comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
N ortalẽ. qm̃ mortẽ crucis inde renorma
Ina duo de se tellus ⁊ umea ꝓfer
Presoitĩq mani genitori filius offer
Quod ꝑ melchisedech fuit olĩ signifatu
Cibantẽ dño panẽ. uinũ q sacratu
Quiꝰ iu hystoriis patrẽ reꝑire neqͥmu
Cuiꝰ nec matrẽ nec auorũ nonina scimu s
Hunc ego pontificẽ sũmũ ꝓbo. iureꝙ regẽ
Qui penetrat celos ⁊ donat ab echere legẽ
Panis cor firmans hͥ ẽ. ⁊ uitis habundans
Tetificans animas. ⁊ cas a cͥmine mundans
Hc̃ panẽ uitẽq sacrã flos uͥginitati¬
Hoc de pane ara caro. de uite cruor sac̾ exi t
Que male ne uideãt hoĩes sapientia texit
Archanũ celi dñs ꝓ tp̃r celat
Est poscente fide cui ilt ⁊ q̃n reuela
celarent᷑. ⁊ fidelib meritũ de u̾tute
fidei cresceret
Nec penitꝰ nobis nͥ m̃tis lumine nota
Ut sic nr̃a fides ad iusticiã doceatu
t fidei maior merces ex inde sequatu
Tut ido uoluit d̾s ħ archana later
Si cesi carnes homis crudas edemu

Expanded text:
t; Mortalem, quoniam mortem crucis inde renormat. Illa duo de se tellus et vinea profert, Presbyterique manu genitori Filius offert. Quod per Melchisedech fuit olim significatum, Libantem Domino panem vinumque sacratum. Hujus in historiis patrem reperire nequimus: Hujus nec matrem, nec avorum nomina scimus. Hunc ego pontificem summum probo, jureque regQui penetrat coelos, et donat ab aethere legem. Panis confirmans hic est et vitis abundans, Laetificans animas, et eas a crimine mundans. Hunc panem vitemque sacrans flos virginitatiHoc de pane caro, de vite sacer cruor exit, Quae male ne videant homines, sapientia texit, Arcanum coeli Dominus pro tempore celat, Et poscente fide, cui vult, et quacelarentur, et fidelibus meritum de virtute fidei cresceret.Nec penitus nobis, nisi mentis lumine, nota. Ut sic nostra fides ad justitiam doceatur, Et fidei major merces exinde sequatur. Aut ideo voluit Deus haec arcana latere; Si caesi carnes hominis crudas ederemus,
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ sordescis adhuc ⁊ nondũ penitiusti
Addĩi mensam ñ ẽ it accelerar
Ne si p̃sinnas uide similis uidear
udas omimodis se deliqͥsse scieba
Et tñ a sacͥs epulis ñ se retraheba
Dupplicit̾ reus ħͥ. tam cͥmine ꝑditioni
Qm de contẽptui uiolate religioni
Quare udicio dñi mala tanta seq̃nte
Intͦiit sathanas in cũ cũ pane repent
Ergo punit eũ sententia penaq dupple
Cui ñ ꝓfecit dñi correctio supple
Prebet in eccłia uidas exempla futuri
añici corporis ⁊ sangͥnis sacram̃tum qd̵
in eccłia cotidie celebrat᷑. ne forte exeo
qd̾ ignorat ad illud ꝑcipiendũ censeatur
indignus:
ercipunt młti sacra. s cur ꝑcipiatur
Ignorant penitꝰ. qͥb ultio diua minat᷑
Omĩs id ignorans ignorat᷑. qͥa nesci
Unde salus orit᷑. uenie fons unde patesci t
gnorant᷑ homo comedens de scĩficatis¬
icut ait moyset penã feret inscietatis
Quando sedes inqͥt ad prandia celsa pot̾ntis
Quos comedas attende cibos discͥmine m̃ti s

Expanded text:
dhuc, et non poenituisti, Ad Domini mensam non est iter accelerare, Ne, si praesumas, Judae similis videare. Judas omnimodis se deliquisse sciebat, Et tamen a sacris epulis non se retrahebat, Dupliciter reus hic, tam crimine proditionis, Quam de contemptu violatae religionis. Quare judicio Domini mala tanta sequente Introivit Satanas in eum cum pane repente. Ergo punit eum sententia poenaque duplex, Cui non profecit Domini correctio supplePraebet in Ecclesia Judas exempla futurisominici corporis et sanguinis sacramentum, quod in Ecclesia celebratur, ne forte ex eo quod ignorat, ad illum percipiendum censeatur indignus. Percipiunt multi sacra; sed quid percipiatur Ignorant penitus, quibus ultio dira minatur. Omnis id ignorans ignoratur, quia nescit Unde salus oritur, veniae fons unde patescit. Ignoranter homo comedens de sanctificatis Sicut ait Moyses, poenam feret inscietatis.t aenigma, Quando sedes, inquit, ad prandia celsa potentis Quos comedas, attende, cibos discrimine mentis;
Abbreviated transcription (Latin):
Sibñ q̃ uirtus uiget in sacͥs hõ scire
Mensam celestẽ nullus nͥ mundꝰ a dire
c̃ qͥa ñ didicit. sacra ꝑcipit iureuente
Iudiciũ q s sumit. mortẽq patente
icq fit ut xͥ caro q̃ dat᷑ ad medicina
Protinꝰ hinc mortis laq̃ũ paret atq rumao
am qͣmius aliqͥs sit uite religiose
Cũ nescit qͥd agat. uiuit sͥ ꝑ nitios
uom̃ mystĩi sacri defendit honorem
Euis qͥ nondũ gustauit m̃te saporem
Ut neqͥt absq fide ꝑfectio stare sacroru
Sic sũ doctrina ñ stabit cultꝰ eoru
Ergo qͥ nescit sacra discat ⁊ hec ueneretur
Nec contẽptoris multa quandoq grauetu r¬

Expanded text:
Si bene quae virtus viget in sacris homo sciret, Mensam coelestem nunquam nisi mundus adiret. Nunc quia non didicit sacra, percipit irreverenter, Judiciumque sibi sumit, mortemque patenter. Sicque fit ut Christi caro, quae datur ad medicinam, Protinus hic mortis laqueum paret atque ruinam. Nam, quamvis aliquis sit vitae religiosae, Dum nescit quid agit, vivit sibi pernicioso mysterii sacri defendit honorem Ejus, qui nondum gustavit mente saporem? Ut nequit absque fide perfectio stare sacrorum, Sic sine doctrina non stabit cultus eorum. Ergo qui nescit sacra, discat, et haec veneretur, Ne contemptoris multa quandoque gravetur
Abbreviated transcription (Latin):
ssistens are ꝓ sacris presbit̾ ora
Mensam celestẽ d̾s implet gr̃a rora
Compluit a suꝑis diuina potentia totu
Nil aliud sacrifex est qͣm xͥ simulachru
Dũ q suos oculos in celũ cordaq figi
xtendendo manꝰ ⁊ brachia se crucifigi
Et dũ que fuerit mors xͥ flendo retracta ⁊
acta sue carnis dño ueludĩ cruce mact̾a

