comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii s corum comu̾sione qui merne¬
te in dulgentiam. Alioquim ⁊ mihe¬
remia loquitur deus. se mala minari
super gentem. ⁊ si bona fecerit minas
clementia ꝯmutare. Rursum bona agẽ¬
ti se asserit polliceri. ⁊ si mala fecit di¬
cit se suam mutare sententiam. non in
homines sed in opera q̃ mutata sunt.
Neq enim ds hominib s uiths irasti¬
tur. Quecum in homine nõ fuerint
nequaquam punit quod mutatum
est. Dicamus ⁊ aliter. fecit quidẽ
nabugodonosor iuxta damhelis ꝯ¬
silium miscdĩas in panperes. ⁊ id cir¬
co usq ad mensem duodecimum in
eum est dilata sententia. Sed quia
postea ambulans in aula babylonis
gloriatur ⁊ dicit. Nonne hec est baby¬
lon illamagna quam ego edificaui
indomo regni in robore fortitudinis
mee. ⁊ in gloria nonsis mei. bonũ mi¬
scdi̾e perdidit malo superbie forsitan
ignoscat delictis tius. Cum beatus
danihel presius futurorũ de senten¬
tia dei dubitet. rem temerariam fa¬

Expanded text:
judicii, sed eorum conversione, qui meruejudicii, sed eorum conversione, qui meruerunt indulgentiam. Alioquin et in Jeremia loquitur Deus se mala minari super gentem, et si bona fecerit, minas clementia commutare. Rursum bona ageti se asserit polliceri; et si mala fecerit, dicit se suam mutare sententiam: non in homines, sed in opera quae mutata sunt. Neque enim Deus hominibus, sed vitiis irascitur: quae cum in homine non fuerint, nequaquam punit quod mutatum est. Dicamus et aliter: Fecit quidem Nabuchodonosor juxta Danielis consilium misericordias in pauperes; et idcirco usque ad mensem duodecimum in eum est dilata sententia: sed quia postea ambulans in aula Babylonis, gloriatur et dicit: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi in domum regni; in robore fortitudinis meae in gloria nominis mei? bonum misericordiae perdidit malo superbiae. Forsitan ignoscet Deus delictis tuis, Cum beatus Daniel praescius futurorum de sententia Dei dubitet, rem temerariam fa
Abbreviated transcription (Latin):
precessin̾t mitiorib repromissis reuelat
animũ territi. Deinde infert. Negnũ
tuũ tibi manebit. postquam cognouis
potestatem ẽẽ celestem. Unde his qui hyᷤᷤ¬
torie contradicunt ⁊ uolunt dẏabolo
reddi priusquam dignitatem. in hoc lo¬
co uelificant. qd̃ post tormenta post effra¬
ctõnem post herbarum ⁊ fem cibos ⁊ sep¬
tem annorũ circulos confiteatur deũ
⁊ sit qui prius fuerat. Qui respondere
debent. quomodo congruat in angłi qui
nũquam. corruerunt eum rursus princi¬
pem halrant qui per penitentĩa sit reu̾¬
sus. Quam obrem rex ꝯsilium meñ
placeat tibi.⁊ peccata tua elemosinis re¬
die ⁊ iniquitates tuas misericordiis
pauperum. forsitan ignoscat dilectis¬
tius deus. Si predixit sententia q̃ nõ
potest immitari. quomodo hortatur
ad elemosinas ⁊ miscd̾am pauperũ
ut dei sententia ꝯ mutetur. Quod fa¬
cile soluit᷑. ezechie regis exemplo. quẽ
⁊ tamen ad preces erechie ⁊ ninme di
sententia conmutata est. nõ uanitate

Expanded text:
elevat animum territi. Denique infert. Regnum tuum tibi manebit, postquam cognoveris potestatem esse coelestem. Unde hi qui historiae contradicunt, et volunt diabolo reddi pristinam dignitatem, in hoc loco velificant: quod post tormenta, post efferationem, post herbarum et feni cibos, et septem annorum circulos, confiteatur Dominum, et sit qui prius fuerat. Qui respondere debent quomodo congruat, ut angeli qui numquam corruerant, eum rursus principem habeant qui per poenitentiam sit reversus. Quamobrem, rex, consilium meum placeat tibi, et peccata tua eleemosynis redime, 649 et iniquitates tuas misericordiis pauperum, forsitan ignoscat Deus delictis tuis. Si praedixit sententiam Dei, quae non potest immutari, quomodo hortatur ad eleemosynas et misericordias pauperum, ut Dei sententia commutetur? Quod facile solvitur Ezechi tamen ad preces Ezechiae, et Ninives Dei sententia mutata est, non vanitate
Abbreviated transcription (Latin):
maioris scribit infantia. ⁊ pompeiꝰ
trogus ⁊ multi alii qui barbaras scͥp¬
sere hystorias. Hunc darium ingre
aut̃ principum uocatorũ iuxta suam bi¬
lebat etatem. siue ut ceteri interpretes
transtulerunt. bibebat ipse rex nimũĩ
coram cunctis principib quos uocarat.
recepit ergo iam demulentus ut affer¬
tentur uasa aurea atq argentea que
asportauerat nabugodonosor pater eiꝰ
de templo qd̃ fuit miherlm ut biberet

Expanded text:
majoris scribit infantia: et Pompeius majoris scribit infantia: et Pompeius Trogus, et multi alii qui barbaras scripsere historias. Hunc Darium in Graautem principum vocatorum juxta suam bibebat aetatem: Sive ut caeteri interpretes transtulerunt: Bibebat ipse rex vinum coram cunctis principibus quos vocaverat. Praecepit ergo jam temulentus, ut afferrentur vasa aurea atque argentea, quae asportaverat Nabuchodonosor pater ejus de templo quod fuit in Jerusalem, ut biberent
Abbreviated transcription (Latin):
tha suis mille. ⁊ unus quis¬
sar q scm̃ suam bibebat eta¬
rox tem. Sciendum est hũc
non esse filium nabugodonosor ut ul¬
go legentes arbitrantur. s iuxta bo¬
rosim qui chaldeam scribit hystoriã
⁊ iosephum qui berosum sequitur.
post nabugodonosor qui regnauit an¬
nis quadraginta tribus succississe in
regnũ eius filium qui uocabatur euis¬
marodach. De quo scribit iheremias
quod in pͥmo anno regni sui leuaue¬
rit caput ioachim regis iude. ⁊ eduxe¬
rit eũ de domo carceris. Refert idem
iosephus quod post mortem euilmaro¬
dach in regnum patris successit filiꝰ
eius negusar post que rursum filiũ
eius labor de sodoch. Quo mortuo bal¬
thasar filius eius regnum tenuerit
quen nũc supra commemorat. Quo
interfacto a dario rege medorum qui
ciri regis persarum auũculus fuit.¬
⁊ ip̃o cyro ꝑse q̃ duo regna ysaias
ascensorem bige cameli ⁊ asini uocat
destructum ẽẽ imꝑium chaldeorum.
Quod quidem. ⁊ exenophon in ciri

