comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
UIO sunt in illa
nocte duo in lec¬
to. et due molentes
in pistrino. ⁊ duo in agro de qͥ¬
bus omnibꝰ binis singuli assum̃¬
tur.⁊ singuli relinquent᷑: Tria
genera hominũ hic uidentur sig¬
nificari. Untĩ eoꝵ quĩ ociũ ⁊ qui¬
etem eligunt : neq negociis secu¬
laribus neq eccłiasticis occupati.
que illoꝵ quies lecti nomine sig¬
nificata est. Alterũ eoꝵ qͥ in ple¬
bibꝰ constitiiti regunt᷑ a doctioribꝰ.
agentes ea que sunt huiꝰ scłi. Quos
⁊ feminarũ nomine significauit.
quia consiliis ut dixi ꝑitoꝵ regi eas
expedit: ⁊ molentes dixit: ꝓpter
temporaliũ negocioꝵ orbem atq
circiiitũ. Quas tamen in uno mo¬
lentes dixit: in quantũ de ipsis
rebꝰ ⁊ negociis suis p̃bent usibꝰ ecdi
Terciũ eoꝵ qui oꝑant᷑ in eccłe mi¬
nisterio. tanquã in agro dei: de
qua agricultura apłs loquitur.
In his gͦ tribꝰ generibꝰ. bina sunt
rursus genera hominũ in singu¬
lis: ⁊ pro robore suarũ uiriũ dis¬

Expanded text:
Qui sunt in illa nocte duo in lecto, et duae molentes in unum, et duo in agro, de quibus omnibus binis singuli assumentur, et singuli relinquentur? Tria genera hominum hic videntur significari. Unum eorum qui otium et quietem eligunt, neque in negotiis saecularibus neque negotiis ecclesiasticis occupati, quae illorum quies lecti nomine significata est. Alterum eorum qui in plebibus constituti, reguntur a doctoribus, agentes ea quae sunt hujus saeculi, quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis ut dixit peritorum eis expedit, et molentes dixit, propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum: quas tamen in uno molentes dixit in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus Ecclesiae. Tertium eorum qui operantur in Ecclesiae ministerio, tanquam in agro Dei; de qua agri cultura Apostolus loquitur. In his ergo tribus operibus bina sunt rursus genera hominum in singulis, et pro robore suarum virium dis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ista fr̃ ꝗduerte eũ. ⁊ ut hominẽ¬
ꝑ infirmis infirma ꝑtulisse:⁊ ut
deũ potentiã exercuisse celestẽ. Hic
nãq qͥ sordentibꝰ circũdat᷑ pannis:
regiis ꝑ chaldeos muneribꝰ hono-¬
rat. Hic qͥ in p̃sepi humilis iacet.
lumine noui sideris coruscat e celo.
Hic qͥ uagitꝰ reddit infantie: angłi¬
ci exercitꝰ uocibꝰ collaudat᷑. Hic qͥ
femineo lacte nutrit᷑: multa milia
hominũ pane paruissimo saciauit.
Ruid illud adiciã qͦd dm̃ illũ ⁊ ue¬
rũ dei filiũ ẽẽ resurgens a mortuis
lazarus ꝓbat  recepto lumine
cecus annunciat : uenerandis eiꝰ
caleata uestigiis maris unda testat᷑:
⁊ qͦ p̃cellit hec omĩa resultans e celo
uox pat̾na confirmat: ꝓpt̃ qͦd
dilectissimi. tã magnũ hoc natiui¬
tatis dnĩce sacram̃tũ dignis uocibꝰ
honoremꝰ. Biligamꝰ pre omibꝰ cas¬
titatẽ qͥa ut placere hanc sibi
axp̃s ostenderet: pudiciciã uteri uir¬
ginalis elegit. Sectem᷑ miscdĩam:

Expanded text:
 frater, adverte eum, et ut hominem infirma pro infirmis pertulisse, et ut Deum potentiam exercuisse coelestem. Hic namque qui sordentibus circumdatur pannis, regiis per Chaldaeos muneribus honoratur. Hic qui in praesepi humilis jacet, lumine novi sideris coruscat e coelo. Hic qui vagitus reddit infantiae, angelici exercitus vocibus collaudatur. Hic qui femineo lacte nutritur, multa hominum millia parvissimo pane satiavit. Quid illud adjiciam, quod Deum illum et verum Dei esse Filium resurgens a mortuis Lazarus probat, receptus ad lumen caecus annuntiat, venerandis ejus calcata vestigiis maris unda testatur, et quod praecellit haec omnia, resultans e coelo vox paterna confirmat? Propter quod, dilectissimi, tam magnum hoc nativitatis Dominicae sacramentum dignis vocibus honoremus. Diligamus prae omnibus castitatem: quia ut placere hanc sibi Christus ostenderet, pudicitiam uteri virginalis elegit. Sectemur misericordiam;
Abbreviated transcription (Latin):
fecit in celo ⁊ in t̃ra. Ꝙ si solliensꝰ
ꝑscruteris: pret̾ hunc legitinũ
humane conceptionis usũ. tres
ualde mirabiles nascendi specres
oꝑatã reꝑies trinitatẽ. Et yͥma
ẽ quidẽ: qͦd adrim figuratꝰ ex himo
est. Scda. qͦd mulier ẽ formata
de masculo. Tercia. que ⁊ celestil¬
ẽ. qͦd xp̃s ꝓcessit ex uirgine. Lus
bile: qͥd hoꝵ nisi fidẽ sequam᷑ m
qͥsitio poterit humana cõplectis
Quod aũt mẏstico hoc conceptu
uisitare mundũ dei dignatꝰ est
filiꝰ: nrẽ. hoc salittis necessitas fla¬
gitabat. Nimirũ ut celestis insdẽ
generatio repararet: qͦd natueis
trena ꝑdiderat. Sed fortassis hũ
qͥ natus p̃dicat᷑ ex femia. aũii¬
libꝰ obuoluit᷑ pannis ⁊ dũ iacẽt b¬

Expanded text:
fecit in coelo et in terra . Et si sollicitus fecit in coelo et in terra . Et si sollicitus perscruteris, praeter hunc legitimum humanae conceptionis usum, tres valde mirabiles nascendi species operatam reperies Trinitatem. Et prima est quidem, quod Adam figuratus ex limo est: secunda, quod mulier formata de masculo: tertia, quae et coelesti processit ex virgine. Quid bile? Quid horum, nisi fidem sequamur, inquisitio poterit humana complecti? Quod autem mystico hoc conceptu visitare mundum suum Dei dignatus est Filius, nostrae hoc salutis necessitas flagitabat; nimirum, ut coelestis tandem generatio repararet, quod nativitas terrena perdiderat. Sed fortassis hunc, qui natus praedicatur ex femina, dum vilibus obvolvitur pannis, dum jacere c
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃s sc̃s suꝑueniet in te:i uirtꝰ altis¬
simi obumbrabit tibi. Et qͦd nas
disputationis hebetatꝰ. celeste tibi¬
ipse mẏsteriũ t̾rena argum̃tatio¬
ne confundas. Aut nõ putas eũ
nouũ puerũ in aluo uirginis po¬
tuisse formare: qͥ cũ pͥmũ conderet
hominẽ. nec sem̃ patris nec uis-¬
cera mat̾na quesiriit: Dic itaq qͥ¬
cũq es suꝑne dispensationis arbit̃¬
⁊ discussor. que tibi uidet᷑ uirtus
eminentior: partũ dedisse uirgi¬
III. aut ꝑfectũ hominẽ creasse de
t᷑ra:. Primꝰ enĩ homo ut ait apłs
de t̾ra terrenꝰ: scd̃s homo de celo
celestis. Si contͣ naturã eẽ conten¬
dis. qͦd in mẏsterio redẽptionis nrẽ
sine uiro puella asserit᷑ concepis
euiꝰ queso nature ẽ. qͦd in parem
generis nrĩ caro sine carne funi¬
ta ẽ: Que ista ẽ ratio immo qui
o homo tali in negotio eẽ ꝑspus
uoluntatẽ de oꝑe cur retractis
Omĩa enĩ sic̃ legit᷑ dñs que uoluit

