comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uenient̾ẽ ad me c̾su̾mant᷑. Si aut̾ẽ ñ: ut scĩã.
uerba hȩc si ñ dubitantis qͥd duoꝵ potius
euenturũ sit s irascentis & minantis accipiamꝰ: nul¬
laquestio ẽ. More qͥppe humano d̾s in seͥpt᷑is ad ho¬
mines loqͥt᷑ & eiꝰ irã nouert sine ꝑtͣbatione eiꝰ intellige¬
re qͥnouerunt. Solemꝰ aut̾e etiã sic minant᷑ loqͥ. uide¬
amꝰ si ñ tͥ facio. aut uideamꝰ siñ illi facio: & si non po¬
tero illi facere. uł sciam: idẽ hoc ipsũ exꝑibor utrũ
ñ possem. Quod cũ minando ñ ignorando r. irati

Expanded text:
uenientem ad me consummantur; si autem non, ut sciam. uerba haec si non dubitantis, quid duorum potius euenturum sit, sed irascentis et minantis accipiamus, nulla quaestio est. more quippe humano deus in scripturis ad homines loquitur et eius iram nouerunt sine perturbatione eius intellegere qui nouerunt. solemus autem etiam sic minanter loqui: "uideamus, si non tibi facio" aut: "uideamus, si non illi fecero", et: "si non potuero tibi facere, uel sciam", id est: hoc ipsum experibor, utrum non possim
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ qd̾ibi aitꝰ. qͥcontͣ uos ñ est ꝓuob̾ ẽ : In hoc enĩ fae¬
t᷑. Ut gͦ ut᷑q sententia uera sit. sicuti uera ẽ ꝙ illa uͥ
ꝗͥd restat intelligenaũ. nͥ qͥa ille intanti nominis ue¬
natione confir manaꝰ fuit. uͥ ñ erat cont᷑ eccła̾m s¬
ꝓeccła: ⁊ in illa tam̃ seꝑatione culpãdꝰ uͥ collig̾et spar¬
gerꝙ. ⁊ si forte uenirꝙ ad excłan. ñ illud qd̾ habebat
ibi acciꝑet. s in qͦ ab errauerat emendaretꝰ. Com¬

Expanded text:
verum quod ibi ait, Qui contra vos non est, pro vobis est? In hoc enim fao utraque sententia uera sit — sicuti uera est et illa ubi pro uobis est — quid restat intellegendum, nisi quia ille in tanti nominis ueneratione confirmandus fuit, ubi non erat contra ecclesesia, et in illa tamen separatione culpandus, ubi, si colligeret, spargeret et, si forte ueniret ad ecclesiam, non illud quod habebat ibi acciperet, sed in quo aberrauerat emendaret? C
Abbreviated transcription (Latin):
cõm̃dat apłs.fides. spes. caritas. Possunt etiã mul¬
to conuenientiꝰ tres ille ub̾tates euuãgłicȩ. tͥcena
sexagena. centena: ut ininfimo habitet pudici¬
tia coniuigalis. suꝑͣ uiduał. atq hoc suꝑior uirgi¬
nalis: & siqͥd melius scdm fidẽ ciuitatis huiꝰ intel¬
ligi & dici potest. Hoc etiã de ceti̾s quȩ hic expo¬
nenda sunt dixerĩ. q̃r & si ñ uno dixerim modo.
ad unã tam̃ catholice fidi concordiã reuocanda fc̃.¬

Expanded text:
commendat apostolus, fides, spes, caritas; possunt etiam mulcommendat apostolus, fides, spes, caritas; possunt etiam multo conuenientius tres illae ubertates euangelicae, tricena, sexagena, centena, ut in infimo habitet pudicitia coniugalis, supra uidualis adque hac superior uirginalis, et si quid melius secundum fidem ciuitatis huius intellegi et dici potest. Hoc etiam de ceteris, quae hic exponenda sunt, dixerim, quia, etsi non uno disseruntur modo, ad unam tamen catholicae fidei concordiam reuocanda
Abbreviated transcription (Latin):
hec aptius: dũ tam̃ ea quȩ dicunt᷑ adhanc de qua loqͥ¬
mͣ di ciuitatẽ in hoc scło maligno tanqͣm indiluiio
ꝑegͥnant̾e om̃ia referant᷑ si ab eiꝰ sensu qui ista conscrip¬
sit ñ uult longe aberrare qͥ exponit: exempligr̾a ue¬
lut si qͥspiã qͦd hic scriptũ est inferiora bicamerata &
tͥcamerata facies eã. ñ qͦd ego in illo oꝑe dixi uł intel¬
lexi. qͥa ex om̃ib gentibꝰ eccł̃ia congregatur. bicame¬
rata dicta ꝓpt̾ duo genera hominu̾. circu̾cisionẽ scili¬
Tcamerata uͦ eo qͦd om̃s gentes de tͥbus filiis noe pꝰdilu¬
uiũ reꝑate sunt. S aliud dicat aliqͥd. qͦd afiłi regła
ñ sit alienũ. Nam qm̃ ñ solas mninferioribꝰ mansioneᷤ
dix̃ bicamerata. & insuꝑiorib suꝑioꝵ. &. hȩc apel¬
lauit tͥcamerata. ut abimo sursũ u̾sus t̾cia consur¬
geret habitatio.Possunt hic intelligi & tͥa illa que