Expanded text:
us suis mille: et unusquisus suis mille: et unusquisque secundum suam bibebat aetatem. Sciendum est non hunc esse filium Nabuchodonosor, ut vulgo legentes arbitrantur; sed juxta Berosum, qui Chaldaeam scripsit historiam, et Josephum, qui Berosum sequitur, post Nabuchodonosor qui regnavit annis quadraginta tribus successisse in regnum ejus filium qui vocabatur Evilmarodach, de quo scribit Jeremias, quod in primo anno regni sui levaverit caput Joachin regis Judae, et eduxerit eum de domo carceris . Refert idem Josephus, quod post mortem Evilmarodach, in regnum patris successerit filius ejus Neglisar: post quem rursum filius ejus Labosordach: quo mortuo Balthasar filius ejus regnum tenuerit, quem nunc Scriptura commemorat: quo interfecto a Dario rege Medorum, qui Cyri regis Persarum avunculus fuit, et Cyro Persa quae duo regna Isaias ascensorem bigae, cameli, et asini vocat destructum esse imperium Chaldaeorum. Quod quidem et Xenophon in Cyri
Abbreviated transcription (Latin):
hec nõ ignorauit. Iuxta uoluntatẽ
enĩ suam facit tam incelo quã int̾¬
ra. ⁊ nõ est qui resistat manu eius.
⁊ dicat quare fecisti. Et hoc loquit᷑.
lt hoc facit sed quod bonũ est hoc uu¬
lt deus. Nabugodonosor aũt sic lo¬
cutus est. ut dum potentiã dei pie¬
dicat iustitiam eius uideatur argue¬
re qd̃ immerito penas sustinuerit.
Et obtimates mei ⁊ magistratus mei
requisierunt me. ⁊ in regnum meũ
restitutus sum. ⁊ magnificentia am¬
plior addita est mͥ. Ergo uixta eos
qui hẏstoue contra dicunt. Om̃s
angłice fortitudines requisiture st̾
dỹabolum ⁊ in tantam crescet po¬
tententiam qui quõdam adu̾sus dñi
suꝑbierat ut maior futurus sit ꝙͣ
fu̾it ante peccatũ. Quia om̃ia õ¬
pera euis uera. ⁊ iue eius iuditia ⁊gra¬
dientes in suꝑbia potest humiliare. In¬
tellexit nabugodonosor quare septen¬
nii tempore penas sustinuerit. ⁊ idcar
co se humiliatum. quia contra deũ
al COnuiuium optimatib¬

Expanded text:
hodonosor loquitur: luxta uoluntatem enim suam facit tam in caelo quam in terra, et non est qui resistat manui eius, et dicat: quarefecisti? Et hoc, inquit Ilt hoc facit, sed quod bonum est hoc uult deus. Nabuchodonosor au tem sic locutus est ut, dum potentiam dei praedicat, iustitiam eius uideatur arguere quod immerito penas sustEt optimates mei, et magistratus mei requisierunt me, et in regnum meum restitutus sum: et magnificentia amplior addita est mihi. Ergo juxta eos qui historiae contradicunt, omnes angelicae fortitudines requisiturae sunt diabolum; et in tantam crescet potentiam, ut qui quondam adversus Deum superbierat, major futurus sit, quam fuit ante peccatum. Nunc ipera ejus vera, et viae ejus judicia, et gradientes in superbia potest humiliare. Intellexit Nabuchodonosor, quare septennii poenas sustinuerit; et idcirco 651 se humiliatum, quia contra Deum  convivium optimatib
Abbreviated transcription (Latin):
reret. Et scribunt inpariete aule re¬
gie ut in delligat rex ad se pertinere
qd scribitur. Tunc regis facies con¬
mutata est. Et hic notandum est.¬
propt̾ eos psalmos qui habent titulos
pro his qui cõmutabuntur qd̾ immu¬
tatio nõ solum scĩ s peccatores quoq
fit. Nam in consequentib leginus

Expanded text:
rerent. Et scribunt in pariete aulae rererent. Et scribunt in pariete aulae regiae, ut intelligat rex ad se pertinere quod scribitur. Tunc facies regis commutata est, etc. Et hic notandum propter eos psalmos qui habent titulos: Pro his qui commutabuntur, quod immutatio non solum sancti, sed et peccatoris quoque sit. Nam et in consequentibus legi
Abbreviated transcription (Latin):
multã uł elegantie uł stultitie dif¬
ferentiam. isti uocantur enei ⁊ fer¬
rei. Qui aut̃ penitus in epta propo¬
nunt lignei appellantur ⁊ lapidei.
Quos om̃s in duas ꝑtes deutronomi¬
um diuidit scribens. Maledictꝰ
qui facit scuptile ⁊ conflatile opꝰ
maniui artificis ⁊ ponit illud in
abscondito. Abscondunt enĩ om̃s he¬
retici ⁊ operiunt mendatiorũ suoꝵ
dognata: ut sagntent in obscuro
rectos corde. In eadem hora apparue¬
runt digiti quasi manus hominis
scribentis contra candelabrum in
supetficie parietis aule regie. ⁊ rex
aspitiebat articulos manus scribẽ¬
tis. Pulchre dixit in eadem hora si¬
cut ⁊ supra legimus de nabugodo¬
nosdr cũ ad huc sermo eẽt in ore re¬
gis. uox de celo ruit. ne ob aluid
sibi illata supplicia sed ob blasphe¬
miam cognosceret. Uidentur au¬
tem digiti in pariete scribere con¬
tea candelabrum ne ⁊ mauus ⁊ id
qd̾ scribebatur logius alumino nõ pa¬

Expanded text:
multam vel elegantiae vel stultitiae difmultam vel elegantiae vel stultitiae differentiam, 653 isti vocantur aenei et ferrei. Qui autem penitus inepta proponunt, lignei appellantur et lapidei. Quos omnes in duas partes Deuteronomium dividit, scribens: Maledictus qui facit sculptile, et conflatile, opus manuum artificis, et ponit illud in abscondito . Abscondunt enim omnes haeretici, et operiunt mendaciorum suorum dogmata, ut sagittent in obscuro rectos corde. In eadem hora apparuerunt digiti quasi manus hominis scribentis contra candelabrum in superficie parietis aulae regiae. Et rex aspiciebat articulos manus scribentis. Pulchre dixit: In eadem hora, sicut et supra legimus de Nabuchodonosor: cum adhuc sermo esset in ore regis, vox de coelo ruit; ne ob aliud sibi illata supplicia, sed ob blasphemiam cognosceret. Videntur autem digiti in pariete scribere contra candelabrum: ne et manus, et id quod scribebatur, longius a lumine non pa
Abbreviated transcription (Latin):
rem dĩ scdm̃ prauam auidem opinio¬
nem. tamen diuino cultui consecras¬
se. postquam aũt humanis sensib di¬
uina contaminant. statim pena post¬
aut̃ deos suos in sultantes deo iudeo¬
tũ qd̾ illis uictorĩa tribuentib bibãt
in uasis eis. Iuxta tropologiam hoc
dicendum ẽ. qd̃ om̃s heretici ⁊ doctri¬
na ꝯtraria uitati q̃ assumit u̾ba prophe¬
tarum ⁊ testimoniis diuine scriptu¬
re abutit᷑ ad sensum suum. ⁊ dat bibe¬
re his quos decipit. ⁊ cũ quib fornica¬
tus ẽ. tollat uasa templi dei. ⁊ mebri¬
etur in eis. ⁊ nõ dm̃ cuiꝰ uasa sunt.
sed deos laudet aureos ⁊ argenteos. ⁊
encos. ⁊ ferreos ligneosq ⁊ lapideos.
Aurei michi dii uident᷑ qui seculari ra¬
tõne cõpoĩti sunt. argentei qui habet̃
eloquii uenustatem ⁊ rethorica arte
constructi sunt. Qui aũt in ferũt
fabulas poetarum ⁊ uetustis utũ¬
tur traditõnib habentes inter se

