comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bant. portantes quas inuenerant
dono diuino pretiosissimas. mar¬
tingentib: uox allata diuinitus
ꝑalta scilentia noctis ꝓhibuit eos
moras innectere in eundo. Eadẽq
hora: papam romanũ ꝑuisionem
quidam assistens. talia cõpellare ui¬
sus. ẽ. Cur te piger sompnus tẽꝑib
pressis. negat stratib relictis custodi¬
am tue habere ꝓuincie: Et quaredi.¬
missis publicis utilitatib propriis
implicaris: Hamq ut qd̃ dicopa¬
lam sit: nou̾is te magnorũ uirorũ
patrociniis carere. Benediei scilicet.
atꝙ scolastice sororis eius. Quorũ
corpora quidam agallie oris huc
aduentantes. illuc ferunt human¬
da. His auditis romanus antistites:
ꝙ inquirit. ac ꝑsequi conatur re¬
cedentes. iunctis sibi langobardorũ
aixiliis. Interca famili dei. uisiõe
accepta supradicta. formidantes ali¬
cuius in commoditans tristẽ accessũ:
respiciunt retro. uidentq subsequi
abhostib. Tuncq timoris pleniter¬

Expanded text:
bant portantes quas invenerant bant portantes quas invenerant dono divino pretiosissimas marattingentibus, vox alta divinitus per alta silentia noctis prohibuit eos moras innectere in eundo. Eadem hora papam Romanum per visionem quidam assistens talia compellare visus est: Cur te piger somnus temporibus pressis negat stratibus relictis custodiam tuae habere provinciae? et quare dimissis publicis utilitatibus, propriis implicaris? namque ut dico quod palam sit noveris, te magnorum virorum patrociniis carere Benedicti scilicet atque Scholasticae sororis ejus, quorum corpora quidam a Galliae oris huc adventantes, illuc ferunt humanda. His auditis Romanus antistes que inquirit, ac persequi conatur recedentes, junctis sibi Langobardorum auxiliis. Hac itaque famuli Dei visione accepta, formidantes alicujus incommoditatis tristem accessum, respiciunt retro, videntque se subsequi ab hostibus: tuncque timore pleni ter
Abbreviated transcription (Latin):
cuius notator extiterat. ibiq sicut
longe optauerat cuncta inueniens
prosꝑatori itineris sui. grates innu¬
meras rependit. Namq locum adi¬
ens: loculum ibidem inuenit exte¬
rius quidem uile. interius autem
retinentem magni precii margaritas.
Proforib autẽ. petre scilicet super¬
posite: prefixa erant notamina. qͦꝵ
intersus busta iacebant. His sicut
diu optauerat inuentis: pate facto
alatere. euacuatoq locello thesau¬
rum inuentum unius sportelle con¬
quasi noua habrtur. Quib pa¬
tratis omĩb: inꝓuise ad sunt sõcii.
quos supra sermo retulit acinoman¬
nica urbe ꝓfectos. querentes os ipsi
nonaquesita cdiui benedictione frustͣ¬
ti. Tuncq primum sibimet mutuo.
patefecere sui itineris causam: quia
scilicet &e ipsi reuelatione diuina
ammonin. ad corpus beate scolasti¬
ce ierant deferendum. Moxq cũ
festinatione retro gradũ iter arripi¬
entes: festinato simul regredi cura¬

Expanded text:
cujus notator exstiterat: ibique sicut cujus notator exstiterat: ibique sicut longe optaverat cuncta inveniens, prosperatori itineris sui grates innumeras rependit. Namque locum adiens loculum ibidem invenit, exterius quidem vilem, interius autem retinentem magni pretii margaritas. Pro foribus autem petrae scilicet superpositae praefixa erant notamina, quorum interius busta jacebant. His sicut diu optaverat inventis, patefacto a latere evacuatoque locello, thesaurum inventum unius sportellae conquasi nova habetur. Quibus patratis omnibus improviso adsunt socii, quos supra sermo retulit a Cinomanica urbe profectos, quaerentes et ipsi non quaesita diu benedictione frustrati. Tuncque primum sibimet mutuo patefecere sui itineris causam, quia scilicet et ipsi revelatione divina admoniti ad corpus B. Scholasticae ierant deferendum: moxque cum festinatione retrogradum iter arripientes, festinato simul regredi cura
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinquare ꝓspexeris: tu neadmo¬
dicum indulge quieti. sed tectiãdi¬
ta linquens nudo subaeris axeinde¬
fessus specuiator acdesto. Cumq so¬
litudinis huius locum aliquẽ lu¬
mine clarissimo radiare cũspexeris.
niuei montis adinstar. notato certis
sime locum. Samq ibi inuenien¬
dum. ẽ: unde tue cure finis impona
autẽ desiderio: primo quietis somp¬
no ꝑcepto. stratui sese excutiens pre¬
ceptorum senis haud segnis obtem¬
perator exticit. Namq preclicte so¬
litudinis plegam respiciens: cõspi¬
cit eminus lotum lumine claro mĩ¬
cantem. ceu cum luminarib facibq
cdensis. locus aliquis ꝑfusus illustra.¬
tur. Quib uisis reuerendus heros:
gaudio amplissimo repletus mun¬
di gubernatori ceꝰ scłoꝵ rectori benedi¬
cens. inhisdem laudib noctis termi.¬
num expectabat. Qui cum diu postu.¬
latus adfiusset. solisq glob necdũ
uibare suo mundi spatia ampla cõ¬
pleret: adlocum intrepidus ꝓperat.

Expanded text:
opinquare prospexeris, tu ne ad modicum quidem indulge quieti, sed tecti adyta linquens, nudo sub aeris axe indefessus speculator adesto. Cumque solitudinis hujus locum aliquem lumine clarissimo radiare conspexeris nivei montis instar, notato certa mente locum: namque ibi inveniendum est unde tuae curae finis imponatautem desiderio, primo quietis somno percepto stratu sese excutiens, praeceptorum senis haud segnis obtemperator exstitit. Namque praedictae solitudinis plagam respiciens conspicit eminus locum lumine claro micante, ceu cum luminaribus facibusque densis locus aliquis perfusus illustratur. Quibus visis reverendus heros gaudio magno repletus mundi Gubernatori et saeculorum Rectori benedicens in iisdem laudibus noctis terminum exspectabat. Qui cum diu praestolatus affuisset, solisque globus, necdum jubare suo mundi spatia ampla compleret, ad locum intrepidus properat
Abbreviated transcription (Latin):
inimĩcis gentib iugo misere capti¬
uitatis addicunt. Nimores arma¬
tos dissipant popłos: & munitas
diriuint ciuitates. Et quid plura
carissimi: quicquid potentie: quic¬
quid uirͥum uidemus inhostib: cor¬
ruptione uite nr̃e: nr̃aq infidelita