Expanded text:
ssistens arae pro sacris presbyter orat Mensam coelestem Deus implet, gratia rorat. Compluit a superis divina potentia totumile votum. Nil aliud sacrifex est quam Christi simulacrum, Dumque suos oculos in coelum cordaque figit, Extendendo manus et brachia, se crucifigit. Et dum quae fuerit mors Christi flendo retractat, Facta suae carnis Domino velut in cruce mactat.
Abbreviated transcription (Latin):
ed reliqͥs finẽ spondet amara dies.
Quod metuat. qͦd amet. qͦd uereat᷑ eri
Semꝑ ⁊ ipse bonꝰ regnũ patͥs. unde ꝓfecto
candala cuncta ꝓcul. qͦd q resistat eri
Semꝑ ut in celo sic in tellure uolunta

Expanded text:
ed reliquis finem spondet amare dies. Quod metuat, quod amet, quod vereatur, erit. Semper et ipse bonus, regnum Patris, unde profecto Scandala cuncta procul, quodque resistat, erit. Semper ut in coelo, sic in tellure volunta
Abbreviated transcription (Latin):
d ppłm regredi. uestesq lauare fup̃mnor
Pontificẽ: legis mystica ussa uolunt
Ipse tam̃ mundꝰ. cadẽ sic ussa caneban
Non nͥ cũ iã sol occubuisset era
Sub ueniens ad eã ꝯpatiendo redi
Hec cius uestes has ciꝰ abluit undi
Fons tam̃ illa lauans donec famulabit᷑ orbi
Sol uelut ĩmundus atq lauandꝰ eri
Cius enĩ menbris. dũ sel aget iste labore
Herebiuit macule. qͦd q lauet᷑ cri
Dicit᷑ ad ppłm tanqͣm remeare facerdo
Pro ppło rursus multiplicando p̃ce
Namꝙ uelut foris ẽ. cũ uocẽ mutat: ⁊ oran
Admonet. ut parit̾ oret ⁊ ipse choru
Admonet orandi formã sublime retractan
Quã statuit xp̃c edocuit q suo
st tñ ĩmundus donec sol occidit ide
am dũ uiuit habet qͦd lauet omĩs hom
Sic sacrifex remeans ut dignꝰ ꝑcipiendi
iat. ⁊̃ ad uitã sumat utrũq simu

Expanded text:
d populum regredi, vestesque lavare supremum Pontificem, legis mystica jussa volunt. Ipse tamen mundus eadem sic jussa cavebant Nonnisi, cum jam sol occubuisset, eraSubveniens, ad eam compatiendo redit. Haec ejus vestes in vivis abluit undis, Fons tamen illa lavans, donec famulabitur orbi Sol, velut immundus, atque lavandus erit. Ejus enim membris, dum sol aget iste labores, Haerebunt maculae, quodque lavetur, erit. Dicitur ad populum tanquam remeare sacerdos, Pro populo rursum multiplicando preces. Jamque velut foris est, cum vocem mutat, et orans Admonet, ut pariter oret et ipse chorus. Admonet orandi formam, sublime retractans, Quam statuit Christus, edocuitque suoEst tamen immundus, donec sol occidat, idem; Nam dum vivit, habet, quod lavet, omnis homo. Sic sacrifex remeans, ut dignus percipiendis. Fiat, et ad vitam sumat utrumque simu
Abbreviated transcription (Latin):
ni ꝯuenit pͥmum litterarum elementa cognos¬
cere. deinde ad sillabas. ac post u̾ba paulatim
ad sententiarum cognitionem ꝑuenire. sic ft̃.
quidam gradꝰ intellectus in eruditione sc̃e ee¬
diȩ. Quod uͦ ab angulo orientali sinistro occidẽ¬
tis in occidentalem dextrũ prior uersus desunt.
dupplici figure aggaudet. Quarum pͥma el.
quia in tali scemate crux figurat᷑. ut doctrine
euangłice qua simplices imbuendi funt. mors
xp̃i principalit inserat᷑. Uñ paulus c̾orintis

Expanded text:
 eruditioni, primum litterarum elementa cognos eruditioni, primum litterarum elementa cognoscere, deinde ad syllabas, ac per verba paulatim ad sententiarum cognitionem pervenire, sic sunt quidam gradus intellectus in eruditione sanctae Ecclesiae. Quod vero ab angulo orientali sinistro in occidentalem dextrum prior versus desinit,duput quia tali forma crux figuratur doctrinae evangelicae qua simplices imbuendi sunt, mors Christi principaliter inseratur. Unde Paulus Corinthiis
Abbreviated transcription (Latin):
qui pͥmum omnrũ ꝓ om̃b
homĩb orationem fieri moneti.⁊ tam̃ ad¬
huc eoꝵ tẏpum tenet. qui rudem ppłm
docere incipiunt. Inde qͦd furgens ab oratio¬
dicendo. dñs uobiscum. s tantũ ad orationẽ
cunctos hortat᷑: quia nouellus ppłs nec dũ
h cam̃ salutandi sunt. qͥa non ẽ ꝯsentien¬
neminem transitoria appetententem. ua¬
na spe demulceant. His cõpletis incipit
pontifex de sinistro angulo ab oriente scri¬
bere ꝑ pauũtum alphabetũ. usq in dex¬
trum angulum occidentis. atq iterum
a dextro angulo orientis usq in sinistrũ.
angulum occidentalem basilice. Quid aut̃
ꝑ alphabetum nͥ initia & rudim̃ta doctri¬
ne sane intelligi conuienit: Unde & paulꝰ
ad hebreos. cũ deberetis ẽẽ magistri ꝓpt̃ tẽ¬
pus. rursum indigetis ut iustruaminiq̃
sinit elementa sermonum dĩ. Scribit gͦ ponti¬
fex quasi alphabeti ordinem. cum docet ficdi
simplicitatem. Nam sicut paruuloꝵ. eruditio

Expanded text:
qui primum omnium pro omnibus hominibus orationem fieri monet; et ita adhuc eorum typum tenet, qui rudem populum docere incipiunt. Inde est quod surgens ab oratiodicendo: Dominus vobiscum; sed tantum ad orationem cunctos hortatur, quia novellus populus necdum non tamen salutandi sunt, qui non est eis consentienneminem transitoria appetentem vana spe demulceant. His completis, incipit pontifex de sinistro angulo ab oriente scribere per pavimentum alphabetum, usque in dextrum angulum occidentis; atque iterum a dextro angulo orientis usque in sinistrum angulum occidentalem basilicae. Quid autem per alphabetum, nisi initia et rudimenta doctrinae sacrae intelligi convenit? Unde Paulus ad Hebraeos: « Cum deberetis esse magistri propter tempus, rursum indigetis ut instruamini quae sint elementa sermonum Dei . » Scribit etiam pontifex quasi alphabeti ordinem, cum docet fidei simplicitatem. Nam sicut parvulorum convenit
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͦd assumit in se conuertit. Quod ail¬
tẽ hysopus huic asꝑsioni admiscetur.
hoc significat᷑. qͥa infide mortis xp̃i pẽ¬
cata mundantur. Unde apłs ait. fide
dem significat. quia cũ sit herba humilis
firinit᷑ heret in petra. Coccus ideo huic
mundationi adhibetur. qͥa flãmeo colore
caritatẽ significat. sine qua mortuũ ẽ qͥc¬
qͥd fides oꝑatur. Cedrus quoq huic mun¬
dationi opitulatur. que imputribilis ar¬
bor dicit᷑. ⁊ in celsis montib radicat. ⁊ id̾o
spem incorruptionis ⁊ suꝑne głe signifi¬
cat. Horum omium coniunctione aqua
asꝑsionis consecratur. quia qui mortuũ ce¬
tigerat ut dictum ẽ emundat᷑. qͥa qui ab o¬
ꝑibus mortius id ẽ peccatis originalib lib̾a¬
tur. baptismate sacro infide mortis xp̃i &
resurrectionis. cũ sponsione caritatis. & spei
baptiratur. Unde dicit apłs ad hebreos.¬

