comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
matris coaluere catulis maturisque ad nascendum
uiribus pollent odiunt temporum moras. Itaque
oneratam foetibus uuluam tam quam obstantem.
partui unguibus lacerant effundit illa partum seu
potius dimittit dolore cogente. ita postea corruptis
& cicatricosis sedibus genitale semen infusum non erit.
cumacutis unguibus. frequenter parere non posse uitiantur
enim intrinsecus semouentibus catulis:
Pardus secundus postpan therem est genus uarium
Lac uelocissimum & praeceps ad sanguinem saltu enĩ
admortem ruit: Leo pardus ex adulterio leaenae
& pardi nascitur. & tertiam originẽ. efficit. sicut & plinius.
innaturali historia dicit. Leonem cum parda aut pardũ
creari. utmulus &asinus. Ninoceron agrecis uocatur
latine interpraetatur innare cornu. Idem &non oceron.
id est uni corni s eo quod unum cornu in media fronte
habetpedũ .iiii. ita acutũ &ualidum ut quicquid imp&ierit.

Expanded text:
matris coaluere catuli maturisque ad nascendum matris coaluere catuli maturisque ad nascendum viribus pollent, odiunt temporum moras; itaque oneratam foetibus vulvam tamquam obstantem partui unguibus lacerant: effundit illa partum, seu potius dimittit, dolore cogente. Ita postea corruptis et cicatricosis sedibus genitale semen infusum non haeret cum acutis unguibus frequentur parere non posse; vitiantur enim intrinsecus se moventibus catulis. Pardus secundus post pantherem est, genus varium ac velocissimum et praeceps ad sanguinem. Saltu enim ad mortem ruit. Leopardus ex adulterio leaenae et pardi nascitur, et tertiam originem efficit; sicut et Plinius in Naturali Historia8, 42 dicit, leonem cum parda, aut pardumcreari, ut mulus et burdo. Rhinoceron a Graecis vocatus. Latine interpretatur in nare cornu. Idem et monoceros, id est, unicornis, eo quod unum cornu in media fronte habeat pedum quatuor, ita acutum, et validum, ut quidquid impetierit,
Abbreviated transcription (Latin):
factus cubili locus suscitare dicitur catulum dormientem.
Circa hominem leonum natura est utnisi laesi nequeant irasci.
patet enim eorum misericordia exemplis adsiduisprostratis.
enim parcunt. captiuos obuios repatriare permittunt.
hominẽ non nisi in magna fame interimunt. de quibus
lucretius somnique leonum:
Trigris uocata propter uolucrem fugam ita enim nominanT
perse & greci & medi sagittam. estenim bestia uarus distineta
maculis uirtute & uelo citate mirabilis: excuius nomine
flumentigris appellatur quod .is. rapidissimus sit omniũ
fluuiorum has magis hircania gignit:
Hantherdictus siue quod omnium animalium amicus
Texcepto dracone siue quia & sui generis societa tegaudet
& ad eandem similitudinem quicquid accipit redđit.
Pan enim grece omnedicitur bestia minutis orbiculis.
super picta. Ita utoculitis exfuluo circulis nigra uelalba
distinguatur uarietate haec semel omnino parturit.
cuius causa ratio manifestata est: Nam cum in utero

Expanded text:
factus cubilis locus suscitare dicitur catulum dormientem. Circa hominem leonum natura est ut nisi laesi nequeant irasci. Patet enim eorum misericordia exemplis assiduis. Prostratis enim parcunt; captivos obvios repatriare permittunt; hominem non nisi in magna fame interimunt. De quibus Lucretius5, 1035: Scymnique leonum. Tigris vocata propter volucrem fugam; ita enim nominant Persae et Medi sagittam. Est enim bestia variis distincta maculis, virtute et velocitate mirabilis; ex cuius nomine flumen Tigris appellatur, quod is rapidissimus sit omnium fluviorum. Has magis Hyrcania gignit. Panther dictus, sive quod omnium animalium sit amicus, excepto dracone, sive quia et sui generis societate gaudet et ad eandem similitudinem quicquid accipit reddit. Πᾶν enim Graece omne dicitur. Bestia minutis orbiculis superpicta, ita ut oculatis ex fulvo circulis, nigra vel alba distinguatur varietate. Haec semel omnino parturit; cuius causae ratio manifesta est. Nam cum in utero
Abbreviated transcription (Latin):
Nedi cessunt laquei quibus pedes in laqueantur dicti a pedibus capiendis:
Catena eautem quod capiendo contineant utraq uestigiane progiediantur. ħ
Nerui boia est torques damnatorum quasi iugaboum ex genere uinculorũ
Carcer in quo custodiuntur noxii. & dictus carcer quod ineo homines coerce¬
antur includanturq: quasi arcer ab arcendo scilicet: Locum autem in quo
seruantur noxii. carcerem dicimus numero tantum singulari. Vnde uero
emittuntur quadrigȩ carceres uocamus numero tantum plurali.
Verbera dicta quia cum agitantur a erem uerberant. Hinc flagra & plagae
& flagel la dicimus quia cum flatu &strepitu incorporesonant : Nam plagae
quasi flagae sed plagae & flagra primȩ positionis sunt: E lagella autẽ ꝑdeminu¬
tionem dicta. Anguilla est quacoercentur in scolis pueriquaeuulgo scoticadr̃:
Fustes sunt quibus iuuenes procriminibus feriuntur appellati quod p̃fixi

Expanded text:
Peducae sunt laquei quibus pedes inlaqueantur, dictae a pedibus capiendis. Peducae sunt laquei quibus pedes inlaqueantur, dictae a pedibus capiendis. Catenae autem, quod capiendo teneant utraque vestigia, ne progrediantur. Nervi. Boia est torques damnatorum, quasi iugum in bove ex genere vinculorum est. Carcer, in quo custodiuntur noxii. Et dictus carcer quod eo homines coerceantur includanturque, quasi arcer, ab arcendo scilicet. Locum autem in quo servantur noxii, carcerem dicimus numero tantum singulari; unde vero emittuntur quadrigae, carceres vocamus numero tantum plurali. Verbera dicta, quia cum agitantur, aerem verberant. Hinc flagra et plagae et flagella, quia cum flatu et strepitu in corpore sonant. Nam plagae, quasi flagae; sed plagae et flagra primae positionis sunt, flagella autem per diminutionem dicta. Anguilla est qua coercentur in scholis pueri, quae vulgo scotica dicitur. Fustes sunt quibus iuvenes pro criminibus feriuntur, appellati quod praefixi
Abbreviated transcription (Latin):
CXUII. De poenis in lecisus conirtirris.
liciter malũ appellatũ est unũ quod homo facit. alterũ quo
pendit ut sit dolor & metus. Poenadicta quod puniat. estautẽ ephitetũ nomen
& sine adiectione non hab& plenũ sensũ. adicispoena carceris poena exilii poena
mortis &imples sensum : Supplicium propriae dictum nonquiquomodo
punitur sedita damnatur utbona eius consecrentur &in publico redigantur.
Nam supplicia dicebantur suppliciamenta . & supplicium dicitur decuiusdam¬
natione deliberatur aliquid de eo unde & supplicare : Oc togenera poenarum
in legibus contineri tullius scripsit. idest damnum. uincula Verbera . Talionẽ
ignominix. Exilium Seruitutem & mortem Hisnamque poenis uindicatur
omne perpetratum peccatum damnum ademinutione rei uocatum :¬
incula auinciendo id est artando dicta eoquod constringant atque yeti¬
neant uelquia uileͥgant: Conpedes dicti quod continent pedes:

