comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ueram ee crediderunt. Testor uos me uoca¬
tis quo udo & in uitum me male dicere sum¬
mis pontificibus cogitis quos magis in delis¬
tis suis oꝑare uellem. s ed porgamus in genue
Loqui ꝯnͣ quidem alice agi nequit. Hter eaiusa
ut fatetr eos itt credidiese & nõ malitia se¬
cisse. ꝯ ud mirum siisti crediderunt. ubi tĩ
Lucri blanditur cum plurima ubi nullum lucrum
ostenditur ꝑ insignem imperitiam credãt. Nõ¬
ne apud aram celi nn tam eximio templo & in
loco maxime angusto comnimue pieã sabulã
sibillo et ratauiane ut forunt ex austoritato
Innocentii Tortii h senbentis qui etiam de rui¬
na rtmpli pacis sub natale saluatoris hoc est
in partu uirginis seciptum religuit quȩ aduor¬
tendam magis fidem. quia falsa quam cilsta¬
biliendam quia miranda sunt pertinent. Mẽti¬
n nt ob speciem pietatis audet uicarius ue¬
ritatis. et se scientem hoc piaculo obstringere.
an non mentitur unio uõ aiscis simis uiris secũ

Expanded text:
veram esse crediderunt? Testificor vos, me vocaveram esse crediderunt? Testificor vos, me vocatis quo nolo, et invitum me maledicere summis pontificibus cogitis, quos magis in delictis suis operire vellem. XXIII. Sed pergamus ingenue loqui quandoquidem aliter agi nequit hec causa, 71 ut fatear eos ita credidisse et non malitia fecisse: quid mirum, si ista crediderunt, ubi tantum lucri blanditur, cum plurima, ubi nullum lucrum ostenditur, per insignem imperitiam credant? Nonne apud Aram Celi in tam eximio templo et in loco maxime augusto cernimus pictam fabulam Sibylle et Octaviani, ut ferunt ex auctoritate Innocentii tertii hec scribentis? Qui etiam de ruina templi Pacis sub natale Salvatoris, hoc est in partu virginis, scriptum reliquit, que ad evertendam magis fidem, quia falsa, quam ad stabiliendam, quia miranda sunt, pertinent. Mentiri ne ob speciem pietatis audet vicarius veritatis et se scientem hoc piaculo obstringere? An non mentitur? Immo vero a sanctissimis viris se, cum
Abbreviated transcription (Latin):
priiulegium aũt ut cuunt onstantini qđ red¬
di alicui non debebat. Nee dari debut dici
ut appareat etm qui sie lo quutus est menti¬
tum es̃/ nee sciese fingore. ꝙ constantinum di¬
deisse ac fecisse uerisimile eosot. uius stul¬
titia atq uesanie affines se de socios faciunt
quicunq hunc utra dixisse existimant atq
defendunt. Lacet nhil iam habeant qͦ opinioem
suam non dico do sendere sed ho noste excusare
possint. An honesta eiroris ex cusatio est. cũ
pace fastam uideas ueritatem nolle illi acquie¬
segre quia non nulli magni homines aliter se¬
serint: magni inquam dignittite non saplentia
nee urtuto. unde tamen esti an illi quos tu
sequeris si eadem audissont quę tu mansuri
m sntĩa fuerent an asnã recossiũ et nibilo mi¬
nus indignissimum est plus homini uelle tri¬
buere q uentati edest deo. Ita enim quidam
om̃ibus deficti rationibus solent min responde¬
re. Cur tot summi pontifices donationem hão

Expanded text:
privilegium autem ut aiunt Constantini, quod redprivilegium autem ut aiunt Constantini, quod reddi alicui non debebat, nec dari debuit dici, ut appareat eum, qui sic locutus est, mentitum esse nec scisse fingere, quod Constantinum dixisse ac fecisse verisimile esset. 70 Cuius stultitie atque vesanie affines se ac socios faciunt, quicunque hunc vera dixisse existimant atque defendunt, licet nihil iam habeant, quo opinionem suam non dico defendere, sed honeste exeusare possint. An honesta erroris excusatio est, cum patefactam videas veritatem, nolle illi acquiescere, quia nonnulli magni homines aliter senserint? Magni, inquam, dignitate, non sapientia nec virtute. Unde tamen scis, an illi, quos tu sequeris, si eadem audissent que tu, mansuri in sententia fuerint an a sententia recessuri? Et nihilominus indignissimum est plus homini velle tribuere quam veritati, idest Deo. Ita enim quidam omnibus defecti rationibus solent mihi respondere: cur tot summi pontifices donationem hanc
Abbreviated transcription (Latin):
randum magis augustum Ceproscm elefantia
qui morbus inter çeteros ut el ephas intorbol¬
luas eminet uello etiam accipere consulatum
Curue Rex Marias simul ac lepra tastus ẽ
in priuato se continuent procuratiõe ⁊ egni
ad Ioncitam filium relegata ut fore omnesle¬
niosi fecerunt pro uno argumento totum prõ¬
÷ses priulegium consultator profligator cucr¬
titur ac nequis ambigat añ leprosum cẽ
debuieseq conçulom. sciat & ex medic ina paula¬
tim hunc morbum succreseere & to notitia s¬
antiquitatis onsulatum in ri.Icnuario men¬
se tiagr̃atum es̃ animũ & ha martio pirximo
gesta referuntur. ubi neq ħ silebo in epłis sen¬
bi solare. dant non aũt in cy̨tens nisi apud ĩ¬
doctos dicuntur aũt epistole dari uł illi uel
cid illum: illi quidem qui perftit ut puta Ia¬
bellano ut rtldat es in manũ porrigat honũ
cui mittuntur. Ad illum uõ ut ctiam ut & per¬
feronte reddantur Hie ost is cui mittuntur

Expanded text:
randum magis Augustum leprosum elephantia, randum magis Augustum leprosum elephantia, qui morbus inter ceteros ut elephas inter beluas eminet, velle etiam accipere consulatum, cum rex Azarias, simul ac lepra tactus est, in privato se continuerit, procuratione regni ad Ioatham filium relegata, ut fere omnes leprosi fecerunt. Quo uno argumento totum prorsus privilegium confutatur, profligatur, evertitur. Ac nequis ambigat ante leprosum esse debuisse quam consulem, sciat et ex medicina paulatim hunc morbum succrescere et ex notitia antiquitatis consulatum iniri Ianuario mense magistratumque esse annuum: et hec Martio proximo gesta referuntur. Ubi neque hoc silebo: in epistolis scribi solere datum, non autem in ceteris nisi apud indoctos. Dicuntur enim epistole dari vel illi vel ad illum illi quidem, qui perfert, utputa tabellario, ut reddat et in manum porrigat homini, cui mittuntur; ad illum vero, ut ei a perferente res lantur, hic est is, cui mittuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
bet efferri nee posconor constantini tempon¬
bus. At is nullu affert᷑ sed fortasse aliquis
rerens: unde sic habuit. ꝗuiegius enim de
suponori etate historiam cexit aut spũ sc̃õ
dictante loquitur aut uettrum sinptonim
et eorum quidem qui de sua etate senpscrũt
sequitur austontatem quare quieuq ueteres
non sequitur deillorum nuo erit q uibus ipoa
uetustas prebet audaciam mentiendi. qđ si
consentit quam illa glosatons de accursi de
legacis Romamis ad leges ciccipiendas dimissis
in gretiam plusq̃ stulta narratio um titoluuo
aliis q prestantis simis senptoribus conuonit
sto quarto onsule d Geellicano quarto ensa¬
Le duom posuit penulcimũ nartii ut sentire¬
mus hoc faistum eẽ sub tomp scõrum dicrum
qui illo plerumq tempore solant eẽ & on¬
scantino quartũ onsuls as allicano guartũ
Consule. Surum si utarq ter fuerat onsul
& in guarto con sulatu forent collogo: sed mi¬

