comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uere albi leones tauroꝵ ꝯꝑandi magnitudine cũ ingenti mnurmure ꝯcussis ceruicibꝰ stantis alte uib
ĩmodũ fulminũ. in nos impetũ fecert᷑. exceptiq uenabuł ruut᷑. Tantꝰ repentinꝰ oriebat᷑ tumultꝰ. cumulante
a nocte. Nec minꝰ apri ingentis formȩ iactis uelut sualo horrentibꝰ inetuendi. Mixti maculosis lincibu
rigribꝰq ⁊ horribilibꝰ pantheris miscebant᷑ prelia. iã nulli pest ꝯparanda. S ⁊ uesꝑtilionũ uis inge̾s colũbiniᷤᷤ
poribꝰ eqͣles mora uultꝰ q nr̃os inferebant᷑. habentes dentes in morẽ hoi̾̃. qͥbꝰ artꝰ militũ uiolabat᷑. Un
p̃terea noui gn̾is bestia maior elefanto apparuit. tͥbꝰ armata in fronte cornib ꝙͣ indi appellare dente tyrãnũ

Expanded text:
affuere albi leones taurorum comparandi magnitudinibus: cum ingenti murmure concussis cervicibus, stantibus alte iubis affuere albi leones taurorum comparandi magnitudinibus: cum ingenti murmure concussis cervicibus, stantibus alte iubis in modum fulminum in nos impetum faciunt exceptique venabulis ruunt. Tantus repentinus oriebatur tumultus cumulante caeca nocte; nec minus apri ingentis formae, setis veluti vallo horrentibus metuendi, mixti maculosis lyncibus tigridibusque et horribilibus pantheris, miscebant proelia nulli iam pesti comparanda. Sed et vespertilionum vis ingens columbinis corporibus aequales in ora vultusque nostros ferebatur, habentes dentes in morem hominum quibus artus militum violabant. Vna praeterea novi generis bestia maior elephanto affuit, tribus armata in fronte cornibus, quam Indi appellare dentityrannum
Abbreviated transcription (Latin):
tissimis spiculis malas pestes ꝯfigebamꝰ. ⁊ ignibꝰ ples aliquͣ nec abamꝰ. Que res nos ꝓpe duas horas in eo oꝑe sollicitoᷤ
es ad potand̾a agͣ ex uicinis montiũ speluneis ꝓcessere. oribꝰ squamisq suis humũ atterentes. quoꝵ pector
erecta cũ trisulcis linguis fauces exercebat. scintillantibꝰ ueneno ocuł quoꝵ. alitꝰ quoq erat pestifer. cũhisq hora
iꝰ una debellauimꝰ. Triggnta seruis. ⁊ uigint militibꝰ amissis. orab̾a macedones ne adu̾sis casibꝰ cęderet᷑. n
deficerẽt aĩo in ꝑicłis. Q uãgͣ ⁊ ip̃oꝵ dura ẽ patientia. os se officiebat᷑ oꝑi. Pꝰ serpentes caneri in modice multi¬
inis corcodrilloꝵ pellibꝰ ꝯtecti. ad castra uenert᷑. quȩ ꝓdigia duritia toracata. ferrũ respuert᷑. multa igni
usta. multa se in stangnũ recȩpert᷑. Iam nos uigiliis inqͥetos. qͥnta nob̾ hora bucina ãmonebat qͥescendũ. sed

Expanded text:
acutissimis spiculis malas pestes configebamus et ignibus plures aliquando necabamus. Quae res nos prope duas horas in eo opere sollicitos um proceriores, ad potandum aquam ex vicinis montium speluncis processere oribus squamisque suis humum atterentes; quorum pectora erecta cum trisulcis linguis fauces exserebant scintillantibus veneno oculis; quorum halitus quoque erat pestifer. Cum his hora non amplius una debellavimus, triginta servis et viginti militibus amissis. Orabam Macedones, ne adversis casibus cederent neve deficerent, quamquam et ipsorum dura esset patientia. Omnes se afficiebant operi. Post serpentes cancri immodicae multitudinis, corcodrillorum pellibus contecti ad castra venerunt; quae prodigia duritia thoracae ferrum respuebant: multa ignibus usta, multa se in stagnum receperunt. Iam nos vigiliis inquietos quinta noctis hora bucina admonebat quiescendum. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ut cõsuliust unꝰ eris orbis t̾rax. dñs. s uiuꝰ in patͥaͣ non reu̾teris ãpliꝰ. qĩ fata tua ita de capite tuo statuebt᷑. ħ̃ ego audies¬
Eleuert᷑ ualde.⁊ ꝯt̾stati sc̃. Qͦs ego partĩ miis partĩ munibꝰ ꝯsolatꝰ su. p̃cepiq eis ut nemini ħresponsa dicent. Rues¬
aũ lune oracłã auditur. qd̾ media nocte posse fieri saçerdos affirmabat qui tẽ luna erat orit᷑a. assũpsi mȩcũ tres fide¬
lissimos amicos. ꝑ dicã.⁊ clitonã. ⁊ plilotan. qi nullũ metuebã ui illo loco nec me qͥsq tunebat uͥ nemiuẽ fas erat¬
crcustantee Clebat. nullũq abhis dolũ aut scci surrecturiuĩ estimnahã oras  mes efude laerde ome mne

Expanded text:
ut consuluisti, unus eris orbis terrarum dominus, sed vivus in patriam non reverteris amplius, quoniam fata ita de tuo capite statuerunt.” ut consuluisti, unus eris orbis terrarum dominus, sed vivus in patriam non reverteris amplius, quoniam fata ita de tuo capite statuerunt.” fleverunt valde et contristati sunt. Quos ego partim minis partim muneribus consolatus sum, praecepique eis ut nemini haec responsa dicerent. Rursum lunae oracula auditurus, quae media nocte posse fieri sacerdos affirmabat, quoniam tunc luna erat oritura, assumpsi mecum tres fidelissimos amicos, Perdicam et Ditoricam et Philotam, quia nullum metuebam in illo loco, nec a me quicquam erat metuendum, circumsistentes flebant. Nullumque ab his dolum
Abbreviated transcription (Latin):
boꝵ oscula dare. orareq solẽ ⁊ lunã p̾cepit. ueridica darĩ mͥ responsa. U d̃ ego cũ facturꝰ eẽm. int̾rogandũ tñ sacer¬
tẽ existimaui indice ang̾re mͥ ee̾nt arbores respõsuri. Tu ille iuqͥt. Ut᷑q lingua solis arbor ꝓnũtiat fut᷑ .q. lune gͥ
sermone incipit. indico finit. Dũ ista gerunt᷑ uidimnꝰ ab occidente iubare fulgente phebi radus ꝑcussa armoꝵ c acuim¬
Tuͥ ego ⁊ amici ⁊ ꝯmilitones mei accuratiꝰ sumꝰ in tuiti. ne int̾ nemoꝵ densitatẽ aliꝗͣ seductio in mortẽ
nob̃ ꝯminꝰ duuna aures occupat oracula. Cogitabã n. si deuicto orbe t̾rarũ in patͥã trumphans ad olimpiadem
matrẽ sororesq carissima possĩ reu̾ti. cũ subito ĩdieo sermone tenuissimo arbor respõdit. Inuicte besł alex