Expanded text:
haec aptius, dum tamen ea, quae dicuntur, ad hanc de qua loquhaec aptius, dum tamen ea, quae dicuntur, ad hanc de qua loquimur Dei ciuitatem in hoc saeculo maligno tamquam in diluuio peregrinantem omnia referantur. si ab eius sensu. qui ista conscripsit, non uult longe aberrare, qui exponit. Exempli gratia, uelut si quispiam, quod hic scriptum est: Inferiora bicamerata et tricamerata facies eam, non quod ego in illo opere dixi uelit intellegi, quia ex omnibus gentibus ecclesia congregatur, bicameratam dictam propter duo genera hominum, circumcisionem scilitricameratam vero, eo quod omnes gentes de tribus filiis Noe post diluvium reparatae sunt; sed aliud dicat aliquid quod fide a fidei regula non sit alienum. Nam quoniam non solas in inferioribus mansiones 40 dixit bicamerata et in superioribus superiorum et haec appellauit tricamerata, ut ab imo sursum uersus tertia consurgeret habitatio: possunt hic intellegi et tria illa, quae
Abbreviated transcription (Latin):
metiaris supinũ seu ꝓnũ: Sexies tantũ longus est
a capite ad pedes. quam latꝰ adextra in sinistrã. uł
asinistra dextrã. & decies quã altꝰ at̾ra. Unde facta
est archa trecentoꝵ longitudine cubitoꝵ. & qͥnqua¬
ginta in latitudine. & tͥginta in altitudine. & qͦd
ostiũ in latere accepit: ꝓfecto illud ẽ uulnꝰ quando
latus crucifixi lancea ꝑforatũ est. Hac quippe ad il¬
lũ uenientes ingrediuntur. quia inde sacram̾̃ta ma¬
nart̾ quib credentes mitiant᷑. & qͦd delignis qͣdra¬
tis fieri uibentur. undiq stabilẽ uitam sc̃oꝵ signifi¬
cat. Quacũq enĩ u̾teris. quadratũ stabit. & cetera
quȩ cũ in eiusdem arcȩ constructione dicunt᷑. eccli¬
asticarũ signa st̃ rerũ. S ea n̾c ꝑseqͥ longũ ẽ: ꝙ hoc i̾a
fecimꝰ in oꝑe qͦd adu̾sus faustũ manicheũ scripsimꝰ.
& fieri qͥdẽ potest ut & nob̾ qͥspiã & alius alio exponat

Expanded text:
metiaris supinum seu pronum, sexies tantum longus est metiaris supinum seu pronum, sexies tantum longus est a capite ad pedes quam latus a dextra in sinistram uel a sinistra in dextram et decies quam altus a terra. unde facta est arca trecentorum in longitudine cubitorum et quinquaginta in latitudine et triginta in altitudine. et quod ostium in latere accepit, profecto illud est uulnus, quando latus crucifixi lancea perforatum est; hac quippe ad illum uenientes ingrediuntur, quia inde sacramenta manarunt, quibus credentes initiantur. et quod de lignis quadratis fieri iubetur, undique stabilem uitam sanctorum significat; quacumque enim uerteris quadratum, stabit. et cetera, quae cum in eiusdem arcae constructione dicuntur, ecclesiasticarum signa sunt rerum. sed ea nunc persequi longum est et hoc iam fEt fieri quidem potest, ut et nobis quispiam et alius alio exponat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficiendi sunt ciues ciuitatis dĩ m illa ñ mortalita¬
te qua equabunt᷑ angłiᷤ dĩ. s sic̃ ẽe̾ possunt in hac
ꝑegͥnatione ꝑfecti. imꝑat d̾s ut archã faciat in qua
cũ suis idest uxore & filiis & nurib & cũ animalibꝰ
quȩ ad illũ ex di p̃cepto in archã ingressi sunt lib̾a¬
retur adiluuii uastitate ꝓculdubio figura ẽ ꝑegͥnã¬
tis in hoc scło ciuitatis di. hoc ẽ eccłiȩ quȩ fit salua
ꝑ lignũ in quo pependit mediator dĩ & hominũ
homo xp̾c iħs. Nam & m̃sure ipsȩ longitudinis &
altitudinis. & latitudinis eius. significant corpꝰ hu
manũ: in cuiꝰ ueritate ad homines p̾nuntiatus est
uenturꝰ. & uenit. Humani quippe corꝑis longitudo
a uertice usq ad uestigia sexies tantũ hab&e: quã
latitudo quȩ ẽ ab uno latere ad alterũ latus. &
decies tantũ altitudo cuius altitudinis m̃sura ẽ
in latere. adorso aduentre. uelut si acentẽ hominẽ

