comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ illud. Suscitabuntur mortui:
et resurgent qui in sepulchris:
sunt. Queritur itaq quid sibi uo¬
luerit dominus hoc ꝓferre testi¬
monium. qd uidetur ambiguũ.
uł non satis ad resurrectionis:
ꝑtinet ueritatem. S saducei
quinq tantum libros moysi te¬
cipiebant: ꝓph̾arum uaticinia:
respuentes. Stultum ergo e¬
rat inde ꝓferre testimonia: qͦꝵ
auctoritatem non sequebant᷑.
Norro adet̾nitatem animarum
ꝓbandam. de moyse ponit exem¬
plum. ego sum deus abraam. et
deus ysanc. et deus iacob. statĩq
infert:
Eus autem non ẽ mor¬
tuorum: s uiuorum. It
cum ꝓbauit animas ꝑ manere
pot mortem: quod illi int̾ cetã
negabant. neq enim pot̾at fieri
ut eorum esset deus qui nequaqͣ
subsist̾ent: consequent̃ incrodu¬
ceretur et corporum resurrectio.
que cum animabus bona mala¬
ue gesserunt:
Mnes enim uiuunt ei .
Omnes uidł illi quorum
dominus ẽ deus. uuunt ei. uita
utiq uera qua iusti uiuunt: etiã

Expanded text:
est illud, suscitabuntur mortui, est illud, suscitabuntur mortui, et resurgent, qui in sepulcris sunt. Quaeritur itaque, quid sibi voluerit Dominus hoc proferre testimonium, quod videtur ambiguum vel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Sed Sadducaei quinque tantum libros Moysi recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimonia, quorum auctoritatem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam, de Moyse ponit exemplum: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Statimque infert Deus autem non est mortuorum, sed vivorum. Ut eum probaverit animas permanere post mortem, quod illi inter caetera negabant neque enim poterat fieri ut eorum esset Deus qui nequaquam subsisterent consequenter introduceretur et corporum resurrectio, quae cum animabus bona malave gesserunt. Omnes enim vivunt ei. Omnes videlicet illi quorum Dominus est Deus. Vivunt ei, vita utique vera, qua justi vivunt etiam
Abbreviated transcription (Latin):
te uł necessitate mancipata. Ne
mo quippe dicit de lapide et arbo¬
re et his rebus que non habent
membra genitalia. qd nõ nubat
neq aucant uxores. s de his que
cum possint nubere. tamen alla
ratione non nubunt. Heq enĩ¬
bia ꝓpt̃ filios. filii ꝓpt̃ successioe.
successio ꝓpt̾ mortem. Ubi ergo
mors non ẽ neq conubia:
Quales enim angelis
sunt. et filii sunt dei: cum
sint filii resurrectionis. E qua¬
les angelis et fili sunt der: qui
gła resurrectionis innouati. si
ulla mortis metu. sine ulla labe
corruptionis. sine ullo terreni:
status actu. ppetua dei uisione
sriuntur. Ad quam necesse est.
angłice dignitatis equalitatem.
quisquis tunc ascendere desidãt:
nunc minimis fribus cõdescen¬
dat.
Uia uo resurgent mortui..
et moyses ostendit secus
rubum.sicut dicit dnm dm̃ abra¬
am et deum ysaac. et deum iacob.
AAd compbandam refurtectionis
uitatem: multo aliis manifestio¬
ribus exemplis uti potuit. E qͥbꝰ

Expanded text:
te vel necessitate mancipata. Nte vel necessitate mancipata. Nmo quippe dicit de lapide et arbore, et his rebus quae non habent membra genitalia, quia non nubant neque nubantur, sed de iis qui cum possint nubere, tamen aliqua ratione non nubant. Quod abia propter filios, filii propter successionem, successio propter mortem. Ubi ergo mori non est neque connubia. Aequales enim angelis sunt, et filii sunt Dei, cum sint filii resurrectionis. Aequales angelis et filii sunt Dei, qui gloria resurrectionis innovati, sine ullo mortis metu, sine ulla labe corruptionis, sine ullo terreni status actu perpetua Dei visione fruuntur, ad quam necesse est angelicae dignitatis aequalitatem, quisquis tunc accedere desiderat, nunc minimis fratribus condescendat. uia vero resurgunt mortui et Moyses ostendit secus rubum, sicut dicit Dominum Deum Abraham, et Deum Isaac, et Deum Jacob. Ad comprobandam resurrectionis veritatem, multis aliis manifestioribus exemplis uti potuit, e quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tebat. Et cum eum temptato¬
res mtrg int̾rogabant. respon¬
debatq illis ita ut quid contra¬
licerent non haberent. quãuis
uenenis suis contabescerent. po¬
cius quam illius cibo saturarẽt᷑.
alii tamen qui potant caꝑe. ex
illorum occasione multa utilit̾
audiebant:
Li autem qui digni habe¬
buntur scło illo et resurrec¬
tionẽ ex mortuis: neq nubũt
neq ducunt uxores. Hon ita
intelligendum ẽ. quasi digni
uł ad nuptias resurrecturi sint
credendi. s ita pocius senciendũ.
quod omnes et resurrecturi. et
absq nuptiis sint in scło illo mã¬
suri. Dominus autem salua¬
tor ut ad gł̾am resurtectionis
mimos excitaret inquirendam:
de electis solum modo uoluerit fa¬
cere smonem. Si autẽ mresur¬
rectione neq nubunt neq du¬
cunt uxores: ressurgũt gͦ corpora
que possunt nubete et ducere ux¬
pres. hoc feminarum et uiroruz
certis discteta membra specieb.
s nulla concumbendi uolupta¬

Expanded text:
tebat, et cum eum tentatotebat, et cum eum tentatores interrogabant, respondebatque illis ita, ut quid contradicerent haberent, quamvis venenis suis contabescerent potius quam illius cibo saturarentur, alii tamen qui poterant capere ex illorum occasione multa utiliter audiebant. Illi autem qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubent, neque ducent uxores. Non ita intelligendum est, quasi digni vel ad nuptias resurrecturi sint credendi; sed ita potius sentiendum, quod omnes et resurrecturi, et absque nuptiis sint in saeculo illo mansuri. Dominus autem Salvator ut ad gloriam resurrectionis animos excitaret inquirendam, de electis solummodo voluerit facere sermonem. Si autem in resurrectione neque nubunt neque ducunt uxores, resurgunt ergo corpora quae possunt nubere et ducere uxores, hoc est feminarum et virorum certis discreta membra speciebus, sed nulla concumbendi volupta
Abbreviated transcription (Latin):
bule opponunt: ut resurrectiõis
denegent u̾itatem. Uerum mis¬
tice septem hii fr̃s sine filiis de¬
functi. repbis quibusq cogru-¬
unt. qui ꝑ totam huius seculi
uitam que septem dieb uolui¬
tur. a bonis oꝑibus sterles ex¬
istunt: quibus uiritim morte
misera p̃reptis adultimum ⁊ ip̃a¬
mundana conũsatio quam illi..
sine uitali oꝑe transegetunt. qua¬
si uxor infecunda transibit.
seculi nubunt: et tradũt᷑
ad mlptias. Cum dominus di¬
mutatis margaritas ur̃as ante
porcos: quod ip̃e quedam uł hic
de gła resinrectionis. uł alibi de
dispensationis aut etiam diui¬
nitatis sue misterio dixisse ĩue¬
nitur. que multi qui aderant uł
ressistendo. uł contempnendo.
nõ acceperunt: non putandus
ẽ scm̃ declisse canibꝰ. aut marga¬
ritas misse misisse ante porcos.
Hon enim eis declit qui capere
non poterant. s eis qui poterant.
et simul aderant. quos ꝓpt̾ alioꝵ
in mundiciam. negligi nõ opor¬

