comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
punit᷑ ad ño & ideo differt᷑ sententia: neuideat᷑ miscdã in
pauꝑes minime ꝓ fuisse. sed statĩ ut locutꝰ ẽ ꝑ suꝑbiã ꝑdidit
minet᷑ exclsus in regno hominũ. Magna ini sodẽ consolatio.
quando intorm̃tis positꝰ scit ꝓspera secutura: Quã quã nabugͥho¬
nabu ghodo nosor oculos meos ad cęlũ leuaui. & sensus meus reddit᷑
c̃ nubiꝰ. Nisio culos leuass& ad cęlũ. sensũ pristinũ ñ recipera.
Iuando autẽ dicit sensũ sibi redditũ. ostendit ñ formã seamisisse. sed
mentẽ. Et regnũ eꝰ ingenerationẽ & generationẽ. Si hoc q̃d inscrip¬
turis dicit̾ ingenerationẽ & generationẽ simplicit̃ Accipimꝰ ꝓ eo
qod ẽ in omã futura tẽpora: nulla questio ẽ. Sin autẽ ut sepediximꝰ
generatio & generatio. duas generationes significat legis & euangłii
quȩrendũ ẽ quomodo nabughodonosor di sacram̃ta cognouerit.
nisi forte hoodicam qđ post quã oculos leuauit ad celũ & recepit pris

Expanded text:
t ideo non differtur sententia, ne videatur misericordia in pauperes minime profuisse. Sed statim ut locutus est per superbiam, minetur Excelsus in regno hominum. Magna miseriae consolatio, quando in tormentis positus, scit prospera secutura: quamquam NabuchoNabuchodonosor oculos meos ad coelum levari: et sensus meus redditus est mihi. Nisi oculos levasset ad coelum, sensum pristinum non recepisset. Quando autem dicit sensum sibi redditum, ostendit non formam se amisisse, sed mentem. Et regnum ejus in generatione et generatione. Si hoc quod in Scripturis dicitur, in generatione et generatione, simpliciter accipimus pro eo quod est, in omnia futura tempora, nulla quaestio est. Sin autem ut saepe diximus generatio et generatio, duas generationes significat, Legis et Evangelii, quaerendum est quomodo Nabuchodonosor Dei sacramenta cognoverit. Nisi forte hoc dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
haec ñ ignorauerit. luxta uoluntatẽ enĩ suã facit tã incȩlo quã in t̾ra:
& ñ .ẽ. qui resistat maniueiꝰ. & dicat quare fecisti. Et hoc loquit᷑
quasi homo sȩculi. Non etũ quod uult hoc facit. sed qđ bonũ ẽ ho
uult ds̃. Nabughodonosor autẽ sic lodutꝰ ẽ . ut dũ potentiã dĩ
prȩdicat iusticiã eiꝰ uideat arguere. qđ in merito poenas susti¬
nuerit. Et optimates mei & magistratꝰ mei requisier̃ me. & in

Expanded text:
itur: luxta uoluntatem enim suam facit tam in caelo quam in terra, et non est qui resistat manui eius, et dicat: quarefecisti? quasi homo saeculi. Non enim quod vult, hoc facit: sed quod bonum est, hoc vult Deus. Nabuchodonosor autem sic locutus est, ut dum potentiam Dei praedicat, justitiam ejus videatur arguere, quod immerito poenas sustinuerit. Et optimates mei, et magistratus mei requisierunt me, et in
Abbreviated transcription (Latin):
ret insultare atq: lȩtari contra hostiũ regẽ. Beniq de¬
testans id qoͣd intelligebat. loquit᷑ adeũ. Domine ii
sõniũ hoo his qui te odert̃ & it̃p̃tatio eiꝰ hostib tuissit.
Videns ergonabughodo nosor eũ metuere ne sinistrũ qĩ ol
atq cortrariũ contra regẽ dicere underet᷑. cohortatur
ut simplicit̃ & uere loquat᷑ qđ intelligit. nec quic quã
metuat. Arborẽ qua uidisti sublimem Atq rob̾iestã.¬

Expanded text:
Et ne videretur insultare atque laetari contra hostem regem: denique deEt ne videretur insultare atque laetari contra hostem regem: denique detestatus id quod intelligebat, loquitur ad eum. Domine mi, somnium hoc his qui te oderunt, et interpretatio ejus hostibus tuis sit. Videns ergo Nabuchodonosor eum metuere: ne sinistrum quid atque contrarium contra regem dicere videretur: cohortatur eum ut simpliciter et vere loquatur quod intelligit; nec quicquam metuat. Arborem quam vidisti sublimem atque robusta
Abbreviated transcription (Latin):
regis impii. qui tantũ gloriat᷑ inisaia ut cęlũ tenere sȩ iact&
irbe t̃rarũ quasinidũ & oua uolucrũ. Et ecce iugiꝰ¬
decelo descendit. Prouigili theodotio ipsũ chaldaicũ uerbũ
posuit hir q̃d ꝑ tres litteras am̃. iotħ. Rẽs scribit᷑: Signifi¬
cat autẽ anglõs. qd sẽꝑ uigilent. & ad dĩ imperiũ sint parati
Inde&nos crebris ꝑ noctationib imita mangłor officia.
Et dedĩo dicit᷑. Nondormitabit neq obdormi&. qui custo¬
dit isrł. Deniq& in õsequentib legimꝰ. in sententia uigilũ
hoc ẽ anglõrũ decretũ ẽ . & sermoscõr & petitio. Consue¬
tudo autẽ greci latiniq sermonis hẏruaa uocat. quȩ ꝑ
multi colorẽ areũ ad t̃ras descendere dicit᷑. Tuno dan¬
hel cuius nomen balthasar cȩpit intra sem& ipsũ tacitꝰ
cogitare quasi hora una. & togitationes eiꝰ conturbabant eũ
contra regẽ. & timorẽ cordis uultꝰ pallore signabat

Expanded text:
regis impii, qui tantum gloriatur in Isaia , ut coelum se tenere jactet, et regis impii, qui tantum gloriatur in Isaia , ut coelum se tenere jactet, et orbem terrarum quasi nidum et ova volucrum. Et ecce vigiejus, etc. Pro vigili Theodotio ipsum Chaldaicum verbum posuit HIR, quod per tres litteras AIN, IOD et RES scribitur: significat autem angelos quod semper vigilent; et ad Dei imperium sint parati. Unde et nos crebris pernoctationibus imitamur angelorum officia. Et de Domino dicitur: Non dormitabit, neque dormiet qui custodit Israel . Denique in consequentibus legimus, In sententia vigilum, hoc est, angelorum, decretum: et sermo sanctorum et petitio. Consuetudo autem Graeci Latinique sermonis ἶριν vocat, quae per multicolorem arcum ad terras descendere dicitur. Tunc Daniel cujus nomen Balthasar, coepit intra semetipsum tacitus cogitare quasi hora una: et cogitationes ejus conturbabant eum. contra regem: et timorem cordis vultus pallore signabat:
Abbreviated transcription (Latin):
donosor rege chaldȩor. sed de om̃ib impus ꝓphȩta loquiturꝰ.
Vidiimpiũ suꝑ exaltatũ & eleuatũ sicut cȩdros libani. Qui ñ
uirtutũ magnitudine sed sua eleuant᷑ suꝑbia. & ideo excidunt᷑
& corruunt. Vnde bonũ ẽ illud sectari. q̃d dñs doe& in euangłi
Discite a me quiamitissũ & humilis corde. Quod aut̃ ait iuxta
theodotionẽ lokytos id. ẽ altitudo eiꝰ. siue Ryria ut postea
ipse int̃p̃tatꝰ ẽ id ẽ dominatio. ꝓquo nos uertim aspectꝰ eiꝰ. ĩdem
contẽptores historiȩ calũniant᷑. q̃d nequaquã dominatio
nabughodo nosor orbẽ t̃rarũ possederit. Neq enĩ grecis abrar¬
baris cunctisq septẽ erionis & occidentis nationib impera¬
uit. sed tantũ orieitis ꝓuintias tenuit idse asiã. ñ europã
& libiã: ex quo intelligiuolunt ad diabolũ cunctareferen
da. cũ hȩc oña nos hiꝑbolice dicta debeam accipere obsuꝑbiã

