comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute cognosc̾e̾. At ego grãs deo
magnifice in illis locis eiꝰ honcrari
nom̃. S et se peculiarẽ alumpnum
antistitis narrat. cdicẽs suꝑ se magnã

Expanded text:
virtute cognoscere. At ego gratias Deo magnifice in illis locis honorari nomen eius; sed et se peculiarem alumnum antistitis narrat, dicens, super se magna
Abbreviated transcription (Latin):
cdunt : ut ei rtꝰ solua subueniret.
Tercia uͦ die um ille ⁊ parentes eius
die cĩtsico cia  fec̃. cligiti ei am¬
baꝵ manuũ ꝯtieperunt. unguib in
palmã defirs. Qui ostiũ pandere uo¬
luit: manꝰ resera nõ poterat. Uehũc

Expanded text:
ciunt, ut ei virtus solita subveniret. Tertia vero die cum ille vel parentes eius die dominico clavem facit, digiti ei ambarum manuum contraxerunt, unguibusque in palmam defixis, qui ostium pandere voluit manus reserare non poterat. Dehinc
Abbreviated transcription (Latin):
ub ip̃o die quedã mulier noĩe
alga. de castro quod ooemana¬
cũ uocant. cont᷑ctoꝵ artuum clebi¬
litate ꝑ quinquennium mesta. pi¬
issimi patris meritis. pͥstine resti¬
tuta est sanitati.
pellam quoꝙ de araiaco. hilde
famuli sui liberare dignatus est.
ten ip̃o die puer quidam.
fulco noie  de uico scĩ cdementis
longo tem. pore cdebilitatũ pedẽ ba¬
eulo ⁊ cͥcũferens. mox ut tumbã scĩ te¬
tigit. om̃i cdolore caruit: & cũ eo aliꝰ
qui: manus offitiũ amiserat sospi¬
tati redditus discessit.

Expanded text:
ub ipso die quaedam mulier, nomine Aiga, de castro quod Cormanacum vocatur, contractorum artuum debilitate per quinquennium moesta, piissimi Patris meritis pristinae restituta est sanitati. XXXVI. Puellam quoque de Asaiaco, Hildegrvi sui liberare dignatus est. XXXVII. Item ipso die, puer quidam, Fulco nomine, de vico Sancti Clementis, longo tempore debilitatum pedem baculo circumferens, mox ut tumbam sancti tetigit, omni dolore caruit, et cum eo alius qui manus officium amiserat sospitati redditus abscessit.
Abbreviated transcription (Latin):
uina inspirante grã. in se reuersi.
beati patrom sui martini corpus pie
rapunti ad locũ quo belli uolentior
impitus erit deferentes. mortuum
ꝓ uiuis ꝓpignatorẽ opponũt. O am¬
clũ aduui̾t  mpotẽs appellat᷑.
fulgorẽ uirtutũ astris intulit. de¬
functus etiam beluipotens. triumpha¬
tos hostium cuntos sola sui p̃sentia
consecit. uere mirbilis deus in sc̃is

Expanded text:
uina inspirante gratia, in se reuersi, beati patroni sui Martini corpus pie rapiunt, & ad locum, quo belli violentior impetus erat, deferentes, mortuum pro viuis propugnatorem opponunt. O addum aduiueret signipotens appellatus fulgorem virtutum astris intulit, defunctus etiam bellipotens triumphator hostium cuneos sola sui præsentia confecit. Vere mirabilis Deus in Sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
Situr quã clanoꝵ tellus sibi in¬
sufficiens est moris est apd̃ illos ut
ꝑ singula lustra. multitudo ñ
minima dictante sortis euentu
N terra sua exulet ce in alienis
terris mansionẽ sibi. quoquomͦ
ad ꝓpͥa non reuersura uendicet.
Urgente igit᷑ dure soctis inclenen¬
tia. histingus cum innumera arma¬
toꝵ manu a finib suis exulans. gal¬
lias ingredit᷑. ciuitares obsidet ine¬
nia subuertit. turres terre coeqͣt
oppida. rura. uicos. ferro. flamina.
fame depopulat᷑. Contigit aũt ut
gallie suꝑiorib partib incensis. tu¬
tonim simli eam ext̾minio consũp¬
turus descenderer. Ambario itaq et
uniuersis que int̾ ligerim & carũ
continebant᷑ in fauillam redadis.
turonim obsidet. Portis igitꝰ custo¬
dias admouet. et ne quis tutt eir¬
at. magno studioso ꝙ conamine p̃¬
uidet. Aggeres enam struit. asꝑa
conplanat. et quicqͥcd urbi capiende
cõmodũ cet orclinat. aliem infortu¬
niĩ rumoe delatus. obsessis concepit¬

Expanded text:
ITVR quoniam Danorum tellus sibi insufficiens est, moris est apud illos, vt per singula lustra multitudo non minima, dictante fortis euentu, a terra sua exulet, & in alienis terris mansionem sibi quoquomodo, ad propria non reuersura, vendicet. Vrgente igitur duræ fortis inclementia, Hastingus cum innumera armatorum manu a finibus suis exulans, Gallias ingreditur, ciuitates obsidet, mœnia subuertit, turres terræ coæquat: oppida, rura, vicos, ferro, flamma, fame depopulatur. Contigit autem vt Galliæ superioris partibus incensis, Turonum, simili eam exterminio consumpturus, descēderet. Ambazio itaque, & vniuersis, quæ inter Ligerim & Karum continebantur, in fauillam redactis, Turonum obsidet. Portis igitur custodias admouet, & ne quis tuto exeat, magno studiosoque conamine prouidet. Aggeres etiam struit, aspera complanat, & quicquid vrbi capiendæ commodum esset, ordinat. Alieni infortunij rumor delatus obsessis, cōcept
Abbreviated transcription (Latin):
mearioꝰ.
uid autẽ nuꝑ ꝑtile¬
rim: primũ iiserã
huic libello miracłm
Dum ad ouiuium
residendentes. post
cũ infert᷑ in fercło
Quẽ elm̃ta crisec signatũ ctũ edimꝰ
Ina m̃ ex egistis ip̃iꝰ piscis iniuriosis¬
sime acchesit in guiture. Que clolores
ꝯmouens granes. incidebat fauces acu¬
mĩe. ⁊ ip̃am galã. longitudine obsera¬
lat. Impeliebat uocis sonũ. ⁊ neq
p̃m sdine liquarẽ qui sepe a pũato

Expanded text:
mearum. Quid autem nuper pertulerim, primum inseram huic libello miraculum. Dum ad convivium residentes post cis infertur in ferculo, quem dominica cruce signatum dum aedimus, una mihi ex aristis ipsius piscis iniuriosissime adhaesit in gutture. Quae dolores commovens graves, incidebat fauces acumine et ipsam gulam longitudine obserabat; impediebat vocis sonum et neque ipsum salibae liquorem, qui saepe a palato
Abbreviated transcription (Latin):
pendebat. gulam fancesq ⁊ reliquũ
capitis adtigi: nec mora sanitatẽ re¬
gepo Et priꝰ qͣm inina sc̃a egͥderer
slłam fatigationẽ sensi. qͥ tam̃ acu¬
in uelocitate sensi sanarũ : tit putarẽ

Expanded text:
pendebat, gulam faucesque et reliquum capitis adtigi. Nec mora, sanitatem recepi et, priusquam limina sancta egrederer, nullam fatigationem sensi. Quid tamen aeu ita me in velocitate sensi sanatum, ut putare
Abbreviated transcription (Latin):
locabant᷑. expeclita sollempnitate uisũ
reciꝑe meruit ocłoꝵ. S ⁊ alia nichilo¬
minus mulier que dui fuerat muta:
sermonis usum recepit.

