comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cabitur in eis lignũ sapientiȩ: ⁊ geni¬
mina in eoꝵ pectore cõplebuntur. Nec
erunt ultra opꝓbrium in gentibus.
Sed post quã misertus eoꝵ fuerit ds̃: re¬
cordabuntur uiarũ suarũ pessimarũ.
& scient ubi fuerint.&. displicebunt
sibi in iniquitatib suis. Quod dicit
dñs non ꝓpt̾ illos. sed ꝓpter suã se face¬
reclementiã. Unde & cohortatur
errantes. ut confundantur & erubes¬
cant in uiis suis .&. restituantur in
urbes eccłȩ quȩ rursũ habitentur
ab eis. &. om̃ia quȩ in eis corrueranł
ȩ dificentur. & ad pristinas redeant
cerimonias: &. terra quondã deser¬
ta quȩ accolis & peregrinis .&. mun¬
di huiꝰ conuersationem transeuntib¬
uisa fuerat desolata. restituatur in
pristinũ statũ om̃sq mirentur & dicatł.
Terra illa inculta. terra deserta. in qua
om̃s quondã periere uirtutes: nunc
facta est quasi ortus uoluptatis . &. pa¬
radẏsus dĩ. Et ciuitates quondã deser¬

Expanded text:
cabitur in eis lignum sapientiae, et genicabitur in eis lignum sapientiae, et genimina in eorum pectore complebuntur. Nec erunt ultra opprobrium in gentibus; sed postquam misertus fuerit eorum Deus, recordabuntur viarum suarum pessimarum, et scient ubi fuerint, et displicebunt sibi in inquitatibus suis. Quod dicit Dominus, non propter illos, sed propter suam se facere clementiam. Unde et cohortatur errantes, ut confundantur, et erubescant in viis suis, et restituantur in urbes Ecclesiae, quae rursum habitentur ab eis, et omnia quae in eis corruerant, aedificentur: et ad pristinas redeant caeremonias, et terra quondam deserta, quae accolis et peregrinis, et mundi hujus conversationem transeuntibvisa fuerat desolata, revertatur in pristinum statum; omnesque mirentur, et dicant: Terra illa inculta, terra deserta, in qua omnes quondam periere virtutes, nunc facta est quasi hortus voluptatis et paradisus Dei; et civitates quondam deser
Abbreviated transcription (Latin):
reducam in terrã eccłȩ. Et effundam
suꝑ illos nequaꝗͣ aquas baptismi salu¬
taris: sed aquas doctrinȩ & sermonis
dĩ. Et mundabo illos ab om̃ib in qui-¬
namentis suis. &. ab uniuersis idolis
atq errorib quȩ in suo corde simula¬
uerant. Et dabo inquit eis cor nouu:
quod ꝑ peccatũ ꝑdiderant. Et sp̃m rectũ
in nouabo incordib eoꝵ. Et auferam
cor lapideum: cor uidelicet in credulũ:
Et dabo cor carneum: cor molle ⁊ tenerũ.
Qd̾ cłi p̃cepta suscipiat : ita ut ambulent
in p̃ceptis meis.&. faciant iudicia quȩ
prius neglexerant. &. habitent in t̾ra
quã dederam patrib eoꝵ. magistris
uidelicet atq doctorib. &. rursũ sit
popłs di.&. dñs eis uertatur in dm̃. quẽ
prius offenderant. Tunc saluabuntur
ab uniuersis in quinamentis suis. Et
multiplicabitur eis frumentũ de quo
efficitur cȩlestis panis: &. non patient᷑
ultra famem sermonis dĩ. Et multipli¬

Expanded text:
reducam in terram Ecclesiae, et effundam reducam in terram Ecclesiae, et effundam super illos nequaquam aquas Baptismi salutaris, sed aquas doctrinae et sermonis Dei: et mundabo illos ab omnibus inquinamentis suis, et ab universis idolis atque erroribus quae in suo corde simulaverant. Et dabo, inquit, eis cor novum, quod per peccatum perdiderant, et spiritum rectum innovabo in cordibus eorum. Et auferam cor lapideum, cor videlicet incredulum; et dabo cor carneum, molle, et tenerum; quod Dei praecepta suscipiat; 430 ita ut ambulent in praeceptis meis, et faciant judicia; quae prius neglexerant, et habitent in terra quam dederam patribus eorum, magistris videlicet atque doctoribus: et rursum sit populus Dei, et Dominus eis vertatur in Deum, quem prius offenderant. Tunc salvabuntur ab universis inquinamentis suis, et multiplicabitur eis frumentum, de quo efficitur coelestis panis; et non patientur ultra famem sermonis Dei; et multipli
Abbreviated transcription (Latin):
est isrł .&. cernit pacem xp̃i quȩ ex¬
superat omnẽ sensum: habitat in t̾ra
ei adño traditũ est. Sin aut̾e pollu¬
erit utramq terrã in uiis suis pessimᷤ.
⁊ immundiciȩ mulieris menstruatȩ
fuerit comparatꝰ : effundit ds̃ in dig¬
natione suam suꝑ eum. ꝓ sangume.
uł suo uł eoꝵ quos scandalizauerit.¬
&. effuderit suꝑ terra. & ꝑ uersis co¬
gitationib quib polluit eam. Tẽ
disꝑgetur in gentes: ut in credulis
coȩquetur. Et uentilabitur in t̾ra
in star palearũ: ut a frumento ȩccle
separetur. &. iudicetur scđm uias
suas. Qđ si nec sic senserit peccatũ
suũ. sed polluerit nomen sc̃m eius:
dicent om̃s inter quos habitauerit.
ecce popłs dĩ. ecce qui ȩgressus ẽ de
terra eius. immo ꝓiectus. Sin ait̃
egerint pęnitentiam. & scĩficatus
fuero in medio eoꝵ: tunc om̃isge¬
tiũ turba cognoscet. quod ego eos
tollam de terris in quas disꝑsi erant ⁊¬

Expanded text:
est Israel, et cernit pacem Christi, quae exest Israel, et cernit pacem Christi, quae exsuperat omnem sensum, habitat in terraei a Deo traditum est. Sin autem polluerit utramque terram in viis suis pessimis, et immunditiae mulieris menstruatae fuerit comparatus: effundit Deus indignationem suam super eum, pro sanguine, vel suo, vel eorum, quos scandalizaverit, et effuderit super terram, et perversis cogitationibus quibus polluit eam. Tunc dispergetur in gentes, ut incredulis coaequetur, et ventilabitur in terra instar palearum, ut a frumento Ecclesiae separetur, et judicetur secundum vias suas. Quod si nec sic senserit peccatum suum, sed polluerit nomen sanctum ejus, dicent omnes inter quos habitarit: Ecce populus Dei, ecce qui egressus est de terra ejus, immo projectus. Sin autem egerint poenitentiam, et sanctificatus fuero in medio eorum, tunc omnis gentilium turba cognoscet, quod ego eos tollam de terris, in quas dispersi erant, et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ non inuentus. &. post quã inue¬
nerit eum. multiplicabit eos sicut
oues. non brutoꝵ animantiũ sed oue̾
hominũ. qui rationis confessionisq
sunt pleni. Sicut oues scãs ⁊ gre¬
gem ierłm in qua ꝓpriȩ dĩ cultus.
et uisio pacis ẽ. In sollemnitatibus
ritatis &. ueritatis: &. agni carnib
uescimur. &. cruore potamur. ẜt
in septem ebdomadib et in tab̾nacu¬
lis huiꝰ scłi dni festa celebramus: ut
ciuitates quondã desertȩ plenȩ fiant
gregibus hominum: &. hac ratione
cognoscant. quod ipse sit dñs qͥ cuncta
p̃stiterit. Hȩc iuxta historiȩ uerita¬
tem. immo iuxta ꝓphetiȩ fidẽ. qͦmͦ
popłs isrł restituatur in integrũ sta
paulo docente saluȩ sint in apłis. &
in om̃ib qui ex iudȩis in principio
crediderunt. &. usq hodie redeunt
ad eccłam: breuiter dixisse sufficiat.
Unc tropologiȩ. eadem breuitate ape¬
riendus est sensus. Quicũq de domo