Expanded text:
et quod absumit in se convertit. Quod auet quod absumit in se convertit. Quod autem hyssopus huic aspersioni admiscetur, hoc significat quod in fide mortis Christi peccata mundantur. Unde ait Apostolus: dem significat, quod cum sit herba humilis, firmiter haeret in petra. mundationi adhibetur, quia flammeo colore charitatem significat, sine qua mortuum est quidquid fides operatur. Cedrus quoque huic mundationi opitulatur, quae imputribilis arbor dicitur, et in excelsis montibus radicat, et ideo spem incorruptionis et supernae gloriae significat. Horum omnium conjunctio aqua aspersionis consecratur, quia qui mortuum tetigerat, ut dictum est, emundatur, quia qui operibus mortuis, id est, peccatis originalibus liberatur, baptismate sacro in fide mortis Christi et resurrectionis, cum sponsione charitatis et spei baptizatur. Unde Apostolus ad Hebraeos
Abbreviated transcription (Latin):
qui mortirum tetigerat. ut iii castra re¬
u̾teretur: cui inmixtus erat cinis uitule
rufe extra castra combuste. hysopus qͦ
coccus & cedrus. Uitula qͦuippe illa qͥa¬
sexus femineus est: fragilitatem id ẽ pas¬
sibilitatem carnis xp̃i significat. rufa ꝓp¬
ter sanguinis effusionem. Que etiã extra
castra eiecta est. qͦ p̃figurabatur. quia &e
dñs passurus extra ciuitatem ductusc̃.
Quod uͦ sanguine eiꝰdem uitule septies as
ꝑgebatur tabernaculum ⁊ omĩa uasa
tabernaculi. plenam significat emunda¬
tionem: quã intus ⁊ exterius contulit
tute: corpus uͦ quaterua elem̃torum cõ¬
plexione. que utraq mundata sunt.
xp̃i sanguinis asꝑsione. Quod uͦ carns
eiusdem uitule ⁊ corium ⁊ stercora com¬
burunt᷑. hoc significatum ẽ qͥa tota hu¬
militas ⁊ ignomiua passionis conũsa ẽ
in głam resurrectionis. qͦd bñ ignis signi¬
ficat. qui semꝑ ad interiora contendit.

Expanded text:
qui mortuum tetigerat, ut in castra requi mortuum tetigerat, ut in castra reverteretur: cui immistus erat cinis vitulae rufae extra castra combustae, hyssopus quoque coccus et cedrus. Vitula quippe illa quae femineus est sexus fragilitatem, id est passibilitatem carnis Christi significat, rufa propter sanguinis effusionem. Quae etiam extra castra ejecta est. In quo figurabatur quod et Dominus passurus extra civitatem ductus est. Quod etiam sanguine ejusdem vitulpergebatur tabernaculum et omnia vasa tabernaculi, plenam significat emundationem, quam intus et extra foris contulit rtute, corpus vero quaterna elementorum complexione: quae utraque mundata sunt risti sanguinis effusione. Quod vero carnes ejusdem vitulae et corium et stercora comburebantur hoc significatum est quia tota humilitas et ignominia passionis versa est in gloriam resurrectionis. Quod bene ignis significat qui semper ad superiora tendit,
Abbreviated transcription (Latin):
cathecuinins a sordib uetustatis ablu¬
itur. ⁊ nouum hominem in dirtus
triduane dm̃ sep ulture consepe¬
ipsius baptitati sumus. consepulti
enĩ ei sumus ꝑ bap̃m in mortem. ut
in nouitate uite ambulemꝰ. Si enĩ com¬
plantati facti sumꝰ similitudini mortis eiꝰ:
simul & resurrectionis erimꝰ. Huic etiam
beatus ambrosius dicit in libro de sacra¬
m̃tis. Int̾rogatus. credis in dm patrem
om̃ipotentem. dixisti credo. & mersus es
idẽ sepultus es. Iterum int̾rogatus es. cre¬
sum. dixisti credo. & mersus es: ideo ⁊ xp̃o
ꝯsepultus es. Qui autẽ xp̃o consepelitur.
cũ xp̃o refurget. Tercio int̾rogatus es
credis ⁊ in sp̃m sc̾m. dixisti credo. ⁊ t̾cio
mersus es: ut multiplicem lapsum cogi¬
tationis. locutionis. oꝑationis. aboleret
trina confessio. Hanc sacri baptisma¬
tis emnundationẽ in similitudinem mor¬
tis xp̃i celebratam. p̃figurabat aqua as¬
ꝑsionis in uet̾i lege. qua emundabat᷑

Expanded text:
catechumenus a sordibus vetustatis ablucatechumenus a sordibus vetustatis abluitur, et novum hominem indutus, triduanae Domini sepulturae consepeipsius baptizati sumus. Consepulti enim ei sumus per baptismum in morte, ut emus. Si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus . » Hinc etiam beatus Ambrosius dicit in libro De sacramentis: « Interrogatus: Credis in Deum Patrem omnipotentem? dixisti: Credo, et mersus es, id est sepultus es. Iterum interrogatus es: Cresum? dixisti: Credo; et mersus es, id est Christo consepultus es. Qui autem Christo consepelitur, cum Christo resurget. Tertio interrogatus es: Credis et in Spiritum sanctum? dixisti: Credo; et mersus es tertio, ut multiplicem lapsum cogitationis, locutionis, operationis aboleret trina confessio. » Hanc sacri baptismatis emundationem in similitudinem mortis Christi celebratam praefigurabat aqua aspersionis in veteri lege, qua emundabatur
Abbreviated transcription (Latin):
iniusihilem. ne ei ĩmunda q noxia ꝑsu¬
acdeat desidia. Ungitur & in scapu
ubi ẽ uigor portandi oneris: ut fortitu¬
diriem accipiat ad portandum pondꝰ
diei ⁊ estus. sicut bonus atthe athleta.
& inde exquiritur ab eo si credat inde¬
ũ patrem omĩpotentem ⁊ in ih̾m xp̃m¬
sp̃m sc̃m. unum deum in trinitate ⁊ u
nitate. si confiteatur unã ecclim esse
peccõꝵ ⁊ uitam et̾nam. H ec gͦ omĩa si ꝓ¬
fiteatur se credere iam incipit mori mn¬
eo uetus homo. ⁊ ꝑfidem uiuere nouuᷤ
homo: qui scd̃m d̾m creatus ẽ in iusti¬
cia ⁊ sc̃̾itate ueritatis. In abrenuntiati¬
one pͥoris possessoris suadente caritate
iam uult in legitimi possessoris tran¬
sire dñiũi in quem iam ꝓfitetur se cre¬
dere. ⁊ ab eo p̾mia et̾na expectare. Iam
eypurgatun ẽ uetus ferientum. s
nondum ẽ noua consꝑsio: nisi sacri fon¬
tis sequatur ablutio. Sub responsione
gͥ trine int̾rogationis. trina mersione