Expanded text:
s sanctus superveniet in te, et virtus Altiss sanctus superveniet in te, et virtus Altissimi obumbrabit tibi: et quod nasdisputationis hebetatus coeleste tibi mysterium terrena argumentatione confingas. Aut non putas eum novum puerum in alvo virginis potuisse formare, qui cum primum conderet hominem, nec semen patris, nec viscera materna quaesivit? Dic itaque, quicumque es supernae dispensationis arbiter et discussor, quae tibi videtur virtus eminentior, partum dedisse virgini, aut perfectum hominem creasse de terra? Primus enim homo, ut ait Apostolus, de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis . Si contra naturam esse contendis, quod in mysterio redemptionis nostrae sine viro puella asseritur concepisse; cujus, quaeso, naturae est, quod in parente generis nostri caro sine carne formata est? Quae est ista ratio, imo quam entis, o homo, tali in negotio esse perspicis voluntatem, de opere cur retractas? Omnia enim, sicut legitur, Dominus quae voluit,
Abbreviated transcription (Latin):
frs̃ ħmĩ soluitus est omĩs pat̾ne p̃ua¬
ricationis metus:. quẽ diabolicis du-¬
dũ fraudibꝰ incurrit circũuenta mor¬
talitas. Adest enĩ nob̾ celi t̾req iu¬
dex:. qͥ reciso cẏrographo delictoꝵ re¬
atũ nr̃m miseratꝰ absoluit. Ad est dñs:¬
ceruicibꝰ soluens. merorẽ mundi eter¬
na libertate letificet. Adest ille rex
mansuetus. qͥ ꝑ spatia totiꝰ orbis celes¬
tis iusticie gressibꝰ incedens. suꝑbien¬
Hodie nãq parturiente maria natus
ẽ nob̃ dei filiꝰ: ut gͤrmane carnis nr̃e
conceptione ꝓductꝰ. creato a se ho-¬
mini ⁊ pietatẽ paternã ⁊ fraternũ
largiret᷑ affectũ. U natꝰ sane ab in¬
tacta ẽ femina. ut eũ parit̃ ⁊ homi¬
nẽ testaret᷑ partꝰ humanꝰ. et deũ
ꝓbaret eterna uirginitas. Nã sic̃
nõ poterat nisi caro de carne nasci.
ita nõ poterat dei caro de femineo
utero nisi sine generante ꝓdire.
ꝓpt̾ qͦd ait angłs beatissime marie.¬

Expanded text:
simi, solutus est omnis paternae praevaricationis metus, quem diabolicis dudum fraudibus incurrit circumventa mortalitas. Adest enim nobis coeli terraeque Judex, qui rescisso chirographo delictorum, reatum nostrum miseratus absolvit. Adest cervicibus solvens, moerorem mundi aeterna libertate laetificat. Abest rex ille mansuetus, qui per spatia totius orbis coelestis justitiae gressibus incedens, superbienHodie namque, parturiente Maria, natus est nobis Dei Filius, ut germana carnis nostrae conceptione productus, creato a se homini et pietatem paternam, et fraternum largiretur affectum. Et natus sane ab intacta est femina, ut eum pariter et hominem testaretur partus humanus, et Deum probaret aeterna virginitas. Nam sicut non poterat nisi caro de carne nasci, ita non poterat Dei caro de femineo utero nisi sine generante prodire. Propter quod ait angelus beatissimae Mari
Abbreviated transcription (Latin):
abscondit᷑. significans post ortũ
suũ legis silentiũ ÷ amissionẽ saci¬
dotii. latebras sẏnagoge. Dubiuim
aut nõ ẽ. qͦd ioħes natus pharise
iusticiã legis abstulerit. qui con¬
ceptꝰ patri abstulit uocis obsequis
nor fieri uidet᷑. Lucerna demꝙ
uocat᷑ ioħes: dicente dnõ. Ille en
lucerna ardens. Lucerne gͥ obscil¬
rat᷑ lum̃. cũ radius solis effulget
⁊ defectionẽ quandã lampade sue
patit᷑. cũ clarioris lucis splendore
suꝑat᷑. Quis enĩ sapiens lucernã
quirat in sole : Non qͥdem extil¬
guit᷑: seo necessaria nõ habet᷑. hs
ẽ. quis ad ioħis penitentie baptis¬
mũ ueniat: cũ possit saluatoril
baptismo saluari: Nõ quidẽ ils
reprehendit᷑. sed hoc magis utile
⁊ necessariũ uidicat᷑: qͥa in eo remis¬
sio peccatoꝵ tribust᷑

Expanded text:
absconditur; significans post ortum absconditur; significans post ortum suum legis silentium, amissionem sacerdotii, latebras Synagogae. Dubium autem non est quod Joannes natus Pharisaeis justitiam legis abstulerit, quod conceptus patri abstulit vocis obsequium. nor fieri videtur. Lucerna denique vocatur Joannes, dicente Domino: Ille erat lucerna ardens . Lucernae igitur obscuratur lumen, cum radius solis effulget; et defectionem quamdam lampadis suae patitur, cum clarioris lucis splendore superatur. Quis enim sapiens lucernam requirat in sole? Non quidem exstinguitur, sed necessaria non habetur; hoc est, quis ad Joannis poenitentiae baptismum veniat, cum possit Salvatoris baptismo salvari? Non quidem illud reprehenditur, sed hoc magis utile et necessarium judicatur; quia in eo remissio peccatorum tribuitur.
Abbreviated transcription (Latin):
dies : que gemino fulgoris splendo
crescat. Diximꝰ in suꝑioribꝰ: qͦd ioħes¬
figurã legis ꝓphetaꝵq gestauerit.
Recesse erat gͦ ut deficeret lex eugłio
bitat de natiuitate dnĩ synagoge
ẽẽ cõuenticula uacuata : plebͤs mul¬
ritate noctiũ laborare: Nox enim
suꝑ uideos quodã mͦ maior incubu¬
it. ex quo dixer̃ de nece saluatoris.
sanguis hiniꝰ suꝑ nos ⁊ suꝑ filios nrõs.
Maioribꝰ plane sũt noctiũ tenebris
obscurati. ex quo conati sũt diem
ueritatis occidere. Hoc aũt qͦd dicimꝰ
stella p̃cedit: ⁊ cuc̃ta que sũt n
celis t̾risq pullcherrima. ipsi a
de ferunt᷑. Deferunt᷑ enĩ illi. g̾la
ꝑ angłos : claritas ꝑ stellam: rel¬
gio ꝑ magos: simplicitas ꝑ pasto
Et qͦd apud ipsũ solũ futura essem
hec omĩa. idõ nascenti illi unue¬
sa famulant᷑. Cũ aũt ioħ̃es cone¬
pit᷑. zacharias obmutescit: sollẽ
contitescit sacerdos: elisabeth mat