Expanded text:
rem Dei secundum pravam quidem opiniorem Dei secundum pravam quidem opinionem, tamen divino cultui consecrasse: postquam autem humanis usibus divina contaminant, statim poena seautem deos suos, insultantes Deo Judaeorum; quod illis victoriam tribuentibus, bibebant in vasis ejus. Juxta tropologiam, hoc dicendum est: quod omnes haeretici, et doctrina contraria veritati, quae assumit verba prophetarum; et testimoniis divinae Scripturae abutitur ad sensum suum; et dat bibere his quos decipit, et cum quibus fornicata est: tollat vasa templi Dei, et inebrietur in eis: et non Deum cujus vasa sunt, sed deos laudet aureos et argenteos, et aeneos, et ferreos, ligneosque et lapideos. Aurei mihi videntur hi qui saeculari ratione compositi sunt. Argentei, qui habent eloquii venustatem, et rhetorica arte constructi sunt. Qui autem inferunt fabulas poetarum, et vetustis utuntur traditionibus, habentes inter se
Abbreviated transcription (Latin):
cemodi fabulam usq ad septuagesinũ
annũ qͦ iheremias captiuitatẽ populi
iudeorũ. dixerat ẽẽ soluendam. de quo ⁊
z acharias inprincipio sui uolummis
loquitur. trritam putans dei pollicita¬
tõnem balthasar falsumq promissũ
u̾sus in gaudium fecit grande coninui¬
um. insultans quodam᷑ spei uideorũ ⁊ ua¬
sis templis dei sed statim consecuta est. ulci¬
Quod aũt balthasaris patrem nabu¬
godonosor uocat nõ faciat ercorem.
scientib sc̃e scͥpture ꝯsuetudinem qr
patres om̃s pio aui ⁊maiores uocant̃
Et hoc considerandũ est. quod sobrius
ista nõ faciat s temulentus oblitus¬
q pene q̃ nabugodonosor pro auif illiꝰ
consecuta est. Bibebant uinũ ⁊ lauda¬
bant deos suos aureos ⁊ argenteos ⁊
encos ferreos ligneosq ⁊ ⁊apideos. Qnͣ¬
ta stultitia. In aureis uasis bibentes
deos ligneos laudabant ⁊ lapideos. Qm¬
dui uasa fuerunt in ydolio babylonis
nõ estiratꝰ do:: minus. uidebant᷑ enĩ

Expanded text:
cemodi fabulam. Post septuagesimum annum, quo Hieremias captivitatem populi Judaeorum dixerat esse solvendam, de quo et Zacharias in principio voluminis sui loquitur, irritam putans Dei pollicitationem Balthasar, falsumque promissum, versus in gaudium, fecerit grande convivium, insultans quodammodo spei Judaeorum, et vasis templi Dei, sed statim ultio consecuta est. Quod autem Balthasaris patrem Nabuchodonosor vocat, non facit errorem scientibus sanctae Scripturae consuetudinem: qua patres, omnes proavi et majores vocantur. Et hoc considerandum, quod sobrius ista non faciat; sed temulentus, oblitusque poenae quae Nabuchodonosor proavum illius consecuta est. Bibebant vinum, et laudabant deos suos aureos, et argenteos, et aereos, ferreos, ligneosque et lapideos. Quanta stultitia! in aureis vasis bibentes, deos ligneos laudabant et lapideos. Quamdiu vasa fuerunt in idolio Babylonis, non est iratus Dominus: videbantur enim
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Succidite arborem. ⁊ dissipate
eam. attamen germem radicum in
ere in herbis foris ⁊ rore celi cõsparga¬
tur ⁊ cum feris sit pabulum eius do¬
nec septem tempora cõmutentur suꝑ
eum. ⁊ supra similit̾ scriptũ est. Que¬
runt gͦ a nobis qui hẏstorie contradi¬
cunt quomodo in uinculo ferreo ⁊ ere
fuerit nabugodonosor aut quis eum
iunxerit ⁊ cõpedibus alligauerit cũ
per specuum sit om̃s furiosos ne se.
procipitent ⁊ alios inuadant fetro cate¬
nisq ligari. Hec est interpretatio sen¬
tentie altissimi q̃ pecuenit super dnin

Expanded text:
icere: Succidite arborem et dissipate illam: attamen germen radicum ejus in aere in herbis foris, et rore coeli conspergatur: et cum feris sit pabulum ejus, donec septem tempora commutentur super eum. Et supra similiter scriptum est. Quaerunt ergo a nobis qui historiae contradicunt: quomodo in vinculo ferreo et aereo fuerit Nabuchodonosor: aut quis eum vinxerit et compedibus alligaverit: cum perspicuum sit omnes furiosos, ne se praecipitent et alios ferro invadant, catenis ligari. Haec est interpretatio sententiae Altissimi, quae pervenit super Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
tio statim punitur adño. ⁊ ideo dif¬
fertur sententia ne uideatur miscdĩa
in pauperes inime profuisse. sed sta¬
tim ut locutus ẽ ꝑ superbiam ꝑdidit
regnũ. quod ob elemosinas fuerat re¬
seruatum. Donec scias qd̾ dominet᷑
excelsus in regno hominũ. Mag¬
na miscd̾ie consolatio. quando intor¬
mentis positus scit prospera securi¬
ra. quamqũa nabugodonosor tanti
furoris sit. ⁊ amentie ut malorũ
tempore bonorũ q̃ ei d̾s repromise¬
rat nõ fuerit recordatus. Igit̾ post
clo̾s meos ad celum leuaui ⁊ sensus me¬
us redditus est mͥ. Nisi oclo̾s leuas¬
set. ad celum sensum pristinũ non
reciperet. Quando añt dicit sensum
sibi redditum ostendit non formam
se amisisse sed mentem. Et regnũ eiꝰ
ingeneratõne ⁊ generatõnem. Si hoc
qd insccipturis dicitur in generatõne
⁊ generatõnem simpliciter accipimꝰ
pio eo qd̾ est in omia futura tempora
nulla q̃stio ẽ. Sim aũt ut sepe dixi¬
mus generatio ⁊ generatio. duas ge¬

Expanded text:
tio statim punitur a Domino. Et ideo non differtur sententia, ne videatur misericordia in pauperes minime profuisse. Sed statim ut locutus est per superbiam, perdidit regnum quod 650 ob eleemosynas fuerat reservatum. Donec scias quod dominetur Excelsus in regno hominum. Magna miseriae consolatio, quando in tormentis positus, scit prospera secutura: quamquam Nabuchodonosor tanti furoris sit et amentiae, ut malorum tempore, bonorum quae ei Deus promiserat, non fuerit recordatus. Ego culos meos ad coelum levari: et sensus meus redditus est mihi. Nisi oculos levasset ad coelum, sensum pristinum non recepisset. Quando autem dicit sensum sibi redditum, ostendit non formam se amisisse, sed mentem. Et regnum ejus in generatione et generatione. Si hoc quod in Scripturis dicitur, in generatione et generatione, simpliciter accipimus pro eo quod est, in omnia futura tempora, nulla quaestio est. Sin autem ut saepe diximus generatio et generatio, duas ge
Abbreviated transcription (Latin):
Oppressa perturbatõnib anima ⁊ ua¬
riis molestiis occupata cũ hominũ
desperarit auxilium.⁊ tota ad dm̃
fuerit mente conu̾sa. descendit ad¬
ad eam angłus dñi scilicet sermo
diuinus ⁊ excussit flammã estuan¬
tis ardorem ut quaquam ne ignita
ucula numici cordis nr̃i archana penetrẽt
nec illius fornace claudantur. Benedi¬

