comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lumbis meis egressus est pugnat contrame : & mira¬
mini si filius iemini hocest đ&ribu beniamin d&ribu
saul qui fuit inimicus meus: Hoc totum quare dixi
ut ostenderem iemini tribum esse beniamin: Dixi¬
mus quisit beniamin: diximus nomen patris : uidea¬
musquisit chusi filius iemini: Chus lingua ebrea in¬
terpri&atur a&hrops. Hoc est niger & tenebrosus
quitalem hab& animam quale ÷ & corpus: De
quadicit hieremias: Simutabit a& hrops pellem
suam & pardus uari&atem suam: Ergo hic chusi
ingrum & a& hiopem inimicum suum saulem sig¬
nificatꝰ & dicit hoc: Quomodo a&hropspellem
mutare non potest: ita &istemores suos mutare
non potest: Bisuenit in manus meas : potui eum
ocadere : Cuius potius anguinem fundere : uolue
cum superare beneficio : sed malitia eius uinciñ
potest : Quomodo enim achropis pellis mutari
nepotest: Ita & illius malita mutari non
potest Denique quid dicit: Dñe a dr̃ m̃s sifeci

Expanded text:
lumbis meis egressus est, pugnat contra me, et miralumbis meis egressus est, pugnat contra me, et miramini si filius Jemini, hoc est, ex tribu Benjamin, de tribu Saul, qui fuit inimicus? Hoc totum quare dixi? ut ostenderem Jemini tribum esse Benjamin. Diximus quid sit Benjamin, diximus nomen patris, videamus quid sit Chusi filius Jemini. Chus lingua Hebraea interpretatur Aethiops, hoc est, niger et tenebrosus. Qualem habet animam, quale et corpus, de quo dicit Jeremias: Si mutabit Aethiops pellem suam, et pardus varietatem suam . Ergo hic Chusi nigrum et Aethiopem, inimicum suum Saulem significat. Et dicit hoc, quomodo Aethiops mutare non potest pellem: ita et iste mores suos mutare non potest. Is venit in manus meas, potuit eum occidere, cujus potuit sanguinem fundere: volui eum superare beneficio, sed malitia ejus vinci non potest. Quomodo enim Aethiops pelles mutare non potest, ita et illius malitia mutari non potest. Denique quid dicit: Domine Deus meus, si feci
Abbreviated transcription (Latin):
duobus compositum nomen ert : exfilio & exdex¬
tera: Ben enim dicitur filius : lamin dicitur
dextera. Sciamus igitur semper tribum ben¬
iamin appellari lemini : Legimus in regnorũ
libro Eotempore quod saul scribitur. Et ecce
inquiꝗ uir d&cribubeniamin nomine saul: filius
inquid chis: filius abiel: filius i&bra filius ieher
filius gera: filius lemini : Et statim ibi dici¬
tur : Vir lemineus: Hoc est d&ribu leminea
hocest de cribu beniamin : Demus & alium tes¬
timonium nedubitare possimus Semei ille
quibimonte oliu&i eo tempore quando dauid
fugiebat filium suum absalon Dicit hoc serib¬
tura. Et ecce iquid semei de cognatione saul
d &ribu beniamin: lapides inquid iacebat in
dauid & dicebat : Egredere. egredere uir
sanguinarie. Eotempore quando dicit unis
dedũ bus eius nomine abisai Vadam inquid
& incorficiam eum: Quiddicit ei dauid:
Quid mibiuiobis filii saruiae. Ecce inquid qui de

Expanded text:
duobus compositum nomen est, ex filio et dexduobus compositum nomen est, ex filio et dextra. Ben enim dicitur filius, Jamin, dicitur dextera. Sciamus igitur semper tribum Benjamin appellari Jemini. Legimus in Regnorum libro, eo tempore quo de Saul scribitur, Et ecce, inquit, vir de tribu Benjamin nomine Saul, filius, inquit, Chis, filius Abihel, filius Jetta, filius Jether, filius Jera, filius Jemini. Et statim ibi dicitur vir Jeminaeus, hoc est, de tribu Jeminaea, hoc est, de tribu Benjamin. Demus et aliud testimonium ne dubitare possimus. Semei ille qui in monte Oliveti eo tempore quando David fugiebat filium suum Abessalon, dicit hoc Scriptura: Et ecce, inquit, Semei de cognatione Saul de tribu Benjamin. Et lapides, inquit, jaciebat in David, et dicebat: Egredere, egredere, vir sanguinarius. Eo tempore quando dicit unus de ducibus ejus nomine Abisai: Vadam, inquit, et interficiam eum, quid dicit ei David? Quid mihi et vobis, filii Sarviae? Et ecce, inquit, qui de
Abbreviated transcription (Latin):
lius arachi amicus dauid: Vid&is ergo qm̃
& in lectionem errant greci: Manifestissi¬
mum ergo est secundum regulas scriptura¬
rum. qnm ille chusi filius est arachi. Iste
uero chusidicitur lemini Quia diximus
illum chusi fuisse filium arachi : quis est iste
lemini: Et debemus spiritalibus spiritalia
cõnparantes inuenire nominis istius regu¬
lam: Vbi inuenimus inscribturis ieminit
nulli dubium est quintribus unasit deduode¬
dim nominum beniamin Interpra&atur au¬
Em beniamin filius dexterae: Oo enim¬
enim tempore quando mortua est rachel in e.¬
pbrata oculis nr̃is sepuldirum uidimus ex¬
empla non quaerimus: Eoigitur temporo
quandomoriebatur nachel: peperit In¬
quid infantem &uocauerunt nomen ipsius
mulieres siue ipsa quae moriebatur benonin
bocest filius doloris mei: E contrario iacob pa¬
tor : dolorem matris uertit ingloriam : &
non eum uocat benonim hoc est filius dolo¬
ris mei sed belamin hoc est filius dex terae
hocest uirtutis meae: Beniamin igitur ex

Expanded text:
usi amicus David. Videtis ergo quoniam et in lectione errant Graeci. Manifestissimum ergo est secundum regulam Scripturarum, quoniam ille Chusi filius est Arachi, iste vero Chusi dicitur Jemini. Quia diximus illum Chusi fuisse filium Arachi, quis est iste Jemini? Et debemus spiritualibus spiritualia comparantes invenire nominis istius regulam. Ubi invenimus in Scripturis, Jemini? Dubium non est quin tribus una sit de duodecim, nomine Benjamin. Interpretatur autem Benjamin, filius dextrae. Eo enim tempore quando mortua est Rachel in Ephrata oculis nostris sepulcrum vidimus, exempla non quaerimus. Eo igitur tempore quando moriebatur Rachel, peperit, inquit, infantem, et vocaverunt nomen ipsius mulieres, sive ipsa quae moriebatur, Benoni, id est, filius doloris mei. Econtrario vero Jacob pater dolorem matris vertit in gloriam, et non eum vocat Benoni, hoc est, filius doloris mei, sed Benjamin, hoc est, filius dextrae, hoc est, virtutis meae. Benjamin igitur ex
Abbreviated transcription (Latin):
corda ardent libidine uitiis & passionibus isti
uicti sunt adiabulo: Sagittas suas ardentibus efse¬
cit. Pulchredixit ardentibus: nondixit arsuris
Ioc est quiarsuri sunt sagittis ipsius : Sed quorum¬
cum que corda ardere uiderit illos percutit: Dic̃
& apostolus ardentes habere diabolum sagittas:
cceparturit iniustitiã concepit dolorem &
est diabolus: Sic concipit: sic parturit: sic nu¬
trit : sic exaltat: Lacum aperuit & effodit eum :¬
& incidit infoueam quam fecit: Diaboli ipse est
lacus quȩ & fouea: Lacum aperuit: Sed qnm̃ ñ
potest a quam continere secundum hieremiam
proptere a lacus illius uersus ẽ infoueã: Lacum¬
aperuit & effodit eum: Omnia conciliabula he¬
r& hicorum foueae diaboli sunt: Conuert&urdo

