comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& aac g̾cia. idest doctrina ⁊ ueritaᷤᷤ inpectore sacerdotiẽ. Cum
enĩ indutus quis fuerit ueste multplici: consequens ẽ u̾itar
quã corde retinet ꝓferre sermoe: W obid̃ inrationali ueritaᷤᷤ ẽ.
scientia. ut nou̾it que docenda sint : ⁊ manifestatio atq dotͥ¬
naut possint instruere alioᷤᷤ que m̃te concepit. Ubi sunt qͥ inno¬
centiã sacerdotis dicunt posse sufficere: uotꝰ lex noue congrut
timoteũ ⁊titũ instruit discipliniᷤᷤ. Supse uestim̃toꝵ ordo p̾ci¬
piuis legamꝰ leuiticũ. nõ pꝰarationale sic suꝑhum alo:s ante
suꝑ humerale.⁊ deinceps rationale. Amandatis tuis ine Ui d:
intellexi. Prius faciamus .⁊ sic doceamꝰ: ne doctrine auctoritas cassis
tite fructũ uite. Inluminate uob̾ lum̃ scientie. Prunũ seminate inuiᷤᷤ¬

Expanded text:
t άλήΥεια, id est doctrina et ueritas. in pectore sacerdotis est. cum enim indutus quis fuerit ueste multiplici, consequens est ueritatem, quam corde retinet, sermone proferre. et ob id in rationali ueritas est, id est scientia, ut nouerit, quae docenda sint, et manifestatio atque doctrina, ut possit instruere alios, quod mente concepit. ubi sunt, qui innocentiam sacerdotis dicunt posse sufficere? uetus lex nouae congruTimotheum et Titum instruit disciplinis. sed, et ipse uestimentorum ordo praecipuus. legamus Leuiticum: non prius rationale et sic superumerale, sed ante superumerale et deinceps rationale. a mandatis, inquit, tuis intellexi: prius facimus, sic docemus, ne doctrinae auctoritas cassis tite fructum uitae; inluminate uobis lumen scientiae. primum seminate in ius
Abbreviated transcription (Latin):
grecꝰ ẽ. Cauillent᷑ uasri ora licet :⁊ pingui aqͣliculo farsos cireũ ferant homines: blesilla
ntã ridebit: nec dignabit᷑ loq̃ciũ ranar̾ audire c̃uitia. cũ dñseiꝰ dictꝰ sit beel ebuph.

Expanded text:
Graecus est\'. cauillentur uafriora licet et pingui aqualiculo farsos circumferant homines: Blesilla Graecus est\'. cauillentur uafriora licet et pingui aqualiculo farsos circumferant homines: Blesilla nostra ridebit nec dignabitur loquacium ranarum audire conuicia, cum dominus eius dictus sit Beelzebub.
Abbreviated transcription (Latin):
mi c̃crepant.: lassa ceruix. popliteᷤᷤ uacillantes. ĩ sõnũq uergenteᷤᷤocłi. nimio m̃tiᷤᷤ
ardore uix ĩpetrant ut qͥescant. Pulla ẽ tunica. minꝰ cũ humi iacuerit sordidat᷑
ꝰ uilior. Auratorũ p̃eiũ calceorũ. egentib largiem᷑. Cingulũ ñ auro gẽmiꝰq distĩ¬
tũ ẽ. s lancũ.:⁊ tota simplicitate purissimũ.⁊ qͣ possit astringere magiᷤ ꝗͣ uestim̃ta
semdẽ. Si huic ꝓposito inuidet scorpiꝰ. ⁊ sermone blando de uetita rursũ arbore
comedẽ ꝑsuadet. illi. dat᷑. ꝓ saltie anathema: ĩ suo morienti puluere dicat᷑. Uade
mittunt Publicanꝰ a theloneo furgit.: seqͥt᷑ saluatorẽ. Uolenꝰ discipis reũt Patmũ. ⁊ suiᷤ
ant̃ nunciare. magist᷑ uoce. ꝓhibet᷑ Sepult̾ra ñ dat᷑ patͥ. ⁊ pietatiᷤᷤ genꝰẽ impiũ eẽ ꝓ dño.¬
Nos qr serica ueste ñ utim᷑. monachi uidicam᷑. Qa ebrii ñ sumꝰ. nec cachinno ora dissol

Expanded text:
mi concrepant et lassa ceruix, poplites uacillantes in somnumque uergentes oculi nimio mentis ardore uix inpetrant, ut quiescant. pulla est tunica: minus, cum humi iacuerit, sordidatur. soccus uilior: auratorum pretium calceorum egentibus largietur. cingulum non auro gemmisque distinctum est, sed laneum et tota simplicitate purissimum et quod possit adstringere magis uestimenta quam scindere. si huic proposito inuidet scorpius et sermone blando de indebita rursum arbore comedere persuadet, inlidatur ei pro solea anathema et suo morienti puluere dicatur: uade mittunt; publicanus a teloneo surgit et sequitur saluatorem; uolens discipulus reuerti domum et suis ante renuntiare magistri uoce prohibetur; sepultura non datur patri et pietatis genus est inpium esse pronos, quia serica ueste non utimur, monachi iudicamur, quia ebrii non sumus nec cachinno ora dissolu
Abbreviated transcription (Latin):
deo nr̃o simul liberoᷤᷤ nr̃oᷤ liłandoᷤᷤ dimiitere sacrilega m̃te
cunctamur. Qua sitociꝰ apud homineᷤᷤ udicem᷑. mag̾isꝗͣ peneᷤᷤ
sua deducere ad bona gentileᷤᷤ tradere ñ c̾tant᷑ admala. Pos¬
tremo uł cum ipsa felicitate nr̃oꝵ morientiũ cogam᷑ animũ
flectere nedesidiis eoꝵ desideria nr̃a incipiant reluctare.
sto religiosus uł uoto eius qui euasit. si non poteᷤᷤ. exulta. qu
placuiss cognoscis tui participium sanguiniᷤ . xp̃o maxime q̃
uidetur ẽẽ. nec solus. Postremo uide: sialiqͥd debeat dolori coi
ced. ubi sine dolore aliquo remedio potest animꝰ fatigari. Sapi¬
ent debet dolere qui dolet. ne ꝑdat sine causa qͥ dolet. Nunc¬
aute contra luctũ sumda sunt arma. ut spes nra possit habe
de qr hoc nob̾ in mnundo cẽmune ẽ. Addit pecculiarẽ nr̃m¬

Expanded text:
Deo nostros simul et suos liberos liberandos dimittere sacrilega mente cunctamur, quasi tutius apud homines iudicetur magis quam penes sua deducere ad bona. Gentiles tradere non cunctantur ad mala. IX. Postremo vel cum ipsa felicitate nostrorum morientium cogamur animum flectere: ne desideriis eorum desideria nostra incipiant reluctari. Esto religiosus, vel voto ejus quae evasit, si non potes tuo. Exsulta, quia placuisse cognoscis tui participium sanguinis Christo: maxime quod uidetur esse nec solus. scedi, ubi sine aliquo remedio potest animus fatigari. saper debet dolere qui dolet ne perdat sine causa quod dolet. nuncm contra luctum sumenda sunt arma, ut spes nostra possit haberinde quia hoc omnibus in mundo commune, additur pr
Abbreviated transcription (Latin):
gionib credunt. ⁊ guaudẽt tota uita sine affectib commnorari dũ¬
in̾ capiant qͥ cupiunt desuis pignerib adipisci. Ut ad palatia ꝑgant
ꝑegrinant᷑ adstudia dignitatiᷤ. nauigant adquerendã. lad causaᷤᷤ
patrimonii aliq̃s explicandaᷤᷤ cum saborib ⁊ ꝑicło ꝓficiscenteᷤᷤ
omnes impellũt. neei secũ uacare quos diligunt pacuintꝰ. & ut
ad palatia celi: ad studia xp̃i.ad honorẽ uitȩ ꝑpetue ⁊ patrimoni¬
um possessioniᷤᷤ et̾ne. cum securitate ualeant ꝑuenire. Nemo
filioᷤ suo ᷤᷤ ase libent̃ gratulat᷑ abscedere. &pt̃ ĩc̾tũ ĩced̾e filiũ ł¬
rari adĩdulgetiã ꝑcipiẽdã nolũt abĩuicẽ dõ uocate disc̾ni ũ pareat.¬

