comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cias corporis et
cordis solet:
quod corpora¬
les deliciȩ cum non habentur:
graue in se desideriũ accen-¬
dunt. Cum uero habite
eduntur: comedentẽ proti¬
nus in fastidium per satieta¬
tem uertunt: At contra. spim¬
tales deliciȩ. cum non haben¬
tur in fastidio sunt: cum uero
habentur in desiderio: Tantoq
a comedente amplius esuri¬
untur: quanto et ab esuri¬
ente amplius comeduntur.
In illis appetitus placet: ex¬
perientia displicet: In istis ap¬
petitus uilis est: et experien¬
tia magis placet: In illis ap¬
petitus saturitatẽ: saturitas
fastidium generat: In istis ap
petitus saturitatẽ: saturitas
ugent enim spiritales
deliciȩ desideriũ in men-¬
te dum satiant: quia quan¬
to magis earum sapor perci¬
pitur: eo amplius cognosci¬
tur quod auidius ametur:
Et idcirco non habite amari
non possunt. quia earum sa¬
por ignoratur: Quis enim
amare ualeat. quod ignorat:
Proinde psalmista nos admo¬
net: dicens: Gustate et uidete
quoniã suauis est dñs: Acsi

Expanded text:
cias corporis et cordis solet, quod corporales deliciae cum non habentur grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt, cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placet, experientia displicet: in istis appetitus vilis est, et experientia magis placet. In illis appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat; in istis autem appetitus saturitatem, saturitas ugent enim spiritales deliciae desiderium in mente, dum satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod avidius ametur. Et idcirco non habitae amari non possunt, quia earum sapor ignoratur. Quis enim amare valeat quod ignorat? Proinde Psalmista nos admonet, dicens: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Ac si
Abbreviated transcription (Latin):
tes. aut esse creditis aut es¬
tis: conferte si potestis falsas
diuitias ur̃as. ueris diuitiis
romule: Uos in huius mun¬
di uia omnia amissuri pos¬
sidetis: illa nil quesiuit in
itinere: et omnia inuenit in
peruentione: Uos letam ui.¬
tam ducitis: tristem mortẽ
timetis: Illa tristem uitã per¬
tulit: ad letam mortem per¬
uenit: Uos ad tempus quem¬
tis obsequiũ hominũ: illa de¬
specta ab hominibus. inuenit
socios choros anglorum: Disci¬
te igitur frẽs temporalia cun¬
cta despicere: discite honorẽ
transeuntẽ contemnere: eter¬
nam głam amare: honorate¬
quos pauperes cernitis: et
quos foris despectos seculi¬
ni amicos dei: Cum his parti¬
cipamini quod habetis: ut
hoc quandoq dignentur uo¬
biscum participari quod ha¬
bent: Pensate quod ore ma¬
gistri gentiũ dicitur: In hoc
tempore ur̃a abundantia il¬
lorum inopiam suppleat: ut
et illorum ab undantia. ur̃e
mopiȩ sit supplementũ: Pen-¬
sate quod ipsa per se ueritas

Expanded text:
tes aut esse creditis, aut estes aut esse creditis, aut estis, conferte, si potestis, falsas divitias vestras veris divitiis Romulae. Vos in hujus mundi via omnia amissuri possidetis; illa nihil quaesivit in itinere, et omnia invenit in perventione. Vos laetam vitam ducitis, tristem mortem timetis; illa tristem vitam pertulit, ad laetam mortem pervenit. Vos ad tempus quaeritis obsequium hominum, illa despecta ab hominibus invenit socios choros angelorum. Discite ergo, fratres, temporalia cuncta despicere, discite honorem transeuntem contemnere, aeternam gloriam amare. Honorate quos pauperes videtis, et quos foris conspicitis despectos saeculni amicos Dei. Cum his participamini quod habetis, ut hoc quandoque dignentur vobiscum participari quod habent. Pensate quod ore magistri gentium dicitur: In hoc tempore vestra abundantia illorum inopiam suppleat, ut et illorum abundantia vestrae inopiae sit supplementum . Pensate quod ipsa per se Veritas
Abbreviated transcription (Latin):
ex uocibus descripsisse: psal¬
modiȩ cantus dicebant ul¬
ri: et femme respondebaiit.
Cumq ante fores cellule ex¬
hiberentur cȩlestes exequiȩ:
scã illa anima carne soluta
est. Qua ad cęlum ducta: qͥn¬
to chori psallentiũ altius as¬
cendebant: tanto cȩpit psal¬
modia lenius audiri: quous.¬
q et eiusdem psalmodiȩ so¬
nitus. et odoris suauitas
elongata finiretur: Hȩc igi
tur quam diu uixit in cor¬
pore: quis illam haberet in
honorem: Indigna cunctis:
tur: Quis ad illam acced e¬
ret: quis ad illam uenire
dignaretur:: Sed latebat in
sterquilinio. margarita dei:
Sterquiliniũ frẽs: hanc ipsã
corruptibilitatẽ corporis ap¬
pello: Sterquilinũ. abiectio¬
nem paupertatis nomino:
Assumpta est ergo margari¬
ta quȩ iacebat in sterquilim.¬
o: et posita in cȩlestis regis
ornamento: Iam inter super¬
nos ciues emicat: iam inter
ignitos illos lapides ȩterni
diadematis choruscat: O uos
qui in hoc mundo uos diui¬