Expanded text:
invisibilem, ne ei immunda et noxia persuinvisibilem, ne ei immunda et noxia persuadeat desideria. Ungitur et inter scapulas, ubi est vigor portandi oneris, ut fortitudinem accipiat ad portandum pondus diei et aestus, sicut bonus athleta. Exinde exquiritur ab eo si credat in Deum Patrem omnipotentem, et in Jesum ChSpiritum sanctum, unum Deum in Trinitate et in unitate, si confiteatur unam esse sanctampeccatorum, et vitam aeternam. Haec omnia si profiteatur se credere, jam incipit in eo mori vetus homo, et per fidem vivere novus homo, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . In abrenuntiatione prioris possessoris, suadente charitate, jam vult in legitimi possessoris transire domum, in quem jam profitetur se credere, et ab eo aeterna praemia exspectare. Jam expurgatum est vetus fermentum : sed nondum est nova conspersio, nisi sacri fontis sequatur ablutio. Sub responsione igitur trinae interrogationis, trina mersione
Abbreviated transcription (Latin):
paruulus ad baptismũ. interrogat᷑ a sa¬
cerdote abrenuntias sathane ⁊ omĩb
oꝑibus cius ⁊ om̃ib pompis eius: ut pͥ¬
nium respuat errorem. & sic approxi¬
met ad ueritatem: ut possit iux¬
ta apłm deponere ueterem homi¬
nem cum actibus suis. scd̃m pͥstinam
conu̾sationem ab negans impietatem
ꝑ ora gestantium. ab renuntio. Onde
augustinus contra iulianum libro quar
to. Quisquis negat ꝑ ora gestantium
paruulos abrenuntiare & credere: neger¬
& eos accipere baptismum: quia in ma¬
nib gestantium reluctantur. Idem in
libro de penitentia. Paruulis ad conse¬
crationem remissionemq orignia¬
lis pec cati ꝓdest eorum fides a
quib offeruntur: ut quascũq maculaᷤᷤ
delictoꝵ ꝑ alios exquib ortisunt con¬
traxerunt. aliorum etiã in terrogatiõe
purgentur. Post abrenuntiationem
ungit᷑ cathecuminus oleo sacro inpet¬
tore: camqͣm muniatur ad u̾sus hostẽ

Expanded text:
parvulus ad baptismum interrogatur a saparvulus ad baptismum interrogatur a sacerdote: Abrenuntias Satanae et omnibus operibus ejus et pompis ejus? ut primum respuat errorem, et sic adproximet ad veritatem, ut possit, juxta Apostolum, deponere veterem hominem cum actibus suis, scilicet pristinam conversationem, abnegans impietatem per ora gestantium. « Abrenuntio. » Unde Augustinus contra Julianum in lib. IV: « Quisquis negat per ora gestantium parvulos abrenuntiare et credere, et neget eos accipere baptismum, quia in manibus gestantium reluctantur. » Item in libro De poenitentia: « Parvulis ad consecrationem et remissionem originalis peccati prodest eorum fides a quibus offeruntur, ut quascunque maculas delictorum per alios, a quibus nati sunt contraxerunt, aliorum etiam interrogatione et responsione purgentur. » Post abrenuntiationem ungitur catechumenus oleo sacro in pectore, tanquam muniatur adversus hostem
Abbreviated transcription (Latin):
nib quasi esce sunt que paruulos refi¬
ciunt in utero: ut renatos aqua salu¬
tis. hylares matir eccłia exhibeat xp̃o
Postea tanguntur ei aures ⁊ na¬
res de saluia. Salua quippe a
capite descendit in os: suꝑnam sig¬
nificans sapientiam. cuiꝰ tactu ⁊ aures
cordis aꝑiuntur ad intelligendum uer¬
bum di :⁊ nares ad repellendum feto¬
ait b eatus ambrosius in libro de sacra¬
mentis. Qͥd egimus in sabbato: Nem¬
pe aꝑtionem: quia sacram̾ta celebrata
cuius os tetigit & aures. aures quia surdꝰ
ad aꝑire. Deinde uenit sacerdos ad fori¬
tem. consecratur fons in nomine patͥs
& filii ⁊ sp̃c sancti: quib u̾bis si aqua sa¬
lutis conserret᷑. nrec a bono melius. nec
a malo ꝑ eius baptismus accipit᷑. Unde
augustinus in libro t̾cio de unico baptis¬
nio. Non ẽ aqua ꝓfana nec adultera su¬
nis ⁊ ad ulteris inuocetur. quia nec ip̃a
creatura. nec ipsum nomen ẽ ad ulte
tiis comp̃hensum. Postremo offertur¬

Expanded text:
nibus, quasi esca sunt quae parvulos refinibus, quasi esca sunt quae parvulos reficiunt in utero, ut renatos aqua salutis hilares mater Ecclesia exhibeat Christo. Postea tanguntur ei aures et nares cum saliva. Saliva quippe a capite descendit in os supernam significans sapientiam, cujus tactu et aures cordis aperiuntur ad intelligendum verbum Dei, et nares ad repellendum fetoait beatus Ambrosius in libro De sacramentis: pe apertionem, quia sacramenta celebrata cujus os tetigit, quia mutus, et aures, quia surdus adaperire . » Deinde venit sacerdos ad fontem, consecratur fons in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti, quibus verbis si aqua salutis consecretur, nec a bono, melius, nec a malo pejus baptismus accipitur. Unde August. in lib. III De unico baptismo: Non est aqua profana, nec adultera, sunis et ab adulteris invocetur: quia nec ipsa creatura, nec ipsum nomen est adultertiis comprehensum. Postremo
Abbreviated transcription (Latin):
apud iherechielem iherłm ab ĩminenti cla¬
de liberanda esse ꝓmittit᷑. si tau que figu
ram crucis expͥmut in frontib gementi¬
um atq dolentium id ẽ penitentium
signaretur. Post datur sal benedictum
in os: ut ꝑ typicum sapientie salem con-¬
ditus fetore iniquitatis careat. ne a uer¬
nib uitiorum ultra putrefiat. s incor¬
ruptus seruetur ad ꝑcipiendam plenam
gr̃am xp̃i. neq ultra a condimento sapi¬
entie desipiat. neque retro aspiciat sicut
uxor loch. Exsufflatur pꝰtea malignus fo
cratur. Non enĩ creatura di in infanti¬
b exorciratur. & exfufflatur. s ille sub quo
sunt qui sub peccato nascuntur. Nondũ
ꝑ sacrum baptisma renati sunt : s iam
ꝑ crucis signum in utero matris eccłiȩ ꝯ
cepti sunt. Omĩa enĩ carismata sac̃dotalis
ministerũ crucis figura ꝑficiuntur. Om¬
nia autem sacram̃ta que acta sunt ⁊ a¬
gunt᷑. exorcisinis orationib. insufflatio¬