Expanded text:
dies, quae gemino fulgoris splendordies, quae gemino fulgoris splendorcrescat. Diximus in superioribus quod Jofiguram legis prophetarumque gestavit; necesse erat ergo ut deficeret lex, Evangebitat de nativitate Domini Synagogae esse conventicula vacuata, plebes mulritate noctium laborare? Nox enim super Judaeos quodammodo major incubuit, ex quo dixerunt de nece Salvatoris: Sanguis hujus super nos et super filios nostros . Majoribus plane sunt noctium tenebris obscurati, ex quo conati sunt diem veritatis occidere. Hoc autem quod dicimstella praecedit, et cuncta quae sunt in coelis terrisque pulcherrima ipsi Domino deferuntur. Deferuntur enim illi gloria per angelos, claritas per stellam, religio per magos, simplicitas per pastores; et quod apud ipsum solum futura essent haec omnia, ideo nascenti illi universa famulantur. Cum autem Joannes concipitur, Zacharias obmutescit, solemnis conticescit sacerdos, Elisabeth mater
Abbreviated transcription (Latin):
uatio. ubi eugłii grã refulgebat:
⁊ cessaret ꝓphetia ueteris testam̃ti.
cũ noui testam̃ti gła succedebrt.
Ergo in natiuitate dnĩ ꝓficit dies.
Nõ mirũ si ꝓficit dies: in qua nouus
iusticie sol coruscat. Non mirũ si
ꝓficit dies: quã splendidissima lux
ueritatis illuminat. Nit enĩ euan¬
głista de xp̃o dnõ. Erat lux uera:
que illuminat omnẽ hominẽ.
Igitur si erat lux uera que illimi-¬
nat hominẽ : cur nõ illuminaret
mundũ: Atq ideo dies que lucẽ
humano generi peꝑit. priꝰ ipsa
eiusdẽ lucis fulgore resplenduit:
⁊ cõclusa iã spatia sua noctiũ te¬
nebris. dnĩce lucis nitore disciis¬
sit. Occupauerat enĩ totã diem
noctiũ longitudo. nisi in ipsa
diei breuitate dñi refulsisset aduen¬
tus. Qui sic̃ ortu suo humani gene¬
ris peccatoꝵ tenebras discutit. ita
⁊ die natiuitatis sue caliginũ te¬
nebras amputauit:⁊ uno eodemq
ortu. lucẽ parit᷑ intulit et hominibꝰ
⁊ diebꝰ. Unde nõ ẽ mirũ si crescit

Expanded text:
 ubi Evangelii gratia refulgebat; et cessaret prophetia veteris Testamenti, cum novi Testamenti gratia succedebat. Ergo in nativitate Domini proficit dies. 2. Non mirum si proficit dies, in qua novus justitiae sol coruscat: non mirum si proficit dies, quam splendidissima lux veritatis illuminat: ait enim evangelista de Christo Domino: Erat lux vera, quae illuminat omnem hominem . Igitur si erat lux vera, quae illuminat hominem, cur non illuminaret mundum? Atque ideo dies, quae lucem humano generi peperit, prius ipsa ejusdem lucis fulgore resplenduit, et conclusa jam spatia sua noctium tenebras Dominicae lucis nitore discussit. Occupaverat enim totam diem noctium longitudo, nisi in ipsa diei brevitate Christi refulsisset adventus: qui sicut ortu suo humani generis peccatorum tenebras discussit; ita et die nativitatis suae caliginum tenebras amputavit, et uno eodemque ortu lucem pariter intulit et hominibus et diebus. Unde non est mirum si crescit
Abbreviated transcription (Latin):
gilẽ hereditatẽ illiꝰ ꝑuenires. Quod
gͦ alius sustinet ꝓpt̾ substantiã t̾re¬
nã: sustine tu ꝓpt̾ uitã eternã. Con¬
uincim᷑ enĩ certissima ratione: qͥa
ꝓpt̃ deũ possumꝰ qͥdẽ. sed nolumꝰ in¬
dere ei aliqͥd asꝑũ. nõ dicã uicem
reodere ausi sum. Luare hoc: Le
ad huc maiora quã ꝑtulimꝰ patiam᷑.
Quod a nob̃ extorquet hominis timor.
aut forte inferior. uel leuẽ nob̾ con¬
tumeliã fecerit: quasi fere bestie sine
ulla patientia. ac sine aliqͣ dei con¬
tẽplatione consurgimꝰ. Et aut in p̃¬
senti nrãm inuriã uindicamꝰ:. aut
certe ad maiorẽ uicẽ reddendã nr̃m
animũ preparamꝰ. Quid ẽ hoc qͦd
tulit. pacient᷑ accepimꝰ ͥ qͦndo infe¬
rior. nimio furore accendim᷑. Quia
patientiã p̃paremꝰ: et in omĩbꝰ ma
lis hominibꝰ medicoꝵ uices agere
studeamꝰ:⁊ nõ ipsos homines. sed ip
dant: pro malis. ut cito ad emĩdati¬

Expanded text:
gilem haereditatem ipsius pervenires? Quodgilem haereditatem ipsius pervenires? Quodergo alius sustinet propter substantiam terrenam, tu sustine propter uitam aeternam. conuincimur enim certissima ratione, quia propter deum possimus quidem, sed nolumus indere aliquid asperum, non dicam uicem reddere ausi sumus. quare hoc? ne adhuc maiora quam pertulimus patiamur. quod a nobis extorquet hominis timor, aequalis aut forte inferior uel leuem contumeliam fecerit, quasi fera bestia sine ulla patientia ac sine aliqua dei contemplatione consurgimus et aut in praesenti iniuriam nostram uindicamus aut certe ad maiorem uicem reddendam nostrum animum praeparamus. quid est hoc, quod, tulit, patienter accipimus, quando inferior, nimio furore succendimur? quia, patientiam praeparemus et in omnibus et malis hominibus medicorum uices agare studeamus et non ipsos homines, sed ipsdant, pro malis, ut cito ad emendati
Abbreviated transcription (Latin):
bet aliqͥd aduersũ te. relinque mu-
nus tuũ ante altare:⁊ uade pͥus
reconciliari frĩ tuo. & tuc̃ ueniens.
offeres munꝰ tuũ. At nos pugnas
habentes intrinsecus ⁊ dolos in cor¬
de uersantes:⁊ quasi qͥ bonã consci-¬
entiã habeamꝰ. presumimꝰ accedere
ad altare: nõ timentes qͦd scriptũ ẽ.
Qui manducat ⁊ bibit indigne: in
diciũ sibi manducat ⁊ bibit. Sed
dic̃ aliqͥs. Grandis labor ẽ inimicos
diligere: ꝓ ꝑsecutoribꝰ supplicare.
Nec nos negamꝰ frs̃. Nõ parius qͥdẽ
labor est in hoc scło: sed grande erit
p̃miũ in futuro. ꝑ amorẽ enĩ homi¬
nis inimici. efficieris amicus dei Im-¬
mo nõ solũ amieus. sed etiã filiꝰ: sic̃
ipse dic̃. Diligite inimicos urõs: bene
tris ur̃i qui in celis est. Si te aliqͥs
uellet adoptiuũ filiũ facere. quomͦ¬
ei seruires: quas indignitates etiam
seruoꝵ eiꝰ. que seruicia durissima.
⁊ aliquotiens etiã turpissima susti-¬
neres conuicia. ut ad caducã ⁊ fra¬