Expanded text:
. § 27 De poenis in legibus constitutis. . § 27 De poenis in legibus constitutis. Dupliciter malum appellatur: unum, quod homo facit, alterum, quopendet, ut sit et dolor et metus. Poena dicta quod puniat. Est autem epithetum nomen, et sine adiectione non habet plenum sensum: adicis poena carceris, poena exilii, poena mortis, et inples sensum. Supplicium proprie dictum non qui quoquo modo punitur, sed ita damnatur ut bona eius consecrentur et in publico redigantur. Nam supplicia dicebantur supplicamenta. Et supplicium dicitur, de cuius damnatione delibatur aliquid Deo; unde et supplicare. Octo genera poenarum in legibus contineri Tullius scribit: id est damnum, vincula, verbera, talionem, ignominiam, exilium, servitutem et mortem. His namque poenis vindicatur omne perpetratum peccatum. Damnum a diminutione rei vocatum. Vincula a vinciendo, id est artando dicta, eo quod constringant atque retineant; vel quia vi ligant. Conpedes dicti quia co
Abbreviated transcription (Latin):
ab negatio. Ambitus iudiciũ in eumẽ qui largitione bonorem capit &ambit amissu¬
rus dignitatẽ quam munere inuadit : Peculatus ndicium in eosdaturqui fraudẽ
aerario ficiunt pecuniãq publicam interuertunt : Nam a pecunia peculatũ
restdietum sauitu : Non autem siciudicatur furtum reipublicae sicutixi priuatȩ
Namille siciudicatur ut sacrilegus quifur est sacrorum repetundarum accusator
qui pecunias a socus coepit in hoc iudicio reussi ante mortatur inbonaeius uidicium
redditur. Incesti iudicium in uirgines sacratas uel propinquas sanguine constitutũ est
quienim talibus commiscentur. Incesti id est in casti habentur. Mas estatisreatu.
tenentur. hiqui regiam maiestatem leserunt. uel uiolauerunt uelquirem publicam
prodiderunt uel cumhostibus consenserunt. Piaculum dictum pro eo quod ex piari
potest. Commissa sunt enim quae erant quoquo ordine expianda¬

Expanded text:
abnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissuabnegatio. Ambitus iudicium in eum est, qui largitione honorem capit et ambit, amissurus dignitatem, quam munere invadit. Peculatus iudicium in eos datur qui fraudem aerario faciunt, pecuniamque publicam intervertunt. Nam a pecunia peculatum esse dictum. Non autem sic iudicatur furtum rei publicae, sicut rei privatae. Nam ille sic iudicatur ut sacrilegus, quia fur est sacrorum. Repetundarum accusatur, qui r. 25. Incesti judicium in virgines sacratas vel propinquas sanguine constitutum est; qui enim talibus miscentutenentur hi qui regiam maiestatem laeserunt vel violaverunt, vel qui rempublicam prodiderunt vel cum hostibus consenserunt. Piaculum dictum pro eo quod expiari potest; commissa sunt enim quae erant quoquo ordine expianda
Abbreviated transcription (Latin):
appellabañ. Parricidii actio non solum ineumdabatur qui parentẽ idestqui
patrem aut matiem interenis set. sed & in eum qui fratiẽ occiderat & dictũ parriendiũ
quasi payentis caedem. internecii iudiciũ ineũ dabatur qui falsũ testamentũ fecerat
& obidhominẽ occiderat quod accusato yẽ eius possessio bonorũ sequebatur.
In terneciiautẽ significatio est quasi quaedam hom inis necatio. Namp̃positionem
ebibere &eluene: Furtũ est pei alienae. clandestina contractio a furuo idesta fusco
uocatũ quia in obscuro fit: Furtum autem capitale crimen apudmdoreserat
ante poenam quadrupli. Peruasio est seialienae manifesta p̃sumptio. Furtũ autẽ
earundem perum fit quae delocomn locum transferripossunt. Peruasio autem
earum & quae trans feruntur & earum quaeim mobilia sunt. Infitiatio est
negatio debita erei cum a creditore deposcitur .Idem & abiuratio idestrei credita e

Expanded text:
appellabant. Parricidii actio non solum in eum dabatur qui parentem, id est vel appellabant. Parricidii actio non solum in eum dabatur qui parentem, id est vel patrem vel matrem interemisset, sed et in eum qui fratrem occiderat; et dictum parricidium quasi parentis caedem. Internecivum iudicium in eum dabatur qui falsum testamentum fecerat et ob id hominem occiderat. Accusatorem eius possessio bonorum sequebatur. Internecivi autem significatio est, quasi quaedam hominis enectio. Nam praepositionem ebibere et eluere. Furtum est rei alienae clandevocatum, quia in obscuro fit. Persuasio estante poenam quadrupli. Pervasio est rei alienae manifesta praesumptio. Furtum autem earum rerum fit, quae de loco in locum transferri possunt: pervasio autem et earum quae transferuntur et earum quae inmobilia sunt. Infitiatio est negatio debitae rei, cum a creditore deposcitur. Idem et abiuratio, id est rei creditae
Abbreviated transcription (Latin):
factum ẽ quod legidol& habeas dolum accipitenunc malum: Calumnia est
iurgium alienȩlitis acaluendo id est decipiendo dicta. Falsitas appellata
a findo aliud quam uerum ẽ. In iuria ẽ iniustitia hinc ẽ apud comicos.
In iuria est qui aud et aliquid contra ordinem iuris. Sedicio dicitur dissensio
ciuium quod seorsum alii ad alios seuiunt. Nam hi maxime turbatione
rerum &tumultugaudent. Sacrilegium propriae est sacrarum perum
furtum postea & indolorum cultu aesit hoc nomen. Adulterium ẽ in lusio
alieni coniugii quod quia alter alterius torũ cõmaculauit adulterii nom̃ accepit.
Stuprum raptus propriae est inlicit coitus a corrumpendo dictusunde & qui
rapto potitur stupro fruitur : Homicidii uocabulum conpositum est exhomine
& caede quienim caedem in hominem fecisse. conpertuserat homicidãueteres

