comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
corponis remedia amme sunt. egr¬
itudo carnemuulnerat: mentem
curat. langor eĩ uicia exquequit. lã¬
gor iures libidinis frangit. si ꝓs

Expanded text:
corporis remedia animae sunt. Aegritudo carnem vulnerat, mentem curat; languor enim vitia excoquit, languor vires libidinis frangit. 27. Si
Abbreviated transcription (Latin):
noloquere. tempore congiuo.
tace. tace usquequo int̾rogeris ⁊
nõ lequario niii interrogatꝰ ũ
dicus prius quam audias. int̾¬
irgatio os tuum aperiat. Sunt
u̾ba tua pauca ÷ tolle u̾bositatẽ
ẜmonis suꝑflui. loquendimod̾
nõ exceclas. ne umocleratione
fluuius exundans cito colligit
lutum. ultra inclũ flatus maris
periculum parit. imbriũ nimie¬
tas periculum suscitat.⁊ lingͥo¬
sus homo imperitus ẽ. Sapiens:
paucis utitur u̾b̾. breuẽ ẜmõe
scientia facit. loquimultũ stulti¬
ciaẽ. Uox enim insipientis: in mł¬
tiplicatẽe ẜmonis. Si ͭ gcetur

Expanded text:
uo loquere, tempore congruo uo loquere, tempore congruo tace. 49. Tace usquequo interrogeris; non loquaris, nisi interrogatus; non dicas, priusquam audias, interrogatio os tuum aperiat, sint verba tua pauca. Tolle verbositatem sermonis superflui, loquendi modum non excedas, ne immoderatione fluvius exundans cito colligit lutum, ultra modum flatus maris periculum parit, imbrium nimietas periculum suscitat, linguosus homo imperitus est; sapiens paucis utitur verbis; brevem sermonem scientia facit; loqui multum stultitia est, vox enim insipientis in multiplicatione sermonis. Sit igitur
Abbreviated transcription (Latin):
Paulatim min ora cres cinit initia.
et dum parua ñ enuͣiꝰ: inmagñ
ad maiora ñ ꝑuenis. Parua sꝑne.
et in det̾io non incides. Ea quelo¬
q̃ris: grauitate atq dectͥna dignͣ
existant. Sit ẜmo tuus ĩ rep̾hẽsi¬
bilis: sic expectatiomi audiẽtiũ
utilis. Stude non quod loquili¬
bet.s quod oportet. Discerue qͥd
loquaris. quid taceas.⁊ in loq̃n¬
do et intacendoperitus esto. Mł¬
tum aute delibera quid dicas. ne
reuccare ñ posis qd̾ dicis. Euge
caũs lingue. lingua tua te ñ perꝰ¬
dat. Tolle insidianti cocasionẽ.
ñ pateat inimiciiaculis os tuum.
non loquaris queel excipiat adu̾¬
sarius. Amicum semꝑ habeto si¬
lentium: pone eustocliam orituo.
labiis tuis signaculum prebe ⁊ po¬
ne lingue tue claustra si lentii.⁊
circumelaude linguam mnuntõe
custodie. Incende oportuuita tẽ
loquendi. tempa proferendi ẜ¬
monis inquurr. scito quo tp̃r lo¬
qͣrio. ꝯsidera qñ dicas. ⁊ tp̃r congr¬

Expanded text:
paulatim crescunt vitia, paulatim crescunt vitia, et dum parva non vitamus, in magnis ad majora non pervenies; parva sperne, et in deterius non incides. 47. Ea quae loqueris gravitate atque doctrina digna existant; sit sermo tuus irreprehensibilis, sit exspectationi audientium utilis: stude dicere, non quod libet, sed quod oportet. Discerne quid loquaris, quid taceas, et in loquendo, et in tacendo peritus esto. Multum ante delibera, quid dicas, ne revocare non possis. Fuge casus linguae, lingua tua non te perdat. 48. Tolle insidianti occasionem, non pateat inimici jaculis os tuum, non loquaris quod excipiat adversarius. Amicum semper habeto silentium, pone custodiam ori tuo, labiis tuis signaculum praebe, oppone linguae tuae claustra silentii, circumclude linguam munitione custodiae. Intende opportunitatem loquendi, tempus proferendi sermones inquire, scito quo tempore loquaris, considera quando dicas, tempore congr
Abbreviated transcription (Latin):
te scciaueris. Meliꝯ tibi ẽ hr̃e
malorum clium: quã ciortui.
Sicut bõa multa habet comũis
uta scõrum: sic plurimũ mali so¬
tigerit inmũdum: comiquinabr̃
Claude etiam aures tuas: ue au¬
dias malũ. Respueẜmones ĩ¬
pudicos: fuge ii. honesta uerba.
Nulla auros tuao ẜmonũ inpu¬
dicitia subripiat. Uauus ẜmo ci¬
to polluit mentẽ. ⁊ facile agitur
ore tuo qd̾ impeclire posit ꝓcedati
nicħ qd̾ non expedit: souus bocis
erimipat. Hoc ꝓcedat ex labiis:
qd̾ aures non polluat audiẽtis.
Cauenda u̾borum obsceuitas.
fugienda turpitudo ẜmonio.
Serino uanus: uane cosriẽcie
uitexẽ. Mores hominio liungua
pandit. quał eĩ ẜmo ostenditur.
dantia eninicordio os loquitur.
AAb ocigo ẜmone compesce lĩgnã.¬
ccioso u̾bo reprime linguã. Inep
tes. Sermo ociosus nõ erit absip
ba stabunt. Qui eĩ criosa u̾ba
non reprunit: ad uoxia cito trã¬
sit. Quiminima speruit. ĩ ma¬
ximis facile proruit. minor nã¬
q culpa: maiorem generat.¬

Expanded text:
e sociaveris. Melius est habere malorum odium, quam consortium; sicut multa bona habet communis vita sanctorum, sic plurima mala aftigerit immundum, coinquinabitur ab eo; claude etiam aures tuas, ne audias malum. 45. Respue sermones impudicos, fuge inhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanus sermo cito polluit mentem, et facile agitur ore tuo, quod impedire possit, procedat; nihil quod non expedit sonus vocis erumpat; hoc procedat ex labiis, quod aures non polluat audientis. Cavenda est verborum obscenitas, fugienda est turpitudo sermonis, sermo vanus vanae conscientiae est index, mores hominis lingua pandit; et qualis sermo ostenditur, tia enim cordis os loquitur . 46. Ab otioso sermone compesce lingioso verbo reprime linguam. Cave tes, sermo otiosus non erit absque a verba stabunt. Qui otiosa verba non reprimit, ad noxia cito transit; qui minima spernit, in maximis facile proruit; minor namque culpa majorem generat
Abbreviated transcription (Latin):
te spoctaculn: nõ des aliis
misceas uanis Uita malos: ca
maxime eius ecatis qui ad ui¬
cia pronisunt. Bouis te ꝯũge.
bonorum consortiũ appete. bon¬
orum secietatẽ reqre. scĩs ĩdun¬
due adhere. Si fueris scrio con¬
uersationis: eris et uirtutis.
Qui cum sapientib graditur.
sapiens ẽ. qui cũ stultis stultꝰ
erit ẽ. Similis eium simili adiũ¬
gi solet. Periculosu ẽ cũ his qͥ¬

