comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ri. Iuo autẽ tẽpore nubet. quo uniuer¬
sa mortalitate p̃tereunte immortali
coniunctione foederatur. Desponsaui
inquit uos uni uiro uirginẽ castã ex¬
hibere xp̃o. Uos inquit uirginẽ: a
plurali ad singularẽ coneludens. ideo
& uirgines dici possunt & uirgo. Cur
tum est. Sed uidemus nunc in enigmate.
tunc autẽ facie ad faciẽ: & nunc ex par¬
te. tunc autẽ extoto. Ipsũ autẽ in enig¬
mate et ex parte nunc inscripturis aliqͥd
cernere qđ tamen sit scđm catholicã fidẽ
ex illo pignore contingit qđ accepit uir¬
go ȩccła humili aduentu sponsi sui. cui¬
in illo ultimo aduentu cũ ueniet incla¬
ritate nuptura est: cũ iã facie ad faciem
conturbitur. Dedit enĩ nob̾ pignus spm̃.
sicut dicit apłs. Et ideo ista expositio ni¬
chil certũ inturtur. nisi ut scđm fidem
sit: neq aliis prȩiudicat quȩ nichil omi¬
nus scđm fidem esse potuerint: Item¬

Expanded text:
ri; illo autem tempore nubet, quo uniuerri; illo autem tempore nubet, quo uniuersa mortalitate praetereunte immortali conceptione fetatur. desponsaui, inquit, uos uni uiro uirginem castam exhibere, Christo; uos, inquit, uirginem, a plurali ad singularem concludens; ideo et uirgines dici possunt et uirgo. cur detur, expositum est. sed uidemus nunc in aenigmate, tunc autem facie ad faciem; et nunc ex parte, tunc autem ex toto. ipsum autem in aenigmate et ex parte nunc in scripturis aliquid cernere, quod tamen sit secundum catholicam fidem, ex illo pignore contingit, quod accepit uirgo ecclesia humili aduentu sponsi sui, quae illo ultimo aduentu, cum ueniet in claritate, nuptura est, cum iam facie ad faciem contuebitur. dedit enim nobis pignus spiritum, sicut dicit apostolus. et ideo ista expositio nihil certum intuetur, nisi ut secundum fidem sit, neque aliis praeiudicat, quae nihilominus secundum fidem esse potuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ars di hoc est sapientia diut intrent
in gaudiũ eius qui non eorã dõ sed ut uiu¬
placerent hominib uisi sunt aliquid
scđm p̾̃cepta eiuꝰ operari. Atq ita con¬
cludit. igilate ergo. quia nescitis diẽ
neq horã. Non modo illius ultimi tem¬
poris quo uenturus est sponsus sed suȩ̨
quisq dormitionis diem & horã nescit.
Quis quis autẽ paratꝰ ẽst usq ad somnũ.
idest usq ad mortẽ quȩ om̃ib debetur:
paratꝰ inueniet᷑ & ĩa cũ illa uox medi a
nocte sonuerit qua om̃s euigilaturi sum
Qđ uero sponso dixit obuiã uenire uir¬
gines. sic intelligendu puto: ut ex ipsis
uirginib const& ea quȩ dicit sponsa. tã¬
quã si om̃ib xp̃ianis in eccłam concur¬
rentib filii ad matrẽ concurrere dicant᷑.
cũ ipsis filiis congregatis const& ea quȩ
dicit᷑ mater. Nunc enĩ desponsata est
ȩccła. & uirgo est adnuptias ꝑducenda.
id est cũ se continet a corruptione sȩcła¬

Expanded text:
ars dei, hoc est sapientia dei, ut intrent ars dei, hoc est sapientia dei, ut intrent in gaudium eius qui non coram deo, sed ut placerent hominibus, uisi sunt aliquid secundum praecepta eius operari. atque ita concludit: uigilate ergo, quia nescitis diem neque horam, non modo illius ultimi temporis, qua uenturus est sponsus, sed suae quisque dormitionis diem et horam nescit. quisquis autem paratus est usque ad somnum, id est usque ad mortem, quae omnibus debetur, paratus inueniatur, etiam cum illa uox media nocte sonuerit, qua omnes euigilaturi sunt. Quod uero sponso dixit obuiam uenisse uirgines, sic intellegendum puto, ut ex ipsis uirginibus constet ea quae dicitur sponsa, tamquam si omnibus christianis in ecclesiam concurrentibus filii ad matrem concurrere dicantur, cum ipsis filiis congregatis constet ea quae dicitur mater. nunc ergo desponsata est ecclesia et uirgo est ad nuptias perducenda, id est cum se continet a corruptione saecula
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominib głam quȩreretis. Cuntibus
autẽ illis emere. uenit sponsus: id est in¬
clinantib se illis in ea quȩ forissunt & so¬
lito gaudere quȩrentib quia gaudia
interna non nouerant uenit ille qui
iudicat. & quȩ paratȩ erant id est quib
bonũ corã dõ testimoniũ conscientia
phibebat intrarunt cũ eo innuptias.
id est ubi munda anima puro & ꝑfecto
mur. clausus est aditus ad regnũ cę¬
loꝵ. Non enĩ post iudiciũ patet p̃cũ
aut meritoꝵs locus. N ouissime autẽ
ueniunt relique uirgines dicentes. Dnẽ
dñe. aperi nob. Non dictũ ẽ qđ emerint
oleũ. & ideo intelligendȩ sunt nullo
iã remanente de alienis laudib gau¬
dio in angustiis & magnis afflictionib
redire ad implorationẽ dĩ. Sed magna. ẽ
eius seueritas post iudiciũ. cuius ante
iudiciũ in effabilis miscđa pręrogata ẽ
Itaq respondens ait. am̃dico uob nescio
uos: ex illa scilicet regula. quia ñ habet

Expanded text:
ab hominibus gloriam quaereretis. Euntibus ab hominibus gloriam quaereretis. Euntibus autem illis emere, venit sponsus; id est, inclinantil is se illis in ea quae foris sunt et solitis gaudere quaerentibus, quia gaudia interna non noverant, venit ille qui judicat: et quae paratae erant; id est, quibus bonum coram Deo testimonium conscientia perhibebat, intraverunt cum eo ad nuptias; id est, ubi munda animo puro et perfecmur : clausus est aditus ad regnum coelorum. Non enim post judicium patet precum aut meritorum locus. Novissime autem ueniunt et reliquae uirgines dicentes: domine, domine, aperi nobis. non dictum est, quod emerint oleum, et ideo intellegendae sunt nullo iam remanente de alienis laudibus gaudio in angustiis et magnis afflictionibus redire ad implorationem dei. sed magna est eius seueritas post iudicium cuius ante iudicium ineffabilis misericordia praerogata est. itaque respondens ait: amendico uobis, quod nescio uos: ex illa scilicet regula, quia non habet
Abbreviated transcription (Latin):
uerã ꝑferre sententiã. quo modo potest
de alio iudicare cũ sciat nemo quid
agatur in homine nisi sp̃s hominis: Ite
magis aduendentes. & emite uob̃. Non
consiliũ dedisse putandę sunt. sed eri¬
men earũ ex obliquo cõmemorasse. Uen¬
dunt enĩ oleũ adulatores: qui siue falsa
siue ignorata laudando in erroreanima mit¬
tunt.et eis uana gaudia tamquã fatuis
conciliando aliquã de his mercedẽ siue
ciboꝵ siue pecuniȩ. siue honoris siue ali¬
cuius cõmodi tẽporalis accipiunt. non in¬
telligentib quod dictũ ẽ. Qui uos felices
dicunt. in errorẽ uos mittunt. Melius ẽ
autẽ ob iurgari aiusto. quã a peccatore
laudari. Emendauit meinquit iustus
in miscđia. & arguet me: oleũ autẽ pecca¬
toris non impinguet caput meũ. Ite gͦ
aduendentes magis. & emite uob̾. id est
uideamꝰ nunc quid uos adiuuant qui
uob̾ laudes uendere consuerunt & uos
in errorẽ inducere. ut non corã dõ sed