Expanded text:
bet afferri nec posterior Constantini temporibet afferri nec posterior Constantini temporibus: at is nullus affertur. Sed fortasse aliquis recens? Unde hic habuit? Quisquis enim de superiore etate historiam texit, aut Spiritu sancto dictante loquitur aut veterum scriptorum et eorum quidem, qui de sua etate scripserunt, sequitur auctoritatem. Quare quicunque veteres non sequitur, is de illorum numero erit, quibus ipsa vetustas prebet audaciam mentiendi. Quod sconsentit, quam illa glosatoris Accursii de legatis Romanis ad leges accipiendas dimissis in Greciam plus quam stulta narratio cum Tito Livio aliisque prestantissimis scriptoribus convenitsto quarto consule et Gallicano quarto consule. Diem posuit penultimum Martii, ut sentiremus hoc factum esse sub tempus sanctorum dierum, qui illo plerunque tempore solent esse. Et Constantino quartum consule et Gallicano quartum consule: mirum, si uterque ter fuerat consul et in quarto consulatu forent college, sed mi
Abbreviated transcription (Latin):
arteis priuilegium ẽs. Ideo latero illud cuc̃s¬
pore scĩssimi cipostoli dixit ne aut auderem
remus cane assumptum pataremus. sed ubi
tunc erat corpus beati Letri etrte non dum
in timplo ubi nunc est non in locosane mun¬
to ac cuto. Ergo non il huie Cosar haginam collo¬
casset. An beatis simo siluestro paginam nõ
c redebat ut parum sancto parum auto pa¬
rum diligenti. o petre o siluestor o. sceRo¬
manę eccłie fontifices guibus oues domini
comisse sunt. ur uobis tõmissam paginam
nõ custo distis Curatintis illã rodi cursitu
tabescere passi estis opinor quia corpora quoco
ur̃a contabuerunt. sculte igitur fecit censtante¬
nus. En redacta in puluerem pagina ius simul
priuilegii in puluerem abiit atguĩ ut uidemꝰ
pagine exemplar ostenditur. ꝗuis ergo illã
desinu scissimi apostoli temerarius accepit.
Ntmo ut reor hoc fecit uti porro eximplar
nimirum a liguis antiquorum senptorum de¬

Expanded text:
charteis privilegium esse, ideo latere illud cum corcharteis privilegium esse, ideo latere illud cum corpore sanctissimi apostoli dixit, ne aut auderemuremus, carie absumptum putaremus. Sed ubi tunc erat corpus beati Petri? Certe nondum in templo, ubi nunc est, non in loco sane munito ac tuto: ergo non illic Cesar paginam collocasset. An beatissimo Silvestro paginam non credebat ut parum sancto, parum cauto, parum diligenti? O Petre, o Silvester, o sancti Romane ecclesie pontifices, quibus oves Domini commisse sunt, cur vobis commissam paginam non custodistis? Cur a tineis illam rodi, cur situ tabescere passi estis? Opinor, quia corpora quoque vestra contabuerunt. Stulte igitur fecit Constantinus, en redacta in pulverem pagina ius simul privilegii in pulverem abiit. 68 Atqui, ut videmus, pagine exemplar ostenditur. Quis ergo illam de sinu sanctissimi apostoli temerarius accepit? Nemo, ut reor, hoc fecit. Unde porro exemplar? Nimirum aliquis antiquorum scriptorum de
Abbreviated transcription (Latin):
hiue loco non cõuenit. Nam quõs uere nar¬
rari potest: id quod non dum det administra¬
tum & in tabulis contineri. Id quod post
tabulase ut sic diccim sepulturam fastam
et ipse fatratur hoc mhil aliud est ꝙ pa¬
ginam pniulegii ante fiusce mortuam se¬
pultamq quam natam nec ttmen unq amo¬
te atq as epulcura reuersam prosertim añ¬
q conserpta eẽt roboratam: neo id una
tm̃i sed ueraq Cesaris manu. et quid istud
est roberare illam cyrographo ne Coraris aut
auͥulo signatorio. Magnum minirum roburma¬
uisq multoq si tabulis grois mandaius set.
sed non est opus seriptura ȩrea cũ super eo¬
pus beciti Peta cartha reponatur. ur hic
Paulum retices qui simul iacet cum Petro & ma¬
gis custodire possent ambo q si afforet tinm̃õ
corpus unius uidetis artes malitiamq neꝗs¬
simi simonis.: ⁊ua donatio onstantini do¬
ceri non potest. Ideo non in tabulis ereis sed

Expanded text:
huic loco non convenit. Nam quomodo vere narhuic loco non convenit. Nam quomodo vere narrari potest id, quod nondum esset administratum? Et in tabulis contineri id, quod post tabularum, ut sic dicam, sepulturam factum esse ipse fateatur? Hoc nihil aliud est, quam paginam privilegii ante fuisse mortuam sepultamque quam natam, nec tamen unquam a morte atque sepultura reversam, presertim antequam conscripta esset roboratam, nec id una tantum, sed utraque Cesaris manu. Et quid istud est roborare illam? Chirographo ne Cesaris aut anulo signatorio? Magnum nimirum robur maiusque multo, quam si tabulis ereis mandavisset. Sed non est opus scriptura erea, cum super corpus beati Petri charta reponatur. Cur hic Paulum retices, qui simul iacet cum Petro, et magis custodire possent ambo, quam si afforet tantummodo corpus unius? 67 Videtis artes malitiamque nequissimi Sinonis: quia donatio Constantini doceri non potest, ideo non in tabulis ereis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uisset. ꝙ si in mehȩetx eerationos q constĩ¬
tini forent inuicom exderarer ut yramnnũ
& profligato tem ReiBᶜmee ee illi mero¬
mano ioenco minarõ ultorem hunc : guis
extimescat ex ecratiõem amaris simi hom̃is
& ritu hiscrionum uerba simulantis ac sub
ꝑ sona onstantini altos do torrentis hoc est
proptie hi pocritam eẽ si grecam uocem g¬
quirimus sub aliena ꝑ sona aoscondere
proptiis manibus ⁊oberantes senuꝑ uenera sẽ¬
dũ corpus beati Petri posuimꝰ carta ne an mẽ¬
brana fuit pagina in qua senpta hec sunt
sam & si paginam uocamus alteram fticiẽ
ut dicunt folii ueluti quinternio habrt fo¬
lia dena paginas uicenas: o rom in audita
& incredibilem cum cõm adoloseentulus
inttriogase me quendam memini gus
Librum Iob seripsiss et cunqo ille respondis set
Ipse sob tune me subiunxisset quo pacto igitur
de sua ipsius morte sticeret mentionem. qđ
de multie aliis libris dici potest quorum rõ