Expanded text:
bulae opponunt, ut resurrectionis bulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem. Verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quae septem diebus volvitur, a bonis operibus steriles existunt. Quibus viritim morte misera pmundana conversatio quam illi sine vitali opere transegerant quasi uxor infecunda transibit. hujus nubunt et traduntur ad nuptias. Cum Dominus dimittatis margaritas vestras ante porcos, quod ipse quaedam vel hic de gloria resurrectionis, vel alibi de dispensationis, aut etiam divinitatis suae mysterio dixisse invenitur quae multi qui addiderant vel resistendo vel contemnendo non acceperunt, non putandus est sanctum dedisse canibus, aut margaritas misisse ante porcos. Non enim eis dedit qui capere non poterant, sed eis qui poterant et simul aderant, quos propter aliorum immunditiam negligi non opor
Abbreviated transcription (Latin):
Tinterrogauunt eum
dicentes. Magister. mo.¬
mortuus fuerit habens uxorem.
et hic sine filiis defunctus fuerit:
ut accipiat eam fr̃ eius uxorem.
et suscitet semen fri suo. Uide dis¬
tantiam littẽ et sp̃c. Iuxta litta
nubere cogitur inuita: ut defiic¬
ti semen excitet fr̃. Sp̃c̃ aut̃: ma¬
gist ẽ castitatis.
Eptem gͥ fr̃s erant. et pri¬
mus accepit uxorem. et
mortuus ẽ sine filiis: et sequens
accepit illam: et ip̃e mortuus ẽ
sine filio. Et t̾tius acceỹ illam:
similit et omnes septem. et nõ
reliquerunt semen. et mortui
sunt. Nouissima om̃ium. mor¬
tua ẽ et mulier. Qui ressurrec¬
tionem corporum non credebat̃.
animas iudicantes interire cũ
corporib: recte istiusmodi fin¬
gunt fabulam. que deliramẽti
arguat eos: qui resurrectionem
asserunt mortuorum non esse.
Notest autem fieri ut uere ĩgẽ¬
te eorum aliquando hoc accidit:
Nresiurectione
ergo cuius eorum erit uxor
Si quidem septem habuerunt
eam uxorem. Turpitudinẽ fa-¬

Expanded text:
interrogaverunt eum dicentes: Magister, Momortuus fuerit habens uxorem, et hic sine filiis fuerit, ut accipiat eam frater ejus uxorem, et suscitet semen fratri suo. Vide distantiam litterae et spiritus. Juxta litteram nubere cogitur in vita, ut defuncti semen excitet frater, spiritus autem magister est castitatis. eptem ergo fratres erant, et primus accepit uxorem, et mortuus est sine filiis. Et sequens accepit illam, et ipse mortuus est sine filio. Et tertius accepit illam. Similiter et omnes septem, et non reliquerunt semen, et mortui sunt. Novissima omnium mortua est et mulier. Qui resurrectionem corporum non credebant, animam judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant mortuorum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cujus eorum erit uxor? siquidem septem habuerunt eam uxorem. Turpitudinem fa
Abbreviated transcription (Latin):
tos. porro uidua pauꝑ. ecc̃e sim¬
plicitatem designat. Que recte
uicias abiecit. Uidua u̾o. quia
uir eius ꝓ ca mortem ꝑtulit. et
nunc in celi penetralibus ab eiꝰ
oculis occultus: quasi in parte
altĩus regionis uiuit. Hec inga¬
zophilatium era mimiita duo:
mittit: quia inconspectu diuine
maiestatis. qua ñi opetis obla¬
tiones. quasi certo numero cons¬
cripta et consignata seruantur:
siue dilectionem dei et ꝓximi.
seu fidei orationisq sue munera
defert. Que considetatu ꝓprie fra¬
gilitatis mimuita. s merito pie
deuotionis accepta: cunctis suꝑ¬

Expanded text:
tos, porro vidua pauper Ecclesiae simtos, porro vidua pauper Ecclesiae simplicitatem designat. Quae recte vitias abjecit. Vidua vero, quia vir ejus pro ea mortem pertulit, et nunc in coeli penetralibus ab ejus oculis occultus, quasi in parte alterius regionis vivit. Haec in gazophylacium aera minuta duo mittit, quia in conspectum divinae Majestatis, qua nostri operis oblationes quasi certo numero conscripta et consignata servantur, sive dilectionem Dei et proximi, seu fidei orationisque suae munera defert, quae consideratu propriae fragilitatis minuta, sed merito piae devotionis accepta, cunctis su
Abbreviated transcription (Latin):
seruare dicitur. et gaza lingua
ꝑsica diuicie uocantur: gazophi¬
lacium locus appellari solet. quo
diuicie seruantur. E tat autem
archa foram̃ habens de suꝑ. posi¬
ta iuxta altare ad dextãm ingre¬
dientibus domum dñi: inquã
mittebant sacerdotes qui custo¬
diebant hostia omnem peccuni¬
am que deferebatur ad templu
dñi. atq ad instaurationem elꝰ¬
dem templi seruabatur. lege uer¬
qui orantes indomo dñi discu¬
tit ip̃e quoq dona ferentes res¬
picit: et quem dignum uidetit
laudat: quem reybum dampnat.
Idit autem et quandam
iuiduam pauꝑculam mi¬
ttentẽm era minuta duo: et dix̃.
Uere dico uob̃: quia uidua hec
pauy plꝯqͣm omnes misit. Hic
nob̾ locus moralit̾ quidem ĩti¬
mat. quam sit acceptabile deo
quicquid bono animo obtuleri
dit quantum in eius sacrificiis:
s ex quanto ꝓferatur. Iuxta u̾o
leges allegorie diuites qui in
gazophilatium munera mitte¬
bant. iudeos de iusticia legis cla¬

