatetur. et ideo scriptum: utilia uulnera amici quam uoluntaria oscula inimici. pulchre ergo dicit ecclesia: quia uulnerata caritatis ego sum. Nudemus membra nostra bono uulneri, nudemus posuit me sicut sagittam electam. bonum ergo hac uulnerari sagitta. non mediocris man
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq ĩ colũna nub̾ loq̃batur ad cos. Et sc
as quia p̃ibat. Dcus ĩquit p̃ibat illos iter¬
dic quid̾ in colũpna nub̃. ostendẽs illiᷤᷤ mã
noctu aũt incolũna ignis. ⁊ nõ deficiebat
colĩma nub̾ it die. Hanc p̃cedentẽ nub̾ co¬
lũna. scquens ecc̃a nõ deficientez. ne ipã
deficeret umbra eius refrigerabat: Et iõ
dicit inu̾bra eius cupiui et sedi. et fiuctꝰ
eius  dulcis in faucib meis. Quia a dnõ
pascebatur deducta in locũ pascuũ ⁊ aquã
refectionis dicit. In troduc me indomu
aliam mansionẽ. in qua misterioꝵ grãm.
et letitie capiat suauitatez. Hinc ꝙͦ ꝓmo
uens u̾m iterait. Consticuite inme di¬
lectionẽ. Bona statiua. uͥ plenitudo ẽ ca¬
ritatis. Confimate me ĩquit inũguẽtis.
stipate me uimalis. Habes alias masioẽ
ad quas ecc̃a cum delectatõe succedit. Iste
mansiones sunt crucis xp̃i et sepultuit
succedit. s uulne̾ caritatis. Uulnus enĩ ẽ

Expanded text:
denique in columna nubis loquebatur ad eos. Et ut denique in columna nubis loquebatur ad eos. Et ut scias quia praeibat, Deus, inquit, praeibat illos: interdiu quidem in columna nubis ostendens illis viam; noctu autem in columna ignis, et non deficiebat columna nubis interdiu . Hanc praecedentem nobis columnam sequens Ecclesia, non deficientem ne ipsa deficeret, umbra ejus refrigerabatur; et ideo dicit: in umbra eius concupiui et sedi et fructus eius dulcis in faucibus meis. quia a domino pascebatur deducta in locum pascuum et aquam refectionis. introducite me in domum aliam mansionem, in qua mysteriorum gratiam et laetitiae capiat suauitatem. hinc quoque promouens uerum iter ait: constituite in me dilectionem. bona statiua, ubi plenitudo est caritatis. confirmate me, inquit, in unguentis, stipate me i n malis. Habes alias mansiones, ad quas ecclesia cum delectatione succedit. istae mansiones sunt crucis Christi et sepulturae, sed uulnere caritatis; uulnus enim est
Abbreviated transcription (Latin):
lum hoc ꝯfirinandũ putauit. Dem̃ siqͣ
ẽ nob̾ asꝑa atq arida et p̾rupta mãsio
imꝑator tñ ip̃e tũbata discernit. arnida ĩ¬
rigat. deẜca fecundat. Siquid amaritu¬
dinis. siquid temptatioĩs.si quid infi¬
mitatis ẽ ductor nr̃. et ama tẽpat. ⁊ sol¬
licita mitigat. dura dissoluit. et ĩ uali¬
da ꝯfirmat. Sicubi uult requiesce rex
tre exͥcitum suum nõ ignobilẽ uicũ ñ
comeatib indigentẽ. nõ arenosa et nu¬
da gignẽtium. S urbe edificus nobłe.
referta et ub̾em copiarum. aut agruz
amenũ et uirentẽ pascuis. aut nemorosa et
campestria statuus oportuna decͥnit. Ergo
sireges t̾re norunt comoda ꝓuidẽ scq̃ntib
se. q̃nto mag̃ deus qui bonus ẽ nouit. q̃m¬
admodũ ꝓfucura dispoãt diligentib se:
Ac primu si incognitũ carpendu ẽ iter. duce
cliguntur uiarum. qui p̾cunant agnim. S
ħ imꝑatores isti inuirlosu sibi arbitnt.
Deus aũt p̾ibat cum hebreis face̾nt iter.

Expanded text:
lum hoc confirmandum putavit. Deinde si qua est nobis aspera atque arida et praerupta mansio, Imperator tamen iste turbata discernit, arida irrigat, deserta fecundat. Si quid amaritudinis, si quid tentationis, si quid infirmitatis est, ductor noster et amara temperat, et sollicita mitigat; dura dissolvit et in valida confirmat. 18. Sicubi vult requiescere rex terrae exercitum suum, non ignobilem vicum non commeatibus indigentem, non arenosa et nuda gignentium: sed urbem aedificiis nobilem, refectam et uberem copiarum, aut agrum amoenum, aut virentem pascuis, aut nemorosa et campestria stativis opportuna decernit. Ergo si reges terrae norunt commoda providere sequentibus se, quanto magis Deus qui bonus est, novit quemadmodum profutura disponat diligentibus se? Ac primum si incognitum carpendum est iter, duces eliguntur viarum, qui praecurrant agmini, sed hoc imperatores isti injuriosum sibi arbitrantur: Deus autem praeibat, cum Hebraei facerent iter,
Abbreviated transcription (Latin):
rim. s uẽ. Quia sic̃ sunt scã scõrum. ita
p̃ceptum ẽ p̃ceptorum. S ut ista ẜuare
possimus intelłetum petamus a dnõ.
Intelligamus qd̾ sit cirtũcisio. Circũci¬
dit ihus petrinis gladus et abstulit
et sic egypti carebis oprobrio. Non igĩ
cors s cordis intelligenda ẽ crcũcisio.
Si intellex̾is legem. ẜuabis eã incord̃
tuo. Iudeus ĩ corde legem nõ ẜuat. s in
legem ten̾e.qui longe ẽ alegis auctoẽ.
Tertius u̾siculus quid hãt ꝯsidemus.
Educ me in semita mãdatorum tuoꝵ
qm̃ uolui ea. Qͥs ħ dicit. nͥ qui xp̃ se.¬
qd̾ scriptum ẽ. Post dñm deum tuuen ã¬
bulabis.⁊ ip̃i adheͥbis. quia ip̃e te d̾du¬
cet. Quõ deducat audi. Nisi quis tulit
cruce sua. et p̾t me secutus fuĩt non ẽ

Expanded text:
 sed uere, quia, sicut sunt sancta sanctorum, ita praeceptum est praeceptorum. Sed ut ista seruare possimus, intellectum petamus a domino. intellegamus, quae sit circumcisio. circumcidit Iesus petrinis gladiis et abstulit et sic Aegypti carebis obprobrio. non igitur corporis, sed cordis intellegenda est circumcisio. si intellexeris legem, seruabis eam in corde tuo. Iudaeus in corde legem non seruat, sed legem tenere qui longe est a legis auctore? tertius uersiculus quid habeat, consideremus. Deduc me in semitam mandatorum tuorum. quoniam uolui eam. quis hoc dicit nisi qui Chrisquod scriptum est: post dominum deum tuum ambulabis et ipsi adhaerebis, quia ipse te deducit. quomodo deducat, audi: nisi qui tulerit crucem suam et post me secutus fuerit, non est
Abbreviated transcription (Latin):
retici qui legem uet̾is nõ accipiũt te¬
tenere nõ possunt fiñẽ. qui mitiu ñ te¬
nuerunt. Ip̃e ẽ enĩ ibs. initiũ ⁊ finis.
uenire possimus ad magnũ testiõniur
de quo legisti. Dictum ẽ antiquis. Non
occides. Ego aũc dico uob̾. hoc ẽ suꝑ cẽ p̃¬