Expanded text:
xisset. Quod si mine he execrationesque Constanxisset. Quod si mine he execrationesque Constantini forent, invicem execrarer ut tyrannum et profligatorem rei publice mee et illi me Romano ingenio minarer ultorem. Nunc quis extimescat execrationem avarissimi hominis et ritu histrionum verba simulantis ac sub persona Constantini alios deterrentis? Hoc est proprie hypocritam esse, si Grecam vocem exquirimus, sub aliena persona abscondere propriis manibus roborantes super venerandum corpus beati Petri posuimus. Charta ne an membrana fuit pagina, in qua scripta hec sunt? Tam et si paginam vocamus alteram faciem ut dicunt folii, veluti quinternio habet folia dena, paginas vicenas. O rem inauditam et incredibilem! Cum essem adolescentulus, interrogasse me quendam memini, quis librum Iob scripsisset, cumque ille respondisset ipse Iob, tunc me subiunxisse, quo pacto igitur de sua ipsius morte faceret mentionem. Quod de multis aliis libris dici potest, quorum ratio
Abbreviated transcription (Latin):
dei apestolos litrum MRaulum sibi imp̃nti
et in futura uita sentiat contrarios atq in in¬
forno infeuori cõcrematus cum di abolo &oĩ¬
bus defierat impiis. Hie terror atq hec cõmi¬
natio haud secularis principis solet ẽẽ sed
piscorum sacerdotum ae flammituũ & nũc
erclesiasticorum. Itaq non est Constantini or̃o
her sedalicuius elericuli stolidi nec quid di¬
cat/ aut quom̃o dicat scientts saginati &
crassi & inter crapulam interq feruorem
uini has sñtias & hec uerba eructatis que
non in alium transeunt sed mipsum conuer¬
tuntur austorem pninũ uit otornis cõdem¬
nationibus subiaceat. De in de quasi plus
ad di quecit. Alia reddere uult & post eter¬
nitatem penarium adiungit pęnam uite
ad hue quasi maues quiddam sit torret nos
odio petri eui paulum cur adungat aut
cur solum nostio. / terumq solito Letargo/
ad penas ȩternas redit uoluti non hoc ante di¬

Expanded text:
Dei apostolos Petrum et Paulum sibi in presenti Dei apostolos Petrum et Paulum sibi in presenti et in futura vita sentiat contrarios, atque in inferno inferiori concrematus cum diabolo et omnibus deficiat impiis. Hic terror atque hec comminatio non secularis principis solet esse, sed priscorum sacerdotum ac flaminum et nunc ecclesiasticorum: itaque non est Constantini oratio hec, sed alicuius clericuli stolidi, nec quid dicat aut quomodo dicat scientis, saginati et crassi ac inter crapulam interque fervorem vini has sententias et hec verba ructantis, que non in alium transeunt, sed in ipsum convertuntur auctorem. Primum ait eternis condemnationibus subiaceat, deinde, quasi plus addi queat, alia addere vult et post eternitatem penarum adiungit penas vite padhuc, quasi maius quiddam sit, terret nos odio Petri, cui Paulum cur adiungat aut cur solum nescio. Iterumque solito lethargo ad penas eternas redit, veluti non hoc ante di
Abbreviated transcription (Latin):
& in posterim nulli eorum quoquomodo
Licetehoc aut consringere uł in quoquam
cõuelli. quam equa qͥua R oligiosa al miratio
non secus ac si lupus per innocentiam & fi¬
dem ob destetur cęteros lupos e pastores ne
oues quas substulit intrq filcos & cimicos
partitus est aut illi adimere aut hi repete¬
re temptent. Quid tantopere estimoseis en¬
stantine si opus tuum ex peo non est dissol¬
uetur. sin ex deo dissolui ns̃ potorit. sel
iuoto uoliusti imitari a pocalipsim ubi di¬
citur cõtestor auit ciudiendi omnia uerba:
prophetie labit huius der Siqiuis apposuerit
ad hec opponet deus suꝑ illum plagas scrip¬
tas in libro isto et siguis diminuerit de ur̃is
lLibn prophietie buius affert deus partom eiꝰ¬
delibro de uita & de ciuitate sancta. at
tu nunq Legeras a pocalipsim. Ergo non
sunt hȩc uerba tua: siquis aũt quod credimꝰ
in hac temerator extiterit eternis cõdenna¬
tionibus sub iacortt cõdemꝑnatus & sctos

Expanded text:
et in posterum nulli eorum quoquo modo et in posterum nulli eorum quoquo modo Heere hoc aut confringere vel in quoquam convelli. Quam equa, quam religiosa adiuratio! Non secus ac si lupus per innocentiam et fidem optestetur ceteros lupos atque pastores, ne oves, quas sustulit interque filios et amicos partitus est, aut illi adimere aut hi repetere temptent. Quid tantopere extimescis, Constantine? Si opus tuum ex Deo non est, dissolvetur, sin ex Deo, dissolvi non potent. Sed video, voluisti imitari Apocalypsim, ubi dicitur: Contestor autem audienti omnia verba prophetie libri huius: Si quis apposuerit ad hec, apponet Deus super illum plagas scriptas in libro isto, et si quis diminuerit de verbis libri prophetie huius, auferde libro vite et de civitate sancta». At tu nunquam legeras Apocaliypsim, ergo non sunt hec verba tua. 65 Si quis autem, quod credimus, in hoc temerator extiterit, eternis condemnationibus subiaceat condemnatus, et sanctos
Abbreviated transcription (Latin):
in moͬtlia ⁊tam mũdo imperas ut tua iussa
conseruet illibata & incõcussa: non cogitus ꝗs
tu es m̃o & sordidis suno impictatis ceno lotus
& uix ꝑ lotus/ cur non addebas Iota unum cuit
unus apex de priiulegio: hoc nõ prettribit
ut non magis ꝑeat celum & Terra Rgnum
saul adeo elasi ad filios non peruenit. Regnum
dauuid in nepote discerptum est or postra ex¬
tinctum. & tu ad finem usq inundi regnum qđ
tusine deo tradis ꝑ mansurum tua auste
deternis Quis otiam tam cito te dociut esse
mundũ ꝑiturum. tram poetis qui hoc otia
costantur non puto te hoc tempore fidem ha¬
bereꝰ ergo tu hoc non dixisses sed alus tibi
affinxit çȩterum qui tam magnefics suꝑbeq
lo quutues est timere incipit sibi ꝙ diffiderẽ
eoq os testationibus agit. unde oram deo
uiuo qui nos regnare precipit & oram torri¬
etiam amples simos q senatum & uniuersũ
ppłum in uniuerso orbe ĩ trrarum. Nee non