Expanded text:
servare dicitur, et gaza lingua servare dicitur, et gaza lingua Persica divitiae vocantur, gazophylacium locus appellari solet, quo divitiae servantur. Erat autem arca, foramen habens desuper, posita juxta altare ad dexteram ingredientibus domum Domini, in quam mittebant sacerdotes, qui custodiebant ostia, omnem pecuniam quae deferebatur ad templum Domini, atque instaurationem ejusdem templi servatur. Lege Verqui orantes in domum Domini discurrit, ipse quoque dona ferentes respicit, et quem dignum viderit laudat; quem reprobum, damnat. Vidit autem et quamdam viduam pauperculam mittentem aera minuta duo, et dixit: Vere dico vobis, quia vidua haec pauper plus quam omnes misit. Hic nobis locus moraliter quidem intimat, quam sit accepquidquid bono animo obtulerimdit quantum in ejus sacrificio, sed ex quanto proferatur. Juxta vero leges allegoriae, divites qui in gazophylacium munera mittebant, Judaeos de justitiae legis ela
Abbreviated transcription (Latin):
adiungit maiorem. ut insinuet
etiam illos qui in angulos stan¬
tes orant ut uideantur ab homi¬
nibus. dampnationem mereri:
et eos qui hec ꝓlixius quasi religi¬
osiores agendo. non solum lau¬
des ab hominibus. s et peccumi¬
as querunt: ꝓlixiori dampna¬
tione plectendos. Sunt enim
qui se iustos et magni ap̃ dm̃
metiti simulantes. ab infirmis
quibꝰlibet et pcc̃orum suorum
conscientia turbatis: quasi patꝰ¬
ni pro eis in iudicio futuri. pec¬
cunias accipe non dubitant. Et
cum porrecta manus paupi p̾ces
iuuare soleat: illi obhoc maxiẽ
in p̃cibus. ut pauꝑi numinũ tol¬
lant. ꝑ noctant. Quibus illa iude
maledictio. non in merito con
dicatur exit. et orationem suaz
in peccatum recipit: qui magne
nunc estimationis ap̃ homines
habitus. indiuino tunc ex ami¬
ne non solum pro aliis se inter¬
uenire: s nec sua sͥ merita sufficẽ
posse dephendit: immo ip̃arum
quib humanum iudicium fe
nera sua in gazophilatium diui¬

Expanded text:
adjunxit majorem, ut insinuet adjunxit majorem, ut insinuet etiam illos qui in angulis stantes orant, ut videantur ab hominibus , damnationem mereri; sed eos qui haec prolixius, quasi religiosiores agendo, non solum laudes ab hominibus, sed et pecunias quaerunt, prolixiori damnatione plectendos. Sunt enim qui se justos et magni apud Deum meriti simulantes, ab infirmis quibuslibet et peccatorum suorum conscientia turbatis, quasi patroni pro eis in judicio futuri pecunias accipere non dubitant. Et cum porrecta manus pauperi, preces juvare soleat, illi ob hoc, maxime in precibus, ut pauperi nummum tollant, pernoctant. Quibus illa Judae maledictio non immerito cong quippe cum judicatur exit, et orationem suam in peccatum recipit, qui magnae nunc aestimationis apud homines habitus, in divino nunc examine, non solum non pro aliis se intervenire, sed nec sua sibi merita sufficere posse deprehendit, imo ipsarum quibus humanum judicium feftebant munera sua in Gazophylacium divi
Abbreviated transcription (Latin):
cum ꝓcedete significat. in quo
int̾ cetã diues ille qui epulaba¬
tur cotidie splendide. peccasse
desctibitur. Hotandum autẽ
quod non salutari inforo. nõ
primus sedere uł discumbere
uetat eos quib hoc officii ordĩe
competit: s eos nimirum qui:
hec siue habita seu certe non ha¬
habita in debite amant: afideli¬
bus quibusq quasi reꝓbos docet
eẽ cauendos: animum uidł non
gtadum iusta districtione re-¬
darguens. Quamius et hoc cul¬
pa non careat: si idem in foro li¬
tibus intẽsse qui incathetra mo¬
ysi. synagoge magistri desidant
appellari. Duplici sane ratione
auane gle cupiclis attendere iu¬
beniur: ne scił eorum uł simu¬
latione seducamur. estimãtes
bona eẽ que faciunt: uł emula¬
tione in flamemur. frustra gau¬
dentes in bonis laudari que si¬
mulant:
Ui deuorant domos uiclu¬
arum. simulantes ligͥuã
orationem: hii accipient maio¬
rem dampnationem. Hon tantũ
ait accipient dampnationem. s

Expanded text:
cum procedere significat. In quo cum procedere significat. In quo inter caetera dives ille qui epulabatur quotidie splendide, peccasse describitur . Notandum autem quod non salutari in foro, non primos sedere vel discumbere vetat eos quibus hoc officii ordine competit, sed eos nimirum qui haec sive habita, seu certe non habita, indebite amant, a fidelibus quibusque quasi reprobos docet esse cavendos, animum, videlicet, non gradum, justa districtione redarguens, quamvis et hoc culpa non careat, si iidem in foro litibus interesse, qui in cathedra Moysi Synagogae magistri desiderant appellari. Duplici sane ratione a vanae gloriae cupidis attendere jubemur, ne, scilicet, eorum vel simulatione seducamur, aestimantes bona esse quae faciunt, vel aemulatione inflammemur, frustra gaudentes in bonis laudari quae simulant. Qui devorant domos viduarum, simulantes longam orationem, hi accipient damnationem majorem. Non tantum ait Accipient damnationem, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾rogatio iħu. nob̾ ꝓficit usq
hodie contra uideos. Et hii eĩ¬
qui confitentur xp̃m eẽ uencurũ:
hominem simplicem et sc̃m ui¬
rum asserunt de gen̾e dauid.
Int̾rogemus etgo eos. docti a do¬
mino. Si simplex homo ẽ. et tã¬
tum filius dauid. quomodo dd̃
uocat eum diĩm suum: Hõ at
rep̃henduntur quia dd̃ filium
dicunt: s quia dei filium non
credunt. Si quidem ip̃e ⁊ dñs
dauid ẽ. deus ante tempora ma¬
nendo. et filius dauid apparuit.
homo intp̃rm fine nascendo. Qd̾
autẽ apatre subiciuntur inimi¬
ci: non infirmitatem filii. s uni¬
tatẽ nature. qua in altõ alter
oꝑatur significat. Ham et filius
subicit inimicos patri: quia pa¬
trem clarificat suꝑ t̾ram
uoiente autem om̃i po¬
pulo: dixit discipulis su¬
is. Attendite ascribis qui uolũt
ambulare instolis. et amant
salutationes inforo. et primas
cathedras insỹnagogis: et pri¬
mos discubitus in conuiuiis.
Ambulare instolis. cultiorib
uestimentis indutos. ad publi¬

Expanded text:
io Jesu nobis proficit usque hodie contra Judaeos. Et hi equi confitentur Christum esse venturum, hominem simplicem et sanctum virum asserunt de genere David. Interrogemus ergo eos docti a Domino, si simplex homo est, et tantum filius David, quomodo David vocet eum Dominum suum? Non autem reprehenduntur, quia David filium dicunt, sed quia Dei Filium non credunt. Siquidem ipse et Dominus David est, Deus ante tempora manendo, et filius David apparuit homo in temporum fine nascendo. Quod autem a Patre subjiciuntur inimici, non infirmitatem Filii, sed unitatem naturae qua in altero alter operatur significat. Nam et Filius subjicit inimicos Patri, quia Patrem clarificat supra terram. Audiente autem omni populo, dixit discipulis suis: Attendite a scribis qui volunt ambulare in scholis, et amant salutationes in foro, et primas cathedras in synagogis, et primos discubitus in conviviis. Ambulare in stolis, cultioribus vestimentis indutos ad publi
Abbreviated transcription (Latin):
Hec autem ex eo quod de est illi.
ommem uictum suum quem ha¬
buit misit. Ex habundantia dͥ
iudeus mittit in munera dei: qui
de iusticia sua p̾sumens hec apd̾
se orat. Deus grãs ago tibi. qr
non sum sicut ceteri hominum.
raptores. in iusti: et ceta. Omnẽ
autem uictum suum ecc̃a indei:
munera mittit: que omne quod
uiuit non sui meriti. s dei ẽẽ mu¬
neris intelligit dicens. Deus pro¬
picius esto mͥ pcc̾ori. Et alibi for¬
titudinem meam adte custodiã.¬

