comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cui abipso corpore natuitatis exordio. famulatus
seruisset angłicus. Sicut enim concipiendum
auit: sic et editum de uirgine nox celestium pasto¬
rib concinit. Sicut resurrexisse amortuis suꝑno¬
rum nunciorum testimonia prima docuerint:
sic ad uitticandum inunditm in ipsa carne uen¬
turum. angłoꝵ officia declararuntꝰ ut intellige¬
remus quante potestatis afficture sint eum iud¬
catũro. cuii tante ministrauerunt etiam uidican
do. Exulternus itaq dilectissum gaudio sp̃ual:
dis oculos ad illam alcitudinem in qua xp̃c est
erigannis. Sursinu uocatos animos desideria
t̾rena ũ depriman: ad et̾ua p̃electos ꝑitura ñ
occupent. Uiam ueritatis in gressos: fallaces
lecebre non retarclemt. Et ita a fidelib hȩc tem¬
poralia decurrantur. ut peregrinari se in hac
mundi ualle cognoscant. In qua etiam si quȩdam
commoda blandiiti: non amplectenda nrequit᷑
s transeunda sunt fortit̃. Adhanc enim de uoci¬

Expanded text:
cui ab ipso corporeae nativitatis exordio famulatus cui ab ipso corporeae nativitatis exordio famulatus servisset angelicus. Sicut enim concipiendum untiavit, sic et editum de Virgine vox coelestium pastoribus cecinit: sicut resurrexisse a mortuis, supernorum nuntiorum prima testimonia docuerunt, sic ad judicandum mundum in ipsa carne venturum, angelorum officia praedicarunt: ut intelligeremus quantae potestates sint adfuturae cum judicaturo, cui tantae ministraverunt etiam judicando. CAP. V. Exsultemus itaque, dilectissimi, gaudio spiritali, dis oculos ad illam altitudinem in qua Christus est erigamus. Sursum vocatos animos desideria terrena non deprimant; ad aeterna praeelectos peritura non occupent; viam veritatis ingressos fallaces illecebrae non retardent; et ita a fidelibus haec temporalia decurrantur, ut peregrinari se in hac mundi valle cognoscant, in qua etiamsi quaedam commoda blandiantur, non amplectenda nequiter, sed transeunda sunt fortiter. Ad hanc enim nos devoti
Abbreviated transcription (Latin):
dalere ꝑfonam eccłie grens: ad contactum ip¬
suis ꝓperaret accedere. dicit ei. Noli mę tange¬
re: uonduni enim ascendi ad patrem ineum.
Hoc ẽ nolo ut ad me corporalit̾ ueinas: nec ut¬
me sensu carnis agnoscas. Ad subtumora te differo
maiora tibi ĩparo. Cum ad patrẽ meum ascendero.
tunc me ꝑfectius ueriusq palpabis. apprehensu¬
ra quod non tangis: & creditura quod non uides.
Cum aut̃ ascendentem incelos dnm sequaces disci¬
pulorum ocul intenta aiiiratione suspicerent:
astiterunt coram ipsis angłi duo murabili uestiũ
candore fulgentes: qui & dixerunt. Uirigalilei:
quid statis aspicientes incelum: Hic iñc quias
sumptus ẽ auobis incelim: sic ueniet quemadino¬
dum uidistis eum euntem incelum. Quib uerbis
omnes eccl̃ie fitii docebant᷑: ut xp̃s iñs in eaden¬
in qua asceuderat carne uenturus. uisibilis crede¬
retur. Nec posset ambigi ominia illi ẽẽ subiecta.

Expanded text:
dalene personam Ecclesiae gerens, ad contactum ipdalene personam Ecclesiae gerens, ad contactum ipsius properaret accedere, dicit ei: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum : hoc est, nolo ut ad me corporaliter venias, nec utme sensu carnis agnoscas; ad sublimiora te differo, majora tibi praeparo. Cum ad Patrem meum ascendero, tunc me perfectius veriusque palpabis, apprehensura quod non tangis, et creditura quod non cernis. Cum autem ascendentem ad coelos Dominum sequaces discipulorum oculi intenta admiratione suspicerent, astiterunt coram ipsis angeli duo mirabili vestium candore fulgentes, qui et dixerunt: Viri Galilaei, quid statis aspicientes insumptus est a vobis in coelum, sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Quibus verbis omnes Ecclesiae filii docebantur ut Jesus Christus in eadem qua ascenderat carne venturus visibilis crederetur; nec posset ambigi omnia illi esse subjecta,
Abbreviated transcription (Latin):
sine hesitatione susceꝑant: tautum de ascensio¬
ne dũi ꝓfecerunt. ut quicquid illis prius intule¬
rat ictum: u̾teretur ingaudium. Cotam enĩ
contenplatronem animi indiuinitatem ad pa-¬
tris dexteram consedentis erexerant: nec iam
corporee uisionis tardbantur obiectu. quo¬
minus in id aciem mentis intenderent: quod
uec apatre descendendo abfuerat: nec a discipu
q in notuit: cum in pat̾nę maiestatis głam se
recepit:. & in effabili modo cepit ẽẽ diuinitate
p̃sentior: qui factus ẽ humanitate longuiqui¬
qr. Tunc ad equalem patri filium eruditior fi¬
des gressu cepit mentis acce dere: & contucta¬
tione corporee inxp̃o substantie. quȩ patre
nunor est non egeit : qm̃ głificati corporis inanen¬
re natura. ed fides credentium uocabatur: ubi
ñ carnali manu. s sp̃uali inteuectu par geuito¬
ri ingernius tangeretur. Hinc ẽ illud. quod
post resurrectionẽ siram dñs cum maria mag¬

Expanded text:
sine haesitatione susceperant, tantum de ascensiosine haesitatione susceperant, tantum de ascensione Domini profecerunt, ut quidquid illis prius intulerat metum, verteretur in gaudium. Totam enim contemplationem animi in Divinitatem ad Patris dexteram consedentis erexerant, nec jam corporeae visionis tardabantur objectu, quominus in id aciem mentis intenderent, quod nec a Patre descendendo abfuerat, nec a discipulque innotuit, cum in paternae majestatis gloriam se recepit et ineffabili modo coepit esse Divinitate praesentior, qui factus est humanitate longinquior. Tunc ad aequalem Patri Filium eruditior fides gressu mentis coepit accedere, et contrectatione corporeae in Christo substantiae, qua Patre minor est , non egere: quoniam glorificati corporis manente natura, eo fides credentium vocabatur, ubi non carnali manu, sed spiritali 295 intellectu, par Genitori Unigenitus tangeretur. Hinc illud est quod post resurrectionem suam Dominus, cum Maria Mag
Abbreviated transcription (Latin):
plicandis eccłie filiis diuinitus p̃stituta ꝑagin¬
tui & ad iudicandos uiuos ac mortuos. inea¬
dem carue in qua ascendit adueniret. Quod
itaq redemptoris ur̃i conspicuum fuit: in sa¬
cramenta transiuit. Et ut fides excellentior ẽẽt
ac firnuor. uisiomi docerina successit: cuius au¬
ctoritatem suꝑnis illuminata radus credentium
corda sequerentur. Hanc fidem asceusione dñi
auctam. & scĩ sp̃s inuuere roboratam. ñ uincla.
rum: nec exquisita ꝑsequentium crudelitatib
supplicia terruerunt. ꝓhac fide ꝑuinuersum
mundum ñ solum uir s etiam femine: nec tan¬
tum impubes pueri. s etiam teuere uirgines.
usq ad effrisionem sui sanguinis derertarunt.
Hȩc fides demonis eiecit: egritudines depulit
mortuos suscitauit Unde & ipsi beati apħ
qui tot miraculis confirmati. tot sermonib
cruditi. attrocitatẽ tamen dominice passionis
exꝑauerant: & ueritatẽ resurrectionis eius ñ