Expanded text:
immortalia, nam mundo imperas, ut tua iussa immortalia, nam mundo imperas, ut tua iussa conservet illibata et inconcussa. Non cogitas, quis tu es, modo ex sordidissimo impietatis ceno lotus et vix perlotus. Cur non addebas: iota unum aut unus apex de privilegio hoc non preteribit, ut non magis pereat celum et ferra? Regnum Saul a Deo electi ad filios non pervenit, regnum David in nepote discerptum est et postea extinctum: et tu ad finem usque mundi regnum, quod tu sine Deo tradis, permansurum tua auctoritate decernis? Quis etiam tam cito te docuit mundum esse periturum? Nam poetis, qui hoc etiam testantur, non puto te hoc tempore fidem habere. Ergo hoc tu non dixisses, sed alius tibi affinxit. Ceterum qui tam magnifice superbeque locutus est, timere incipit sibique diffidere eoque optestationibus agit: Unde coram Deo vivo, qui nos regnare precipit, et coram terrietiam amplissimumque senatum et universum populum in universo orbe terrarum, necnon
Abbreviated transcription (Latin):
ab imperatore celesti ustum non ẽ & illne nn¬
perator Torrenus habeat potatem o stultũ
dauid stultum solomenem stultum e echiam
Iosiamq el ccteros Regos scultos ac parum Re¬
ligiosos qui in urbe icrusalem cum sum mis
Sacerdotious habitare sub stinuerunt nec to¬
ta illis urbe cesserunt plus scpit onsitinti
ricluo q illi trta uitti sapere potuerunt. et
Impeititorem celestem appellas qui Terrenũ
accepit Imperium nisi deum intelligis. Nã
ambigue loqueris a quo torrenum principa¬
tum sacerdotum super urbe Romana ce torisq
Locis constitutum eẽ mentiris: hec uõ omnia
que ꝑhanc imperialem sacram & imperialẽ
cliualia decreta statuimus et firmamis usq
in finem mundi illabata & in cõ cussa perma¬
nere decreuimus. Modo torrenum te uoca¬
ueras onstantine nũc duium sacrumq uocas
ad gentiꝗlitatom receclis & plusq gontilitatõ
Deuin te fticis & uerba tua sacra & decrota

Expanded text:
ab imperatore celesti, iustum non est, ut illic imab imperatore celesti, iustum non est, ut illic imperator terrenus habeat potestatem. O stultum David, stultum Salomonem, stultum Ezechiam Iosiamque et ceteros reges, stultos ac parum religioses, qui in urbe Ierusalem cum summis sacerdotibus habitare sustinuerunt nec tota illis urbe cesserunt. Plus sapit Constantinus triduo, quam illi tota vita sapere potuerunt. Et imperatorem celestem appellas, quia terrenum accepit imperium, nisi Deum intelligis – nam ambigue loqueris –, a quo terrenum principatum sacerdotum super urbe Romana ceterisque locis constitutum esse mentiris. Hec vero omnia, que per hanc imperialem sacram et per alia divalia decreta statuimus et firmamus, usque in finem mundi illibata et inconcussa permanere decrevimus. Modo terrenum te vocaveras, Constantine, nunc divum sacrumque vocas, ad gentilitatem recidis et plus quam gentilitatem: deum te facis et verba tua sacra et decreta
Abbreviated transcription (Latin):
Lttargo eppressum quid loquatur ignorare
Italie siue occidontalium regionum tanq aut
hoc cuit illud cum tamon utrumq intolligat
appellans Prouincias ⁊egionum: tum sint po¬
tius regiones prouinciate & ꝑ manondã di¬
cens d ꝓ mansuram: uñ congruũ ꝑ spexino
nr̃um imꝑium ee regiam pocestatem onenta¬
libus trans ferri Regionibus & in ogantie¬
edificari & cum urbes edificontur. Non cuutaites
& italiam prounciam si tu es constantinus. Rel¬
de uscim cur illum potis simu locum conceden¬
de urbi delocens quod enim alio de trans seras post
Romam traditam non tam congruum q neces¬
sarium est. N ec to appellos imptratorem ꝗ
Romam amisisti & de nomine Romano qđ
discerpis sopiesime meritus es nec regem qđ
nemo añse fecit. nisi adco to Regem appel¬
let quia Romanis ẽẽ desisti: sed cufers cãm
sane honestam gm̃ ubi princeps sacerdotũ
& chustiane ⁊ eligionis saput constitutum est

Expanded text:
lethargo oppressum, quid loquatur, ignorare. lethargo oppressum, quid loquatur, ignorare. Italic sive occidentalium regionum: tanquam aut hoc aut illud, cum tamen utrunque intelligat appellans provincias regionum, cum sint potius 'regiones provinciarum', et permanendam dicens pro 'permansuram'. Unde congruum perspeximus nostrum imperium et regiam potestatem orientalibus transferri regionibus et in edificari, cum urbes edificentur, non civitates, et Byzantiam provinciam. Si tu es Constantinus, redde causam, cur illum potissimum locum condende urbi delegeris. Quod enim alio te transferas post Romam traditam, non tam congruum quam necessarium est, nec te appelles imperatorem, qui Romam amisisti et de nomine Romano, quod discerpis, pessime meritus es, nec regem, nemo ante te fecit, nisi ideo te regem appelles, quia Romanus esse desiisti. Sed affers causam sane honestam: Quoniam ubi princeps sacerdotum et Christiane religionis caput constitutum est
Abbreviated transcription (Latin):
patriam mores uires pulchiitudinem nume¬
nim tauium & ꝑtopenumerum militum Ca¬
thalogo compthensum: uius exemplum cum
multi Greci tum uõ nr̃i Latini Einius uirgi¬
lius Liccanuos/ Statius aliiq non nulli imitati
sunt AIosue & moyse in cliuisione ł erre pro¬
missionis u iniculos q uniuersos fiusse desenp¬
tos & tu grauaris etiam proiuncias reten¬
sere occidentales tm̃ proiuncias nominas
qui sunt fines occidentis ubi incipiunt abi
desinũt. Num ita certi constituti que sunt tor¬
mini occidentis & orientis meridieiq &hop¬
tentrionis ut sũt aie africe europe Neces¬
saria uerda subtrahis ingeris suꝑuacua dicis
Prouincias loca uutcites: Non no & prouin¬
cie & urbes loca sunt &ccum dixens prouini¬
cias subiungis ciuitates quasi hec sub illis nõ
incelligantur : sed nõ est mirum qui tm̃ orbis
Terrarum ꝑtom a se alionat eundom urbium
P roiunciarumq nomina prettrire. et quase