Expanded text:
inimicis gentibus jugo miserae captiinimicis gentibus jugo miserae captivitatis addicunt. Hi mores armatos dissipant populos, et munitas diruunt civitates. Ecquid plura, carissimi? Quidquid potentiae, quidquid virium videmus in hostibus, corruptione vitae nostrae, nostraque infidelita
Abbreviated transcription (Latin):
dño suo parat: qui luxuriantis car¬
nis respuens uoluptates: toto m̃tis
sue sp̃u suspensus ad dñm uigore
se castitatis accingit. Optimã pa¬
rat dño uiam : qui cogitationes su¬
as auaricie fluctib estuantes: sere¬
ne conscientie tranquillitate cõpes¬
cit. Niam dño parat: qui ydoloꝵ
uana atq omnium suꝑsticionum
fignenta conculcans: uinum di ui¬
ui cultum o̾ fidem ueritatis ĩqui¬
rit. Quicumq uero uoluptuosis
seculi huius languet illecebris: cu¬
piditatib auaritie feruentis in sa¬
nit: infraterna odia feralis inuidie
facib ardescit: atq adcontumeliã
clei omnipotẽtis: ꝑ anfractas demo¬
num semitas: erraticus uator in¬
cedit: non parat dño uiam. sed ĩi¬
mico miser suo: exitiabile ĩ semet¬
ipsum. patefacit ingressum. Hi
mores q: uita huiusmodi: ampla
itinera &: largissimas iuas: barba¬
ris natioionib mnexitum cõmunis
salutis aꝑiunt. Himores: plebem d̾i

Expanded text:
Domino suo parat, qui luxuriantis carDomino suo parat, qui luxuriantis carnis respuens voluptates, toto mentis suae spiritu suspensus ad Deum, vigore se castitatis accingit. Optimam parat Domino viam, qui cogitationes suas avaritiae fluctibus aestuantes, serenae conscientiae tranquillitate compescit. Viam Domino parat, qui idolorum vana, atque omnium superstitionum figmonta conculcans, unum Dei vivi cultum, et fidem veritatis inquirit. Quicunque vero voluptuosis saeculi hujus languet illecebris, cupiditatibus avaritiae ferventis insanit, in fraterna odia feralis invidiae faucibus inardescit atque ad contumeliam Dei omnipotentis, super anfractas daemonum semitas erraticus viator 210 incedit: non parat Domino viam, sed inimico miser suo exitiabilem in semetipsum patefacit ingressum. Hi mores, et vita hujusmodi ampla itinera, et largissimas vias barbaris nationibus in exsilium communis salutis aperiunt. Hi mores plebem Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ assertionẽ iusticie: illicitas hero¬
dis nuptias increparet: nec regem
timuisset offendere: nec squalorẽ
carceris declinasset: nec tyranni¬
co gladio refugisset occidi. Audi¬
amus adhuc paululum fratres:
quid ad ꝓfectum omniũ nr̃m: sal¬
uatoris nuntius predicauit. Para¬
te inquit urã dño: pectas facite sẽ¬
mitas clei nr̃i. Tere dignus beatꝰ
loħs: cuius ꝓphetica. e̾e̾t. natiuitas:
qui c̃ illis deparentib quorũ. esset
desperata posteritas: deimunere nas¬
ceretur. Nam tanta auctoritate tan¬
tusq dicendi pondere inuocem sc̃e
predicationis erupit: ut ce instantẽ
dm̃ nuntiaret aduentum: cẽ inse̾¬
mitas rectas male niuentiũ dirige
ret prauitates. Quid est ergo parare
ci. purgato auitiis pectore simplicis¬
cordis habitaculum p̾parare: Quid
.ẽ. rectas facitae semitas dei. nisi ut ta¬
les actuum tuoꝵ tibi munias euas
quas ꝑ ambulare ꝓpicius ueniens
ad te dominus delectetur Ille iuam

Expanded text:
per assertionem justitiae, ut illicitas Heroper assertionem justitiae, ut illicitas Herodis nuptias increparet, nec regem timuisset offendere, nec squalorem carceris declinasset, nec tyrannico gladio refugisset occidi. Audiamus adhuc paululum, fratres, quid ad profectum omnium nostrum Salvatoris nuntius praedicabat: Parate, inquit, viam Domino, rectas facite semitas Dei nostri. Vere dignus beatus Joannes, cujus prophetica esset nativitas, qui et illis de parentibus, quorum esset desperata posteritas, Dei munere nasceretur. Nam tanta auctoritate, tantoque docendi pondere in vocem sanctae praedicationis 209 erupit, et instantem Domini nuntiaret adventum, et in semitas rectas male viventium ret pravitatem: quid enim est parare ci, purgato acordis habitaculum praeparare? Quid est, rectas facite semitas Dei, nisi ut tales actuum tuorum tibi munias vias; quas perambulare propitius veniens ad te Dominus delectetur? Ille viam
Abbreviated transcription (Latin):
ludunt.Nec enĩ poterat ueteri
sublege ordinem suũ mortalis s̾¬
uare natura: quando ꝑ nouã diuini-¬
tatis grãm: nouũ saluti om̃iũ mys¬
terium parabatur. Hic ergo. ẽ. io¬
hannes: dequo ꝓpħ̾auit ysaias
dicens. Tox clamantis indeser¬
serto: parate uiam dño rectas faci.¬
te semitas dei nr̃i. Uox inquit. cla¬
mantis. Quam bene uox dicitur:
qui uenientẽ de celestib incarne
hominis. unigenitum dei pleno
letus ore clamabat. Recte uox dicit᷑:
cuius intonante preconio: sacramẽ.¬
tum redemptionis humane sur¬
da dudum cepit audire mortalitaᷤ.
Ut enĩ uenerandus baptista: mu¬
to patri aꝑuit linguam. ita aures
hominum: salutaris gr̃e ĩnoua¬
uit aulitu. Clamant autẽ inde¬
serto: ubi predicationẽ eius nec ĩ¬
solens turba ꝑstreperet: nec ĩfide¬
lis rederet auditor. Sed hi tantũ
audire possent: qui predicantem
uerbum salutis: cura tantũ diui¬
ni cultus expeterent: oe aduerterẽt
eum uera annuntiare de xp̃o: qͥ