Expanded text:
ltare, expedita solemnitate, visum recipere meruit oculorum. Sed et alia nihilominus mulier, quae diu muta fuerat, sermonis usum recepit.
Abbreviated transcription (Latin):
fas putarẽ tanti uiri latere uirtutes. apud me ipse didi¬
ci ut soloetismis ñ erubescerẽ. quia nec magnã istarũ um¬
quã rerũ scientiã contigissẽ. Et si quid ex his studiis olim
fortasse libassẽ totũ id dissuetudine tanti tẽporis ꝑdidissẽ.
S ed tamen ne nos maneat tã molesti defensio. subpresso si tͥ
ui detͣ nomine. libellus edatur. Quod fieri ualeat. titulũ si¬
tis erade. ut muta sit pagina. & qđ sufficit loquat᷑ materi¬

Expanded text:
fas putarem tanti uiri latere uirtutes, apud me ipse decidi, ut soloecismis non erubescerem: quia nec magnam istarum umquam rerum scientiam contigissem, et si quid ex his studiis olim fortasse libassem, totum id desuetudine tanti temporis perdidissem. sed tamen ne nos maneat tam molesta defensio, suppresso, si tibi uidetur, nomine libellus edatur. quod ut fieri ualeat, titulum frontis erade, ut muta sit pagina et, quod sufficit, loquatur materi
Abbreviated transcription (Latin):
I pud uultaconiũ quoq uicum
pictauensẽ. cdum duo pueri
nocte dñica u uno sitatii. quiesce¬
rent. uisum ẽ eis qͣzi signũ matu
tutinis ꝯmoui solet sonantẽ au¬
clissent. Et surgentes de cubili
suo:. it̾ direxer̃t ad eccłiam. Cũꝙ
in atriũ eccłie ꝑuenissẽt. inueni¬
tuit ibieͣ choro mulierũ canen
tas signo salutari p̃muniunt:
uniꝰ lumĩe. aliꝰ ⁊ lumĩe ⁊ gressu
mł̃tatur. Cumq ꝑ multoꝵ annoꝵ
curricła in his infirmitatib grã¬
uarent᷑. unꝰ qui tantũ lumĩe ca¬
ruerat. acl beati martini basilicã
deuote ueniẽs. ut orõem expleuit:
statim uisum recep̃. Aliꝰ in eodẽ

Expanded text:
pud Vultaconum quoque vicum Pictavinsem, dum duo pueruli nocte dominica in uno stratu quiescerent, visum est eis, quasi signum, quod matutinis commovi solet, sonantem audissent; et surgentes de cubili suo, direxerunt ad eclesiam. Cumque in atrium eclesiae pervenissent, inveniunt ibidem choros muliertas, signo salutari praemuniunt, unus lumine, alius et lumine et gressu mulctatur. Cumque per multorum annorum curricula in his infirmitatibus gravarentur; unus, qui tantum lumine caruerat, ad beati Martini basilicam devote veniens, ut orationem explevit, statim visum recepit. Alius, in eode
Abbreviated transcription (Latin):
bilis claudicabat. ueniensq ad
cellulam ꝯlatensẽ. inqͣ beati uiri
lectꝰ habet᷑. dum ibidẽ nocte dm̃ca
uigilie celebrarent᷑: subito orante
Et spectante ppło suꝑ terrã se tra¬
hens. cont᷑ͣ parietẽ erext in qͥ fe¬
nest᷑ ꝯtinet: que fuit̾ qͦndã beau
corꝑis porta. Et oraus atq p̃ gan¬
clio lacrimans. integre sanitati
restituitur. nec ulteriꝰ ullã ꝑtilit
de malis infirmitatib grat̾ritate
pede sinistꝰ debilis ctã cll tẽ¬
liqͥs petentib stipendia q̃rendo circu
itit: turonis aduenit.ꝰ parũꝑ mo¬
ratꝰ: it̾ q̃d ag̾e ceꝑat conat᷑ explete.
Pgressusq claudicando cum satellitib
decimo ab urbe miliario. ui doloris¬
tatẽ ꝯcurrentib ꝓclamãs ⁊ clicens.
ue mͥ qͥa sollemp̾nitatẽ uiri religiosi
spectare nolul: ideo me uirtꝰ eiꝰ allidit.
tie mec. fubuenite opp̃sso ⁊ debsli: ⁊
si timir dei manet in uobis. me usq
ad scm̃ locũ deportate. Igͣ cũ hoc a¬

Expanded text:
 ad cellulam Condatensim, in qua lectum viri beati habetur, dum ibidem nocte dominica vigiliae celebrarentur, subito, orante Et spectante plebe super terram trahens, contra parietem erexit, in quo fenestra retenetur, quae fuit quondam beati corporis porta. Et orans atque prae gaudio lacrimans, integrae sanitati restituitur, nec ulterius ullam pertulit de malis infirmitatibus gravitatem. pede sinistro debilis, dum cum reliquis petentibusiret, Turonis advenit. Et cum parumper moratus, iter quod agere coeperat conatur explere. Et progressus claudicando cum satellitibus, decimo ab urbe milliario tatem concurrentibus, proclamans et dicens: 'Vae mihi, quia solemnitatem viri gloriosi spectare nolui, ideo me virtus eius allidit. tiae meae, subvenite oppresso et debili et, si timor Dei manet, me usque ad sanctum locum deportate'. Igitur cum haec m
Abbreviated transcription (Latin):
adinuicẽ difruptis loris ꝑ plana ꝓ¬
siliunt ⁊ in fugã uertunt᷑. ⁊⁊ sic
male disꝑsi. alii excecant᷑. alii rupi
ultꝰ. Tam̃ stabularii irã dei intelli¬
gentes paucos ext᷑ t̾minũ loci qͦr
assequi potuerͣt expellunt: sanosq
recipunt. Nũciauer̃t regi ren
illã inuistissi me tetmeri. ⁊ ideo
hec se fuisse ꝑ: pessos: adclentes cdi¬
mute eã. ⁊. s erit t̾ pax. Qui fu¬
rore replet ⁊̃ sic clixisse fert᷑. Siue
uiste.  siue inuiste recdibeatur.
regnati te me hoc basilica nõ ha¬
bebit. Quui ꝓtinꝰ duirna trissio¬
ne. trã fitũ ac̾ciprẽs requieuit.
Adues niente autẽ głosissimo sigi¬
berto tĩge in eus regnũ. ad sugges¬
tionẽ beati eufronii ep̃i hoc indomi¬
niũ sc̃i martint restituit: qͦd usq
hodie ab etus basilica possidetur:
Audite hec omnes potestatẽ ha¬
bentes. sic uestite alios. t alios
nõ spolietis. Hoc adingite ur̃is
diuitis: unde clamaũ nõ infera¬
tis eccłus. uindex ẽ enam Ñ uelo:¬

Expanded text:
ad invicem, disruptis loris, per plana prosiliunt, et in fugam vertuntur; et sic male dispersi, alii excaecantur Bec., ur. Tandem stabularii iram Dei intelligentes, paucos extra terminum loci, quos assequi potuerunt, expellunt, sanosque recipiunt, nuntiantes regi rem illam injustissime retineri. Et ideo haec fuissent perpessi, addentes: 'Dimitte eam, et erit pax tibi'. Qui furore repletus sic dixisse fertur: 'Sive iuste sive iniuste redebeatur; regnante me, hoc basilica non habebit'. Qui protinus divina iussione transitum accipiens, requievit. Adveniente autem gloriosissimo Sigiberto rege in eius regnum, ad suggestionem beati Eufroni episcopi hoc in dominio sancti Martini restituit, quod usque hodie ab eius basilica possedetur. Audite haec omnes potestatem habentes! Sic vestite alios, ut alios non spolietis; hoc adiungite vestris divitiis, unde damnum non inferatis eclesiis! Vindex est enim Deus velo
Abbreviated transcription (Latin):
diclinass. ingestum ẽ aurib eiꝰ. locũ
q̃ndã quẽ basilica scĩ martini diu¬
tapno tenꝑe retinebat. fasci sur
uirib recliberi. loco añt illi naui¬
cellis nom̃ uetustas p̾sca incliderat.
Qm accepto iniquo consilio. pueros
ilorinit misit. qui reculã illã suo
dtũ sicbeagarent. Cumq hec non
possidens indett᷑ hab̾e̾. uissit ĩ locũ
illũ stabiarios cũ equitib cditigiꝰ.

