comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cipiz. Nã cũ elyseos cãpos poeta ille describt. uͥpu¬
tant habitare aĩas beatoꝵ ñ sołu ibi posuit cos. qͥ
ꝓpͥis mitis ad illas sedes ꝑuenire̾ potuert̃ s: aduait
atq ait. qͥsq sui memores alios fecere inberendo.
no cũ se cuiq scõ humilis ꝗͥsq cõm̃dat ⁊ diẽ. me¬
mor mei esto. atq id ut eẽ possit ꝓm̾endo efficit.
S qͥs iste sit modꝰ.⁊ qͣ sint ipsa peccata q̃ ita impe
m̾itis impetrent indulgentiã. difficillimũ ẽ in¬
uerure. ꝑiculosissimõ definire. Ego cete usꝙ ad
hoc tẽpꝰcũ inde satag̾em ad eorũ indaginẽ ꝑ¬
uenire ñ potiui. Et fortassis ꝓpt̾ea latent nestu¬
diũ ꝓficiscendi ad oĩa cauenda peccata pigeset.
siosit inqͥrenda ⁊ sꝑanda rustoꝵ eiꝰ secura se obuol¬
u̾it humani segnitia. ne uolui talibꝰ implicañtis
ulliꝰ uͥtutis expeditione curarit. s. tantũ mͦ qͣrait
alioꝵ m̾itis liłuri. ꝗs amicos sͥ demãmona migͥta¬

Expanded text:
cula . Nam cum Elisios campos poeta ille describeret, ubi putant habitare animas beatorum, non solum ibi posuit eos qui propriis meritis ad illas sedes pervenire potuerunt, sed adjecit atque ait: Quique sui memores alios fecere merendo, VI cum se cuique sanctorum humilis quisque commendat et dicit : "memor mei esto", atque id ut esse possit promerendo efficit. sed quis iste sit modus et quae sint ipsa peccata, quae ita impedsanctorum meritis impetrent indulgentiam, difficillimum est inuenire, periculosissimum definire. ego certe usque ad hoc tempus cum inde satagerem, ad eorum indaginem peruenire non potui. et fortassis propterea latent, ne studium proficiendi ad omnia cauenda peccata pigrescat; sio sit inquirenda et speranda iustorum, eis secura se obuolueret humana segnitia nec euolui talibus implicamentis ullius uirtutis expeditione curaret, sed tantummodo quaereret aliorum meritis liberari, quos amicos sibi de mammona iniquita
Abbreviated transcription (Latin):
afferre t̾̃rã. bonã. uberẽ fructũ. aliã tͥcens̃ alũ
seragenõ. aliã centens̃. ut sc̃i ꝓsuo diusitatẽ
meritqx. alii tͥcenos hoĩes liberent alũseris¬
nos alii centenos hoc indie iudieu fitũmn se¬
citi slent. ñ ptꝰ iudiciõ. ꝗ opinione qͥdã cũ uiderit
hoĩes mpunitatẽ sͥ ꝑu̾sissime pollicentes. co qđ oñs¬

Expanded text:
 aliam tricenum, aliam sexagenum, aliam centenum, ut sancti pro suorum diuersitate meritorum alii tricenos homines liberent, alii sexagenos, alii centenos, hoc in die iudicii futurum suspicari solent, non post iudicium. qua opinione quidam cum uideret homines impunitatem s
Abbreviated transcription (Latin):
ita ꝑfiẽ x pc̃ multã multitudinẽ dulcediniꝰ sue spe¬
rantibꝰ ineũ. Porro aut̃ sieã qͣm illi putant dulcedi¬
nẽ suã ds abscondit tim̃tibꝰ cũ. qͣñ ẽ impios dãpna¬
turis ut hoc nescientes.⁊ dapnari tim̃tes recte ui¬
uant. acsic possint ẽẽ ꝗͥorent ꝓñrecte uiuentibꝰ.¬

Expanded text:
it Christus multam multitudinem dulcedinis suae sperantibus in eum. Porro autem si eam, quam illi putant, dulcedinem suam Deus abscondit timentibus eum, qua non est inpios damnaturus, ut hoc nescientes et damnari timentes recte uiuant ac sic possint esse qui orent pro non recte uiuentib
Abbreviated transcription (Latin):
nescit qͣ sint uerȩ diuitiȩ qͥbꝰ illi habundant qͥ nili¬
os recipiunt in et̃na tab̾nacula. Est itaq qͥda mebꝰ
capessendu regnũ celoꝵ largitas elemosynarõ qͥbtã
iustoꝵ sustentat᷑ in opia. ⁊ fiunt amiei qͥ eos intab¬
nacula et̃na recipiant. nec tã bonȩ ut ad tantã
beatitudinẽ adipiscendã eis ipsa sufficiat nͥ cr

Expanded text:
nescit quae sint verae divitiae, quibus illi abundant, qui et alios recipiunt in aeterna tabernacula. Est itaque quidam vicapessendum regnum coelorum laiustorum sustentatur inopia et fiunt amici qui in tabernacula aeterna suscipiant, nec tam bonae, ut ad tantam beatitudinem adipiscendam eis ipsa sufficiat, nisi eorum
Abbreviated transcription (Latin):
illa s̃. ut sic ostendat᷑ qͥd oĩbꝰ deberet᷑. Qđ si oibꝰ red¬
dit᷑ iusticiã iundicantis iuste nemorep̃hendit. Qui a
uͦ tã multi exinde libant᷑. ẽ uñ agant᷑ maxime
uinis. siue inhac uita. siue pꝰmortẽ. si aut parcat᷑
hicciq aut ita plectat᷑ ut hic ñ corrigat᷑. Hincẽ
maronis illa sententia uͥ cũ dixiss det̾renis corꝑibꝰ
motibundisq m̃bris. qđ̾ aĩe hinc metuunt. cupiuñ.¬

Expanded text:
illa sunt, ut sic ostendatur quid omnibus deberetur. quod si omnibus redilla sunt, ut sic ostendatur quid omnibus deberetur. quod si omnibus redderetur, iustitiam uindicantis iuste nemo reprehenderet; quia uero tam multi exinde liberantur, est unde agantur maximae uinis, siue in hac uita siue post mortem, si aut parcatur hic cuique aut ita plectatur ut hic non corrigatur. Hinc est Maronis illa sententia, ubi, cum dixisset de terrenis corporibus moiibundisque membris, quod animae Hinc metuunt cupiunt
Abbreviated transcription (Latin):
isse: ꝗͣmuis hoc inea re ꝓpͥe possit accipi. deqͣ
dñs cũ hoc dicet loqͥbat᷑ id deiuditiis ⁊c̃ depna¬
ñ hoc qͥdeđ. Iudicio enĩ fcc̃. iudicio patitꝰ ꝙ̃ uis
fecit dapnatiõe qđ iniquũ ẽ. patiat᷑ dapnatione
uidet᷑ humanis. qr in hac infirmitate moribun¬
do sensuũ. de ẽ ille sensꝰ altissimȩ purissimeq
sapientiȩ qͦ sentire possit. qñtũ nefas in illa pͥma
pͣuaricatione cõmissũ ẽ. Quanto enĩ magis hofta¬
ebat᷑ do̾. tanto maiore impietate dereligt din:
factꝰ ẽ malo dignꝰ ȩt̾no qͥ hoc inse ꝑemit bonũ.
qđ cẽ poss et̃nũ. Hinc ẽ uniu̾sa gnris human¬
millo fuerat radicata sua stirpe punitꝰ ẽ ut nulłꝰ
monstret᷑ qͥd ualcat misericors gr̃a. ineetis ꝗͥd iusta
no appareret misericors gr̃a redimentis. Rurso si
om̃s atenebris tnsferrent᷑ in lucẽ. innullo appare.¬
nt ueritas ultionis. Inꝙͣ ꝓpi̾ta multo pluresꝙͣ in