Expanded text:
nque ibi munus tuum ante altare et uade prius reconciliari fratri tuo et tunc ueniens offeres munus tuum. at nos pugnas habentes intrinsecus et dolos in corde uersantes, quasi qui bonam conscientiam habeamus, praesumimus accedere ad altare non timentes illud, quod scriptum est: qudicium sibi manducat et bibit. Sed dicit aliquis: grandis est labor inimicum diligere et pro persecutoribus subplicare. nec nos negamus, fratres. non paruus quidem labor est in hoc saeculo, sed grande est praemium in futuro. per amorem enim hominis inimici efficeris amicus dei, immo non solum amicus sed etiam filius, sicut et ipse dixit: diligite inimicos uestros et tris vestri, qui in coelis est . Si te aliquis vellet adoptivum filium facere, quomodo servires, quas indignitates etiam servorum ejus, quae servitia durissima, et aliquoties etiam turpissima sustineres convicia, ut ad caducam et fra
Abbreviated transcription (Latin):
mserabilit̾ ꝓ peccato damnatꝰ est
homo:. ideo sine peccato mirabilit᷑
natꝰ est ds̃ homo. Attendite fr̃s me¬
dicinalis grẽ lineas diuina nob̾ be¬
nignitate monstratas. Tũc ad euã
angłs malus accessit. ut ꝑ eã homo
quẽ ds̃ fecerat a deo separaret᷑. nũc
aut ad mariã bonꝰ angłs uenit. ut
in ea humane nature ds̃ unigenitꝰ
uniret᷑. Uenit ad euã diabolus ir
uitã nobis malignꝰ auferret. ue
ad mariã gabrihel ut uitã redus¬
dã hominibꝰ nunciaret. Per pͥm
hominis culpã cepit diabolus hom

Expanded text:
miserabiliter pro peccato damnatus est miserabiliter pro peccato damnatus est homo, ideo sine peccato mirabiliter natus est Deus homo. 7. Attendite, fratres, medicinalis gratiae lineas, divina nobis benignitate monstratas. Tunc ad Evam angelus malus accessit, ut per eam homo, quem Deus fecerat, a Deo separaretur; nunc autem ad Mariam bonus angelus venit, ut in ea humanae naturae Deus Unigenitus uniretur. Venit ad Evam diabolus, ut vitam nobis malignus auferret; venit ad Mariam Gabriel, ut vitam reddendam hominibus nuntiaret. Per primi hominis culpam coep
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. Dilexit ꝑuersũ ut faceret rec¬
tũ: dilexit mortuũ ut faceret urũi.
ꝑ qͥd ampliꝰ dicã: quandoquidẽ ds̃
unigenitꝰ humanã naturã tantũ
dilexit. ut eã nõ solũ a potestate
mali angłi liberaret: uerũ etiam
in se ipso suꝑ om̃s bonos angłos in
patris dextera collocaret: Natura
enĩ que in pͥmo homine a malo
angło captiuata fuerat. ipsa nũc
in scdo homine suꝑ om̃s bonos an¬
gelos regnat. Natura que in pͥmo
homine mundũ peccato polluit:
ipsa in scđo homine mundũ a pec¬
cato mundauit. Primꝰ homo de t̾ra
terrenꝰ: scd̃s homo de celo celestis.
Primũ hominẽ mulier corrupta
m̃te decepit: scdm hominẽ uirgo
incorrupta uirginitate concepit. In
pͥmi honiinis coniuge. nequicia dia¬
boli seductã deprauauit mentẽ:. in
scdi aũt hominis matre. grã dei ⁊
mentẽ integrã seruauit ⁊ carnẽ.
Osenti cõtulit firmissimã fidẽ. carm
abstulit omnino libidinẽ. Qm̃ igit᷑

Expanded text:
num; dilexit perversum, ut faceret recnum; dilexit perversum, ut faceret rectum; dilexit mortuum, ut faceret vivum. Et quid amplius dicam? quandoquidem Deus unigenitus humanam naturam tantum dilexit, ut eam non solum a potestate mali angeli liberaret, verum etiam in seipso super omnes bonos angelos in Patris dextera collocaret. Natura enim quae in primo homine a malo angelo captivata fuerat, ipsa nunc in secundo homine super omnes bonos angelos regnat. Natura quae in primo homine mundum peccato polluit, ipsa in secundo homine mundum a peccato mundavit. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de coelo coelestis . Primum hominem mulier corrupta mente decepit, secundum hominem virgo incorrupta virginitate concepit. In primi hominis conjuge nequitia diaboli seductam depravavit mentem, in secundi autem hominis matre gratia Dei et mentem integram servavit et carnem: menti contulit firmissimam fidem, carni abstulit omnino libidinem. Quoniam igitur
Abbreviated transcription (Latin):
pascit: sed tam̃ angłicã naturã dei
filiꝰ nõ accepit. Ut aũt suã caritatẽ
ds̃ cõmendaret in nobis: filiꝰ eius
naturã nrãm suscepit ex nob̾: et
ds̃ unigenitus qͥ panis est angłoꝵ.
ut etiã hominis se ipsũ faceret pa-¬
nẽ:. simul hominis ⁊ animã susce¬
pit ⁊ carnẽ. Accepit utrãq uerã :
utrãq scãm. utrãq mundã. Acce¬
pit animã nr̃ãm sine iniquitate:
accepit carnẽ nrãm cũ mortalita¬
te. Accepit animã iustam ꝑ quã
nrĩs animabꝰ iusticiã redderet: car¬
nẽ uͦ ꝓpt̾ea dignatꝰ est habere mor-¬
talem. ut scđm ipsã moriens mor¬
tẽ uinceret: scdm ipsam etiã re¬
surgeret: per quã nra quoq cor¬
pora suscitaret. Magnũ mysteriũ
dilectissimi fr̃s: magnũ diuine
dilectionis indiciũ. Homo deũ
contemnẽs. a deo discessit: deus
hominẽ diligens. ad homines ue¬
nit. Bilexit impiũ ut faceret uis¬
tũ:. dilexit infirmũ ut faceret sa-¬

Expanded text:
pascit; sed tamen angelicam naturam Dei pascit; sed tamen angelicam naturam Dei Filius non accepit. Ut autem suam caritatem Deus commendaret in nobis, Filius ejus naturam nostram suscepit ex nobis: et Deus unigenitus, qui panis est angelorum, ut etiam hominum seipsum faceret panem, simul hominis et animam suscepit et carnem. Accepit utramque veram, utramque sanctam, utramque mundam: accepit animam nostram sine iniquitate, accepit carnem nostram cum mortalitate; accepit animam justam, per quam nostris animabus justitiam redderet, carnem vero propterea dignatus est habere mortalem, ut secundum ipsam moriens mortem vinceret, secundum ipsam etiam resurgeret, per quam nostra quoque corpora suscitaret. 6. Magnum mysterium, dilectissimi fratres, magnum divinae dilectionis indicium. Homo Deum contemnens a Deo discessit, Deus hominem diligens ad homines venit. Dilexit impium, ut faceret justum; 554 dilexit infirmum, ut faceret sa
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ caro factũ de ittero uirginis
matris. Xp̃s dies etͣnus. ds̃ uerus de
deo uero: xp̃s in die tẽporis. sponsus
ꝓcedens de thalamo suo. Dies etͣnita-¬
tis xp̃s angłos creans. dies in tpr̃e
xp̃s homines saluans. Dies etͣnitatis
xp̃s in celo scõs angłos pascens: dies
tẽporis xp̃s homines in terra refi-
creator angłoꝵ factus ẽ homo. utrosq
pascens:⁊ integer ꝑmanens. Quã
bonꝰ panis qͥ ⁊ angłos pascit ꝑ spe¬
ciem. ut de ipso satient᷑ in patria.
⁊ nos pascit ꝑ fidẽ. ne deficiamꝰ in
uia. Ille panis qͥ se ipsũ dat angłis
ad gaudiũ stabilitatis: se ipsũ dedit
hominbꝰ ad remediũ sanitatis.Et
qͥ est angłoꝵ esca: nobis factꝰ est
medicina. Ueruntam̃ hic dilectissi¬
mi fr̃s attendite magnitudinẽ grẽ:
⁊ agnoscite qͥd ds̃ homini dignatꝰ
est p̃rogare. Ap̃s enĩ dei filiꝰ. de deo
uero ds̃ uerus. ⁊ unus cũ patre na¬
turalit᷑ ds̃. semꝑ ex se ipso scõs angłos