Expanded text:
rborum oscula dare orareque solem et lunam ut veridica mihi darent responsa. Quod ego cum facturus essem, interrogandum tamen sacerrborum oscula dare orareque solem et lunam ut veridica mihi darent responsa. Quod ego cum facturus essem, interrogandum tamen sacerdotem existimavi. Indice an Graece mihi essent arbores responsurae. Tum ille inquit: “Vtraque lingua solis arbor pronuntiat futura, lunae Graeco sermone incipit, Indico finit”. Dum ea geruntur, videmus ab occidente iubare fulgentibus Phoebi radiis percussa arborum cacumiTum ego et amici et commilitones accuratius sumus intuiti ne inter nemorum densitatem aliqua seductione in morem veterem ibus nobis comminus divina aures occupant oracula. Cogitabam enim si devicto orbe terrarum in patriam triumphans ad Olympiadem matrem sororesque meas carissimas possem reverti, cum subito Indico sermone tenuissimo arbor respondit: “Invicte bellis Alexander,
Abbreviated transcription (Latin):
catũ ope. Uidi opob alsamũ eũ optimo odore ex oĩb ubiq arboꝵ ramis abund antissime manantẽ. Cuiꝰ odore captꝰ.
⁊ ipe elibulas pͥuellebã de corticibꝰ. ⁊ idẽ comites mei faciebat. In medio aũ loco sacre arbores ꝯsi stelat. diui̾sis
frondiũ genibꝰ circũ ast autibꝰ hȩ aũ arbores pedũ altȩ centenũ erãt. easq hebrionas iudi appellat᷑. Cũ aũ mirares
dicerẽ q fr̃equentibꝰ imbribꝰ ui tuĩ creuisse. sacdos affirmabat mͥ nũꝗͣ in his locis pluuiã neq ferã aut aue̾. aut ullã
adire serpentẽ. Illas aũ arbor es antiquitꝰ ab indoꝵ maioribꝰ ꝯsecratas soli lunȩ asfirmabat. easq in edypsi sol ⁊ lu¬
nȩ uberrimis laerimis ꝯmouere. de numinũ suoꝵ statu tim̾tes.  sacrificare eũ instituerẽ. ⁊ uictias ĩmolare.
bitꝰ suͣ a sacerdote. qͥ negabat licere aut thꝰ in eo sacrificio igni uri aut aĩal ullũ int᷑fiei. s uolutos truncis a¬

Expanded text:
catum opere, videoque opobalsamum cum optimo odore omnibus undique arborum ramis abundantissime manans; cuius odore captus et ipse clibulas praevellebam de corticibus et idem comites mei faciebant. In media autem parte luci sacrae arboresebionas Indi appellant. Eas cum mirarer diceremque frequentibus imbribus in tantum crevisse, sacerdos affirmabat mihi numquam in his locis pluviam neque feram aut avem aut ullam adire serpentem; terminos antiquitus ab Indorum maioribus consecratos soli et lunae affirmatat easque in einum suorum statu timentes. Et cum sacrificare instituerem et victimas immolare, prohibitus sum a sacerdote, qui negabat licere aut tus in eo sacrario igni uri aut animal ullum interfici, sed volutos truncis a
Abbreviated transcription (Latin):
Dcc xliiii Iterum curlomannus et pippinus perrexer̃¬
insixoniam etcciptus est theodericus saxo ilicuice
Occxlv Iunc uerlomannus confessus est pippino
germuno suo quod uoluisset saełm relinquere . & in
codemunno nullum feceruNT exercitum. sed pntepa¬
rcueruNT se uterq: curlo munnus ad itersuum. &
pippinus quomodo germanum suum honorifice

Expanded text:
DCCXLIIII. Iterum Carlomannus et Pippinus perrexerSaxoniam, et captus est Theodericus Saxo alia vice. 745. DCCXLV. Tunc Carlomannus confessus est Pippino germano suo, quod voluisset seculum relinquere; et in eodem anno nullum fecerunt exercitum, sed praeparaverunt se uterque, Carlomannus ad iter suum et Pippinus, quomodo germanum suum honorifice
Abbreviated transcription (Latin):
de pace constituendi & conseruanda interfilios
suos et diuisione regni ficcienda intres partes ut
scir& unusquisq illorum quam partem tueri &
regere debuiss& si superstes illi eueniret. De hac
pccrtione & testamentum fuctum &iure iurando
ab optimatib: fraencorum confirmatum & consti¬
tutiones pacis conseruandȩ causa factae. Atq
haec om̃a licteris mandata sunt & leoni papȩ
ut is sua manu sub scriberet pereinhcordum
missa. Quib: pontifex lectis &ad sensum pracebi¬
it & propria manu subscripsit. Imperator dimi¬
so utroq filio in regnum sibi deputatum pippi¬
no scilic& & hludo uuico deuilla theo donis pa¬
latio permosellam &hrenum secunda aquacno¬
uio magum Nccuigauit. Ibiq scm̃ qua dragesi¬
male eiunium & sacratissimam paschae festiuita¬
tem celebrauit. Et inde pose non multos dies aiquas¬
grani ueniens carlum filium suum in terram scla¬
uorum quidicuntur sornbi qui sedent super albiã¬
fluuium cum exercitu misit Inqua expedicione

Expanded text:
de pace constituenda et conservanda inter filios suos et divisione regni facienda in tres partes, ut sciret unusquisque illorum, quam partem tueri et regere debuisset, si superstes illi eveniret. De hac partitione et testamentum factum et iureiurando ab optimatibus Francorum confirmatum, et constitutiones pacis conservandae causa factae, atque haec omnia litteris mandata sunt et Leoni papae, ut his sua manu subscriberet, per Einhardum missa. Quibus pontifex lectis et adsensum praebuit et propria manu subscripsit. Imperator dimisso utroque filio in regnum sibi deputatum, Pippino scilicet et Hludowico, de villa Theodonis palatio per Mosellam et Rhenum secunda aqua Noviomagum navigavit ibique sanctum quadragesimale ieiunium et sacratissimam paschae festivitatem celebravit. Et inde post non multos dies Aquasgrani veniens Karlum filium suum in terram Sclavorum, qui dicuntur Sorfluvium, cum exercitu misit, in qua expeditione
Abbreviated transcription (Latin):
tate nͥ t᷑ ut ohỹpiade mat̾ meȩ sororibꝰq meis de singłis regni me ꝯmodis seͥbã. Quȩ tͥ ⁊ ilł ꝯmunia eẽ
aebit̾t id ꝙ ii feeis. parũ de nob̾ simplicit᷑ uidicare iudebĩs. Poribꝰ litt̾is sig̾caua̾mt᷑ de solis luneq echp
li bisfadia s derũ aerisq indiciis. qͥ non sũ magna c̃a ordinatat᷑ misi ⁊ has nouas p̃plieaturꝰ hystorias om̃ĩa
Cartisꝯmoabo eNue eũ relegis scito ee talia q̃ cã alerandri tui ꝯplecti decuerant. Meuse maio rege ꝓsarũ dario
ỹteres N ense iulio deficiente in india fassiacen ꝑuenimꝰ uͥ mira celitate poro rege deuieto. poriingenti