Expanded text:
suram, quamuis hoc in ea re proprie possit accipi, de qua nus cum hoc diceret loquebatur, id est de iudiciis et condemnanon hoc quod dedit. Iudicio enim fecit, iudicio patitur; quamuis fecerit damnatione quod iniquum est, patiatur damnatione uidetur humanis, quia in hac infirmitate moribundorum sensuum deest ille sensus altissimae purissimaeque sapientiae, quo sentiri possit quantum nefas in illa prima praeuaricatione commissum est. quanto enim magis homo fruebatur deo, tanto maiore impietate dereliquit deum et factus est malo dignus aeterno, qui hoc in se peremit bonum, quod esse posset aeternus. hinc ein illo fuerat radicata sua stirpe punitus est, ut nullus monstretur quid ualeat misericors gratia, in ceteris quid iusta lo appareret misericors gratia; rursus si omnes a tenebris transferrentur in lucem, in nullo appareret ueritas ultionis. in qua propterea multo plures quam in
Abbreviated transcription (Latin):
asc ipso. indignũ ẽ enĩ ut in se ñ faciat. qͥ faẽ in
ꝓrimũ. cũ audiat dicentẽ dñm. Dilige ꝓrimõ
tuũ siẽ te ipsũ. itẽq audiat. miserere aĩȩ tuę
placens do. Nanc elemosynã ut do placeat. ñ fa¬
ciens aĩẽ suȩ. qͦmͦ dignas ꝓpeccatis suis elemosy¬
us facẽ dicendꝰ ẽ: Ad hoc enĩ scriptũ ẽ. qͥ sibi

Expanded text:
se non faciat qui facit in proximum, cum audiat dicentem deum: diliges proximum tuum tamquam te ipsum; itemque audiat: miserere animae tuae placens deo. hanc elemosynam, id est ut deo placeat, non faciens animae suae quomodo dignas pro peccatis suis elemosynas facere dicendus est? ad hoc enim et illud scri
Abbreviated transcription (Latin):
credidit .s iđo ẽ c̃denda qr credit. Roma ẽdito¬
rẽ suũ iã c̃structa ⁊ dedicata tãqmͣ d̾m coluit
iã lib̾nt̃ etiã falsũ bonũ cred̾et. ita p̃cessit unde
ista ered̾et. ut recta fide ñtimeret qđ falsũ . s. qd
uerũ erat amaret. Eaceptis enĩ tot ⁊ tantis mira¬

Expanded text:
ed ideo potius est condenda, quia credidit. Roma conditorem suum jam constructa et dedicata tanquam deum coluit jam libenter etiam falsum bonum crederet; ita praecessit unde ista crederet, ut recta fide, non temere quod falsum, sed quod verum erat amaret. Exceptis enim tot et tantis mira
Abbreviated transcription (Latin):
sitis hõibꝰ. Ac ꝑ hoc putant etiã eis qͣ ꝑdite uixii
doneccladant diẽ uite huiꝰ extremũ ꝑ hane ora¬
tionẽ qͣlia cũq ⁊ qͣntacũq fuerint oĩa cottidie
peccata dimnti. sic̃ ipsa cottidie freꝗntat᷑ oratio.
sihoc tantũ mͦ custodire memin̾it. ut qnͣdo ab
eis ueniã petunt. qͥ eos peccato qͥlicũq lesert᷑ ex
corde dimiitunt. Cũ adhec oiã dodonante
respond̾o. liber iste claudendꝰ ẽ. ac pͥmũ qͥriopor¬
tet. atq ognosc̾e. cur eccła ferre neqͥuerit horõ
disputationẽ. diabolo etiã pꝰmaximas. ⁊ dut᷑nis¬
simas penas purgationẽ. ł indulgentiã pollicen¬
tẽ. Neq enĩ tot scĩ ⁊ saeͥs uet̾ibꝰ ac nouis littis ery¬
diti. mundationẽ.⁊ regni celoꝵ beatitudinẽ. pꝰꝗͣ¬

Expanded text:
te uixerint, donec claudant diem uitae huius extremum, per hanc orationem, qualiacumque et quantacumque fuerint, omnia cottidie peccata dimitti, sicut ipsa cottidie frequentatur oratio, si hoc tantummodo custodire meminerint, ut, quando ab eis ueniam petunt, qui eos peccato qualicumque laeserunt, ex corde dimittant. Cum ad haec omnia Deo donante respondero, liber iste claudendus est. CAPUT XXItet adque cognosci, quur ecclesia ferre nequiuerit hominum disputationem diabolo etiam post maximas et diuturnissimas poenas purgationem uel indulgentiam pollicentem. Neque enim tot sancti et sacris ueteribus ac nouis litteris eruditi mundationem et regni caelorum beatitudinem p
Abbreviated transcription (Latin):
nouissima lib̾et᷑. nec ob aliud cxistimant apt̃
desdo delectu atq neglectu el emosynarõ discritio¬
nẽ int̃ dextros ⁊ sinistros ẽẽ fact᷑um. quoꝵ alios in
tegnũ. alios insuppliciũ mittat. et̃ nõ. Ut aut̃ cot¬
tidiana sͥ opinẽt᷑. ꝗͣ fac̾e om̃ino ñ cessant. ꝗͣlia¬
cũq sint ꝑ elemosẏnas dimitti posse peccata.
otõnẽ qͣm docuit ipse dñs. ⁊ suffragatrice sͥ ad¬
hbere conant᷑. ⁊ testẽ. Sic̃ enĩ nulbꝰ ẽ inquiunt
dies qͦ axp̃ianis hec orõ ñ dicat᷑ ita nulłũ ẽ coni¬
diinũ qͥlecũq peccatũ. qđ ꝑ ilła ñ dimitat᷑ cũ¬

Expanded text:
nouissima liberetur. nec ob aliud extimant Christum de solo dilectu atque neglectu elemosynarum discretionem inter dextros et sinistros esse facturum, quorum alios in regnum, alios in supplicium mittat aeternum. ut autem cotidiana sibi opinentur, quae facere non cessant omnicumque sint, per elemosynas dimitti posse peccata, orationem, quam docuit ipse dominus, et suffragatricem sibi adhibere conantur et testem. sicut enim nullus est, inquiunt, dies, quo a christianis haec oratio non dicatur, ita nullum est cotidianum qualecumque peccatum, quod per illam non dimitt
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃tũ ab eis inuen̾it ẽẽ ẽstructũ. ñ exurat
caritate tenuert̃. Si aut̃ salui fient. ꝓfecto adder¬
trã stab̾t. ⁊ cũ cet̾is audient. uenite benedicti
pat̾s mei possidete paratõ uob̾ regnũ. ñ ad dex¬
terã uͥ illi ert̃ qͥsalui ñ ert̃.⁊ ido audient. discedi¬
te ame maledicti inignẽ et̃nũ. Nemo qͥppe ab
illo igne saluabit᷑qr insuppliciũ et̃nũ ib̾t il¬
li om̃s uͥ u̾mis eoꝵ ñ moriet᷑. ⁊ ignis ñ ex tingue¬

Expanded text:
fundamentum ab eis inuenerit esse constructum, non exurat caritate . tenuerunt. si autem salui fient, profecto et ad dexteram stabunt et cum ceteris audient: uenite, benedicti patris mei, possidete paratum uobis regnum, non ad sinistram, ubi illi erunt qui salui non erunt et ideo audient: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. nemo quippe ab illo igne saluabitur, quia in supplicium aeternum ibunt illi omnes, ubi uermis eorum non moritur et ignis non extingui
Abbreviated transcription (Latin):
du inca ẽ p̃cepti capaa infirmitas m̃tis. si sac̃m̃ta me¬
diatoris acceꝑit. etiã sihanc ineis annis uitã finiat.
tͣnslata scilie apotestate tenebrarũ in regnũ xͥ. ñso¬
łũ penis ñ p̃paret᷑ et̃nis .s nec ulla qͥđe pꝰmortẽ pur¬
gatoria torm̃ta patiat᷑. Suffic̃ enĩ sola sp̃ualis rege¬
natio. ne pꝰmortẽ obsit. qđ carnalis gnatio cũ mor¬
te c̃ t̾acit. Cũ aut̃ uentũ fuerit ad etatẽ qͣ p̃ceptũ iã¬