Expanded text:
perficiendi sunt ciues ciuitatis dei in illa immortalitaperficiendi sunt ciues ciuitatis dei in illa immortalitate, qua aequabuntur angelis Dei, sed sicut esse possunt in hac peregrinatione perfecti imperat Deus, ut arcam faciat, in qua cum suis, id est uxore, filiis et nuribus, et cum animalibus, quae ad illum ex Dei praecepto in arcam ingressa sunt, liberaretur a diluuii uastitate: procul dubio figura est peregrinantis in hoc saeculo ciuitatis Dei, hoc est ecclesiae, quae fit salua per lignum, in quo pependit mediator Dei et hominum, homo Christus Iesus. Nam et mensurae ipsae/longitudinis et altitudinis et latitudimanum, in cuius ueritate ad homines praenuntiatus est uenturus et uenit. humani quippe corporis longitudo a uertice usque ad uestigia sexies tantum habet quam latitudo, quae est ab uno latere ad alterum latus, et decies tantum quam altitudo, cuius altitudinis mensura est in latere a dorso ad uentrem. uelut si iacentem hominem
Abbreviated transcription (Latin):
t recogitauit & dix ds. Deleã hominem
quẽ feci afacie t̾rȩ. abhomine usq ad pe¬
cus. & a repentib usq ad uolatilia cȩli¬
enĩ sicut hominẽ ita dm̃ cuiꝰquã facti sui penitet. cu¬
iuis est deom̃ib omĩno reb tã fixa sententia. qͣm certa
p̾scientia. s si ñ utat᷑ scriptura talib u̾bis. ñ se quodã
modo familiariꝰ insinuat om̃n generi hominũ quib
uult ẽẽ consultũ ut &. p̾̃tereat suꝑbientes. & excitet ne¬
gligentes: & exerceat querentes. & alat intelligentes.
Quod ñ faceret siñ se pͥus inclinaret: & quodamm de
scenderet ad iacentes. Quod autẽ etiã int̾i̾tũ omĩum
amimaliũ terrenoꝵ. uolatiliũq denũtiat. magni¬
tudine̾ future cladis effatur. ñ animantib rationis
exꝑtibus tanquã & ipsa peccauerint minat᷑ exitiũ.
Iam uͦ quod noe homini iusto. & sic̃ de illo scriptura ueri¬
dica loquitur insua generatione ꝑfecto ñ utiq sicut

Expanded text:
t recogitavit et dixit Deus: Deleam hominem quem feci a facie terrae, ab homine usque ad pecus, et a repentibus usque ad volatilia coelienim sicut hominem ita deum cuiusquam facti sai paenitet, cuius est de omnibus omnino rebus tam fixa sententia quam certa praescientia. sed si non utatur scriptura talibus uerbis, non se quodam modo familiarius insinuabit omni generi hominum, quibus uult esse consultum, ut et perterreat superbientes et excitet neglegentes et exerceat quaerentes et alat intellegentes. quod non faceret, si non prius inclinaret et quodam modo descenderet ad iacentes. quod autem etiam interitum omnium animalium terrenorum uolatiliumque denuntiat, magnitudinem futurae cladis effatur, non animantibus rationis expertibus, tamquam et ipsa peccauerint, minatur exitium. Iam uero quod Noe, homini iusto et, sicut de illo scriptura ueridica loquitur, in sua generatione perfecto — non utique sicut
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ in sua mente conspiciunt.: sed illi qͥ eam ta quã
imaginẽ uident: ut possent adeũ cuiꝰ imago est.
spiciendo uident. etiam illud uid̾e coniciendo:
qm̃ ñdũ possunt facie ad faciem. Nenĩ ait apłus
ui demꝰ nunc inspeculi̾i: s uidemꝰ ñc ꝑspeculum.

Expanded text:
mus in sua mente conspiciunt, sed illi qui eam tamquam mus in sua mente conspiciunt, sed illi qui eam tamquam imaginem uident, ut possint ad eum cuius imago est spiciendo uident, etiam illud uidere coniciendo, quoniam nondum possunt facie ad faciem. non enim ait apostolus: "uidemus nunc in speculum", sed: uidemus nunc per speculum.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ. si ñ inlocis qm̃ non sunt corꝑatam̃ int̾ se nun᷑ in
ista uita magnitudinib seꝑant᷑. Neq enĩ qͥa mo¬
les nulle ibi sunt. id̾o ñ uidemꝰ malio maiore e̾e̾
memoꝵ ã qu̾a intelligent aͣ. inalio contra. In alio
duo hȩc amoris magnituoine suꝑarxͥ siue sint ip¬
sa duo int̾ se equali a. siue ñ sint equalia. Atq tta ꝙ
a singulis bina & abinis singula: ꝙ asingulis singu¬
la. maiorib minora uincunt᷑. Et quando int̾ se
equal a fuerint ab om̃i languore sanata. nec tunc
equabit᷑ rei nat᷑a in mutabili. ea res que ꝑgr̃am
ñ mutat᷑: qͥa ñ equat᷑ creat᷑a ereatori. ꝙ. quando ab
om̃i languore sanabit᷑ mutabit᷑. S hane ñ solũ incor¬
ꝑalẽ. uerũ et q̃ su̾me inseꝑabiłe. uereq ĩmutabi¬
lem tͥnitat̾ẽ. cũ uen̾it uisio que facie ad faciem
concessũ ẽ: ñ illi sunt qͥea qͤdigessimꝰ & cõmendaui¬