Expanded text:
gionibus credunt, et gaudent totam uitam sine affectibus commorari, dummodo capiant quod cupiunt de suis pigneribus adipisci. et utad palatia pergant peregrinantur, ad studia dignitatis nauigant acquirenda uel ad causas patrimonii aliquas explicandas per labores et pericula proficiscentes omnes impellunt, nec secum uacare quos diligunt patiuntur. et ut ad palatia caeli, ad studia Christi, ad honorem uitae perpetuae, ad patrimonium possessionis aeternae cum securitate ualeant peruenire, nemo filios suos libenter a se gratulatur abscedere. propter incerta per rari, ad indulgentiam percipiendam nolunt ab inuicem Domino uocante discerni. It
Abbreviated transcription (Latin):
E tesayas nidisse se dicens: Impie ẽ int̃fectꝰ auob̾. quia ds̃ uidi potest.. si nõ u¬
dłt : int̾ficite ⁊ moysen cum esaxa. quia eiꝰdẽ m̃datii reus ẽ. dum dic̃ se uidiᷤᷤ¬
se eũ qui udi ñ pot̃. Quẽ cũi in expositione eiꝰ loci suꝑ moysen habue

Expanded text:
et Esaias uidisse se dicens inpie est interfectus a uobis, quia deus uideri potest. non uet Esaias uidisse se dicens inpie est interfectus a uobis, quia deus uideri potest. non uidit: interficite et Moysen cum Esaia, quia eiusdem mendacii reus est dicens se uidisse eum, qui uideri non potest. quemcumque in expositi
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã.s ⁊ nesciens quidẽ quia labia babebat inmunda. purgationis re¬
mediũ ñ meret᷑. P rouidendũ gͥ subħ exẽplo. ñ solũ ut ipsi simꝰ iusti. sed ne
cum peccatorib moremur. qr ⁊ ħ inpeccati ⁊ miserie partẽ ducit ꝓpħa. Seqr̃.
int̾emptũ : qr cũ moyses postĩora dĩ uid̾it : hic dum sababoth ołis carna¬
libus uidisse se scripsit : Suꝑhoc dõ dicente: Nemo faciem meã uidebit
tuo dicat ostendi: moysi uͦ facie ad faciem conloqͥ. & quomͦ stet illa senten¬
tia. memofaciẽ meã uidebit ⁊ uiuet. cum facie dfaciẽ se cum moysen lo¬
citium ẽẽ fateat᷑ : Respondebunt uiiq scd̾m possibilitatẽ humanã dm̃ i¬
isum. ñ ut ẽ s ut uoluit se uideri. Quib ⁊ nos dicimꝰ. eodẽ mͦ abesaya eẽ
iusum: testante sũma ut moy ses dm̃ aut uidit. aut ñ uiderit: uidit gͦ

Expanded text:
paenitentiam, sed ne sciens quidem, quia labia habeat inmunda, purgationis repaenitentiam, sed ne sciens quidem, quia labia habeat inmunda, purgationis remedium non meretur. prouidendum igitur sub hoc exemplo non solum, ut ipsi simus iusti, sed, ne cum peccatoribus moremur, quia et hoc in peccati ac miseriae parte ducit propheta. Sequitur: interemptum, quia, cum Moyses posteriora dei uiderit, hic dominum sabaoth oculis carnalibus uidisse se scribat, super hoc deo dicente: nemo faciem meam uidebit nio dicat ostendi, Moysi uero facie ad faciem conloqui, et quomodo stet illa sententia: nemo faciem meam uidebit et u i uet, cum facie ad faciem se ad Moysen locutum esse fateatur. respondebunt utique secundum possibilitatem humanam deum uisum, non ut est, sed ut uoluit se uideri. quibus et nos dicemus eodem modo et ab Esaia esse uisum restante summa, ut Moyses deum aut uiderit aut non uiderit. uidit: ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sermo congruere: Quam speciosi pedes euangłizantiũ pacẽ. ⁊ imitari ualeã
eccłe uerba dicentis. Laui pedes meos quom inquinabo illo: Ut ⁊̃ siquis pꝰ
tesurrectionẽ his adheserit puluis. inimpiã eũ excutiãt cuutatẽ intestimo¬
niũ laboris:. Qđ eo usq ꝓoĩum salute contenderint. facti uideis. ut uidei.
gentilibus ut gentiles: ut ⁊̃ ꝓpria uestigia aliqͣ exparte pollu̾nt. Igitur
ut ad ꝓpositũ reuertamur. sicuti apłi purgatione indigebãt pedũ. sic qr esa¬
xas tantũ insermonẽ peccauerat. labia habebat inmunda. Et qñtũ ego
arbitror. quia oxiam intẽplũ uruentẽ non corripuerat: nec uixta helie
exemplũ lib̾a uoce impiũ designau̾at. labia habebat inmunda: ⁊ inmedio
quoq ppłi in medio inmundo labia habentis habttabat. E sayas qui copũctꝰ.
⁊ se miserũ contestatur : piugatione dignꝰ efficit᷑. ẜpłs uͦ nonsolũ ñagens

Expanded text:
sermo congruere: quam speciosi pedes euangelizantium pacem! et imitari ualeant sermo congruere: quam speciosi pedes euangelizantium pacem! et imitari ualeant ecclesiae uerba dicentis: laui pedes meos, quomodo inquinabo illos?, ut, etiam si quis post resurrectionem postea his adhaeserit puluis, in inpiam eum excutiant ciuitatem in testimonium laboris, quod eo usque pro omnium salute contenderint facti Iudaeis ut Iudaei, gentibus ut gentiles, ut etiam propria uestigia aliqua ex parte polluerint. igitur, ut ad propositum reuertamur, sicuti apostoli purgatione indigebant pedum, sic, quia Esaias tantum in sermone peccauerat, labia habebat inmunda et, quantum ego arbitror, quia Oziam in templum inruentem non corripuerat nec iuxta Heliae exemplum libera uoce inpium designarat, labia habebat inmunda. In medio quoque populi inmunda labia habentis habitem. Esaias, quia conpunctus est et se miserum contest
Abbreviated transcription (Latin):
sola labia habebat imunda. Ego uͦ qͥ iocłis uodeo ad concupiscendũ. ⁊ manu
scandalizor. ⁊ pede ⁊ oĩũ membroꝵ parte delinquo. inmienda habeo omnia
Et qr seme sp̃ĩ baptigatꝰ: tunicã pollui. scd̾i baptismatis purgatione .i. ignis in¬
digeo. Nonsũtit quidã putat inscripturis u̾ba simplicia. Plurinũ inhis
ibsconditũ ẽ. aliud littera : aliud misticꝰ sermo significat. Ecce dñs in euangłio
cingitur linteo. peluẽ adlauandos pedes discipłoꝵ ppanit. serui fungit᷑ ministĩo:¬
curista : Esto: doceat humilitatẽnt nob inuice ministremꝰ. Non renuuo: nõ
recuso. Quid ẽ qđ petro recusanti dic̃: Nisi lauero pedes tuos: non habebiᷤᷤ
partẽ mecũ.  Et ille respondit. ñ solum dñe pedes s manꝰ ⁊ cap̃. ascensurus
añs adcelum. quia apłi ut homines t̾re adsistentes. adhuc habebant peccatoꝵ
sordib pollutos pedes. uult eos adelictis penitis liberare. ut eis possit ꝓpħał