Expanded text:
patriam, mores, vires, pulchritudinem, numepatriam, mores, vires, pulchritudinem, numerum navium et prope numerum militum catalogo comprehensum, cuius exemplum cum multi Greci tum vero nostri Latini Ennius, Virgilius, Lucanus, Statius aliique nonnulli imitati sunt; a Iosue et Moyse in divisione terre promissionis viculos quoque universos fuisse descriptos: et tu gravaris etiam provincias recensere? Occidentales tantum provincias nominas: qui sunt fines occidentis? ubi incipiunt, ubi desinunt? Num ita certi constitutique sunt termini occidentis et orientis meridieique et septentrionis ut sunt Asie, Africe, Europe? Necessaria verba suptrahis, ingeris supervacua, dicis provincias, loca, civitates: nonne et provincie et urbes loca sunt? Et cum dixeris provincias, subiungis civitates, quasi he sub illis non intelligantur. Sed non est mirum, qui tantam orbis terrarum partem a se alienat, eundem urbium provinciarumque nomina preterire et quasi
Abbreviated transcription (Latin):
manam urbem & onmes italie siue om̃es¬
occidentalium Negionum proiunc ias loca
uutrites betitis simo Pontifici & uniuersa¬
li pape siluestro tradimus atgi rolinguimus
Cab eo & a successonbus eius per pragmati¬
cum cõstitutum decreuimus disponendas: atq
iuri sc̃e Romanȩ ecdie ꝑ manendas. De hoc
in oratione Romanoꝵe atq sil uestri multa
dis senumus huius loci est ut dioamus nomi¬
nem es̃ facturum ut nationes uno iuitts uer¬
bo donationis inuoluerit & qui minutis i¬
ma quaq superius est exequutus lotum
calcheos lintenteamina e quoꝵe nõ referret
nominatim prouincias guarum singule nõ
singulos Reges nunc aut principes Regibus pa
certo cunste sub to non trant. Al exandro ex¬
tincto uidemus singulas regionos induccimo
paticõne numeratas. Axenophonto torras
principesq nominatos qui uel ultro uł ax¬
mis sub imꝑio ciri fuerunt. ab tomero greco¬
rum barbarorum q Regum nometgenus .

Expanded text:
manam urbem et omnes Italic sive manam urbem et omnes Italic sive occidentalium regionum provincias, loca, civitates beatissimo pontifici et universali pape Silvestro tradimus atque relinquimus et ab eo et a successoribus eius per pragmaticum constitutum decrevimus disponendas atque iuri sancte Romane ecclesie permanendas. De hoc in oratione Romanorum atque Silvestri multa disseruimus. Huius loci est, ut dicamus neminem fuisse facturum, ut nationes uno cunctas verbo donationis involveret et, qui minutissima queque superius est executus: lorum, calceos, linteamina equorum, non referret nominatim provincias, quarum singule non singulos reges nunc aut principes regibus-parcerte cuncte sub eo non erant. Alexandro extincto videmus singulas regiones in ducum partitione numeratas; a Xenophonte terras principesque nominatos, qui vel ultro vel armis sub imperio Cyri fuerunt; ab Homero Grecorum barbarorumque regum nomen, genus,
Abbreviated transcription (Latin):
non tm̃ offc̃o siilem. Moysi qui su premũ
Sacerdocem iussu dei ornauit: sed sec reta
mysteria faicit exponentem qđ difficilimũ
est his qui dui in sacris bonis sunt uersati
ur non fecisti etiam onstantinum Ronti¬
ficem maximum: & multi Imperatores fue¬
runt ut ommodius ipsius ornameta in
alterum supremum Pontificom cransfere¬
tur: sed nescisti historias. Ago itti too
et hoc nomins grãs: ꝙ istam ne phan dis sima
mentom non nisi instidtissimum hominem
cadere ꝑmisit. quod etiam posteriora decla¬
rant. Nam ꝙ aaron sedenti in equo noy¬
sen inducit dextratoris exhaibucese efficiũ
& hoe nõ ꝑ medium Is mael. sed ꝑsananeos
acq egiitios i ꝑ infidelem uutaitem ubi nõ
tam imperium erat orbis terraꝵ q̃ demonum
& demones colentium ppłorum. Unde ut
pontificalis apex non uilescas: sed magis qr̃
imporii tarreni dignitas gloria & potentia
decoretur otce tam palcitium nr̃um qq Ro¬

Expanded text:
non tantum officio similem Moysi, qui summum non tantum officio similem Moysi, qui summum sacerdotem iussu Dei ornavit, sed secreta mysteria facit exponentem, quod difficillimum est iis, qui diu in sacris litteris sunt versati. Cur non fecisti etiam Constantinum pontificem maximum – ut multi imperatores fuerunt –, ut commodius ipsius ornamenta in alterum summum pontificem transferrentur? Sed nescisti historias. Ago itaque Deo etiam hoc nomine gratias, quod istam nefandissimam mentem non nisi in stultissimum hominem cadere permisit. Quod etiam posteriora declarant, nanque Aaron sedenti in equo Moysem inducit dextratoris exhibuisse officium, et hoc nonper medium Israel, sed per Chananeos atque Egyptios, idest per infidelem civitatem, ubi non tam imperium erat orbis terrarum quam demonum et demones colentium populorum. Unde ut pontificalis apex non vilescat, sedmagis quam imperii terreni dignitas gloria et potentia decoretur, ecce tam palatium nostrum quamque Ro
Abbreviated transcription (Latin):
exestimat. Id tu ipsius successores dicis agere
debere Taceo ꝙ rasurã Gronam icoccis & La¬
ham honcificem Romanũ qui nuel peruliarit᷑
sie appelsati eat comptus. Frigium uõ Can¬
dedissimo nitore splendidum reslirrectiõem do¬
minica designãs eius sacratis semo uertici ma¬
nibus nr̃is impo suimus & tenentes frenum
equi pto ieuerentia beati petri dextradtiõrs
officium elli exhibuimus statuctes eodem fri¬
gio ommnet eius successores sigulariter uti in
processionibus ad imporii ñ muitaitiõem. Nõ¬
ne iudetur hie austor fabule nõ ꝑ impnidetiã
sel consulta & dedita opera preuancari &
undiq ansas cidse roprehendum prebere
in eodem loco aut frigio & dominicam re¬
surredtionem reputari & imperii osareii
et̃ imitatiõem que duo interse max iie di¬
serepant doum Testor nõ inueniõ guibus
uerbis qua uerborum a trocitate confodiam
hune perditissimum nebulonem itt omnia
uerba plena insanie euomit Constantinum