Expanded text:
ec autem ex eo quod deest illi, omnem victum suum quem habuit misit. Ex abundantia sibi Judaeus mittit in munera Dei, qui de justitia sua praesumens, haec apud se orat: Deus gratias ago tibi, quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti, etc. . Omnem autem victum suum Ecclesia in Dei munera mittit, quae omne quod vivit, non sui meriti, sed Dei esse muneris intelligit, dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori . Et alibi: Fortitudinem meam ad te custodia
Abbreviated transcription (Latin):
subiecta tomanis. quando ĩto¬
to orbe ẽ celebrata descriptio.
dispendiaria facta fuerat. et
etat inppło magna seditio. di¬
centibus aliis. ꝓ securitate et
quiete qua romani ꝓ om̃ibus
militarent. debe tributa psol¬
ui.I Dhariscis uo qui sͥ ad plaude¬
bant iusticiam econtrario nitenti¬
bus. non debere ppłm dei qui deci¬
mas solueret et primitiua daret.
et cet̾a que in lege scripta sunt::
humanibus legibus subiacere.
Cuius seditionis adeo fomes ĩ¬
ualuit: ut pot dñi passionem in¬
sistentibus sͥ romanis: patriam.
gentem. et regnum. nobile illd̾
cum sua teligione templum. im¬
mo ip̃am lucem ꝑdere. quam:
tributa ꝑdere maluetint.
Tintrogauerunt illum
dicentes. Magist̾ scimꝰ
quia recte dicis et doces. et non
accipis psonam: s inueritate ui¬
am dei doces. Licet nobis tribu¬
tum dare cesari annon: Blãda
et fraudulenta int̾rogatio. illuc
ꝓuocat respondentem. ut magis
deum quam cesarem timeat᷑:
et dicat non debete tributa sol¬

Expanded text:
Romanis, quando in toto orbe est celebrata descriptio, stipendiaria facta fuerat, et erat in populo magna seditio, dicentibus aliis: pro securitate et quiete, qua Romani pro omnibus militarent, debere tributa persolvi. Pharisaeis vero, qui sibi adplaudebant in justitia, e contrario nitentibus, non debere populum Dei qui decimas solveret, et primitiva daret, et caetera quae in lege scripta sunt , humanis legibus subjacere. Cujus seditionis adeo fomes invaluit, ut post Domini passionem insistentibus sibi Romanis, patriam, gentem et regnum, nobile illud cum sua religione templum, imo ipsam lucem perdere, quam tributa pendere maluerint. t interrogaverunt illum, dicentes: Magister, scimus quia recte dicis, et doces; et non accipis personam, sed in veritate viam Dei doces. Licet nobis tributum dare Caesari, an non? Blanda et fraudulenta interrogatio illuc provocat respondentem, ut magis Deum quam Caesarem timeat, et dicat non debere tributa sol
Abbreviated transcription (Latin):
quod calliditas eorum insidian¬
di non inueniss locum.
Ccesserunt autem quidã
saduceorum: qui negãt
eẽ resurrectionem. Due erant he
et altera saduceorum. Pharisci
traditionum et obsuationum
quas illi de uterosis uocant. ius¬
ticiam p̃fertebant: unde et diui¬
si uocabantur appło. Saclucei ãt
qui interp̃tantur iusti. et ip̃i uẽ¬
dicabant sibi quod non erant.
prioribus corporis et anime tes¬
surrectionem credentibus. confi¬
tentibusq angłos et spc̃ sequen

Expanded text:
quod calliditas eorum insidianquod calliditas eorum insidiandi non invenisset locum. Accesserunt autem quidam Sadducaeorum qui negant esse resurrectionet altera Sadducaeorum. Pharisaei traditionum et observationum quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferebant, unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem qui interpretantur justi, et ipsi vendicabant sibi quod non erant. Prioribus et corporis et animae resurrectionem credentibus, confitentibusque et angelos et spiritus,
Abbreviated transcription (Latin):
butum. et peccuniam: et que st̃
dei deo. decimas. primicias. ob
et ip̃e redlit tributa ꝓ se ⁊ petro.
et deo reddit que dei sunt. patris
faciens uoluntatem Alit̃. Red¬
dite que cesaris sunt cesari: et
que dei sunt deo. Quemadmod̾
cesar a uob̾ exigit imp̃ssionem.
imaginis sueꝰ sic et deus. ut quẽ¬
ad moclum illi redditur numinꝰ:
sic deo anima lumine uultus en
illustrata atq signata. Unde ps¬
psalmista. Signatum ẽ inquit¬
innobis. lumen uultus tui dñe.:
Hoc quippe lumen est totum hoĩs
et uerum bonum: quod nõ oculis
s mente conspicitur. Signatum
autem dixit in nobis: tãqͣm dena¬
rius signatur regis imagine. ho¬
mo enim factus ẽ ad imaginem
et similitudinem der. quam pec¬
cando corrupit. Bonum ergo eiꝰ
est. uerum atq et̾num: si renascẽ¬
do signetur:
Tnon potuerunt ũbum
eius reyhendere coram
plebe. Et mirati in responsis eiꝰ:
tacuerunt. Qui credere debuerãt
ad tantam sapientiam: mirati st̃

Expanded text:
butum, et pecuniam, et quae sunt butum, et pecuniam, et quae sunt Dei Deo, decimas, primitias, oblet ipse reddit tributa pro se et Petro, et Deo reddit quae Dei sunt, Patris faciens voluntatem. Aliter: Reddite quae Caesaris sunt Caesari, et quae Dei sunt Deo; quemadmodum Caesar a vobis exigit impressionem imaginis suae, sic et Deus, ut quemadmodum illi redditur nummus, sic Deo anima lumine vultu ejus illustrata atque signata. Unde Psalmista: Signatum est, inquitin nobis lumen vultus tui, Domine . Hoc quippe lumen est totum hominis, et verum bonum, quod non oculis sed mente conspicitur. Signatum autem dixit in nobis, tanquam denarius signatur regis imagine. Homo enim factus est ad imaginem et similitudinem Dei, quam peccando corrupit. Bonum ergo ejus est verum atque aeternum, si renascendo signetur. Et non potuerunt verbum ejus reprehendere coram plebe, et mirati in responsis ejus tacuerunt. Qui credere debuerant ad tantam sapientiam, mirati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Onsiderans autẽ dolũ
illorum: dixit ad eos Qd̾
me temptatis: Ostendite mͥ
denarium: cuius habet mima¬
ginem et inscriptionem. Sapi¬
entia semꝑ sapienter agit: ut
suis potissimum temptatores
sermonibus confutentur. Ostẽ¬
dite michi inquit denariu. hoc
ẽ genus numini quod ꝓ decem i¬
numinis imputabatur: et habe¬
bat imaginem cesaris. Qui aut̃
putant int̾rogationem saluatoris
ignorantiam ẽẽ. et non dispensa¬
tionem: discant ex p̾̃senti loco qd̃
utiq potuerit scire ihe cuius ima¬
go eẽt in nummno. S int̾rogat:
ut ad sermonem eorum compe¬
tent respondeat.
Espondentes dixerunt.
Cesaris. Et ait ad illos.
Ledctite ergo que sunt cesaris¬
cesari: et que sunt dei deo. Cesarẽ
non putemus augustum: sed tp̃¬
berium significari priuignum
cius. qui in loco successerat uitri¬
ci: sub quo et passus ẽ dominus.
Omnes autẽ reges romani a p̾¬
mo gaio cesare qui impium ar¬
ripuerat: cesares appellati sunt.
IDorro quod ait reddite cesari