Expanded text:
retici, qui legem ueteris non accipiunt tetenere non possunt finem, qui initium non tenuerint. ipse est Iesus initium et finis. eruenire possimus ad magnum testimonium de quo legistis: dictum est antiquis: non occides ; ego autem dico uobis, hoc est: \'sup
Abbreviated transcription (Latin):
erunus. ciũ sumus oꝑbrio głiosi: dorsum
meũ posui in flagelsa. maxillas meas q̃
palmas. Os meuz at nõ au̾ti a ꝯfusione
sputorum. Ecce oꝓbrium tuũ dnẽ inq
salus ẽ uniu̾sorum. in quo mũdi redẽp¬
tio. ꝑ qd̾ oꝓbrium cepimus nõ erube¬
scere. qui erubescebamus. Nõ ꝯfunidi ꝗ
ita oꝓbriũ factus ẽ. ut oĩum au ferret
oꝓbria. Non uno tp̃re ñ semel abstuli
opbria. aufert cotidie. Pcc̃m incidimꝰ.
non unu s multa. Ccoꝑti sumus oꝑ¬
brio et ꝯfusione. Uenimus ad baptis
deletum ẽ ome pcc̃m. et cũ pcc̃o oꝓbrũ
Abstulit oꝓbrium meu dñs iħs oꝓbo
baptizati sumus. Non hẽo qd̾ auferri
petam. S p̾t baptismũ ĩcidi ob ꝓbru
debeo agere pña ut dicam. Aufer aox
ago. recte aufert a me oꝓbriũ meum
qd̾ suspicatus sum. Iudicia eĩ tua duł¬
cia. Quid timeo ꝯfiteri. quid cueo di¬
cere poc̃a mã: Quid uẽor o ꝓbrii mĩ nẽ

Expanded text:
erimus, cuius sumus obprobrio gloriosi? dorsum meum posui in flagella, maxillas meas in palmas, os autem meum non auerti a confusione sputor u m. ecce obprobrium tuum, domine, in quo salus est uniuersorum, in quo mundi redemptio, per quod obprobrium coepimus non erubescere qui erubescebamus, non confundi qui ita obprobrium factus est, ut omnium auferret obprobria. Non uno tempore, non semel abstulit obprobria, aufert cotidie. peccatum incidimus, non unum, sed multa: cooperti sumus obprobrio et confusione. uenimus ad baptismum: dilutum est omne peccatum et cum peccato obprobrium. abstulit obprobrium meum dominus Iesus obaptizati sumus. non habeo quod auferri petam. sed post baptismum incidi obprobrium, debeo agere paenitentiam, ut dicam: aufer a meago, recte: aufer a me obprobrium meum quod suspicatus sum; iudicia enim tua dulcia. Quid timeo confiteri, quid timeo dic
Abbreviated transcription (Latin):
põt custodire legem dnĩ. ñ in telłctum
acceꝑit: Qui autem ĩ telligit. ⁊ scrutat.¬
et scrutando ĩ semitã mãdatoꝵ deducit᷑
In quo illud adu̾tendu. quia lex ẽ iu¬
stitia. mandatũ iudiciũ. sic̾ et ĩ hac lic¬
t̾a legimus. Est legis ua. stare ĩ uiis
lum. Est gͦ et testimoĩoꝵ uia. In uia
testimonioꝵ tuorum dełetabatur. Est
et uia mandacoꝵ. Uiã mãdatoꝵ tuoru
cucurri. Int̾ogemus g has uias. ut dicã
nobis.state inuiis legis a int̾rogate se¬
mitas eternas. ⁊ uidete q̃ uia melior et
aud̾o dicere quia fimis ẽ iustitiaꝵ xp̃s.
qui ẽ iustitia. finis testimoĩoꝵ xp̃s. de
quo dc̃m ẽ. Estote mͣ testes. ⁊ ego testis
dicit dñs. ⁊ puerm̃s quẽ elegi. Adu̾ti¬

Expanded text:
 intellectum acceperit? qui autem intellegit et scrutatur, scrutando in semitam mandatorum deducitur. in quo illud aduertendum, quia lex est lustitia, mandatum iudicium, sicut et in hac littera legimus. est legis uia stare in uiis lum. est ergo et testimoniorum uia: i n uia testimoniorum tuorum delectabar; est et uia mandatorum: uiam mandatorum tuorum cucurri. interrogemus ergo has uias, ut dicatur nobis: state in uiis legis et interrogate semitas aeter- nas et uidete quae uia melior et audeo dicere, quia finis iustitiarum Christus, qui est iustitia, finis testimoniorum Christus, de quo dictum est: estote mihi testes, et ego testis, dicit dominus, et puer meus quem elegi. Adu
Abbreviated transcription (Latin):
dnĩn ih̃m. de quo dictum ẽ marie. Bñ¬
dcã tu inter mulieres et bñdẽs fructus
uentris tui. Ergo ubi gustauit fructum
suauitatis ĩ patiens. ad ꝑfectiora festiãt
dicens. In trocluc me ĩ domũ iuini. Cõsti¬
tite in me diłctionẽ. ꝯfimate me ĩ un¬
guentis. Stipate malis. quia uulnea

Expanded text:
istum, de quo dictum est Mariae: benedicta tu inter mulieres et benedictus fructus uentris tui. Ergo ubi gustauit fructum suauitatis, inpatiens ad perfectiora festinat dicens: introducite me in domum uini, constituite in me dilectionem. confirmate me in unguentis,
Abbreviated transcription (Latin):
scripta sunt. Umbra sũt dies festi scd̾m
legem pͥo mense decima mensis usq ad
qͣrtam decĩa. et inde usq ad iucesiã pͥmi
mensis que u̾bra ẽ celebritas illa inter
primũ et septimũ mensẽ intpr̃e illo ã ñ
sis neomenie. et memoriale tubaꝵ septi
mi mensis dies decimus dies ꝓpitiatõi.
uides quia nonas. ⁊ decas. duo festi di¬
es. Itez quintus decimus dies. dies tab̾
mnumbra prima dies uocata. et octaua ⁊¬
dies uocata mnũbra: que ĩsceno phegiis
p̃scripta ẜm legem. Cõstitue m aliquos
ex cutũcisione credentes. ĩ lege doctos ob¬
seruantie sollicite uiros. ꝗ nuc̃ euãgelii
agnitione illuminatos.sꝑitali sagĩatos
sponsum recip̃. que cibo eiꝰ pascitur. In ũ¬
bra eis ꝯcupiui et sedi. et fructus cius
dulcis ĩ fancib meis. Qui fructus ẽ dul¬
cis. nͥ p̃dicatio diũce passionis: ut ip̃e ai.
Ecce hereditas diuĩ filii mces fructus uẽ¬

