comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
stula pustule drmii. pustula autẽ ẽ insuperficie
corporis turgida uelud coleccio iinde hec pustelladi
minutim et pustolosus sa sum et ꝓustulentus ta
tumt ulcerosus pustulis plemus tal infirmitati ĩ fu¬
matus Et utrumq ꝯperatur Unde hec pustulositas¬

Expanded text:
stula -e diminutivum: pustula est in superficie corporis, turgida velut collectio; unde hec pustella -e diminutivum et pustulosus -a -um et pustulentus -a -um, ulcerosus, pustulis plenus, tali infirmitate infirmatus, et utrumque comparatur; unde hec pustulosi
Abbreviated transcription (Latin):
lucis uł purphura dicunt greci cum aspiracõne Et
inde nos dicimus purpura sine aspiracõne Et inde
purpureus rea reum Et inde purpurinus na nũ.
et purpuratus ta tum. purpura indutus uł ornat
sine cõmuxtione alienius rei ĩminius ĩ nocens ex¬
pure purius purissime adubium et hec puritas ta¬

Expanded text:
lucis, vel porfira dicunt Greci cum aspiratione et inde nos dicimus purpura sine aspiratione; et inde purpureus -a -um et purpurinus -a -um et purpuratus -a -um, purpura indutus vel ornatsine commixtione alicuius rei, immunis, innocens, expure -ius -me adverbium et hec puritas -
Abbreviated transcription (Latin):
ascis .⁊. aduingo ad quiro Et ꝯponitur cũ eisdẽ
et retinet d causa diffencie et dr᷑ adscio adsceis .i
aduoco iinde ascisco scis et adscisco scis nichoa¬
.i. sił scio et ꝓpe dx demalo Tunc enĩ aliqͥs conscit
iinde nescius a. uiii. P̾scio p̾scis .i. antescire hn
ẜ̃m ꝙscire accipitur procognoscere sed ẜm aliã

Expanded text:
et componitur cum eisdem et retinetur d causa differentie et dicitur adscio -is, idest advoco, unde ascisco -is et adscisco -is inchoaproprie dicitur de malo, tunc enim aliquis conscit nde nescius -a -um, prescio -is, ante scire, unde t secundum quod scire accipitur pro cognoscere, secundum aliam
Abbreviated transcription (Latin):
pens qui solus cum om̃es serpentes pelles suas
beponant inestate ipe suã deponit in bremepi
et sic dictus ẽ quia scienciorẽ aliis deponendo pe¬
lem cum eam beponat inhieme sine lessonelioq
dr᷑ scitalis ascile uł ascele qd̾ ẽ lux iinde scitalis qͣi
lucens et noua efficiatur depoĩta pelle ulquia
ospicientes ectardet et quia rotando pisrteta

Expanded text:
rpens que sola, cum omnes serpentes pellem suam deponant in estate, deponit suam in yeme, et sic dicta est quia scientior est aliis in ponendo pellem, cum eam deponat in yeme sine lesione; vel dicitur scitalis a scile vel a scele, quod est lux, inde scitalis quia lucens et nova efficiatur posita pelle, vel quia aspiciente
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ tropologia ẽ excusacõ uł sensus spũãlis uł
moralis et figuratiua intelligencia uł locuõ
uł emendacõ uite Et inde tropologicus ca cũ.
et tropologice adu̾biũ et tropologico cas et
tropologiro zas. xtropologioe loqui papi¬

Expanded text:
hec tropologia, idest excusatio vel sensus spiritalis vel moralis, et figurativa intelligentia vel locutio, vel emendatio vite; unde tropologicus -a -um, et tropologice adverbium, et tropologico -as vel tropologizo -as, tropologice loqui
Abbreviated transcription (Latin):
xi apud grecos et acutum & uelooem significat
Sinde oreus orxa ocxum .i. acutus uł ueloce Unde et
quoddam genus teli acuti dr hicoxus occi Et morborũ
quidam dicunt᷑ ooci quidam cronci orxi sunt qui cito
interficiũt uł transennt Cronici sunt qui languere diu¬
faciunt ĩtem aboxi quod ẽ acutũ dr̾ apud grecos acctum¬
acetum ferendum iinde et dr̾ occifalus quasi oxiforus
uł dr afalon qd̾ ẽ lignũ quia ligneus sit et corcipit fa¬

Expanded text:
XI apud Grecos et acutum et velocem significat; unde oxus -a -um, idest acutus vel velox; unde et quoddam genus teli acuti dicitur hic oxus -xi, et morborum quidam dicuntur oxi, quidam cronici: oxi sunt qui cito interficiunt vel transeunt, cronici sunt qui diu languere faciunt. Item ab oxi quod est acutum et gonosacetum ferendum; unde et dicitur oxifalus quasi oxiforus, vel dicitur a falon, quod est lignum, quia ligneus sit; et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fatis arado dis dr̾ hec ratis xatis pͥmũ et antiquis¬
simũ naiigii genus erudibus tignis asseribusq
contextum ad ciuus silitudinem facte suꝑnaues
que ratarie dicuntur Nunc uero ratis q̃l nauis
strues lignorũ et trabiũ incastratura nauiũ uł
ratis ẽ illa pars nauis q̃ ẽ inter carinã et pram
uł puppim dcã quia radit aquamuł quia sit ra¬
ta et firma Sed ꝑsynodochen q̃libet nauis dr̾ qñ
ratis quia radit ãquam ul quia rata sit et firma
et firmiter currat iinde hec raticula le. dimmi. et

Expanded text:
t rasorium, et hec ratis -tis, primum et antiquissimum navigii genus e rudibus tignis asseribusque contextum, ad cuius similitudinem facte sunt naves que ratarie dicuntur; nunc vero ratis quelibet navis strues lignorum et trabium vel incastratura navium; vel ratis est illa pars navis que est inter carinam et proram vel puppim, dicta quia radat aquam vel quia rata sit et firma, sed per sinodocen quelibet navis dicitur ratis, quia radat aquam vel quia rata sit et firma et firmiter
Abbreviated transcription (Latin):
terior iam possit agnosci Rõnis aũt pars superior
eternis rõnbus conspicĩeidis uł consulendis ad¬
hesit Porcõ inferior ad tp̃alia gubernanda deflec¬
titur Et illa uoĩs intencio qua contemplamur eter¬
na sapiẽ deputatur Illa uero qua bñ utimur re¬
bus tpalibus sciẽ deputatur Cummi uero diẜimus
denabura mentis humane de una quoqire disfi¬
mus nec eciam inhec duo que cõmenioraui iisi
pofficia gemĩamus Carnalis ueroul sensualis
ne motus qui incorporis sensus intendit᷑ nobis
pecoribus unaqr coĩs est qui seclusus est arõne

Expanded text:
terior jam possit agnosci . Rationis autem pars superior aeternis rationibus conspiciendis vel consulendis adhaerescit; portio inferior ad temporalia gubernanda deflectitur. Et illa rationis intentio qua contemplamur aeterna, sapientiae deputatur; illa vero qua bene utimur rebus temporalibus, scientiae deputatur . Cum vero disserimus de natura mentis humanae, de una quadam re disserimus, nec eam in haec duo quae commemoravimus, nisi per officia, geminamus. Carnalis autem vel sensualis animae motus, qui in corporis sensus intenditur, nobis pecoribusque communis est, qui seclusus est a ratione
Abbreviated transcription (Latin):
rationis quia firma sit Et ẽ ratio mentis
Imotus mhis que dũr discernere uł cõnecte̾ ualẽs
uł rõ ẽ quidã motus aĩ uisum mentis acuens ueta¬
q aflis distinguẽs sed rõcinacõ ẽ rõnabił subtiłq
disputacio et acertis adnictorũ indagationem