Expanded text:
ex vocibus discrevisse, psalex vocibus discrevisse, psalmodiae cantus dicebant viri, et feminae respondebant. Cumque ante fores cellulae exhiberentur coelestes exsequiae, sancta illa anima carne soluta est. Qua ad coelum ducta, quanto chori psallentium altius ascendebant, tanto coepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiretur. 12. Haec ergo quandiu vixit in corpore, quis illam haberet in honore? Indigna cunctis, tur. Quis ad illam accedere, quis illam videre dignaretur? Sed latebat in sterquilinio margarita Dei. Sterquilinium, fratres, hanc ipsam corruptibilitatem corporis appello, sterquilinium abjectionem paupertatis nomino. Assumpta est ergo margarita quae jacebat in sterquilinio, et posita in coelestis Regis ornamento, jam inter supernos cives emicat, jam inter ignitos illos lapides aeterni diadematis coruscat. O vos qui in hoc mundo divi
Abbreviated transcription (Latin):
uidere nichil poterant: quia
earum oculos et pauor de¬
presserat: et ipsa tanti lu¬
minis claritas reuerberabat:
Quam lucem protinus mi¬
ri odoris est subsecuta fra¬
glantia: ita ut earũ animũ
quem lux emissa terruerat:
odoris suauitas refoueret:
Sed cum uim claritatis illi¬
us ferre non possent: cȩpit
eadem romula assistentem
et trementẽ redemptã suoꝵ
morum magistrã. blanda uo¬
ce consolari dicens: Noli time¬
re mater: non morior modo:
Cumq hoc crebro diceret:
paulatĩ lux quȩ fuerat emis¬
sa subtracta est: sed is qui
subsecutus est odor reman¬
sit: Sicq dies scđus et ter¬
cius transiit: ut aspersa fra¬
glantia odoris remaneret:
eandem magistrã suam uo
cauit: Qua ueniente: uiati¬
cum petiit: et accepit: Nec¬
dum uero eadem redempta
uel alia eius discipula. a le¬
ctulo iacentis abscesserant:
et ecce subito in platea ante
eiusdem cellulȩ ostium. duo
chori psallentiũ constiteruał.
Et sicut se dicebant sexus

Expanded text:
videre nil poterant, quia videre nil poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus miri odoris est fragrantia subsecuta, ita ut earum animum, quia lux emissa terruerat, odoris suavitas refoveret. Sed cum vim claritatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem sibi et trementem Redemptam, suorum morum magistram, blanda voce consolari, dicens: noli timere, mater, non morior modo. Cumque hoc illa crebro diceret, paulatim lux quae fuerat immissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspersi fragrantia odoris remaneret. eamdem magistram suam iterum vocavit. Qua veniente 1661 viaticum petiit, et accepit. Necdum vero eadem Redempta et alia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut ipsae se dicebant sexus
Abbreviated transcription (Latin):
succreuerant: quanto et ali¬
ud quodlibet agere nequa¬
quam ualebat: Nocte igit᷑
quadam. eandem redemptã
quam prefatus sum. quȩ
utrasq discipulas filiarum
loco nutriebat: uocauit di¬
cens: Mater ueni: mater ue.¬
ni: Que mox cum alia eiuͦ
discipula surrexit: sicut utri¬
sq referentibus et multis ea
dem res claruit: et ego quo¬
q in eodem tempore agnoui:
Cumq noctis medio. lectulo
iacentis assisterent: subito
celitus lux emissa. omne illi¬
us cellule spacium impleuit:
Et splendor tante claritatis
emicuit: ut corda assisten¬
tium inestimabili pauore per.¬
stringeret: atq ut post ip¬
se referebant: omne inceĩs
corpus obngesceret: et in su¬
bito stupore remanerent: se¬
pit namq quasi cuiusdam
magne multitudinis ingre¬
dientis sontus audirr: osti¬
um cellulȩ concuti: acsi in¬
gredientiũ turba premeret᷑:
Atq ut dicebant. intrantiũ
multitudinẽ sentiebant: sed
nmietate timoris et luminiᷤ

Expanded text:
succreverat, quanto et alisuccreverat, quanto et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte ergo quadam eamdem Redemptam, quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum loco nutriebat, vocavit dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia ejus discipula surrexit, sicut utrisque referentibus et multis res eadem claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio, lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit; et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostium cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur. Atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis
Abbreviated transcription (Latin):
tamen rebus pauperẽ uitam
ducebant: hȩc autem quam
prefatus sum romula: aliã
quam predixi condiscipulã
suam. magnis uitȩ meritis
anteibat: Erat quippe mire
patientie: sum me obȩdien¬
tie: custos oris sui: ad silen¬
tium studiosa ualde: et ad coi¬
tinuȩ orationis usum: Sed qͥa
plerumq hi quos iãm per¬
fectos homines estimant. ad¬
huc in oculis summi opificis
aliquid inperfectionis habea:
sicut sepe imperiti hommes
necdum perfecte sculpentis
sigilla conspicimus: et iam
quasi perfecta laudamus:
quȩ ad huc artifex considerat
et limat: laudariiam audit.
et tamen ea tundere melio¬
rando non desinit: Hec quã
prediximus romula: quam
greco uocabulo medici para¬
lisin uocant. molestia corpora¬
li percussa est: Multisq annis
in lectulo decubans: penȩ om¬
destituta: nec tamen eius
flagella perduxerant: Nam
ipsa ei detrimenta membro¬
rum: facta fuerant incremẽ¬
ta uirtutum: Quia tanto sol¬
licitius ad usum orationis

Expanded text:
tamen rebus pauperem vitam tamen rebus pauperem vitam ducebant. Haec autem, quam praefatus sum, Romula aliam quam praedixi condiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. 1660 Erat quippe mirae patientiae, summae obedientiae, custos oris sui ad silentium, studiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque hi quos jam perfectos homines aestimant adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, et jam quasi perfecta laudamus, quae adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans pene omdestituta, nec tamen haec ntiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis
Abbreviated transcription (Latin):
eloquio: Pauper ergo cum
reprehensibilis cernitur. mo¬
neri debet: et despici non
debet: Si uero reprehensio¬
nis nichil habet: uenerari
sũmopere sicut intercessor
debet: Sed ecce multos cer¬
nimus: quisq cuius sit me.¬
riti nescimus: Omnes ergo
uenerandi sunt: Tantoq ne¬
cesse est ut omnibus te hu¬
miliare debeas: quanto qus
fero: quam bene is qui pre¬
sto est frater et compresbiter
meus speciosus nouit. Eodem
tempore quo monasteriũ pe-¬
tii. anus quȩdam redempta
nomine in scimoniali habitu
constituta: in urbe hac iuxta
beate semper uirginis mariȩ¬
eccłam manebat: Hȩc illius e¬
rundinis discipula fuerat:
quȩ magnis uirtutibus pol¬
lens. super prenestinos colles
uitam heremiticã duxisse fe¬
rebatur: Huic duȩ in eodem
habitu discipulȩ adherebant:
una nomine romula. et altera
que nunc superest: quã qui¬
dem facie scio. sed nomine
nescio: Tres itaq hȩ uno ha¬
pitaculo cõmanentes: morũ
quidem diuitiis plenam. sed

