comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ est ter seni Menses aut̃ annorũ decem & octo. inueniuntur innume¬
ro solidi quadrati senarii. qđ est sexies seni. & hoc sexies. luxta quip¬
pe est in eodem euangłii loco arbor quoq illa ficulnea. cuius miseram
sterilitatẽ &iã tercius annus arguebat. Seditapilla intercessum est. ut
dimit teretur illo anno. ut sifructũ ferra: bene sin aliter: excideretur
am & tresanni. Ad eandem triꝑtitam distributionem ꝑtinent. Et m̃ses
triumannorũ. quadratũ senariũ faciunt. qđ est sexiesseni. Annꝰ
etiam unus. si duo decim menses integri considerentur quos triceni dies
complent. talem quippe mensẽ ueteres obseruauerunt. quẽ cir cui¬
tus lunaris ostendit. senario numero poll&. Qđ enĩ ualent
sex in primo ordine numerorũ qui constat exunis. ut ꝑueniat᷑
ad decẽ. hoc ualent sexaginta in scđo ordine qui constat exdenis.

Expanded text:
quod est ter seni. Menses autem annorum decem et octo inveniuntur in numequod est ter seni. Menses autem annorum decem et octo inveniuntur in numero solidi quadrati senarii, quod est sexies seni, et hoc sexies. Juxta quippe est in eodem Evangelii loco, arbor quoque illa ficulnea, cujus miseram sterilitatem etiam tertius annus arguebat. Sed ita pro illa intercessum est, ut dimitteretur illo anno, ut si fructum ferret, bene; sin aliter, excideretur . Nam et tres anni ad eamdem tripartitam distributionem pertinent, et menses trium annorum quadratum senarium faciunt, quod est sexies seni. 8. Annus etiam unus, si duodecim menses integri considerentur, quos triceni dies complent talem quippe mensem veteres observaverunt, quem circuitus lunaris ostendit, senario numero pollet. Quod enim valent sex in primo ordine numerorum, qui constat ex unis ut perveniatur ad decem; hoc valent sexaginta in secundo ordine, qui constat ex denis
Abbreviated transcription (Latin):
babiloniȩ. atq indeusq aduirginis partũ. Quȩ tresętates coniunctae
illis duabus. quinq faciunt. Proinde sextã inchoauit natiuitas dñi.
quae nunc agitur usq ad occultũ temporis finẽ Hunc senarium
numerũ quandã temporis gerere figurã. &iã in illaratione triꝑtitae
distributionis agnoscimus. quaunũ tempus cõputamus ante legem. q¬
alterũ sublege. tercium sub gr̃a. In quo tempore sacramentũ renoua¬
tionis accipimus. ut in fine tẽporis &iã resurrectione carnis om̃i ex
parte renouati. ab uniuersa ñsolũ animi. uerũ &iam corporis infir¬
mitate sanemur: Vnde intellegitur illamulier intypoȩcłae adño
sanata & erecta. quã curuauerat infirmitas alligante satana. Detalib
enĩ occultis hostibus. plangit illa uoxpsalmi. curuauerunt animam
meam. Haec aut̃ mulier decem & octo annos habebat in infirmitate.

Expanded text:
in Babyloniam, atque inde usque ad virginis partum . Quae tres aetates conjunctae in Babyloniam, atque inde usque ad virginis partum . Quae tres aetates conjunctae illis duabus, quinque faciunt. Proinde sextam inchoavit nativitas Domini, quae nunc agitur usque ad occultum temporis finem. Hunc senarium numerum quamdam temporis gerere figuram, etiam in illa ratione tripartitae distributionis agnoscimus, qua unum tempus computamus ante Legem; alterum, sub Lege; tertium, sub gratia. In quo tempore sacramentum renovationis accepimus: ut in fine temporis etiam resurrectione carnis omni ex parte renovati, ab universa, non solum animae, verum etiam corporis infirmitate sanemur. Unde intelligitur illa mulier in typo Ecclesiae a Domino sanata et erecta, quam curvaverat infirmitas alligante satana. De talibus enim occultis hostibus plangit illa vox Psalmi: Curvaverunt animam meam . Haec autem mulier decem et octo annos habebat in infirmitate,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpterea ꝑfctus dr̃. quia partb sius cõpletur. hab& enĩ eas tres.
sextã. terciã dimidiã. Nec ulla pars alia quae dicipossit quota sit in¬
uenitur in eo. Sexta ergo cius. unum est. Tercia: duo. Dimidia : tria
nũ aut & duo. & tria. consumant ecundẽsenariũ. cuius ꝑfectionẽ nob
scascriptura cõmendat in eo mixime qđ ds sex dieb ꝑfccit operasua
et sexto die factus est homo adimaginem dĩ. & sexta ȩtate generis huma¬
nifilius dĩuenit. & factus ẽ filius hominis. ut nos reformar& adimaginẽ
dĩ la quippe nunc ȩtas agitur. siue milleni anni singulis distribuant᷑
aetatib siue in diuinis litteris memorabiles. atq in signes quasi articulos
temporũ uestigemus. ut prima ȩta sinueniatur ab adam usq ad noe. rs¬
in de scđa usq ad abraham. & deinceps sicut matheus euangelista distin¬
xit. ababraham usq ad dauid. Ad auid. usq. ad transmigrationem

Expanded text:
propterea perfectus dicitur quia partibus suis completur: habet enim illas tres, propterea perfectus dicitur quia partibus suis completur: habet enim illas tres, sextam, tertiam, dimidiam; nec nulla pars alia, quae dici possit quota sit, invenitur in eo. Sexta ergo ejus unum est; tertia, duo; dimidia, tria. Unum autem et duo et tria consummant eumdem senarium. Cujus perfectionem nobis sancta Scriptura commendat, in eo maxime quod Deus sex diebus perfecit opera sua, et sexto die factus est homo ad imaginem Dei . Et sexta aetate generis humani, Filius Dei venit et factus est filius hominis, ut nos reformaret ad imaginem Dei. Ea quippe nunc aetas agitur, sive milleni anni singulis distribuantur aetatibus, sive in divinis Litteris memorabiles atque insignes quasi articulos temporum vestigemus, ut prima aetas inveniatur ab Adam usque ad Noe, inde secunda usque ad Abraham: et deinceps, sicut Matthaeus evangelista distinxit, ab Abraham usque ad David, a David usque ad transmigrationem
Abbreviated transcription (Latin):
exterioris exemplũ:Anforte quis quã ita est absurdus atq auersus
auero. ut audeat dicere auiris eũ tactũ antequã ascender&. amulierib
aut̃ cum ascendiss&: Propt̃ hoc exẽplum futurȩ nr̃ȩ resurrectionis
xp̃i. De corporis eniresurrectione illo loco agebatur. propt̃ quam
etiam dicit. transfigurabit corpus humilitatis nr̃ae. conforme
corpori głae suae. Un aergo mors nr̃i saluatoris. duab mortib nr̃is
saluti fuit. Et una eius resurrectio duas nobis resurrectiones p̃stitit.
cum corpus eius inutraq re. iđ & in morte. & in resurrectione. & insa¬
cram̃to interioris hominis nostri. & exemplo exterioris. medicinali
quadam conuenientia ministratum est. IIII.
aec autem ratio simpli ad duplũ. oritur quidem aternario
numero. Vnũ quippe & duo. tria sunt Sed hoc totũ qđ dixi
adsenariũ ꝑuenit. Unũ cnim & duo. & tria. sexfiunt. Quinumer