Expanded text:
Oppressa perturbationibus anima, et variis molestiis occupata, cum hominum desperaverit auxilium, et tota ad Dominum fuerit mente conversa, descendit ad eam angelus Domini, scilicet, sermo divinus, et excutit flammae aestuantis ardores: ut nequaquam ignita jacula inimici cordis nostri arcana penetrent, nec illius fornace claudamur. Benedi
Abbreviated transcription (Latin):
go iuxta sẏmmachum qui interp̃¬
tatus est. species aut̃ quarti simili¬
tudo filiorũ. nõ dei s deorũ angeli
sentiendi sunt. qui ⁊ dii. ⁊ deorũ uł
dei filii sepissime nuncupantur.
nacem descendit inferni in quo cau¬
se ⁊ peccatorũ ⁊ iustorũ anime te¬
nebantur. ut absq exustione ⁊
noxa sui. cos qui tenebant᷑ inclusi
iortis iunculis liberaret. Tunc
accessit nabugodonosor ad hostiũ
fornacis ignis ardentis. ⁊ ast
Pauore per territus rex. nõ ꝑ nũ¬
tios querit apueris sed ipse eos
ex nomine uocat seruos dei excel¬
si appellans ⁊ petens ut ad se e¬
egrediant᷑ quos uinctos infornacem
miserat. Benedictus ds̾ sydrach. mi¬

Expanded text:
go juxta Symmachum qui interprgo juxta Symmachum qui interpretatus est: Species autem quarti similitudo filiorum, non Dei, sed deorum; angeli sentiendi sunt, qui et dii, et deorum vel Dei filii saepissime nuncupantur. nacem descendit inferni, in quo clausae, et peccatorum et justorum animae tenebantur, ut absque exustione, et noxa sui eos qui tenebantur inclusi mortis vinculis liberaret. Tunc accessit Nabuchodonosor ad ostium fornacis ignis ardentis, et aitPavore perterritus, non per nuntios quaerit a pueris, sed ipse eos ex nomine vocat, servos Dei excelsi appellans, et petens ut ad se egrediantur quos vinctos in fornacem miserat. Benedictus Deus Vulg.
Abbreviated transcription (Latin):
usq de theodotõnis interpretatõne
pauca ꝑstrinxbnus confessionis ad
landum trium pueroiũ q̃ non haben¬
tur in hebreo. ⁊ hinc sequamur he¬
braicam ueritatem. Et surtexit pio¬
principib rex corripit᷑. ut niuens glo¬
rificet deum. Interrogat aũt optima¬
tes suos quorum accussatõne ⁊ con¬
silio tres pueros in ignem fornacis
miserat. ut illis respondentibz se mi¬
asse tres pueros infornacem iste eis
nuntiet ⁊ ostendat. Ecce ego iudeo¬
uiros quatuor solutos ⁊ ambulan¬
tes in medio ignis ⁊ nichil corruptõ¬
nis est in eis. Et species quarti simi¬
litudo est filii d̾i. Rursus dicam.:
O qũa sapiens ignis: quam in enar¬
rabilis dei potentia. Uinculis stric¬
ta sunt corpora urunt᷑ iuncula cor¬
pora nõ utuntur. Spetiem aũt qͣr¬
filio dei. uł angelum debemus acci¬
pere ut .lix. transtulerunt uł certe
ut pleriq arbitrantur dnm salua¬
torian. S nescio quomodo rex un¬
pius dei filium uidere mereatur. Er¬

Expanded text:
usque de Theodotionis editione pauca perstrinximus, confessionis et laudum trium puerorum quae non habentur in Hebraeo: exinde sequamur Hebraicam veritatem. Tunc principibus, rex corripitur, ut vivens glorificet Deum. Interrogat autem optimates suos, quorum accusatione et consilio tres pueros in ignem fornacis miserat, ut, illis respondentibus se misisse tres pueros in fornacem, iste eis nuntiet et ostendat. 643 Qui reviros quatuor solutos deambulantes in medio ignis, et nihil corruptionis est in eis, et species quarti similitudo filii Dei. Rursum dicam: O quam sapiens ignis, quam inenarrabilis Dei potentia: vinculis stricta sunt corpora, uruntur vincula, corpora non uruntur. Speciem autem quarfilio Dei, vel angelum debemus accipere, ut Septuaginta transtulerunt, vel certe, ut plerique arbitrantur, Dominum Salvatorem. Sed nescio quomodo rex impius Dei Filium videre mereatur. Er
Abbreviated transcription (Latin):
dum tenere non potest. ⁊ uult eos.
multiplici pene cõminatõne terrere.
quos paratos uidebat ad mortem. Et
confestim uiri illi nincti cum bracis
sius ⁊ tẏaris. ⁊ calciamentis ⁊ ues¬
tib missi sunt in medio fornacis ar
dentis. Pro brachis quas sẏminachꝰ
ANazipiac interpretatus ẽ. Aquila
⁊ theodotio. Saraballa dixerunt ⁊¬
non ut corrupte legitur saradara. lin¬
gua aũt chaldeorum saraballa cu als curra¬
ra hominũ uocantur ⁊ tibie. ⁊ omo¬
nimos etiam brace eorum quib cu¬
ra teguntur ⁊ tibie quiasi crurales
sacerq tẏaras. Est aũt̃ genus pilo¬
li quo persarum caldeorumq gens u¬
titur. Porro uiros illos qui miserũt
sidrach misach. ⁊ abdenago. interfe¬
cit flamma ignis eos uiros de qui¬

Expanded text:
dum tenere non potest. Et vult eos dum tenere non potest. Et vult eos multiplicis poenae comminatione terrere, quos paratos videbat ad mortem. Et confestim viri illi vincti braccis suis, et tiaris, et calciamentis, et vestibus, missi sundentis, etc. Pro braccis   quas Symmachus ἀναξυρίδας interpretatus est, Aquila et Theodotio saraballa dixerunt: et non ut corrupte legitur sarabara. Lingua autem Chaldaeorum saraballa crura hominum vocantur et tibiae: et ὁμωνύμως etiam braccae eorum quibus crura teguntur et tibiae, quasi crurales sacerque tiara. Est autem genus pileoli quo Persarum Chaldaeorumque gens utitur. Porro viros illos qui miserant Sedrach, Misac, et Abdenago, interfecit flamma ignis. Eos viros sci
Abbreviated transcription (Latin):
ut ceteri transtulerunt uoluerimus
legere cultores dei cam adorare nõ debẽt
Ergo iudices ⁊ principes singłi qui im¬
peratorũ statuas adorant ⁊ ymagiẽs
hoc se facere intelligant qd̃ tres pueri
facere nolentes placuerunt deo. Et no¬
tanda proprietas. Peos coli. ymagĩem
adorari dicunt quod utrũq dei seriuis
non conuenit. Tunc nabugodonosor¬
rex repletus est furore.⁊ aspectus fa¬
ciei illius cõmutatus est. In quibus¬
dam psalmis tituli p̃notantur pro his
qui conmutabunt᷑. Sermo igitur ꝯ¬
mutatõnis ambignus est. ⁊ de bono
in malum. ⁊ de malo in bonũ. Neq
enim cõmutatio uultus nabugodo¬
nosor bone parti poti̾t coaptari licet
quidam ⁊ in scriptõnem psalmorũ de
bono ad malum referant quod hii qui
naturalr̃ debuerant in telligere deum
cepit ut suctẽderet᷑ fornax septuplũ
quam succendi consueuerat quasi nõ
puerorũ consumere corpora. Sed fu¬
ror ⁊ ira que in sanie proxima est mo¬