Expanded text:
tate, nisi tibi ut Olympiadi matri meae sororibusque meis de singulis regni mei commodis scribam; quae tibi et illis communia esse arbitror, idque nisi feceris, parum de nobis simpli non sine magna cura ordinata tibi misi et has novas implicaturus historias omnia cartis commendabo. Quae cum relegis, scito esse talia quae cura Alexandri tui complecti decuerant. Mense Maio rege Persarum Dario praetereo. Mense Iulio deficiente in Indiam Fasiacen pervenimus, ubi mira celeritate Poro rege devicto, potiti ingentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Carlus inuiordomus de functus est xoi hł nquer
Iuundo carlo mannus et pippinus muior
domus duxẽrun exercitum contrae hunoldum ducẽ
cquitaniorum et coeperunđ castrum quoduocatur
inerse in loco quidicitur uetus pictauis. bodemq
Dccxliii Tunccurlomannus et pippinus contrt odi¬
lonem ducem bic iouariorum Inierunł pugnum. &
carlomannus perse in suxoniam ambulabut ineo¬
demanno et coepit custrum quod dicitur hoohseo¬
bura perpliccitum & theo dericum suxonem pla

Expanded text:
Carolus maior domus defunctus est. 742. DCCXLII. Quando Carlomannus et Pippinus maiores domus duxerunt exercitum contra Hunaldum ducem Aquitaniorum et ceperunt castrum, quod vocatur avis. Eodemque DCCXLIII. Tunc Carlomannus et Pippinus contra Odilonem ducem Baiovariorum inierunt pugnam, et Carlomannus per se in Saxoniam ambulabat in eodem anno et coepit castrum, quod dicitur Hoohseoburg, per placitum et Theodericum Saxonem pla
Abbreviated transcription (Latin):
re concussi fuga crrepti. Alii abaliisse ceb inuicem
interficiebant. qui enim recro propter picuorem
aliquam respiciebant infigebant se lanceis eorum
qui ante illos fugiebant et in humeris portaban
&alii diuersis ictib: inter sesunt perpessi et diuina ul¬
tione iudicati. & quantum supereos dĩ uirtus prop¬
tersalutem xp̃i anorum operctti ẽ. Nullus narrare
pocest. Atuc men quantum illi plus pcuore perter¬
riti fuerunt. tunto magis xp̃iani confortati omni¬
potentem dm̃ Icud auerunt qui dignatus ẽ semani¬
festacre potentiam superseruos suos. Auxiliante

Expanded text:
re concussi fugam arrepti alii ab aliis se ab invicem re concussi fugam arrepti alii ab aliis se ab invicem interficiebant. Qui enim retro propter pavorem aliquam respiciebant, infigebant se lanceis eorum, qui ante illos fugiebant et in humeris portabant, et alii diversis ictibus inter se sunt perpessi et divina ultione iudicati. Et quantum super eos Dei virtus propter salutem christianorum operata est, nullus narrare potest; attamen quantum illi plus pavore perterriti fuerunt, tanto magis christiani confortati omnipotentem Deum laudaverunt, qui dignatus est suam manifestare potentiam super servos suos. Et inde
Abbreviated transcription (Latin):
castellum fuerant. coeperunt pugnas & machinas
prrepicrare quacliter peruir tutem potuisseNt illam
capere & dõ uolente petrarias quas prȩparauerun
plus illis. dimnum fecerunt quam illis qui in frccies¬
trum residebanT. Cum enim uidissent quod eis non pro¬
ficer& praceparauerunt &iam clidas addebellan¬
dum peruirtutem ipsum castellum. Sed dĩ uirtus sicut
iustum ẽ. supercuit illorum uirtutem. & quadam
die cumbellum prteparassent aduersus xp̃ianos
qui in ipso castro residebaNt apparuit manifeste glo¬
riadĩ supna domum eccłȩ quȩ ẽ in fro ipsum castrũ
uidentib multis tum a foris quam etiam et deintus
ex quib: manent usq: adhuc & dicunt uidisse
instar duorum scutorum colore rubeo flamman
tes &agitantes supra ipsam ecđam. &cum hoc
signum uidis ser pagani quia foris erunt statim
confusi sunt. & magnotimore perterriti coeperuNT
fugere ad castra et omnis multitudo eorum inpicuo¬

Expanded text:
castellum fuerant, coeperunt pugnas et machinas castellum fuerant, coeperunt pugnas et machinas praeparare, qualiter per virtutem potuissent illud capere, et Deo volente, petrarias quas praeparaverunt plus illis damnum fecerunt, quam illis qui infra castrum residebant. Cum enim vidissent, quod eis non proficeret, praeparaverunt etiam clidas ad debellandum per virtutem ipsum castellum. Sed Dei virtus, sicut iustum est, superavit illorum virtutem, et quadam die cum bellum praeparassent adversus christianos qui in ipso castro residebant, apparuit manifeste gloria Dei supra domum ecclesiae quae est infra ipsum castrum, videntibus illis tam aforis, quam etiam et deintus, ex quibus multi manent usque adhuc; et dicunt vidisse instar tes et agitantes supra ipsam ecclesiam. Et cum hoc signum vidissent pagani, qui aforis erant, statim confusi sunt et magno timore perterriti coeperunt fugere ad castra, et omnis multitudo eorum in pavo
Abbreviated transcription (Latin):
dus languobardus frcudauit fidem suam ec om̃c
sacramenta rum pens et uoluit italiam rebella¬
re. Tunc illis in partib cum aliquib francis dom
Numerus aNNorum IN
OCCLXXVI Tunc domnus cacrolus rex italicm
ingressus ẽ. purtib: foro iulensium pergens
hrod gtuidus occisus ẽ. Et supredictus domnus
carolus rex udtruisum ciuitatem pascha cele¬
bnauit. &cuptasciuitates foro iulem taruisium
cum reliquis ciuitatib: quae rebellatȩ fuenint et dis¬
posuit eis omnes perfricncos. Et iterum cumpros¬
peritate. &uictoria reuersus ẽ infrentium
Tunc nuncius ueniens quidixit sixones rebella¬
tos et om̃s obsides suos dulgtos et saccnementarup¬
ta. & eres burgum castrum permada ingenia
et in iqua placita frencos exinde sucedentes exien¬
do sic aeres burgum a francis derelictum muros
& operc destruxerunt. Indepergentes uoluer̃
eos qui in fra ipsum castrum custores erant in lude¬
re non potuissenc sicut fecerunt cilios qui in alium

Expanded text:
dus Langobardus fraudavit fidem suam, et omnia dus Langobardus fraudavit fidem suam, et omnia sacramenta rumpens, et voluit Italiam rebellare, tunc illis in partibus cum aliquibus Francis domnnumerus annorum in DCCLXXVI. Tunc domnus Carolus rex Italiam ingressus est partibus Foroiulensium petens, Hrodgaudus occisus est, et supradictus domnus Carolus rex ad Tarvisium civitatem pascha caelebravit, et captas civitates Foroiulem, Taravisium cum reliquis civitatibus quae rebellatae fuerant: et disposuit eas omnes per Francos, et iterum cum prosperitate et victoria reversus est in Franciam. Tunc nuntius veniens, qui dixit Saxones rebellantes, et omnes obsides suos dulgtos, et sacramenta rupta et Aeresburgum castrum per mala ingenia et iniqua placita, Francos exinde suadentes exiendo; sic Aeresburgum a Francis derelictum, muros et opera destruxerunt. Inde pergentes voluerunt eos, qui infra ipsum castrum custodes erant, inludere non potuissent, sicut fecerunt alios qui in aliud
Abbreviated transcription (Latin):
se fideles ẽẽ partib: supradicti domnicaroli regis
Similiter inde reuertendo iamdicto mitissimoregi
uenerunt angicrii inpago qui dr̃ bõcki una cũ
brunone et reliquis obtimatib & dederunt ibi obsi¬
des sicut ccustrasii. Et inde reuertendo prrefcito
rege Inuenitaliam partem desuo exercitu super
fluuium uuisora continentes ripam quam iussi fue¬
rant. scixones cum ipsis pugnam fecerunt in loco qui
dr̃ lidbch & franci dõuolente uictoriam habuer̃
et plures ex ipsis sixones occiderunt. Hoc audiente
domno cccrolo rege. Iterum super sixones cum exer¬
citu inruens et nonminorem stragiam exeis fecit
et prareda multa conquisiuit super uuest falacos.
& obsides dederunt sicut et illi clii sioxones. & tunc
obsidib: receptis et prareda multa adsumpta & per
ter straegia saxonum facta supnedictus domnus
carolus rex ad propria reuersus ẽ. ccuxiliante
dño infrantium. Tunccudiens quod hrodgicu¬