Expanded text:
dum in ea est praecepti capax infirmitas mentis, si sacramenta Medum in ea est praecepti capax infirmitas mentis, si sacramenta Mediatoris acceperit, etiamsi hanc in eis annis uitam finiat, translata scilicet a potestate tenebrarum in regnum Christi non solum poenis non praeparetur aeternis, sed ne ulla quidem postgatoria tormenta patiatur. Sufficit enim sola spiritualis regeneratio, ne post mortem obsit quod carnalis generatio traxit cum morte. Cum autem ventum fuerit ad aetate
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ ulłu eẽt. sinat᷑a humana ꝑlib̾um arbitriũ. in
reetitudine in ꝗͣ facta ẽ ꝑstitisset. Nc̃ uͦ ꝙ pacẽ felix
cũ dõ hab̾e noluit. secũ pugnat infelix. Et eũsit hoc
małũ miserabile meliꝰ ẽ tam̃. qͣm pͥora uite huiꝰ.
Meliꝰ c̃fugit᷑ qͥppe cũ uiciis.: qm̃ sine ulla ẽfuctati¬
one dominant᷑. Meliꝰ ẽ in qm̃ belłu eũ spe paciset̃ne.
qm̃ sine ulla lib̾ationis cogitatione captiuitas. Cu¬
pimꝰ qͥđẽ etiã hoc bello carere.⁊ ad capescenda ordina¬
tissimĩ pacẽ.u̾ firmissima stabilitate potioribꝰ infir¬
miora subdant᷑ igni diuini amoris accendim᷑. S. si
qđ absit illiꝰ tantibom spes nulla eẽt. malle debui¬
mꝰ. in huiꝰ c̃flictationis molestia remanere. qm̃ uiciis
innosdñationẽ. ñ eis resistendo ꝑmitt̾e. Serũ tanta¬
pͥma hois etas. iđ̾ infantia. qͦsine ullorenisu subrieꝵ
ꝙ lic⁊ fariiã ualeat. ⁊ iđo infintiã tͣnsisse uideat᷑. non¬

Expanded text:
umana per liberum arbitrium in rectitudine, in qua facta est, perstitisset. Nunc vero quae pacem felix cum Deo habere noluit, secum pugnat infelix, et cum sit hoc malum miserabile, melius est tamen quam priora vitae hujus. Melius confligitur quippe cum uitiis, quam sine ulla conflictione dominantur. Melius est, inquam, bellum cum spe pacis aeternae quam sine ulla liberationis\' cogitatione captiuitas. Cupimus quidem etiam hoc bello carere et ad capessendam ordinatissimam pacem, ubi firmissima stabilitate potioribus inferiora subdantur, igne diuini amoris accendimur. Sed si quod absit illius tanti boni spes nulla esset, malle debuimus in huius conftictationis molestia remanere quam uitiis in nos dominationem non eis resistendo permittere. CAprima hominis aetas, id est infantia quae sine ullo renisu subjacet quia licet fari jam valeat, et ideo infantiam transisse videatur, non
Abbreviated transcription (Latin):
ut in eis ꝑseuerant̃ licentiã benefaciendo nos ꝑ
elemosynas oꝑari credamꝰ. Iđo aut̃ dñs : dextͥs ele¬
mosynas ab eis factas. ⁊ sinistri ñ factas. se inpita¬
turũ eẽ p̃dir̃. ut hinc ostend̾et. qͣntũ ualeant
elemosyne ad pͥora peccata delenda. ñ ad ꝑpetua
inpune cõmittenda peccata. Tales aut̃ elemosy¬
nas ñ dicendi s̃ face̾. qui uitã nolunt a c̃suetudi¬
ne scelerũ in meliꝰ cõmutare qr ⁊ hoc ꝗd̾ ait. qnͣ¬
ostendit eos ñ facere. etiã qnͣdo se face̾ eristimant.
Qͥgͦ xp̃m diligit in xpĩano hoc aĩo ei porrigit
demosynã qͦ acced̾ ad xp̃m. ñ qͦ uult recedere in¬
puntiꝰ axp̃o. Tanto enĩ magis qͥsq desidet xp̃m¬

Expanded text:
ut in eis perseuerantes licentiam malefaciendi nos per elemosynas conparare credamus. Ideo autem Dominus et dextris elemosynas ab eis factas et sinistris non factas se inputaturum esse praedixit, ut hinc ostenderet quantum ualeant elemosynae ad priora delenda, non ad perpetua inpune committenda peccata. Tales autem elemosynas non dicendi sunt facere, qui uitam nolunt a consuetudine scelerum in melius commutare. Qostendit eos non facere etiam quando se facere existimant. m diligit in Christiano, hoc animo ei porrigit elemosynam, quo accedit ad Christum, non quo uult recedere inpunitus a Christo. Tanto enim magis quisque deserit
Abbreviated transcription (Latin):
tat ꝗͦ s̃ di. qͦmͦ placeat dõ. qđ supedificauit mereedẽ
accipiet. id uñ cogitauit hoc sum:. Si cuiꝰ aut̃ opꝰ
arserit. dapnũ patiet᷑. qm̃ qđ dilex̾at ñ habebit.
Ipse aut̃ saluus erit. qr nulla eũ tͥbulatio ab illiꝰ fun¬
dam̃ti stabilitate remouit. Sic tam̃ qͣsi ꝑignẽ. Qđ
enĩ sine in liciente amore nͣhabuit. sine urente
dolore ñ ꝑdet. Cece qnͣtũ mͥuidet᷑. inuentꝰ ẽ ignis.
qͥ nulłu e&ꝵ dapn.s unẽ ditet. alt̾um dapnifieet.¬

Expanded text:
t Dei, quo modo placeat Deo, quod superaedificauit mercedem accipiet id est, unde cogitauit, hoc sumet; si cuius autem opus arserit, damnum patietur quoniam quod dilexerat non habebit, ipse autem saluus erit quia nulla eum tribulatio ab illius fundamenti stabilitate semouit; sic tamen quasi per ignem quod enim sine inliciente amore non habuit, sine urente dolore non perdit. Ecce, quantum mihi uidetur, inuentus est ignis, qui nullum eorum damnet, sed unum ditet, alterum da
Abbreviated transcription (Latin):
udit. illud tam̃ eẽ certissimõ. niħ eoꝵ illi eẽ
in possibilẽ. gͤcũq uolucrit. eiq nob̾ eredere
p̃dicenti. quẽ neq inpotentẽ nẽq m̃tientẽ
possumꝰ ered̾e. Iũ tam̃ fidĩ rep̃hensores. ex ac¬
tores łationis. qͥdͥ adista respondent. de quibꝰ

Expanded text:
 illud tamen esse certissimum, nihil eorum illi esse impossibile, quaecumque voluerit: eique nos credere praedicenti, quem neque impotentem, neque mentientem possumus credere. Hi tamen fidei reprehensores, exactoresque rationis, quid ab ista respondent, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
uasa mĩe mutat in meliꝰ ꝙͣ iusadhuc in huiꝰ cor¬
ruptionis misia maneat ira eiꝰ. ꝙr nec ipsa ira
sua c̃tin: misationes suas. sũ gͦ isto mͦ ẽ pleat᷑
diuimi illiꝰ cantici ueritas. ñ ẽ cã necẽẽ etiã illic
intelligi. uͥñ ꝑtinentes ad ciuitatẽ dĩ. sempit̃no
supplicio pimient᷑. S qͥbꝰ plac istã sententiã
usꝙ ad illoꝵ improꝵ torm̃ta ꝓtend̾es sic intelli
gant ut manente ineis ira di micationes suas.
⁊ faciat eos. ñ tanta qnͣta digni s̃ penarũ atroci¬
tate cruciari. ñ ut eas pęnas. ł nũ qmͣ subeant.
ł aliqnͣdo finiant. s ut eas mitiores ꝙͣ mita s̃
eoꝵ leuioresq patiant᷑. Sic enĩ iradi qmͣ m̾ita s̃¬
eoꝵ leruor maneb̾.⁊ in ipsa ira sua misationes
suas ñ c̃tineb̾. Qd̃ qͥdẽ ñ id̾o c̃firmo. qm̃ ñ resisto.
Cet̾umꝰ ꝗͥ putant eos minacit᷑ potiꝰ ꝙͣ ueracit᷑ dic¬
tõ. discedite ame maledieti inign̾ẽ et̃nũ. ⁊ ib̃t¬