Expanded text:
eloquio. Pauper ergo cum eloquio. Pauper ergo cum reprehensibilis cernitur, moneri debet, despici non debet. Si vero reprehensionis nihil habet, venerari summopere sicut intercessor debet. Sed ecce multos cernimus, quis cujus sit meriti nescimus. Omnes ergo venerandi sunt, tantoque necesse est ut omnibus te humiliare debeas, quanto quisfero, quam bene is qui praesto est frater et compresbyter meus Speciosus novit. Eodem tempore quo monasterium petii, anus quaedam, Redempta nomine, in sanctimoniali habitu constituta, in urbe hac juxta beatae Mariae semper virginis ecclesiam manebat . Haec illius Herundinis discipula fuerat, quae, magnis virtutibus pollens, super Praenestinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic duae in eodem habitu discipulae adhaerebant: una nomine Romula, et altera, quae nunc adhuc superest, quam quidem facie scio, sed nomine nescio. Tres itaque hae in uno habitaculo commanentes morum quidem divitiis plenam, sed
Abbreviated transcription (Latin):
data pietatis:Cotidie laza¬
rum si querimus inuenimuᷤ.
cotidie lazarũ si non queri¬
mus cernimus: Ecce importu¬
ne se pauperes offerunt: ro¬
te nos omnino rogare de¬
bitimus: et tamen rogamur:
Uidete si negare debemus
quod petimur: quando pa-¬
trom sunt qui petunt: No-¬
lite ergo miscđiȩ tempora
perdere: nolite accepta re-¬
media dissimulare: Ante
suppliciũ. cogitate de suppli¬
cio: Cum quosubet in hoc
mundo abiectos aspicitis:
etiam siqua reprehensibilia
eorum esse uideantur. nolite
despicere: Quia fortasse quoᷤ
morum infirmitas uulnerat.
medicina paupertatis curat:
Quorum siqua sunt talia
que debeant iure reprehen¬
di: hȩc si uultis ad usum ur̃e
mercedis inflectitis: ut ex
ipsis eorum iitiis cumulen¬
tur uobis incrementa pieta¬
tis: quatinus panem pari¬
ter detis et uerbum: Panem
refectionis. cum uerbo cor¬
rep̃tionis: Et duo a uobis
alimenta percipiat. qui unũ
querebat: dum et exterius
cibo. et interius saciatur

Expanded text:
data pietatis. Quotidie Lazadata pietatis. Quotidie Lazarum, si quaerimus, invenimus; quotidie Lazarum, etsi non quaerimus, cernimus. Ecce importune se pauperes offerunt, rote nos omnino rogare debuimus, sed tamen rogamur. Videte si negare debemus quod petimur, quando patroni sunt qui petunt. Nolite ergo misericordiae tempora perdere, nolite accepta remedia dissimulare. Ante supplicium cogitate de supplicio. Cum quoslibet in hoc mundo abjectos aspicitis, etiamsi qua reprehensibilia eorum esse videantur, nolite despicere, quia fortasse quos morum infirmitas vulnerat, medicina paupertatis curat. Quorum si qua sunt talia quae debeant jure reprehendi, haec, si vultis, ad usum vestrae mercedis inflectite, ut ex ipsis eorum vitiis cumulentur vobis incrementa pietatis, quatenus panem pariter detis et verbum, panem refectionis cum verbo correptionis; et duo a vobis alimenta percipiant qui unum quaerebant, dum et exterius cibo, et interius satiantur
Abbreviated transcription (Latin):
betur: Illa enim dari decimaᷤ
ab his qui perfectionẽ secun¬
tur. omnia dimitti iubet Illa
peccata carnis resecat: redẽp.¬
tor uero ñr illicitas etiam co¬
gitationes damnat: Si ergo
moysen et propħas non au¬
diunt: neq siquis ex mor¬
tuis resurrexerit credent ei:
Quia qui uiliora legis pre¬
cepta implere negligunt:
saluatoris nr̃i mandatis al¬
tioribus obȩdire quando cos¬
ualescunt: Et nimirũ con¬
stat: quia cuius implere
dicta reniunt: ei proculdui.¬
bio credere recusant: hec noᷤ
de ipsa rei gestȩ considerati¬
one. dixisse sufficiat: Sed uoˢ
frẽs him̃i. et requiem larari
et penam duntis cognoscen¬
tes. sollerter agite. culparũ
ur̃arum intercessores que¬
rite: atq aduocatos uobis
in diem iudicii paupereᷤ pro¬
curate: Multos etem̃ lataroᷤ¬
nunc habetis: Ante ianuas
uras iacent: atq his indigeił
die de mensa cadunt: Uer¬
ba sacrȩ lectionis nos instrii¬
ere. ad implenda debent mã¬