Expanded text:
et non inventus. Et postquam inveet non inventus. Et postquam invenerit eum, multiplicabit eos sicut oves: non brutorum animantiam, sed oves hominum, qui rationis confessionisque sunt pleni, sicut oves sanctorus et visio pacis est in solemnitatibus ritatis et veritatis, et agni carnibus vescimur, et cruore potamur, et in septem bebdomadibus et in tabernaculis hujus saeculi Domini festa celebramus, ut civitates quondam desertae plenae fiant gregibus hominum: et hac ratione cognoscant quia ipse sit Dominus, qui cuncta praestiterit. Haec juxta historiae veritatem, immo juxta prophetiae fidem: quomodo populus Israel restituatur in integrum statPaulo docente , salvae sint in Apostolo, et in omnibus qui ex Judaeis in principio crediderunt, et usque hodie redeunt ad Ecclesiam, breviter dixisse sufficiat. Nunc tropologiae eadem brevitate aperiendus est sensus. Quicumque de domo
Abbreviated transcription (Latin):
habitari fecerit urbes ecctȩ . &. in stau¬
rauerit ruinosa quȩ in synagogis con¬
ciderant.&. terra confessionis fuerit
exculta cerimoniis dĩ. quȩ quondam
uisa est desolata omib scĩs. qui t̃renȩ
conuersationis oꝑa prȩtereunt: tunc
om̃s dicent. Quomͦ terra iudȩa. quȩ
quondã fuerat inculta. nunc habet
sim ilitudinem paradysi dei: &. ciuita¬
tes iudeȩ quȩ desertȩ fuerant ⁊ destis¬
tutȩ .&. sua incredulitate suffosȩ. nc̃
erectȩ &. munitȩ sunt. in confessione
& nomine dñi saluatoris: ita ut oĩs
creatura cognoscat. & multitudine̾ᷤ
angłoꝵ quȩ terrã ambiunt isrł. qđ
dñs dissipatas ȩdificauerit ciuitates.
⁊ incultas plantauerit regiones. &
qđ pollicitus fuerit ꝑ ꝓphetas. opere
compleuerit. Nec hoc erit liberali¬
tatis suȩ in popłm quẽ saluauerit. con¬
tentus munere: sed multo maiora
prestabit. In uenietur enĩ a domo ifrł.
qui multo tempore quȩsitus fuerat

Expanded text:
habitari fecerit urbes Ecclesiae, et instauhabitari fecerit urbes Ecclesiae, et instauraverit ruinosa, quae in synagogis conciderant, et terra confessionis fuerit exculta caeremoniis Dei, quae quondam visa est desolata omnibus sanctis, qui terrenae conversationis opera praetereunt; tunc omnes dicent: Quomodo terra Judaea, quae quondam fuerat inculta, nunc habet similitudinem paradisi Dei, et civitates Judae, quae desertae fuerant et destitutae, et sua incredulitate suffossae, nunc erectae et munitae sunt in confessione et nomine Domini Salvatoris? Ita ut omnis creatura cognoscat, et multitudines angelorum, quae terram ambiunt Israel, quod Dominus dissipatas aedificaverit civitates, et incultas plantaverit regiones, et quod pollicitus fuerat per prophetas opere compleverit. Nec hoc erit liberalitatis suae in populum, quem salvaverit contentus munere, sed multo majora praestabit. Invenietur enim a domo Israel, qui multo tempore quaesitus fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est sapientiȩ: de quo scriptum est.
ignũ uitȩ est om̃ib qui re quirunt
eam. Et genimina agri insimilitu¬
dinem iacob: cuius odor erat quasi
odor agri pleni. cui benedixit dñs.
Nec ultra portabunt ob ꝓbriũ famis
ingentib quod hodieq iudeoꝵ pa¬
titur incredulitas. Sed post quã bea¬
titudinem fuerint consecuti: imita¬
buntur apłm qui dicit. non sũ dignꝰ
uocari apłs. quia ꝑsecutus sũ ȩccłã
dĩ : & recordabuntur uiarũ suarũ
pessimarũ. & studioꝵ non bonoꝵ
quib offenderant dm̃. Et displice¬
bunt eis iniquitates suȩ .&. scelera sua
quib prius errauerant. Hȩc aut̃ om̃ia
tributurus est dñs: non ꝓpter eos qui
ꝓprio errore perierunt. sed ꝓpt̾ nom̃
sc̃m suũ. Unde ꝓuocat domũ isrł: ut
confundatur. &. erubescat suꝑ priorib¬
uiciis. ⁊ suũ intelligat creatorem. Post¬
quã autẽ mundauerit credentiũ ex
udȩis popłm ab iniquitatib suis. &

Expanded text:
hoc est sapientiae, de quo scriptum est: hoc est sapientiae, de quo scriptum est: Lignum vitae est omnibus qui requirunt eam, et genimina agri in similitudinem Jacob, cujus odor erat, quasi odor agri pleni, cui benedixit Dominus . » Nec ultra portabunt opprobrium famis in gentibus quod hodieque Judaeorum patitur incredulitas, sed postquam beatitudinem fuerint consecuti, imitabuntur Apostolum, qui dicit: « Non sum dignus vocari apostolus, quia persecutus sum Ecclesiam Dei . » Et recordabuntur viarum supessimarum, et studiorum non bonorum, quibus offenderant Deum: et displicebunt eis iniquitates suae, et scelera sua quibus prius erraverant. Haec autem omnia tributurus est Dominus, non propter eos qui proprio errore perierunt; sed propter nomen sanctum suum. Unde provocat domum Israel, ut confundatur et erubescat super prioribvitiis, et suum intelligat creatorem. Postquam autem mundaverit credentium ex Judaeis populum ab iniquitatibus suis, et
Abbreviated transcription (Latin):
uus detur post effusionem &. asꝑsionẽ
aquȩ. Quando autẽ cor nouum datũ
fuerit. &. sp̃s nouus: tunc auferetur
de corde iudaico omĩs duritia. quȩ
lapidi cõparatur. Et ꝓ lapideo corde.
fit cor carneum. molle &. tenerũ: qđ
sp̃m dĩ in se possit recipere. & inscribi
litteris salutarib Tunc ambulabunt
in preceptis dñi . &. custodient iudicia
eius .&. habitabunt in t̾ra confessionis
quã dederat patrib eoꝵ abraham isaac
in popłm di. &. dñs erit eis in dm̃. Qͦd
presenti tempore comꝓbatur. Cumq
saluati fuerint: uocabit dñs frum̃tũ.
& multiplicabit illud. Nisi enĩ gra¬
nũ tritici cadens in terrã mortuũ fue¬
rit: ipsũ solum manebit. Et nequaꝗͣ
patientur famem. Non famẽ panis.
& sitim aquȩ : sed famẽ audiendi ser¬
monis di: quam passus est ille qͥ apatre
ꝓfectus. omnẽ quã acceꝑat substantiã
dissipauit: quando famis necessitate
cogente. porcorũ pastus est siliquis.
Tunc multiplicabitur fructus ligni