Expanded text:
sola labia habebat inmunda; ego uero, qui et oculis uideo ad concupiscendum et manu scandalizor et pede et omni membrorum parte delinquo, inmunda habeo omnia et, quia semel spiritu baptizatus tunicam pollui, secundi baptismatis purgatione, id est ignis, indigeo. Non sunt, ut quidam putant, in scripturis uerba simplicia; plurimum in his absconditum est. aliud littera, aliud mysticus sermo significat. ecce dominus in euangelio cingitur linteo, peluem ad lauandos pedes discipulorum praeparat, serui fungitur ministerio; esto, doceat humilitatem, ut nobis inuicem ministremus: non abnuo, non recuso. quid est, quod Petro recusanti dicit: nisi lauero pedes tuos, non habebis partem mecum et ille respondit: non solum, domine, pedes, sed et manus et caput? ascensurus dominus ad caelum, quia apostoli, ut homines terrae insistentes, adhuc habebant peccatorum sordibus pollutos pedes, uult eos a delictis penitus liberare, ut eis possit prophetalis
Abbreviated transcription (Latin):
manifeste possꝑ intelligi ssayam Recte post circuncisa labia indei se
obtulisse młstium: E t̾ moysen adhuc incircuncisis labiis tã grande
mistiũ recusasse. Aure audietis ⁊ ñ intellegetis: Et cernentes aspicienꝰ
iñ uidebitis. Totus hic locꝰ sic̃ ineugłio saluator dic̃. ad id ꝑtinet tẽpꝰ
quo ipse ẽ descende dignatus adt̾ras. signaq uidens ñintellꝑgentib ꝑ pe¬
trauit. Ꝙ qm usq adfinẽ capituli explanatio multiplex sequit᷑: &ex¬
cipientes iã explicuimꝰ ceras: Huc usq ditasse sufficiat. quia ⁊ oratio
q̃ ñ ꝓprie mamiis stilo expolitur cum ꝑse inculta ẽ: tunc multo mo¬
lestior fit : Sitediũ sui ꝓlixitate congeminet. ⁊ odoꝵ dolore cruciati
aurib tantũ studem ilingua. Ieronꝰ ad damasũ đ filio ꝓdigo.

Expanded text:
manifeste posse intellegi et Esaiam recte post circumcisa labia in dei se manifeste posse intellegi et Esaiam recte post circumcisa labia in dei se obtulisse ministerium et aloysen adhuc incircumcisis labiis tam grande ministerium recusasse\'. Aure audietis et non intellegetis, et cernentes aspicietis et non uidebitis. totus hic locus, sicut in euangelio saluator dicit, ad id pertinet tempus, quo ipse descendere dignatus ad terras signa Iudaeis non intellegentibus perpetrauit. Et quoniam usque ad finem capituli explanatio multiplex sequitur et excipientes iam inpleuimus ceras, hucusque dictasse sufficiat, quia et oratio, quae non propriae manus stilo expolitur, cum per se inculta est, tum multo molestior fit, si taedium sui prolixitate congeminet, et oculorum dolore cruciati auribus tantum studemus et lingua. XVIII B. AD DAMASUM. 17.
Abbreviated transcription (Latin):
loco dicat. ausculta. S uxistime dñe ⁊ feductus sũ. ⁊ enusti me.
⁊ poiusti: factuis inderisũ toradie. Exiui insubsannationẽ:⁊ econtra¬
miscłia dĩ confisus . Postq̃m aseraphin audierat ecce tengit hoc labia
tua ⁊ abstulit iniquitates tuas. ⁊ peccata tua purgauit. ocip noluisse
torpere. ⁊ ultto inministiũ dĩ. quasi appeccatis lib̃um zelose obtulisse fi¬
dĩ. Moysen uͦ quia scłarib eruditus fuerat disciplinis. ⁊ intfecto egyp¬
tio conscientia eius aliqͣ exparte sorduerat. unde ⁊ uox adeũ de ru
bo facta sit dicens: Non accesseris huc. solue calciam̃ta depedib tiuis.
locus enĩ inquo tustas. tra scã ẽ: W sciret sibi adu̾sꝰ magos. ⁊ adu̾sus¬
pharaonẽ pessimũ regẽ futurũ ẽẽ certam̃. se excussassȩdicentẽ. P recor dñe
nonsĩ dignus: Proquo in hebreo legitur ñ habeo labia incircumcisa. Sep¬

Expanded text:
loco dicat ausculta: Seduxisti me, Domine, et seductus sum: tenuisti me loco dicat ausculta: Seduxisti me, Domine, et seductus sum: tenuisti me et potuisti; factus sum in derisum, tota die egi in subsannatione. e contramisericordia dei confisum, postquam seraphim tua, et auferet iniquitates tuas, et peccata tua purgabit, otio noluisse torpere, sed ultro in ministerium Dei, quasi a peccatis liberum, zelo se obtulisse fidei. Moysen vero quia saecularibus eruditus fuerat disciplinis, et interfecto Aegyptio, consciebo facta sit dicens: ne accesseris huc. solue calciamentum depedibus tuis; locus enim, in quo tu stas, terra sancta est, et scierit sibi aduersus magos, aduPharaonem pessimum regem futurum esse certamen, se excusasse dicentem: Precor, Domine, non sum dignus: pro quo in Hebraeo legitur, non habeo labia circumcisa, Sep
Abbreviated transcription (Latin):
tellegetis. ⁊ cernentes aspicietis ⁊ ñ uidebitis. Ob qd multa ꝑpessus.
⁊ abomini ppło ꝓinsano habitus:. Cum t̾tũ ei uox diumna dixisset clama
sciens qͥ suꝑioriꝰ facilitate se ipsũ offerens ꝑtulisset. ñ ait ecce ego mit¬
te me. S int̾rogauit quit illid eẽt quod clamare deberet. &dixit.
uid clamabo: Cui simile ẽ illut iniheremia. accipe calicẽ meri huiusdem¬
ui mea. ⁊ pocionabis omnes gentes ad quas ego te mttam: ⁊bibẽt ⁊ uo¬
ment u insanient. ⁊ cadent afacie gladii quem mitã iumedio ar.
Id cum audisset ꝓpħa. non reniuit. ñ scđm exemplũ moysi. dix̃. p̾cor
tans quia expotu calicis inimice gentes inĩficerent᷑ ⁊ ruerent. calicem
int̾cetas nationes.⁊ accepi ait calicẽ demanu dñi. ⁊ porionaui om̃s
ꝓ qua ꝓphetia. licet inplerisq codicib ordo ꝑuersꝰ sit : quid malio