Expanded text:
 spectaculum, non des aliis misceas vanis: vita malos, cavmaxime ejus aetatis qui ad vitia proni sunt. 44. Bonis te adjunge, bonorum consortium appete, bonorum societatem quaere. Sanctis individue adhaere. Si fueris socius conversationis, eris et virtutis; qui cum sapientibus graditur, sapiens erit, qui cum stultis, stultus erit, similes enim similibus conjungi solent. Periculosum est cum malis
Abbreviated transcription (Latin):
fraudulentus patet amicus.
nam in prosperitate incerta ẽ ami¬
cicia. nec scitur utrum ꝑxcã anfelici¬
tas diligitur. Sepe ꝑsimula tõem
anneicia colitur. ut qui ñ potuit ap¬
te decipe. decipiat fraioulent̾. Tũc
cum aliqͣ adu̾sitate ꝑcussum. qua
in re et oibi occasionem mercelis
tollit: et erga ꝑcꝯsionẽ ꝓximicrude¬
lis existit: ułut iactum ẽ uiter la¬
zarum ulcerosum diuitemq suꝑ¬
bum. ꝑ aduersa igitur et ꝓsꝑa cõ¬
statunqz despicit quem se dilig̾e̾
simulaint. An ui certa nusla
in excluditur: nullo cp̃r obolitur.
ubicumq eram seu̾ti̾t tpc̃. illa fir¬
ma ẽ. Rari sunt: qui usq in finez
existant cari. Nammultos a cari¬
tate aut aduersitas temporis:. aũ
contetio qͣlibet accionis au̾tit. Se¬
peet ꝓ honore quorudam mutã¬
tur et mores. ⁊ quos ante cõgluti¬
natuͣr caritate habuerunt: post¬
qͣm ad culmen honoris ueu̾int
amuicos hr̃e displicet¬

Expanded text:
fraudulentus patet amicus; nam in prosperitate incerta est amicitia, nec scitur utrum persona an felicitas diligatur. 2. Saepe per simulationem amicitia colitur, ut qui non potuit aperte decipere, decipiat fraudulenter. 318 cum aliqua adversitate percussum. Qua in re et sibi occasionem mercedis tollit, et erga percussionem proximi crudelis existit: veluti actum est inter Lazarum ulcerosum divitemque superbum. Per adversa igitur et prospera comstatimque despicit quem se diligere simulavit. 4. Amicitia certa nulla vi excluditur, nullo tempore aboletur, ubicunque enim se verterit tempus, illa firma est. 5. Rari existant chari. Nam multos a charitate aut adversitas temporis, aut contentio quaelibet actionis avertet: saepe etiam per honorem quorumdam mutantur et mores: et quos ante glutinatos charitate habuerunt, postquam ad culmen honoris veniunt, amicos habere despic
Abbreviated transcription (Latin):
te et caritate. hoc enun bonũ et
sunt domicilia pacis. basilice xp̃i¬
anorũ ⁊ ggationũ. ⁊ nouellate ui¬
nee ppłi ficelium. ⁊ plantati orti. u̾
⁊̃ inter om̃ia oła granũ illd̾ sinapis
regnat: sub cuius umbracłis lõ¬
ge lateq poriectis ⁊ alpetita super¬
bia gẽtiũ tanꝗͣ in celi uolatilib

Expanded text:
enim bonum et sunt domicilia pacis, basilicae christianorum congregationum, et nouellatae uineae, populi fidelium, et plantati horti, ubi etiam inter omnia olera granum illud sinapis regnat. sub cuius umbraculis longe lateque porrectis etiam altipetax superbia gentium tamquam in caeli uolatilibus
Abbreviated transcription (Latin):
uũ ⁊ ñ ꝓfuit in peccatio mortuo gn̾i
hũano. Uẽĩt ip̃e descendẽs de celorũ
sb̾limitate qi de montis altitudĩe.
humiliauit seip̃m: conformͣuit se
nb̃. mortuusq membris. suamẽbr
pore meclicinam aptaũ. Deniq sr̃
inortuũ sepcies ccitat. ⁊ septiformẽ
sp̃m humano dat gni: ꝑ qd̾ uiuific¬
atium a morte põcoꝵ resurgat.

Expanded text:
non profuit in peccatis mortuo generi humano. 2. Venit ipse descendens de coelorum sublimitate, quasi de montis altitudine, humiliavit se ipsum, conformavit se nobis, mortuisque membris sua membrapore medicinam aptavit. Denique super mortuum septies oscitat, et septiformem Spiritum humano dat generi, per quod vivificatum a morte peccatum resurgat.
Abbreviated transcription (Latin):
tes uanegłie stuclio manifestau̾it
⁊ ꝓliderit: mox eas pele ⁊ demonesi
oꝑũ suorum dños fac̾e. sic̃ ille per os¬
tẽtatõis appetitũ. thesauros suos eẽ
sub domino cͥald̾orum fecit.

Expanded text:
tes vanae gloriae studio manifestaverit et prodiderit, mox eas perdere, et daemones operum suorum dominos facere, sicut ille per ostentationis appetitum thesauros suos esse sub dominio Chaldaeorum fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
cuminescientes dispensationem:
dei: in malorum profectib scanda¬
li zantur. dicentes iuxta ꝓphãm qͣr
uia impiorum prosꝑatur. bene est
ominib qui preuarcantur. ⁊ iiq̃
agunt: Qui ergo hoc dicunt. nõ me¬
rentur qd prauorum hominũ tẽpo¬
ralem et caclucamfelicitatẽ aspici¬
unt. S magis nouissim᷑e oꝵ intẽ¬
dant: quanta illis post ħ et̾ua sup¬
plicia preparentur. dicente ꝓpħa.
Oucent in boms dies suos: ⁊ subi

Expanded text:
cium nescientes dispensationem cium nescientes dispensationem Dei, in malorum profectibus scandalizantur, dicentes, juxta prophetam: Quare via impiorum prosperatur, bene est omnibus qui praevaricantur et inique agunt ? Qui ergo hoc dicunt, non mirentur quod pravorum hominum temporalem et caducam felicitatem aspiciunt; sed magis novissima eorum intendant, quanta illis post haec aeterna supplicia praeparentur, dicente propheta: Ducunt in bonis dies suos, et subi
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt te ego iudicabo. et cibabo
ostes tuos carnib sius: et qiͣ anuis¬
to sanguine suo mebriabuntur.
Labet aliqd̾ usum ⁊ malorũ ini¬
quitas quod eletos dei sins moribꝰ
laniat: ac ꝑ hoc uitaimpiorum ibi
deferit. Iustorum autem non ꝑit:
s proficit. dum eos mali per tribla¬
tioneͥs excercicunir ad presentem
odientamui tam et futuram desi
it et iͥd regna celorum requiren da
molestia temporali inpellunt. pro¬
batur hoc exemplis istahelitice ple¬
bis quetunc durio agebatur i egrp̃¬
toͣ. pacie bantur descend̾e.⁊ ad ꝓmiss¬
am patriam festinare. Iniquidum
conscientiamiusti inꝑrecutionib
sius aspiciunt: mentis confussone
talesciuit. et dum adu̾sa ostentãt
nec uincunt: tandem de sua ꝑu̾sita¬
tis insama confiuroaͥntur. Sculti ꝯͣ
bonos studium semꝑ assumũt. ꝗb
torum affliccionib detrahunt. dũ¬
q eis adu̾sa contig̾int: mox adbl¬
asphemiampusillammitate auiii
conuertuntuatur. Quidam simpli¬