Expanded text:
ae mutat in melius, quamuis adhuc in huius corruptionis miseria maneat ira eius, quia nec in ipsa ira sua continet miserationes suas. Cum ergo isto modo conpleatur dimni illius cantici ueritas, non est eam necesse etiam illic intellegi, ubi non pertinentes ad ciuitatem Dei sempiterno supplicio punientur. Sed quibus placet istam sententiam usque ad illa inpiorum torat Deus in hac ira sua miserationes suas et faciat eos non tanta quanta digni sunt poenarum atrocitate cruciari; non ut eas poenas uel numquam subeant uel aliquando finiant, sed ut eas mitiores quam merita sunt eorum leuioresque patiantur. Sic enim et ira Dei manebit, et in ipsa ira sua miserationes suas non continebit. Quod quidem non ideo confirmo, quoniam non resisto. Ceterum eos, qui putant minaciter potius quam ueraciter dictum: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum,
Abbreviated transcription (Latin):
celoꝵ. ipse etiã dix̃. nͥhabundau̾it iusticia ur̃a
płꝰ qm̃ seribarũ ⁊ phariseoꝵ ñ int̾bitis in regnõ
celoꝵ: Cur illud tim̃do. multi cͤrunt baptilari.
⁊hoc ñ tim̃do. ñ multi curant iustificari. Sic̃ gͦ
ñ fr̃i suo diẽ fatue. qͥ cũ hoc dic̃. ꝓpsi fr̃nitati .s.
peccato eiꝰ infenso ẽ. alioqͥn reus erit gehenne ig¬
aut̃ diligit xp̃m. qͥ iustificari recusat in xp̃o.
⁊ quẽ ad modũ siꝗͥs p̃ occupatꝰ fuerit hoc delicto.
ut fr̃ĩ suo dicat fatue. id ñ eiꝰ peccatũ uolens au¬
ferre. c̃uncit᷑ in iustͥe . parũ ẽ illi ad hoc redim̃¬
du elemosynas fac̾e̾.nisi etiã qđ ibi seqͥt᷑ remediõ
reẽciliationis adiungat. Ibĩ enĩ seqͥt᷑. Si gͦ offers
munꝰ tuũ añ altare. ⁊ ibi recordatꝰ fueris.qr fr̃¬

Expanded text:
tiam dixit: Nisi abundauerit iustitia uestra super scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum caelorum? Quur illud timendo multi currunt baptizari, et hoc non timendo non multi curant iustificari? Sicut ergo non fratri suo dicit: Fatue. qui cum hoc dicit non ipse fraternitati, sed peccato eius infensus eautem diligit Christum qui iustificari recusat in Christo. et quemadmodum si quis praeoccupatus fuerit hoc delicto, ut fratri suo dicat: fatue, id est non eius peccatum uolens auferre conuicietur iniuste, parum est illi ad hoc redimendum elemosynas facere, nisi etiam quod ibi sequitur remedium reconciliationis adiungat - ibi enim sequitur: si ergo offers munus tuum ad altare et ibi recordatus fueris,
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia di dulcis. qͥ nescrunt cã. Nonenuĩ gustauer̃
eã. In se nãq sꝑant ñ impso. ⁊ ido eis abscondit᷑
multitudo dulcedinis di.qm̃ timent qͥde đm.
s: illo timore seruili. qͥ ñ ẽ in caritate. qr ꝑfecta
caritas. foras mittit timorẽ. Iđo sꝑantibꝰ in eõ.

Expanded text:
iustitia Dei dulcis, quia nesciunt eam? Non enim gustauerunt eam. In se namque sperant, non in ipso, et ideo eis absconditur multitudo dulcedinis Dei; quoniam timent quidem Deum, sed illo timore seruili, qui non est in caritate, quia perfecta caritas foras mittit timorem. Ideo sperantibus in eum
Abbreviated transcription (Latin):
miȩ p̃sũptionis ẽ dice̾. cuiꝙ̃ eoꝵ et̾nõ suppliciũ
cantantẽ. nũqͥd obliuiscet᷑ miseri ds. aut c̃tinebit
inira sua mĩas suas. ut opinet᷑ de hõibꝰ bonis. uerã.
de malisfalsa. aut de bonis hoibꝰ: malis angłis
uerã. de malis aut̃ ħoibꝰ falsã di ec̃ sententiã. Roc

Expanded text:
n supplicium canentem, Numquid obliviscetur misereri Deus, aut continebit in ira sua miserationes suas ? ut opinetur de hominibus bonis veram, de malis falsam, aut de bonis hominibus et malis angelis veram, de malis autem hominibus falsam Dei esse sententiam. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
suctubine miãm posse inpetrare diuinã. ut ea
cottidiana remissio seqͤret᷑. uiderent serẽ dice
absurda atq ridicuła. Sic enĩ cog̾ent᷑ fateri fier
Qͦꝙ ficta redim̾et. Qđ si absurdissimũ atq insa¬
nissimũ ẽ dice̾ ꝓfecto si qͣrat᷑ ꝗ digne sint ꝓpec¬

Expanded text:
sericordiam posse impetrare diuinam, ut ea cotidiana remissio sequeretur, uiderent se rem dicere absurdam atque ridiculam. sic enim cogerentur fateri fieri quaeque facta redimeret. quod si absurdissimum atque insanissimum est dicere
Abbreviated transcription (Latin):
diẽ qd fact᷑us sit ds. qd de corporib hoĩum se pͣnun¬
tiauit ẽẽ fact᷑um. nulla inpediente difficultate. nul¬
li p̃seribente lege nat᷑e. qͥ mͦ aut̃ p̃nuntiau̾it. sitis
in libto suꝑiore dociusse me existimo. decerpendo de
scrpturissc̃ĩs. ⁊ nouis ⁊ uet̾ibꝰ ñ qͥđẽ oĩã ad hoc ꝑtinen¬
tu .s. qͣsufficere huic oꝑi iudicaui. Qđ gͥ desemprĩno¬

Expanded text:
aedicere, quod facturus sit Deus, quae de corporibus hominum se praenuntiauit esse facturum, nulla inpediente difficultate, nulla praescribente lege naturae. Quo modo autem praenuntiauerit, satis in libro superiore docuisse me existimo, decerpendo de scripturis sanctis et nouis et ueteribus non quidem omnia ad hoc pertinentia, sed quae sufficere huic operi iudicaui. CAPUT VI
Abbreviated transcription (Latin):
meliꝰ ñ mutau̾it.s int̾ ipsas suas elemosẏnas nefa
aut nulla dapnatione plectat᷑. aut pꝰaliqͦd tẽpꝰ.
siue paruũ siue ꝓlirõ. ab illa dapnatione lib̾et᷑.
Ido iudicẽ ipsũ iiuoꝵ atq mortuoꝵ noluisse ex¬
istimant aliud cõmemorare se eẽ dict᷑um. siueder
supplicio ẽ dapnat᷑us. nͥ demosẏnas. siue factas.
siue ñ factas. Ad hoc ꝑtin̾e aiuut. ⁊ inoratione do¬
minica cottidianã postulationẽ. Drmate nob̾ de¬
bita nr̃a. sic̃ : nos dimitimꝰ debitoribꝰ nris. Qxͥqͥs
enĩ illi qͥ meũ peccauit dimittit ignoscendo pec¬
catũ: ꝓculdubio elemosynã faẽ. Quã rẽ dns ipse
sic cõm̃dauit ut dic̾et Si enĩ dimisitis peccata

Expanded text:
melius non mutauerit, sed inter ipsas suas elemosynas nefaraut nulla damnatione plectatur aut post aliquod tempus siue paruum siue prolixum ab illa damnatione liberetur. Ideo iudicem ipsum uiuorum adque mortuorum noluisse existimant aliud commemorare se esse dicturum siue desupplicio damnaturus, nisi elemosynas sine factas sine non factas. Ad hoc pertinere aiunt et in oratione Dominica cottidianam postulationem: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Quisquis enim illi. qui in eum peccauit, dimittit ignoscendo peccatum, procul dubio elemosynam facit. Quam rem Dominus ipse sic commendauit, ut diceret: Si enim dimiseritis peccata
Abbreviated transcription (Latin):
plirarõ ł etnarõ timore penarõ. ⁊ sint qͥ possug
orare ꝓcis. qͥ ñ se cotrer int. nec tam̃ opinant᷑ oĩm
id eioqͥa diiina tacuisse. Nã qͦ ꝑtin inqͥunt qr soͥp¬
tũ ẽ qm̃ multa multitudo dulcedinis tuę dne qm̃
abscondisti tim̃tibꝰ te. nͥut intellegamꝰ ꝓpt᷑ timorẽ
om̃s in infidelitate. ut om̃iõ misat᷑. qͦ significaret.
qdđ ab illo nemo dapnabit᷑. Hec isti tam̃ qͥhoc senti¬
unt. hanc opinionẽ suã usq: ad lib̾ationẽ ł nulła
dapnationẽ diaboli atq angłoꝵ eiꝰ ertendunt. Ntu¬
mana qͥppe circa solosħoies mouent᷑ mĩã ÷ causĩ¬
di mic̨atione. inpunitatẽ falsã suis ꝑditis moribꝰ
pollicentes. Ac ꝑhoc suꝑab̾t eos inp̃dicanda di mĩa
pollicent᷑. Itẽ s̃ alii. ab emno supplicio lib̾ationẽ nec
uix̾int. inqͣcũq heresił impietate fuerint. ꝓpt̃ il¬
lud qđ ait iħc. hic ẽ panis ꝗͥdecelo descendꝰ. ut siꝗͥs man¬