Expanded text:
corda ardent libidine, vitiis, et passionibus: isti victi sunt a diabolo. Sagittas suas ardentibus effecit. Pulchre dixit, ardentibus: non dixit, arsuris: hoc est, qui arsuri sunt sagittis ipsius: sed quorumcumque corda ardere viderit, illos percutit. Dicit enim Apostolus ardentes habere diabolum sagittas . Ecce parturiit injustitiam, concepit dolorem, et . Diabolus sic concipit, sic parturit, sic nutrit, sic exaltat. Lacum aperuit, et effodit eum, et incidit in foveam quam fecit. Diabolus ipse est lacus, ipse est fovea. Lacum aperuit. Sed quoniam non potest aquam continere secundum Jeremiam: propterea lacus illius versus est in foveam. Omnia conciliabula haereticorum, foveae diaboli sunt. Sed quo
Abbreviated transcription (Latin):
dio meo nonsperaui inuirtuto mca sdpe¬
Qui in auxiliotuo. Nequando rapiat ut leo
animam meam: Hoc conuenit saul: absalon nor
conuenit: Quomodo enim poterat absalon leou
uocare de quodicit: parcite pucromeo absal
Subiillum puerum uocat. & quasi infantulum
& ignorantem : quo modo hideonem praedicat
Hoc interim secundum historiam: & multa sunt
quae dicantur : & totus psalmus in persona saul
inter pra&ari potest Ca&erum quia nobis cu¬
rae est non solum secundum historiam sed secun¬
dum spiritalem intellegontiam inter pra&ceri
Chusiistum a&hropem non alium nisi diabolum
inter pra&amus : Quaeritur iste chusi quomo¬
do sit filius lemini: quomodo diabolus a& hropil
filius sit dexterae : quod a& hropsest : uitio suo es
quod filius dextente est: creatus adõ : Rectede is
dicitur. Nequando rapiat̃ ut leo animam meaim
quȩrens quem rapiat : Dñe ds̃m̃s si feciistud
Ecceuenit princeps mundi istius : & inuenit in

Expanded text:
dio meo: non speravi in virtute mea; sed speravi in auxilio tuo. Ne quando rapiat ut leo animam meam, etc. Hoc convenit Sauli, Abessalon non convenit. Quomodo enim poterat Abessalon leonem vocare, de quo dicit: Parcite puero meo Abessalon? Si ibi illum puerum vocat, et quasi infantulum et ignorantem: quomodo hic leonem vocat? Hoc interim secundum historiam, et multa sunt quae dicantur, et totus psalmus in persona Saul interpretari potest. Caeterum quia nobis curae est, non solum secundum historiam, sed et secundum spiritualem intelligentiam interpretari: Chusi istum Aethiopem non alium, nisi diabolum interpretamur. Quaeritur, iste Chusi quomodo filius sit Jemini: quomodo diabolus Aethiops filius est dextrae? Quod Aethiops, vitio suo est: quod filius dextrae est, creatus a Deo: recte de isto dicitur: Ne quando rapiat ut leo animam meam. ircuit quaerens quem rapiat. Domine Deus meus, si feci istud. Ecce vir princeps mundi istius: et in
Abbreviated transcription (Latin):
amus si consequentia aptari possunt personae dñ
Arcuni suum tetendit & parauit illum: Hoc potest
dicidedõ & in illo parauit uasa mortis. Hoces¬
ficile est : Dñs enim non hab& uasa mortis: seduas
legi superpersonam saluatoris: Hoc uero quo
sequitur. Ecceparturit iniustitiam: & concepit

Expanded text:
amus si consequentia aptari possint personae Domini. amus si consequentia aptari possint personae Domini. Arcum suum tetendit, etc. Hoc potest dici de Deo. Et in illum paravit vasa mortis. Hoc difficile est: Dominus enim non habet vasa mortis, sed vasa ligi super persona Salvatoris. Hoc vero quod sequitur: Ecce parturiit injustitiam, etc. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ge & credat inte plurima multitudo: Cum
enim ex surrexeris : quid aliud depraecamur : re¬
uertȩre ad patrem Et propter hanc in altũ
regredere: Proquã sina goga populorum
Quod mortuus es: nobis mortuus es: Quod re¬
surrexisti: nobis resurrexisti: Quod ascendisti
ad patrem: nobis ascendẽ Et propter banc
in altum regredere: Nemo ascendit incaclũ
nisi quidescendit decaelo: filius hominis qui est
ineaelis : Iudicamedñe secundum iustitiam meã¬
Qauid dicere non potest: Hoc pro priae salua¬
ten conuenit. qui non peccauit. Consum&ur
nequitia peccatorum & diriges iustum. Nonpo¬
testmea iustitia dirigi : nisi illorum iniquitas in¬
pl&sa fuerit. Videlic& iudaeorum Nisi conue¬
si fueritis gladium suum uibrabit: Iste locus
duplicem recipit intellegentiam: Multienim
putant dedõ dictum : ut uerbi causa dicatur a dos¬
u tonss& quid dicit Nisi conuern fueriti gba¬
dium suum ubrabit. Hocest nisi egoritis paeni¬
tentiam : dñs uos gladiosuo percuti&: Seduid¬

Expanded text:
ge, ut credat in te plurima multitudo. Cum ergo exsurrexeris, quid aliud deprecamur, nisi revertere ad patrem? Et propter hanc in altum regredere. Pro qua? pro synagoga populorum. Quod mortuus es, pro nobis mortuus es: quod resurrexisti, nobis resurrexisti, quod ascendisti ad Patrem, nobis ascendisti. Et propter hanc in altum regredere. Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, filius hominis, qui est in coelis. Judica me, Domine, secundum justitiam meaDavid dicere non potest: hoc proprie Salvatori convenit, qui non peccavit. Consumetur nequitia peccatorum, et diriges justum. Non potest mea justitia dirigi, nisi illorum iniquitas impleta fuerit, videlicet Judaeorum. Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit. Iste locum duplicem recipit intelligentiam. Multi enim putant de Deo dictum, ut dicatur ad peccatores. Et quid dicit? Nisi conversi fueritis, gladium suum vibrabit: hoc est, nisi egeritis poenitentiam, Dominus vos gladio suo percutiet. Sed vide
Abbreviated transcription (Latin):
ritio nabiliter errauerunt: Sed diligenter le¬
gaus scripturas: Ibi enim itascriptum est
miste chusifilius sit arachi: De inde ille chusi
per aliam lit teram scribitur: In regnorum
libi chusi persamech scribitur: Hic autem chusi
persin litteram scribitur: Deinde illechusi
filius arachiunde multi grecorum nescientes
legunt. chusi amicus dauid.⁊ non ita hab&¬