Expanded text:
us detur per effusionem et aspersionem aquae. Quando autem cor novum datum fuerit et spiritus novus, tunc auferetur de corde Judaico omnis duritia, quae lapidi comparatur, ut pro lapideo corde sit cor carneum, molle et tenerum, quod spiritum Dei in se possit recipere, et inscribi litteris salutaribus. Tunc ambulabunt in praeceptis Domini, et custodient judicia ejus, et habitabunt in terra confessionis, quam dederat patribus eorum Abraham, Isaac, in populum Dei, et Dominus erit eis in praesenti tempore comprobatur. Cumque salvati fuerint, vocabit Dominus frumentum et multiplicabit illud: « Nisi enim granum tritici cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet . Et nequaquam patientur famem, non famem panis, et sitim aquae, sed famem audiendi sermones Dei , quam passus est ille qui a patre profectus, omnem quam acceperat substantiam dissipavit, quando, famis necessitate cogente, porcorum pastus est siliquis . Tunc multiplicabitur fructus ligni,
Abbreviated transcription (Latin):
Non ueni pacẽ mittere s gladiũ. Et ser¬
uus qui se luxuriȩ tradit n ocio. diui¬
detur. id est mucrone ferietur: ⁊ pars
eius ponetur cũ infidelib Et qͥ in agro
siue in campo ẽ: bestiis tradetur ad de¬
uorandũ. quas ꝓpheta uitare desideranᷤ
dep̾catur. Ne tradas bestiis animã con¬
fitentẽ tibi. Qui autẽ ĩp̃sidiis ⁊ ĩmuratiᷤ
ẽ de quib scriptũ est. ciuitates firmas
ascendit iustus. n destruxit munitio¬
nes earũ in quib confidebant impii.
& uersatur inspeluncis de qͥb dr̃. scri¬
ptũ ẽ domꝰ patͥs mei domꝰ oratioĩs uocabit᷑
uoᷤᷤ au̾ fecistiꝰ eã speluncã latronũ: iste fame
⁊ redigant᷑ monteᷤ insolitudinẽ qͥ s altitudinẽ
scientiȩ ꝓmittebant. Qui montes uo¬
cantur isrł : quia sub xp̃i nomine de¬
ceptos quosq supplantant. Nullꝰq
ꝑ eos transibit. nec dicere poterit qđ
moyses : transiens uidebo uisionẽ hanc

Expanded text:
Non veni pacem mittere sed gladium . » Et serNon veni pacem mittere sed gladium . » Et servus, qui se luxuriae tradit et otio, dividetur, id est, mucrone ferietur, pars ejus ponetur cum infidelibus: Et qui in agro, sive in campo est, bestiis tradetur ad devorandum, qubestiis animam confitentem tibi . Qui autem in praesidiis et in muratis est, de quibus scriptum est: Civitates firmas ascendit justus, et destruxit munitiones earum, in quibus confidebant impii ; 404 et versatur in speluncis, de quibus dicitur: Scriptum est, Domus Patris mei domus orationis vocabitur: vos autem fecistis eam speluncam latronum : iste fame et redigantur montes in solitudinem, qui sibi altitudinem scientiae promittebant. Qui montes vocantur Israel, quia sub Christi nomine deceptos quosque supplantant: nullusque per eos transibit, nec dicere poterit quod Moyses: Transiens videbo visionem hanc
Abbreviated transcription (Latin):
tis. De in oculos ur̃os leuatis ad immun¬
dicias uł ab hominationes ur̃as. quas¬
de ur̃o animo confinxistis: cũ debue¬
ritis imitari ȩccłasticũ uirũ ⁊ dicere.
Ad te leuaui oculos meos: qui habitas
in cęlis. Tercio sanguinẽ funditis: ñ
uiuificantes eos quos seduxistis. s int̾¬
ficientes. Nec uobis sufficit tria ista
fecisse: s statis in gladiis ur̃is. hoc est
ꝑseueratis in prauitate sententiȩ. &
parati estis ad cȩdem. Et fecistis ab ho¬
minationes: ea agentes in cubilibus.
quȩ turpe est loqui. Et uxorẽ ꝓxi¬
mi ur̃i polluistis: eccłastica uidelic&.
conuersatione cotidie de complexu
xp̃i deceptos rapere festinantes. Et
cũ hȩc feceritis: putatis uos t̾rã isrł
hereditate tenturos: Quib loquit᷑
ds̃: qđ quicũq in ruinosis hereticoꝵ
habitauerit conciliabulis. gladio cadat
ȩccłastico de quo scriptũ est. Gladii an¬
cipites in manib eoꝵ. Et in euangłio.

Expanded text:
tis. Deinde oculos vestros levatis ad immuntis. Deinde oculos vestros levatis ad immunditias vel abominationes de vestro animo confinxistis: cum debueritis imitari ecclesiasticum virum, et dicere: « Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelo . » Tertio sanguinem funditis non vivificantes eos, quos seduxistis, sed interficientes. Nec vobis sufficit tria ista fecisse, « sed statis in gladiis vestris, » hoc est perseveratis in pravitate sententiae, et parati estis ad caedem, et fecistis abominationes, ea agentes in cubilibus quae turpe est loqui: et uxorem proximi vestri polluistis, ecclesiasticam videlicet conversationem, quotidie de complexu Christi deceptos rapere festinantes. Et cum haec feceritis putatis vos terram Israel haereditate tenturos? Quibus loquitur Deus quod quicunque in ruinosis haereticorum habitaverit conciliabulis, gladio cadat ecclesiastico. De quo scriptum est: « Gladii ancipites in manibus eorum . » Et in Evangelio: «
Abbreviated transcription (Latin):
tudine. qđ ego sim dñs qui dedi t̾rã
in desertũ ꝓpter om̃s abhominationes
quas oꝑati sunt. Hȩc dicta sunt ad uer¬
ruinosis ⁊ indesertis urbib uillulisq.
UIC ueniamꝰ ad tropologiam: ⁊ iux¬
ta consuetudinẽ nr̃am latã dispu¬
tationẽ stringamus. potius quã dis¬
seramus. Om̃is hereticus in parieti¬
nis habitat &. desertis. &. possidere
se putat terrã isrł: dicitq sibi. Abrahã
fide sua unus homo. in tantã uenit be¬
atitudinẽ : ut semen eiꝰ multiplicaret᷑
sicut arena maris. et sicut astra cęli.
Quanto magis nos plures terrã isrł hoc
est cernentiũ dm̃. ⁊ uidȩam confessio¬
nis dñicȩ possidebimꝰ: Quib respon¬
dit dñs. Ille possedit terrã: fidi merito.
Ur̃a aut̃ in fidelitas immo blasphemia:
t̾ram isrł id est ȩccłȩ. possidere ñ poterit.
Primũ enĩ comeditis in sanguine: effun¬
dentes eoꝵ sanguinẽ quos scandalita¬