Expanded text:
scripta sunt? —, umbra sunt dies festi secundum scripta sunt? —, umbra sunt dies festi secundum legem primo mense decima mensis usque ad quartam decimam et inde usque ad uicesimam primam mensis, quae umbra est celebritas illa inter primum et septimum mensem in tempore illo anonymsis neomeniae et memoriale tubarum septmi mensis dies decimus, dies propitiationis. Vides quia monas et decas, duo festi dies. Item quintus dein umbra prima dies uocata et octaua dies uocata in umbra, quae in scenopegiis praescripta secundum legem. Constitue mihi aliquos ex circumcisione credentes in lege doctos obseruantiae sollicitae uiros et nunc euangelii agnitione inluminatos, spiritali saginatos tum, quae sponsum recipit, quae cibo eius pascitur: i n umbra eius concupiui et sedi et fructus eius dulcis in faucibus meis. qui fructus eius dulcis nisi praedicatio dominicae passionis, ut ipse ait: ecce hereditas domini filii, merces fructus uen
Abbreviated transcription (Latin):
umbra inquit eiꝰ ꝯcupiuiet sedi. Legen
enĩ acceꝑat. hãc sequebatur. hãc currebat
uiam. In lege itaq requiescens. ĩ umbra
xp̃i reqescebat. Bona umbra q̃ nos abi¬
niquitate solis defendit. Cui aũt dubiͦ
dies. ⁊ iterũ septimũ dic̃. et sic ꝓpetua se¬
cula: Qui mensis ẜm lege moysi ut
sciens mensez.sciam prinã ncomeniã
scđm legem moysi annus ex illis die¬
b ꝯstat. de quib ait. Sex annis ẜuiet
hebreus. Iuiiͦ. anno lib̾abitur. ut in ueĩ¬
antur sex anni quib aliꝗs opatur t̾rar
pib et bestus t̾re: Qui scptimus ãnus
quo ocedũtur debita omĩa hebreis: In hõ
umbra requiescebat patrũ fides. ꝓpharu
scã deuotio. Dicit gͦ ogͥgatio religiosa uł
scã anima.ĩ u̾bra cius ccupiui ⁊ sedi. Ub̾
ẽ iubileus annus. Quis enĩ eiꝰ mistica
iudet. ut facie ad faciem cognoscat: Qͤ
anno quĩquagesimo ꝯplenda lege pre¬

Expanded text:
umbra, inquit, eius concupiui et sedi: legem umbra, inquit, eius concupiui et sedi: legem enim acceperat, hanc sequebatur, hanc currebat uiam. in lege itaque requiescens in umbra Christi requiescebat. bona umbra, quae nos ab iniquitatis calore sola defendit. cui autem dubiudies et iterum septimum diem et sic perpetua saecula ? qui mensis secundum legem Moysi. ut sciens mensem sciam primam mensis neosecundum legem Moysi annus ex illis diebus constat, de quibus ait: sex annis seruiet Hebraeus et septimo anno liberabitur, ut inueniantur sex anni, quibus aliquis operatur terram, peribus et bestiis terrae ? qui septimus annus, quo conceduntur debita omnia Hebraeis ? in hac umbra requiescebat patrum fides et prophetarum sancta deuotio. Dicit ergo congregatio religiosa uel sancta anima: in umbra eius concupiui et sedi. umbra est iubileus annus — quis enim eius mystica uidet, ut facie ad faciem cognoscat, quae anno quinquagesimo complenda lege prae
Abbreviated transcription (Latin):
inq inpost̾iorib ait. Fm̃nus m̃s candid
et rubicũdus. Candidus claritate  diuiã.
Rubeus spetie coloris humani. q̃ sac̾mẽ¬
tum ĩ canationis assumpsit. Mitoq ⁊
ip̃m qd̃ ẽ rubeum. bñ olet. quia caro xͥ
sine pcc̃o ẽ. quã ꝑsidi s trectantes. ma¬
nus suas ĩquinau̾nt. scĩ uen̾antes. pie¬
tatis odore flag̃runt. Accepit hunc odorẽ
dñs ihus flagrante ecc̃e sue. ⁊ait. Ecce
proxima mã bona. Et ecc̃a dicit ad xp̃m.
Ecce es bonus fr̃ meus. ecce es bonus tã
quã malum inligͥs silue. Huĩmoĩ pomͦ
odorem gratum ht̃. ut cet̾orum pomoru
flagrãtia uincat. Up̃s gͦ affixus ad lig
sicut malum pendens inarbore. bonum
odorẽ mũdane fundebat redẽptõis. Qua
pcc̃i grauis detersit fecorẽ qũguẽtũ potꝰ
uitalis effudit. Tãqua malum ĩquit
inligͥs silue. ita ꝯsobrinus m̃s ĩ medio
ma cordis hoĩum uborum suauitate int¬
cebat. S nõ solum odor. um etiã cib sua¬

Expanded text:
in posterioribus ait: fraternus meus candidus et rubeus, candidus claritate diuina, rubeus specie coloris humani, quem sacramento incarnationis adsumpsit. meritoque et ipsum quod est rubeum bene olet, quia caro Christi sine peccato est. quam perfidi contrectantes manus suas inquinauerunt, sancti uenerantes pietatis odore fragrarunt. Accepit hunc odorem dominus Iesus fragrantis ecclesiae suae et ait: ecce proxima mea bona. et ecclesia dicit ad Christum: ̒ecce bonus fraternus meus. ecce es bonus tam quam malum in lignis siluae\'. huiusmodi pomum odoram gratiam habet, ut ceterorum pomorum fragrantiam uincat. Christusergo adfixus ad lignum, sicut malum pendens in arbore, bonum odorem mundanae fundebat redemptionis, quia peccati grauis detersit faetorem et unguentum potus uitalis effudit. tamquam ma1um, inquit, in lignis siluae, ita consobrinus meus in medio ma corda hominum uerborum suauitate mulcebat. sed non solum odor, uerum etiam cibus sua
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a corpora. s uigilare sẽꝑ. ne dicatur
nob̾. dorinitau̾nt qui ascendert̃ equos.
Transeũdũ ẽ hoc mare ĩpigre. Uix trã¬
situr auigilancib. Siquis aut dõmi¬
erit. tnͣsire nõ potĩt s dem̾gitur ut e¬
gyptius. cuiꝰ ⁊ aĩa corpus int̾ut. Equ¬
um enĩ et ascensorẽ ꝓiecit ĩ mare. q ñ
sequebatur legez. s ꝑseq̾batur.¬
uiuit. Et qui uiuit ẽ. Demq gentile
nõ sunt. Et iõ nõ uiuũt. S mortui
sũt. Iħs autẽ heri et hodie. ip̃e ẽ ⁊ inse¬
cula. Et qui ẽ uiuit. Uiuo enĩ ego dic̃
uiuit aut iħs. qui q̃ mortuos uiuifi¬
cat. ⁊uocat ea que nõ sũt tãquã que
sint. Nicħ mirui si dnõ cedit nã ut iui¬
uficentur et mortui. et incipiãt cẽ q̃ ñ
erant. Et ido quia uia. ⁊̃ uita ẽ scd̾m
illum qui ait. Ego sum ua u̾itas ⁊
diamus gͦ illum qui uiuit ĩ xp̃o. uiuit
aut qui ait. S nos qui uiuimĩ. bñdicimꝰ