Expanded text:
betur. Illa enim dari decimas betur. Illa enim dari decimas ab his qui perfectionem sequuntur omnia dimitti jubet. Illa peccata carnis resecat, Redemptor vero noster illicitas cogitationes etiam damnat . Si ergo Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent, quia hi qui viliora legis praecepta implere negligunt Salvatoris nostri mandatis altioribus obedire quando convalescunt? Et nimirum constat quia cujus implere dicta renuunt, ei procul dubio credere recusant. Haec nos de ipsa rei gestae consideratione dixisse sufficiat. 10. Sed vos, fratres, et requiem Lazari, et poenam divitis cognoscentes, solerter agite, culparum vestrarum intercessores quaerite atque advocatos vobis in die judicii pauperes procurate. Multos etenim nunc Lazaros habetis; ante januas vestras jacent, atque his indigent, die de mensa cadunt. Verba sacrae lectionis debent nos instruere ad implenda man
Abbreviated transcription (Latin):
spiciunt. hoc eis eueniat in
obsequio gaudiorũ: quando
et in pictura niger color sub¬
sternitur: ut albus uel rube¬
us clarior uideatur: Et quã¬
uis eis sua gaudia ad perfru¬
endum plene sufficiant: ma
la tamen reproborũ absq du¬
bio semper aspiciunt: Quiaqͥ
creatoris sui claritatẽ uident:
nichil in creatura agitur. qͦd
uidere non possint: Betenti
autẽ diuiti ut lazarus mit¬
tatur ab abraham: protinus
respondetur: Habent moy¬
sen et prophas: audiant illos.
Sed qui dei uerba despexerat.
posse estimabat: Unde et res¬
pondit diues: Non pater mi:
sed siquis ad eos ex mortuis
ierit. crebent: Cui mox ueraci
sententia dicitur: Si moysen
et prophas non audiunt.neq
siquis ex mortius resurrexerit
crebent ei: Quia nimirũ qui
uerba legis despiciunt. redẽp¬
toris precepta qui ex mortuis
resurrexit. quanto subtilio¬
ra sunt: tanto hȩc difficiliuꝰ
implebunt: Mmus est enim
quicquid per legem dicitur:
quam hoc quod per dñmiu¬

Expanded text:
spiciunt, hoc eis eveniat in spiciunt, hoc eis eveniat in obsequiis gaudiorum, quando et in pictura niger color substernitur, ut albus vel rubeus clarior videatur? Et quamvis eis sua gaudia ad perfruendum plene suffla tamen reproborum absque dubio semper aspiciunt, quia qui Creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur quod videre non possint. 9. Petenti autem diviti ut Lazarus mittatur, ab Abraham protinus respondetur: Habent Moysen et prophetas; audiant illos. Sed qui Dei verba despexerat huaces existimabat. Unde et respondit dives: Non, pater mi; sed si quis ex mortuis ierit ad eos, credent. Cui mox veraci sententia dicitur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit, credent ei, quia nimirum qui verba legis despiciunt Redemptoris praecepta, qui ex mortuis resurrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt. Minus est enim quidquid per legem dicitur , 1659 quam hoc quod per Dominum ju
Abbreviated transcription (Latin):
ne non esset: si non in boc
quod ipse patitur. etiam su¬
is timeret: Ut ergo peccato¬
res in supplicio amplius pu-¬
mantur: et eorũ uident głã
quos contẽpserunt: et de
illorum etiam pena torquent᷑.
quos mutiliter amauerunt:
Credendũ uero est: quod an¬
te retributionẽ extremi iudi¬
cii aniusti in requiȩ quosdã
iustorũ conspiciunt: ut eos
uidentes in gaudio: non so
lum de suo supplicio. sed etiã
de illorum bono crucientur
Iusti uero in tormentis sem¬
per intuentur inustos: uit
hinc eorum gaudium crescat:
quia malum conspiciunt qͦd
misericorditer euaserunt: Tan.¬
toq maiores ereptori suo grãs
referant: quanto uident in
aliis quod ipsi perpeti si essea
relicti potuerunt: Nec illã
tantȩ beatitudinis daritatẽ.
apud iustorum animũ fuscat
aspecta pena reproborũr:quia
ubi iam compassio miserie
non erit: minuere proculdu
bio beatorũ leticiã non uale¬
bit: Quid autem mirũ. si dũ
iusti iniustorũ tormenta con¬

Expanded text:
ne non esset, si non hoc ne non esset, si non hoc quod ipse patitur etiam in suis timeret. Ut ergo peccatores in supplicio amplius puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est quod ante retributionem extremi judicii injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos videntes in gaudio non lum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Iusti vero in tormentis semper intuentur iniustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia mala conspiciunt, quae misericorditer evaserunt, tantoque maiores ereptori suo gratias referunt, quanto vident in aliis, quid ipsi perpeti, si essent relicti, potuerunt. Nec illam tantae beatitudinis claritatem apud iustorum animum fuscabit aspecta pena reproborum, quia ubi iam compassio miseriae non erit, minuere proculbio beatorum laetitiam non valebit. Quid autem mirum, si, dum justi injustorum tormenta con
Abbreviated transcription (Latin):
stringuntur: nec iusti tran¬
sire ad reprobos possunt:
quia erecti iam per iusticiam
iudicis: eis nullo modo ex ali¬
qua compassione miserentur:
Sed postquã ardenti diuitu
de se spes tollitur: eius ani¬
mus ad propinquos quos re¬
liquerat recurrit: Quia re¬
proborũ mentem. pena sua
quandoq mutiliter erudit
ad caritatẽ: ut iam tunc
etiam suos spiritaliter dili-¬
gant: quos hic dum pecca¬
ta diligerent nec secum ama¬
bant: Unde nunc dicitur:
Rogo ergo te pater: ut mit.¬
tas eum in domum patris
mei: habeo enim quinq: frẽs.
ut testetur illis. ne et ipsi ue¬
niant in hunc locum tormen¬
torum: Qua in re notandũ
est: ardenti diuiti quanta ad
suppliciũ cumulantur: ad pȩ¬
nam namq suam ei cogni¬
tio seruatur et memoria:
Cognoscit enim lazarũ quẽ
despexit: fratrũ quoq suoꝵ
meminit quos reliquit: Per¬
fecta ei quippe ultio de pau¬
pere non esset: si hunc in re.¬
tributione non recognosce¬
ret: Et perfecta pena in ig¬