Expanded text:
exterioris exemplum ? anne forte quisquam ita est absurdus atque auersus exterioris exemplum ? anne forte quisquam ita est absurdus atque auersus a uero, ut audeat dicere a uiris eum tactum antequam ascenderet, a mulieribus autem cum ascendisset? propter hoc exemplum futurae nostrae resChristi. de corporis enim resurrectione illo loco agebatur, propter quam etiam dicit: transfigurabit corpus humilitatis nostrae conforme corpori gloriae suae. una ergo mors nostri saluatoris duabus mortibus nostris saluti fuit et una eius resurrectio duas nobis resurrectiones praestitit, cum corpus eius in utraque re, id est et in morte et in resurrectione, et sacramento interioris hominis nostri et exemplo exterioris medicinali quadam conuenientia ministratum est. DE aec autem ratio simpli ad duplum oritur quidem a ternario numero; unum quippe ad duo, tria sunt: sed hoc totum quod dixi, ad senarium pervenit; unum enim et duo et tria sex fiunt. Qui numerus
Abbreviated transcription (Latin):
talẽ passionẽ maxime hortatus ẽ scruos suos. ut non timeant cos qui
corpus occidunt. animã autẽ non possunt occidere. Propter quod
dicit apłs. ut suppleã quȩ desunt pressurarũ xp̃i in carne mea. Et ad
exemplũ resurrectionis exterioris hominis nr̃i ꝑtinere inuenitur
sesurcetio corporis dñi. quia discipulisait. palpate & uidete quia
spsossa & carnẽ non hab& sicut me iudetis habere. Etunus ex
discipulis cuis etiam cicitrices cius contrectins. exclimauit dicns
Dñs meus. & ds̃meus Et cum illius carnis integritas tota apparer&.
demonstratum ẽ in ea qđ suos exhortans dixerat. capillus capitis ur̃i
non peribit. Unde enĩ primo nolime tangere nondũ enim ascendi ad
patrẽ meũ. & unde antequã ascendat ad patrẽ adiscipulis tangitur. nisi
quia illic insinuabatur interioris hominis sacramentũ. hic p̃bebatur

Expanded text:
talem passionem maxime hortatus est seruos suos, ut non timeant eos qui talem passionem maxime hortatus est seruos suos, ut non timeant eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere. propter quod dicit apostolus: ut suppleam quae desunt pressurarum Christi in carne mea. et ad exemplum resurrectionis exterioris hominis nostri pertinere inuenitur resurrectio corporis domini, quia discipulis ait: palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere. et unus ex discipulis etiam cicatrices eius contrectans exclamauit dicens: dominus meus et deus meus! et cum illius carnis tota integritas appareret, demonstratum est in eo quod suos exhortans dixerat: capillus capitis uestri non peribit. unde enim primo: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum? et unde antequam ascendat ad patrem a discipulis tangitur, nisi quia illic insinuabatur interioris hominis sacramentum, hic praebebatur
Abbreviated transcription (Latin):
quã renouetur. Intus nãq agitur qđ idem apłs dixit. exuite uos
ueterẽ hominẽ . & induite nouum. Qđ ita consequent᷑̃ exponit.
Qua propt̃ deponentes mendatiũ. loquimini ueritatem. Ubi aut̃
deponitur mendatiũ nisuntus. ut habit& in monte scõdĩ quilo¬
quitur ueritatẽ in corde suo: Resurrectio uero corporis dñi
ad sacramentũ interioris resurrectionis nr̃ae ꝑtinere ostenditur.
ubi postquã resurrexit. Ait mulicri. nolime tangere. nondum enĩ
ascendi ad patrẽ icũ. Cui misterio. congruit apłs dicens. Si autẽ
resur rexistis cũ xp̃o. quȩ sursum sunt querite ubi xp̃c est addextrrã
dĩ sedens. quȩ sursũ sunt sapite. Hoc est enĩ xp̃mnontangere nisi cũ
ascenderit ad patrẽ. non de xp̃o carnalit̃ sapere. lam uero ad exẽplũ
mortis exterioris hominis nr̃i. dominicȩ carnis mors ꝑtin&. quia per

Expanded text:
quam renouetur. intus namque agitur quod idem apostolus dicit: exuite uos quam renouetur. intus namque agitur quod idem apostolus dicit: exuite uos ueterem hominem et induite nouum. quod ita consequenter exponit: quapropter deponentes mendacium loquimini ueritatem. ubi autem deponitur mendacium nisi intus, ut habitet in monte sancto dei qui loquitur ueritatem in corde suo? resurrectio uero corporis domini ad sacramentum interioris resurrectionis nostrae pertinere ostenditur, ubi postquam resurrexit ait mulieri: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum. cui mysterio congruit apostolus dicens: si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram dei sedens; quae sursum sunt sapite. hoc est enim Christum non tangere nisi cum ascenderit ad patrem, non de Christo carnaliter sapere. iam uero ad exemplum mortis exterioris hominis nostri dominicae carnis mors pertinet, quia per
Abbreviated transcription (Latin):
ore homine renouari opus ess&. et tanqua resipiscendo aduĩa iusti¬
ciȩ reuocari. sed indutus carne mortali. et sola moriens. sola resus¬
gens. casola nobis concinuit. cũ in ea fier& interioris hominis sacra¬
mentũ. exterioris exemplũ. Interioris enĩ hominis nr̃i sacramento.
data est illa uoxpertinens ad mortẽ animae nr̃ȩ significandã. non
quisti. Qui uoci. congruit apłs dicens. scientes quia uetus homo
noster simul crucifixus ẽ cumillo. ut euacuaretur corpus peccati.
& ultra ñseruiamus peccato. Erucifixio quippe interioris homi¬
nis. poenitentia dolores intelleguntus. & continentiae quidam
salubris cruciatus. Perquã mortẽ morsimpietatis perimitur. in
quanos ñ reliquit ds̃. Et id coꝑtalẽ crucem euacuatur corpus peccati.
Utiam ñ exibeamꝰ mẽbra nr̃a arma iniquitatis peccato. quia & inte¬
rior homo siutiq renouatur dedie indiẽ. profecto uetus est ante¬

Expanded text:
ore homine renouari opus esset et tamquam resipiscendo ad uitam iustiore homine renouari opus esset et tamquam resipiscendo ad uitam iustitiae reuocari; sed indutus carne mortali et sola moriens, sola resurgens, ea sola nobis ad utrumque concinuit, cum in ea fieret interioris hominis sacramentum, exterioris exemplum. interioris enim hominis nostri sacramento data est uox illa pertinens ad mortem animae nostrae significandam non  me dereliquisti? cui uoci congruit apostolus dicens: scientes quia uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. crucifixio quippe interioris hominis paenitentiae dolores intelleguntur et continentiae quidam salubris cruciatus, per quam mortem mors impietatis perimitur, in qua nos non relinquit deus. et ideo per talem crucem euacuatur corpus peccati, ut iam non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, quia et interior homo si utique renouatur de die in diem, profecto uetus est ante
Abbreviated transcription (Latin):
fuit impia. propt̃ iusticiã fidei dicitur exmorte reuixisseatq uiuere.
corpus aut nontantũ moriturũ ꝓpter animȩ abscessũ qui futurus ẽ.
sed ꝓpt̃ tantã infirmitatẽ carnis & sangiunis. quod ã loco inscripturis
etiam mortuũ dicitur. loquente apło. corpus quidem inquit mortu¬
um est propt̃ peccatũ. sp̃s aut̃ uita est propter iusticiã. Haec uita
exfide factaest. qm̃ iustus exfide uiuit. Sed quid sequitur: Si aut
sp̃scius qui suscitauit iñm xp̃m amortus habitat in uobis: quisusci¬
tauit itim xp̃m amortius uiuificabit & mortalia corpora ur̃a ꝑ in¬
habitantẽ sp̃m eius in uobis Huic ergo duplȩ morti nrãe. salua¬
tor impendit simplam suã. et ad faciendã utramq resuscitationẽ
nrãm ainsa cramento. et exemplo prȩposuit. & ꝓposuit unam suam
Neq. enĩ fuit peccator. aut impius. ut ei tanquã spũ mortuo in interi¬

Expanded text:
fuit impia, propter iustitiam fidei dicitur ex morte reuixisse atque uiuere. fuit impia, propter iustitiam fidei dicitur ex morte reuixisse atque uiuere. corpus autem non tantum moriturum propter animae abscessum qui futurus est, sed propter tantam infirmitatem carnis et sanguinis quodam loco in scripturis etiam mortuum dicitur loquente apostolo: corpus quidem, inquit, mortuum est propter peccatum, spiritus autem uita est propter iustitiam. haec uita ex fide facta est, quoniam iustus ex fide uiuit. sed quid sequitur? si autem spiritus eius qui suscitauit Iesum ex mortuis habitat in uobis, qui suscitauit Iesum Christum a mortuis uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. huic ergo duplae morti nostrae saluator impendit simplam suam et ad faciendam utramque resurrectionem nostram in sacramento et exemplo praeposuit et proposuit unam suam. neque enim fuit peccator aut impius, ut ei tamquam spiritu mortuo in interi
Abbreviated transcription (Latin):
unc enĩ similes ei erimus. qm̃ uidebimus eũ sicutiest. Nunc uero quã¬
diu corpus qđ corrũpit᷑ aggrauat animã. & uita humana suꝑ terram
tota tẽptatio ẽ. ñ iustificatur in cspectuei: om̃is uiuens in cõparatione
iusticiȩ quaȩ quabimur angłis. & głaȩ quȩ reuelabitur in nobis. De
moste aut̃ animae amorte corporis distinguenda. quid plura docum̃ta
cõmemorem. cum dñs in una euangłi casententia utrãq mortem cuiuis
facile discernendã posuerit ubi ait. sine mortuos sepelire mortuos suos :
epediendũ quippe corpus mortuum erat. Sepultores aut̃ eius. ꝑ infide¬
litatẽ impietatis in anima mortuos. intellegi uoluit. Qualesexcitant᷑
cumdicitur. Surge qui dormis et exurge amortius. & illuminabit
te xp̃c. Detestatur aut̃ quandã mortẽ apłs dicens de uidua quae. aut̃
indelicus agit. uiuens mortua est. Anima igitur iampia quac

Expanded text:
tunc enim similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. nunc uero quatunc enim similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. nunc uero quadiu corpus quod corrumpitur aggravat animam , et vita humana super terram tota tentatio est , non justificabitur in conspectu ejus omnis vivens , in comparatione justitiae qua aequabimur Angelis, et gloriae quae revelabitur in nobis. De morte autem animae a morte corporis distinguenda, quid plura documenta commemorem; cum Dominus in una sententia evangelica utramque mortem cuivis facile discernendam posuerit, ubi ait: Sine mortuos sepelire mortuos suos ? Sepeliendum quippe corpus mortuum erat: sepultores autem ejus per infidelitatis impietatem in anima mortuos intelligi voluit, quales excitantur cum dicitur, Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus. detestatur autem quandam mortem apostolus dicens de uidua: quae autem in deliciis agit uiuens mortua est. anima igitur iam pia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
et corpore mostuisumus. Anima ꝓpt̃ peccatũ. corpore ꝓpt̾ poenã pecciti
corpori medicina exresurrectione opus crat. ut in melius renouaretur.
qđ erat in deterius cõmutatũ Mors aut̃ animȩ. impietas est. Et mors
corporis corruptibilitas. ꝑ quã fit & animae a corpore ab cessus. Sicitt
enĩ anima dõ deserente. sic corpis anima deserente moritur. unde illa
fit insipiens. hoc ex anime. Resuscitatur ergo anima ꝑ poenitentiã.
et incorpore adh&c mortali. renouatio uitae inchoatur a fide quacre¬
ditur ineũ qui iustificat impium. bonisꝗ. morib augetur & roboratur
dedie indiẽ. cũ magis magisq renouatur interior homo. Corpus
uero tanquã homo exterior. quanto est haec uita diuturnior. tanto¬
magis magisq corrumpitur ł etate ł morbo ł uariis afflictionibus
donecueniat adultimũ. quae ab om̃ib: mors uocatur. Eius aut̃ resurrec¬
tio differtur infinẽ. cum & ipsa iustificatio nr̃a ꝑficietur in effabiliter

Expanded text:
t corpore mortui sumus: anima, propter peccatum; corpore, propter poenam pecccorpori, medicina ex resurrectione opus erat, ut in melius renouaretur quod erat in deterius commutatum. mors autem animae impietas est et mors corporis corruptibilitas, per quam fit et animae a corpore abscessus. sicut enim anima deo deserente, sic corpus anima deserente moritur; unde illa fit insipiens, hoc exanime. resuscitatur ergo anima per paenitentiam et in corpore adhuc mortali renouatio uitae inchoatur a fide, qua creditur in eum qui iustificat impium, bonisque moribus augetur et roboratur de die in diem, cum magis magisque renouatur interior homo. corpus uero tamquam homo exterior, quanto est haec uita diuturnior, magis magisque corrumpitur uel aetate uel morbo uel uariis afflictionibus, donec ueniat ad ultimam quae ab hominibus mors uocatur. eius autem resurrectio differtur in finem, cum et ipsa iustificatio nostra perficietur ineffabiliter.
Abbreviated transcription (Latin):
dem naturã qua om̃s ex hominib: mortalibus ȩquales angłis fiunt. sed
etiã ꝑ eandẽ. in eandem beatitudinẽ conspirantẽ concordissimã uo