Expanded text:
apud Ezechielem Hierusalem ab imminente claapud Ezechielem Hierusalem ab imminente clade liberanda esse promittitur, si tanquram crucis exprimit, in frontibus gementium atque dolentium, id est poenitentium, signaretur . Postea datur sal benedictum in os pueri, ut per typum sapientiae sale conditus, fetore careat iniquitatis: nec a vermibus vitiorum ultra putrescat, sed incorruptus servetur, ad percipiendam plenam Christi gratiam: neque ultra a condimento sapientiae desipiat, neque retro aspiciat, sicut uxor Lot . Exsufflatur postea malignus spicizatur. Non enim creatura Dei in infantibus exorcizatur et exsufflatur: sed ille, sub quo sunt, qui sub peccato nascuntur. Nondum per sacrum baptisma renati sunt: sed jam per crucis signum in utero matris Ecclesiae concepti sunt. Omnia enim chrismata sacerdotalis ministerii crucis figura perficiuntur. Omnia autem sacramenta quae acta sunt, et aaguntur exorcismis, orationibus, insufflatio
Abbreviated transcription (Latin):
ad nouitatis integritatem ꝓuehit᷑. cathecisim
scilicet exorcismi. & orationes. Cathecir antur
obhoc qui ad fidem uocatur. ut ad qͦd uoca¬
tur. ꝓprio moueatur uoluntatis arbitrio
Exdrcitatur: ut ab eo diaboli potestas iniqͦ
pellatur. Additur ꝓ eo oratio. ut gr̃a p̃ue¬
mat & sub sequatur. que uires p̾beat libe¬
ro arbitrio. & qua ꝓcul fiat uniuersa ma¬
ugni sp̃c illusio. Signatur itaq pͥmo bap¬
tirandꝰ crucis signaculo infronte. in pec¬
manib eius: ibi reposita ẽ fortitudo eius.
Hoc gͦ signo muniunt᷑ totius corporis
sensus: cuiꝰ uͥtute & omĩa nr̃a sacram̃ta
complentur. & omĩa diaboli figmenta
frustrant᷑. Sic cum primogenita deleren¬
tur egẏpti. ppłs hebreorum signatis posti¬
u domorum suarum sanguine agni pas¬
chalis in tẏpo dñice passionis saluatus ẽ.
& ppłs egyptius quia hoc signo caruit. in
primogenitis suis grauit̾ ꝑcussus ẽ. Sic

Expanded text:
ad novitatis integritatem provehitur, catechismi ad novitatis integritatem provehitur, catechismi scilicet, exorcismi et orationes. Catechizatur ob hoc qui ad fidem vocatur, ut ad quod vocatur, proprio moveatur voluntatis arbitrio. Exorcizatur, ut ab eo diaboli podepellatur. Additur pro eo oratio, ut gratia praeveniat et sequatur, quae vires praebeat libero arbitrio, et qua procul fiat maligni spiritus illusio. Signatur itaque primo baptizandus crucis signaculo in fronte, in pecmanibus ejus: ibi reposita est fortitudo ejus . » Hoc ergo signo muniuntur totius corporsensus, cujus virtute et omnia nostra sacramenta complentur, et omnia diaboli figmenta frustrantur. Sic cum primogenita delerentur Aegypti, populus Hebraeorum, signatis postibus domorum suarum sanguine agni paschalis , typo 261 Dominicae passionis, salvatus est: et populus Aegyptius, quia primogenitis suis graviter percussus est. Sicut
Abbreviated transcription (Latin):
nec int̾ fideles reꝑtus ẽ aliquis adhulte eta¬
tis non fidelis. ne paruuli eorum de hac ui¬
ta ante rationabiles annos exeuntes. aliem
tirarent᷑. & ꝑ alt̾ius fidem reconciliarent᷑
do: sicut ꝑ alt̾ius peccatum alienati erant
a deo. Iusticutum est itaq ad hoc nouum
sacram̃torum genus ad cathetirandos ppłos
exorcitandos. initiandos. ⁊ demũ baptixan¬
dos: in quib ꝓ paruulo audit eccłia.:⁊ ad in¬
t̾rogata respondet. ⁊ spondet. donec par¬
uulus ad intelligibiles annos ꝑueniat. ⁊ sa¬
cram̃ta fidi. caritatis & spei sͥ imposita ꝑse
intelligat. De quib sacram̃tis quid signifi¬
tutem sacramentoꝵ intelligatis. ⁊ auditoras
ur̃os docere studeatis. Notandum gͦ prius
quomͦ ẽ baptirandus in utero matris eccdis
concipiat᷑. quib alimentis usq ad natiuita¬
tem noui hominis. in eodem utero nutris.
Tria quippe sunt. quib usq ad indumentũ
nouitatis baptizand̃ concipit᷑. alitur. & usq

Expanded text:
nec inter fideles repertus est aliquis adultae fidei non fidelis, ne parvuli eorum de hac vita ante rationabiles annos exeuntes, alieni tizarentur, et per alterius fidem reconciliarentur Deo sicut per alterius peccatum alienati erant a Deo. Institutum est itaque ad hoc novum sacramentorum genus ad catechizandos parvulos, exorcizandos, initiandos et demum baptizandos, in quibus pro parvulo audit Ecclesia, et ad interrogata respondet, donec parvulus ad intelligibiles annos perveniat et sacramenta fidei, charitatis et spei, sibi imposita, per se intelligat. De quibus, quid signifitutem sacramentorum intelligatis, et auditores vestros docere studeatis. Notandum ergo prius est, quomodo baptizandus in utero matris Ecclesiae puer concipiatur, quibus alimentis usque ad nativitatem novi hominis in eodem utero nutriatur. Tria quippe sunt, quibus usque ad indumentum novitatis, baptizandus concipitur, alitur, et usque
Abbreviated transcription (Latin):
ponsa bulgaror. Est inter fũs ⁊i filios
sp̃uales gratuita & sc̃a cõmunio: que non ẽ
dicenda consanguinitas. s potius sp̃ualis
germanitas. Unde arbitramͦ inter eos
non posse fieri aliqͦd legale ꝯuigium. Hec
& alia similia necessaria & honesta debent
nosse dñi sacerdotes. & docere suos audito¬
res: quatinꝰ & qui audiunt eoꝵ. ductu rec¬
te uiuant. & ipsi de bona aministratione
mercedem accipiant: & non gem̃tes s cum
gaudio rationeni reddant¬

Expanded text:
ponsum Bulgarorum: Est inter fratres et filios ponsum Bulgarorum: Est inter fratres et filios spirituales gratuita et sancta communio: quae non est dicenda consanguinitas, sed potius spiritualis germanitas. Unde arbitramur inter eos non posse fieri aliquod legale conjugium. Haec et alia similia necessaria et honesta debent nosse Domini sacerdotes, et docere suos auditores, quatenus qui audiunt, eorum ductu recte vivant, et ipsi de bona administratione mercedem accipiant, et non gementes, sed cum gaudio rationem reddant
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmisit. iam studeat corde crede. ⁊ ꝓpͥo o
nus in sermone habito. dnĩca pͥma pꝰt pas¬
cha. Uos ante omĩa tam uiros quam femi¬
nas moneo. qui filios inbaptismo suscepi¬
stis: ut uos cognoscatis fideuissores extitis¬
se apud dm ꝓ illis quos de sacro fonte sus¬
cepistis. ideo semꝑ eos aminonete. ut casti¬
tatem custodiant. iusticiã diligant. cari¬
tatem teneant. hoc om̃ib faciant. qͦd sͥ
fieri uolunt: auguria non seruent. ad
tatores aut caragyos.: ⁊ sacrilegia. aut phy¬
lacteria uelut diaboli uenena fugiant.
nec furtim faciant. nec falsum testimo¬
nium dicant. ante omĩa symbolũ ⁊ ora¬
tionem dñicam ⁊ uos ipsi tenete. ⁊ illis
qͦs excepistis ostendite. Preterea docendus
est unusquisq xp̃ianꝰ. ut eũ qui se de sa¬
cro fonte suscepit ita diligat sicut patrẽ
nec filiais cũ filia. nec filia cũ filio patris
ꝯtubnium. Unde papa nicholaus ad res¬