Expanded text:
sed fideles esse partibus supradicti domni Caroli regis. sed fideles esse partibus supradicti domni Caroli regis. Similiter inde revertente iam dicto mitissimo rege, venerunt Angrarii in pago qui dicitur Bucki una cum Brunone et reliquis optimatibus eorum, et dederunt ibi obsides sicut Austrasii. Et inde revertente praefato rege, invenit aliam partem de suo exercitu super fluvium Wisora, continentes ripam quam iussi fuerant. Saxones cum ipsis pugnam fecerunt in loco, qui dicitur Lidbach, et Franci Deo volente victoriam habuerunt, et plures ex ipsis Saxones occiderunt. Hoc audiente domno Carolo rege, iterum super Saxones cum exercitu irruens, et non minorem stragem ex eis fecit, et praedam multam conquisivit super Westfalaos, et obsides dederunt, sicut et alii Saxones; et tunc obsidibus receptis, et praeda multa adsumpta, et praeter ter stragem Saxonum factam, supradictus domnus Carolus rex ad propria reversus est, auxiliante Domino, in Franciam. Tunc audiens, quod Hrodgau
Abbreviated transcription (Latin):
cum scxonib inierunt. &cuxilianted ño uictores ex¬
titerunt. Quacrt auero scant non habuit pugnam
sed cum pnieda magna in lesi iterum reuersi sunt ad
prooria. Et celebntuit pnrefictus glorio susrex Nac¬
talem dñi inuilla quaedr̃ carisi acum. similiter &
pccscha & inmutauitse numerus annorum iN
DCCLXXV Tunc piuscitq prredarus domnus cacro¬
lus rex habuit synodum inuilla quac ed r̃ duria
et inde peragens partib scixoniȩ sigiburgumcas¬
trum coepit. ceres burgum reaedi ficauit super
uuisoram fluuium. Venit in loco qui dr̃ brunis berg
& ibi prceparabaÑ suxones bellum uolentes ripã
supradicti fluminis defendere auxilian ted ño ec
francis decertuntib fugantib: scxones frirncicmbas
dens exercitum suum sumpsit secum quoduoluit per
rexit usq hobac crum fluuium ibi om̃s custreleũdi
scxon uenientes cum hassioñ. & dederunt obsides
iuxta quod placcuit et iuntuerunt sacrumenta¬

Expanded text:
cum Saxonibus inierunt, et auxiliante Domino victores excum Saxonibus inierunt, et auxiliante Domino victores extiterunt; quarta vero scara non habuit pugnam, sed cum praeda magna inlaesi iterum reversi sunt ad propria. Et celebravit praefatus gloriosus rex natalem Domini in villa, quae dicitur Carisiacum, similiter et pascha. Et inmutavit se numerus annorum in 775. DCCLXXV. Tunc pius atque praeclarus domnus Carolus rex habuit synodum in villa, quae dicitur Duria. Et inde iter peragens partibus Saxoniae Sigiburgum castrum coepit, Eresburgum reaedificavit, super Wisoram fluvium venit in loco, qui dicitur Brunisberg. Et ibi praeparabant Saxones bellum, volentes ripam supradicti numinis defendere; auxiliante Domino et Francis decertantibus fugati sunt Saxones, Franci ambas dens exercirexit usque Obaccrum fluvium. Ibi omnes Austreleudi Saxones venientes cum Hassione, et dederunt obsides iuxta quod placuit, et iuraverunt sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
habensignem edigna inmanib: uelud oreflando
eandem basilicam ignitradere uoluis sec : Et desideri¬
o incluso ipsam ciuitatem obsedit. Ibiq domnus caro¬
lus rex insua castra Natalem dñi celebrauit. & pas¬
DCClxxiiIi Et reuertene domno curolo rege cro
ma ec iterum ad pupiam peruenit ipscimciuitatem
coepit. & desiderium regem cumuxore et fili uel
cum omni thesicuro eius palatii ibiq uenientes om̃s
lango bardi decunctis ciuitatib: italiȩ subdideruNT se
indominio domni gloriosi caroli regis et francorum.
Adalgisus filius desiderii regis fugala psus mare intro
uit & constaNin opolim perrexit. Tunc glorio sus
domnus carolus rex ipscitalia subiugatie etordina¬
ta custodia francorum in pupia ciuitate dimit¬
tenes cumuxore et reliquis francis dõ adiuuante
cum magno trium pho frantiam reuersus est.
Eidum peruenis set in loco quidicitur ingilin hicim
mittens quattuor scaras inscxonicm̃ trespugnas

Expanded text:
habens ignem et ligna in manibus, velut ore flando habens ignem et ligna in manibus, velut ore flando eandem basilicam igni tradere voluisset. Et reo incluso ipsam civitatem obsedit. Ibique domnus Carolus in sua castra natalem Domini celebravit et pasdma, et iterum ad Papiam pervenit, ipsam civitatem coepit et Desiderium regem cum uxore et filia vel cum omni thesauro eius palatii. Ibique venientes omnes Langobardi de cunctis civitatibus Italiae, subdiderunt se in dominio domni gloriosi Caroli regis et Francorum. Adalgisus filius Desidit, et Constantinopolim perrexit. Tunc gloriosus domnus Carolus rex, ipsa Italia subiugata et ordinata, custodia Francorum in Papia civitate dimittens, cum uxore et reliquis Francis Deo adiuvante cum magno triumpho Franciam reversus est. Et dum pervenisset ad locum qui dicitur Ingilinhaim , mittens quatuor scaras in Saxoniam, tres pugnam
Abbreviated transcription (Latin):
ens domus forinsecus incendia cremure. VeneruN
adquandam basilicam in loco quidicitur fricdis lar
quam sc̃ȩ memoriȩ boni facius nouissimus martyr
consecnruit. atq ꝑ sp̃mprophetiȩ prredixit
quod numquum incendio cremaretur. CoeperuNT
icutem idem praeficti scxones cumnimiaiNentio¬
ne uduersus eandem certarebasilicam quẽ ad¬
modum eum perquodlibet ingenium igni crema¬
re potuissent. Dum huec igitur agerenur apparu¬
eruN quib: dum xp̃ianis quieraNT in castello. Simi¬
liter & quib: dam pagtnis qui in ipso adenant ex¬
ercitu duo iuuenes inalbis qui ipsam basilicam
ab igne protegebiNT & propterea ibidem non
potueruNt Neq interius Neq exterius ignem cac¬
cendere Necediquod dampnum eidem inferre
basilicȩ. Sed nutu diuinȩ incuestitis picuore ꝑterrit
in fugai conuersi sunt nemine persequente. Inuentis
ẽ acutem postea unus exisdem scixonib: mortuus iuxta
ipsaim basilicam genib: curuis aidlinus su prapedes