Expanded text:
factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est factum est quod legi dolet. Habetis dolum, accipite nunc malum.' Calumnia est iurgium alienae litis, a calvendo, id est decipiendo dicta. Falsitas appellata a fando aliud quam verum est. Iniuria est iniustitia. Hinc est apud Comicos ? Plaut. Mil. 436: 'Iniuria's'; qui audet aliquid contra ordinem iuris. Seditio dicitur dissensio civium, quod seorsum alii ad alios eunt. Nam hi maxime turbatione rerum et tumultu gaudent. Sacrilegium proprie est sacrarum rerum furtum. Postea et in idolorum cultu haesit hoc nomen. Adulterium est inlusio alieni coniugii, quod, quia alterius torum commaculavit, adulterii nomen accepit. Stuprum. Raptus proprie est inlicitus coitus, a conrumpendo dictus; unde et qui 'rapto potitur,' stupro fruitur. Homicidii vocabulum conpositum est ex homine et caede. Qui enim caedem in hominem fecisse conpertus erat, homicidam veteres
Abbreviated transcription (Latin):
qua eui potestatis expleta non ẽ resredintegratur quaeui potestitis ab lata atque
extortaest: DeCRIMinisus Inlece cons criptis.
rimen a carendo nomen ut furtum falsitas & cetera qua en on occidunt
sed infamant. Fac inusdictum᷑ faciendo malum quod noceat alteri :
Flagitium a flagitando corruptelam libidinis quanoceatsibi. Haec sunt
duo genera omnium pec catorum. Vis est uirtus potestatis perquam causa
siueres uel aufertur uel ex torquitur uis priuata est siquisq ante iudicium
armatis hominibus quem quam a suo deicerit uel expugna uerit :
Vis publica est siquis ciuem antepopulum ueliudicem uel regem appellantẽ
necauerit aut torserit siue uerbera uerit ueluinxerit. Dolusẽmentis.
calliditas ab eoquod deludat. Aliudenim agit aliuda simulat:
P& ronius aliter existimat dicens quid estaudicis dolus nimirum ubi aliquid

Expanded text:
quae vi potestatis expleta non est. Res redintegratur, quae vi potestatis ablata atque quae vi potestatis expleta non est. Res redintegratur, quae vi potestatis ablata atque extorta est. De criminibus in lege conscriptis . Crimen a carendo nomen: ut furtum, falsitas et cetera, quae non occidunt, sed infamant. Facinus dictum a faciendo malum, quod noceat alteri. Flagitium a flagitando corruptelam libidinis, qua noceat sibi. Haec sunt duo genera omnium peccatorum. Vis est virtus potestatis, per quam causa sive res vel aufertur vel extorquetur. Vis privata est, si quisque ante iudicium armatis hominibus quemquam a suo deiecerit vel expugnaverit. Vis publica est, si quis civem ante populum vel iudicem vel regem appellantem necaverit, aut torserit sive verberaverit vel vinxerit. Dolus est mentis calliditas, ab eo quod deludat. Aliud enim agit, et aliud simulat. Petronius aliter existimat dicens: 'Quid est, iudices, dolus? Nimirum ubi aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
undeo port& eum quimancipium accepit conp̃hendere idipsum quod
ei mancipiodatur: Cessio est propria econcessio sicut est illud cedo.
iure propinquitatis. cedere enim dicimus quasi concedere id est quae
propria sunt. Nam aliena restituimus non cedimus. Nam cedere
propriȩdicitur qui contraueritatem alteri consentit ut cicero inquit¬
cessit amplissimi uiri auctoritate uel potius paruit: Interdictum est enim¬
quod aiudicẽ non inperpetuum sed proreformando momento ad tempus
interim dicitur salua actione propositionis ens, Pretium uocatum eo quod
prius eum damus ut pro eius uice rem quam ad petimus possideredebeamus:
Commertium dictum est a mercibus quonomin eres. uenales appellamus.
unde mercatus dicitur coetus multorũ hominum qui resuendere uelemere
solent. Integrirestitutio est causȩ ueliei repapatio causaredintegratur.

Expanded text:
Unde oportet eum, qui mancipio accipit, conprehendere id ipsum, quod Unde oportet eum, qui mancipio accipit, conprehendere id ipsum, quod ei mancipio datur. Cessio est propriae rei concessio, sicut est illud: 'Cedo iure propinquitatis.' Cedere enim dicimus quasi concedere, id est, quae propria sunt; nam aliena restituimus, non cedimus. Nam cedere proprie dicitur, qui contra veritatem alteri consentit, ut Cicero Li'amplissimi viri auctoritati, vel potius paruit.' Interdictum est quod a iudice non in perpetuum, sed pro reformando momento ad tempus interim dicitur, salva propositione actionis eius. Pretium vocatum eo quod prius eum damus, ut pro eius vice rem, quam adpetimus, possidere debeamus. Commercium dictum a mercibus, quo nomine res venales appellamus. Unde mercatus dicitur coetus multorum hominum, qui res vendere vel emere solent. Integri restitutio est causae vel rei reparatio. Causa redintegratur,
Abbreviated transcription (Latin):
cipatur uel iniurecreditur: Ipoteta est cum res commodatur sine
de position e pigneris factd̃ uel cautione sola interueniente catin
Monientum dictum a temporis breui tate ut quamcito quam statim
saluo negotio reformetur nec in ullam moram producidebeat quod
repetitur sicut necullum est spatium momenti cuius tam breuis est
temporis punctus ut in aliquam moram nullo modo producatur
Instrumentum est unde aliquid construemus utcultros calamos ascia
instructum est quod per instrumentum efficitur ut baculus codea
tabula: VUsus quem in re instructautimur. inbaculo innitere in co¬
dice legere in tabula ludere sed ipsefructus agrorum quod eo utimur
usus uocatur. Haec sunt illa triausus. fructus autem uocatus quia
solo usuhabetur fructus eiusmanente apud alium iureusu.¬
Captio ẽ ademptio domini percontinuationem iustȩpossessionis uel
biennii uelalicuius temporis. Mancipatioest quia manu rescapitur¬