Expanded text:
promisit, jam studeat corde credere, et proppromisit, jam studeat corde credere, et propnus in sermone habito Dominica prima post Pascha: Vos ante omnia tam viros quam feminas moneo, qui filios in baptismo suscepistis, ut vos cognoscatis fidejussores exstitisse apud Deum pro illis, quos de sacro fonte suscepistis. Ideo semper eos admonete, ut castitatem custodiant, justitiam diligant, charitatem teneant: hoc omnibus faciant, quod sibi fieri volunt: auguria non servent: ad tatores aut caragios et sacrilegia aut phylacteria, veluti diaboli venena, fugiant: nec furtum faciant, nec falsum testimonium dicant. Ante omnia symbolum et orationem Dominicam et vos ipsi tenete, et illis quos excepistis, ostendite. Praeterea docendus est unusquisque Christianus, ut eum qui se de sacro fonte suscepit, ita diligat sicut patrem: nec filius cum filia, nec filia cum filio patris contubernium. Unde Papa Nicolaus ad res
Abbreviated transcription (Latin):
Tegitur etiam pͦt sacram unctionem eiꝰ cap̃
sacro uelamine: ut intelligat se diadema¬
te regni & sacerdotali sicut dictum ẽ dig¬
nitate potiri. Ad ultimũ datur cereus
accensus in manu baptirati: quatinꝰ im¬
plere doceatur illud eugłii. Sic luceat
lux ur̃a coram hominibus: ut uideant
oꝑa ur̃a bona. & gl̾ificent patrem ur̃m qͥ
in celis est. Quod si ꝑseuerant̾ fecerit: ñ
cum fatus uͥginib extincta lampade a
ianua sponsi repelletur. s cum prudentib
głificandus colligit᷑. His omĩb supͣ memo¬
ratis sacram̃tis. nouus homo in utõ eccłiȩ
inchoat᷑. ꝓuehit᷑. consu̾mat᷑. ⁊ imnitati ec¬
cłiȩ aggregat᷑. unde etiam si eiꝰ est ualitu¬
dinis. sacram̃tis unitatis id ẽ xͥ corpore ⁊
sangͥne confirmat᷑. Cũ uͦ ad intelligibiles
annos ꝑuenerit. monendus ẽ a presbitis
⁊ abhis ꝑ quoꝵ uocem abrenuntiauit:⁊
fidi sẏmbolũ accẽpit. qͣtinꝰ qͦd ꝑ alioꝵ ora

Expanded text:
Tegitur etiam post sacram unctionem ejus caput Tegitur etiam post sacram unctionem ejus caput sacro velamine, ut intelligat se diademate regni, et sacerdotali, sicut dictum est, dignitate potiri. Ad ultimum datur cereus accensus in manus baptizati, « quatenus implere doceantur illud Evangelii: Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . » Quod si perseveranter fecerit, non cum fatuis virginibus, exstincta lampade, a janua sponsi repelletur, sed cum prudentibus glorificandus colligetur . His omnibus supra memoratis sacramentis novus homo in utero Ecclesiae inchoatur, provehitur, consummatur, et unitati Ecclesiae aggregatur: unde etiam, si ejus est valetudinis, sacramentis unitatis, id est Christi corpore et sanguine confirmatur. Cum vero ad intelligibiles annos pervenerit, monendus est a presbyteris, et ab his per quorum vocem abrenuntiavit et fidei symbolum accepit, quatenus quae per aliorum ora
Abbreviated transcription (Latin):
dabit conscientias nr̃as ad seruiendũ dõ
uiuenti: Notandum ẽ qͦd dicit si fuerit
mortuus ante purificationem manere
in ĩmunditia: & ꝑire animã illam exisrł
id ẽ a consortio ppłi di. Qͦd quid aliud uult
dicere. nisi manere penam illi anime etiã
p̃t mortẽ. si dũ uiuit ñ fuerit mundata
isto sacram̃to quo figurat᷑ baptismus xͥ:
uiro antẽ mundo dicit hanc purifica¬
tionem fieri: ubi significant᷑ ministri
portantes ꝑsonam dñi sui qui ẽ uir mũ¬
dus. Unde & in sequentib de deo qui cir¬
cũspargit aquam asꝑsionis ut lauet uesti¬
m̃ta sua: id ẽ ut sit mundus mente &
corpore. Completis iam baptismi sacram̃¬
tis cũ baptiratus de fonte ascendit. sacro
chrismate ungit᷑ in u̾tice: ut cognoscat
se ꝓmotum esse in regiũ genus ⁊ sacer
inde traditur xp̃iano uestis candida:
ut qui pͥme natiuitatis decorem uetu¬
statis pannis obfuscauerat. habitu rege¬
nerationis głe p̃ferat indumentum.

Expanded text:
dabit conscientias nostras ad serviendum Deo viventi? » . Notandum est quod dicit, si fuerit mortuus ante purificationem, manere in immunditia, et perire animam illam ex Israel, id est, a consortio populi Dei. Quo quid aliud vult dicere, nisi manere poenam animae illi et post mortem, si dum vivit, non fuerit mundata isto sacramento, quo figuratur Christi baptismus? A viro autem mundo dicit hanc purificationem fieri: ubi significantur ministri portantes personam Domini sui, qui est vir mundus. Unde in sequentibus de eo qui conspergit aquam aspersionis, ut lavet vestimenta sua, id est, ut sit mundus mente et corpore. Completis jam baptismi sacramentis, cum baptizatus de fonte ascenderit, sacro chrismate ungitur in vertice, ut cognoscat se promotum esse in regium genus et sacerdinde traditur Christiano vestis candida, ut qui primae nativitatis decorem, vetustatis pannis obfuscaverat, habitu regenerationis gloriae praeferat indumentum.
Abbreviated transcription (Latin):
cornua altaris. Altare enĩ eccłie figurã
prefert. qͥd ꝑ quatuor cornuia distenditͦ
& ꝑ quatuor mundi cardines dilatat᷑. Pro
cuius typo abrahe dictũ. Dilataberis usꝙ
ad orientem. ⁊ occidentem. septentrionem ⁊
meridiem. Sene gͦ crux de aqua fit. ꝑ qua¬
tuor altaris cornua. ut ostendat᷑ oninẽ ecdi¬
am ẽc̃ iniuidandam a sordib pecc̃oꝵ. ꝑ laua¬
chrum aque ⁊ fidem passionis. Inde uenit
ante altat̾e. ⁊ asꝑgit illud septem uicib.
Quo numero significatur plenitudo sp̃e¬

Expanded text:
cornua altaris. Altare enim Ecclesiae figuram cornua altaris. Altare enim Ecclesiae figuram praefert, quod per quatuor cornua distenditur, quia per quatuor mundi cardines dilatatur. Pro cujus typo Abrahae dictum est: « Dilataberis usque ad orientem et occidentem, septentrionem et meridiem . » Bene ergo crux de aqua fit per quatuor altaris cornua, ut ostendatur omnem Ecclesiam esse mundandam a sordibus peccatorum per lavacrum aquae et fidem passionis. Inde venit ante altare, et aspergit illud septem vicibus. Quo numero significatur plenitudo Sp
Abbreviated transcription (Latin):
nere & sale. cũ ficłi diuinitatis ⁊ passionis fi¬
des addit᷑. trinitatis. Huic gͦ mixture ⁊ iunũ
additur cũ aqua. que duo geminam natu¬
ram siguificant in una ꝑsona. ⁊ diumnitatẽ
scił ⁊ humanitatem. Et ẽ ordo intuendus.
sale & cinere benedicit. cui uinũ ad miscet.
quia unusquisq pͥmum sͥ ꝑ confessionẽ
portam salutis aꝑit. denide ẽ sacerdotis
peo orare.pꝰt hec primordia fidei ei tradẽ
i quasi cathecuminũ facere. deinde in¬
struit qualit̾ uniri possit corpori sui salua¬
toris ꝑ sacram doctrinam. docere etiam qͥa
purificari. Hoc idem significatum est inex¬
teriori parietum asꝑsione. s non ido hoc fi¬
eri ad interiorem parietũ asꝑsionem. suꝑ ua¬
cuum uidi debet. qͥa quicqͥd in ext̾iore scifi¬
catione agit᷑. suꝑstitiosum ẽ niłi in initĩort
homine compleatur. Post hec tingit sacerdoᷤᷤ
digitum in aqua:⁊ facit crucem ꝑ quatuor