Expanded text:
Est ratio mentis motus in his que dicuntur discernere vel connectere valens; vel ratio est quidam motus animi visum mentis acuens veraque a falsis distinguens; sed ratiocinatio est rationabilis subtilisque disputatio et a certis ad incertorum indagationem
Abbreviated transcription (Latin):
Qiudqͥ enĩ hẽmꝰ ĩ aiõ cõe cũ pectore recte dr᷑ ad
exteriorem hoiẽm ꝑtinere Non enĩ solumt corpus¬
homo exterior depũtabitur sed adimicta quadã
uita sua qua cõpages corporis et om̃s sensus iugẽt
quibus instructus est adextiora senciendo ascen¬
dentibus igitur mtrorsum quibusdam gradibus
cõsideracõis ꝑaĩe partes ubi incipit occurre ad¬

Expanded text:
e cum pecore, recte dicitur ad exteriorem hominem pertinere. Non enim solum corpus exterior homo deputabitur; sed adjuncta quaedam vita sua, qua compages corporis et omnes sensus vigent, quibus instructus est ad exteriora sentienda. Ascendentibus ergo introrsum quibusdam gradibus considerationis per animae partes, ubi incipit a
Abbreviated transcription (Latin):
dicũt quidam ꝙ hocideo ꝯtingit quia uelocior est
oculus aduidendũ quã auris adaudiendũ radius
statim ꝑcipit sed sonus nͥ p̾mo ueniat adaurẽ .& eã
ꝑcuciat᷑ auditu nõ ꝑcipitur Quia ergo somus ille
ualde ẽ remotus sensui adaurẽ accedens & eã pcuciẽs

Expanded text:
diamus sonum, et hoc inde contingit quia velocior est oculus ad videndum quam auris ad audiendum: radius statim percipit; sed sonus, nisi primo veniat ad aurem et eam percutiat, auditu non percipitur; quia ergo sonus ille valde est remotus, sensim ad aurem accedens et eam percutiens,
Abbreviated transcription (Latin):
uadns pingitur fulmen hanc & trifidamflanam
tiret Uñcom̃ora ꝑ̃dicta noiã confundunt᷑ et dicũ¬
quia tangat fulgut quia urat fulmenqafmdat
Ex predictis patet ꝙ ante sit sonus ꝙ̃ ignis tñcicis
et ante uidemus ignem quã audiamus sonũ sed

Expanded text:
radiis pingitur fulmen: hinc et trifidam flamtamen, omnia predicta nomina confunduntur et dicunquia tangat, fulgur quia urat, fulmen quia findit. Ex predictis patet quod ante fit sonus quam ignis, tamen citius et ante videmus ignem quam audiamus so
Abbreviated transcription (Latin):
lorũ ẽ cupiditas auaricia siguidem uisceri¬
bus pietatis carit prẽm nescit mrẽm igno¬
rat fidem et amuciciã nõ custodit ꝓdeinouł
ꝓpinquo nõ miseret᷑ sed ꝓpinquos uelud ea᷑¬
neos abicit dicente Salomone bñ facit aĩẽ

Expanded text:
lorum est cupiditas, quam quidam bus pietatis caret, patrem nescit, matrem ignorat, fidem et amicitiam non custodit, proximo vel propinquo non miseretur, sed propinquos velut extraneos efficit, dicente Sal
Abbreviated transcription (Latin):
tori bono qui apꝑuit in locis ierosolimorũ salutem
Auditũ ẽ m̾ dete et desanitatibus quas eis facis ꝙ
sine medicamẽtis a ͭ hetb̾ fiant iste ꝑte et qd̾ uerbo¬
dari et mortuos reuiuscere Quibus oĩbus audi¬
tis detestatiu ĩ anmo meo unũ eẽ deduobus. Aut
quia tusis deus et descenderia decelo ut hoc facias
Aut qd̾ si filius dei sis qui hoc facis ꝓpterea egoscribẽs
rogauerim teut digneris fatigariusq adme et eg

Expanded text:
tori bono, qui apparuit in locis Iherosolimorum, salutem. Auditum michi est de te et de sanitatibus, quas facis, quod sine medicamentis aut herbis fiant ista per te, et quod verbsanas, mortuos quoque suscitas. Quibus omnibus auditis de te, statui in animo meo unum esse e duobus: aut quia tu sis deus et descenderis de celo, ut hec facias; aut quod filius dei sis, qui hec facis. Propterea ergo scribens rogavi te, ut digneris usque ad me fatig
Abbreviated transcription (Latin):
Prestolor stolon ꝯponitur cumpre et prestolor laris p̃sto
latus sum deponens .i. expectare. ꝓp̾e ille dr᷑ p̃stolari qui
p̃missus exxspectat licet gn̾aliter ponatur ꝑ expectare
sed cum p̃stolor ꝓducat penułt miꝵ iudetur si ꝯpoĩt
p̃stolatur aliũ exspectat eum dum p̃sto ẽ Et nota q
p̃stolor meodem sensu ꝯstruitur cum actõ et dt̃o item

Expanded text:
 Stolon componitur cum pre et dicitur prestolor -aris, deponens, idest expectare; proprie ille dicitur prestolari qui premissus expectat, licet generaliter ponatur pro expectare. Sed cum prestolor producat penultimam, mirum videtur si componatur prestolatur alium expectat eum dum presto est. Et nota quod prestolor in eodem sensu construitur cum accusativo et dativo: idem
Abbreviated transcription (Latin):
dt᷑ hoc p̃texta p̃texte quedam uestis nobiliũ romanoꝵ
et dx᷑ sic quia p̃texehatur ei qui ea utebat᷑ et hac ueste
utebantus patri nobiles usqi ad.xu. annos subdisci¬
plina postea utebantur uirili coga iinde p̃textus ta
tum uł p̃texatus ta tum .i. p̃texta indutus ułorna¬
tus et hec p̾texta p̃texte us p̃texata te .s. comedia
defactis nobilium sed alatinis condita q̃ nullius

Expanded text:
de hec pretexta -te, quedam vestis nobilium Romanorum, et dicitur sic quia pretexebatur ei qui ea utebatur; et hac veste utebantur pueri nobiles usque ad XV annos sub disciplina, postea utebantur virili toga, unde pretextus -a -um vel pretextatus -a -um, pretexta indutus vel ornatus; et hec pretexta -te vel pretextata, scilicet comedia ex factis nobilium, sed a Latinis condita, que nulliu
Abbreviated transcription (Latin):
p̾mogeniti ĩ cognacoibus sius usq adaaron hẽbat enĩ
primogenitus uestem spcãlem qua mduebat᷑ tantũ
qñ insacrificio offerendo et recepturus finalẽ bñdic¬
cionem aprẽ Item in solemutatibus et cõunuis bñ¬
dicebat iiõribus et inhis duplicẽ eiboꝵ porcõ reci¬
piebat Tradunt .&̃ ꝙ indiuisione hereditatis sempei