Expanded text:
plicandis Ecclesiae filiis divinitus praestituta peraganplicandis Ecclesiae filiis divinitus praestituta peragantur, et ad judicandos vivos et mortuos in eadem carne in qua ascendit adveniat. Quod itaque Redemptoris nostri conspicuum fuit, in sacramenta transivit; et ut fides excellentior esset ac firmior, visioni doctrina successit, cujus auctoritatem supernis illuminata radiis credentium corda sequerentur. CAP. III. Hanc fidem ascensione Domini auctam, et Spiritus sancti munere roboratam, non vincula, rum, nec exquisita persequentium crudelitatibus supplicia terruerunt. Pro hac fide per universum mundum, non solum viri, sed etiam feminae, nec tantum impubes pueri, sed etiam tenerae virgines, usque ad effusionem sui sanguinis decertarunt. Haec fides daemonia ejecit, aegritudines depulit, mortuos suscitavit. Unde et ipsi beati apostoli, qui tot miraculis confirmati, tot sermonibus eruditi, atrocitate tamen Dominicae passionis expaverant, et veritatem resurrectionis ejus non
Abbreviated transcription (Latin):
consessum. Quo ordine oꝑum diuinorum nos
fundati. nos edificati sumus: ut mirabilior fic¬
ret gr̾ã dĩ: cum remotis a conspectu hominum.
quę merito reuerentiami sui sentiebautur in¬
dice̾. fides ñ diffideret: spes ñ fluctuaret: caritas
uon teperet. Magnarum enum hie uigor menq¬
um & ualde fidelium ẽ. hoc lumen animiorum
incunctanter credere: quȩ corporeo ñ uident᷑
intuitu: & ibi figere desiderium quo nequeas
inferre conspectum. Hȩc aut̃ pietas unde in
nr̃is cordib nasceretur: aut quo modo quisqm
instificaretur ꝑfidem: sim his tantum saltis nr̃a
consisteret. quȩ obtutib sub iacerent. Unde
& illi uiro qui deresurrectione xp̃i uidebatur
ambigere. nisi m ppsuis carue uestigt ⁊ assabias
capaces ẽẽ possimus: explecis omnib quȩ ex¬
xuuangłicȩ. p̃dicatiomi & noui testamenti myste¬
incelum. corporali p̾sentie modum fecit: mau¬
surus inpatris dextera. donec tempora multi¬

Expanded text:
consessum. Quo ordine operum divinorum nos consessum. Quo ordine operum divinorum nos fundati, nos aedificati sumus: ut mirabilior fieret gratia Dei, cum remotis a conspectu hominum, quae merito reverentiam sui sentiebantur indicere, fides non diffideret, spes non fluctuaret, charitas non tepesceret. Magnarum enim hic vigor est mentium, et valde fidelium hoc lumen est animarum, incunctanter credere quae corporeo non videntur intuitu, et ibi figere desiderium, quo nequeas inferre conspectum. Haec autem pietas unde in nostris cordibus nasceretur, aut quomodo quisquam justificaretur per fidem, si in iis tantum salus nostra consisteret, quae obtutibus subjacerent? Unde et illi viro qui de resurrectione Christi videbatur ambigere, nisi in ipsius carne vestigia passionis capaces esse possemus, expletis omnibus quae evangelicae praedicationi et novi Testamenti mystein coelum , corporalis praesentiae modum fecit, mansurus in Patris dextera, donec tempora multi
Abbreviated transcription (Latin):
acramentum dilectissimi
salutis nr̃ȩ. quam p̃cio
sanguinis sui. unu̾sita¬
tis conditor estimauit:
adie corporalis ortus usq
adexitum passiomis. ꝑ
dispensationem humili¬
tatis impletum ẽ. Et
licet multa eciã infor¬
ma serui diuinitatis
signa radiauerint: pro¬
prie tamen illius temporis act̾io. ad demonstran¬
dam suscepti homnnis ꝑtinuit ueritatem. Post
passioneni uͦ ruptis mortis uinculis. quȩ uim
suam incum qui peccati erat nescius in cedendo
ꝑdiderat: infirmitas inuirtutem. mortalitas
inȩt̾nitatẽ: contumelia transiuit ingłam. Quã
uictorie quẽ reportarat a mortus inferret ͦ celis.
Sicut gͦ in sollempnitate paschal resurrectio dñi
nob̾ fuit causa letandi: ita ascensio eius in celum
p̃sentium nobis ẽ materia gaudioꝵꝰ. recolentib
illum diem & rite uenerantib. quo ur̃̾ae natura
humilitatis in xp̃o supra omnem celi miliciam.
supra om̃s ordines angłorum. & uitra cunctaꝵ
altitudiuem potestatum. ad dei patris ẽ ꝓuecta

Expanded text:
acramentum, dilectissimi, salutis nostrae, quam pretio sanguinis sui universitatis 293 conditor aestimavit, a die corporalis ortus usque ad exitum passionis, per dispensationem humilitatis impletum est. Et licet multa etiam in forma servi Divinitatis signa radiaverint, proprie tamen illius temporis actio ad demonstrandam suscepti hominis pertinuit veritatem. Post passionem versuam in eum, qui peccati erat nescius, in edendo perdiderat, infirmitas in virtutem, mortalitas in aeternitatem, contumelia transivit in gloriam, qvictoriae, quem reportarat a mortuis, inferret et coelis. Sicut ergo in solemnitate paschali resurrectio Domini fuit nobis causa laetandi, ita ascensio ejus in coelos praesentium nobis est materia gaudiorum, recolentibus illum diem et rite venerantibus, quo natura nostrae humilitatis in Christo super omnem coeli militiam, supra omnes ordines angelorum, et ultra omnium altitudinem potestatum ad Dei Patris est provecta
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid incorde loqueris: dño confiteris.
quia ds scrutator ẽ cordis. Uidete gͦ si possit
fieri ut illi occultum aut excusatum possit
ẽẽ quod clamas: quem non potest latere quod
cogitas. Omm itaq studio dilectissim: e quali
iunculo ora nr̃a mederentur. Nichil ingratũ
lingua ꝑferat: nichil inuriosum imꝓb ser¬
mo confingat. nichil subdotum nichul dolosũ.
incorde nostro sit: nichil asꝑum. nichil ociosũ.
Nani dñs dixit. etiam de uerbis ociosis: ratio¬
nem eẽ reddendam. Quamuis aut̃ aliquis
uitam fide muniat: scientia regat. castitate
et sobrictate componatꝰ. nichii est quod iN
homine placcat. si in toto corpore lingna dis¬