Expanded text:
ut caeteri transtulerunt, voluerimus ut caeteri transtulerunt, voluerimus legere, cultores Dei eam adorare non debent. Ergo judices et principes saeculi, qui imperatorum statuas adorant, et imagines, hoc se facere intelligant, quod tres pueri facere nolentes placuerunt Deo. Et notanda proprietas, deos coli, imaginem adorari dicunt, quod utrumque servis Dei non convenit. Tunc Nabuchodonosor repletus est furore, et aspectus faciei illius commutatus est. In quibusdam psalmis tituli praenotantur: Pro his qui commutabuntur. Sermo igitur commutationis ambiguus est, et de bono in malum, et de malo in bonum. Neque enim commutatio vultus Nabuchodonosor bonae parti poterit coaptari. Licet quidam et inscriptionem Psalmorum de bono ad malum referant: quod hi qui naturaliter debuerant intelligere Deum,cepit ut succenderetur fornax septuplum, quam incendi consueverat: et viris puerorum consumere corpora: sed furor et ira quae insaniae proxima est, mo
Abbreviated transcription (Latin):
prouocare s ita reddere regi honorem
debitum ut dei cultus nõ ledatur. Qd̃
aut̃ aiunt. nõ oportet nos de hac re
respondere tibi ille sensus ẽ. Non de¬
bes audire uerba quorũ iam reb ipĩs
probabis fortitudiem atq constantiã
Ecte enuim d̾s nr̃ quem colimus põt
eripere nos de camino ignis ardentis
⁊ de manib tus rex liberare. Unde pu
tauerat se tercere pueros. inde cernit
in eis materiam fortitudinis nec in
longum differens sed presens sibi pol¬
licentur auxilium dicentes. Ecce e¬
nim deus nr̃ quem colimus ip̃e nos
⁊ de eo quod minaris incendio ⁊ de
tuis potest manib liberare. Quod si
uoluit. pulchee ad id qd̵ dixerat potesi
cripero nos non intulit contrariũ sinon
potuerit. s si uolui̾t ut non impossibili¬
tatis dei sed uoluutatis sit si perierint
Notum tibi sit rex quia deos tuos ñ
colimus ⁊ statuam auream quam ere¬
xisti non adoramus. Siue statuam ut
sẏminachus sine ymaginem auream

Expanded text:
provocare, sed ita reddere regi honorem provocare, sed ita reddere regi honorem debitum, ut Dei cultus non laedatur. Quod autem aiunt: Non oportet nos de hac re respondere tibi. Ille sensus est: non debes audire verba, quorum jam rebus ipsis probabis fortitudinem atque constantiam. Ecce enim Deus noster quem colimus, potest eripere nos de camino ignis ardentis et de manibus tuis, o rex, liberare. Unde se putaverat terrere pueros, inde cernit in eis materiam fortitudinis. Nec in longum differunt, sed in praesens sibi pollicentur auxilium dicentes: Ecce enim Deus noster quem colimus, ipse nos et de eo, quod minaris incendio, et de tuis potest manibus liberare. Quod si noluerit: Pulchre ad id quod dixerant: Potest eripere nos, non intulit contrarium, si non poterit, sed si noluerit: ut non impossibilitatis Dei, sed voluntatis sit, si perierint. Notum tibi sit, rex, quia deos tuos non colimus, et statuam auream quam erexisti, non adoramus. Sive statuam, ut Symmachus, sive imaginem auream,
Abbreviated transcription (Latin):
boam ponens aureũ uitulum in be¬
thel ydola fecisse narratur. Et econ¬
trario multa demonia singulari niso
appellantur in ysaya. in clinauit se ⁊
adorat illud. ⁊ uotum faciens dicit
d̾s meus es tu. Prosterinte uos. ⁊ a¬
dorate statuam quam feci. Quod si¬
in furore preceperit adduci pueros
tamen dat spacium penitudinis ut
si ceciderint. ⁊ adorauerint. prior culpa
ueniam consequat᷑. sin aũt adorare cõ¬
tempserint presens pena sit fornacis
ardentis. Et quis est d̾s. qui eripiat uoᷤ
de manu mea: Ille uidelicet cuius ser¬
uũ dudum adorasti. quẽ uere deum do̾¬
rum dñm ⁊ regum eẽ dixisti. Nabu¬
godonosor rex. nõ oportet nos de hac re
respondere tibi. In hebreo nõ habet regẽ
sicut in .lx. ne adulari uiderentur im¬
pio. aut regem uocare qui ad iniqua ꝯ¬
pelleret. Quod si quis cõtensiosus regẽ
quoq legerit dicamus eos nõ procacit̾
regem ad effusionem sui sanguinis

Expanded text:
boam ponens aureum vitalum in Beboam ponens aureum vitalum in Bethel, idola fecisse narratur . E contrario multa daemonia singulari numero appellantur, ut in Isaia: Inclinat se, et adorat illud, et votum faciens dicit: Deus meus es tu . Prosternite vos, et adorate statuam quam feci. Quin furore praeceperit adduci pueros, tamen dat spatium poenitudinis, ut si ceciderint et adoraverint, prior culpa veniam consequatur: sin autem adorare contempserint, praesens poena sit fornacis ardentis. Et quis est deus qui eripiat vos de manu mea? etc. Ille videlicet cujus servum dudum adorasti, quem vere Deum deorum, et Dominum regum esse dixisti. 638 Nabuchodonosor rex, non oportet nos de hac re respondere tibi. In Hebraeo non habet regem, sicut in LXX, ne adulari viderentur impio, aut regem vocare eum qui ad iniqua compelleret. Quod si quis contentiosus regem quoque legerit: dicemus eo non procaciter regem ad effusionem sui sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
ri chadei accusauerunt iuideos. Quos
p̃poitos in babylone regis oꝑibus ĩ¬
uidebant ⁊ offendebantur peregrino
cultu ⁊ auersione ydolorũ nacti oc¬
casionem criminãtur ad regem. De¬
niq sequit᷑. Sunt uiri iudei quos
constitusti super opera regionis ba¬
bylonie. Sidrach. ⁊ misach. ⁊ ab de¬
nago qui contempserunt decretũ
pertulisti nobis ⁊ captiuos ac ser¬
uos principes ẽẽ fecisti. hii elati in
superbia. tua precepta contempnũt.
deos tuos nõ colunt. ⁊ statuam aure¬
am quam erexisti nõ adorant. Qd̃ ĩ
principio huiꝰ diximus uisionis hic
manifestius approbatur. alios ẽẽ
deos. nabugodonosor.⁊aliam aure¬
am statuam quam incultum sui
iuissit erigi. Nam ⁊ in cõsequẽtib
ipse rex loquitur. Deos meos nõ
colitis. ⁊ statuam auream quam ꝯ¬
stitm nõ adorastis : Alii hãc dicũt
scͥpture scẽ ꝯsuctudinem ut unũ
ydolum appellet pluraliter ut est
pti. Et in regnũ uolumine ihero¬