Expanded text:
etsi non locis, quoniam non sunt corpora, tamen inter se nunc in etsi non locis, quoniam non sunt corpora, tamen inter se nunc in ista uita magnitudinibus separantur. neque enim quia moles nullae ibi sunt, ideo non uidemus in alio maiorem esse memoriam quam intellegentiam, in alio contra, in alio duo haec amoris magnitudine superari, siue sint ipsa duo inter se aequalia siue non sint aequalia, atque ita et a singulis bina et a binis singula et a singulis singula, maioribus minora uincuntur. et quando inter se aequalia fuerint ab omni languore sanata, nec tunc aequabitur rei natura immutabili ea res, quae per gratiam non mutabitur, quia non aequatur creatura creatori, et quando ab omni languore sanabitur, mutabitur. Sed hanc non solum incorporalem uerum etiam summe inseparabilem uereque immutabilem trinitatconcessum est, non illi sunt qui ea quae digessimus et commendaui
Abbreviated transcription (Latin):
parenti ꝓliq cõmuni ⁊. UInde nec parens intel¬
ligit᷑ e̾e᷑. nec ples. habeat in hac imagine aliꝗͣ
licet ualde imparẽ similitudinẽ sp̃e scĩ: ñ ta¬
mensicut in ista imagine tͥnitatis n̾ hȩc tria
imus homo. s unius hominis sunt. Ita in ipsa
sima trinitate cuniꝰ hec imago ẽ. n̾ unius dĩ s̃
illa tria. s unus as ẽ. ꝙtressunt illȩ. ñ una ꝑ¬
sona. Qd̾ sane mirabilit̾ ineffabile ẽ uel in effa¬
bilit̾ mirabile. cũ sit una ꝑsona hȩc imago
tͥnitatis. Ipsa uͦ su̾ma tͥnitas tresꝑsonȩ sint:
inseꝑabilior ẽ illa tͥnitas ꝑsonarũ triũ. qu̾a hȩc
uius. Illa qͥppe innat᷑a diuinitatis. siue id melius
dicit᷑ ditatis qd̾ ẽ hoc ẽ. atq in c̃omutabilit̃ in¬
ter se ac semꝑ equalis ẽ. nec aliquando ñ fuit
aut alit̾ fuit. nec aliquando n̾ erit. aut aliter
erit: Ista uͦ tria que sunt in impari imagine.

Expanded text:
parenti prolique communis, unde nec parens intelparenti prolique communis, unde nec parens intelligitur esse, nec proles, habeat in hac imagine aliquam, licet valde imparem, similitudinem Spiritus sancti: non tamen, sicut in ista imagine Trinitatis non haec tria unus homo, sed unius hominis sunt, ita in ipsa summa Trinitate cujus haec imago est, unius Dei sunt illa tria, sed unus Deus est, et tres sunt illae, non una persona. quod sane mirabiliter ineffabile est uel ineffabiliter mirabile, cum sit una persona haec imago trinitatis, ipsa uero summa trinitas tres personae sint, inseparabilior est illa trinitas personarum trium quam haec unius. illa quippe in natura diuinitatis, siue id melius dicitur deitatis, quod est, hoc est atque incommutabiliter inter se ac semper aequalis est nec aliquando non fuit aut aliter fuit nec aliquando non erit aut aliter erit. ista uero tria, quae sunt in impari imagine,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnitate. qͦ in cõꝑ abilit̾ reb oĩb ante cellit.
tant̾a ẽ inseꝑabilitas. ut ẽ tͥnitas hoĩnũ ñ possit di¬
ci uis h e.Illa unꝰ d̃s & dicat᷑. ꝙ sit. Nec in uno do̾
sit illa tͥnitas. s unus a ÷. Nec rursus que ad modũ
ista imago qd̾ ẽ hõ. habens illa tͥa una ẽ ꝑsona. ita
ẽ illa tͥnitas. s tres ꝑsone sunt. pat̾ filii ꝙ filiꝰ patͥs.
xime illa ꝗͣpecora ñ habent. idẽ qͦ res intelligibi¬
les ita c̾tinent᷑. ut ñ in ea ꝑsensus corꝑisuenerint.
habeat ꝓmodulo suo in hac imagine tͥnitatis in cõ¬
parabilit̃ qͥdem imparẽ. s tałen qualemeũq si¬
militudinẽ patris. Itẽq utelligentia hominis
que ꝑ intentionẽ cogitationis inde format᷑. qu̾a¬
do qd̾ scit᷑ dicit᷑. ꝙ nulliꝰ lingue cordis uerbũ est.
habeat in sua magna disparilitate ñ nullã si¬
militudin ẽ filii: ꝙ amor hominis descientia ꝓce¬
dens ꝙ memoriã intelligentiã Eoniungens. tanꝗͣ.