Expanded text:
donosor rege Chaldaeorum, sed de omnibus impiis propheta loquitur: Vidi impium superexaltatum, et elevatum sicut cedros Libani : qui non virtutum magnitudine, sed sua elevantur superbia: et ideo exciduntur, et corruunt. 647 Unde bonum est illud sectari quod Dominus docet in Evangelio: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde . Quod autem ait juxta Theodotionem, τὸ κῦτος, id est, altitudo ejus, sive ἡ κυρεία, ut postea ipse interpretatus est, id est, dominatio, pro quo nos vertimus, aspectus ejus, iidem contemptores historiae calumniantur, quod nequaquam dominatio Nabuchodonosor regis orbem terrarum possederit. Neque enim Graecis et Barbaris, cunctisque Septentrionis et Occidentis nationibus imperavit, sed tantum Orientis provincias tenuit, id est Asiam; non Europam et Libyam. Ex quo intelligi volunt cuncta ad diabolum referenda esse: cum haec omnia nos hyperbolice dicta debeamus accipere, ob superbiam
Abbreviated transcription (Latin):
diabolus Significet᷑: qd nos nequaquã recipimꝰ. ne omã quȩ leguri
unibrȩ uideant᷑ & fabulȩ. Quis eiũ amentes homines ñcernat
instar brutor animantiũ in agris uiuerelocisq siluestrib.
Et neruncta p̃tereã. cũ multo incre dibiliora & grecȩ & romanȩ
historiae accidisse hominib ꝓdiderint. scillã quoq et chimerã
ydrã atq centauros. aues & feras. flores & arbores. stellas & la¬
pides factos ex hominib narrent fabulȩ. qiđ mirũ ẽ siad osten-¬
detidĩ potentiã dĩ & humiliandã regũ suꝑbiã hoc dĩ iudiciosit
patratũ : Quietꝰ erã indomomea & florens inpalatiomeo. siue
inthrono ut int̃p̃tatꝰ ẽ theodotio. Domũ autẽ diaboli quisensũ
sequunt᷑ c̃ trariũ istũ mundũ intelligunt. de quo & in guanglõ
ipseloquit᷑ ad saluatorẽ: Hec omã mihi tradita sunt. ẜt aplũs

Expanded text:
diabolus significetur. Quod nos nequaquam recipimus, ne omnia quae legimus, diabolus significetur. Quod nos nequaquam recipimus, ne omnia quae legimus, umbrae videantur et fabulae. Quis enim amentes homines non cernat instar brutorum animantium in agris vivere locisque sylvestribus? Et ut cuncta praeteream, cum multo incredibiliora, et Graecae et Romanae historiae accidisse hominibus prodiderint; Scyllam quoque et Chimeram, Hydram, atque Centauros, aves et feras, flores et arbores, stellas et lapides factos ex hominibus narrent fabulae: quid mirum est si ad ostendendam potentiam Dei, et humiliandam regum superbiam, hoc Dei judicio sit patratum? Quietus eram in domo mea, et florens in palatio meo, sive in throno, ut interpretatus est Theodotio. Domum autem diaboli, qui sensum sequuntur contrarium, mundum istum intelligunt. De quo et in Evangelio ipse loquitur ad Salvatorem: Haec omnia mihi tradita sunt . Et Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
miliare. Sed qui uolunt ꝑ nabugħo donosor c̃trariã intelli¬¬
gere fortitudinẽ dequadñs loquit᷑ in euanglõ uidebã satanã
quasi fulgur cadentẽ decȩlo. & iohannes in apocalipsi qõd dra co
cadens int̾rã t̃tiã partẽ stellarũ secũ traxerit. Gisaias. quomodo
cetidit lucifer qui mane oriebat᷑. assert̃ nequaquã potuisse fi¬
eri ut fęno ꝑ septẽ annos uesceret᷑ homo qui nutritꝰ ẽ in deli¬
cus. & septe annis absq ulla laceratione corporissui int̾besti¬
asuixerit. & quo modo amentihomini ꝑ septẽ annos imperiũ
reseruatũ sit. regnũq potentissimũ absq rege tanto tẽpore
fuerit. aut si alius illi successerit in regno cuiꝰ uecordiȩ estiman.¬
dussit ut cȩder& imperio qõd tanto tẽpore possidebat. prȩser¬
tĩ cũ historia chaldeor̃ nihil tale contineat. nec potuisse fieri
ut qui deminorib seripserint maiorareticerent. Hec aut̃ omã
quȩrt & replicant. ut cũ historia ñ steterit. ꝑ nabugͥhodonosor

Expanded text:
abuchodonosor contrariam intelligere fortitudinem, de qua Dominus loquitur in Evangelio: Videbam Satanam quasi fulgur cadentem de coelo . Et Joannes in Apocalypsi, quod draco cadens in terram, tertiam partem stellarum secum traxerit . Et Isaias: Quomodo cecidit lucifer, qui mane oriebatur ? asserunt nequaquam potuisse fieri, ut feno per septem annos vesceretur homo qui nutritus est in deliciis, et septem annis absque ulla laceratione corporis sui, inter bestias vixerit. Et quomodo amenti homini per septem annos 645 imperium reservatum sit, regnumque potentissimum absque rege tanto tempore fuerit: aut si alius illi successerit in regnum, cujus vecordiae aestimandus sit, ut cederet imperio, quod tanto tempore possidebat: praesertim cum historiae Chaldaeorum nihil tale contineant; nec potuisse fieri, ut qui de minoribus scripserant, majora reticerent. Haec autem omnia quaerunt et replicant: ut cum historia non steterit, per Nabuchodonosor
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat inuentꝰ. Quęramꝰ ab his qui in hac uisione ñ recipiunt
historiã. quis iste sit nabughodonosor qui sõniũ uiderit. & quis
danihel qui sõniũ eiꝰ edisserat & uentura prȩdicat & quomodo
hic ipse danihel qui utiq uixta eos scã intelligenda ẽ fortitudo.
a nabugho do nosor princeps ariolor eꝰ c̃stituit᷑. & collega eiꝰ¬
appellat᷑. Videbã & ecce arbor inmedio t̃rȩ & altitudo eiꝰ¬