Expanded text:
tellegetis, et cernentes aspicietis et non uidebitis. ob quod multa perpessus tellegetis, et cernentes aspicietis et non uidebitis. ob quod multa perpessus et ab omni populo pro insano habitus, cum iterum ei uox diuina dixisset: clama, sciens, quid superiori facilitate se ipsum offerens pertulisset, non ait: ecce ego, mite m e, sed interrogauit, quid illud esset, quod clamare deberet: et dixi, ait: quid clamabo? cui simile est illud Hieremiae: accipe calicem uini meri huius de manu mea et potionabis omnes gentes, ad quas ego te mittam, et bibent et uoment et insanient et cadent a facie gladii, quem mittam in medio eorum. quod cum audisset propheta, non rennuit, non secundum exemplum Moysi dixit: precor, tans quia ex potu calicis inimicae gentes interficerentur et ruerent, calicem inter caeteras nationes: Et accepi, ait, calicem de manu Domini, et potionavi omnes Pro qua Prophetia, licet in plerisque codicibus ordo sit perversus: quid in alio
Abbreviated transcription (Latin):
hominis adu̾taᷤᷤ. aiebut: demoysen ⁊ esaya quis meliꝰ fecerit requirani
Utrumne moyses qui cũ adõ miteret᷑ ad ppłmait: Precor dñe : notisũ dignꝰ.
Et rursum: Prouide aliũ quem mutas: an esayas qui cũ ñ fuisset electus:
ulitose obtulit dicens: Ecce ego mitte me. Nec ignoro dicebat ꝑicłosũ
ẽẽ desc̃õꝵ merits disputare : Ꝙ aliqͥd ł minꝰ ł plus afserere uelle deeo
quem dñs coronauit.S quia ipse dix̃. Querite: ⁊ inuenietis : Pulsate
⁊ aꝑiet᷑ uob̾. ⁊̃ noꝰ ñ dealiqͦ detrahamꝰ. s ut scriptuure sensũ scientes adeiꝰ
nos dirigamꝰ exempla: Debemus inquitere. qͥ pot̃ fac̾e questionẽ. Qtu
moysi inquid adsertorẽ humilitatẽ eius p̾dicat ⁊ mansuetudinẽ. qͤ se
indignum uidicans ministĩo dĩ: maior effectꝰ sit. E sayas uͦ. quiult
se obtulit: incipiens ꝓpħare amaledictis cepit. aure audietis ⁊ ñ in¬

Expanded text:
hominis aduertas. aiebat: de Moysi etEsaia, quis melius fecerit, requiramus: hominis aduertas. aiebat: de Moysi etEsaia, quis melius fecerit, requiramus: utrumne Moyses, qui, cum a deo mitteretur ad populum, ait: precor, domine, non sum dignus et rursum: prouide alium, quem mittas, an Esaias, qui, cum non fuisset electus, ultro se obtulit dicens: ecce ego, mitte me. nec ignoro\', dicebat, \'periculosum esse de sanctorum meritis disputare et aliquid uel minus uel plus adserere uelle de eo, quem dominus coronauit; sed quia ipse dixit: quaerite et inuenietis. pulsate etiam nos, non ut de aliquo detrahamus, sed ut scripturae sensum scientes ad eius nos dirigamus exempla, debemus inquirere, quod potest facere quaestionem. qui Moysi\', inquit, \'adsertor est, humilitatem eius praedicat et mansuetudinem, quod se indignum iudicans ministerio dei maior effectus sit; Esaias uero, quia ultro se obtulit, incipiens prophetare a maledictis coepit: aure audietis et non in
Abbreviated transcription (Latin):
aud quid apponat᷑ ad linguã dolosã. Dictum ẽ: Sagite potentis acut
oum carbonib desolatoris. Scimus ꝓpħe eẽ concessum.Uere quippe
desolator carbo. qͥ linguã purã faciat apeccato.sermo diuinꝰ ẽ: De quo
⁊ in esaya dr̃. Habes carbones ignis sedehis suꝑ eos. hii erunt tibi inadui¬
torium. Et audiui uocem dñi dicentis. Quem mutam. aut quisibit
ad ppłm istum. Os dixi. Ecce ego. muteme. & ait. Uade.⁊dic ppło hiuie.
Aure andietis. ⁊ non intellegetis. Int̾rogantis sunt uerba dñi. ñ iubenti
quem debeat miterͤ.⁊ quis sit iturus ad ppłm.: ctu facile ꝓpħa respon¬
dit. Ecce ego mitte me. Et post pollicitationẽ iubetur ut dicat. Ua¬
de ⁊ dic ppso huic. aure audietis ⁊ ñ intellegetis.⁊ cernentes aspicietis
⁊ non uidebitis: Et cet̾a que ipsius ꝓphetie sermo contexuit. audiui ego
hoc in loco. non paruã ebreimi disputationẽ.:cuiꝰ pauca ponã. ut sensũ

Expanded text:
 ad linguam dl0sam?dictumesset: sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis, scimus prophetae esse concessum. uere quippe desolator carbo, qui linguam puram faciat a peccato, sermo diuinus est, de quo et in Esaia dicitur: habes carbones ignis, sedebis super eos, hi erunt tibi in adiutorium. Et audiui uocem domini dicentis: quem mittam et quis ibit ad populum istum? et dixi: ecce ego, mitte me. et ait: uade et dic populo huic: aure audietis et non intellegetis. interrogantis sunt uerba domini, non iubentis, quem debeat mittere et quis sit iturus ad populum, cui facilis propheta respondit: ecce ego, mitte me et post pollicitationem iubetur, ut dicat: uade et dic populo huic: aure audietis et non intellegetis, et cernentes aspicietis et non uidebitis et cetera, quae ipsius prophetiae sermo contexit. audiui ego hoc in loco non paruam Hebraei mei disputationem, cuius pauca ponam, ut sensum
Abbreviated transcription (Latin):
tates inas ⁊ peccata tua piergaui. Scd̾m om̃s almiones quas fupra ex¬
posiumꝰ suie induo testam̃ta intelligere uolueris. siue aliquas ad paratri¬
ces incelestib uirtutes. siue insigaũ captiuitatis umbrã ꝗͣdã u̾itatiᷤ fut᷑¬
p̃fig̾atã. ũc accipe serapħ. Nos qr pͥmã sẽtẽtiã seqͥm᷑. eugłicũ testam̃tũ
missum asserimus ad ꝓpħam. qͥ habens inse uitaq mandata: Idest ⁊ sua
inet̃s testam̃ti. ignitũ sermonẽ dĩ duplici p̃ceptoꝵ acię conp̃hendit
Et tactis labiis quicquid fuerat ignorantie: hoc siquidẽ nos labia int̾¬
p̃tamur inmunda.purgationis sue reppulit ueritate. Hanc forcipem
iachob inscala conspicit. hic ẽ gladius bis accutus. Hec duo minuta
quȩ iudua mittit indona dĩ.hic stat̾̃ duos denarios habens. qui inore
tinet᷑ uirtute.carbo cõp̃hensus mitit᷑ ad ꝓpħam: quẽ uincentesimo n¬
no detimo psalmo cum ꝓpħa dm̃ rogare dicens: Dñe libera am̃amalabiis¬

Expanded text:
 circumpurgabit. secundum omnes editiones, quas supra exposuimus, siue duo testamenta intellegere uolueris siue aliquas apparitrices in caelestibus uirtutes siue in signum captiuitatis umbram quandam futpraefiguratam, nunc accipe Seraphim. Nos quia primam sententiam sequimur, Evangelicum Testamentum missum asserimus ad Prophetam: quod habens in se utraque met ueteris testamenti, ignitum sermonem dei duplici praeceptorum acie conprehendit et tactis labiis, quidquid fuerat ignorantiae, hoc, siquidem nos labia interpretamur inmunda, purgationis suae pepulit ueritate. hanc forcipem Iacob in scala conspicit; hic est gladius bis acutus; haec duo minuta, quae mulier uidua mittit in dona dei; hic stater duos denarios habens, qui in ore inetur, uirtute carbo conprehensus mittitur ad prophetam, quem et in centesimo nono decimo psalmo, cum propheta deum rogaret dicens: d
Abbreviated transcription (Latin):
moriiri.⁊⁊ hec facimꝰ. qr dm̃ u̾bis non credimꝰ: quia etaᷤᷤ optata cũo¬
tiᷤᷤ. nonuicina mortiᷤᷤ que debet᷑ mortalib lege nature: s cassa spe an¬
noꝵ nob spatia pollicẽtur: nemo enĩ tã fractis uirib isic detrepite
senectutiᷤ ẽ ut non se putet unũ adhuc anuũ eẽ iucturũ. Unde¬
⁊ subrepit obliuio conditioniᷤᷤ sue.ut t̾renũ aĩalũ iãq soluendum
ue demercib disputo. Qui tenebat demedio fit: ⁊ non intelligimꝰ
appropinqͣre antixp̃m. quẽ dñs iħs int̾ficiat sp̃u oris sui. Ue p̃gnantib¬
dñi miscđia ẽ. Innum̾abileᷤᷤ ⁊ ferocissime nationes uniu̾sas galliaᷤᷤ occu¬
parunt. Quicqͥd int̾ alpeᷤᷤ ⁊ pireneũ ẽ: q oceano ⁊ renꝰ includit᷑. Quanduᷤ
uandilus. sarmata.halani.cipides. heruli saxones.burgundiołes ale¬
manni.ĩlugenda res publica. hostes ꝓannonii uastauer. & enim as¬