Expanded text:
ale et cinere, cum fidei divinitatis et passionis, fiale et cinere, cum fidei divinitatis et passionis, fides additur Trinitatis Huic ergo misturae et vinum additur cum aqua. Quae duo geminam naturam significant in una persona, divinitatem scilicet et humanitatem. Et est ordo intuendus. sale et cinere benedicit, cui vinum admiscet, quia unusquisque primum sibi per confessionem portam salutis aperit, deinde est sacerdotis pro eo orare, post hoc primordia fidei ei tradere, et quasi catechumenum facere, deinde instrui, qualiter jungi possit corpori sui Salvatoris per sacram doctrinam, docere etiam, quipurificari. Hoc idem significatum est in exteriori parietum aspersione, sed non ideo hic fieri ad interiorem parietum aspersionem, supervacuum videri debet, quia quidquid in exteriori sanctificatione agitur, superstitiosum est, nisi interiori homine compleatur. Post haec tingit sacerdos digitum in aqua, et facit crucem per quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
nim uox est in hac uita laborantiũ. ⁊ contra
hostes iusibiles & iniusibiles colluctantium.
& id̃o d̃m in suum ad iutorium inuocantis.
Necdum tam̃ laudibus dei alła ad iungunt
quia adhuc in laboribus & sudorib esse ꝯspi
s et̃ne uite głam significat. Onde mos in¬
oltuit. ut in diebus septuagesime aute pas¬
cha alła non canter᷑. quia sunt dies luctus
e penitentie. Pontifer gͦ qui cum subditoꝵ
imperitia & contradictione adhuc certat.
d ntorium quidem di postulat. alła ñdũ
cum eis plenit̾ cantat. de quorũ salute non¬
dum pleniter sꝑat. Post hec uͦ bñdicit᷑. a¬
qua comixto sale & cinere. et aquam quidẽ¬
płm significare testatur. apocalipłis dicens.
aque multe ppłi multi. Sal aut̃ doctrinã
placent deo illa oꝑa. que non condiunt᷑.
diuina sapientia. Cinis autem reliqͥas. id ẽ
memoriam signat. dñice passionis. quã sig¬
inficabat cinis uitule. asꝑsus ad expiationẽ
ppłi. Aqua gͦ bñdicitur. ut scĩficetur. Sal

Expanded text:
nim vox est in hac vita laborantium, et contra hostes visibiles et invisibiles colluctantium, et ideo Deum in suum adjutorium invocantium. Nedum tamen laudibus Dei Alleluia adjungunt, quia adhuc in laboribus et sudoribus se esse sed aeternae vitae gloriam significat: unde mos inolevit, ut in diebus Septuagesimae ante Pascha Alleluia non cantetur, quia sunt dies luctus, et poenitentiae. Pontifex ergo qui cum subditorum imperitia et contradictione adhuc certat, adjutorium quidem Dei postulat, Alleluia nondum cum eis pleniter cantat, de quorum salute nondum pleniter sperat. Postea vero benedicitur aqua commisto sale et cinere. Et aqua quidem significari populum testatur Apocalypsis, dicens: « Aquae multae, populi multi . » Sal autem doctrinam placent Deo illa opera, quae non condiuntur divina sapientia. Cinis autem reliquias, id est, memoriam signat Dominicae passionis, quam significabat cinis vitulae aspersus, ad expiationem populi. Aqua ergo benedicitur, ut sanctificetur. Sal
Abbreviated transcription (Latin):
tit᷑ pontitex ad altare. incipiens antiplionã.
introibo ad altare dĩ. cũ psalmo. ⁊ fundit
qd̾ remansit de aqua purificationis ad ba¬
sim altaris. quia qd ipse nequit. humilit̃¬
dũo ꝯmittit. purgationẽ scilicet subditoꝵ.
cui ipse tamꝗm homo cooꝑari ⁊ collaborare
potest. Inti̾or aut̃ & ꝑfectͥa mundatio soluis
ẽ dĩ. ħnc ẽ qͦd in sacrificus uet̾is testam̃ti
sanguis hostiarũ uł in cornib altaris pone¬
batur. uł ex aliquib hostiis digito sacerdo¬
tis contra dñm asꝑgebat᷑. ⁊ qd̾ reliquĩ erat ad
basim altaris fundebat᷑. qͥa sacerdotũ ẽ qͥcqͥd pes¬
st̃ ad utilitatẽ gregis sͥ cõmissi facere qd̾ aut̃
uires suas excedit dño deuotissime qm̃dare.
Quã formã pͥmꝰ pastor pastorib reliquit. cũ
ticulo uite p̃sentis quasi ad basmi altaris a¬
nuit antiphona. Dicit enĩ se intͦiturũ ad al¬
tare di. id ÷ ad illd̾ altare qd̾ significat᷑ ꝑ illud

Expanded text:
tifex convertitur ad altare, incipiens antiphonam: « tifex convertitur ad altare, incipiens antiphonam: « Introibo ad altare Dei , » cum psalmo, et fundit quod remansit de aqua purificationis, ad basim altaris, quia quod ipse nequit, Domino humiliter committit, purgationem scilicet subditorum, cui ipse tanquam homo cooperari et collaborare potest: interior autem et perfecta mundatio, solius est Dei. Hinc est, quod in sacrificiis veteris Testamenti, sanguis hostiarum vel in cornibus altaris ponebatur, vel ex aliquibus hostiis digito sacerdotis contra Dominum aspergebatur, et quod reliquum erat, ad basim altaris fundebatur. Quia sacerdotum est, quidquid possunt, ad utilitatem gregis sibi commissi facere; quod autem vires suas excedit, Domino devotissime commendare. Quam formam primus pastor pastoribus reliquit, cum ticulo vitae praesentis, quasi ad basim altaris anuit antiphona, dicit enim se introiturum ad altare Dei, id est ad illud altare, quod significatur per istud
Abbreviated transcription (Latin):
altissimi. asserentes nullii a deo ꝓtegi nisi
eum qͥ de uirib suis nil p̾sumens dei ad¬
uitorium semꝑ implorauĩt. Ipse tam̃ pon¬
tifex non debet quiescere. s quasi conspicuꝰ
ꝑ mediam eccłiam incedere. om̃s suo exem¬
plo informare. omĩb sacram̃ta crucis ac mor¬
non sit spelunca latronum. s domꝰ orationis. id
ẽ non fures & latrones. s qui bñdicant dñm.¬
in om̃i tempore qualit̾ ũsum subsequentem
libere possit cantare. Narrabo nomen tuũ
fr̃ib meis. in medio eccłiȩ laudabo te. Hec t̃ẽ
bene pontifex agit. cũ omĩa bona que uicho¬
at ꝑ dl̃i auxilium ꝯsũmari postulat. Uñ his
ꝑactis pontifex se ad orationem confert: pe¬
tens om̃s ut qui eandem domũ oraturi intra¬
u̾nt. exauditos se ẽe̾ gaudeant. ut ostendat
pontifex se omuiũ subditoꝵ curam cũ pau¬
lo gerere. & eoꝵ memoriam se in orationib
suis frequentare. Completa expiatione conũ¬