Expanded text:
dolum illorum, dixit ad eos: Quid me tentatis? Ostendite mihi denarium, cujus habet imaginem et inscriptionem? Sapientia semper sapienter agit, ut suis potissimum tentatores sermonibus confutentur. Ostendite mihi, inquit, denarium. Hoc est genus nummi quod pro decem nummis imputabatur, et habebat imaginem Caesaris. Qui autem putant interrogationem Salvatoris ignorantiam esse, et non dispensationem, discant ex praesenti loco quod utique potuerit scire Jesus cujus imago esset in nummo, sed interrogat, ut ad sermonem eorum competenter respondeat. espondentes, dixerunt, Caesaris. Et ait illis: Reddite ergo quae Caesari, et quae sunt Dei Deo. Caesarem non putemus Augustum, sed Tyberium signejus, qui in loco successerat vitrici, sub quo et passus est Dominus. Omnes autem reges romani a primo Caio Caesare qui imperium arripuerat, Caesares appellati sunt. Porro quod ait: Reddite quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
guam a malo cohibere. uł in artã
uite uiam ire cogeretur. nemo:
indumenta salutis. quibus spu¬
alit calefieret utilia suadendo
pontulerat. Sederet namq illi
homo: siquis ratione utens. eiꝰ
stulta deprimendo corrigeret.
Unde non immerito duo dis¬
cipuli ad exhibenda dño aniã¬
lia destinati. iuxta parabole supe¬
rioris exemplum. duo p̃dicatoꝵ
ordines. imus ingentes. alter
incircumcisionẽ directus. potest¬
intelligi. Et notandum quod
tres euangeliste. qui greto ser¬
mone scripsere: pullum tantũ¬
modo cõmemorant. Matheus uo
gelium descripsit eloquio: asinã
quoq solutam et domino refeit
ad cluctam: ut eiusdem etiam:
gentis hebree si penituerint: nõ
desꝑandam monstret ẽẽ salutem.
Soluite inquit. et adducite. Que¬
cumq enim solueritis suꝑ t̾tam:
erunt soluta et incelis.
Bierunt autẽ qui missi
erant: et inuenerunt sicut dixit

Expanded text:
guam a malo cohibere, vel in arctam guam a malo cohibere, vel in arctam vitae viam ire cogeretur, nemo indumenta salutis, quibus spiritaliter calefieret, utilia suadendo contulerat. Sederet namque illi homo, si qui ratione utens ejus stulta deprimendo corrigeret. Unde non immerito possunt duo discipuli ad exhibenda Domino animalia destinati, juxta parabolae superioris exemplum, duo praedicatorum ordines, unus in gentes, alter in circumcisionem directus intelligi. Et notandum quod tres evangelistae qui Graeco sermone scripsere, pullum tantummodo commemorant; Matthaeus vque suum Evangelium descripsit eloquio, asinam quoque solutam et Domino refert adductam, ut ejusdem etiam gentis Hebraeae, si poenituerit, non desperandam monstret esse salutem. Solvite, inquit, et adducite. Quaecunque enim solveritis super terram, erunt soluta et in coelis . Abierunt autem qui missi erant,
Abbreviated transcription (Latin):
do penetrarent. destinare curaũ.
R ecte autẽ duo mittuntur: sũ
ppt̾ scientiam u̾itatis. et mundi¬
ciam operis: seu ꝓpt gemine dil̾c¬
tionis dei uidelicet et ꝓximi sa¬
cramentum toto orbe p̃dicãdũ.
H quod introeuntes
inuenietis pullum asine al¬
ligatum: cui nemo unquã hom¬
mum sedit. Soluite: et adducite.
Et siquis uos introgauit quare
soluitis: sic dicetis ei: quia domi¬
nus oꝑa eius desiderat. Introeim
pulum nationum. ꝑfidie uĩcuł
ntetitum. Funiculis enim pcc̃oꝵ
suorum. uusquisq consttictus
erat. Hec solum nationum: s et
iuideorum. Omnes enim pecca¬
uerunt: et egent gla dei. Ynde
bene apud matheum. asina quoq
cum pullo alligata reppetitur. Asi¬
na quippe que subiugalis fuit. ⁊
edomita. iugumꝰ legis traxerat: si¬
nagogam significat. Idullus asi¬
ne lasciuus et libet: populum na¬
tionum demonsttat. Cui nemo:
unquam hominum sedit: idest
nemo rationabilium doctorum
ftenum correptionis. quo uel lĩ¬

Expanded text:
ndo penetrarent, destinare curavit. ndo penetrarent, destinare curavit. Recte autem duo mittuntur, sive propter scientiam veritatis, et munditiam operis, seu propter geminae dilectionis, Dei videlicet et proximi, sacramentum, toto orbe praedicandum. In quod introeuntes, invenietis pullum asinae alligatum, cui nemo unquam hominum sedit. Solvite illum, et adducite. Et si quis vos interrogaverit quare solvitis, sic dicetis ei: Quia Dominus opera ejus desiderat. Introeuntpulum nationum perfidiae vinculis irretitum. Funiculis enim peccatorum suorum unusquisque constrictus erat, nec solum nationum, sed et Judaeorum. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Unde bene apud Matthaeum asina quoque cum pullo alligata reperitur. Asina quippe, quae subjugalis fuit, et edomita jugum legis traxerat, synagogam significat: pullus asinae lascivus et liber, populum nationum demonstrat. Cui nemo unquam hominum sedit, id est, nemo rationabilium doctorum frenum correptionis, quo vel lin
Abbreviated transcription (Latin):
rusalem. sicut iohannes euange¬
lista manifestat. ubi lazarus ẽ
suscitatus amortuis. cuius mo-
numentum: ecc̃a nunc ibidem
constructa demonstrat. Bethfa¬
ge autem domus buce: bethani¬
a domus obedientie dicitur. Q
herosolimam uenturus. salua¬
tor p̾sentie sue dignatione sb̾¬
limauit: quia multos ante pas¬
sionem suam docendo. donis :¬
pie confessionis et obedientie
sp̃ualis impleuit. que pulchre
ciuitas in monte oliueti posite
referuntur: hoc ẽ. in ip̃o dño qui
nos unctione spualium caris-¬
non potest ciuitas abscondi sup̃
montem posita. continuo subie¬
cit neq accendunt lucernam.
et ponunt eam sub modio. Quia
spũalium distributor grãrum.
qui ciuitatem suam ut emineat
exaltat: hanc quoq oleo exulta¬
Et quia idem lumen sub modio
poni noluit: misit discipulos in
castellum quod contra eos etat.
io ẽ doctores qui indocta ac bar¬
bara tocius orbis littora quasi ꝯͣ¬
positi castelli menia. euangeliza¬