Expanded text:
fuerat inventus. Quaeramus ab his qui in hac visione non recipiunt fuerat inventus. Quaeramus ab his qui in hac visione non recipiunt historiam, quis iste sit Nabuchodonosor qui somnium viderit; et quis Daniel qui somnium ejus edisserat, et ventura praedicat; et quomodo hic ipse Daniel, qui utique juxta eos, sancta intelligenda est fortitudo, a Nabuchodonosor princeps hariolorum ejus constituitur et collega appellatur? Videbam, et ecce arbor in medio terrae, et altitudo e
Abbreviated transcription (Latin):
donosor uisiones ñ oculor & cordis. sed capitis tiouerit: quia
propt̃ glãm seruor dĩ futuror̃ illi misteria reuelantur.
merint. tres reliqui collegã int̾p̃tatisunt. Unde & iudicio
magistren aeclãe editio eor̃ in hoc uolumine repudiata ẽ:
atheo dotionis uulgo legit᷑. quȩ & hębraico & ceteris trans latorib
congruit. Vnde & origenes in nono stromatũ .i. ad breuiationũ¬
uolumine asserit. sequȩ sequunt᷑ ab hoc loco inꝓphȩta danihele
sed iuxta theo dotionis editionẽ disserere. Qui hab& spm̃¬
deor̃ sc̃or insem& ipso. Pro eo q̃d hic dicit᷑ deor̃ scor. linguachal¬
dea qua scriptꝰ ẽ danihel legimꝰ hela in cadisin q̃d deos scõs
err& nabuighodonosor. & quicqid suꝑ secernit ñ dm̃ sed deos
sar princeps ariolor siue incantatorũ ut alii int̾p̃tati sunt.
Non mirũ si princeps ariolor̃ om̃iũ c̃stitutꝰ sit. qui a d p̃ceptũ regis
sapientiã didicerat chaldȩor̃. & decuplũ om̃iũ sapientior

Expanded text:
: quia propter gloriam servorum Dei futurorum illi mysteria revelantur. rierunt, tres reliqui, collegam interpretati sunt. Unde judicio magistrorum Ecclesiae, editio eorum in hoc volumine repudiata est; et Theodotionis vulgo legitur, quae et Hebraeo, et caeteris translatoribus congruit. Unde et Origenes in nono Stromatum volumine asserit se quae sequuntur ab hoc loco in propheta Danielesed juxta Theodotionis editionem disserere. Qui habet sps sum, etc. Pro eo quod hic dicitur, deorum sanctorum, lingua Chaldaica, qua scriptus est Daniel, legimus ELAIN CADISIN  , quod Deos serret Nabuchodonosor; et quidquid super se cernit, non Deum, sed deos sar princeps hariolorum sive incantatorum, ut alii interpretati sunt. Non mirum si princeps hariolorum omnium constitutus sit, qui ad praeceptum regis sapientiam didicerat Chaldaeorum; et decuplum omnium sapientior
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc contritꝰ sunt parit̃ ferrũ. testa. aes. argentũ & aurũ. & re¬
dacta quasi in fauillã ȩstiuȩ areae. Rapta sunt uento. nullꝰ¬
q locus inuentꝰ ẽ meis. Lapis autẽ qui ꝑcusserat statuã factꝰ ẽ
mons nagnꝰ. & impleuit uniuersã t̾rã. Prostatua id ẽ. aqã¬
piaate qd solus int̃p̃tatꝰ ẽ simmachus. cȩteri imaginẽ tran¬
tulerunt. uolentes hoc nomine similitudinẽ ostendere futuror
Sequam in t̃p̃tationẽ ꝓphȩticã. & danihelis uerba calculantes
aureũ. tues rex ꝑ q̃d ostendit᷑ regnũ primũ babilonior̃ auro
regnũ macedonũ successorũq alexandri qõdrocte eneum
dicit᷑. Int̃ oinã eiũ metalla a es uocalius ẽ: & remit clarius.

Expanded text:
tunc contrita sunt pariter ferrum testa aes argentum et aurum et retunc contrita sunt pariter ferrum testa aes argentum et aurum et redacta quasi in favillam aestivae areae rapta sunt vento nullusque locus inventus est eis lapis autem qui percusserat statuam factus est mons magnus ιάντι, quod solum interpretatus est Symmachus, caeteri imaginem transtulerunt, volentes hoc nomine similitudinem ostendere futurorum. Sequamur interpretationem propheticam, et Danielis verba interpretantes, aureum tu es, rex. Per quod ostenditur primum regnum Babylonium auro regnum Macedonum, successorumque Alexandri. Quod recte aeneum dicitur: inter omnia enim metalla aes vocalius est, et tinnit clarius
Abbreviated transcription (Latin):
aestim& eũ quae dicturꝰ . ẽ. ꝓpria dixisse sapientia. Causa
autẽ reuelationis ꝓphȩticȩ regis ẽ desideriũ. qui uoluit
ientura cognoscere. Ergo honorat regẽ.quando pi
illius scientiã sibi dicit adõmysteria reuelata. Et hoc con¬
siderandũ. qd sõnia inquib aliqua uentura signant᷑ &
quasi ꝑ nubilũ ueritas de monstrat᷑. ñ pateant coniectorib
& humanȩ mentis arbitrio. sed dĩ soluis scientiȩ.
orex uidebas. & ecce quasi statua una gratidis. sta¬
magna & statura sublimis stabat contrate. & in tuitꝰ eiꝰ erat
t̃ribilis. Huius statuȩ caput. ex auro optimo erat. Pec tꝰ
eiꝰ & brachia de argento Porro uent̃ & fęmora exaere:
T ibiȩ aut̃ ferreae: Pedũ pars quȩdã erat ferrea quȩ da¬
fictilis. Videbas ita. donec abscisus ẽ lapis none manib: & ꝑ¬
cussit statuã in pedib eiꝰ ferreis & fictilih & cõminuit eos

Expanded text:
aestimet, eum quae dicturus est propria dixisse sapientia. Causa aestimet, eum quae dicturus est propria dixisse sapientia. Causa autem revelationis propheticae, regis est desiderium, qui voluit ventura cognoscere. Ergo honorat regem, quando propter illius scientiam sibi dicit a Deo mysteria revelata. Et hoc considerandum, quod somnia in quibus aliqua ventura signantur, et quasi per nubilum veritas demonstratur, non pateant conjectoribus et humanae mentis arbitrio, sed Dei solius scientiae. Tu, rex, videbas, et ecce quasi statua una grandis. magna et statura sublimis stabat contra te et intuitus eius erat terribilis huius statuae caput ex auro optimo erat pectus autem et brachia de argento porro venter et femora ex aere tibiae autem ferreae pedum quaedam pars erat ferrea quaedafictilis videbas ita donec abscisus est lapis sine manicussit statuam in pedibus eius ferreis et fictilibus et comminuit eos
Abbreviated transcription (Latin):
miret᷑ gram. ñ solũ quid in sõnio uiderit sed ante sõniũ
quid tacitꝰ cogitarit exponit. Et qui reuelat misteria
ostendit tibi quȩ uentura sunt: Illud q̃d in euanglõ legimꝰ.
qui solẽ suũ oriri facit suꝑ malos & bonos: &iã suꝑ nabugho¬
donosor intelligimꝰ ẽẽ conpletũ. Tanta enĩ clem̃tia ẽ om̃ai¬
potentis dĩ . ut & iã nabughodo nosor dispensationis suo
quamundũ regit mysteria reuelarit. Int̾rogemꝰ ergo
eos qui diuersas asserunt eẽ naturas. cuius nature nabu¬
ghodonosor intelligant bonȩ anmale. Sibone .cur impi
insapientia quȩ ẽ in me plus quã incunctis uiuentib sacram̃tũ
hoc reuelatũ ẽ: sed ut int̃̾p̃tatio regi mani festa fier&. et
cogitatiories mentis tuę scires. Putauerat rex notitiã futu¬
or sollertia mentis humanae posse cõp̃hendi: & i
sat qui dicere non potuerunt. & ipse inuidiã fugit. nequis