Expanded text:
dem naturam qua omnes ex hominibus mortalibus aequales Angelis fiunt, sed dem naturam qua omnes ex hominibus mortalibus aequales Angelis fiunt, sed etiam per eamdem in
Abbreviated transcription (Latin):
Imediator dĩ & hominũ filius hominis. ȩqualis patri ꝑdiuinititis unita¬
tem. & particeps noster ꝑhumanitatis susceptionem. patrẽ interpel¬
lans ꝓnobis ꝑid qđ homo erat. nec tam̃ tacens qđ ds̃ cum patre unum
erat. intercetera ita loquitur. Non prohis aut̃ rogo inquit tantum.
sed et ꝓeis qui credituri sunt ꝑ uerbũ eoꝵ inme. ut om̃s unum sint.
sicut tupater inme. et ego inte. Ut et ipsi in nobis unum sint. ut mun
unum. quauis ꝑid qđ ȩccłae caput est . & corpus eius ȩccła. posset dicere
ego & ipsi non unũ. sed unus quia caput & corpus unus est xp̃s: sed
diuinitatẽ suã c̃substantialẽ patri ostendens. propter quod & alio¬
nsuo genere. hoc est in eiusdem naturae consubstantiali parilitate
uult esse suos unũ. sed in ipso. quia in se ipsis ñ possent. dissociati ab
inuieẽ ꝑdiuersas uoluptates et cupiditates et immunditias peccatoꝵ
Unde mundantur ꝑmediatorẽ ut sint in illo unum. Nontantũ pean¬

Expanded text:
mediator Dei et hominum Filius hominis , aequalis Patri per divinitatis unitatem, et particeps noster per humanitatis susceptionem, Patrem interpellans pro nobis per id quod homo erat , nec tamen tacens quod Deus cum Patre unum erat, inter caetera ita loquitur: Non pro his autem rogo, inquit, tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me: ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego inunum; quamvis per id quod Ecclesiae caput est et corpus ejus Ecclesia , posset dicere, Ego et ipsi, non unum, sed unus, quia caput et corpus unus est Christus: sed divinitatem suam consubstantialem Patri ostendens , suo genere, hoc est, in ejusdem naturae consubstantiali parilitate, vult esse suos unum, sed in ipso; quia in se ipsis non possent, dissociati ab invicem per diversas voluptates et cupiditates et immunditias peccatorum: unde mundantur per Mediatorem, ut sint in illo unum; non tantum per eam
Abbreviated transcription (Latin):
uenientẽ exmiscłe uoluntate. dum simplũ eius congruit duplo nr̃o. NII
aet enĩ congruentia. siue conuenientia. ł concinentia. ł c̃sonantia.
tationẽ sicutimihi nunc occurrit dicere uolui. quã greci armoniã uocant
eq nunc locus ẽ ut ostendã quantũ ualeat consonantia simpli ad duplũ
quae maxime in nobis reperitur. & sic nobis est insita naturaliter. A quo
utiq nisi ab eo quinos creauit. ut nec imperiti possint eã non sentire. siue
ipsicantantes. siuealios audientes : Perhanc quippe uoces acutiores.
grauioresq concordant. ita ut quis quis ab ea dissonauerit. ñ scientiam
cuius exꝑtessunt plurimi. sed ipsũ sensum auditus nr̃i uchementer
offendat: Sed hoc ut demonstretur. longo sermone opus ẽ. Ipsis autẽ
aurib exiberi porest ab coquinouit in regulari monocorde Uerum¬

Expanded text:
venientem ex misericordiae voluntate, dum simplum ejus congruit duplo nostro. venientem ex misericordiae voluntate, dum simplum ejus congruit duplo nostro. Haec enim congrueniia, sive convenientia, vel concinentia, vel consonantia, tationem, sicut mihi nunc occurrit, dicere volui, quam Graeci ἁρμονὶαν vocant. Neque nunc locus est, ut ostendam quantum valeat consonantia simpli ad duplum, quae maxima in nobis reperitur, et sic nobis insita naturaliter, a quo utique, nisi ab eo qui nos creavit? ut nec imperiti possint eam non sentire, sive ipsi cantantes, sive alios audientes: per hanc quippe voces acutiores gravioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, non scientiam, cujus expertes sunt plurimi, sed ipsum sensum auditus nostri vehementer offendat. Sed hoc ut demonstretur, longo sermone opus est: ipsis autem auribus exhiberi potest ab eo qui novit in regulari monochordo. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
as ut curar& atq sanar& uerbũ ꝑ qđ facta sunt om̃a.
carofactum ẽ. & habitauit in nobis Illuminatio qͥppe
nr̃a participatio uerbi est. illius scilic& uite quȩ lux est
hominũ: Huic aut participationi prorsus in habiles & min i donei
eranus. ꝓpt̃ immunditiã peccatorũ. Mundandi ergo ramus
orro iniquorum & suꝑborũ una mundatio est. sangius iusti & humili¬
tasdĩ. ut ad contẽplandũ dm̃ qđ naturi ñ sumus. ꝑeũ mundaremꝰ factũ
qđ naturi sumus & qđ peccato ñ sumus Dsenim natura ñ sumus. ho¬
mines natura sumus. iustipeccato ñ sumus. Ositaq factus homo iustus.
intercessit dõ ꝓhomine peccitore. Noneni congruit peccitor iusto. sed
congruit homini homo. Adiungens ergo nobis similitudinẽ humanita¬
tis suae. abstulit dissimilitudinẽ iniquitaitis nrae. & factus particeps mor¬
talitatis nr̃ae. fecit participes diuinitatissuae Merito quippe mors
peccitoris ueniens ex dãpnationis necessitate. soluta est ꝑ mortẽ iusti

Expanded text:
r quod facta sunt omnia, caro factum est, et habitavit in nobis . Illuminatio quippe nostra participatio Verbi est, illius scilicet vitae quae lux est hominum. Huic autem participationi prorsus inhabiles, et minus idonei eramus, propter immunditiam peccatorum. Mundandi ergo eramus. Porro iniquorum et superborum una mundatio est sanguis justi, et humilitas Dei: ut ad contemplandum Deum quod natura non sumus, per eum mundaremur factum quod natura sumus, et quod peccato non sumus. Deus enim natura non sumus: homines natura sumus, justi peccato non sumus. Deus itaque factus homo justus, intercessit Deo pro homine peccatore. Non enim congruit peccator justo, sed congruit homini homo. Adjungens ergo nobis similitudinem humanitatis suae, abstulit dissimilitudinem iniquitatis nostrae: et factus particeps mortalitatis nostrae, fecit nos participes divinitatis suae. Merito quippe mors peccatoris veniens ex damnationis necessitate, soluta est per mortem justi
Abbreviated transcription (Latin):
tione nram in quos fines scłoꝵ obuenit: Deinde quia tunc panglos
nne aũt ꝑfiliũ sermo factus ẽ. consequent̃ a ꝑteq monstrans ꝓpte¬