Expanded text:
quidquid in corde loqueris, Domino confiteris; quidquid in corde loqueris, Domino confiteris; quia Deus scrutator est cordis. Videte ergo si possit fieri ut illi occultum aut excusatum possit esse quod clamas, quem non potest latere quod cogitas. Omni itaque studio, dilectissimi, aequali vinculo ora nostra moderentur. Nihil ingratum lingua proferat, nihil injuriosum improbus sermo confingat, nihil subdolum, nihil dolosum in corde nostro sit, nihil asperum, nihil otiosum. Nam Dominus dixit etiam de verbis otiosis rationem esse reddendam . Quamvis autem aliquis vitam fide muniat, scientia regat, castitate et sobrietate componat; nihil est quod in homine placeat, si in toto corpore sola lingua dis
Abbreviated transcription (Latin):
impbus sermo labia quieta sollicitatꝰ & loquen¬
dũm cum os amicum pacis studia comm̾̃dat
Ita & loqui & tacere ꝑfectio ẽ. Est aut̃ urrus
partis causa: u̾borum tenuisse mensuram.
Magnum ẽ tacere: magnum ẽ & loquiꝰ sed so¬
pientis ẽ utrumq moderari. Nam ali quocien:
nimia tacitur nitas stultitiȩ asscribitur: sicut
& u̾borim numetas ad furorem refertur: De
qua re i ur̃i sententiam requiras arbitrii.
molo pdiques iacondo stultus quara menta¬
lo quendo iudicetur in samis. Loquaniur qͦ
s cum timore et tremore. castigantes de om¬
nib u̾bis rationem eẽ reddendam: ita ut
nchil de nostro corde iniquum exeat: nichu
de ore blasphemum procedat: nichil redeat
in cogitatione quod ledat. Nlam pret̾ illa qui¬
bus auditis offenditus: quorumdam interi¬
orem consientiam ꝓpħa castigat. Labia dolo¬
sa more & corde locuti sunt maia. Inter illas
gͦ in solentis luguȩ culpas cogitationis. Nlam

Expanded text:
improbus sermo labia quieta sollicitat; et loquenimprobus sermo labia quieta sollicitat; et loquendum, cum os amicum pacis studia commendat. Ita et loqui et tacere perfectio est. Est autem utriusque partis causa verborum tenuisse mensuram. Magnum est tacere, magnum est loqui; sed sapientis est utrumque moderari. Nam aliquoties nimia taciturnitas stultitiae ascribitur, sicut et verborum nimietas ad furorem refertur. De qua re si nostri sententiam requiras arbitrii, jam malo aliquis tacendo stultus, quam nimloquendo judicetur insanus. Loquamur ergo, sed cum timore et tremore, cogitantes de omnibus verbis rationem esse reddendam : ita ut nihil de corde nostro iniquum exeat, nihil de ore blasphemum procedat, nihil resideat in cogitatione quod laedat. Nam praeter illa quibus auditus offenditur, quorumdam interiorem conscientiam propheta castigat: Labia dolosa in ore et corde locuti sunt mala . Inter illas ergo insolentis linguae culpas, cogitationes. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
oris nr̃r: ut non facile declinet cor nr̃m iiruba
quȩcumq ad expugnanda pac isstudia. auc
tuipis sermo profert: aut uilis auctus ꝑsone
confingit. Int̾ conitisos aut̃ luguę souos: ne¬
miuem penituit tacuisse. Nam iudemus sio¬
quent̾ etiam u̾borum facta incrimen uenu
& nunia facilitate u̾borum. amicitiis odia
succedere. Qando aut̃ potest fieri. ut homo
arit magnilo quus. aut maliloquus. uon ha¬
beatur ingratus : Quod tamer uicium si reqͥ̾ra::
suꝑhabun dat inaliquantis feminis. Quȩ sic̃
non dubitant quȩ sunt turpia dicere: ita nec
ea quȩ scint pudenda confunduntur audire.
S uec nos ista dicimus. ut aliquis semꝑ uocem
suam presso ore contineat: & linguȩ sonum
ob ductis labiis ꝑpetua taciturnitas includat.
Ut minium malis loqui ingratam ẽ: ita inuti¬
le ẽ bonis semꝑ tacere. Cum opus ergo fuerit.
S dicis forte. Non potest non aliquando res¬
pondere ꝓuocatus. Tacendum ẽ plane: cum

Expanded text:
oris nostri, ut non facile declinet cor nostrum in verba, oris nostri, ut non facile declinet cor nostrum in verba, quaecumque ad expugnanda pacis studia aut turpis sermo profert, aut vilis actus personae confingit. Inter confusos autem linguae sonos neminem poenituit tacuisse. Nam videmus frequenter etiam verborum facta in crimen venire, et nimia facilitate verborum amicitiis odia succedere. Quando autem potest fieri ut homo aut magniloquus, aut maliloquus non habeatur ingratus? Quod tamen vitium si requiras, superabundat in aliquantis feminis: quae sicut non dubitant quae sunt turpia dicere, ita nec ea quae sunt pudenda confunduntur audire. Sed nec nos ista dicimus, ut aliquis semper vocem suam presso ore contineat, et linguae sonum obductis labiis perpetua taciturnitas includat. Ut nimium malos loqui ingratum est, ita inutile est bonos semper tacere. Cum opus ergo fuerit, Sed dicis forte, Non potest non aliquando respondere provocatus. Tacendum est plane, cum
Abbreviated transcription (Latin):
los sc̃orum studia ficta huinilitate despicere:
qui ore euuangłico dictt. Ueniunt ad uos in
uestimentis ouium: abintus aut̃ sunt lupi
rapa ces. In extricabile ꝓfecto malum ẽ dolo¬
sa consilia miscere blandicus: nolo suspectas
inunerum suauitates. Quis aut̃ libenter
habeat acidos lactes: & tristi herbarum sapo¬
re conditos: Difficile gͥ potest fieri ut ille fons¬
cui quam placere possit: qui simul dulcem &
salsam aquam ꝑfert. Quando aut̃ ẽ ut gustꝰ
non offendat: si fauo mellis quȩcumq amaritu¬
do senusceat: Cor ipsum hominis quamiuis sit
uiuum & sapiens. & integra prudentia cauet:
quod amaritudo fellis in fecerit. Onn ia ita ⁊
subdole mentis concupiscenda sunt iucia: n:
dumi ceꝑint aliqua extrinsecus amara confice¬
re: etiam ea quȩ sunt more nostrs dulcia. inci¬
piant displicere. Audite ꝓpłam dicentem. Poue
dũ custodiam ori meo. Hȩc est utilis custodia