Expanded text:
cipatur vel in iure ceditur. Hypotheca est, cum res commodatur sine cipatur vel in iure ceditur. Hypotheca est, cum res commodatur sine depositione pignoris, pacto vel cautione sola interveniente. Momentum dictum a temporis brevitate, ut quam cito quam statim salvo negotio reformetur, nec in ullam moram produci debeat quod repetitur; sicut nec ullum spatium est momenti, cuius tam brevis est temporis punctus ut in aliquam moram nullo modo producatur. Instrumentum est unde aliquid construimus, ut cultrus, calamus, ascia. Instructum, quod per instrumentum efficitur, ut baculus, codex, tabula. Usus, quem in re instructa utimur, ut in baculo innitere, in codice legere, in tabula iudere; sed et ipse fructus agrorum, quia eo utimur, usus vocatur. Haec sunt illa tria. Ususfructus autem vocatus quia solo usu habetur eius fructus, manente apud alium iure. Usucapio est adeptio dominii per continuationem iustae possessionis, vel biennii aut alicuius temporis. Mancipatio
Abbreviated transcription (Latin):
pro .d. littera. commutataa
Mutuum autem appellatum ẽ quia id quod a metibidaitur exmeo tuum fit.
Depositum ẽpignus commendatum ad tempus qua sidiu positum. Deponere
autem quis uidetur cumaliquid metu furti incendi naufragii apud
alium custodiae causx de ponit. Inter est autem inloquendi usu inter
pignus & arram Nampignus ẽ quod datur ꝓpt̃ rem creditam quaedum
redditur statimpignus aufertur. Arr&uero ẽ quae primum prore
bonȩ fidei contractũ : empta & ex partedatur & postea completur estenim
cerra conplenda non auferenda in dequi habet arram non reddet sicut
pignus sed desiderat plenitu dinem & dictͥa arra. are proquatraditur.
tem in terpignus & fiduciam &i potetam hoc inter est pignus enim est
quod ꝓpt̃ rem creditam obligatur cuius rei. possessionem solã ad tempus
consequitur creditor ceterum dominium penes debitoiem est:
Fiducia est cumres aliqua sumendae mutue pecuniae gratia uel man¬

Expanded text:
pro d littera commutata. 18. Mutuum appellatum est, quia id quod a me tibi datur ex meo tuum fit. Depositum est pignus commendatum ad tempus, quasi diu positum. Deponere autem quis videtur, cum aliquid metu furti, incendii, naufragii, apud alium custodiae causa deponit. 20. Interest autem in loquendi usu inter pignus et arrham. Nam pignus est quod datur propter rem creditam, quae dum redditur, statim pignus aufertur. Arrha vero est quae primum pro re bonae fidei contractu empta, ex parte datur, et postea completur. 21. Est enim arra conplenda, non auferenda; unde qui habet arram non reddit sicut pignus, sed desiderat plenitudinem; et dicta arra a re, pro qua traditur. Item inter pignus, fiduciam et hypothecam hoc interest. Pignus enim est quod propter rem creditam obligatur, cuius rei possessionem solam ad tempus consequitur creditor. Ceterum dominium penes debitorem est. Fiducia est, cum res aliqua sumendae mutuae pecuniae gratia vel man
Abbreviated transcription (Latin):
infossis stent quos palos rustici uocant : Vectes dict quod manibus uectentur:
Vnde hostia sax aque uelluntur sed hi ad poenas legum non pertinent.
Virgaesunt summitates frondium arborũq dicta e quod uirides sint uel quod
uim habeant arguendi quaesilenis fuerit uirga est. Sicerte nodosa uelacule¬
ata. Scorpio rectissimo nomine quia arcuato uulnere incorpus infigitur.
Ictus proprie flagellorum sunt ab agitando uocati. Vngula edictae quod
effodiant hae & fidiculae quia his rei in aculeo torquentur ut fides inueniatur
ł culeus autẽ dictus quod extendat: Tormenta uero dicta quod torquendo.
mentẽ inueniant. est & lautumnum supplicii genus ad uerberandum aptũ.
inuentum atcorquinio superbo ad poenas sceleratorum : Isteenim prior.
lautumna tormenta fustes metalla exilia adinuenit &ipseprior. regibus

Expanded text:
in fossis stent; quos palos rustici vocant. Vectes dicti quod manibus vectentur, unde ostia saxaque velluntur; sed hi ad poenas legum non pertinent. Virgae sunt summitates frondium arborumque, dictae quod virides sint, vel quod vim habeant arguendi; quae si lenis fuerit, virga est; si certe nodosa vel aculeata, scorpio rectissimo nomine, quia arcuato vulnere in corpus infigitur. Ictus proprie flagellorum sunt, ab agitando vocati. Ungulae dictae quod effodiant. Haec et fidiculae, quia his rei in eculeo torquentur, ut fides inveniatur. Equuleus autem dictus quod extendat. Tormenta vero, quod torquendo mentem inveniant. Est et latomia supplicii genus ad verberandum aptum, inventum a Tarquinio Superbo ad poenam sceleratorum. Iste enim prior latomias, tormenta, fustes, metalla atque exilia adinvenit, et ipse prior regibus
Abbreviated transcription (Latin):
positas habent .squamis enim quasi unguibus costis quasi cruribus
innituntur unde sunqualib& corporis parte ab aluo usq: ad caput
ictu aliquo conlidatur debilis reddita cursum habere non possit
quia ubicumq illeistus inciderit spinã soluit perquam costarum
pedes & motus corporis agebantur. Serpentes autẽ diu uiuere
dicuntur ad eo ut deposita u&ere tunica senectutem deponere
atq iniuuentutẽ redire ꝑhibeantur. Tunice serpentium exuuiȩ
nuncupantur eo quod his quando senescunt sese exuunt quibus
exuti ipiuuentutem redeunt. Dicuntur euuiae & induuiae
quia &xuuntur &induuntur. Pithagoras dicit demedela homi¬
nis mortui quae inspina est serpentem creari. quod &iam ouidius
in meamorphoseorum libris commemorat dicens. sunt qui
cum clausa putre facta spina sepulchro mutari credañ huma¬
nas. angue medullas. quod sicreditur merito euenit ut sicut ꝑser¬