Expanded text:
stringuntur; nec justi transtringuntur; nec justi transire ad reprobos possunt, quia, erecti jam per justitiam judicii, eis nullo modo ex aliqua compassione miserentur. 8. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic, dum peccata diligerent, nec se amabant. Unde nunc subditur: Rogo ergo te, Pater, ut mittas eum in domum patris mei; habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et ipsi veniant in hunc locum tormentorum. Qua in re notandum est ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit quos reliquit. Perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc in retributione non recognosceret. Et perfecta poena in ig
Abbreviated transcription (Latin):
est: Qui uero in beatitudinis
sortem suscepti sunt. quo pa¬
cto dicitur: quia transire ad
eos qui in inferno cruciant᷑
uolunt: Sed sicut transire
reprobi ad electos cupiunt:
id est a suppliciorũ suorum af¬
fuctione migrare: ita ad affli¬
ctos atq: in tormentis positos
transire iustorum est. mente
tre per miscdiam: eosq uelle
liberare: Sed qui uolunt de
beatorũ sede ad affuctos atq
in tormentis positos transire
non possunt: quia iustorum
animȩ quamuis in sua natu¬
ra bonitatẽ misciłie habeant:
iam tunc auctorᷤ iusticiȩ con¬
iuncte. tanta rectitudine con¬
stringuntur: ut nulla ad re¬
probos compassione moue¬
antur: Ipsi quippe iudici con¬
cordant cui inherent. et his
quos eripere non possunt.
nec ex miscdia condescendua:
Quia tanto illos tunc a se ui¬
debunt extraneos: quanto¬
et ab eo quem diligunt au¬
ctore suo conspicut repul¬
sos: Nec iniusti ergo ad bea¬
torum sortem transeunt: qͥa
damnatione perpetua con¬

Expanded text:
est, qui vero jam in beatitudinis est, qui vero jam in beatitudinis sorte suscepti sunt quo pacto dicitur quia transire ad eos, qui in inferno cruciantur, volunt? Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est, a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis positos transire justorum est, mente ire per misericordiam, eosque velle liberare, sed qui volunt de beatorum sede ad afflictos atque in tormentis positos transire, non possunt, quia justorum animae quamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, jam tunc auctoris sui justitiae conjunctae, tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Ipsi quippe judici concordant cui inhaerent, et eis quos eripere non possunt nec ex misericordia condescendunt, 1658 quia tantum illos tunc a se videbunt extraneos, quantum ab eo quem diligunt auctore suo conspiciunt esse repulsos. Nec injusti ergo ad beatorum sortem transeunt, quia damnatione perpetua con
Abbreviated transcription (Latin):
Quicumq ergo bona in hoc
scł̃o habetis: cum uos bona
egisse recolitis. ualde de ip¬
sis pertimescite: ne concessa
uobis prosperitas. eorundẽ
remuneratio sit bonorũ: Et
cum quosubet paupereᷤᷤ nos¬
nulla reprehensibilia perpe¬
trare conspicitis. nolite des¬
picere: nolite desperare:qͥa
fortasse quod superfiuitas
tenuissimȩ prauitatis inqui¬
nat: caminus paupertatis
purgat. De uobis omnino
pertimescite: quia non nul¬
la etiam male acta. prospera
uita secuta est: De illis uero
sollicite pensate: quia eorũ
uitam magistra paupertas
cruciat: quousq ad rectitu¬
dinẽ perducat: Sequitur: Et
in his omĩbus inter nos et
uos chaos magnũ firmatũ
est: ut hi qui uolunt ad uos
transire non possint: neq in¬
de huc transmeare: Qua in
re ualde querendũ est: quo¬
modo dicatur ut hi qui uo¬
lunt ad uos transire non pos¬
are: Quia enim hi qui in in¬
ferno sunt ad beatorũ sortẽ
transire cupiunt: dubiũ nos

Expanded text:
Quicunque ergo bene in hoc Quicunque ergo bene in hoc saeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. De illis vero sollicite pensate, quia eorum vitam etiam magistra paupertas cruciat, quousque ad rectitudinem perducat. 7. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos chaos magnum firmatum est, ut hi qui volunt hinc ad vos transire non possintde huc transmeare. Qua in re valde quaerendum est quomodo dicatur, ut hi, qui volunt ad vos transire non posquia enim hi, qui in inferno sunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non
Abbreviated transcription (Latin):
quia recepisti bona in uita
tua: et lazarus similiter
mala: Nunc autẽ hic con¬
solatur: tu uero cruciaris:
Ista frẽs ħm̃i sententia: ꝓauo¬
re potius indigẽt quam ex¬
positione: Nam si qui estis
qui in hoc mundo exterioriᷤ
bom aliquid accepistis: ipsũ
ut ita dicam donum exteri¬
us pertimescere debetis: ne
uobis pro quorundã ur̃oꝵ
actuum recõpensatione sit
datum: ne iudex qui hic bo¬
na exteriora restituit: a re¬
tributione bom intimi repel¬
non adiumentũ uirtutis. sed
remuneratio sint laboris: Ecce
enim dum dicitur recepisti
bona in uita tua. indicatun
et diues iste boni aliquid ha¬
buisse: ex quo in hac uita ho¬
na recȩperit: Rursumq dum
de lataro dicitur quia rece¬
pit mala: profecto monstra¬
tur et lazarus malum habu
isse quod purgaretur: Sed
mala lazari purgaiit ignis
mopiȩ: et bona duntis remu¬
nerauit felicitas transeuntis
uitȩ: Illum paupertas afflxit
et tersit: istum abundantia
remuneraiit et reppulit:

Expanded text:
quia recepisti bona in vita quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, ipsum, ut ita dicam, donum exterius pertimescere debetis, ne vobis pro quorumdam vestrorum actuum recompensatione sit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repelnon adjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarus habuisse malum aliquod quod purgaretur. Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit.
Abbreviated transcription (Latin):
uacantẽ dixerat: sed suꝑflue
conuiuantẽ: Neq hunc de
loquacitate narrauit: sed cũ
elatione et tenatia de edaci-¬
tate peccasse: Sed quia abun¬
dare in conuiuiis loquacitaᷤ
solet: is qui hic male conui¬
uatus dicitur. apud inferos
grauius in lingua ardere
perhibetur: Prima namq
male conuiuantibꝰ. famula¬
tur culpa loquacitatis: Post
loquacitatẽ uero: ludendi
etiam leuitas sequitur. Nã
quia edacitatẽ lusus sequa¬
tur: testatur sacra scriptura
quȩ ait: Sedit ppłs mandu¬
care et bibere: et surrexe¬
runt ludere: Sed prius quã
ad lusum moueatur corpus:
ad iocos et uerba mania mo¬
uetur lingua: Quid est ergo
quod innuitur: quia in tor¬
mentis positus diues lingua
suam refrigerari postulat:
nisi quod is qui conuiuando
magis de lo quacitate pecca¬
uerat: per retributionis iu¬
sticiam in lingua atrotius
ardebat: Sed cum graui ual¬
de est terrore pensandũ: hoc
quod ei per abrahȩ reponsio¬
nem dicitur: Fili recordare