Expanded text:
rusalem, sicut Joannes evangerusalem, sicut Joannes evangelista manifestat, ubi Lazarus est suscitatus a mortuis, cujus et monumentum Ecclesia nunc ibidem constructa demonstrat. Bethphage autem domus buccae, Bethania domus obedientiae, dicitur. Quas Hierosolyma venturus Salvator praesentiae suae dignatione sublimavit, quia multos ante passionem suam docendo, donis piae confessionis et obedientiae spiritalis implevit. Quae pulchre civitates in monte Oliveti positae referuntur, hoc est, in ipso Domino, qui nos unctione spiritalium cNon potest civitas abscondi supra montem posita, continuo subjecit: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio . Quia spiritalium distributor gratiarum, qui civitatem suam ut emineat exaltat, hanc quoque oleo exsultaEt quia idem lumen sub modio poni noluit, misit discipulos in castellum quod contra eos erat, hoc est doctores qui indocta ac barbara topositi castelli moenia Evangeliza
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ mimicos qui eum suꝑ se regna¬
re noluerunt. impietatẽ eorum
qui ubum fidei aut numꝙͣ audi¬
re aut male interp̃tando corrũ¬
pe maluerunt: ꝑ messionem tẽ¬
poris non seminati. eorum etia
quos u̾bum fidei nec audire con¬
tigit. discussio signetur. Quibus
quinq psonis omne genus ÷¬
humanum quod indie iudicii
futurum ẽ. exprimitur.
This dictis: p̾cedebat as¬
cendens iherosolimam.
Finita parabola ascendit ihero¬
solimam: ut ostendat de eiusdez
maxime ciuitatis euentu para¬
bolam fuisse p̾missam: que non
longo pot tempore. et ip̃m occi¬
sura. et ob odium regni eius hos¬
tili sit claude ꝑitura.
Tfactum ẽ cum appro-¬
pinquass ad bethphage
et bethania ad montem qui uo-¬
cati oliueti misit duos discipu¬
los suos dicens. Item castellum
quod concra uos ẽ. Bethphage¬
erat uiculus sacerdotum ĩ mon¬
te oliueti: bethania quoq uillu¬
la siue ciuitas in latere montis.
quasi stadiis quindecim ab ihe¬

Expanded text:
per inimicos qui eum super se regnaper inimicos qui eum super se regnare noluerunt impietas eorum qui verbum fidei aut nunquam audire, aut male interpretando corrumpere, maluerunt, per messionem ruris non seminati eorum etiam quos verbum Dei nec audire contigit, discussio signetur. Quibus quinque personis omne genus humanum quod in die judicii futurum est exprimitur. Et his dictis, praecedebat, ascendens Jerosolyma. Finita parabola, ascendit Jerosolyma, ut ostendat de ejusdem maxime civitatis eventu parabolam fuisse praemissam, quae non longo post tempore et ipsum occisura, et ob odium regni ejus hostili sit clade peritura. Et factum est, cum appropinquasset ad Bethphage et Bethaniam, ad montem qui vocatur Oliveti, misit duos discipulos suos, dicens: Ite in castellum quod contra erat viculus sacerdotum in monte Oliveti; Bethania quoque villula sive civitas in latere montis ejusdem, quasi stadiis quindecim ab Hie
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑis ex aminat: hunc fideliter:
prudentemq laborantem ampli¬
oris gr̃e muete donat: illum de¬
sidias molles. et marcida luxuo¬
cia sectantem. et eo qd̃ dedetat:
priuat. Uerum unuisali manifes¬
tato iudicio. quod dictu quoq ter¬
ribile ẽ. multi qui ad docendum
uidebantur ydonei: obnegligẽcie
sue noxam. int̾ in doctos reputabũ¬
tut. At alii simpliciores fr̃s. et ele¬
mentorum penitus ignari. ob cõ-¬
ũsasionis tamen eximie deuotio¬
nem: int̾ aplicos doctores p̃mia
sumina ꝑcipient. Qui enim rectp̃
ꝓpħam innomine ꝓphe. mercedẽ¬
ꝓpħe accipiet.
Erumptamen mimicos
meos illos qui noluetũt
me regnare suꝑ se. adducite huc:
et occidite ante me. Impietatem
iudeorum uł omnium repborũ
ad xp̃m conũti nolentium. signi¬
ficat indie iudicii puniendam.
ut ꝑ duos seruos fideles. uttiusq
populi doctores. ꝑ decem et quĩ¬
q innas. idem credentes populi.
ꝑ setͥum nequam. mali catholici.

Expanded text:
operis examinat. Hunc fideliter operis examinat. Hunc fideliter prudenterque laborantem amplioris gratiae munere donat, illum desidias molles et marcida luxu otia sectantem, et eo quod dederat, privat. Verum universali manifestato judicio, quod dictu quoque terribile est, multi qui ad docendum videbantur idonei, ob negligentiae suae noxam inter indoctos reputabuntur. At alii simpliciores fratres, et elementorum penitus ignari ob conversationis tamen eximiae devotionem inter apostolicos doctores praemia summa percipient. Qui enim recipit prophetam in nomine pe accipiet . Verumtamen inimicos meos, illos qui noluerunt me regnare super se, adducite huc, et interficite ante me. Impietatem Judaeorum vel omnium reproborum ad Christum converti nolentium significat, in die judicii puniendam, ut per duos servos fideles, utriusque populi doctores, per decem et quinque minas idem credentes populi, per servum nequam mali catholici,
Abbreviated transcription (Latin):
a nequam seruo nina. ei qui de¬
cem inas habebat dare̾ iussa
ẽ: mistice ut reqr inclicat. intrã¬
te plenitudine gentium omnẽ
isrł saluum facturum: et tunc
habundantiam gr̃e sp̃ualis.
quam modo nos tepent̾ exerce¬
mus: illius ppłi doctorib ẽẽ cõ¬
ferendam.
Ico autẽ uob̾. quia omni
habenti dabitur: et abeo
aute qui non habet. et quod ha-¬
bet auferetur ab eo. Hec adsuꝑio¬
ra sententia respicit: docens et
illum posse amitte. Muus eĩ
qui habens non habet idem nõ
utitur: et in eo augeri qui habẽs men¬
habet. hoc ẽ bene utitur. Que
gr̃arum mutatio qm̃ in hac ui¬
ta geri solet: notandum qd̾:
illud dñi redeuntis ex amen.
etiam nunc ex parte celebraty.
s tunc ẽ uniu̾s alit̾ implendu.
Cotidie namq accepto apr̃e
regno edit. quia ꝑegrinantis
in t̾ra ec̃c̃e semꝑ statum conspi
cit: cotidie in tanto fidelium
fuorum numero. Huic peccu¬
niam negociaturo commodat:
in altero modum consummati