Expanded text:
los sanctorum studia ficta humilitate decipere; los sanctorum studia ficta humilitate decipere; qui ore evangelico dicit: Veniunt ad vos in vestimentis ovium, ab intus autem sunt lupi rapaces . Inextricabile profecto malum est, dolosa consilia miscere blanditiis. Nolo suspectas munerum suavitates. Quis autem libenter habeat acidos lactes, et tristi herbarum sapore conditos? Difficile igitur potest fieri ut ille cuiquam placere possit, qui simul dulcem et falsam aquam profert. Quando autem est ut gustus non offendat, si favo mellis quaecumque amaritudo se misceat? Cor ipsum hominis, quamvis sit vivum et sapiens, integra prudentia caret, quod amaritudo fellis infecerit. Omnia itaque subdolae mentis compescenda sunt vitia: ne dum coeperint aliqua extrinsecus amara conficere, etiam ea quae sunt in ore nostro dulcia incipiant displicere. 6. Audite prophetam dicentem, Pone, Domine, custodiam ori meo. Haec est utilis custodia
Abbreviated transcription (Latin):
tuis facito stateram. Ad hȩc forte respondeas.
Qiuis possit intantum oris sui labia conunere
ut tacitus diem transeat: Non hec sentenia:
honeste linguȩ uinculum taciturnitatis indi¬
cit. Uult plane loqui hominẽ. s honesta pro¬
ferentem: ac pacifica cogitantem. Mulcum
antem uerbis honoris accrescit: s dulci sonoor¬
gani cantus. nulla mentis amaritudo confun¬
dat. Hec ido ꝓposumus dilectissimi: quia inue¬
nimis multos aliquotiens uno atq eodem
sermone dulci u̾bis uenena miscere & fictis
pacis blanditus. litium pugnas introire. Quid
istis infelicius. quid ꝑiculosius esse pocestꝰ qui
fallacis linguȩ studio. uitȩ insid̾iantur aliene:
Quare isti ncn respiciunt᷑ ad ulura ꝓpħicum
psalmum qui dicit. Disꝑdat dñslabia dolosa:
uidetis sub quali maledictione uiuit: qui aliud
in corde serit: aliud in lingua disponit. Bene
ꝓ fecto nouerat dñs celi ac t̾re aliquotiens ma¬

Expanded text:
tuis facito stateram . 5. Ad haec forte respondeas, tuis facito stateram . 5. Ad haec forte respondeas, Quis possit in tantum oris sui labia continere, ut tacitus diem transeat? Non haec sententia honestae linguae vinculum taciturnitatis indicit. Vult plane loqui hominem; sed honesta proferentem, ac pacifica cogitantem. Multum autem verbis honoris accrescit, si dulcisonos organi cantus nulla mentis amaritudo confundat. Haec ideo proposuimus, dilectissimi, quia invenimus multos aliquoties uno atque eodem sermone dulcibus verbis venena miscere; et fictis pacis blanditiis litium pugnas introire. Quid istis infelicius, quid periculosius esse potest, qui fallacis linguae studio vitae insidiantur alienae? Quare isti non respiciunt ad illum propheticum psalmum, qui dicit: Disperdat Dominus labia dolosa ? Videtis sub quali maledictione vivit, qui aliud in corde serit, aliud in lingua disponit? Bene profecto noverat Dominus coeli ac terrae, aliquoties ma
Abbreviated transcription (Latin):
tumorẽ ex asꝑati cordis diligent̾ in quiras: inue¬
nies u̾borum uulnera mortes oꝑari. Quid mͥ
aut̃ aliquis in comparatione maliciose linguȩ
artificium ueneficii increpetꝰ & noxiã poculoꝵ
compositiones accuset: Excessit ila res omue
genus uenem: quȩ non pocest usi morde com¬
pesci. Omnis quidem malicia ex corde descen¬
dit: s hȩc ipsa quamuis sit uoxia facile potest
tolerari: si res tuiquo nutrita confilio non pro¬
uocetur inlitem: s aut tacita doleat. aut in
sius uoluptata sedib conquiescat. Tam dui
enim sauari petest iniquarum ualitudo coai¬
tationum: quam du id quod corde concipitu
ore tacito continetur. Uerum ubi semel li¬
gua rotante proruꝑit: frustra medicum que¬
rit. Sinc remedio eit enim culpa uerborum:
quia deleri non potest. quicquid lacͥmarum in¬
serta ꝑ aures ꝓpagauit inuiria. Audite dnm
dicentem. Facito ori tuo ostia & seras: & uierb̃

Expanded text:
tumorem exasperati cordis diligenter inquiras, invetumorem exasperati cordis diligenter inquiras, invenies verborum vulnera mortes operari. Quid mihi autem aliquis in comparatione malitiosae linguae artificium veneficii increpet, et noxias poculorum compositiones accuset? Excessit illa res omne genus veneni, quae non potest nisi morte compesci. Omnis quidem malitia ex corde descendit: sed haec ipsa, quamvis sit noxia, facile potest tolerari, si res iniquo nutrita consilio non provocetur in litem; sed aut tacita doleat, aut in suis volutata sedibus conquiescat. Tam diu enim sanari potest iniquarum valitudo cogitationum, quam diu id quod corde concipitur, ore tacito continetur. Verum ubi semel lingua rotante proruperit, frustra medicum quaerit; sine remedio est enim culpa verborum; quia deleri non polest quidquid lacrymarum inserta per aures propagavit injuria. Audite Dominum dicentem: Facito ori tuo ostia et seras, et verbis
Abbreviated transcription (Latin):
un est
etiam quȩ sunt amimę secretiora ꝑcutere.
Quamcumq aut̃ aures in uiriam suscipiunt:
ulico ad cordis secreta transmittuntꝰ ubi si
mel introierit sine mortis ęxitunon recedit.
Res autem quȩ nullis medicinȩ beneficiis in¬
dagata excluditur: inꝑpetuo dolores operatur:
Unde castigandꝰ ẽ linguȩ sonus: ne defacilitate
u̾borum faciat uenenum. Si respiciamus di¬
lectissimi ad om̃s qui corporib dominantur
dolores: nichil in uenies quod non possit aut
ferro sauari: aut blanda medicaminis confe¬
ctione molliri. Latere aut̃ neminẽ potest qͣm
graues suit luporum morsus. quam ꝑiculosum
serpentium uirus: s his facile obsisti potest. aut
herbarum succo. aut arce medicorumꝰ uerboꝵ
uͦ intolerabile uulms ẽ. Difficile aut̃ sauare
potest. alius doloris causam: quȩ semel pectori
infira sedem auimȩ latent̾ inuaserit. Audite
ꝓpħam dicentem: mors & uita in manib linguȩ
Uere dilectissimȩ. si adinterrora respicias. et