Expanded text:
vacantem dixerat, sed superflue vacantem dixerat, sed superflue convivantem. Neque hunc de loquacitate narravit, sed eum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, is qui male hic convivatus dicitur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem vero ludendi etiam levitas sequitur. 1657 Nam quia edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat, nisi quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem dicitur: Fili, recordare
Abbreviated transcription (Latin):
mitte lazarũ ut intinguat
extremũ digiti sui in aqua:
et refrigeret linguam meã:
quia crucior in hac fiamma
O quanta est subtilitas iu¬
diciorum dei:o quam distri.¬
cte agitur bonorũ actuum
malorũq retributio: Certe su¬
perius dictum est. quia in
hac uita latarus cadentes
micas de mensa diuitis que¬
rebat. et nemo illi dabat:
nunc de supplicio duntis di¬
citur: quia de extremo digi¬
to larari distillari aquamin
ore suo concupiscit: Hinc er-¬
go hinc frẽs colligite: quan¬
ta sit districtio seueritatis
dei: Diues enim iste qui uul¬
nerato pauperi mense suȩ
uel minima dare noluit: in
inferno positus usq ad mini¬
ma querenda peruenit Nã
guttam aquȩ petiuit: qui
micas panis negauit: Seb
notandũ ualde est: quid
sit quod diues in igne po¬
situs. linguã suam refrigera¬
ripetit: Mos quippe est. sa¬
cri eloquii: ut aliquando
aliud dicat: sed ex eodem
dicto aliud innuat: Superi¬
us autem hunc superbũ di¬
uitem dñs non loquacitati

Expanded text:
Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. Hinc ergo, hinc, fratres, colligite quanta sit districtio severitatis Dei. Dives enim iste qui vulnerato pauperi mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divitem Dominus non loquacitati
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate et inopia a nul-¬
lo insitari: Nam quia nemo
ei ad usitandũ aderat. testã¬
tur canes qui licenter uulne¬
ra lingebant: Ex una ergo re
omps deus duo iudicia ex¬
hibuit: dum lazarũ paupe¬
rem ante ianuam diuitis ia-¬
cere permisit:ut et diues
impius damnationis fibi au¬
geret ultionẽ: et temptatuᷤ
pauper cresceret ad remisne.¬
rationem: Conspiciebat ille
cotidie cui non miserebatur:
uidebat iste de quo proba¬
retur: Duo inferius corda:
sed unus desuper inspectoꝵ
qui et hunc temptando exer¬
cebat ad głam: et illum tol¬
lerando expectabat ad penã:
Nam sequitur: fãctum est
autem ut moreretur mendi¬
cus: et portaretur ab ange¬
lis in sinum abrabe: Mortu¬
us est autem et diues: et se¬
pultus est in inferno: Qui
nimirũ diues. eum cui in hac
uita misereri non uoluit: in
suo iam supplicio positus pa¬
tronum querit. Nam ecce
subiũigitur: quia eleuans
oculos suos cum esset in tor¬
mentis. uidit abraham alon¬

Expanded text:
infirmitate et inopia a nulinfirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes, qui licenter ejus vulnera lingebant. Ex una ergo re omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Conspiciebat ille quotidie cui non miseretur, videbat iste de quo probaretur. Duo inferius corda, sed unus desuper inspector qui et hunc tentando exercebat ad gloriam, et illum tolerando exspectabat ad poenam. Nam sequitur: 5. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Qui nimirum dives eum cui in hac vita misereri noluit in suo jam supplicio positus patronum quaerit. Nam ecce subjungitur: Qui elevans oculos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a lon
Abbreviated transcription (Latin):
sione pauperis non miseren¬
ti diuiti cumulũ damnatio¬
nis intulit: et rursus ex iii¬
sione diuitis temptatũ coti¬
die pauperẽ probauit. Quã¬
tas namq hunc egenum et
uulneribus obsessum temp¬
tationes creditis in sua cogi¬
tatione tolerasse: cum ipse
egeret pane et non haberet
etiam salutem: atq ante se
diuitem cerneret salutẽ et
delicias habere cum uolupta¬
te:se dolore et frigore affi¬
cr: illum gaudere conspice¬
ret bysso et purpura uesti¬
ri: se deprimi uulneribus.
illum disftuere acceptis re-¬
bus: se egere. illum nolle lar¬
giri: Quantus putamus
frẽs hm̃i tunc in corde pau¬
peris tumultus temptatio¬
nis fuit: cui certe poterat ad
penam sufficere paupertas.
etiam si sanus fuisset: lur¬
sum sufficeret egritudo:
etiam si subsidiũ ad esset Sed
ut probaretur amplius paul.¬
per: simul hunc et pauper¬
tas et egritudo tabefecit:
Atq insuper uidebat proce.¬
dentem diuitem obsequenti¬
bus cuneis fulciri: et se in