Expanded text:
erunt te, ego judicabo; et cibabo erunt te, ego judicabo; et cibabo hostes tuos carnibus suis, et quasi a musto, sanguine suo inebriabuntur. . 9. Habet aliquem usum et malorum iniquitas, quod electos Dei suis morsibus laniant, ac per hoc vita impiorum sibi deperit; justorum autem non perit, sed proficit, dum eos mali per tribulationis exercitium ad praesentem odiendam vitam et futuram desidnt et ad regna coelorum requirenda molestia temporali impellunt. Probatur hoc exemplis Israeliticae plebis, quae tunc durius agebatur in Aegypto patiebatur discedere, et ad promissam patriam festinare. 11. Iniqui, dum constantiam justi in persecutionibus suis aspiciunt, mentis confusione tabescunt. Et dum adversa ostentant, 352 nec vincunt, tandem de suae perversitatis insania confunduntur. 12. Stulti contra bonos studium semper assumunt, quibus torum afflictionibus detrahunt; dumque eis adversa contigerint, mox ad blasphemiam pusillanimitate animi convertuntur. 13. Quidam simpli
Abbreviated transcription (Latin):
consiliuĩ dei facut. quo nouis
Sie deo subiecta omnia eẽ: ut et
ip̃i qui eiꝯ dispositione̾ ad u̾ sãt᷑:
eus impleant uoluntatẽ. ꝓpt̾ea
ihac uita boniuidicantur ama¬
lis: ut in illa uita ĩtũ mali urdicẽt᷑
abonis. sui ut ⁊ sit hic bonis tẽpo¬
ralis afflictio: ⁊ illuc eterna remun¬
eratio. Idcͥdo sunt necessarii malia
ut quociens bom offendunt: Nla¬
gellentur ab illis. Hince qd̾ ad ass¬
ut uirgam furoris sui testatur do¬
minus. S quociens ita fit: dei ĩ¬
dignatione ꝓcedit. ut deus ꝑ illos
in eos seuiat:q: flagellando emen quos¬
dare desiderat. S ille iustissima:
uoluntate: illiuero sepe crudeli intẽ¬
sur. Ipi autem non sic arbitratur:
s ad cont̾endum paratũ ẽ cor eiꝰ.
Atrocem suꝑ eq diuinũ furorez
uenturum: qui existunt ꝑsecutoreᷤ
et iuolenti fitelib. consolando eĩ
ꝑ ꝓpħau. deus suos ita udicare̾ per¬
mittit. adu̾so eos inquit uidica qui¬

Expanded text:
consilium Dei faciunt, quod noverint consilium Dei faciunt, quod noverint sic Deo subjecta esse omnia, ut et ipsi qui ejus dispositioni adversantur ejus impleant voluntatem. 6. Propterea in hac vita boni judicantur a malis, ut iterum in illa vita mali judicentur a bonis; sive ut etiam sit hic bonis temporalis afflictio, et illic aeterna remuneratio. 7. Idcirco sunt necessarii mali, ut quoties boni offundunt, flagellentur ab illis. Hinc est quod Assur virgam furoris sui testatur Dominus ; sed quoties ita fit, de Dei indignatione procedit, ut Deus per illos in eos saeviat quos flagellando emendare desiderat. Sed ille justissima voluntate, illi vero saepe crudeli intendicitur: Ipse autem non sic arbitratur, sed ad conterendum paratum est cor ejus. 8. Atrocem super eos divinum furorem venturum, qui existunt persecutores et violenti fidelibus. Consolando enim per prophetam Deus suos, ita judicare promittit adversarios: Eos, inquit, qui judicav
Abbreviated transcription (Latin):
pualu̾int his quos ncc̾e uolue¬
supplicio ꝯdempnandi sunt: qͣuto
hoc forcius contra niẜorum uicã
inualuerint. Audiant uidices
et qui presunt pplis. quia proi
cemporalibo molestiis quas pl¬
ebib inm̾erunt. et̾no incendio
cremabuntur. cestante domino
super ppłiu meum: et deli eos ĩma.¬
nu tua. non posiusti eis miscłia:
repente miseria quamnescio. Mya¬
gis mala facientib. quam mala
pacientib dolere debemꝰ. Illi enĩ
praua faciendo ni malum profici¬
unt: isti paci endo amalo corrigũt᷑.
Deus autem ꝑ male̾s uoluntates
aliorumi.ui aliis multa oꝑat᷑ bõa.
Malignantium hominũ uolũtas
nequaꝙͣ pot̾ implers nͥ d̾s decerit
potestatem. Nam dum homines
deo ꝑmittente malũ qd̃ cͦncupis¬
cunt ꝑficiunt: ip̃edicitur fac̾e qͥ
Sierit malum qd dñs non fecit.
uerimitũ qd̾ iniqui mala ex uol¬
didat potestatem per suam bõa
uoluntatem: qr de nr̃o malo ip̃e
multa opatur bõa. Quitam cũ
dei uoluntate̾ resistunt: nesciẽtes

Expanded text:
uesupplicio condemnandi sunt, quanto hic fortius contra miserorum vitam invaluerint. Audiant judices et qui praesunt populis, quia pro temporalibus molestiis quas plebibus ingerunt, aeterno incendio cremabuntur, testante Domino super populum meum, et dedi eos in manu tua: non posuisti ei misericordiam, repente miseria quam nescis. Magis mala facientibus quam mala patientibus, dolere debemus. Illi enim prava faciendo in malum proficiunt: isti patiendo a malo corriguntur. Deus autem per malas voluntates aliorum, in aliis multa operatur bona. Malignantium hominum voluntas, nequaquam potest impleri, nisi Deus dederit potestatem. Nam dum homines, Deo permittente, malum quod concupiscunt perficiunt, ipse dicitur facere qui ophetam: Si erit malum, quod Dominus non fecit. Veruntamen quod iniqui mala expetdi dat potestatem per suam bonam voluntatem quia de nostro malo ipse multa operatur bona. Quidam cum Dei voluntati resistunt, nescientes
Abbreviated transcription (Latin):
loquor. a sculta q̃ dico: uria¬
attende que moneo. ian nulla ĩ
mundicia polluaris: nulla libidi¬
me maculeris. ab omni te carius
corruptela suspende: ab omni car¬
nis corruptione te extrahe. luxu¬
ria uite ultra non inualescat: li¬
bido ultra non teᷤ iuncat. custo¬
di aformcatione corpo ⁊ tuum: iu¬
te ne ulla unqͣ caruali contagiõe
morte. meliꝯ enum ẽ mori.qͣ. for¬
quam libicline maculari. melio ẽ
ammam effiuidere: qͣm eam per ĩ¬
continentia ꝑd̾e¬

Expanded text:
loquor, ausculta quae dico, attende quae moneo; nulla jam immunditia polluaris, nulla libidine maculeris, ab omni te carnis corruptela suspende, ab omni carnis corruptione te subtrahe. Luxuria in te ultra non invalescat. Libido ultra non te devincat. Custodi a fornicatione corpus tuum. Ne ulla unquam carnali cogitatione morte; melius est mori quam forquam libidine maculari, melius est animam effundere quam eam per incontinentiam pe
Abbreviated transcription (Latin):
gua aliena conscientian ĩter
roga. Discerne te tuo ñ alieno
iulicio. neq ex alienoru ser¬
mone: s exora mente metire.
nemo inagis scire pot̾ quisis.
sic̃ tu qui constius tui es. Quid
enim prodest dum malus es.
si bonus p̾cliceris: Aut quid bo¬
ni laus pertinet ad rez dialind
ñ similes scĩtatem. Qualis appa
res: talis esto. ꝓfessionemtua:
et habitu et incessu demõstra.
Sit in gressu tuo simplicitas. ĩ
motu puritas. in gestu graui¬
cus in incessu honestas. Nichil
dedecoris. ncħ lacuue. nicħ petu¬
lantie. nicħ insolentie. uicħ le¬
uitatis: in incessu tuo appareat.
Amnnꝰ eĩ corporis habitu appa¬
ret. Gestꝰ corporis signsi ẽ mẽ¬
tio. Corporis gestii anno pro¬
ditur: corporio gestu. amini hab¬
itus pandit᷑. In cesso ergo tuuo.
imaginem leitatis non hãt:
incessꝰ tiuis altius cculos ñ offẽ¬

