comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuat anima mea ob grãm tui. Querit᷑
utru cõueniret abrã t̾a sc̃o uiro. ut cela¬
ret sarã uxor̾e suã. ⁊cur ñ magis pone¬
ret in dõ spem suã: ne occideret᷑ a rege.
Ostendit᷑ enĩ in isto eiꝰ facto. qd̾ homo ñ de¬
bet t̾eptare dnm̃ dm̃ suũ. qu̾ãdo habet
qͥd faciat. ex rationabili cõsilio. Fec̃ enĩ
qd̾ potuit. ꝓuita sua. qd̃ aut̃ ñ potuit. il¬
li cõmisit. in qu̾e sꝑauit. Cui ⁊ pudiciti¬
ã cõuigis cõm̃dauit. nec enĩ eũ fides ac
spes refellit. Nãq pharao adõ t̾ritꝰ. mul¬
diuinit didicit. illesã cũ honore red¬

Expanded text:
vivat anima mea ob gratiam tui. Quaeritur utrum conveniret Abram tam sancto viro ut celaret Saram uxorem suam, et cur non magis poneret spem suam in Deo, ne occideretur a rege. Ostenditur enim isto facto ejus quod homo non debet tentare Dominum Deum suum, quando habet quod faciat ex rationabili consilio. Fecit enim quod potuit pro vita sua. Quod autem non potuit, illi commisit in quo speravit, cui et pudicitiam conjugis commendavit. Nec enim eum fides ac spes fefellit. Namque Pharao a Deo territus, muldivinitus didicit, illaesam cum honore red
Abbreviated transcription (Latin):
deoꝵ: qđ uidelicet ignẽ nolens adora¬
rare. igne cõsũptus sit. Loquit᷑ aut̃
pꝰea dñs ad abram. Ego sũ quite edu¬
xi de igne chaldeoꝵ. Ouxer̃t aut̃
abram ⁊ nachor uxores. ⁊ rł. Pat̾ aut̃¬
melchȩ. ipse ẽ pat ieschȩ. Aran filuᷤ
tharȩ fr̾ abr̃a ꝯ nachoris. duas filiaᷤᷤ
genuit. melchã. ⁊ sarai. cognom̾to
cha accepit uxore nachor. ⁊ sarai abr̃a.
Necdũ qͥppe int̾ patruos. ⁊ fratrũ fili

Expanded text:
daeorum, quod videlicet ignem nolens adodaeorum, quod videlicet ignem nolens adorare, igne consumptus sit. Loquitur autem postea Dominus ad Abram: Ego sum qui te eduxi de igne Chaldaeorum. Duxerunt autem Abram et Nachor uxores: nomen uMelchae ipse est pater Jeschae. Aran filius Thare frater Abram et Nachoris, duas filias genuit, Melcham et Sarai cognomento cham accepit uxorem Nachor et Sarai Abram; necdum quippe inter pat
Abbreviated transcription (Latin):
apparet in hac diuisione linguarũ. uo¬
iũi aliqͥd cõdere creatorẽ. s dicendi
modos ⁊ formas in diu̾sis loquelarũ
generib diuisisse. Unde easdẽ syllabas
eiusdẽ potestatis litteras. alit̾ c̃oiun¬
ctas. diu̾sis unguis inuenimꝰ. Sepe etiã
eadẽ nomina uł u̾ba. aliud qͥd signifi¬
cantia in alia lingua: atq aliud in alia.¬
Nã ubi dicimꝰ in psalmo. in uirga ferrea.
Igit᷑ in latino sidera. ñ ferrea significat
Lxx in regione chaldeoꝵ. in hebreo
habet. inu̾r cherdim: id ẽ in igne chal¬
deoꝵ. Dradt̾ aut̃ hebrei ex hac occa¬
sione istimodi fabulã. qđ abram ĩ ig-¬
nẽ missus sit. qi ignẽ adorare nolue¬
rit. qu̾e chaldei colunt. ⁊ dĩ auxilio
uberat᷑. de idolatriȩ igne ꝓfugerit.
qđ in sequentib scribit᷑ egressũ eẽ
tharam cũ sobole sua de regione
chaldeoꝵ: ꝓ qͦ in hebreo habet᷑. de incen
us ẽ aran ante cõspectũ thare patris
sui in t̾ra natiuitatis suȩ in igne chal¬

Expanded text:
at non in hac divisione linguarum novum quid condere Creatorem, sed dicendi modos et formas in diversis loquelarum generibus divisit. Unde easdem syllabas, et ejusdem potestatis litteras, aliter conjuntium linguis inveniemus; saepe etiam et eadem nomina vel verba aliud quid significantia in alia lingua, atque aliud in alia. Ubi dicimus in Psalmo: In virga ferrea , Igitur in Latino sidera non ferrea significat LXX in regione Chaldaeorum, in Hebraeo habet Ur casdim. , id est, in igne Chaldaeorum. Tradunt autem Hebraei ex hac occasione istius modi fabulam quod Abram in ignem missus sit, quia ignem adorare noluerit quem Chaldaeiliberatus, de idololatriae igne profugerit, quod in sequentibus scribitur egressum esse Tharam cum sobole sua de regione Chaldaeorum, pro quo in Hebraeo habetur de incendur, Mortuus est Aran ante conspectum Thare patris sui, in terra nativitatis suae in igne Chal
Abbreviated transcription (Latin):
tiq ut cũq uolt̾ ei uocabulũ c̃omuta¬
eũ ipsũ nom̃ hebraicũ sit. Nemo aut̃
tĩan uocabuli sumit ex altera. Saras
aut̃ ita nomimis ĩmnutati. hec ẽ. qd̾ antea
dicebat᷑ pͥnceps mea. uniꝰ tatumͦ domus

Expanded text:
tique utcunque volunt ei vocabulum commutatique utcunque volunt ei vocabulum commutacum ipsum nomen Hebraicum sit. Nemo autem etymologiam vocabuli sumit ex altera. SARAI autem ita nominis immutati, haec est, quod antea dicebatur, princeps mea, unius tantum domus m
Abbreviated transcription (Latin):
adã pactũ ai custocdiset. ñ abrahã hoc
pactũ accepisset.S qr ille in hoe m̃bro
culpa mobedientiȩ pͥmo agnoũ. decu¬
it ut iste in hoc m̃bro signu obedientiȩ
sed̃o accepisset. utt ostenderẽt᷑ obedien¬
tes qu̾adoq generasse filios ad uita.
aũ olim p̃uaricatores generar̾t ad mor-
ixitq dn̾s aa abrahã. Sarai It̃e.¬
uxor̾e tuã ñ uocab̾ sarai: s sarã. irł.¬
S hicia declarat᷑ ꝓmissio de uocationegen¬
tiũ. in isaac filio ꝓmissionis.id ẽ gr̃a ñ
natura: qi de sene patre.⁊ sterili matre.
Et q hoc ñ ꝑ generation̾ẽ qͥ ẽ is mael. s ꝑ
regenerationẽ fucuru̾̃ erat: id̃o ibiãẽ¬
ĩpata ẽ cireũcisio. qu̾ado de sara ꝓmit
tit᷑ fuliꝰ in tipo ȩccłiȩ. ñ quado ismaelã
cipũ tenuit iudęoꝵ Errant qͥpu¬
tant pͥmũ sara ꝑ unũ .r. scriptã fiusse.
⁊ p̾ea ei alterũ .i. additũ. Et qir. apud