Expanded text:
is non credimus, quia aetas optata cunctis non uiciniam mortis, quae debetur mortalibus lege naturae, sed cassa spe annorum nobis spatia pollicetur. nemo enim tam fractis uiribus et sic decrepitae senectutis est, ut non se putet. unum adhuc annum esse uicturum. unde subrepit obliuio conditionis suae, ut terrenum animal et iam iamque soluendum ue de mercibus disputo. qui tenebat, de medio fit, et non intellegimus adpropinquare antichristum, quem dominus Iesus interficiet spiritu oris sui. uae praegnantibudiae est. innumerabiles et ferocissimae nationes uniuersas Gallias occuparunt. quicquid inter Alpes et Pyrenaeum est, quod oceano Rhenoque concluditur, Quadus, Uandalus, Sarmata, Halani, Gypedes, Heruli, Saxones, Burgundiones, Alamanni et — o lugenda res publica! — hostes Pannonii uastauerunt. etenim As
Abbreviated transcription (Latin):
ut ait gentił poeta. celũ ñ aninũ mutat qͥ tranᷤmare currit. ita me ĩ cessabił imimicꝰ pꝰ t̃gũ
ꝑsecutꝰ ẽ. ut maiora ĩ solitudine bella nẽ patiar Hĩc enĩ p̃sidis nuudi fulta arrianarabie ᷤ fi¬
mit hĩc ĩ treᷤᷤ parteᷤ scissa ecclã ad se raꝑe festinat. Aonachoꝵ cirea cõmanentiũ antiq̃ ĩ me
surgit auctoritaᷤ. Ego int̾im climito. Siqͥs catedrȩ pet̾ iungit᷑. m̃sẽ. Meletiꝰ itał. attp Paulinꝰ.
tͥ herere se dicunt Possẽ crede. siħ unꝰ assereret. Nc̃ aut duo m̃tuin T aut os. Idcireo obtestor
beatitudinẽ tuã ꝑ crucẽ dñi. ꝑ necessariũ fideinrẽ decꝰ passionũ. ita qͥ apłos honore seqͦris
seq̃ris ⁊merito. ita ĩsolio cũ .xii. iudicaturꝰ sedeaᷤᷤ.ita te aliꝰ senẽ eũ petͦ cingat. itamunicipa-

Expanded text:
ut ait gentilis poeta: caelum, non animum mutat, qui trans mare currit, ita me incessabilis inimicus postergum ut ait gentilis poeta: caelum, non animum mutat, qui trans mare currit, ita me incessabilis inimicus postergum secutus est, ut maiora in solitudine bella nunc patiar. hinc enim praesidiis fulta mundi Arriana rabies fremit; hinc in tres partes scissa ecclesia ad se rapere festinat. monachorum circa commanentium antiqua in me surgit auctoritas. ego interim clamito: \'si quis cathedrae Petri iungitur, meus est\'. Meletius, Yitalis atque Paulinus tibi haerere se dicunt: possem credere, si hoc unus adsereret; nunc aut . duo mentiuntur aut omnes. idcirco obtestor beatitudinem tuam per crucem domini, per necessarium fidei nostrae decus, passionem: ita, qui apostolos honore sequeris, sequaris et merito, ita in solio cum duodecim iudicaturis sedeas, ita te alius senem cum Petro cingat, ita municipat
Abbreviated transcription (Latin):
te ab anico paneᷤ amicꝰ accepit. Us̃ ipse qͥ nulliᷤ ẽtra se suꝑari uiribus: potest. publicam p̃cib
uincit᷑. Nuiue etuitaᷤᷤ q̃ peccato ꝑiit: flecib stetit. Quorsũ ista tã longo repetita pͥncipio¬
U idelicet ut paruũ magnꝰ aspiciaᷤᷤ ut diues pastor morbidã ñ c̃tẽpnaᷤᷤouẽ. Xp̃c ĩparadisũ¬
qͥdẽ de cruce latronẽ tͥulit. ⁊ ne qͥs aliq̃ndo serã cũsionẽ putaret. fec̃ ĩ homicidii penamartu¬
remanserat humeriᷤ bonipastoriᷤᷤ ad uehit᷑. Paulex ꝑsecutore fit p̃dicator. Ocliᷤ carnalib ex¬
cecat᷑. ut m̃te plꝰuideat. Et qͥ uinctoᷤᷤ xͥ famuloᷤᷤ ducebat ad ẽciliũ iudeoꝵ. ipse postea¬
de xp̃i uincłiꝰ głat᷑. Ego gͥ ut ant̃ iã scͥpsi. xͥ uestẽ ĩ urbe romana suscipien.nẽ barluro syriȩ
linute teneor. Q ne puteᷤᷤ alt̾iꝰ hãc de me fuisse sententiã. qͥd mererer ipse c̃stitur. Uerũ

Expanded text:
te, ab amico panes amicus accepit . Deus ipse, qui nullis contra se viribus superari potest, publicani precibus vincitur. Ninive civitas, quae peccato periit, fletibus stetit . Quorsum ista tam longo repetita principio? Videlicet, ut parvum magnus aspicias; ut dives Pastor morbidam non contemnas ovem. Christus in paradisum de cruce latronem intulit : et ne quis aliquando seram cremanserat, humeris boni Pastoris advehitur . Paulus ex persecutore fit praedicator; oculis carnalibus excaecatur, ut mente plus videat et qui vinctos Christi famulos ducebat ad cChristi uestem in Romana urbe suscipiens nunc barbaro Syriae limite teneor. et ne putes alterius hanc de me fuisse sententiam, quid mererer, ipse constitui. uerum,
Abbreviated transcription (Latin):
itta uidaiei ppłi multitudo.xp̃m dĩ filiũ recepistis. Quam
ita soluit. Isrł inscͥpturis seĩs. duplicẽt appellatur: ⁊ induoᷤᷤ
diuiditur filioᷤᷤ. Inunũ qui uixta carnẽ e. ⁊in ałtium qui
iuxta repmissionẽ ⁊ sp̃m ẽ Abraã duoᷤᷤ habuit filioᷤᷤ.his¬
mahel.⁊ isahac.  ismahel qͥ sođdm dirnẽ natꝰ ẽ.hereditatẽ
pat̾s non accepit. Isahac qui derepmiffionie generatꝰ ex sarra¬
ẽ sem̃ dĩ appellatur. scͥptum ẽ eñi. iisaac uocabitur ⁊ͥ sc̃m