Expanded text:
s suis, usque ad Aaron. Habebat enim primogenitus vestem specialem, qua induebatur, tantum in sacrificio offerendo, et recepturus finalem benedictionem a patre. Ipse in solemnitatibus, in conviviis benedicebat minoribus, et in his duplam ciborum portionem recipiebat. Tradunt etiam, quod in divisione haereditatis similiter in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃fecti quia p̃toria ꝑtãte p̾sint idem et questores
qiͣ q̃sitores quia p̃oĩbus querunt inde hec p̃tu¬
ra redignitas p̃toris et p̃torius toria torium et
hoc p̃toriũ p̃torii locus ubi p̃tor residet addiscu¬
ciendum domus mediciaria Et producit penułt

Expanded text:
prefecti, quia pretoria potestate presint, iidem et questores, quasi quesitores, quia questionibus presunt. Unde hec pretura -re, dignitas pretoris, et pretorius -a -um, et hoc pretorium, locus ubi pretor residet ad discutiendum
Abbreviated transcription (Latin):
quedam spẽs magice axtis sc huãnorũ sensuũ illuis
Et dr p̃stignim aprestringendo quia aciem oculorũ
p̃stringit᷑ et p̃stigium in credibiles rerum mutacõnss
identur fieri ut terre eimlus udetur castrũ lapil¬
lus talentum seges cohors militum galeta uł cõpo¬
nitur p̃stigiũ ap̃ et stige quia quedaa aigialia sac
pre .i. ante faciit hanc spẽm artis magĩde stigialia¬
dr᷑ ĩuenisse mercurius iinde p̾stigiosus sa sum et hic¬
et hoc p̾stigialis et hocle. et prestigio gias ludificare
p̃stigio aciem oculorũ obscurare ẜm uguicõ Pap̃ ro̾¬

Expanded text:
quedam species magice artis, scilicet humanorum sensuum illusio, et dicitur prestigium a prestringendo, quia aciem oculorum prestringit: secundum prestigium incredibiles rerum mutationes videntur fieri, ut terre cumulus videtur castrum, lapillus talentum, seges cohors militum galeata; vel componitur prestigium a pre et stige, quia quedam stigialia sacra pre, idest ante, faciunt; hanc speciem artis magice dicitur invenisse Mercurius; unde prestigiosus -a -um, et prestigialis -le, et prestigio -as, ludificare, prestigio aciem oculorum obscurare. Obstringo -is,
Abbreviated transcription (Latin):
qd ẽ accentus et dr᷑ ortogomenus na mĩ.⁊ rocte acoen¬
tuatus quasi non endeticatus¬
cõponitur ortogans na nuimi .i recte angulatus et
hor ortogonium nii .i. rectus angulus figura planaiẽ
ẽ enĩ triangulus et ht̃ triangulũ rectum ẜm rguicore¬

Expanded text:
quod est accentus, et dicitur ortogomenus -a um, idest recte accentuatus, quasi non encleticatuset dicitur ortogonus -a -um, recte angulatus, et hoc ortogonium, idest rectus angulus, figura plana: est enim triangulus et habet angulum rectum . Comp
Abbreviated transcription (Latin):
O stillum cilleo cõponitur cum os oris et dr̃ hoc oscillum
lli qd̾dam genus ludi sc cum funis suspenditur de
trabe inquo pueri et ꝓuelle sedentes impelluntur
huc et illuc Et inde dr oscillum quia ibi ora scilleant᷑¬
.i. moueantur huc et illuc uł quia hora astanciũ mo¬
ucantur ad risimmi uł quia solent impelli mora tran¬

Expanded text:
. Item cilleo componitur cum os oris et dicitur hoc oscillum -li, quoddam genus ludi, scilicet cum funis suspenditur de trabe, in quo pueri et puelle sedentes impelluntur huc et illuc; et inde dictum est oscillum quia ibi ora moveantur huc et illuc, vel quia ora astantium moveantur ad risum, vel quia soleant impelli in ora tran
Abbreviated transcription (Latin):
tre .i. putridus marcidus et putris.r solubilis pulue¬
rulentus Et putrus tra trum meodem sensu inde
Uirgilius Quadrupedante leius putrũ ferit ungula
campum Et utrumiq cõperatur ii. de putrit᷑ uł pu¬
nis Et putridusda dum Et ꝯperatur iinde putridẽ
dius ssime adu̾bum Et hec putriditas tatis et putri¬
do das .i. putridum facere Putridus ꝯponit᷑ inputri¬
putulentus ta tum putore .i fetore plemus Et ꝯpera¬
tur iinde putulenter us ssime adu̾bium Et hec putu¬
lencia cie idest fetulencia
Dutus aputo tas d̾r putus ta. tum .i. purgatus et
purꝰ Dum aurũ excola putum dicimus et mices
expurgatas esse affixmamus Et rõnẽ puram et apce¬
tam putam fore astrumus

Expanded text:
idest putidus, marcidus, et putris idest solubilis, pulverulentus, et putrus -a -um in eodem sensu; Virgilius ‘quadrupedante levis putrum ferit ungula campum’; et utrumque comparatur, unde putriter vel punis et putridus -a -um, et comparatur, unde putride -ius -me et hec putriditas -tis et putrido -as, putridum facere. Putridus componitur imputriputulentus -a -um, putore plenus, et comparatur, unde putulenter -ius -me adverbium et hec putulentia -e, fetulentia. Item a puto -as putus -a -um, purgatus et purus, unde aurum excolatum putum dicimus et nuces expurgatas putas esse affirmamus et rationem puram et apertam putam fore astruimus
Abbreviated transcription (Latin):
re opinari et putare .i. scindere uł purgare uirgam
ex uite superfluam resecare iinde putatus putata
imiputatũ Puto ꝯponitar amputo amputas ex toto
undiq scidere intes quidem sunt putande nõ am¬
putande nisi forte uelimus uineam extoto eradica¬
re computo computas cõnumerare indehic cõpu¬

Expanded text:
re, opinari, et putare idest scindere vel purgare, virgam ex vite supervacuam resecare; unde putatus -a mina’. Puto componitur amputo -as, ex toto, undique scindere; vites quidem sunt putande et non amputande, nisi forte velimus vineam ex toto eradicare; computo -as, connumerare, unde compu
Abbreviated transcription (Latin):
mer finita noiã regulã ẜuant mer t̾miãtoriim
.i. accepta is faciunt gtĩ ut hic pulius et puluer¬
uomer romeris p̃terça cesar declinat puber pu¬
beris Quidam ut probus pubes puberis quidam
pubis ꝑuberis & hoc tñ ꝯpoĩtũ ĩuenitur silem hñs
ntcm gtõ hic inpubis gtõ huius inpubis Uirgilius
inuꝰ inpubis uili abeo neutr inꝓube. Oracius ꝓ¬
tulit mepodo et ħ tormenti questus ore consistit᷑
examnus pubertatem extimant .i. eum ẽẽ puberẽ
qui quatuordecem annos impleuit ꝙ̃uis tardil¬
sime pubescat Certum est autẽ eum puberem
esse qui exhĩtu corporis pubertatẽ oñdit et gene¬
rare iam pt̃ et puerꝑe sunt que ĩ anius ꝑuerilibs
et bec pubercula dimi.ẜ adolescentula &e adolesoe¬
ras .i crescere pubere inuenere Et ꝯponitur repu¬
bero ras Et hinc puberasco et repuberasco inchoa¬
ubers ⁊s pubertatis ẽ colleccio puberũ uł etis difsi¬
nita ⁊ĩni annorũ uł qua puer pubescit iinde pu¬