Expanded text:
Adam pactum Dei custodisset, non Abraham hoc Adam pactum Dei custodisset, non Abraham hoc pactum accepisset. Sed quia ille in hoc membro culpam inobedientiae primo agnovit, decuit ut iste in hoc membro signum obedientiae secundo accepisset, ut ostenderetur obedientes quandoque generasse filios ad vitam, dum olim praevaricatores generarunt ad mortem. Dixitque Dominus ad Abraham: Sarai uxorem tuam non vocabis Sarai, sed Saram,  etc. Declaratur promissio de vocatione gentium in Isaac filio promissionis, id est gratiae, non naturae, quia de sene patre et sterili matre: et quia hoc non per generationem, sicut Ismael, sed per regenerationem futurum erat, imperata en quando Ismael qui typum tenuit Judaeorum. Errant qui putant primum Saram per unum r scriptum fuisse et postea ei alterum r additum, et quia r apud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeat anima pariuili incircu̾cisi. dũ ip¬
sa pactũ dĩ irritũ ñ fecit. s qͥ eũ circũ¬
pactũ dĩ dissipauer̃t. in qͦ om̃s peccaue¬
r̃t. Nascunt᷑ eñi om̃s ñ ꝓpͥe. s origi¬
nalit̾ peccatores. qu̾ẽ nͥ regeneratio li¬
adã originalit̾ etiã ipse peccauit.
deireo abrahȩ circu̾cisio com̃data ẽ pͥn¬
ceps. ut sub lege eẽt: sic̃ ⁊ adã ne de lig¬
no manducaret. ut ꝓbaret᷑ si cõpleret
hoc. an non. Credens eñi filiũ se habi¬
turũ. ꝑ cuiꝰ generationẽ om̃ib gentib
benedictio futura ẽẽt. ⁊ in cuiꝰ nepotib
castitatis ⁊ sobrietatis unicũ mansisset
exemplar. Unde ⁊ in ea parte corporis
signũ fidei accipit. unde filiꝰ fid̾i ñ car¬
nis nasciturꝰ erat. Nec truncata corpo¬
ris parte deformior. s fid̃i in đm sig¬
no glosior Igit᷑ ꝓdõ aliqͥd ꝑdere lucrũ
ẽ ñ dãpniũ.Ita abrahã fiãi sue signũ ac
cipiens. ñ deformatꝰ ẽ s meliorat᷑. Si eũ

Expanded text:
eat anima parvuli incircumcisi, dum ipsa pactum Dei irritum non fecit, sed qui eum circumpactum Dei dissipaverint, in quo omnes peccaverunt? Nascuntur enim omnes non proprie, sed originaliter, peccatoresAdam originaliter etiam ipse peccavit. Idcirco Abrahae circumcisio commendata est princeps, ut sub lege esset sicut et Adam, ne de ligno manducaret, ut probaretur si compleret hoc an non. Credit enim se filium habiturum, per cujus generationem omnibus gentibus benedictio futura esset, et in cujus nepotibus castitatis et sobrietatis unicum mansisset exemplar. Unde et in ea parte corporis signum fidei accepit, unde filius fidei, non carnis, nasciturus erat. Nec truncata corporis parte deformior, sed fide in Deum gloriosior. Igitur pro Deo aliquid perdere, lucrum est, non damnum. Ita Abraham fidei suae s sed melioratus. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
guat dñs. cũ ⁊ abrabã riserit. nͥ qͥa
illiꝰ risus admirationis ⁊ lȩciciȩ fuit.
sare aut̃ dubitationis. Et hoc ab illo di¬
iudicari potuit. qͥ corda homin̾u nouit.
Et qͦmͦ intelligebant eũ ẽẽ qͥ loquebat᷑.
cũ etiã ausa negare sit sara qd̵ riserit.
tãqu̾a ille hoc posset ignorare. nͥ force
sara homines eos putabat: Abrahã
uͦ dm̃ intelligebat. s etiã ipse illa huma
nes pͥus arbitrat᷑ ẽ: s fortasseͥs in qͥb dm̃
loqͥ intellexit. quibdã diuunȩ maiestatis
existentib ⁊ apparentib signis: sic̃ in
hominib dm̃ sepe apparuisse scriptura
testat᷑. S rursus quęrit᷑. si ita ẽ. unde
angłos fuisse postea cognou̾int. nͥ forte

Expanded text:
guat dominus, cum et Abraham riserit. nisi quia illius risus admirationis et laetitiae fuit, Sarrae autem dubitationis, et ab illo hoc diiudicari potuit,. qui corda hominum nouit.Quomodo intelligebant Deum esse qui loquebatur, cum etiam negare ausa sit Sara quod riserit, tanquam hoc ille posset ignorare: nisi forte Sara homines eos putabat, Abraham vero Deum intelligebat? Sed etiam ipse illa humannes prius esse arbitratus est: sed fortassis in quibus Deum loqui intellexit, quibusdam divinae majestatis existentibus et apparentibus signis, sicut in hominibus Dei saepe apparuisse Scriptura testatur. Sed rursus quaeritur, si ita est, unde angelos fuisse postea cognoverint, nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsara ⁊ ciendũ aut̃ qd quatuor in ue¬
teri testam̃to absꝙ ullo uelamine.
nominib suis antequ̾a nascerent᷑ uo¬
cati st̾ ismael. isaias. salomon. ⁊io¬
sias. Lge scripturas. Suy ismael¬

Expanded text:
4. Sciendum autem quod quatuor in veteri Testamento absque ullo velamine nominibus suis, antequam nascerentur, vocati sunt; Ismael, Isaac, Salomon, et Josias. Lege Scripturas. 5. JA
Abbreviated transcription (Latin):
Aiunt hebrei hunc ẽe sem filiũ noe. ⁊
supputantes annos uitȩ ipsius. osten¬
dunt eũ ad isaac usq uixisse. om̃sꝙ pͥmo¬
genitos a noe. donec saceraotio funge¬
ret̾ aaron. fuisse pontifices. Porro salem.

Expanded text:
Aiunt hunc esse Sem filium Noe: et supputantes annos vitae ipsius, ostendunt eum ad Isaac usque vixisse, omnesque primogenitos Noe donec sacerdotio fungeretur Aaron, fuisse pontifices. Porro Salem,
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ ñ reus adulterii. dũ uiuente legitima
uxore. cõiunctus ẽ ancillȩ suȩ. nͥ qr nec¬
dũ ꝓmulgata ẽ uniꝰ uxoris euangłica.
lex: Habebat qͦ ꝓmission̾e adõ multipli¬
cati seminis sui. s necdũ sciebat ex qua
uxore. qr postea dicturẽ ei. de sara hab̾e
filiũ. Nã p̾terea sic ꝓpagandi sem̃ uo¬
luntas pia fuit. qr cõcũbendi uoluntas
libidinosa ñ fuit: etiã ⁊ sara ꝓlẽ qu̾a
de se habere ñ potuit. de ancilla hab̾e
uoluit. Cõsentiebat ut̃̾q in facto. quia
utͥq sar̃a sterile ẽẽ sciebat. Cũq in¬

Expanded text:
terii reus non esse, dum vivente legitima uxore, conjunctus est ancillae suae, nisi quia necdum promulgata est unius uxoris evangelica lex. Habebat quoque promissionem a Domino multiplicati seminis sui, sed necdum sciebat ex qua uxore, quia postea dictum est ei de Sarai habere filium. Nam propterea sic propagandi seminis voluntas pia fuit, quia concumbendi voluntas libidinosa non fuit. Etiam et Sarai prolem quam de se habere non potuit, de ancilla habere voluit. Consentiebat uterque in facto, quia uterque Sarai sterilem esse sciebat. Qui in
Abbreviated transcription (Latin):
uideat᷑ addita: nos e. litterã ebream
additã dixerimꝰ. Idioma eñi lingue
illiꝰ ẽ ꝑ e. quidẽ scribere.s ꝑ a. legere.
sic̃ e cõtiario .a. literã sepe ꝓ e. ꝓn̾tiant.
ta sit. utrũ scd̾m hoc scłm dicta sit
culũ significat. dictũ sit eonion. t̾aꝙͣ
si latine dici possit secularare: an ex
hoc aliqͥd scđ̃m sp̾italẽ ꝓmissionẽ hic
intelligere cogam᷑: ut et̾nũ idõ dictũ
sit. qr hinc ȩt̾nũ aliquid significat᷑.¬