Expanded text:
ueram ferre sententiam, quomodo potest ueram ferre sententiam, quomodo potest de alio indicare, cum sciat nemo, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis? ite magis ad uendentes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse. uendunt enim oleum adulatores, qui siue falsa siue ignorata laudando in errorem animas mittunt et eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est autem obiurgari a iusto quam a peccatore laudari. emendauit, inquit, me iustus in misericordia et arguit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. ite ergo ad uendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem i
Abbreviated transcription (Latin):
rationes reddenda operũ suoꝵ. Oportet .uiii.¬
enĩ nos exhiberi ante tribunal xp̃i:
ut illic recipiat unusquisq qđ gessit
in corpore. siue bonũ siur malũ. Et dixe¬
runt stultȩ ad sapientes. Date nob de
oleo ur̃o. quia lãpades nr̃ȩ extingunt᷑.
Quoꝵ enĩ facta aliena laudȩ fulciunt᷑.
eadem sub tracta deficiunt. Et de con¬
surtudine id semꝑ in quirit. unde gau¬
dere animꝰ solet. Itaq hominũ qui
corda non uident.testimoniũ uolunt
habere apud dm̃ qui cordis inspector
est. Ded quid respondert̃ sapientes: Ne
forte non sufficiat nob̾ Unusquisq
monio quisqũã ad iuuat apud dm̃. cui
secreta cordis apparent. Quix sibi quiꝰq
sufficit. ut ei testimoniũ ꝑhibeat con¬
scientia sua. Quis enĩ gloriabit᷑ mun¬
dũ se habere cor: Inde est quod apłs¬
iudicer aut abhumano die. Sed neq
me ipsũ iudico. Qua ꝓpter cũ de se
quisq aut non om̃ino aut uix possit

Expanded text:
rationes reddendas operum suorum. Oportet rationes reddendas operum suorum. Oportet enim nos exhiberi ante tribunal Christi, ut illic recipiat unusquisque quod gessit in corpore, sive bonum, sive malum . Et dixerunt stultae ad sapientes: Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur. Quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt; et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. Itaque hominum, qui corda non vident, testimonium volunt habere apud Deum, qui cordis inspector est. Sed quid responderunt sapientes? Ne forte non sufficiat nobis et vobis. Umonio quisquam adjuvatur apud Deum, cui secreta cordis apparent; et vix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. Quis enim gloriabitur mundum se habere cor ? Inde est quod Aposiudicer aut ab humano die; sed neque me ipsum iudico. quapropter cum de se quisque aut non omnino aut uix possit
Abbreviated transcription (Latin):
ergo habent oleũ sccũ Nã ipsã lȩtitiã
oleo significari arbitror d pterea inquit¬
unxit te ds̃ d̃ tuus oleo letitiȩ. Qui
autẽ non ꝓpterea gaudet qui ado in¬
trinsccus placet: non habet oleũ secũ
Prudentes autẽ accepert oleũ secum
se homo in quit. et tunc insemet ipso
habebit głam: & non in altero. Tardan uii¬
te ergo sponso. dormierunt om: qui a
ex utroq genere continentiũ hominũ
siue eoꝵ qui corã dõ exultant siue eoꝵ
qui in laudib hominũ ad quiescunt
moriunt᷑ hoc interuallo temporis. do¬
nec sub aduentu dnĩ fiat resurrectio
mortuoꝵ. Media autẽ nocte. id est
nullo sentiente aut sperante quippe
cũ ipse dicat dñs. de die autẽ illa & hora
nemo scit. et apłs dicit dies dñi tamqũa
fur in nocte ita ueniet. ex quo sighificat
pęnitus latere cũ uenit: clamor factũs
est Eece sponsus uenit. surgite gbuiã ei.
Inictu oculi. in nouissima tuba uensre¬

Expanded text:
ergo habent oleum secum. nam ipsam laetitiam ergo habent oleum secum. nam ipsam laetitiam oleo significari arbitror: propterea unxit te deus, deus tuus oleo exsultationis. qui autem non propterea gaudet, quia deo intrinsecus placet, non habet oleum secum. prudentes autem acceperunt oleum secum probet autem se homo, inquit, et tunc in semet ipso habebit gloriam, et non in altero. tardante ergo sponso dormierunt omnes, quia ex utroque genere continentium hominum, siue eorum qui coram deo exsultant, siue eorum qui in laudibus hominum adquiescunt, moriuntur hoc interuallo temporis, donec sub aduentu dmortuorum. Media autem nocte, id est, nullo sciente aut sperante; quippe cum ipse Dominus dicat, De die autem illa et hora nemo scit ; et Apostolus Dies Domini tanquam fur in nocte, ita veniet : ex quo significatur eum penitus latere, cum venerit: clamor factus est, Ecce sponsus venit, surgite obviam ei. In ictu oculi et in novissima tuba omnes re
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptate auriũ. a uoluptate ol facien¬
di. gustandi. tangendi Sed quia ista con¬
tinentia partim corã đo fit ut illi place¬
ant interiore gaudio conscientię. partim
corã hominib tantũ ut gła humana capi¬
atur: quinq dicunt sapientes & quinq
stultȩ utrȩq tamen uirgines. quia utraq
continentia est. quãuis diuerso fomite
gaudeat. Lampades autt̃ sunt: quia ma¬
nibus portantur opera quȩ scđm istam
continentiã fiunt. Dictũ est autẽ. Luce¬
ant opera ur̃a corã hominib Om̃s uero
accepert̃ lampades suaᷤ. & uenert̃ obuiã
sponso. Intelligendu est ergo xp̃i nomine
censeri de quib agitur. Non enĩ possunt
qui xp̃iani non sunt sponso xp̃o uenire
obuiã. Sed quinq fatuȩ acceptis lampadi¬
bus suis. non sumpsert̃ olrum secũ. Multi
eni quãuis de xp̃i bonitate plurimũ spe¬
rent: gaudiũ tam̃ non habent du continenũ¬
uiuunt. nisi in laudib hominũ. Non