Expanded text:
er finita nomina regulam seruant in er terminatorum, id est accepta is faciunt genetiuum, ut hic puluis et puluomer uomeris. praeterea Caesar declinat pubis puberis; quidam, ut Probus, pubes puberis, quidam puber puberis. ex hoc tamen compositum inuenitur simtiuo, hic impubis huius impubis. Virgilius in V: «inpubis Iuli». ab eo neutrum impube Horatius protulit in epodo : «ut haec trementi questus ore constitit / ex annis pubertatem existimant, id est eum puberem esse, qui quatuordecim annos expleverit, quamvis tardissime pubescat. Certissimum autem est eum puberem esse, qui ex habitu corporis pubertatem ostendit, et generare jam potest. Puerperae sunt quae annis puerilibus et hec pubercula diminutiva, scilicet adolesce-as, idest crescere, pubere, iuvenere, et componitur repubero -as; et hinc puberasco et repuberasco inchoaubertas -tis, collectio puberum vel ett XIIII annorum, vel qua puer pubescit; unde pu
Abbreviated transcription (Latin):
hic psitacus ci quedam auis que inundie litoribꝰ
gignitur colore uiridi torquem hñs pumiocũ crrca
collum grandi lingua et ceteris auibus latiore iinde
et axticuͣlata u̾ba exp̾mit ita ut si cam non uideas
hoĩem loqui ꝓutes sc̃o exnatura salutat et dicit che
psona psitaci dixit psitacus auobis aliorũ noĩa
disto hoc ꝓme didici dice̾ cesar aue Et dr̾ hec auis¬

Expanded text:
hic psitacus -ci, quedam alia avis que in Indie littoribus gignitur, colore viridi, torquem habens puniceum circa collum, grandi lingua et ceteris avibus latiore, unde et articulata verba exprimit ita ut, si eam non videas, hominem loqui putes; sed ex natura salutat et dicit ‘che; unde quidam sub persona psitaci dixit: ‘psitacus a vobis aliorum nomina disco, hoc per me didici dicere: Cesar, ave’. Item
Abbreviated transcription (Latin):
in urrtutibus ꝓficere conamur et quedam dona
pcipimus aquibusdam uero repulsi iumis iacõs
nerno enĩ ẽ qui tantũ uirtutis app̃hendat ꝙͣtũ
desiderat quia omp̃s deus interiora discernẽs
eleuet que ualet Uñ qr ille egregnus p̃dicator qͥ
raptus usq ad terciũ celum fuerat padisi archa¬
na penetrauerat esse post reuelacõnem tñsquillo
etelenauit hunc ad cognoscenda sublma et re¬
duxit adifirma toleranda ut modi sumensu¬
ras aspiciens diun securitatem cõprehende cona¬
petur et non posset ne ꝑelacõem extra se iret et p
hrolitatem cogeretur inter suos semp ̾mos¬

Expanded text:
in virtutibus proficere conamur, et quaedam dona percipimus, a quibusdam vero repulsi in imis jacemus. Nemo enim est qui tantum virtutis apprehendat quantum desiderat, quia omnipotens Deus, interiora discernens, elevet, quae valet. Unde ille quoque egregius praedicator, qui raptus usque ad tertium coelum fuerat, paradisi arca penetraverat, esse post revelationem tranquillus aeteriri, et elevavit hunc ad cognoscenda sublimia, et reduxit iterum ad infirma toleranda, ut modi sui mensuras aspiciens, dum securitatem comprehendere conaretur et non posset, ne per elationem extra se iret, per humilitatem cogeretur intra suos semp
Abbreviated transcription (Latin):
raptus raptus raptui actusuł passio rapiendi uel
raptus ꝓprie ẽ illicitus ꝯcubitus arapiendo.xcorrũ¬
pendo dcũs U̾nde raptor corraptor et hoc raptum
tus mulierũ Cõmittitur aũt crimen raptus dupłr
uidelicet cũ ipã puella uiolenter rapitur ut imppe¬
tuũ tencatur item cum nõ ipã uiolenter rapitur
sed usus eius ca phĩente uiolenter usurpatur Itẽ
tunt demum dmittitur raptus cum ipẽ raꝑtoꝵ nõ

Expanded text:
raptus -tus, actus vel passio rapiendi; vel raptus proprie illicitus concubitus a rapiendo, idest corrumpendo, dictus, unde raptor corruptor; et hoc raptum tus mulierum. Committitur etiam crimen raptus dupliciter, videlicet cum ipsa puella violenter rapitur, ut in perpetuum teneatur. Item cum non ipsa violenter rapitur, sed usus eius ea prohibente violenter usurpatur. Item tunc demum committitur raptus, cum ipse raptor non
Abbreviated transcription (Latin):
cet uideatur eẽ genus cunislibet illiciti coitus qui
uirgiũ illicita defloracio Adulteriũ ero est aliem
thori uiolacio. Unde adulteriũ dr̃ qr ad alterius
thorum accessio incestus ẽ consangͥncarũ uł af¬
finiũ abusus Unde incestuosi dñr qͥ consangui¬
neis uł affinibus sius abutuntur Raꝑtus con¬
nuttit᷑ cũ puella uiolenter adomo prĩs educit᷑
ut corrupta in uxore heãtur sine ꝓuelle solũmodo
siue ꝑntibus tantũ siue utriusq uis illata fu̾it¬

Expanded text:
cet videatur esse genus cujuslibet illiciti coitus, qui virginum est illicita defloratio, quando tori violatio. Unde adulterium dicitur quasi ad alterius torum accessio. § 4. Incestus est consanguinearum vel affinium abusus. Unde incestuosi dicuntur qui consanguineis et affinibus abutuntur. § 5. Raptus admittitur, quum puella violenter a domo patris abducitur, ut corrupta in uxorem habeatur, sive puellae solummodo, sive parentibus tantum, sive utrisq
Abbreviated transcription (Latin):
Item arapio ⁊ponitur diripio pis deorsum uł ual¬
de uł de uno loc ad aliũ rapere dicipio pis diu̾sis
modis uł indiu̾sas partes rapere/. Ealpio pis ex¬
tra rapere et liberare ꝓripio pis procul uł ante
rapere p̃ripio pis ante rapere surripiopis subtra¬
here finari Unde surrepticius cia cuĩ fapio et eiꝰ¬

Expanded text:
 deripio -is, deorsum vel valde vel de uno loco ad alium rapere; diripio -pis, diversis modis vel in diversas partes rapere; eripio -is, extra rapere vel liberare; proripio -is, procul vel ante rapere; preripio, ante rapere; surripio -is, subtrahere, furari, unde surrepticius -a -um; Plautus i
Abbreviated transcription (Latin):
Apa arapio pis dr̾hec rapa rape. quia rapiat
i. ꝯp̃hendat plus terre radice quã napus inde
et hoc rapariũ raparii locus ubi rape crescunt ꝙ hoc ra¬
pularium dr̾ et hoc rapulatum cibus derapis Et pro¬
Q aphael interp̃tatur curacio uł medicina dei rapis
ubicumq enĩ curandi uł medendi opus nocͣim est
hic angelus adeo mittitur iinde dicit greg̃ ꝙ sc̃tĩ¬
ueniunt apud nos ã noĩa amĩsteriis trahũt tapha
el q interp̃tatux medicina dei quia uidelicet dum
tbobie oculos qiͣ ꝑofficium curacõnis tetigit cecitas
eius benebras terłit Can ergo adcurandũ mittitur
dignum uidelicet fuit ut dei medicina uocaretur