Expanded text:
ludunt; nec enim poterat veteri sub lege ordinem suum mortalis servare naturam, quando per novam Divinitatis gratiam, novum saluti omnium mysterium parabatur. Hic ergo est Joannes, de quo prophetavit Isaias dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Vox, inquit, clamantis; quam bene vox dicitur, qui venientem de coelestibus in carne hominis Unigenitum Dei pleno laetus ore clamabat. Recte vox dicitur, cujus intonante praeconio sacramentum redemptionis humanae, surda dudum coepit audire mortalitas. Ut enim venerandus Baptista muto patri aperuit linguam, ita aures hominum salutaris gratiae innovavit auditum. Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auditor, sed hi tantum audire possunt, qui praedicantem verbum salutis, cura tantum divini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Christo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Et actiua quidem uita inuia. ẽ.
Contemplatiua inpatria. Actiua
innecessitate. Contemplatiua: indi¬
lectione. Actiua inlabore. Cõtempla¬
tiua inrequie. Actuia namq ĩpre¬
senti uita incipit. &ꝰ cum p̾senti fi¬
nitur: mercede restante. Qius enĩ
illa patria esuxientẽ reficiet ubi ne¬
mo esurit: Quis nudum uestiet
ubi uestis. ẽ immortalis: Quis
infirmum uisitabit. ubi qui infir¬
metur. ẽ nullus: Qius mortuũ
sepeliet. ubi ꝑpetua. ẽ. uita: Con¬
templatiua uero uita inpresenti ĩ¬
cipit. sed infuturo ꝑficietur. Unde
bene de maria dicitur. Optimã
partẽ elegit maria: que non aufe¬
retur ab ea. Quia qđ hic animꝰ
parum ꝑguistare incipit: illic plenit
ꝑcipiet ubi iudebitur deus deorũ in
syon. Apło teste qui ait. Qd̃ nunc
uidemus ꝑspetulum ce enigiate. tẽ¬

Expanded text:
Et activa quidem vita in via est, contemplativa in patria. Activa in necessitate, contemplativa in dilectione. Activa in labore, contemplativa in requie. Activa namque in praesenti vita incipit, et cum praesenti finitur, mercede restante. Quis enim in illa patria esurientem reficiet, ubi esurit nemo? Quis nudum vestiet, ubi vestis est immortalis? Quis infirmum visitabit, ubi qui infirmetur est nullus? Quis mortuum sepeliet, ubi perpetua vita est? Contemplativa vero vita in praesenti incipit, sed in futuro perficietur. Unde bene de Maria dicitur: « Optimam partem elegit Maria, quae non auferetur ab ea. » Quia quod hic animus parumper degustare incipit, illic pleniter percipiet, ubi videbitur Deus deorum in Sion, Apostolo teste qui ait : « Quod nunc vidimus per speculum in aenig
Abbreviated transcription (Latin):
da ꝓle. Rachel autẽ pulchra fa¬
cie: sed infecunda erat. Per lyam
ergo que lippis erat ocłis. sed fecũ¬
da ꝓle: actiua uita. designatur.
Que cum mundo cordis oculo.
dm̃ contemplari non possit: tam̃
ꝑp̾dicationem. ꝑ bonum exemplũ.
spiritales filios deo generat. Unde
bene lya laboriosa interpretatur.
Quia actiua uita ĩ multis labo¬
rib. &ẽ sollicitudinib. ẽ. occupata.
Per rachel uero que pulchra facie
sed infecunda: contemplatiue ui.¬
te dulcedo exprimitur. Qͥ a mens
dum aduidendum dm̃ se undiq
colligit: minus ꝑ p̾dicationẽ filios
parit. UInde bene rachel ouis. uel
uisu principiũ interpretatur. &a
mens contemplationi dedita illum
uidere desiderat qui ait. Ego princi¬
pium: qui &e loquuor uobis. Iacob
igitur rachel concupiuit. sed lẏam

Expanded text:
da prole. Rachel autem pulchra fada prole. Rachel autem pulchra facie, sed infecunda erat. Per Liam ergo quae lippis erat oculis, sed fecunda prole, activa vita designatur. Quae cum mundo cordis oculo Deum contemplari non possit, tamen per praedicationis bonae exemplum, spiritales filios Deo generat. Unde bene Lia laboriosa interpretatur, quia activa vita in multis laboribus et sollicitudinibus est occupata. Per Rachel vero quae pulchra erat facie, sed infecunda, contemplativae vitae dulcedo exprimitur. Quia mens, dum ad videndum Deum se undique colligit, minus per praedicationem filios parit. Unde bene Rachel, ovis vel visus principium interpretatur, quia mens contemplationi dedita, illum videre desiderat qui ait: « Ego principium, qui et loquor vobis . » Jacob igitur Rachel concupivit, sed Liam
Abbreviated transcription (Latin):
non nulli qui post diuturnã in ac¬
tiue uite laborem: adrequiem con¬
demplationis transcunt.Quodꝙ
non ꝓpria uirtute. sed diuino fit
munere recte dicitur. Egredietur.
liber gratis. Quod ꝓpuie illoꝵ .ẽ.
qui post longa exercitia monasti¬
ce uite post diuturnã monasteria¬
lem ꝓbationem: secreta sibi loca e¬
ligu̾nt. inquib illud apłicum. im¬
plere possint. Dine intermissione
orate: inomĩb grãs agite. Sunt¬
autẽ non nulli. qui duuno feruen¬
tes amore: inip̃o exordio conu̾sio¬
nis adcontemplatiue uite suauita¬
tem incipiunt conualescere. Ded̃
cliuina dispensatione prius. mat¬
tiua uita laborare ꝑmutuntur.
ut tanto securius ymmo ceꝰ feliciꝰ
adcontemplatiuã uitam ꝑueniãt
quanto ꝑfectius in actua uita fu¬
erũt cõprobati. Quales significaue¬
runt due uxores sc̃i iacob patriar¬
che lỹa scilicet ceꝰ rachel. Quarũ
una lẏa lippis erat ocłis. sed fecun¬

Expanded text:
nonnulli qui post diuturnum acnonnulli qui post diuturnum activae vitae laborem ad requiem contemplationis transeunt. Quod quia non propria virtute, sed divino fit munere, recte dicitur, egredietur liber gratis. Quod proprie illorum est, qui post longa exercitia monasticae vitae, post diuturnam monasterialem probationem, secreta sibi loca eligunt, in quibus illud Apostolicum implere possint: « Sine intermissione orate, in omnibus gratias agite autem nonnulli, qui divino ferventes amore, in ipso exordio conversionis ad contemplativae vitae suavitatem incipiunt convolare, sed divina dispensatione prius in activa vita liberari permittuntur. In tanto securius, imo et felicius, ad contemplativam vitam perveniunt, quanto perfectius in activa fuerunt vita comprobati. Quales significaverunt duae uxores sancti Jacob patriarchae, Liam scilicet et Rachel. Quarum una Lia lippis erat oculis, sed fecun
Abbreviated transcription (Latin):
tur: qui inueritate dicere possint.
Nr̾a autẽ conu̾satio incelis. ⁊̃. Et
illuo. Diue mente excedimus deo: si¬
ue sobrii sumus uobis. Ordo autẽ
harum uirtutũ expostit: ut ꝑ acti¬
uũ laborem studeat quisq ꝑuenire
acdcontemplatiuã dulcedinem. PLe-¬
risq enĩ postquã inactiue uitẽ labo
re desuadauerĩt: contemplatĩne
uite suauitas inmercedem datur.
Unde in lege figuralit̾ precipitur.
Si emeris seruũ ebreum: sex
annis seruiet tibi & inseptimo egre¬
lietur liber graus. Hebreus quip¬
pe: transiens inter pretatur. Et ser¬
uus hebreus spiritaliter emitur:
quando mens deterrena conu̾satiõe
adceleste desiderium transit. Senariꝰ
enĩ numerus. acl actine uite laborẽ
ꝑtinet: quia sex sunt dies inquib
oꝑarilicet. Septenarius autẽ propt̾
sabbati requiem. ꝑ dulcedinẽ con¬
templatiue exprimitur. Seruus¬
ergo hebreus emptus sex annis ser¬
uire precipitur. ce inseptimo liber
gratis. egredi iubetur. Quia sunt