Expanded text:
uoluntate aurium, a uoluntate olfacienuoluntate aurium, a uoluntate olfaciendi, gustandi, tangendi. sed quia ista continentia partim coram deo fit, ut illi placeatur interiori gaudio conscientiae, partim coram hominibus, tantum ut gloria humana; capiatur, quinque dicuntur sapientes et quinque stultae, utraeque tamen uirgines, quia utraque continentia est, quamuis diuerso fomite gaudeat. lampades autem sunt, quia manibus gestantur, opera, quae secundum istam continentiam fiunt. dictum est autem: luceant opera uestra coram hominibus. omnes uero acceperunt lampades suas et uenerunt obuiam sponso. intellegendum est ergo Christi nomine censeri de quibus agitur. non enim possunt qui christiani non sunt sponso Christo uenire obuiam. sed quinque fatuae acceptis lampadibus suis non sumserunt oleum secum. multi enim quamuis de Christi bonitate plurimum sperent, gaudium tamen non habent, dum continenuiuunt, nisi in laudibus hominum. non
Abbreviated transcription (Latin):
ginũ qđ quinq ad mittunt᷑. quinq ex¬
eludunt᷑: bonoꝵ & maloꝵ diseretionẽ
significat. Qua ꝓpt̃ uirginitatis nomen
honorabile cur receptis exclusisq cõmu¬
ne est: Deinde quid sibi uult numerus
in utraq parte quinarius: Quid autẽ
significat oleum: Mirũ uidet᷑ qđ sapi¬
entes petentib non communicant. cum
& in uidere fas non sit eas quȩ ita ꝑfectȩ st̃
ut a sponso recipiant᷑. Quo nomine nullo
qđ habent. p̃scribente illa sententia eiꝰde
dñi dicentis. Om̃i petenti te tribut
Quid est autẽ qđ posset dando non suffi¬
cere utrisq Hȩc maxime augent questi¬
onis difficultatẽ. quã quã & cętera diligent̃
considerata ut omnia in unã rationem
concurrant. nichilq in unã partẽ dicat᷑
qđ impediat aliã: magna cautio est adhi¬
benda. Uidentur itaq michi quinq uir¬
gines significart quinq ꝑtitã continentiã
a carnis in lecebris. Continendus est enim
animi appetitus a uoluptate oculoꝵ. a

Expanded text:
quinque admittuntur, quinque excluduntur, bonorum et malorum discretionem significat. quapropter si uirginitatis nomen honorabile est, cur receptis exlusisque commune est? deinde quid sibi uult numerus in utraque parte quinarius? quidquid autem significat oleum, mirum uidetur, quod sapientes petentibus non communicant, cum et inuidere fas non sit eas quae ita perfectae sunt, ut ab sponso recipiantur, quo nomine nullo quod habent, praescribente illa sententia eiusdem domini dicentis: omni poscenti te tribue. quid est autem, quod posset dando non sufficere utrisque? haec maxime augent quaestionis difficultatem, quamquam et cetera diligenter considerata, ut omnia in unam rationem concurrant nihilque una parte dicatur, quod impediat aliam, magna cautio est adhibenda. Videtur itaque mihi quinque uirgines significare quinquepertitam continentiam a carnis inlecebris. continendus est enim animi appetitus a uoluntate oculorum, a
Abbreviated transcription (Latin):
cere. cũ eo simul adnuptias intrare qui&
in sponsȩ nuptiis gaudent. & tam̃ ipsi
sunt sponsȩ: quia in illo ȩterni regni
thalamo uisioni nr̃ȩ ds̃ coniungitur.
Iuȩ scilicet uisionũ quã iã inꝑpetuu
ab amoris sui amplexib euellatur.
lunc regni ianua lugentib clauditur:
que modo cotidie pęnitentib aperit᷑.
Erit nãq & tunc pęnitentia. sed fructuo
sa non erit: quia nequaquã tunc ueni¬
am inuenit qui modo aptũ ueniȩ tẽpuᷤ
ꝑdit. Hinc & enĩ pauluꝰ dicit. Ecce nc̃
tempus acceptabile. ecce nunc dies salu¬
tis. Hinc ꝓpheta ait. Quȩrite dnmdũ

Expanded text:
cere, cum eo simul ad nuptias intrare! Qui et cere, cum eo simul ad nuptias intrare! Qui et in sponsi nuptiis gaudent, et tamen ipsi sunt sponsa, quia in illo ęterni regni thalamo visioni nostrae deus coniungitur. Quae scilicet visio numquam iam in perpetuum ab amoris sui amplexibus evellatur. Tunc regni ianua lugentibus / clauditur, quae modo cotidie pęnitentibus aperitur. Erit namque tunc paenitentia, sed fructuosa iam non erit, quia nequaquam tunc veniam invenit, qui modo aptum venię tempus perdit. Hinc etenim Paulus dich: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salut
Abbreviated transcription (Latin):
tu cęlũ & terra contremiscit. Unde &iã
ꝑ prophetã dicit. Adhuc semel. & ego
mouebo non solũ terrã sed &iã cęlum
Ad cuius examen omne humanũ
genus deducit᷑: cui aduindictã maloꝵ
remunerationẽq bonoꝵ angłi. arehan¬
geli. throni. principatus & domina¬
tiones obsequuntur. Pensate frs k m̃i
dix terror erit quando iã in poena re¬
mediũ non erit. quȩ illa confusio cui
reatu suo exigente continget in con¬
uentu om̃iũ hominũ angłoꝵq eru¬
bescere. qui pauor eũ quẽ & tranquil¬
lũ mens humana capere non ualet
&e iã iratũ uidere. Qũa diẽ ꝓpheta
intuens ait. Dies irȩ dies illa. diestri¬
bulationis & angustiȩ. dies calamita¬
tis et miseriꝑ. dies tenebrarũ & caligi¬
nis. dies nebulȩ & turbinis. dies tubȩ &
te ꝓpheta uidit amarescere: que tot ap¬
pellationib non ualet explicare. Quan¬
ta uero tunc erit electoꝵ lȩtitia qui de
eius merent᷑ uisione gaudere. de cuius
conspectu uident & elem̃ta contremis¬

Expanded text:
rra contremescit. Unde etiam per prophetam dicit: Adhuc semel, ego movebo non solum terram, sed etiam caelum. Ad cuius examen omne humanum genus deducitur, cui ad vindictam malorum remunerationemque bonorum angeli, archangeli, throni, principatus et dominationes obsecuntur. Pensate, fratres cdie terror erit, quando iam in poena remedium non erit! Quae illa confusio cui reatu suo exigente continget in conventu omnium hominum angelorumque erubescere! / Qui pavor eum, quem et tranquillum mens humana capere non valet, etiam iratum videre! Quem diem bene propheta intuens ait: dies irae, dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulę et turbinis, dies tubae et te propheta vidit amarescere, quem tot appellationibus non valet explicare! Quanta vero tunc erit electorum lętitia, qui de eius merentur visione gaudere, de cuius conspectu vident et elementa contremes
Abbreviated transcription (Latin):
magnus uocabit᷑ in regno cȩloꝵ. Man¬
datũ quippe soluit et docer: quando
hoc quisq uoce p̃dicat. qđ uiuendo non
implet. Sed ad regnũ ȩt̃nȩ beatitudinis
ꝑuenire non ualet: qui non uult im¬
plere opere qđ docet. Quomodo ergo
in eo minimꝰ uocat᷑. qui ad hoc nullo modo
intrare ꝑmittit᷑: Quid itaq ꝑ hanc sen¬
tentiã nisi p̃sens ȩccła cęloꝵ regnũ dicit᷑
Inqua doctor qui mandatũ soluerit mi¬
nimus uocat᷑: quia cuiꝰ uita despicitur.
restat ut & p̃dicatio contẽpnat᷑. Inquinq xiͦ¬