Expanded text:
ita, nos he litteram Hebraeam additam dixerimus. Idioma enim linguae illius est, per he quidem scribere, sed per a legere. Sicut e contrario a litteram saepe per pronuntiant. ta sit, utrum secundum hoc saeculum dicta sit culum significat, dictum sit ἀιωνιον, tanquam si Latine dici possit saeculare; an ex hoc aliquid secundum spiritualem promissionem hic intelligere cogamur, ut aeternam ideo dictum sit, quia hinc aeternum aliquid significat
Abbreviated transcription (Latin):
faleg nom̾ ĩposuit: qͥ int̾p̃tat᷑ diui¬
sio. ab eo qd̾ in dieb eiꝰ lingue in ba
modad. ⁊ salef. ⁊ asarmoth. iare. ⁊
aduram. ⁊ uzal. ⁊ decla. ⁊ ebal. ⁊ abi¬
mael. saba. ⁊ ofir. ⁊ euila. ⁊ iobab.¬
Harũ gentiũ posteriora nomina ĩue¬
ĩmutata sint ignorant᷑: possedert̃
aut̾ a cofene fluuio. omnẽ indiȩ regi¬

Expanded text:
Phaleg nomen imposuit, qui interpretatur diviPhaleg nomen imposuit, qui interpretatur divisio, ab eo quod in modad, et Saleph, et Asarmoth, Jare, et Aduram, et Uzal, et Decla, et Ebal, et Abimael, Saba, et Ophir, et Evila, et JobabHarum gentium posteriora nomina inveimmutata sint, ignoratur. Possederunt autem a Cofene fluvio omnem Indiae regi
Abbreviated transcription (Latin):
rara. ⁊ sodoma. ⁊ gomorra. ⁊ adͥama.
⁊ sebonn. notȩ st̃ om̃ib. hoc t̾atũ ad no¬
tandũ indet᷑. qđ lesa ipsa sit. quȩ nẽ
oallis hoe dr̃ ubi aquȩ calidȩ ꝓrũpen¬
⁊ aram. Hi ab eufrate fluuio part̾e
asie. usq ad indicũ occeam tenent. Est
aut̃ elam. a quo elamite pͥncipes ꝑ¬
sidis. De assur ante ĩa dictũ ẽ. qd̾ ninũ
urbẽ cõdiderit. Arfaxat. a qͦ caldei.
ludi. a qͦ lidia. aram. a qͦ syri. quoꝵ
metropolis ẽ damaseus Filii aram.
us. qul. i geter. ⁊ mes. Us. traconiti¬
dis ⁊ damasci cõditor int̾ palestin̾ã
icoelen sy riã. tenuit pͥncipatum.
A qͦ septuaginta int̾p̃tes in libro iob
ubi in hebreo seribit᷑ t̾ram us. regi¬
oñe ausitidẽ. qͣsi usitidẽ transtuler̾t.
Ul. aqͦ armeni. geter: a quo acarnani.
siue carii. Porro mes. ꝓ qͦ Lex int̾p̃tes¬
mosoch dixert̃: qͥ nc̃ uocant᷑ meones.
Ar farat genuit sela. ⁊ sela genuit
a qͦ hebrei. uaticinio quodã filio suo

Expanded text:
rara, et Sodoma, et Gomorrha, et Adama, et Seboim notae sunt omnibus, hoc tantum annotandum videtur, quod Lesa ipsa sit quae nunc Callirhoe dicitur, ubi aquae calidae prorumpend et Aram. Hi ab Euphrate fluvio partem Asiae usque ad Indicum oceanum tenent. Est autem Aelam, a quo Aelamitae, principium Persidis. De Assur ante jam dictum est, quod Ninum urbem condiderit. Arphaxad a quo Chaldaei: Lud a quo Lydii: Aram a quo Syri, quorum metropolis est Damascus. Filii Aram, Us, et Ul, et Gether, et Mes. Us Trachonitidis et Damasci conditor, inter Palaestinam et Coelen Syriam tenuit principatum: a quo Septuaginta Interpretes in libro Job, ubi in Hebraeo scribitonem Ausitidem, quasi Ussitidem transtulerunt. Hul, a quo Armenii; Gether, a quo Acarnanii, sive Carii. Porro Mes, pro quo SepMosoch dixerunt, nunc vocantur Maeones. Arphaxad genuit Sela, et Sea quo Hebraei, vaticinio quodam filio suo
Abbreviated transcription (Latin):
turarũ loco. salisa nominari. diciq¬
rur sũ. uitulã cõsternant̾e. qd̃ scili¬
cec t̾cio terrȩ motu absorta sit: ⁊ ex
eo tẽp̃r qͦ sodoma ⁊ gomorra. adama.
i seboim: diuino igne subu̾sȩ sunt.
illa paruula ñcupet᷑. Siqͥdẽ segor
tͣnsfert᷑ in parua. quȩ in lingua syra.
zoara dr̃. Uallis aut̾ salinarũ. sicut
in hoc eodẽ libro seribit᷑. in qͣ fuert̃
antea pucei bituminis. post dĩ irã
⁊ sulphuris pluuiã. in mare mortuũ u̾sa ẽ
Iercussertq. raphaim in astaroth. usq¬

Expanded text:
turarum loco Salisa nominari, diciqd scilicet terrae motu tertio absorpta sit, et ex eo tempore quo Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim, divino igne subversae sunt, illa parvula nuncupatur. Siquidem Segor transfertur in parvam, quae in lingua Syra Zoara dicitur. Vallis autem Salinarum, sicut in hoc eodem libro scribitur, in qua fuerunt ante putei bituminis, post Dei iram et sulphuris pluviam, in mare Mortuum versa est. Percusseruntque Raphaim in Assaroth
Abbreviated transcription (Latin):
euntib neapolim. q̃ pͥus lura. id
ẽ amigdalon uocabat᷑: ⁊cecidit in
sort̾ẽ tribus beniamin. Am uͦ in
tribu iuda. ẽ urbs sacerdotib se¬
parata. Int̾ptat᷑ aut̃ bethel domꝰ
dĩ. ain. oculus. uł fons. Et bene abr̃a
qu̾a a mundi pͥncipe. ⁊ scłi uolupta¬
tib recesserint. abluti fonte sacri
baptismatis. cursũ p̾sentis uitȩ cau¬
te ⁊ cosiderate ducentes: hostiã lau¬
dis acbonoꝵ oꝑum in altare rectȩ
fidi dõ exhibentes. ad domũ dĩ. id õ¬

Expanded text:
 prius Luza, id est, Amygdalon, vocabatur, et cecidit in sortem tribus Benjamin. Hai in tribu Judae est urbs sacerdotibus separata. Interpretatur autem Bethel domus Dei, Hai vero oculus, vel fons. Et bene Abram stquam a mundi principe et saeculi voluptatibus recesserint, abluti fonte sacri baptismatis, cursum praesentis vitae caute et considerate ducentes, hostiam laudis ac bonorum operum in altari rectae fidei Deo exhibendo, ad domum Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
Lex legimꝰ. abiit unde uenerat
in desertũ usq bethel: s sic̃ in he¬
breo scriptũ ẽ. Abiit itinere suo ꝑ
austrũ usq bethel. Idcirco eñi de¬
egipto ꝓfectus ẽ: ñ ut desertũ ĩ gre¬
deret᷑ qd̾ egipto reliq̃rat. s ut ꝑ austrũ
qui aqͥloni cõtrariꝰ ẽ. ueniret ad do¬
mũ dĩ. tibi erat tab̾naculũ eiꝰ in¬

Expanded text:
 legimus, Abiit unde venerat in desertum usque Bethel: sed sicut in Hebraeo scriptum est: Abiit itinere suo per Austrum usqAegypto profectus est, non ut desertum ingrederetur quod cum Aegypto reliquerat, sed ut per Austrum qui Aquiloni contrarius est, veniret ad domu
Abbreviated transcription (Latin):
ditor nr̃ qͥ ẽ uita uiuentiũ. i spes mori¬
entiũ. intuitu pie miserationis mor¬
talib dedit. ut ꝑ ilła edocti atq uitiis
correcti. uisione incęlis ꝑpetua dig¬
ni ẽe mereantꝰ Peperitꝙ agar abra¬
hȩ filiũ. qͥ uocauit nom̃ eiꝰ esmael. Ad
nom̃ allusit. ismael em̃ int̾ptat᷑ audi¬
tio dĩ. sic̃ angłs supͣ ad agar dixit:
uocabis nom̃ eiꝰ ismael. eo qd̾ audierit