Expanded text:
it, tanta est inseparabilitas, ut cum trinitas hominum non possit dici unus homo, illa unus deus et dicatur et sit, nec in uno deo sit illa trinitas, sed unus deus. nec rursus quemadmodum ista imago, quod est homo, habens illa tria una persona est, ita est illa trinitas, sed tres personae sunt, pater filii et filius patris xime illa quam pecora non habent, id est, qua res intelligibiles ita continentur, ut non in eam per sensus corporis venerint, habeat pro modulo suo in hac imagine Trinitatis incomparabiliter quidem imparem, sed tamen qualemcumque similitudinem Patris; itemque inteller intentionem cogitationis inde formatur, quando quod scitur dicitur, et nullius linguae cordis verbum est, habeat in sua magna disparitate nonnullam similitudinem Filii; et amor hominis de scientia procedens, et memoriam intelligentiamque conjungens, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
⁊andis. ꝗͣ postea u̾itas ꝓdidit. ñ ex mea. s ex uniu̾se eccłe
sententia. plenarii concilii auctoritate roborata atq
fecisse. ut gentes iudanare cog̃ent᷑. Etiam hoc enĩ di¬
co ñ ex mea s ex apłi pauli salutari doctͥna: ꝑ imiu̾sam
eccłam retenta atq seruata. Disputans gͦ de senten
tia eippͥqni. iultũ infra m̾ita positꝰ eipͥani: dico sacra¬
ĩitũ baptisini. & bonos ꝙ malos posse hab̾e. posse da¬
re.posse acciꝑe. Et bonos qͥdem utilit̾ ae salub̾t᷑. ma¬
los aut̃ ꝑnitiose. atq penalit̾: cũ illud tam̃ inut̾sq sit¬
equalit̃ integrũ: atq nehil uit̾ e̾eᷤ ad eiꝰ equalẽ in õib
uitegͥtatẽ. quanto peior idtͣat habeat int̾ benos ma¬
los: sic̃ nichil int̾ est. ꝗͣto melior id habeat int bonos.
Ae ꝑ hoc nichil ꝙ̃ int̾ ẽ quanto peior idtͣaat. siẽ uichil

Expanded text:
zandis, quam postea ueritas prodidit, non ex mea, sed ex uniuersa ecclesiae zandis, quam postea ueritas prodidit, non ex mea, sed ex uniuersa ecclesiae sententia plenarii concilii auctoritate roborata atque fecisse, ut gentes iudaizare cogerentur. etiam hoc enim dico non ex mea, sed ex apostoli Pauli salutari doctrina per uniuersam ecclesiam retenta atque stia Cypriani multum infra merita positus Cypriani dico sacramentum baptismi et bonos et malos posse habere, posse dare, posse accipere, et bonos quidem utiliter ac salubriter, malos autem perniciose adque poenaliter, cum illud tamen in utequalem in omnibus integritatem, quanto pejor id habeat inter malos, sicut nihil interest quanto melior id habeat inter bonos. Ac per hoc etiam nihil interest quanto pejor id tradat, sicut nihil
Abbreviated transcription (Latin):
pia mat̃ eccła. Qũauis isti ꝙ apd̃ hereticos cognoscant¬
baptismũ xͥ. illi aut̃ alit̃ uisũ sit: ut ꝑ eũ minus ali¬
qͥd uidentẽ. ꝙ in unitate firmissime ꝑmanentẽ. ma¬
nifestius demonstraret᷑ heretieis. ꝗͣ sacͥlego scelere
rũꝑet᷑ uincłm pacis. Neq enĩ pharisei ceei qͣuis dicen¬
tes aliquando qd̾ fieri aebebat. cõꝑandi erant apło pe¬
tro: qͣuis dicentii aliquando qd̾ fieri ñ debebat. Ñ so¬
lũ aut̃ istoꝵ ariditas illiꝰ uiriditati conferenda ñ ẽ: s
nec alioꝵ fructꝰ. illiꝰ ub̃tati ad equandꝰ ẽ. Gentes eñ in¬
daitare nemo nẽ cogit: nec id̾o tam̃ qͥsꝗ nẽ in eccłã quã¬
tũ lib& ꝓfecerit. pet̾ apostolatui ꝯferendus ẽ. Qua ꝓpt̃
reddens debitã reuerentiã. dignũq honorẽ ꝗͣtũ ualeo p¬
dicẽ auit̃ eũ sensisse descismaticis uel hereticis bapti¬