Expanded text:
sione pauperis 1656 non miserensione pauperis 1656 non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis tentatum quotidie pauperem probavit. Quantas namque hunc egenum et vulneribus obsessum tentationes creditis in sua cogitatione tolerasse, cum ipse egeret pane, et non haberet etiam salutem, atque ante se divitem cerneret salutem et delicias habere cum voluptate; se dolore et frigore affici, illum gaudere conspiceret, bysso et purpura vestiri; se deprimi vulneribus, illum diffluere acceptis rebus; se egere, illum nolle largiri? Quantus putamus, fratres mei, tunc in corde pauperis tumultus tentationis fuit, cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiamsi sanus fuisset; et rursum suffecisset aegritudo, etiamsi subsidium adesset? Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit. Atque insuper videbat procedentem divitem obsequentibus cuneis circumfulciri, et se in
Abbreviated transcription (Latin):
operarii iniquitatis: At con-¬
tra moysi dicitur: noui te ex
nomine: Ait ergo de diuite:
homo quidam: Ait de pau¬
pere: egenus nomine lararuᷤ:
Acsi. aperte dicat: Pauperem
humilem scio: superbũ diui¬
tem nescio: Illum cognitum
per approbationẽ habeo: hũc
per iudiciũ reprobationis ig¬
noro: Pensandũ nobis est:
etiam conditor nr̃ om̃ia quã
ta cõnsideratione dispensat:
llna etenim res. non pro u¬
na re agitur: Nam ecce ple¬
nus ulceribus mendicus la¬
tarus: ante ianuam diuitis
iacet: Qua de re una. dñs
duo iudicra expleuit: Habu¬
isset enim fortasse aliquam
excusationẽ diues: si lataruᷤ
pauper et ulcerosus ante
eius ianuam non iacuisset:
si remotus fuisset: si eius in¬
opia non esset oculis impor¬
tuna: Rursum si longe esset
diues ab oculis ulcerosi pau¬
peris: minorẽ tolerasset in
animo temptationẽ pauper:
Sed dum egenum et uulne¬
ratum ante ianuam diuiuis
et deliciis affluentis posuit.
in una eademq re et ex ui¬

Expanded text:
operarii iniquitatis . At conoperarii iniquitatis . At contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine . Ait ergo de divite: Homo quidam. Ait de paupere: Egenus, nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis ignoro 4. Pensandum nobis est etiam conditor noster quanta omnia consideratione dispensat. Una etenim res non pro una re agitur. Nam ecce plenus ulceribus mendicus Lazarus ante januam divitis jacet. Qua de re una Dominus duo judicia explevit. Habuisset enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis importuna. Rursum si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset in animo tentationem pauper. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et ex vi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quia pro sola manigła
uestimentũ preciosius quem¬
tur. res ipsa testatur: quod
nemo uult ibi preciosis ue¬
stibus indui: ubi ab aliis
non possit inderi: Quam
culpam possumus melius
etiam e diuerso colligere:
Quia si abiectio uilis indu¬
menti uirtus non esset: euã¬
glista uigilanter de iohe noi
diceret: erat indutus pilis
tandum nõbis magnopere
est: in ore ueritatis de super
bo diuite et humili paupere.
quantus sit ordo narrationiᷤ.
Ecce enim dicitur. homo qui¬
dam erat diues: et protinus
sub infertur: et ecce quidã
mendicus nomine latarus:
Certe in ppło plus solent no-¬
mina diuitum. quam paupe¬
rum sciri: Quid est ergo qͦd
dñs de paupere et diuite uer¬
bum faciens. nomen paupe¬
ris dicit et nomen duntis
non dicit: nisi quod deus hu¬
miles nouit atq approbat:
et superbos ignorat: Unde
et quibusdã de miraculorũ
uirtute superbientibꝰ: in fine
dicturus est: Nescio uos un¬
de sitis: Discedite a me om̃s

Expanded text:
Nam quia pro sola inani gloria Nam quia pro sola inani gloria vestimentum pretiosius quaeritur res ipsa testatur, quod nemo vult ibi pretiosis vestibus indui, ubi ab aliis non possit videri. Quam culpam possumuetiam ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis tandum nobis magnopere est, in ore Veribo divite et humili paupere quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives; et protinus subinfertur; Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus, de paupere et divite verbum faciens, nomen pauperis dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit atque approbat, et superbos ignorat? Unde et quibusdam de miraculorum virtute superbientibus in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis: discedite a me omnes
Abbreviated transcription (Latin):
multandus sit qui aliena
iripit: si inferni damnati¬
one percutitur. qui propria
non largitur: Nemo itaq: se¬
curum se estimet: dicens:
Ecce aliena non rapio: sed coi¬
cessis licite rebus fruor: Qura
diues iste non id circo puni¬
tus est. qm̃ aliena abstulit:
sed quia acceptis rebus semet¬
ipsum male dereliquit: Hocq¬
solum fuit quod in infernũ¬
hunc tradidit: quia in sua fe¬
licitate tumidus fuit: quia
percepta dona ad usum arro¬
gantiȩ inflexit: quia uiscera
pietatis ignorauit: quia pec¬
cata sua redimere. etiã cum
sibi abundaret precium no¬
luit: Et sunt nonnulli: qui
cultum subtiliũ preciosarũq
uestium non putant esse pec¬
catum: Quod si uidelicet cul¬
pa non esset: nequaquã ser¬
mo dei tam uigilanter expri¬
meret: quod diues quitor¬
quetur apud inferos. bysso
et purpura indutus fuisset.
Nemo quippe uestimenta
preciosa nisi ad manẽ glam
querit: uidelicet ut honora¬
bilior ceteris esse uideatur:

Expanded text:
multandus sit, qui aliena multandus sit, qui aliena diripit, si inferni damnatione percutitur, qui pnon largitur. Nemo ergo securum se aestimet, dicens: Ecce aliena non rapio, sed concessis licite rebus fruor, quia dives iste non idcirco punitus est quoniam aliena abstulit, sed quia acceptis rebus semetipsum male dereliquit. Hoc quoque fuit quod hunc inferno tradidit, quia in sua felicitate timidus non fuit, quia accepta dona ad usum arrogantiae inflexit, quia viscera pietatis ignoravit, quia peccata sua redimere etiam cum sibi abundaret pretium noluit. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium non putant esse peccatum. Quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret quod dives qui torquetur apud inferos bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua nisi ad inanem gloriam quaerit, videlicet, ut honorabilior caeteris esse videatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dere noluit: ei etiam qui re-¬
surrexit ex mortuis credere
contempsit: Cumq moysi
uerba spiritaliter intellige¬
re contempsit: ad eum de
quo moyses locutus fuerat
rie mysteriis. succincte tran¬
sisse sufficiat: nunc ad intu¬
endam latius rei gestȩ mora¬
litatem animus recurrat: ho¬
mo quidam erat diues: qui
induebatur purpura et bys¬
so: et epulabatur cotidie splẽ¬
dide: Et erat quidam men¬
dicus nomine lazarus: qui
racebat ad ianuam eius ul¬
ceribus plenus: Nonnulli
putant precepta ueteris te¬
stamenti districtiora esse quã
noui: sed hi nimirũ impro¬
uida consideratione fallun¬
tur: In illo etenim non te¬
nacia. sed rapina multatur:
Ibi res iniuste sublata. resti¬
tutione quadrupli punitur:
Hic autem diues iste non ab¬
stulisse aliena reprehendi¬
tur: sed propria non dedis
se: Nec dicitur quia ui quẽ¬
piam oppressit: sed quia in
acceptis rebus se extulit:
hinc ergo hinc sũmopere
colligendũ est: qua pena