Expanded text:
tudine, quod ego sim Dominus, qui dedi terram tudine, quod ego sim Dominus, qui dedi terram in desertum propter omnes abominationes quas operati sint. Haec dicta sint adverruinosis, et in desertis urbibus villulisque. Nunc veniamus ad tropologiam, et juxta consuetudinem nostram, latam disputationem stringamus potius quam disseramus. Omnis haereticus in parietinis habitat, et desertis, et possidere se putat terram Israel, dicitque: Si Abraham fide sua unus homo in tantam venit beatitudinem, ut semen ejus multiplicaretur sicut arena maris, et sicut astra coeli: quanto magis nos plures terram Israel, hoc est, cernentium Deum, et Judaeam confessionis Dominicae possidebimus? Quibus respondit Dominus: Ille possedit terram fidei merito; vestra autem infidelitas, immo blasphemia terram Israel, id est Ecclesiam possidere non poterit. Primum enim comeditis in sanguine, effundentes eorum sanguinem, quos scandaliza
Abbreviated transcription (Latin):
hom inationes in credibiles: uidelicet
libidinũ turpitudines. Et unꝰ quisq
uxorem ꝓximi sui polluit: ut in eo
sit sceleratior quod amici & ꝓximi
polluerit uxorem. Et cũ hȩc inquit
faciatis : arbitramini uos terrã here¬
ditate tenturos: Responde gͥ eis o ꝓpħa:
sententiam. Iuro ꝑmem&. ipsũ: qđ qui
habitant in rumosis ⁊ in parietinis.
gladio cadent. Et qui in agris st̃ siue
in campo: abestiis deuorentur. Et qͥ
in muratis siue inp̃sidiis ac speluncis
łi iram uitare non possint: sed fame mo¬
riantur & pestilentia. Et dabo inqͥt
terrã iudȩam insolitudinẽ: & deficri
suꝑba fortitudo eiꝰ. q̃ qͦndã fuerat for-¬
titudo. Suꝑbiᷤᷤ au̾ resistit ds̃. ⁊ humilib
dat grãm. Montes qͦq ⁊ om̃ia deserent᷑.
⁊ in tantã uenient solitudinẽ ut nullꝰ ꝑ eoᷤ
transeat. Et tunc nequaꝗͣ confidant
inmultitudine sua. pauci qͥ remanserut̃.
sed cognoscant solitudinis magni¬

Expanded text:
ominationes » incredibiles, videlicet ominationes » incredibiles, videlicet libidinum turpitudines. « Et unusquisque uxorem proximi sui polluit, » ut in eo sit sceleratior quod amici et proximi polluerit uxorem. Et cum haec, inquit, faciatis, arbitramini vos terram haereditare tenturos? Responde igitur eis, o Psententiam: Juro per memetipsum, quod qui habitant in ruinosis et parietinis, gladio cadant. Ein campo, a bestiis devorentur: et qui in muratis, sive in praesidiis ac speluncis, Dei iram vitare non possint, sed fame moriantur, et pestilentia. Et dabo, inquit, terram Judaeam in solitudinem, et deficiet superba fortitudo ejus, quae quondam fuerat fortitudo. Sudat gratiam . » Montes quoque et omnia deserentur, et in tantam venient solitudinem, ut nullus per eos transeat. Et tunc nequaquam confidant, in multitudine sua pauci, qui remanserint: sed cognoscant solitudinis magni
Abbreviated transcription (Latin):
tantos multiplicatꝰ est popłos: nos
multo plures qui relicti sumꝰ in t̾ra
iudȩa . &. habitamus in urbib de¬
sertis ac ruinosis utiq multo ampli
multiplicabimur. ut possideamꝰ plures
qđ unus ille possedit. Quib respon¬
dit dñs. abraham unũ fide possedisse
terrã reꝓmissionis. credidit enĩ abra-¬
ham deo. et reputatũ ẽ ei ad iusticiam:
istos autẽ incredulitate et scelerib oc¬
cupatos. etiã si plures sint. possidere ñ
posse. Simulq enumerat. quid facienteᷤᷤ
offendant dm̃: sex uidelicet genera pec¬
catoꝵ. Qui in sanguine comeditis. &
oculos ur̃os leuatis ad immunditias
hoc ẽ ad idola ur̃a. ⁊ sanguinẽ funditiᷤᷤ.
hoc ẽ homicidium ꝑpetratis: nũquid
ista facientes poteritis terrã hereditate
retinere: Nec hoc estis scelerũ fine con¬
tenti: s statis in gladiis ur̃is cotidie
parati ad occidendũ. ⁊ imitante ᷤ esau qͥ
stetit & uixit in gladio suo. facitis ab¬

Expanded text:
tantos multiplicatus est populos, nos tantos multiplicatus est populos, nos multo plures, qui relicti sumus in terra Judaea, et habitamus in urbibus desertis, ac ruinosis, utique multo amplius multiplicabimur ut possideamus plures, quod unus ille possedit. Quibus respondit Dominus, Abraham unum fide possedisse terram repromissionis. « Credidit enim Abraham Deo, et reputatum est ei ad justitiam » Istos autem in incredulitate et sceleribus occupatos, etiam si plures sint, possidere non posse. Simulque enumerat quid facientes offendant Deum. Sex videlicet genera peccatorum, « qui in sanguine comeditis, et oculos vestros levatis ad immunditias, » hoc est ad idola vestra, « et sanguinem funditis, » hoc est homicidium perpetratis: « Nunquid ista facientes, poteritis terram haereditate retinere? » Nec hoc estis scelerum fine contenti, sed « statis in gladiis » vestris, quotidie parati ad occidendum, et imitantes Esau, qui stetit et vixit in gladio suo, « facitis ab
Abbreviated transcription (Latin):
hebreos. non uniꝰ loci. ne eos redemptos¬
ame iactitent: s diuersarũ ꝓuinciarũ.
Et cũ errori meo uł imꝑitię cunctos ui¬
derint consonare: tẽ se intelligant ni¬
miũ esse in prudentes. et magis cupere
dormire quã discere. Habitentq insep¬
tuaginta cellulis alexandrini phari.
ne uela ꝑdant de nauib et funium
detrimenta suspirent. Hȩc contra in ui¬
dos. Nunc qđ ꝓposuimꝰ disseramus.
Capta ut diximus ierłm temploq sub¬
uerso: pauꝑes terrȩ de quib scribit ie¬
remias. soli relicti fuerant in ierłm: qͥ
uineas & agros colerent. &. in ruinis
incensȩ urbis habitarent. Cũq de
beant agere pęnitentiam suꝑ his
ꝓpt̾ quȩ captiuitas uenerat : se ipsos
cassa spe decipientes loquebant᷑. Unꝰ
fuit pater nr̃ abraham. ⁊ tam̃ hanc
terrã hereditate possedit : non qͦ ipse
possederit. sed quod semen eiꝰ t̾rã rep¬
missionis acceꝑit. Si igit᷑ ille unus in

Expanded text:
Hebraeos non unius loci, ne eos a me redemptosHebraeos non unius loci, ne eos a me redemptos jactitent, sed diversarum provinciarum; et cum errori meo vel imperitiae cunctos viderint consonare, tunc se intelligant nimium esse prudentes, et magis cupere dormire quam discere; habitentque in septuaginta cellulis Alexandrini Phari, ne vela perdant de navibus et funium detrimenta suspirent. Haec contra invidos: nunc quod proposuimus disseramus. Capta, ut diximus, Jerusalem temploque subverso, pauperes terrae, de quibus scribit Jeremias , soli relicti fuerant in Jerusalem, qui vineas et agros colerent, et in ruinis incensae urbis haberent agere poenitentiam super his, propter quae captivitas venerat, se ipsos cassa spe decipientes loquebantur: « Unus fuit pater noster Abraham, et tamen hanc terram haereditate possedit; » non quod ipse possederit, sed quod semen ejus terram repromissionis acceperit. Si igitur ille unus in
Abbreviated transcription (Latin):
cor eoꝵ graditur. Seqͥt᷑. Et es eis quasi
carmen musicũ: qđ suaui dulciq sono
canitur. Et audient uerba tua:. ⁊ ñ
facient ea. Et cũ uenerit quod p̃dictũ
ẽ. ecce enĩ uenit: tc̾ scient qđ ꝓpheta
sit in medio eorum.
Rimũ sciendũ. qđ octo plus minꝰ uersꝰ.
ab eo loco quẽ posuimꝰ. qui in sangui¬
ne comeditis. et oculos ur̃os leuatis
ad immunditias ur̃as. usq ad eũ locũ
ubi scriptũ ẽ hȩc dices ad eos. sic dicit
dñs ds̃: in hex non habentur. Qui eũ
multis aliis et hȩc p̾termisert̃. siue int̾¬
pretata ab eis scriptoꝵ paulatim subla¬
ta sunt uicio: &. latini nr̃i immo in ui
di xp̃iani. et ut aꝑtius dicam. grunianȩ
factionis heredes. ad uersũ nos latrant.
cur iuxta hebraicum disseramꝰ : quasi
nolentib in gerendi sint cibi. &. ñ his
ȩpulȩ p̃parent᷑ qui eas cũ gr̃arũ actio¬
ne suscipiunt. Certe si nob̾ ñ habent
fidem: legant alias ȩditiones. aquilȩ
Symmachi ⁊ theodotionis. Int̾roged

Expanded text:
cor eorum : Et es eis quasi carmen musicum quod suavi dulcique sono canitur, et audient verba tua, et non facient ea, et cum venerit quod praedictum est, ecce enim venit: tunc scient quod propheta sit in medio eorum. Primum sciendum, quod octo plus vel minus versus ab eo loco quem posuimus: Qui in sanguine comd eum locum ubi scriptum est: Haec dices ad eos, sic dicit Dominus Deus, in LXX non habetur, qui cum multis aliis, et haec praetermiserunt, sive interpretata ab eis, scriptorum paulatim sublata sunt vitio. Et Latini nostri, immo invidi Christiani, et ut apertius dicam, Grunnianae factionis haeredes, adversum nos latrant, cur juxta Hebraicum disseramus: quasi nolentibus ingerendi sint cibi, et non his epulae praeparentur qui eas cum gratiarum actione suscipiunt. Certe si nobis non habent fidem, legant alias editiones, Aquilae, Symmachi, et Theodotionis; interrogent
Abbreviated transcription (Latin):
me inspũ dñi .&. posuit me in medio
campi.&. hic erat plenus ossuũ homi¬
num. Et circũduxit me suꝑ ea ꝑ gy¬
rũ incireuitu: et ecce multa nimis suꝑ
faciem campi. &. arida uehementer.
Et dixit adme. fili hominis. si uiuent
ossa hȩc : Et dixi. Unde dñe : Dñe
tu nosti hȩc. Et dixit ad me. fili ho¬
minis. ꝓpheta suꝑ ossa ista: & dices
eis. Ossa arida. audite uerbũ dñi.
Hȩc dicit dñs ds ossib istis. Ecce ego

Expanded text:
Domini, et posuit me in medio campi, et hic erat plenus ossium hominum, et circumduxit me super ea per gyrum in circuitu, et ecce multa nimis super faciem campi et arida vehementer, et dixit ad me: Fili hominis, si vivent ossa haec? Et dixi: Unde, Domine, Domine, tu nosti haec. Et dixit ad me: Fili hominis, propheta super ossa ista et dices eis: Ossa arida, audite verbum Domini: haec di
Abbreviated transcription (Latin):
de pastorib siue ad pastores
isrł: ꝓpheta &. dices pastorib Hȩc
dicit dñs ds̃. Ue pastorib ifrł. qui
pascebant semet ipsos. Siue o pastores
isrł. nũquid pascunt pastores semet ip¬
sos: Honne greges pascuntur a pasto¬
rib: Siue nonne oues pascunt pastores:
Lac comedebatis et lanis oꝑiebamini:. &
qd crassũ erat occidebatis. gregẽ aut̃ meu̾
non pascebatis. Quod infirmũ fuit non
non sanastis. Qđ fractũ est ñ alligastis:
et qđ ab iectum erat siue errabat. non re¬
duxistis. Quod perierat ñ quȩsistis. sed
cũ austeritate imꝑabatis eis &. cũ poten¬
tia: siue qd forte erat afflixistis labore.

Expanded text:
de pastoribus sive ad pastores de pastoribus sive ad pastores Israel, propheta, et dices pastoribus: Haec dicit Dominus Deus: Vae pastoribus Israel qui pascebant semetipsos. Sive: O pastores Israel, numquid pascunt pastores semetipsos? Nonne greges pascuntur a pastoribus? Sive nonne oves pascunt pastores? Lac comedebatquod crassum erat occidebatis: gregem autem meum non pascebatis. Quod infirmum fuit non non sanastis: quod fractum, non alligastis, et quod abjectum erat sive errabat non reduxistis; quod perierat, non quaesistis: sed cum austeritate imperabatis eis, et cum potentia sive quod f
Abbreviated transcription (Latin):
et sua mysteria disserente potuero ad
calcem usq ꝑducere: diu mͥ erit mul¬
tũq dubitandũ. utrũ ad spiritale tẽ¬
plũ debeam mittere manus. an aꝑte
ignorantiam confiteri: p̃serti cũ &
apud iudȩos et apud nos suꝑ inter¬
p̃tationẽ eius grande silentiũ sit:
aliis infuturo tempore exstruendũ
esse censentib. aliis bono quidẽ ani-¬
mo sed imꝑito scientib sꝑitalia esse
quȩ dicuntur. et tam̃ ipsa spiritalia
quomͦ disseri debeant nescientib. Et
interim ut p̾sentis oꝑis cura nos te¬
neat. &. scias o uirgo xp̃i eustochiũ
orandũ tibi esse ꝓ nobis in ꝓphetia
difficillima: illud breuiter ad mone¬
bo. qđ uir nr̃ȩ ȩtatis haud ignobilis
ad imꝑatore scribens suꝑ hac natio¬
ne dixerit. Gog iste. gothus ẽ. Cui
qua ratione possint oĩa quȩ in ea scrip¬
ta sunt captari: non ẽ meũ. sed eoꝵ
qui hoc putant disserere.
It factũ est uerbũ dñi ad me
dicens. fili hominis. ꝓpheta

Expanded text:
et sua mysteria disserente, potuero ad et sua mysteria disserente, potuero ad calcem usque perducere, diu mihi erit multumque dubitandum, utrum ad spiritale templum debeam mittere manus, an aperte ignorantiam confiteri: praesertim cum et apud Judaeos, et apud nos super interpretatione ejus grande silentium sit: aliis in futuro tempore exstruendum esse censentibus: aliis bono quidem animo, sed imperito, scientibus spiritualia esse quae dicuntur, et tamen ipsa spiritualia, quomodo disseri debeant, nescientibus. Et interim, ut praesentis operis cura nos teneat, scias, o virgo Christi Eustochium, orandum tibi esse pro nobis. In prophetia difficillima illud breviter admoneo, quod vir nostrae aetatis haud ignobilis, ad Imperatorem scribens, super hac natione dixerit: Gog iste, Gothus est; cui qua ratione possint omnia quae in ea scripta sunt coaptari, non est meum, sed eorum qui hoc putant, disserere. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: Fili hominis, propheta
Abbreviated transcription (Latin):
gedos audiunt uł comoedos. et ibi
cũ uoluptate palpantur: ita ut cũ
egressi fuerint ate replicent ea &
decantent. ⁊ dulci sono se decipiant.
Et audient inquit uerba tua: ⁊ ñ fa¬
cient ea. Tales sunt usq hodie multi
in eccłiis. qui aiunt. Uenite audiamꝰ
illum & illũ mira ȩloquentia p̾dica¬
tionis suȩ uerba uoluente: plaususq
cõmouent et uociferant᷑. ⁊ iactant
manus. Et quȩ oꝑib neglexerant:
post quã aduenisse cognouerint. ne¬
cesse est enĩ uenire qđ ꝓpheta dei ser¬
mone ꝓnuntiat : tunc incipient
approbare ⁊ nosse. qđ cuncta quȩ au¬
dierant non fuerint hominis uerba
sed dñi. qui ꝑ ꝓphetam ⁊ uirũ ȩccle¬
asticũ locutus est.
CUTUS
IN IEIE¬
explanati¬
onum lib̾.
in extre¬
ma sui par¬
te contra gog &. magog uaticiniũ
continebit: n usq ad exordiũ ciuita¬
tis in monte posite. et templi in ea siti.
ueniet ierłm. Quẽ si ad iuuante dño.