Expanded text:
existimat, id tu ipsius successores dicis agere existimat, id tu ipsius successores dicis agere debere. Transeo, quod rasuram coronam vocas et papam pontificem Romanum, qui nondum peculiariter sic appellari erat ceptus. Phrygium vero candidissimo nitore splendidum resurrectionem dominicam designans eius sacratissimo vertici manibus nostris imposuimus, et tenentes frenum equi pro reverentia beati Petri dextratoris officium illi exhibuimus, statuentes eodem phrygio omnes eius successores singulariter uti in processionibus ad imperii nostri imitationem. Nonne videtur hic auctor fabule non per imprudentiam, sed consulto et dedita opera prevaricari et undique ansas ad se reprehendendum prebere? In eodem loco ait phrygio et dominicam resurrectionem representari et imperii Cesarei esse imitationem: que duo inter se maxime discrepant. Deum testor, non invenio, quibus verbis, qua verborum atrocitate confodiam hunc perditissimum nebulonem, ita omnia verba plena insanie evomit. Constantinum
Abbreviated transcription (Latin):
non sit summus angulans lapis in quo templum
eccłie constructum est. seel setrus ꝙ itrrum postta
faicit. quem si tantoꝑe uenerari uolebat cur nõ
templum epalo illi potius o̃ Iohann baptiste no¬
me dieccuit. guod illa lo quendi barbanes :¬
non ne testatur nõ seculo onstantine sed poste¬
riori cantilenam hanc ẽẽ confitam decernimꝰ.
loquuntur & seribunt ussi ꝙ deberes cie¬
nire pro eo qued est cassi ut uenires & decre¬
iumus & concessimus. qi non tunefiant il¬
la sed alio quodam tempone facta sint. Ipse
uo betitus lala suꝑ Coronam elericatus quã
geras adgliam betitis sime Letri ipsa exau¬
ro nõ est ꝑ assus uti corona o tuam singlarẽ
sailtitiam onstantiue modo debebas oronã
suꝑ laput rale adhonorõ sacere beati Retri
nuncius nõ facere quia siluostre illa recusat
&cũ factum itcusentis probes tam̃ iubes eũ
aurea uti corona et quod hic ns debere seagtre

Expanded text:
non sit summus angularis lapis, in quo templum non sit summus angularis lapis, in quo templum ecclesie constructum est, sed Petrus, quod iterum postea facit. Quem si tantopere venerari volebat, cur non templum episcopale illi potius quam Ioanni Baptiste Rome dicavit? Quid, illa loquendi barbaries nonne testatur non seculo Constantini, sed posteriori cantilenam hanc esse confictam? Decernimuloquuntur et scribunt iussi, quod deberes venire pro eo, quod est iussi, ut venires. Et decrevimus et concessimus: quasi non tunc fiant illa, sed alio quodam tempore facta sint. 59 Ipse vero beatus papa super coronam clericatus, quam gerit ad gloriam beatissimi Petri, ipsa ex auro non est passus uti corona. O tuam singularem stultitiam, Constantine! Modo dicebas coronam super caput pape ad honorem facere beati Petri, nunc ais non facere, quia Silvester illam recusat, et cum factum recusantis probes, tamen iubes eum aurea uti corona, et quod hic non debere se agere
Abbreviated transcription (Latin):
& geminis pretrosis uti debeat proho nore
beciti petri icerum interpretatur diadema
cum barbaris enun dobliuiosis loquebatur. gt
adiicit de cuiro puriesimo ne forte aliqud
eris aut storie crederes admixtum. Et gom¬
mas cum dixit addit pretiosas eodem timo¬
re ne uiles forsitan suspicareris. uir tamen
non pretiosissimas quem ad modum auri
purissimum prius nanc interest inter gem¬
mam & ceminã q interaurum & aurum &
cum dicete cdebius set distinctum gem̃is dixit
ex gemmnis. Quis non uidtt ex eo loco sumptũ
quem princeps grntibus non legerat: posũ¬
sti inccpito cius coronam delcipide pretioso
sie loquatus eẽt esar uanitate quadam
corone sue iactand sim̃o cesares cero naba¬
cur in se ip̃um cõtumeliosus qui uereretur
ne homines opinarentur eum oestare gro¬
uam ex auro purissimo cum gemmis pietio¬
sais inisi indicass et. a ceipe ausain cur sit
Requatur pro honore beati potri. Quasi chistus

Expanded text:
et gemmis pretiosis uti debeant pro honore et gemmis pretiosis uti debeant pro honore beati Petri. Iterum interpretatur diadema cum barbaris enim et obliviosis loquebatur et adiicit de auro purissimo, ne forte aliquid eris aut scorie crederes admixtum. Et gemma s cum dixit, addit pretiosas eodem timore, ne viles forsitan suspicareris. Cur tamen non pretiosissimas quemadmodum aurum purissimum? Plus nanque interest inter gemmam et gemmam quam inter aurum et aurum. Et cum dicere debuisset, distinctum gemmis, dixit ex gemmis. Quis non videt ex eo loco sumptum, quem princeps gentilis non legerat?: «Posuisti in capite eius coronam de lapide pretioso». Sic locutus esset Cesar vanitate quadam corone sue iactande si modo Cesares coronabantur in se ipsum contumeliosus, qui vereretur, ne homines opinarentur eum non gestare coronam ex auro purissimo cum gemmis pretiosis, nisi indicasset? Accipe causam, cur sic loquatur: pro honore beati Petri, quasi Christus
Abbreviated transcription (Latin):
deo. nec cettris hominibus magis eẽ in uisum
q̃ tantã clericorum in rebus serularibus li¬
contiã. ucrum qđ ego in singula impetum fa¬
cio dies me deficias. sed unuiersa no dico am¬
cius & nostro indicu. ut quem placatus propͥo
consilio eclencale uoluerit & in religioso nume¬
ro Religiosorum elericorum comicae nullus
ex omnibus piesuminat superbe agere. quis
est hie melchisech qui patriarcam habmã
bñdicit onstantinus ne uix constantinus fa¬
cultatem ei quo baptizatus est & quem becitũ
appellat tribuit elerieandi quasi prius nec
comiuatiõe uetuit nequis impedimeto eẽt
nullus ex omnibus presum mat superbe agere
qua ẽt elegantia cõnumerare ĩ nũo relligioso
ieligiosorum clencale clencorum & in dictu
& Rlacatus. Atq ittrum a diadema reuer¬
titur dec reuimus itaq & hoc. ut ipse de sue¬
cessores eius diademate uidelic& orona qua
eo capite nr̃o elli cõcessimus ge cuiro puris simo

Expanded text:
Deo necDeo necquam tantam clericorum in rebus secularibus licentiam. Verum quid ego in singula impetum facio? Dies me deficiat, si universa non dico ameius ex nostro indictu, ut, quem placatus proprio consilio clericare voluerit et in religioso numero religiosorum clericorum connumerare, nullus ex omnibus presumat superbe agere. Quis est hic Melchisedech, qui patriarcham Abraam benedicit? Constantinus ne vix christianus facultatem ei, a quo baptizatus est et quem beatum appellat, tribuit clericandi, quasi prius nec comminatione vetuit, ne quis impedimento esset: nullus ex omnibus presumat superbe agere; qua etiam elegantia: connumerare in numero religioso religiosorum, clericare clericorum et indictu et placatus. Atque iterum ad diadema revertitur: 58 Decrevimus itaque et hoc, ut ipse et successores eius diademate, videlice corona, quam ex capite nostro illi concessimus, ex auro purissimo
Abbreviated transcription (Latin):
stantino sermo digna ialtantia sticiendi cum
cetiris tum uõ nullos equos equitent & tam̃
de uestitu senatorum nihil dixorit non delatida¬
uo non depurpura. non docitcris. de aleiamttis
sibi loquendũ putauit: nec lunulas appella¬
uit: sed udones siue cum udonibies quos
ut selet homo mept eoponit .i. ccindido
Lnteamine quasi odones lintrtaimen dit. Non
occurrit inpñtiarum ubi repererim udones ni¬
si apud nartialem ualtrium cuius disticon
qeđ inserebitur odones alium hoc est. Non hos
Lana dedit: sed dentis barba mariti Gyniptno
potorit planta latere sinu. Ergo nõlinciutiq
nec andidi sunt udonts. ciuibus hic bipes
as ella nõ calcetiri pedos senatorum ait : sed
sonatores ellustrari. A tos ꝑ hoe sicut celostia
ita ttrrena ad laudem dei decoranturꝰ q̃
tu celestia uocas. que terrena ꝗ̃ celestia de¬
corantur. Quȩ aũt Der laus sit ista tu uide¬
ris. Ego lo si qua miti fieles est iuhil puto nee