Expanded text:
ens domos forinsecus incendio cremare, venerunt ens domos forinsecus incendio cremare, venerunt ad quandam basilicam in loco qui dicitur Friedislar, quam sanctae memoriae Bonefacius novissimus martyr consecravit, atque per spiritum prophetiae praedixit, quod nunquam incendio cremaretur. Coeperunt autem idem praefati Saxones cum nimia intentione adversus eandem certare basilicam, quemadmodum eam per quodlibet ingenium igni cremare potuissent. Dum haec igitur agerentur, apparuerunt quibusdam christianis qui erant in castello, similiter et quibusdam paganis qui in ipso aderant exercitu, duo iuvenes in albis, qui ipsam basilicam ab igne protegebant, et propterea ibidem non potuerunt neque interius neque exterius ignem accendere, nec aliquod damnum eidem inferre basilicae: sed nutu divinae maiestatis pavore perterriti, in fugam conversi sunt, nemine persequente. Inventus est autem postea unus ex eisdem Saxonibus mortuus iuxta ipsam basilicam, genibus curvis adclinis supra pedes,
Abbreviated transcription (Latin):
exercitus cidduscesse coniungentes. desiderius ipse
obuiam domnicaroli regis. Tunc domnus acrolus
rex unacum francis castra metictus ẽ. ud eccsdem
cluscs &mittens sucram suam ꝑmontunis. Hoc
seniens desiderius cluscs relinquens. Supradictus
domnus cicrolus rex unacum francis ciuxilia NT ed ño
et iNercedenTe beccto petro apostolo sinelesione uel
ccliquo conurbio cluscs apertas italium introiuit
ipse et om̃s fideles sui et papiam ciuitatem usq ꝑuenit
Eidum propter defensionem scȩdĩ romȩ ecdesiae
eodemanno inuitãte summo ponifice perrexisset
Dimissa marca connt scxones piullae omnino
foederatione suscepta. Ipsi uero scixones exieruNT
cum magno exercitu super confinia francorum ꝑ¬
uenerunt usq ad castrum quod nominatur burico¬
burg. Ad tumen ipsi confinides dehec causic
solliciti cumq hoc cerne reNT castello sunt ingres¬
si. Dumigitur ipsa sax onumgens coepissec seui

Expanded text:
exercitus ad clusas se coniungentes, Desiderias ipse exercitus ad clusas se coniungentes, Desiderias ipse obviam domni Caroli regis venit. Tunc domnus Carolus rex una cum Francis castra metatus est ad easdem clusas; et mittens scaram suam per montana, hoc sentiens Desiderius, clusas relinquens supradictus domnus Carolus rex una cum Francis, auxiliante Domino et intercedente beato Petro apostolo, sine laesione vel aliquo conturbio clusas apertas, Italiam introivit ipse et omnes fideles sui; et Papiam civitatem usque pervenit dum propter defensionem sanctae Dei Romanae ecclesiae eodem anno invitante summo pontifice perrexisset, dimissa marca contra Saxones nulla omnino foederatione suscepta. Ipsi vero Saxones exierunt cum magno exercitu super confinia Francorum, pervenerunt usque ad castrum, quod nominatur Buriaburg; attamen ipsi confiniales de hac causa solliciti, cumque hoc cernerent, castello sunt ingressi. Dum igitur ipsa Saxon
Abbreviated transcription (Latin):
& reuersus ẽ in frunia &celebrtuit uicticlem
dñi in haristullio & pascha similiter. & in¬
DCCLXXIII Tunedomnus carolus rex ꝑrexit
ud hie mandum in uilla quaedicitur teo doneuilc
Ibiq ueniens missus domniadriani apostolicino
addomnum curolum regem usq ꝑiungens in¬
uitundo scilicet supranomi nactum gloriosũ
regem una cum firencis prodĩ seruicio et iustitic
scĩ petri seu solatio ȩcđȩ superdesiderium regem
& lungobardos &ideo maritime uenit quia uiȩ
clicusȩ fueruNł romanis alango bardis. Tuncdom¬
nus uc p̃celsus carolus rex consiliauit unacum freen¬
cis quid ꝑcegeret. Et sumpto consilio utitc sicut mis
supri scriptus gloriosus rex tenuit genereliter cum
francis ienucm ciuitatem. Ibiq exercitum diuidens
um fatus domnus rex. & ꝑ rexit ipse permontem
caenisium et misit bernhardum cuunculum suum
ꝑmontem iouem cumaliis eius fidelib: & tunc umbo

Expanded text:
et reversus est in Franciam. Et celebravit natalem et reversus est in Franciam. Et celebravit natalem Domini in Haristallio et pascha similiter. Et inDCCLXXIII Tunc domnus Carolus rex perrexit ad hiemandum in villa quae dicitur Theodone villa; ibique veniens missus domni Adriani apostolici, nad domnum Carolum regem usque periungens invitando scilicet supranominatum gloriosum regem una cum Francis pro Dei servitio et iustitia sancti Petri seu solatio ecclesiae super Desiderium regem et Langobardos. Et ideo maritime venit, quia viae clausae fuerunt Romanis a Langobardis. Tunc domnus ac praecelsus Carolus rex consiliavit una cum Francis, quid perageret; et sumpto consilio, ut ita sicut misssuprascriptus gloriosus rex tenuit generaliter cum Francis Ienuam civitatem; ibique exercitum dividens iam fatus domnus rex, et perrexit ipse per montem Caenisium, et misit Bernehardum avunculum suum per montem Iovem cum aliis eius fidelibus. Et tunc ambo
Abbreviated transcription (Latin):
clicrus acgloriosus carolus rex celebriruit Natalem
dñi Inuilla quaedr̃ attiniacus et pascha iNha¬
ristullio uilla. ꝘInmutauit senumerusannor iN
DCCLxxii Tunc domnus curolus rex mitissimus
sΥNodum tenuit aduuormatiam et in deperrex
partib sixoniȩ. Prima uice eres burgum castrũ
coepit ud ermen sul usq ꝑuenit. & ipsum ficnũ
destrux. et curum uel argensum quod ibi reperit
cobstulit. Et fuit siccitas magnic ita utaqua de¬
ficeret in supredicto loco ubi ermensul stubat.
Et dumuoluit ibi duos auttres pnredictus gloriosus
rex sture dies funum ipsum ad perdes cruendum
&icquam non huberent . Tunc subito diuina lar¬
gierle enitu medic die cuncto exercito quiescense
Ir quodamcor rene omnib: hominib: ignoraNib
aque effusesur lurgissime itcutcunctus exerci¬
tus sufficienter huber&. Tunc super uuisorcm
Fluuium uenit supra scriptus magnus rex & ibi
cum scxonib pleccitum habuit et recoepit obsides xii