Expanded text:
ggcum voluptate palpantur. Ita ut cum egressi fuerint a te, replicent ea et decantent, et dulci sono se decipiant. « Et audient, inquit, verba tua et non facient ea; » tales sunt usque hodie multi in ecclesiis, qui aiunt: Venite, audiamus illum et illum mira eloquentia praedicationis suae verba volventem, plaususque commovent et vociferantur, et jactant manus. Et quae operibus neglexerant, postquam advenisse cognoverint necesse est enim venire quod Propheta Dei sermone pronuntiat, tunc incipient approbare et nosse quod cuncta quae audierant non fuerint hominis verba, sed Domini, qui per Prophetam et virum ecclesiasticum locutus est. cimus in Ezeexplanationum liber in extrema sui parte contra Gog et Magog vaticinium continebit, et usque ad exordium civitatis in monte positae, et templi in ea siti veniet. Quem si, adjuvante Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
solitudinẽ. ꝓpter ab hominationes quaᷤᷤ
oꝑati sunt. Sequit᷑. Eadẽ quidẽ die
⁊ eodẽ tempore hoc ẽ duodecimo anno
decimo mense. in quinta mensis. qͣndo
uenit qui fugerat de ierłm. ⁊ quando
locutus ẽ ꝓpheta ad eos qui erant in
terra iudȩa et ȩternȩ possessionis spẽ
sibi pollicebantur: iubet᷑ ꝓphetȩ.
ut dicat popło qui in babylone uer¬
satur . &. habitat cũ eo. ⁊ arguat eos
suꝑ insidiis blandientib. qui ꝓphete
uerba audire desiderant. non ad aĩȩ
salutẽ sed ad auriũ uoluptatẽ. Isti
iuxta muros sedebant ⁊ in ostiis domoꝵ
nequaꝗͣ in sensum ꝓphetȩ intrare cupi¬
entes: sed mutuo se hortantur ⁊ dict̃.
Uenite & audiamus qui sit sermo egre¬
diens adño. Et sic ueniunt quasi popłs
qui ingrediatur ȩccłam di. ⁊ sedent
coram te popłs m̃s. qui meũ e̾e̾ sedicit.
et nolunt facere qđ audierunt. Istiꝰ¬
modi mͥ uident᷑ eoꝵ similes qͥ thea¬
tralib ludunt carminib. ⁊ uł tra¬

Expanded text:
ominationes quas operati sunt. Sequitur: Eadem quidem die, et eodem tempore, hoc est, duodecimo anno, decimo mense, in quinta mensis, quando venit qui fugerat de Jerusalem, et quando locutus est propheta ad eos qui erant in terra Judaea, et aeternae possessionis sibi spem pollicebantur, et jubet prophetae ut dicat populo qui in Babylone versatur, et habitat cum eo, et arguat eos super insidiis blandientibus, qui prophetae verba audire desiderant, non ad animae salutem, sed ad aurium voluptatem. Isti juxta muros sedebant, et in ostiis domorum: nequaquam in sensum prophetae intrare cupientes; sed mutuo se hortantur et dicunt: Venite et audiamus qui sit sermo egrediens a Domino; et sic veniunt quasi populus qui ingrediatur Ecclesiam Dei, et sedent coram te, populus meus, qui meum esse se dicit, et nolunt facere quod audierunt. Istiusmodi mihi videntur eorum similes, qui theatralibus luduntur carminibus: et vel tra
Abbreviated transcription (Latin):
tis: nũquid terrã hereditate posside¬
bitis : Stetistis in gladiis ur̃is. fecistiᷤ
ab hominationes. ⁊ unusqͥsq uxorẽ
ꝓximi sui polluistis: ⁊ terram here¬
ditate possidebitis: Hȩc dices ad eos.
Sic dicit dñs ds̃. Uiuo ego. quia qui
inruinosis habitant. gladio cadent.
t qui in agro ẽ: bestiis tradetur adde¬
uorandũ. Qui autẽ in p̃sidiis ⁊ inspe¬
luncis sunt : peste morientur. Et dabo
t̾rã in solitudiniẽ ⁊indesertũ: ⁊ defici
suꝑba fortitudo eiꝰ. Et desolabuntur
montes isrł: eo quod nullus sit qͥ ꝑ eos
transeat. Et scient quia ego sũ dñs: cũ
ꝓpt̾ uniuersas ab hominationes suas
quas oꝑati sunt. Et tu fili hominis.
filii popłi tui loquunt᷑ de te iuxta
muros ⁊ in ostiis domoꝵ: et dicunt.
unus ad alterũ uir ad ꝓximũ suũ lo¬
quentes. Uenite. et audiamꝰ qui sit
sermo egrediens adño. Et ueniunt ad
te quasi si ingrediatur popłs: uł quomͦ¬
popłs congregari soletꝰ: ⁊ sedent corã te

Expanded text:
tate possidebitis? Stetistis in gladiis vestris, fecistis abominationes, et unusquisque uxorem proximi sui polluistis, et terram haereditate possidebitis? Haec dices ad eos: Sic dicit Dominus Deus: Vivo ego, quia qui in ruinosis habitant gladio cadent, et qui in agro est, bestiis tradetur ad devorandum: qui autem in praesidiis et in speluncis sunt, peste morientur. Et dabo terram in solitudinem, et in desertum, et deficiet superba fortitudo ejus, et desolabuntur montes Israel, eo quod nullus sit qui per eos transeat. Et scient quia ego sum Dominus, cum propter universas abominationes suas, quas operati sunt. Et tu, fili hominis: filii populi tui, qui loquuntur de te juxta muros, et in ostiis domorum, et dicunt unus ad alterum, vir ad proximum suum loquentes: Venite, et audiamus quis sit sermo egrediens a Domino. Et veniunt ad te, quasi si ingrediatur populupopulus congregari solet; et sedent coram te
Abbreviated transcription (Latin):
&. liberabo eas de om̃ib locis in quos disꝑ¬
sȩ fuerant indie nubis ⁊ caliginis. Et
ȩducam eas siue eos: de popłis. siue gentib
&. congregabo eas. siue eos: de terris. siue
regionib Et inducam eas siue eos. in t̾rã
suam. et pascam eas: siue eos. in montibus
ifrł. in riuis et in cunctis sedib terrȩ. In