Expanded text:
gua aliena conscientiam tuam gua aliena conscientiam tuam roga; discerne te tuo, non alieno judicio; neque ex alieno sermone, sed ex tua te mente metire; nemo magis scire poterit quis sis, sicut tu, qui conscius es tui; quid enim prodest, 508 dum malus es, si bonus praediceris? aut quid boni laus pertinet ad te, si aliudnon simules sanctitatem; qualis haberi vis, talis esto, professionem tuam et habitu et incessu demonstra, sit in ingressu tuo simplicitas, in motu puritas, in gestu gravitas, in incessu honestas, nihil dedecoris, nihil lasciviae, nihil petulantiae, nihil insolentiae, nihil levitatis in incessu tuo appareat; animus enim in corporis habitu apparet, gestus corporis signum est mentis, corporis gestu animus proditur, corporis gestu animi habitus panditur, incessus ergo tuus imaginem levitatis non habeat, incessus tuus alterius oculos non offe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ om̃ib acrib tius. in om̃i oꝑe
tuo. in om̃i conu̾satione tua. imi¬
tare bones: emulare scõs. habeto
ante cculos tuos exempla sc̃orũ
exempla iustorum⁊ imitãdo cõ¬
menta. intende ad bñ opãdum.¬
uͥtutes scõrum: intende ad be¬
ne uiuenclum decuimenta ius¬
torum. nillum uite tue scãda¬
lizet infamia: nullũ opinio:
contristet adu̾sa. ¶ Disce bon¬
o flagrare p̃conio. habeto testi¬
monium bonũ. Custeli bõa
famam tuam ⁊ nuillis fetoribꝰ
obscuretur: nulł laceret᷑ oppr¬
te ĩ adulantiũ oculis. ñ sis cͥcũ¬
flatus uento fauoris: ꝯtẽpne
fauores. ꝯtẽpne landẽ ppła̾ris
fanoris. ẽẽ magis bonuo ꝙͣ ui¬
deri stude. Non extollas. siquis
te extollat: aut si quis ꝯtepnͣt.
Non fauor te selueat ñ intuꝑa¬
tio frangat. Qui laudẽ ñ appo¬
tit. nec contumelia frãgit. Si ꝯ¬
tẽpnis laude: facile et uitupe¬
rationẽ eicieo. Non ideo te bon¬
um existimes: si boniis predice¬

Expanded text:
 omnibus actibus tuis, in omni opere tuo, in omni conversatione tua, imitare bonos, aemulare sanctos, habeto ante oculos exempla sanctorum, exempla justorum imitando conmenta. Intende ad bene operandum virtutes sanctorum, intende ad bene vivendum documenta justorum; nullum vitae tuae scandalizet infamia, nullum opinio contristet adversa; disce bono fragrare praeconio, habeto testimonium bonum, custodi bonam famam tuam, nullis fetoribus obscuretur, nullis laceretur opinte in adulantium oculis, non sis circumflatus vento favoris. Contemne favores, contemne laudem popularis favoris; esse magis bonus quam videri stude; non exquiras si quis te extollat, aut si quis contemnat; nec favor te seducat, nec vituperatio frangat; qui laudem non appetit, nec contumeliam sentit; si contemnes laudem, facile et vituperationem rejicies. Non ideo te bonum existimes, si bonus praedice
Abbreviated transcription (Latin):
uis comueiũ dicat. quamius ĩui¬
ramfaciat. quamuis afficiat ꝯtu¬
meliis: tu sile. tu tace. tu dissimu¬
la: tu contemyne. tu ñ laqͣris. tu
excerre si lentiu inuiriã ñ reudeas.
conuiciũ ñ retorq̃as. ⁊tumeliã nõ

Expanded text:
vis convicium dicat, quamvis injuriam faciat, quamvis afficiat contumeliis, tu sile, tu tace, tu dissimula, tu contemne, tu non loquaris, tu exerce silentium. Injuriatus non respondeas, convicium non retorqueas, contumeliam n
Abbreviated transcription (Latin):
D bona igitur et ad mala. p̃¬
yan cor tuum. bona et m̃la:
utcumq occurrerit tolera. qd̾cũq
euem̃t mente lib̾a sustine. si pre¬
uenerit iracundia: restringe illam.
si peccupauerit ira: mitiga eam. tẽ¬
ꝑa furorem. temꝑa indignatr̃e :
cohibe animi motũ: refrena uraacun¬
die impetum. si ñ potes iramuitare:
uł cempa. si non potes furorẽ cau̾e:
uł cohibe. ¶ꝓmitior esto ad sus¬
cipiendam: quam ad inferenda
molestiam. disce mag̾ mala tolera¬
re: quam facere. disce ina la ferre. po¬
eius quam refferre. Caue nesis:
ultor iniuriarum tuarii. Esto pa¬
ciens. esto mansuetus: esto mitis.
ꝑa: dissimulando eirores detrahẽti¬
um calca⁊ contumelias detraheti¬
um: pacientia suꝑa. sagittas con¬
tumelie: clipeo pacientie frange.
ppara contra asperumu̾bũ: tolerã¬
tie clipeum. contra lingue gladiuz:

Expanded text:
d bona igitur, et ad mala prd bona igitur, et ad mala praepara cor tuum, et bona et mala utcunque occurrerint tolera; quodcunque evenerit, mente libera sustine 30. Si praevenerit iracundia, restringe illam; si praeoccupaverit, mitiga eam. Tempera furorem, tempera indignationem, cohibe animi motum, refrena iracundiae impetum. Si non potes iram vitare, vel tempera; si non potes furorem cavere, vel cohibe: promptior esto ad suscipiendam quam ad inferendam molestiam. Disce mala magis tolerare quam facere, disce mala ferre potius quam referre. Cave ne sis ultor injuriarum tuarum. 31. Esto patiens, esto mansuetus, esto mitis, pera, dissimulando errores detrahentium calca, contumelias detrahentium patientia supera. Sagittas contumeliae clypeo patientiae frange. Praepara contra asperum verbum tolerantiae clypeum, contra linguae gladium
Abbreviated transcription (Latin):
nullus sit cãus quem non medita
omnia fortuita. futuras semꝑ com¬
entare miserias. in secundis: medi¬
tare quopacto adu̾sa feras. ne ali¬
quid adu̾sum accidat: semꝑ aĩo
cogita: sapientis ẽ: piculi p̾idere
iacturaz. omina meclitata leuora
accidunt. expectata mala: tolerabi¬
lius feruntim: ced et adu̾so casus cõ¬
silio. p̃spectares ñ admirat᷑ ẽ accide¬
rit. aduenientes impetus: in edit᷑¬
tio frungit. p̃ogitatio: molestias
futuras attenuat. p̃uisio: maloꝵ
lenit aduentum.: in opina tum
aũt malũ: fortit̾ ferit. acerba st̃
que cogitata nonfiu̾nt: grauia
existunt: in quib in prouisi inc̾¬
rimus. in prouisa mala grauiter
feriunt. repentiuũ malũ cito fran¬
git. qd̾ ꝓuisum nõ ẽ: uehement̾
affligit. subita maris tempestas:
t̾rorem exsuscitat. ĩꝓuisꝯ hostis:
male perturbat. in speratus hostis
facile oppͥmit. omma repentina:
grauiora existunt. que repente. ic¬
cidunt: gruniora eccurrũt. capꝰ x¬