Expanded text:
bum caro factum de utero virginis matris. Christus dies aeternus, Deus verus de Deo vero; Christus in die temporis sponsus procedens de thalamo suo . Dies aeternitatis Christus angelos creans, dies in tempore Christus homines salvans. Dies aeternitatis Christus in coelo sanctos angelos pascens, dies temporis Christus homines in terra reficicreator angelorum factus est homo, utrosque pascens, et integer permanens. Quam bonus panis qui et angelos pascit per speciem, ut de ipso satientur in patria, et nos pascit per fidem, ne deficiamus in via! Ille panis, qui seipsum dat angelis ad gaudium stabilitatis, seipsum dedit hominibus ad remedium sanitatis; et qui est angelorum esca, nobis factus est medicina. 5. Verumtamen hic, dilectissimi fratres, attendite magnitudinem gratiae, et agnoscite quid Deus homini dignatus est praerogare. Christus enim Dei Filius, de vero Deo Deus verus, et unus cum Patre naturaliter Deus, semper ex seipso sanctos angelos
Abbreviated transcription (Latin):
qua uerbũ caro factũ uenit que¬
rere ⁊ saluũ facere quod ꝑierat.
Omĩpotentiã qua fecit omnẽ diẽ
grãm qua certo die concipi⁊ ce¬
to die dignatꝰ est nasci. Idem igtͦ
minoratꝰ paulo minꝰ ab angłis.
in die factus ẽ hominũ: qͥ coeti¬
pheta dicit. Bene nunciate diem
de die salutare eiꝰ. Quid ẽ dieml
die: nisi filiũ de patre: Est gͥ d
patre filiꝰ. de die dies: sed tam̃ pa
⁊ filiꝰ nõ duo dies. sed unus ẽ diel.
Est de patre filiꝰ. de deo ds̃: pat̃ tañ
⁊ filius nõ duo dii. sed unꝰ est ds.
Unus gͥ dies et̾nitatis simul pates

Expanded text:
qua Verbum caro factum venit quaequa Verbum caro factum venit quaerere et salvum facere quod perierat; omnipotentiam, qua fecit omnem diem; gratiam, qua certo die concipi et certo die dignatus est nasci. 4. Idem igitur minoratus paulo minus ab angelis, in die factus est hominum, qui, coaeteopheta dicit: Bene nuntiate diem de die, salutare ejus . Quid est diem de die, nisi Filium de Patre? Est igitur de Patre Filius, de die dies; sed tamen Pater et Filius non duo dies, sed unus est dies. Est de Patre Filius, de Deo Deus; Pater tamen et Filius non duo dii, sed unus est Deus. Unus igitur dies aeternitatis simul P
Abbreviated transcription (Latin):
chuinitatis ostendimꝰ. Altera est gͦ
ꝑsona genitoris ⁊ geniti: sed essen
tia una ẽ genitoris ⁊ geniti. Quan¬
do uͦ sufficient̃ aut digne loqui po¬
terit qͥs de qͦ. homo de deo morta¬
lis de immortali: uisibilis de mui¬
sibili : mutabilis de inmutabili ÷
opus de opifice : de crertore crea¬
tura  de factore factura : de par
uuf imm̃ sõ: tẽporalis de eterno:
humilis de altissimo: plasmatus
e limo. de illo qͥ omĩa creauit ex
nichilo:ͥ cui ẽ in enarrabilis omipa¬
tentia qua nos graturta bonitate
nec minꝰ tam̃ inenarrabilis grã.
qua nos omĩpotentissima misen¬
tione saluauit: Qui ⁊ opus creans¬
cis omĩpotentie gratis fecit. ⁊ ar
grẽ saluatricis omĩpotent̃ imyli¬
uit:: illic habens potestatẽ condei¬
di et regendi creaturã suã. hic h
bens potestatẽ ponendi pro nob̃
animã suã. Omĩpotentiã uͦ nuc
dicimꝰ: qua uerbũ qͦd in pͥncipio
erat. et apud deũ erat ⁊ ds̃ erat
fecit omne qͦd nõ erat. Grãm uͦ.

Expanded text:
ra est enim persona genitoris et geniti, sed una est natura genitoris et geniti. 3. Quomodo vero sufficienter aut digne loqui poterit quis? De quo? Homo de Deo, mortalis de immortali, visibilis de invisibili, mutabilis de incommutabili, opus de opifice, de creatore creatura, de factore factura, parvulus de immenso, temporalis de aeterno, humilis de altissimo, plasmatus e limo de illo qui omnia creavit ex nihilo. Cujus est inenarrabilis omnipotentia, qua nos gratuita bonitate fecit; nec minus tamen inenarrabilis gratia, qua nos omnipotentissima miseratione salvavit. Qui et opus creatricis omnipotentiae gratis fecit, et opus gratiae salvatricis omnipotenter implevit: illic habens potestatem condendi et regendi creaturam suam, hic habens potestatem ponendi et sumendi pro nobis animam suam. Omnipotentiam vero hanc dicimus, qua Verbum, quod in principio erat, et apud Deum erat, et Deus erat, fecit omne quod non erat; gratiam vero,
Abbreviated transcription (Latin):
in infernũ. iste primꝰ ascendit il
Unigenitꝰ enĩ ds̃ sic̃ ꝓ nob̾ digna
est nasci. sic ꝓ nob̾ scd̃m carness
dignatus ẽ mori. dignatus ẽ etiã
suscitari. Ite quippe dies est uisi¬
tationis: ille redẽptionis. Opus enĩ
grẽ qua nos ds̃ unigenitꝰ saluos fe¬
it. conceptus in utero cepit: ipsũq
opus grẽ de sepulchro suscitatus
impleuit. Conceptꝰ in utero factꝰ
ẽ particeps mortis nr̃e: resurgens
de sepulchro. fecit nos participes
uite sue. Nuc̃ itaq om̃s dñm exo¬
remꝰ. ut sic̃ in isto die gaudiũ suo
ppło tribuit. ad illũ quoq diẽ om̃s
cũ gaudio ⁊ price ꝑducat: ppłmq
suũ in fide et caritate custodiat.

Expanded text:
in Unigenitus enim Deus, sicut pro nobis dignatus est nasci, sic pro nobis secundum carnem dignatus est mori, dignatus est etiam suscitari. Iste quippe dies est visitationis, ille redemptionis. Opus enim gratiae, qua nos Deus Unigenitus salvos fecit, conceptus in utero coepit; ipsumque opus gratiae de sepulcro resuscitatus implevit. Conceptus in utero, factus est 555 particeps mortis nostrae; resurgens de sepulcro, fecit nos participes vitae suae. Nunc itaque omnes Dominum exoremus ut, sicut in isto die gaudium suo populo tribuit, ad illum quoque diem omnes cum gaudio et pace perducat, populumque suum in fide et caritate custodiat.
Abbreviated transcription (Latin):
lib̾atos amisit. Primꝰ adã nob̾ auc¬
tor extitit culpe: nouissimꝰ adan
nobis auctor extitit grẽ. Ille de hi
plasmatꝰ terrenos ꝓtulit. iste desi
grãm priorẽ: ꝑ istũ recepimꝰ amplio¬
rẽ. Ille quippe nob̾ intulit peccati m¬
culã. cũ qua nascerem᷑ ad supplicũ
iste nob̾ contulit iustificationis graĩ
ut renascerem᷑ ad regnũ. Per illũ ni
filios seli generatio carnalis effeci.
per istũ nos filios dei generatio sũ¬
lis exhibuit. Ille nos uiciis subdis
iste nos florere uirtutibꝰ fecit. Ile
nos ꝑ uicia deiecit qͦ primꝰ cegdt.
iste nos ꝑ uirtutes eleuat qͦ priiꝰ