Expanded text:
possint: « Nostra autem conversatio in coelis est . » Et illud: « Sive mente excidimus Deo, sive sobrii sumus, vobis . » Ordo autem harum virtutum exposcit, ut per activum laborem studeat quisque pervenire ad contemplativam dulcedinem. Plerisque enim, postquam in activae vitae labore bene desudaverint, contemplativae vitae suavitas in mercede datur. Unde in lege figuraliter praecipitur: « Si emeris servum Hebraeum, sex annis serviet tibi, et in septimo egredietur liber gratis . » Hebraeus quippe transiens interpretatur. Et servus Hebraeus spiritaliter emitur, quando mens de terrena conversatione ad coeleste desiderium transit. Senarius enim numerus ad activae vitae laborem pertinet, quia sex sunt dies in quibus operari licet, septenarius autem propter sabbati requiem, dulcedinem contemplativae vitae exprimit. Servus Hebraeus emptus sex annis servire praecipitur, et in septimo liber gratis egredi jubetur, quia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quant pedib eius: accipient de doctri¬
na eius. Sed quia omnis qui hospitẽ
&e ꝑegrinum suscipit. iuxta possibi¬
litatem suam temporale subsidium
ministrare debet: martha circa fre¬
quens ministerium intantũ solli¬
cita erat. ut non solum contra sororẽ.
sed etiam contra ip̃m dñm. querelã
assumeret dicens. Oñe non. ẽ tibi
cure qđ soror mea reliquid me so¬
luam ministrare: Dic ergo illi
ut me adiuuet. Ille uero qui nõ
est ꝑsonarum acceptor: Ded subti¬
liter singulorum merita diuidi¬
cat. & uirtutes discernit. ut osten¬
deret meliorem esse anmam quam
ritalem quam carnalem: ita untꝰ
opus laudat. ut alterius ñ uituꝑet¬
ceꝰ ait. Martha martha sollicita es.
ce furbaris erga plurima. Porro: u¬
num.ẽ. necessarium. Ebi non opꝰ
marthe rep̾henditur: sed marie
laudatur: cumdicit. Maria opti¬
mam partẽ elegit: que non aufiret᷑
ab ea. Quod autẽ ait. martha.
martha. repeticio istius nominis:

Expanded text:
quant pedibus ejus, accipiunt de doctriquant pedibus ejus, accipiunt de doctrina ejus . » Sed quia omnis qui hospitem et peregrinum suscipit, juxta possibilitatem suam temporale subsidium ministrare debet, Martha circa frequens ministerium in tantum sollicita erat, ut non solum contra sororem, sed etiam contra ipsum Dominum querelam assumeret, dicens: « Domine, non est tibi curae quod soror mea reliquit me ministrare solam; dic ergo illi ut me adjuvet. » Ille vero qui non est personarum acceptor, sed subtiliter singulorum merita dijudicat, et virtutes discernit, ut ostenderet meliritalem quam carnalem, ita unius opus laudat, ut alterius non vitupevero: Martha, Martha sollicita es, et turbaris erga plurima. Porro unum est necessarium. » Ubi non opus Marthae reprehenditur, sed Mariae laudatur, cum dicitur: « Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. » Quod autem ait: « Martha, Martha, » repetitio istius nominis
Abbreviated transcription (Latin):
non solum ad seuenientib u̾bum
annuntiabat: sed etiam circurẽs
ciuitates &e castella. ut euuangłm
refert celeste regnũ. om̃b eugłiabat.
Cumq uicta hanc consuetudinem
ꝑdinersa discurreret loca: intrauit
qđcdam castellum ut p̾sens euuan¬
gelii lectio narrat. Et mulier quedã
martha nomine. excepit illũ ĩ domũ
suam. Excepit illum quasi hospitẽ.
quasi ꝑ egrinum. quasi illũ qui non
haberet ubi caput reclinaret. Et ad¬
hoc excepit illum. quasi uirũ mag¬
illum. suscipienda abillo: Semi¬
nans ei sua carnalia. ut meteret illiꝰ
spiritalia. Nuius autẽ soror erat
maria nomine. quia martha et
maria sorores erant. non solũ sp̃u
sed etiam carne germane. quarum
frẽm lazarum dñs amortuis resus¬
citauerat. Hec ergo maria sedens
secus pedes domini. uerbum de ore
illius intentis aurib audiebat:. Au¬
dierat enĩ ꝓphãm dicentẽ. Tlacate
ce iudete qͣm ip̃e est deus. Et illud
qd̃ admoysen dicit. Et qui appropĩ¬

Expanded text:
non solum ad se venientibus verbum vitae annuntiabat, sed etiam circuiens civitates et castella, ut Evangelium refert, coeleste regnum omnibus evangelizabat. Cumque juxta hanc consuetudinem per diversa discurreret loca, « intravit in quoddam castellum, » ut praesens Evangelii lectio narrat, « et mulier quaedam Martha nomine, excepit illum in domum suam. » Excepit autem illum quasi hospitem, quasi peregrinum, quasi illum qui non haberet ubi caput reclinaret. Et adhuc excepit illum quasi virum magillum, suscipienda ab illo; seminans et sua carnalia, ut meteret illius spiritalia. Hujus autem soror erat Maria nomine; quia Martha et Maria sorores erant, non solum spiritu, sed etiam carne germanae, quarum fratrem Lazarum Dominus a mortuis resuscitaverat. Haec ergo Maria sedens secus pedes Domini verbum de ore illius intenta auribus audiebat. Audierat enim prophetam dicentem: « Vacate et videte quoniam ipse est Deus . » Et illud quod per Moysen dicitur: « Et qui appropin
Abbreviated transcription (Latin):
trgo que circa frequens ministeri.¬
um sathagebat: actiue uite labor
exprimitur. Ad quam ꝑtinet re-¬
ficere essurientẽ. potare sicientem:
nestire nulum. susciꝑe hospitem.
uisitare infirmum. sepelire mor¬
tuum. his etiam qui inregimine
sunt: subiectorum necessaria la¬
boriosa sollicitudine p̾uidere. Per
mariam uero que sedens. setus pe¬
des dm̃. uerbum illuis audiebat:
contemplatioue uite dulcedo desig.
ce curarum tumiatib atꝙ uegotiis
&e quia ab illoꝵ. cõnsortio aliquan¬
tulum separatur: cum sprritali
gaudio amarissime deflet. Hanc
grãm inestimabilem. hanc felicitatẽ.
incomp̾hensibem: dñs significare
bona. eẽ. uidentur: apud illius cõ¬
parationẽ suꝑflua dicͤntur. Ibi est
enĩ quod nec oculus uidit nec au