Expanded text:
ditor noster, qui est vita viventium et spes morientium, intuitu piae miserationis mortalibus dedit, ut per illam edocti atque a vitiis correcti, ejus visione in coelis perpetua digni esse mereantur. Peperitque Agar Abrae filium, qui vocavit nomen ejus Ismael. Ad nomen allusit; Ismael enim interpretatur auditio Dei, sicut angelus supra ad Agar dixit: Vocabis nomen ejus Ism
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpꝰ reputet᷑ ȩtatis. ex qͦ cõfessus ẽ dñm.
spretis idolis chaldeoꝵ. Potest aut̃ fieri.
ut qi scriptura reliquit ĩcertũ. ante pau¬
cos annos tharẽ de chaldea ꝓfectus. ue¬
nerit in haran qu̾a morte obirec. uł cer¬
te stat̾i pꝰ ꝑsecution̾e in carrã uenerit.⁊
ibi diuciꝰ sit morat᷑. pparuitq dñs

Expanded text:
empus reputetur aetatis, ex quo confessus est Dominum, spernens idola Chaldaeorum. Potest autem fieri ut quia Scriptura reliquit incertum, ante paucos annos Thara de Chaldaea profectus venerit in Haran, qua morte obiret, vel certe statim post persecutionem in Haran venerit, et ibi diutius sit moratus. Apparuitque Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
noꝵ. sic̃ in sequentib ostendit᷑. nͥ ꝑ
recapitulationẽ ostendat᷑ uiuo tha¬
ra locutũ ẽẽ dnm. ⁊ abrahã uiuo
haran. qr ibi cõpleuit om̃s annos
totiꝰ uitȩ suȩ. Soluit᷑ gͦ questio ꝑ re¬
capitulationẽ. q̃ indissolubilis rema¬
neret. si pꝰ mort̾e thare acciꝑem lo¬
cutũ ẽẽ dñm ad abrahã. ut exiret
genuerat. ut abrahã pꝰ mort̾e pa-¬

Expanded text:
 sicut in sequentibus ostenditur: nisi per recapitulationem ostendatur, vivo Thara locutum esse Dominum, et Abram vivo a ibi complevit omnes annos totius vitae suae. Solvitur ergo quaestio per recapitulationem, quae indissolubilis remaneret, si post mortem Thare acciperemus locutum esse Dominum ad Abram, ut exiret genuerat, ut Abram post mortem pa
Abbreviated transcription (Latin):
peccatrix. futura ꝑ ariet̾e bene etiã
regnatura. Quȩ animalia idõ tri
tatẽ gerens ille popłs adoleuit. Per
turtur̾e n colu̾bã. sp̃itales popłi figu¬
rati sunt indiuidui. filii ꝓmissioni.
⁊ heredes regni futuri. Quoꝵ etas
tẽporalis idõ tacet᷑. qi ȩt̾na meditan¬
tes trans gressi st̃ desidera tẽporalia.
S quid ẽ qd̾ animalia illa tria diui¬
dunt᷑ adũ sus inuic̾e partib costitutiᷤ.
nisi qd̾ carnales. ⁊ m popło ueteri. qñe
int̾ se diuidunt᷑: Porro aues ideir

Expanded text:
peccatrix futura; per arietem, eadem plebs regnatura. Quae animalia proptereatatem gerens ille populus adolevit. Per turturem et columbam, spirituales populi figurati sunt, individui filii promissionis, et haeredes regni futuri: quorum aetas temporis ideo tacetur, quia aeterna meditantes, transgressi sunt desideria temporalia. Sed quid est, quod animalia illa tria dividuntur, adversus se invicem partibus constitutis, nisi quod carnales et in populo veteri, et nunc inter se
Abbreviated transcription (Latin):
ñ utiq hoc intelligi uoluit. qd eo¬
dẽ anno septuagesimo ȩtatis suȩ
om̃s tres genuit. s ex qͦ anno gene¬
rare cepit. eũ annũ cõmemora¬
uit seriptura. Fieri aut̾ potest
ut p̾terior sit generat᷑ abraham:
s merito excellentiȩ qͥ in seripturis ual¬
de cõmdat᷑. pͥor fuerit nominat᷑. si ẽ ꝓ¬
pb̾a pͥor̾e nominaũ minore : iacob
auexi. esau aut̃ odio habui. Et in pa¬
ralipomenon. eũ sit qͣr tus nascendi
ordine iudas. pͥor ẽ nominat᷑: aqͦ ui¬
daice genti nom ẽ ꝑpt̾ tribũ regiã.

Expanded text:
non utique; hoc intelligi voluit, quod eodem anno septuagesimo aetatis suae omnes tres genuit, sed ex quo anno generare coepit, eum annum commemoravit Scriptura. Fieri autem potest, ut posterior sit generatus Abram, sed merito excellentiae, quia in Scripturis valde commendatur, prior fuerit nominatus sicut propheta priorem nominavit minorem: Jacob dilexi, Esau odio habui , et in Paralipomenon, cum sit quartus nascendi ordine Judas, prior est nominatus, a quo Judaicae genti nomen est propter tribum regiam.
Abbreviated transcription (Latin):
recesser̃t. ⁊ uener̃t in capũ sennaar.
qͥ int̾p̾tat᷑ scussio dentiũ: stat̾i adũ¬
sus dm̃ ĩpietatis suȩ turr̾ẽ edificant.
ac dogmatũ suꝑbiã nefario ausu
cõfingunt: uolentes curiositate
nͣ licita ipsius cęli alta penetrare. S
tis diuisi st̃: ita ⁊ heretici ab unicȩ
fidĩ cõfessione segregati. int̾ se diu̾¬
sitate erioris. qͣsi ꝑ dissonantiã lin

Expanded text:
recesserunt; et venerunt in campum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium. Statim adversus Deum impietatis suae aedificant turrim, ac dogmata superbiae nefario ausu confingunt, volentes curiositate non licita ipsius coeli alta penetrare. 3. tas divisi sunt, ita et haeretici, ab unitate fidei confusione segregati, inter se, 296 diversitate erroris, quasi per dissonantiam lin
Abbreviated transcription (Latin):
t mesram genuit ludim. i anamim.
qlaabim. ⁊ necthuim. ⁊ fethusim. ⁊ ces¬
luim: e qͥb egressi st philisthum. ꝯcap¬
turim. Exceptis laabim. aqͥb lybies
n cesluim. qͥ deinceps philisthum ap¬
pellati st̃: quos nos corrupte palesti¬
nos dicimꝰ. cȩt̾e sex gentes ignotȩ nob̾
ft̃. qͥ a bello ethiopico subu̾sȩ. usq ad
obliuion̾e p̾teritoꝵ nominũ ꝑuenere.
Possedert̃ aut̃ t̾rã. a gara usq ad extre¬
mos fines egypti. Et chanaan ge

Expanded text:
genuit Ludim, et Anamim, et Balaabim, Neptuim, et Petrusim, et Chasluim; de quibus egressi sunt Philistiim et Capturim. Exceptis Labaim; a quibus Libyes et Chasluim, qui deinceps Philistiim appellati sunt, quos nos corrupte Palaestinos dicimus; caeterae sex gentes ignotae nobis sunt, quia bello Aethiopico subversae, atque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenerunt. Possederunt autem terram a Gaza usque ad extremo
Abbreviated transcription (Latin):
luxu uoluptatũ ꝑmaneant. exortant:
quatinꝰ iuxta illud ꝓpłi cũ actibus
suis dicant. Comedamꝰ ⁊ bibamͦ. eras
eñ meriem̃. Uincunt ⁊ semeber. qͥ int̾¬
p̃tat᷑ ibi ꝑditio. ⁊ rerd&e̾ seboini. id est
cinguli meroris: ca ꝑiracũdiã ⁊inui¬
diã incautos quosq aecipiunt. Unãe
scriptũ ẽ. Stultos int̾ficit iracũdia.
ac paruulos occidit inuidia. Quintũ
gͦ regẽ. hoc ẽ regẽ bale similit̾ uinẽs
sp̃itales nequitiȩ. cũ pusillanimes ac
formidolosos. in desꝑation̾e mittunt.
Bale eñi. int̾ptat᷑ p̾cipitatio. uł absorbi¬
tio. ꝗmnulla re antiquus hostis ma¬
gis certat ac satagit. qu̾a ut pꝰ lapsũ
peccati. deceptus in desꝑatione ne se
recuꝑare possit uimittat. ac ꝑdat.