Expanded text:
stantino sermo, digna Lactantio facundia cum stantino sermo, digna Lactantio facundia cum in ceteris tum vero in illo equos equitent. Et cum de vestitu senatorum nihil dixerit, non de laticlavo, non de purpura, non de ceteris, de calciamentis sibi loquendum putavit, nec 'lunulas' appellavit, sed udones sive cum udonibus, quos, ut solet homo ineptus, exponit idest candido linteamine, quasi udones linteamen sint. Non occurrit impresentiarum, ubi reppererim udones, nisi apud Martialem Valerium, cuius distichon, quod inscribitur Udones cilicini hoc est: Non hos lana dedit, sed olentis barba mariti / Cyniphio poterit planta latere sinu. Ergo non linei utique nec candidi sunt udones, quibus hic bipes asellus non 'calceari pedes senatorum' ait, sed senatores illustrari. Atque per hoc sicut celestia ita terrena ad laudem Dei decorentur: que tu celestia vocas? que terrena? quomodo celestia decorantur? Que autem Deo laus sit ista, tu videris, ego vero, si qua mihifidesest, nihil puto nec
Abbreviated transcription (Latin):
acereuimus & omnia sint reforta his uocibus
derornimus decoramus. Imporialis Imptrato¬
na potentia gloria & extat pro ost posũt
cubitores sunt qui cõcubunt & cotunt nimirs
scorta intesligenda sunt. Aeldit cum quibus
dormiat nõtimeat᷑ opinor nosturna phantas¬
mata. Aeldit cubicularios. ad dit hostiarios
nõ ociosum est quare het ab eo minuta iefo¬
runtur pupillum instituit aut adoloscentẽ
filium non senem cui omnia quibus noc crehet
tenera etas ipse uelut amanis sunus pater pie¬
parat ut nauid salomoni ferit. atq ut ꝑ
omnes numeros fab ula impltatur dantur
elerici equi ne asinano llo christi more suꝑ
tis coloris albiss ed decorati colore albo. at quibus
oꝑ mẽtis. nõ stragulis nh babillonicis: aut quo
alio genere sed nappilis & linteaiminibus. Map¬
pe ad monsam ꝑtinent Lintramina cid lostulos
& quasi dubium sit cuius sint hec colonis inter¬
pretatur .i. candidissimo colore dignus on¬

Expanded text:
decrevimus; et omnia sint referta his vocibus: decrevimus; et omnia sint referta his vocibus: decernimus, decoramus, imperialis, imperatoria, potentia, gloria; et extat pro 'est' posuerit cubitores sunt, qui concumbunt et coeunt, nimirum scorta intelligenda sunt. Addit, cum quibus dormiat, ne timeat, opinor, nocturna phantasmata, addit cubicularios, addit hostiarios. Non otiosum est, quare hec ab eo minuta referuntur: pupillum instituit aut adolescentem filium, non senem, cui omnia, quibus necesse habet tenera etas, ipse velut amantissimus pater preparat, ut David Salomoni fecit. Atque ut per omnes numeros fabula impleatur, dantur clericis equi, ne asinario illo Christi more super tis coloris albi', sed decorati colore albo. At quibus operimentis? non stragulis, non babylonicis aut quo alio genere, sed mappulis et linteaminibus: mappe ad mensam pertinent, linteamina ad lectulos. Et quasi dubium sit, cuius sint hec coloris, interpretatur idest candidissimo colore. Dignus Con
Abbreviated transcription (Latin):
nistri qui Nomant ecclie scruient dignitate
afficientur I mperatona otogo scolidus mirabar
quos hala cõfici diceretur. Ministri impera¬
tores erunt elenci uõ milites. mlites dela¬
rici fient aut militaria ornameta gestabũt
nisi imꝑialia ornamfta uniuersis elencis in¬
partis. Nam nescio quid dicas. et quis non
iuidit hane fabulam abiis ex cogitatam ẽẽ
qui sibi omne nesciendi licentiara et uolue¬
runt. ut existimem siqua inter demones
qui aerem in colunt Ludorum gña ex troe¬
tur eos exprimendo elericorum cultul fastu
arxu go erecri hoc settiai lusas gñs maxxime
del estari. i trum magis in sequar sñtiarum an ue¬
roruem stoliditatem sententicirum audistio. uero¬
rum hȩc esti ut diccit senatum uiden adorna¬
ri quasi no utiq adoritur es quidem ador¬
nar gloria: & qđ sit fastum ee uolit ut pro¬
mulgauimus pro promulgamus. Illo enim modo
sonat iocundius or̃o e eandem rem pro pñs

Expanded text:
nistri, qui Romane ecclesie servient, dignitate nistri, qui Romane ecclesie servient, dignitate afficientur imperatoria? Et ego stolidus mirabar, quod papa affici diceretur. Ministri imperatores erunt, clerici vero milites: milites ne clerici fient aut militaria ornamenta gestabunt? nisi imperialia ornamenta universis clericis impertis, nam nescio quid dicas. Et quis non videt hanc fabulam ab iis excogitatam esse, qui sibi omnem vestiendi licentiam esse voluerunt? ut existimem, si qua inter demones, qui aerem incolunt, ludorum genera exercentur, eos exprimendo clericorum cultu, fastu, luxu exerceri et hoc scenici lusus genere maxime delectari. Utrum magis insequar sententiarum an verborum stoliditatem? Sententiarum audistis, verborum hec est, ut dicat senatum videri adornari, quasi non utique adornetur, et quidem adornari gloria; et quod fit, factum esse velit, ut promulgavimus pro 'promulgamus', illo enim modo sonat iocundius oratio; et eandem rem per prese
Abbreviated transcription (Latin):
Senatores patres consenpti sunt uł exeque¬
stri uł ex plebria plusq est senatorem q pñ¬
tium esfe. Nam senator est unus e delostis
natoria ortum ducit. Ita qͣ senatir aut es
pribus conserptis nõ protinus & patrius ẽ.
Rieliculeq Romani inei hoc tompore faciũt
qui Pittorem suum senatorem uocant cum
neq sonatus ex uno homine cõstare possit
neoeẽ q sit sonatorem habtre collegas: & is
qui senator nunc dicitur fungatur officio
pretonis. At dignitas Patriarchatus in mul
tis inuenit᷑ in quis. Audio sed in his qui de
temporibus post onstantinum lo quuntur
ergo pest constantinum pniurlegium dosuctis
sed nunquid elerici ficri cons ules peseunt. Coniu¬
gia sili mttrdixerẽ latini elcrici & coneules
fient habituq delectu militum cum legionib
& ciuxiliis in prouinceis quas fuerint sortiri se
esferunt. Ministrine & serici consules fient
nec bini ut solebant: sed centinicie milloni. ni-¬

