comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Princeps postulat. & iudex in reddendo
ẽ. & magnꝰ locutꝰ ẽ desideriũ animȩ suȩ.
& conturbauerunt eã. Qui optimꝰ in eis
congregat stipulã in messe. & sicut ra-¬
cemos in uindemia. cũ ñ sit botrus ad co-¬
medendũ pͥmitiua. Ue mͥ anima. Perit
reuerens de terra. & qͥ corrigat in homi-¬
nib ñ ẽ. Oñs in sanguine iudicant᷑. unus¬
quisq ꝓximũ suũ t̾ribulat tribulatione.
in malũ manꝰ suas parant. Princeps po¬
stulat. & iudex uerba pacifica locutꝰ ẽ
desideriũ animȩ suȩ. Ꝙ auferã bona eoꝵ
quasi tinea comedens. & ambulans super
regulã in die speculationis tuȩ.
Redicta captiuitate & decẽ tribuũ &
duarũ. uerbũ enĩ dm̃ factũ ẽ ad onicheã
morastiten suꝑ samariã & ierłm: plangit
ꝓpha qđ nullus e popło iustꝰ inueniat᷑ in
terra qui possit irȩ dĩ resistere. & mediũ
se quasi murũ opponere. frustra inquit
locutꝰ sũ. frustra uolui iã uindemiatȩ

Expanded text:
 judex in reddendo est, et magnus locutus est desiderium animae suae, et conturbaverunt eam. Qui optimus in eis cut qui congregat stipulam in messe, et sicut racemos in vindemia, cum non sit botrus ad comedendum primitiva, quae passa estreverens de terra, et qui corrigat in hominibus non est: omnes in sanguine judicantur: unusquisque proximum suum tribulat tribulatione, in malum manus suas praeparant: princeps postulat, et judex verba pacifica locutus est, desiderium animae suae est. Et auferam bona eorum quasi tinea comedens, et ambulans super regulam in die speculationis tuae. Praedicta captivitate et decem tribuum et duarum Verbum enim Domini factum est ad Michaeam Morasthiten super Samariam, et Jerusalem, plangit propheta quod nullus e populo justus inveniatur in terra, qui possit irae Dei resistere, et medium se quasi murum opponere. Frustra, inquit, locutus sum: frustra volui jam vindemiatae et
Abbreviated transcription (Latin):
lastis in consiliis eoꝵ. ut traderẽ te in ꝑ¬
ditionẽ. & habitatores eiꝰ in sibilũ : &
obꝓbria populoꝵ accipietis.
ultũ in hoc capitulo loca ab hebra¬
iea ueritate discordant. in pͥncipio uł
maxime. Audi trib. & quis ornauit
ciuitatẽ. &. disꝑdent᷑ legitima popłi
mei. ꝓ qͦ nos possumꝰ ꝓpt̃ sermonis conse¬
quentiã. & custo disti p̃cepta amri.
licoꝵ & in hebraico scriptũ sit. & custo¬
dita sunt p̾cepta amri. & omĩa opera
domꝰ a chab. Si enĩ scriptũ ẽẽt in hebra¬
ico am̃mĩ. recte lax transtulissent
historia. errorẽ esse nulli ambiguũ ẽ.¬
Deniq post patris nom̃ ponit᷑ filius. dr̃q¬

Expanded text:
traderem te in perditionem, et habitatores ejus in sibilum, et opprobria populorum accipietis. Multum in hoc capitulo LXX ab Hebraica veritate discordant, in principio vel maxime: Audi, tribus, 509 et quis ornabit civitatem? Et dissipabuntur legitima populi mei. Pro quo nos posuimus propter sermonis consequentiam, Et custodisti praecepta Amri, licet et in Hebraeo scriptum sit: Et custodita sunt praecepta Amri, et omnia opera domus Achab. Si enim scriptum esset in Hebraeo AMMI  , recte LXX transtulissent,o Regum narrat historia , errorem esse, nulli ambiguum esDenique post patris nomen ponitur filius, d
Abbreviated transcription (Latin):
supplicia pati. ipsi timore correpti adi¬
piscant᷑ salutẽ. Pestilente quippe flagel¬
lato. non solũ sapiens sed etiã stultꝰ pru¬
dentior fi&e. & hoc ipsũ refert ad pec¬
catores generalit̾ & ad iustos. ut cru¬
ciatꝰ alioꝵ ceteris fiat excẽplũ. Quod
quidẽ & dñs in euangelio de his suꝑ qͦs
turris in siloa corruerat interp̃tat᷑.
qđ non soli in uniuerso popło fuerint
peccatores. sed ut illoꝵ pena ceteros
ad penitentiam prouocarit.
udite tribus. & qͥs apꝓbabit illud.¬

Expanded text:
supplicia pati, ipsi 508 timore correpti adisupplicia pati, ipsi 508 timore correpti adipiscantur salutem: Pestilente quippe flagellato, non solum sapiens, sed etiam stultus prudentior fiet . Et hoc ipsum referes ad peccatores generaliter et ad justos, ut cruciatus aliorum caeteris fiat exemplum. Quod quidem et Dominus in Evangelio de his super quos turris in Siloa corruerat , interpretatur: quod non soli in universo populo fuerint peccatores, sed ut illorum poena caeteros ad poenitentiam provocaret. . Audite, tribus, et quis approbabit illud
Abbreviated transcription (Latin):
& caue diligent̾ ut ãbules cũ dõ tuo.
siue ut quinta editio transtulit cai
frontizem agere scilic& sollicite &
hanc habere curã. ut ambules cũ dõ tuo.
Qui enĩ dicit in xp̃o se credere. sic de¬
b& ambulare. quomͦ & ille ãbulauit. &
paulus apłs. Imitatores dĩ estote inquit.¬
ox dñi ciuitati clamabit. & saluabit
otimentes nomen eiu s.
& hab&e sensũ. Nichil aliud a te o homo
querit ds̃ tuus. nͥ ut facias iudiciũ & mi¬
sericordiã diligas. & paratꝰ sis ãbulare cũ
dõ tuo. uox eni dñi audit᷑ in ciuitate eiꝰ
eccłia. & in scripturis scĩs cotidie ꝑsonat.
qđ ñ solũ hi qͥ diligunt miscłiam. sed &
hi qͥ inferiores sunt & timent ad huc no¬
men dñi. ipsius doctrina clementia que
dr̃ ad samariã metropolĩ decẽ tribuũ
quȩ ꝓphetante michea capta ẽ. & dicamꝰ.
Samariã corripit dñs. & illi plagas
quȩ uenturȩ sunt cõminat᷑. ut audiens
populus iuda siue timentes nom̃ dñi. alios

Expanded text:
 cave diligenter, ut ambules cum Deo tuo. Sive, ut quinta editio transtulit, καὶ φροντίζειν, agere scilicet sollicite, et hanc habere curam, ut ambules cum Deo tuo. Qui enim dicit, in Christo se credere, sic debet ambulare, quomodo et ille ambulavit . Et Paulus apostolus: Imitatores mei estote, inquit civitati clamabit, et salvabit timentes nomen ejus. et habet sensum: Nihil a te aliud, o homo, quaerit Deus tuus, nisi ut facias judicium, et misericox enim Domini auditur in civitate ejus, Ecclesia: et in Scripturis sanctis quotidie personat, quod non solum hi, qui diligunt misericordiam; sed et hi qui inferiores sunt, et timent adhuc nomen Domini, ipsius doctrina clementiaque sd dicitur ad Samariam metropolim decem tribuum, quae, prophetante Michaea, capta est, et dicamus: Samariam corripit Dominus, et illi plagas quae venturae sunt comminatur, ut audiens populus Juda, sive timentes nomen Domini, alios
Abbreviated transcription (Latin):
udi trib. & quis ornauit ciuitatẽ: Nũqͥd
ignis & domꝰ iniqui thesaurizans thesau-¬
ros iniquos. & cũ in iuria iniqͥtatis : Si u¬
stificabit᷑ in statera iniqus. & in sacel¬
lo pondera fraudulenta: De quib diui¬
tias impietatis suȩ repleuerunt. & qui¬
habitant in ea locuti sunt iniqua. & lin¬
gua eoꝵ eocaltata ẽ in ore eoꝵ. & ego
cruciaui te ꝑditione ꝓpt̾ peccata tua.
Tu comedes & ñ saturaberis. & eiciã te
in sem& ipsã. & app̃hendes & ñ saluabiᷤ.

Expanded text:
 tribus. Et quid exornabit civitatem? Nunquid ignis? Et domus iniquorum thesaurizans in thesauros iniquos, et cum injuria injustitiam. Si justificabitur in statera iniquus, et in sacello pondera dolosa, ex quibus divitias in impietate repleverunt . i in ea, locuti sunt iniqua, et lingua eorum exaltata est in ore eorum. Et ego cruciavi te perditione propter peccata tua: tu comedes, et non saturaberis; et ejiciam te in temetipsam, et apprehendes, et non salvabis;
Abbreviated transcription (Latin):
peccatis tuis. Tu comedes & ñ saturabe¬
ris. & humiliatio tua in medio tui. &
app̃hendes & ñ saluabis. & quos salua¬
ueris gladio dabo. Tu seminabis & non
metes. tu calcabis oliuã & ñ ungeris oleo
& mustũ & ñ bibes uinũ. & custo disti
precepta amri & om̃e opus domꝰ achab &
ambulasti in uoluptatib eoꝵ. ut darẽ te

Expanded text:
 non saturaberis, et humiliatio tua in medio tui, et apprehendes, et non salvabis, et quos salvaveris in gladio dabo. Tu seminabis, et non metes; tu calcabis olivam, et non ungeris oleo, et mustum et non bibes vinum. Et custodisti praecepta Amri, et omne opus domus Achab, et ambulasti in voluptatibus eorum, ut darem te
Abbreviated transcription (Latin):
tamen nihil dignũ dare potero in quo ap¬
prehendã uel suscipiã dm̃. Si dedero
primogenita mea ꝓ impietate & fructũ
uentris mei ꝓ peccato animȩ meȩ: dabo
qͥdẽ quicquid in me primũ ẽ sed ꝓ meo pec¬
cato & impietate nihil dignũ offerã dõ.
Unde & dauid p̃cat᷑ & dicit. Magis magisq
meo munda me: qm̃ iniquitates meas ag
nosco. & delictũ meũ corã me est semꝑ.
ꝓpeccato animȩ solus digne sanguis of¬
fertur. & sanguis ñ uituloꝵ. ñ arietũ
ñ hircoꝵ : sed ꝓprius digne offert᷑ dicen¬
te atq querente psalmista ꝓpħa. Quid
retribuã dño ꝓ om̃ib quȩ retribuit
mͥ: & postea respondens ait. Calicẽ salu

Expanded text:
tamen nihil dignum dare potero, in quo aptamen nihil dignum dare potero, in quo apprehendam, vel suscipiam Deum. primogenita mea pro impietate, et fructum ventris mei pro peccato animae meae, dabo quidem, quidquid in me primum est, 577 sed pro meo peccato et impietate nihil dignum offeram Deo. Unde et David precatur et dicit: Magis magisque meo munda me. Quoniam iniquitates meas ego cognosco, et delictum meum contra me est semper . Pro peccato animae solus digne sanguis offertur: et sanguis, non vitulorum, non arietum, non hircorum, sed proprius digne offertur, dicente atque quaerente propheta: 506 Quid retribuam Domino, pro omnibus quae retribuit mihi? Et postea repondent
Abbreviated transcription (Latin):
pinguiũ animȩ sordes lauare. Nũqͥd ait
dabo pͥmogenitũ meũ ꝓ scelere meo sicuti
rex mo̾b fecisse describit᷑: aut fructũ
uentris mei ꝓ peccato animȩ meȩ: Qd̃ fecit¬
& iepte: ꝓ temeritate uoti offerens filiã.
os ergo qui sumꝰ de popło dĩ scientes qͥa
non iustificet᷑ in conspectu eiꝰ om̃is uiuens.
& dicentes iumentũ factꝰ sũ apud te. agen¬
tes penitentiã ꝓpeccatis: dubitamꝰ & dicimꝰ.
In qͦ app̃hendã dñm: suscipiã dm̃ meũ exx¬
celsũ: Quomͦ eũ potero tenere fugientẽ:
Quanta munditia ualebo prȩparare ho¬
spitiũ trinitati : An cõprehendã eũ in
holocaustomatib ut totũ me ei holocau¬
stũ offerã uł in uitulis anniculis: ut lac
deserens & ad solidũ ueniens cibũ an¬
no dñi acceptabili dignꝰ efficiar  Si mille
obtulero arietes. si decẽ milia hircos. &
totas leuitici uictimas sp̃ualit̾ intelligenꝰ
i me exibuero. ut cadant ex latere
meo mille. & decẽ milia a dextris meis:

Expanded text:
pinguium, animae sordes lavare . Numquid, ait, dabo primogenitum meum pro scelere meo, sicuti rex Moab fecisse describitur ? aut fructum ventris mei pro peccato animae meae, quod fecit Jephte, pro temeritate voti offerens filiam ? Nos ergo qui sumus de populo Dei scientes quia non justificabitur in conspectu ejus omnis vivens , et dicentes: Jumentum factus sum apud te , agentes poenitentiam pro peccatis, dubitamus et dicimus: In quo apprehendam Dominum, suscipiam Dominum meum excelsum? Quomodo eum potero tenere fugientem? quanta munditia valebo praeparare hospitium Trinitati? An comprehendam eum in holocaustomatibus, ut totum me ei holocaustum offeram, vel in vitulis anniculis, ut lac deserens, et ad solidum veniens cibum, anno Domini acceptabili dignus efficiar? Si mille obtulero arietes, si decem millia hircorum, et totas Levitici victimas spiritualiter intelligens in me exhibuero, et cadant ex latere meo mille, et decem millia a sinistris meis ,
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta fidẽ hebraicoꝵ uoluminũ ãbulauit
cũ dõ. & placuit ei & ñ inueniebat᷑ qui a
transtulit illũ ds̃. Tu enĩ dixisti in quo
consequar dm̃ uł in qͦ app̃hendã eũ. Ego
tibi amplius polliceor. Fac iudiciũ & dili¬
ge miscłiam. & ambulabis cũ dõ
tuo.
& certe ãbulare cũ dõ. ñ ẽ p̃mi¬
sed p̃ceptũ. Sicut enĩ iubet᷑ nobis ut faci¬
amꝰ iudiciũ & miscdiam diligamꝰ. ita p̾ci¬
pit᷑ ut preparati simꝰ ãbulare cũ dño dõ
nr̃o. Nulla hora dormire. nullo tẽpore
securi esse debemꝰ : sed sẽꝑ expectare pa¬
trẽ familias uenientẽ & diẽ formidare
iudicii. & in nocte huiꝰ seculi dicere. ego
dormio. & cor meũ uigilat. Uerbum
esne qđ locx transtulerunt paratum
esse. & nos diocimꝰ sollicitũ ambulare.
theodotio significant᷑ ex pressit cãias¬

Expanded text:
 voluminum ambulavit cum Deo, et placuit ei, et non inveniebatur, quia 507 transtulit illum Deus. Tu enim dixisti, in quo consequar Dominum, vel in quo apprehendam eum? Ego tibi amplius polliceor, fac judicium, et dilige misericordiam, et ambulabis cum Deo tuo. Vel certe ambulare cum Deo, non est pis, ut faciamus judicium, et misericordiam diligamus: ita praecipitur ut praeparati simus ambulare cum Domino Deo nostro; nulla hora dormire, nullo tempore securi esse debemus, sed semper exspectare patrem familias venientem, et diem formidare judicii, et in nocte hujus saeculi dicere: Ego dormio, et cor meum vigilat . Verbum ESNE   quod LXX transtulerunt, paratum esse, et nos diximus, sollicitum ambulare  Theodotio significantius expressit
Abbreviated transcription (Latin):
stodias mandata dñi dĩ tui & iustifica¬
tiones eiꝰ quecũq ego mandabo tibi hodie.
ut benesit tibi: Querit a nobis dñs qua
si necessariã habens nr̃am salutẽ qͥd
possit accipere qđ danti ꝓsit ut faciamꝰ
iudiciũ idẽ ut nihil absq ratione & con¬
silio faciamꝰ. ut ante mens iudic& quid
factura sit & postea opere cõpleatur.
ut miscłiam diligamꝰ. & non quasi com¬
pulsi aut ex necessitate misericor des
simꝰ. qm̃ hilarẽ datorẽ diligit ds. nec
dicamꝰ uade hodie & cras reuertere &
cdabo tibi. Cũq fecerimꝰ iudiciũ & dileae

Expanded text:
stodias mandata Domini Dei tui, et justificastodias mandata Domini Dei tui, et justificationes ejus, quaecumque ego mandabo tibi hodie, ut bene sit tibi ? Quaerit a nobis Dominus, et necessariam habens nostram salutem, poscit accipere, quod danti prosit, ut faciamus judicium, id est, ut nihil absque ratione et consilio faciamus, ut ante mens judicet quid factura sit, et postea opere compleat; ut misericordiam diligamus, et non quasi compulsi, aut ex necessitate misericordes simus, quoniam hilarem datorem diligit Deus . Nec dicamus, vade hodie, et cras revertere, et dabo tibi
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsũ sanguinẽ ñ damꝰ sed reddimꝰ. &
quid simile cũ iustꝰ ꝓ peccatorib. dĩ filius
ꝓ hominib mortuus sit: nos peccatores &
homines ꝓ nominis eiꝰ confessione moriam̃:
Ndicabo tibi ohomo qͥd sit bonũ. & quio
ds̃ querat a te. Utiq facere iudiciũ. &
diligere miscdĩam. & sollicitũ ãbulare¬
homo. qͥd sit bonũ. aut qͥd dñs querat ate.
nisi ut facias iudiciũ & diligas miscdĩam.
& paratꝰ sis ambulare cũ dõ tuo:
uia dubitas o popłẽisrł immo uniuer sũ
&hominũ genꝰ. nequaquã enĩ loquor ad po
tuis dm̃ possis placare sinec habes uicti¬
mas quib tua cõpenset᷑ impietas. egore¬
spondebo tibi quid querat ds̃. immo iã
ante in lege monstraui. Scriptũ ẽ enĩ
in deuteronomio. & nunc isrł qͥd dñs
ds̃ tuus querit a te nͥ ut timeas dñm
dm̃ tuũ. & ambules in om̃ib uiis eiꝰ &
diligas eũ & seruias dño dõ tuo de toto
corde tuo. & de tota anima tua. & cu¬

Expanded text:
et ipsum sanguinem non damus, sed reddimus. Et quid simile? cum justus pro peccatoribus, Dei Filius pro hominibus mortuus sit, nos peccatores et homines pro nominis ejus confessione moriamur? Indicabo tibi, o homo, quid sit bonum, et quid Dominus quaerat a te, utique facere judicium, et diligere misquid bonum, aut quid Dominus quaerat a te, nisi ut facias judicium, et diligas misericordiam, et paratus sis ambulare cum Deo tuo. Quia dubitas, o popule Israel, immo universum hominum genus nequaquam enim loquor ad poptuis Deum possis placare, si nec habes victimas quibus tua compensetur impietas: ego respondebo tibi, quid quaerat Deus, immo jam ante in Lege monstravi. Scriptum est enim in Deuteronomio: Et nunc, Israel, quid Dominus Deus tuus quaerit a te, nisi ut timeas Dominum Deum tuum, et ambules in omnibus viis ejus, et diligas eum, et servias Domino Deo tuo, de toto corde tuo, et de tota anima tua, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
ones cordis illoꝵ. & tradã te in ꝑditionẽ¬
ut pereas. iuata id qđ heretica es. & ha¬
bitatores tuos in sibilũ. uł ut pastoris bo¬
ni iuxta ⁊ achariã sequaris sibilũ dicen¬
tis. sibilabo eis & congregabo eos quia re¬
demi eos. uł certe in sibilũ draconis id est
in interitũ carnis ut sp̃s saluus fiat. &¬
correpti discant ũ blasphemare. & hoc to¬
tũ patient᷑ ut intelligant errorẽ suũ. qd̃
om̃iũ gentiũ multoꝵq popłoꝵ opꝓbria &
peccata portauerint. Scio quosdã ad
ecclesã retulisse. quȩ suꝑ heresib int̾pre¬
tati sumꝰ. Sed quomͦ nom̃ amri & achab
samariȩ pͥncipũ ad ierłm & iudã sub
quoꝵ nominib interp̾̃tat᷑ ecclesia possit
referri. ñ satis intelligo.
ȩ mͥ. quia factꝰ sũ sicut qui colligit in
autunno racemos uindemiȩ. Non ẽ botruᷤ

Expanded text:
ones cordis illorum. Et tradam te in perditioneones cordis illorum. Et tradam te in perditioneas juxta id quod haeretica es. Et habitatores tuos in sibilum, vel ut pastoris boni juxta Zachariam sequaris sibilum, dicentis: Sibilabo eis, et congregabo eos, quia redemi eos . Vel certe in sibilum draconis, id est, in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat , et correpti discant non blasphemare . Et hoc totum patientur, ut intelligant errorem suum, quod omnium gentium multorumque populorum opprobria et peccata portaverint. Scio quosdam ad Ecclesiam retulisse, quae nos super haeresibus interpretati sumus. Sed quomodo nomen Amri et Achab, Samariae principum, ad Jerusalem et Judam, sub quorum nominibus interpretatur Ecclesia, possit referri, non satis intelligo. 512 Vae mihi, quia factus sum sicut qui colligit in autumno racemos vindemiae: n
Abbreviated transcription (Latin):
Quicũq autẽ se putauerint saturatos
& ñ eiecti fuerint ã te. nec cõprehende¬
rint ueritatẽ. tradent᷑ gladio & penis
erudient᷑. Seminabis gͦ oꝰ trib & o pessi¬
ma ciuitas. quã igni & iniquitate & contu¬
meliis & statera dolosa & sacculo frau
premens oliuã & ñ ungeris oleo. & uuas
& ñ bibes uinũ. Prodestꝰ quippe tͥ errore
cognito. ne habeas discpłos. ne caput tuũ
oleo ungas peccatoꝵ. ne uino sodomoꝵ bi¬
bentes in ebries. & disꝑgent᷑ legitima
popłi mei siue amri. & omĩa opera domꝰ
achab: eoꝵ qͥ in heresib patriarchȩ &
pͥncipes extiterunt. qͦs possumꝰ uł ad con-¬
trarias referre uirtutes. uł ad heresi¬
archas ut fuit martion. & basilides &
nuꝑ arrius & eunomius. & ãbulastis
in uoluptatib eoꝵ. amri uidelic& & achab.
Pulcreq in uoluptatib eoꝵ. Doctrina enĩ
magistrorũ nequã non ẽ doctrina dĩ. sed adinuenti¬

Expanded text:
Quicumque autem se putaverint saturatos, Quicumque autem se putaverint saturatos, et non ejecti fuerint a se, nec comprehenderint veritatem, tradentur gladio, et poenis erudientur. Seminabis ergo, o tribus, et o pessima civitas, quam igne, et iniquitate et contumeliis et statera dolosa, et sacculo fraudpremes olivam, et non ungeris oleo; et uvas, et non bibes vinum. Prodest quippe tibi, errore cognito, ne habeas discipulos, ne caput tuum oleo ungas peccatorum, ne vino Sodomorum bibentes inebries. Et disperdentur legitima populi mei, sive Amri, et omnia opera domus Achab, eorum qui in haeresibus patriarchae, et principes exstiterunt. Quos possumus, vel ad contrarias referre virtutes, vel ad haeresiarchas, ut fuit Marcion et Basilides, et nuper Arius, et Eunomius. Et ambulastis in voluntatibus eorum, Amri videlicet et Achab. Pulchreque ait, in voluntatibus eorum. Doctrina enim magistrorum nequam, non est doctrina Dei, sed adinventi
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ alit̾ atq alit̾ iudicant: & habitator es
ciuitatis suȩ quã prauis dogmiatib ꝑuersaq
doctrina a se ornari putant loquunt᷑
mendaciũ. & ponunt in excelsũ ossuũ:
& simplicitatẽ ecclesiastici popłi despiciunt.
Unde clementissimꝰ ds̃ ñ eos parit̾ ꝑcutit:
sed paulatĩ ꝑ plagas nitit᷑ cõmonere di¬
cens. & ego incipiã te ꝑcutere ꝑditione
ꝓpt̃ peccata tua. Ꝙ ẽ sensus. O ciuitas
quã heretici uolunt extruere: ꝑcutiã
te ut pereas non in abolitionẽ. sed iuxta
id qđ peccatria es. SeaR. Comedes & ñ
saturaberis. Legunt enĩ & ñ intelli¬
gunt : uescentesq sermonib scripturarũ
ueritatis inopia patiunt᷑ famẽ. Ꝙ eiciã
quicũq saluati fuerint gladio tradent᷑.
Tuo te iudicio ait derelinquã. & post.¬
quã multa querens nihil repereris. in¬
telligens errorẽ tuũ uidebis te ex uni¬
uersis dogmatib tuis non posse saluari.

Expanded text:
tatem, aliter atque aliter judicant; et inhabitatores tatem, aliter atque aliter judicant; et inhabitatores civitatis suae, quam pravis dogmatibus, perversaque doctrina a se ornari putant, loquuntur mendacium, et ponunt in excelsum os suum, et simplicitatem Ecclesiastici populi despiciunt. Unde clementissimus Deus non eos pariter percutit, sed paulatim per plagas nititur commonere, dicens: Et ego incipiam te percutere perditione propter peccata tua; et est sensus: O civitas quam haeretici volunt exstruere, percutiam te, ut pereas, non in abolitionem, sed juxta id quod peccatrix es. Sequitur: Comedes, 511 et non saturaberis. Legunt enim, et non intelligunt; vescentesque sermonibus Scripturarum, veritatis inopiam patiuntur. Et ejiciaquicumque salvati fuerint, gladio tradentur. Tuo te, ait, judicio derelinquam; et postquam multa quaerens, nihil repereris, intelligens errorem tuum, videbis, te ex universis dogmatibus tuis non posse salvari.
Abbreviated transcription (Latin):
diendũ quȩ se abscidit a popło dĩ: & dr̃
illi. frustra fabricabis idola. aureos ui¬
tulos artifici cõponis manu: & imitatio¬
ne ierłm uis aliã metropolĩ extruere.
Quis enĩ ornare poterit ciuitatẽ: Nũ
ignis qͥ ardentib diaboli iaculis succen¬
ditͥ. & domꝰ iniqua quȩ scđm cduritiã suã
& cor impenitens thesaurizat sibi iram
in die irȩ & reuelationis iusti iudicii dĩ.
& iniquitatẽ aug& iniuria: ut non solũ
de domo dĩ rapiat quȩ ẽ. eccłia. sed etiã
cũ suꝑbia & suꝑcilio aliena deuastat:
Nũqͥd iustificari potest. qui absq statera
& pondere congregat fraudulenter
de testimoniis scripturarũ diuitias suas :
Quȩ diuitiȩ: thesauri iniquitatis sunt.
Nã cũ precipiat dñs ñ erit in saculo
tuo pondus grande & minꝰ. hi turpis
lucri gr̃a semꝑ ꝑsonã accipiunt in udicio.
& in eadẽ causa diuites & pauperes ñ ux¬
ta negotiũ. sed iuxxcta facultatũ diuersi¬

Expanded text:
diendum, quae se abscidit a populo Dei. Et dicitur diendum, quae se abscidit a populo Dei. Et dicitur illi, frustra fabricaris idola, aureos vitulos artifici componis manu, et imitatione Jerusalem vis aliam metropolim exstruere: quis enim ornare poterit civitatem? Num ignis, qui ardentibus diaboli jaculis succenditur; et domus iniqui, quae secundum duritiam suam et cor impoenitens thesaurizat sibi iram in die irae, et revelationis justi judicii Dei ? Et iniquitatem auget injuria, ut non solum de domo Dei rapiat, quae est Ecclesia, sed etiam cum superbia et supercilio aliena devastet. Numquid justificari potest qui absque statera et pondere congregat fraudulenter de testimoniis Scripturarum divitias suas, quae divitiae thesauri iniquitatis sunt? Nam cum praecipiat Dominus: Non erit in sacculo tuo pondus grande et minus : hi turpis lucri gratia semper personam accipiunt in judicio, et in eadem causa divites ac pauperes, non juxta negotium, sed juxta facultatum diversi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ attulit. oleũ pressa oliua ñ fecit.
uinũ steriles uindemiȩ negauerunt.
Aduersus miquitates & mensuras do¬
losas & pondera fraudulenta. hȩc intuli
supplicia. Quia uͦ custodstis om̃s ceri¬
monias idolatriȩ. quas amri rex ĩpius
constituerat. & om̃e opꝰ domꝰ achab &
iezabel ꝓ mea lege seruasti. impulsus sũ
scelere tuo ut darẽ te & habitatores
tuos in sibilũ. & obꝓbriũ popłi mei por¬
taretis : dũ capti ab assiriis quasi popul
dĩ uinciamini. & ꝓpt̾ uos nomen meum
blasphemat᷑ ingentib. Notandũ in pre¬
senti loco qđ ubi legit᷑. & opꝓbriũ popłi¬
in hebraico scriptũ ẽ. Si gͦ am̃mĩ popłi
mei sonat: nullidubiũ ẽ males ꝓ amri¬
popłm meũ esse translatũ. Huc usq iu¬
xta hebraicũ qͥd nob̃ uideret᷑ expressimꝰ.
unc ad translationẽ lax interpͣtũ
reuertentes: de singulis ut possumꝰ dis¬
putemꝰ. Trib samaritica uocat᷑ ad au¬

Expanded text:
non attulit, oleum pressa oliva non fecit, non attulit, oleum pressa oliva non fecit, vinum steriles vindemiae negaverunt. Adversus iniquitates, et mensuras dolosas, et pondera fraudulenta, haec intuli supplicia. Quia vero custodisti omnes caeremonias idololatriae quas Amri rex impius constituerat , et omne opus domus Achab et Jezabel, pro mea lege servasti, impulsus sum scelere tuo, ut darem te et habitatores tuos in sibilum, et opprobrium populi mei 510 portaretis, dum capti ab Assyriis, quasi populus Dei vincimini, et propter vos nomen meum blasphematur in gentibus . Notandum in praesenti loco, quod ubi legitur, et opprobrium mei popin Hebraeo scriptum sit. Si ergo AMMI, populi mei sonat, nulli dubium est male suprpopulum meum esse translatum. Huc usque juxta Hebraicum quid nobis videretur expressimus: nunc ad translationem LXX interpretum revertentes, de singulis, ut possumus, disputemus. Tribus Samaritica vocatur ad au
Abbreviated transcription (Latin):
decẽ trib samariȩ. quȩ uobis dñs conte¬
tetͥ. Ad huc ignis. hoc ẽ iniqͥtas in do
impii ẽ amri: & thesauri impie¬
tatis in domo regia ꝑseuerant. Uultis
audire ꝑ singula qͥb malis urbs ur̃a ple¬
na sit: Discite. Mensura minor dĩ iram
ꝓuocans. statera fraudulenta & diuer¬
sa pondera: in alio pondere uendentes.
in alio ementes mertimonia. & siqͥdẽ
pauperes hoc facerent. scelus poterat
in opiȩ necessitate defendi: nc̃ uͦ diuites
eiꝰ non tã diuitus quã iniquitate pleni
sunt : qͥa om̃s diuitiȩ cũ alios spoliant.
iniquitatẽ pariunt. Congregationem
diuitiarũ sequit᷑ mendaciũ.: & manus
assueta thesauros condere. fraudulen¬
tã linguã possid&. ueritas pauꝑtatẽ:
menclaciũ diuitias parit. Cũ hoc fece¬
rint pͥncipes ur̃i: nolui uos statĩ sub¬
uertere. sed paulatĩ cepi ꝑcutere: ut
plagis uarus admonerẽ. Misi in uos fa¬
mẽ. misi sitĩ: misi morbos & hostilem
in circuitu uastitatẽ. Seges frumenta

Expanded text:
riae, quae vobis Dominus contestatur: adhuc ignis, id est, iniquitas in domo impii est Amri, et thesauri impietatis in domo regia perseverant. Vultis audire per singula quibus malis urbs vestra plena sit? Discite: mensura minor Dei iram provocans, statera fraudulenta et diversa pondera, et in alio pondere vendentes, in alio ementes mercimonia . Et siquidem pauperes hoc facerent, poterat inopia scelus necessitate defendere. Nunc vero divites ejus, non tam divitiis, quam iniquitate pleni sunt; quia omnes divitiae dum alios spoliant, iniquitate pariuntur. Congregationem divitiarum sequitur mendacium, et manus assueta thesauros condere fraudulentam linguam possidet. Veritas paupertatem, mendacium divitias parit. Cum hoc facerent principes vestri, nolui vos statim subvertere; sed paulatim coepi percutere, et plagis variis admonere. Misi in vos famem, misi sitim, misi morbos, et hostilem in circuitu vastitatem: seges frumenta
Abbreviated transcription (Latin):
rationale animal homines. adorent
uitulos muta animantia. Loquente
gͦ effraim idest hieroboã filio nabath
de tribu effraim: horror inuasit isrł
id ẽ decẽ trib. Pro horrore qui hebra-
tio tremorẽ int̾pretati st̃ nescio qͥd

Expanded text:
rationale animal, homines, adorent vitulos, muta animantia. Loquente ergo Ephraim, id est, Jeroboam filio Nabath de tribu Ephraim, horror invasit Israel, id est, decem tribus. Pro horrore qui Hebraictio tremorem interpretati sunt; nescio quid
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ iustificationes transtulerunt.
Et tantꝰ israhelẽ horror inuasit. ut
delinqueret & offenderet dñm in ba¬
hal & moreret᷑. ꝑdens eũ qui dicit.
ego sũ uita. Anima enĩ que peccaue¬
rit ipsa moriet᷑. Et apłs de uidua.
Que inquit in delitiis ẽ : uiuens mor.¬
tua ẽ. Et ñ solum mortuus ẽ inba-¬
hal. sed addidit peccata peccatis. ut
ex argento qđ dñs dederat idola fa¬
bricaret᷑ oꝑa manuũ hominũ. quibus
ipsi dicunt id ẽ sac̃dotes & principes
qui popłm bona docere debuerant.
immolate homines uitulos adoranteᷤ.
Qđ quidẽ & in psalmis dr̃. Immolaue¬
rt̃ filios suos & filias suas demoniis.¬

Expanded text:
id est, justificationes, LXX transtulerunt. Et tantus Israelem horror invasit, ut delinqueret et offenderet Deum in Baal et moreretur perdens eum qui dicit: Ego sum vita . Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur . Et Apostolus: Vidua, inquit, quae in deliciis est, vivens mortua est . Et non solum mortuus est in Baal, sed addidit peccata peccatis, ut ex argento quod Dominus dederat, idola fabricaretur, opera manuum hominum. Quibus ipsi dicunt, id est, sacerdotes et principes qui populum bona docere debuerant: Immolate homines, vitulos adorantes: quod quidem et in psalmis dicitur: Immolaverunt filios suos
Abbreviated transcription (Latin):
ricati sunt in me. Pro eo qđ nos dixi¬
mus uastabuntur. & in hebreo scrip¬
tum est sedlahem. id est uastatio
nes. sẏmmachus interitũ. theodotio
miseriã interp̃tati sunt. Porro ine-¬
ditione uulgata dupliciter legimꝰ.
Quidã enĩ codices habent ANa Uo e

Expanded text:
Pro eo quod nos diximus, vastabuntur, et in Hebraeo scriptum est SOD LAEM  , id est, vastatio eis: Symmachus, interitum: 78 Theodotio, miseriam interpretati sunt. Porro in editione Vulgata dupliciter legimus; quidam enim codices habent,
Abbreviated transcription (Latin):
omputruert̃ ium̃ta in stercore
suo. demolita st̃ horrea. dissipa¬
te sunt apothece : qm̃ confusũ
est triticũ. Quid ingemuit ani¬
mal. mugierunt greges arm̃ti.
Quia ñ est pascua eis. sed & gre-¬
ges pecorũ disperiert̃. Lxx.¬
ubsultauerunt uituli in prȩse¬
pib suis. dissipati st̃ thesauri.¬
suffossa sunt torcularia: quia are¬
factũ ẽ triticũ. Quid reponemus
nobis: Fleuert̃ arm̃ta boum quia
ñ erant pascua eis. & greges ouium
disperiert̃.
ost qua alim̃ta perierunt & de
domo dĩ gaudiũ & letitia sublata st̃.

Expanded text:
stercore suo demolita sunt horrea dissipatae sunt apothecae quoniam confusum est triticum quid ingemuit animal mugierunt greges armenti quia non est pascua eis sed et greges pecorum disperierunt Subsaltaverunt vituli in praesepibus suis: dissipati sunt thesauri,suffossa sunt torcularia, quia arefactum est triticum: quid reponemus nobis? fleverunt armenta boum, quia non erant pascua eis, et greges ovium disperierunt. Postquam alimenta perierunt, et de domo Dei gaudium laetitiaque sublata s
Abbreviated transcription (Latin):
fontes aquarũ quos ceruus deside¬
rat. & de quib dñs loquit᷑ ꝑ hieremi-¬
ã. me dereliquert̃ fontẽ aque uiue.
consequent̃ qͥc quid in nobis pulcrũ
fuit ignis ardore consũptũ ẽ. De
thanan quasi fulgur cadentẽ de
celo. C anite tuba in sion: ulu
late in monte sc̃o meo. Conturbent᷑
om̃es habitatores terre quia ueniet
dies dñi. quia prope ẽ dies tenebrarũ.
& caliginis : dies nubis & turbinis.
Quasi mane expansũ suꝑ montes.
popłs multus ac fortis. Similis ei.
ñ fuit aprincipio. & post eũ ñ erit.
usq in annos generationis & genera.¬
tionis. Ante faciẽ eiꝰ ignis uorans.
& post eũ exurens flãma. Quasi

Expanded text:
 quos cervus desiderat. Et de quibus Dominus loquitur per Jeremiam: Me dereliquerunt fontem aquae vivae . consequenter quidquid in nobis pulchrum fuit, ignis ardore consumptum est, de tanam quasi fulgur cadentem de coelo . Canite tlate in monte sancto meo, conturbentur omnes habitatores terrae, quia veniet dies Domini, quia prope est. Dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et turbinis: quasi mane extensum super montes.populus multus ac fortis, similis ei non fuit a principio, et post eum non erit usque in annos generationis et generationis. Ante faciem ejus ignis vorans, et post eum exurens flamma; quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tabit. singuli in calle suo ãbulabt̾.
Sed & ꝑfenestras cadent. & ñ demo¬
lient᷑. Urbẽ in gredient᷑. in muro
current. Domos conscendent.ꝑ
fenestras intrabunt quasi fur.
A facie eiꝰ contremuit t̾ra. moti st̃
celi : sol & luna obtenebrati sunt.
& stelle retraxert̃ splendorẽ suũ.

Expanded text:
lle suo ambulabunt: sed et per fenestras cadent, et non demolientur. Urbem ingredientur, in muro current, domos conscendent, per fenestras intrabunt quasi fur. A facie ejus contremuit terra, moti sunt coeli, sol et luna tenebrati sunt, et stellae retraxerunt splendor
Abbreviated transcription (Latin):
ligendũ. & rugientẽ his qͥ ꝑituri sunt.
din autẽ qui loquatur ꝑ ꝓphas referendũ
esse ad dnm saluatorẽ. ut quomͦ illi in
malã partẽ audiunt leonis rugitũ. &
capiuntur in mortẽ. sic scĩ dĩ in bonam
partẽ dñm p̾cipientẽ audiant & saluent᷑.
uditũ facite in edib azoti. & in edib
terre egipti. & dicite. Congregamini suꝑ¬

Expanded text:
em his qui perituri sunt. eum autem qui loquitur per prophetas, referendum esse ad Deum salvatorem, ut quomodo illi in malam partem audiunt leonis rugitum, et capiuntur in mortem, sic sancti in bonam partem Deum praecipientem audiant et salventur. « Auditum facite in aedibus Azoti, et in aedibus terrae Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
ñ discere ueterũ scripta. qđ illi maledic¬
tũ uehemens e̾ẽ existimant. cã laudem
ego duco inaximã. cũ illũ imitari uolo quẽ
cunctis prudentib & uobis placere non
dubito. Si enĩ criminis ẽ grecoꝵ bene¬
dicta transferre. accusent᷑ ennius &
maro. Plautꝰ. cecilius & terentius. tul¬
lius quoq & ceteri eloquentes uiri qͥ non
solũ uersus sed & multa capita & lon¬
gissimos libros ac fabulas integras trans¬
tulerunt. Sed & hilarius nr̃ furti reus
sit.: qui in psalmo quadragesimo ferme
milia uersuũ supradicti origenis ad
sensũ uerterit. Quoꝵ om̃iũ emulari ex¬
opto negligentiã. potius quã istoꝵ obscurã
diligentiã. Uerũ iã tempus ẽ alterũ
in micheã librũ cudere. & renascen

Expanded text:
lli maledictum vehemens esse existimant, eamdem laudem ego maximam duco, cum illum imitari volo, quem cunctis prudentibus, et vobis placere non dubito. Si enim criminis est Graecorum benedicta transferre, accusetur Ennius et Maro, Plautus, Caecilius et Terentius, Tullius quoque et caeteri eloquentes viri, qui non solum versus, sed multa capita et longissimos libros ac fabulas integras transtulerunt. Sed et Hilarius noster furti reus sit, quod in psalmos quadraginta ferme millia versuum supradicti Origenis ad sensum verterit. Quorum omnium aemulari exopto negligentiam, potius quam istorum obscuram diligentiam. Verum jam tempus est alterum in Michaeam librum cudere
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ reꝓbabo. Non qͦ perire possit uera sapi¬
entia & ueritatis intelligentia reꝓbari.
sed qđ eoꝵ pereat sapientia qui apud se ui¬
dentur ẽẽ sapientes. & in sua eruditione
confidunt. Robustus quoq siue pugnator
qui ñ saluabit animã suã ille est. qui ne¬
quaquã apłi possid& armaturã. habens
scutũ sed non fidei. accinctus lũbos sed
non in ueritate. indutus lorica sed non
iustitię. portans gladiũ sed non salutis.
Huiuscemodi pugnator ñ scificat preliũ.
nec dñi potest bella bellare. contra ueri¬
tatẽ dimicans ꝓmendacio. Talis pugna¬
tor ñ potest dicere. Benedictꝰ dñs ds̃ m̃s
frustra tendentes arcũ sagittã dñi susti¬
nere non poterunt. quȩ loquit᷑ ꝑ isaiam.
Ego autẽ sicut sagitta electa in pharetra
dni. Isti sunt sagittarii. de qͥb & dauid
canit. Ecce peccatores intenderunt arcũ.
parauerunt sagittas suas in pharetra . ut
sagittent in obscuro rectos corde. & uelox

Expanded text:
tium reprobabo : non quo perire possit vera sapientia, et veritatis intelligentia reprobari; sed quo eorum pereat sapientia, qui apud se videntur esse sapientes, et in sua eruditione confidunt. Robustus quoque, sive pugnator, qui non salvabit animam suam, ille est qui nequaquam Apostoli possidet armaturam, habens scutum, sed non fidei: accinctus lumbos, sed non in veritate: indutus lorica, sed non justitiae: portans gladium, sed non salutis . Hujusmodi pugnator non sanctificat praelium, nec Domini potest bella bellare, contra veritatem dimicans pro mendacio. Talis pugnator non potest dicere: Benedictus Dominus Deusfrustra tendentes arcum, sagittam Domini sustinere non poterunt, qui loquitur per Isaiam: Ego autem sicut sagitta electa in pharetra Domini . Isti sunt sagittarii, de quibus et David canit: Ecce peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos co
Abbreviated transcription (Latin):
ONIGNORO PAM¬
re. certe inter¬
& qđ mag̃is teme¬
ritatẽ nr̃am pos¬
sit arguere. quã
scientiã p̾dere. Seo qr tͥ hortanti ĩmo
imperanti negare nihil possumꝰ. & ꝓ
offerentiũ uirib ingarophilatiũ dĩ
multoꝵ diuitias duo mulieris pauꝑis
ȩra superarunt:. qͥc qͥd possumꝰ primũ
dõ. de inde tͥ qui dĩ es: soluimꝰ. Illiꝰq
sẽꝑ uersiculi recordam᷑. Pollio & ipse
facit noua carmina. Cũq aꝑtum
fautorẽ ꝓ iure amicitiȩ esse te gau

Expanded text:
on ignoro, Pamre, certe interet quod magis temeritatem nostram possit arguere, quam scientiam prodere. Sed quia tibi hortanti, immo imperanti, negare nihil possumus, et pro offerentium viribus in gazophylacium Dei, multorum divitias duo mulieris pauperis aera superarunt : quidquid possumus, primum Deo, deinde tibi, qui Dei es, solvimus: illiusque semper versiculi recordamur: Pollio et ipse facit nova carmina. Cumque apertum fautorem pro jure amicitiae esse te gau
Abbreviated transcription (Latin):
dñi saluatoris post resurrectionis eiꝰ
triumphos & ascensum ad patrem
duo parietes angulari lapide copu¬
lati sunt. ab eo qui fecit utraq unũ
qui dicebatur non popłs meus popłm
suũ. pacatisq om̃ib. arcus & gladiꝰ
conteretur & bellum. Non enĩ eruil
necessaria instrumenta pugnanti¬
um. cum qui pugnent defuerint.
Iungetur isrł gentibus. & implebitur
illuo de uteronomii. Lȩtamini gen¬
tes cũ popło eiꝰ. Notus eñi in iudȩa
ãs. in isrł magnũ nomen eiꝰ. Et fac¬
tus est in pace locus eius. & habita¬
tio eius in syon. hoc est in ȩccła.
in qua confregit potentias arcuũ
scutum & gladiũ & bellũ. Quibus
fractis atq contritis dormient cre¬
dentes fiducialiter. & sub uno pas¬
tore requiescent: siue sperabunt
in his quȩ oculus non uidit & auriᷤᷤ
non audiuit. & in cor hominis ñ
ascenderunt. quȩ preparauit ds̃ di¬

Expanded text:
Domini Salvatoris, post resurrectionis ejus Domini Salvatoris, post resurrectionis ejus triumphos, et ascensum ad Patrem, duo parietes angulari lapide copulati sunt ab eo, qui fecit utrumque quae dicesuum: pacatisque omnibus, arcus et gladius conteretur ac bellum. Non enim erunt 26 necessaria instrumenta pugnantium, cum qui pugnent, defuerint. Jungetur Israel gentibus, et implebitur illud Deuteronomii: Laetamini gentes cum populo ejus . Notus enim in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus. Et: Factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion , hoc est, in Ecclesia, in qua confregit potentias arcuum, scutum, gladium et bellum: quibus fractis atque contritis, dormient credentes fiducialiter, et sub uno pastore requiescent, sive sperabunt, in his quae oculus non vidit, et auris non audivit, et in cor hominis non ascenderunt, quae praeparavit D
Abbreviated transcription (Latin):
cęli & cum reptili terrȩ. & arcum &
gladiũ & bellum conterã de terra &
habitare eos faciam in spe. Quando
om̃ia religionis ad uerse uocabula fu¬
erint ablata de pło dnm confitente.
& uocauerit inquit me uir meus. &
nequaquã bahali id est idolũ meũ.
tunc percutiã eis fȩdus atq concor¬
diam cũ bestuis agri & cum uolucrib
cȩli & reptilibus terrȩ. De hoc tem¬
pore & isaias loquitur. Habitabit lu¬
pus cum agno. & pardus cum hedo
accubabit. Uitulus & leo & ouis simul¬
morabuntur. & puer paruulus mina¬
bit eos. Uitulus & ursus pascentur.
& simul requiescent catuli eorum:
& leo quasi bos comedet palcas. neqͣquã
carnem sanguinẽq desiderans sed
mundis ac simplicib uescens cibis.
quando petro ut corueliũ susciperet
ex nationibus reuelatum iussumq ẽ
ut comederet om̃s bestias. & nihil im¬
mundũ esse cognosceret. quod cum
grarũ actione percipitur. super qͥb
audit postea. quod ds mundauit. tu
cõmune ne dixeris. Ergo in aduentu

Expanded text:
eli, et cum reptilibus terrae: et arcum, et gladium, et bellum conteram de terra: et habitare eos faciam in spe. Quando omnia religionis adversae vocabula fuerint ablata de populo Dominum confitente, et vocaverit me, inquit, vir meus, et nequaquam Baali, id est, idolum meum, tunc percutiam eis foedus atque concordiam cum bestiis agri, et volucribus coeli, et reptilibus terrae. De hoc tempore et Isaias loquitur: Habitabit lupus cum agno; et pardus cum hoedo accubabit. Vitulus, et morabuntur, et puer parvulus minabit eos. Vitulus et ursus pascentur, et simul requiescent catuli eorum: et leo quasi bos comedet paleas ; nequaquam carnem sanguinemque desiderans, sed mundis atque simplicibus vescens cibis. Quando Petro, ut Cornelium susciperet ex nationibus , revelatum, jussumque est ut comederet omnes bestias, et nihil immundum esse cognosceret, quod cum gratiarum actione perciperetur: super quibus audit postea: Quod Deus mundavit, tu ne commune dixeris . Ergo in adventu
Abbreviated transcription (Latin):
lomonis. ut concluderent eã in idumea.
Et emittã ignẽ suꝑ muros gazȩ & deuo¬
rabit fundamenta eiꝰ. & disꝑdã habi¬
diturũ non in equalitate iudicii ut alu
peccent & alii puniantur. sed magni¬
tudine clementiȩ dũ sẽꝑ exspectat pe¬
nitentiã. & qđ in pͥma generatione
delinquit᷑ ñ prius corripit & emendat.
nisi tertia & quarta generatio uenerit.
Tale quid & paulus apłs loquit᷑ ad ro¬
manos. An diuitias bonitatis eiꝰ & susten¬
tationis & patientiȩ contẽpnis. ignoranᷤᷤ
qm̃ benignitas dĩ ad penitentiã te ad du

Expanded text:
cluderent eam in Idumaeam, et emittam ignem super muros Gazae, et devorabit fundamenta ejus, et disperdam habiditurum: non in aequalitate judicii, ut alii peccent, et alii puniantur, sed magnitudine clementiae, dum semper exspectat poenitentiam: et quod in prima generatione delinquitur, non prius corripit et emendat, nisi tertia et quarta generatio venerit. Tale quid et Paulus apostolus loquitur ad Romanos: An divitias bonitatis ejus et sustentationis et patientiae contemnis: ignorans quoniam benignitas Dei ad
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos ueritatis lumen introeat. sed fora¬
mina quedã & occultos meatus ꝑ qͦs noxia
& immunda ingrediunt᷑ animantia. &
captiuus ducetur aram popłs excelsus
atq sublimis qͥ erectꝰ ẽ in suꝑbiã. & sibi cȩ¬
lestia reꝓmittit. ut capiat᷑ in salutẽ suã.

Expanded text:
ad eos lumen veritatis introeat; sed foraad eos lumen veritatis introeat; sed foramina quaedam et occultos meatus, per quos noxia et immunda ingrediantur animantia. Et captivus ducetur Aram, populus excelsus atque sublimis, qui erectus est in superbiam, et sibi coelestia repromittit, ut 230 capiatur in salutem suam:
Abbreviated transcription (Latin):
pretat᷑ eyfipuaia quẽ nos decorẽ possumꝰ
dicere. eoqđ om̃is sermo hereticoꝵ con¬
cinnus atq cõpositus. & habens pulcri¬
tudinẽ eloquentiȩ secularis facilius deci¬
piat audientes. Uectes autẽ damasci qua
ligunt᷑ qui instructi sunt arte dialectica.
& argumentis philosophoꝵ. Uerbi gr̃a.
ostiũ uocatur qͥ falsũ dogia concepit &¬
peperit. ut arrius in alexandria. uectes
eius & firmissimȩ serȩ eutitius & euno¬
mius qui sillogisinis entimematib immo
sophismatib & pseudomenis atq soritis
quȩ male ab alus inuenta sunt roborare
conant᷑. Cũq contriti fuerint atq con¬
fracti uectes damasci. disꝑd& etiã ha¬
bitatores de cãpo on qđ interp̃tat᷑ la¬
bor siue dolor. Om̃s enĩ heretici labore¬
nimio ac dolore querendi.ordinẽ aliquẽ
& consequentiã hereseos suȩ reperire
conati sunt. Et concidã tribũ ex uiris
carrã. qđ in lingua nr̃a in foramina uer¬
titur. Non enĩ habent fenestras ꝑ quas

Expanded text:
pretatur εὐπρεπεία, quem nos decorem possumus dicere: eo quod omnis sermo haereticorum concinnus atque compositus, et habens pulchritudinem eloquentiae saecularis, facilius decipiat audientes. Vectes autem Damasci, qualigantur, qui instructi sunt arte dialectica, et argumentis philosophorum. Verbi gratia: Ostium vocatur, qui falsum dogma concepit et peperit, ut Arius in Alexandria: vectes ejus et firmissimae serae ejus, Euticius et Eunomius, qui syllogismis et enthymematibus, immo sophismatibus, et pseudomenis atque soritis, quae ab aliis male inventa sunt, roborare conantur. Cumque contriti fuerint atque confracti vectes Damasci, disperdet etiam habitatores de campo Ὦν, quod interpretatur labor, sive dolor. Omnes enim haeretici laborenimio ac dolore quaerendi ordinem aliquem, et consequentiam haereseos suae reperire conati sunt. Et concidam tribum ex viris Charram, quod lingua nostra in foramina vertitur. Non enim habent fenestras, per quas
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est. Expectaui multo tẽpore ut age
peccantes. ut aliquando conuersi recipe¬
rent sanitatẽ. Uerũ qͥa & tertio & quar¬
to eadẽ faciunt. cogor mutare sententiã:
& plagis corripere delinquentes. Nide¬
amꝰ autẽ qͥd philistum & urbes eius pec¬
cauerint. qͦs lax sẽꝑ aliengenas trans
tulerunt. Ubicũq enĩ in ueteri testa¬
mento allophilos id est alienigenas lege¬
rimꝰ. ñ cõmune nomen om̃ium ext̾narũ
gentiũ sed ꝓprie philistum: qͥ nunc pa¬
lestini uocant᷑ accipiendi sunt. Quid gͦ¬
fecit gaza. ut ad iracundiã atq uindic¬
tã dñm ꝓuocar&: Transtulit captiui¬
tatẽ ꝑfectã popłi iudeoꝵ. et conclusit
eã in idumea. ut idumeis uender& quos
ceperat ex iudeis. ꝓcaptiuitate ꝑfecta
septuaginta captiuitatẽ salomonis int̾¬
pretati sunt. uerbũ hebraicũ salaman
qđ significat ꝑfectã atq completã: nom̃¬

Expanded text:
hoc est: Exspectavi multo tempore ut agerpeccantes, ut aliquando conversi reciperent sanitatem. Verum quia tertio et quarto eadem faciunt, cogor mutare sententiam, et plagis corrigere delinquentes. Videamus autem quid Philistiim, et urbes ejus peccaverint, tulerunt; ubicumque enim in veteri 231 Testamento ἀλλοφύλους, id est, alienigenas legerimus, non commune nomen omnium externarum gentium, sed proprie Philistiim, qui nunc Palaestini vocantur, accipiendi sunt. Quid fecit Gaza, ut ad iracundiam atque vindictam Dominum provocaret? Transtulit captivitatem perfectam populi Judaeorum, et conclusit eam in Idumaea, ut Idumaeis venderet, quos ceperat ex Judaeis. Pro captivitate perfecta, Septuaginta captivitatem Salomonis interpretati sunt: verbum Hebraicum SALMA  , quod significat perfectam atq
Abbreviated transcription (Latin):
satur ad ulterii: potione neLͦ⁊ Coi
id est con ui ctionis quando arguit᷑
in peccato. farinã accipit hordei. Quȩ
eñĩ imitata est equos & mulos quib ñ
est intelligentia: equorũ & mulorũ
sustentatur alimentis. Pro dimidio
choro hordei nẽbel uini septuaginta
transtulerunt: quod penitus in hebrar¬
co non habetur. Et possumus dicere
in nebel uini hoc est mensura plena
atq perfecta. in ebriatam ad ulterã.
& plenis afflictã esse suppliciis. Unde
& hieremias calicẽ meri propinat gen-¬
tibus & hierłm. Ui quoq sedet. immo
erpectat ad ulterę penitentiã. ut post¬
quã plenitudo gentiũ sub intrarit.
& nouissimus crediderit isrł. ita ut qͥ
fuerit caput uertatur in caudam. &
cauda uertatur in caput . tunc fiat
unus grex & unus pastor Quia dies
multos sedebunt filui isrł sine rege &
sine principe & sine sacrificio & sine
altari. & sine ephod: & sine theraphu.

Expanded text:
satur adulterii, in potione ἐλεγμοῦ, id est, convictionis, quando arguitur in peccato, farinam accipit hordei , quae enim imitata est equos et mulos, quibus non est intelligentia , equorum atque mulorum sustentatur alimentis. Pro dimidio coro hordei, nebel vini Septuaginta transtulerunt, quod penitus in Hebraico non habetur. Et possumus dicere, in nebel vini, hoc est, mensura plena atque perfecta inebriatam adulteram, et plenis afflictam esse suppliciis. Unde et Jeremias calicem meri propinat gentibus et Jerusalem . Vir quoque sedet, immo exspectat adulterae poenitentiam, ut postquam plenitudo gentium subintraverit , et novissimus crediderit Israel, ita ut qui fuerat caput, vertatur in caudam , et cauda vertatur in caput, tunc fiat unus grex et unus pastor. Quia dies multos sedebunt filii Israel sine rege, et sine principe, et sine sacrificio, et sine altari, et sine ephod
Abbreviated transcription (Latin):
uxta anagogen circũdant heretici dm̃
in mendatio immo in negatione. Quic¬
quid enĩ locunt᷑. negatio immo men-¬
datiũ ẽ. Et circũdat eũ in dolo siue
in impietate domus isrł: dũ uniuersa
que simulant artifici sermone cõpo-
nunt. & impietatẽ locunt᷑ contra dm̃.
Iudas autẽ hoc ẽ uir eccłasticus ñ su-¬
ꝓbit. ñ inflaturtumore heretico.
sed humiliatur cũ dõ. & cũ sc̃orũ cho-¬
ro fidelis ẽ & robustus. dũ edificat
domũ suã supra petrã. quȩ nulla tẽ¬
pestate quatiat᷑
xx multo alit̾ transtulerunt. quod
& effraim & domus isrł & iudas cir-¬
cũ dederint dm̃ in mendatio & impi¬
etate. & tante clementie sit ds. ut ñ

Expanded text:
a ἀναγωγὴν circumdant haeretici Dominum a ἀναγωγὴν circumdant haeretici Dominum in mendacio, immo in negatione. Quidquid enim loquuntur, negatio, immo mendacium est: et circumdant eum in dolo, sive in impietate domus Israel; dum universa quae simulant, artifinunt, et impietatem loquuntur contra Dominum. Judas autem, hoc est, vir ecclesiasticus, non superbit, non inflatur tumore haeretico, sed humiliatur cum Deo, et cum sanctorum choro fidelis est et robustus: dum aedificat domum suam super petram, quae nulla tempestate quatiatur . LXX multo aliter transtulerunt: quod et Ephraim et domus Israel et Judas circumdederint Deum in mendacio et in impietat