Expanded text:
declinasset, ingestum est eius auribus, locum declinasset, ingestum est eius auribus, locum quendam, quem basilica sancti Martini diuturno tempore retenebat, fisci sui iuribus redeberi. Loco autem illi Navicellis nomen prisca vetustas indiderat. Qui, accepto iniquo consilio, pueros velociter misit, qui reicolam illam in suo dominio subiugarent. Cumque haec non possedens videretur habere, iussit in locum illum stabularios cum equitibus dirigi,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ pulu̾e̾ aut cera loci illiꝰ. uel qͦ
raꝑe quis potuit de sepulcꝰ. qͣnte
uirtutes aut assiclue fiant. aut fũ
tiit ut aliqͥd pignoris de sc̃a basili¬
ca secretius deportaret. Et multis
antẽ cupiens: nocte acd futẽ illñ
quo signũ ꝯmouet᷑ aduenit. Ex
quo fune decisam cultro particu¬
iam secũ detulit. Reuersꝰq acl do¬
mũ. multis exinde infirmis sanita¬
tẽ accõmodauit. ita ut ñ dubiũ
eẽt egrotũ euad̾e qui pignus illud
metiiss sidelit̾ osculari. Ecce quid
pr̃as scẽ fidelib. Qui tua menia
expetunt. ꝓp̾e ꝑ te saluant᷑ qui pig¬
nora tua detulerint: subseq̃nte tuo
anxilio lib̾ant᷑. S hec omnia fides
strennile oꝑat᷑ dicente dño. fides tua
te saluum fecit.
idetur nec illut filendum. quałr
uir beatꝰ p̃siclia famulis ad res
suas defensantas quaꝙ iubet accom¬
modet. Charibertus rex cum exosos
dericos eccłias dei negligeret. despec¬
tisq sacerdotib magis in luxuriam

Expanded text:
e pulvere, aut cera loci illius, vel quidquid rapere quis potuit de sepulcro, quantae virtutes aut assidue fiant, aut facttiit ut aliquid pignoris de Sancti basilica secretius deportaret; et multis verti autem cupiens, nocte ad funem illum de quo signum commovetur advenit; ex quo fune decisam cultro particulam, secum detulit. Regressusque ad domum, multis exinde infirmis sanitatem accommodavit, ita ut non dubium esset aegrotum evadere, qui pignus illud meruisset fideliter osculari. Ecce quidpraestas fidelibus, qui tua moenia expetunt proprie! Per te salvantur, qui pignora votive detulerint, subsequente tuo auxilio, liberantur. Sed haec omnia fides strenua operatur, dicente Domino: Fides tua te salvum fecit. 29. Videtur nec illud sileri, qualiter vir beatus praesidia famulis ad res suas defensandas quaqua iubet accomodet. Charibertus rex cum, exosis clericis, eclesias Dei neglegeret, dispectisque sacerdotibus, magis in luxoria
Abbreviated transcription (Latin):
rupta terra fontem ĩmensum po¬
pulis amnirantib patefecit. Qui
usꝙ hodie p̃bet bñficium homini¬
b cõmanentib in loco illo. In hu¬
ius enim fontis ore est lapis in
restimonium qui uestigium re¬
tinet a selli illius suꝑ quẽ sanctꝰ
selit antistes.

Expanded text:
tione, disrupta terra fontem immensum potione, disrupta terra fontem immensum populis admirantibus patefecit. Qui usque hodie beneficium praebet hominibus commanentibus in agro illo. In illius enim fontis ore est lapis in testimonium, qui vestigium retinet aselli hujus super quem sanctus sedit Antistes.
Abbreviated transcription (Latin):
xinde egressi. santonicũ territori¬
uodam conuiuio de beati martini
uirtutib fabularem᷑ : hec mͥ unus e
ciuib affirmantib aliis uera esse
fideliter retulit. Naiogialo uilla ẽ
in hoc territorio sita. ad quam cũ
sanctus martinus adhuc suꝑstes
in corpore adiret. obuiam habuit
uirum eribentem aquam in uascu¬
lo. Erat enim puteus ille. deque
hec eribebat situs in ualle quasi
nulle passus auilla. ex eo incole
haustam deferebãt aquam. Tunc
ait uuz da homini aquam feren¬
t. Queso dilectissime contine ma¬
num tuam. et huic asello quem se¬
deo. paulũlũ aque acd bibendum in¬
dulge: Qui ait. Si necessarium du
cis anunal tuum adaquare. ad pu¬
nam ego quod cum labore cletuli.
non p̃bebo. Et hec dicens p̃teriit.
Quo lisceclente uenit mulier. et
tium Dei. et tibi p̃beo ait ce asino
tuo potum. nec michi labor est ut
iterum hauriam. tantum fiat uo¬
luntas tua qui iter ꝑgens necessi¬
dam tibi mercedem ꝓ bñficio: quia
adaquasti asinum meum. Et po¬

Expanded text:
xinde egressi, Santonicum territoriquodam convivio de beati Martini virtutibus fabularemur, haec mihi unus ex civibus, affirmantibus aliis vera esse, fideliter retulit. Najogialo villa est in hoc terreturio sita, ad quam cum sanctus Martinus adhuc superstes in corpore adiret, obvium habuit virum exhibentem aquam cum vasculo. Erat enim puteus ille, de quo haec exhibebat, situs in valle quasi mille passus a villa, ex eo incolae haustam deferebant aquam. Tunc ait vir Dei homini aquam ferenti: 'Quaeso, dilectissime, contene manum tuam et huic asello, quem sedeo, paululum aquae ad bibendum indulge'. Qui ait: 'Si necescis animal tuum adaquare, accedNam ego quod cum labore detuli non praebebo; et haec dicens praeteriit. Quo discedente venit protinus mulier, et tium Dei : Et tibi praebeo, ait, et asino tuo potum; nec mihi labor est ut iterum hauriam. Tantum voluntas tua fiat, qui iter pergens necessidam tibi pro mercede beneficium, quia adaquasti asinum meum. Et po
Abbreviated transcription (Latin):
pfic̾e debuerat die p̃t̾euinte decres¬
quã pellis tenus que eiꝰ ossuia
conteg̾et teman̾et. Qui matre
mortua unũ ꝓpe i hoc exitu cux¬
erat. annũ. E rͣat enim unicũ patͥ.
de uxoria dilectõe qͦcidã memoriale.
Cui ut diimꝰ uictu minuente de¬
ficienti: ex inedia feb̾s accessit. Ut
aũt eũ hic feruor attigit. cucurrit
pat̾ acd eccłiam:. ne ples absq bap¬
tismo defungeret᷑. Qui baptiratꝰ
medurmi iam fossis oculis. iã pal¬
flatũ spiramis habens. suꝑ beatũ
sepulerũ patre eiulante deponitur.
Nec defuit uirtꝰ illa celestis. que
ris ninificauit. At ubi primũ ues
ciratim uirtate liuina insistente
rubeste. ⁊ sopitos ocłos in lamine
rediuino. laxari. Tunc a sc̃o iuiifi¬
catꝰ n apai̾re reciptꝰ sospes usꝙ ho¬
die in testimoniũ turtatis habet᷑.¬