Expanded text:
um est etiam quae sunt animae secretiora percutere. Quamcumque autem aures injuriam suscipiunt, illico ad cordis secreta transmittunt: ubi si semel introierit, sine mortis exitu non recedit. Res autem quae nullis medicinae beneficiis indagata excluditur, in perpetuo dolores operatur. Unde castigandus est linguae sonus, ne de facilitate verborum faciat venenum. 4. Si respiciamus, dilectissimi, ad omnes qui corporibus dominantur dolores, nihil invenies quod non possit aut ferro sanari, aut blanda medicaminis confectione molliri. Latere autem neminem potest quam graves sint luporum morsus, quam periculosum serpentium virus: sed his facile obsisti potest aut herbarum succo, aut arte medicorum. Verborum vero intolerabile vulnus est: difficile autem sanare potest alius doloris causam, quae semel pectori infixa sedem animae latenter invaserit. Audite prophetam dicentem: Mors et vita in manibus linguae . Vere, dilectissime, si ad interiora respicias, et
Abbreviated transcription (Latin):
curantur: quanto facilius ꝓferunt᷑. Ferrispicu¬
la ꝑcelum uolantif. facile scũti obiectione contẽp¬
nis: u̾borum uͦ iactus. nec reuocari potest necy
hiberi. Multo enim uelociores sagittis funt.
Quȩ autẽ ibi propugnacula subueniant. aut
quȩ municio tam parata succurrat: ubi emis¬
sum celum pene ante ꝑcutit quam procedit:
Enumerari non potest: quanti s sit lingua iacu¬
lis accincta uerboꝵ: quib satis promptum est
etiam q¬

Expanded text:
curantur, quanto facilius proferuntur. Ferri spicucurantur, quanto facilius proferuntur. Ferri spicula per coelum volantis facile scuti objectione contemnis; 8 verborum vero jactus nec revocari potest, nec prohiberi, multo enim velociores sagittis sunt. Quae autem ibi propugnacula subveniant, aut quae munitio tam parata succurrat, ubi emissum telum pene ante percutit quam procedit? Enumerari non potest quantis sit lingua jaculis accincta verborum, quibus satis promptum est etiam q
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis leuiter ꝑcuciat. alta tamen semper
mouet pectoris dolore suspiria. Sciebat sine du¬
bio ꝓpħa. quantum malum ee̾t linguȩ: cum cla¬
maret. Pone dñe custodiam ori meo: & ostium
circumstantiȩ labus meis: non declines cor meu̾
inu̾ba mala. Siquis gͦ ẽ sapiens. ponat custodiã
ori suo: & det labia uinculo tariturnitatis. Sed
nec unius tantum partis studia: procacis lingue
pulsat inuidia. Agendum quidem ẽ huic. ne
aliquid iniuriosum ꝓferat: s nec minus illi ꝓ¬
uidendum. ut insauentis hominis dicta. ratio¬
nabili uerborum responsione supplodat. Mag¬
num aut̃ studium ẽ seruande pacis: siamaritu¬
dinem aliene linguȩ blando ꝓsequaris alloquio.
Cito aut̾ iniquorum labia. amicus sermo con¬
fundit: s quod peius ẽ facilius iuuenes qui aut
male semꝑ dicere. aut libent̾ mala uelit audire.
Nichilẽ seuius: nichil uolentius: amaris asꝑisq
sermonib. Quorum uuluera tanto difficilius

Expanded text:
quamvis leviter percutiat, alta tamen semper quamvis leviter percutiat, alta tamen semper movet pectoris dolore suspiria. Sciebat sine dubio propheta quantum malum esset linguae, cum clamaret: Pone, Domine, custodiam ori meo et ostium circumstantiae labiis meis, ut non declinet cor meum in verba mala . Si quis ergo est sapiens, ponat custodiam ori suo, et det labia vinculo taciturnitatis. 3. Sed nec unius tantum partis studia procacis linguae pulsat invidia. Agendum quidem est huic, ne aliquid injuriosum proferat; sed nec minus illi providendum, ut insanientis hominis dicta rationabili verborum responsione supplodat. Magnum autem studium est servandae pacis, si amaritudinem alienae linguae blando prosequaris alloquio, cito autem iniquorum labia amicus sermo confundit. Sed, quod pejus est, facilius invenies qui aut male semper dicere, aut libenter mala velit audire. Nihil est saevius, nihil violentius amaris asperisque sermonibus: quorum vulnera tanto difficilius
Abbreviated transcription (Latin):
dit. Audite ꝓpħam dicentem: de multiloquio
non effugies peccatum. faciluis si necesse ẽ quili¬
bet potest ferre armatas ferro acies. & instructas
rebus bellicis legiones. Quis aut̾ sustineat labio¬
rum tela infixa pectorib: Facilius sine dubio
recipiunt sanitatem corpora ferro lacerata. Aut
quare aliquis tantum gladio occisorum morte
crudelitatis pondꝰ imponat: cum aliquotiens mi¬
nora ibisiit pericula. ubi maior ẽ cruoris inui¬
dia : Difficiluis aut̃ sanatur: semꝑ quicquid ex¬
trinsecus collisionis includitur. Non difficile est
profecto medico. ulcera quamuis tumentia iuoclis
posita. herbarum beneficio castigata mollire. Ha¬
bet & us ueueni remedium suum: quod haustũ
quamuis inultima uiscerum sede dominetur: sa¬
lutaris tamen pocul unda ꝑquiritur: intantũ
ut muretur aliquotiens artifex scelerum suꝑue¬
niente medicina. nichil oris sui in cantationem
ualuisset. Lingue uͦ insanabilis plaga ẽ: quȩ

Expanded text:
dit. Audite prophetam dicentem: De multiloquio dit. Audite prophetam dicentem: De multiloquio non effugies peccatum . Facilius, si necesse est, quilibet potest ferre armatas ferro acies, et instructas rebus bellicis legiones; quis autem sustineat labiorum tela infixa pectoribus? Facilius sine dubio recipiunt sanitatem corpora ferro lacerata: aut quare aliquis tantum gladio occisorum morti crudelitatis pondus imponat, cum aliquoties minora ibi sint pericula, ubi major est cruoris invidia? Difficilius autem semper sanatur, quidquid extrinsecus collisionis includitur. Non difficile est profecto medico ulcera quamvis tumentia in oculis posita herbarum beneficio castigata mollire. Habet et vis veneni remedium suum; quod haustum quamvis in ultima viscerum sede dominetur, salutaris tamen poculi unda perquiritur: in tantum ut miretur aliquoties artifex scelerum, superveniente medicina nihil oris sui incantationem valuisse; linguae vero insanabilis plaga est, quae
Abbreviated transcription (Latin):
enim ẽ tam noxium. aut maliciosum. quod
uirib suis minus sit: si in citata semel liugua
commouerit. Multa sunt quidem humani
corporis uicia. & satis grauia: s parum possunt
consiliis uirtutib q sius. nisi scelerib arment᷑
alienis: sicut ẽ crudelitas quȩ impietati seruit:
& portas inferi cruenta mortis lege custodit.
Quid aut̃ falsitas posset: si cupiditas ociosa dor¬
miret: Nam & ipse mortis exitus minor esset:
si aut ferrum deficeret: aut uenena cessarent.
Singulare aut̃ matum ẽ lingna: in quantum
malicię robur erultat: ut imꝑficiendo opere
suo alterius auxilium non requirat. Cohibenda
ergo nobis ẽ sicut ꝓpħ̾a animouet: ne forte cum
proruꝑit aut excitata ledat: aut inertata ꝑcuti¬
at. Solet enim non impune recedere: eum se inue¬
borum ꝓcaritate iactauerit. Nam conimota
flammas euomrit: & cum alium nocere querit.
totum intrinsecus male conscium pectus incen¬