Expanded text:
rationabiliter enarraverunt: sed diligenter lerationabiliter enarraverunt: sed diligenter legamus Scripturas, ibi enim ita scriptum est, quoniam iste Chusi filius sit Arachitae. Inde ille Chusi per aliam litteram scribitur in Regnorum libro: ibi Chus per SAMECII scribitur, hic autem Chus per SIN litteram scribitur. Deinde ille Chus filius Arachi: unde multi Graecorum nescientes legunt, Chusi amicus David. Vi
Abbreviated transcription (Latin):
incipit: Psalmus dauid quem cantauit dño pro
uerbis chusi filii iemini: Multos scio &certe eru¬
ditissimos uiros hunctitulum Ita interpra& atos
fuisse : Eo inquit. tempore. quo surrexit absalon
contra dauid patrem suum Quaeso uos ut pati¬
entius dudiatis: Scripturas enim interpra&ari
uolumus : non declamare : Eo igitur tempore
quo surrexit absalon contra dauid: unus de amicis
dauid nomine chusi uoluit ire cum dauid Sed
dauid remisit eum ad absalon: ut achrtofel con¬
sila dissi par&: Eo tempore quo a chrtofelded
consilium ut absalon statim persequer&ur daud
inparatum & interficer& eum: chusi ergo dedit
consilium: & dissipauit consilium achitofel :
Et misit ipse chusi nuntium addauid dicens:
Haa & haec praeparat absalon Et coepit suge¬
redauid & praȩparari. Eotempore quo
chusi mandauit uerba addauid: dauid can¬
tauit psalmum istum dño: qm̃ achito fel con¬
silia sunt dissipata: Hoc illi dicunt: & reuera

Expanded text:
incipit: Psalmus David quem cantavit Domino pro incipit: Psalmus David quem cantavit Domino pro verbis Chusi filii Jemini. Multos scio et certe eruditissimos viros, hunc titulum ita interpretatos fuisse: Eo, inquit, tempore quo surrexit Absalon contra David patrem suum quaeso vos ut patientius audiatis, Scripturas enim interpretare volumus, non declamare. Eo igitur tempore quo surrexit Absalon contra David, unus de amicis David nomine Chusi voluit ire cum David, sed David remisit eum ad Absalon, ut Achitophel consilia dissiparet. Eo tempore quo Achitophel dedit consilium, ut Absalon statim persequeretur David imparatum, et interficeret eum: Chusi ergo dedit consilium, et dissipavit consilium Achitophel, et misit ipse nuntium Chusi ad David dicens, haec et haec praeparat Absalon. Et coepit fugere David, et praeparare; eo tempore quo Chusi mandavit verba ad David, David cantavit psalmum istum Domino, quoniam Achitophel consilia sunt dissipata. Hoc illi dicunt, et revera
Abbreviated transcription (Latin):
Quiam quinto psalmo dispucauimus: in ter¬
pra&antes expersona eccdesi ae psalmum
suisie cantatum : quae hereditatem xp̃i con¬
secuta est : Sextus uero propriae adresur¬
NOctionem dñ pestin& quaedies occaua est
principio: Longum est sinunc uoluerimur
dicere de octonario numero. Quomodo
octonos uersor habeant: Quomodo xii psal¬
misint graduum. Quomodo VII & occosint. Quo¬
modo & ecclesi astes dicat: dute partem septem
& date partemocto. Quomodo orientalis portu
inerechiel habeat septem gradus & occo : Lon¬
gum est dicere quomodo & octauus est defiliis isa i
dauid qui accepit regnum: Hoc est quod nunc
dicitur prooctauo: Octaua enim nos accepimus reo¬
num caelorum : Vnde dicitur : Dñe ne in furore
tuo arguas me : neq: in iratua corripiasme: Sed
.um̃. deduobus psalmis pariter inter pra&ari non pos¬
sumus : sufficit nobis desexti pialmititulo disputasse
Nuncueniamus ad septimipsalmi ex ordium : quod ita

Expanded text:
Quia in quinto psalmo disputavimus, interQuia in quinto psalmo disputavimus, interpretantes ex persona Ecclesiae fuisse psalmum cantatum, quae haereditatem Christi consecuta est. Sextus vero psalmus proprie ad resurrectionem Christi pertinet, quae dies octava est.principio. Longum est, si nunc voluerimus dicere de octonario numero. Quoniam octonos versus habeant: quomodo quindecim psalmi sunt graduum, quomodo septem et octo sunt, quomodo Ecclesiastes dicat, date partem septem, et date partem octo : quomodo orientalis porta in Ezechiel habeat septem gradus et octo; longum est dicere, quomodo octavus est de filiis Isaii David, qui accepit regnum. Hoc est quod nunc dicitur pro octava, in octava enim nos accepimus regnum coelorum, unde dicit: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me. Sed quoniam de duobus psalmis pariter interpretari non possumus, sufficit nobis de sexti psalmi titulo disputasse. Nunc veniamus ad septimi psalmi exordium quod ita
Abbreviated transcription (Latin):
ingulis rebus inponuncur nomina: ut ex
nominibus & res cognoscantur.. Sic& psal¬
mititulis praenotati sunt ut exticulis in¬
tellegantur & psalmi: Quintus psalmus
hoctituloꝰ praenotatus est. Infinem proea
quae heredicatem consequitur. psalmus dauid¬
Cextus psalmus hoctitulo praenotatur
nfinem in hrmnis prooctauapsalmus dauid
Inquinto dicitur proeaquaehereditatem conse¬
quitur : Insextodicitur prooctaua insepti¬
mouero quia & ipse sub all cantatus est
quiam illa alia dominicadiȩ lectus est̃ sextus
psalmus: & nos prae egrotatio nõmnter prae¬
tari non potuimus. Nunc autem lectus est
septimus psalmus. hab& autem titulum
istius modi Psalmus dauid quem cantauit
dño pro uerbis chunfilii lemini: uid&e mis¬
teria ergo ista sine causa scripta non sunt
Inquinto dicitur procaquaehereditatem
consequitur : insex todicitur prooctaua
Inseptimodicitur prouerbis chusifilii lemini:
Did&s ergo quantasint contextamisteria.
Proeaquȩ hereditatem consequitur.