Expanded text:
mus vocabitur in regno celorum. Mandatum quippe solvit et docet, quando hoc quisque voce predicat, quod vivendo non implet. Sed ad regnum eterne beatitudinis pervenire non valet qui non vult opere implere quod docet. Quomodo ergo in eo minimus vocatur qui ad hoc nullo modo intrare permittitur? Quid itaque per hanc sententiam nisi praesens Ecclesia coelorum regnum dicitur? in qua doctor qui mandatum solverit minimus vocatur, quia cujus vita despicitur, restat ut praedicatio contemnatur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
dicentes. Dnẽ dñe. aperi nobis. At ille
respondens ait: Am̃ dico uob. nescio
uos. Ibi iam ad nõ non potest mereri
qđ petit. qui hic noluit audire quod
ussit: quia qui tempꝰ congrur pęniten¬
tiȩ ꝑdidit. frustra ante regni ianuam
cũ p̾cib uenit. Hinc est enĩ qđ psalomo¬
nẽ dñs dicit. Nocaui. & renuistis: ex¬
tendi manũ meã. & non fuit qͥ aspicer&

Expanded text:
e, Domine, aperi nobis. At ille respondens, ait: Amen dico vobis, nescio vos. Ibi jam a Deo non potest mereri quod petit, qui hic noluit audire quod jussit, qui tempus congruae poenitentiae perdidit, frustra ante regni januam cum precibus venit. Hinc est enim quod per Salomonem Dominus dicit: Vocavi, et renuistis; extendi manum meam, et non fuit qui aspicer
Abbreviated transcription (Latin):
cum suscipimus apud iustũ iudicem
nr̃a nos taciturnitas addicat. Sępe
enĩ ꝓsua nequitia prȩdicantiũ restrin¬
gitur lingua. Dȩpe uero ex sub iectoꝵ
culpa agitur. ut eis qui presunt prȩdi¬
cationis sermo subtrahatur. Ex sua
quippe nequitia prędicantis lingua
restringitur: sicut psalmista ait.
Peccatori autẽ dixit ds̃. Quare tu
en arras iustitias meas: E rursũ ex
uitio sub iectoꝵ uox prędicantium

Expanded text:
cum suscepimus apud justum judicem cum suscepimus apud justum judicem nostra nos taciturnitas addicat. Saepe enim pro sua nequitia praedicantium lingua restringitur: saepe vero ex subjectorum culpa agitur ut eis qui praesunt, praedicationis sermo subtrahatur. Ex sua quippe nequitia praedicantium lingua restringitur, sicut Psalmista ait: Peccatori autem dixit Deus: Quare tu enarras justitias meas? Et rursum ex vitio subjectorum, vox praedican
Abbreviated transcription (Latin):
mista ait. Iter facite ei qui ascendit suꝑ
occasum. Suꝑ occasum namq dñs ascen¬
occasum iter facimus. cum nos eius głam
ur̃is mentibus prȩdicamus: ut eas & ipse
post ueniens ꝑ amoris sui prȩsentiã in¬
lustret. Missis autẽ prędicatorib quid
dicat audi amus. Messis quidem mul¬
ta. operarii autẽ pauci: Rogategͦ dñm
messis. ut mittat operarios in messẽ suã
Ah. messis multa. operarii autẽ pauci
sunt. Quod sine graui loqui męrore
non possumꝰ. quia &si sunt qui bona
audiant: desunt qui dicant: Eece mun¬
dus sacerdotib plenus est: sed tãmen
in messe di rarus ualde inurnitur opera¬
tor. quia officium quiđẽ sacerdotale
suscepimus. sed opus officii non imple¬
mus. Sed pensate fratres km̃i. pensate
quod dicitur. Rogate dñm messis. ut
mittat operarios in messẽ suã. Uos ꝓ
nobis petite. ut digna uob operari ua¬
ltamus: ne ab exhortatione lingua
torpeat. ne post quã prędicationis lo¬

Expanded text:
mista ait: Iter facite ei qui ascendit super mista ait: Iter facite ei qui ascendit super occasum . Super occasum namque Dominus ascenoccasum iter facimus cum nos ejus gloriam vestris mentibus praedicamus, ut eas et ipse post veniens per amoris sui praesentiam illustret. 3. Missis autem praedicatoribus, quid dicat audiamus: Messis quidem multa, operarii autem pauci. Rogate ergo dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Ad messem multam operarii pauci sunt, quod sine gravi moerore loqui non possumus, quia etsi sunt qui bona audiant, desunt qui dicant. Ecce mundus sacerdotibus plenus est, 1497 sed tamen in messe Dei rarus valde invenitur operator, quia officium quidem sacerdotale suscepimus, sed opus officii non implemus. Sed pensate, fratres charissimi, pensate quod dicitur: Rogate dominum messis, ut mittat operarios in messem suam. Vos pro nobis petite, ut digna vobis operari valeamus, ne ab exhortatione lingua torpeat, ne postquam praedicationis lo
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando nos sermonibus.
ali quando uero operibus
ammonet. Ipsa et enim facta
cius pręcepta sunt: quia dum aliquid
tacitus facit. quid agere debramus in¬
notescit. Ecce enim binos in prȩdicati¬
onem discipulos mirtit. Quia enim
duo sunt prȩcepta caritatis dĩ uidelic&
amor & ꝓximi. & minus quam inter
duos haberi caritas non potest. nemo eñi
discipulos dñs mittit. quatinus hoc no¬
bis tacitus innuat quia qui caritatem
erga alterum non habet. prȩdicationis
officium suscipere nullatenuᷤᷤ debet
Bene autẽ dicitur. qui a misit eos ante fa¬
ciem suam in omnẽ ciuitatẽ & locum
quo ipse erat uenturus. Prȩdicatores enĩ
suos dñs sequitur qua prȩdicatio pręue¬
nit. & tunc admentis nr̃ȩ habitacułu
dñs uenit. quando ex hortationis ũbo p̃¬
currunt: atq ꝑhȩc ueritaᷤ in mente sus¬
cipitur. Hinc namq eisdem prędicato¬
rib & isaias dicit. Parate uiam dñi. rec¬
tas facite semitas dĩ nr̃i. Hinc illis psal¬