Expanded text:
enim est tam noxium aut malitiosum, quod non enim est tam noxium aut malitiosum, quod non viribus suis minus sit, si se incitata semel lingua commoverit. Multa sunt quidem humani corporis vitia, et satis gravia; sed parum possunt consiliis virtutibusque suis, nisi sceleribus armentur alienis: sicut est crudelitas, quae impietati servit, et portas inferi cruenta mortis lege custodit. Quid autem falsitas posset, si cupiditas otiosa dormiret? nam et ipse mortis exitus minor esset, si aut ferrum deficeret aut venena cessarent. 2. Singulare autem malum est lingua, in qua tantum malitiae robur exsultat, ut in perficiendo opere suo alterius auxilium non requirat. Cohibenda ergo nobis est, sicut propheta admonet: ne forte cum proruperit, aut excitata laedat, aut incitata percutiat. Solet enim non impune recedere, cum se in verborum procacitate jactaverit. Nam commota flammas evomit; et cum alium nocere quaerit, totum intrinsecus male conscium pectus incen
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ omnia uicia. quȩ uitã
humane conditionis i¬
pugnant: specialit̾ linguȩ
insolentiam ꝓpħa castigat.
Sciebat necessario amario¬
ris studio aliquotiens uene¬
na componi: & numia fa¬
cilitate labiorun
frequent̾ odia comparari. Et uere dilectissimi
ita ẽ. Nam inquieta naturalit̾ lingua non par¬
urim mortalib affert uitȩ tletrimentum: cun
bene composita dissipat: aut diu pacata contur¬
bat. Quando aut̃ ẽ ut se rira moueatꝰ. si se lui¬
gua compescat: Aut qui sibi locus c̃ inimiciti¬
arum: ubi cessant uenena uerborum: Ilam
hoc habet semꝑ lingua maliciosa commerciũ:
ut lites serat. odia moueat. mortes acquirat.
ita in hoc loco salomone dicente. Lingua mul¬
tos conturbauit pacem habentes: ciuitates de¬
struxit: & domos effodit. Falluntur profecto
qui putant inchil e̾ẽ ferro fortius: nichil uene¬
no uiolentius. Quaniiis aut̃ ista inꝑficiendis
mortib habeant peculiare nature beneficiũ:
cetdunt tam̃ in contentione u̾borum. Nichil

Expanded text:
inter omnia vitia quae vitam humanae conditionis impugnant, specialiter linguae insolentiam propheta castigat. Sciebat necessario amari oris studio aliquoties venena componi, et nimia facilitate labiorum frequenter odia comparari. Et vere, dilectissimi, ita est. Nam inquieta naturaliter lingua non parvum mortalibus affert vitae detrimentum, ut cum bene composita, dissipat, aut diu pacata conturbat. Quando autem est ut se rixa moveat, si se lingua compescat? aut quis ibi locus est inimicitiarum, ubi cessant venena verborum? Nam hoc habet semper lingua malitiosa commercium, ut lites serat, odia moveat, mortes acquirat, ita in hoc loco Salomone dicente: Lingua multos conturbavit pacem habentes; civitates destruxit, et domos effodit . Falluntur profecto, qui putant nihil esse ferro fortius, nihil veneno violentius: quamvis autem ista in perficiendis mortibus habeant peculiare naturae beneficium, cedunt tamen in contentione verborum. Nihil
Abbreviated transcription (Latin):
tatur: qui nunquam in eodem statu ꝑmanen¬
tes nunc adhȩc. nunc ad illa uicia. mutati cres¬
cunt atq decrescunt: quia multi sunt non
confitendo fidem. surdi. nec ipsum aliquatenꝰ
fidei audiendo sermonem. Spumant. cum
stultitia tabescunt. Stultorum namq & lan¬
guentium  hebetum ẽ spumas saliuarũ
ex ore dimictere. Strident dentib: cum iracun¬
die furore flammescunt. Arescunt cum ocio
torpente languescunt: & nulla uirtutis indu¬
stria confortati eneruit̃ uiuunt. Quod aut̃ ait.
& rogaui discipulos tuos ut eicerent illum. &
non potuerunt. latenter accusat apłos: etum
imposfibilitas curandi int̾rtiu ñ ad in becili¬
tatem curantium. s ad eorum qui curandi siunt
fidem referatur: dicente dño. fiat tibi scđ̃mi ficdẽ
tuam. Respondens aut̾ iũs dixit. Ogeneratio
infidelis & ꝑuersa: usq quo ero apud uos. & par¬
tiar uos: Non quod tedio suꝑatus sit mansue¬
tus & mitis. qui non aꝑute sicut agnꝰ coram

Expanded text:
tatur , qui nunquam in eodem statu permanentatur , qui nunquam in eodem statu permanentes, nunc adcunt atque decrescunt. Qui muti sunt, non confitendo fidem, surdi, nec ipsum aliquatenus is audiendo sermonem. Spumant autem, cum stultitia tabescunt. Stultorum namque et languentium atque hebetum est spumas salivarum ex ore dimittere. Strident dentibus, cum iracundiae furore flammescunt. Arescunt cum otio torpente languescunt, et nulla virtutis industria confortati, enerviter vivunt. Quod autem ait: Et dixi discipulis tuis ut ejicerent illum et non potuerunt, latenter apostolos accusat, cum impossibilitas curandi interdum non ad imbecillitatem curantium, sed ad eorum qui curandi sufidem referatur, dicente Domino: Fiat tibi secundum fidem tuam. Respondens autem Jesus, dixit: O generatio infidelis, et perversa, usquequo ero apud vos, et patiar vos? Non quod taedio superatus sit mansuetus ac mitis, qui non aperuit, sicut agnus coram
Abbreviated transcription (Latin):
exclamauit dicens. Ma¬
gister obsecro te: respice
infilium meum: quia
Loca reb congruunt. In
monte dñsorãt. tranfforiatur. discipulis aiehu¬
na sue maiestatis aꝑit: in inferiora clescend ens
turbẽ occursu excipitur miserorum fletupu¬
satui: Sursum discipulis mysteria regni resenst.
deorsum turbis peccata infelicitatis exprobrat.
Sursum patris uocem his qui sequi se poterant
pandit: deorsum sp̃s malos abhis qui tiȩrabant᷑
erpellit: qui etiam nunc ꝓqualitate meritor.
alus ascendere: aliis descendere non definit. Nam
terrenos adhuc et incipientes. quasi una petens
Liberuis de et̾nis instruit: & sepe ea quȩ turbs
ne audiri quidem ualeant decet. Et ecce sp̃s ap¬
prehendit illum: & subito clamat. & elatt &
dissipat eum cum spuma: & uir discedit dilam¬
anseum. Demoniacum hunc quem descendes
de monte dñs sanat. inatheus lunaticur: marcꝰ
surdum mutumq describit. Significat aut̃
eos dequib scriptum ẽ. stultus ut luna mu¬