Expanded text:
a rapio hec rapa -e, quia rapiat, idest comprehendat, plus terre radice quam napus; unde invenitur; et hoc raparium, locus ubi rape crescunt, quod et hoc rapularium dicitur; et hoc rapulatum, cibus de rapis. aphael interpretatur curatio, vel medicina Dei; ubicunque enim curandi et medendi opus necessarium est, hic archangelus a Deo mittitur, et inde medicina Dei vocatveniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. A diximus, medicina Dei, quia videlicet dum Tobiae oculos quasi per officium curationis tetigit , caecitatis ejus tenebras tersit. Qui ergo ad curandum mittitur, dignum videlicet fuit ut Dei medicina vocaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
subditos temptat p̃lato nãq suie rectori ĩcogita¬
cionibus suggit quia solo nte meĩto super oeteros
lns oĩbus meliorem cernẽt om̃s hos subtuo rogimĩe
tes rer eĩt uiles atq ĩutiles eos qui subiecti sunt
oñt ita ut pullum iam qi dignũ respiciat cu
eqnimiter loqͣt᷑ inde et mox mentis tñsquilli¬
tis miram u̾titur quia dumi cũctos despicit dũ
sensum uitanq om̃i sine moderaçoẽ rep̃hen

Expanded text:
subditos tentat. Praelato namque in cogitationibus suggerit quia solo vitae merito super caeteros his hominibus meliorem cerneret, omnes hos sub tuo regimine rigit, viles atque inutiles eos qui subjecti sunt ostendit, ita ut nullum jam quasi dignum respiciat cui aequanimiter loquatur. Unde et mox mentis tranquillitas in iram vertitur, quia dum cunctos despicit, dum sensum vitamque omnium sine moderamine re
Abbreviated transcription (Latin):
eis Dicũt tñ quidam ꝙ eco saxum ẽ qd humane
uocis sonũ captans uerba loquenciũ imitatur Et
dicitur sic quia ad uooem rñdens alieni efficitur
ymago ẜmonis Sed pocius et uerius uĩ hoc ueĩre
anatura locorum sic̃ conualliũ et huĩoi ẜm rg̾cõ

Expanded text:
cis. Dicunt tamen quidam quod eco saxum est quod, humane vocis sonum captans, etiam verba loquentium imitatur, et dicitur sic quia, ad vocem respondens, alieni efficitur imago sermonis; sed potius videtur hoc evenire natura locorum, sicut convallium et
Abbreviated transcription (Latin):
nagogam nũquã orxerunt sed semꝑ eccłiam siue
lent quorũ greges ꝓp̾e dicimus Conuocari autẽ
magis ẽ utenciũ xõne sic̃ sunt hoĩes it aut̃ nota¬
retur iudeorũ infidelitas dicta ẽ corumsyragoga
.i. congirgacõ qiͣ pecorũ et indiscretorũ Et ut fide¬
litas nrã ipõ uocabulo ĩnueretur octã ẽ nrã eccĩa¬

Expanded text:
nagogam numquam dixerunt sed semper ecclesiam, lent, quorum et greges proprie dicimus, convocari autem magis est utentium ratione sicut sunt homines. Ut ergo notaretur Iudeorum infidelitas dicta est eorum sinagoga, idest congregatio, quasi pecorum indiscretorum, et, ut fidelitas nostra ipso vocabulo innueretur, dicta est nostra ecc
Abbreviated transcription (Latin):
copa uł apocopa unde eclypticus cacum .i. defec¬
tuus Unde linea zodiaci ꝑ quam sol discuxrit
dreclyptica.Ad hoc enĩ ꝙ sol uł luna ꝑaciat᷑ echyp¬
sim oportet quod ĩilla linea sit sol uł luna Et hinc
echyptico cas .i. edypsim face̾ uł obscurare Et dehoc¬

Expanded text:
copa vel apocopa. Unde eclipticus -a -um, idest defectivus, unde linea zodiaci per quam sol discurrit dicitur ecliptica: ad hoc enim quod sol vel luna patiatur eclipsim oportet ut in illa linea sit sol et luna. Et hinc ecliptico -cas, eclipsim facere, obscurare.
Abbreviated transcription (Latin):
ebrius ebria ebrium.⁊ extra mensurã bibens
Ude hec ebrictas ebrictatis Ebrius qñq ebrio¬
sus sepe et multũ bibit unde ebrietas ałi ebriosi¬
tas frequenter uini temulencia ĩtem abebrius
simplex dicens orulieres que raro ebriant᷑ eito

Expanded text:
idest extra mensuram bibens, as, et ebriositas -tis: ebrius quandoque, ebriosus sepe et multum bibit; unde ebrietas aliquando, ebriositas frequens temulentia vini. Item ab ebrius simplex dicens: ‘mulieres que raro ebriantur cito
Abbreviated transcription (Latin):
M auron grece latine dicitur nigrum¬
quoq calore afflati spem̃ atti coloris trahunt Et inde
hec mauritania nic terra quã possidebant Et hinc mau¬
ritams na num Et maurusra rum quicũq ẽ de t̾ra
sunt cum lybis quorũ nomẽ libies paulatim corrũpe¬
ceperunt barbara lingua mauros ꝓmedos appellãte

Expanded text:
dicitur nigrumquippe calore afflati speciem atri coloris trahunt; et inde hec Mauritania, terra quam possederunt, et hinc mauritanius -a -um et maurus -a -um, quicumque est de terra sunt cum Libiis, quorum nomen Libies paulatim corrupere, barbara lingua Mauros pro Medis appellante
Abbreviated transcription (Latin):
siua nam ĩchoatiua et meditatiua magis
u mo ut scriptu scripto dictu dicto ciresu cur¬
so domitu domito nexu nexo flexii flexo
tu rogito polatu uolito ĩdeoͣ aut̃ diceiiꝰ ꝑle¬
et addita to faciunt frequẽtatim ut legolegis
legito fugio fugis fugito ago agis agito cogo
go mersi facit suꝑiorũ ẜuat regulã i asupio
driẽ causa facit quia q̃so quesitofacit scĩtor
scissitor taris Notandũ qm̃ scissitor scssitaris
q̃a ap̾mitiuo actiuo deponẽcia sunt nata qr¬

Expanded text:
siua: nam inchoatiua et meditatiua magis e extremae u in o, ut scriptu scripto, dictu dicto, cursu curso, domitu domito, nexu nexo, flexu flexo.tu rogito, uolatu uolito. ideo autem diximus, pleet addita to faciunt frequentatiuum, ut lego legi, legis legito, fugio fugi, fugis fugito, ago ia mersi facit, superiorum seruat regulam, id e causa facit, quia a quaeso quaesito fit. scitor scitaris notandum, quomodo et sciscitor sciscitaris, quod a primitiuo actiuo deponentia sunt nata
Abbreviated transcription (Latin):
psacra eloquia abeorũ tractatoribus infructuo¬
se loquacitatis leuitas studiose compensatur
dũ ĩtemplo dei nemus plantari phibetur Et
cuncti ꝓculdubio semus quia quociẽs ĩ foliis
male lecte segetes culini ꝓficiũt iiõri pleĩtu¬
dine spicar grana turgescunt unde et ipam
loquendi artem quã magisteia discipliẽ exxtiores
insimant seruare despexxi Nani sicut huius
quoq epło tenor em̃ciat nõ methacisimi col¬
lisionem fugio nõ barbarisimi ꝯfusionẽ deuito
situs motusq eciã ꝓposicõnũ & casus ẜuare
contenmo quia indignũ uehementer existiõ
ut uerba celestis oracłi ꝯstringã subreguł dona