Expanded text:
clarus ac gloriosus Carolus rex celebravit natalem clarus ac gloriosus Carolus rex celebravit natalem Domini in villa quae dicitur Attiniacus et pascha in Haristallio villa. Et inmutavit se numerus annorum in DCCLXXII. Tunc domnus Carolus mitissimus rex sinodum tenuit ad Warmatiam, et inde perrexit partibus Saxoniae prima vice, Aeresburgum castrum coepit, ad Ermensul usque pervenit, et ipsum fanum destruxit, et aurum vel argentum, quod ibi repperit abstulit. Et fuit siccitas magna, ita ut aqua deficeret in supradicto loco, ubi Ermensul stabat et dum voluit ibi duos aut tres praedictus gloriosus rex stare dies fanum ipsum ad perdestruendum, et aquam non haberent; tunc subito divina largiente gratia media die, cuncto exercitu quiescente, in quodam torrente omnibus hominibus ignorantibus aquae effusae sunt largissimae, ita ut cunctus exercitus sufficienter haberet. Tunc super Wisoram fluvium venit suprascriptus magnus rex et ibi cum Saxonibus placitum habuit et recepit obsides XII
Abbreviated transcription (Latin):
celebntuit Natalem dñi inuilla quȩ dicitur duria. &
pascha in legdico uico publico. & inmuticuit se
Numerus aNNorum IN
Occlxx Tunc domnus carolus rex habuitsꝓnodũ
inuuor maciam ciuitatem & carlo mannus etber¬
ta regina iungentesse ad silossa. & ineodem anno
ꝑrex domnaberta regina ꝑbicioariam partib
itilicȩ & domnus carolus rex celebratuit Natalẽ
dñi in magarliam ciuitutem & pascha ir haristallio
& in mutauit se Numerus uNNiorum IN
Dcclxxi Tunc domnus cucrolus rex synodum ha¬
buit aducclanianas & godemanno carlo mannus
rex defunctus ẽ inuillac quae dr̃ sid moniacus
omnus rex carolus uenit ad corbonacum uilla
ibiq uenientes uuilharius archiep̃s & folradus
capellanus cumaliis ep̃is asacerdotib Vuacrinus
et adidhardus comites cumaliis primatib qui fuer̃
carlo manni. Vxor uero curlomanni cumiliqui¬
b pacucis frncis partib: itadiȩ ꝑrexeruNt. & pnre¬

Expanded text:
celebravit natalem Domini in villa quae dicitur Duria, et celebravit natalem Domini in villa quae dicitur Duria, et pascha in Leodico vico publico. Et inmutavit se numerus annorum in DCCLXX. Tunc domnus Carolus rex habuit synodum in Warmatiam civitatem, et Carlomannus et Berta regina iungentes se ad Salossa, et in eodem anno perrexit domna Berta regina per Baioariam partibus Italiae. Et domnus Carolus rex celebravit natalem Domini in Mogontiam civitatem et pascha in Haristallio. Et inmutavit se numerus annorum in DCCLXXI. Tunc domnus Carolus rex synodum habuit ad Valentianas , et eodem anno Carlomannus rex defunctus est in villa quae dicitur Salmonciacus, Domnus rex Carolus venit ad Corbonacum villam, ibique venientes Wilcharius archiepiscopus et Folradus capellanus cum aliis episcopis et sacerdotibus, Warinus et Adalhardus comites cum aliis primatibus qui fuerunt Carlomanni ; uxor vero Carlomanni cum aliquibus paucis Francis partibus Italiae perrexerunt. Et prae
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur aquis & pascha in rodo mociuitate. & iN¬
muticuit se numerus anNorum. IN
DCCLXUIIII Pomnus curolus gloriosus rex iter
ꝑcigens partib: aquitaniae eoquod hunoldus uolu¬
it rebellare Totum uuas coniam &iam et aquitu¬
niam etcum pciucis francis cuxiliantedño dissipu¬
ta iniquic consilia supnedicti hunoldi. & in ipso
itinere iungens se supnedictus mugnus rexcum ger¬
manasuo carlo manno in loco quidr̃ duasdiues. In¬
decarlomunnus sere uertendo franciam itercrripi¬
ens. Domnus curolus benignissimus rex iuit. ad
ue quo lesinam ciuitatem & in desumpsit plures fran
coscumomniutensilia et prreparamena eorum et i¬
bat super flumen dornonium &ȩdificauit ibi cas¬
trum qui dr̃ froncacus & indemissossuos mittens
post hunoldum et uxorem eius ad suponem uuas conem
Dumetibi morum fecissec unacum francis adductus ẽ.
supradictus hunoldus unacumux oresua. &castro p̃¬
parato &hunoldo recepto reuersus ẽ in frrnia. Et

Expanded text:
dicitur Aquis, et pascha in Rodomo civitate. Et indicitur Aquis, et pascha in Rodomo civitate. Et inmutavit se numerus annorum in 769. DCCLXVIIII. Domnus Carolus gloriosus rex iter peragens partibus Aquitaniae, eo quod Hunaldus voluit rebellare totam Wasconiam etiam et Aquitaniam, et cum paucis Francis auxiliante Domino dissipata iniqua consilia supradicti Hunaldi. Et in ipso itinere iungens se supradictus magnus rex cum germano suo Carlomanno in loco, qni dicitur Duasdives. Inde Carlomannus se revertendo Franciam iter arripiens, domnus Carolus benignissimus rex ivit ad Aequolesinam civitatem, cos cum omni utensilia et praeparamenta eorum , et ibat super flumen Dornoniam, et aedificavit ibi castrum qui dicitur Fronciacus; et inde missos suos mittens post Hunaldum et uxorem eius ad Luponem Wasconem, dum et ibi moram fecisset una cum Francis, adductus est supradictus Hunaldus una cum uxore sua. Et castro praeparato et Hunaldo recepto, reversus est in Francia, et
Abbreviated transcription (Latin):
eius et neptis eius usq ad garonnam Inde perrex̃
in loco qui dicitur monis: Ibi hȩro uuicus ueniens
cum illac sorore uuci ftrii ducis. & indesinus reuer¬
sus paescha celebneuit in castro quidiciqir. sels.
Iterum iter tid sumens cum domna bertrudane regi¬
na ad sanctones ciuitatem ꝑuenit. Ibiq: domnam
bertradãnem reginam cum familia dimisit etpcr¬
tib petrogorigo perrex. & inerempto uuui fario
cum triumpho uictoriȩ cidsanctones reuersus est.
Ibiq moram faciens ali quod dies egrotarecoepit.
Partib turo norum reuertendo perrex̃ orationem
ad sc̃m martinum fecit. ad sc̃m dionisium usq ꝑue¬
nit ibiq diem obiens finiuit UIIIRL OCTOB
tdomnus carolus Et curlom annus eleuati suNt in
regnum. Domnus carolus UII IDOCTOB
Innouiomociuitate. Curlo mannus in suessionis
ciuitate similiter. Et celebnruit prredictus glorio¬
sus domnus cirolus rex Nictalem dñi inuilla quace