Expanded text:
it, dicens: Magister, obsecro te, respice in filium meum, quia Loca rebus congruunt, in monte Dominus orat, transformatur, discipulis arcana suae majestatis aperit, in inferiora descendens turbae occursu excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipulis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Sursum Patris vocem his qui sequi se poterant pandit, deorsum spiritus malos ab iis qui vexabantur expellit. Qui etiam nunc pro qualitate meritorum aliis ascendere, aliis descendere non desinit. Nam terrenos adhuc et incipientes, quasi ima petens liberius de aeternis instruit, et saepe ea quae turbis ne audiri quidem valeant docet. Et ecce spiritus apprehendit illum, et subito clamat, et elidit et dissipat eum cum spuma, et vix discedit dilanians eum. Daemoniacum hunc, quem descendens de monte Dominus sanavit, Matthaeus lunaticum, Marcus surdum mutumque describit. Significat autem eos, de quibus scriptum est: Stultus ut luna mu
Abbreviated transcription (Latin):
si qͦił insimilitudinem medici. egrotum uiden¬
tis contra sua p̃cepta surgere & dicat. Usq quo
accendam addonum tuam quousq artis ꝑdam
industriam: me aliud uibente. & te aliud ꝑpe¬
fidelitatis: ut statim intulerit. Ad duc filum
tium hiic. Se cum accederet: elisit eum demoni¬
um & disipauit. Appropinquante iĩu puerum
elidit demon & dissipat: quia sepe conu̾si ad din
pt peccata. maiorib nouisq antiqui hostis pulsa¬
mur insidiis: agentis uidelicet ut uel odium ui¬
tntis incutiat: uel expuisionis suȩ iundicet inui¬
ram. Unde & de specie trauseannus ad genus:
quos eccłiȩ primordiis tot grauissima intulit
certamina: quod suo regno doluit subito illata
dispendia. & increpauit iñs sp̃m immundũ.
& sanauit puerum: & reddidit illum pat̾ eius.
Non puerum qui uim patiebat᷑. s demonem
qui inferebat increpat: quia qui peccantem e¬
mendare desiderat. uicium utiq arguendo & o¬
diendo depellere. s hominẽ debet amando refo¬

Expanded text:
ed quia in similitudinem medici, si aegrotum videat contra sua praecepta se gerere, dicat: Usquequo accedam ad domum tuam? quousque artis perdam industriam, me aliud jubente, et te aliud perpefidelitatis, ut statim intulerit: Adduc huc filium tuum. Et cum accederet, elisit illum daemonium, et dissipavit. Appropinquante enim Jesu, puerum elidit daemon, et dissipat, quia saepe conversi ad Deum post peccata, majoribus novisque antiqui hostis pulsamur insidiis, agentis, videlicet, ut vel odium virtutis incutiat, vel expulsionis suae vindicet injuriam. Unde est ut de specie transeamus ad genus quod Ecclesiae primordiis tot gravissima intulit certamina, quod suo regno doluit subito illata dispendia. Et increpavit Jesus spiritum immundum, et sanavit puerum, et reddidit illum patri ejus. Non puerum, qui vim patiebatur, sed daemonium, qui inferebat, increpat, quia qui peccantem emendare desiderat vitium utique arguendo et odiendo depellere, sed hominem debet amando refo
Abbreviated transcription (Latin):
bolos q modo demon nequissimiis debeat ex¬
belli.: oiñs instituit aduitam: ut seidicet noueri¬
mus grairiora queq uel iminundorum spu̾um.
uel hominum temptamenta. ieuiniis & oratio¬
nib ẽẽ suꝑanda: iram quoq dñi cum in ultionẽ
scelerum nr̃orum fuerit accensa. hoc remedio
singulari posse precauere. Ieuinium aut̃ genera¬
le est non solum abescis: s & acunctis illecebris
abstinere carnalib: inmo ab omnib uicioꝵ
aontinere passionib. Sic & oratio generalis ñ
nuerbis solum ẽ. quib diuinam elementiam
inuocannis: uerumetiam moninib quȩ in ob¬
sequium ur̃i redemptoris fidei deuotione geri¬
mus. teste apło qui ait. Semꝑ gaudete: sine int̾¬
inissione orate. Hoc modo enim omnib horis
ea solum oꝑa gerimus. quȩ nos pietati nostri com¬
mendent anc̾toris. Quo nimirum ieiunio. & qͣ
oratione: uuante dño cunctas antiqui hostis
debellabimiris. ac ꝓpulsabims insidias. FR̃. ui.¬

Expanded text:
expelli, omnes instituit ad vitam, ut, scilicet, noverimus gravissima quaeque vel immundorum spirituum vel hominum tentamenta jejuniis et orationibus esse superanda, iram quoque Domini, cum in ultionem nostrorum scelerum fuerit accensa, hoc remedio singulari posse placari. Jejunium autem generale est non solum ab escis, sed a cunctis illecebris abstinere carnalibus; imo ab omnibus vitiorum continere passionibus. Sic et oratio generalis non in verbis solum est quibus divinam clementiam invocamus, verum etiam in omnibus quae in obsequium nostri conditoris fidei devotione gerimus, teste Apostolo, qui ait: Semper gaudentes, sine intermissione orate . Quomodo enim quis omnibus horis ea solum opera gerimus, quae nos pietati nostri commendent auctoris. Quo nimirum jejunio, et qua oratione, juvante Domino, cunctas antiqui hostis debellabimus ac propulsabimus insidias. HOMI
Abbreviated transcription (Latin):
uit. s tam̃ non omnino tacuit. Demimici uͦ dile¬
ctione. prorsus taciit. ꝓpe ꝑtotam ipsam epłam.
cium uehement̾ nob̾ p̃dicet commendet q carrta¬
tem: non nob̾dicit. ut diligamus numicos: s diẽ
nobis. ut frs diligamus. Modo uero cum euuan¬
gelium legeretur: audiuimus. Si enm diligitis
eos qui us diliguntꝰ: quam mercedem hadebius :

Expanded text:
vit; sed tamen non omnino tacuit. De inimici vero dilevit; sed tamen non omnino tacuit. De inimici vero dilectione prorsus tacuit prope per totam ipsam Epistolam. Cum vehementer nobis praedicet, commendetque charitatem, non nobis dicit ut diligamus inimicos; sed dicit nobis ut fratres diligamus. Modo vero cum Evangelium legeretur, audivimus, Si enim diligitis eos qui vos diligunt, quam mercede
Abbreviated transcription (Latin):
saulus: suꝑb. elatus. Quando paulus. humi¬
lis uodicus. Ido sic loquintur: patilo post
uidebo te id ẽ post modicum. Auddi quia mo
lec iSicerat int̾ apłos. tariquam fimbr uu
uestimentiꝰ s tetigit eccłia gentium tanquã
Rua. hoc dico. hoc sipossem ñ tacerent: opera
semꝑ midum uestire: Nunquid semꝑ egrotos ui¬
sitare : Numquid semꝑ discordantes concordare.:
Nunquid semꝑ mortuos sepelire: Modo illud:
modo illud: inchoantur & cessant. Ille autẽ impe¬
rator: nec in choatur. nec cessare debet caritas.
Non int̾mittantur officia caritatis: pro tempore
exhibeautur. Caritas gͦ sicut scͥptum ẽ fraterna:
ꝑmaneat. fortassis aut̃ monuerit aliquis ur̃m. ex
quo istam epłam beati iohamus tractamus uob̾:
quare nͣ comimendauerit maxiie. nisi frr̾nam
minauit caritastẽ faternam. Dĩ caritatem. id est
qua debemus diligere dm̃. ñ cani assidue nomina¬