Expanded text:
ingulis rebus imponuntur nomina, ut ex nominibus et res cognoscantur. Sic et psalmi titulis praenotati sunt, ut ex titulis intelligantur et psalmi. Quintus psalmus etiam hoc titulo praenotatus est: In finem pro ea quae haereditatem consequitur. Sextus psalmus hoc titulo praenotatur, In finem in hymnis pro octava, psalmus David. In quinto dicitur, pro ea quae haereditatem consequitur, in sexto dicitur, pro octava. In septimo vero quia et ipse sub alleluia cantandus est, quia in illa alia Dominica die lectus est psalmus sextus, et nos prae aegrotatione interpretari non potuimus, nunc autem lectus est septimus psalmus. Habet autem titulum hujus modi, Psalmus David quem cantavit Domino pro verbis Chusi filii Jemini. Videte mysteria. Ergo ista sine causa scripta sunt? In quinto dicitur, pro ea quae haereditatem consequitur, in sexto dicitur, pro octava, in septimo dicitur, pro verbis Chusi filii Jemini. Videtis ergo quanta sint contexta mysteria, pro ea quae haereditatem consequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur: perdes omnes qui locuntur mendatium&
Rcmnouam uideo : quimalum operatur odio hab&ur
quimentitur. perrt: uideamus quid sitplus odioaberi
est quia odiohab&ur adño sed ad huc uiuit: Qui aũt
loquitur mendatium: & peruit. lamesse desistit.
rgo infelicior est quimendatium loquitur quam ille
qui operatur iniquitatem.: Qui enim operatur iniqui¬
tatem: odio hab&ur: quienim loquitur mendatium
perut: Os enim quod mentitur: occidit dnimam:
& quomodo scriptum est. ut sit dr̃ uerax. homo aut̃
omnis mendax : Si autem quicumq loquitur menda¬
tium lamperit. & occidit animam suam: omnes autem
menti ur ergo omnes peribimus.: Ergo hic quod dic̃
ꝑdes omnes qui locuntur mendatium. & ex conse¬
quentibus psalmi: & exipso ordine intellegerepos¬
sumur quiade her&icis dicit: Qui enimo pera tur
iniquitatem: suam tantum animam occidit:
Qui autem her&icus est & loquitur mendatium: tot
occidit homines quod induxerit: perdes om̃s

Expanded text:
Domino: Perdes omnes qui loquuntur mendacium. Rem novam video. Qui malum operatur, odio habetur: qui mentitur, perit. Videamus quid sit plus, odio haberi est qui odio habetur a Domino, sed adhuc vivit. Qui autem loquitur mendacium et perit, jam esse desistit. Ergo infelicior est, qui mendacium loquitur, quam ille qui operatur iniquitatem, qui enim operatur iniquitatem, odio habetur: qui autem loquitur mendacium, perit. Os enim, quod mentitur, occidit animam . Et quomodo scriptum est: ut sit Deus verax, omnis autem homo mendax . Si autem quicumque loquitur mendacium, jam perit, et occidit animam suam: omnes autem mentimur, ergo omnes peribimus? Hoc autem quod dicit: Perdes omnes qui loquuntur mendacium, et ex consequentibus psalmi, et ex ipso ordine intelligere possumus, quia de haereticis dicit: Qui enim operatur iniquitatem, suam tantum animam occidit: qui autem haereticus est, et loquitur mendacium, tot occidit homines, quot induxerit. Virum s
Abbreviated transcription (Latin):
peccatori sed ambulat, Sciebat enim illum esse
i paradiso & nonignorabat quod factum erat
Adam ubies  diximus de eoquomodo peccator
g noreturadõ Econtrario scire debemus quomdo
sustus sciatur adõ: dicitdsa dabraham exidaer¬
ratua & decognationetua, uenit in palestinam
fuit inharam fuit ingerarismultoteri pore:
Eumnatus ei fuiss& filius lsadc &repromis sonem ac¬
ciper& quia in semin& uobenedicentur om̃sgentes:
Tulit isaae & obtult eumdõ &uox decaclo auditaero
parce filiotuo & statim ibi scribat. eotepore quoob¬
fuerase nunc cognouistiabrahama Sed qmigran dn sioet
fuerit os pocendo siliumsuum: proptereanune pra nari coe¬

Expanded text:
peccatori, sed ambulat. Sciebat illum esse peccatori, sed ambulat. Sciebat illum esse in paradiso, et non ignorabat quod factum erat,dixit Deus: Adam, ubi es? Diximus de eo quomodo peccator ignoretur a Deo. Econtrario scire debemus quomodo justus sciatur a Deo. Dicit Deus ad Abraham: Exi de terra tua, et de cognatione tua . Venit in Palaestinam, fuit in Habramio, fuit in Geraris multo tempore; cum natus ei fuisset filius Isaac, et repromissionem acceperat, quia in semine tuo benedicentur omnes gentes, tulit Isaac, et obtulit eum Deo, et vox de coelo audita est, parce filio tuo, et statim scribitur eo tempore quo obfueras, nunc cognovisti Abraham? Sed quoniam grandis fides fuerat offerendo filium suum
Abbreviated transcription (Latin):
nam est: Quiergo ludicatur : quicreditquidem.
sed peccatis uincitur. qui hab& bon&hab& & mala
uie otempore quocredit bene facit: quͦ non credit
male facit. Videamus ergonunc quid dicitur
deo non resurgent impii iniudicio : non resur¬
gent utludicentur: quialam iudicati sunt.
Quienim non credit in melam ludicatus est:
Veiuipeccutorer in conilio iustorum: Nondixit pec¬
suscopsinonresurnge ne sed nonresurgent in consilio
i fiore eos quos nonedigatur Denique dep ecatort
Quils eri notus est adõ Legimus igenes eotempore quo
prueuarteatias esti adam eotemporequomagis audiuit
serpentem quam dm̃ quando stabis conortiagi facauit
Venit dĩ post prandium in paradiso &x de ambulabat
idee quid dicitur: Requirit ds̃ adam non in meridis
nd adues peram Ia menimadam solemperdiderat
quia meridiem non habebat. Aduesperitm hocest
pecal o+ & ambulabat Nonenim statae