Expanded text:
a nequam servo mina, ei qui dea nequam servo mina, ei qui decem minas habebat dari jussa est, mystice, ut reor, indicat, intrante plenitudine gentium omnem Israel salvum futurum, et tunc abundantiam gratiae spiritalis, quam modo nos tepenter exercemus, illius populi doctoribus esse conferendam . Dico autem vobis quia omni habenti dabitur. Ab eo autem qui non habet et quod habet auferetur ab eo. Haec ad superiora sententia respicit, docens et illum posse amittere munus Dei, qui habens non habet, id est, non utitur, et in eo augeri, qui habens habet, hoc est, bene utitur. Quae gratiarum mutatio, quoniam in hac vita geri solet, notandum quod illud Domini redeuntis examen etiam nunc ex parte celebratum, sed tunc est universaliter implendum. Quotidie namque accepto a Patre regno redit, quia peregrinantis incit. Quotidie in tanto fidelium servorum numero, huic pecuniam negotiaturo commodat. In altero modum consummati
Abbreviated transcription (Latin):
riis ẽẽ fenerandam: exponit apłc
dicens. Siquis loquitur: quasi:
sermones dei.
Tego ueniens: cum usu¬
ris utiq ex egissem illud.
Qi ubi peccuniam a doctore ꝑcip̃.
emitq credendo: necesse ẽ eam cũ
usuris soluat oꝑando: ut quod:
auditu didicit. exequatur et ac¬
tu. In usura quippe peccunia etiã
non data recipitur: uł certe de ac¬
cepto ubi fenore usuras soluit qͥ
ex eo quod aucdit. etiam alia stu¬
det intelligete. que nec dum ex
p̃dicatoris ore didicit.
Tastantibus dixit. Au¬
ferte ab illo mnam: et da¬
te illl qui decem ninas habet. Et
dixerunt ei. Domine habet de¬
cem innas. Recte amittit coll¬
atam grãm. quam p̃dicando ⁊¬
aliis communicare neglexit:
ut ei augeatur qui in de labora¬
uit: iuxta quod angło ephesi
eccłie dicitur. et mouebo cãde¬
labrum tuum de loco suo: nisi pe¬
nitentiam. Et cum regnium cris¬
ma quod suꝑbiendo saul amisit:
directus ẽ in dauid a die illa
et de inceps. Quod u̾o ablata

Expanded text:
riis esse fenerandam, exponit Apostolus, riis esse fenerandam, exponit Apostolus, dicens: Si quis loquitur quasi sermones Dei . t ego veniens, cum usuris utique exegissem illud. Qui verbi pecuniam a doctore percipit, emitque credendo, necesse est eam cum usuris solvat operando, ut quod auditu didicit, exsequatur et actu. In usura quippe pecunia etiam non data recipitur. Vel certe de accepto verbi fenore usuras solvit, qui ex eo quod audit etiam alia studet intelligere, quae necdum ex praedicatoris ore didicit. Et astantibus dicit: Auferte ab illo minam, et date illi qui decem minas habet. Et dixerunt ei: Domine, habet decem minas. Recte amittit collatam gratiam, quam praedicando aliis communicare neglexit, ut ei augeatur, qui inde laboravit. Juxta quod angelo Ephesi Ecclesiae dicitur: Et movebo candlabrum tuum de loco suo, nisi poenitentiam ema, quod superbiendo Saul amisit, directus est in David a die illa , et deinceps. Quod vero ablata
Abbreviated transcription (Latin):
austerus homo sum. tollens qd̃
non posui: et metens quod non
seminaui. Et quare nõ dedisti :¬
peccuniam meam ad mensam:
Quod putau̾at se ꝓ excusatione
dixisse: inculpam ꝓpriam u̾titur.
Si inquit durum et ctudelem ẽẽ
me noueras. et aliena sectari.:
ibiq me metere ubi non seuerĩ:
quare non tibi istius modi cogi¬
tatio. incussit tunorem. ut scires
me mea diligentius quesiturũ.
et dares peccuniam meam siue
argentum ad mensam: Uttũq
enun apsypio grecus setmo sig¬
nifieat. EIoquia dñi inquit e¬
loquia casta: argentum igne:
examinatum. Peccunia ergo et
argentum. p̃dicatio euangelii ẽ.
et sermo diuinus. qui dari debu-¬
it ad mensam. hoc ẽ promptis pa¬
tatisq fidelium cordibꝰ intimari.
ad quam uidelicet mensam. id ẽ
mentem auditorum. non alia
quam dũiea ẽ. defferenda pectu¬
nia: ut omnis sermo docentis.
scripture sensum sequatur. Hã
quod hic dominus nõ quãlibet
peccuniam. s suam dicit nimula¬

Expanded text:
austerus homo sum, tollens quod austerus homo sum, tollens quod non posui, et meto quod non seminavi, et quare non dedisti pecuniam meam ad mensam? Quod putaverat se pro excusatione dixisse, in culpam propriam vertitur. Si, inquit, durum et crudelem esse me noveras, et aliena sectari ibique metere ubi non severim, quare non tibi istiusmodi cogitatio incussit timorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum et dares pecuniam meam sive argentum ad mensam? Utrumque enim ἀργυρίῳ Graecus sermo significat. Eloquia Domini, inquit, eloquia casta, argentum igne examinatum . Pecunia ergo et argentum praedicatio Evangelii est, et sermo divinus, qui dari debuit ad mensam, hoc est, promptis paratisque fidelium cordibus intimari. Ad quam videlicet mensam, id est, mentem auditorum, non alia quam dominica est deferenda pecunia, ut omnis sermo docentis Scripturae sensum sequatur. Nam quod hic Dominus non quamlibet pecuniam, sed suam dicit nummula
Abbreviated transcription (Latin):
niam quippe insudario ligare ẽ:
ꝑcepta dona sub otiolenti torpo¬
ris abscondere. Sunt enim bo¬
mines hac sͥ pũsitate blandien¬
tes. ut dicant sufficit ut de se
unusquisq rationem reddat. Qoͣ
opus ẽ aliis p̃dicare. ut etiam de
ip̃is rationem reddete. quisq:
togatur: Cum apd̾ dñm etiam il¬
li fint in excusabiles. quib lex
data non ẽ. neq audito eugłio
dormierunt: quia ꝑ cteaturam
poterant creatorem agnoscere.
Hoc ẽ enim quasi metere uͥ nõ
seminauit: idẽ etiam eos impe¬
impietatis reos tenere quibus
ũbum legis aut̃ euangelii non
niirstraturoẽ. Hoc autẽ ueluti
ꝑiculum iudicii deuitantes. pi¬
gro langore a u̾bi ministratione
conquiescunt: et hoc ẽ. quasi ĩsu¬
dario ligare qd̾ accepunt.
Icit ei. De ore tuo te iudico:
serue nequam. Setuus ne¬
qͣm uocatur. quia et piger ac deses
est. ad exercendum negocium: et
pcax ac suꝑbus ad accusandum
dñ iudicium. Eciebas qd̾ ego