Expanded text:
miretur gratiam, non solum quid in somnio viderit, sed ante somnium miretur gratiam, non solum quid in somnio viderit, sed ante somnium quid tacitus cogitarit, exponit. Et qui revelat mysteria, ostendit tibi quae ventura sunt. Illud quod in Evangelio legimus: Qui solem suum oriri facit super malos et bonos , etiam super Nabuchodonosor intelligimus esse completum. Tanta enim est clementia omnipotentis Dei, ut etiam Nabuchodonosor dispensationis suae qua mundum regit, 633 mysteria revelaret. Interrogemus eos qui diversas asserunt esse naturas, cujus naturae Nabuchodonosor intelligant, bonae an malae. Si bonae: cur impius in sapientia, quae est in me plusquam in cunctis viventibus, sacramentum hoc revelatum est: sed ut interpretatio regi manifesta fieret, et cogitationes mentis tuae scires. Putaverat rex notitiam futurorum solertia mentis humanae posse comprehendi; et sat qui dicere non potuerant, et ipse invidiam fugit, ne quis
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ.ꝗd uniuersa int̾p̃tatio sõni tendat ad finẽ.
in quo imago statuȩ quȩ cernit᷑ conterenda est.
Soniũ tuũ &uisiones capitis tui incubi culo tuo huiusce¬
modisunt. Non dix̃ uisiones oculor tuor̃. nequid pu¬
taremꝰ eẽ corporeũ sed capitis sapientis enĩ oculi in capite
eiꝰ in principali uidelic& cordis. iuxta illud qđ in e¬
& quia cogitatis in cordib ur̃is Alu uero ex huuis¬
occasione capituli . tonte uonynon non incorde sed uixta
platonẽ incerebro suspicant᷑. Iurex cogitare coepisti in
stratutuo quid ẽetfuturũ posthaee. Pro eo quod ẽ post
hȩc. soli lxx dies nouissimos transtuler. Quod si ita legit᷑.
sollicitius requiramꝰ ubi dies nouissimi scripti sunt : & re
enĩi dies appellarent᷑ nouissimi. simundus e& ȩc̃nus. Qodq
dicit turex cogitare coepisti. indicat causas sõnii. qd idcirco
eids̃ futuror misteria reuel arit. qui a ipse rex uoluerit sci¬
reuentura. Et ut nabuhodonosor diuinȩ inspirationis

Expanded text:
quod universa interpretatio somnii tendat ad finem, in quo imago statuaque quae cernitur, conterenda est. Somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt. Non dixit, visiones oculorum tuorum: ne quid putaremus esse corporeum, sed capitis: Sapientis enim oculi in capite ejus : in principali videlicet cordis, juxta illud quod in EQuid cogitatis in cordibus vestris ? Alii vero ex hujoccasione capituli τὸ ἡγεμονικὸν non in corde, sed juxta Platonem in cerebro suspicantur. Tu, rex, cogitare coepisti in stratu tuo quid esset futurum post haec. Pro eo quod est, post haec, soli LXX dies novissimos transtulerunt. Quod si ita legitur, sollicitius requiramus, ubi dies novissimi scripti sunt  Al. senim dies appellarentur novissimi, si mundus esset aeternus. Quodque dicitur: Tu, rex, cogitare coepisti, indicat causas somnii: quod idcirco ei Deus futurorum mysteria revelarit, quia ipse rex voluerit scire ventura, et ut Nabuchodonosor divinae inspirationis
Abbreviated transcription (Latin):
ΠTΩ ΟCRΟ TOΥC appellare qui exta inspiciunt. & ex his
futura prȩdicunt. Misteriũ aut̃ uocans ordinẽ sõ ni
reuelati. ostendit quic quid occultũ ẽ & ab hominib ig¬
norat᷑ posse mysteriũ ñ cupari. Tollit quoq regi prauã
suspitionẽ. nehumana estim& inueniriposse sollertia
qđ dĩ solius notitiȩ reseruat᷑: sed ẽ. ds̃ incęlo reuelans mis¬
deor cultu. adunius dĩ notitiã dirigit. Qui indicauit
tibi rex nabuchodonosor quȩ uentura sunt nouissimis

Expanded text:
ἡπατοσκόπους appellare: qui exta inspiciunt, ut ex his ἡπατοσκόπους appellare: qui exta inspiciunt, ut ex his futura praedicant. Mysterium autem vocans ordinem somnii revelati, ostendit quidquid occultum est, et ab hominibus ignoratur, posse mysterium nuncupari. Tollit quoque regi pravam suspicionem, ne humana aestimet inveniri posse solertia quod Dei solius notitiae reservatur. Sed est Deus in coelo revelans mysdeorum cultu, ad unius Dei notitiam dirigit. 632 Qui indicavit tibi, rex Nabuchodonosor, quae ventura sint Vulg. s
Abbreviated transcription (Latin):
& non uult eosperire propt̾ quos fuerat ipse periturus.
nueni hominẽ defiliis trans migrationis uidȩ. qui solution
regi adnunti&. Dĩ gram ad suã refert diligentiã Et inue¬
nisse sedicit. cũ danibel se ultro obtulerit. ut introduceret᷑
adregẽ. In quo mos ostendit᷑ nuntior̃. quicũ bona nunti¬
ant: sua uideri uolunt. Qui autẽ solutionẽ sõ nii reꝑmit¬
sit danihel. non sacerdos sicut infine boelis fabulȩ continet᷑.¬
Et dixit rex. Putasne uere potes indicare mihi somniũ
primũ sõniũ qõd se magi ignorare responderant & postea
it̃p̃tationẽ quęrat sõnii: ut cũ sõniũ audierit &
derat recognouerit. tunc credat & in t̾p̃tationẽ quȩ uariã
recipit coniecturã. Misteriũ quod rex int̾rogat : sapientes.
magi & arioli & aruspices non quȩ unt indicare regi. Pro
aruspicib qd nos uertimꝰ in hebraico gazarenos hab&: qđ
solus simmachus oỹtac int̾p̃tatꝰ ẽ. quos greci solent

Expanded text:
turus. Inveni hominem de filiis transmigrationis Judae, qui solutionem regi annuntiet. Dei gratiam ad suam refert diligentiam, et invenisse se dicit, cum Daniel ultro se obtulerit, ut introduceretur ad regem; in quo ἦθος ostenditur nuntiorum, qui cum bona nuntiant, sua videri volunt. Qui autem solutionem somnii repromitfiliis Juda sit Daniel, non sacerdos, sicut in fine Belis fabula continet. Putasne vere potes indicare mihi somnium primum somnium quod se magi ignorare responderant, et postea interpretationem quaerat somnii: ut cum somnium audierit, et quae viderat recognoverit, tunc credat, et interpretationi, quae variam recipit conjecturam. Mysterium quod rex interrogat, sapientes, magi, et harioli, et haruspices non queunt indicare regi. Pro haruspicibus, quod nos vertimus, in Hebraeo GAZARENOS habet, quod solus Symmachus θύτας interpretatus est, quos Graeci solent
Abbreviated transcription (Latin):
Et ingressus ẽ cdomũ suã. annanieq misaheli & azariȩ socus
s ẽpus postulat non quo tractatione & sagacitate mentis occul¬
ta ꝑquirat. sed quo occultor dñm p̃caret᷑. Et ideo annaniã &
misahelẽ &atariã iungit ad p̃ces. nesolus de suo merito uideat᷑
p̃sumere : ut quor erat cõmune discrimen cõmunis e&ete oratio
une daniheli ꝑuisionẽ nocte mysteriũ reuelatiuẽ. Sonium
regis suo discit somo. immo& sõniũ & int̃p̃tationẽ eiꝰ dĩ reue¬
latione cognoscit: qod dȩ mones ignorabant. sapientia sclĩ
seire non poterat. Unde & apli mysteriũ qõd cunctis retro
generationib fuerat ignoratũ. dño reuel ante cognoscunt.