Expanded text:
aliquando nos sermonibus, aliquando vero operibus admonet. Ipsa etenim facta ejus praecepta sunt, quia dum aliquid tacitus facit, quid agere debeamus innotescit. Ecce enim binos in praedicationem discipulos mittit, duo sunt praecepta charitatis, Dei videlicet amor et proximi, et minus quam inter duos haberi non potest. Nemo enim discipulos mittit, quatenus hoc nobis erga alterum non habet, praedicationis officium suscipere nullatenus debet. 2. Bene autem dicitur quia misit eos ante faciem suam in omnem civitatem et locum quo erat ipse venturus. Praedicatores enim suos De habitaculum Dominus venit, quando verba exhortationis praecurrunt, atque per haec veritas in mente suscipitur. Hinc namque eisdem praedicatoribus Isaias dicit: Parate viam Domini, rectas facite semitas Dei nostri . Hinc illis Psal
Abbreviated transcription (Latin):
& facias iudiciũ. & dimittas populo
sint ad orationẽ quȩ fit in loco isto
Nunc igit᷑ consurge dnr̃ ds̃ in requiẽ
tuã tu & arca fortitudinis tuȩ. Sacer¬
dotes tui dnr̃ ds induantur saluta¬
ri. & scĩ tui letentur in bonis. Cũq¬

Expanded text:
 facias judicium, et dimittas populo sint ad orationem, quae fit in loco isto. Nunc igitur consurge, Domine Deus, in requiem tuam, tu et arca fortitudinis tuae: Sacerdotes tui, Domine Deus, induantur salutem, et sancti tui laetentur in bonis.
Abbreviated transcription (Latin):
opera fugere. mundi huius inqͥ¬
namenta deuitare: sed hodier¬
na scĩ euangłii lectione cõpellor
dicere ut & bona quae agitis cũ magna
cautela timeatis. ne ꝑ hoc qđ a uob̃ rectũ
geritur fauor aut gr̃a humana requirat᷑.
nȩ appetitus laudis subrepat. & qđ foris
ostenditur intuꝰ a mercede uacuetur.
Ecce enĩ redẽptoris uoce decẽ sunt uirgi¬
nes. & om̃s dicuntur uirgines: et tamen
intra beatitudinis ianuã non om̃s receptȩ.
quia earũ quȩ dadũde uirginitate sua głam
foris expetunt. in uasis suis olrũ habere

Expanded text:
opera fugere, mundi hujus inquinamenta devitare; sed hodierna sancti Evangelii lectione compellor dicere ut et bona quae agitis cum magna cautela timeatis, ne per hoc quod a vobis rectum geritur favor aut gratia humana requiratur, ne appetitus laudis subrepat, et quod foris ostenditur intus a mercede vacuetur. Ecce enim Redemptoris voce decem virgines, et omnes dicuntur virgines, et tamen intra beatitudinis januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetunt, in
Abbreviated transcription (Latin):
accipiat incrementa. Ibi prorsus adsa¬
lutem consulitur uniutrsis. quos dñs
saluare dignatur. Ibi est qđ omni
actati cong ruat. ibi quod om̃i
ꝓfessioni conueni Rat. Ibi audiui¬
mus prȩcepta quat faciamis
ibi cognoscimus prȩmiaquȩ speremꝰ.
Ibi est iussio quae nos ꝑ lit teram do¬
de monstrare: ait qđ ex euangłio
audiuimus. Quis putas ẽ fidelis dispen-¬
sator & prudens quẽ constituit dñs supra
familiã suã. ut dex illis intẽpore tritici men

Expanded text:
accipiat incrementa. Ibi prorsus ad saaccipiat incrementa. Ibi prorsus ad salutem consulitur universis quos Dominus salvare dignatur; ibi est quod omni aetati congruat, ibi quod omni fessioni conveniat; ibi audimus praecepta quae faciamus, ibi cognoscimus praemia quae speremus; ibi est jussio quae nos per litteram dodemonstrare, ait, quod ex Evangelio modo audivimus: Quis putas est fidelis dispensator et prudens, quem constituit Dominus supra familiam suam, ut det illis in te
Abbreviated transcription (Latin):
oorinicus sermo quẽ debemꝰ
om̃s non solum studiose ue¬
rum eĩa sapienter audire
cui nos oportet humiliter
i delectabiliter obȩdire: mo¬
derationis iue tenens ubiq temperiẽ.
ut nec ouib desint pabula nec pasto¬
ribus alimenta. quędã specialiter so¬
lis p̃cipit nobis. quȩđa uero generaliter
& nobis & uobis. Hobis namq id est ser¬
uis quos pater ille familias rerũ omiũ
dñs adhoc insua magna domo consti¬
tuit ut popło eius uerbũ grãe minis¬
tremus specialiter in iungit᷑ scẽ p̃dica¬
tionis officium: generaliter uero & nob
& uob salut aris indicitur oboẽdientia
mandatoꝵ. In quib denuo mandatis:
tam quã ditissimis ferculis sic cęlestiũ
delitiarũ copia spiritualis exuberat.
ut in uerbo dĩ abundet quod ꝑfectus
comedat. ab und& &iã qđ paruulus
sugat. Ibi est enim simul & lacteus po¬
tus quo tenera fidelium nutriatur in.¬
fantia. & solidus cybus quo robusta ꝑ¬
fectoꝵ iuuintꝰ spiritalia sc̃ȩ uirtutis

Expanded text:
ominicus sermo, quem debemus omnes, non solum studiose, verum etiam sapienter audire, cui nos oportet humiliter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis officium: generaliter vero nobis et vobis, salutaris indicitur obedientia mandatorum. In quibus denuo mandatis, tanquam ditissimis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perfectorum juventus spiritalia sanctae virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
non dederit: Ꝙsi iudiciũ sine miscđa
erit illi qui non fecit miseđam. quale
udicium crit illi qui fecerit & rapinã:
Limeamus ergo fr̃s. timeamꝰ actus nrõs.
Obȩdiens xp̃o uendat quȩ possidet et
elemosinã det. ut de terra cor ad cȩlum
leuet. ut auaritiã calcet. ut adꝑfectioniꝰ
culmen tota mentis intentione festin&.
ut non sit sollicitꝰ quȩ sunt mundi sed
quȩ sunt dñi. ut mundũ sibi crucifixũ
habeat: seq mundo crucifixũ exhibrat.

Expanded text:
non dederit? Et si judicium sine misericordia non dederit? Et si judicium sine misericordia erit illi qui non fecit misericordiam , quale judicium erit illi qui fecerit et rapinam? Timeamus ergo, fratres, timeamus actus nostros. Obediens Christo vendat quae possidet et eleemosynam det, ut de terra cor ad coelum levet, ut avaritiam calcet, ut ad perfectionis culmen tota mentis intentione festinet, ut non sit sollicitus quae sunt mundi, sed quae sunt Domini ; ut mundum sibi crucifixum habeat, seque mundo crucifixum e
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ agricola. Ille nos cõpluit. ille colit.
ipse fęcunditatẽ donat. ipse fructifican¬
di grãm sub ministrat. Pluuia dĩ est
sermo scȩ̃ p̃dicationis. cultura dĩ est
in fusio grãt spiritualis. Ds̃ igit᷑ p̃cepto
siccitatẽ. Dũ colit. bene uiuendi con¬
donat ub̃tatẽ. Dum pluit. terrã nr̃i
cordis in rigat. Dum uero colit: de ipsa
terra spinas & tribulos mundanȩ cupi¬
ditatis extirpat. Debemus itaq fecun¬
Qari celestib pluui is. debemus congrua
fructificatione manib suꝑni respondere
cultoris. &si non posfunt om̃s arbores
equales fructus afferre: nulla tamen de¬
bet in agro dominico sterilis ꝑmantre.
Multũ metuenda nobis est fr̃s illa sen¬
tentia comminantis qua dic̃it. Om̃is
arbor quȩ non facit fructum bonum.
excidetur & in ignem mittotur. Qđ
si sterilitas in ignem mittitur. rapacitas
quid meret᷑: Aut quid recipia qui alie¬
nũ tulerit. si semꝑ ardebit qui de suo