Expanded text:
nita Iudaici populi multitudo Christum dei filium recepistis?\', quam ita soluit: Israhel in scripturis sanctis dupliciter appellatur et in duos diuiditur filios: in unum, qui iuxta carnem est, et in alterum, qui iuxta repromissionem et spiritum. Abraham duos habuit filios, Ismahel et Isaac. Ismahel, qui secundum carnem natus est, hereditatem patris non accepit; Isaac, qui de repromissione generatus est ex Sarra, semen dei appellatur. scriptum est enim: in Isaac uocabitur tibi sem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nos d̾s inaduentu titi. Nonsolũ aũt maduentu eius: s
ĩ insolatio. Ergo ꝓpt̾ea uale faciens troianis. siue t̾adensil
ꝓfectus ẽ machedoniã: ut inueniret ibi titũ. ⁊ haberet
int̾p̃tationis euangłiiq solatiũ. Quem intelligimꝰ non ibi
reꝑtũ: s post tribulationes ⁊ ꝑsecutiones apłi suꝑuenis
nipotentiꝰ dex inxp̃o iħu quem gentib p̃dicabat : ꝗdignum¬
orm̃ta leticia. Cum enĩ quis uidit tanta ꝑseuerentia sta¬
re martires atq torqueri. ⁊ insus cruciatib głari: odor
noticie dei disseminatꝰ ingentes. ꝙsubbita tacita cogita
tio: ꝗnisi uerũ eẽt euangliũ: numqͣm sanguine defende¬
retut. Neq enim delicata ⁊ diuitiis studens ac secura con¬
fessio ẽ: s incarcerib: inplagis in ꝑsecutionib infame.
inuditate. ⁊ siti hic truimphus ẽdĩ. apłoꝵq uictoria.¬

Expanded text:
est nos deus in aduentu Titi, non solum autem in aduentu eius, sed est nos deus in aduentu Titi, non solum autem in aduentu eius, sed etiam in solacio. ergo propterea ualefaciens Troianis siue Troadensibus profectus est Macedoniam, ut inueniret ibi Titum et haberet interpretationis euangeliique solacium, quem intellegimus non ibi repertum, sed post tribulationes et persecutiones apostoli supernipotenti deo in Christo Iesu, quem gentibus praedicabat, tormenta laetitia. Cum enim quis viderit tanta perseverantia stare martyres atque torqueri, et in suis cruciatibus gloriari, odor notititio, quod, nisi uerum esset euangelium, numquam sanguine defenderetur. neque enim delicata et diuitiis studens ac secura confessio est, sed in carceribus, in plagis, in persecutionibus, in fame et nuditate et siti. hic triumphus est
Abbreviated transcription (Latin):
sensiuim maiestatẽ.digno non poterat greci eloquii expli¬
care sermone. habebat᷑ gͦ titũ intp̃tẽ. sic̃ ⁊ beatus petrꝰ mar¬
cum. cuius euangłiũ petro narrante.⁊ illo scribente cõpo
caractere discrepant sttucturaq uerboꝵ. Ex quo intellꝑgimꝰ
ꝓnecessitate rerum diuersis eum usũ intp̃tib. Eigo ⁊ paulꝰ
apłs. contristatur. qr p̾̃dicationis sue inp̃sentiaꝵ fistulam
chedoniãꝰ Apparuerat enim ei iur machedo dicens. transiẽs
aduiuanos. ut ibi inueniret titũ ⁊ uisitaret fĩs.uł ꝑsecu¬
tionib ꝓbaretur. Hoc ẽ enĩ qd dicit. Dõaũt gr̃as. qui sẽꝑ
triumphũ suum agit ꝑnos: qui inalio loco dix̾at. Specta¬
đm facti sumus mundo ⁊ angelis ⁊ hominib. Deniq narrat
in consequentib: nam cum uenissemꝰ machedoniã. nullam
requiem habuit caro nr̃a.s omnẽ tribulationẽ passi: foris
pugne:intus timores. S qui consolatur humiles consolatus

Expanded text:
sensuum maiestatem digno non poterat Graeci eloquii explisensuum maiestatem digno non poterat Graeci eloquii explicare sermone. habebat ergo Titum interpretem sicut et beatus Petrus Marcum, cuius euangelium Petro narrante et illo scribente conposcaractere discrepant structuraque uerborum; ex quo intellegimus pro necessitate rerum diuersis eum usum interpretibus. ergo et Paulus apostolus contristatur, quia praedicationis suae in praesentiarum fistulam cedoniam-apparuerat enim ei uir Macedo dicens: transiens adiuua nos —, ut ibi inueniret Titum et uisitaret fratres uel persecutionibus probaretur. hoc est enim, quod dicit: deo autem gratias, qui semper triumphum suum agit per nos: qui in alio loco dixerat: Spectaculum facti sumus mundo, et Angelis, et hominibus . Denique narrat in consequentibus. Nam cum venissemus Macedoniam, nullam requiem habuit caro nostra: sed omnem tribulationem papugnae, intus timores. sed, qui consolatur humiles, consolatus
Abbreviated transcription (Latin):
ttinsitia deoherentẽ dispittationẽ. Ꝙ id cito dicit. g̃s que nos
sectabantur iusticiã. adphendisse iusticiã: qr non suꝑbieruit.
qr offenderit in lapidẽ offensionis. & petram scandali. ⁊ ignoꝵa
rus: sic respondisse apłmiut magis inplicuerit quana sõfueen
questionem A dt eni adid d ꝓposueitt quid g̃ dicemus numqͥo
eisisenus cuites uult miseret᷑. ⁊ quem uult indurat su luneret
euis quis potest resistere : sic apłm respondisse. ho homo quitia
⁊cunis es: audes deo fac̾e questionẽ. ⁊ uas fiagile atq testireti
rebellas contia figulũ tuũ  Numqͥd figmtũ pot dicere ei qui se
fuirit. quare me sic fecisti. A ud non habet potestatem sigulũ
luta. ⁊ eadẽ massa facere aliud quidẽ uas in honor ẽ aliud ũ incon
tumeliam̃.: Ttno gͥ silentio conticese. ⁊ cito fragilitatẽ tuam
udeo nemoueas questionẽ : qui fecit qͥ noluit. ut in alios clem̃s
inalioᷤᷤ seuerꝰ existeret.

Expanded text:
transit ad cohaerentem disputationem et idcirco dicit gentes, quae non sectabantur iustitiam, adprehendisse iustitiam, quia non superbieriquia offenderit in lapidem offensionis et petram scandali et ignorauriis sic respondisse apostolum, ut magis inplicuerit, quam soluerit quaestionem. ait enim ad id, quod proposuerat: quid ergo dicimus? numquid tis Dei, et cujus vult miseretur, et quem vult indurat, et voluntati ejus quis potest resistere? sic Apostolum respondisse, o homo, qui terra et cinis es, audes Deo facere quaestionem, o vas fragile atque testaceum rebellas contra figulum tuum? nunquid figmentum potest dicere ei qui se finxit, quare me sic fecisti? aut non habet potestatem figulus luti ex eadem massa aliud quidem vas facere in honorem, aliud tumeliam? aeterno igitur silentio conticesce et scito fragilitatem tuam et deo ne moueas quaestionem, qui fecit, quod uoluit, ut in alios clemens, in alios seuerus existeret :
Abbreviated transcription (Latin):
suum quicqͦo alus obicere potest: anteꝗͣ obiciatur ediᷤ¬
serit. & est sensus. Nominis xp̃i. in omni lao honis odor sums
steo in pdicationis ñe longe liteq spunt staglantia S quia
homines suo arbitrio derelieti sunt ina en boiñi necesita¬
ie fiuunt si uoluntate: ut credentes corona accipianta
menaluli subpliciis mancipentur: deo odo ñr qui ꝑse
bonuisẽ iuraite eoꝵ ⁊ uitio qui suscipiunt siue non ul¬
cipiunt. uiutta transit aut mortẽ. Ut qui crediđint saliu
fiant: qui nõ credidint peant. Nec hoc mirandũ deaplo
astionẽ qulio pe  iusignũ cui contra dr̃. Solisq iadios tã