Expanded text:
saeli, et Azariae sociis tempus postulat: non quo tractatione et sagacilate mentis occulta perquireret; sed quo occultorum Dominum precaretur. Et ideo Ananiam, et Misaelem, et Azariam jungit ad preces, ne solus de suo merito videatur praesumere: ut quorum erat commune discrimen, communis esset et oratio. Tunc Danieli per visionem nocte mysterium revelatum est. Somnium regis suo discit somnio: immo et somnium, et interpretationem ejus, Dei revelatione cognoscit, quod daemones ignorabant, sapientia saeculi scire non poterat. Unde et apostoli mysterium, quod cunctis retro generationibus fuerat ignoratum, Domino revelante, cognoscunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tiã & adueritatẽ dr̃ qui seminis eor̃ & iã incaptiuitate
miseret᷑. Et nunc ostendisti mihi quȩ rogauimꝰ te
Quod quattuor rogant: uni ostendit᷑. ut & arrogantiã fu¬
it nesolus inpetrasse uideat᷑. & agat gr̃as qđ mis¬

Expanded text:
tiam et ad veritatem Dei, qui seminis eorum etiam in captivitatem tiam et ad veritatem Dei, qui seminis eorum etiam in captivitatem miseretur. Et nunc ostendisti mihi quae rogavimus te, etc. Quod quatuor rogant, uni 631 ostenditur: ut et arrogantiam fugiat, ne solus impetrasse videatur, et agat grati
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ iste habitante inse spũ scrutat᷑ & iã ꝓfunda dĩ. & in ꝓ¬
fundo animȩ suȩ fodit altissimos puteos. & om̃e t̃rã egerit
quȩ ꝓ fundas aquas operire consueuit. Seruatq mandatũ
dicens bibe aquã de tuis uasis & depute or tuot̃ fontibus.
uodq sequit᷑ Nouit intenebris constituta. & lux cũ eo ẽ
tenebrȩ significant ignorantiã. lux scientiã atq doctri¬
nã: itaq diñ ut ꝑ uersa non cȩlant. ita recta ambiunt
atq circumdant. Siue ita in t̾p̃tandũ ẽ: quod tenebrosa
ixstica quȩq & ꝓfunda significent. iuxta illud
in ꝓuerbis. intellig& quoq parabolã & tenebrosũ sermo¬
t̃rena deserens instar auiũ tenuissimũ aerẽ & aetherea
sas & inuolutas caligine. quã solus moyses ingreditur &
loquit᷑ dõ facie ad faciẽ de quo scriptũ .ẽ. posuit tenebras
tibulũ suũ. tibi ds̃ patrũ nr̃or᷑ confiteor. teq¬
Nesui uideat᷑ meriti qđ impetrauit. refert ad patrũ iusti¬

Expanded text:
 iste, habitante in se Spiritu, scrutatur etiam profunda Dei, et in profunda animae suae fodit altissimos puteos, et omnem terram egerit, quae profundas aquas operire consuevit: servatque mandatum Dei, dicens: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fonte . Quodque sequitur: Novit in tenebris constituta, et lux cum eo est: tenebrae significant ignorantiam, et lux scientiam atque doctrinam. Itaque Deum ut perversa non caelant, ita recta ambiunt, atque circumdant. Sive interpretandum est, quod tenebrosa mystica quaeque et profunda significet, juxta illudin Proverbiis: Intelligit quoque parabolam, et tenebrosum sermoterrena deserens, instar avium tenuissimum aerem et aetherea sas et involutas caligine, quam solus Moyses ingreditur , et loquitur Deo facie ad faciem, de quo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum . Tibi DNe sui videatur meriti, quod impetravit, refert ad patrum justi
Abbreviated transcription (Latin):
danihel dõ cęlibenedicit. Du & eñi qui non fecer̃ gelũ & t̾rã
peribunt. Ipse mutat tẽpora & xtates. transfert regiuatq¬
constituit. Nonergo mirem᷑ siquando cernim regib reges
& regnis regna succedere. quȩ dĩ gubernant᷑ & mutant᷑ & fi¬
niunt᷑ arbitrio. Causasq singulor nouit ille qui conditor
om̃iũ .ẽ. & sepe malos reges patit᷑ susortari ut malimalos puniaNT:
Simulq sub ostendit & generali disputatione prȩparat audi¬
torẽ. sõniũ qd uidit e̾e᷑ demutatione & successione regnorũ.
Pat sapientiã sapientib & scientiã intelligentib disciplinã
Iuxta illud qd scriptũ .ẽ. Audiens sapiens sapientior erit. Qui

Expanded text:
non fecerunt coelum et terram, peribunt. Et ipse mutat tempora et aetates, et transfert regna atqconstituit. Non ergo miremur, si quando cernimus, et regibus reges, et regnis regna succedere, quae Dei gubernantur et mutantur, et finiuntur arbitrio. Causasque singulorum novit ille qui conditor omnium est, et saepe malos reges patirur suscitari, ut mali malos puniant: simulque subostendit, et generali disputatione praeparat auditorem, somnium 630 quo vidit esse de mutatione et successione regnorum. Dat sapientiam sapientibus, et scientiam intelligentibus disciplinam. Juxta illud quod scriptum est. Au
Abbreviated transcription (Latin):
beatꝰ iohannes quicũq societatẽ cũ dõ habere desiderant. pri¬
mo eccłȩ societati debent adunari. Illãq fidẽ ad discere eiꝰ¬
q sacram̃tis imbui. quã discipuli ab ipsa degente in carne ue
discernit. Vnde &iã dehac societate sc̃õꝵ quã habent in
patre & filio ipse filius patrisupplicans ait. Pat̃ sc̃e. ser¬
ua eos in nomine tuo quos dedistimihi . ut sint unũ siẽ &
nos. Et paulo post. Non ꝓhis aut̃ rogotantũ. sed & ꝓ eis
qui credituri sunt ꝑ uerbũ eor unne ut om̃s unũ sint. sicut tu

Expanded text:
beatus Joannes quia quicunque societatem cum Deo habere desiderant, primo Ecclesiae societati debent adunari, illamque fidem addiscere, ejusque sacramentis imbui, quam discipuli ab ipsa in carne dediscernit. Unde etiam de hac societate sanctorum quam habent in Patre et Filio, ipse Filius Patri supplicans ait: Pater sancte, serva eos in nomine tuo quos dedisti mihi, ut sint unum sicut et nos . Et paulo post: Non pro his autem rogo tantum, sed pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me, ut omnes unum si
Abbreviated transcription (Latin):
& testamͣ. Illã dicit uitã quȩ in euangło loquitur. Ego sum
resurrectio & uita quȩ manifestata ẽ diuinis incarne de¬
clarata miraculis. Uider̃q discipuli p̃sentes. qđ posteris in¬
dubia ueritate testarentur. quando signa faciens sicut idẽ
iohannes scribit manifestauit glãm suã. & credider̃ in eũ
discipuli eiꝰ. Et qui a iohannes apłus uitã semanifestatã uidis¬
se cũ suis coapłis testatur. confundatur cũ suis sequacib apel¬
les hereticus: qui eandẽ uitã idẽ. dñm saluatorẽ ñ dm̃ inue¬
ritate sed hominẽ infantasia mundo apparuisse contendit
Et ad nuntiamꝰ uobis uitã aet̾nã quȩ erat apud patrẽ. & appa¬