Expanded text:
nobis auctor exstitit culpae, novissimus Adam nobis auctor exstitit gratiae. Ille de limo plasmatus terrenos protulit, iste de Spgratiam priorem, per istum recepimus ampliorem. Ille quippe nobis intulit peccati maculam, cum qua nasceremur ad supplicium; iste nobis contulit justificationis gratiam, ut renasceremur ad regnum. Per illum nos filios saeculi generatio carnalis effecit, per istum nos filios Dei generatio spiritalis exhibuit. Ille nos vitiis subdidit, iste nos florere virtutibus fecit. Ille nos per vitia dejecit, quo primus cecidit: iste no
Abbreviated transcription (Latin):
mã fecit. in die uͦ tẽporis solus filiꝰ
nr̃m corpus aninãq suscepit. Ap̃s
dies eternꝰ. unigenitꝰ in forma dei
manens: xp̃s in die tẽporis. unge¬
nitꝰ formam serui accipiens. Xp̃s
dies eternꝰ. diues ꝑmanens ut con¬
deret nos: xp̃s in die tẽporis. priuꝑ
factꝰ ut redimeret nos. Xp̃s dies et̃¬

Expanded text:
 fecit; in die vero temporis solus Filius nostrum corpus animamque suscepit. Christus dies aeternus unigenitus in forma Dei manens; Christus in die temporis unigenitus formam servi accipiens. Christus dies aeternus dives permanens ut conderet nos; Christus in die temporis pauper factus ut redimeret nos. Dies aet
Abbreviated transcription (Latin):
de patre. de qͦ illi est naturalit̃ eter¬
na natiuitas: semꝑ in patre. cũ qͦ
illi ẽ una naturalit᷑ equalisq diui¬
nitas. ł alter quidẽ ille qͦd pater ẽ:
alt᷑ ille qͦd filiꝰ ẽ. Neut̃ tam̃ alt̃ ds̃:
quia pat̾ ⁊ filiꝰ unus est ds̃. Qua¬
ꝓpt̾ quando de patre deo ⁊ filio deo
nascit᷑ sermo. digne dicimꝰ alterũ
ẽẽ pritrẽ ⁊ alterũ filiũ: ⁊ nichilomi¬
nus digne dicimꝰ. unũ deũ ẽẽ patrẽ
⁊ filiũ. Cũ enĩ dicimꝰ alterũ esse
patrẽ. alterũ filiũ. diseretas ꝑsonas

Expanded text:
de Patre, de quo illi est naturaliter aeterde Patre, de quo illi est naturaliter aeterna nativitas; semper in Patre, cum quo illi est una naturaliter aequalis divinitas. » Intealter, qui Filius est. Neuter tamen alter Deus, quia et Pater et Filius unus est Deus. Quapropter quando de Patre Deo, et Filio Deo nascitur sermo, digne dicimus alterum esse Patrem, et alterum Filium, et nihilominus digne dicimus unum Deum esse Patrem et Filium. Cum enim dicimus alterum esse Patrem et alterum Filium, discretas
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ hoc uerbũ nõ qͦd desinit ꝓlatũ.
sed qͦd ꝑmanet natũ. Nõ transitorũ:
sed eternũ. Nõ factũ a deo patre:
sed genitũ. Nõ solũ genitũ: sed etiã
unigenitum. Unũ quippe uerbũ ds̃
pater genuit de se ipso: ꝑ quẽ omĩa
creauit ex nichilo. In pͥncipio enĩ
erat uerbũ. ⁊ uerbũ erat apud
pͥncipio apud deũ. Omĩa ꝑ ipsum
facta sũt. ⁊ sine ipso factũ ẽ nichil.
In hoc aũt qͦd per illud uerbũ ds̃
pat̃ omĩa fecit: ostendit᷑ qͦd hoc uer¬
bũ genuit ipse. nõ fecit. Illud igit᷑
uerbũ de deo ds̃ est. de creatore cre¬
ator est. Unde hoc in se naturalit᷑
habet eẽ. qͦd pat̾ est. Natus ẽ iraq
de patre deo filius ds̃. Alt̾ in ꝑso¬
na. nõ aliud in natura. Semper
apud patrẽ ͥ semꝑ cũ patre : semꝑ
de patre: semꝑ in patre. Sẽꝑ apud
patrẽ cum qͦ illi una ẽ naturalis
imm̃sçtas : semꝑ cũ patre. cũ quo
illi una est naturalis eternitas. Sẽꝑ

Expanded text:
oc Verbum non quod desinit prolatum, sed quod permanet natum; non transitorium, sed aeternum; non factum a Deo Patre, sed genitum; nec solum genitum, sed etiam Unigenitum. Unum quippe Verbum Deus Pater genuit de seipso, per quod omnia creavit ex nihilo. In principio enim 552 erat Verbum, et Verbum erat apud principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . In hoc autem quod per illud Verbum Deus Pater omnia fecit, ostenditur quia hoc Verbum genuit ipse, non fecit. Illud igitur Verbum de Deo Deus est, de creatore creator est. Unde hoc in se naturaliter habet esse, quod Pater est. 2. Natus est itaque de Patre Deo Filius Deus, alter in persona, non alius in natura: semper apud Patrem, semper cum Patre, semper de Patre, semper in Patre: semper apud Patrem, cum quo illi unaimmensitas; semper cum Patre cum quo illi una est naturalis aeternitas; semper
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogans: hoc ab eo responsũ accepit
Mortalis ego sũ.⁊ unus ex a colis here¬
mi qͦs uario delusa errore gentilitas¬
ut ꝓ nod̾ cõmunẽ deũ dep̃ceris. Salu¬
tẽ mundo olim uenisse cognouimꝰ.
⁊ in uniuersã t̾rã exiit sonꝰ eiꝰ. Talia eo
loquente longeuus uiator ubertim
faciẽ lacrimis rigans. qͣs magnitudo
leticie indices cordis effuderat: gaude
tiens mebat. Ue tibi alexandria. que
ꝓ deo portenta ueneraris. Ue tibi ci¬
uitas meretrix in qua totiꝰ orbis de¬
monia confluxere. Quid nũc dictura
petulcũ animal aufigit. Hoc necui
ad credulitatẽ scrupulũ moueat. sub
rege constantio uniuerso mundo tes¬
te defendit᷑. Nã alexandriã istiiismodi
homo uiuus ꝑductꝰ: magnũ ppło spec¬
taculũ p̾buit. Et postea cridauer ex¬

Expanded text:
interrogans, hoc ab eo responsum accepit: « interrogans, hoc ab eo responsum accepit: « mortalis ego sum unus ex accolis heremi, quos vario delusa errore gentilitasut pro nobis communem deum depreceris quem in salutem mundi olim uenisse cognouimus et in universam terram exiit sonus ejus. » Talia eo loquente, longaevus viator ubertim faciem lacrymis rigabat, quas magnitudo laetitiae indices cordis effuderat. Gaudebtiens, aiebat: « Vae tibi, Alexandria, quae pro Deo portenta veneraris. Vae tibi, 8 civitas meretrix in quam totius orbis daemonia confluxere. Quid nunc dictura petulcum animal aufugit. Hoc ne cuiquam ad incredulitatem scrupulum moveat, sub rege Constantio, universo mundo teste, defenditur. Nam Alexandriam istiusmodi homo vivus perductus, magnum populo spectaculum praebuit: et postea c
Abbreviated transcription (Latin):
te luce. uenerabilis senex infirmos
artꝰ baculo regente sustentans:. ce¬
pit ire uelle quo nesciebat. Et iã
media dies coquente desuꝑ sole
ostendet. Nec plura his. conspicat᷑
poetarũ ypocentaurũ uocabulũ
indidit. Quo uiso: salutaris imp̃s¬
sione signi armat frontẽ.Et heus
tu inqͥt. quanã in parte seruus dei¬
hic habitat: At ille barbarũ nes¬
cio qͥd infrendens.⁊ frangens potiꝰ
uerba quã ꝓloquens. int̾ horren-¬
tia ora setis blandũ que suiit allo¬
quiũ: ⁊ dextere manꝰ ꝓtensione
cupitũ indicat iter. Ac sic ꝑ paten¬
tes campos uolucritans. mittensq se¬
in fugã: ex ocłis mirantis euanuit.
lerũ hoc utrũ diabolus ad t̾rendũ eũ
simulauerit. an ut solet heremꝰ mõs¬
tuosoꝵ ferax animaliũ istã quoq
naribꝰ fronte cornibꝰ asꝑata. euiꝰ extre¬
a pars corporis in capraꝵ pedes de¬
snebat. Ad hoc attonitꝰ spectaculũ.
pacis obsides offerebat. Quo cognito.
gradũ p̃ssit antoniꝰ.  qͥsnam esset