Expanded text:
el aeternarum timore poenarum, et sint qui possint orare pro eis, qui se non correxerint: nec tamen opinantur omni modo id eloquia divina tacuisse. Nam quo pertinet, inquiunt, quod scriptum est, Quam multa multitudo dulcedinis tuae, Domine, quam abscondisti timentibus te, nisi ut intellegamus propter timorem omnes in infidelitate, ut omnium misereatur, quo significaret, quod ab illo nemo damnabitur. Nec isti tamen, qui hoc sentiunt, hanc opinionem suam usque ad liberationem uel nullam damnationem diaboli adque angelorum eius extendunt; humana qDei miserationem impunitatem falsam suis perditis moribus pollicentes: Christi. Item sunt alii, ab aeterno supplicio liberationem, nec vixerint, in quacumque haeresi vel impietate fuerint, propter illud quod ait Jesus: Hic est p
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Qm multa ert̃ t᷑ edificia. siue aurea. siue st
nũ neutrosꝗ tam̃ ꝑdat in qͥbꝰ hȩc inueni ꝓpt̃
stabile fundam̃tũ. Qcũq aut̃. ñ dico uaorẽ. cuꝰ ttũ¬
ẽmirtione carnis. ad carnałe utit᷑ uoluptatẽ s
ipsa qͦ abeiꝰ mͦi delectatiombꝰ aliena s̃ noĩa pictatis
humano more carnalit diligendo. xp̃o ante pent.
s saluus ñerit. ꝙ ẽẽ cũ saluatore ñ pot̾it. qͥdebee
plꝰ qm me ñ ẽ me dignꝰ. Serũ qͥ has necessitudite
sic amat carnalit̃. ut tam̃ eas xp̃o d̾no ñ p̃ponat.
sit ut ista dilectio repꝑiat᷑ inlignis. feio. ⁊stpeli
c̃sum̃da. s: ꝓrso edificio aureo. ⁊ argenteo gt̃tunde¬
putabit᷑. Quomꝰ aut̃ pot̃ eos plꝰ amare qm̃ ap̃a¬
qd̾ ait apłs ⁊acobꝰ Iudiciũ aũ sine mĩa illi qͥñ¬

Expanded text:
fuit. quam multa erunt tunc aedificia siue aurea siue faennum, neutros tamen perdat, in quibus haec inueniet propter stabile fundamentum. qucommixtione carnis ad carnalem utitur voluptatem, sed ipsa quae ab hujusmodi delectationibus, aliena sunt nomina pietatis, humano more carnaliter diligendo Christo anteponit, em salvus erit.super me, non est me dignus. uerum qui has necessitudines sic amat carnaliter, ut tamen eas Christo domino non praeponat sit, ut ista dilectio reperiatur in lignis, faeno et stipula consumenda, sed prorsus aedificio aureo, argenteo, gemmeo deputabitur. quomodo autem potest eos plus amare quaquod ait apostolus Jacobus: Judicium autem sine miseri
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ꝓpt̃ id qr scͥptũ ẽ qͥ ꝑseu̾au̾it usq infinẽ hic saluuᷤ
erit. ñ nͥ mȩccłia catholica ꝑseu̾antibꝰ qm̃uis in ea
male uiuentibꝰ. hoc ꝑmittunt. ꝑignẽ uidelioꝵ
saluandis m̾ito fundam̃ti. deqͦ ait apłs. Fundam̃tũ
enĩ aliud nemo potͣ pon̾e. pͣt᷑ id qđ positũ ẽ qđ ẽ.xͦ¬

Expanded text:
d scriptum est: qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, non nisi in ecclesia catholica perseuerantibus, quamuis in ea male uiuentibus, hoc promittunt, per ignem uidelicet saluandis merito fundamenti, de quo ait apostolus: fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter id quod positum est,
Abbreviated transcription (Latin):
hoo p̃diẽ ds. ꝙ uere digni erant pati. qmuis hoc
ñ cet ipse facturuis. Nã ⁊ sipęnitentibꝰ peꝑcit in¬
qͥunt. utiq illos penitentiã ñ ignorabat actu¬
ros ⁊ tam̃ absolute ac definite eo eu̾sionẽ futu¬
rã cẽ p̃dir̃. Hoc gͦ erat inqͥunt inu̾itate seueri¬
tatis. ꝙ id erant digni. s mnratione misitionis
ñ erat. qmͣ ñ c̃tinuit inira sua. ut abea pena sup¬
plicibꝰ parc̾et.qmͣ fuerat c̃ tumacibꝰ cõminat᷑. Sic
parcendo ẽ tͥstaturꝰ. qnͣtomag̃ tc̃ misibiliꝰ sup¬
plicantibꝰ paro. qnͣdo ut parcat om̃s orabt. s¬

Expanded text:
mvis hoc non esset ipse facturus. Nam etsi poenitentibus pepercit, inquiunt, utique illos poenitentiam non ignorabat acturos, et tamen absolute ac definite eorum eversionem futuram esse praedixit. Hoc ergo erat, inquiunt, in veritate severitatis, quia id erant digni; sed in ratione miserationis non erat, quam non continuit in ira sua, ut ab ea poena supplicibus parceret, quam fuerat contumacibus comminatus. Si parcendo contristaturus, quanto magis tunc miserabilius supplicantibus parcet, quando ut parcat omnes sancti
Abbreviated transcription (Latin):
dem ꝑnicarõ arciũ. ⁊ ipsoꝵ ꝑse ipsos demonõ mal¬
ta miracula. Quȩ si negare uoluerimꝰ eibeip
ars humana molita ẽ. aut arte magica ficõ
ẽ. qđ hoĩes illo mirarent᷑ intẽplo. aut diten
neret. Illiciunt᷑ aut̃ demones ad inhabitandẽ
ꝑereat᷑as ꝗs ñ ipsi .s ds ẽdidit delectabiliꝰ
sua duisitate diuisis ñ ut aĩalia cibis s utpe

Expanded text:
emonicarum artium et ipsorum per se ipsos daemonum multa miracula; quae si negare uoluerimus, eidemars humana molita est est, quod homines illo mirarentur in templo, aut daemon et diutius permaneret. Illiciuntur autem daemones ad inhabitandum per creaturas, quas non ipsi, sed Deus condidit, delectabilibus pro sua diversitate diversis, non ut animalia cibis, se
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑. Nẽ iã cũ misericordibꝰ nr̃is agenđu ẽẽ uideo⁊
eoꝵ nolunt orede̾ penã sempit̾nã sut᷑am.s pͦt ecrti
tpr̃is metas ꝓeuiꝰq peccati qnͣtitate longions siue
breuioris eos inde existimant libandas. Quire mni¬
sericordior ꝓfecto fuit origenes. ꝙ ⁊ ipsũ diubołu
atq angłos eiꝰ pꝰ gͣuiora ꝓm̾itis.:⁊ diutͣniora suppliu.
exillis cruciatibꝰ eruendos. ⁊ sociandosscĩs angłiş c̃
⁊ statutis scło int̾uallis. abistis adillas. atq abilbs
adistas. ⁊tꝰ ac reditꝰ int̾minabiles. ñ immerito reꝓba¬
uit ecclia: qr ⁊ hoc qđ misericors uidebat᷑ amisit.
faciendo sc̃is ueras miserias qͥbꝰ penas luerant: fil¬
sas beatitudines. inqͥbꝰ uerũ acsecurũ hocẽ sine
timore.certũ sempit᷑ni boni gaudiũ ñ haberait.
ꝗͥhoium illo iudicio dapnatoꝵ miserias tẽpales