Expanded text:
uia per sacra eloquia ab eorum tractatoribus infructuosae loquacitatis levitas studiose compescitur, dum in templo Dei nemus plantari prohibetur . Et cuncti procul dubio scimus, quia quoties in foliis male laetae segetis culmi proficiunt, minori plenitudine spicarum grana turgescunt. Unde et ipsam loquendi artem, quam magisteria disciplinae exterioris insinuant, servare despexi. Nam sicut hujus quoque epistolae tenor enuntiat, non metacismi collisionem fugio, non barbarismi confusionem devito, situs motusque et praepositionum casus servare contemno, quia indignum vehementer existimo, ut verba coelestis orac
Abbreviated transcription (Latin):
composicone solebant mutare d nix dicẽtes
sensu et abutroq istorũ descendit u̾bũ deside¬
ratim inso abarcio antiquo deberet dici ar¬
cesso aroessis sed arcesso quia desoendit abar¬
oeo Ĩdeo causa driẽ mutatũ ẽ p̾mũ sũr ĩeo
q desçendit abarcio antiquo et dr᷑ arcerso
arcersis ĩtẽ abarcio moderno pebet desçen¬
cedo dis accessu descendit siłr accesso ĩdeo drĩe¬
causa ĩ eo ꝙ ueĩt ab acrio mutatũ ẽ p̾mũ suir
et dr᷑ accerso accersis Inueĩtur ergo arcesso
abarcio cis Item acresso abarceo Itẽ accerso
tur adhuc aliud u̾bum desideratim ab accer¬
sõ accersis et ẽ quarte cõigacõis ĩeadẽ signi¬
ficacõne cũ eo et ht̃ x ĩante penltia silba ac.¬

Expanded text:
compositione solebant mutare d prepositionissensu. Et ab utroque istorum descendit verbum desiderativum in -so; ab arcio antiquo deberet dici arcesso -sis, sed quia arcesso descendit ab arceo ideo, causa differentie, mutatum est primum s in r in eo quod descendit ab arcio antiquo, et dicitur arcerso -sis. Item ab accio moderno descencedo -dis accessi descendit similiter accesso, causa dit ab accio mutatum est primum s in r et dicitur accerso -sis. Inveniuntur ergo arcerso ab arcio, arcesso ab arceo, accerso tur adhuc aliud verbum derivatum ab accerso et est quarte coniugationis et in eadem significatione cum eo et habet r in antepenultima silla
Abbreviated transcription (Latin):
sunt oiã frequẽtatiã pͥme cõiugacõis &. ẜuãt
significacõem p̾mitiuoꝵ ꝙͣuis uidrant᷑ q̃dã
ehis ĩ aliũ sensũ transixe ut traho tracto co¬
go cogito dico deũ dicto Sed siquis attencñs
inspiciãt nõ penĩtus absistunt h ͨ ap̾mitiuoꝵ
supinũ p̾mĩtĩ eius secutũ sit raro tñ deria¬
ciones huiꝰ cemodi spẽꝵ fiunt aubis mor de

Expanded text:
e coniugationis et seruant significationem primitiuorum, quamuis uideantur quaedam ex his in alium sensum transire, ut traho tracto, cogo cogito, dico dicto; sed si quis attentius inspiciat, non penitus absistunt neque haec a prsupinum primitiui eius secutum est. rare tamen deriuationes huiuscemodi specierum fiunt a uerbis in or d
Abbreviated transcription (Latin):
pcoso pcolis .. p̃ aliis colere occulo lis .i. absconde
Regolo recolis .i. reniemorari recordari admemoriã
reucere uł iterũ colere Colo actiuũ ẽ monũ sua
significacõne nisi phĩtare ułarare tuc̃ enĩ ẽ neu¬
trum Compoĩta uero abco si redolemt alterutram
p̃dictarum significacõnum Arare uł hĩtareneut¬

Expanded text:
idest pre aliis colere; occulo -lis, idest abscondere; recolo -lis, idest rememorari, recordari, ad memoriam reducere vel iterum colere. Colo activum est in omni sua significatione, nisi pro habitare vel arare; tunc est neutrum. Composita vero ab eo si redoleant alterutram predictarum significationum, scilicet habitare
Abbreviated transcription (Latin):
illud ĩob Constitiusti t̾iiõs eius qͥ p̃teriri non
poterunt Nulla inquit que in hoc mũdo hoĩbus¬
fiunt absq oĩpotentis dei oculto consilio ueniũt
ilam cuncta deus uentura p̾sciens ante scła decre¬
uit qualiter ꝑsłm disponantur dtatutũ quippe
lam hoĩ est uel qntũ huc mũdi ꝓsperitas sequat᷑
rata ꝓsperitas eleuet aut nimia adu̾sitas grauet

Expanded text:
I : Constituisti terminos ejus qui praeteriri non poterunt. Nulla quae hominibus in hoc mundo fiunt absque omnipotentis Dei occulto consilio veniunt. Nam cuncta Deus secutura praesciens, ante saecula decrevit qualiter per saecula disponantur. Statutum quippe jam homini est, vel quantum hunc mundi prosperitas sequaturrata prosperitas elevet, aut nimia adversitas gravet:
Abbreviated transcription (Latin):
completi fucrint dies tiũ et doriictis cum prĩbus
nus suscitabo semen tuũ postte qd egredietur de uto
tuo et firmabo regnũ eius spẽ edificauit domum
noi mco Roce natħan ꝓpheta qui p̾us regi dixerat
fieri non posse denũcians et regis consiliis et sus
sermonibus contradixit quia ꝙ ex suo spũ dixerat
fl̾m fuisse rep̃hendit Qua inre inter ꝓphetas pe¬
ros ac fłos ista distancia ẽ quia ꝓꝓbete ueri siqͥd
ꝓphete autx̃m falsi et fła deminciant uł aliem a

Expanded text:
pleti fuerint dies tui, et dormieris cum patribus tuis, suscitabo semen tuum post te, quod egredietur de utero tuo, et firmabo regnum ejus; ipse aedificabit domum nomini meo . Ecce Nathan propheta qui prius regi dixerat: m edoctus, hoc fieri non posse denuntians, et regis consiliis et suis sermonibus contradixit, quia quod ex suo spiritu dixerat, falsum fuisse deprehendit. 17. Qua in re inter prophetas veros ac falsos ista distantia est, quia prophetae veri si quid Prophetae autem falsi et falsa denuntiant, et alieni a
Abbreviated transcription (Latin):
de p̃tito inprincipio ereauit deus celum & terram
Deillo enĩ tp̃e dixit homo quo nõ erat homo ꝓphia
dicatur occulta cordis eius maĩfesta fiant et ita cã¬
deus interram ĩfaciem adorabit deum ꝑnunciãs
ꝙ uere deus ĩ nobis sit Cum igitur dicit oculta cordis
eius manifesta funit profecto monstra sunt quia ꝑ