Expanded text:
senatores patres conscripti sunt vel ex equesenatores patres conscripti sunt vel ex equestri vel ex plebeia, plusque est senatorem quam patricium esse, nam senator est unus e delectis  domo senatoria ortum ducit. Ita qui senator aut ex patribus conscriptis non protinus et patricius est. Ridiculeque Romani mei hoc tempore faciunt, qui pretorem suum senatorem vocant, cum neque senatus ex uno homine constare possit necesseque sit senatorem habere collegas, et is, qui senator nunc dicitur, fungatur officio pretoris. At dignitas patriciatus in multis libris invenitur, inquies. Audio, sed in iis, qui de temporibus post Constantinum loquuntur, ergo post Constantinum privilegium confictum est. Sed nunquid clerici fieri consules possunt? Coniugio sibi interdixere Latini clerici et consules fient? habitoque delectu militum cum legionibus et auxiliis in provincias, quas fuerint sortiti, se conferent? Ministri ne et servi consules fient, nec bini, ut solebat, sed centeni ac milleni? Mi
Abbreviated transcription (Latin):
proueit ampulas et ses qui pedalia uerba. Rex
Regum darius consanguincus que deorum nũ¬
quam nisi nũo plurali loquons. aue est ista pro¬
cessio imꝑialis cucumeris ꝑ herbam torte &ere¬
sestis inuentrem Triumphasse existimas co¬
sarem quotiens domo prodibat ut nune so¬
lit Rala precedentibus albis equis quos
stratos ornatosq famuli dextrant: quo ut
taceam alias meptias: nihil est uanus: ni¬
hilq a rontifioe romano alionius. guę Et
ista glona est Glonam ne ut hobree lingue
mos est pompam deapparatus illum spls¬
dorem homo latine appellasset & illud quoq
militiam ꝑ milites qđ abhebreis sumus mu¬
tuati. gitorum libros onstantinus aut ip¬
est munificentia tua. Imperacor quia nõ
satis habes ornasse pontificam nisi ornes
& omnẽ clerum culmen singlario porctie
& precellontie cs effici patritios consules: quida
aunt senatores alios ue homines effici prĩtios
onsules efficiuntur nõ mĩtii ex domo uel pa¬
tritia que eadom senatoria dicitur siquidẽ

Expanded text:
proiicit ampullas et sesquipedalia verba», «ex regum Darius consanguineusque deorum», nunquam nisi numero plurali loquens. Que est ista processio imperialis? Cucumeris per herbam torti et crescentis in ventrem? Triumphasse existimas Cesarem, quotiens domo prodibat, ut nunc solet papa precedentibus albis equis, quos stratos ornatosque famuli dextrant? Quo, ut taceam alias ineptias, nihil est vanius nihilque a pontifice Romano alienius. Que etiam ista gloria est? Gloriam ne, ut Hebree lingue mos est, pompam et apparatus, illum splendorem homo Latinus appellasset? Et illud quoque militiam pro milites, quod ab Hebreis sumus mutuati, quorum libros Constantinus aut ipest munificentia tua, imperator, qui non satis habes ornasse pontificem, nisi ornes et omnem clerum. Culmen singularis potentie et precellentie ais effici patricios consules: quis audivit senatores alios ve homines effici patricios? Consules efficiuntur, non patricii ex domo vel patricia que eadem senatoria dicitur, siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
puonabilis probatio dono uobis hoc Galasium
id dixisse Numidem dexit paginam priu¬
legii in beatis sum siluestri goestis legi: Is uõ
taneum ait gesta siluestri et reme cuius de
non nego concedo fattor me quoq una cum
Galasto testem ex hibeo. utrum quid uobis
ista res prodest. nisi ut in adducendis tosti¬
bus mẽtiri uoluisse uideaimini: Ignoratur
nomen eius qui hoc in decretis ascribit &
sodtes hoc decit. Ignoratur nomen eius qui
senpsit historiam & solus is a falzo testis

Expanded text:
pugnabilis probatio! Dono vobis hoc Gelatium, pugnabilis probatio! Dono vobis hoc Gelatium, id dixisse: num idem dixit paginam privilegii in beatissimi Silvestri gestis legi? Is vero tantum ait gesta Silvestri legi et hoc Rome,non nego, concedo, fateor, me quoque una cum Gelatio testem exhibeo. Verum quid vobis ista res prodest, nisi ut in adducendis testibus mentiri voluisse videamini? Ignoratur nomen eius, qui hoc in decretis ascripsit: et solus hoc dicit; ignoratur nomen eius, qui scripsit historiam: et solus is et falso testi
Abbreviated transcription (Latin):
Gratiano affin xerit: quȩ cum cetoris illius didtis
congruere non posstiit. Nune ergo ues auoto¬
rem profertis: hiuus cinius testimonio inti¬
min: huius cartulam adtantȩ rei cofirma¬
tionem contra s exeenta probationum gnã
recitatis. At ego ex pectaueram ut carea
sigilla marmoratos titulos mille auetores
ostenderetis: sedipi dicitis paleai auctorem
nofert fontom historio ostondit et sela¬
sium lapam cum multis epis in Tostimo¬
nium cieat. Ez gestis in quit siluestri q̃bea¬
ep̃orum a Catholicis legi cõmemorat/ espro
antiquo usu multas hoc dicit eccłias nta¬
ri inqubus legem constantinus ex cotera
Multo suꝑius ubi de libris legendis agitur
oiã dixerat. astus beati siluestri presulisrli¬
cet eius qui seripsit nomen ignoremus a mul¬
tis tũ ab urbe Roma catholicis legi cognouemꝰ
A pro antiquo usu hoc iimituntur eccłie. Mo¬
ra hec austoritas mirum testimonium in ex¬

Expanded text:
Gratiano affinxerit, que cum ceteris illius dictis Gratiano affinxerit, que cum ceteris illius dictis congruere non possent. Hunc ergo vos auctorem profertis? huius unius testimonio nitimini, huius chartulam ad tante rei conf irmationem contra sexcenta probationum genera recitatis? At ego expectaveram, ut aurea sigilla, marmoratos titulos, mille auctores ostenderetis. ,Sed ipse', dicitis, ,Palea auctorem profert, fontem historie ostendit et Gelatium papam cum multis episcopis in testimonium citat: Ex gestis, inquit, Silvestri, que beaporum a catholicis legi commemorat et pro antiquo usu multas hoc dicit ecclesias imitari, in quibus legitur Constantinus etc.. Multo superius, ubi de libris legendis et non legendis agitur, etiam dixerat: Actus beati Silvestri presulis, licet eius qui scripsit nomen ignoremus, a multis tamen ab urbe Roma catholicis legi cognovimus, et pro antiquo usu hoc imitantur ecclesie.' Mira hec auctoritas, mirum testimonium, inex