Expanded text:
te luce, venerabilis senex infirmos artus baculo regente sustentans, cepit ire velle quo nesciebat. Et jam media dies coquente desuper solpromisit, ostendet. Nec plura his, conspicit poetarum Hippocentauro vocabulum indidit. Quo viso, salutaris impressione signi armat frontem: Et heus tu, inquit, quanam in parte hic servus Dei habitat? At ille barbarum nescio quid infrendens, et frangens potius verba quam proloquens, inter horrentia ora setis, blandum quaesivit alloquium. Et dexterae protensione manus cupitum indicat iter, et sic patentes 7 campos volucri transmittens fuga, ex oculis mirantis evanuit. Verum haec utrum diabolus ad terrendum eum simulaverit, an ut solet cremus monstruosorum animalium ferax, istam quoque naribus, fronte cornibus asperata, cujus extrema pars corporis in caprarum pedes desinebat. Ad hoc Antonius spectaculum, pacis obsides, offerebat  Al. afferebat. Quo cognito, gradum pressit Antonius, et quisnam esset
Abbreviated transcription (Latin):
habere nec finẽ: dũ exaltans et
exaltatus. głificans ⁊ głificatꝰ. ita
in xpõ careant humanis. nec hu-¬
mana diuinis. Hoc credentes dilec-¬
lissimi. xpĩan sumꝰ: ueri is¬
raelite: I. in consortiũ filioꝵ dei ue¬
racit᷑ adoptati. Quia ⁊ om̃s scĩ qui
saluatoris nrĩ tẽpora p̃cesser̃. ꝑ hãc

Expanded text:
habere, nec finem; dum exaltans et habere, nec finem; dum exaltans et exaltatus, glorificans et glorificatus ita in Christo careant humanis, nec humana divinis. Hoc credentes, dilectissimi, Christiani sumus, veri Israelitae, et in consortium filiorum Dei veraciter adoptati: quia et omnes sancti, qui Salvatoris nostri tempora p
Abbreviated transcription (Latin):
delicta nr̃a. ⁊ resurgeret ꝓpt̃ uill̃¬
cationẽ nrãm. Hec confessio ailal¬
simi nullas metuit contradidioiꝰ.
nullis cedit erroribꝰ. Agnoscimꝰ ensl
mi scdiam dei ab inicio ꝓmissĩ¬
sla p̃paratã: ꝑ quã resolui captiuitatis
humane uineula potuer̃: quibꝰ primũ
hominẽ omnẽq eiꝰ posteritatẽ malesu-¬
asus peccati auctor obstrͥnxerat: ⁊ ꝓpa¬
gnẽ dediticiã originali sibi p̃iudicio
uendicabat. Quia igit᷑ iustificandis
hominibꝰ hoc pͥncipalit᷑ opitulat᷑. qͦd
unigenitꝰ dei etiã filiꝰ hominis esse
dignatꝰ est: ut homousyon patri ds̃
io ẽ uniꝰ substantie. idem homo uerꝰ
eristeret: utroq gaudemꝰ. qͥa non
nisi utroq saluam᷑:. in nullo diuiden¬
tes uisibilem ab inuisibili : corporeũ
ab incorporeo : palpabilẽ ab impalpa¬
bili. formã serui a forma dei. Quia
⁊ si unũ manet ab eterriitate: aliud
cepit a tẽpore. Que tam̃ in unitatẽ
conuener̃: nec separationẽ posfũt

Expanded text:
delicta nostra; et resurgeret propter justificationem nostram . Haec confessio, dilectissimi, nullas metuit contradictiones, nullis cedit erroribus. Agnoscimus enim misericordiam Dei ab initio promisscaptivitatis humanae vincula potuerunt, quibus primum hominem omnemque ejus posteritatem malesuadus peccati auctor obstrinxerat, et propaginem dedititiam originali sibi praejudicio vindicabat. Quia igitur justificandis hominibus hoc principaliter opitulatur, quod Unigenitus Dei etiam filius hominis esse dignatus est, ut ὁμούσιος Patri Deus, id est unius substantiae, idem homo verus existeret; utroque gaudemus, quia non nisi 773 utroque salvamur: in nullo dividentes visibilem ab invisibili, corporeum ab incorporeo, passibilem ab impassibili, formam servi a forma Dei: quia etsi unum manet ab aeternitate, aliud cepit a tempore: quae tamen in unitatem convenerunt, nec separationem possunt
Abbreviated transcription (Latin):
gemine signa nature: aut in gła
dei de ueritate carnis. aut in humi¬
litate hominis de deitatis maiestate
formã recepit serui. Idẽ ẽ incorporeus
manens: ⁊ corpus assumens Iden
sua uirtute inuiolabilis: ⁊ in nrãn¬
mitate passibilis. Idem a pat̾no nus¬
uisus throno:⁊ ab impiis crucifirs
in ligno. Idem ẽ suꝑ celoꝵ altiuo¬
nes uictor mortis ascendens: ⁊ usꝙ
consũmationẽ scłi uniuersã ecdiam
nõ relinquens. Idem postremo ẽ i
in eadẽ qua ascendit carne uentusꝰ
sic̃ iudiciũ sustinuit impioꝵ itai
dicaturus ẽ de omniũ actione nu¬
taliũ. Unde ne plurimis testimoris
immorem᷑. unũ sufficit ex eugłio
beati ioħis adhiberi: quo ipse dñs
nit hora ⁊ nũc est. qͣndo mortui in¬
dient uocẽ filii dei:⁊ qͥ audierint

Expanded text:
geminae signa naturae, aut in gloria Dei de veritate carnis, aut in humilitate hominis de deitatis majestate formam recepit servi. Idem est incorporeus manens, et corpus assumens. Idem in sua virtute inviolabilis, et in nostra infirmitate passibilis. Idem a paterno indivisus throno, et ab impiis crucifixus in ligno. Idem est super coelorum altitudines victor mortis ascendens, et usque ad consummationem saeculi universam Ecclesiam non relinquens. Idem postremo est, qui in eadem qua ascendit, carne venturus, sicut judicium sustinuit impiorum, ita judicaturus est de omnium actione mortalium. Unde ne plurimis testimoniis immoremur, unum sufficit ex Evangelio sancti Joannis adhiberi, quo ipse Dominus nit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ad abrahã factã ostenderet in
xpõ ẽẽ completã. generationũ ordi¬
nẽ ꝑ cucurrit:⁊ in quo oniĩbꝰ gentibꝰ
disposita fuisset benedictio demons-¬
seriem generis sursũuersus retexuit :
conexa. om̃sq ab inicio sucessionũ
gradus ad eũ in quo uno erat salus
omniũ tetendisse. Nõ gͦ dubitandũ