Expanded text:
ficere debuerat, die praetereunte decresquam pellis tenuis, qui eius ossola contegeret, remaneret. Qui, matre mortua, unum prope in hoc exitu duxerat annum. Erat enim unicum patri de uxoria dilectione quodam memoriale. Cui, ut diximus, victu minuente, deficienti ex inaedia febris accessit. Ut autem eum hic fervor attigit, concurrit pater ad eclesiam, ne prolis absque baptismo fungeretur . Qui baptizatus medium, jam suffossis oculis, palflatum spiraminis habens, super beatum sepulcrum, patre ejulante deponitur. Nec defuit virtus illa coelestis, quae ris beati vivificavit. At ubi primum ejusdatim, virtute divina insistente, rubescere, et sopitos oculos in lumine redivivo laxari. Tunc a Sancto vivificatus, et a patre receptus, sospes usque hodie in testimonium virtutis habet
Abbreviated transcription (Latin):
cecꝰ ꝑ .ui. annos lumĩẽ uiduatꝰ
tticduana ꝓstratõe acd beatũ tumłm
orans. lumen qͥ caruerat oꝑante
solita uirtute recepit. Actum ẽ añt
in mi̾to hylatii beatissum clisci¬
płs p̃conantꝰ. qui sollempnitate

Expanded text:
er sex annos lumine viduatus, triduana prostratione ad beatum tumulum orans, lumen quo diu caruerat, operante solita virtute, recepit. Actum est auteimmerito Hilarii beatissimi discipulus praeconandus. Qui, solemnitate
Abbreviated transcription (Latin):
Aincipius quidam uir bonus
petragorioe urbis ciuis. amen¬
tiam nescio quam incurrisse puta¬
bat᷑ .c tam grauiter agebat inter¬
dũ. ut de sensu uid̾it᷑ exoed̾e. Quod
cũ multis mensib ꝑferret beati an¬
tissitis lisilicam expetluis: ibi ꝙ ut
arbiust quatuor tesicleus menses¬
et abslureus se a cibo carmũ & uio

Expanded text:
44. Principius quidam vir bonus, Petrocoricae urbis civis, amentiam nescio quam incurrisse putabatur, et tam graviter agebat interdum, ut de sensu videretur excedere. Quod cum multis mensibus perferret, beati antestitis basilicam expetivit; ibique, ut arbitror, quattuor resedens menses, abstenens se a cibo carnium ac vino,
Abbreviated transcription (Latin):
litas tua torm̃tum inclicat ppłi di¬
linqñtis. uade gͦ nũc ꝑ uieos e
castella. ⁊⁊ adcuitatẽ usq ꝓ.¬
tende. ⁊ p̃dica ut se omni
homo. a ꝑuriis ⁊ usurũ ab¬
stineat. ⁊ in ctie chaĩco nul
opus absq sollempnitatidb misti¬
cis agat. Ecce enim corã dño in
lactimis decumbimꝰ ueniã ꝓ poło
dep̃cantes. ⁊ acsbuc spes ẽ obstinen¬
di: si em̃datio subsequat᷑ in plebe.
Ham hostilitates et infirmitates
liter in scelere suo deꝑeant. Tũ uero
his ꝑactis que imꝑaui turonis ad
neo ap̃c dm ut saneris. Cui ille. Dic¬
tuñ. Cui uir. Ego sum inqͥt mar¬
tuiꝰ. turonoꝵ sacerclos. In his sc̃ĩ uer¬
bis panꝑ surrexit a somno. App̃hen¬
soꝙ baculo. uter imꝑatũ aggrectit᷑:
et̾ que sͥ fuerant imꝑata ppłis nun¬
cĩanit. Mense aũt .uii. poitqͣm hec
acta sunt. basilicã actiit: ibiq ꝓstratꝰ
ꝑ tridaum. quarta cdie ascĩ iuͣt tute
uisitatꝰ ẽ. Iam enim computruerat
caro palmarũ eiꝰ᷑: que clause detine¬

Expanded text:
tum indicat populi delinquentis. Vade ergo nunc per vicos et castella et ad civitatem usque pertende et praedica, ut se omnis homo a periuriis et usuris absteneat et in die dominico nullum opus absque solemnitatibus misticis agat. Ecce enim coram Domino in lacrimis decumbemus, veniam pro populo deprecantes, et adhuc spes est obtenendi, si emendatio subsequatur in plebe. Nam hostililiter in scelere suo depereant. Tu vero his peractis quae imperavi, Turonis ad nebo apud Dominum ut saneris. Cui ille: Dictuum? Cui vir: Ego sum, inquit, Martinus Turonorum sacerdos. In his Sancti verbis pauper surrexit a somno, apprehensoque bacello, iter imperatum aggreditur, et quae sibi fuerant imperata populis nuntiavit. Mense autem septimo postquam haec acta sunt, beatam basilicam adiit, ibique prostratus per triduum, quarta die a Sancti virtute visitatus est. Jam enim computruerat in eo caro palmarum ejus, quae clausa detine
Abbreviated transcription (Latin):
p̃stine sanitati reformat. S ego ut
sepe testatꝰ sum. indignũ me censeo
tanti uiti signa deꝓmẽ. Tam̃ qͥa ai¬
dax audeo: ueniã a legente peto. Ui
enim me impellit amor patͦni. Et
qͥa adhuc enimẽe demintiaui p̃clica¬
torẽ. dicã qͥd contigerit nuꝑ. Sifineꝰ
ex cinomannicis pauꝑcłs clum in
contractis in uolam cligitis. cũ mag¬
no dolore manus debues eleuauit. Ipo
dolore qͦ prem̃te. rursum soluit᷑ iso¬
porẽ. ⁊ uidit ꝑ usum: ⁊ ecce uir sta¬
bat ante cũ ing̾s uestib. cano autẽ
capite. Qui comiersꝰ. qͥd sic inquis tu
fletib cõmoueris : Et ille. Ecce ue¬
nerabilis dñe dum parumꝑ obdorm¬
misissem. Tunc ille uir tamꝗͣ disti¬
płis dñs de ceto nato. qͥa neq ille
petcauerat neq parentes eiꝰ: s ut ma

Expanded text:
pristinae sospitati reformat. Sed ego, ut saepe testatus sum, indignum me censeo tanti viri signa depromere. Tamen quia audax audeo, veniam peto a legente. Quia enim me impellit amor patroni, et quia esse adhuc eum denuntiavi praedicatorem, dicam quid contigerit nuper. Sisulfus ex Cenomanicontractis in volam digitis, cum magno dolore manus debiles elevavit, ipso quoque dolore premente, rursum solvitur in soporem: et vidit per visum, et ecce vir stabat ante eum nigris vestibus, cano autem capite. Qui conversus: Quid sic, inquit, tu fletibus commoveris? Et ille: Ecce, venerabilis domine, dum parumper obdormmisissem. Tunc vir ille, tanquam discipulis Dominus de caeco nato, quia neque ille peccaverat, neque paren
Abbreviated transcription (Latin):
Ridus uir religi¬
otꝰ ex lemouicho causa tantũ
orõis turonis uenit. n beatũ sepulcrũ
uel fesso corꝑi somnũ. uł ineclia defici¬
enti cibum p̃buerat. cdumq cuncta
cucuit cuncta ꝑagrat: uenit ad pu¬
deum quẽ sc̃s dei ꝓprio labore patefece¬
rat. fusa q or̃one a quã haurit. impo¬
fitãq ampullã domum regrediẽs de¬
portauit. Cumq exinde multis inifir
mis tribueret sanitates. quadã uice
renosindꝰ fr̃ eiꝰ. ui febum impulcꝰ. de¬
cubuit in lectulo. Octaua qͦ clie. cũ
iam ocłis clausis in hoc iaceret. ut
sp̃m exalaret. atq om̃is familia per¬
streꝑet. mortẽ condolens patͦm. uel
funeris necessaria p̃pataret: uenit ad
mentẽ prb̾ro. ut de aqua beati pu¬
tei in ore defuncturo gutrã deferret
Qua illata uͥ primũ os eiꝰ attigit:
mox oculos egrotꝰ aꝑuit. Absoluta
etiã lingna: rogat s aclhuc exindde
ministrari. Acceptoq calice ut bibit
statim om̃is feb̾s aufugit: ⁊ sic acͥ¬