Expanded text:
 una circa frequens ministerium satagebat, activae vitae labor exprimitur: ad quam pertinet reficere esurientem, potare sitientem, vestire nudum, suscipere hospitem, visitare infirmum, sepelire mortuum; his etiam quae in regimine sunt subjectorum necessaria, laboriosa sollicitudine praevidere. Per Mariam vero quae sedens secus pedes Domini verbum illius audiebat, comtemplativae vitae dulcedo designaet curarum tumultibus atque negotiis  quia ab illorum consortio aliquantulum separatur, cum spiritali gaudio amarissime deflet. Hanc gratiam inaestimabilem, hanc felicitatem incomprehensibilem Dominus significare bona esse videntur, ad illius comparationem superflua judicentur. Ibi est enim quod « nec ocul
Abbreviated transcription (Latin):
nem factus̾: & habitu uiuentus
ut homo. Oue autẽ deuote sorores.
que dñm susceꝑunt indomũ suã
duas eccłie uitas significant. Acti¬
uam scilicet: ce contemplatĩuam.
Quarum propietatẽ in suis actib
demonstrat: cum una circa frequẽs

Expanded text:
inventus ut homo . » Duae autem devotae sorores quae Dominum susceperunt in domum suam, duas Ecclesiae vitas significant, activam scilicet et contemplativam. Quarum proprietatem in suis actibus demonstrant. Cum una circa frequens
Abbreviated transcription (Latin):
tio recitata. Sed neali.¬
quib ipsa euis planines alta fortas.¬
se uideatur. eam subbreuitate traus¬
currimus: quatinus eius expositõ
ita nescientib fiat cognita. ut ta¬
men scientib non sit onerosa. Qͥa
uiris lixxuria inlumbis sit: femi¬
nis in umbilico. testatur dñs qui¬

Expanded text:
tio recitata. Sed ne aliquibus ipsa ejus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatenus ejus expositio ita nescientibus fiat cognita, ut tamen scientibus non sit onerosa. Quia viris luxuria in lumbis sit, feminis in umbilico, testatur D
Abbreviated transcription (Latin):
nouus homo copulauit. Quitẽ
reuertetur tum nobis iam ꝑiudi¬
tium manifestatur. Benc autem
de seruis expectantib subditur. Ut
cum uenerit ce: pulsauerit: dõfes¬
tum aꝑient ei. Tlenit quippe dñs:
cum adiũdiciũ ꝓperat. Pulsat uͦ:
cum iam ꝑegritudinis molestias. ẽt̃
mortem uicinam designat. Cui cõ¬
festim aꝑimus: si hũc cumamore
suscipimus. Aperire enũm iudici
pulsann non uult:qui exire de cor

Expanded text:
novus homo copulavit; qui tunc revertitur, cum nobis jam per judicium manifestatur. Bene autem de servis exspectantibus subditur: Ut cum venerit et pulsaverit, confestim aperiant ei. Venit quippe, cum ad judicium properat; pulsat vero, cum jam per aegritudinis molestias esse mortem vicinam designat. Cui confestim aperimus, si hunc cum amore suscipimus. Aperire etenim judici pulsanti non vult, qui exire de cor
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Uutus eius inlumbis euis:
⁊ fortitudo ilius. inumbiculonen.¬
tris eius. Aprincipali igitur sexir:
lumborum nomine luxuria desig¬
natur. cum dñs dicit. Gint uestrt¬
lumbi uestri precincti. Lumbos
enim precingimus: cum carnis lux¬
lixiam ꝑcontinentiam coartamus.
Ded quia minus. ẽ. non agere. mala¬
nisi etiam quisq studeat. ce bonis
oꝑib insudare. ꝓtinus additu¬

Expanded text:
s: Virtus ejus in lumbis ejus, et fortitudo illius in umbilico ventris ejus . A principali igitur sexu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare,
Abbreviated transcription (Latin):
qui in celis. Ẽ Duo autẽ sunt qre
iubentur. Et lumbos pestring̾e:
ce lucernas tenere. Ut ce munditia
sit castitars in corpore: ee lumen ue¬
ritans inoꝑatione. Redemptorr⁊ eĩ
nr̃o: unum sine altero. platerene.¬
quaquã potest. Si aut is qui bona
agit. Ad huc luxirit inquinam̃ta
non cleserit. aut is qui castitate pre¬
minet. nec dum se ꝑbona oꝑa xxer¬
cet. He castitas gͣ magna. ẽ. sine
bono oꝑe: nec opus honum .̃ ali¬
quid sine castitate. Ded ⁊ siutrũ ꝙꝑ¬
sepe ad suꝑnam patriam tendat: ne
quaquam se auitiis ꝓmundi huiꝰ¬
huiꝰ honestatestineat. Qui ceꝰ si
quedam bona aliquando ꝓhonesta¬
te inchoat: in eius tamen uitentiõe
non debet ꝑmanere: nec ꝑbona o¬
pera. presentis mundi glam quere¬
te. ses totam spem inredemptoris
sui aduentu constituat. Unde cẽ
ꝓtinus subdit. Et uos similes homi¬
nib expectantib dñm suũ quando¬

Expanded text:
us vestris. Duo autem sunt, quae iubentur: et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut / is, qui bona agit, adhuc luxurię inquinamenta non deserit, aut is, qui castitate praeminet, necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquid sine castitate. Quid enim ispe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate inchoat, in ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde et protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus dom
Abbreviated transcription (Latin):
quia adpaciendũ moriendumq
ꝓ illo iam inuincibilis. eẽ ceꝑunt:
impleta eius ꝓmissione qua dixit
cos calicem suũ. ec̃. bibituros. Nam
sequitur. Ait illis. Calicem quidem
autẽ adlexteram meã ce sinistrã. nõ ẽ.
meũ dare uobis. sed quib paratũ est
a patre meo: sedos addexteram salua¬
toris. qui insuꝑna beatitudine dep̾¬
senti euis uisione letatur. Sedorꝰ acd
sinistram: qui in hac ꝑegrinatione
scẽ eius eccł̃ie sacerdotali regimine p̾¬
sidet. Sed intuendũ sollertius: quo¬
modo se petentib discipłis dicat ue¬
rax magister: Non est meũ dare
uobis sed quib paratum. ẽ. apatre
meo: cum alibi dicerit ip̃e. omĩa mͥ
tradita sunt a patre meo. Ideoq cõ¬
parauerit dona fidelib: hec eadem
una cum eo filiũ parare siue dare.
Nam ce rursum dicit de patredo¬
minꝰ. Quecũq enĩ ille fecerit hec ⁊
filius similit̾ facit. Quomͦ dicit¬