Expanded text:
nam est. Qui ergo judicatur? Qui credit quidem, nam est. Qui ergo judicatur? Qui credit quidem, sed peccatis vincitur; qui habet bona, habet et mala; qui eo tempore quo credit, benefacit, quo non credit, male facit. Videamus ergo nunc quid dicitur: ideo non resurgunt impii in judicio. Non resurgunt ut judicentur, quia jam judicati sunt. Qui enim non credit in me, jam judicatus est. Neque peccatores in consilio justorum. Non dixit, peccatores non resurgunt, sed non resurgunt in consilio  eos, quos nosse dignatur? Denique de peccatoris: qui justus est, notus est a Deo. Legimus in Genesi eo tempore quo praevaricatus est Adam, eo tempore quo magis audivit serpentem, quam Deum, quando se abscondit a facie Dei, venit Dominus post prandium in paradiso, et deambulat : videte quid dicitur, requirit Deus Adam non meridie, sed ad vesperam: jam enim Adam solem perdiderat, quia meridiem non habebat: ad vesperam, hoc est, δειλινὸν, et ambulabat, non enim stat Deus
Abbreviated transcription (Latin):
et iustus cui conpar&ur & quid sit impius cui conpar&.
&de praesenti sclo diximus Nunc debemus de futu
ro di&er nocognoscere. Ideo non resurgẽnt impu in
iudicio: neq peccatores in consilo iustorum
Legimus in ei angelio secundum lohannem: quicumq
in me credit non iudicabitur: quicumq in me non credit:
lam iudicatus est: qui indie iudicii ludicabitur
Requiramus ergomedium intercredente m& noncre¬
dentem qui ludi candussit: qui credit non ludicabitur:
quicredit non peccat: quiuere credit non peccat.
Qui ueram fidem hab& non peccat. deniq quando
peccamus mensnr̃a infide fluctuat. Eo tempore
quando peccamus quando lrascimur. quando d&ra¬
himus quando homicidia facimus. quando fornica¬
mur : ubi fides est : Ergoqueddicit: Quicredit in
me non iudicabitur. Nonenim necesse hab& iudi¬
care lambeatus est. qui autem non credit. lam
iudicatus est. lamenim praedestinatus ad poe¬

Expanded text:
sit justus, et cui comparetur: quid sit impius, et cui comparetur: sit justus, et cui comparetur: quid sit impius, et cui comparetur: et de praesenti saeculo diximus: nunc debemus de futuro et aeterno cognoscere. Ideo non resurgunt impii in judicio, neque peccatores in consilio justorum. Legimus in Evangelio secundum Joannem, quicumque in me credit, non judicabitur; quicumque in me non credit, jam judicatus eRequiramus ergo medium inter credentem, et non credentem qui judicandus sit. Qui credit non judicabitur. Qui credit non peccat, qui vere credit non peccat, qui veram fidem habet non peccat. Demum quando peccamus, mens nostra in fide fluctuat; eo tempore quando peccamus, quando irascimur, quando detrahimus, quando homicidia facimus, quando fornicamur, ubi fides est? Ergo quod dicit, qui in me credit, non judicabitur, non enim necesse habet judicari qui jam beatus est. Qui in me non credit, jam judicatus est, jam enim praedestinatus ad poe
Abbreviated transcription (Latin):
Non sie lmpui: Inter impium & peccatorem hoc inter est : quĩ
inpius est ne gatdm̃: quipeccator est confitour &pcccat.
Nonsic impii in quiburdam legitur non sic hoc secundo non
sic impiinonsic : Se sciamus quia in ebraico semel postum est:
Diximus de scõ uiro & comparationeeius &erittamquam lignũ
quod plantatum est secur decursus aquarum : Nunc econ¬
trario deimpio dicitur: Sicut iustusuir conparatur
igno sicimpius conparatur pulueri, quiiustus est
ligno parady si comparatur . qui autem impius puluer
quam puluis quemprolcit uentur a facie terrae:
Vide quid dicitur : Tam infelixerit impius : ut nec
terrenus quidem sit puluis: uid&ur quidem non ha¬
bere substantiam: sed habere suam substantiami
uihil hab& solidum sed quod hab& ad poenam haba
hd illucq dispergitur num quam in unolo coest quoseumq
iitraxerit illucerroreperducitur. Qm̃ diximus quid

Expanded text:
Non sic impii. Inter impium et peccatorem hoc interest: qui Non sic impii. Inter impium et peccatorem hoc interest: qui impius est, negat Deum: qui peccator est, confitetur et peccat. Non sic impii. In quibusdam legitur, non sic hoc secundo. Non sic impii, non sic. Sed sciamus quia in Hebraico semel positum est. Diximus de sancto viro, et comparatione ejus. Et erit tamquam lignum, quod plantatum est secus decursus aquarum. Nunc econtrario de impio dicitur. Sicut justus vir comparatur ligno: sic impius comparatur pulveri. Qui justus est, ligno paradisi comparatur: qui autem impius est, pulveri quam pulvis quem projicit ventus a facie terrae. Videte quid dicitur, tam infelix erit impius, ut nec terrenus quidem sit pulvis. Videtur quidem non habere substantiam, sed habet suam substantiam. Nihil habet solidum; sed quod habet, ad poenam habet. Huc illucque dispergitur. Numquam in uno loco est. Quocumque li traxerit, illuc errore perducitur. Quoniam diximus quid
Abbreviated transcription (Latin):
rborem per a postolos ut diximus fructus eius capit.
Siquis uero non potuerit & adhuc infirmior est: &¬
pecdum est discipulus. sed d&urba est. sed deforis est
Egentilis est : iste quia fructus capere non potest.
uerba capiat : hoc est folia ad sanitatẽ gentium
S criptum est enim & folialus ad santatem gentium:
eid laccipiat promedicamento deniq oscriptume sip¬
Fio folia eieis adanitatem gentium hoc est ad medicinam
hoc totum quarediximus & excessimus adapoculirpin: qm scrp¬
Diximus debeatitudine iustiuiri diximus de praemio eius:
Q in quitria nonfecerit . & duo feceri tligno paradis hocest xp̃i
sapientia conpar&ut. diximus ergodes cõuiro : nunc ctontra
rio unde amus q̃uid depeccatore & deimpio dicitur: Nonsscimpii
Illauniuersa genera premiorum quiaede iustodiximis i npius
mon accipi&: Non sic impii non dixit non scpeccatores
Sienimde peccatoribus dixis s& omnes alien ieramutore

Expanded text:
arborem per apostolos, fructus ejus capit; arborem per apostolos, fructus ejus capit; si quis vero non potuerit, adhuc infirmior est, necdum est discipulus, sed de turba est, sed deforis est, sed gentilis est. Qui fructus capere non potest, verba capiat, hoc est, folia ad sanitatem gentium: scriptum est enim: Et folia ejus ad sanitatem gentium.  simplicia accipiat pro medicamento. Denique scriptum est, folia ejus ad sanitatem gentium, hoc est, ad medicinam. Hoc totum quare diximus, et excessimus ad Apocalypsim? Quoniam scrip prosperabuntur. Diximus de beatitudine justi viri, diximus de praemio ejus. Quoniam qui tria non fecerit, et duo fecerit, ligno paradisi, hoc est, Christi sapientiae comparatur. Diximus ergo de sancto viro, nunc de contrario viro videamus. Quid de peccatore et impio dicitur? Non sic impii. Illa universa genera praemiorum quae de justo diximus, impius non accipiet. Non sic impii. Non dixit, non sic peccatores; si enim de peccatoribus dixisset, omnes alieni eramus.
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i uonaccipimus istas gratias. & arbor inquĩduna exceliã po¬
sitaerat: Nondixit arbores. sed arbor una, si arbor una est.
quomodo & exista paste ripe est. & ex illa paste ripe est: Sienĩ
dixin& uidi arbores: fieri poterat : ut aliȩ essent ex alia paste
&aliae exalia. xuncuero una arbor exutraque paste
os sedicitur: unus fluuius egreditur d&hrono dĩ: hoc est
hoc est in isto fluuio scripturarum: tamen iste fluuius
duas ripas hab& &u&us & nouum tesiamentum
Et in utraq paste arbor plantata xp̃s est. haec ignur
arbor inanno hocest insingulis mensibus: duo decies fruc¬
tus afferebat: Non possumus enimfructus deista arbo¬
re accipere : nisi perapostolos, Si quis ergoper a pos¬
tolos ad arborẽ uenerit necesse e st ut fructus accipiat.
fructus m&at descripturis scĩs hoc est sensum diuinum
in litterã commorantẽ : Si quis ergo uenerit ad istam