Expanded text:
ri Chaldaei accusaverunt Judaeos, etc. Quos ri Chaldaei accusaverunt Judaeos, etc. Quos praepositos in Babylone regis operibus invidebant, et offendebantur peregrino cultu, et aversione idolorum, nacti occasionem criminantur ad regem. Denique sequitur: Sunt ergo viri Judaei quos constituisti super opera regionis Babyloniae, Sedrach, Misac, et Abdenago, qui contempserunt decretum praetulisti nobis, et captivos ac servos principes esse fecisti, hi elati in superbiam, tua praecepta contemnunt, deos tuos non colunt, et statuam auream quam erexisti, non adorant. Quod in principio hujus visionis diximus, hic manifestius approbatur, alios esse deos Nabuchodonosor, et aliam statuam auream quam in cultum sui jussit erigi: nam et in consequentibus ipse rex loquitur: Deos meos non colitis, et statuam auream quam constitui, non adoratis? etc. Alii hanc dicunt Scripturae sanctae consuetudinem, ut unum idolum appellet pluraliter, ut estpti . Et in Regum volumine, Jero
Abbreviated transcription (Latin):
potuerint congregari. ⁊ adorare aure¬
am statuam. s quod in principibus
cunctorum gentiũ. om̃s gentes ⁊ po¬
puli adorasse credantur. Omnẽ scri.¬
pturam scam mente per currens nͥ
tamen me fallit obliuio. nequaqͣm
reperio qd̾ scõrum quisq dm̃ cadens
adorauerit. S quicumq ydola ⁊ de¬
mones. ⁊ res illicitas adorauerit.
cadens dicitur adorare ut in presenti
loco non semel sed crebrius. Et me
Wanglio dẏabolus loquit᷑ ad dnmñ
Hec omĩa tibi dabo. si cadens adora¬
ueris me. S hoc dicendum. om̃s
hereticos qui fulgore eloquentie se¬
cu laris falsum dogna cõponunt
auream statuam facere ⁊ quantũ in
se est ꝑ suasione conpellere ut caden¬
tes adorent ydolum falsitatis. Post
hec igitur statim ut audierunt om¬
nes popłi sonitum. tube. fistule. ⁊
cythare. Eodem sensu accipiendum
quo supra ut om̃s poplos intelliga¬
mus in principib neq enim adesse
uniu̾se simul poterant natõnes. Sta¬
timq ⁊ in ip̃o tempore accedentes ui¬

Expanded text:
potuerint congregari et adorare auream statuam, sed quod in princunctarum gentium, omnes gentes et populi adorasse credantur. Omnem Scripturam sanctam mente percurrens nisi tamen me fallit oblivio nequaquam reperio, quod sanctorum quisquam Deum cadens adoraverit: sed quicumque idola, et daemones, et res illicitas adoraverit, cadens dicitur adorare, ut in praesenti loco non semel, sed crebrius. Et in Evangelio diabolus loquitur ad Dominum: Haec omnia dabo tibi, si cadens adoraveris me . Sed et hoc dicendum: omnes haereticos qui fulgore eloquentiae saecularis falsum dogma componunt, auream statuam facere, et 637 quantum in se est, persuasione compellere, ut cadentes adorent idolum falsitatis. Post haec igitur statim ut audierunt omnes populi sonitum tubae, fistulae, etc. Eodem sensu accipiendum quo supra, ut omnes populos intelligamus in principibus. Neque enim adesse universae simul poterant nationes. Statimque et ipso tempore accedentes vi
Abbreviated transcription (Latin):
sis premimur angustiis. ex toto cor¬
dis hoc loquamur affectu. ⁊ quicqͥd
nobis acciderit. iuste nos sustinere
fateamur. ut compleat᷑ in nobis illd̾
qd̃ scriptũ est. Exultauerunt ⁊ le¬
tate sunt filie uide. in om̃ib uidici¬
is tuis dñe. Peccauimꝰ enim ⁊ iniq
egimus reͣdentes ate.⁊ deliquimus
in om̃ib. Et certe tres pueri non
pectauerant. nec eius etatis erant
quando ducti sunt in babylonem ut
ꝓꝓpter sua uitia punirentur. Ergo
quomodo hii ex ꝑsona populi loquũ¬
tur sic illud aplĩ legendum est. Nõ
enim qd̃ uolo hoc ago. sed quod no¬
lo illud operor. ⁊ cetera que in eodem

Expanded text:
sis premimur angustiis, ex toto cordis hoc loquamur affectu, et quidquid nobis acciderit, juste nos sustinere fateamur, ut compleatur in nobis illud quod scriptum est: Exsultaverunt et laetatae sunt filiae Judae in omnibus judiciis tuis, Domine . Peccavimus enim et inique egimus recedentes a te, et deliquimus in omnibus. Et certe tres pueri non peccaverant, nec ejus aetatis erant quando ducti sunt in Babylonem, ut propter sua vitia punirentur. Ergo quomodo hi ex persona populi loquuntur: sic illud Apostoli legendum est: Non enim quod volo, hoc ago: sed quod nolo, illud operor , et caetera quae in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
Non ergo fortuitu qͦs cumq mi¬
nistros perdidit. Nabugodonosor¬
rex. sed iros fortes de toto excerti¬
tu suo ⁊ ad bella promptissimos ut
nõ solum miraculo pertimesceret
dio camino ignis ardendentis colli¬
mutuntur in fornacem. ⁊ cadunt
in medium ignis precipites. Ardẽt
uncula quib ligati sunt. ⁊ unucto¬
rum corpora timens. flamma nõ
tetigit. Huc usq hebrei legũt
Media que sequunt᷑ usq ad fi¬
nem cantici trium pueronim in
hebraico non habetur. de quib
ne omnino preterisse udeamur.
pauca dicenda Sunt.
Quia iustus es inomib q̃ fecisti no

Expanded text:
. Non ergo fortuito quoscumque ministros perdidit Nabuchodonosor, sed viros fortes de toto exercitu suo et ad bella promptissimos: ut non solum miraculum  Al. miraculo pertimesceret, dio camino ignis ardentis collimittuntur in fornacem, et cadunt in medium ignis praecipites: ardent vincula quibus ligati sunt, et vinctorum corpora timens flamma non tangit. Hucusque Hebraei legunt: media quae sequuntur usque ad finem Cantici trium puerorum, in Hebraico non habentur: de quibus ne omnino praeterisse videamur, pauca dicenda sunt. quia justus es in omnibus quae fecisti no
Abbreviated transcription (Latin):
derant antiquũ ⁊ molitũ gentis¬
sue sequit᷑ errorem ⁊ nõ dei propham.
s magos. ⁊ chaldeos ⁊ auruspices
uocet. Purpura uestietur. ⁊ torquẽ
auream habebit in collo. Nem qui¬
dem facio ridiculam ut in expoĩtõ¬
ne ꝓpharum dẽ u̾borum generibus
auasi gr̃amaticus disputem. Sedq
a quodam nichil sciente. ⁊ om̃ia poi¬
licente reprehensus sum. cur torquẽ
genere feminino transtulerim breu¬
ter annotabo. qd̃ cicero ⁊ maro dor¬
quem genere femiino tytus liui¬
us masculino dixerint. Et tertius
in regno meo erit. Uł tertius post
me uł unus e tribus principibus qͦs
pro re q̃ acciderat regi ⁊ optimatib
eius domum conuiuii ingressa est¬
auiã balthasaris ⁊ origenes matrẽ
scribunt. Unde ⁊ nouit p̃terita que
rex ignorabat. E uigilet eigo porphi¬
rius qui eam balthasaris somniaint
uxorem ⁊ illudit plus scut quam
maritum. Est uir in regno tuo: qui
spm̃ deorũ scõrumht̃ inse. propt̾ ꝙymina¬