Expanded text:
noster agricola: ille nos compluit, ille colit, noster agricola: ille nos compluit, ille colit, ipse fecunditatem donat, ipse fructificandi gratiam subministrat. Pluvia Dei est sermo sanctae praedicationis, cultura Dei est infusio gratiae spiritalis. Deus igitur praecepto siccitatem; dum colit, bene vivendi condonat ubertatem; dum pluit, terram nostri cordis irrigat; dum vero colit, de ipsa terra spinas et tribulos mundanae cupiditatis exstirpat. Debemus itaque fecundari coelestibus pluviis, debemus congrua fructificatione manibus superni respondere cultoris. Et si non possunt omnes arbores aequales fructus afferre, nulla tamen debet in agro dominico sterilis permanere. 5. Multum metuenda nobis est, fratres, illa sententia comminantis, qua dicitur: Omnis arbor quae non facit fructum bonum excidetur, et in ignem mittetur . Quod si sterilitas in ignem mittitur, rapacitas quid meretur? Aut quid recipiet qui alienum tulerit, si semper ardebit qui de suo
Abbreviated transcription (Latin):
mur: ex ipsa sicut ds̃ diuidit uniuer¬
si pascamur. Inde alim̃ta bonȩ uitę
sumamus. ut adet̃nȩ uitȩ pręmia ꝑue¬
nire possimus: in illũ credentes. in illũ
sperantes. illum prȩom̃ibus & in om̃i¬
bus diligentes. qui scipsũ nob & alim̃tũ
prestat ne deficiamus inuia. & p̃miũ
seruat ut gaudeamus in patria. Ap̃s
tio currentiũ uiatoꝵ. ipse satietas &
exultatio quiescentiũ beatorũ. Adip¬
sam itaq tritici mensurã ꝑtinet quod
dñs ait. Uendite quae possidetis. & da¬
te elemosynã facite uob̾ sacculos qui
non ueterescunt. thesaurũ non defici¬
entẽ in cęlis: quo fur non appropiat.
neq tinea corrumpit. Magnũ bonũ
est km̃i fr̃s. ualde congruũ. ualde cõ¬
modũ. & maxime xp̃ianis om̃ib appe¬
tendũ: ut unusquisq deficere non de¬
lectetur in peius. sed om̃s ꝓficere stu¬
deamus in melius: Arbores sumus fr̃s
in agro dominico constitute. ds̃ est aut̃

Expanded text:
mur . Ex ipsa, sicut Deus dividit, univermur . Ex ipsa, sicut Deus dividit, universi pascamur, inde alimenta bonae vitae sumamus, ut ad aeternae vitae praemia pervenire possimus, in illum credentes, in illo sperantes, illum prae omnibus et in omnibus diligentes, qui seipsum nobis, et alimentum praestat ne deficiamus in via, et praemium servat ut gaudeamus in patria. Christus tio currentium viatorum, ipse 548 satietas et exsultatio quiescentium beatorum. Ad ipsam itaque tritici mensuram pertinet quod is regnum. uendite quae possidetis et date elemosynam. facite uobis sacculos, qui non ueterescunt, thesaurum non deficientem in caelis, quo fur non adpropiat, neque tinea corrumpit. ubmi, valde congruum, valde commodum, et maxime Christianis omnibus appetendum, ut unusquisque deficere non delectetur in pejus, sed omnes proficere studeamus in melius. 4. Arbores sumus, fratres, in agro dominico constitutae. Deus est autem
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m solos apłos dispensatores factos existi¬
met. neglectoq militiȩ spiritualis officio
seruus piger in fideliter imprudenterq
enim ep̃m sine crimine ẽẽ. sicut dĩ dispen¬
satorem. Serui ergo patrifamilias sumuˢ.
dispensatores sumus. mensurã tritici qũa
uob erogemus accepimus. Quȩ uerõ
sit ista mensura tritici si queramꝰ: ipsam
quoq nob beatus paulus apłs ostendit
dicens. Unicuiq sicut ds̃ diuisit men¬
surã fidei. Quã ergo mensurã tritici
xp̃c nuncupat. ipsã mensurã fidti paulꝰ¬
appellat: ut agnoscamus non aliud
ẽẽ spirituale triticũ. quã xp̃ianȩ fidei
uenerabile sacramentũ. Nuius tritici
mensurã uob in nomine dnĩ damus:
quotiens illuminati dono grãe spiritu¬
alis scđm regulã uerȩ fidei disputamꝰ.
O eandẽ tritici mensurã ꝑ dominicos
dispensatores accipitis. cum cotidie ꝑ
dĩ famulos uerbum ueritatis auditis.
De ipsa nunc ergo tritici mensura loqͥ¬

Expanded text:
nostrum solos apostolos dispensatores factos existinostrum solos apostolos dispensatores factos existimet, neglectoque militiae spiritalis officio, servus piger infideliter imprudenterque enim episcopum sine crimine esse, sicut Dei dispensatorem . Servi ergo patris familias sumus, dispensatores Domini sumus, mensuram tritici quam vobis erogemus accepimus. Quae vero sit ista mensura tritici si quaeramus, ipsam quoque nobis beatus Paulus apostolus ostendit dicens: Unicuique sicut Deus divisit mensuram fidei . Quam ergo mensuram tritici Christus nuncupat, ipsam mensuram fidei Paulappellat: ut agnoscamus non aliud esse spiritale triticum quam Christianae fidei venerabile sacramentum. Hujus tritici mensuram vobis in nomine Domini damus, quoties illuminati dono gratiae spiritalis, secundum regulam verae fidei disputamus; et eamdem tritici mensuram per dominicos dispensatores accipitis, cum quotidie per Dei famulos verbum veritatis auditis. De ipsa nunc ergo tritici mensura loqua
Abbreviated transcription (Latin):
añs fr̃s: Xp̃c sine dubio. qui suis discipu¬
lis ait. Uos uocatis me magister & dñẽ.
& benedicitis. Sum & enim Quȩ est &ĩa
huius domini familia. Nimirũ illa ẽ.
qũã ipse dñs de manu inimici redemit.¬
& suo dominio mancipauit. Haec autẽ
familia sc̃a est ȩccła catholica. quȩ ꝑ orbẽ
terrę copiosa fertilitate diffunditur. &
redẽptã sȩ prętioso sui dñi sanguine glo¬
riatur. Filius enim hominis sicut ipse ait
uenit non ministrari sed ministrare: &
dare animã suã redemptionẽ pro multis.
Ipse est &iam pastor bonus. qui animã
suã posuit ꝓ ouib suis. Grex ergo boni
pastoris. ipsa est familia redemptoris
Dispensator uero qui sit quẽ oportet
cẽ fidelem pariter & prudentẽ: paulus
tiob̾ ostendit apłs. qui dest suisq socus
loquens ait. Sic nos existimet homo ut
ministros xp̃i. & dispensatores misterioꝵ
dĩ. Hic iam quȩrit᷑ inter dispensatores.
ut fidelis quis inueniat᷑. Ne quis autem