Expanded text:
suum, quicquid alius obicere potest, antequam obiciatur, edisserit. et est sensus: nominis Christi in omni loco bonus odor sumus deo et praedicationis nostrae longe lateque spirat flagrantia. sed quia homines suo arbitrio derelicti sunt - neque enim bonum necessitate faciunt, sed uoluntate, ut credentes coronam accipiant, increduli suppliciis mancipentur —, ideo odor noster, qui per se bonus est, uirtute eorum et uitio, qui suscipiunt siue non suscipiunt, in uitam transit aut mortem, ut, qui crediderint, salui fiant, qui non crediderint, pereant. nec hoc mirandum de aposrectionem multorum et in signum, cui contradicetur, solisque radios ta
Abbreviated transcription (Latin):
tufe ppłs. Ex quo ostenditur. nongentes eligi: s hominũ uolun
prius dicebatur. non plebs mea nauoᷤᷤ. nunc uocantur filii dei
iuui. Qđ ne solum degentib dicere uideret᷑ : ⁊̃ eos qui exisrłis
iulitudine credider̃. uasa miscdiȩ ⁊ electionis appellat. Clama
tamen pauci eredent. Uerhum enĩ consummatũ atq breuiatum :¬
in sua dõ equitate. librauit t humilitate ⁊ icarnatione xp̃i:
eos saluoᷤᷤ faceret. quiineũ credere uoluissent. ħ psum inalio
loco dic̃ esax̾as. Nisi dñs sabahoth reliquiss nob̾ sem : sic̃ sodoma

Expanded text:
st populus. ex quo ostenditur non gentes eligi, sed hominum uoluntst populus. ex quo ostenditur non gentes eligi, sed hominum uolunt, quibus prius dicebatur: \'non plebs mea\', nunc uocentur filii dei uiui. quod ne solum de gentibus dicere uideretur, etiam eos, qui ex Israhelis multitudine crediderunt, uasa misericordiae et electionis appellat. clamattamen pauci credent. uerbum enim consummatum atque breuiatum in sua deus aequitate librauit, ut humilitate et incarnatione Christi eos saluos faceret, qui in eum credere uoluissent. hoc ipsum et in alio loco dicit Esaias: nisi dominus sabaoth reliquisset nobis semen, si
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ eis. non plebs mea uos: ibi uocabunt᷑ filii dei uiui. Ꝙ cet̾a
ue sequunt᷑.S inquit pacientia dĩ indurauit pharaonẽ.⁊ multo
tp̃re penas distulit isrłis. ut uistius condempnaret quos tanto
tp̃re sustinu̾at. nondĩ accusanda pacientia ẽ ⁊ infinita clem̃tia.
s eoꝵ duritia qui bonitate dĩ inꝑditionẽ suam abusi sunt.
lioquin unus ẽ solis calcor. ⁊ scđ̾m essentias subiacentes: ali.
lique facit. alia indurat. alia soluit: alia constringit. Liquat᷑
enim cera.⁊ induratur lutum: ⁊ tam̃ ñ ẽ caloris diu̾sa natura.
Sic ⁊ bonitas dĩ atq dem̃tia. uasa tre quȩ apta sunt inint̾itũ. idẽ
non saluat in racionabilit. ⁊ absq uidicii ueritate. s causis p̃¬
cedentib: quia alii non susceꝑunt filium dĩ. alii peciꝑe sua
sponte uoluer̃. Hec autẽ uasa miscđiȩ. ñ solum ppłs gentium ẽ
s ⁊ hii qui exiudeis credere uoluerũt. ⁊ unus credentium effetꝰ e¬

Expanded text:
 ei: non plebs mea uos, ibi uocab untur filii dei uiui et cetera, quae sequuntur. si, inquit, patientia dei indurauit Pharaonem et multo tempore poenas distulit Israhelis, ut iustius condemnaret, quos tanto tempore sustinuerat, non dei accusanda patientia est et infinita clementia, sed eorum duritia, qui bonitatem dei in perditionem suam abusi sunt. alioquin unus est solis calor et secundum essentias subiacentes alia liquefacit, alia indurat, alia soluit, alia constringit; liquatur enim cera et induratur lutum et tamen non est caloris diuersa natura. sic et bonitas dei atque clementia uasa irae, quae apta sunt in interitum, id non saluat inrationabiliter et absque iudicii ueritate, sed causis praecedentibus, quia alii non susceperunt filium dei, alii recipere sua sponte uoluerunt. haec autem uasa misericordiae non solum populus gentium est, sed et hi, qui ex Iudaeis credere uoluerunt, et unus credentium effectus e
Abbreviated transcription (Latin):
apłs sermone accedens dissoluit dicens. Qbmo tuquis es qui
respondeas deo : Uest sensts. Exeo q respondes deo ⁊ calumpniã
facis.⁊ descͥpturis tanta ꝑquiris ut loquaris contra dm̃. ⁊ ui¬
ticiã uoluntatis eius inquiras ostendis te liberi arbitrii. ⁊ fa¬
cere qͥuis uł tacere uł loqui. Sieni insimilitudinẽ uasis fictiliᷤᷤ
te adeo creatum putas. ⁊ illius non posse tesistere uoluntati.
hoc consida qr uas fictile nondicit figulo: quare me sic ficisti
F igulus enĩ habet potestatẽ decodẽ luto ⁊ deeadẽ massa. aliud
uas facere inhonorẽ : aliud uͦ iucontumelia. Ds̃ aũt equali
cunctos sorte generauit: ⁊dedit arbitrii libtatẽ. ut faciat
unusquisq q uult. siue bonũ suie malũ. Intantũ aũt dedit
omnib potestatem: ut uox impia disputet contra creatorem
suum. ⁊ causas uoluntatis illius ꝑscrutetur. sin aũt uolens ds̃
ostendere irã.⁊ notã facere potentiã suam. sustinuit inmulta

Expanded text:
s sermone dissoluit dicens: o homo! tuquis es, qui respondeas deo? et est sensus: ex eo, quod respondes deo et calumniam facis et de scripturis tanta perquiris, ut loquaris contra deum et iustitiam uoluntatis eius inquiras, ostendis te liberi arbitrii et facere, quod uis, uel tacere uel loqui. si enim in similitudinem uasis fictilis te a deo creatum putas et illius non posse resistere uoluntati, hoc considera, quia uas fictile non dicit figulo: quare me sic fecisti? — figulus enim habet potestatem de eodem luto et de eadem massa aliud uas facere in honorem, aliud uero in contumeliam -, deus autem aequali cunctos sorte generauit et dedit arbitrii libertatem, ut faciat unusquisque, quod uult, siue bonum siue malum. in tantum autem dedit omnibus potestatem, ut uox impia disputet contra creatorem suum et causas uoluntatis illius perscrutetur. sin autem uolens deus ostendere iram et notam facere potentiam suam, sustinuit in multa
Abbreviated transcription (Latin):
alt abiectus. alt̾̃ electus ẽ. S ħ totum dr̃ ut inpriorib fr̃ib is¬
uxp̃m credituri erant. Ꝙ. qͣm ħ uoleus ad ꝓbare. ꝓposuerat te ᷤ¬
timoniũ nascentiũ geminoꝵ esau ⁊ iacob.dequib scriptum est
maior seruiet minori: & inmalachie legius. iacob dilexi. esau
aũt odio habui: uenientẽ elatere questionẽ more suo ꝓpo¬
nit ⁊ disserit. W hac soluta : reuertitur adid dequo ceperit
disputare soe sau ⁊ iacob necdum nati erant. noc aliquid ege¬
rant boni aut mali. ut uel ꝓmererentur dm̃ uł offenderẽt.
ielectio eoꝵ atq abiectio non merita singłoꝵ s uoluntatẽ
digentis ⁊ abicientis ostendit. quidgͦ dicemꝰ: iniquus ẽ ds̃.
Scđm illud exemplũ qd loquit᷑ ad moysen: miserebor cui miser¬
tuii fuero. ⁊ miscdam p̃stabo cuuis miserebor. Siħ inquit re¬
cipimus ut faciat ds̃ qͥcũq uoluerit. absq merito ⁊ oꝑib. uł
ligat aliquẽ uł condempnet: gͦ non est uolentis neq currẽ