Expanded text:
 etc. Illam vitam dicit quae in Evangelio loquitur: Ego sum  etc. Illam vitam dicit quae in Evangelio loquitur: Ego sum resurrectio et vita ; quae manifestata est divinis in carne declarata miraculis, videruntque discipuli praesentes quod posteris indubia veritate testarentur, quando signa faciens, sicut idem Joannes scribit, manifestavit gloriam suam, et crediderunt in eum discipuli ejus . Et quia Joannes apostolus vitam se manifestatam vidisse cum suis coapostolis testatur, confundatur cum suis sequacibus Apelles haereticus, qui eamdem vitam, id est, Dominum Salvatorem, non Deum in veritate, sed hominem in phantasia mundo apparuisse contendit. Et annuntiamus vobis vitam aeternam, etc. Erat apud Patrem in div
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ptauer̃ de uerbo uitȩ. manicheor̃ uincit insaniã. quidñm
uerã assũpsisse carnẽ negant. quã apłi uerã eẽ dubitare
ñ poterant. ut pote cuius ueritatẽ ñ solũ uiuendo sed &
tangendo ꝓbarent: Maxime iohannes ipse. qui insinu eiꝰ
incena recũbere solitus tanto licentius eiꝰ menbra quanto
uicinius tangebat: Sed & post resurrectionẽ eiꝰ amortus ma¬
nͥ eor tẽptauer̃ de uerbouitȩ.: cũ uerã eũ recepisse carnẽ quãuis
iã in corruptibilẽ absq ulla dubietate cognouer̃ audientes ab
ipso: Palpate & uidete. qui a sp̃s carnẽ & ossa ñ hab & sicut me
uidetis habere. Beneaut̃ dicitur. & manꝰ. nrãe tẽp̃tauer̃ deuer
bouitae. qđ cũ ueritatẽ resuscitatȩ carnis eiꝰ amortuis &iam
manib contrectando ꝓbarent. certius eũ uerbũ uitȩ hoc ẽ
uerũ dm̃ ẽẽ cognouer᷑. Vnde & thomas qui specialius eũ pal¬
pare ussus ẽ. mox ubi palpauit carnẽ. dm̃ confessus est

Expanded text:
ectaverunt de Verbo vitae, Manichaeorum vincit insaniam, qui Dominum veram assumpsisse carnem negant; quam apostoli veram esse dubitare non poterant, ut pote cujus veritatem non solum videndo, sed et tangendo probarent; maxime Joannes ipse, qui, in sinu ejus in coena recumbere solitus, tanto licentius ejus membra, quanto vicinius tangebat. Sed et post resurrectionem ejus a mortuis, manus eorum tractaverunt de Verbo vitae, cum veram eum recepisse carnem, quamvis jam incorruptibilem, absque ulla dubietate cognoverunt, audientes ab illo ipso: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere . Bene autem dicitur: Et manus nostrae contrbo vitae, quia cum veritatem resuscitatae carnis ejus a mortuis etiam manibus contrectando probarent, certius eum Verbum vitae, hoc est Deum verum, esse cognoverunt. Unde et Thomas, qui specialius eum palpare jussus est, mox ubi palpavit carnem, Deum confessus est
Abbreviated transcription (Latin):
ihũ filu eiꝰ. Filius quippe dĩ indiuinitatis natura sanguinẽ
habere ñ potuit. Sed quia idt̃ filius dĩ &iã filius hominis fac¬
tꝰ ẽ. recte ꝓpt̃ unitatẽ ꝑ sonȩ eiꝰ filu dĩ sanguinẽ appellat. ut

Expanded text:
Jesu Filii ejus; Filius quippe Dei in divinitatis natura sanguinem Jesu Filii ejus; Filius quippe Dei in divinitatis natura sanguinem habere non potuit; sed quia idem Filius Dei, etiam Filius hominis factus est, recte propter unita
Abbreviated transcription (Latin):
inuia lucis ambulando ꝑficimꝰ. si frat̃nę socie tatis cũ qua
parit̾ ad lucẽ uerã ꝑueniamus copula gaudemꝰ. Sed & si lu¬
cis opera facere sunuiolata mutuȩ dilectionis iura tene¬
re uidemur: nec siͤ tamen putare debemꝰ nr̃o nos ꝓfectu
aut industria a peccatis ad in tegrũ posse mundari. Nã
cato. Sacram̃ tũ nãq: dominicȩ passionis p̃terita nob̃
omã in baptismo parit̾ peccata laxauit. & quicquid cotidiana
fragilitate post baptisma cõmisimꝰ. eiꝰdẽ nr̃i redẽptoris nob̵
gr̃a dimittit Maxime cũ int̾opera lucis quȩ facimꝰ humilit̃
cotidie nrõs illi confitemur errores. cũ sanguinis illius sacram̃¬
ta ꝑcipimꝰ. cũ dimittentes debitoribus nr̃is nr̃a nobis debita
dimitti p̃camur. Cdmemores passionis illius libent̃ aduersa
quoq: toleramꝰ Mire aut̃ cũ dedõloq returait. Et sanguis

Expanded text:
in via lucis ambulando proficimus, si fraternae societatis, cum qua in via lucis ambulando proficimus, si fraternae societatis, cum qua pariter ad lucem veram perveniamus, copula gaudemus. Sed et si lucis opera facere comprobamur, si inviolata mutuae dilectionis jura tenere videmur, nec sic tamen putare debemus nostro nos profectu aut industria a peccatis ad integrum posse mundari. Nam ab omni peccato. Sacramentum namque dominicae passionis, et praeterita nobis omnia in baptismo pariter peccata laxavit, et quidquid quotidiana fragilatia dimittit. Maxime cum inter opera lucis quae facimus, humiliter quotidie nostros illi confitemur errores, cum sanguinis illius sacramenta percipimus, cum dimittentes debitoribus nostris nostra nobis debita dimitti precamur, cum memores passionis iquaeque toleramus. Mire autem cum de Domino loqueretur, ait: Et sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes & diuinȩ puritatis excellentiã monstrat. quã nos
rã aprincipe tenebrarũ bello uictã & eẽ uitiatã dicebant.
mentimus. & ñ facimꝰ ueritatẽ. Tenebras peccata hereses & o¬
dia nominat. Nequaquã ergo sola fidei confessio sufficit ad
salutẽ euibonor operũ ad testatio deẽ.sed nec operũ recti¬
tudo sine fidei & dilectionis simplicitate prod ẽ. Quicũq
in aliqua ex parte tenebris obsidetur. societatẽ ad eũ
cedicit. nos aut̃ in luce ambulare debere. Ambulant enim
iusti inluce. cũ uirtutũ operib seruientes ad meliora ꝓfici¬
unt. Diuina aut̃ scĩtas cui dicitur tu aut̃ idẽ ipse es. recte
inluce ẽẽ memoratur. quia plenabonitas sẽꝑ exxistens ubi
ꝓficere ualeat ñ inuenit. Dicitur quippe fidelib Ut filu
lucis ambulate. Fruc tꝰ enĩ lucis .ẽ. in omĩbonitate & iustitia
& ueritate. Ds̃ aut̃ sin e aliquo ꝓfectu semꝑ bonꝰ. uerꝰ & iustus
habemꝰ adinuicẽ. quia uidelic& manifestũ dat indiciũ qđ