Expanded text:
luxu voluptatum permaneant exhortantur, luxu voluptatum permaneant exhortantur, quatenus juxta illud propheticum, actibus suis dicant: Comedamus et bibamus, cras enim moriemur . Vincunt et Semeber, qui interpretatur ibi perditio, et rex est Seboin, id est, cinguli moeroris, cum per iracundiam et invidiam incautos quosque decipiunt. Unde scriptum est: Stultos interficit iracundia, ac parvulos occidit invidia . Quintum ergo regem, hoc est regem Balae similiter vincunt spirituales nequitiae, cum pusillanimes ac formidolosos in desperationem mittunt. Bala enim interpretatur praecipitatio vel absorbitio, et in nulla re antiquus hostis magis certat ac satagit, quam ut post lapsum peccati deceptos, in desperationem, ne se recuperare possint, immittat ac perdat.
Abbreviated transcription (Latin):
uana sit n ꝑnitiosa. tam̃ decora suꝑ¬
ficie imꝑito uulgo in p̾senti ẽẽ ui¬
det᷑. s in futuro ꝑ aduentũ uerilu¬
minis. qualis fuerit apparebit. Por¬
rothadal. qui sciens iugũ siue explo¬
rator dr̃. ⁊ rex ẽ gentiũ: apte ad sig¬
nificationẽ auaritiȩ tnfferri potest.
quȩ sagax atq u̾suta. multos suo
sub iugat imꝑio. Tales gͦ reges umẽt.
pͥmũ bara. qͥ maliciã sonat. siue cre¬
atur̾a. ⁊ rex ẽ sodomoꝵ. hoc ẽ ciuitatis
siue pecudis silentis. cũ eis qͥ in mali¬
tia uetusta ꝑseuerant: quatinꝰ more
pecudũ cecitat̾e libidinis sequant᷑.
ꝑsuadet. Umcunt i bersa. hoc ẽ in
angustia costitutũ. regem scilicet
gomorrȩ. id ẽ popłi tim̃tis ac sediti¬
osi. cũ eos qui p̃sentiũ rerũ curis
angustant᷑. ac nefas rapinȩ agere ñ
formidant: obruunt ac ꝓsteruunt.
Uinẽt ⁊ sennaar reg̾e adamȩ id est
t̾renȩ. cũ eos qui carnalia t̾atũ sapi¬
unt.⁊ de cȩlestib ñ cogitant. ut in

Expanded text:
t perniciosa, tamen decora superficie imperito vulgo in praesenti esse videtur, sed in futuro per adventum veri luminis qualis fuerit apparebit. Porro Thadal, qui sciens jugum, sive explorator dicitur, et rex est gentium, apte ad significationem avaritiae transferri potest, quae sagax atque versuta, multos suo subjugat imperio. Tales ergo reges primum vincunt Bara, qui malitiam sonat, sive creaturam, et rex est Sodomorum, hoc est caecitatis, sive pecudis silentis, cum eos qui in malitia vetusta perseverant, quatenus more pecudum caecitatem libidinis sequantur, persuadet. Vincunt et Bersa, hoc est, in angustia constitutum regem scilicet Gomorrhae, id est populi tumentis ac seditiosi, cum eos, qui praesentium curis angustantur rerum, ac nefas rapinae agere non formidant, obruunt ac prosternunt. Vincunt et Sennaar regem Adamae, hoc est terrae, cum eos qui carnalia tantum sapiunt, et de coelestibus non cogitant, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
tes in astharoth carnam: ⁊ gentes for¬
tes simul cũ eis. ⁊ om̃e os in sauhe ei¬
uitate. antequ̾a sodom̃a ꝑuenirent.
Quia quatuor reges ꝓfecti de babylo¬
ne. int̾fecert̾ gigantes. hoc ẽ raphaim.
robustos quosq arabiȩ. ⁊ ⁊uzimin.
hõm. ⁊emi. in ciuitate sauhȩ. q̃ usq
hodie sic uocat᷑. Tuzim aut̃ ⁊ em̃m.
transferentes: gentes fortissimas po¬
suert̃. Et reu̾tentes uenert̾ ad font̾ẽ
iudicii. hoc ẽ cades. P anticipationẽ
dr̃. qd postea sic uocatũ ẽ. Significat
aut̃ locũ apud petr̃a. qui fons iudi¬
cii nominat᷑. qr ibi ds̃ popłm iudicarit.
t ꝑcussert omn̾e regionẽ a male¬
chitarũ ⁊ amorreoꝵ. sedent̾ẽ in a¬
sason thamar. Hoc oppidũ ẽ. qd̵ nẽ
uocat᷑ engadi: balsami ⁊ palmarũ
fertile. Porro asasonthamar in lin¬
gua nr̃a. urbs palmarũ resonat.
Inamar quippe. palma dr̃. Sciendũ
aut̾ ꝓ eo qd̾ post paululũ sequit᷑.
direxer̃t cõtra eos aciem ad bellũ

Expanded text:
tes in Astaroth Carnaim, et gentes fortes simul cum eis: et Ominaeos in Save civitate, antequam Sodomam pervenirent. Quatuor reges profecti de Babylone, interfecerrobustos quosque Arabiae, et Zuzim in Hom, Emim in civitate Save, quae usque hodie sic vocatur. Zuzim autem et Emim transferentes, gentes fortissimas posuerunt. Et revertentes venerunt ad fontem Judicii, hoc est Cades. Per anticipationem dicitur, quod postea sic vocatum est. Significat autem locum apud petram, qui fons Judicii nominatur quia ibi Deus populum judicarit. Et percusserunt omnem regionem Amalecitarum, et Amorrhaeum sedentem in Asasonthamar. Hoc oppidum est quod nunc vocatur Engaddi, balsami et palmarum fertile Porro Asasonthamar in lingua nostra urbs palmarum resonat. Thamar quippe palma dicitur. Sciendum autem, pro eo quod post paululum sequitur, Et direxerunt contra eos aciem ad bellum
Abbreviated transcription (Latin):
reges. qͥ quinq reges suꝑauerant.
posst̃ cõtrarias potestates significa¬
re. quȩ carnales quinq sensib cor¬
poris abutentes uitiis uincunt. ac
in dominiũ suũ redigunt. Nã amra¬
phel qͥ int̾p̃tat᷑. dixit ut caderet: ⁊ rex
ẽ sennaar que excussio dentiũ uł fe¬
tor eoꝵ int̾ptat᷑. potest heresim signi¬
ficare. quȩ ad certũ casũ tendens u̾¬
typice designat gentilii stulticiã.
qͥ iniquitate debriati. eȩeo corde ere¬
atura ꝓ ereatore uenerant᷑.⁊ scl̃i illece¬

Expanded text:
reges qui quinque reges superaverant, possunt contrarias potestates significare, quae carnales quinque sensibus corporis abutentes vitiis vincunt, ac in dominium suum redigunt. Nam Amraphel, qui interpretatur dixit ut caderet, et rex est Sennaar, qui excussio dentium, vel fetor eorum interpretatur, potest haeresim significare, quae ad certum casum tendens, vetypice designat gentilium stultitiam, qui iniquitate ebrii, caeco corde creaturam pro Creatore venerantur,
Abbreviated transcription (Latin):
dorsis pallio au̾si uenientes oꝑiunt. qr¬
bonis subditis subditis sic p̃positoꝵ
suoꝵ mala displicent. ut tam̃ hec ab
aliis occultent. Opimtũ aũsi deferunt.
qr ditudicantes factũ. ⁊ uenerantes
magistrũ: nolunt uidi qđ tegunt.
tenuit. nec ultimꝰ in gentib credidit.
Uidit iuditat̾e patris. qr cõsensit ĩ nece