Expanded text:
eius et neptas eius, usque ad Garonnam; inde perrexit eius et neptas eius, usque ad Garonnam; inde perrexit in loco qui dicitur Montis . Ibi Herowicus veniens cum illa alia sorore Waipharii ducis, et inde sanus reversus, pascha celebravit in castra qui dicitur Sels. Iterum iter adsumens cum domna Bertradane regina ad Sanctones civitatem pervenit, ibique domna Bertradane regina cum familia dimisit, et partibus Petrogorigo perrexit: et interempto Waiphario, cum triumpho victoriae ad Sanctones reversus est. Ibique moram faciens aliquod dies, aegrotare coepit, partibus Turonorum revertendo perrexit, orationem ad sanctum Martinum fecit, ad sanctum Dionysium usque pervenit, ibique diem obiens finivit 8. Kalend. Octob. Domnus vero Carolus et Carlomannus elevati sunt regnum, domnus Carolus VII. Id. Octobr. in Noviomo civitate, Carlomannus in Suessionis civitate similiter. Et celebravit praedictus gloriosus domnus Carolus rex natalem Domini in villa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
DeCLXUII Tunchabuit domnus rex pippinus
in supradicta uilla synodum magnum iNerroma nos
& grecos descã trinitate ł descõrum imaginib Et pos¬
teã ꝑrex̃ iter perugens purtib a quitiẽniȩ ꝑ narbo¬
nam . tolosam coepit albiensem similiter. Nec non
& gi uuldanum et scnus reuersus ẽ. in patriam. &
celebrtuit paschac inuienna ciuitate. &in eodem
unno in mense cugusto iterum perrex̃ purtib: aqui¬
taniȩ bituricam usq ꝑuenit. Ibisynodum fec cum
omnib fraencis solito more in cumpo. &inde iter ꝑ¬
ugens usq ud garonnum ꝑuenit. Multus roccas. &
speluncas conquisiuit. Castrum scoraliam torinnã
petrocium et reuersus ẽ. bituricam. Ibiq NuNictũ
ẽ. debitu piculi papę. Et ibicelebrtuit Natalem dñi
& in mutauit se numerus anNorum. iN
CCLXUIII Nomnus pippinus rex iterfaciens et re¬
mistignum coepit ad sanctones ciuitatem usq pes¬
uenit. Et ibi capta matrem uuai ficrii et sororem

Expanded text:
DCCLXVII Tunc habuit domnus Pippinus DCCLXVII Tunc habuit domnus Pippinus rex in supradicta villa synodum magnum inter Romanos et Graecos de sancta Trinitate vel de sanctorum imaginibus, et postea perrexit iter peragens partibus Aquitaniae per Narbonam, Tolosam coepit, Albiensem similiter necnon et Gavuldanum; et sanus reversus est in patriam et celebravit pascha in Vienna civitate. Et in eodem anno in mense Augusto iterum perrexit partibus Aquitaniae, Bituricam usquomnibus Francis solito more in campo, et inde iter peragens, usque ad Garonnam pervenit, multas roccas et speluncas conquaesivit, castrum Scoraliam Torinnam, Petrociam, et reversus est Bituricam, ibique nuntiatum est de obitu Pauli papae, et ibi celebravit natalem Domini. Et inmutavit se numerus annorum in DCCLXVIII. Domnus Pippinus rex iter faciens, et Remistagnum coepit, ad Sanctones civitatem usque pervenit, et ibi captam matrem Waipharii et sororem
Abbreviated transcription (Latin):
Dcciximi Tuncrex pippinus habuit placitum suũ
aduuormaciam et nullum iter aliud fecit nisi in
frintia resedet. causam pertractabat. iNer uucci¬
furium & tassilonem. &celebrauit Natalem dñi
iNcaris iccouilla et pascha similiter. & inmutauit
se Numerus annorum. iN
DeCxU Tunc pippinus rex placitum suum habuit
ad attiniacum et nullum fecit aliuditer. &celebra¬
uit Nactalem dñi inaquis uillac & pascha similiter
& inmutauitse numerus uriNiorum. IN
OCClXVI T uncpippinus rex perrexit iterfuciens
Incquitanium et placitum suum habuit inaureli¬
anis ciuitate et resticuntuit corgentomõ cistrõ quod
uNTea uuccistirius de struxit. Supredictus rexpip¬
pinus castrum nominatum reȩdiffciuit ibi fraen¬
cosmisit a quitaniam coninendo. Similiter et in
bituricas fraencorum scurum conlocauit. & cele¬
brruit Natalem dñi in sad monticum uillam &
pascha ingeniliaco. & inmutacuit se numerus
VNINOrum. IN

Expanded text:
764. DCCLXIIII. Tunc rex Pippinus habuit placitum suum 764. DCCLXIIII. Tunc rex Pippinus habuit placitum suum ad Wormatiam et nullum iter aliud fecit, nisi in Francia resedit, causam pertractabat inter Waifarium et Tassilonem. Et celebravit natalem Domini in Carisiaco villa et pascha similiter. Et inmutavit se numerus annorum in 765. DCCLXV. Tunc Pippinus rex placitum suum habuit ad Attiniacum et nullum fecit aliud iter. Et celebravit natalem Domini in Aquis villa et pascha similiter. Et inmutavit se numerus annoruDCCLXVI. Tunc Pippinus rex perrexit iter faciens in Aquitaniam; et placitum suum habuit in Aurelianis civitate, et restauravit Argentomo castro, quod antea Waifarius destruxit. Supradictus Pippinus rex castrum nominatum reaedificavit, ibi Francos misit Aquitaniam continendo, similiter et in Biturigas Francorum scaram conlocavit. Et celebravit natalem Domini in Salmunciagum villam, et pascha in Gentiliaco. Et inmutavit se numerus annorum in
Abbreviated transcription (Latin):
ducis. &celebntuit Natalem dñi incarisiuco uilli. &
pcis cha similiter & in mutauit senumeru s annõr IN
Dcclxii Tertio in aquitunia pippinus rexiter faci¬
ens ec coepit ciuitatem bituricam et castrum quod dicit᷑
to crcis. &celebratuit Natalem dñi ingeNiliaco uilla
& pascha similiter. & in mutauit se numero sannõr . in
DcCIxiui Pippinus rex habuit placitum suum in ni¬
uernis. et quartum iterficciens inaquitaniam ibiq
tassilo duxbaio ariorum postposuit sacrrmeNtu &
om̃ a quae promiserit et permalum ingenium se in de
seduxit omniabene ficta quȩ pippinus rex cuuncu
lus eius ei fecit post posuit peringenia frtuduleNta
se subtrar hendo buio ariam petiit &nusquam cm¬
plius facciem supradica regis uidere uoluit. Rexpip¬
pinus iter ꝑagendo pera quitunium usq ad cedur¬
uaclida et tenuit rexpippinus Natualem dñi inuilla
quaedicitur longlar et pascha similiter. & inmu¬
tauit se numerus annorum. in