Expanded text:
stus sine dubio, qui suis discipulis ait: Vos vocatis me Magister et Domine; et bene dicitis: sum etenim . Quae est etiam hujus Domini familia? Nimirum illa est quam ipse Dominus de manu inimici redemit, et suo dominio mancipavit. Haec autem familia sancta est Ecclesia catholica, quae per orbem terrae copiosa fertilitate diffunditur, et redemptam se pretioso sui Domini sanguine gloriatur. Filius enim hominis, sicut ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. Dispensator vero quis sit, quem oportet esse fidelem pariter et prudentem, Paulus nobis ostendit apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur . 3. Ne quis autem
Abbreviated transcription (Latin):
dã uero mentis nr̃ȩ desidiã & ĩa exterio¬
ra damna ꝑsimilitudinẽ ad mediũ de¬
ducuntur: ut ꝑ hȩc animus ad suam
custodiã suscitetur. Nam dicitur. Hoc
autẽ scitote. quia siscir& paterfamilias
qua hora fur uenir&: uigilar& utiq. &
non siner& ꝑfodi domũ suã. Ex qua

Expanded text:
dam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriodam vero mentis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem ad medium deducuntur, ut per haec animus ad sui custodiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc autem scitote, quia si sciret paterfamilias qua hora fur veniret, vigilaret utique, et non si
Abbreviated transcription (Latin):
tiam nr̃am. Non est iam quid homo
excusationis inueniat. Ds̃ despicitur.
& expectat : contemni se uidet. & reuo¬
cat: In iuriam de contẽptu suo fuscipit
& tamen quandoq reuertentib ꝙĩam
prȩmia ꝓmittit. Sed nemo hanc longas¬
nimitatẽ negligat: quia tanto distric¬
tiorẽ iustitiã in iudicio exiget. quanto
longiorẽ patientiã ante iudiciũ prȩro¬
gauit. Hinc & enim paulus dicit. Igno¬
ras qm̃ benignitas dĩ adpenitentiã te
cor inpenitens thesaurizas tibi iram
in die irȩ & reuelationis iusti iudicii
dĩ. Hinc psalmista ait. Ds̃ iudex iustꝰ.
fortis & longanimis. Dicturꝰ quippe
longanimem. prȩmisit iustũ: ut quẽ
uides peccata delinquentiũ diu patien¬
iudicare. Hinc ꝑ quendã sapientem
dicit᷑. Atissimus enim est patienꝰ reddi
tor : Patiens enim redditor dicitur: qͥa
peccata hominũ & patitur & reddit. Nã
quos diu ut conuertant᷑ tolerat. non con¬
uersos durius damnat. Ad excutien¬

Expanded text:
tiam nostram. Non est jam quid homo tiam nostram. Non est jam quid homo excusationis inveniat. Deus despicitur, et exspectat; contemni se videt, et revocat; injuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus etiam praemia promittit. Sed nemo hanc ejus longanimitatem negligat, quia tanto districtiorem justitiam in judicio exiget, quanto longiorem patientiam ante judicium praerogavit. Hinc etenim Paulus dicit: Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus judex justus, fortis, et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienicte judicare. Hinc per quemdam sapientem dicitur: Altissimus enim est patiens redditor Eccli, V, 4. Patiens enim redditor dicitur, quia peccata hominum et patitur et reddit. Nam quos diu, ut convertantur, tolerat, non conversos durius damnat. Ad excutien
Abbreviated transcription (Latin):
iusti adclaritatis eius głam ꝑtrahunt᷑.
sicut scriptum est: Tollatur impius.
ne uideat głam dĩ. Sed quid si serui in
prima uigilia negligentes existant :
Prima quippe uigilia. prime̾uȩ actatis¬
est cus todia. Sed neq sic desperandu
est: & abono opere cessandu: Nam lon¬
ganimitatis suȩ patientiã insinuanꝰ dñs
subdit. Osiuenerit insecunda uigilia.
& si in tertia uigilia uenerit. & ita inue¬
nerit : beati sunt serui illi. Prima quip¬
pe uigilia. primeuum tempus est idest
pueritia : secunda ad olescentia uel iu¬
uentus. quȩ auctoritate sacri eloquii
accipitur. Qui ergo uigilare in prima
uigilia noluit. custodiat uel secunda :
ut qui conuerti a prauitatib suis in pu¬
eritia neglexit. ad uias uitȩ saltem in
tempore iuuentutis euigil&. Ee qui
uigilare in secunda uigilia noluit. ter¬
tiȩ uigiliȩ remedia non amittat: ut qui¬
in iuuentute aduias uitȩ non euigilat.
saltem in senectute resipiscat. Pensate
fr̃s km̃i. quia conclusit dĩ pietas duri¬

Expanded text:
justi ad claritatis ejus gloriam pertrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic desperandum est, et a bono opere cessandum. Nam longanimitatis suae patientiam insinuans Dominus, subdit: Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Prima quippe vigilia primaevum tempus est, id est pueritia. Secunda, adolescentia vel juventus, quae auctoritate sacri eloquii accipitur. Qui ergo vigilare in prima vigilia noluit custodiat vel secundam, ut qui converti a pravitatibus suis in pueritia neglexit ad vias vitae saltem in tempore juventutis evigilet. Et qui evigilare in secunda vigilia noluit tertiae vigiliae remedia non amittat, ut qun juventute ad vias vitae non evigilat saltem in senectute resipiscat. Pensate, fratres charissimi, quia conclusit Dei pietas duri
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo audimus recte in telligamus sicut
oporter & faciamus. uob̾q faciendũ sermo¬
ne sufficienti & congruo prȩdicemus: uob̃
quoq donet ut qđ ab illo ꝑseruos eius au¬
ditis & corde in telligatis. & opere facia¬
tis. Hoc ergo diuina miscđa operet᷑ in
om̃ib nob̾. ut nos quos uoluit ẽẽ dispensa¬
tores fideles faciat & prudentes: uos quoq
obȩdientes faciat & humiles. ut m̃surã
tritici dominici quã uob̾ damus cõmunẽ
uobiscum salubriter atq utiliter habe¬