Expanded text:
nullus sit casus quem non meditatomnia fortuita, futuras semper commentare miserias. In secundis meditare quo pacto adversa feras; ne aliquid adversum accidat, semper animo cogita. Sapientis est periculi praevidere jacturam. Omnia meditata leviora accidunt, expectata mala tolerabiliter feruntur. Cedit adversus casus consilio; praeexspectata res non admiratur, cum acciderit. Advenientes impetus meditatio frangit. Praecogitatio futuras molestias attenuat, praevisio malorum lenit adventum, inopinatum autem malum fortiter ferit. 29. Acerba sunt quae cogitata non fuerunt; gravia existunt, in quibus improvisi incurrimus. Improvisa mala graviter feriunt, repentinum malum cito frangit quod provisum non est vehementer 504 affligit. Subita maris tempestas terrorem exsuscitat. Improvisus hostis male perturbat, inopinatus hostis facile opprimit. Omnia repentina graviora existunt. Quae repente accidunt, graviora occurrunt. Et a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑam lauetur aqͣ. ⁊ pꝰ soł oocasum: re¬
grediet᷑ in castra. Nocturnũ quippe
sompnĩẽ temptatio occulta. ꝗ per
quam tenebrga cogitatõe turpe ali¬
ꝗd corde concipitur: qd̃ cũ corporis
ope non expletur. S sompno nect̾no
pollutꝰ egredi exera castra p̾cipitur.qr
indelicet dignumẽ ut quiim ũda
cogitatione polluitur. in duͦñ se cunc¬
torumfitelium sccietatib arbitretur.
Culpe sue meritum aute cculos põat.¬
⁊ ex bonorum se existunatione despi¬
ciat. Pollutum ergo exͣ castra exire
ẽ: turpimpugnatione laborantem.
sese excontinentium comparatõe des¬
pice̾. Qui aduesꝑum aqͣ lauatur ⁊ cũ
defectum suum conspiciens ad penitẽ¬
tie lamenta conu̾titur. ut fletib dilu¬
atdnne qd̾ amium de coculta in ꝗnͣ¬
tc̃e accusat. s pꝰ eccasum solis ad cas¬
tra recleat. qr de feruescente cẽpttõis
ardore. necce ẽ ut it̾um fiduciam er
titur. qui pꝰ lamenta penitentie sug¬
escente flammͣ cogitationis illicite

Expanded text:
am lavetur aqua. Et post solis occasum regredietur in castra. Nocturnum quippe somnium est tentatio occulta, per quam tenebrosa cogitatione turpe aliquid corde concipitur, quod tamen corporis opere non expletur. 2. Sed somnio nocturno pollutus egredi extra castra praecipitur, quia videlicet dignum est ut qui immunda cogitatione polluitur indignum se cunctorum fidelium societatibus arbitretur. Culpae suae meritum ante oculos ponat, et ex bonorum se aestimatione despiciat. 475 3. Pollutum ergo extra castra exire, est turpi impugnatione laborantem sese ex continentium comparatione despicere. Qui ad vesperam aqua lavatur, cum defectum suum conspiciens, ad poenitentiae lamenta convertitur, ut fletibus diluat omne quod animum occulta inquinatione accusat. 4. Sed post occasum solis ad castra redeat, quia, defervescente tentationis ardore, necesse est ut iterum fiduciam ergrtitur, qui post lamenta poenitentiae frigescente flamma cogitationis illicitae
Abbreviated transcription (Latin):
efuso ẽ ganguio dolorio stimulo ꝑ¬
sequatur.⁊ apprehendat eũ et poͣsiat
anunã eiꝰ. ad siluam qui ppe cũ ami¬
co imꝰ. queciẽs ad intuenda delicta sb̾¬
ditorum conu̾timͣ. et simplicit̾ lignͣ
succidimus cum delinquentiũ uici¬
a pia intentionem resecamus. S
securis manum fugit: cum sese inc̃¬
itatem pertrahit. Ferrumq de manu¬
brio ꝓsilit: cum de coreptione serin¬
o duri or excedit. Et amiclum ꝑcutit et
cccidit: qui auditorem suum ꝓ lata
contumelia ab sp̃c dilctõe inteificit.
Correptinaiqz mens repente ad odi¬
um proruit: si hanc ĩmocłata correp¬
tio plusquam debuit addicit. s is
qui incante ligna ꝑrutit et ꝓxuũ
extinguit: ad tres necesse ẽ urbes fu¬
giat. ut una earum defensꝯ uiuat:
qr si ad penitentie lamenta conu̾so.
inunitate sacram̃ti sub spe fide eti
karitate abgronditur: reus ꝑpetrati
homicidii non tenetur. Quẽ cum ex¬
tincti proximus non inuenerit ũ
occidit: qr cum clistrictus uidex ue¬

Expanded text:
 stimulo persequatur, et apprehendat eum, et percutiat animam ejus? Ad silvam quippe cum amico imus, quoties ad intuenda delicta subditorum convertimur, et simpliciter ligna succidimus cum delinquentium vitia pia intentione resecamus. 2. Sed securis manum fugit, cum sese increritatem pertrahit; ferrumque de manubrio prosilit, cum de correptione sermo durior excedit. Et amicum percutit, et occidit, qui auditorem suum prolata contumelia a spiritu dilectionis interficit. 3. Correpti namque mens repente ad odium proruit, si 474 hanc immoderata correptio plusquam debuit addicit. Sed is qui incaute ligna percutit, et proximum exstinguit, ad tres necesse est urbes fugiat, ut una earum defensus vivat, quasi ad poenitentiae lamenta conversus, in unitate sacramenti sub spe, fide et charitate absconditur, reus perpetrati homicidii non tenetur. Quem exstincti proximus cum invenerit, non occidit, quia cum districtus judex ve
Abbreviated transcription (Latin):
contrainimicos tuos. et uide¬
ris mulierẽ decora specle. et cõcupis¬
ceris eam. rades eam omnes pilos
capitis eius. et ungulas eiꝯ.⁊ ĩdu¬
et sedebit in domo lugens pr̾em su
idei quomͦ apd̃ eg istaẜuentur.
quit cause quid iũnis ẽ decalua¬
re mulierez. et ungulas eius abs
cidi. U̾bi causa ponanius qd̾ ita
inuenerit eam is qui dicitur ĩue¬
nisse. ut neq capillos n ungulas
hãt. quid hũit qd secundum legẽ
demere uideretur: Nos uero qui¬
b milicia sp̃ualis ẽ. ⁊ arma non car¬
nalia s potenna deo. si decoram mu¬
lierem .ł. animã que adeo pulcra c̾
ataest: ingentili conueratõe ĩue¬
neimia. et sociare uoluerumꝯ eaz
corporixͥ deposito ydolatrie cultu
induitur lugubrib penitentie
indumentio. et deploret pr̃em et
mr̃em hec ẽ oumem memoriam
uerbi dei nouacula ⁊ dectrinͣ õe
reccatian infidelitatio eiꝯꝙ mor
tuumẽ et mane abradatur. hoc eiaz
sunt capilli capitis: et ungule mu¬