Expanded text:
tionem nostram, in quos finis saeculorum obvenit . Deinde quia tunc per Angelos, tionem nostram, in quos finis saeculorum obvenit . Deinde quia tunc per Angelos, nunc autem per Filium sermo factus est, consequenter aperteque demonstrans: P
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarũ unde mens nr̃a deuiare ñ deb&. nec relicto solidamento
diuini eloquii ꝑsuspitionũ suarũ abrupta p̃cipitari. ubi nec sensus
corporis regit. nec ꝑspicua ratio ueritatis ducet. Aꝑtissime quippe
scriptum ẽ in epła adhebreos. cũ dispensatio noui testamenti a dispen¬
satione ueteris testam̃ti scđm congruentiã scłoꝵ actempoꝵ distingue¬
r&ur in monte sꝑna. non tantũ illa uisibilia. sed ipsum &iã sermonẽ
ꝑangłos factũ. Sicenĩdicit. Ad quem aut̃ angłorum dixit aliquando
sede ad dexterã meã. quo adusq. ponam inimicos tuos scabellum pedũ
tuorũ: Nonne om̃s sunt ministri sp̃s administrationẽ missi propter
cos qui futuri sunt hereditate possidere salutẽ: Flinc ostendit illa
cui promittitur hereditas uita ȩternae. sicut ad corinthios &iã scriptũ
est. om̃a autẽ haec in figura c̃tingebant illis. scripta sunt aut̃ ad correp¬

Expanded text:
Scripturarum, unde mens nostra deviare non debet, nec relicto solidamento Scripturarum, unde mens nostra deviare non debet, nec relicto solidamento divini eloquii per suspicionum suarum abrupta praecipitari, ubi nec sensus corporis regit, nec perspicua ratio veritatis elucet. Apertissime quippe scriptum est in Epistola ad Hebraeos, cum dispensatio Novi Testamenti a dispensatione Veteris Testamenti secundum congruentiam saeculorum ac temporum distingueretur, non tantum illa visibilia, sed ipsum etiam sermonem per Angelos factum. Sic enim dicit: Ad quem autem Angelorum dixit aliquando: Sede ad dexteram meam, quo usque ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum? Nonne omnes sunt ministri spiritus, ad ministrationem missi, propter eos qui futuri sunt haereditate possidere salutem ? Hinc ostendit illa cui promittitur haereditas vitae aeternae. Sicut ad Corinthios etiam scriptum est: Omnia haec in figura contingebant illis; scripta sunt autem ad correp
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatẽ. & corũ quaedã corporalis actio continetur. scđm sp̃m tamen dĩ
missũ nob̵ dealtissimis. & imꝑtitã eius grammentib nr̃is. audeo fiducialit̃
quod est atq. ipsum est. ullomodo eẽ mutabilem. Ac ꝑ hoc multominus
cogitationes & memoriae. & uoluntates. & omnis incorporea creatura
Uisibile autem quicquã non est. qđ non sit mutabile. X.¬
ipsa ꝑsemetipsam cẽ uisibilis. Proinde illa om̃a quae patrib uisa sunt
cumds̃ illis scđdm suam dispensationẽ temporib congruiã p̃sentaret᷑.
per ereaturam facta esse manifestum est. & sinos lat& quomodo
ea ministris angłis fecerit. ꝑ angłos tamen ẽẽ facta non ex nr̃o sensu
dicimus. necuiquã uideamur plus sapere quam oport& sapere. sed
sapimus ad temperantiã sicut nob ds̃ partitus ẽ mensurã fidei. &
credimus propt̃ quod & loquimur. Extat enĩ auctoritas diuinarũ

Expanded text:
dignitatem, et eorum quaedam corporalis actio continetur; secundum Spiritum tamen Dei dignitatem, et eorum quaedam corporalis actio continetur; secundum Spiritum tamen Dei missum nobis de altissimis et impartitam ejus gratiam mentibus nostris, audeo fiducialiter quod est, atque idipsum est, ullo modo esse mutabilem, ac per hoc multo minuscogitationes, et memoriae, et voluntates, et omnis incorporea creatura: visibile autem quidquam non est, quod non sit mutabile. ipsa per semetipsam esse visibilis. 22. Proinde illa omnia quae Patribus visa sunt, cum Deus illis secundum suam dispensationem temporibus congruam praesentaretur, per creaturam facta esse manifestum est. Et si nos latet quomodo ea ministris Angelis fecerit, per Angelos tamen esse facta, non ex nostro sensu dicimus, ne cuiquam videamur plus sapere; sed sapimus ad temperantiam, sicut Deus nobis partitus est mensuram fidei , et cred
Abbreviated transcription (Latin):
sitarũ neultra quã tutum ẽ humana progrediatur infirmitas
uem a dimodũ enim hace faciant angłi. uel potius ds quẽ a dmodũ hacc
faciat ꝑ angłos suos. & quantum fieri uelit ꝑ angłos malos. siue sinen
do siue iubendo. siue cogendo ex occulta sede altissimi imperui sui. nec
oculorũ acie penetrare. nec fidutia rationis enucleare. nec prouectu
mentis comprehendere ualeo. ut tam cestus hinc loquar ad om̃a quaȩ
requiri dehis reb possunt. quã si essem angłs. aut ꝓph&a. aut apłs.
ogitationes enĩ mortaliũ timidȩ. & incertę prouidentiae nr̃ȩ Corpus
enĩ qđ corrũpitur aggrauat animã. & deprimit terrena in habitatio
sensũ multa cogitantẽ. Et difficile inuestigamus quae interra sunt. &
quae in prospectu sunt inuenimus cũ labore. quȩ incęlis sunt aut̃. quis
quidem ñ inuestigamus. quorerũ genere & corpora angłica scđm ꝓpriam

Expanded text:
suarum, ne ultra quam tutum est humana progrediatur infirmitas. suarum, ne ultra quam tutum est humana progrediatur infirmitas. Quemadmodum enim haec faciant Angeli, vel potius Deus quemadmodum haec faciat per Angelos suosdo, sive jubendo, sive cogendo, ex occulta sede altissimi imperii sui; nec oculorum acie penetrare, nec fiducia rationis enucleare, nec provectu mentis comprehendere valeo, ut tam certus hinc loquar ad omnia quae requiri de his rebus possunt, quam si essem angelus, aut propheta, aut apostolus. Cogitationes enim mortalium timidae, et incertae providentiae nostrae. Corpus tur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. Et difficile aestimamus quae in terra sunt, et quae in perspectu sunt, invenimus cum labore: quae in coelis sunt autem, quis quidem, non investigamus, quo rerum genere et corpora angelica secundum propriam
Abbreviated transcription (Latin):
melius aliquid significauit. quã serpentes magorũ. At enĩ factum
magorum. multo mirabilius. Verum haec ita ñ preuidicant rebus
intellegendis. tanquã si hominis nomen scribatur auro. & dĩ atram̃to
Illas &iã nubes & ignes quomodo fecerint uł assũpserint angłi ad signis
mis ostendebatur. quis nouit hominũ: Sicut in fantes non nouerunt
qđ in altario ponitur. & ꝑ acta pictatis celebratione consumitur. unde ł
quomodo conficiatur. unde in usũ religionis assumatur. & sinunquã
discant experim̃to ł suo. ł aliorũ. & nunquã illam speciẽ rerũ uideant.
nisi intercel ebrationẽ sacramentorũ cum offerunt᷑ & dantur. dicaturq
illis auctoritate grauissima cuius corpus & sanguis sit. nihil aliud cre¬
dunt nisi om̃ino in illa specie dñm oculis appariusse mortaliũ. & delatere
tali ꝑcusso li quorẽ illum om̃ino fluxisse Mihi aut utile est ut