Expanded text:
Christi, non accipimus istas gratias. Et arbor, inquit, una excelsa poChristi, non accipimus istas gratias. Et arbor, inquit, una excelsa posita erat. Non dixit arbores, sed arbor una. Si arbor una est, quomodo ex ista parte ripae est, et ex illa parte ripae est? Si enim dixisset, vidi arbores, fieri poterat ut aliae essent ex alia parte, et aliae ex alia. Nunc vero una arbor ex utraque parte esse dicitur; unus fluvius egreditur de throno Dei, hoc est,ctis est, hoc est, in isto fluvio Scripturarum. Tamen iste fluvius duas ripas habet, et vetus et novum Testamentum. Et in utraque parte arbor plantata, Christus est. Haec igitur arbor in anno, hoc est, singulis mensibus, duodecies fructus afferebat. Non possumus enim fructus de ista arbore accipere, nisi per apostolos. Si quis ergo per apostolos ad arborem venerit, necesse est ut fructus accipiat, fructus metat de Scripturis sanctis, hoc est, sensum divinum in littera commorantem. Si quis ergo venerit ad istam
Abbreviated transcription (Latin):
uincus & in aegypto recipitur liber & ec desiuasticus est: nam
&uaeres ecclen asticiuiri equibus est ereneus. & policar pus
&dionisius. & alu romani interpra&es de quibus est &crpri¬
anus sc̃s recipiunt librum & interpra&antur: Legimus
ergoibis & eccein quid uidit hronumpositum. & agnum unũ
& arboren inqui T̃ secundum flumen: & exutraq parte
ripe ipsam arborem: hocest exista paste erat: & ex illa
paste erat : & habebat inquid fructus ipsa arbor: & in
an nomen sibus singulis duo decies fructus afferebat
& habebat inquid folia & folucdus erantꝰ adsanitatem gentium erant:
didinqui d tronum positum ununi : lic&enim eredamus in patrẽ
de subtus medio throni ud&is igitur qm̃ demedio throno fons
egreditur gratiaruin tamen none greditur fons illed& hrono
nisi agnus contra siecerit: Nisieni crediderimus incorporationẽ

Expanded text:
vinciis, et in Aegypto recipitur liber, et ecclesiasticus est, nam vinciis, et in Aegypto recipitur liber, et ecclesiasticus est, nam et veteres ecclesiastici viri, e quibus est Irenaeus, et Polycarpus, et Dionysius, et alii Romani interpretes, de quibus est et Cyprianus sanctus, recipiunt librum et interpretantur, legimus ergo ibi: Et ecce, inquit, vidi thronum positum, et agnum unum, et arborem, inquit, secundum flumen, et ex utraque parte ripae ipsam arborem . Hoc est, ex ista parte erat et ex illa parte erat. Et habebat, inquit, fructus ipsa arbor, et in anno, mensibus singulis duodecies fructus afferebat, et habebat, inquit, folia, et folia ejus ad sanitatem gentium erant. Vidi, inquit, thronum positum unum: licet enim credamus in Patrem,de subtus medio throni. Videtis igitur quoniam de medio throni fons egreditur gratiarum. Tamen non egreditur fons ille de throno, nisi agnus contra steterit. Nisi enim crediderimus incorporationem
Abbreviated transcription (Latin):
sus aquarumdeilloenim fonte procedunt omnia flumina: quod
fructum sũum dabit intem poreiuo, lignum hoc nonomintem poredit
fructum sedintem poresuo lignum hoc nondat in prae senti sacculo sed
infuturo hocest indieiudicu. lignum hoc nunc flores haba : Lignum
leenunc germinat & promit eit fruges futunuis: lignum hoc duohaba :
Hab& & fructus haba & folia, Fruictus haba sensum inicripturi. folia
uerba simplicia: fructus inienibest foliauero in uerbirsunt: quicum¬
que lgitur scripturas scas legit siecundum iudueos legit c̃antum folia in¬
tellegit. Siuero spritaliter intellegit fructus capit & foliumelus
nondeflu& : Tamen & folia istius arboris utilia sunt: deniq si quis
& secundum hiscoriam intellegit utilitatem hab& animae suae
Liegimus in a pocalipi lohannis quoͥ dinstis prouincus nomnret ipitliber
Tamen scire debemus q̃m inoccidenteomni & in aliir pdenicir pro¬

Expanded text:
sus aquarum. De illo enim fonte procedunt omnia flumina, quod sus aquarum. De illo enim fonte procedunt omnia flumina, quod fructum suum dabit in tempore suo. Lignum hoc non omni tempore dat fructum, sed, in tempore suo. Lignum hoc non dat in praesenti saeculo, sed in futuro, hoc est, in die judicii. Lignum hoc nunc flores habet, lignum hoc nunc germinat, et promittit fruges futuras. Lignum hoc habet duo, habet et fructus, habet et folia. Fructum habet, sensum in Scripturis: folia, verba simplicia; fructus in sensu est, folia vero in verbis sunt. Quicumque igitur Scripturas sanctas legit, si secundum Judaeos legit, tantum folia intelligit; si vero spiritualiter intelligit, fructus capit. Et folium ejus non defluet. Tamen et folia istius arboris utilia sunt. Denique si quis et secundum historiam intelligit, utilitatem habet animae suae. Legimus in Apocalypsi Joannis qui in istis provinciis non recipitur liber: tamen scire debemus quod in occidente omni, et in aliis Phoenicis pro
Abbreviated transcription (Latin):
es se lignumuitȩ & lignum scientiae boni & mali
& lignum uitȩ hoc plantatum esse inparadiso.
& deipsoparadiso egredi fontem qui diuidatur
in quattuor principia. Legimus & insalomo¬
ne sicuiplac& librum recipere : desapientia
omnibus conpraehendentibus eam Ibidesa¬
pientia dicitur : si autem sapientiabgnũ uitȩ es t
sapientia autm ipia xpi st Vide sergo ̃m quibeatus uir
Nscs̃ est huic lignohocest sapientiae conparatur uid&isergo quomo¬
do lustusur & beatus ste quinon abut in consilio impiorum. qui nonte¬
cit illa & fecit ista Erittamquam lignum quodplantatum es: setus at¬
curius a quarum hoc est xp̃o similiserit: Si qui dem consederenoi fect
incaelestibus a conregnare uudei ergo quiacum poregrabimus hicaclo.
uid ds qũemodo lignum hoc plantatum es t in paradis &u nesomnes cumillo con¬
plantati sumus: &erittam quam lignum quod pl ͥntaciũ ese. : secusdecur¬