Expanded text:
ius vir religis ex Lemovicino causa tantum devotionis Turonis advenit, et beatum sepulcrum , ac ubi vel fesso corpori somnum, vel inedia deficienti cibum praebuerat; dumque cuncta circuit, cuncta peragrat, venit ad puteum, quem Sanctus Dei proprio labore patefecit, fusaque oratione aquam haurit, impositamque in ampullula, domum regrediens deportavit. Cumque exinde 1064 infirmis multis tribueret sanitates, quadam vice Renosindus frater ejus vi febrium impulsus, decubuit lectulo. Octava vero die cum jam oculis clausis in hoc jaceret, ut spiritum exhalaret, atque omnis familia perstreperet mortem condolens patroni, vel funeri necessaria praepararet, venit in mentem presbytero, ut de aqua beati putei in ore defuncturo guttam inferret. Qua illata, ubi primum os ejus attigit, mox oculos aegrotus aperuit, absolutaque etiam lingua, rogat sibi adhuc exinde ministrari: acceptoque calice, ut bibit, statim omnis febris effugit; et sic, ad
Abbreviated transcription (Latin):
i. Euerabili ot sc̃o patri
odoni dei grã clumacen¬
si abbati: fulco bonus
comes andegauoꝵ salute
et debitam relerentu. Solent quo¬
dam. supꝑis p̃ludior comparo bemitio¬
lentiã qͥ qñ satis p̃sumunt de amici
corsen᷑ figo aut peter uelierabilis uo¬

Expanded text:
ENERABILI & sancto Patri Odoni Dei gratia Cluniacensi Abbati, Fulco Bonus Comes Andegauorum salutem & debitam reuerentiam. Solent quodam fauoris præludio comparare beniuolentiam, qui non satis præsumunt de amici conscientia. Ego autem, Pater venerabilis, vo
Abbreviated transcription (Latin):
amore et pie ur̃e collocutionis acarn¬
stis desiclmo ragani sepus & ninc
uerum rogo. quatuius antique histo¬
tir side seruata. suaui ur̃o dictamine
reui ipãm explanetis. quo & tam pia
natratione edificet᷑ eccłia: & filii pat̾
expleat desiderium. Quod si tanti
patris filus appellari non merui.
nec mea merita ad id qd postulo ⁊̃¬
petrare non fi sussiciuint. certe uł
dignitas materie. uł caisse utilitas
obtinebit : qd̃ poscentis uilitas impe¬
trare non meruit. Materia enĩ mar¬
tuiuis. utilitas eccłiaꝵ edificatio ẽ.
Nos aut̃ qͥd martino negabitis:
Quid edificatiõis ecclesiĩs subtrahe¬
tis. En ergo agut qd̵ ce amicus
postulat &e martino p̃star: et ec¬
desiam edificat. Quod si ius in a¬
micum ꝓ comuictus gr̃ã ꝓ lacten
exigere. nichil credo mͥ negaretis.
quem materni lacdis participem
accuustis. Quem ergo materni lac¬
tis nutristis participio matris ec¬
clesie nutrite lacte salutifero. ut
sicut corporis mei uitam de matͥs

Expanded text:
amore, et piae vestrae collocutionis accensus desiderio, rogavi saepius, et nunc iterum rogo, quatenus antiquitatis historiae fide servata, suam in vestro dictamine rem ipsam explanetis: quo et tam pia narratione aedificetur Ecclesia, et filii pater expleat desiderium. Quod si ego tanti patris filius appellari non merui, nec merita ad id quod postulo, impetrandum sufficiunt: certe vel dignitas materiae, vel Ecclesiae utilitas obtinebit, quod poscentis vilitas impetrare non meruit. Martinus enim materia, utilitas Ecclesiarum aedificatio est. Vos autem quid Martino negabitis? Quid aedificationis Ecclesiis subtrahetis? Eia ergo, agite: quod et amicus postulat, Martino praestat, et Ecclesiam aedificat. Quod si jus in amicum pro convictus gratia, pro lactentexigere, nihil credo mihi negaretis, quem mater in lactis participem accivit. Quem ergo materni lactis nutristis participio, matris Ecclesiae nutrite lacte salutifero: ut sicut corporis mei vitam de matris
Abbreviated transcription (Latin):
&e accendi sentirem. quẽ dñs ibc̃ mi¬
sit in tertam & uoluit uehem̃ter
accendi. Int̾ cer̾a uͦ uite eterne collo¬
quia. de cominuni patrono nrõ. be
atissimo udelicet martino frequens
Porro int̾ alia mͥ retulistis. repperisse
nos in quibdim ueterib sacdulis
impolito eraratũ sermone. qͣliter
enusdem beati martini sacaatisslmũ

Expanded text:
et accendi sentirem, quem Dominus Jesus miet accendi sentirem, quem Dominus Jesus misit in terra, et voluit vehementer accendi. Inter caetera vero vitae aeternae colloquia, de communi patrono nostro, videlicet Martino, frequens Porro inter alia mihi retulistis reperisse vos in quibusdam veteribus schedulis impolito exaratum sermone, qualiter ejusdem beati Martini sacratissimum
Abbreviated transcription (Latin):
umor sim dignitate. meritis aut̃ mi¬
nimus. Non enim semꝑ equalio soci¬
ant᷑. Iungunt᷑ certe in eiusdem con¬
structione̾ tabernaculi. sage ciłioia
cortinus subtilissimus. In archa ntoe
iminitis belua cum homine mansie¬
to. etiticialib undis eripit᷑. Pulcri¬
tudinem creaturaꝵ informior enor¬
nat &t angłs. Et ut domestico utar
exemplo. puluerulentis pedib lum̃
oculoꝵ positum in sublimi. in nobis
ip̃is exibet ministerium. S quorsũ
hec tam longo repetita principio ᷤ
Nempe ut astruam exemplis. et con¬
firmẽ rationib: sepe conniri dispa¬
ria. & sublimia humilib debere con¬
descendere. Condescendat igit᷑ mee
paruitati ur̃a sublimitas. & p̃state
qd̵ postulo qui hoc ipm p̃stitistis.
ut postulare auder̃e. Memunt cer¬
te non ambigo ur̃a scã paternitas
quam dulcib colloquiis amniam
meam esurientem reficere soleba¬
tis. ut de scõ mellifluo ore ur̃o illiꝰ
ignis sepuis ardorem in me tnͣstũdi