Expanded text:
dorsis pallio, aversi venientes operiunt, nisi quod bonis subditis sic praepositorum suorum mala displicent, ut tamen haec ab aliis occultent? Operimentum aversi deferunt, quia dijudicantes factum et venerantes magisterium, nolunt videri quod tegunt. tenuit, nec ultimus in gentibus credidit, vidit nuditatem patris, quia consensit in necem
Abbreviated transcription (Latin):
huiꝰ rei testes st̃. Quare aut̃ in una
tantũ climatis parte. antiquũ libie
nom̾ resederit: ꝯ reliqua t̾ra uocata
chanaan obtinuit t̾rã quã uidei de¬
inceps posseder̃t. eiectis chananeis.
Filii aut̃ chus. saba. ⁊ euila. n sa¬
batha. i regma. ⁊ sabathaca. Saba.
a qͦ sabei. de quib uirgilius: solis ẽ
turea uirga sabeis. Et alibi. Centũq
in parte remotioris affricȩ. heremo
eoherentes. Sabatha. a quo sabatheni.
qͥ ne astabauri nominant᷑. Regna uͦ ⁊
labathaca. paulati antiqͣ uocabula
ignorat᷑. Filii regna. saba. ⁊ dadan.
tuagesimo pͥmo psalmo. ubi nos ha¬
bemꝰ. reges arabũ . saba munera offe¬
rent: in hebreo scriptũ ẽ. reges saba.¬
Iorro chus. genuit nemrod.ga.¬

Expanded text:
hujus rei testes sunt. Quare autem in una hujus rei testes sunt. Quare autem in una tantum climatis parte, antiquum Libyae nomen resederit, et reliqua terra vocata Chanaan obtinuit terram, quam Judaei deinceps possederunt, ejectis Chananaeis. Filii Chus, Saba, Aevila, Sabatha, Regma, et Sabathaca. Saba a quo Sabaei, de quibus Virgilius : Solis est thurea virga Sabaeis. Et alibi, . . . . .in parte remotioris Africae eremo cohaerentes. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nominantur. Regma vero et Sabathaca paulatim antiqua vocabula ignoratur. Filii Regma, Saba et Dadan. tuagesimo primo psalmo, ubi nos habemus, Reges 320 Arabum et Saba munera offerent: in Hebraeo scriptum e8. Chus genuit Nemrod.
Abbreviated transcription (Latin):
ilii gomer ascenar. ⁊ rifath. ⁊tho¬
gorna. Aschenar greci: reginos uo¬
eant. Rifan. paflagonas. thogorma.
frigas. Filii aut̃ iaban. elisa. ⁊ tharsis.
ꝯcerthim. ⁊ dodanim. Ab his diuisȩ st̃
insulȩ nationũ in t̾ris suis. uir scd̾m
De ionib id ẽ grecis: nascunt᷑ heliseiqͥ
uocant᷑ eolides. unde i in quinta lingua:
cilicias arbitrat᷑. E adspirationis lit¬
ter̾a uitiose aposteris. in TuY dicens
fuisse corrciptã. unde ⁊ metropolis eoꝵ
ciuitas tharsus appellat᷑. paulo apło
⁊ sinnii capitonis. ⁊ grecũ flegonta.
cȩt̾osq eruditissimos uiros. ⁊ uidebi¬
mꝰ om̃s pene insulas. ⁊ totiꝰ orb̾ litora.
t̾rasq mari uicinas grecis accolis
occupatas. qͥ ut sup̃diximꝰ ab amano
n tauro montib. om̃ia maritima
loca. usq ad occeanũ possedere bri
dieq ab ebreis ethiopia ñcupatur.
Mefraun egyptus. fut. libies. a quo ⁊
Muiti scriptores tã greci qu̾a latini.

Expanded text:
Filii Gomer, Aschenez, et Riphath, et ThoFilii Gomer, Aschenez, et Riphath, et Thogarma. Aschenez Graeci Reginos vocant: Riphath, Paphlagones, Thogarma, Phrygas. Filii Javan, Elisa, et Tharsis, Cethim et Dodanim. Ab his divisae sunt insulae nationum in terris suis. Vir secundum De Ionibus, id est, Graecis, nascuntur Elisei, qui vocantur Aeoles; unde et quinta lingua Cilicas arbitratur, θ aspirationis litteram vitiose a posteris in τ dicens fuisse corruptam, unde et metropolis eorum civitas Tharsus appellatur Paulo apostet Sisinnii Capitonis, et Graecum Phlegonta, caeterosque eruditissimos viros, et videbimus omnes pene insulas et totius orbis littora terrasque mari vicinas Graecis accolis occupatas, qui, ut supra diximus, ab Amano et Tauro montibus omnia maritima loca usque ad Oceanum possidere Brithodie ab Hebraeis Aethiopia nuncupatur; Mesraim, Aegyptus; Phuth, Libyae, a quo et Multi scriptores tam Graeci quam Latini,
Abbreviated transcription (Latin):
filio noe. nati st̃ sept̾ẽ filii qͥ possederunt
eles. ⁊cilitiȩ montib: usq ad fluuiũ ta¬
nain. In europa uͦ. usq ad gadra. no¬
mina locis ⁊ gentib relinquentes. qͥb
pꝰea ĩmutata st̃ plurima: cȩt̾a ꝑma¬
nent ut fuert̃. Sunt aut̃ gomer: galatȩ.
magog: schitȩ. madai: medi. iaban:
iones qͥ n greci. unde i mare ioniũ.
Tubal. hberes. qͥ nispani. qͥb celtiberia. licet
qͥdã italos suspicent᷑. Mosoch. cappado
thorim. cappado ces arbitrant᷑. Liyras.
thraces. quoꝵ ñ satis ĩmutatũ uocabu¬
lũ ẽ. Scio quedã gog ⁊ magog. tã de
p̾senti loco. qu̾a de hierechiel ad gotho¬
rũ nuꝑ in t̾ra nr̃a bacchantiũ historiã
retulisse. Qd utrũ uerũ sit: p̃li ipsius
fine monstrat᷑. Et certe gothos om̃s re¬
tro eruditi. magis getas. qu̾a gog ⁊ ma¬
gog appellare cõsueuer̃t. Hȩ itaq sept̾e
gentes quas de iafech uenire stirpe me¬
moraui: ad aqͥlonis part̾ẽ habitant.

Expanded text:
 possederunt e et Ciliciae montibus usque ad fluvium Nathanain; in Europa vero usque ad Gadera nomina locis et gentibus relinquentes: e quibus postea immutata sunt plurima, caetera permanent ut fuerunt. Sunt autem Gomer Galatae; Magog Scythae; Madai Medi; Javan Iones, qui et Graeci, unde et mare Ionium; Thubal Biberes, qui et Hispani, a quibus Celtiberia, licet quidam Italos suspieentur. Mosoch, Cappadocthorim Cappadoces arbitrantur: Thiras, Thraces, quorum non satis immutatum vocabulum est. Scio quemdam Gog et Magog, tam de praesenti loco, quam de Ezechiel, ad Gotthorum nuper in terra nostra bacchantium historiam retulisse, quod utrum verum sit, praelii ipsius fine monstratur. Et certe Gotthos omnes retro eruditi, magis Getas, quam Gog et Magog appellare consueverunt. Hae itaque septem gentes, quas de Japheth venire stirpe memoravi, aquilonis partem inhabitant.
Abbreviated transcription (Latin):
fectione salutis nr̃e. cũ tͣdet᷑ regnũ dõ
n patri. ut ĩ illa ꝑspicua c̃otẽplatione
ĩcõmutabilis ueritatis. nullis mysteruiꝰ
corporalib egeamꝰ. Sexcentesimo ⁊ pͥ¬
mo anno uite noȩ. id ẽ ꝑ actis sexcentis
die secundi m̃sis dr̃ siccasse t̾ra. t̾a qu̾a
finita ẽẽt baptirandi necessitas: nͥ qr¬
ĩnumero dierũ quin qͥgesimo ⁊ septimo.
ipse ẽ eñi secundi m̃sis uicesimꝰ septimꝰ.¬