Expanded text:
esse lignum vitae, et lignum scientiae boni et mali, esse lignum vitae, et lignum scientiae boni et mali, et lignum vitae hoc plantatum esse in paradiso, et de ipso paradiso egredi fontem qui dividatur in quatuor principia . Legimus et in Salomone si cui placet Librum recipere, de sapientia omnibus comprehendentibus eam , ibi de Sapientia dicitur. Si autem sapientia lignum vitae est, sapientia autem ipsa Christus est. Vides ergo quoniam qui beatus vir et sanctus est, huic ligno, hoc est sapientiae comparatur. Videtis ergo quoniam beatus vir et justus iste qui non abiit in consilio impiorum, qui non fecit illa, et fecit ista, et erit tamquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum. Hoc est Christo similis erit, siquidem consedere nos fecit in coelestibus, et conregnare . Videtis ergo quia cum Christo regnabimus in coelo. Videtis quoniam lignum hoc plantatum est in paradiso, et nos omnes cum illo complantati sumus. Et erit tamquam lignum quod plantatum est secus decur
Abbreviated transcription (Latin):
Deniq dicitur in aloloco: siuemanducatis si uebibitis
si uequid facitis : omnia in nomine dñi faci&is. Si porrigo
elimosinam legemidĩ meditor: Si e grotantem uisito pedes
meilegemdĩ meditantur: Siea facioquae praecepta sunt
quod alii ore meditantur : ego corpore meditor.
Iudaei igitur oremeditantur  nostrameditatio opus est
Dixit igitur triaquae facere non debemus: dixit duoquȩ
faceredebeamus qui hoc fece praemii quid mer&ur:
Et erittam quam lignum quod plantatum est secus decur¬
sus aquarum : quod fructum suum dabit intempore suo :
Et foliumelus nondeflu&.multi simpliciter inter¬
pra&antur: & itadicunt: quomodo lignum siplan¬
tatum fuerit iuxta aquas. neces seest ut uireat¬
& non siccatur quiahabent radices ipsius humorem
undeuiuant: sic quicumq: legem dĩ meditatur ipsa
legis meditatio uirorem ei facit & uitam. hoc illi simpli¬
citer inter pra&antur: Nos autem spiritalibus. spiri¬
talia conparantes. & legentes in paradiso plantatũ

Expanded text:
Denique dicitur in alio loco: Sive manducatis, sive bibitis, sive quid facitis, omnia in nomine Domini facietis . Si porrigo eleemosynam, legem Dei meditor: si aegrotantem visito, pedes mei legem Dei meditantur: si ea facio quae praecepta sunt, quod alii ore meditantur, ego corpore meditor. Judaei igitur ore meditantur, nostra meditatio opus est. Dixit igitur tria quae facere non debemus, dixit duo quae facere debeamus: qui hoc fecerit, praemii quid merebitur? Et erit tamquam lignum quod plantatum est secus decursus aquarum, quod Et folium ejus non defluet. Mihi simpliciter interpretantur qui dicunt, quomodo lignum si plantatum fuerit juxta aquas, necesse est ut vireat, et non siccatur, quia habent radices ipsius humorem unde vivant, sic quicumque legem Dei meditatur, ipsa legis meditatio virorem et facit, et vitam. Hoc illi simpliciter interpretantur; nos autem spiritualibus spiritualia comparantes, legentes in paradiso plantatum
Abbreviated transcription (Latin):
propterea dr̃ms es : Tues dems: qui a non est uenter drms
quia non est aurum de m̃s qui a non est libido ds meus
hocest uirtus mea: emaneex audies uocem meam: quidã
quidigitur manenos ex audit uespere non ex audit me¬
dio noctis nos non ex audi& ds̃: Sed uid& ẽ quid dicat:
Quam diu inte nebris errorissum : non meexaudis:
quando uero soliustitia e uenerit in corde meo tunc meex¬
uudis: mm ane exaudis uocemmeam: Nondixitter¬
tiahora nondixit sextahora non dixit plena luce:
S ed uid&e quiddicat: mane: statim uttẽ nebrȩ fugire
cooperint ex audis: statimin principio boni operis
Inse ex audis: non quaeris finem meum: est enim
fcum uelle tuum ꝑficere: mane ad stabotibi &¬
debo : uid &e ordinem: manenon ues pere :¬
on intenebris sed mane: mane ad stabotibi : sta
constanter & imitabor mor sen mane adstabo
tibi.
uanues tcabo nonalis cumautom mano fient : &steero
detili steero lune mereborteuidere Quidebo fab uui

Expanded text:
meus es. Tu es Deus meus: quia non est venter Deus meus: quia non est aurum Deus meus: quia non est libido Deus meuhoc est, virtus mea. Mane exaudies vocem meam. Quidam qua dicitur, mane nos exaudit, vespere non exaudit, media nocte non exaudit. Sed videte quid dicat: Quamdiu in tenebris erroris sum, non me exaudit. Quando vero sol justitiae venerit in corde meo, tunc me exaudit: mane exaudies vocem meam. Non dixit, tertia hora, non dixit sexta hora, non dixit plena luce; sed videte quid dicat: Mane, statim ut tenebrae fugere coeperint, exaudis: statim in principio boni operis me exaudis, non quaeris finem. Est enim meum velle, tuum perficere. Mane astabo tibi. Videte ordinem, mane, non vespere, non in tenebris, sed mane. Mane astabo tibi: stabo constanter, et imitabor Moysen. Mane astabo tibi: tibi astabo, non aliis. Cum autem mane fuerit, et stetero, et tibi stetero, tunc mere
Abbreviated transcription (Latin):
Inu&eri enim testaimento defilio occulte dicitur
Nino in euangelio legamus manifest e: demani¬
portunae quarto decimus psalmus lectus est &
secundum ordinem ita euenit ut propemodum
de industria lectus erse uideatur Secundum ordinẽ
lactus est psalmus: ex dispensatione dĩ putoraetim
ose Ntquoduobis proderat inordine ex poneuo
hodie recitar&ur. Quar todecimus lectusest psal
qahido luna pleniaest. quan don hireo dleest dlelu¬
mine:
Vid&e ergo quod xp̃s non immolatur : nisi inperfeco
& pleno lumine : Quõ ergo quarta decima die immo¬
landus est uobis agnus: nunc proph&a miratur
& interrogat