Expanded text:
or sim dignitate, meritis autem minimus. Non enim semper æqualia sociantur. Certe iunguntur in eiusdem constructione Tabernaculi saga cilicina cortinis subtilissimis. In Arca Noe immitis bellua cum homine mansueto exitialibus vndis eripitur. Pulchritudinem creaturarum & formica exornat, & Angelus. Et, vt domestico abutar exemplo, puluerulentis pedibus lutum oculorum positum, sublime in nobis ipsis exhibet ministerium. Sed quorsum hæc tam longo repetita principio? Nempe vt astruam exēplis, & confirmem rationibus, sæpe Comiti disparia, & sublimia humilibus debere condescendere. Condeparvitati vestra sublimitas, et praestate quod postulo, qui hoc ipsum praestitistis, ut postulare auderem. Meminit certe, non ambigo, vestra sancta paternitas, quam dulcibus eloquiis animam meam esurientem reficere solebatis: ut de sancto et mellifluo ore vestro illius ignis saepius ardorem in me transfundi
Abbreviated transcription (Latin):
arrabo ⁊ illud
quałr cliabolice artis insanie ad
cius basilicã denudent᷑. Quiclã aqui¬
linus nomĩe. dum uenationẽ cum
patre suo in filius francie exerceret
pauorẽ pessimũ inimico insicliante
incurrit. Erat enim ei tremor cor¬
clis. n interdum uidebatur exsensus.
Parentes uͦ eiꝰ intelligentes eũ clia¬
boli inmissione muitari. ut mos
rusticoꝵ habet. a sortilegis ⁊ ariolis
ligam̃ta ei ⁊ potiones deferebãt. S
cum nichil ualeret. ex more sc̃i mar¬
tini aixibia ꝓmpti dolore cogente.
requirũt dĩcentes. Potest his insicli¬
is nudare maliciã. qui detexit umbm̃
adoratã. Quẽ de regione cõmotũ mi¬
serũt ad scãm basilicã ibiq in or̃one
cum sũma pietate se continẽs: opem
scĩ poscebat assidue. Cunq in hac fi
dempto. sensum ut habuat ante re¬
cepit: oblitũq parentib ĩ eo loco nsq
hocdie ꝓ beneficio accepto deseruit.

Expanded text:
arrabo et illud, qualiter diabolicae artis insaniae ad ejus basilicam denudentur. Quidam, Aquilinus nomine, dum venationem cum patre suo in silvis Franciae exerceret, pavorem pessimum, inimico insidiante, incurrit. Erat enim ei tremor cordis, et interea videbatur exsensus. Parentes vero ejus intelligentes eum diaboli immissione turbari, ut mos rusticorum habet, a sortilegis et ariolis ligamenta ei et potiones deferebant. Sed cum nihil valerent ex more, illi sancti Martini auxilia prompti, dolore cogente, requirunt, dicentes: Potest hic insidiarum nudare malitiam, qui detexit umbramadoratam. Quem de regione commotum miserunt ad 1025 sanctam basilicam, ibique in oratione cum summa parcitate se continens, opem Sancti poscebat assidue. Cumque in hac fidempto, sensum ut habuerat ante, recepit, oblitisque parentibus in eo loco usque hodie pro beneficio accepto deservit.
Abbreviated transcription (Latin):
el qͥcl de energuminis ⁊ frigore¬
ticis ref̾am. quib si uere fuerint
parcitas fidesq coniũcte mox ãmini¬
in feb̾s pessime quat̾uint᷑. tota clie in¬
ter altare n scm tumulũ decubantes
cro pulue̾ continuo ꝓmerent᷑ acciꝑe
sanitatẽ. Nam paulus energuminus
qui legionẽ demonũ dicebat᷑ habere.
mustente inimico machinã que scẽ
ti collideret.

Expanded text:
ego de energumenis vel frigoriticis referam, quibus si vere fuerint parcitas et fides conjunctae, mox adminivi febris pessime quatiuntur, tota die inter altarium et sanctum tumulum decubantes cri pulvere, continuo promerentur accipere sanitatem. Nam Paulus energumenus, qui legionem daemoniorum dicebatur habere, insistente inimico, machinam, quae sanctae pusculi collideret.
Abbreviated transcription (Latin):
ne aurelianensi. mamoldo cenamaꝵ¬
nensi. & scõ lupo andegauensi ep̃o
et cleri plebis ꝙ multitudine. co¬
acta. consilium ineunt quid facto
opus sit. Co tempore uir illustris¬
gonis ducis burgundie nepos. lochie
ce ambarie dñs. streunuus armis.
sumina potestare & ꝓbitate p̃ditus
erat. oe anclegautnsem comitatum.
ex regio inimere nuꝑ sibi imꝑtitũ
ꝓcurabat: in autisiodorensi etiam
urbe aulam ꝓpͥam. o uineas uini
na possidebat. Cum igͣ tantum ui
da confluerent : allegationis sur
officio fungi. ab uinuersis acla¬
matũ ẽ. Cum aũt ad eum ob istius¬
modi causam mintios dirig̾e dis
credimus gp̃m. sancli martini
ut ei moris erat oeitutus mn
eccłium. Exiens aũt ab eccł
uniuersis cũ gaudio suscipit. et
uerentii ¶ert᷑. Cum in mectio
p̃monitus in hec uechi ꝓrupit.
entes: cum diuite ie ẜuenu
caleatis. et priuida¬

Expanded text:
ne Aurelianensi, et Mainoldo Cenomannensi, et sancto Lupo Andegavensi et cleri plebisque multitudine coacta, consilium ineunt quid facto opus esset. Eo tempore vir illustrisgonis ducis Burgundiae nepos, Lochiae et Ambaziae dominus, strenuus armis, summa potestate et probitate praeditus erat, et Andegavensem consulatum ex regio munere nuper sibi impartitum procurabat. In Antissiodorensi etiam urbe aulam propriam, et vineas, et et possidebat. Cum igitur tantum da confluerent, allegationis suae officio fungi ab universis acclamatum est. Cum autem ad eum ob istiusmodi causam nuntios dirigere procredimus gratiam, sancti Martini, ut ei moris est, oraturus intravit ecclesiam. Exiens autem ab ecclesia ab universis cum gaudio suscipitur, et uerentia defertur. Cum in medio præmonitus in hæc verba prorupit. entes, cum diuite ingenij vena calleatis, & prud
Abbreviated transcription (Latin):
antisticem martinũ. tam brigo
xilio tlgatum ur̃a id agete in¬
curia. reducert neglexistis. Ctu illi
dissereris. & nobis in desiderio po¬
sicis. desideriĩ nr̃i desideratũ cõmo¬
nitoriũ faccͥs. Non est inquiunt
dnẽ mni nr̃e ut putas incurie. s re¬
gis franooꝵ pigͣ segnities nos impe¬
diuit. or autisiodorensis autistitis
ꝑuicax iuolentia nobis martinũ.
antistitis cor iduratũ ẽ. & quasi
alter pharo. factus. non uult cli¬
nuitas. ꝓbitas etiam & potestas
suppeditant. cõmuni et humili ob
hiue te conformes allegationi: &
ipiũ cecum ip̃o gaudium huic

Expanded text:
antistitem Martinum tam longo exsilio relegatum, vestra id agente incuria, reducere neglexistis. Cui illi dissereres, et nobis in desiderio positis, desiderii nostri desideratum commonitorium faceres. Non est, inquiunt, domine mi, nostrae, ut putas, incuriae; sed regis Franciae pigra segnities nos impedivit, et Antissiodorensis antistitis pervicax violentia nobis Martinum nantistitis cor induratum est, et quasi alter Pharao factus est; non vult dinuitas, et probitas etiam et potestas suppeditant, communi et humili suphuic te conformes allegationi, et ipsum et cum ipso gaudium huic
Abbreviated transcription (Latin):
uolutis postiodũ quam pluri¬
mis aunis. pace eccłie reddita.
tollone fidei restituro. turonici iuri
dnm &t patronũ suum requirendi
grã autisiodoꝵ ꝓficiscunt᷑.
Monuenuit᷑ gͥ aunarium eiusdẽ
ri urbis epm̃. ut eis sue licentia
ꝑmissionis. ꝓprium reducetidi pontifi¬
cem copia tribuat᷑. Quib ille tale
fert᷑ dedisse responsum. Nolo eccłiam
ni. Uiaentes aut̃ turonici se ꝑ eun¬
dem epm̃ nichil ꝓfic̾e̾. ad regem fnͣ¬

Expanded text:
is postmodum quampluribus annis, pace Ecclesiæ reddita, Rollone fidei restituto, Turonici viri Dominum & Patronum suum requirendi gratia Antissiodorum proficiscuntur. Conueniunt igitur Armarium eiusdem vrbis Episcopum, vt eis suæ licentia permissionis, proprium reducendi Pontificem copia tribuatur. Quibus ille tale fertur dedisse responsum. Nolo Ecclesiam ni. Videntes itaque Turonici, se per eumdem episcopum nihil proficere, ad regem Franc
Abbreviated transcription (Latin):
dueniente autem festo beati
cum menbris debilem puerũ. noĩe
baudegisilũ. Gelebratis igit᷑ sollep̃ni
b sc̃i. hunc artub restitutis secũ
redurit incolumem.