Expanded text:
salutis nostrae, cum tradetur regnum Deo et Patri, ut in illa perspicua contemplatione incommutabilis veritatis, nullis ministeriis corporalibus egeamus. Quod sexcentesimo et uno anno vitae Noe, id est, peractis sexcentis die secundi mensis dicitur siccasse terra: tamquam finita esset iam baptizandi necessitas in numero dierum quinquagesimo et septimo. ipse est enim dies secundi mensis uicesimus septim
Abbreviated transcription (Latin):
famis cẽpore sola regi in ꝑegrinis lo¬
cũq mulierũ placusset regi. apud
ueteres sex m̃sib ungebat᷑ oleo myr¬
teo: ⁊ sex m̃sib in pigm̃tis uariis erat
ꝯcurationib feminarũ. ⁊ t̾c demu̾ in¬
grediebat᷑ ad reg̾e. Atq potest ita fieri.
ut sarai pꝰqu̾a placuerat regi. dũ post
annũ eiꝰ ad rege p̾parat᷑ introitꝰ. ⁊ abra¬
hȩ pharao multa donauerit: ⁊ pꝰea
pharao sit ꝑcussus a dño illa adhuc
intacta ab eiꝰ cõcubitu ꝑmanente.
Et ascendit abram ex egipto. ipse :¬
uxor eiꝰ. irł. Pulchre de egipto libera¬
t̾ ascendisse dr̃. S occurrit huic sen¬
sui illud qd̾ sequit᷑. qͦmͦ potuerit exi¬
ens de egipto fuisse diues ualde
Qd̾ soluit᷑ hebraica ueritate in qua
seribit̾ abram gͣuis uehem̃t̃: egip¬

Expanded text:
famis tempore sola regi in peregrinis loaecunque mulierum placuisset regi apud veteres, sex mensibus ungebatur oleo myrteo, et sex mensibus in pigmentis variis erat, et curationibus feminarum, et tunc demum ingrediebatur ad regem; atque ita potest fieri ut Sarai postquam placuerat regi, dum per annum ejus ad regem praeparatur introitus, et Abrahae Pharao multa donaverit, et postea Pharao sit percussus a Domino, illa adhuc intacta ejus concubitu permanente. Et ascendit Abram ex Aegyto, ipse reliqua. Pulchre de Aegypto liberatus, ascendisse dicitur. Sed occurrit huic sensui illud quod sequitur, quomodo potuerit exiens de Aegypto esse dives valde. Quod solvitur illa Hebraica veritate in qua scribitur: Abram gravis veheme
Abbreviated transcription (Latin):
cõsecrando nouo homine. ad tenendam
qͥetis ⁊ resurrectionis fide. Qd̃ pꝰ dies el.¬
emissꝰ coruus ñ ẽ reu̾sus. aut aqͥs utiq in¬
t̃cept᷑. aut aliqͦ suꝑnat̾ati cadauere illecł.
significat homines ĩ ĩmunditia cupidi¬
tatis tetrimos. ⁊ ob hoc ad ea qͥforis st̃ ĩ
hoc mundo nunis intentos. aut rebap¬
triari. aut ab his qͦs p̃t̾ arca. id ẽ p̃t eceli¬

Expanded text:
consecrando novo homine, ad tenendam consecrando novo homine, ad tenendam quietis et resurrectionis fidem. Quod post dies reversus, aut aquis utique interceptus, aut aliquo supernatante cadavere illectus, significat homines immunditia cupiditatis teterrimos, et ob hoc ad ea quae foris sunt in hoc mundo nimis intentos, aut rebaptizati, aut ab his quos praeter arcam, id est praete
Abbreviated transcription (Latin):
memorat᷑: cũ area requieũ. Qd̾ eñ ꝓ¬
mitic᷑ ĩ spe: hoc exhibet᷑ ĩ re. Porro ipsa
septima reqͥes. cũ octaua resurrectione
iungit᷑.Neq eñ suscitato corpore finit᷑
reqͥes. q̃ pꝰ hanc uita excipit sc̃os. s potiuꝰ
salute renouatũ. in ȩt̾nȩ uitȩ munus
adsumit. Qa gͦ septima requies c̃ũ octi¬
ua resurrectione cõningit᷑. hoe ĩ saeram̃¬
to regenerationis nr̃e. iã ẽ ĩ baptismo altũ¬
ꝓfundũq mysteriũ ẽ. Qd̃ quindeci cubi¬
tis suꝑcreũ aqͣ. excedens altitudiñe mon
signant resurrectione. sept̾e quiete. Hoc sacm̃¬
g resurrectionis ⁊ qͥetis. tͣnscendit omñe
sapientiã suꝑħoꝵ. ita ut nullatenꝰ pos¬
sint indagare scientiȩ suȩ altitudine
resurrectionis qͥete. Et qr septuaginta
a septẽ. ⁊ octoginta ab octo dinumerant᷑
cõiuncto utroq numero. centũqͥnqͣgin¬
ta dieb exaltata ẽ aqͥ: eãdẽ com̃ dans no¬
b̃ atq cõfirmans altitudin̾e baptismi ĩ

Expanded text:
est, cum arca requieuit. quod enim promittitur in spe. hoc exhibetur in re. porro quia ipsa septima requies cum octaua resurrectione coniungitur — neque enim reddito corpore finitur requies, quae post hanc uitam excipit sanctos, sed potius salute renouatum in aeternae uitae munus adsumit — quia ergo septima requies cum octaua resurrectione coniungitur. et hoc in sacramento regenerationis nprofundumque mysterium est, quod quindecim cubitis supercrevit aqua, excedens altitudinem montsignant resurrectionem, septem quietem. Hoc  resurrectionis et quietis transcenditur omnem sapientiam superborum, ita ut nullatenus possit indagare scientiae suae altitudine resurrectionis quietem. Et quia septuaginta a septem et octoginta ab octo denominantur, conjuncto utroque numero, centum quinquaginta diebus exaltata est aqua, eamdem commendans nobis atque con firmans altitudinem baptismi, in
Abbreviated transcription (Latin):
ũ int̾ homines nemrod filiꝰ chus. no¬
ua ĩꝑii cupiditate tyrannidẽ arripu¬
it. regnauitq in babilonia. quȩ ab eo
qd ibidẽ cõfuse st̃ linguȩ. babel ap-¬
pellatata ẽ: qđ̾ int̾ptat᷑ cõfusio. Cuiꝰ
edificandȩ t̾ris: ide nemrod extitit
auctor. Quiq ꝓ eo qđ ultra naturã
suã cęli alta penetrare cõtendit: ñ in¬
cõgrue diabolo cõparat᷑. qͥ cogitatione
cordis sui intumescens. suꝑ sidera exal¬
tare se uoluit: ia ẽ suꝑ omn̾e potestat̾ẽ
angłoꝵ dõ se coequare disponens. dũ
dicit. Ascendã suꝑ altitudin̾e nubiũ.
⁊ ero similis altissimo. Qd aut̃ dr̃ ue¬
nator: qͥd signifieat᷑ noc nomine. nisi
conmarũ t̾rigenarũ deceptor. i capi¬
ens homines ad mort̾ẽ: Regnauit
aut̾ im arach. hoc ẽ in edissa. ii marcad.
quȩ nc̃ dr̃ nisibis. ⁊ in calanne. quȩ postea
u̾so nomine a seleuco rege ẽ dicta seleu¬
lat᷑. De t̾ra illa exiit assur. ⁊edificauit
nimĩ cõdidert̃ urbẽ magnã. qu̾a hebrei