Expanded text:
positas habent. Squamis enim quasi unguibus, costis quasi cruribus positas habent. Squamis enim quasi unguibus, costis quasi cruribus innituntur. Unde si in qualibet corporis parte ab alvo usque ad caput ictu aliquo conlidatur, debilis reddita cursum habere non possit; quia ubicumque ille ictus inciderit, spinam solvit, per quam costarum pedes et motus corporis agebantur. Serpentes autem diu vivere dicuntur, adeo ut deposita vetere tunica senectutem deponere atque in iuventam redire perhibeantur. Tunicae serpentium exuviae nuncupantur, eo quod his, quando senescunt, sese exuunt, quibus exuti in iuventam redeunt. Dicuntur enim exuviae et induviae, quia exuuntur et induuntur. Pythagoras dicit de medulla hominis mortui, quae in spina est, serpentem creari; quod etiam Ovidius in Metamorphoseorum libris commemorat dicens15, 398: Sunt qui cum clauso putrefacta est spina sepulchro mutari credunt humanas angue medullas. Quod si creditur, merito evenit ut sicut per ser
Abbreviated transcription (Latin):
inrationabilibus animantib: uidemus ẽẽ communia uiuacitate
quodam sensu serpens excellit unde &legitur ingenesi. serpens
autem erat callidior omnibus pecorib terrae . Dicit autẽ plgnius
sicreditur quod serpentis. caput &iam sicũ duobus eua serit digitis
nihilominus uiuit. Vnde & totum corpus obicit procapite ferientib
Auguibus uniuersis heb& uisus raro inaduersum contuentur. Nec
frustra cum oculos pon infronte habeant sed intimporib: ad eo
utcitius audiant quam aspiciant. nullũ autẽ animal intante celeritate
linguam mou& ut serpens. Adeo ut triplicem linguam habere uide¬
atur cumunasit. serpentium humida sunt corpora adeo ut quaque
eunt uiam humore designant. Vestigia sunt serpentium talia
utcum pedib: cccrere uideantur costis tamen &squamarũ nisibus
repant quas a summogutture usq: adimam aluum parimodo dis¬

Expanded text:
inrationabilibus animantibus videmus esse communia, vivacitate inrationabilibus animantibus videmus esse communia, vivacitate quadam sensus serpens excellit. Unde et legitur in Genesi3, 1: 'Serpens autem erat sapientior omnibus pecoribus terrae.' Dicit autem Plinius, si creditur, quod serpentis caput etiam si cum duobus evaserit digitis, nihilominus vivit. Unde et totum corpus obicit pro capite ferientibus. Anguibus universis hebes visus est. Raro in adversum contuentur, nec frustra, cum oculos non in fronte habeant, sed in temporibus; adeo ut citius audiant quam aspiciant. Nullum autem animal in tanta celeritate linguam movet ut serpens, adeo ut triplicem linguam habere videatur, cum una sit. Serpentium humida sunt corpora, adeo ut quaque eunt, viam humore designent. Vestigia serpentium talia sunt ut, cum pedibus carere videantur, costis tamen et squamarum nisibus repant, quas a summo gutture usque ad imam alvum parili modo dis
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt & alia genera serpentium ut ad moditȩ el efantiȩ came dracon
mnes autem serpentes natura sua frigidȩ sunt nec ꝑcutiunt fusi
quando calescunt nam quando frigidȩ nullum tangunt unde
& uenena eorum plus die quam nocte nocent torpent enim noctis
algore & merito quia frigidȩ sunt nocturnorore: In se enim adducuñs
nodos torpent aestate soluuntur. Indeest quod dum quicumq uene
no serpentis ꝑcutitur primũ obstupescit & postea ubi in illo cale¬
factum ipsum uirus ex arserit statim hominẽ extinguit. Venenum
autem dictum eo quod ꝑuenas uadit. in fusa enim pestis eius per
uenas uagitatione corporis auta discurrit & animam e egit
Vnde non posse uenenum nocere nisi hominis telgerit sangui¬
nem. Lucanus noxia serpentum est admixto sanguine pestis
Omne autem uenenum. frigidum est &ideo anima quaeignea ẽ
fugit uenenum frigidũ Innaturalib: bonis quae nobis &

Expanded text:
Sunt et alia genera serpentum, ut admordicae, elephantiae, chamedraconteSunt et alia genera serpentum, ut admordicae, elephantiae, chamedraconteOmnes autem serpentes natura sua frigidi sunt, nec percutiunt nisi quando calescunt. Nam quando sunt frigidi, nullum tangunt. Unde et venena eorum plus die quam nocte nocent, torpent enim noctis algore, et merito, quia frigidi sunt nocturno rore. In se enim adducunt nodos torpent, aestate solvuntur. Inde est quod dum quicumque serpentium veneno percutitur, primum obstupescit, et postea, ubi in illo calefactum ipsum virus exarserit, statim hominem extinguit. Venenum autem dictum, eo quod per venas vadit; infusa enim pestis eius per venas vegetatione corporis aucta discurrit et animam exigit. Unde non posse venenum nocere, nisi hominis tetigerit sanguinem. Lucanus9, 614: Noxia serpentium est admixto sanguine pestis. Omne autem venenum frigidum est, et ideo anima, quae ignea est, fugit venenum frigidum. In naturalibus bonis, quae nobis et
Abbreviated transcription (Latin):
faciem. Namgreci ranam hotracam uocant. sala mandra uocata
quod contra incendia ualeat. Cuius inter omnia uenenata uis maxima
est. C&era enim singulos feriunt haec plures pariter inter imit. nã
si arbori in repserit omnia pomã inficit ueneno & eos quiederint
occidit qui&i am siuel in puteo cadat uis uenenieus potantes inter¬
ficit. Ita contra incendia repugnans ignes sola animalium ex tin¬
guit Viuit enim inmedus flammis sinedolore & consum matione
& non solum quia nonuritur sed extinguit incendium. Caura
lacertus qui quando senescit caecantur oculieius &intrat in foramen
pari&is aspiciens contra orientem & orto sole intendit & inlumi¬
natur. Stellio decolore inditum nomen hab& estenim tergore pictus
nomen hab& uariis stellatus corpore guttis. Hic autem scorpionib
adeo contrarius traditur ut uiso eo pauorem his afferat & torporẽ¬

Expanded text:
faciem; nam Graeci ranam βάτραχον vocant. Salamandra vocata, faciem; nam Graeci ranam βάτραχον vocant. Salamandra vocata, quod contra incendia valeat. Cuius inter omnia venenata vis maxima est; cetera enim singulos feriunt, haec plurimos pariter interimit. Nam si arbori inrepserit, omnia poma inficit veneno, et eos qui ederint occidit; qui etiam vel si in puteum cadat, vis veneni eius potantes interficit. Ista contra incendia repugnans, ignes sola animalium extinguit; vivit enim in mediis flammis sine dolore et consummatione, et non solum quia non uritur, sed extinguit incendium. Saura lacertus, qui quando senescit, caecantur oculi eius, et intrat in foramen parietis aspicientis contra Orientem, et orto sole intendit et inluminatur. Stellio de colore inditum nomen habeNomen habet, variis stellatus corpore guttis. Hic autem scorpionibus adeo contrarius dicitur, ut viso eo pavorem his afferat et torpore
Abbreviated transcription (Latin):
& uolare dicuntur quorũ tantum uirus est ut morsũ ante mors
insequatur quam dolor. Obites dicta quod colorem harenȩ
habeat dequa po&a. quam pars pictus maculis theo faunus
obites concolor e sutis atq: indiscr&is harenis ad moditus
eps eigua serpens quae non solum corpus sed &ossa ueneno
consumit Cuius poeameminit. ossaq: desoluens cum corpore
tabificus seps. Dipsa serpens tantȩ exiguiitatis fertur utcum
calc&ur nonuideatur. Cuius uenenũ ante extinguit quam senti¬
atur ut facies prȩuenta morte Nec tristitiam inducat mori¬
torto capłie roro dipsa calcata momordit uixdolor aut sensus
dentis fuit. salpica serpens e quȩ non uid&ur. Caecula dicta
Propterquod paruasit & non habeat oculos. Centũ peda amul¬
titudine pedum dicta. Lacertus reptilegenus est uocatus
tta quod brachia habeat genera lacertorum plura. ut botrax
salamandra saura stelio. botraca dicta quod rane habeat