Expanded text:
niam quippe in sudario ligare est, niam quippe in sudario ligare est, percepta dona sub otio lenti torporis abscondere. Sunt enim homines hac sibi perversitate blandientes, ut dicant: Sufficit ut de se unusquisque rationem reddat. Quid opus est aliis praedicare, ut etiam de ipsis rationem reddere quisque cogatur, cum apud Dominum etiam illi sint inexcusabiles, quibus lex data non est, neque audito Evangelio dormierunt, quia per creaturam poterant creatorem cognoscere? Hoc est enim quasi metere ubi non seminavit, id est, etiam eos impietatis reos tenere, quibus verbum legis aut Evangelii non ministratum est. Hoc autem veluti periculum judicii devitantes, pigro languore a verbi ministratione conquiescunt, et hoc est quasi in sudario ligare quod acceperunt. Dicit ei: De ore tuo te judico, serve nequam. Servus nequam vocatur, quia et piger ac deses est ad exercendum negotium, et procax ac superbus ad accusandum Domini judicium. Sciebas quod ego
Abbreviated transcription (Latin):
lingua egỹpti. idẽ. uniu̾si sensꝰ
faciunt oꝑa tenebrarum. Egyꝰ¬
tus enim: tenebras sonat. At
qui obturat aures. suas ne audi¬
at fanguinem: et claudit ocłos
suos. ne iuteat malum. qui gustat
et uidet quam suauis ẽ dominus:
qui castigat corpꝰ. suum et serui¬
tuti subiat. qui pot̾ dicete cum a¬
pło. xp̃i bonus. od̾or sumus deo:
huius ciuitates locͥuntur lĩgua
mutata. quod interp̃tatur chana¬
an. Et qui eas atenebris docẽ¬
do cominutauerat. recte quinq
ciuitatib p̃fici memoratur. quia
non de suis tantum. s deauclite
de auditorum suorum quos ad
lucem uocauit ꝓfectibus hono
Talter uenit dicens. Do¬
mine. ecce nina tua quã
habius tepositam insudario. Ti¬
mui enim quia homo ast aus¬
terus es: tollis quod nõ posuisti.
et metis quod non seminasti.
Beruus qui negociari nussus ac¬
ceptam dñi peccuniam insuda¬
uo reposuit: ostendit eos qui ad
gne gerere detractant. Peccu¬

Expanded text:
lingua Aegypti, id est, universi sensus lingua Aegypti, id est, universi sensus faciunt opera tenebrarum. Aegyptus enim tenebras sonat. At qui obturat aures suas, ne audiat sanguinem, et claudit oculos suos, ne videat malum , qui gustat et videt quam suavis est Dominus , qui castigat corpus suum, et servituti subjicit , qui potest dicere cum Apostolo, Christi bonus odor sumus Deo , hujus civitates loquuntur lingua mutata, quod interpretatur Chanaan. Et qui eas a tenebris docendo commutaverat, recte quinque civitatibus praefici memoratur, quia non de suis tantum, sed et de auditorum suorum, quos ad lucem vocavit, profectibus honoratur. Et alter venit, dicens: Domine, ecce mina tua, quam habui repositam in sudario. Timui enim, quia homo austerus es, tollis quod non posuisti, et metis quod non seminasti. Servus qui, negotiari jussus, acceptam Domini pecuniam in sudario reposuit, ostendit eos qui, ad gne gerere detrectant. Pecu
Abbreviated transcription (Latin):
Talter uenit dicens.
Domine mnna tua: fecit
quinq inna. Serius iste cetꝰ ẽ
corum qui pputio euangelizare
missi sunt: cui dominus ad pre¬
dicandum eunti unam innam.
hoc ẽ. unam eandemq fidem q̃
et circuncisioni credita ẽ. p̃sti¬
terat. S hec quĩq innas fecit :
quia gentes curiosis sensibus i¬
antea mancipatas. ad fidei euan¬
glice grãm conũtit.
Thuic ait. Et cu esto supͣ
quinq ciuitates. Hoc ẽ.
ex earum quas imbueras ani¬
marum fide et conũsione mag¬
nus sublimisq fulgeto. De qͥbꝰ
mistice dicit ysaias. In die illa
etunt quinq ciuitates: int̾ra e¬
curiosi sensus quib in hoc mũ¬
Do utimur: uidelicet uisus. au¬
ditus. gustus. olfatꝯ.⁊ tactus.
Et qui uiderit mulierem ad
concupiscendum. qui aũtit:
aures suas ne audiat paupez.
qui in ebriatur uino in quo ẽ
luxuria . qui coronare se gau¬
det rosis ante quam marcescãt:
cuius sanguine plene manus.
et dextã est repleta muneribꝰ:
huius quinq ciuitates loc̾unt᷑

Expanded text:
alter venit, dicens: Domine, mina tua fecit quinque minas. Servus iste coetus est eorum qui praeputio evangelizare missi sunt, cui Dominus ad praedicandum eunti unam minam, hoc est, unam eamdemque fidem, quae et circumcisioni credita est, praestiterat, sed haec quinque minas fecit, quia gentes corporis sensibus antea mancipatas ad fidei evangelicae gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto supra quinque civitates. Hoc est, ex earum quas imbuerat animarum fide et conversione, magnus sublimisque fulgeto. De quibus mystice dicit Isaias: In die illa erunt quinque civitates in terra Aecorporis sensus, quibus in hoc mundo utimur, videlicet visus, auditus, gustus, olfactus, et tactus. Et, qui viderit mulierem ad concupiscendum eam ; qui avertit aures suas, ne audiat pauperem ; qui inebriatur vino, in quo est luxuria ; qui coronare se gaudet rosis antequam marcescant ; cujus sanguine plenae manus, et dextera est repleta muneribus , hujus quinque civitates loquuntur
Abbreviated transcription (Latin):
Hegotiamini dum ueni¬
o. Gerba inquit legis ac ꝓphaꝵ
mistica interp̃tatione discussa
populis offerte: atq ab eis fidei
confessionem. morumq ꝓbita¬
tem tecipite. Iuxta quod psalm¬
ista suis auditoribus p̃cipit di¬
cens: sumite psalmum. et date
tympanum. Hoc ẽ laudem p̃di¬
cationis in cordis intentione¬
rcipite: et deuotionem operis.
in carnis castigatione redhibe¬
te. Tympanum quippe ẽ: pelł
in ligno extenta. Pellis uero
in ligno extenta: caro ẽ nr̃a:
ad exemplum dominice crucis
afflicta.
Iues autem eius ode¬
rant illum: et miserunt
legationem pot illum dicẽtes:¬

Expanded text:
Negotiamini dum veniNegotiamini dum venio. Verba, inquit, legis ac prophetarum mystica interpretatione discussa populis offerte, atque ab eis fidei confessionem morumque probitatem recipite. Juxta quod Psalmista suis auditoribus praecipit, dicens: Sumite psalmum, et date tympanum . Hoc est, laudem praedicationis in cordis intentione percipite, et devotionem operis in carnis castigatione redhibete. Tympanum quippe est pellis in ligno extenta. Pellis vero in ligno extenta caro est nostra ad exemplum dominicae crucis afflicta. Cives autem ejus oderant illum. Et miserunt legationem post illum