Expanded text:
alter electus est. et hoc totum dicit, ut in prioribus fratribus, Isum credituri erant. et quoniam hoc uolens adprobare proposuerat testimonium nascentium geminorum Esau et Iacob, de quibus scriptum est: maior seruiet minori et in Malachia legimus: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, uenientem e latere quaestionem more suo proponit et disserit et hac soluta reuertitur ad id, de quo coeperat disputare. si Esau et Iacob necdum nati erant nec aliquid egerant boni aut mali, ut uel promererentur deum uel offenderent, et electio eorum atque abiectio non merita singulorum, sed uoluntatem eligentis et abicientis ostendit, quid ergo dicimus ? iniquus est deus ? secundum illud exemplum, quod loquitur ad Moysen: miserebor, cui misertus . fuero, et misericordiam praestabo, cuius miserebor, si hoc, inquit, recipimus, ut faciat deus, quodcumque uoluerit, et absque merito et operibus uel eligat aliquem uel condemnet, ergo non est uolenti
Abbreviated transcription (Latin):
pectu dĩ patris ⁊ filii ⁊ sp̃s sc̃i contestor atq conuenio: ꝑfitt
regni fidem. ꝑresurrectionis exmortuis sacram̃tũ. ꝑillũ qui p̃para¬
tꝰ ẽ diabolo ⁊ angłiseiꝰ et̾nũ ignẽ: si non illũ locũ et̾̃na bereditate
possideat. ubi ẽ fletus ⁊ stridordentiũ.⁊ ubi ignis eoꝵ non extiti
uet᷑. ⁊ uermis eoꝵ non moriet᷑: neaddat aliqui huic scripture
ne auferat. ne inserat. ne inmutet. s conferat cum exemplarib
unde sc̃pserit. ⁊ em̃det adlitt̾am ⁊distingat. ⁊ inem̃datũ uł nõ
distinctũ codicẽ: non habeat: Ne suũ difficultas sidistinctꝰ codȩx
nonsit: maiores obscuritates legentibus generet

Expanded text:
pectu Dei Patris et Filii et Spiritus Sancti contestor atque convenio, per futuri pectu Dei Patris et Filii et Spiritus Sancti contestor atque convenio, per futuri regni fidem, per resurrectionis ex mortuis sacramentum, per illum qui praeparatus est diabolo et angelis eius, aeternum ignem: sic non illum locum aeterna hereditate possideat, ubi est fletus et stridor dentium et ubi ignis eorum non extinguetur et uermis eorum non morietur, ne addat aliquid huic scripturae, ne auferat, ne inserat, ne inmutet, sed conferat cum exemplaribus, unde scripserit, et emendet ad litteram et distinguat et inemendatum uel non distinctum codicem nonon sit, majores obscuritates legentibus generet
Abbreviated transcription (Latin):
misimus : aut scd̾m eã regulã ꝓtulimus. q̃ abipso frequent̃ inue¬
nimus adfirmatã. Siqua sane uelut ꝑitis iam iscientibus lo¬
quens: dum breuit̃ transire uult obscuriꝰ ꝓtulit : nos ut mani¬
festior fieret lociis. e que de ipsa re in aliis eius libris aꝑtius le¬
geramus adiecimus. explanationi studentes. nicħ tam̃ nr̃m di¬
rimus: s licet inaliis locis dicta: sua tam̃ sibi reddimiis. Hec
aũt id curo inp̃fatione cõmonui. ne forte calumpniatores.
itũ se criminandi putent inuenisse mat̾iã.S uidis. quid per¬
uersi ⁊ contentiosi homines agant. Nob̾ int̾im tantus labor.si
tam̃ orantib uob̾ d̾s iuuerit. idcuro susceptꝰ ẽ.non ut calũpn¬
s ut ꝓficere adscientiã rerum uolentib mat̾iam p̃beremus.¬
Illud sane omnẽ qui hoᷤ libidᷤ uel descipturꝰ ẽ uł lecturus. incons¬

Expanded text:
rmisimus aut secundum eam regulam protulimus, quam ab ipso frequenter inuermisimus aut secundum eam regulam protulimus, quam ab ipso frequenter inuenimus adfirmatam. si qua sane uelut peritis iam et scientibus loquens, dum breuiter transire uult, obscurius protulit, nos, ut manifestior fieret locus, ea, quae de ipsa re in aliis eius libris apertius legeramus, adiecimus explanationi studentes; nihil tamen nostrum diximus, sed, licet in aliis locis, dicta sua tamen sibi reddidimus. haec autem idcirco in praefatione commonui, ne forte calumniatores iterum se criminandi putent inuenisse materiam. sed uideris, quid peruersi et contentiosi homines agant. Nobis interim tantus labor, si tamen orantibus uobis deus iuuerit, idcirco susceptus est, non ut calumniremus, sed ut proficere ad scientiam rerum uolentibus materiam pIllud sane omnem, qui hos libros vel descripturus est, vel lecturus, in cons
Abbreviated transcription (Latin):
quimur. Obseruantes scilicet ne ea quȩ inlibris origenis a se ip¬
sis discrepantia inueniunt᷑ atq contraria: ꝓferamus. Cuius duier¬
fitatis causam plenius tͥ in apologetico quẽ pamphilus ꝓlibris
sius origenis scripsit edidimus. breuissimo libello suꝑ addito.
In quo euidentib ut arbitior ꝓbam̃tis. corruptoᷤᷤ eẽ iique plurimiᷤᷤ
abhereticis ⁊ maluolis libros eius ostendimus. & pcipue istos:
idifficillum. Dereb enĩ ibi talib disputat: in quib philosophi
omni suaetate consumpta inuenire potuerunt Nichil hic uͦ ir
qͣntũ potuit idegit : ut creatoris fidem icraturaꝵ iationẽ. ꝗͣ illiad
impietatẽ traxerant. ad pietatẽ iste conuerteret. Sic ubi gͦ noᷤᷤ
in libris eius alicontia Pinuenimus. qabipso incet̾is locis pie
detrinitate fuerat definitũ: uelut adult̾atũ hoc nalinũ aut p̃t̃¬

Expanded text:
sequimur, obseruantes scilicet, ne ea, quae in libris Origenis a se ipsequimur, obseruantes scilicet, ne ea, quae in libris Origenis a se ipso discrepantia inueniuntur atque contraria, proferamus. cuius diuersitatis causam plenius tibi in Apologetico, quem Pamphilus pro libris ipsius Origenis scripsit, edidimus breuissimo libello superaddito, in quo euidentibus, ut arbitror, probamentis corruptos esse in quam plurimis ab hereticis et maliuolis libros eius ostendimus et praecipue istos, et difficillimi. de rebus enim ibi talibus disputat, in quibus philosophi omni sua aetate consumpta inuenire potuerunt nihil. hic uero noster, quantum potuit, id egit, ut creatoris fidem et creaturarum rationem, quam illi ad inpietatem traxerunt, ad pietatem iste conuerteret. sicubi ergo nos in libris eius aliquid contra id inuenimus, quod ab ipso in ceteris locis pie de trinitate fuerat definitum, uelut adulteratum hoc et alienum aut praete