Expanded text:
quia ad patiendum moriendumque quia ad patiendum moriendumque pro illo jam invincibiles esse coeperunt, impleta ejus promissione qua dixit eos calicem suum esse bibituros. Nam sequitur. Ait illis: Calicem quidem autem ad dextram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo. Sedet ad dextram Salvatoris, qui in superna beatitudine de praesenti ejus visione laetatur; sedet ad sinistram, qui in hac peregrinatione sanctae ejus Ecclesiae sacerdotali regimine praesidet. Sed intuendum solertius quomodo se petentibus discipulis dicat verax magister, Non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, cum alibi dixerit ipse: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo , ideoque conparaverit dona fidelibus, haec eadem una cum eo Filium parare sive dare. Nam et rursum dicit de Patre Dominus: Quaecunque enim ille fecerit, haec et Filius similiter facit . Si
Abbreviated transcription (Latin):
dicit a maritudinẽ passionis: que in¬
fidelium acerbitate crebro iustis of.¬
fertur. Nam hanc quisꝙ humi¬
liter pacienter gaudent̾ ꝓ xp̃o susci¬
nabit. Quia ergo filii zebedei:
cum ulo sedere desiderant: ammont
eos primo passionis sequi exempla
men appetere quẽ uiuendo ordinẽ
cunctis fidelib sequendum docet
apłs dicens. Si enĩ complantatu
facti sumus similitudini mortis
cus. simul cẽ resurrectionis erimu.
Dicunt illi. possumus. Mentẽ
quidem ac deuotionẽ suã qualis
inp̾senti erat simplicit̾ dño pande¬
bant: dum se calicẽ eus bibere
posse testabãtur. qui tam̃ quan¬
te infirmitatis adhuc. essent post¬
modũ patenter ostendebant dum
adueniente temꝑe quo ip̃e dñs eun¬
dem calicem biberet. etã illi cum
runt. Sed non diu metus ilẽ bi¬
bendi calicis eoꝵ corda premebat:
quin potius qui passuro dño fuge¬
runt. eo resurgente otius redierunt:
ceꝰ qđ passionis turbine terrente tre
tus adbibendũ dñi calicẽ tenebant.

Expanded text:
dicit amaritudinem passionis, quae infidelium acerbitate crebro justis offertur. Nam hanc quisquis humiliter, patienter, gaudenter pro Christo suscinabit. Quia ergo filii Zebedaei dum illo sedere desiderabant, admonet eos primo passionis suae sequi exempla,men appetere. Quem vivendi ordinem cunctis fidelibus sequendum docet Apostolus, dicens: Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul etiam et resurrectionis ejus erimus . Dicunt illi: Possumus. Mentem quidem devotionemque suam, qualis in praesenti erat, simpliciter Domino pandebant, dum se calicem ejus bibere posse testabantur: qui tamen quantae infirmitatis adhuc essent, postmodum patenter ostendebant, dum adveniente tempore quo ipse Dominus eumdem calicem biberet, etiam illi cumrunt. Sed non diu metus idem bibendi calicis eorum corda premebat, quin potius qui passuro Domino fugerunt, eo resurgente ocius redierunt: et quia passionis turbine terrente treptus ad bibendum Domini calicem tenebant,
Abbreviated transcription (Latin):
factus. ẽ nobis. In hac autẽ lectio¬
ne quia humilitatis formã erat
prebiturus hominib: cuncta max¬
ra loquitur. Nam os in principi¬
is ut mater ad eum cum fuiis peti¬
tura aduenit quesiuit ab ea quid
uellet: interrogans quasi homo.
quasi nestius occultorum. quasi
ignarus furturoꝵ. qui ineternitate
diuine potentie omĩa nouit an¬
te quã fiant. Et quia illa inp̾cib
humanitats eus potius quã diui¬
nitatis memoriam pretulit. Postu.¬
lano sedem filiis a cdextris eiuis et si¬
nistris. qui inhabitu quidem corpo¬
reo dexteram habuit &e sinistram. sed
indiuina maiestate nullo membroꝵ
compositione formatus. Consequẽ¬
ter ce  ip̃e facita inpassibilis deitatis
gloria. Memoriam passionis quã

Expanded text:
factus est nobis. In hac autem lectione quia humilitatis formam erat praebiturus hominibus, cuncta maxra loquitur. Nam et in principiis, ut mater ad eum cum filiis petitura advenit, quaesivit ad ea quid vellet, interrogans quasi homo, quasi nescius occultorum, quasi ignarus futurorum, qui in aeternitate divinae potentiae omnia novit antequam fiant. Et quia illa in precibus humanitatis ejus, potius quam divinitatis memoriam praetulit, postulans sedem filiis a dextris ejus et sinistris, qui in habitu corporeo dextram habuit et sinistram, sed in divina majestate nulla membrorum est compositione formatus, consequenter et ipse tacita impassibilis gloria deitatis memoriam passionis, qua
Abbreviated transcription (French):
ne illiciat. ne corrumpat. ne ipsa
subu̾tat felicitas. Magne inqͣm
uirtutis est cum felicitate luctari:
magne felicitatis.ẽ. a felicitate non

Expanded text:
ne illiciat, ne corrumpat, ne ipsa subvertat felicitas. Magnae, inquam, virtutis est, cum felicitate luctari; magnae felicitatis est, a felicitate non
Abbreviated transcription (Latin):
humanitate erat suscepturꝰ inmedi¬
um ꝓtulit: atq hanc cdiscipłis imi¬
tandam ꝓposuit. cũ deuotam eoꝵ
sponsionem. sua etiam atcestationẽ cõ

Expanded text:
humanitus erat suscepturus, in medium protulit, atque hanc discipulis imitandam proposuit, cum devotam eorum sponsionem sua etiam attestatione co
Abbreviated transcription (Latin):
ginem non haberet ex homine. Et
nos igitur his contra euticẽ dictis:
extollamus uocem cũ eccł̃ia catho¬
lica. cuiꝰ hec mulier typũgessit.