Expanded text:
nostra corpora, sed uigilare semper, ne dicatur nostra corpora, sed uigilare semper, ne dicatur nobis: dormitauerunt qui ascenderunt equos. transeundum est hoc mare inpigre. uix transitur a uigilantibus; si quis autem dormierit, transire non poterit, sed demergetur ut Aegyptius, cuius et anima et corpus interiit: equum enim et ascensorem proiecit in mare, qui non sequebantur legem, sevivit; et qui vivit, est. Denique gentiles non sunt et ideo non uiuunt, sed mortui sunt. Iesus autem heri et hodie ipse est et in saecula, et qui est, uiuit; uiuo enim ego, dicit uiuit autem Iesus, qui etiam mortuos uiuificat et uocat quae non sunt tamquam quae sint. nihil mirum, si domino cedit natura, ut uiuificentur et mortui et incipiant esse quae non erant. et ideo, quia uia etiam uita est secundum illum, qui ait: ego sum uia, ueritas et diamus ergo illum qui uiuit in Christo: uiuit autem, qui ait: sed nos qui uiuimus benedicimus
Abbreviated transcription (Latin):
ppls qui mouẽtur ut aque multe ⁊ ex¬
ydolorum cermoniis. in xp̃o crederent
Et Sͣ ait. Ascendisti ĩ equos tuos. equi¬
tatus cuus sanitas. O bonoꝵ equoru
duodeca iugum mirabile. quib frera
pacis. hẽne sũt caricatis. Stricti inter
se ocordie iũculis ⁊ iugo fidei subiec¬
ti. Quatuor rotis euangelii inist̾ͥium
totius orbis finib inuehentes. bonp̃
flagello fugate sunt illecebre scłares.
exterminatus mũdi istĩ prĩceps. Iusto¬
rum cũsus impletus ẽ. Orõabiliũ cqͦꝵ
grande cͥtamẽ. Omirandũ mist̾iũ. ro¬
ta intra rotã currebat. ⁊nõ ĩpediebatũ.
currebat. ꝑ qd̾ annũtiabatur. In qͣtuor
ꝑtes ibant rote. anõ ꝯu̾tebant᷑ retror¬
sum. quia sp̃s uite erat ĩ hus que cur¬
rebant ĩ quatuor ꝑtes totius mundi.
Et sine offensione currebãt. quia boã
equorũ uita q̃drabat. Currebant gͣ eq.
qr nõ dormiebas qui ascenderat equoᷤ
quoꝙ uult ascendẽ cquos nrõs hoc ẽ

Expanded text:
populos, qui moventur ut aquae multae, et expopulos, qui moventur ut aquae multae, et exidolorum ceremoniis, in Christum crederent. Et supra ait: Ascendisti in equos tuos, equitatus tuus sanitas. O bonorum equorum duo decajugum mirabile, quibus frena pacis, 1557 habenae sunt charitatis: constricti inter se concordiae vinculis, et jugo fidei subjecti, quatuor rotis Evangelii mysterium totius orbis finibus invehentes, bonum flagello fugatae sunt illecebrae saeculares, exterminatus mundi istius princeps, justorum cursus impletus est. O rationabilium equorum grande certamen! o mirandum mysttam currebat et non inpediebatur, currebat per quod adnuntiabatur. in quattuor partes ibant rotae et non reuertebantur retrorsum, quia spiritus uitae erat in his qui currebant in quattuor partes totius mundi, et sine offensione currebant, quia bona uita equorum quadrabat. currebant igitur equi, quia non dormiebat qui ascenderat equos.quoque uult ascendere equos nostros, hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
currere. si cor eius coartaretur angustus.
Dilatanĩ et uos. ⁊ nolite iugũ ducẽ ẽ
infidelib. Et de se ait. Os nr̃m pat ad
uos o chorinthii. cor nrm dilacatum ẽ.
Ideo et de salone dr.Latitudo cordis eiꝰ.
sic̃ harena maris. Et uide distantiam.
Uia sit angustior. cor latiꝰ. ut patris et
filii et sp̃s scĩ sustineat masionẽ. ne ue¬
niat u̾bum dei ⁊ pulset. quidẽs cordi
eiꝰ angustias.dedignetur hĩtare. Deĩ¬
q sapiã inexitu ca̾nit. ĩplateis autẽ
cum fiducia agit. Ilatee late sũt. Nor
igitur ĩ uiis. s in cordis latitudĩe sap
decantatur. In hoc gͥ campo int̾ioris ho.
nõ in angustus mencis currẽdu nob
ẽ.ut ꝯp̃hendamus. Scriptum ẽ eĩ. Sic
currite ut om̃s ꝯp̃hendatis. Deniq cõ¬
p̾hendit qui ita cucurrit ut dicẽt. Cũsũ
ꝯsumaui. Cucurrit enĩ ut bonus equuᷤ.
Siquidẽ ht̃ equos suos xp̃s. de quibus
dicit ꝓpħa. Imsisti ĩmare equos tuos t̃¬
bantes aquas multas. Eo qd gentum

Expanded text:
gustiis. Dilatamini et vos, et nolite jugum ducere cum infidelibus . Et de se ait: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est . Ideo et de Salomone dicitur: Latitudo cordis ejus, sicut arena maris , et vide distantiam: via sit angustior, cor latius, ut Patris, et Filii, et Spiritus sancti sustineat mansionem; ne veniat Verbum Dei, et pulset, et videns cordis ejus angustias, dedignetur habitare. Denique sapientia in exitu canitur, in plateis autem cum fiducia agit. Plateae latae sunt. Non igitur in viis, sed in cordis latitudine sapientia decantatur. In hoc igitur campo interioris hominis, non in angustiis mentis currendum nobis est, ut comprehendamus. Scriptum est enim: Sic currite, ut omnes comprehendatis . Denique comprehendit, qui ita cucurrit, ut diceret: Cursum consummavi ; cucurrit enim ut bonus equus. 28. Siquidem babet equos suos Christus, de quibus dicit Propheta: Immisisti in mari equos tuos, turbontes aquas multas ; eo quod gentium
Abbreviated transcription (Latin):
refugus ab huiꝰ moĩ uiro. dicit dauid.
Dhesi testimonus cius dne. ne ꝯfũdaᷤᷤ
me. Adheret testimoniis dñi. qui eius
mandata nõ respuit. iudicia nõ obliui¬
scitur. nec uoluptatib ĩdulget siis. Qi
adheret diũ testimonus. renũciat mũ¬
do. Suꝑiora obliuiscitur. ad pͥora ꝯten¬
dit. ut ꝑueniat ad brauiũ. qd̾ ẽ insigne
uictorie. Non gͦ ꝯfundit᷑. quẽ mũdi hiꝰ
illecebrosa nõ ceꝑint. Non ꝯfũdit᷑ etia¬
si erubescenda ꝯmiẜit. qui ueniã delicto¬
sa sunt tibi ꝓcca tua. uade ĩ pace. S ita
nõ ꝯfundit᷑. si fui̾t in eo oꝑata pcc̃oru
remissio. ut nõ solu pcc̃a. s q̃ peccandi
affectum auferat. Iustitia remictat ĩ¬
iquitates. Fortitudo.timores. Tẽpãtia
fiat remssio pcc̃oꝵ. Intret ĩ aĩa tua xꝰ.¬

Expanded text:
gus ab huiusmodi uiro dicit Dauid: adhaesi testimoniis tuis, domine, ne confundas m e. adhaesit testimoniis domini qui eius mandata non respuit, iudicia non obliuiscitur nec uoluptatibus indulget suis. qui adhaeret domini testimoniis, renuntiat mundo, posteriora obliuiscitur, ad priora contendit, ut perueniat ad brauium, quod est insigne uictoriae. non ergo confunditur quem mundi huius inlecebrosa non ceperint, non confunditur, etiamsi erubescenda commiserit, qui ueniam delictosa sunt tibi peccata tua. uade in pace. sed ita non confunditur, si fuerit in eo operata peccatorum remissio, ut non solum peccata, sed etiam peccandi affectum auferat. iustitia remittat iniquitates, fortitudo timorem, temperantifiat remissio peccatorum. intret in animam tuam
Abbreviated transcription (Latin):
nõ qi nãlis iniquitas sit innob̾. s maio¬
rum p̾t pcc̃a currentiu sic attrita uestigi¬
is. Meritoq quia uulnus grande ac ue¬
tus ẽ diu ẜpens. ꝑfcõnis medicine rene¬
dia deposcit. obsetrans. ut dnĩ legitima
miẜaticẽ curetur. Cito enĩ refricatur uul¬
nus. qd̃ sanatum medicine lege ñ fui̾t.
ĩmo etiam seriorẽ curatio sentit ꝓfectu.
Idecq si uirus in int̾iora ꝓẜpit. medica¬
menta foris appoĩta nõ sencit. Exigit gͥ
medicine rõ. ut aut sectione. aut adhu¬
stione curetur. Nisi enĩ putrefacta recidã¬
cur. aut humor inutilis decoquat᷑. frust̾
medici manus adhibẽtur ad uulna. Id̾o¬
ꝙ bonus medicus. huiꝰ moĩ egrũ legiti
dicit eẽ curandũ.ut possit medicĩa pro¬
ficere. Lege gͦ niẜctur. qui cũ iustitia sa¬
pientiaq miẜetur: ut ea dimittat q̃ scit
iure posse dimitti.ne cũ alt̾ius miẜet:
scip̃m legi faciat obnoxium. Agag pꝰ¬
qua miseratioe dõatus ẽ. fecit pectare