Expanded text:
erito: In principio creavit Deus coelum et terram . De illo enim tempore dixit homo quo non erat homo. Prophetia occulta enim cordis ejus manifesta fiunt, et ita cadens in faciem adorabit Deum, pronuntians quod vere Deus in vobis sit . Cum igitur dicitur: Occulta cordis ejus manifesta fiunt, profecto monstratur quia per
Abbreviated transcription (Latin):
bos quia eolumbi religentur uł quia lumbis in¬
hereat Item dr̃ toxale et bracariũ et uenale Sed re¬
nale ꝓp̾e ẽ qd̃ renibus alligatur sic̃ uentrale circa

Expanded text:
religetur vel quia lumbis inhereat. Idem dicitur et coxale et bracharium et renale, sed proprie renale quod in renibus alligatur, sicut ventrale circa
Abbreviated transcription (Latin):
et ẽ fossa ubi remanent aque ꝑꝯ effusionẽ imbriũ
uł ad quã ꝯfluunt ĩmũdicie Et ẽ ꝓp̾e interfores sic̃
forica extra Et quadam siłitudinẽ lacuna drͣ uent᷑
acinar naris ge neutri .i. testudo que solet eẽ ĩ cau̾nis
et indomibus arcuata et concaua ad modũ lacune
Antiquitus enĩ fiebant testudines eurue et concaue
indomibus Et iõ lacimar dr᷑ alacuna uł alacu quia
testudo quosdam lacus rotundos uł quadratos gipso
uł aliis coloribus oculos ht̃ depictos cum signis int̾¬
micantibus iinde eciam ipã testudo sepe dr᷑ lacus
iinde lucilius siesultat edesq lacusq Et indelacinar
illud idem Et hoc lacimariũ peodem Et inde eciam
alacu quia sic̃ pluries riuuli ĩ unolacu ita trabium
capita et lignorũ ĩ ynoloco cõuenuunt Item lacimar
idem ẽ ꝙ lacima Et lacuna dr᷑ suppellex domus uł
locus ubi tota donius suppellex reponitur Item luca¬
nar dr᷑ lampas ardens maere et tuc̃ ꝯponitur alu¬

Expanded text:
st fossa ubi remanent aque post effusionem imbrium vel ad quam confluunt immunditie, et est proprie intra fores sicut forica extra, et quadam similitudine lacuna quandoque acunar -ris, idest testudo que solet esse in cameris et in domibus arcuata et cava ad modum lacune: antiquitus enim fiebant testudines curve et concave in domibus, et ideo lacunar dicitur a lacuna vel a lacu quia testudo quosdam lacus quadratos et rotundos gipso vel aliis coloribus habet depictos cum signis intermicantibus, unde etiam ipsa testudo sepe dicitur lacus; unde Lucilius ‘resultant edesque lacusque’; et inde lacunar illud idem, et hoc lacunarium pro eodem, et inde etiam a lacu, quia sicut plures rivuli in uno lacu ita trabium capita et lignorum in uno loco conveniunt. Item lacunar est idem quod lacuna, et lacunar dicitur suppellex domus vel locus ubi tota domus suppellex reponitur. Item lacunar dicitur lampas ardens in aere et tunc componitur a lu
Abbreviated transcription (Latin):
cuppa inqua uinũ decurrit et fossa que alio noiẽdr̃
lacima et receptaculũ aquaꝵ Et differt astãgno et
piscina Stangnũ enĩ ẽ aqua stans artificio habens
pisces piscina ẽ aqua stans artificio carens piscibus
iinde et dr᷑ apisce ꝑcontrariũ lacus ẽ aqua stans na¬
liter uł parum fluens siue hcat pisces siue nõ Qaũt¬

Expanded text:
cupa in qua vinum decurrit, et fossa que alio nomine dicitur lacuna et receptaculum aquarum, et differt a stagno et piscina: stagnum est aqua stans artificio, habens pisces; piscina est aqua stans artificio, carens piscibus, unde et dicitur a pisce per contrarium; lacus est aqua stans naturaliter vel parum fluens, sive habeat pisces sive non; qu
Abbreviated transcription (Latin):
et delector qd̾ ẽ deponens Et oiã compoĩta retinẽt
lctũram su simplicis p̃ter delecto et oblecto que
mutant a mestem nota ꝙ lactare ponitur qũq
ꝓdecipere et ẽ tractum abinfantibus quia multo¬
lactis exube̾t uł lacte nutrientes femias impleat
hec eciã ĩ uiris ueneris usum coheroet inde & hoc

Expanded text:
 quod est deponens. Et composita retinent litteraturam sui simplicis, preter delecto et oblecto, que mutant a in e. Item nota quod lactare ponitur quandoque pro decipere et est tractum ab infantibus, qui multolactis exuberet, seu quia lacte nutrientes feminas implet. Haec et in viris Veneris usum, coercet. Lac
Abbreviated transcription (Latin):
la auis diuinitus mndultam ht̃ ut hos
obseruent quos et alcionidas uocat qbo
nullus motus ꝓcellose tẽpestatis horresca
lea alec ludus quidã uł instrumẽtuã quoͣ
luditur abalea quodã milite q ĩtroianoᷤ

Expanded text:
la auis diuinitus indultam habet, ut hobseruent, quos et alcyonidas uocant, quibus nullos motus procellosae tempestatis horrescaLEA -e, ludus quidam vel instrumentum quibus luditur, ab Alea, quodam milite, qui in troiano
Abbreviated transcription (Latin):
lcides alcide interp̾tatur fortitudo siue
uirtus aquo et idos qd̾ ẽ forma drͣ hc
hercules alcides. ⁊ fortis  formosus uel
lcion onis pelagi uolucris dcã qĩ ales oe¬
oeani qiͣ inyeme ĩstagnis occeam nidos
facit qua excubante fertur pelagus flan¬
tibus uentis ꝯtinua uii. dierũ tñquillitat
intescere et enis fetibus educandũ obse

Expanded text:
 ALCE interpretatur fortitudo sive virtus, a quo et idos, quod est forma, dicitur Hercules Alcides, idest fortis et formosus, vel LCION pelagi volucris dicta, quasi ales oceanea, quia in hieme in stagnis Oceani nidos facit; qua excubante, fertur pelagus silentibus ventis continua septem dierum tranquillitate mitescere, et eius fetibus educandis obse
Abbreviated transcription (Latin):
uius quiꝰ comedit iegumiã quia pene nilali¬
nt õ qpam gumar qi enĩ totus constat ĩgultẽ
sedlnc error accessit ꝓpter deriuacõr factam a
gutane dr̃ eñ curciu̾io qĩ gurgulio aguttur
Et hinc sctã tnslacoe curculio dr̾ p̾apo dũ enĩ¬

Expanded text:
vermis qui comedit legumina, quia pene nichil aliud est quam guttur, quasi enim totus constat in guttursed hic error accessit propter derivationem factam a gutture: dicitur enim curculio quasi gurgulio a gutture; et hinc, facta translatione, curculio dicitur pri
Abbreviated transcription (Latin):
uestigandam uitam ꝓrimi ertiꝰ discit scruper
ci sua intima abscondit ut aliena sciens se xie¬
sciat Et ci̾osi aiõ qñto pitus fu̾it alieni meriti
ipm̃ cognc scis quam si te neglecto cognosceres
ciresus sydcrũ uires herbarũ compleriones