Expanded text:
melius aliquid significavit quam serpentes magorum: at enim factum melius aliquid significavit quam serpentes magorum: at enim factum magorum multo mirabilius. Verum haec ita non praejudicant rebus intelligendis, tanquam si hominis nomen scribatur atrro, et Dei atramento. 21. Illas etiam nubes et ignes quomodo fecerint vel assumpserint Angeli ad signifmis ostendebatur, quis novit hominum? sicut infantes non noverunt quod in altari ponitur et peracta pietatis celebratione consumitur, unde vel quomodo conficiatur, unde in usum religionis assumatur. Et si nunquam discant experimento vel suo vel aliorum, et nunquam illam speciem rerum videant, nisi inter celebrationes Sacramentorum cum offertur et datur, dicaturque illis auctoritate gravissima, cujus corpus et sanguis sit, nihil aliud credent, nisi omnino in illa specie Dominum oculis apparuisse mortalium, et de latere tali percusso, liquorem illum omnino fluxisse . Mihi autem omnino ut
Abbreviated transcription (Latin):
ex altauit moyses serpentẽ in heremo. sic oport& ex altari filium
hominis. ut om̃is qui credit in eũ non pereat. sedhabeat uitã ȩternã
sicut intuentes illũ serpentẽ ex altatũ inheremo. serpentiũ morsib
ñ peribant Uetus enĩ homo noster ẽ fixus ẽ eruci cum illo.
ut cuacuar&ur corpus peccati. Perserpentem aut̃ mors intellegitur.
quae facta ẽ a serpente in para dỹso. modo loquutionis ꝑ efficientem id
qđ efficitur demonstrante Ergo uirga in serpentẽ: xp̃c inmortem
Et serpens rursus in uirgã. xp̃c in resurrectionẽ totus cũ corpore suo qđ
est acccła. qđ infine tẽporis erit. quẽ serpentis cauda significat. quã
moyses tenuit ut rediger&ur in uirgã. Serpentes aũt magorũ
tanquã mortui scłi. nisi credentes in xp̃m tanquã deuorati in corpꝰ
eius intrauerint. resurgere in illo ñ poterunt Lapisergo iacob ut dixi

Expanded text:
exaltavit Moyses serpenexaltavit Moyses serpenhominis, ut omnis qui credit in ipsum, non pereat, sed habeat vitam aeternam : sicut intuentes illum serpentem exaltatum in eremo, serpentum morsibus non peribant. Vetus enim homo noster confixus est cruci cum illo, ut evacuaretur corpus peccati . Per serpentem enim intelligitur mors, quae facta est a serpente in paradiso , modo locutionis per efficientem id quod efficitur demonstrante. Ergo virga in serpentem, Christus in mortem: et serpens rursus in virgam, Christus in resurrectionem totus cum corpore suo, quod est Ecclesia , quod in fine temporis erit, quem serpentis cauda significat, quam Moyses tenuit, ut rediret in virgam . Serpentes autem magorum tanquam mortui saeculi, nisi credentes in Christum tanquam devorati in corpus ejus intraverint, resurgere in illo non poterunt . Lapis ergo Jacob, ut dixi,
Abbreviated transcription (Latin):
tem angłica facultate mutata est. Qua facultas cũ desit homini.
assũptus ẽ tamen & ab homine lapis ad talẽ aliquã significationẽ
nter factũ angłi & factũ hominis. plurimũ distat. Illud & miran¬
dum ẽ. & intellegendũ. hoc aut̃ tantũ modo intellegendum est¬
Qđ exutroq intellegitur. fortassis unum est. At illa ex quib intel¬
legitur. diuersa sunt. tanquã sidñi nomen & auro. & a tramento
scribatur. Illud est pretiosius. illud uilius. Qđ tam̃ utroq signifi¬
catur. idipsum est. Et quã uisidem significauerit serpens exiurga
morsi qđ lapis ia cob. melius tam̃ aliquid lapis iacob. quã serpentes
magorũ. Namsicut unctio lapidis. xp̃m in carne in qua unctus ẽ
oleo exultationis p̃pasticipib sius: ita uirga morsi conuersa in serpen⁊¬
tẽ ipsũ xp̃mfactũ oboedientẽ usq ad mortẽ crucis. Vndeait. Sic̃

Expanded text:
tem angelica facultate mutata est : quae facultas cum desit homini, tem angelica facultate mutata est : quae facultas cum desit homini, assumptus est tamen et ab homine lapis ad talem aliquam significationem . Inter factum angeli et factum hominis plurimum distat: illud et mirandum et intelligendum est, hoc autem tantummodo intelligendum. Quod ex utroque intelligitur, fortassis unum est; at illa ex quibus intelligitur, diversa sunt: tanquam si nomen Domini et auro et atramento scribatur; illud est pretiosius, illud vilius; quod tamen in utroque significatur, idipsum est. Et quamvis idem significaverit ex virga Moysi serpens, quod lapis Jacob; melius tamen aliquid lapis Jacob, quam serpentes magorum. Nam sicut unctio lapidis Christum in carne, in qua unctus est oleo exsultationis prae participibus suis ; ita virga Moysi conversa in serpentem, ipsum Christum factum obedientem usque ad mortem crucis . Unde ait, Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
qđ proph&ea & cratiam interrenis reb inhuius modi significationẽ
assupta st. sic somnio uiso eiugilans ia cobfecit delapide quẽ dormi¬
ens babebat ad capitt: Aliquando ad hoc fit eadem species. ł aliquan¬
piendo sacramento consumitur. Sed quia hace omib noti sunt.
quia ꝑhomines funt. honorem tanquã religiosa possunt habere.
stuporẽ tanquã mira ñ possunt Itaq illa quae ꝑ angłos fiunt.
quo difficiliora & ignotiora. comirabiliora sunt nobis. illis aut̃ tãꝙͥ
sua actiones notae atq faeiles. Loquitur exꝑsona di angłs homini
dicens Egosum ds̃ abraham. & dsisaac. & ds̃ iacob. cũ seriptura
p̃dixissa. uisus c̃ ei angłs dñi. Loquitur & homo expersona di
dicens: Audi popłsmeus & loquar tibi. isrł & testificabor tibi
ds̃ ds̃ tuus sum ego. Assupta est uirga ad significationẽ. & in serpen¬