Expanded text:
dveniente autem festa beati, puerum membris debilem nomine Baudegisillum. Ceis Sancti, hunc artubus restitutis, secum reduxit incolumem.
Abbreviated transcription (Latin):
uolescens quidã ex nr̃is noctius
febtib uixabat᷑. intantũ ut ab ho¬
ra dici ectaua usq in crastinũ secła
chiei hora. mullã estuandi quietẽ poss
accaxe. Erat enuim ei. ⁊ hoetibilis oĩs
cibus : nec quicꝗͣ unde ꝯfortarerur
accipiebat. Dolor etiã seuus omnia
m̃bra quatiebat: ẜ n pallor genas
tin̾e̾: tit ad sepuictũ beati aliustitis
deferret᷑. Tandem allatꝰ de sacrosc̃ĩ
tumuili puluere. de luto potum samp¬
sit. Mox ab hac beneictione sugato
unuiso dolore febtis eirinit est.
Nec mora cligestionĩ. loca secrepiora
puer expetiit. Declucit᷑ in angulo uen¬
tris purgancdi grã Uetũ ubi tio¬
luntatẽ alui flata impellente ꝓfui¬
cdit. Etatim luo uermes ab il inmo¬
clum serpentiũ ꝓcessirurt. Qu it
moueri oculis hominũ ioibantur :
ut uiuere pucarett᷑. His igit᷑
eo cligestis. ilico ad plene. sanatus
⁊ cibum ut solitꝰ epat hausit ⁊ pptũ:
rudoeq genis fugato pauore eculitut:

Expanded text:
olescens quidam ex nostris, nocturnis febribus vexabatur in tantum, ut ab hora diei octava usque in crastinum secunda diei hora, nullam aestuandi quietem posset accipere. Erat enim ei et horribilis omnis cibus, nec quidquam unde confortaretur, accipiebat. Dolor etiam saevus membra omnia quatiebat, sed et pallor genas potui ut ad sepulcrum beati Antistitis deferretur. Tandem allatus, ut de sacrosancto tumuli pulvere diluto potum sumpsit, mox ab hac benedictione, fugato universo dolore, febris exstincta est. Nec mora, secreta digestionum loca puer expetit, deducitur in angulo ventris purgandi gratia. Verum ubi voluntatem alvi, flatu impellente profudit, statim duo vermes ab eo in modum serpentium processerunt, qui ita moveri oculis hominum videbantur, ut vivere putarentur. His igitur ab eo digestis, ilico adplene sanatus, et cibum, ut solitus erat, hausit et potum, ruborque genis, fugato pallore, redditu
Abbreviated transcription (Latin):
ec minus et alius puer
ab urbe cenomannica dela¬
tus quem ingelgerius comes andega¬
uoꝵ diligenter nutriri fecerat ꝙ in
silium adoptauerat: ut scĩ mansoleũ

Expanded text:
ec minus et alius puer, ab urbe Cenomannica delatus, quem Ingelgerius comes Andegavorum diligenter nutriri fecerat, et in filium adoptaverat, ut sancti mausoleu
Abbreviated transcription (Latin):
naris puero inte tetceq̃as. Tunc ille cõ¬
punctꝰ corde ingressus bafilicã. ꝓstratꝰ corã
altari sc̃o cum lac̾mis p̃cem fudit ad
dñm. ⁊e: ante a paur̃co sucrexit :
quã flum̃ oculoꝵ huuis paginã delic¬
ti deleret. Quo a uinculo quo nexꝰ
fuerat absoluto. ⁊ in basilicam ingces¬
so:. rex eleuat᷑ a solo. Et sic recipiẽt
incolumẽ famulũ: repetiuit palatiũ.
Testabat᷑ aũt maior p̃satꝰ. hec se ab
ip̃ius regis relatione sicut actũ nar¬
rauimꝰ cogno uimꝰ. Sic enim głiosus
pontifex. suam illustrat. utbẽ mira¬
culis: ut decẽ nõ sentiat᷑ alienis.

Expanded text:
naris puero, in te retorqueas. Tunc ille compunctus corde, ingressus basilicam, prostratus coram sancto altari, cum lacrymis preces fudit ad Dominum: nec ante a pavimento surrexit, quam flumen oculorum hujus paginam delicti deleret. Quo a vinculo quo nexus fuerat absoluto, ac in basilicam ingresso, rex elevatur a solo, et sic recipiens incolumem famulum palatium repetivit. Testabatur autem major praefatus haec se ab ipsius regis relatione, sicut actum narravimus, cognovisse. Sic enim gloriosus Pontifex suam illustrat urbem miraculis, ut deesse non sentiatur alienis.
Abbreviated transcription (Latin):
suam cum tremore rediens. adiroptus a
febre die tercia exspirauit. Cognitntiꝙ
est offensum antistitẽ habuissi. Hoc igͥ¬
tur nr̃o temꝑe gestum recolimi

Expanded text:
suam cum tremore rediens, correptus a febre, die tertia exspiravit, cognitumque est offensum Antistitem habuisse. Hoc igitur nostro tempore gestum recolim
Abbreviated transcription (Latin):
scriptores uite euis multa p̃terierũt.
cdum sastidiũ arcerĩ detrahenitũ soniss st̃:
ne non crede̾nt᷑ abhis qui bonoꝵ scĩtatem.
linguis uenefiuis impugnare sepuis no¬
lunt. S nos qui coititie maigrti quidom
eius miracula cernimus ad sepulchrũ.
quia. non ẽ opus sanis medicus: s qui
male habet᷑ absurdũ duximus si ea que
euident᷑ ab eo prius gesta cognouinnus file¬
amus. Quocd siquis est adhuc infidelis &
emutus: ut hec non credat accelit ad basi¬
licam. ⁊ uidebit cottidie & noua agr̃ ⁊ que
facta cdudum suerant iterari. Et quia t᷑¬
cium de euis oꝑil libillum scripssmus.
ne er hit liber ab euis uͥtutib sit inniti¬
nisꝰ scribet incodem aliqua de his que

Expanded text:
scriptores vitae eius multa praeterierunt, dum fastidium arcere detrahentium adnisi sunt, ne non crederentur ab his qui bonorum sanctitatem linguis veneficis inpugnantes saepius volunt. Sed nos, qui cotidie, indigni quidem, eius miracula cernimus ad sepulchrum, – quia non est opus sanis medicus, sed qui male habent – absurdum duximus, si ea quae evidenter ab eo prius gesta cognovimus sileamus. Quod si quis est adhuc infidelis et aemulus, ut haec non credat, accedat ad basilicam, et videbit cotidie et nova agi et quae facta dudum fuerant iterari. Et quia tertium de eius operibus libellum scripsimus, ne et hic liber ab eius virtutibus sit inmunis, scrib
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ scam̃. idest martinus abrabe. sinu
letus excipit᷑ cderus decantaret: et di¬
thetrum ꝙ relinquens odorem. ab in¬
ergumino discedens. eum sanũ ꝗuis
inuitus deseruit. Quod cdericus iudẽs
non fuit ei satis sub cõmuni clericoꝵ
uita scõ deseriure martino. s placitã
martini uitam ꝓfessus. in maicei mo¬
nasterio monachũ habitu. monachũꝙ
oꝑe suscepit. Tlam monachus factus :
monachi iugilauit mactus: ad̾o ut pꝰ¬
ea custos oramis ineodẽ monasterm. ꝓ
sc̃itate nite et religionis custodia pont.¬
rit᷑. O martinũ nulli sere scoꝵ metitis
inferiorem nulli scd̃m potentia. nul¬
li iuscerib caritatis minorẽ. Qui mi¬
rabalter demoniacũ curauit: et eius
sanitatẽ derico suo muscd̾iter uere salu