Expanded text:
pia mater eccpia mater eccBaptismum Christi, illi autem aliter visum sit; ut per eum minus aliquid videntem, et in unitate firmissime permanentem, manifestius demonstraretur haereticis, quam sacrilego scelere rumperetur vinculum pacis. Neque enim Pharisaei caeci, quamvis dicentes aliquando quod fieri debebat, comparandi erant apostolo Petro, quamvis dicenti aliquando quod fieri non debebat. Non solum autem istorum ariditas illius viriditati conferenda non est: sed nec aliorum fructus illius ubertati adaequandus est. gentes enim iudaizare nemo nunc cogit, nec ideo tamen quisquam nunc in ecclesia, quantumlibet profecerit, Petri apostolatui conferendus est. quapropter reddens debitam reuerentiam dignumque honorem, quantum ualeo, perdicere aliter eum sensisse de schismaticis uel haereticis bapti
Abbreviated transcription (Latin):
runt. ꝙ abipso baptisino seꝑatos e̾eᷤᷤ arbitͣtꝰ est: isti
aut̃ parũ sceleris putãtes. qd̾ ipsiꝰ xͥ unitate seꝑati
sunt. & iam baptismũ eiꝰ illic ñ e̾e ᷤᷤ. & see᷑ exisse ꝯten¬
dint. Tam gͦ longe s̃ a fecũditata cipͥani: ut nee pur¬
gamĩtis eiꝰ equent᷑. Itẽ qͥsqͥs ñ habens caritatẽ. ꝙ ꝑaitas
uias moꝵ ingrediens pessimoꝵ. intꝰ uidet᷑ e̾eᷤᷤc̃foris
sit. ꝙ baptismũ xͥ nec in hereticis repetit. nichil eiꝰ ad¬
uiuat sterilitatẽ. qͦ ñ fecu̾̃idat᷑ suo.s fructu onerat᷑ alie¬
no. fieri aut̃ pot̾ ut aliqͥs uigeat in radice caritatis.
ꝙ in qͦcipͥanꝰ alit̾ sapuit. rectissime sapiat: ꝙ t̾n incipͥ¬
ano ꝗͣ in isto plura fecũda sint: ꝙ inisto ꝗͣ ii eipͥano
plura purganda sint. N solũ itaq malos catholicos nul
int̾ raros ꝙ paueos excellentissime gr̃e uiros num̾at

Expanded text:
runt, etiam ab ipso baptismo separatos esse arbitratus est; isti runt, etiam ab ipso baptismo separatos esse arbitratus est; isti autem parum sceleris putantes quod ipsi a Christi unitate separati sunt, etiam baptismum eius illic non esse et secum exisse contendunt. tam ergo longe sunt a fecunditate Cypriani, ut nec purgamentis eius aequentur. Item quisquis non habens caritatem et perditas uias morum ingrediens pessimorum intus uidetur esse cum foris sit et baptismum Christi nec in haereticis repetit. nihil eius adiuuat sterilitatem, quod non fecundatur suo, sed fructu oneratur alieno. fieri autem potest, ut aliquis uigeat in radice caritatis et in quo Cyprianus aliter sapuit rectissime sapiat, et tamen in Cypriano quam in isto plura fecunda sint et in isto quam in Cypriano plura purganda sint. non solum itaque malos catholicos nullinter raros et paucos excellentissimae gratiae uiros numerat
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ adhuc corrũpit᷑ ꝙ aggͣuat aninã minꝰ liqͥde cer¬
nere. ꝙ alit̾ saꝑe qd̾ in eadem caritate ꝑmanenti as
ẽ uołuit reuelabit: sic in hoĩne carnali atq ꝑũso
potest aliqd bonũ ꝙ utile repꝑiri. qͥd̾ aliunde sit ñ ex
ipso. Nã ut in palmite fructuoso inuenit᷑ aliqͥd qd pen¬
gandũ sit ut maiore fructũ ferat: ita & in arũ dine
sterili atq arida uel alligata solꝙ uua pendere. ẜid̾o¬
sic̃ stultũ ẽ fructiferi palmitis purgam̃ta diligere.
cõmode aut̃ facit qͥ ponia suauia uͥq suspensa ñ res¬
puit: ita qͥsqͥs abunitate p̾cisus ꝓpt̾ea rebapti⁊at.
qͥa cipͥano uisĩ ẽ ab hereticis uenientes denuo bap¬
tirari oportere. landanda intãto uiro au̾sat᷑. ꝙ em̃¬
danda sectat᷑: nec ea ipsa q̃ sectat᷑ asseqͥt᷑. ille eñ
dũ xelo dĩ gͣuit᷑ detestat᷑ eos qͥse abunitate seꝑaue¬