Expanded text:
dere noluit, ei etiam qui redere noluit, ei etiam qui resurrexit ex mortuis credere contempsit. Cumque Moysi verba spiritaliter intelligere contempsit, ad eum de quo Moyses locutus fuerat riae mysteriis succincte transcurrisse sufficiat; nunc ad intuendam latius rei gestae moralitatem animus recurrat: Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Et erat quidam mendicus, nomine Lazarus, qui jacebat ante januam divitis, ulceribus plenus. Nonnulli putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi; sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur . Ibi res injuste sublata 1655 restitutione quadrupli punitur . Hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed pse; nec dicitur, quia vi unumquempiam oppressit: sed quia in acceptis rebus, se extulit. Hinc ergo hinc summopere colligendum est: qua poena
Abbreviated transcription (Latin):
mentis eripiunt: quos ta¬
men per carnem filios recog¬
noscunt: In tormentis autẽ
diues positus. quinq frẽs
habere se perhibet: quia su¬
perbus idem iudaicus ppłs.
qui ex magna iam parte dã¬
natus est: sequaces suos qͦs
super terram reliquit: qͥnq
sensibus corporis deditos no¬
uit: Quinario ergo numero
frẽs quos reliquerat expri-
mit: quia eos ad spiritalẽ
intelligentiã non assurgere.
in inferno positus gemit: Pe
tit ut ad eos lazarus mitta¬
tur: cui quia moysen et pro¬
pħas habeant dicitur: Sed
ait quia non credent: nisi
quis ex mortuis resurrexerit
Cui protinus respondetur:
Si moysen et propħas non
audiunt: neq siquis ex mor¬
tuis resurrexerit credent el:
Certe de moyse ueritas di¬
cit: Si crederetis moysi: cre¬
deretis utiq et michi: De me
enim ille scripsit: Impletur
ergo: quod per abrahȩ res¬
ponsionẽ dicitur: Ex mortu¬
is enim dñs resurrexit: Sed
iudaicus ppls quia moysi cre¬

Expanded text:
mentis eripiunt, quos tamentis eripiunt, quos tamen per carnem filios recognoscunt. In tormentis autem dives positus quinque fratres habere se perhibet, quia superbus idem Judaicus populus, qui ex magna jam parte damnatus est, sequaces suos quos super terram reliquit, quinque sensibus corporis deditos novit. Quinario ergo numero fratres quos relmit, quia eos ad spiritalem intelligentiam non assurgere, in infertit ut ad eos Lazarus mittatur. Cui quia Moysen et prophetas habeant dicitur. Sed ait: Quia non credent, nisi quis ex mortuis resurrexerit. Cui protinus respondetur: Si Moysen et prophetas non audiunt, neque si quis ex mortuis resurrexerit credent ei. Certe de Moyse Veritas dicit: Si crederetis Moysi, crederetis utique et mihi. De me enim ille scripsit . Impletur ergo quod per Abrahae responsionem dicitur. Ex mortuis enim Dominus resurrexit, sed Judaicus ille populus, quia Moysi cre
Abbreviated transcription (Latin):
tremo digiti se tangi deside¬
rat: quia eternis suppliciis
datus: optat operatione ni¬
storum uel ultima participa¬
ri: Cui respondetur quod
in hac uita bona receperit:
quia omne gaudiũ suum
felicitatẽ transitoriã putauit:
Habere etenim hic possunt
et iusti bona: nec tamen hȩc
in recõpensatione recipere:
quia dũ meliora id est ȩterna ap¬
petunt: eorum iudicio quȩ¬
libet bona affuerint: cum
scĩs desideriis estuant. bona
minime uidentur: Unde
dauid propħa qui regni di¬
uitiis multisq obsequiis ful¬
ciebatur: quamuis et hȩc ad
necessitatẽ bona esse conspice¬
ret: uni tamen. singulariter
bono in hianter estuabat di¬
cens: Michi autem ad herere
udeo bonum est:
Nter hȩc uero notandum
est: quod ei dicitur. memen¬
to fili: Ecce enim abraham
filium uocat: quem tamen
a tormento non liberat: Qm̃
huius infidelis ppłi preceden¬
tes patres fideles. quia multos a
sua fide deuiasse considerait:
eos nulla compassione a tor¬

Expanded text:
tremo digiti se tangi desidetremo digiti se tangi desiderat, quia aeternis suppliciis datus optat operatione justorum vel ultima participari. Cui respondetur quod in hac vita bona receperit, quia omne suum gaudium felicitatem transitoriam putavit. Habere hic etenim possunt et justi bona, nec tamen haec in recompensatione recipere, quia dum meliora, id est aeterna, appetunt, eorum judicio quaelibet bona adfuerint, cum sanctis desideriis aestuant, bona minime videntur. Unde David propheta, qui regni divitiis multisque obsequiis fulciebatur, quamvis et haec ad necessitatem bona esse conspiceret, uni tamen singulariter bono inhianter aestuabat, dicens: Mihi autem adhaerere Deo bonum est . Inter haec vero notandum est quod ei dicitur: Memento, fili. Ecce enim Abraham filium vocat, quem tamen a tormento non liberat, quoniam hujus infidelis populi praecedentes patres fideles, quia multos a sua fide deviasse considerant, eos nulla compassione a tor