Expanded text:
ducis. Et celebravit natalem Domini in Carisi go villa, et ducis. Et celebravit natalem Domini in Carisi go villa, et pascha similiter. Et inmutavit se numerus annorum in DCCLXII. Tertio in Aquitania Pippinus rex iter faciens, et coepit civitatem Bituricam et castrum quod dicitur Toarcis. Et celebravit natalem Domini in Gentiliaco villa, et pascha similiter. Et inmutavit se numerus annorum in 763. DCCLXIII. Pippinus rex habuit placitum suum in Nivernis et quartum iter faciens in Aquitaniam. Ibique Tassilo dux Baioariorum postposuit sacramenta et omnia, quae promiserat, et per malum ingenium se inde seduxit, omnia benefacta, quae Pippinus rex avunlus eius ei fecit, postposuit; per ingenia fraudulenta se subtrahendo Baioariam petiit, et nusquam amplius faciem supradicti regis videre voluit. Rex Pippinus iter peragendo per Aquitaniam, usque ad Cadurvalida. Et tenuit rex Pippinus natalem Domini in villa, quae dicitur Longlar, et pascha similiter. Et inmutavit se numerus annorum in
Abbreviated transcription (Latin):
dit obsides idalgarium. & itherium regipippi¬
no ut om̃a redderet quicquid su pradictus rexquȩ¬
rebat incausis eclesiasticis. Et celebrruit Nattilem
dñi incarisiaco. & pascha. & in mutauit se nu¬
merus cnNorum. iN
DeClxI Quiciftirius dux cquitaniorum minime
cogitins deobsidib ueldes acnrmenis suis quasi in
uindictam suprpippinum regem exercitum mi¬
sit quiud caua lonnum ciuititem uenerur. Dum
et supra dictus nominatus rex synodum suum
tenerec inuilla quaedicitur dura. Nuncitum
ẽ ei quod uucifcrius i nomnib menitus est. Iterũ
rex pippinus illuc cum exercitu iter perugens
& eius filius primogenitus nomine curlũs cumeo
et multa castella coepit quorum nomina sunt.
burbonnis canela. Clarmonis. Istus ꝑpugnum
coepit. Et inaliuerno aliu multa castellac̃ coepit
ꝑplaccitum quȩ se sub dideruNT in eius dominio &
ꝑuenit usq limo uicus uastiendo etdesertundo
su pradicta prouiNi propter neglegentias uucciftirii

Expanded text:
dit obsides Adalgarium et Eitherium regi Pippidit obsides Adalgarium et Eitherium regi Pippino, ut omnia redderet, quicquid supradictus rex quaerebat in causis ecclesiasticis. Et celebravit natalem Domini in Carisiago et pascha. Et inmutavit se numerus annorum in DCCLXI. Waipharius dux Aquitaniorum, minime cogitans de obsidibus vel de sacramentis suis, quasi in vindictam supra Pippinum regem exercitum misit, qui ad Cavalonum civitatem venerunt. Dum et supranominatus rex synodum suum teneret in villa qui dicitur Dura, nuntiatum est ei, quod Waipharius in omnibus mentitus est; iterum rex Pippinus illuc cum exercitu iter peragens, et eius filius primogenitus nomine Carlus cum eo, et multa castella coepit, quorum nomina sunt, Burbonnis, Cantela, Clarmontis. Istas per pugnam coepit, et in Alverno alia multa castella coepit per placitum, quae se subdiderunt in eius dominio, et pervenit usque Limovicas, vastando et desertando supradictam provintiam propter neglegentiam Waifarii
Abbreviated transcription (Latin):
lvIIi Pippinus rex in scxoniam ibat et firmi¬
tictes saxonum ꝑ uirtutem int roiuit in loco quidicit᷑
sit nia et multas strtges facͥte suNt inpopulo scxonũ
Et tunc polliciti suñ contrar pippinum om̃s uoluNates
eius facciendum et honores inplaccito suo priresenTan¬
dum usq: in equos .ccc. persingulos unnos. &IN¬
mutauit se numerus annorum. IN
OCCLUIIII Natus ẽ. pippino regi filius cui supra
dictus rex nomen suum in posuit ut pippinus uo¬
caretur sicut et pater eius quiuixit annos .ii. & in
tertio defunctus ẽ. Eodem anno celebrauit Nacttlẽ
dñi in longlare et pascha in iopilac. & muticuit
se numerus unnorum. iN
Dcclx Tunc pippinus rex cernens uuccifharium
ducem aquitaniorum minime consentire iustitics
edesucrum partib quȩ eniNT infraentia consilium
fecit cum frncis ut iterageret suprudictas iustitias
quaerendo ixecquitaniã. & peruenit usq in locũ¬
quidicitur tedo ced. Et cum haet uidis sec uucifieri¬
us misit missos suos odbertum & dadinum. & de¬

Expanded text:
LVIII. Pippinus rex in Saxoniam ibat, et firmitates Saxonum per virtutem introivit in loco, qui dicitur Sitnia, et multae strages factae sunt in populo Saxonum; et tunc polliciti sunt contra Pippinum omnes voluntates eius faciendum et honores in placito suo praesentandum usque in equos CCC per singulos annos. Et inmutavit se numerus annorum in 759. DCCLVIIII. Natus est Pippino regi filius, cui supradictus rex nomen suum inposuit, ut Pippinus vocaretur sicut et pater eius; qui vixit annos duos, et in tertio defunctus est. Eodem anno celebravit natalem Domini in Longlare et pascha in Iopila . Et inmutavit se numerus annorum in DCCLX. Tunc Pippinus rex, cernens Waipharium ducem Aquitaniorum minime consentire iustitias ecclesiarum partibus quae erant in Francia, consilium fecit cum Francis, ut iter ageret supradictas iustitias quaerendo in Aquitania. Et pervenit usque in locuqui dicitur Tedoad . Et cum haec vidisset Waipharius, misit missos suos, Adotbertum et Dadinum, et de
Abbreviated transcription (Latin):
sub ueherentur. Ipse uero celebrato die nãt scĩ iohan¬
nis baptistae apud eboreiam alpes traensgressus in
gillicm reuersus ẽ. Ipsac aestate capta ẽ. barcino¬
na ciuitas in his pania iambiennio obsessac. Zatun
pnrefectus eius et alii conplures sarraceni conpnre¬
hensi. & initadia teate ciuitassimiliter capta & in¬
censa ẽ. Eiusq prrefectus roselmus conpnrehensus.
Castella quae ad ipsam ciuitatem pertinebant in de¬
dicionem accepta sunt. Tatun & roselmus unadie
ad pracesentiam imp̃ris deducti & exilio dampnati
sunt. Iosius annimense octobrio isa ac iudȩus de cef¬
frica cum elefanto regressus portum ueneris intrao¬
uit. & quia propterniues alpes trinsire nNon potuit
inuercellis hiemauit. impenator aquis graeni palatio
ICCCΙΙ Herena impera trix de constanti nopoli
misit legictum nomine leonem spatharium depao¬
ce confirmanda interfrancos & grecos. &impera¬
tor uicissim propter ipsum absoluto illo. Misit iesse
ep̃m ambianensem . & helm gicudum comitem con¬

Expanded text:
subveherentur. Ipse vero celebrato die natali sancti Iohannis baptistae apud Eporeiam Alpes transgressus in Galliam reversus est. Ipsa aestate capta est Barcinona civitas in Hispania iam biennio obsessa; Zatun praefectus eius et alii conplures Sarraceni conprehensi. Et in Italia Teate civitas similiter capta et incensa est eiusque praefectus Roselmus conprehensus; castella, quae ad ipsam civitatem pertinebant, in deditionem accepta sunt. Zatun et Roselmus una die ad praesentiam imperatoris deducti et exilio dampnati sunt. Ipsius anni mense Octobrio Isaac Iudeus de Africa cum elefanto regressus Portum Veneris intravit; et quia propter nives Alpes transire non potuit, in Vercellis hiemavit. Imperator Aquisgrani palatio norum in 802. DCCCII Herena imperatrix de Constantinopoli misit legatum nomine Leonem spatarium de pace confirmanda inter Francos et Grecos, et imperator vicissim propter ipsum absoluto illo misit Iesse episcopum Ambianensem et Helmgaudum comitem Con