Expanded text:
et liberabo eas de omnibus locis, in quibus dispet liberabo eas de omnibus locis, in quibus dispersae fuerant in die nubis et caliginis. Et educam eas sive eos de populis sive de gentibus, et congregabo eas sive eos de terris sive regionibus, et inducam eas sive eos in terram suam, et pascam eas sive eos in montibus Israel, in rivis et in cunctis sedibus t
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ om̃iũ bestiarũ agri. et disꝑsȩ st̃.
Errauerunt greges mei. siue oues:. incun¬
ctis montib .&. in uniuerso colle excelso.
&. suꝑ omñe faciem t̾rȩ. disꝑsi sunt gre-¬
ges mei siue oues: &. non erat qui requi¬
reret. Non erat inquã qui requireret:¬
dite uerbũ dñi. Uiuo ego dicit dñs ds̃:
quia ꝓ eo quod facti sunt greges mei siue
oues in rapinã .&. oues meȩ in deuora¬
tionẽ om̃iũ bestiarũ agri. eoqd ñ ess
res semet ipsos & greges meos ñ pascebant:
ꝓpt̾ea pastores audite uerbũ dñi. Hȩc
dicit dñs ds̃. Ecce ego ipse suꝑ pastores re-
quiram gregẽ meũ de manu eoꝵ : et ces¬
sare eos faciam ut ultra non pascant
erit ultra eis in escam: quia hȩc dicit
dñs ds̃. Ecce ego ipse requirã oues meas:
et uisitabo eas. Sicut uisitat pastor
gregem suũ. in die quando fuerit in
medio ouiũ suarũ dissipatarũ. siue qͣn¬
do fuerit caligo et nubes. in medio ouiũ
suarũ separatarũ: sic uisitabo oues meas.

Expanded text:
um bestiarum agri, et dispersae sunt. Erraverunt greges mei in cunctis montibus et in universo colle excelso: et super omnem faciem terrae dispersi sunt omnes greges mei, et non erat qui requireret, non erat, inquam, qui requireretdite verbum Domini: Vivo ego, dicit Dominus Deus, quia pro eo quod facti sunt greges mei sive oves in rapinam, et oves meae in devorationem omnium bestiarum agri, eo quod non esset res semetipsos, et greges meos non pascebant. Propterea, pastores, audite verbum Domini: haec dicit quiram gregem meum de manu eorum, et cessare eos faciam, ut ultra non pascant erit ultra eis in escam. Quia haec dicit Dominus Deus: Ecce ego ipse requiram oves meas, et visitabo eas. Sicut visitat pgregem suum in die quando fuerit in medio ovium suarum dissipatarum sive quando fuerit caligo, et nubes in medio ovium suarum separatarum: sic visitabo oves meas,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicioꝰ. os aute greges mei. siue oues¬
meȩꝰ. hȩc dicit dñs ds̃. Ecce ego iudico
inter pecus & pecus: arietũ &. hircorũ.
Nonne satis uobis erat. pascuam bonã de¬
pasci: Insuꝑ &. reliquias pascuarũ ur̃aꝵ
conculcabatis pedib ur̃is. Et cũ purissi¬
mam aquã biberetis. reliquã pedibus
urĩs turbabatis : & oues meȩ his quȩ
conculcata pedib ur̃is fuerant pasceban¬

Expanded text:
judicio. Vos autem, greges mei, haec dicit Dominus Deus: Ecce ego judico inter pecus et pecus, arietum et hircorum. Nonne satis vobis erat pascuam bonam depasci? insuper et reliquias pascuarum vestrarum conculcastis pedibus vestris: Et cum purissimam aquam biberetis, reliquam pedibus vestris turbabatis. Et oves meae his, quae conculcata pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
si docere noluerit. uł timore discrimi¬
Inis. uł desperatione peccantis: dũ reus
ẽ sanguinis eiꝰ qui liberari potuit et
de morte erui. nisi magistri silentio
concidisset. Et in utroq liberũ ser¬
uari arbitriũ: dũ ⁊ in magistri uo¬
luntate est uł tacere uł loqui: et in
auditoris arbitrio. uł audire &. face¬
re atq saluari: uł contemnere &
ꝓprio ꝑire contẽptii. Nec statĩ sequit᷑.¬
ut quia ꝓpħa predicit. ueniat quod
p̃dixit. Non enĩ prȩdicit ut ueniat:
sed ne ueniat. Nec quia ds̃ loquit᷑:
necesse ẽ fieri qđ minatur. Sed ido cõ¬
minat᷑ ut conuertatur ad pęniten¬
tiam cui minatur : &. ñ fiat. qđ fu¬
turũ est. si uerba dñi contemnant᷑.
Possumꝰ aut̃ triplicit᷑ locũ istũ disse¬
rere: ut t̾ra quȩ sibi speculatorẽ consti

Expanded text:
si docere noluerit, vel timore discrimisi docere noluerit, vel timore discriminis, vel desperatione peccantis, dum reus est sanguinis ejus, qui liberari potuit, et de morte erui, nisi magistri silentio concidisset, et in utroque liberum servari arbitrium, dum et in magistri voluntate est vel tacere vel loqui, et in auditoris arbitrio vel audire et facere atque salvari, vel contemnere et proprio perire contemptu. Nec statim sequitut quia propheta praedicit, veniat quod praedixit. Non enim praedicit ut veniat, sed ne veniat: nec quia Deus loquitur, necesse est fieri quod minatur, sed ideo comminatur, ut convertatur ad poenitentiam cui minatur, et non fiat quod futurum est si verba Domini contemnantur. Possumus autem tripliciter locum istum disserere: ut terra quae sibi speculatorem consti
Abbreviated transcription (Latin):
rientis. de speculatoris requirã mariu.
Et ut sciret ꝓpheta ierechiel generale
disputationẽ ad se potissimũ ꝑtinere.
&. tu inquit fili hominis. ñ aterra
& apopło terrȩ ut supra dixi. s ame
c̃stitutꝰ es speculator domui isrł. Si
ergo me dicente ad impiũ. impie. mor¬
te morieris. ñ fueris locutus ad eum
ut se custodiat. et de interitu liberet᷑:
et ille quidẽ in sua iniquitate mori¬
etur quã prius cõmiserat. &. de qua
si adnuntiasses potuit liberari: san
guinẽ aute eius de manu tua reqͥrã.
Qđ si tu annuntiaueris impio atq
p̃ceperis ut conuertatur auiis suis
pessimis. et ille hoc facere noluerit. ille
quidẽ insua iniquitate morietur : tu
autẽ liberasti de in teritu negligentiȩ
animã tuã. Ex quib discimꝰ. posse
hominẽ quãuis iniquũ ⁊ impiũ si ma¬
gistri uerba audierit. et egerit pęni¬
tentiam: a sua impietate saluari.
Nec minus magistrũ subire discrimen.