Expanded text:
 Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, clerus decantaret, ditetrumque relinquens odorem, ab energumeno discedens, eum sanum et invitus deseruit. Quod clericus videns non fuit ei satis sub communi clericorum vita sancto deservire Martino, sed placitam Martini vitam professus, in majori monasterio monachicum habitum monachumque virtute suscepit, et monachus factus, monachi vigilavit in actus, adeo ut postea custos ordinis in eodem monasterio prae sanctitate vitae et religionis custodia poneretur. O Martinum nulli fere sanctorum meritis inferiorem, nulli secundum potentiam, nulli visceribus charitatis minorem, qui mirabiliter daemoniacum curavit, et ejus san
Abbreviated transcription (Latin):
uera. Nunc autẽ facta confessione. et cͥ¬
muiũ uera de corde abrenuntiatione:
ꝑ uos dimitam. Solus marrinus hoc
poterit: &e hoc tamen in honore enes.
missa celebrata. Quod audientes cleri¬
ci. consilio mito inter se clererunt. Et¬
si cdiabolus mendax ẽ: certe nel qñq¬

Expanded text:
vera. Nunc autem facta confessione, et crvera. Nunc autem facta confessione, et criminum vera de corde abrenuntiatione, per vos dimittam. Solus Martinus hoc poterit et hoc tamen in ejus honore missa celebrata. Quod audientes clerici, consilio inito inter se dixerant: Etsi diabolus mendax est, certe vel quan
Abbreviated transcription (Latin):
nit. In quem diabolus eius dirigens
oculos. quem occupauerat. ꝑ os ip̃ius
ai. Et tu desano capite nos obiurgĩ
qui hac node tale facinus cũ tali ꝑ¬
sona. tali in lomo admisisti. Erubuit
dericus. diuertens ꝙ ab eo. sacerdotẽ
uocat in partem secedit. crimen a
demone sibi obiectũ & si qua forte p̃¬
mebant eius conscientiam spũ cont̾¬
to dampnat: uoce humili confitet᷑
iudicio sacerdotis se subdit: satissas¬
tate a lacritate amplectit᷑. Sic ꝙ tanᷤ¬
dem fidei uirtuce animatus. ad de¬
moniaci rediens p̃sentiam. et cde me
inqnuid quid dicis. In quem ille ut
suum erat toruos intendens ocłos. et
sepe multũ hunc respectans. recede in¬
quit ame: quia nichil nr̃m mit d̃ ꝑi¬
o. Quo clericus audito. xp̃i głam sc̃e
fudilis anindie ppłi quanta sit sid̾i
issicm sit contessionis ineclicibilẽ sa¬
cramustũ audistis enĩ qui coram
aderatis. quã turpia mͥ imꝓperauit de¬
mon. qui hunc hominẽ obsidet & utiq

Expanded text:
nit. In quem diabolus, ejus dirigens nit. In quem diabolus, ejus dirigens oculos quem occupaverat, per os ipsius ait: Et tu de sano capite nos objurgas, qui hac nocte tale facinus cum tali persona, tali loco, admisisti. Erubuit clericus; divertensque ab eo sacerdotem evocat, in partem secedit, crimen a daemone sibi objectum, et si qua forte premebant conscientiam, spiritu contrito damnat, voce humili confitetur, judicio se sacerdotis subdit, satisfacmpta alacritate amplectitur. Sicque tandem fidei virtute animatus ad daemoniaci rediens praesentiam, Et de me, inquit, quid dicis? In quem ille, ut suum erat, torvos intendens oculos, Et saepe hunc multum respectans, Recede, inquit, a me, quia nihil nostrum in te reperio. Quo clericus audito, Christi gloriamfideles, attendite, populi, quanta sit fidei efficax sit confessionis indicibile sacramentum. Audistis enim qui coram aderatis quam turpia mihi improperavit daemon, qui hunc hominem obsidet, et utique
Abbreviated transcription (Latin):
num ferebant᷑. Mirũ in mecdũ mor¬
tui urtus cura uiuos salutẽ oꝑibat᷑
Nec quisꝙͣ optata salute frustrabat᷑
nsi cuuis fides infirma de martim
potentia dubitans arguit᷑. Erat tc̃
temporis demoniacus quidam etate
iuuenis. militaris ꝓgemegimo no¬
mine. de castro prulliaco oeuindus
hunc paientes uinctũ cathenisi ti¬
nistraꝵ obsequio ad sc̃i basilitã eri¬
beri feccrut᷑. Demon aut qui eũ mm¬
serat. & cdurus possessor p̃si ebilli:
ad multoꝵ confusient̃ ut a oga
no abiggebat᷑. Quicũq enuim in eius ue¬
niss p̾sentim. capitalis criminis noxe
obugrius. statim tempus. locũ. ꝑsonã.
modum ꝙ facinoris. demon in eius fa¬
ciem uritu̾e̾nt̾ coram omib exponebat
diues opum. clari sanguinis. ñ nulli̾
etiã dignitaus in eccłia. nam subdera¬
nus erat auchens. grauit̾ tulit tantã
scilicet ad̾o diabolo ꝓmissã potistatẽ
cõmuncaret infamie. Ueniꝙ inp̃sen¬
tiam clemoniaci cũ hac querela ue¬

Expanded text:
ni ferebantur. Mirum in modum mortui virtus circa vivos salutem operabatur, nec quisquam optata sanitate frustrabatur, nisi cujus fides infirma de Martini potentia haesitabat. Erat tunc temporis daemoniacus quidam aetate juvenis, militaris progenie, Gimo nomine, de castro Prierato oriundus. Hunc parentes vinctum catenis ministrorum obsequio ad sancti basilicam exhiberi fecerunt. Daemon autem qui eum invaserat, et durus possessor praesidebat, illo ad multorum confusionem, ut proprio ano, abutebatur. Quicunque enim in ejus venisset praesentiam capitalis criminis noxe obnoxius, statim tempus, locum, personam, modumque facinoris daemon in ejus faciem irreverenter coram omnibus exponebat.dives opum, clari sanguinis, nonnullius etiam dignitatis in ecclesia nam subdecanus erat audiens, graviter tulit, tantam scilicet a Deo diabolo permissam potestatem communicaret infamiae. Denique in praesentia daemoniaci cum hac querela ve
Abbreviated transcription (Latin):
conabat᷑ resistere. Post decursa ũ duaꝵ
aut tͥum horaꝵ spacia. regresse mulie¬
res relique: inuenerũt eã semiuiuam.
humo iacentẽ: nichil posse penitꝰ loqui.
Innuebat quidẽ illa manu: s nichil
intesligentib hec muta ꝑmansit. Ui¬
bra nͦ q̃ ei apparuit. intantũ hominib

Expanded text:
conabatur. Post decursa vero duarum aut trium horarum spatia regressae mulieres reliquae, invenerunt eam semivivam humo iacentem, nihil penitus loqui posse. Innuebat quidem illa manu; sed nihil intellegentibus, haec muta permansit. Umbra vero, quae ei apparuerat, in tantum hominib