Expanded text:
quod adhuc corrumpitur et adgrauat animam minus liquide cerquod adhuc corrumpitur et adgrauat animam minus liquide cernere et aliter sapere quod in eadem caritate permanenti deus cum uoluerit reuelabit, sic in homine carnali adque peruerso potest aliquod bonum et utile repperiri, quod aliunde sit, non ex ipso. nam ut in palmite fructuoso inuenitur aliquid quod purgandum sit, ut maiorem fructum ferat, ita et in arundine sterili adque arida uel alligata solsicut stultum est fructiferi palmitis purgamenta diligere, commode autem facit qui poma suauia ubique suspensa non respuit, ita quisquis ab unitate praecisus propterea rebaptizat, quia Cypriano uisum est ab haereticis uenientes denuo baptizari oportere, laudanda in tanto uiro auersatur et emendanda sectatur nec ea ipsa quae sectatur assequitur. ille enim dum zelo dei grauiter detestatur eos qui se ab unitate separaue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ dare ꝙ acciꝑe baptismi sacͣm̃tũ. satis eluxit pastorib
ecclȩ catholicȩ toto orbe diffuse: ꝑ qͦs pꝰea plenarii
concilii auctoritate originalis consuetudo firmata
ẽ. ꝙͣ ouẽ q̃ foris errabat. ꝙ dnicũ caracterẽ a fallacib
dep̃datorib suis foris acceꝑat. uenientẽ ad xͥane
unitatis salutẽ aberrore corrigi. acaptiuitate lib̾a¬
ri. auuln̾e sanari. caracter̾e tam̃ inea anĩcẽ ag¬
suoꝵ fructib conuin cunt᷑. in qͥb infinẽ usq ꝑdurant :
qr sed̾m p̾seientiã di. sic̃ multe oues errant ext̾us. sic
multi lupi insidiant᷑ iit̾iꝰ. int̾ qͦs tam̃ nou̾ dñs qͥ st̃
eiꝰ. qͥ ñ audiunt uocẽ nͥ pastoris. ꝙ̃ eu̾clamat ꝑsimiles
phariseoꝵ. de qͥb dictũ ẽ qͣdicunt facite. Sic̃ enĩħo
spĩtalis habens fine̾ p̃cepti. idẽ caritate decorde pu¬
ro ꝙ ꝯseientia bona. ⁊ fide ñficta. pot̾ aliqͥd ex corꝑe

Expanded text:
et dare, et accipere baptismi sacramentum satis eluxit pastoribus et dare, et accipere baptismi sacramentum satis eluxit pastoribus Ecclesiae catholicae toto orbe diffusae, per quos postea plenarii concilii auctoritate originalis consuetudo firmata etiam ouem, quae foris errabat et dominicum caracterem a fallacibus depraedatoribus suis foris acceperat, uenientem ad christianae unitatis salutem ab errore corrigi, a captiuitate liberari, a uulnere sanari, caracterem tamen in ea dominicum agsuorum fructibus conuincuntur, in quibus in finem usque perdurant, quia secundum praescientiam dei, sicut multae oues errant exterius, sic multi lupi insidiantur interius, inter quos tamen nouit deus qui sunt eius, qui non audiunt uocem nisi pastoris, etiam cum clamat per similes pharisaeorum, de quibus dictum est: quae dicunt facite. Sicut enim homo spiritalis habens finem praecepti, id est caritatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, potest aliquid ex corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ł Quaꝓpt̾ sic̃ apparet hominib in unitate catholiea
baptitatis. qͥ scło u̾bis solis & ñ factis renuntiant. qͦmͦ
ꝑtinent ad huiꝰ archȩ mysteriũ. in qͥb ñ est consci-¬
entiȩ bonȩ interrogatio.
accipientis posse uiolari: nec obaliud illis tẽꝑib ꝗͣdo
ista qͣstio ꝯtͣ utiłẽ ꝯsuetudinẽ. disput̾onib salua cari¬
tate atq unitate alt̾cantib discuti ebant᷑. Ni sum est
qͥb dam ꝙ̃ egregiis uiris antistͣib xp̃i. int̾ qͦs p̃cipue
beatꝰ cipͥanus eminebat. ñ e̾eᷤᷤ posse apd̾ heticos uel scis¬
effectu uel usu sac̾m̃ti: ꝙ qͥa eiꝰ effectus atq usus in
lib̾atione apecẽis & cordis rechtudine. apd̾ hereticos
ꝯu̾tentib ocłos adint̾ioris paleȩ multitudinẽ. eꝰ ꝙ hi
remissionẽ pecc̃oꝵ nec aare posse nec hab̾e. qͥa ñ malig¬
nis s bonis filiis dictũ ẽ. si cui dimiserit pecẽa. di¬
mittent᷑ ei: sicui retinueritis. tenebunt᷑: hab̾e tam̃¬

Expanded text:
 quapropter, sicut apparet hominibus, in unitate catholica baptizati, qui saeculo uerbis solis et non factis renuntiant, quomodo pertinent ad huius arcae mysterium, in quibus non est conscientiae bonae interrogatio accipientis posse uiolari. nec ob aliud illis temporibus, quando ista quaestio contra utilem consuetudinem disputationibus salua caritate atque unitate altercantibus discutiebatur, uisum est quibusdam etiam egregiis uiris, antistitibus Christi, inter quos praecipue beatus Cyprianus eminebat, non esse posse apud haereticos uel schiseffectu uel usu sacramenti; et quia eius effectus atque usus in liberatione a peccatis et cordis rectitudine apud haereticos conuertentibus oculos ad interioris paleae multitudinem, cum et hi remissionem peccatorum nec' dare posse nec habere, quia non malignis, sed bonis filiis dictum est: si cui dimiseritis peccata, dimittent
Abbreviated transcription (Latin):
em̃e donũ dĩ. cuĩ uenditores apłos credidit. Qd
si ad ipsũ baptismũ fictꝰ accessit .. Dimissa sant pec¬
cata. an ñsunt dimissa :. Cligant qd̾ uolunt: utrũ¬
lib& elegerint. sufficiat nob̾. si dimissa dixint. ꝗo
ficto remissionẽ oꝑatꝰ ẽ pecc̃ors.. Si dix̃int ñ e̾e̾
dimissa: quero si pꝰea fictionẽ suã corde concusso
tia uelsaclegio ꝑseũans. pecc̾oꝵ ab oliti onẽ ñ
sin̾e fieri. atq ita intelligant in cõmunionib ab
eccła seꝑatis. posse homines baptizari: uͭ xͥ baptis¬
mus eadem sacͣm̃ti celebͣtione dat᷑ ꝙ sumit᷑: qͥta¬
men it̃t ꝓsit adremissionẽ peccoꝵs. cũ qͥsq reconei¬
liatꝰ unitati. saclegio dissensionis exuit᷑. qͦ eiꝰ pec¬
cã tenebant᷑ : dimitti ñ sinebant᷑. Siẽ enĩ in illo
qͥfictꝰ accesserat fit ut ñ denuo baptiaet᷑. ẜ ipse pia
correctione ⁊ u̾aci confessione purget᷑. qd̾ ñ posset