Expanded text:
quod propheta, et erat jam in terrenis rebus, in hujusmodi significationem quod propheta, et erat jam in terrenis rebus, in hujusmodi significationem assumpta est; sicut somnio viso Jacob evigilans fecit de lapide, quem dormiens habebat ad caput : aliquando ad hoc fit eadem species, vel aliquanpiendo Sacramento consumitur. 20. Sed quia haec hominibus nota sunt, per homines fiunt, honorem tanquam religiosa possunt habere, stuporem tanquam mira non possunt. Itaque illa quae per Angelos fiunt, quo difficiliora et ignotiora, eo mirabiliora sunt nobis: illis autem tanquam suae actiones notae atque faciles. Loquitur ex persona Dei angelus homini, dicens, Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob; cum Scriptura praedixisset, Visus est ei angelus Domini : loquitur et homo ex persona Domini, dicens, Audi, populus meus, et loquar tibi; Israel, et testificabor tibi; Deus Deus tuus ego sum . Asssumpta est virga ad significationem, et in serpen
Abbreviated transcription (Latin):
specie qua non est qđ angłs. quauis ꝑ angłos disposita ministretur
Rursus cum in ea specie suscipitur quae ñ est qđ angłs. aliquando iamerat
ipsum corpus. & ad hoc demonstrandũ in aliquã mutationẽ assumit᷑
Aliquando ad hoc exoritur & re ꝑacta rursus absumitur: sicut &iam
cũ homines annuntiant. Aliquando exsua ꝑsona uerba dĩ loquuntꝰ.
sicuti cum p̃mittitur dixit dñs. aut haec dicit dñs. aut tale aliquĩd:
aliquando aut nihiltale p̃mittentes. ipsam dĩ ꝑsonã inse suscipiunt.
sicuti est intellectũ dabotibi. & constituã te inuia qua ingredieris
Dic non solũ indicts. uerũ &iam in factis. di ꝑsona significanda imponit᷑
pphetę ut eãgerat inmisterio ꝓphetiae. sicut cius ꝑsonã gerebat qui
uestimentũ suũ diuisit in duodecim partes. & excis decẽ scruo regis
salomonis dedit regi futuro isrł. Aliquando &iam resquae ñ erat

Expanded text:
specie quae non est quod angelus, quamvis per angelum disposita ministretur: specie quae non est quod angelus, quamvis per angelum disposita ministretur: rursus cum in ea specie suscipitur quae non est quod angelus, aliquando jam erat ipsum corpus, et ad hoc demonstrandum in aliquam mutationem assumitur; aliquando ad hoc exoritur, et re peracta rursus absumitur. Sicut etiam cum homines annuntiant, aliquando ex sua persona verba Dei loquuntur, sicuti cum praemittitur, Dixit Dominus; aut, Haec dicit Dominus ; aut tale aliquid: aliquando autem nihil tale praemittentes, ipsam Dei personam in se suscipiunt, sicuti est, Intellectum tibi dabo, et constituam te in via qua ingredieris . Sic non solum in dictis, verum etiam in factis, Dei persona significanda imponitur prophetae, ut eam gerat in ministerio prophetiae; sicut ejus personam gerebat qui vestimentum suum divisit in duodecim partes, et ex eis decem servo regis Salomonis dedit, regi futuro Israel : aliquando etiam res quae non erat
Abbreviated transcription (Latin):
exceptis &iã illis quae in eodẽ ordine rara sunt sicut defectus luminum.
& species inusitate sẏderũ. & monstra. & t̾rȩ motus. & similia. exceptis
ergo istis om̃ib quorũ quidem prima & suma causa ñ est. nisi uoluntas
dĩ. Unde & in psalmo cũ quaedã huius generis cõmemorata essent. ignis.
grando .nix. glacies sp̃s tempestatis. nequis ea ł fortuitõ. ł causis
tantu modo corporalib ł &iã sp̃ualibus. tam̃ pret̃ uoluntatem dĩ
existentib agi creder&: continuo subiecit. quȩ faciunt uerbum eius¬
edhis ut dicere coeperã exceptis. alia sunt illa quȩ quauis UIIII.D
exeadem materia corporali. ad aliquid tam̃ diuinitus annuntian¬
dum nr̃is sensib admouent᷑. quae ꝓpric miracula & signa dicunt᷑. nec¬
in om̃ib quȩ nob adño dõ annuntiantur. ipsiusdĩ ꝑsona suscipitur.
Cum aut̃ suscipitur. aliquando in angło demonstratur. aliquando in ea

Expanded text:
exceptis etiam illis quae in eodem ordine rara sunt, sicut defectus luminum, exceptis etiam illis quae in eodem ordine rara sunt, sicut defectus luminum, et species inusitatae siderum, et monstra, et terrae motus, et similia: exceptis ergo istis omnibus, quorum quidem prima et summa causa non est nisi voluntas Dei: unde et in Psalmo, cum quaedam hujugrando, nix, glacies, spiritus tempestatis ; ne quis ea vel fortuitu, vel causis tantummodo corporalibus, vel etiam spiritualibus, tamen praeter voluntatem Dei existentibus agi crederet, continuo subjecit, Quae faciunt verbum ejus. Sed his, ut dicere coeperam, exceptis, alia sunt illa quae, quamvis ex eadem materia corporali, ad aliquid tamen divinitus annuntiandum nostris sensibus admoventur, quae proprie miracula et signa dicuntur. in omnibus quae nobis a Domino Deo annuntiantur, ipsius Dei persona suscipitur. Cum autem suscipitur, aliquando in angelo demonstratur, aliquando in ea
Abbreviated transcription (Latin):
homini explorare difficile est. immo uero impossibile. nisi ꝑillud donũ
dĩ qđ apłs cõmemorat dicens. alii diuidicatio sp̃uum Nouimus enĩ
hominẽ posse ambulare. & neq hoc posse siñ ꝑmittat᷑. uolare autem
ñ posse &iamsi ꝑmittatur. Sic &illi angłi quaedã possunt facere siꝑ
mittantur ab angłis potentiorib: eximperiodĩ. quȩdã uero ñ possunt
necsi abeis ꝑmittantur. quia ille ñ ꝑmittit a quo illis est talis naturae
modus. qui &iã ꝑangłossuos & illa plerũq ñ ꝑmittit quȩ concessit ut
possint Exceptis igitur illis quȩ usitatissimo transcurrui temporũ
in rerũ naturȩ ordine corporalit̃ fiunt. sicuti sunt ostus. occasusq.
sẏderũ. generationes & mortes animaliũ. seminũ & germinũ in nume¬
rabiles diuersitates. nebulae & nubes. niues & pluuiae. fulgura & toni¬
trua. fulmina & grandines. uenti & ignes. frigus & estus. & om̃a talia.