Expanded text:
ostenderet in Christo esse completam, generationum ordinem percurrit, et in quo omnibus gentibus disposita fuisset benedictio, demonsseriem generis sui sursum versus retexuit Lconnexa, omnesque ab initio successionum gradus, ad eum in quo uno erat salus omnium, tetendisse. Non ergo dubitandum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentiã suꝑat. ⁊ cũcta exem¬
pla transcendit : nec potest ullis
ẽẽ cõparabilis. que ẽ int̾ omĩa sin¬
cas uoces ⁊ ꝑ mẏstica signa ꝓmisse. de-¬
nunciat᷑ ab archangło sine damno
pudoris berita fecunditasꝰ. sucrã uir-¬
ginitatẽ nec conceptu uiolatura nec.
incõmutabile dei uerbũ de inconta¬
minato corpore habitũ sibi humane
caris assũpsit : que ⁊ nullũ conta¬
giũ de cõneupiscentia carnis trahe-¬
ret. ⁊ nichil eoꝵ que ad anime cor¬
porisq naturã ꝑtinent nõ haberet.
eant hereticaꝵ monstra opinionũ.
⁊ insanaꝵ sacrilegia falsitatũ. Nos ex¬
ultans in laudẽ dei celestiũ multi¬
tudo. ⁊ instructi ab angłis docuere
pastores: ut cognitis nature utriꝰq
docum̃tis ⁊ uerbũ in xpo homine.¬

Expanded text:
intelligentiam superat, et cuncta exempla transcendit; nec potest ulli esse comparabilis, quae est inter omnia sincas voces et per mystica signa promissae, denuntiatur ab archangelo sine damno pudoris beata fecunditas, sacram virginitatem nec conceptu violatura nec pincommutabile Dei Verbum de incontaminato corpore habitum sibi humanae carnis assumpsit: quae et nullum contagium de concupiscentia carnis traheret, et nihil eorum quae ad animae corporisque naturam pertinent, non haberet.eant haereticarum monstra opinionum et insanarum sacrilegia falsitatum: Nos exsultans in laude Dei coelestium multitudo, et instructi ab angelis docuere pastores, ut cognitis naturae utriusque documentis et Verbum in Christo homine
Abbreviated transcription (Latin):
unusq xp̃s efficit᷑: supra omnẽ ori¬
ginẽ humane creationis excellit.
Rec enĩ aut ade de limo terre forma¬
tio. aut eue de uiri carne plasma-¬
tio. aut ceteroꝵ hominũ de utriꝰq
sexus ꝑmixtione conditio:. iħ̃u xp̃i
potest ortui cõparari. Benuit abra-¬
hrim senex diuine ꝓmissionis he¬
redem:⁊ transgressa fecunditatis
annos sterilis sara concepit. Iacob
dilectus ẽ a deo ante quã natꝰ:
p̾ueniente grã uoluntarias actio¬
nes. ab hispida congeniti frĩs asꝑi¬
tate discretꝰ. Iheremie dicit᷑. pͥus¬
quã te formarẽ in ut̃o noui te:
⁊ ante quã exires de uulua scĩfica¬
ui te. Anna diu fecunditatis ali¬
ena. samuelẽ ꝓpħ̾am quẽ deo of¬
ferret enꝑxa ẽ: ut ⁊ partu clara
eẽt ⁊ uoto. Iacharias sacerdos de
helisabeth sterili seãm suscepit ꝓlẽ:
ticũ intra uiscera matris acceꝑrit:
⁊ nondũ editus puer genitricẽ dnĩ
figno clause exultationis ostenderat.

Expanded text:
us efficitur, supra omnem originem humanae creationis excellit. Nec enim aut Adae de limo terrae formatio, aut Evae de viri carne plasmatio , aut caeterorum hominum de utriusque sexus permixtione conditio, Jesu Christi potest ortui comparari. Genuit Abraham senex divinae promissionis haeredem, et transgressa fecunditatis annos sterilis Sara concepit . Jacob dilectus est a Deo, antequam natus, et praeveniente gratia voluntarias actiones ab hispida congeniti fratris asperitate discretus . Jeremiae dicitur: Priusquam te formarem in utero, novi te; et antequam exires de vulva, sanctificavi te . Anna diu fecunditatis aliena, Samuelem prophetam, quem Deo offerret, enixa est , ut et partu clara esset et voto. Zacharias sacerdos de Elizabeth sterili sanctam suscepit prolem , ticum intra viscera matris accepit, et nondum editus puer, genitricem Domini signo clausae exsultationis ostendit .
Abbreviated transcription (Latin):
caro factũ ẽ ⁊ habitauit in nobl
In nob̾ utiq qͦs sibi uerbi diuise
coaptauit:. cuiꝰ caro de utero uirgi¬
ms supta nos sumꝰ. Que si de nrã id
ẽ uere humana nõ esset: uerbũ
caro factũ nõ habitasset in nobis.
In nob̾ aut̃ habitauit. qͥ naturã
nr̃i corporis suã fecit : edificante
sibi sapientia domũ nõ de qua¬
eũq materia:. sed de substantia
tata. cũ dictũ ẽ. Uerbũ caro fac¬
tũ est:⁊ habitauit in nob̾. Huic
aũt sacratissime p̃dicationi. etiã
berti pauli apłi doctrina concor¬
dat dicentis. Uidete neqͥs uos de-¬
cipiat ꝑ philosophiã ⁊ inanẽ fal-¬
latiã. scd̃m traditionẽ hominũ:
xp̃m: qͥa in ipso habitat omĩs ple¬
nitudo diuinitatis corporalit᷑: et
estis repleti in illo. Totũ igit᷑ cor¬
pus implet tota diuinitas: ⁊ sic̃
nichil deest illiꝰ maiestatis. cunis
habitatione replet᷑ habitaculũ:
sic nichil deest corporis qͦd nõ suo
habitatore sit plenũ. Quod aũt

Expanded text:
caro factum est, et habitavit in nobis . In nobis utique, quos sibi Verbi divinitas coaptavit, cujus caro de utero Virginis sumpta nos sumus. Quae si de nostra, id est vere humana, non esset, Verbum caro factum non habitasset in nobis. In nobis autem habitavit, quia naturam nostri corporis suam fecit, aedificante sibi Sapientia domum , non de quacumque materia, sed de substantia tata, cum dictum est: Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. Huic autem sacratissimae praedicationi etiam beati Pauli apostoli doctrina concordat, dicentis: Videte ne quis vos decipiat per philosophiam et inanem fallaciam secundum traditionem hominum, m: quia in ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, et estis repleti in illo . Totum igitur corpus implet tota divinitas; et sicut nihil deest illius majestatis, cujus habitatione repletur habitaculum, sic nihil deest corporis, quod non suo habitatore sit plenum. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
opinionũ suaꝵ sequaces.⁊ qͦd nõdũ
intellexerant paratiores docere
quã discereꝰ. sic̃ at apłs circa fidẽ
naufragauer̃. Cuoꝵ prauas cõpug¬
nantesq sententias breui signifi-¬
catione ꝑstringã: ut erroꝵ tene¬
bris a ueritatis luce discretis.⁊ re-¬
ligiose honorent᷑ beneficia diuina.
⁊ scient᷑ caueant᷑ mundana m̃da

Expanded text:
opinionum suarum sequaces, et quod nondum opinionum suarum sequaces, et quod nondum intellexerant, paratiores docere quam discere, sicut ait Apostolus, circa fidem naufragaverunt ; quorum pravas compugnantesque sententias brevi significatione perstringam: ut errorum tenebris a veritatis luce discretis, et religiose honorentur beneficia divina, et scienter caveantur humana menda