Expanded text:
as. Nunc iam cum misericordibus nostris agendum esse uideo et eorum nolunt credere poenam sempiternam futuram, sed post certi temporis metas pro cuiusque peccati quantitate longioris siue breuioris eos inde existimant liberandos. Qua in re misericordior profecto fuit Origenes, qui et ipsum diabolum adque angelos eius post grauiora pro meritis et diuturniora supplicia ex illis cruciatibus eruendos et sociandos sanctis angelis et statutis saeculorum interuallis ab istis ad illas adque ab illis ad istas itus ac reditus interminabiles non inmerito reprobauit ecclesia; quia et hoc, quod misericors uidebatur, amisit faciendo sanctis ueras miserias, quibus poenas luerent. et falsas beatitudines, in quibus uerum ac securum, hoc est sine timore certum, sempiterni boni gaudium non haberent.qui hominum illo iudicio damnatorum miserias temporales
Abbreviated transcription (Latin):
dicti inignẽ et̃nũ. ut incis etiã isti cẽ credant᷑. qͥ di¬
ficant suꝑfundam̃tũ. ligna. fenõ. stipuła. cosq ex
illo igne p̾t tẽpꝰ ꝓmalis mitis imꝑtitũ. liberet
boni mitũ fundam̃ti. qͥd arbitrabimꝰ dextros qͥbꝰ
dicit᷑ uenite benedicti patͥs mei. possidete para¬
tẽ uob̾ regnũ. nͥ eos qͥedificauert̃ suꝑ fundam̃tũ.
aurĩ. argentũ lapides p̃ciosos. S milłu ignẽ deqͦ
dictũ ẽ. sic tam̃ quasi ꝑignẽ. si hoo mͦ ẽ intelligen¬
dꝰ. ut̾q mittendi s̃.⁊ dextri scilic ⁊ sinistri. illo
ꝗqͣle sit ignis ꝓbabit. Sigͦ utrũq ꝓbabit ignis.
qd suꝑ edificaũ mercedẽ accipiat. sicuiꝰ aut̃ opꝰ
arserit. đapnũ patiat᷑. ꝓfecto ñ ẽ ipse et̃nꝰ ignis.

Expanded text:
ernum ; ut in eis etiam isti esse credantur, qui aedificant super fundamentum ligna, fenum, stipulam, eosque ex illo igne post tempus pro malis meritis impertitum liberet boni meritum fundamenti: quid arbitrabimur dextros quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum , nisi eos qui aedificaveillum ignem, de quo dictum est: sic tamen quasi per ignem, si hoc modo est intellegendus, utrique mittendi sunt, et dextri scilicet et sinistri. illo quale sit ignis probabit. si ergo utrumque probabit ignis, quod superaedificauit, mercedem accipiat, si cuius autem opus arserit, damnum patiatur: profecto non est ipse aeternus
Abbreviated transcription (Latin):
idtende qmͣ sit intolle .iu. rabile atq asana doctͥ¬
ni nimis deuiẽ. ut mulꝰ ti ac pene om̃s qͥhere¬
ss impris c̃didert̃. ex cuntes de catholica eccłia. ⁊ fic¬
ti s̃ heresiarche. meliores habeant causas. qm̃ hu ꝗͥ
nũꝙ̃ fuer̃ catholici cũ ineoꝵ laqͤos incidissent. siillos
batsiarchas. hoc fac̃ lib̾ari asupplicio sempit̾no. ꝗđ in
rpi corꝑe pͥmitꝰ acceꝑunt. cũ peior sit itaq deser¬
tor sidi. ⁊ erdesertore obpugnator eiꝰ effectꝰ. ꝙͣ ille
cde u̾itate p̃dicens qm̃ ꝗͥ talia agunt. regnõ đi ñ
possideb̾t. Uñ nec illi inꝑditis : dã pnabilibꝰ moribꝰ¬

Expanded text:
attendere, quam sit intolerabile atque a sana doctrina nimis devium, ut multi ac pene omnes, qui haereses impias condiderunt exeuntes de catholica Ecclesia, et facti sunt haeresiarchae, meliores habeant causas, quam hi qui nunquam fuerunt catholici, cum in eorum laqueos incidissent; si illos haeresiarchas hoc facit liberari a supplicio sempiterno, quod in rpore primitus acceperunt; cum peior sit utique desertor fidei et ex desertore obpugnator eius effectus quam ille, eadem ueritate praedicens: Quoniam qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Unde nec illi in perditis et d
Abbreviated transcription (Latin):
factã nob̾ eẽ penałe totũq qđ nob̾cũ agit᷑ ꝑtesta¬
m̃tũ nouũ ñ ꝑtin̾e nͥ ad noui scłihereditatẽ nouã.
ut hic pignore accepto. illud. euiꝰ hoc ẽ pignꝰ. suo
tpr̃e c̃sequam᷑. Nc̃ aut̃ ambulemꝰ inspe : ꝓficien¬
tes dedie indiẽ. spũ facta carnis mortificemꝰ. Noõ¬

Expanded text:
e poenalem, totumque quod nobiscum agitur per Testamentum novum, non pertinere nisi ad novi saeculi haereditatem novam, ut hic pignore accepto, illud cujus hoc pignus est suo tempore consequamur: nunc autem ambulemus in spe, et proficientes de die in diem, spiritu facta carnis mortificemus . No
Abbreviated transcription (Latin):
aliene femine osculũ infixũ. rationissit ułc um
dicare ñne qͥ illud puneto tpt̾is fc̃ẽ. inc̃pirabili
horarũ spacio u̾bat᷑.: suauitas uoluptatis cargue
diitt᷑no dolore punit᷑. ꝗͣd inuinculis. Nũqͥd tordu
ri. eũ iustissime annosãs penas seruus in cõpedis
pendat. qͥ ubo aut ietu cȩlerrime tnscunte . łlacs¬
siuit dnm ł plagauit. Iã uͦ dapnẽ ignominia
exiliũ. seruitꝰ. cũ plerũq sic infugunt᷑. ut nulli
uenia relaxent᷑. ñne ꝓhuiꝰ uitȩ mͦ. similia penis
uident᷑ ȩt̃nis. Ido qͥppe et̾na eẽ ñ posst̃ ꝑ neq
ipsa uita ꝗͦ his plectit᷑ porrigit᷑ inetnõ. Et tam̃
peccata ꝗͣ uindicant᷑ longissimi tpt̾is penis. bit¬
uissimo t̃pr̃e ꝑpetͣnt᷑. Neq ꝗͥsꝙͣ extitt qͥ censent.¬

Expanded text:
alienae feminae osculum infixum rationis sit uerbere alienae feminae osculum infixum rationis sit uerbere uindicare, nonne qui illud puncto temporis fecerit, inconparabili horarum spatio uerberatur et suauitas uoluptatis exiguae diuturno dolore punitur? Quid, in uinculis numquid tamdiu ri; cum iustissime annosas poenas seruus in conpedibus pendat, qui uerbo aut ictu celerrime transeunte uel lacessiuit dominum uel plagauit? Iam uero damnum, ignominia, exsilium, seruitus cum plerumque sic infliguntur, ut nulla uenia relaxentur, nonne pro huius uitae modo similia poenis uidentur aeternis? Ideo quippe aeterna esse non possunt, quia nec ipsa uita, quae his plectitur, porrigitur in aeternum; et tamen peccata, quae uindicantur longissimi temporis poenis, breuissimo tempore pe
Abbreviated transcription (Latin):
demonũ. aut tantũ ħorum corꝑa cũ sp̃itibꝰ dę
mones aut̃ sp̃s sine corꝑibꝰ ad herentes. sumendo
penã ñ inꝑtiendo uitã corꝑalibꝰ ignibꝰ. Unꝰ qͥ ppe
utͥsq ignis erit. sic̃ ueritas dix̃. Sic aut̃ qͥdã coꝵ¬
et qs defendimꝰ ciunatẽ di iniustũ putant. ut
ꝓpeccatis qm̃ lib magnis. paruo scilie tp̃re ꝑpe¬
tratis. pena ꝗͥsq dapnet᷑ et̾na. qͣsi ulliꝰ id umquã
iusticia legis ad tendat. tanta mora tpr̃is qͥsq
puniat᷑. quanta mora tprĩs. uñ puniret᷑ admis.
Octo gn̾a penarẽ. inlegibꝰ ẽẽ scrib tulli. dapnũ.
uincla. uerba. talionẽ. ignominiã. exiliẽ. mortẽ
seruitutẽ. Qd hoꝵ ẽ qđ inbreue tẽpꝰ ꝓcuiꝰq peo¬
cati celeritate coartet᷑. ut tanta uindicet᷑ mo
breui tp̃re ꝗͥsq amittat ocułii seueritate uidacte
quã tulit ipse alti imꝓbitate peccati. Porto aut̃ si