Expanded text:
investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat, et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, te cognoscis, quam si te neglecto cognosceres cursum siderum, vires herbarum, complexiones
Abbreviated transcription (Latin):
nis et distingue. Ambimus honores et dignita¬
tes eupinius alias res munidanas desideranns
celestia Item cupimo pñcia et absencia desidera¬
mus tnĩ absencia petimus cupitũ desiderium
mulieris querimꝰ Item scias ꝙ inq̃rimo deq̃bo
dubitamus indifficili questione que solui rolũ¬

Expanded text:
um; et distingue: ambimus honores et dignitates, cupimus alias res mundanas, desideramus celestia. Item cupimus et presentia et absentia, desideramus tantum absentia; petimus cupitum; desiderium mulieris querimus. Nota: inquirimus de quibus dubitamus in difficili questione quam solvi volu
Abbreviated transcription (Latin):
perat ab assedandi non quia multum
hratis det diues sed coactus plus dat q̃
panper collectis faciendia et cõpaturr p¬
Aonde hec assidiutas tatis et assiduo as¬
gredi inuade̾ impete et ĩeodem sensu cõ¬
struit᷑ cũ datiõ eł actiõ ut assilio menia
et assilio menibus ĩtem assibar cũ saudio
salire adaliquidinde hic assultus imipe¬

Expanded text:
eerat, et dicitur sic ab asse dando non quia multum gratis det dives, sed coactus plus dat quam pauper in collectis faciendis. A 377 Aunde hec assiduitas -tis et assiduo -aggredi, invadere, impetere, et in eodem sensu construitur cum dativo et accusativo, ut ‘assilio menia’ et ‘assilio menibus’; item assilire cum gaudio salire ad aliquid; unde hic assultus -
Abbreviated transcription (Latin):
U icus auice d̾x hic uiens uici uilla extra ciuitatẽ
ꝓp̾e uici et castella et pagi sunt qui pullã eiuitatis
dignitatem honorant sed uulgari hom̃i cõuẽtu
incoluntur et ꝓꝑter ꝑuitatem sius ciuitatibus
attribuntur Et̃ dr̾ uicus quia sit uice eiuitatis

Expanded text:
 Item a vice hic vicus -ci, villa extra civitatem; proprie vici et castella et pagi sunt que nulla dignitate civitatis honorantur, sed vulgari hominum conventu incoluntur et propter parvitatem sui civitatibus attribuuntur; et dicitur vicus quia sit vice civitatis
Abbreviated transcription (Latin):
uigilo las eiigilo las meodem sensu ista duo
ualde iugilare uł a somno exeitare uł excitari
Inuuigilo las insistere uacare oꝑam dare pm¬
gilo pͥuigilas reiigilo las Uigilo et eius ꝯpoĩta
sunt neutea p̃ter deuigilo et eugilo ꝓasomno

Expanded text:
ilo -as, evigilo -as, in eodem sensu ista duo, idest valde vigilare et a somno excitari vel excitare, invigilo -as, insistere, vacare, operam dare, pervigilo -as, revigilo -as. Vigilo et eius composita neutra sunt, preter devigilo et evigilo pro a somno
Abbreviated transcription (Latin):
Hic turpilucrus era crum .i. turpit᷑ lucrũ faciẽs
Onde hoc turpilucrũ turpilucri turpis acqͥsicõ
pis turpo turpas inqͥnare turpem face̾ iinde tur¬
peo turꝑes turpui .i. eẽ uł fieri turpem Et hine tur¬
pesco scis inchoa. Trpo ꝯponitur deturpo pas
Et ẽ turpo actiuũ cum sius compositis

Expanded text:
urpilucrus -a -um, turpiter lucrum faciens, unde hoc turpilucrium, turpis adquisitio  turpo -as, inquinare, turpem facere, unde turpeo -es -ui, idest esse vel fieri turpem, et hinc turpesco inchoativum. Turpo componitur deturpo -as, et est activum cum suis compositis
Abbreviated transcription (Latin):
ostremus post comperatur posterior postrem s
sed postremus demultis posterior deduobus dr
mitatis .i. postremus qñ accipitur in ui poĩtĩ
Et cõperatur nuor ssimus iinde postreme inis
ssime aduerbium et postremo abultimũ adu̾

Expanded text:
oris, et comparatur posterior, postremus, sed postremus de multis, posterior de duobus di-tis; et postremus quandoque accipitur in vi positivi et comparatur -mior -simus, unde postreme -ius -sime adverbium; et a posterior dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ nescire mentiri uir uerax dr̃ qui labi ꝑmen¬
daciũ dedignatur non ꝙ si mentiri uelit nesciat
sed ꝙ fła loqui ueitatis amore ꝯteninat Quid ẽ
ergo ad sathan unde uenis dr̃e nisi uias illius qs
incognitas reꝓbare ueritatis ergolumẽ tenebras
quas reꝓbat ĩgnorat et sathaue itinera qĩ udi¬
cans dannat dignũ ẽ ut quasi nesciens requirat
lapsimm iam sub pctõ uelud aboculis ueritatis
absconditũ quia fenebras erroris cuus nõ appro

Expanded text:
 nescire mentiri vir verax dicitur qui labi per mendacium dedignatur; non quo si mentiri velit, nesciat, sed quo falsa loqui veritatis amore contemnat. Quid est ergo ad Satan dicere, Unde venis, nisi vias illius quasi incognitas reprobare? Veritatis igitur lumen tenebras, quas reprobat, ignorat; et Satanae itinera, quia judicans damnat, dignum est ut quasi nesciens requirat. lapsum, jam sub peccato velut ab oculis veritatis absconditum, quia tenebras erroris
Abbreviated transcription (Latin):
pnĩam reuocat ꝑ hoc ꝙ requirit aꝑte insiuat᷑
quia pctõres iurẽ le daninandos ig̾norat Sathan
ergo dñs non uocat sedtm̃ requirit᷑ dicens unde
uenis quia nimiꝵ deus apostatam spm̃ ad ꝑnĩam
electi angeli reqͥrendi unde ueniant non sunt qa
eorum uie tanto deo note sunt quanto et ipõ aucto¬
re paguntur dumq soli eius uoluntati inẜ̾uiũt

Expanded text:
iam revocat. Per hoc quod requirit, aperte insinuat, quia peccatores jure damnandos ignorat. Satan ergo Dominus non vocat, sed tamen requirit, dicens: Unde venis? quia nimirum Deus apostatam spiritum ad poeelecti angeli requirendi unde veniant non sunt: quia eorum viae tanto Deo notae sunt, quanto et ipso auctore peraguntur; dumque soli ejus voluntati inserviunt
Abbreviated transcription (Latin):
batur hi autem quoꝵ pͥniã q̃ ita ẽ scutũ neqͥs¬
sime defensionis contra ustissime correccionis
n̾ba ꝓtulerũt Unde mĩc usq ĩusum peccaneiũ
trahitur ut culpa cum arguitur defendatur et
unde finrri reatus debuit inde eumuletur uide¬

Expanded text:
ita est, scutum nequissimae defensionis contra justissimae correptionis verba protulerunt. Unde nunc usque in usum peccantium trahitur, ut culpa cum arguitur defendatur, et unde finiri reatus debuit, inde cumuletur