Expanded text:
Saulus, superbus, elatus: quando Paulus, humiSaulus, superbus, elatus: quando Paulus, humilis, modicus. Ideo sic loquimur, Paulo post videbo te, id est, post modicum. Audi quia modloco . Sic erat inter Apostolos tanquam fimbria vestimenti: sed tetigit Ecclesia Gentium tanquam  hoc dixerim, hoc dico, hoc si possem non tacerem: opera semper nudum vestire? numquid semper aegrotos visitare? numquid semper discordantes concordare? numquid semper mortuos sepelire? Modo illud, modo illud. Inchoantur ista, et cessant: ille autem imperator, nec inchoatur, nec cessare debet. Charitas intus non intermittatur: officia charitatis pro tempore exhibeantur. Charitas ergo, sicut scriptum est, fraterna permaneat . 4. Fortassis autem moverit aliquos vestrum, ex quo istam Epistolam beati Joannis tractamus vobis, quare non commendaverit maxime nisi fraternam minavit charitatem fraternam: Dei autem charitatem, id est qua debemus diligere Deum, non tam assidue nomina
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ibi cessauit. & nͣ ibi finem fecitꝰ s addidit. s
glificent patrem ur̃m qui incelis ẽ. Et apłs qͥd
ait: Eram autẽ ignotus facie eccłus uideȩ quȩ
quia qui aliquando nos ꝑsequebatur. nunc
ruuangelizat fidem. qͣm aliquando uastabat:¬
& in me magnificabant dm̃. Uidete quemadino¬
dum & ipse qui sic inno tuit siueͣ ñ posuerit
in laude sua. s in laude dĩ. Et quantum ad ipsũ
ꝑtinet. erat iastator eccłie ꝑsecutor. inuidus.
ina lignus: ipse confitetur. non nos conuicia¬
mui: Amat paulus dici a nobis peccata sua:
ut glificetur ille qui talem morbum sanauit.
Maguitudiuẽ enim uulueris: manus medici
secuit. & sanauit. Uox illa de cęlo ꝓstrauit ꝑ se¬
cutorem: & erexit predicatorem. Occidit sau¬
lum. & iuuificauit paulum. Saul ertim ꝑse¬
ditor erat scĩ uiri: inde nomen habuit iste qͣndo
psequebatur xp̃ianos. Postea de saulo: factus ẽ
paulus. Quid ẽ paulus: Modicus. Ergo qͣndo

Expanded text:
non ibi cessavit, non ibi finem fecit; sed addidit, Et non ibi cessavit, non ibi finem fecit; sed addidit, Et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Et Apostolus quid ait? Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae, quia qui nos aliquando persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Deum . Videte quemadmodum et ipse, quia sic innotuit, finem non posuerit in laudem suam, sed in laudem Dei. Et quantum ad ipsum pertinet, vastator Ecclesiae, persecutor invidus, malignus, ipse confitetur, non nos conviciamur. Amat Paulus dici a nobis peccata sua, ut glorificetur ille qui talem morbum sanavit. Magnitudinem enim vulneris manus medici secuit, et sanavit. Vox illa de coelo prostravit persecutorem, et erexit praedicatorem; occidit Saulum, et vivificavit Paulum . Saül enim persecutor erat sancti viri ; inde nomen habebat iste quando persequebatur Christianos: postea de Saulo factus est Paulus . Quid est Paulus? Modicus. Ergo quando
Abbreviated transcription (Latin):
nte laude.
qui ꝑte oꝑaturꝰ Noli gͦ ad laudẽ tuam oꝑari qͦd
bonum agis: s ad laudem illius a quo habes ut
uonum agas. Abste habes male agere: a do habes
uene agere. Contra ꝑt̾si homines: tudete qͣm
pre posteri sint. Quod faciunt bene. sibi uolunt
tribuere: si male faciunt. dĩ uolunt accusare.
Conuerte hoc distortum. nescio quid. & p̃posterũ:
facieus illud quodam mͦ capite deorsum. Qugd
sur sum faciens deorsum: quod deorsum faciens
sursum: Deorsum uisfacere dm̃. & te sursum.:
Orccipitaris: non eleuaris. Ile enim semꝑ sursũ
est. Quidgͦ. tu bene: & d̾s male: Immo hoc dic
siuis uerius dicere: ego male: ille bene. & quod
ego bene. ab illo bene: nam ame quicquid ago
male. Ista confessio confirmat cor: & facit dilec¬
tionis fundamenta. Namsi oꝑa nr̃a abscondere
deberemus bona. ne uideantur abhominib: uba
ẽ sententia illa dñi in eosermone quẽ habuit
inmonte: Ubi hocdixit: ibi & illud paulo ante
dixit. Luceant opera urã coram hominib: &

Expanded text:
te laudetur, qui per te operatur. Noli ergo ad laudem tuam operari quod bonum agis, sed ad laudem illius a quo habes ut bonum agas. Abs te habes male agere, a Deo habes bene agere. Contra perversi homines videte quam praeposteri sint. Quod faciunt bene, volunt sibi tribuere: si male faciunt, Deum volunt accusare. Converte hoc distortum nescio quid et praeposterum, faciens illud quodammodo capite deorsum: quod susum, faciens jusum: quod deorsum, faciens sursum. Jusum vis facere Deum, et te susum? Praecipitaris, non elevaris: ille enim semper sursum est. Quid ergo? tu bene, et Deus male? Imo hoc dic, si vis verius dicere, Ego male, ille bene; et quod ego bene, ab illo bene: nam a me quidquid ago male. Ista confessio firmat cor, et facit dilectionis fundamentum. Nam si opera nostra abscondere debemus bona, ne videantur ab hominibus; ubi est illa sententia Domini in eo sermone quem habuit in monte? Ubi hoc dixit, ibi et illud paulo ante dixit: Luceant opera vestra bona coram hominibus. Et
Abbreviated transcription (Latin):
sos dicere. Amo turdos. Queris quarẽ: Ut occidat.
& consumat: & amare sedicit: & ad hoc illos amag
ut ñ sut: ad boc amat ut perinat. & quictud
ad cibandum amamus. ad hoc amamus ut illuds
amandisunt homines. tanquad

Expanded text:
sos dicere, Amo turdos. Quaeris quare? Ut occidat, sos dicere, Amo turdos. Quaeris quare? Ut occidat, et consumat. Et amare se dicit, et ad hoc illos amat ut non sint, ad hoc amat ut perimat. Et quidquid ad cibandum amamus, ad hoc amamus, ut illud uid sic amandi sunt homines, tanqua