Expanded text:
contra inimicos tuos, et videcontra inimicos tuos, et videris mulierem decoram specie, et concupieris eam, rade omnes pilos capitis ejus, et ungulas ejus et induet sedebit in domo lugens patrem sudaei quomodo apud eos ista serventur. Quid causae, quid rationis est, decalvare mulierem, et ungulas ejuscindi? Verbi causa, ponamus quod ita invenerit eam is qui dicitur invenisse, ut neque capillos, neque ungulas habeat, quid habuit quod secundum legem demere videretur? Nobis vero quibus militia spiritalis est, et arma non carnalia, sed potenti a Deo, si decoram mulierem, id est animam, quae a Deo pulchra est creata, in gentili conversatione invenerimus et sociari voluerimus eam corpori Christi, deposito idololatriae cultu, induitur lugubribus poenitentiae indumentis, deploratque patrem et matrem, hoc est, omnem memoriam verbi Dei novacula et doctrina omne peccatum infidelitatis ejus, quod tuum et inane est, abradatur. Hoc enim sunt capilli capitis et ungulae mu
Abbreviated transcription (Latin):
rra. honicidia. elamor. ⁊ indiguatio.
De tristicia rancor. pusillanmita
amaritudo desꝑatio. De accidia: cai¬
ositas. somnolentia. importumtͣs.
inquiecudo. ꝑuagatio. iustabilitͣs
mentio et corporis. u̾bositas ⁊ curi¬
ositas. de cenoxia: contentr̃es. here¬
ses. iactantia. ac presumptio noui¬
tatur. e suꝑbia: contemptꝰ. inui¬
dia. in obedientia blasphemia mur¬
muratio. detractio. aliaq q̃mpła
similia. que cum sint multom̃ioris
cura ista procedunt. omnes ptinꝰ cõq̾¬
escunt ac ꝑpetua parit̾ cum his int̾ne¬
tce delentur. Qd̾ aũt he pestes robꝰ¬
tiores suit: manifesta nature in pug¬
natione i p̃iꝰsentimus. Forcuis einz
militat in membris niis oblecta to
carnalium passionum qͣm studi auͥ¬

Expanded text:
ira homicidia, clamor et indignatio. ira homicidia, clamor et indignatio. De tristitia rancor, pussillanimitas, amaritudo, desperatio. 4. De accidia otiositas, somnolentia, importunitas, inquietudo, pervagatio, instabilitas mentis et corporis, verbositas et curiositas. De cenodoxia contentiones, haereses, jactantia, ac praesumptio novitatum. De superbia contemptus, invidia, inobedientia, blasphemia, murmuratio, detractio, aliaque complura similia, quae cum sint multo majoristura ista procedunt, omnes protinus conquiescunt, ac perpetua pariter cum his internecione delentur. 5. Quod autem hae pestes robustiores sint, manifesta naturae ipsius impugnatione sentimus. Fortius enim militat in membris nostris oblectatio carnalium passionum, quam studia vir
Abbreviated transcription (Latin):
Um intirduxit te dñods cu
uo in terrum quam possessu¬
to ingrediens. ⁊ deleuerit gñts mul¬
cas coram te. etheũ. gerges eũ. tam¬
eum. uebuseum. septẽ gnt̾s multo¬
magis maioris numeri qm tu es et
iste gentes: septem sunt printipa¬
lia uicia. que ꝑ grãm dei inoqͥsqi
spa sp̃ualis uules ex superatis ex¬
termiñre penito admonetur. Ꝙ
uero maioris numeri ẽẽ dicunt᷑:¬
S ido in cathalogo quidez dinu̾ã¬
tur. uii nationes: In expugnatõe
uero earum sine nuu̾̃i ascriptõe po¬
nuntur. Iea enun clicitur. ⁊ deleue¬
rit gentes multas coram te. Nuo¬
si or eium q̃m isrł carnaliũ passionũ
ppło: qui hoc septenario fomite ui¬
ciorum ac radice ꝓcedit. De castrimͣr¬
gia namqz nascuntur cõmessatões
ebriettes.  Deformcatõe: turpiloquia.
scuilitas. luclicra. atq stultilequia.
De philargiria: mendacium. frau¬
datio. furta. periutia. turpio lucri ap¬
petitus. Aa testimonia. ⁊ uiolentia.
inhumanitas atq rapacitas. De

Expanded text:
um introduxerit te Dominus Deus tuus in terram quam possessurus ingredieris, et deleverit gentes multas coram te, Etheum, Gergeseum, et Ameum, et Jebuseum: septem gentes multo majores numero quam tu es, et em. Septem istae gentes septem sunt principalia vitia, quae per gratiam Dei unusquisque spiritalis miles exsuperans exterminare penitus admonetur. Quod vero majoris numeri dicuntEt ideo in catalogo quidem dinumerantur septem nationes, in expugnatione vero earum sine numeri ascriptione ponuntur. Ita enim dicitur, Et deleverit gentes multas coram te . Numerosior est enim quam Israel carnalium passionum populus, qui de hoc septenario fomite vitiorum ac radice procedit. De Gastrimargia namque nasebrietates. De fornicatione turpiloquia, scurrilitas, ludicra, atque stultiloquia. De philargyria mendacium, fraudatio, furta, perjuria, turpis lucri appetitus, falsa testimonia, violentiae, inhumanitas atque rapacitas. De
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ritus ẽ. Quib u̾bis eel ocet ñ pose ꝙ̃¬
quam professionem contemplatiõis
uł sp̃ualis uliciᷤ ampete excercitiu:
qui adhuc uudari terrenis oꝑibus
pertimescunt: ne iuisus infirmita¬
te oamo mentie reu̾tantur. suoq
Iubentur itaq tales ut discedẽtes a
pugnateu̾tantur indomũ suam: qr
non pot̾ duplici corde bella domim p̃¬
liari. uir enun dupłx animo. in cõstãs
ẽ in omnib uiis suis. Tales quippe
oiortet: ut ne miciũ quiee renũcia¬
tionis accipiant. Quib melius est
ut mnacciua uita consistant. quam
tepide contemplatõez exsequentes:
maiori discrimine semetip̾os unn uol¬
uou̾e et ñ reccłe. Similit̾ et ille ata¬
li milicia prohibetur: quiuxorẽ duxe¬
tit: qui plantauerit uineaz ułut
ppagies filioru. Non eĩ pot̾ ẜuire
quiadhuc ni contemplatẽe defigit᷑
carmo. Neno inquit apłs imlitãs
do: implicat se negociis secularib.