Expanded text:
et volare dicuntur; quorum tantum virus est ut morsum et volare dicuntur; quorum tantum virus est ut morsum insequatur quam dolor. 30. Ammodytes dicta, quod colorem arenae habeat. De qua poeta: Quam parvis pictus maculis Thebanus Ophites Concolor exustis, atque indiscretus arenis Ammodytes. 31. Seps, exigua serpens, quae non solum corpus, sed, et ossa veneno consumit. Cujus poeta sic meminit: Ossaque dissolvens cum corpore tabificus seps. 32. Dipsas, serpens tantae exiguitatis fertur, ut cum calcatur non videatur. Cujus venenum ante exstinguit, quam sentiatur, ut facies prtorto capite retro dipsas calcata momordit: vix dolor aut sensus dentis fuit. Salpuga serpens est quae non videtur. Caecula dicta, propter quod parva sit et non habeat oculos. Centupeda a multitudine pedum dicta. Lacertus reptile genus est, vocatus ita quod brachia habeat. Genera lacertorum plura: ut botrax, salamandra, saura, stellio. Botrax dicta, quod ranae habeat
Abbreviated transcription (Latin):
rant: spumantia uirus seu terra fumat qua teter labitur¬
tem. directus ambulat namsi torserit se dũ currit statr̃t
crepat: Pinatrix serpens aquam ueneno inficiens in
quocũq enĩ fonte fuerit eũ ueneno in misc&: De quo
lucanus Rinatrix uiolator aquae .. Gencris serpens
in flexuosa quae semꝑ restũ iter efficit. dequa lucanus.
& semꝑ recto lapsurus limitecencris. Parias serpens quȩ semper
in cauda ambulat & sulcum facere uideur . Dequo idem lucanus
Quo contemptus iter cauda sulcare parias. Noas anguis italixe
riguisse uberibus in nectit &sugens interimit. Atq inde aboũ¬
depopulatione boas nom̃ accepit. Iaculus serpens uolans. de quo
lucanus iaculique uolantes . Exliunt enim in arborib &dũ aliqd
anmal obuium fuerit iactantse suꝑ eũ &perimunt Vnde &ia¬
culi dictisunt. In arabia autem serpentes sunt albi l cũ
alis quaesirenae uocantur quae plus currunt ab equis sed &iam

Expanded text:
rant spumantia rant spumantia tem directus ambulat; nam si torserit se, dum currit, statim crepat. Natrix serpens aquam veneno inficiens; in cumque enim fonte fuerit, eum veneno inmiscit. De quo Lucanus9, 720: Natrix violator aquae. Cenchris serpens inflexuosa, quae semper rectum iter efficit. De qua Lucanus9, 712: Et semper recto lapsurus limite cenchris. Parias serpens quae semper in cauda ambulat et sulcum facere videtur. De quo idem Lucanus9, 721: Quo contentus iter cauda sulcare parias. Boas, anguis Italiae e riguis se uberibus innectit et sugens interimit, atque inde depopulatione boas nomen accepit. Iaculus serpens volans. De quo Lucanus9, 720: Iaculique volucres. Exiliunt enim in arboribus, et dum aliquod animal obvium fuerit, iactant se super eum et perimunt; unde et iaculi dicti sunt. In Arabia autem sunt serpentes cum alis, quae sirenae vocantur, quae plus currunt ab equis, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
circulato. haec sola serpentium frigorise committit. prima
omniũ procedens dequaidem lucanus. & grauis ingeminũ
uergens caput anfiuena. Cuius oculi lucent ueluti lucernae
nidris colubra in aqua uiuens greci enim aquam idros uocañ.
dros aquatilis serpens a quo icti obturgescunt cuius quidam
morbum boamdicunt eo quod fimobouis remed&ur. Idra
draco multarum capͥtũ qualis fuit inlerna palude prouin¬
ciȩ. arcadiȩ haec latinae excedra dicitur quod uno cęso
tria capita & crescebant. sed hoc fabulosũ est. nam constat idrã
locum fuisse euomentem aquas uastantes uicinam ciuitatẽ
in quo uno meatu clauso multi erum pebant quod hercules
uidens locaipsa exusit &sic aquae clausit meatus. nam idra
ab aqua dicta est. Caelidros serpens qui & cersidros dicitur
cirsondicunt greci terram. Id ros aquam hic ꝑquam labit᷑
terram fumare facit quãsic macer describit. seuterga ex spi¬

Expanded text:
circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima circulato. Haec sola serpentium frigori se committit, prima omnium procedens. De qua idem Lucanus9, 719: Et gravis in geminum vergens caput amphisbaena. Cuius oculi lucent veluti lucernae. Enhydris colubra in aqua vivens; Graeci enim aquam ὑδωρ vocant. Hydros aquatilis serpens, a quo icti obturgescunt; cuius quidam morbum boam dicunt, eo quod fimo bovis remedietur. Hydra draco multorum capitum, qualis fuit in Lerna palude provinciae Arcadiae. Haec Latine excetra dicitur, quod uno caeso tria capita excrescebant. Sed hoc fabulosum locum fuisse evomentem aquas vastantes vicinam civitatem, in quo, uno meatu clauso, multi erumpebant. Quod Hercules videns, loca ipsa exussit, et sic aquae clausit meatus. Nam hydra ab aqua dicta est. 24. Chelydros serpens, qui et chersydros dicitur, cirson dicunt Graeci terram, ydros aquam, per quam labitur, terram fumare facit. Quam sic Macer describit: Seu terga exspi
Abbreviated transcription (Latin):
liquefiat totus inore serpentis. Cerastis serpens dictus eo quod
nua uocant. sunt autẽ illi quadri gemina cornicula quorum
ostentatione ueluti esca in licens sollicitata animalia perimit
totum enim corpus tegit harenis necullũ indiciũ. preb& nisi ex
etc parte qua inuiͣtas aues uel animalia capit. estautẽ flexuosus
plusquam alii serpentes itaut spinã non habere uideatur.
citalis serpens uocata quod tanta praefulg& tergiuari&ate
& notarum gratia aspicientes se r&ard& & quia reptando
pigrior et. quos ad sequi non ual& miraculo sui stupentes
capit: Tanti autem feruoris est ut &iam hiemis tempore
exuuias corporis feruentis exponat. de quo lucanus. & scitalis
pressis &iam nunc sola pruinis euuias positura suas:
Nfiuena dista eo quod duo capita habeat unũ in loco suo.
alterum in cauda currens ex utroq capite tractu corporis