Expanded text:
quasi naturalis iniquitas sit in nobis, sed maiorum post peccata currentium sit adtrita uestigiis. Meritoque, quia uulnus grande ac uetus est, diu serpens, perfectioris medic-inae remedia deposcit obsecrans, ut domini legitima miseratione curetur. cito enim refricatur uulnus quod sanatum medicinae lege non fuerit, immo etiam seriorem curatio sentit profectum. ideoque si uirus in interiora proserpit, medicamenta foris adposita non sentit. exigit ergo medicinae ratio, ut aut sectione aut adustione curetur. nisi enim putrefacta recidantur aut umor inutilis decoquatur, frustra medicinae manus adhibentur ad uulnera. ideoque bonus medicus huiusmodi aegrum legitime dicit esse curandum, ut possit medicina proficere. lege ergo miseretur, qui cum iustitia sapientiaque miseretur, ut ea dimittat quae scit iure posse dimitti, ne, cum alterius miseretur, se ipsum legi faciat obnoxium. Agag postquam miserationi donatus est, fecit peccare
Abbreviated transcription (Latin):
sequebantur quib ait. Uos ãt ñ estis
incarne s inspũ. Qui ãt corꝑea femiã¬
rum capiũtur libidine.caro sũc. Atq
utinã caro tm̃. et ñ etiã cqui adhyniẽ¬
tes. Quia in uxore ĩquit ꝓxĩ sui adhỹ¬
niebant. Nogat g qui deiectõe aĩe fir
sentit ad pauim̃tu usꝙ curuate: ut ui¬
iuficetur ẜm u̾bu dei. Qd aĩas ad se
trahit q̃scũq miẜatõe sui libare cupi
abducit atris. Uiuificat᷑ aũt aĩa q̃
nõ possit. p̾tea quã ꝯsepulta cu xp̃o. iu¬
stificata ẽ apcc̃o. S cũ iustificari cupit ⁊
uias suas ante ꝓmutiet. Id̾oq ẜ̾o u̾su ait:
Ias mãs ꝓnũtiaui et exaudisti me. doce
me iustificatões tuas.Pulcrũ ordine ad
iustificatões dei ꝑueĩendũ putat: ut pri¬
mũ sua pc̃ca fateatur. Sic eni docem̃ ⁊ alibi
Dic iniquitates tuas ut iustificeris. Ita¬
ꝙ scire debemus quid sit uias suas am¬
bulare hominẽ et uas dei. Qui fac̃ uolũ¬

Expanded text:
sequebantur, quibus ait: uos autem non estis in carne sed in spiritu. qui autem corporea feminarum capiuntur libidine, caro sunt, atque utinam caro tantum et non etiam equi adhinnientes, quia in uxorem, inquit. proximi sui adhinniebant. Rogat ergo, qui deiectionem animae suae sentit ad pauimentum usque curuatae, ut uiuificetur secundum uerbum dei, quod animas ad se trahit quascumque miseratione sui leuare cupiens abducit a terris. uiuificatur autem anima, quae non possit, posteaquam consepulta cum Christo iustificata est a peccato. sed qui iustificari cupit, uias suas ante pronuntiet. Ideoque secundo uersu ait: uias meas pronuntiaui, et exaudisti me; doce me iustificationes tuas. pulchro ordine ad iustificationes dei perueniendum putat, ut primum sua peccata fateatur. sic enim docemur et alibi: dic iniquitates tuas, ut iustificeris. itaque scire debemus, quid sit uias suas ambulare hominem et uias dei. qui facit uolun
Abbreviated transcription (Latin):
tacet. Confitetur endres. nõ negat lapꝰ.
Siłe illi hoc dixit. Annũtiabo adusũ me
iniquitatẽ incã dnõ. Si enĩ acc̾au̾it iustꝰ.
uoce ꝑaci acc̃atoris excludit. Qui solet
a cͥuare pcc̃a. et unĩs uisq ex aggerare.
flagitia. Obstrlut gͦ os eius qui ip̃e de
se fuerit añ ꝯfessus. ⁊ p̾struit uenia con¬
fitentis. Uerecũdia excusat eum. Pudor
suus. accusat auctorẽ. Quĩ eĩ sua delicta
nõ tacuit iudetur ĩ se doluisse qd̾ fec̃. in
dyaᷤ ꝓdidisse qd̾ suasit. Ideoq ait scͥptuã
iustus in exordio ẜ̾moĩs accator ẽ sui. Qͥ
se accat. et si pcc̃or ẽ. iustus eẽ incip̃. ꝗa¬

Expanded text:
tacet. Confitetur errores, non tacet lapsus. Simile illi hoc dixit: Annuntiabo adversum me iniquitatem meam domino. si enim se accusauerit iustus, uocem parati accusatoris exclusit. qui solet coacerbare peccata et uniuscuiusque exaggerare flagitia. obstruit ergo os eius, qui ipse de se fuerit ante confessus, et praestruit ueniam confitentis uerecundia. excusat reum pudor suus, accusat auctorem; qui enim sua delicta non tacuit, uidetur in se doluisse quod fecit, in diabolo prodidisse quod suasit. ideoque ait scriptura: iustus in exordio sermonis accusator est sui. qui se accusat, etsi peccator sit, iustus e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ aliquid in hõestu ꝯmiẜit. nullum
culpe p̾tio fennt. Demq eos qui cogͥto¬
rez deum suorũ scelum nõ putabãt. et
qĩ sine udice et sine lege uiuebant. tͣ¬
didit ĩ quit deus ĩ reprobũ sensum. qͣ
elegerunt uiam iniquitatis. uã aũt
uitatis eligere noluerũt. S ꝓpħa qui
Non pt̃ arrianus dicere. Nõ põt sabelli¬
anus nõ manicheus. Non pt̃ dr̃e auarꝰ
qui sclaria et mat̾ialia ocupiscit. Nõ pt̃
dicere qui negotiatur. Non ẽ enĩ uia ue¬
ritatis hñdi studium cupiditatis pos¬
sidendi. Quõ uia u̾itatis. cũ ille diues
inscłm neq̃at secũ suas transferre diui¬
tias. et incipiat mendico illo lazaro e¬
gentior eẽ p̾t morte. Nõ ẽ ua u̾itatis
honor scłi. sollicicudo mũdr. Deniq qui
uiam u̾itatis elegit. paulo p̃t dicit. Au¬
te oculos meos ne uideant uanitates.
Uanitas tẽꝑaliu ẽ. uitas et̾noꝵ. Si uo¬
lumus gͥ ambulare uiã u̾itatis. ꝑegne¬
mur sclo mag̃ quã deo. et ambulemꝰ

Expanded text:
t, nullumque culpae pretium ferunt. denique eos, qui cognitorem deum suorum scelerum non putabant et quasi sine iudice et sine lege uiuebant, tradidit, inquit, illos deus in reprobum sensum, quia elegerunt uiam iniquitatis, uiam autem ueritatis eligere noluerunt. Sed propheta, qui non potest Arrianus dicere, non potest Sabellianus, non Manic-heus; non potest dicere auarus, qui saecularia et materialia concupiscit, non potest dicere qui negotiatur; non est enim uia ueritatis habendi studium, cupiditas possidendi. quomodo uia ueritatis, cum ille diues in saeculo nequeat secum suas transferre diuitias et incipiat mendico illo Lazaro egentior esse post mortem? non est uia ueritatis honor saeculi, sollicitudo mundi.denique, qui uiam ueritatis elegit, paulo post dicit: auerte oculos meos, ne uideant uanitates. uanitas temporalium est, ueritas aeternorum. si uolumus igitur ambulare uiam ueritatis, peregrinemur saeculo magis quam deo et
Abbreviated transcription (Latin):
iacob. et gnãtõis eius scã postentas.
Sic enĩ soiptum ẽ. Hii filii bale quos d̾¬
dit laban rachel filie sue. ⁊pepit hos ia¬
cob. omnes aĩas septem. Et alibi. Os
aũt anime que intrauer̃t in egyptu
li qui habitabant cũ ioseph et de egyp¬
to exierũt anime sũt. Qui ãt cuz ẽent
ante dei hoc ẽ uite ꝓbitate angłorum¬

Expanded text:
Iacob et generationis eius sancta posteritas. Iacob et generationis eius sancta posteritas. sic enim scriptum est: hifi1ii Ballae, quam dedit Laban Rachel filiae suae, et peperit hos Iacob: omnes animae septem, et alibi: omnes autem animae quae intrauerunt in Aegyptum, li, qui habitabant cum Ioseph, et de Aegypto exierunt et animae sunt. Qui autem, cum essent angeli dei, hoc est uitae
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bi dogmaca. uelut q̃da fallerũ moĩ¬
lia. hẽat etia iacula potentu ꝓpħarũ.
que adusus omnẽ extollente se alti¬
cudinẽ lacertis quibda fidei dirigũ¬
tur. Noli gͥ ĩpuluere mortis deducẽ
gat. Uñ etiam de hac ꝯiũctõe anime
et corporis dictu oportune accipitur.
eo qd̾ in nãli uite nr̃e mistio. ꝯnexa
anima corꝑi uelut humi reptes. ⁊ pa¬
hĩtaculum. ꝑtim qr corpꝰ istud d̾t̾ra
ẽ. Et regionis gͥ du̾soꝵ amatena
cre apłs de mortis huĩ corͤ ub̾ari cup̃
quia carcere quodã claudimur ⁊ in
quodam luxurie gugustio sitim. te¬
dicamur deo. Nam qui scd̃m corporis ap
sp̃s ẽ. Non gͥ fiat anima nrã caro. ħ ẽ ut
dicamur caro.sicut ⁊illi qui ĩdiluuio ꝑi¬
erunt. de quib dcm̃ ẽ quia caro sũt. Sed
mag̾ caro nrã obediens aniie gub̃na¬
culo fiat anima. ⁊ hoc appellari mercatũ
noiẽ.sic̃ appellata ẽ familia patriarche

Expanded text:
verbi dogmata velut quaedam phalerarum moniverbi dogmata velut quaedam phalerarum monilia, habeat etiam iacula potentium prophetarum, quae aduersus omnem extollentem se altitudinem lacertis quibusdam fidei diriguntur. Noli igitur in puluerem mortis deduceregat. unde etiam de hac coniunctione animae et corporis dictum oportune accipitur, eo quod in naturali uitae nostrae mysterio conexa anima corpori uelut humi reptet et pahabitaculum, partim quia corpus istud e terra est. et regiochre Apostolus de mortis hujus corpore liberari cupit ; quia carcere quodam claudimur, et in quodam luxuriae gurgustio siti, tedicamur Deo. Nam qui secundum corporis spiritus est. Non ergo fiat anima nostra caro, hoc est, ut dicamur caro sicut et illi qui in diluvio perierunt, de quibus dictum est, Quia caro sunt : sed magis caro nostra obediens animae gubernaculo, fiat anima, et hoc appellari mereatur nomine, sicut appellata est familia patriarchae
Abbreviated transcription (Latin):
gerimus mẽtriciis quibdã nos illece¬
bris capit. et qĩ uultus quosdã uolup¬
tatum cõrlium dełctat̃onu fucis illi¬
nit. ut laceat in hus u̾icas ⁊ forensi q̃dã
spetie decipiant aꝓpinqͣnces. S cũ inte¬
norẽ oculum mentis ad cp̃c obduxut.
p̾tea tñ discusso uelut quoda pulũe
uoluptatu hũmoĩ decore.qͣm sit ĩani
grã scłi huius aut corͣs facile dep̾hẽdr.
Bonũ ẽ gͥ ad herere dnõ. nec ĩflexã cer¬
pioth. Mille scuta pendet inea.oia ia¬
cula potentium. Erecta enĩ addeũ cer¬
uix et iugo xpi habilis. que nulla in¬
terraꝵ illecebras ĩflexione curuetur. sic̃
xͥ regalis ẽ turris. cui iugũ suũ nabuchͦ
non possit ĩponere. Condidit enĩ tur¬
re illam dauid ille manu fortis. ⁊ supͣ
murorũ edificauit excelsa. ut subsidio
parit a decori sit. Subsidio qr hostem
p̃uidet ⁊ repellit. Decori quia nõ solu
int humilia. s int̃ excelsa supeminet.
Ita cñ subsidio uł decori si hẽat inse

Expanded text:
gerimus, meretriciis quibusdam nos inlecebris capit et quasi uultus quosdam uoluptatum corporalium delectationum fucis inlinit, ut lateat in his ueritas et forensi quadam specie decipiant adpropinquantes. sed cum interiorem oculum mentis ad tL\'mpus obduxerint. postea tamen decusso uelut quodam puluere uoluptatum huiusmodi decore, quam sit inanis gratia saeculi huius aut corporis, facile deprehenditur. Bonum est igitur adhaerere domino nec inflexam cerpioth. mille ostia pendent in ea et omnia iacula potentium. erecta enim ad deum ceruix et iugo terras illecebrarum inflexione curvetur; sicut Christi regalis est turris, cui jugum suum Nabuchodonosor non possit imponere. Condidit enim turrim illam David ille manu fortis, et supra murorum aedificavit excelsa; ut subsidio pariter et decori sit: subsidio, quia hostem praevidet et expellit: decori, quia non solum inter humilia, sed etiam inter excelsa supereminet. Ita tamen subsidio vel decori, si habeat in se
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ placeat d̾o: ille uiã diũ ꝑgit. Illã uia
que ait. Ego sum uia ⁊ uicas ⁊ uita. Uit̾s
ꝙͦ quia ille uiuit ẜm uͥbum dei. qui uiã
ambuiat xͥ. Ipẽ etiam dñs deus in deuto¬
nomio docet. quõ inuiis suis ãbules
dicens. Et nũc urł quid dñs deus cuuꝰ
petit ate. nͥ ut timeas dnm deũ tuũ. ⁊ ã¬
bules inuiis eiꝰ. et diligas eũ et ẜuias

Expanded text:
d placeat deo, ille uiam domini pergit, illam uiam, quae ait: ego sum uia et ueritas et uita. uides ergo. quia ille uiuit secundum uerbum dei, qui uiam ambulat Christi. ipse etiam dominus deus in Deuteronomio docet, quomodo in uiis suis ambules, dicens: et nunc, Israel, quid dominus deus petit a te, nisi ut timeas dominum deum tuum et ambules in uiis eius et dil
Abbreviated transcription (Latin):
to anima mã. uiuifica me ẜ u̾bũ
tuum. ꝑ pauim̃tu t̾ra intelligiꝰ.
Pterra mat̾erialia. Pccõri aũt dc̃m ẽ.
terra es. et intr̃a ibis. Eo qd̾ diuinis
mandatis ĩ hendum nõ putau̾it. s in
mat̾ialia et corꝑalia defsex̾it. cui ĩp̃s¬
sa fuit uite huius secularis dełctatõ.
Demiꝙ eiectus aꝑadiso. ħ ẽ exillo su¬
blimi et celesti loco ad quẽ raptus ẽ
paulus. siue ĩ corꝑe. siũ extra corpꝰ ne¬
sciens. Ex illo g emmẽti loco deiectꝰ
int̾ram deplorat adam dicens. Adhe¬
sit pauim̃to aĩa mã. Sic̃ alibi ait. Hy¬
miliata ẽ ĩpuluẽ aĩa mã. et adhesit
uox ẽ. Qui meminiss ad herente se
deo. nescisse nec potuisse discernẽ ꝙ ñ
discernit et paulus utrũ in corꝑe ẽẽt
an extra corpꝰ. ita infirmitatẽ pigͥtiã¬
ꝙ corporis minime sentiebat: cui dõ
ad herebat p̾sentia. Sp̃c gͥ ꝓpheticus

Expanded text:
to anima mea; uiuifica me secundum uerbum tuum. per pauimentum terram intellegimus, per terram materialia. peccatori autem dictum est: terra es et in terram ibis, eo quod diuinis mandatis inhaerendum non putauerit, sed in mate- rialia et corporalia deflexerit, cui inpressa fuerit uitae huius saecularis delectatio. denique eiectus de paradiso, hoc est ex illo sublimi et caelesti loco ad quem raptus est Paulus siue in corpore siue extra corpus nesciens, ex illo ergo eminenti loco deiectus in terram deplorat Adam dicens: adhaesit pauimento anima mea, sicut alibi ait: humiliata est in puluere anima mea i et adhaesit uox est, qui meminisset adhaerentem se deo nescisse nec potuisse discernere quod non discreuit et Paulus, utrum in corpore esset an extra corpus: ita infirmitatem pigritiamque corporis minime sentiebat cui domini adhaerebat praesentia. spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
Loqͣtur gͦ ada. Adhesit pauim̃to aiã mã.
Qui anͣ btissimus auram carpebat ethe¬
riani. curas uite huius ⁊ tedia nescieba:
is nũc sollicitudine mũdi huiꝰ. luxurie
studio peciũẽ cupiditate curuatus. ut
uulpis foueis se inẜit. latibulisq terre¬
strib. ꝯDerito adherebat pulũ qui se le¬
uare nõ potãt. nͥ eum s̃ cruce sua xp̃s
leuasset. ODento adherebat pauim̃to ꝗ se
abscondebat axp̃o. Non ad heret pauim̃¬

Expanded text:
Loquatur ergo Adam: adhaesit pauimento anima ni e a. qui ante beatissimus auram carpebat aetheriam, curas uitae huius et taedia nesciebat, is nunc sollicitudine mundi huius, luxuriae studio pecuniaeque cupiditate curuatus ut uulpis foueis se inserit latibulisque terrestribus. merito adhaerebat pulueri qui se leuare non poterat, nisi eum supra crucem suam Christus leuasset, merito adhaerebat pauimento qui se abscondebat a Christo. non adhaeret pauime
Abbreviated transcription (Latin):
tia. ut sit ꝑfecta. Nõ enĩ satis ẽ bñ uelle.
s etia benefac̾ẽ. Nec satis ẽ. it̾m bñfacẽ.
nͥ id ex bono fonte hoc ẽ bona uolũtate
proficiscatur. Ioylarẽ enĩ datorẽ diligit
deus. Nam si iuitus facias. q̃ tibi mer¬

Expanded text:
a, ut sit perfecta. Non enim satis est bene velle , sed etiam bene facere: nec satis est iterum bene facere, nisi id ex bono fonte, hoc est, bona voluntate proficiscatur: Hilarem enim datorem diligit Deus . Nam si invitus facias, quae tibi mer
Abbreviated transcription (Latin):
tccans de uicissi cudine lict̾aꝵ. sola
inquit res ẽ que homines pñtes
dicam tam pñs int̾ absentes q̃m ꝑ
epłas et alloqui et audire quos dilig̃s
Nam et rudes illi ytalie hoĩes quos
cascos ennius appellat qui sibi us ay
rethoricis cicero ait. uictu. ferro. uictũ
requirebant: añ charte ⁊mẽbrananuz
usum aut in dolatis eligno codiciłł¬
aut incorticib arboꝵ mutuo epłanmm
alloquia missitabant. Uñ et portitores
eaꝵ tabellarios ⁊ scriptores aubris ar¬
borum libranos uocauere. Qnto igit
erat cruda rusticitas. ⁊ qui hũanitatẽ qͥdã¬
ñõ nesciebantur. Ecce bt̃s cromatiuꝰ cũ
scõ eusebio nõ plus nã quã moꝵ sibi cqͣ¬
litate germano lictario me ꝓuocaret of¬
ficio. Tu mõ a nob̾ abiens recẽtẽ amiciꝰ
scindis potius qua dissuis qd̾ prudẽt᷑
elius uecat. Nisi forte ita tibi exorsus
nationis aliqñ suspira. Si amas rescri¬
be obsecranti.si irascens iratus licet sc¬
be. Magnum et in hoc desiderii solam̃.

Expanded text:
tans de vicissitudine litterarum: sola, inquit, res est, quae homines absentes, dicam tam praesens inter absentes, quam per epistolas et alloqui, et audire quos diligas? Nam et rudes illi Italiae homines, quos Cascos Ennius appellat, qui sibi ut in Rhetoricis Cicero ait ritu ferino victum quaerebant, ante chartae et membranarum usum, aut in dedolatis e ligno codiciaut in corticibus arborum mutua epistularum adloquia missitabant; unde et portitores earum tabellarios et scriptores a libris arborum librarios uocauere. quanto igitur erat cruda rusticitas et qui humanitatem quodammodo nesciebant! ecce beatus Chromatius cum sancto Eusebio non plus natura quam morum sibi aequalitate germano litterario me prouocauit officio. tu modo a nobis abiens recentem amicitiam scindis potius, quam dissuis, quod prudenter Laelius uetat; nisi forte ita tibi exosus inationes, aliquando suspira. Si amas, scribe obsecranti: si irasceris, iratus licet scribe. Magnum et hoc desiderii solamen habeo,
Abbreviated transcription (Latin):
sticos eu̾de sensũ alus ẜmoĩb indica
syon lap̾ide offensioĩs ⁊ petrã scandali.
discordat a translacõe ueteri.⁊tñ cu he¬
braica u̾itate ꝯcordat. In septuagĩta eĩ
ꝯͣrius sensus ẽ. Non ut lapidi offensio¬
nis occurretis.n ut petre ruine. Cũ ap
quoq petrus hebreis pauloꝙ ꝯsentiẽs
itaposiit. ĩ credulis aũt lapis offẽsiõi
et petra scãdali. Ex quib unuu̾sis ꝑspi
postolicꝰ et euanglista scribit stephanũ
primũ xͥ matyre ĩ iudaica ꝯtice narrã¬
te. In septuagnnta qnꝙ aĩab descen¬
dit iacob ĩ egyptu.⁊ d̾fũctus ẽ ip̃e ⁊ pa