Expanded text:
homini explorare difficile est, imo vero impossibile, nisi per illud donum homini explorare difficile est, imo vero impossibile, nisi per illud donum Dei, quod Apostolus commemorat dicens, Alii dijudicatio spirituum . Novimus enim hominem posse ambulare, et neque hoc posse si non permittatur, volare autem non posse etiamsi permittatur. Sic et illi angeli quaedam possunt facere, si permittantur ab angelis potentioribus ex imperio Dei: quaedam vero non possunt, nec si ab eis permittantur; quia ille non permittit, a quo illis est talis naturae modus, qui etiam per angelos suos et illa plerumque non permittit, quae concessit ut possint. 19. Exceptis igitur illis, quae usitatissimo transcursu temporum in rerum naturae ordine corporaliter fiunt, sicuti sunt ortus occasusque siderum, generationes et mortes animalium, seminum et germinum innumerabiles diversitates, nebulae et nubes, nives et pluviae, fulgura et tonitrua, fulmina et grandines, venti et ignes, frigus et aestus, et omnia talia:
Abbreviated transcription (Latin):
incalidiorib quã infrigidiorib locis: Sed haec ab hominib tanto
difficilius adhibentur. quanto desunt sensuũ subtilitates & cor¬
porũ mobilitates in m̃ebris terrenis & pigris. Vnde qualibuscũq
angłis uicinas causas ab elemtis contrahere quanto facilius ẽ. tanto
mirabiliores in huius modi operib corũ existunt celeritates. Sed ñ
est crentor. nisi qui principalit̃ istaformat: Nec quis quã hoc po¬
test. nisi ille penesquẽ primitus sunt om̃ium quȩ sunt mensurae.
numeri. a pondera. & ipse est unus ertatords̃. excuius inffabili
potentatu fit & iam ut quod possent hii angłi si ꝑmitterentur: ideoñ
possunt quia ñ ꝑmittuntur Neq enĩ occurrit alia ratio cur ñ potu¬
erint facere minutissimas muscas quiranas. serpentesq fecerunt. nisi qr
ꝑprohibitionẽ. & quid ꝑ ipsius naturȩ suȩ conditionẽ facere ñsinant᷑.

Expanded text:
in calidioribus quam in frigidioribus locis? sed haec ab hominibus tanto in calidioribus quam in frigidioribus locis? sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in huius modi operibus eorum existunt celeritates. sed non est creator nisi qui principaliter ista format; nec quisquam hoc potest nisi ille, penes quem primitus sunt omnium quae sunt mensurae, numeri et pondera; et ipse est unus creator deus, ex cuius ineffabili potentatu fit etiam ut quod possent hi angeli, si permitterentur, ideo non possint, quia non permittuntur. neque enim occurrit alia ratio cur non potuerint facere minutissimas muscas qui ranas serpentesque fecerunt, nisi quia per prohibitionem et quid per ipsius naturae suae condicionem facere n
Abbreviated transcription (Latin):
ex quib herbis aut carnib aut quarũq rerũ quibus lib& sucis & hu¬
morib. ł ita positis. ł ita obrutis. ł ita contritis. ł ita cõmixtis quae
animalia nasci soleant. quorũ sequistam demens audeat dicere erea¬
torem: Quid ergomirũ si quemadmodũ potest nosse quilib&
nequissimus homo unde illi uł illi uermes muscȩq nascunt᷑. ita
mali angłi prosubtilitate sui sensus. in occultiorib dem̃torũ semi¬
nib norunt underanȩ serpentesq nascuntur. & haec ꝑcertas &
notas tẽperationũ oportunitates occultis motib adhibendo faciunt
creari ñ creant: Sed illa homines qua solent ab hominib ficri
ñ mirantur. Qđ si quis quã celeritates incrementorũ forte mirat᷑
qđ illa animantia tamcito facta sunt: ad tendat quemadmodũ
ista ꝓmodulo facultatis humanae abhominib ꝓcurentur Vn de
enĩ fit ut eadem corpora cicius uermescant ȩstate quã hieme. cicius

Expanded text:
ex quibus herbis aut carnibus aut quarumque rerum quibuslibet sucis aut huex quibus herbis aut carnibus aut quarumque rerum quibuslibet sucis aut humoribus uel ita positis uel ita obrutis uel ita contritis uel ita commixtis quae animalia nasci soleant; quorum se quis tam demens audeat dicere creatorem? quid ergo mirum si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo unde illi uel illi uermes muscaeque nascantur, ita mali angeli pro subtilitate sui sensus in occultioribus elementorum seminibus norunt unde ranae serpentesque nascantur et haec per certas et notas temperationum opportunitates occultis motibus adhibendo faciunt creari, non creant? sed illa homines quae solent ab hominibus fieri non mirantur. quod si quisquam celeritates incrementorum forte miratur, quod illa animantia tam cito facta sunt, attendat quemadmodum et ista pro modulo facultatis humanae ab hominibus procurentur. unde enim fit ut eadem corpora citius uermescant aestate quam hieme, citius
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta iam creata sunt. sed acceptis oportunitatib ꝓdeunt. Nam
sicut matres grauidȩ sunt fętibus. sic ipse mundus grauidus ẽ causis
nascentiũ. quae in illo ñ creantur. nisi ab illa summa essentia. ubi
necoritur. nec moritur aliquid. nec incipit eẽ nec desinit Adhib
re aũt forinsecus accidentes causas quae tam & siñ sunt natura les.
tam̃ scđm naturã adhibentur. ut ea quȩ secr&o naturȩ sinu abdita
continentur. erumpant quod am modo & foris creentur explicando
mensuras. & numeros. & ponderasua. quȩ inocculto acceperunt ab
illo qui om̃a in mensura. & numero. & pondere disposuit. ñ solum
mali angłi. sed &iã mali homines possunt. sic̃ exẽplo agri culturae
supra docui. Sed ne deanimalibus quasi diuersa ratiomouent. qđ
habent sp̃m uitae cum sensu appetendi quae scđm naturã sunt. uitan¬
diq contraria : &iam hoc est uidere quã multi homines nouerunt

Expanded text:
cuncta jam creata sunt; sed acceptis opportunitatibus prodeunt. Nam cuncta jam creata sunt; sed acceptis opportunitatibus prodeunt. Nam sicut matres gravidae sunt fetibus, sic ipse mundus gravidus est causis nascentium: quae in illo non creantur, nisi ab illa summa essentia, ubi nec oritur, nec moritur alere autem forinsecus causas accidentes, quae tametsi non sunt naturales, tamen secundum naturam adhibentur, ut ea quae secreto naturae sinu abdita continentur, erumpant quodammodo, et foris creentur, explicando mensuras, et numeros, et pondera sua quae in occulto acceperunt ab illo, qui omnia in mensura et numero et pondere disposuit , non solum mali angeli, sed etiam mali homines possunt, sicut exemplo agriculturae supra docuhabent spiritum uitae cum sensu appetendi quae secundum naturam sunt uitandique contraria, etiam hoc est uidere quam multi homines nouerint