Expanded text:
liquefiat totus in ore serpentis. Cerastes serpens dictus, eo quod liquefiat totus in ore serpentis. Cerastes serpens dictus, eo quod nua vocant: sunt autem illi quadrigemina cornicula, quorum ostentatione, veluti esca, inlice sollicitata animalia perimit. Totum enim corpus tegit arenis, nec ullum indicium sui praebet, nisi ex ea parte qua invitatas aves vel animalia capit. Est autem flexuosus plus quam alii serpentes, ita ut spinam non habere videatur. Scytale serpens vocata, quod tanta praefulget tergi varietate ut notarum gratia aspicientes retardet; et quia reptando pigrior est, quos adsequi non valet, miraculo sui stupentes capit. Tanti autem fervoris est ut etiam hiemis tempore exuvias corporis ferventis exponat. De quo Lucanus9, 717: Et scytale sparsis etiam nunc sola pruinis exuvias positura suas. Amphisbaena dicta, eo quod duo capita habeat, unum in loco suo, alterum in cauda, currens ex utroque capite, tractu corporis
Abbreviated transcription (Latin):
greci uenenum dicunt &inde aspis quod morsu uenenato inter¬
imat.. Huius diuersa genera &species & dispares effectus ad
nocendum. fertur autem aspis cũ coeperit pati incantatorẽ
uerna producat. illa autem cumexire noluerit unam aurẽ in terrã
premit alteram cauda obdurat & operit atque uoces illas magicas
ponaudiens non exit adincantantem. Deipso autẽ generẽ aspidis
quaelatine situla dicitur quiaquem momorderit siti perre
nalis genus aspidis dicta quod somno necat. Hane sibi eleoprata
opposuit quasi somno soluta est. Emorrois aspes nuncupatus
qđ sanguinẽ sud et quiabeo morsus fuerit. Ita ut dissolutis
emath dicitur: Praester ore patenti &uaporanti currit
prester. Hicquem ꝑcusserit distenditur enormiq: corpolentia
necatur ex tuberatũ enĩ putrido sequitur. Epectauificus
aspis quidũ momorderit hominẽ statim eũ onsumit itaut

Expanded text:
Graeci venenum dicunt: et inde aspis, quod morsu venenato interGraeci venenum dicunt: et inde aspis, quod morsu venenato interimat. Huius diversa genera et species, et dispares effectus ad nocendum. Fertur autem aspis, cum coeperit pati incantatorem,verna producat: illa, cum exire noluerit, unam aurem in terram premit, alteram cauda obturat et operit, atque ita voces illas magicas non audiens non exit ad incantantem. Dipsas, genus aspidis, qui Latine situla dicitur, quia quem momorderit siti perit. Hypnalis, genus aspidis, dicta quod somno necat. Hanc sibi Cleopatra adposuit, et ita morte quasi somno soluta est. Haemorrhois aspis nuncupatus quod sanguinem sudet qui ab eo morsus fuerit, ita ut dissolutis  αἷμα dicitur. Prester aspis semper ore patenti et vaporanti currit.prester. Hic quem percusserit distenditur, enormique corpulentia necatur; extuberatum enim putredo sequitur. Seps, tabificus aspis, qui dum momorderit hominem, statim eum consumit, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
quem ill& ꝑsequitur &occidit . Nihilenim parens illererum sine
remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis albis
maculis liniatus. Neguli autem sicut scorpiones harentia quaeq
sectantur & postquam ad aquas uenrint idropobas &limphaticos
faciunt. sibillus idem est &regulus sibilo enim occidit ante¬
quam mordeat uelexurat:  Iipera dicta quod ui pariat nam
& cum uenter eius ad partũ ingẽmuerit catuli non expectantes
maturam naturae solutionem conrosis erus lateribus ui erum¬
punt cum matris interitu. Lucanus uipere coeunt abrup¬
to. corpore nodi. fertur autẽ quod masculus ore in serto
uipere semen exspuat . Illa autem ex uoluntate libidinis in ra¬
biem uersa caput maris ore recepto praecidit. ita sit utpa¬
uipera autem fiunt past illi qui traaci uocantur agrecis .
Aspes uocata quod morsu uenena inmittit &spargat. Ios enĩ

Expanded text:
quem illa persequitur et occidit. Nihil enim parens ille rerum sine quem illa persequitur et occidit. Nihil enim parens ille rerum sine remedio constituit. Est autem longitudine semipedalis; albis maculis lineatus. Reguli autem, sicut scorpiones, arentia quaeque sectantur, et postquam ad aquas venerint, ὑδροφόβους et lymphaticos faciunt. Sibilus idem est qui et regulus. Sibilo enim occidit, antequam mordeat vel exurat. Vipera dicta, quod vi pariat. Nam et cum venter eius ad partum ingemuerit, catuli non expectantes maturam naturae solutionem conrosis eius lateribus vi erumpunt cum matris interitu. Lucanus6, 490: Viperei coeunt, abrupto corpore, nodi. Fertur autem quod masculus ore inserto viperae semen expuat; illa autem ex voluptate libidinis in rabiem versa caput maris ore receptum praecidit. Ita fit ut pana. Ex vipera autem fiunt pastilli, qui θηριακοὶ vocantur a Graecis. Aspis vocata, quod morsu venena inmittat et spargat; ἰὸς enim
Abbreviated transcription (Latin):
& artis fistulis ꝑquas trahit spm & linguam exerat. Vim
autem nonindentib:. sed in cauda hab& & uerbere potius
quam ictu noc&. In noxius autẽ est auenenis. sed ideo huic
ad mortẽ faciendã uenena non esse necessaria quia siquẽ
ligarit occidit a quo nec elefas tutus est sui corporis mag¬
nitudine Nam circa semitas dilitescens ꝑ quas elefantes
soliti gradiuntur crura eorum nodis inligat acsusfocatos perimit
Cignitur autem in a&hiopia &india inipso incendio iugis aestus.
Lasiliscus grece letine interpr&atur regulus eo quod rex serpenti¬
Ium sit adeo ut eum uidentes fugiant quia olfactu suo eos necat
Nam & hominẽ uelsi aspiciat interimit. siquidem ab eus aspectu
pullauis uolans in laesa transit. sed quã procul sit eus ore
conbusta deuoratur . Amustelis tamen uincitur quas illic homines
inferunt cauernis inquibus delitescunt. Itaq ea uisa fugit