Expanded text:
ginem non haberet ex homine. Et nos igitur his contra Eutychen dictis extollamus vocem cum Ecclesia catholica, cujus haec mulier typum gessit
Abbreviated transcription (Latin):
dauit. Isti sunt qui de adhanc glam
ꝓuexerunt: ut gens sc̃a popuius e¬
lectus. ciuictas sacerdotalis ce: regra
ꝑsatram beati petri sedem caput or¬
bis effecta: latius presideres religiõe
diuina quam dominatione terrena.
Qaͣuis enim multis aucta uicto¬
riis. ius imperii tui terre mariq p̾¬
tuleris: minus tamen. ẽ. quod tibi
bellicus labor subdidit quam quod
gauit. omnesq incommune morta.¬
łes adcognitionẽ sui habundantissimiᷤ

Expanded text:
hanc gloriam provexerunt, 322 ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit quam quod gavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimi
Abbreviated transcription (Latin):
Mnium quidem sc̃arum
sollempustatum dilectis.¬
simi: totus mundus est
particeps. & unius ficdi pietas exigit:
ut quicquid prosalute uniuersorũ
gestum recolitur: cõmunib ubiq
gaudiis celebretur. Uerumptam̃
hocdierna festiuitas: preter illam re¬
uerentiam quam toto terrare orbeꝓ
meruit. speciali &e ꝓpria nr̃e urbis
exultatione ueneranda. ẽ. Ut ubi
precipuorum apłorum glorificatus s̃
exitus: ibi indie martyrii eoꝵ sit
leticie principatus. Isti enĩ. isti sunt
uiri. ꝑ quos tibi euuangłium xp̃i
roma resplenduit. & que eras ma¬
gistra erporis: facta es discipila ue¬
rstatis. Isti sunt sc̃i patres tui ue¬
riꝙ pastores: qui te regnuis celestib
uscrendam młto mllius multoq¬

Expanded text:
mnium quidem sanctarum solemnitatum, dilectissimi, totus mundus est particeps, et unius fidei pietas exigit ut quidquid pro salute universorum gestum recolitur, communibus ubique gaudiis celebretur. Verumtamen hodierna festivitas, praeter illam reverentiam quam toto terrarum orbe promeruit, speciali et propria nostrae urbis exsultatione veneranda est: ut ubi praecipuorum apostolorum glorificatus est exitus, ibi in die martyrii eorum sit laetitiae principatus. Isti enim sunt viri per quos tibi Evangelium Christi, Roma, resplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam m
Abbreviated transcription (Latin):
tentis dei cura: ꝑ angłm ꝓmittit᷑
nasciturus. Et bͥene senisstmis pa-¬
rentib: nouis filius datur: quise¬
necenti labentiq mundo iunuige¬
nitum dei: adspem future iuuẽ¬
tutis ostenderet. Quid illud quan¬
to est. stuporem mirandum: quod
acharias ipse dum pretursorem
salutaris uerbi concipiendũ senili
aluo paulo tardius credit: scilen¬
tio repentine taciturnitatis obmu¬
fuit: nec pristinum loquendi re¬
cepisset usum: nisi nomen pueri
quo uocandus eset clausioris eius
uincula relaxasset Atq ita factĩrẽ.
ut os sacerdotaie qd̃ trepidatio colli¬
gauerat dubitãtis: meritum filii

Expanded text:
tentis Dei cura per angelum promittitur nasciturus. Et bene senissimis parentibus novus filius datur, qui senescenti labentique mundo Unigenitum Dei ad spem futurae juventutis ostenderet. Quid illud, quantoque est stupore mirandum, quod Zacharias ipse, dum praecursorem salutaris Verbi concipiendum senili alvo paulo tardius crederet, silentio repentinae taciturnitatis obmutuit, nec pristinum loquendi recepisset usum, nisi nomen pueri, quo vocandus esset, clausi oris ei vincula relaxasset? Atque ita factum est ut os sacerdotale, quod trepidatio colligaverat dubitantis, meritum filii
Abbreviated transcription (Latin):
lio creatoris ut ineffigie sua ciiꝰq
ꝓprietas cs discernibilis. similitu¬
do seruetur. Inceteris autẽ corpis
membris eq̃ualia cuncta reddan¬
tur: ita modificabituir illa ĩuno¬
quoq materies ut nec aliquid ex
ea pereat: &ꝰ qđ aucui defuerit: ille
suppleat qui denichilo potuit qd̃

Expanded text:
lio Creatoris, ut in effigie sua cujusque lio Creatoris, ut in effigie sua cujusque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat, et quod alicui defuerit ille suppleat, qui etiam de nihilo potuit q
Abbreviated transcription (Latin):
rectionem sarius non credentibus
occurrit informitas. Sed quẽ ad¬
modum sistantia cuinslibet solu¬
bilis metalli: aut igne liquesc̾et
aut conteretur inpuluerem: aut
confunderetur in massam: ⁊ eã
uellet artifex rursus ex illius ma¬
terie quantitate repparare: nichil
inter. et̃. ad euis integritatem. que
particula materie cuiq mẽbro
statue redderetur: dum tamen
totum. ex quo constituta fuerat
restituca resumeret. Ita deus ini¬
rabiliter atq ineffabiliter artifix
de toto qd̃ caro nr̃a constiterat eã
mirabili & ineffabili celeritate
restituet: nec aliquid adtinebit
adcapillos redeant: oe ungues
anquicquid eoꝵ perierat mute¬
tur incarnem: o inpartes alias
corporis reuocetur. Curante arti¬
ficis ꝓuidentia nequid indecens
fiat. Nec illud est consaquens ut
ideo diuersa niuentũ statura¬
sit reuiuiscentium singulorum
que fuerat diuersa uiuentium.
Aut macricũ eadem. macie aut
pingues cum eadem pinguedine
reuiuescant. Sed si hoc est inconsi¬

Expanded text:
rectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut conteconfunderetur in massam, et eam velit artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cuicunque membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat restituta resumeret. Ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliquid attinebit ad capillos redeant, aut ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem et in partes alias corporis revocetur, curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Neideo diversa sit statura reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consi
Abbreviated transcription (Latin):
Uerumptamen euuangłizantib
discipłis: non tam pauci. quam illi
erant: sed gentes etiam crediderunt.
Hec sunt sine dubitatione maiora
nec tamen ait maiora horum facie¬
tis: ut solos apłos eaputares esse
facturos. Sed qui credit inme in¬
quit. oꝑa que ego facio ce ip̃e faciet:
ce maiora horum faciet.

Expanded text:
verumtamen evangelizantibus verumtamen evangelizantibus discipulis, non tam pauci quam illi erant, sed gentes etiam crediderunt; haec sunt sine dubitatione majora. Nec tamen ait, Majora horum facietis, ut solos Apostolos ea putaremus esse facturos; sed, Qui credit in me, inquit, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet.
Abbreviated transcription (Latin):
petieritis in nomine meo hoc faciã.
ut glorificetur pater infilio. &t siquid
petieritis me inomine meo hoc fa¬
ciam: Ergo: &e ila maiora oꝑa:se¬
ip̃m facturum. eẽ. ꝓmisit. Non se
extollat serius supra cłnm: nec discipu¬
lus supͣ magistrum. ¶aiora quam
ipse fecit: dixit eos esse facturos. Secl
meis uel ꝑ eos se faciente: non ipsis
tamquam ex semet ip̃is. Ei quippe
cantatur. Diligamte dñe: iurtus
mea. Ded quesunt tandm istama¬
lora: an forte qđ egros. ip̃is transeũ¬
tib. etiam eorum umbra sanabat:
Maius. ẽ. enim: ut sanec umbra:
quam fimbria. Illud ꝑse: hoc per
ipsos. Sed utrumq ipse. Uerũp¬
tamen quando ista dicebat: uerboꝵ
suorum opera commendabat. Sic
enim dixerat. Uerba que ego loquor
uobis: ame ipso non loquor. Pat̾
autem inme manens: facit opera¬
ip̃e. Que oꝑa tunc dicebat. nisi u̾¬
ba que loquebatur: e Aucliebant
& credebant illi: & eorumdem uer¬
borum fructus: erat ficdes illorum.