Expanded text:
antiquum et inolitum suae gentis sequitur errorem: ut non Dei prophetam, sed magos, et Chaldaeos et haruspices vocet. Purpura vestietur: et torquem auream habebit in collo. Rem quidem facio ridiculam, ut in expositione prophetarum de verborum generibus quasi grammaticus disputem: sed quia a quodam nihil sciente, et omnia pollicente reprehensus sum, cur torquem genere feminino transtulerim, breviter annotabo, quod Cicero et Maro torquem in genere feminino, Titus Livius masculino dixerint. Et tertius in regno metribus principibus, quos pro re quae acciderat regi et optimatibus ejus, domum convivii ingressa estaviam Balthasaris, Origenes matrem scribunt: unde et novit praeterita, quae rex ignorabat. Evigilet ergo Porphyrius, qui eam Balthasaris somniatur uxorem, et illudit plus scire, quam maritum. Est vir in regno tuo, qui tum deorum sanctorum habet in se. Praet
Abbreviated transcription (Latin):
persas. quo uł maxime nutriant᷑
in cendia. Alii ossa oliuarum que
proiciuntur cũ amurca a refacta na¬
ptam appellari putant. Une ⁊ grece
ypeNe. dicitur ab eo qd idem est ig¬
nem nutriat. Angelus aut̃ dñi des¬
cendit cũ azaria ⁊ sotiis eius in for¬
nacem. ⁊ excussit flammã ignis de
fornace.⁊ fecit medium fornacis qua¬

Expanded text:
Persas quo vel maxime nutriantur Persas quo vel maxime nutriantur incendia. Alii ossa olivarum quae projiciuntur cum amurca arefacta, naphthan appellari putant: unde et Graece πυρίνη dicitur ab eo quod πῦρ, id est, ignem nutriat. Angelus autem Domini descendit cum Azaria et sociis ejus in fornacem, et excussit flammam ignis de fornace
Abbreviated transcription (Latin):
re miscdiam. His uersiculis uten¬
dum est. si quando eccli̾e ꝓpt̾ pec¬
cata populi scõrũ uirorum ⁊ ma¬
gistrorum. qui in lege doctissimi
sunt sustinent penuriam. ⁊ quan¬
do in persecutõnib nõ offertur sa¬
crificium ⁊ oblatio. Quidam hc̃
locum ad celestem referunt iherlm¬
qd̃ anime ad terrena delapse ⁊ in loco la¬
crunarum ⁊ ꝯfessionis posite plangat
antiqua delicta ⁊ cetera que prophalis
sermo complectitur s hec nõ recipit
ecclia dei. S in anima contrita ⁊ spũ
humilitatis suscipiamur. Et ex presen
te sp̃s ⁊ anime iustorum dño. ⁊ inps¬
almis. sacrificium deo sp̃s contribula¬
tus cor tontritum ⁊ humiliatum
d̾s nõ despicit. Sunt qui alium ue¬
lint ẽẽ spm̃ in homine excepto spũ
scõ. ⁊ aliam animã. S laborandum
ores homines uno in homine ẽẽ dicã¬
tur. Et nõ cessabant qui miserant
eos ministri regis succendere foma¬
olis. Et salustius scribit in hystori¬
is. qd̃ napta genus sit. fomitis apd

Expanded text:
etc. His versiculis utendum est, si quando Ecclesiae propter peccata populi, sanctorum virorum et magistrorum qui in lege Dei doctissimi sunt, sustinent penuriam, et quando in persecutionibus non offertur sacrificium et oblatio. Quidam hunc locum et ad coelestem referunt Jerusod animae ad terrena delapsae, et in loco lacrymarum et confusionis positae, plangant antiqua delicta, et caetera quae prophetalis sermo complectitur; sed haec non recipit Ecclesia Dei. 641 Sed in anima contrita et spiritu humilitatis suscipiamur, sicut in ustorum, Domino. Et in Psalmis: Sacrificium Deo spiritus contribulatus, cor contritum et humiliatum Deus non despicit , sunt qui alium velint esse spiritum in homine, excepto Spiritu sancto, et aliam animam. Sed laborandum ores homines in uno homine esse dicantur. Et non cessabant qui miserant eos ministri regis succendere fornallustius scribit in historiis, quod naphtha sit genus fomitis apud
Abbreviated transcription (Latin):
Distite a me quia mitis sum. ⁊ humi¬
lis corde. ⁊ inuenietis requiem anima¬
b uf̃is. Cordis aũt̃ illa est hu̾ilitas que
in alio loco paupertas sp̾s appellatur
inclinemur. Benedicite om̃ia opera do
sa. s om̃s creat᷑a debeat laudare dnm in
consequentib ꝑ ꝑtes singulas chohor¬
tatur. angłos ⁊ celos. aquas atq uir¬
tutes. solem ⁊lunam. ymbrem ⁊ rorẽ
que longum est texere. ita ut fontes
quoq ⁊ maria. ⁊ cete ⁊ uolucres besti¬
animas q scõrum. scos ⁊ humiles cor¬
de ⁊ ad extremum animas. ananiam.
atariam. misahelem. qui ad laudem do¬
mini presenti beneficio piouocantur.
Omĩs aut̃ creatura nõ uoce sed opere.
laudat dm̃. quia ex creaturis conseꝙ̃¬
ter creator in delligitur. ⁊ in singuł
oꝑib atq effectib dei magni ficenti¬
A de monstratur. Tunc nabugodo¬

Expanded text:
sum et humilis corde, et invenietis requiem animabus vestris . » Cordis autem illa est humilitas, quae in alio loco paupertas spiritus appellatur, inclinemur « Benedicite, Anania, Azaria et sa, quod omnis creatura debeat laudare Deum , in consequentibus per partes singula cohortatur : angelos, et coelos, aquas et virtutes, solem et lunam, imbrem et rorem, , et caetera, quae longum est texere, ita ut fontes quoque et maria et cetum, volucres bestianimasque justorum, sanctos et humiles corde: Et ad extremum Ananiam, Azariam, Misaelem, qui ad laudem Domini praesenti beneficio provocantur. Omnis autem creatura non voce, sed opere laudat Dominum, quia ex creaturis consequenter creator intelligitur, et in singulis operibus atque effectibus Dei magnificentia demonstratur.
Abbreviated transcription (Latin):
pes seducantur ⁊ gentes. Qui enim:
duutes sunt ⁊potentes dum tenẽt tinẽt
carere diuitiis ⁊ potentia. facilius sup¬
plantantur. Seductis aũt magistra.¬
tib. subditi populi maiorum exem¬
plo pereunt. Et preco clamabat
ualenter. Uobis dicitur populis
tribus ⁊ linguis. In hora qua audi¬
eritis sonitum tube ⁊ fistule. ⁊cy¬
thare. sambuce. ⁊ psalt̾ii. ⁊ simpho¬
nie. ⁊ uniu̾si generis musicorum.
cadentes adorate statuam auream ꝙͣ
constitutt nabugodonosor rex. Si
quis aut̃ non ceciderit ⁊ adorauerit

Expanded text:
pes seducantur et gentes. Qui enim pes seducantur et gentes. Qui enim divites sunt et potentes, dum timent carere divitiis et potentia, facilius supplantantur. Seductis autem magistratibus, subditi populi majorum exemplo pereunt. Et praeco clamabat valenter: Vobis dicittribubus et linguis: In hora qua audieritis sonitum tubae et fistulae, et citharae, et sambucae, et psalterii, et symphoniae, et universi generis musicorum, cadentes adorate statuam auream quam constituit Nabuchodonosor rex. Si quis autem non prostratus adoraverit
Abbreviated transcription (Latin):
ORLEX. fecit
statuam auream al¬
titudine cubitorum
sexaginta latitudine
cubitorum sex. uelox .¬
obliuio u̾tatis: ut qui dudum seruũ
dei quasi deum adorauerat. nunc statu¬
am sibi fieri iubeat ut ipse adoretur
finiti ponderis illud in causa est ut stu¬
porem uidentib treet ⁊ res manima¬
ta adoretur ut deus. dum unusquis¬
q suam consecrat auaritiam. Dat᷑
quoq ꝑ occasionem captiuorũ barba¬
ris natõnib salutis occasio: ut qui
primũ ꝑ danihelis reuelatõnem potẽ¬
tiam cognouerant unius dei. intri¬
um quoq puerorum fortitudinem
po duran prouintie babylonis. Pro
duran. teodorio. deira. syminachus
doraum .lix. peyoc. transtulerunt
qd̾ nos niuariũ uł conclusum locum
possumus dicere. Misit ad congregã¬
dos sathrapas magistratus ⁊ indices
duces ⁊ tyrannos ⁊ per fectos om̃sq
principes regionum. Excelsa periculo¬
sius stant. ⁊ citius corriumt que sub¬
limia sunt. Principes congregantur
ad adorandam statuam: ut per princi¬