Expanded text:
et artis fistulis, per quas trahit spiritum et linguam exerat. Vim et artis fistulis, per quas trahit spiritum et linguam exerat. Vim autem non in dentibus, sed in cauda habet, et verbere potius quam rictu nocet. Innoxius autem est a venenis, sed ideo huic ad mortem faciendam venena non esse necessaria, quia si quem ligarit occidit. A quo nec elephans tutus est sui corporis magnitudine; nam circa semitas delitescens, per quas elephanti soliti gradiuntur, crura eorum nodis inligat, ac suffocatos perimit. Gignitur autem in Aethiopia et India in ipso incendio iugis aestus. Basiliscus Graece, Latine interpretatur regulus, eo quod rex serpentium sit, adeo ut eum videntes fugiant, quia olfactu suo eos necat; nam et hominem vel si aspiciat interimit. Siquidem et eius aspectu nulla avis volans inlaesa transit, sed quam procul sit, eius ore conbusta devoratur. A mustelis tamen vincitur, quas illic homines inferunt cavernis in quibus delitescit; itaque eo visu fugit,
Abbreviated transcription (Latin):
Nguis uocabulum omniũ serpentium genus quod plicari
& contorqueri potest & inde anguis quodangulosussit. &
num̃ quam rectus.. Angues autem apud gentiles lucorũ erat¬
pueris acer est lucus. Colubrum ab eo dictũ quod colat
umbras uel quod in lubricos tractus flexib sinuosis labatur
Nam lubricũs dicitur quicquid labitur dũten&ur ut piscis
non aꝑtis passibus. sed squamorũ minutissimis nisibus repit
illa autem quae .iiii. pedib: nituntur sicut lacerta & stilio¬
nes. non serpentes sed reptilia nominantur . Cerpentes au¬
tem. reptilic sunt quae uentre &pectore retant:. quorũ
tot uenena quot genera totꝑnicies quod species tot dolo¬
res. quot colores habentur : Praco maior cunctorũ serpen¬
tium. siue omnium animantium suꝑ terram:. Hunc greci
draconta uocant. unde & diriuatũ est in latinũ utdraco
dicer&ur. qui saepe abspeluncis abstractus fertur in aerẽ
concitaturq pp̃t eum aer. est autẽ cristatus oreparuo

Expanded text:
nguis vocabulum omnium serpentium genus, quod plicari et contorqueri potest. Et inde anguis, quod angulosus sit, et nunquam rectus. Angues autem apud gentiles pro pueri, sacer est locus. Colubrum ab eo dictum, quod colat umbras, vel quod in lubricos tractus flexibus sinuosis labatur. Nam lubricum dicitur quidquid labitur dum tenetur, ut piscisnon apertis passibus, sed squamarum minutissimis nisibus repit. Illa autem quae quattuor pedibus nituntur, sicut lacerti et stiliones, non serpentes, sed reptilia nominantur. Serpentes autem reptilia sunt, quia ventre et pectore reptant. Quorum tot venena quot genera, tot pernicies quot species, tot dolores quot colores habentur. Draco maior cunctorum tium, sive omnium animantium super terram. Hunc Graeci δράκοντα vocant; unde et derivatum est in Latinum ut draco diceretur. Qui saepe ab speluncis abstractus fertur in aerem, concitaturque propter eum aer. Est autem cristatus, ore parvo,
Abbreviated transcription (Latin):
meros autem secundum musicã MERIS
ita quaeris positis extremis ut puta sex. & decus dipondius. uides quot
monadibus superetur sex Axii. &est sex monadib: ducis perquadratum
sexies seni faciunt XXXUI. coniungis extrema illa prima sex ad xii¬
simulefficiunt x uIii. Patiris trigies sexies perdecus octo effict dipondi¬
us hos iungis cum summa mingre id est sexies erunt octo eterit medium int̃
sex xxii. qua propter octosiperant vi. duabus monadibus id est tertia
ergo superat eadem superatur sed haec ratioquem ad modum in moͬdo est
exuo lubilitate circulorum. Ita & inmicro cosmointantum preteruocem ua¬
la ut sine ipsius perfectione diam homosimfoniis carens non consta: eius¬
dem musiceperfectione aiammetra consistunt in arsi &thesi. id est eleua¬

Expanded text:
meros autem secundum musicam ita quaeris. Positis extremis, utputa VI et decas dipondius, vides quot monadibus superetur VI a XII, et est VI monadibus: ducis per quadratum, sexies seni faciunt XXXVI. Coniungis extrema illa prima, VI ad XIIiunt XVIII. Partiris tricies sexies per decas octo, efficit dipondius. Hos iungis cum summa minore, id est sexies, erunt VIII et erit medium inter VI et XII. Quapropter VIII superant VI duabus monadibus, id est tertia ergo superat, eadem superatur. 2. Sed haec ratio quemadmodum in mundo est, ex volubilitate circulorum, ita et in microcosmo in tantum praeter vocem valet, ut sine ipsius perfectione etiam homo symphoniis carens non consistat. Ejusdem musicae perfectione etiam metra consistunt, in arsi, et thesi, id est, ele
Abbreviated transcription (Latin):
mus dictae eo quod lucem foenerent. Lux enim grece fos dicitur uel qđ
pereas intus positus homouid& : Alii fenistram putant dictam eo quod
domui lucem ministrat compositum nomen ex greco latinoq sermo¬
ne fos enim grece luxest. Cardo est locus in quo ostium uertitur & sem¬
permo uetur. Dictus a poto cardias quod quasi corhominem totum ita
ille cuneus ianuam regat ac moueat unde & prouerbia leest Incardine
remẽe: Limina hostiorum dicta eo quod trans uersa sint utlimes & perea
sicut inagro aut intro eatur aut foris eatur. Potes & ante quasi post & an
mur. postes eo quod post ostium stent¬
AEOIEI CIORUM.

Expanded text:
mus, dictae eo quod lucem fenerent: lux enim Graece φῶς dicitur: vel quia mus, dictae eo quod lucem fenerent: lux enim Graece φῶς dicitur: vel quia per eas intus positus homo videt. Alii fenestram putant dictam eo quod domui lucem minestret, conpositum nomen ex Graeco Latinoque sermone; φῶς enim Graece lux est. Cardo est locus in quo ostium vertitur et semper movetur, dictus ἀπὸ τῆς καρδίας, quod quasi cor hominem totum, ita ille cuneus ianuam regat ac moveat. Unde et proverbiale est: 'In cardine rem esse.' Limina ostiorum dicta eo quod transversa sint ut limes, et per ea sicut in agro aut introeatur aut foris eatur. Postes et antae quasi post etmur; postes eo quod post ostium stAEDIFICIORUM.