Expanded text:
Joannes et divinae puritatis excellentiam monstrat, quam nos ram a principe tenebrarum bello victam, et esse vitiatam dicebant. emus cum eo, etc. Tenebras, peccata, haereses, et odia nominat. Nequaquam ergo sola fidei confessio sufficit ad salutem, cui bonorum operum attestatio deest. Sed nec operum rectitudo sine fidei et dilectionis simplicitate prodest. Quicunque enim ulla ex parte tenebris obsidetur, societatem ad eum ce dicit, nos autem in luce ambulare debere. Ambulant enim justi in luce, cum virtutum operibus servientes ad meliora proficiunt. Divina autem sanctitas cui dicitur: Tu autem idem ipse es , recte in luce esse memoratur, quia plena bonitas semper existens, ubi proficere valeat, non invenit. Dicitur quippe fidelibus: Ut filii lucis ambulate . Fructus enim lucis est in omni bonitate et justitia et veritate. Deus autem sihabemus adinvicem. Quia videlicet manifestum dat indicium quod
Abbreviated transcription (Latin):
bona doceat facere mala: cuiꝰ omĩs intentio ẽ. amalis coher¬
cere. & ad bona agenda quoscũq potest aduocare. Sedcũdicit
ubi aut̃ habundauit peecatũ suꝑ habundauit& grã. donũ gr̃ȩ
ꝑ hoc uehem̃tius cõmendat. quȩ & magna sol& conuersis & mi¬
nora dimittere peccata: Et quantoquis maiora ante conuersi¬
onẽ peccata cõmisit. tanto maiorẽ gr̃ȩdonantis i
catis. nequis desperatione ueniȩ ꝓmagnitudine facinor ͣ pe¬
reat. Non aut̃ inimici uͥtint̃p̃tabant᷑ sua debat plura facere
peccata ut potiora ꝑ hȩc reciperent bona. Vnde &beatꝰ petrs
recte ãmonendo subiungit. Vos igit᷑ fr̃s p̃scientes custodue ucq¬
p̃ scientes. quia insipientes multifarios introducent errores:
Quidã uidiciũ futurũ negantes. quidã diuina eloqͥa falsantes.
quidã male in t̾p̃tantes. quidã luxurie e frena laxantes. aliialiis
atq alus deceptionũ fraudib: miseror̃ corda dementantes. custo¬

Expanded text:
bona doceat facere mala, cujus omnis intentio est a malis coercere, et ad bona agenda quoscunque potest advocare. Sed cum dicit: Ubi autem abundavit peccatum, superbundavit gratia, donum gratiae per hoc vehementius commendat, quae et magna solet conversis, et minora dimittere peccata. Et quanto quis majora ante conversionem peccata commisit, tanto majorem gratiae donantis incatis, ne quis desperatione veniae pro magnitudine facinorum pereat; non autem, ut inimici interpretabantur, suadebat plura facere peccata, ut potiora per haec reciperent bona. Unde et beatus Petrus recte admonendo subjungit: Vos igitur, fratres, praescientes custodPraescientes, quia insipientes multifarios introducent errores, quidam judicium futurum negantes, quidam eloquia divina falsantes, quidam male interpretantes, quidam frena luxuriae laxantes, alii aliis atque aliis deceptionum fraudibus miserorum corda dementantes, custo
Abbreviated transcription (Latin):
filius di sed eundẽ filiũ dĩ in homine apparentẽ audierunt
& oculis uider discipłi. Quod ipsũ in euangło latius explicauit.
Nã hoc ꝗd hic ait. quod fuit abinitio: hoc ẽ qd in euangło dicit.
In principioerat uerbũ: & uerbũ eratapud dm̃. & ds erat uerbũ
Hoc erat in principio apud dm̃. Et quod hic sub dit̾. Quod au¬
diuim & qd uidimꝰ oculis nr̃is. hoc ẽ qdibi latius subdit.
Et uerbũ caro factũ ẽ. & habitauit in nob̾ Et uidimꝰ glãm ei

Expanded text:
 sed eumdem Filium Dei in homine apparentem audierunt, et oculis viderunt discipuli, quod ipsum in Evangelio latius explicavit. Nam quod hic ait: Quod fuit ab initio, hoc est quod in Evangelio dicit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud Deum . Et quod hic subdidit: Quod audivimus, quod vidimus oculis nostris, hoc est quod ibi latius subdit: Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis, et vidimus glori
Abbreviated transcription (Latin):
bratꝰ aplus iohannes defidei & caritatis ꝑ fectione
conscripsit. laudans deuotionẽ eor qui inunitate
ȩccłae ꝑseuerabant: Porro illor̃ impietatẽ coar¬
guens qui ȩccłe pact̾ uesano dogmate turbabant.
cherinthi iaxime & martionis qui xp̃m
ante mariã non fuisse contendebant.
Propt̃ quos & iã euangłin suũ scripsit.
Ibi quidẽ & suis & ipsius doi
uerbis consubstantialẽ patri
fiuũ affirmans: hic aut̃ quȩ adñodidicit ꝓpriis sermonib
depromens. & hereticor stultitiã apostolica auctoritate
refellens. Vnde mox incapite ȩpłȩ diuinitatẽ simul&e hu

Expanded text:
 Joannes de fidei et charitatis perfectione conscripsit, laudans devotionem eorum qui in unitate Ecclesiae perseverabant; porro illorum impietatem coarguens, qui Ecclesiae pacem vesano dogmate turbabant, Cerinthi maxime et Marcionis, qui Christum ante Mariam non fuisse contendebant. Propter quos etiam Evangelium suum scripsit, ibi quidem et suis et ipsius Domini verbis consubstantialem Patri Filium affirmans, hic autem quae a Domino didicit propriis sermonibus depromens, et haereticorum stultitiam apostolica auctoritate ref
Abbreviated transcription (Latin):
toridõ & dũo nr̃o &nunocũ int̾ cotidianas aduersitatũ p̃ssuras
adhuc in carne positi peregrinam̾ ab illo. & maxime tunc. cũ
diu desideratꝰ cunctis gentib ueniens p̃sentia nos suȩ ui sionis
fuerit inlustra redignatꝰ. quã interim sufpirantes merito se¬
dulo cantamꝰ. quia melior est dies una matrus tius super

Expanded text:
omino nostro, et nunc cum inter quotidianas adversitatum pressuras adhuc in carne positi peregrinamur ab illo, et maxime tunc cum diu desideratus cunctis gentibus adveniens, praesentia nos suae visionis fuerit illustrare dignatus. Quam quia interim suspirantes, merito seduli cantamus: Quia melior est dies una in atriis tuis super
Abbreviated transcription (Latin):
di uoluntate. qđ alit̾ agat᷑ sollerter explorem. IIi.
UA propt̃ fr̃s mei satagite. ut ꝑbona opera certã urãm
uocationẽ & elecnone faciatis. Multi sunt uocati. pau¬
ci uero electi. Certaẽ uocatio cunctor. qui ad fidẽ ueni¬
unt. Qui uͦ fidei sacram̃tis quȩ ꝑcȩperant bonaquoq: oꝑa
ꝑseuerant̃ adiungunt. isti suã uocationẽ &iã electionẽ eertĩ
intuentib faciunt: Sicut econtra quipo st uocationẽ au
crimina reuertunt᷑ cũ in his ex hacuita migrauerint. cer¬
bitis aliquando Demaiorib peceatis dicit quȩ quicũq
egerit ñ hab& hereditatẽ in regno xp̃iadĩ : Etaquibus
omis qui supradictis uirtutib semanciparit in munis dño¬
iuuante ꝑ mana. Alio quin sunt peccataminora. de quib:
scriptũ ẽ: quia ñ ẽ homo iustꝰ in t̾ra qui faciat bonũ & ñ¬
pecc&: eqũ iustificabit᷑ in conspectu tuo omis uiuens. Sic