Expanded text:
um inter homines Nemrod filius Chus nova imperii cupiditate tyrannidem arripuit, regnavitque in Babylonia, quae ab eo, quod ibi confusae sunt linguae, Babel appellata est, quod interpretatur confusio. Cujus aedificandae turris idem Nemrod exstitit auctor; qui pro eo quod ultra naturam suam coeli alta penetrare contendit, non incongrue diabolo comparatur, qui, cogitatione cordis sui intumescens, super sidera exaltare se voluit, id est, super omnem potestatem angelorum, Deo se coaequare disponens, dum dicit: Ascendam super altitudinem nubium, et ero similis Altissimo. 2. Quod venator, quid significatur hoc nomine, nisi animarum terrigenarum deceptor, et capiens homines ad mortem? Regnavit autem et in Arach, hoc est, in Edissa, et in Achad, quae nunc dicitur Nisibis: et in Chalanne, quae postea verso nomine a Seleuco rege est dicta Seleulatur. De terra illa exiit Assur, et aedificavNinum condiderunt, urbem magnam, quam Hebraei
Abbreviated transcription (Latin):
um. usq samariten. ⁊ amatheum.
De chanaan. pͥmꝰ natꝰ ẽ sidon. a quo urbs
in fenice. si don uocat᷑. Dem. aracheus.
qͥ arcas cõdidit oppidũ c̃otra cripolim. in
radicib libam sitũ: a quo haut ꝓcul a¬
lia ciuitas fuit nomine sini. quȩ uario
euentu subu̾sa belloꝵ. nom̃ c̾a̾tũmͦ lo¬
co pͥstinũ reseruaũ. Aradii st̃. qͥ aradũ
insulã posseder̃t. angusto fretu a peni
ad nr̃m tẽpꝰ tã asyris quã ab ebreis.
ita ut apud ueteres dicta fuerat: ap¬
pellat᷑. Hanc macedones qͥ pꝰ alexandr̃u
in oriente regnart̃. epiphaniã n̾cu¬
pauert̃. Nonnulli antiochiam ita ap¬
pellat̾ã putant. alii licet ñ uere. tam̃
opinionẽ suam qͣsi ueri simili uocabu¬
lo cõsolantes. emmaus pͥm̾a ab antio¬
chia mansionẽ edissã ꝑgentib appella¬
ri putant. ⁊ eandẽ ẽẽ. quȩ apud uet̾es
dicta sit emath. Et fuit t̾minꝰ chana¬

Expanded text:
um, Samaraeum, et Amathaeum. De Chanaan primus natus est Sidon, a quo urbs in Phoenice Sidon vocatur; dein Aracaeus, qui Arcas condidit oppidum, contra Tripolim, in radicibus Libani situm. A quo haud procul alia civitas fuit nomine Sini, quae postea vario eventu subversa bellorum, nomen tantummodo loco pristinum reservavit. Aradii sunt qui Aradum insulam possederunt, angusto freto a Phoenad nostrum tempus, tam a Syriis quam ab Hebraeis, ita ut apud veteres dicta fuerat, appellatur. Hanc Macedones, qui post Alexandrum in Oriente regnarunt, Epiphaniam nuncupaverunt. Nonnulli Antiochiam ita appellatam putant. Alii licet non vere, tamen opinionem suam quasi verisimili vocabulo consolantes, Emath primam ab Antiochia mansionem Edessam pergentibus appellari putant; et eamdem esse quae apud veteres dicta sit Emath. Et fuit terminus Chana
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑationẽ sp̃italẽ oliuȩ fructuosũ sureu¬
lũ retulit. qͦ significaret ñnullos etiã
ext̃ ȩccłiam baptiratos. si eis pingue¬
ad unitatis sociecat̾e posse ꝑduci. Q.d̃
post alios sept̾e dies dimissa. ñ ẽ reu̾sa.
significat fin̾e scłi. qͣndo scõꝵ reqͥes.¬

Expanded text:
 spiritualem olivae fructuosum surculum retulit. 28. Quo significaret nonnullos etiam extra Ecclesiam baptizatos, si eis pinguead unitatis societatem posse perduci. Quod post alios septem dies dimissa non est reversa, significat finem saeculi, quando erit s
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse quidẽ modus doctrinȩ diuinȩ
in decalogo continet᷑. qui in uice¬
nario bis ducit᷑. uł qr duo p̾cepta
continet caritatis. uł qr. histori¬
alit᷑ ⁊ allegorice ẽ obseruandus.
Primogenita quȩ ad dm̃ ꝑtinent.
i rł. Hi qui in pͥmordio conũsati¬
onis semetipsos dõ dedicant. ñ pos¬
sunt in eis alii consecrationis si¬
bi usurpare effectũ. Siue bos. si¬
ue ouis. ut supͣ. Qd̾ si immũdũ ẽ
animal. ⁊rł. Debilitatis. immun¬
ditiã dicit. Siquis semetipsũ con¬
strinxerit in aliquo uoto. sicut ẽ
uirginitatis ꝓmissio. ⁊rursus in¬
alio aliquo uitiosus fuerit: in eo
qd̃ ex sua ꝓmissione seruauit. ab
aliorũ potest dũo offerri. In alia
Siredimere noluerit. uendet᷑ alteri.
Siunꝰ eũ ñ redemerit. alius eũ suo
studio poterit restaurare. Om̃e
Siue rationalis . sapiens. sie sub¬
iectus. siue meditatio dtĩo offe

Expanded text:
» Ipse quidem modus doctrinae divinae » Ipse quidem modus doctrinae divinae in decalogo continetur, qui in vicenario bis ducitur, vel quia duo praecepta continet charitatis, vel quia et historialiter et allegorice est observandus. « Primogenita quae ad Deum pertinent, » etc. Hi qui in primordio conversationis semetipsos Deo dedicant, non possunt in eis alii conversationis sibi usurpare effectum. « Sive bos, sive ovis, » ut supra. « Quod si immundum est animal, » etc. Debilitatis immunditiam dicit. Si quis semetipsum constrinxerit in aliquo voto, sicut est virginitatis promissio, et rursus in aliquo vitiosus fuerit, in eo quod ex sua promissione servavit, ab alio non potest Deo offerri; in alio « Si redimere noluerit, vendetur alteri. » Si unus eum non redemerit, alius eum suo studio poterit restaurare. « Omne sive rationalis et sapiens, sive subjectus, sive meditatio
Abbreviated transcription (Latin):
cuilibet fuerit uenundatus. irł.¬
dẽ si meditationẽ suã ut ꝑ se legat.
i intelligat ad se reducere tarda¬
uerit: ⁊ alteri semꝑ mnit uolu¬
erit: potest contingere. ut illi ad¬
hereat. de quo errorẽ capiat. Un¬
de ñ facile redimat᷑. Quia cũ iube¬
lei uenerit dies. scĩficatus erit dño
urł. Cũ enĩ uenerit dies retributi
laboris: licet ipse postea ꝑierit.
ipse eni qui uouet. sacerdos dĩ est.
Siager emptus.⁊ ñ de possessione ma¬
iorũ. yrł. Idẽ si discipulus aliunde
ueniens. meditationẽ erga te ini
erit. qui ñ sit de scola tua. suppu¬
ta quãtũ in eo possis elaborare.
studiũ adhibe lucrandi eũ. In ui¬
beleo aut̃. reuertet᷑ ad pͥorẽ dnm̃.
Id ẽ ei qui pͥmũ in eo laborauit.
merces laboris impendet te studii
tui suscipiente remunerationem.
rabit᷑. Om̃is iudicii⁊ negotiorũ
diũsitas. iuxta doctrinã eccłiasti¬
cã pensent᷑. Siclus. xx obolos habet.

Expanded text:
civilibus fuerit venundatus, » ecivilibus fuerit venundatus, » etc. Si meditationem suam, ut per se legat et intelligat, ad se reducere tardaverit, et alteri semper inniti voluerit, potest contingere ut illi adhaereat, de quo errorem capiat, unde non facile redimatur. « Quia cum jubilaei venerit dies, sanctificatus erit Domino, » etc. Cum enim venerit dies retributiolaboris, licet ipse postea perierit. Ipse enim qui vovit sacerdos Dei est. « Si ager emptus et non de possessione majorum, » etc. Id est, si discipulus aliunde veniens meditationem inferit erga te, qui non sit de schola tua, supputa quantum in eo possis elaborare, et studium adhibe lucrandi eum. « In jubilaeo autem revertetur ad priorem Dominum, » id est, ei qui primum laboravit in eo merces laboris impendet, te studii tui suscipiente remunerationem. rabitur, » omnis judicii et negotiorum diversitas juxta doctrinam ecclesiasticam pensetur. « Siclus viginti obolos habet.