Expanded text:
rex fecit statuam auream altitudine cubitorum sexaginta, latitudine cubitorum sex. Velox oblivio veritatis, ut qui dudum servum Dei, quasi Deum adoraverat, nunc statuam sibi fieri jubeat, ut ipse adoretur finiti ponderis, illud in causa est, ut stuporem videntibus creet, et res inanimata adoretur ut Deus, dum unusquisque suam consecrat avaritiam. Datur autem per occasionem captivorum barbaris nationibus salutis occasio : ut qui primum per Danielis revelationem potentiam cognoverant unius Dei, in trium puerorum quoque fortitudine po Dura provinciae Babylonis. Pro Dura, Theodotio, Deira, Symmachus Durau, LXX περίβολον transtulerunt, quod nos vivarium vel conclusum locummisit ad congregandos satrapas, magistratus et judices, duces et tyrannos, et praefectos omnesque principes regionum. Excelsa periculosius stant, et citius corruunt quae sublimia sunt. Principes congregantur ad adorandum statuam, ut per princi
Abbreviated transcription (Latin):
deo. Cur solus deus sit. cur ĩ¬
uiderit creaturis ut non om̃s
eadem polluant maiestate qd̃
licet nõ dicatis. neq enĩ tam ĩ¬
sani estis ut aꝑte repugnetis
deo tamen aliis uerbis loqui¬
mini rem dei homini copulan¬
tes ut sit absq peccato. quod
⁊ deus est. Unde ⁊ apłs super
diu̾sis. intonãt gratiis loquitur. Di
horam tribui quod petebas exis¬
timans oblaturum sponte q̃uod

Expanded text:
Deo, cur solus Deus sit, cur inDeo, cur solus Deus sit, cur inviderit creaturis, ut non omnes eadem polleant majestate. Quod licet non dicatis neque enim tam insani estis, ut aperte repugnetis Deo, tamen aliis verbis loquimini, rem Dei, homini copulantes, ut sit absque peccato, quod et Deus est. Unde Apostolus super diversis intonans gratiis loquitur: Dihoram tribui, quod petebas, existimans oblaturum sponte quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpha sonat carmine. O m̃ia in
sapientia fecisti. In dignetur lu¬
cifer quare lune fulgorem nõ
habeat. luna super sis defectib.
⁊ labore causetur cur ammũ so¬
lis circulum singulis mensibus
expleat sol quetatur quid offen¬
derit ut lune cursu tardior sit.
Namemus ⁊ nos honiunculi
q̃uid cause exsteterit ut homiẽs
⁊ nõ angłi facti sumus: quam
om̃s rõnales creaturas equo as¬
serat iure conditas ut instar
quadrigarum ⁊ curruum decar¬
ceribus exeuntes. in medio spa¬
tio uł corruant ul̾ p̃teruolent
⁊ ad optata ꝑueniant. Elephan¬
ti tante molis ⁊ grifes in sua
grauitate causentur. cur quat᷑¬
nis pedib incedant cũ muse
modi animantia sub pennulis
senes pedes habebant. ⁊ aliqui
uermiculi suit. qui tantis pe¬
dib scateant ut in mimerabi¬
les simul motus nulla acies
comprehendat. dicat hec mar¬
tion. ⁊ omnes heretici huc¬
usq ueniat ut dum singula ca¬
li inpniantur manum miciãt

Expanded text:
Propheta sonat carmine: Omnia in Propheta sonat carmine: Omnia in sapientia fecisti . Indignetur lucifer, quare fulgorem lunae non habeat. Luna super suis defectibus et labore causetur, cur annum solis circulum singulis mensibus expleat. Sol queratur, quid offenderit ut lunae cursu tardior sit. Clamemus et nos homunculi, quid causae exstiterit, ut homines et non Angeli facti simus: quamqomnes rationales creaturas aequo asserat jure conditas, ut instar quadrigarum et curruum de carceribus exeuntes, in medio spatio vel corruant, vel praetervolent, et ad optata perveniant. Elephanti tantae molis, et gryphes in sua gravitate causentur, cur quaternis pedibus incedant, cum muscae, modi animantia sub pennulis senos pedes habeant, et aliqui vermiculi sint, qui tantis pedibus scateant, ut, innumerabiles simul motus, nulla acies comprehendat. Dicat haec Marcion et omnes haeretici, quusque perveniet, ut dum singula calumniantur, manum injiciant
Abbreviated transcription (Latin):
Quod si nõ occidis. mecharis aũt
factus es trasgressoi legis. Leuia
enim leuib. ⁊ grauia grauibus
comparantur. nec ferula digñ
uitiu gladio iundicandum est.
nec gladio dignũ scelus. ferula
cohercendum. Critobol Essto ut
nullus scõrum. om̃s uirtutes ha¬
beat. hoc certe dabis in eo quod
potest facere si fecerit ẽẽ ꝑfectũ
Acticus Hon tenes quid supͣ
dixerim: Entobolꝰ Quid nam
illud est. Atticus. Perfectũ
est in eo quod fecit. ⁊ in ꝑfectũ
in eo quod facere nõ potuit. ꝑ.¬
Ctitobolꝰ Sed sicut ꝑfectus
est in eo qd fecit. quia facere uo¬
luit. ita ⁊ in eo ꝑ quod imꝑfectꝰ
est quia nõ fecit. ꝑfectum esse¬
poss. potuisse. si facere uoluiss¬
Atticus Quis enim non uult̾
quod ꝑfectum ẽ: aut qius non
cunctis cupiat florere uirtuti¬
b. Si totum requiris ab om̃i
b tollis rerum diuersitatem ⁊̃
gr̃arum distantiam. ⁊ creatoris
artificem uarietatẽ cuius sacro

Expanded text:
quod etsi non occidis, moecharis autem, quod etsi non occidis, moecharis autem, factus es transgressor legis . Levia cum levibus, et gravia cum gravibus comparantur. Nec ferula dignum vitium, gladio vindicandum est; nec gladio dignum scelus, ferula coercendum. C. Esto, ut nullus Sanctorum omnes virtutes habeat; hoc certe dabis, in eo quod potest facere, si fecerit, esse perfectum. A. Non tenes quid supra dixerim? C. Quidnam illud est? A. Perfectum esse in eo quod fecit, et imperfectum in eo, quod facere non potuit. C. Sed sicut perfectus est in eo quod fecit, quia facere voluit, ita et in eo, per quod imperfectus est, quia non fecit, perfectum esse potuisse, si facere voluisset. A. Quis enim non vult facere quod perfectum est? Aut quis non cunctis cupiat florere virtutibus? Si totum requiris ab omnibus, 715 tollis rerum diversitatem, et gratiarum distantiam, et Creatoris artificis varietatem, cujus sacro