Expanded text:
ab illo audimus recte intelligamus et sicut ab illo audimus recte intelligamus et sicut oportet faciamus, vobisque faciendum sermone sufficienti et congruo praedicemus. Vobis quoque donet ut quod ab illo per servos ejus auditis, et corde intelligatis, et opere faciatis. Hoc ergo divina misericordia operetur in omnibus nobis, ut nos, quos voluit esse dispensatores, fideles faciat et prudentes; vos quoque faciat obedientes et humiles: ut mensuram tritici dominici, quam vobis damus, communem vobiscum salubriter atque utiliter habe
Abbreviated transcription (Latin):
ut expellat ase inuidiam & liuorẽ: ar¬
dentẽ habrat lucernã. ut purã cunctis
exhibeat caritatẽ. Precinctos habeat
lumbos. ut non exhibeat membra sua
arma iniquitatis peccato: ardentẽ habe¬
at lucernã. ut exhibeat membra sua
arma iustitię dõ. Haec est fr̃s catholicȩ
fidei utra sanaq doctrina: hȩc ẽ mensu¬
ra tritici. de qua dnĩ redemptoris est pas¬
cenda familia. Ex hac uob̾ quantum
dñs tribuit damus. ipsumq dnm̃ iugit᷑
exoramus. ut & nos intimore graẽ suȩ
pascere dignetur auxilio. Auferat a
nobis dominationẽ prauȩ cupiditatis.
donet om̃ib ꝓfectum & ꝑ seuerantiam
caritatiꝰ. Lumbos nrõs ipse prȩcingat.
lucernas nrãs ipse ardere faciat. ardentes¬
q custodiat. ut nec refrigescat nr̃a ca¬
ritas. nec aliqua nob̾ dominet᷑ iniqͥtas.
sed dñs ac redẽptor nr̃ om̃ib grãm tribu¬
at. uniuersis donum scẽ illuminationis
ac uirtutis infundat. Nob̾ donet ut qđ

Expanded text:
ut expellat a se invidiam et livorem; arut expellat a se invidiam et livorem; ardentem habeat lucernam, ut puram cunctis exhibeat caritatem: praecinctos habeat lumbos, ut non exhibeat membra sua arma iniquitatis peccato; ardentem habeat lucernam, ut exhibeat membra sua arma justitiae Deo . 13. Haec est, fratres, catholicae fidei vera sanaque doctrina. Haec est mensura tritici de qua Domini redemptoris est pascenda familia. Ex hac vobis , quantum Dominus tribuit, damus; ipsumque Dominum jugiter exoramus, ut et nos et vos in timore gratiae suo pascere dignetur auxilio. Auferat a nobis dominationem pravae cupiditatis, donet omnibus profectum et perseverantiam caritatis. Lumbos nostros ipse praecingat, lucernas nostras ipse ardere faciat ardentesque custodiat: ut nec refrigescat nostra caritas, nec aliqua nobis dominetur iniquitas. Sed Dominus ac Redemptor noster omnibus gratiam tribuat, universis donum sanctae illuminationis ac virtutis infundat. Nobis donet ut quod
Abbreviated transcription (Latin):
unt. dumq: in operib: bonis non homini
bus sed dõ placere contendunt. Om̃is gͦ
fugiat libidinẽ: ardentẽ habeat lucernã
ut custodiat castitatẽ. Prȩcincto habrat
lumbos. ut aliquid alienũ nec rapiat. nec
furetur: ardentẽ habeat lucernã. ut de
suo misericorditer operet᷑. Prȩcinctoᷤ ha¬
beat lumbos. ut minorẽ non opprimat:
ardentẽ habeat lucernã. ut oppresso uela¬
men iustitię dũ taxat defensionis impen¬
dat. Prȩcinctos habrat lumbos: ut ha¬
benti non auferat cybũ: ardentẽ habeat
lucernã. ut esurienti tribuat ali¬
mentũ. Prȩcinctos habeat lumbos. ut
non expoli& uestitum ardentẽ ha¬
beat lucernã. ut uestiat nudũ. Prȩeine¬
tos habeat lumbos. ut domũ nullius in¬
uadat: ardentẽ habeat lucernã. ut pe¬
regrinos xp̃i libenter exci¬
at Prȩcinctos habeat
lumbos. ut fugiat elatio¬
nem:
ardentẽ habeat lucernã. ut seru& hu¬
militatẽ. Prȩcinctos habeat lumbos.

Expanded text:
unt, dumque in operibus bonis non hominibunt, dumque in operibus bonis non hominibus, sed Deo placere contendunt. 12. Omnisfugiat libidinem; ardentem habeat lucernam, ut custodiat castitatem: praecinctos habeat lumbos, ut aliquid alienum nec rapiat, nec furetur; ardentem habeat lucernam, ut de suo misericorditer operetur: praecinctos habeat lumbos, ut minorem non opprimat; ardentem habeat lucernam, ut oppresso velamine justitiae justae defensionis auxilium impendat: praecinctos habeat lumbos, ut habenti non auferat cibum; ardentem habeat lucernam, ut esurienti tribuat alimentum: praecinctos habeat lumbos, ut non spoliet vestitum; ardentem habeat lucernam, 551 ut vestiat nudum: praecinctos habeat lumbos, ut domum nullius invadat; ardentem habeat lucernam, ut peregrinos Christi libenter excipiat: praecinctos habeat lumbos, ut fugiat elationem; ardentem habeat lucernam, ut servet humilitatem: praecinctos habeat lumbos,
Abbreviated transcription (Latin):
mandauit. Quid est enim sint lumbi ur̃i
prȩcineti. nisi declinate amalo: Quid ẽ
sint lucernȩ ardentes. nisi facite bonum:
Quid est sint lũbiuri p̃cincti. nͥ qͥescite
agere ꝑuerse: Quid ẽ sint lucernȩ ar¬
dentes. nisi discite bene facere: Prȩcin¬
gunt᷑ igitur fideliũ lumbi: dũ concupis¬
centia mala cõprimit᷑. dũ iniqua cogita¬
tio cohibetur. dum libidini resistit animꝰ.
dum lasciuiȩ denegatur effectus. dum
calcat᷑ luxuria. dum auaritia contẽp¬
nitur & rapina. dum ꝓximi lesio debi¬
litatur. dum suꝑbia uincit᷑. dũ inuidia
superatur. Ardent uero lucernȩ fideliũ.
dũ rectę fidei regulã seruant. dum in
sinu matris ȩccłȩ longanimiter ꝑseuẽ¬
rant. dum terrena contẽpnunt & cęlestia
concupiscunt. dum solliciti pacẽ custo¬
diunt: dum se inuicẽ pure diligunt. du
mutuose honore p̃ueniunt. dũ mansue¬
tudine cordis & humilitate ꝓficiunt. du
miscđĩȩ opera libenter atqꝗ hilariter faci¬

Expanded text:
mandavit. Quid est enim, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Declinate a malo? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Facite bonum? Quid est, Sint lumbi vestri praecincti, nisi, Quiescite agere perverse? Quid est, Sint lucernae ardentes, nisi, Discite benefacere? 11. Praecinguntur igitur fidelium lumbi, dum concupiscentia mala comprimitur, dum iniqua cogitatio cohibetur, dum libidini resistit animus, dum lasciviae denegatur affectus, dum calcatur luxuria, dum avaritia contemnitur et rapina, dum proximi laesio devitatur, dum superbia vincitur, dum invidia superatur. Ardent vero lucernae fidelium, dum rectae fidei regulam servant, dum in sinu matris Ecclesiae longanimiter perseverant, dum terrena contemnunt et coelestia concupiscunt, dum solliciti pacem custodiunt, dum se invicem pure diligunt, dum mutuo se honore praeveniunt, dum mansuetudine cordis et humilitate proficiunt, dum misericordiae opera libenter atque hilariter faci