Expanded text:
in veteri enim Testamento, de filio occulte dicitur, in veteri enim Testamento, de filio occulte dicitur, nunc in Evangelio legamus manifeste, de maniportune quartus decimus psalmus lectus est: et secundum ordinem ita evenit, ut propemodum de industria lectus esse videatur, secundum ordinem lectus est psalmus. Ex dispensatione Dei puto factum esse: ut quod vobis proderat, in ordine exponendi hodie recitaretur. Quartus decimus psalmus lectus est, quando luna plena est, quando nihil deest de lumine. Videte ergo quod Christus non immolatur, nisi in perfecto et pleno lumine. Quoniam ergo quarta decima die immolandus est vobis agnus, nunc propheta miratur, et interrogat
Abbreviated transcription (Latin):
test: Propterea dixit : Sed & in insidiis cum
diuitibus: Quando cumq diunes per secun¬
tur xp̃ianos dicamus sed& diabolus in in¬
sidiis cum diduitibus : Insidiatur ut rapiat
pauperem: rapere pauperem dum adtro¬
hit eum In laqueo suo humiliabit eum.
Hoc impius : hoc diabolus pauperem non solũ
diuitiis sed & spũ Beatienim pauperes spũ: In
laque o suo humiliabit eum: Quem̃ subauditur
pauperem. Vid&e quid dicitur: Humiliabit: ñ
interfici&. Cum autem humiliauerit pauperem
humiliatio pauperis ruina est diaboli : Quidenim
suitur Inclinabiit se & cad& : dum dominatus
fuerit pauperum : Nonne uobis uid&ur diabolus
inpersecutione quando occiderit xp̃ianos : quan
interficerit martyres : in eo occidit quo inter¬
ficerit: Inclinaliit se & cad& dum dominabitur
pauperẽm: Alartrr occisus ad caelum uadit ille occ¬
denr humiliatur & cad&: Hochiterim depsalmo
cultis filii . Et hoc dictum est inueteri testamento

Expanded text:
test, propterea dixit, sedet in insidiis cum test, propterea dixit, sedet in insidiis cum divitibus. Quandocumque divites persequuntur Christianos, dicamus: sedet diabolus in insidiis cum divitibus. Insidiatur ut rapiat pauperem, rapere pauperem dum attrahit eum. In laqueo suo humiliabit eum. Hoc impius, hoc diabolus. Pauperem non solum divitiis, sed et spiritu, beati enim pauperes spiritu. In laqueo suo humiliabit: quem? Subauditur pauperem. Videte quid dicitur? Humiliabit, non interficiet: cum autem humiliaverit pauperem, humiliatio pauperis ruina est diaboli. Quid enim sequitur? Inclinabit se, et cadet dum dominatus fuerit pauperum. Nonne vobis videtur diabolus in persecutione quando occideret Christianos, quando interficeret Martyres, in eo occidi quod interficeret? Inclinabit se et cadet dum dominabitur pauperum? Martyr occisus in coelum vadit, ille occidens humiliatur et cadet. Hoc interim de psalmo cultis filii, et hoc dictum est in veteri Testamento:
Abbreviated transcription (Latin):
finem apertum est: Pro ocultis filii. In he¬
ico aliter hab& In hebraico enim hab&
aliamotħ. quod inter pra&atur promorte
al enim dicitur pro: Motħ. dicitur mors
Ergo promorte dicitur: Promorte ergo filii
in hebreo scriptum est: Videte igitur septua¬
ginta interpra&es qnm ptholomeo gentili
regi inter pr&abantur : & durum erat dicero
quod defilio dĩ dicer&ur: Videbant scribtũ
esse & timebant dĩfilium dicere esse moritu¬
rum: Hoc interim d&itulo disputatum sit :
Et uni uersum psalmum demortae saluatoris¬
queo isto quem tetenderunt : conprehensus
est peseorum: Deinde deuocatione gentium
Omnes gentes quae obliuis cuntur dm̃: Et nouis¬
sime contra diabolum: Non est dr̃ inconspec¬
tueius: Sed & in insidis cum diuitibus: Infeli¬
ces diuites cum quibus diabolus sed&. Deniq
uid&e quid dicitur dediabolo: Sed& in insi¬
diis cum diuitibus. Quicumq enim diues est
nisi pauperem spolia uerit diues esse non po¬

Expanded text:
finem apertum est. Pro occultis filii, in Hebrafinem apertum est. Pro occultis filii, in Hebraico aliter habet: in Hebraico enim habet ALMOTH, quod interpretatur, pro morte: al enim dicitur pro, moth dicitur mors. Ergo pro morte dicitur, pro morte ergo filii in Hebraeo scriptum est. Videte igitur Septuaginta Interpretes qui Ptolomaeo gentili regi interpretabantur, et durum erat dicere o Dei diceretur. Videbant scriptum esse et tamen timebant Dei Filium dicere esse moriturum. Hoc interim de titulo disputatum sit, et universus psalmus de morte Salvatorisqueo isto quem tetenderunt, comprehensus est pes eorum: deinde de vocatione Gentium, omnes Gentes quae obliviscuntur Deum. Et novissimum contra diabolum: non est Deus in conspectu ejus, sedet in insidiis cum divitibus. Infelices divites cum quibus diabolus sedet. Denique videte quid dicitur de diabolo, sedet in insidiis cum divitibus. Quicumque enim dives est, nisi pauperem spoliaverit, dives esse non po
Abbreviated transcription (Latin):
lis filius naue pugnabat inheremo: & morse
orante superabat: Alius pugnabat. alius in o¬
atione uincebat: Ita &ego secundum illud qđ
scriptum est. aperiostuum & implebo illud:
quidem loquiuideor sed alii sunt quibus oran¬
tibus loquor:. Nonus psalmus quia uobis cantec¬
tus est dño : grandis inuersibus grandis est inmrs¬
teriis. Qnm̃ ergo non possumus de omnibus dis¬
putare sufficit interim d&itulo dicere: Qñm
non possumus domum ingredi grande est enĩ
regis palatium : Neque possumus omnia regis
mesteria. interim quasi intitulo domus. in ipso
uastibulo cuius domussit de monstremus: Infi¬
nem pro occultis filii psalmus dauid. Infinem
quoo dicitur non pertin& adiudaeos sed ad
ns quiifinem credidimus : Illi priorfilius
usnouissimus Nos ergo quiin fine sumus
psalmum istum debemus audire: quia ad
cos qui infine sunt pertin&: Prooccultis filii:
Qbe sunt haec occulta filu: mrsterium quod
nibus recro saeculis fuerat occultum: nob̵

Expanded text:
Jesus filius Nave pugnabat in eremo, et Moyse orante, superabat: alius pugnabat, alius in oratione vincebat. Ita et ego secundum illud quod scriptum est, aperi os tuum et implebo illud: ego quidem loqui videor, sed alii sunt quibus orantibus, loquor. Nonus psalmus quod a vobis cantatus est Domino, grandis in versibus, grandis est in mysteriis. Quoniam non possumus de omnibus disputare, sufficit interim de titulo dicere. Quoniam non possumus domum ingredi, grande est enim regis palatium, neque possumus omnia regis scire mysteria, interim quasi in titulo domus, in ipso vestibulo, cujus domus sit demonstremus. In finem pro occultis filii psalmus David. In finem, quod dicitur, non pertinet ad Judaeos, sed ad nos qui in finem credidimus. Ille prior filius, nos novissimi. Nos ergo qui in finem sumus, psalmum istum debemus audire, quia ad eos qui in finem sunt pertinet. Pro occultis filii. Quae sunt haec occulta filii? mysterium quod omnibus retro saeculis fuerat occultum, nobis in