Expanded text:
 eundem sensum aliis sermonibus indicauSion lapidem offensionis et petram scandali. discordat a translatione ueteri et tamen cum Hebraica ueritate concordat. in Septuaginta enim contrarius sensus est: non ut lapidi offensionis occurretis neque ut petrae ruinae, cum apostolus quoque Petrus Hebraeis Pauloque consentiens ita posuerit: incredulis autem lapis offensionis et petra scandali. ex quibus uniuersis perpostolicus et euangelista, scribit Stephanum, primum Christi martyrem, in Iudaica contentione narrantem: in septuaginta quinque animabus descendit Iacob in Aeg
Abbreviated transcription (Latin):
uita describit᷑: ip̃ius łctõe cognosce. Ex a
in aliã linguã adu̾bu ex pressa tnͣlatio
sensus oꝑit̾. ⁊ ueluci leto gramĩe sata stĩ¬
gulat. D̾u eĩ caĩb ⁊ figuris ẜuit orõ qd̾
breui pot̾at indicare ẜmoẽ. longo ãbiti
cutũ acta iuix explicat. hoc gͥ uitans ita
btm̃ antoiu te petente transposu.ut n
desit ex sensu. cũ aͥd desit exu̾bis. Nlii su¬
labas aucupent ⁊ lict̾as. Tu q̃re snĩas
Dies me deficiet. si oĩu qui ad sẽsu in¬
t̃pretati sunt. testiõnia replicau̾o. Suf¬
fic̾ inp̃nti noĩasse ulai̾um ꝯfessorẽ qui
omelias ĩ iob ⁊ ĩpsalmos tcͣtatus plui¬
mos ĩ latinu u̾tit egͥto. nec ad sedit lit¬
tere dormienti. ⁊ putida rusticoꝵ ĩcpre¬
tatio ne se torsit. s qiͣ captiuos sensus
insuã linguã inctoris uire tnͣsposuit. qͥ
horũ miru̾ incetis scłi udelic a ecc̃e i
ris cũ lxx int̾pretes. ⁊ euãgeliste. atq
apłi ide ĩ sacris uolumĩb fec̾int. Legi

Expanded text:
ita describitur, ipsius lectione cognosce. Ex alia enim in aliam linguam ad verbum expressa translatio, sensum operit et veluti leto gramine sata stlat.dum enim casibus et figuris seruit oratio, quod breui poterat indicare sermone, longoambitu circumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petente transposui, ut nihil desit ex sensu, cum aliquid desit exuerbis. aliisyllabasaucupenturetlitteras, tu quaere sententias. dies me deficiet, si omnium, qui ad sensum interpretati sunt, testimonia replicauero. sufficit in praesenti nominasse Hilarium confessorem, qui homiIias in Iob et in psalmos tractatus plurimos in Latinum uertit e Graeco nec adsedit litterae dormitanti et putida rusticorum interpretatione se torsit, sed quasi captiuos sensus in suam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in ceteris saeculi uidelicet aut ecclesiinta interpretes et Evangeliste atque Apostoli idem in suis voluminibus fecerint. Legimus
Abbreviated transcription (Latin):
eu quo id effera. ⁊ dũ q̃ro impłe sẽ¬
tentiã. longo abitu iux breuis uie spa¬
tia ꝯsumo. Actedut hypbatoꝵ an frac¬
tus dissisitudĩes cãuu uanctates
figuraꝵ. Up̃m postremo suũ ⁊ ut ira di¬
cã u̾naculu lingue geꝰ si ad u̾bũ int¬
p̾tor absũde resonãt si obncc̃itater at¬
urcebor offõ recessisse. Et p̾t młta q̃ st̃¬
nc̃ ꝓsequi otiosu ẽ q̃ hoc addidi. Qd̾ si
cui nõ udetur lĩgue grã int̾pretacione
mutari homeꝵ adu̾bũ exprimat ĩ latĩs¬

Expanded text:
efferam; et dum quaero implere sententiam, longo ambitu vix brevia spatia consumo. Accedunt hyperbatorum anfractus, dissimilitudines casuum, varietates figurarum; ipsum postremo suum, et, ut ita dicam, vernaculum linguae genus. Si ad verbum interpretor, absurde resonat; si ob necessitatem auideborofficiorecessisse. et post multa, quae nunc persequi otiosum est, etiam hoc addidi: quodsi cui non uidetur linguae gratiam interpretatione mutari, Homerum ad uerbum exprimat in Lati
Abbreviated transcription (Latin):
ascripta. et cet̾a hus silia: que si ꝓferre
łctore traslatioĩ uet̾i ꝯferatur. Et tñ in¬
re septuaginta editio obtinuit ĩ ecc̃ns.
uł quia prima ẽ. et ante xp̃i fertur ad¬
uẽtu. uł quia a bapłis ĩ quib tñ ab
hebraico nõ discrepat usupata.Aqla a
solum u̾ba. s a ethimologia uborum
tñsferre coñatus ẽ. iure picitur anob̾
Quis eĩ ꝑfium̃to quino. a oleo p̾sit. ł

Expanded text:
adscripta et cetera his similia? quae si proferre adscripta et cetera his similia? quae si proferre lectore translationi ueteri conferatur: et tamen iure Septuaginta editio obtinuit in ecclesiis, uel quia prima est et ante Christi fertur aduentum uel quia ab apostolis, in quibus tamen ab Hebraico non discrepat, usurpata. Aquisolum uerba, sed etymologias uerborum transferre conatus est, iure proicitur a nobis. quis
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qd̾ dñs ẽ locutus ĩcruçe. Heli. heli. lama
zabapthani. qd̾ int̾pretat᷑. deus ms deus
ms̃ qͣre me de reliquisti.Neddãt roe cur
septuaginta tnslatores ĩterposiũnt.Re¬
spice ĩme. Ita enĩ u̾terũt. Deus deus m̃s
respice me qͣre me dereliquisti.Rnd̾b̃t
ba sint addita audiant a ame nõ pi¬
clitari cccͣaꝵ statũ.si cełi̾tate dictãtis ali¬
qua u̾ba dimiserĩ. Longu ẽ nũc euolrẽ
quanta septuagĩta ḋsuo addiderint. ꝙͣ¬
ta dimiẜint que ĩ exẽplarib ecc̃e obeli
asteriscisꝙ distincta sunt. Illud eĩ ꝙ le¬
gimus in ysaia. Bt̃s̃ qui ht̃ semẽ insy¬
on ⁊ domesticos ĩ ierłm. solẽt hebrei de¬
ridere cum audierĩt. Nec nõ et ĩ amos
p̾t descriptionẽ luxure.stantia putauer̃
ħ̾ a nõ fugientia. Neuã sensus rethori¬
cus. ⁊ d̾clamatio tulliana. S qͥd facier
ad autenticos libros ĩ quib ħ nõ ferũt

Expanded text:
est, quod dominus est locutus in cruce: heli heli lama est, quod dominus est locutus in cruce: heli heli lama zabtani, quod interpretatur: deus, deus meus, quare me dereliquisti? reddant rationem, cur septuaginta translatores interposuerint: \'respice me\'. ita enim uerterunt: deus, deus meus, respice me, quare me deba sint addita. Audiant et a me non periclitari Ecclesiarum statum, si celeritate dictandi, aliqua verba dimiserim. 11. Longum est nunc revolvere, quanta Septuaginta de suo addiderint, quanta dimiserint, quae in exemplaribus Ecclesiae, obelis, asteriscisque distincta sunt. Illud enim quod legimus in Isaia: beatus, qui habet semen in Sion et domesticos in Hierusalem, solent Hebraei ridere, cum audierint, nec non et in Amos post descriptionem luxuriae: stantia putauerunt haec et non fugientia. re uera sensus rhetoricus et declamatio Tulliana; sed quid faciemus ad authenticos libros, in quibus haec non feruntur