Expanded text:
rientis de speculatoris requiram manu. rientis de speculatoris requiram manu. Et ut sciret propheta Ezechiel generalem disputationem ad se potissimum pertinere. Et tu, inquit, fili hominis, non a terra et a populo terrae, ut supra dixi, sed a me constitutus es speculator domui Israel. Si ergo me dicente ad impium: Impie, morte morieris, non fueris locutus ad eum, ut se custodiat, et de interitu liberetur: et ille quidem in sua iniquitate morietur, quam prius commiserat, de qua si anguinem autem ejus de manu tua requiram. » Quod si tu annuntiaveris impio atque praeceperis ut convertatur a viis suis pessimis, et ille hoc facere noluerit, ille quidem in sua iniquitate morietur, tu autem liberasti de interitu negligentiae animam tuam. Ex quibus discimus posse hominem quamvis iniquum, et impium si magistri verba audierit, et egerit poenitentiam, a sua impletate salvari: nec minus magistrum subire discrimen,
Abbreviated transcription (Latin):
i tu animã tuã liberabis. Quȩ si dili¬
genter inspicias: intelligis similia qͥdẽ
esse. sed non eadẽ : dum implerisq dis¬
cordant. Et hoc in om̃ib scripturis
scĩs ob seruare debemꝰ. ubi uidetur
aliqua similitudo esse sententiȩ non in
om̃ib eadẽ dici. s uł subtrahi pleraq
uł addi. et singuloꝵ inter se uerboꝵ
discrepantiam. habere rationẽ. Et in¬
terim priusꝗͣ ad altiora ueniamꝰ: bre¬
uis est explicanda sententia. Si spe¬
culator fuerit constitutꝰ in popłis ut
ad nuntiet gladiũ dñi. iramq uenien¬
tem .&. ad nuntiante eo popłs audire
noluerit. speculator liber erit: et ille
qui oppressus ẽ gladio. ipse sanguinis
sui sustinebit reatũ. Qđ si audierit:
saluabit animã suã. Sin aut̃ specula¬
tor non insonuerit bucina. ⁊ populuᷤᷤ
ignorans uenturũ gladiũ. nequaquã
se obseruauerit: popłs qͥdẽ ĩ sua mori¬
etur iniquitate: at tam̃ sanguinẽ mo¬

Expanded text:
et tu animam tuam liberabis. » Quae si diliet tu animam tuam liberabis. » Quae si diligenter inspicias, intelligis similia quidem esse, sed non eadem, dum in plerisque discordant. Et hoc in omnibus Scripturis sanctis observare debemus, ubi videtur aliqua similitudo esse sententiae, non in omnibus eadem dici, sed vel subtrahi pleraque vel addi, et singulorum inter se verborum discrepantiam habere rationem. Et interim priusquam ad altiora veniamus, brevis est explicanda sententia. Si speculator fuerit constitutus in populis, ut annuntiet gladium Domini iramque venientem, et annuntiante eo populus audire noluerit, speculator liber erit, et ille qui oppressus est gladio ipse sanguinis sui sustinebit reatum, quod si audierit, salvabit animam suam. Sin autem speculator non insonuerit buccina, et populus ignorans venturum gladium, nequaquam 395 se observaverit, populus quidem in sua morietur iniquitate, attamen sanguinem mo
Abbreviated transcription (Latin):
diat impius auia sua: ipse impius
in iniquitate sua morietur: sangui¬
nẽ autẽ eius de manu tua requiram.
Sin autẽ adnuntiante te ad impium
ut auiis suis conuertatur. ñ fuerit
conuersus a uia sua: ipse in in iqͥtate
sua morietur. porro tu animam tuã
liberabis.
URsum ad ꝓphetam sermo dñi fit. qui
aliquanto siluerat tempore. eoqđ ñ
põssit ꝓpheta nec humana fragilitas
iuge ad se atq continuũ sustinere ua¬
ticinium. & loquit᷑ eadẽ quȩ in suꝑio¬
rib continentur. fili hominis. specula¬
torem dedi te domui isrł : et audies ex
ore meo uerbũ. &. cõminaberis eis ex me.
In eo quod dicã iniquo morte morieris.
et non ad nuntiasti ei. nec locutus es
ut ad nuntiares miquo ⁊ conuerteret᷑
a uiis suis. et uiueret: iniquus ille in
iniquitate sua morietur. &. sanguinẽ
eiꝰ de manu tua requirã. Et tu si ad¬
nuntiaueris in iquo &. ñ conuersus fue¬
rit ab inquitate sua. ⁊ auia sua. ini¬
quus ille in iniquitate sua morietur:

Expanded text:
pius in iniquitate sua morietur: sanguinem autem ejus de manu tua requiram. Si autem annuntiante te ad impium, ut a viis suis convertatur, non fuerit conversus a via sua, ipse in iniquitate sua morietur: porro tu animam tuam liberasti. Rursum ad prophetam sermo fit Domini, qui aliquanto siluerat tempore, eo quod non possit propheta, nec humana fragilitas juge ad se atque continuum sustinere vaticinium; et loquitur eadem quae in superioribus continentur. Fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel, et audies ex ore meo verbum, et comminaberis eis ex me, in eo quod dicam iniquo, morte morieris, et non annuntiasti ei, nec locutus es ut annuntiares iniquo, et converteretur a viis suis et viveret, iniquus ille in iniquitate sua morietur, et sanguinem ejus de manu tua requiram. Et tu si annuntiaveris inrit ab iniquitate sua, et a via sua, iniquus ille in iniquitate sua morietur,
Abbreviated transcription (Latin):
non semel nec scđo sed tercio in t̾ra
uiuentium. De quib supra plenius
diximus. Seqr̃. Et non dormient cũ
fortib siue gygantib cadentibq &
non circũcisis. Qui descenderunt ad
infernum cũ armis suis. et posuerunt¬

Expanded text:
non semel, nec secundo, sed tertio in terra non semel, nec secundo, sed tertio in terra viventium, de quibus supra plenius diximus. Sequitur: Et non dormient cum fortibus, sive gigantibus cadentibusque, et non circumcisis, qui descenderunt ad infernum cu
Abbreviated transcription (Latin):
terrorẽ ac formidinem in terra uiuentiũ.
Unde portauerunt tormentũ suũ atq
supplicium: in medio eoꝵ quos suis
fraudib deceperunt. Ibi quoq ẽ. id ẽ
iuxta assyrium. mosoch et thubal et
om̃is multitudo eius in cireuitu sepul¬
chri eiꝰ: om̃s in circũcisi int̾fectiq ⁊
cadentes gladio. qui dederunt formi
dinem suam in t̾ra uiuentium. ꝓmo
soch et thubal symmachus et theodo¬
tio interp̾tati sunt cubile eoꝵ: ut
ostenderent cubilia hereticoꝵ im mo
foueas sempiternas. assyrii regis esse
supplicia. Mosoch interp̃tatur in sa¬
nia: tubal conuersio non in bonum
a malo sed de bono in malũ: siue uni¬
uersa. t ostendat om̃s hereticos in¬
sanire.&. pari studio ad peiora conuer¬
ti. Nec mirũ si insanientes et coacer¬
uati in malum habent multitudinẽ.
cũ ȩgyptii regis socii sint: qui gaud&ꝵ
multitudine. Om̃s hi interfecti gla¬
dio. qui dederant for midinem suã.

Expanded text:
terrorem atque formidinem in terra viventium. terrorem atque formidinem in terra viventium. Unde portaverunt tormentum suum atque supplicium in medio eorum, quos suis fraudibus deceperunt. Ibi quoque est, id est, juxta Assyrium Mosoch, et Thubal, et omnis multitudo ejus in circuitu sepulcri ejus: omnes incircumcisi interfectique, et cadendinem suam in terra viventium. » Pro Mosoch et Tubal Symmachus et Theodotio interpretati sunt cubile eorum, ut ostenderent cubilia haereticorum, imo foveas sempiternas Assyrii regis esse supplicia. Mosoch interpretatur insania, Tubal conversio, non in bonum a malo, sed de bono in malum. Sive universa, ut ostendat omnes haereticos insanire, et pari studio ad pejora converti. Nec mirum si insanientes et coacervati in malum habent multitudinem cum Aegyptii regis socii sint, qui gaudet multitudine. « Omnes hi interfecti gladio, qui dederunt formidinem suam »