Expanded text:
i voluntatem, quid aliter agatur solerter exploremus. Quapropter, fratres, magis satagite ut per bona opera certam vestram vocationem et electionem faciatis. Multi sunt vocati, pauci vero electi . Certa est vocatio cunctorum qui ad fidem veniunt; qui vero fidei sacramentis quae perceperunt bona quoque opera perseveranter adjungunt, isti suam vocationem et electionem certam intuentibus faciunt. Sicut, e contra, qui post vocationem ad crimina revertuntur, cum in his ex hac vita migraverint, ceris aliquando. De majoribus peccatis dicit, quae quicunque egerit, non habet haereditatem in regno Christi et Dei, et a quibus omnis qui supradictis virtutibus se manciparit, immunis Domino permanet. Alioquin sunt peccata minora, de quibus scriptum est: Quia non est homo justus in terra, qui faciat bonum ; et non justificabitur in c
Abbreviated transcription (Latin):
scientie. Hoc primũ intelligere debent. quia nullus ꝓphe¬
tarũ sc̃or ꝓpria sua int̃ p̃tatione popłis dogmata uitȩ p̃¬
dicarit: Sedneq ad ño didicerant hȩesuis auditorib a gen¬
da cõmendabant Quȩq: insecreto cȩlestia archana ꝑce¬
perant. hȩc simplicitꝰ uł loquendo uł scribendo dĩ plebitra¬
debant: Etũ sicut gentiũ diuini quiq ipsi decorde suo fin¬
oxerant hȩc turbis deceptor̃ quasidiuini oraculi consulta ꝓ¬
ferebant. Sicut ergo ꝓphetȩ ñ sua ꝓpria sed dĩ uerba scri¬
bebant. italector eor ñ sua ꝓpria int̾p̃tatione uti pocest.
ne a sens uueritatis ex orbit&. sed hoc omĩ modis deb& ad

Expanded text:
scientiae, hoc primum intelligere debent, quia nullus prophescientiae, hoc primum intelligere debent, quia nullus prophetarum sanctorum propria sua interpretatione populis dogmata vitae praedicarit, sed quae a Domino didicerant, haec suis auditoribus agenda commendabant, quaeque in secreto coelestia arcana perceperat, haec simpliciter vel loquendo vel scribendo Dei plebi tradebant, et non sicut gentium divini, qui quae ipsi de corde suo finxerant, haec turbis deceptorum, quasi divini oraculi consulta, proferebant. Sicut ergo prophetae non sua propria, sed Dei verba scribebant, ita et lector eorum non sua propria interpretatione potest uti, ne a sensu veritatis exorbitet, sed hoc omnimo
Abbreviated transcription (Latin):
ad stabo & con:tẽplabor. Ad lucernã interim nocturnã ꝑtin&
q̃d filiidĩ sumꝰ. & ñdũ apparuit quid erim. Et in cõparatione quidẽ
impior̃ diessum. paulo dicente. Fuistis aliquando tenebre. nẽ
aut̃ lux indño. Sed si cõparem illiuitȩ. in qua futuri sumꝰ: ad¬
huc nox sumꝰ. & lucerna indigemꝰ. Et luciferoriatur in cordib
nr̃is. Quis ẽ luci feriste : Sidnm dicas. parũ ẽ. Luciferipse cla
rus intellectꝰ ẽ nr̃. Ip se enĩ orit᷑ in cordib nr̃is. ipse in lustrabr
ipsemani festabit. Dilectio erit qualẽ nunc optamꝰ. & qm̃ñ ẽ.
nunc facies nr̃as alterutrum uidemus.
oc pricnũ intelligentes. qd omisꝓphetiet scriptur ꝓpͥa¬
in t̾p̃tatione ñ fit. Pend& hic uersiculus exeo qđ superius ait.
cui bene facitis ad tendentes. Qui enĩꝓphetarũ uerbis ad¬
tendentes bene utiq faciunt. ut phȩc lucẽ possint habere

Expanded text:
astabo et contemplabor . Ad lucernam interim nocturnam pertinet astabo et contemplabor . Ad lucernam interim nocturnam pertinet quod filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus . Et in comparatione quidem impiorum, dies sumus, Paulo dicente: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Sed si comparemur illi vitae in qua futuri sumus, adhuc nox sumus, et lucerna indigemus. Et lucifer oriatur in cordibus vestris. Quis est lucifer iste? Si Dominum dicas, parum est. Lucifer ipse, clarus noster intellectus est. Ipse enim oritur in cordibus nostris, ipse illustrabitur, ipse manifestabitur. Dilectio erit qualem nunc optamus, et quoniam nunc facies nostras alterutrum videmus. Hoc primum intelligentes, quod omnis prophetia Scripturae, etc. Pendet hic versiculus ex eo quod superius ait: Cui bene facitis, attendentes; qui enim prophetarum verba attendentes bene utique faciunt, ut per haec lucem habere possint
Abbreviated transcription (Latin):
Et habemꝰ firmiorẽ ꝓpbeticũ sermonẽ. illũ uidelic& qui ea ꝑsona
mediatoris di & hominũ loquit̃ dicens. Dns dix̃ ad mefilius is
estu. ego hodie genuite. Si enĩ qui spiã in quit nr̃o testimenio
discredend̾ putauerit. q̃d in secreto glãm redẽptoris nr̃i conspexe¬
rimꝰ diuinã. qd uocẽ patris ad eũ factã audierimꝰ: certe sermoni ꝓ¬
phetico nemo contra dicere. nullus de hoc ambigere audebit.
que diuinis scripturis iã olĩ insertũ om̃s uerũ e̾t̾ testant᷑. Cui
enefacitis ad tendentes quasi lucerne lucenti incaligino
Ordo sensus ẽ. Cui ad tendentes quasi lucernȩ lucenti incaliginosoloc
benefacitis. In huiꝰ & enĩ scłi nocte tenebrosis tẽptationib plena
ubi difficile quic quã inuenit᷑ qui ñ offendat qd essemꝰ. silucer¬
nã ꝓphetici sermonis ñ haberemꝰ: Sed nũquid sẽꝑ lucernaerit
necessaria: Non utiq:. Donec dies inquit lutescat. Mane enĩ

Expanded text:
idelicet, quo ex persona Mediatoris Dei et hominum dicitur: Dominus dixit ad me, Filius meus es tu, ego hodie genui te . Si enim quispiam inquit nostro testimonio discredendum putaverit, quod in secreto gloriam Redemptoris nostri conspeximus divinam, quod vocem Patris ad eum factam audierimus, certe sermoni prophetico nemo contra dicere, nullus de hoc ambigere audebit, quem divinis Scripturis jam olim insertum omnes verum esse testantur. Cui bene facitis, attendentes, quasi Ordo sensus est: Cui attendentes quasi lucernae lucenti in caliginoso loco, bene facitis. In hujus etenim saeculi nocte tenebrosis tentationibus plena, ubi difficile quisquam invenitur qui non offendat, quid essemus si lucernam prophetici sermonis non haberemus? Sed nunquid lucerna semper erit necessaria? Non utique. Donec inquit dies lucescat. Mane enim