Expanded text:
Altissimi , » asserentes nullum a Deo protegi nisi Altissimi , » asserentes nullum a Deo protegi nisi eum, qui de viribus suis nihil praesumens, Dei adjutorium semper imploraverit. Ipse tamen pontifex non debet quiescere, sed quasi conspicuus per mediam Ecclesiam incedere, omnes suo exemplo informare, omnibus sacramenta crucis ac mornon sit spelunca latronum, sed domus orationis; id est, non fures et latrones, sed qui benedicant Dominum omni tempore; qualiter versum subsequentem possit libere cantare, « Narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio ecclesiae laudabo te . » Haec tunc bene pontifex agit, cum omnia bona quae inchoat, per Dei consilium consummari postulat. Unde his peractis, pontifex se ad orationem confert, ut omnes, qui eamdem domum oraturi intraverint exauditos se esse gaudeant, ut ostendat pontifex se omnium subditorum curam cum Paulo gerere, et eorum memoriam se in orationibus suis frequentare . Completa expiatione, pon
Abbreviated transcription (Latin):
moris dñi. Asꝑgit᷑ aut̃ eadem aqua cũ yso¬
po. Que herba est humilis int̾iora pecto¬
ris purgans ⁊ duritiam saxoꝵ radicib
penetrans. cuiꝰ asꝑgine munditie fiebant
in lege. Significat aut̃ humilitatem xp̃i.
qui suꝑbie nr̃e tumores sui sanguinis as¬
ꝑsione sanauit. Aqua gͦ cũ ysopo asꝑgit᷑.
cum baptismꝰ xͥ sangͥne consetratꝰ eccłie
tribuit᷑. Circuit aut̃ altare sacerdos spar¬
gendo eandem aquã. ut ostendat docto¬
rem non debere otio uacare. s eoꝵ. quos
initiaui̾t mundationi oꝑam dare. ⁊ ut dũs
piat semꝑ orare. Circuit dehinc totam
eccłiam ⁊ asꝑgit parietes illius. ut demon¬
stret se ominẽ curam impendẽ omĩ etati.
onĩ sexui. facit hoc idem sed̾o ⁊ t̾cio. ut ol¬
tendatur eos qui baptitant᷑ non solum ẽẽ
mundandos a peccato cogitationis. s etia
locutionis ⁊ oꝑis. Canitur interim psalmꝰ.
Exurgat ds cũ antiphona ut uirib desti¬
etiã antiphonã. qui habitat in ad iitorio

Expanded text:
mini . » Aspergitur autem eadem aqua cum hyssopo, quae herba est humilis, interiora pectoris purgans, et duritiam saxorum radicibus penetrans, cujus aspergine munditiae fiebant in lege. Significabat autem humilitatem Christi, qui superbiae nostrae tumores sui sanguinis aspersione sanavit. Aqua ergo cum hyssopo spergitur, cum baptismus Christi sanguine consecratus Ecclesiae tribuitur. Circuit autem altare, spargendo eamdem aquam, ut ostendat doctorem non debere otio vacare, sed eorum quos initiaverit mundationi operam dare, et ut Dominus piat, semper orare. Circuit dehinc totam ecclesiam et aspergit parietes illius, ut demonstret se omnem curam impendere omni aetati, omni sexui. Facit autem secundo et tertio, ut ostendat eos, qui baptizantur, non solum esse mundandos a peccato cogitationis, sed etiam locutionis et operis. Canitur autem interim psalmus: « Exsurgat Deus Canitur et Antiphona: Qui habitat in adjutorio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenit ad honorẽ resurrectionis. Doctor e¬
nĩ quasi linteo altare detergit. cũ initatio¬
nem dñice pasfionis aud̾itoꝵ m̃tib imprumit.
dum labore humanitatis. abstergit linteo dm̃
nificat orationes sc̃oꝵ. scd̃m qͥd iohes dixit
altaris. ext̃gitur altare linteo ⁊ offertur in¬
onis. unde & dñs pꝰtqͣm discipłos pat̾ ꝯmen¬
dauit. mox subiturꝰ passionem ꝓ illis ora¬
uit. Int̾ea mittit pontitex oleuni suꝑ altari
inmedio altaris. crucem ex eo faciens :⁊ sup
quatuor angulos altaris. E quidem satis
congrue ordo seruatur. ut pt emundatio¬
nem ꝑ aquam ⁊ reliqua que dicta sint. ꝑ¬
datur in fonte baptismatis. ⁊ sic unctione in¬
signitur ꝑmanus pontificis. ut sp̃c sc̃i in se
mereat᷑ aduentum. Nam oleum in cordib¬

Expanded text:
pervenit ad honorem resurrectionis. Doctor itaque quasi linteo altare detergit, cum imitationem Dominicae 272 passionis auditorum mentibus imprimit, dum labore humanitatis, abstergit linteo Dominificat orationis sanctorum, secundum quod Joannes dixit altaris, extergitur altare linteo, et offertur inonis. Unde et Dominus, postquam discipulos Patri commendavit, mox subiturus passionem pro ipsis oravit . Interea mittit pontifex oleum super altare in medio altaris crucem ex eo faciens, et super quatuor angulos altaris. Est quidem satis congrue ordo servatus, ut post emundationem per aquam, et reliqua quae dicta sunt, perdatur in fonte baptismatis, et sic unctione insignitur per manus pontificis, ut Spiritus sancti in se mereatur adventum. Nam oleum gr
Abbreviated transcription (Latin):
cliguntur: ut sicut in hac etate pugnat᷑i.
ualidiores ad uisibiles hostes repellendos.
sic ad xp̃ianam militiam sub typo huius
numeri electi.xp̃ianum agonem uirilit̃
exerceant. & ut coronari mereant᷑. ab a¬
cie non recedant. Post tempora uͦ regũ
isrł quinta etate incho ante. ꝓpt̃ ꝑuersi¬
tatem pretaxati ppłi capiuante rege baby¬
lonie transmigrauit. ex parte idem ppłs
in babiloniam.⁊ qui confusioni seruierat
uoluntarius regi babylonis qͦd int̾pre¬
tatur confusio seruiuit inuitus. Post sep¬
tuaginta annos faciente xp̃o cyro. reuersꝰ
est idem ppłs in iherłm sicut p̃dixerat
pͥmo ysaias: deinde iheremias. Qͦd bene
sura ẽ. sub regib huiꝰ sp̃ualis babilonie. in
celestem iherłm reuersura ẽ: ubi uisione¬
pacis fruitura est. nulli ult̾uis confusio¬
ni seruitura. Unde dicit apłs. Uani

Expanded text:
eliguntur, ut sicut in hac aetate pugnaturi, eliguntur, ut sicut in hac aetate pugnaturi, validiores ad visibiles hostes repellendos, sic ad Christianam militiam sub typo hujus numeri electi, Christianum agonem viriliter exerceant, et ut coronari mereantur, ab acie non recedant. Post tempora vero regum Israel, quinta aetate inchoante, propter perversitatem praetaxati populi captivante Babyloniae rege, transmigravit ex parte idem populus in Babyloniam, et qui confusioni servierat voluntarius regi Babylonis, quod interpretatur confusio, servivit invitus. Post LXX annos faciente Christo Cyro reversus est idem populus, sicut praedixerat primo Isaac, deinde Jeremias. Quod bene sura est sub regibus hujus spiritualis Babyloniae, in coelestem Hierusalem reversa epacis fruitura est nulli ulterius confusioni servitura. Unde dicit Apostolus: