comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dis. siue lampadarũ int̾pretat᷑.
⁊ recte qr uocatur a dño lumen
gr̃e quo ipse incorde accensꝰ at¬
q illustratꝯ ẽ: confestĩ inuen¬
to fri. ꝑ oris officiũ ꝓpinare stu¬
duit dicẽs. Quẽ scripsit moy¬
ses inlege ⁊ ꝓphe inuenimus
iħm filiũ ioseph anazarech.
Bartholomens sirũ ẽ nõ hebre¬
um. ⁊ int̾pretat᷑ filiꝰ suspendẽ¬
tis aqͣs: qd̾ euident̾ filiũ dei
sonat. qui p̾dicatoꝵ suoꝵ mẽ¬
tes ad celestia contemplanda
suspendit.: ut quo celsa libenꝰ
ꝑuolant. eo t̾renoꝵ corda fera¬
tius dictoꝵ suoꝵ gutis inebri¬

Expanded text:
dis sive lampadarum interpretatur. Et recte, quia vocatus a Domino lumen gratiae, quo ipse in corde accensus atque illustratus est, confestim invento fratri per oris officium propinare studuit, dicens: Quem scripsit Moyses in lege et prophetae, invenimus, Jesum filium Joseph a Nazareth . Bartholomaeus Syrum est, non Hebraeum, et interpretatur, filius suspendentis aquas, quod evidenter Filium Dei sonat, qui praedicatorum suorum mentes ad coelestio contemplanda suspendit, ut quo celsa liberius pervolant, eo terrenorum corda feracius dictorum suorum guttis inebri
Abbreviated transcription (Latin):
do dignus ẽ enĩ oꝑanꝰ cibo suo.
ꝓrsus aꝑuit ⁊ illustrauit: un
de hec om̃ia loqueret᷑. Hanc gͦ
potestatem uirge noĩe signifi̾¬
cauit: cũ dix̃ nequid tollerẽt
inuia nͥ uirgã tantũ. ut intel¬
ligatur qr ꝑ potestatẽ. a dño
acceptam que uirge noĩe signi¬
ficata ẽ. etiã que non portantꝰ
nõ deerũt. Hoc ⁊ de duabꝰ tu¬
nicis intelligendũ ẽ: ne quis¬
quã eoꝵ p̾t̾ eam quã ess indu¬
tus aliã portandam putaret.
follicitꝰ ne opꝰ eẽt cũ ex illa po¬
testate poss acciꝑe. Proinde
marchꝰ dicendo calciari eos
sandalus ul soliis aliqͥd Hoc
calciam̃tum mistice significa¬
tionis habere ammonet᷑. ut pes
neq tectus sit nec nudus ad t̾¬
ram: id ẽ nec occultet᷑ eugłm
nec t̾renis comodis innitatur.
& qd̾ nõ portari uł haberi duaᷤ

Expanded text:
do: dignus est enim operarius cibo suo, do: dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit et inlustrauit unde et quare haec omnia loqueretur. hanc ergo potestatem cavit, cum dixit: Ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum, ut intelligatur quia per potestatem a Domino acceptam, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum, praeter eam quam esset indutus, aliam portandam putaret, sollicitus ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. Proinde Marcus dicendo calceari eos sandaliis vel soleis, aliquid hoc calceamentum mysticae significationis admonet, ut pes neque tectus sit, nec nudus ad terram, id est, nec occultetur Evangelium, nec terrenis commodis innitatur. Et quod non portari vel haberi duas
Abbreviated transcription (Latin):
dignus ẽ oꝑariꝰ cibo suo. Uñ
satis ostende cur eos hec pos¬
sidere ac ferre noluerit. nõ quo
necessaria nõ sint sustentatio¬
ni huiꝰ uite: s qr sic eos mute¬
bat ut hec eis deberi monstra¬
ret. ab illis quibꝰ engłm cre¬
dentibꝰ annũtiarent. Clane
aũt hec nõ ita p̾cepisse dñm.
tanꝙͣ eugliste uiuere nõ de¬
beant aliunde: quã eis pre¬
bentibꝰ quibꝰ annuntiant¬
engłm. Alioqnͣ contra hoc
p̾ceptum feciss apłs. qui
uictũ de manuũ suaꝵ labori¬
bus transigebat. noc unqmͣ
grauis eẽt. s pocestatẽ dediᷤᷤ¬
se in qͣ scirent sibi ista deberi.
pa est. Cum aũt potestaᷤᷤ.la¬
de suo iure cadere. Hoc gͦ or¬
dinans dñs qd̾ eũ ordinas¬
nuntiant de eugło uuere.
Illa apłis loquebatur ut se¬
curi ñ possiderẽt noq porta¬
rent huic uite necessaria: nͨ
magnõ nec minima. Ideo
posuit nec uirgã ostendens
a fidelibꝰ suis om̃ia deberi¬
ministris suis nulla suꝑ flua
requirentibꝰ : ac ꝑ hoc adden¬

Expanded text:
enim operarius cibo suo. Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quo necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Clarum autem haec non ita praecepisse Dominum tanquam evangelistae vivere beant aliunde, quam eis praebentibus quibus evangelizant: alioquin contra hoc praeceptum fecisset Apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset; sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. pa est. Cum autem potestas dade suo jure cedere. Hoc ergo ordinans dominus, quod eum ordinasnuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima. ideo posuit: nec uirgam, ostendens a fidelibus suis omnia deberministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc adden
Abbreviated transcription (Latin):
noiãt. Erat enĩ fr̃ iacobi frĩs
dñi. ut ipse mnepła sua scribit.
unde etiã ipse fr̃ dñi uocabat᷑.
attestantibꝰ ciuibꝰ ipsiꝰ qui de
uirtutibꝰ eiꝰ stupentes aiebãt.
Nonne iste ẽ fabri filiꝰ marie.

Expanded text:
nominat. Erat enim frater Jacobi fratris Domini, ut ipse in Epistola sua scribit. Unde etiam ipse frater Domini vocabatur, attestantibus civibus ipsius, qui de virtutibus ejus stupentes aiebant: Nonne iste est fabri filius et Mariae,
Abbreviated transcription (Latin):
A płi nouã introeuntes urbẽ
ospes fama eligendus ẽ ppłi et
iuditio uicinoꝵ: ne p̾dicatioĩs
dignitas suscipientis infama
deturpet᷑. Cum uniu̾sis debe¬
ant p̾dicare. hospos unꝰ eligit᷑.
nõ tribuens beneficiũ eis qui ap̃
se mansuri sũt. s accipiens. Hoc
enĩ dr̃ quis in ea dignus sit: ut
magis se nouent acciꝑe grãm¬

Expanded text:
i novam introeuntes urbem,ospes fama est eligendus populi, et judicio vicinorum, ne praedicationis dignitas suscipientis infamia deturpetur. Cum universis debeant praedicare, hospes unus eligetur, non tribuens beneficium ei qui apud se mansurus est, sed accipiens. Hoc enim dicitur quis in ea dignus sit, ut magis se noverit accipere gra
Abbreviated transcription (Latin):
untur celestos angłi. Talibuᷤ
enĩ dñs dic̃. regnũ dĩ intra uo
ẽ. & ita demum celi uocaui poᷤ¬
sunt. qui eũ fide retinẽt. ⁊ disi¬
gũt caritate. Equibꝰ idẽ pro¬
mittit filiꝰ qd̾ cum patre ⁊ sp̃u
scõ ad eos ueniat. ⁊ ap̾eos faciat
mansionẽ. Necte enĩ celi uo¬
cantꝰ in quibꝰ ds̃ p̾sidet. ⁊ per

Expanded text:
untur coelestes angeli. Talibus untur coelestes angeli. Talibus enim Dominus dicit: Regnum Dei inet ita demum coeli vocari possunt, qui eum fide retinent et diligunt charitate. Et quibus idem promittit Filius quod cum Patre et Spiritu sancto ad eos veniat, et apud eos faciat mansionem. Recte enim coeli vocantur, in quibus Deus praesidet. Infir
Abbreviated transcription (Latin):
sa p̾dicatio tunc nob in adinto¬
riũ fieret: cũ hanc illa ad dãp
ut dũ illa cõuerti uocata renu¬
eret: p̾dicatores scĩ ad uocatio¬
nẽ gentiũ ꝑ ordinẽ uenirẽt. qͣ¬
tenus redẽptoris nr̃i p̾dicatio
aꝓpriis repulsa: gentiles ppłõ
quasi extraneos quereret. ⁊ qd̃
uidee fiebat intestimoniũ: hoc
gentibꝰ gre eẽt increm̃tũ. Lxxxͥ.¬
Uuntes aũt p̾dicate dicentes.
qr appropinquauit regnũ celo¬
ꝵ.s a. Appropinqͣredt̃ regnũ
celoꝵ. ꝑ collatam nob fidem in¬
uisibilis creatoris: nõ aliqͣ moti¬
one elem̃toꝵ. Quia enĩ peccan¬
ti homimi dictũ ẽ terra es ⁊ in
t̾ram ibis. hoc gͦ quisq ẽ qd̾ dili¬
git. Ecõtrario uist ꝯ celũ ẽ qui
dm̃ in se portat: ⁊ celestia dilig̃.
Ds quippe quum circũscriptus
⁊ in localis. ⁊ubiq p̾sens uirtu¬
te nõ corpore ẽ: localit̾ tam̃ in
suis ambulat scĩs. sic̃ dic̃ inh¬
abitabo ⁊ inambulabo in illi.
ipsiq talit̾ t̾reni hominos. effici¬

Expanded text:
sa praedicatio, tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnaUt dum illa converti vocata renueret, praedicatores sancti ad vocationem gentium per ordinem venirent. Quatenus Redemptoris nostri praedicatio, a propriis repulsa, gentiles populos quasi extraneos quaereret, et quod Judaeae fiebat in testimonium, hoc gentibus gratiae esset incrementum Juxuntes praedicate, dicentes: Quia appropinquat regnum coelorum. Appropinquare dicitur regnum coelorum, per collatam nobis fidem invisibilis creatoris, non aliqua motione elementorum. Quia enim peccanti homini dictum est: Terra es, et in terram ibis : hoc ergo quisque est quod diligit, contra justus coelum est, qui Deum in se portat, et coelestia diligit. Deus quippe qui incircumscriptus, et illocalis, et ubique praesens virtute, non corpore est, localiter tamen in suis ambulat sanctis, sicut dicit: Inhabitabo et inambulabo in illis . Ipsique taliter terreni homines effici
Abbreviated transcription (Latin):
quodam mͦ nudos expeditosq
adp̾dicandũ aplos miserat: ⁊
dura uidebatur ẽẽ conditio ma¬
gr̃oꝵ. seueritatẽ p̾cepti sequen¬
ti sententia tẽꝑauit dicens.
Dignus ẽ oꝑariꝰ cibo suo. ĩan¬
tum inqͥt accipite. qnͣtum in
uictum ⁊ uestitũ nob nocessan¬
umẽ¶ G. Ut abeis t̾rena sti¬
pendia consequamur. quibus
pͥmia pactie celestis offerimꝰ.¬
qriam de m̾cede sũt oꝑis. ipsa a¬
lim̃ta sustentationis. ut hic mer¬
ces de labore p̾dicationis in cho¬
etur: que illic de uentatis uisio¬
cuniã que in zonisẽ possidere.
Aurũ sepe legimꝰ ꝓ sensu argen¬
tum ꝓ sermone: es ꝓuoce. Hec
nob non licet ab alio acciꝑe. sed
data a dño possid̾e. neq heretico¬
ne susciꝑe disciplinas. Nõ scłi

Expanded text:
quodammodo nudos et expeditos ad praedicandum apostolos miserat, et dura videbatur esse conditio magistrorum, severitatem praecepti sequenti sententia temperavit, dicens: Dignus est operarius cibo suo. Tantum, inquit, accipite, quantum in victu et vestitu vobis necessarunt, ut ab eis terrena stipendia consequamur, quibus praemia patriae coelestis offerimjam de mercede sunt operis, ipsa alimenta sustentationis, ut hic merces de labore praedicationis inchoetur, quae illic de veritatis visiocuniam, quae in zonis est, possidere. Aurum saepe legimus pro sensu, argentum pro sermone, aes pro voce. Haec nobis non licet ab aliis accipere, sed data a Domino possidere: neque haereticoinae suscipere disciplinas; non saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
oth aut auico in quo ortus ẽ.
aut ex tribu ysacar. p̾sagũ sue
dãpnationis uocabulũ sũpsit.
p̾ciũ ꝑditionis insinuat. a6̃.¬
Scarioch aũt qd̾ memoria mor¬
tis int̾pretat᷑. arguit eũ nõ re¬
pente ꝑsua sũ s meditatũ dui¬
tius dñice traditionis patrasse
flagitiũ. Qui ñ ꝑ in prudentiã
gitur. Quanta enĩ ueritas ꝙͣ
ne aduersariꝰ minist̾ infirm¬
at. qnͣta mortalitas dm̃ qui
ꝑiditari apd̃ nos udiciũ suũ
quã affectum maluit: susceꝑ¬
at enĩ hominis fragilitatem.
Et ideo noc has partes recusa¬
uit infirmitatis humane. uo¬
luit deseri. uoluit ꝓdi: uoluit
ab apło suo tradi: ut tuasocio
desertus. a sono ꝓditris: mode¬
ste feras tuũ errasse udicium.
ꝑisse beneficiũ.  lxxxi. Hos
duodecĩ misit iħs. p̾cipiens eis¬
⁊ dicens. Anĩa duertendũ est¬

Expanded text:
oth, aut a vico in quo ortus est, aut ex tribu Isachar praesagium suae damnationis vocabulum sumpsit pretium proditionis, insinuat. Scarioth memoria mortis interpretatur, arguit eum non repente persuasum, sed meditatum diutius dominicae traditionis patrasse flagitium. Qui non per imprudentiam, gitur. Quanta enim est veritas, quam nec adversarius minister infirmat? Quanta moralitas Domini, qui periclitari apud nos judicium quam affectum maluit? Susceperat enim hominis fragilitatem et ideo nec has partes recusavit fragilitatis humanae. Voluit deseri, voluit prodi, voluit ab apostolo suo tradi, ut tu a socio desertus, a socio proditus, modeste feras tuum errasse judicium, perisse beneficium. II. Hos duodecim misit Jesus, praecipiens et dicens ei
Abbreviated transcription (Latin):
¶ħ Si enĩ sic predicant ut pꝰ¬
cium ñ accipiant. suꝑflua est
aun ⁊ argenti nũmoꝵq pos¬
sessio. Nam sibi habuissent au¬
rum ⁊ argentũ uidebant᷑ non
causa salucis hominũ. s cau¬
sa lucri p̾dicare. neqr es in zo¬
nis ur̃is. qui diuitias decrũcat.¬
putet. ut apli loctores uere re¬
ligionis: qui instituebant oĩa
ipsos ostenderent nicħ cogitare
decrastinͦu. Nonperam in uia.¬
ostendit contẽptores scłi ⁊ om̃ia
ꝓ nichilo ducentes. cellariũ se¬
cum uehant. Neq duas tuni¬
cas. Induabꝰ tumcis uidet᷑ mͥ
duplex ostend̾e uestim̃tũ. nõ
qd̾ in locis sitie glatiali niue ri¬
gentibꝰ. una quis tunca debe¬
at eẽ contentꝰ: s qd̾ in tunicaue¬
stim̃tum intelligamꝰ. ne aliud
uestim̃ti. aliud nob̃ futurorũ
timore seruemꝰ. Neq calciam̃¬
um exempla cõspic̾e. ne sua oꝑ¬
a qͣsi ex mortus pellibꝰ credat
mimire. Sũt ⁊ enĩ multi. qui
prauitatẽ suã exalienis praui¬

Expanded text:
 Si enim sic praedicant, ut pretium non accipiant, superflua est auri argentique et nummorum possessio. Nam si habuissent aurum et argentum, videbantur non causa salutis hominum, sed causa lucri praedicare. Neque aes in sacculis. Qui divitias detruncaputavit, ut apostoli doctores verae religionis, qui instituebant omnia ipsos ostenderent nihil cogitare de crastino. Non peram, inquiod contemptores saeculi et omnia pro nihilo ducentes, cellarium secum vehebant. Neque duas tunicas. In duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentum. Non quo in locis Scythiae et glaciali nive rigentibus una quis tunica debeat esse contentus: sed quo in tunica vestimentum intelligamus: ne alio vestiti, aliud nobis futurorum timore servemus. Neque calciameerum exempla conspicere, ne sua opera quasi ex mortuis pellibus credat munire. Sunt etenim multi qui pravitatem suam ex alienis pravi
Abbreviated transcription (Latin):
ior scissura fit. R̾. Cum int̾¬
rogatus eẽt dñs cur discipli e¬
ius nõ ieuinarẽt: respondit.
carnales adhuc qͦsqr ⁊ necclũ
passionis resurrecrionisq sue
fide solidatos. nõ posse seuerio¬
ra ieuinia ⁊ continentie susti¬
nere p̾cepta: ne ꝑ aust̾i̾tatem
nmiã. etiam creclulitatẽ qmͣ

Expanded text:
or scissura fit. Cum interrogatus esset Dominus, cur discipuli ejus non jejunarent, respondit carnales adhuc quosque et necdum passionis resurrectionisque suae fide solidatos non posse severiora jejunia et continentiae sustinere praecepta, ne per austeritatem nimiam etiam credu
Abbreviated transcription (Latin):
rit digna: pax ur̃a ad uos reuer¬
cet᷑.s. G. Pax que ab ore pͥdica¬
toris offertͣ. aut requiesc̃ in do¬
mo sim illa filiꝰ pacis fuerit aut
ad eundẽ p̾dicatorẽ reu̾tetur.
qr aut erit quisq p̾destinatuᷤ
ad uitã. ⁊ celeste u̾bũ sequit᷑
qd̾ auclit. aut si nullꝰ audire
uoluerit. ipse p̾dicator sine fr᷑

Expanded text:
ad vos revertetur. Pax quae ab ore praedicatoris offertur, aut requiescit in domo, si in ea filius pacis fuerit, aut ad eumdem praedicatorem revertitur; quia aut erit quisque praedestinatus ad vitam, et coeleste verbum sequitur quod audit; aut si nullus audire voluerit, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
gitauerit. Utrũq gͦ petitum
ẽ adño. ut uł morientẽ saluã
faceret. uł mortuã suscitaret.
S cũ institiuss matħs totum
breuit̾ dicere: hoc in sinuauit
patir̃ rogantẽ dixisse. qd̾ ⁊ ip¬
sum certũ ẽ uoluisse: ⁊ xp̃m fe¬
głiste. marchus ⁊ luchas: sed
ab isto ordine iam recedũt. A¬
libienĩ hoc rocordantur atq
userũt: idẽ coloco ubi rediit
transfretando regionẽ gerase¬
noꝵ. pꝰ expulsa ⁊ inporcos per¬
missa demonia.iħ. Octauũ¬
signũ ẽ in quo princeps suscita¬
re postulat filiam suã. nolens
de misterio uere circũcisionis
excludi: s subintrauit muli¬
er sãgune fluens. ⁊ octauo sa¬
natur loco: ut principis filia
de hoc exclusa numero ueniret
in nono uixta illud qd̾ ĩ psal
nꝰ eiꝰ deo. ⁊ cum incrau̾it ple

Expanded text:
gitauerit. utrumque ergo petitum gitauerit. utrumque ergo petitum est a domino, ut uel morientem saluam faceret uel mortuam suscitaret; sed cum instituisset Mattheus totum breuiter dicere, hoc insinuauit patrem rogantem dixisse quod et ipsum certum est uoluisse et Christum fe Marcus et Lucas, sed ab isto ordine iam recedunt. alibi enim hoc recordantur adque inserunt, id est eo loco, ubi redit transfretando a regione Gerasenorum post expulsa adque in porcos dimissa demonia. nasignum est, in quo princeps suscitari postulat filiam suam, nolens de mysterio verae circumcisionis excludi. Sed subintrat mulier sanguine fluens, et octavo sanatur loco, ut principis filia, de hoc exclusa numero, veniat ad nonum, juxta illud quod in Psalmo nus ejus Deo , et Cum i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ urbib ⁊ castellis: id ẽ parius
doctrina sua saluos faceret in fi¬
deles. Docebat aũt in sy nagogis
⁊ uillis eugłin regni: ⁊ post pre¬
dicationẽ atq doctrinã. curabat
omnẽ langorẽ ⁊ om̃ez infirmita¬
gorẽ ⁊ omnẽ infirmitatẽ. nicħ
quippeci in possibile ẽ. lxxuii.
idens aũt turbas misertus

Expanded text:
 urbibus et castellis, id est et magdoctrina sua salvos faceret infideles. Docebat in synagogis et in villis Evangelium regni, et post praedicationem atque doctrinam curabat omnem languorem et omnem infirmitaguorem et omnem infirmitatem. Nil quippe ei impossibile est. idens autem turbas, mi
Abbreviated transcription (Latin):
i sũt cognominati. Quoꝵ imnꝰ
e celestibꝰ intonans. uocẽ illã che¬
ologicam quã uemo priꝰ edere
nouerat emisit. In principio e¬
to uirtutis pond̾e grauida reli

Expanded text:
i sunt cognominati, quorum unus e coelestibus intonans vocem illam theologicam, quam nemo prius edere noverat, emisit: In principio etae virtutis pondere gra
Abbreviated transcription (Latin):
thomas ⁊ matħs publicanus.
Ceteri gͦ eugłiste incõuinctio¬
ne nominũ pͥmũ ponũt ma¬
tħm. ⁊ postea thomã: ⁊ publi¬
canũ eum ñ asscribũt. ne an¬
tique cõu̾sationis recordãtes.
suggillare eugłistam ind̾ent᷑.

Expanded text:
Thomas, et Matthaeus publicanus. Caeteri ergo evangelistae in conjunctione nominum primum ponunt Matthaeum, et postea Thomam, et publicanum eum non ascribunt, ne antiquae conversationis recordantes, suggillare evangelistam viderentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc de duobꝰ cecis. ⁊ de muto de¬
monio. solus math̾s poit. Illi eĩ
duo ceci de quibꝰ ⁊ alii narrãt nõ
sũt isti: s tam̃ sumile factum ẽ.
ita ut supse matħs nõ etiã illiuᷤᷤ
facti meminiss. poss putari ħ
qd̾ nũc uarrat dictũ fuisse etiã
ab aliis duobꝰ: qd̾ cõmendare
memoric diligent̾ debemꝰ. esse
quedã facta similia. qd̾ ꝓbatur:
cũ idẽ ipse eugłista utrũq cõ¬
memorat. ut si qñ talia singu¬
la ap̃ singłos inuenerimꝰ atqr ĩ
eis contrariũ qd̾ solui ñ possit:
occurrat ñ hoc eẽ factũ. s aliud si¬
mile uł sumlitꝰ factũ. seq̃tꝰ.¬

Expanded text:
Hoc de duobus caecis et de muto daemonio, solus Matthaeus ponit. Illi enim duo caeci, de quibus et alii narrant , non sunt isti, sed tamen simile factum est: ita facti meminisset, posset putari hoc quod nunc narrat dictum fuisse etiam ab aliis duobus. Quod commendare memoriae diligenter debemus esse quaedam facta similia, quod probatur, cum idem ipse euangelista utrumque commemorat, ut, si quando talia singula aput singulos inuenerimus adque in eis contrarium quod solui non possit, occurrat nobis non hoc esse factum, sed aliud simile uel similiter factum. S
Abbreviated transcription (Latin):
moniũ. significatũ ẽ generali¬
ter om̃e genꝰ humanũ. qd qͣsi
ficebat᷑. nec hos aꝑiebat in laud̃
creatoris sui. Demonuĩ habebat.
dũ ꝓ dõ falsa figm̃ta colebat. S

Expanded text:
tum est generaliter omne genus humanum, quod quasi fidei, nec os aperiebat in laudem Dei creatoris sui, et daemonium habebat, dum pro Deo falsa figmenta colebat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
inconuement̾ nouus pannis
assiitur: idẽ aliqͣ parcicula
doctime que ãnoue uite tem¬
⁊ ipsa doctrina quod ai modo
scinditur: cuiꝰ particula q̃
ad ieuiniũ ciboꝵ ualet in por¬
tune tradit᷑. cum illa doceat
generale ieiuiniũ nõ a concu¬
piscentia ciboꝵ tantũ: s ab
om̃i leticia tẽporaliũ delecta¬
tionũ. Cuiꝰ quasi pãnũ id ẽ
partẽ aliquã que ad cibos ꝑ¬
tinet. dicit nõ oportere homini¬
bus adhuc ueteri cõsuetudiẽ
deditisinꝑtiri: qr ⁊ illic qͣsi
concisio uidetur fieri. ⁊ ipsiue¬
tustati nõ ꝯuenit. Neq mit

Expanded text:
ouus pannus assuitur, id est aliqua particula doctrinae, quae ad nonae uitae tem ipsa doctrina quodam modo scinditur, cuius particula., quae ad ieiunium ciborum ualet, inopportune traditur, cum illa doceat generale ieiunium, non a concupiscentia ciborum tantum, sed ab omni laetitia temporalium delectationum. cuius quasi pannum, id est partem aliquam, quae ad cibos pertinet, dicit non oportere hominibus adhuc ueteri consuetudini deditis impertiri, quia et illinc quasi conscissio uidetur fieri et ipsi uetustati non conuenit. dicit
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ dñi. Et in epła ad galatas.
qr maria uxor alpheisoror fuit
marie matris dñi: quã ⁊ mariã
cleophe ioħs eugłista cognomi¬
nat. Fortasse qr isdẽ alpheus
eciã cloophas ẽ dictus: uł ipsa
maria defunctũ pꝯnato iacobo
alpheo cleophe nupsit. Q uͦ
lacobꝰ merito filiꝰ alphei idest
docti sit cognominatꝰ: ipsi tes¬
tanturapłi. qui eũ pꝰ dñi passi¬

Expanded text:
ni, et in Epistola ad Galatas: quia Maria uxor Alphaei soror fuit Mariae matris Domini, quam Mariam Cleophae Joannes evangelista cognominat, fortasse quia vel idem Alphaeus etiam Cleophas est dictus vel ipsa Maria, defuncto post natum Jacobum Alphaeo, Cleophae nupsit. Quia vero Jacobus merito filius Alphaei, id est docti, sit cognominatus, ipsi testantur apostoli, qui eum post Domini passi
Abbreviated transcription (Latin):
siqͥs a spͣali celesti morte surrexͣ:
celesti necesse ẽ mox pane satiet᷑.
⁊ duuni scilicet uerbi.⁊ sacro scĩ
altaris particeps effectꝰ. Nam
iuxta moralẽ intellectũ. treᷤ illi

Expanded text:
is a spiritali morte surrexerit, coelesti necesse est mox pane satietur, et divini, scilicet, verbi et sacrosancti altaris particeps effectus. Nam, juxta moralem intellectum, tr
Abbreviated transcription (Latin):
cum ei ꝑ fid̾i ueritatẽ appropin¬
quat. Acredit. aũt retro. siue
labis. siue qr pͥsentẽ incarne
dñm nõ uidens ꝑactis iã sacta¬
m̃tis incarnationis illiꝰ : ad
fid̾i ⁊ agnitionis eiꝰ gram̃ ꝑue¬
nit. sicqͣue dum participatio¬
nem sacram̃toꝵ eius saluari a
peccatis meruit: quasi tactu
uestim̃toꝵ eiꝰ fontẽ sui sangui¬
nis siccauit. Fons qͥppe sãgui¬
nis ẽ origo peccati. cuiꝰ fo̾ns
sangiĩs est inmunde primor¬
dium cogitationis. ex quo pec¬
catum om̃e nascitur. S dñs cũ
uerb euglicis nõ solũ uerba et
oꝑa mala compescere. s ⁊ cogita¬
tionũ nequã radicẽ extirpare
curauit. cũ hec utraq sacram̃¬
tis euglicis emundari donaũ.
qͣsi iuitutẽ exsicͤandi obceni
sui uestim̃tis indidit. At iħs
inse sꝑantes intueri desistit.
s om̃s qui saluari merentur.
suo dignos intuitu ac misera¬
fidos tua te saluã fecit. & salua
facta ẽ mulier ex illa hora.
Ideo filia. qr fidos tua te salua

Expanded text:
 ei per fidei veritatem appropinquat. Accedit autem retro, sive labis; sive quia praesentem in carne Dominum non videns, peractis jam sacramentis incarnationis illius, ad fidei et agnitionis ejus gratiam pervenit. Sicque dum participatione sacramentorum ejus salvari a peccatis meruit, quasi tactu vestimentorum ejus fontem sui sanguinis siccavit. Fons quippe sanguinis est origo peccati. Cujusque fons sanguinis, est immundae primordium cogitationis, ex quo peccatum omne nascitur. Sed Dominus cum verbis evangelicis non solum opera et verba mala compescere, sed et cogitationum nequam radicem exstirpare curavit, cum haec utraque sacramentis evangelicis emundari donavit, quasi virtutem exsiccandi fontis obsceni suis vestimentis indidit. Et sin se sperantes intueri desistit, sed omnes qui salvari merentur, suo dignos intuitu ac miserafides tua salvam te fecit: et salva facta est mulier ex illa hora. Ideo filia, quia fides tua te salvam
Abbreviated transcription (Latin):
tie subdidit. Quẽ ita cura fi¬
nẽ scli hominẽ incarnandu
ẽẽ cognouit. ut et̾nũ añ om̃e
scłm dm̃ existere ñ dubitaret.
qͥd aptiꝰ qm assumpta huma¬
nitas qͣ t̾ram nr̃e mortalita¬
tis tetigit accipiendi sũt:⁊ ꝓci¬
dere archi sy nagogũ ad pedes
ihu ẽ. legis latorem cum tota
ꝓgenie patrũ mediatorẽ dei
⁊ hominũ longe sibi dignita¬
tis głam p̾ferendum ẽẽ cognoᷤ¬
cere. ⁊ cõfiteri cũ apło qr qd̾ in
Filia gͦ archisy nagogiipsa est
synagoga que sola legali insti¬
cutione cõposita. quasi unica
bolem generare debebat. erro¬
rum langore consternata. sp̃u¬
alis uite uias ingredi desꝑaͫ¬
lit̾ omisit. Et si nõ axp̃o suc¬
curreretꝰ orrendam ꝑ om̃ia cor¬
ruiss in mortẽ. Et surgens¬
Ad puellam ꝑgens sanandã
dñs a turba compͥmit. qr gẽ¬
ti uidee salutaria monita p̾¬
bens. quibꝰ egram intus eiꝰ
conscientiam erigeret. noxa
carnaliũ ppłoꝵ ẽ consuetudiẽ
grauatus. Et ecce mulier que¬

Expanded text:
 ita circa finem saeculi hominem incarnandum esse cognovit, ut aeternum ante omne saeculum Deum existere non dubitaret. quid aptius quam assumpta humanitas, qua terram nostrae mortalitatis tetigit, accipiendi sunt? Et procidere archisynagogum ad pedes Jesu, est legislatorem cum tota progenie patrum Mediatorem Dei et hominum longe sibi dignitatis gloria praeferendum esse cognoscere, et confiteri cum Apostolo, quia Filia ergo archisynagogi, ipsa est synagoga, quae sola legali institutione composita, quasi unica bolem generare debebat, subito errorum languore consternata, spiritalis vitae vias ingredi desperabiliter omisit; et si non a Christo succurreretur, horrendam per omnia corruisset in mortem. Et Ad puellam pergens sanandam Dominus a turba comprimitur, quia genti Judaeae salutaria monita praebens quibus aegram intus ejus conscientiam erigeret, noxia carnalium populorum est consuetudine gravatus. Et mulier quae
Abbreviated transcription (Latin):
dunt. S multo dementiꝰ errãt
nchominꝰ dm̃ negare non ti¬
ment. At ipse ꝑfidos saluare de¬
siderãs. ⁊ occultoꝵ cognitione ⁊
uirtute oꝑũ. dm̃ se eẽ manifes¬
tat. Et cum uidiss iħs cogita¬
ciones coꝵ dix̃. It qͥd cogitatiꝰ
dit se dm̃ qui po̾t corda occulta
cognoscere. ⁊ quodã mͦ tacens
loquͥtur. eadem maiestate &
potentia qua cogitationes.
ur̃as intueor. possũ ex homini¬
bꝯ delicta dimutere. ex uobis
intelligite qͥd paraliticus con¬
sequatur. Quid ẽ faciliꝰ dic̾e

Expanded text:
dunt. Sed multo dementius errant nihilominus Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans, et occultorum cognitione et virtute operum Deum se esse manifestat. Et cum vidisset Jesus cogitationes eorum, dixit: Utquid cogitatis dit se Deum, qui potest cordis occulta cognoscere. Et quodam modo tacens loquitur: Eadem majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dice
Abbreviated transcription (Latin):
forma sapiẽ inuidue filio cito cc¬
clesiam crediturã. in archisma¬
gogi filia credituros quidẽ iude¬
os: s expluribꝰ pautiores. Et¬
surrexit puella. ⁊ exiit fama ħ¬
surrex̃ ⁊ ambulabat. Qu̾ecũq
enĩ peccatis mortuũ suꝑne ma¬
nꝰ miserationis resuscitatura
tetigerit: nõ solum a sordibus
⁊ ueterno scelerũ exsurgere. s ⁊
in bonis concinuo ꝓficere deb
oꝑibꝰ. Uidelicet uixta ꝑsalmiᷤᷤ¬
tam ingrediens sune macła.⁊ o

Expanded text:
forma sapientiae in viduae filio cito Ecclesiam credituram, in archisynagogi filia credituros quidem Judaeos, sed ex pluribus pauciores. surrexit puella, et amsurrexit, et ambulabat. Quemcunque enim peccatis mortuum supernae manus miserationis resuscitatura tetigerit, non solum a sordibus et veterno scelerum exsurgere, sed et in bonis continuo proficere debet operibus, videlicet, juxta Psalmistam, ingrediens sin
Abbreviated transcription (Latin):
cõparat utribꝰ: quos uino nouo
idẽ sp̃ualibꝰ p̾ceptis faciliꝰ dis¬
rumpi qmͣ id ẽ posse contin̾e
dic̃. Erant aũt iam utres no¬
ui. cum post. ascensionẽ dñi de¬
siderio cõsolationis eiꝰ orando ⁊
sꝑando innouantur. Tũc enĩ
uere attestantibꝰ dictũ ẽ: qr
musto pleni sunt isti. Nouũ
enĩ uinũ. iam nouis utribꝰ ue¬
nerat. hoc ẽ sp̃s scĩ feruor. sp̃ua¬
lium corda repleuerat. Alit̾¬
dũ renouate s inuetustate:
malicie ꝑduranti nouoꝵ mis¬
terioꝵ secreta cõmittat. Qd̾ si
querit aliquis quid int̾ uinũ
nouũ mistice ⁊ uestim̃tũ dista
nouũ facile patet. qr uino intꝰ
reficim᷑ ⁊ inebriam᷑: uestimẽto
aũt formsecꝰ induimͦ. Cum uͦ
utrũq ad significantiã uite ꝑ

Expanded text:
 utribus, quos uino nouo, id est spiritalibus praeceptis, facilius dirrumpi quam id posse continere dicit. erunt autem iam utres noui, cum post ascensum domini desiderio consolationis eius orando et sperando innouantur. tunc enim vere attestantibus, dictum est: Quia musto pleni sunt isti . Novum enim vinum jam novis utribus venerat, hoc est Spiritus sancti fervor spiritualium corda repleverat. Alidum renovatae, sed in vetustate malitiae perduranti, novorum mysteriorum secreta committat. Quod si quaerit aliquis quid inter vinum novum mystice et vestimentum distet novum, facile patet, quia vino intus reficimur et inebriamur, vestimento autem forinsecus induimur. Cum vero utrumque ad significant
Abbreviated transcription (Latin):
uit sc ip̃m. lacrimas fudit:
ce clamauit: lazare ueni fo¬
ras. Et sic tandem qui erat
desꝑatus. discusso tenebraꝵ
pondere: uite luciq reddituᷤ¬
ẽ. S ⁊ hoc notandum qͥqr pu
blica noxa. publico eget reme¬
dio. Leuia aũt pecc̃a leuiori ⁊
secreta queunt penitentia de¬
leri. Puella in domo laces pa¬
ucis arbitris exurge̾t. eisdemꝰ
uehement̾ ur nemini id ma¬
infestent p̾cipit᷑. Iuuenisex¬
tra portã. turba multa comitã¬
te atq intuente suscitat᷑. La¬
zarus de monum̃to uocatus. ĩ
tantũ pplis innotuit. ut ab coꝵ
qui uidere testimoniũ plurime
dño turbe cũ palinis occurre¬
rent: ⁊ multiꝓpt̃ illũ abiret
exiudeis. ⁊ crederẽt in iħm. Qrͣ

Expanded text:
vit seipsum, lacrymas fudit, vit seipsum, lacrymas fudit, na clamavit, Lazare, veni foras : et sic tandem, qui erat peratus, discusso tenebrarum pondere, vitae est lucique redditur. Sed et hoc notandum, quod quia publica noxa publico eget remedio, levia autem peccata leviori et secreta queunt poenitentia deleri, puella in domo jacens paucis arbitris exsurgit, eisdemque vehementer ut nemini id manifestent praecipitur. Juvenis extra portam, turba multa comitante atque intuente, suscitatur: Lazarus de monumento vocatus in tantum populis innotuit, ut ob eorum qui videre testimonium plurimae Domino turbae cum palmis occurrerent, et multi propter illum abirent ex Judaeis, et crederent
Abbreviated transcription (Latin):
gitationes sollite: que suꝑ eoꝵ
salute uelut deuote xp̃o sororeᷤ
in uigila̾nt. Nam ad hoc uti¬
mandũ resuscitauit lazarum
.iiiiͦ. dies in monum̃to haben¬
tem. ⁊sorore atrestante iam
fecentẽ: qr nimiꝵ pessima no¬
xios actus solet fama comita¬
ri. Notandũ. aũt qd̾ qnͣto gra¬
mior anĩe mors ingruerit. tã¬
to acrior necesse ẽ ut resurg̾e
mereatut penitẽtis feruor in¬
sistat. Nã leuiores ⁊ cotidiam
erratus. leuioris penitẽtie pos¬
sũt remedio curari. Qd̃ occul¬
te uolẽs ostend̾e dñs: iacentẽ
in conclaui mortuã. facillima
ac breuissima uoce resuscitat
dicẽs. Puella surge. Quã ⁊
obfacillitatẽ resuscitandi.iã
mortuã fuisse negau̾at. De¬
latũ aũt foras iuiuenẽ mortu¬
ũ. ut reniiuiscere debeat dic
tis corroborat. cũ ait: iuueniᷤ
tͣ dico surge. Quatriduanus
uͦ mortuꝰ. ut longa p̾mentis
sepulcri claustra euadere pos¬
set: fremuit sp̃u iħs. turba¬

Expanded text:
gitationes sollicitae, quae super eorum gitationes sollicitae, quae super eorum salute velut devotae Christo sorores invigilant. Nam ad hoc intimandum, resuscitavit Lazarum quatuor dies in monumento habentem, et sorore attestante jam fetentem, quia nimirum pessima noxios actus solet fama comitari. Notandum autem, quod quanto gravior animae mors ingruerit, tanto acrius necesse est, ut resurgere mereatur, poenitentis fervor insistat. Nam leviores et quotidiani erratus levioris poenitentiae possunt remedio curari. Quod occulte nolens ostendere Dominus, jacentem in conclavi mortuam facillima ac brevissima voce resuscitat dicens: Puella, surge. Quam etiam ob facilitatem resuscitandi jam mortuam fuisse negaverat. Delatum autem foras juvenem mortuutis corroborat, cum ait: Juvenis, tibi dico, surge. Quatriduanus vero mortuus, ut longa prementis sepulcri claustra evadere posset, fremuit spiritu Jesus, turba
Abbreviated transcription (Latin):
suscitauit: tria gn̾a resurrectio¬
nis anĩaꝵ significat. Si quidẽ
ñ nulli cõsensũ maled ilectionis
p̾bendo latente tantũ cogitatio¬
ne pecc̃i sͥ morte cõscii sũt. S ta¬
les se uiu ficare significãs salua¬
tor. resuscitauit filiã archi syna¬
gogi nõdũ elatam s in domomor foris¬
tuã: qͣsi uitiũ socreto incorde te¬
gentẽ. Alii nõ solũ noxie dełcta¬
tioni cõsentiendo. s ⁊ ipsũ ma¬
lũ qͦd̾ delectantur explendo mor¬
tuũ suũ qͣsi excra portas effert̃.
⁊osse si peniteant resuscitarede¬
monstrãs. Suscitauit uiuenẽ
filiũ uidue extra portas auitatiᷤᷤ
clatũ. ⁊ reddidit matri sue.qr re¬
sipiscentẽ a poc̾ci tenebris ani¬
niã unitati restituit eccłie. Q.¬
dam uͦ ñ solũ cogitando uł fa-¬
ciendo illicita. s ⁊ipsa peccan¬
di consuetudĩe se quasi sepeli¬
endocorrũpunt. Ueꝵ nec ad
hos engendos minor fit iustꝰ
⁊ gr̃a saluatoris si tam̃ assit co¬

Expanded text:
tavit, tria genera resurrectionis animarum significant. Siquidem nonnulli consensum malae delectationi praebendo, latente tantum cogitatione peccati sibi mortem consciscunt. Sed tales se vivificare significans Salvator, resuscitavit filiam archisynagogi nondum foras elatam, sed in domo mortuam, quasi vitium secreto in corde regentem. Alii non solum noxiae delectationi consentiendo, sed et ipsum malum quo delectantur explendo, mortuum suum quasi extra portas efferunt. Et hos se si poeniteant, resuscitari demonstrans, suscitavit juvenem filium viduae extra portas civitatis elatum, et reddidit matri suae, quia resipiscentem a peccati tenebris animam unitati restituit Ecclesiae. Quidam vero non solum cogitando, vel faciendo illicita, sed et ipsa peccandi consuetudine se, quasi sepeliendo corrumpunt. Verum nec ad hos erigendos minor fit virtus et gratia Salvatoris, si tamen adsint co
Abbreviated transcription (Latin):
turbe dicentes. Nũqmͣ apparu¬
it sic misrł. Phariseiaũt dice¬
bant. in pͥncipe demonioꝵ eic̃
demones. Turba dĩ oꝑa confi¬
tet᷑. ⁊ dic̃ nũꝙͣ sic apparuit in
isrł. In turba confessio nationũ
est. Pharisei aũt qr iurtutem
negare nõ poterãt᷑. oꝑa calump¬
niant᷑ ⁊ dicũt. In principe de¬
monior eicit demones. ꝑ suã

Expanded text:
turbae, dicentes: Numquam apparuit sic in Israel. Pharisaei autem dicebant: In principe daemoniorum ejicit daemones. Turba Dei opera confitetur, et dicit: Numquam sic apparuit in Israel. In turba confessio nationum est. Pharisaei autem quia virtutem Dei negare non poterant, opera calumniantur et dicunt: In principe daem
Abbreviated transcription (Latin):
re pecc̃a nͥ solus ds̃ potest. qui ꝑ
cos quoq dimictit. quibꝰ dimit¬
tendi tribuit potestatẽ. Et iõ
ium dõ testimoniũ reddũt: ẜ ꝑ¬
sonã xp̃i negando fallunt᷑. Er¬
rant it aq uidei. qui cũ xp̃m &¬

Expanded text:
re peccata nisi Deus potest, qui per re peccata nisi Deus potest, qui per eos quoque dimittit quibus dimittendi tribuit potestatem. Et ideorum Deo testimonium reddunt, sed personam Christi negando falluntur. Errant itaque Judaei, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
bat humanis. O mira humi¬
litas. Despectum ⁊ debilem to¬
tisq m̃broꝵ compagibꝰ dissolu¬
tum filium uocat: quẽ sac̾ do¬
tes nõ dignabantur attingere.
Aut recte̾ id̾o filiũ qr diñitũ¬
tur ei peccata sua. Intuendum
sane qnͣtum ꝓpria cuiꝰq fides ap̃
deum ualcat. ubi tantum ua¬
luit aliena: ut totus hoõ repen¬
te hoc ẽ exteriꝰ int̾iusq iam sal¬
uatus exurgeret. Alioꝵq me¬
rito aliis relaxarentur errata.¬
ih. Audit ueniã ⁊ tacet para¬
liticus. nec ullã respondit gr̃a:
qr plus corporis quã amĩe tende¬
bat ad curam. ⁊ temporalis e¬
rũpnas resoluti corporis sic de¬
flebat: ut et̾nas penas resoluti¬
oris a nĩe nõ defleret. gratiorẽ
sibi p̾sentem uitã udicans qmͣ
futura. MOcrito xp̃s offerenti¬
um fidem respicit. ⁊ uecordiam
ne suffragio. paralitici anĩa añ
curaretur ꝙͣ corpus. Et ecce qͥ¬
dam de scribis dixerunt intra se.
dicunt scribe. qr nemo dimtte¬

Expanded text:
ata. O mira humilitas! despectum et debilem totisque membrorum compaginibus dissolutum filium vocat, quem sacerdotes non dignarentur attingere. Aut recte Deo filium, quia dimittuntur ei peccata sua. Isane quantum propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tantum valuit aliena, ut totus homo repente, hoc est exterius interiusque, jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito aliis relaxarentur errata. Audit veniam et tacet paralyticus, nec ullam respondet gratiam: quia plus corporis quam animae tendebat ad curam, et temporales aerumnas resoluti corporis sic deflebat, ut aeternas poenas resolutioris animae non defleret, gratiorem sibi praesentem vitam judicans quam futuram. Merito Christus offerentium fidem respicit, et vecordiam nae suffragio paralytici anima ante curaretur quam corpus. Et ecce quidam de scribis dixerunt intra se: dicunt scribae quod nemo dimitte
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis diuine qm̃ ꝓpħa
monebat uissa ꝑfocit. miscdie
scilicet opꝰ exequendo. ⁊ non
sacrificiũ celebrando. Qͥ etia
rep̾hensoribꝰ suis quare cum
publicanis ⁊ peccatoribꝰ man¬
ducaret. rationẽ reddere non
despexit. ut uł sic eos a suꝑua¬
cua murmuratione cohiberet.
atq ad sequenda pietatis sue¬

Expanded text:
voluntatis divinae, quam propheta voluntatis divinae, quam propheta monebat, jussa perfecit, misericordiae, scilicet, opus exsequendo, et non sacrificium celebrando. Qui etiam reprehensoribus suis quare cum publicanis et peccatoribus manducaret, rationem reddere non despexit, ut vel sic eos a supervacua murmuratione cohiberet, atque ad sequenda suae pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑne mi sericordie p̾sidia conqͥ¬
rant. ⁊ nõ contẽp̃tis pauꝑum
necestitatibꝰ: ꝑ obłonem se sacͥ¬
ficioꝵ dñm placcare confidãt.
ꝓposuit aũt eis cestimoniũ
de ꝓpħa. ⁊ hoc illos euntes dis¬
cere iussit. Euntes indelicet
atemeritate stulte intuꝑati¬
onis. ad diligentionẽ scripte
scẽ meditationẽ: ut qui eum
pecratores suscipientẽ contra
scupturaꝵ decreta fac̾e̾ calũp¬
mabant᷑. ipsi se potiꝰ intellige¬
rent que eent d̃i p̾cepta nocisse:
uł aguita ñ fecisse. Qui enim
cotidianis in tẽplo oblationis
instantes. nulla delinquenti¬
bꝯ compassione miserebant᷑:
patet ꝓfecto qr contͣ ẜmonẽ
ꝓpħhicum sacrificiũ potiꝰ ꝙͣ mi¬
sericordiam querebant. At
uͦ dñs qui sicut scriptum est
ꝑtransuit benefaciendo ⁊ sa¬
nando om̃s opp̾ssos adiabolo.
magis inibi languentes cura¬
re: erudire nescios. cõtumaceᷤ
redarguere: uł etiam foras de¬
turbare. qmͣ uictimas studu¬
it osferre. Liquet utiq quia

Expanded text:
rdiae praesidia conquirant, et, non contemptis pauperum necessitatibus, per oblationem se sacrificiorum Dominum placare confidant. Proposuit autem eis testimonium de propheta, et hoc illos euntes discere jussit: euntes videlicet a temeritate stultae vituperationis, ad diligentiorem Scripturae sanctae meditationem, ut qui eum peccatores suscipientem contra Scripturarum decreta facere calumniabantur, ipsi se potius intelligerent, quae essent Dei praecepta nescisse, vel agnita non fecisse. Qui enim quotidianis in templo oblationibus instantes, nulla delinquentibus compassione miserabantur, patet profecto quia contra sermonem propheticum sacrificium potius quam misericordiam quaerebant. At vero Dominus, qui, sicut scriptum est, petransivit benefaciendo et sanando omnes oppressos a diabolo, magis verbo  Al., inibi languentes curare, erudire nescios, contumaces redarguere, vel etiam foras deturbare, quam victimas studuit offerre, liquet utique quia
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse ꝑsone alicuiꝰ clarioris ⁊
famosioris. quẽ regio illa maxi
dolebat. et ꝓcuiꝰ salute plu¬
rimũ satagebat. Hoc uolen¬
tes significare duo eu̾głiste.
solum ꝯmemorandũ uidica¬
uerunt. de quo facti huiꝰ fa¬
mulatiꝰ p̾clariꝰq flagraue¬
rãt. nec qd̾ uerba demonum
diu̾se ab eu̾głistis difta sũt:
habet aliqͥd scrupuli. cũ uł ad¬
unam redigi sententiã. uel
om̃ia possĩt intelligi. Nec qr
pluralit᷑ ap̃ matħm. a pd̾ illos
aũt singłarit᷑ loquit᷑ : cum ⁊
ipsi narrent qd interrogatus
qͥd uocaretur. legionẽ se eẽ re̾¬
pondit: eo qd̃ multa eeñt de¬
monia. nec qd̾ marchꝰ dixit¬
circa montẽ fuisse gregẽ por¬
coꝵ. lucͥas in montẽ quicqmͣ
repugnat. Brex enĩ porcoꝵ
tam magnꝰ fuit. ut aliqͥ essẽt̃
in montẽ. aliqͥ circa monte̾.
Erant eñi duo milia porcoꝵ:
sic̃ marchus exp̾ssit. Duo isti¬

Expanded text:
fuisse personae alicuius clarioris et fuisse personae alicuius clarioris et famosioris, quem regio illa maxime dolebat et pro cuius salute plurimum satagebat. hoc uolentes significare duo euangelistae solum commemorandum iudicauerunt, de quo facti huius fama latius praeclariusque fraglauerat. nec quod uerba demonum diuerse ab euangelistis dicta sunt, habet aliquid scrupuli, cum uunam redigi sententiam, vel omnia dicta possint intelligi. Nec quia pluraliter apud Matthaeum, apud illos autem singulariter loquitur; cum et ipsi narrent quod interrogatus quid uocaretur legionem se esse respondit eo quod multa essent demonia, nec quod Marcus circa montem fuisse gregem porcorum, Lucas autem in monte, quicquam repugnat. grex enim porcorum tam magnus fuit, ut aliquid eius esset in monte, aliquid circa montem. erant enim duo milia porcorum, sicut Marcus expressit. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
niguitates ⁊ beniuolentias os¬
cendet cirta nos. qñ de ꝑiculis
nos saluare dignat᷑. qñ de tumł¬
tibꝰ nos lib̾at᷑: qnͣ ab inimicis¬
⁊ mirantes grãs agamꝰ. Sq̃sr
Et cum ueniss transfretũ in re¬
gionẽ gerasẽnoꝵ. iħ. Gerasaẽ
urbs in signis arabie transiorda¬
nẽ iuncta monti galahat: qm
cenuit tribꝰ manasse: nõ longe
a stagno ceberiadis: in qd̃ porci
p̾cipitati sũt. Significat. aũt
nationẽ gentiũ. qm post somp¬
nũ passionis resurrectionisq
sue głam. missis p̾dicatoribus
saluator ẽ insitare dignatus.
U nde bene gerasa: siue gerge¬
si ut quidã log̾unt. colonũ eicio̾s.
siue aduena appropinquãs int̾¬
p̾ͥtatur.B. Uidelicet insinu¬
ans qr gentiũ ppls. ⁊cum a quo
nequiter incolebatur hostem
bentes demonia. demonum̃tis
illam demonũ patiebantuꝵ
que in porcos ire ꝑmissa ẽ: mar¬
chus aũt ⁊ luchas unũ comme¬
morant. In telligas unũ eoꝵ

Expanded text:
nignitates et benevolentias osnignitates et benevolentias ostendit circa nos, quando a periculis nos salvare dignatur, quando de tumultibus nos liberat, quando ab inimicet mirantes gratias agamus. Sequitur: Et cum venisset trans fretum, in regionem Gerasenorum. VI. Gerasa urbs insignis Arabiae, trans Jordanem, juncta monti Galaad, quem tenuit tribus Manasses, non longe a stagno Tiberiadis, in quod porci praecipitati sunt. Significat autem nationes gentium, quas post passionis somnum resurrectionisque suae gloriam, missis praedicatoribus, Salvator est visitare dignatus. Unde bene Gerasa, sive Gergesi ut quidam legunt colonum ejiciens, vel advena propinquans interpretatur. Videlicet insinuans quia gentium populus, et eum a quo nequiter incolebatur hostem bentes daemonia, de monumentis illam demonum patiebantur, quae in porcos ire permissa est, Marcus autem et Lucas unum commemorant, intellegas unum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ firmã eccliam. Aliquotiens
paganoꝵ. aliquotiens heretico¬
iũ: quẽ admodũ sepiꝰ sic̾ mariᷤ
fluctus irruebant. cõminantes
⁊ conteretos huiꝰ pͥncipes mũ¬
di. ꝑ om̃ia ꝑdere se eccłie filios
adu̾sarios fid̾i. magnãq pacẽ
& tranquillitatẽ dedit eccłie su¬
signo dñce crucis imbuti. scłm
re linquere disponimꝰ. Nauẽ
ꝓfecto cum iħu condescendimꝰ.
mare transire conam᷑. s qui ñ
dormitauit neq dormiet isrł
custodiens semꝑnob tam̃ sepe
nauigantibꝰ. quasi int̾ cquoriᷤᷤ
fremitus obdormit. qñ crebre¬
scente int̾ medios uirtutũ nisꝰ
tationũ impetu fidĩ splendor
obtenebrescit: spei celsitudo ta¬
bescit. a ma̾ris flãma refriges¬
cit. Nerum int̾ huiꝰ modi ꝓ¬
cellas ad illum necesse ẽ gub̾¬
natorẽ curramꝰ: illum sedulo
excitemus. qui nõ seruiat sed
imꝑet uentis. M dox tẽpestatẽ
compescet. refundet tranquil¬
litatẽ: portum salutis indulge¬
Admiremur ⁊ nos: qnͣdo be¬

Expanded text:
 firmam Ecclesiam, aliquoties paganorum, aliquoties haereticorum, quemadmodum saepius sicut maris fluctus irruebant comminantes et conterrentes hujus principes mundi, per omnia perdere se Ecclesiae filios adversarios fidei, magnamque pacem et tranquillitatem dedit Ecclesiae susigno Dominicae crucis imbuti, dum saeculum relinquere disponimus, navem profecto cum Jesu conscendimus, mare transire conamur. Sed qui non dormitabit neque obdormiet Israel custodiens semper, nobis tamen saepe navigantibus quasi inter aequoris fremitus obdormit, quando crebrescente inter medios virtutum nisus tationum impetu, fidei splendor obtenebrescit, spei celsitudo contabescit, amoris flamma refrigescit. Verum inter hujuscemodi procellas ad illum necesse est gubernatorem curramus, ilium sedulo excitemus, qui non serviat sed imperet ventis, mox tempestates compescet, refundet tranquillitatem, portum salutis indulgeAdmiremur et nos, quando be
Abbreviated transcription (Latin):
errore tenebant᷑ pharisei: cũ
magr̃m ueritatis de suscepti
tur inuistos. qui resipiscẽdo
a peccatis nõ parum iam iusti¬
tie ꝓpinquabant. Inuidia nã¬
q statͥne salutis obcecati. re¬
colebant qr publicanꝰ erac ma¬
theus. publicani ⁊ peccatores
erant multi alii qui cum dño
discũbebant. s memuinisse no¬
lebant qr idẽ matħs sic̃ luchas
scribit relictis om̃ibꝰ que ge¬
rebat sequutꝰ ẽ eũ: s ⁊ alii pu¬
blicam ac pecc̃ores eo amo cũ
illo discũbebant. qd̾ illi demn

Expanded text:
errore tenebantur Pharisaei, cum magistro veritatis de susceptiotur injustos, qui resipiscendo a peccatis non parum jam justitiae propinquabant. Invidia namque fraternae salutis obcaecati recolebant, quia publicanus erat Matthaeus, publicani et peccatores erant multi alii, qui cum Domino discumbebant, sed meminisse nolebant quia idem Matthaeus, sicut Lucas scribit, relictis omnibus quae gerebat, secutus est eum. Sed et alii publicani ac peccatores eo animo cum illo discumbebant
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ mirandũ qd̾ publicanꝰ
ad primã uibentis dñi uocem:
t̾rena que curabat lucra reliq̃¬
rit. opibꝰq neglectis. illiꝰ comi¬
tatui quẽ nicħ diuiciarũ habe¬
inuisibili instinctu ut sequere¬
tur edocuit. infundens menti
illiꝰ lum̃ gr̃e sp̃ualis. qua in tel

Expanded text:
Non est mirandum quod publicanus ad primam jubentis Domini vocem terrena quae curabat lucra reliquerit, opibusque neglectis, illius comitatui, quem nil divitiarum habeocavit, intus invisibili instinctu ut sequeretur edocuit, infundens menti illius lumen gratiae spiritualis, qua intelli
Abbreviated transcription (Latin):
cordando matħs cõmemorat.
qr utiq ante illũ ẜmonẽ habi¬
tum in monte credendũ ẽ uoca¬
tum eẽ matħm. In eo quippe mõ¬
te tũc luchas cõmemorat. om̃s
duodecĩ ex plurimis disciplis e¬
lectos: qͦs ⁊ apłs nominauit.

Expanded text:
cordando Mattheus commemorat, quia utique ante illum sermonem habitum in monte credendum uocatum esse Mattheum. in eo quippe monte tunc Lucas commemorat omnes duodecim ex plurimis discipulis electos, quos et apostolos nominauit.
Abbreviated transcription (Latin):
terp̾tatur enĩ additꝰ siue. assũp¬
tus significãs qr assũptus ẽ
ꝑeloctionẽ a dño.⁊ additus ad
numerũ gradꝰ apliceͥ. Hoc at
illũ nomine marchꝰ ⁊ luchas
in hac lectione magis appellare
consortẽ oꝑis eũglici de prisca
ꝯ u̾ satione palam notabilẽ red¬
derent. At uͦ ubi ad describend̾
unt. tacito leui uocabulo. mat̾e¬
um illũ aꝑte nuncu pauerũt.
celonco uocatum narrat: s et
Thomas inqͥt ⁊ matħs publica¬
nus. quatinꝰ maiorẽ ꝑ hoc publi¬
canis ⁊ pec̃coribꝰ adipiscende
salutis confidentiam p̾beat: nͭ¬
ostendat legentibꝰ nullũ debere
conu̾sũ de salute diffidere. cum
ipse de publicano in apłm. de t̾e¬
lonͤario in eu̾glistam sit repente

Expanded text:
terpretatur enim additus, sive assumptus, significans quia assumptus est per electionem a Domino, et additus ad numerum gradus apostolici. Hoc autem illum nomine Marcus et Lucas in hac electione magis appellare consortem operis evangelici de prisca conversatione palam notabilem redderent. At vero ubi ad describendum pervenerunt, tacito Levi vocabulo, Matthaeum illum aperte nuncupaverunt. telonio vocatum narrat. Sed etThomas, inquit, et Matthaeus publicanus, quatenus majorem per hoc publicanis et peccatoribus adipiscendae salutis confidentiam praebeat. ostendat legentibus nullum debere conversum de salute diffidere, cum ipse de publicano in apostolum, de telonario in evangelistam sit repente
Abbreviated transcription (Latin):
ter. discipli aũt tui ñ ieumãt.
iħ. Suꝑba int̾rogatio ⁊ plenͣ
de suꝑcilio phariscoꝵ: cerre ut
aliud ñ dicamus rep̾henden¬
da ieuiniis iactantia. Nec po¬
terant discipuli iohis nõ eẽ sub
uitio qui calũpniabant᷑ eñ quẽ
uidebant magr̃i uocibꝰ p̾dicatũ:
⁊ uingebantur phariseis quos
aiohe nouerant condempnatoᷤ.¬

Expanded text:
 discipuli autem tui non jejunant? Superba interrogatio, et plena supercilio Pharisaeorum. Certe, ut aliud non dicamus, reprehendenda jejunii jactantia. Nec poterant discipuli Joannis non esse sub vitio, qui calumniabantur eum, quem sciebant magistri vocibus praedicatum, et jungebantur Pharisaeis, quos a Joanne noverant condemnato