Expanded text:
ocet non posse quemquam professionem contemplationis vel spiritualis militiae arripere exercitium, qui adhuc nudari terrenis operibus pertimescunt, ne rursus ad infirmitatem mentis revertantur, suoque firment. Jubentur itaque tales ut discedentes a pugna, revertantur in domum suam, quia non potest duplici corde bella Domini praeliari. Vir enim duplex animo, inconstans est in omnibus viis suis. Tales quippe oportet ut ne initium quidem renuntiationis arripiant, quibus melius est ut in activa vita consistant, quam trepide contemplationem sequentes, majori discrimine semetipsos involvovere et non reddere. Similiter et ille a tali malitia prohibetur qui uxorem duxerit qui plantaverit vineam, velut propagines filiorum. Non enim potest servire qui adhuc in delectatione defigitur carnis. Nemo, inquit Apostolus, militans Deo, implicat
Abbreviated transcription (Latin):
accipit᷑. Porro uicul inquietudio:
uictutemse uult uocari sollicitudi¬
ius. Et pcipitationis facilitas.fer¬
uorbom stuci c̾litur. Et bene ag¬
encli tarditas: consilii mora eẽ uide¬
tur. Uunitũ istasit uicto/ illa uici¬
um. Cali igitur exemplo uicia spe¬
cieo uirtutũ imitant᷑: Et inde se nõ¬
nulli ẽẽ iustos confidunt. unte młe
reprobantur. Aptum exemplũ uici¬
orum. delatiouis specie sumitur. Nã
sic ex inc̾iliis latro pdit. seq iter a¬
gentib iungit fingens se sociui.
donec decipiat inprouisũ et olũ subi¬
to emꝑit ad exitim. latro manifes¬
tus ostenditur. Ita se miscunt intor¬
dum ꝑiculose uirtutib uicia qͦusq
onmem boni oꝑis efficacia ĩ sius
usib rapiant. ut amma que sͥ et

Expanded text:
ur. Porro vitium inquietudinis ur. Porro vitium inquietudinis virtutem se vult vocari sollicitudinis, et praecipitationis facilitas fervor boni studii creditur, et bene agendi tarditas consilii mora esse videtur, dum tamen ista sit virtus, illa vitium. Tali igitur exemplo vitia species virtutum imitantur; et inde se nonnulli esse justos confidunt, unde maxime reprobantur. 4. Aptum exemplum vitiorum de latronis specie sumitur. Nam sicut ex insidiis latro prodit, seque iter agentibus jungit, fingens se socium, donec decipiat improvisum, et dum subito eruperit, ad exitium latro manifestus ostenditur: ita se miscent interdum periculose virtutibus vitia, quousque omnem boni operis efficaciam in suis usibus rapiant,
Abbreviated transcription (Latin):
curum preferunt. Id̾oq ꝑuciosiꝯ
suos sectatores decipiunt:qr se sub
uelamine uirrutũ tegunt. Nam
uicia q̃ statim uirtutũ contraria
apparent. cito dum in palamuener¬
int emeudant᷑. propt̾ ꝙ seqͣces eo¬
rum de talib cͥminib erubescunt.
Carnales aũt plinq ꝑ insensua¬
litatem mentis ñ agneseũt uciũ
ẽe culpabile. qd dignum uidetir
dampnatione. Item quedamincia
species uircutũ ẽẽ uident᷑: s tñ uir¬
futes non sunt. Nam int̾dũ sub
pretertu usticie ciudelitas agitur
uni. Wic et remissa segnicies: mã su¬
etudo ee colitur. ⁊ qued agit torpens
negligentia: putatus ag̾e indulgen¬
tra pietatis. Nonnũꝙ ⁊ uirtutẽ lar¬
gitatis iruitatur iuciũ ꝓclige effusi¬
onio. et uircutẽ parcitatlo tristis te¬
nacitas imitatur: ⁊ uiciũ ꝑtinacie
absconditur sb̾ uirtutt cõstantie.
tem timor sub specie obedientie:
occultatur.⁊ dicituriuitꝰ humili¬
citas uocis: pro uentatis libertate¬

Expanded text:
ciosius suos sectatores decipiunt, quia se sub velamine virtutum tegunt. Nam vitia, quae statim virtutibus contraria apparent, cito, dum palam venerint, emendantur, propter quod sequaces eorum de talibus criminibus erubescunt. 2. Carnales autem plerumque per insensualitatem mentis non agnoscunt vitium esse culpabile, quod dignum videtur damnatione. 3. Item quaedam vitia species virtutum esse videntur, sed tamen virtutes non sunt. Nam interdum sub praetextu justitiae crudelitas agitur, um, sicut et remissa segnities mansuetudo esse creditur, et quod agit torpens negligentia putatur agere indulgentia pietatis. Nonnunquam etiam virtutem largitatis imitatur vitium prodigae effusionis, et virtutem parcitatis tristis tenacitas imitatur, et vitium pertinaciae absconditur sub virtute constantiae. Item timor sub specie obedientiae occultatur, et dicitur virtus humilicitas vocis pro
Abbreviated transcription (Latin):
humanum. Inmittẽs in aqͣm demer¬
sit. qd̾ quidem significabat. qr õs:
ppli qui sub figura aqͣrum in toto
mundo stiles etant: ꝑ xͥ incarũt oez
fecunclitatez ⁊ benedõone acceptĩ
ẽent

Expanded text:
humanum, et immittens in aquam demersit. Quod quidem significabat, quia omnes populi, qui sub figura aquarum in toto mundo steriles erant, per Christi Incarnationem fecunditatem et benedictionem accepturi essent
Abbreviated transcription (Latin):
Ittit rex impiꝰ
duos quinqua¬
genarios cum
subclitis siuis mi¬
litib. ut exhibe¬
ant heliamq:
diuino igne cõ¬
sumptisunt. Tercurs aũt missꝰ sal¬
uatur. Quinquageñrio namq nu¬

Expanded text:
ittit rex impios duos quinquagenarios, cum subditis sibi militibus, ut exhibeant Eliam, qui divino igne consumpti sunt. Tertius autem missus salvatur. Quinquagenarius namqu
Abbreviated transcription (Latin):
institutre monasteria sumpere
te pecculiari posidet. preciosis uł col¬
oratis uestib ñ indiumntur: Set
ulissins atq sinceris. Lauacris
nunquam utuntur dilectione:
quam ꝓgrediuntur: nec aliquid:
impeduri non posit. Canũt autẽ
manib oꝑantes: ⁊ ip̃m laboremi
tanquam cliuino celeunate cõro

Expanded text:
institutione monasteria sumpserunt institutione monasteria sumpserunt te peculium possidet. Pretiosis ac coloratis vestibus non induuntur, sed vilissimis atque sinceris. Lavacro nunquam utuntur delectationequam progrediuntur, nec aliimpediri non possit. Canunt autem manibus 441 operantes et ipsum laborem, tanquam divino celeuma
Abbreviated transcription (Latin):
studiũ defluxerit pauꝑtatis. ł
quis huius conu̾sationis extitit aue¬
tor. cuius isti habitum uitãt᷑. qͣntũ¬
inqͣm peitinet ad auctoritatem uet̾¬
uni scripturarum huius ꝓpositi prin¬
cipes helias ⁊ liscipulus eiꝰ heliseꝯ
fuerunt. siue alii ꝓpħarum qui ha¬
bitabant in solituline. turbib relic¬
tis: faciebant sͥ casulas ꝓpe fluen¬
remum solu in coluit. locuͤtis tã¬
tum et agresti melle nutritus. Iã
deinde progeniti sunt conuerrati¬
onis huius nobilissimmi principes.
paulus. antonus. hilanon. abbas¬
ma chariꝯ.cet̾iq pr̃es: quorũ exẽpl¬
is ꝑ uniu̾sum mund̃ adoleuit sc̃a
institutio moãchorum. Sex autẽ
omimod̾ uitanda. Primũ genꝯ
tium. adiustar scõrum illorũ qui
temporib apłorum inihergolim¬
is uenditis ac distributis omib
ouis inligentib habitabant in
sc̃e cõmunione uite. non dicentes
aliquid ꝓpͥũ: s erant illis om̃ia cõia.
et amma et cor unũ in deũ. horum