Expanded text:
daemonum, aut tantum hodaemonum, aut tantum homones autem spiritus sine corporibus, haerentes sumendo poenam, non impertiendo vitam corporalibus ignibus. Unis quippe utrisque ignis erit, sicut Veritas dixit : +Idem s defendimus ciuitatem Dei, iniustum putant, ut pro peccatis quamlibet magnis, paruo scilicet tempore perpetratis, poena quisque damnetur aeterna, quasi ullius id umquam iustitia legis adtendat, ut tanta mora temporis quisque puniatur, quanta mora temporis unde puniretur admisit. Octo genera poenarum in legibus esse scribit Tullius, damnum, uincla, uerbera, talionem, ignominiam, exsilium, mortem, seruitutem. Quid horum est quod in breue tempus pro cuiusque peccati celeritate coartetur, ut tanta uindicetur mobreui tempore quisque amittat oculum seueritate uindictae, quam tulit ipse alteri inprobitate peccati. Porro autem si
Abbreviated transcription (Latin):
herent sp̃s ⁊ aĩalia fiunt. om̃ino mirũ ẽ nec cõ¬
p̃hendi ab hoĩe pot̾.⁊ hoc ipse ħo ẽ. Dic̾em qͥde sic
arsuros siue ullo suo corꝑe sp̃s. sic̃ ardebat ap̃ in¬
feros ille diues. qnͣdo dicebat. crutior in hac flama.
nͥ ꝯuenient᷑ respondi cernemꝰ tałe fuisse ilła
flamã. qͣles oculi ꝗͦ leuauit.⁊ lalarũ uid. qͣlis lin¬
gua cui humorẽ exiguũ desidauit infundi. qͣli
digitꝰ lalari. de qͦ id sͥ fieri postulauit. Ubi tam̃
erant sine corꝑibꝰ aĩȩ. Sic gͦ in corꝑalis.⁊ illa fła¬
ma ꝗͦ exarsit.⁊ illa guita qm̃ poposeit. ꝗͣlia s̃ etiã
uisa dormientiũ siue mnextasi cernentiũ res incor
miłe suo corꝑi uid. ut discern̾e om̃ino ñ possit.
Aut uͦ gehenna illa ꝗđ̃ etiã stagnũ ignis: sulphu¬
ris dictũ ẽ. corporeus igniserit. ⁊ cruciab̾ eorꝑa da¬
natoꝵ. aut ⁊ ħorum ⁊ demonũ. solida ħorũ. aeria

Expanded text:
haerent spiritus et animalia fiunt, omnino mirus est nec conhaerent spiritus et animalia fiunt, omnino mirus est nec conprehendi ab homine potest, et hoc ipse homo est. Dicerem quidem sic arsuros sine ullo suo corpore spiritus, sicut ardebat aput inferos ille diues, quando dicebat: Crucior in hac flamma, nisi conuenienter responderi cernerem talem fuisse illam flammam, qgua, cui humorem exiguum desideravit infundi, qualis digitus Eleazari de quo id sibi fieri postulavit; ubi tamen erant sine corporibus animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma qua exarsit et illa guttula quam poposcit, qualia sunt etiam uisa dormientium siue in ecstasi cernentium res incorpmilem suo corpori uidet. ut discernere omnino non possit. At uero gehenna illa, quod etiam stagnum ignis et sulphuris dictum est, corporeus ignis erit et cruciabit corpora damnatorum, aut et hominum et daemonum, solida hominum, aeria
Abbreviated transcription (Latin):
tactu noxiꝰ. ut eo possint corꝑa cruciari. qͦmͦ in
eo erit etiã pęna spũtuõ malignoꝵ. idẽ qͥppe ignis
erit supplicio scił hoiũm ad tͥbut᷑ ⁊ demonũ. dicen¬
te xp̃o. Discedite ame maledicti inignẽ ȩt̃nũ qͥ pa¬
nibꝰ corꝑu sic̃ doctͦis hõib iui sũ c̃ er isto aere erasso
atq humido. cuiꝰ inpulso uento flante sentit᷑: Qđ
genꝰ elem̃ti. si nihil igne ꝑpeti poss. ñ ureret fer¬
uefact᷑ inbalneis. Et enĩ urat pͥor urit᷑ fac̃q qđ pa¬
tam̃ ueris mͦis etiã sp̃s incorporeas posse pena cor¬
poralis ignis affugi. si sp̃s hoĩum etiã ipsi ꝓfecto
incorporei.⁊ nͦ poter in eludi corporalib m̃bris
tͦ poter̃ corpoꝵ suoꝵ uinculis in solubilit̃ alliga¬
reis ignibꝰ cruciandi. ñ ut ignes ipsi qͥbꝰ ad here¬
bt eoꝵ iunctura inspirent᷑.  aĩalia fiant. quę
modis. adherendo accipientes ex ignibꝰ penã. ñ
dantes ignibꝰ uitã.qr ⁊ iste aliꝰ modꝰ. qͦ corꝑibꝰ ad¬

Expanded text:
tactu noxius, ut eo possint corpora cruciari; quomodo in eo erit etiam poena spirituum malignorum? Idem quippe ignis erit supplicio scilicet hominum attributus et daemonum, dicente Christo : Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui panibus corpora, sicut doctis hominibus visum est, ex isto aere crasso atque humido, cujus impulsus vento flante sentitur. Quod genus elementi si nihil igne perpeti posset, non ureret fervefactus in balneis. Ut enim urat, prior uritur, facitque quod patamen veris modis etiam spiritus incorporeos posse poena corporalis ignis affligi, si spiritus hominum, etiam ipsi profecto incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris, et tunc poterunt corporum suorum vinculis insolubiliter alligareis ignibus cruciandi: non ut ignes ipsi, quibus adhaerebunt, eorum junctura inspirentur, et animalia fiant, quae modis adhaerendo, accipdantes ignibus uitam; quia et iste alius modus, quo corporibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
gͣgite uasto. ignis aut̃ suo noĩe exp̃ssꝰ ẽ cũ dix̃.
uuit exurit᷑ igni. Nosuͦ etiã in hac qͥdẽ mortali
uita c̃ẽ ꝗsͣ da penas purgatorias c̃fitem᷑. ñ qͥbꝰ af¬
fugunt᷑. quoꝵ uita ł ñ inde fit melior ł potiꝰ
inde fit peior. s: illiꝰ s̃ purgitorie qͥbꝰ eoereiti cor¬
rigunt᷑. Cet̾e om̃s penę siue tẽporalie. siue sem
huc uiuit ille qͥ plectit᷑. ł ꝓexercendis declaran¬
disq uͥtutibꝰ ꝑhoĩes ⁊ angłas. seu bonosseu malas.
Nã⁊ si ꝗͥsq mali aliqͥd alteriꝰ imꝓbitate ł errore pa
qͣm mali aliqͥd fac̃ s ñ peccat ds qͥ iusto ꝗͣ. uisoccul¬
to iudicio fieri sinit. S tẽporarias penas alii in hac