Expanded text:
ritis in nomine meo, haec faciam. ritis in nomine meo, haec faciam. Ut glorificetur Pater in Filio, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. » Ergo et illa majora opera seipsum facturum esse promisit. Non se extollat servus supra Dominum, et discipulus supra magistrum : majora quam ipse facit, dicit eos esse facturos; sed in eis vel per eos se faciente, non ipsis tanquam ex seipsis. Ei quippe cantatur, Diligam te, Domine, virtus mea . Sed quae sunt tandem ista majora? An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat ? Majus est enim ut sanet umbra quam fimbria . Illud per se, hoc per ipsos; sed tamen utrumque ipse. Verumtamen quando ista dicebat, verborum suorum opera commendabat: sic enim dixerat, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor; Pater autem in me manens, ipse facit opera. Quae opera tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Audiebant et credebant illi, et eorumdem verborum fructus erat fides illorum:
Abbreviated transcription (Latin):
plane ita est. Nam ꝓfecto qui ꝓxi¬
mum loquendo edificat: bonum opꝰ
oꝑatur: Sed quicd .s̃. ame ipso non
loquor. nisi ameipso non sum qui
loquor: Ei quippe tribuit que fa¬
cit: de quo.ẽ. ipse qui facit. Pater
enimdeus: non est dealiquo. Elius
autem deus est. quidem patri eqͣlis:
seddepatre deo. Ideo ille deus: sedñ
Isteuero deus de deo: lumen delumi¬
ne. Deniq adiungit & dicit. Non
creditis quia ego inpatre aꝰ pater
inme est: Alioquin: propt opera
ip̃a credite. AAntea solus philippus
arguebatur: nunc autẽ non ibi e¬
um solum fuisse qui esset arguen¬
cdus ostenditur. Propt̾ oꝑa ipsa in
quit credite. Quia ego mꝑatre: et
pater in me est. Neq enim si sepa¬
rati essemus: inseparabilit̾ oꝑari
ulla ratione possemus̃. Ded quid. ẽ.
qđ sequitur. Amen am̃ dico uob̾.
qui credit inme oꝑa que ego facio:
& ipse faciet. & maiora horũ faciet.
quia ego adpatrẽ uado. & qd̃ cũq

Expanded text:
Plane ita est. Nam profecto qui proxiPlane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, a meipso non loquor, nisi, a meipso non sum qui loquor? Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus, sed non iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. » Denique adjungicreditis quia ego in Patre, et Pater in me est? Alioquin propter opera ipsa credite. Antea solus Philippus arguebatur, nunc autem non ibi eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur. Propter opera, inquit, ipsa credite quia ego in Patre, et Pater in me est: neque enim si separati ulla ratione possemus, sed quid est quod sequitur: Amen amen dico vobis, qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet, quia ego a
Abbreviated transcription (Latin):
talem esse patrem quem nondum
iidebant: qualis est filius quẽ ui¬
debant. Et adhoc ualet qd postea
philippo dicitur: Qui me uidet:
uidet &e patrem. Non qđ ipsesit:
oe᷑ pater & filius: quodĩsabellianis
qui uocantur etiam patri passia¬
ni catholita fides dampnat. sed
qd tam similes sint pater &e filius:
ut qui unum norit: ambos noue¬
rit. Polemus enim de simillimis
duo ita loqui eis. qui unum eoꝵ
uicdent. equalis sit alius. uolunt
nosse: ut dicamus. Nicdistis illũ:
istum uidistis. Sic ergo dictum.ẽ.
Qui uidet me: uidet ce patrẽ. Non
quia ipse sit pater qui filius: sed qđ
apatris similitudine innullo prorsꝰ
discrepet filius. Noncredis quia ego ĩ¬
patre ae pater inme est: cur insimi¬
lib: distantiã cupis cernere: Quur
inseparabiles separatim desideras nos¬
se: demde non solum adphilippũ:
sed acdeos pluralit̾ loquitur. Nerba
que ego loquor uobis: ame non lo¬
quor. Patex autẽ in me manens: fa¬
cit oꝑa ipse. Etgo &ꝰ uerba oꝑa sunt:

Expanded text:
talem esse etiam Patrem, quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, videt et Patrem: non quod ipse sit et Pater, et Filius: quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripassiani, catholica fides damnat; sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum norit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qui unum illorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui videt me, videt et Patrem: non quia ipse est Pater qui Filius, sed quod a Patris similitudine in nullo prorsus discrepet Filius. Nam nisi duo Patre, et Pater in me est? Cur in similibus distantiam cupis cernere? cur inseparabiles separatim desideras nosse? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluraliter loquitur, quaquae ego loquor vobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens ipse facit opera. Ergo et verba opera sunt?
Abbreviated transcription (Latin):
oportet ut quem salutis et̾ne preco¬
nem suscepimus: hunc etiã nr̃e
orationis aduitorem queramus.
Ipsum itaq intercedendo rogenus

Expanded text:
oportet ut quem salutis aeternae praeconem suscepimus, hunc etiam nostrae orationis adjutorem quaeramus; ipsum itaque intercedendo rogemus
Abbreviated transcription (Latin):
laudantes & benerlicentes. effectũ¬
q celerem sius scĩs desideriis postu¬
lantes sine dubio ꝑcepturi. Heniãt
peccatores cũ theophilo tondentes
rea pectora cum int̾no fletu: ipsi
quoq si uere peniteant desideratã
ueniam adepturi. De quorum nu¬
mero tibi assistentib nobis ut sub¬
uenire iam ce auxiliari digneris im¬
ploramus opeelecta. o sc̃a. o uenera

Expanded text:
laudantes ac benedicentes, effectumlaudantes ac benedicentes, effectumque celerem suis sanctis desideriis postulantes sine dubio percepturi. Veniant peccatores cum. Theophilo tundentes rea pectora cum interno fletu, ipsi quoque, si vere poeniteant, desideratam veniam adepturi, de quorum numero tibi assistentibus nobis ut subvenire jam et auxiliari digneris, imploramus, o praeelecta! o sancta! venera