Expanded text:
studium defluxit paupertatis, vel quis hujus conversationis exstitit auctor, cujus isti habitum imitantur? Quantum attinet ad auctoritatem veterum Scripturarum, hujus propositi princeps Elias et discipulus ejus Elisaeus fuerunt , sive filii prophetarum, qui habitabant in solitudine, urbibusque relictis, faciebant sibi casulas prope fluenremum solus incoluit, locustis tantum et agresti melle nutritus. lam deinde progeniti sunt conversacionis huius nobilissimi principes Paulus, Anthonius, Hilarion, Macharius ceterique patres, quorum exemplis per universum mundum adolevit sinstitutio monachorum. Sex autem omnimodis evitanda. Primum genus tium, instar sanctorum illorum qui temporibus apostolorum Jerosolymis, venditis ac distributis omnibus suis indigentibus, habitabant in sancta communione vitaliquid proprium, sed erant illis omnia communia, et anima et cor unum . Horum
Abbreviated transcription (Latin):
guntur et imitatẽe untutis.ad qͣs
iuuenuim nullus accessꝰ est. neq
ip̃orum qͣinuis grauissimorsi ⁊ pro¬
batissimorũ seniim: nͥ usq ad uesti¬
bulum neccͣia prebendi quib indi¬
get grã. his presint oingule gra¬
uissime ac probatissime. nõ taut̾
instituendis componendisq mo¬
rib.s ⁊̃ instruendis mentib pe¬
rite atq parate. lanificio ⁊ corpoi
excercent atq sustentanti uestes¬
q ip̃as incachis tradunt: ab his uii¬
cem ꝙ uictu opo est resumentes. hos
mores ac uitam hanc institutre:
ten̾e inidentur cenobia uirginũ sic̃
mõachorum. Monachi autem secii¬
dum humilitatez eliguntur. Mul¬
tes enim ex eis cenodoxie morb cõ¬
maculat. multes abstinentie ĩflat.
extollit scientia. faciunt enim bõa oz
fastidium desiderati honorio. Inter
hos sepius discordia aborit᷑. inuidie¬
q luior de frat̾nio ꝓfectib gignitur:
amor temporalumirerum grassatur.

Expanded text:
guntur, et imitatione virtutis. Ad quas guntur, et imitatione virtutis. Ad quas juvenum nullus accessus est, neque ipsorum quamvis gravissimorum et probatissimorum senum, nisi usque ad vestibulum necessaria praebendi, quibus indigent, gratia. His praesunt singulae gravissimae ac probatissimae, non tantum instituendis componendisque moribus, sed etiam instruendis mentibus peritae, atque paratae. Lanificio etiam corpus exercent atque sustentant, vestesque ipsas monachis tradunt, ab his invicem quod victui opus est resumentes. Hos mores, hanc vitam, hanc institutionem tenere videntur coenobia virginum ac monachorum. 18. Monachi autem secundum humilitatem eliguntur. Multos enim ex eis cenodoxiae morbus commaculat, multos abstinentia inflat et extollit scientia. Faciunt enim nona, sed fastigium desiderati honoris. Inter hos saepius discordia oboritur, invidiaeque livor de fraternis profectibus gignitur, amor temporalium rerum grassatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tui suꝑest ex operib manuũ ⁊ epu¬
larum restrictione tanta cura egẽ¬
tib distribuitur: ut uicħ remane¬
sancte milicie ꝓpositumueĩunt. nĩ
solum liberi s ⁊̃ plerumq ex condi¬
tione ẜuili. uł ꝓpt̾ hoc pocius liberã¬
di. Ueniunt quoq ex uita rustica.¬
et ex opificum excercita tc̃e. ⁊ ex pl¬
ebeio labore: tantoutiq felicioi
quanto forcius edueati. Qͥ si n
adinittantur: graue delictũ ẽ. Mł
tiex eo numero uiri magiui imitã¬
diq extit̾unt. Nam ꝓpt̾ea ⁊in fumͣ
nundielegit deus ut confunderet
forcia. ⁊ stulta mundielegit ut cõ¬
fund̾et sapientes.⁊ ignobilia mi¬
di et ea que ñ sunt tanꝙͣ suit ut¬
ea que ount euacuentur: ut nõ
glietur omniscaro coramdeo. Sim
ili quoq m̾o extant cenobia fem¬
inarum deo sollicite casteq ẜuiẽ¬
tiũ. que habitaculis suio segrega¬
te ac remote auiris qͣm longissie:
pia tantum sc̃itatis caritate un¬

Expanded text:
tui superest ex operibus manuum et eputui superest ex operibus manuum et epularum restrictione, tanta cura egentibus distribuitur, ut nihil remanesanctae militiae propositum veniunt non solum liberi, sed etiam plerumque ex conditione servili, vel propter hoc potius liberandi. Veniunt quoqet ex opificum exercitatione et plebeio labore, tanto utique felicius quanto fortius educati: qui si non admittantur, graue delictum est; multi enim ex eo numero uere magni et imitandi extiterunt. nam propterea et infirma mundi elegit deuforcia, et stulta mundi elegit, ut confunderet sapientes, atque ignobilia mundi et ea, que non sunt, ut ea, que sunt, evacuaret, ut non glorietur omnisili quoque modo exstant et coenobia feminarum Deo sollicite casteque servientium, quae in habitaculis suis segregatae ac remotae a viris quam longissime pia tantum sanctitatis charitate jun
Abbreviated transcription (Latin):
patrem urant. Hiuero pres iutel¬
lectu tollerantia atq discretõe in¬
signes omnib reb excelsi uulla
suꝑbia consulunt his quos filios
appellant. magna sua inin bendo
auccoritate: eorum in obediendo
uoluntate. Conueniunt aũt õs
festina cum ꝓꝑatione ad oronem
sollempniũ orarum celebrantes
fixa intentẽe cordio ⁊ usq ad cõ¬
sinmato̾em pcalmorum sine fasti¬
dio persistentes. Item conuẽiunt
dieb singulis interpositiᷤᷤ adhuc
patrem. audiunt autem ip̃m eũ¬
credibili studio. sũmo silenticiaf¬
fectus aĩorum suoꝵ ꝓut eos ꝓueca¬
uerit clisserẽtis or̾o: uł gemitu ł
fletu significantes. Corpꝰ magn¬
o demde cum silentio reflerunt tã¬
tum quantum saluti necc̃e ẽ: coh¬
ercente uo quoq eorum per par¬
simoniam concupiscentie gulaz.
Itaq non solum a carnib ⁊ auin¬
o abstinent ꝓsufficientia domã¬
darũ libidinum: s ⁊̃ ab om̃bus
queuentris ⁊ gut̾is ꝓuocant ap¬
petitum. Sane quicꝗd neccͣio uic¬

Expanded text:
patrem vocant. Hi vero patres intellectu, tolerantia atque discretione insignes, omnibus rebus excelsi, nulla superbia consulunt his quos filios appellant, magna sua in jubendo auctoritate, magna illorum in obediendo voluntate. 14. Conveniunt autem omnes festina cum properatione, ad orationem solemnium horarum, celebrantes fixa intentione cordis, usque ad consummationem psalmorum sine fastidio persistentes. Item conveniunt, diebus singulis interpositis, dum adhuc Patrem. Audiunt autem eum incredibili studio, summo silentio, affectusque animorum suorum, prout eos provocaverit disserentis fletu significantes per corpus. Deinde cum silentio magno reficiunt tantum quantum saluti necesse est, coercente unoquoque per parcimoniam concupiscentiae gulam, Itaque non solum a carnibus et vino abstinent pro sufficientia domandarum libidinum, sed etiam ab omnibus, quae ventris et gutturis provocant appetitum. Sane quidquid necessario vic