Expanded text:
e expressus est, cum dixit: \'Aut exuritur igni.\' Nos uero etiam in hac quidem mortali uita esse quasdam poenas purgatorias confitemur, non quibus adfliguntur, quorum uita uel non inde fit melior, uel potius inde fit peior; sed illis sunt purgatoriae, qui eis coherciti corriguntur. Ceterae omnes poenae, siue temporariae siue semphuc uiuit ille qui plectitur, uel pro exercendis declarandisque uirtutibus per homines et angelos seu bonos seu malos. Nam etsi quisque mali aliquid alterius inprobitate uel errore paquam mali aliquid facit; sed non peccat Deus, qui iusto, quamuis occulto, iudicio fieri sinit. Sed temporarias poenas alii in hac
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria ñ sit exꝑientia.s ca ꝗͤ tẽ erit plena atq ꝑ¬
fecta. ad hoc qͦq sciendũ sapientia sola sufficiat.
Nc̃ enĩ exparte scim. donec ueniat qđ ꝑfectũ ẽ.
dũ tam̃ nullomͦ illa corꝑa talia fut᷑a ẽẽ credamꝰ. ut

Expanded text:
cessaria non sit experientia, sed ea, quae tunc erit plena adque percessaria non sit experientia, sed ea, quae tunc erit plena adque perfecta, ad hoc quoque sciendum sapientia sola sufficiat nunc enim ex parte scimus, donec ueniat quod perfectum est; dum tamen nullo modo illa corpora talia futura
Abbreviated transcription (Latin):
sicꝰ ibt isti insuppliciõ et̾nõ. tͦ aut̃ inuitã emñ.
Si utrũq etͣnũ. ꝓfecto aut utrõq cũ fine ditns̃.
aut utrysine fine ꝑpetuũ deb intellegi. Par enĩ
relata s̃. hinc suppliciũ et̾nõ inde uita etna. Di¬
ẽẽ aut̃ in hoc uno eodẽq sensu uita ęt̃na sine frx
erit. suppliciõ et̃nũ finẽ habebit. multõ absut¬

Expanded text:
Sic ibunt isti in supplicium aeternum, iusti autem in uitam aeternam? Si utrumque aeternum, profecto aut utrumque cum fine diuturnum aut utrumque sine fine perpetuum debet intellegi. Par pari enim relata sunt, hinc supplicium aeternum, inde uita aeterna. Dicere autem in hoc uno eodemque sensu: \'Vita aeterna sine fine erit, supplicium aeternum finem habebit\' multum absur
Abbreviated transcription (Latin):
de derdiqͥt cas ista uita. ñ tam̃ inqͥt om̃e mału migis
nec funditꝰ om̃s corporcȩ ercedt̾ pestes. penitꝰq: ne¬
ecẽ ẽ multa diu ꝯereta mͦis mnolescere miris. Ergo
exireent᷑ pęnus. uet̾umq maloꝵ. supplicia expen¬
at. alie pandunt᷑ inanes suspensȩ aduentos aliis
subgͣgite uasto infectũ eluit᷑ scelꝰ aut exurit᷑ ig¬
ni. Qui hoc opinant᷑ nullaspenas nͥ pꝰmortẽ pur¬

Expanded text:
reliquit eas ista uita — non tamen — inquit — omne malum miseris nec funditus omnes corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est multa diu concreta modis inolescere miris. ergo exercentur poenis ueterumque malorum supplicia expendunt; aliae panduntur inanes suspensae ad uentos, aliis sub gurgite uasto infectum eluitur scelus aut exuritur igni. qui hoc opinantur, nullas poenas non, sed pur
Abbreviated transcription (Latin):
quͣtỹ corpolentiȩ siceioris. ⁊ c̃ traetioris fuit Expa
lee dedit ł tã frgida uĩ. ut obrutas niues seret.
łtã feruidã. ut poma inmatura maturt. Pcips
igne mira ꝗͥs erplie ꝗͦ queq ad usta nigrescuit.
cũ ipse sit lucidꝰ.: pene oiã qͥ ambit: łabit colot
pulcherrima de colorat: atq̃ ex pruna fulgida cas
⁊ ipsi fiunt candidi. ⁊ quãiuis magis ille mubeit.¬
nigis illi albescant. c̃gruit tam̃ luei qđ alb̾u ẽ. sic̃ ni

Expanded text:
quantum corpulentiae siccioris et contractioris fuit. Quis paleae dedit uel tam frigidam uim, ut obrutas niues seruet, uel tam feruidam, ut poma inmatura maturet? De ipso igne mira quis explicet, quo quaeque adusta nigrescunt, cum ipse sit lucidus, et paene omnia, quae ambit et lambit, colore pulcherrimus decolorat adque ex pruna fulgida carbet ipsi fiunt candidi, et quamuis magis ille rubeat, illi albicent, congruit tamen luci quod album est, sicut ni
Abbreviated transcription (Latin):
dirisse uirg̃. sistere aqm̃ fiuminis. ⁊ u̾tere sẏdera retro.
Nã ⁊ fluuir̃ stetisse suꝑiꝰ. inferiꝰq flurisse. cũ ppłs di
sae̾s litt̾is legimꝰ. ⁊ reu̾sũ retͦ fuisse marimõ sydꝰ reg¬
nante elechia mͦ cõmemorauimꝰ. Qđ uͦ delucifero uir¬
ro scripsit. ñ ẽ illic dictũ alicui petentiħoi id fuisse c̃¬
cessũ. Ñ gͦ denoticia nat᷑arũ caliginẽ s ficiant in fide¬
les. ꝗͣsi ñ possit in aliꝗͣ re diuinit᷑ fieri aliud. qm̃ inaᷤ¬

Expanded text:
dixisse Vergilium: Sistere aquam fluuiis et uertere sidera retro. dixisse Vergilium: Sistere aquam fluuiis et uertere sidera retro. Nam et fluuium stetisse superius inferiusque fluxisse, cum populus Dei sacris litteris legimus, et retro uersum fuisse maximum sidus regnante Ezechia modo commemorauimus. Quod uero de Lucifero Varro scripsit, non est illic dictum alicui petenti homini id fuisse concessum. Non ergo de notitia naturarum caliginem sibi faciant infideles, quasi non possit in aliqua re diuinitus fieri aliud, qua
Abbreviated transcription (Latin):
adtendamꝰ. qđ ad rẽ deq̃ agimis ꝑtinet. Qd ita dispo¬
sitũ ẽ ab auctore nate celi t̾rȩ quẽ ad modũ euts
ordinatissimꝰ siderũ: Qͥd tã ratis legibꝰ firisꝗ fimi¬
tũ: Et tam̃ qñdo ille uoluerit qͥ sumo rg̃ imꝑiore
potestate qđ ẽ didit. stella p̃ctis magnitu dine ae
splendore notissima. colorẽ magnitudinẽ figirĩ.
⁊qđ ẽ mirabiliꝰ. sui c̾ẜ ordinc̃. legr̃q mutauit ⁊ fur
scriptos habent. Qx canones seqñdo. ausi c̃ dict̃ hoc
qđ de lucifero ẽtigit nec antea nec pꝰca c̃tigit Nes
aut᷑ indiuinis libris legimꝰ etiã sołe ipsũ sttaisse.
cũ hoc ad ñõ d̾o petiuisset uir sc̃s iesunaue donee
ceptũ pͣliũ uictoria t̃minaret: Sretrorsũ ndisse ut
regi elechię. xͥ. anni adui uendũ additi. hoc etũ ꝑ¬
digio ꝓmissionis di significarent᷑ adiuncto. S isti qͥͥ
miracula ꝗͣ mitis s̃ c̃cessa scõꝵ ꝗñdo eređt isti fiti mi¬

Expanded text:
adtendamus, quod ad rem, de qua agimus, pertinet. Quid ita dispoadtendamus, quod ad rem, de qua agimus, pertinet. Quid ita dispositum est ab auctore naturae caeli et terrae, quem ad modum cursus ordinatissimus siderum? Quid tam ratis legibus fixisque firmatum? Et tamen, quando ille uoluit, qui summo regit imperio ac potestate quod condidit. stella prae ceteris magnitudine ac splendore notissima colorem, magnitudinem, figuram et quod est mirabilius sui cursus ordinem legemque mutauit. Turscriptos habent, quos canones sequendo ausi sunt dicere hoc quod de Lucifero contigit, nec antea, nec postea contigisse. Nos autem in diuinis libris legimus etiam solem ipsum et stetisse, cum hoc a Domino Deo petiuisset uir sanctus Iesus Naue, donec coeptum proelium uictoria terminaret, et retrorsum redisse, ut regi Ezechiae quindecim anni ad uiuendum additi hoc etiam prodigio promissioni Dei significarentur adiuncto. Sed ista quoque miracula, quae meritis sunt concessa s