Expanded text:
emere donum Dei, cujus venditores apostolos credidit. Quid emere donum Dei, cujus venditores apostolos credidit. Quid si ad ipsum baptismum fictus accessit, dimissa sunt ei peccata, an non sunt dimissa? eligant quod volunt, utrumlibet elegerint, sufficit nobis; si dimissa dixerint, qficto remissionem operatus est peccatorum? si dixerint non esse dimissa, quaero si postea fictionem suam corde concussotia vel sacrilegio perseverans, peccatorum abolitionem non sinere fieri: atque ita intelligant in communionibus ab Ecclesia separatis posse homines baptizari, ubi Christi Baptismus eadem sacramenti celebratione datur et sumitur; qui tamen tunc prosit ad remissionem peccatorum, cum quis reconciliatus unitati, sacrilegio dissensionis exuitur, quo ejus peccata tenebantur, et dimitti non sinebantur. Sicut enim in illo qui fictus accesserat, fit ut non denuo baptizetur, sed ipsa pia correctione et veraci confessione purgetur, quod non posset
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ induit: nec in xͦ baptizatꝰ habendꝰ ẽ. Porro qd̾ in
xͦ dicimꝰ baptiratũ: fatem᷑ eũ xp̃m induisse. Et si hoc
fatem᷑: regen̾atũ fatem᷑. Qd̾si ita ẽ: pecẽa dimissa
nꝙ usq ad huc. si iam facta ẽ remissio peccoꝵ̃ : An ñ
ẽ inscismate odiũ fr̃nũ c. Qͥs hoc dix̾it. ẽ s origo ꝙ ꝑti¬
natia scismatis nulla sit alia. nͥ odiũ fr̃isc. hanc illi
qͣstionẽ solu̾e sibi uident᷑ c̃dicunt: ñ ẽ gͦ inscismate
remissio peccoꝵ. ꝙ id̾o nec regeñatio ñoui honimis:
ꝙ ꝓpt̾ea nec baptisiuᷤᷤ ͥ. Nos aut̃ qͥa fatem᷑ ibi e̾e̾ bap¬
tismũ xͥ. hanc eiꝰ qͣsti one soluendam ꝓponimꝰ: magus¬
ille symon. utr̃ũ uͦ xͥ baptismate tinctꝰ sit. Respon¬
debunt ita: qͥa sc̃e scͥpt᷑e auctoritate eogunt᷑. Quero
gͦ utrũ fateant᷑ ei dimissa pecca: pfecto fatebunt᷑.
Itẽ quero cͣ ei dỹxcit petrus: ñ eũ hab̾e partẽ insor
t̃e scoꝵ. ꝙa inqͥunt postea peceauit: pecuma uolenᷤ

Expanded text:
si non induit, nec in Christo baptizatus habendus est. Porro quia in Christo dicimus baptizatum, fatemur eum Christum induisse, etsi hoc fatemur, regeneratum fatemur: quod si ita est, et peccata dimissa net usque adhuc, si iam facta est remissio peccatorum? an non est in schismate odium fraternum? quis hoc dixerit, cum et origo et pertinacia schismatis nulla sit alia nisi odium fratris? Hanc illi quaestionem soluere sibi uidentur, cum dicunt: non est ergo in schismate remissio peccatorum et ideo nec regeneratio noui hominis et propterea nec baptismum Christi.\' nos autem quia fatemur ibi esse baptismum Christi, hanc eis quaestionem soluendam proponimille Simon utrum uero Christi baptismate tinctus sit. respondebunt: "ita u, quia sanctae scripturae auctoritate coguntur. quaero ergo utrum fateantur ei dimissa peccata. profecto fatebuntur. item quaero, cur ei dixerit Petrus non eum habere partem in sorum? Quia, inquiunt, postea peccavit, pecunia volens
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ illo erant: ipsũ ẽ̾eᷤᷤ certissime retinebant. at eñĩ cor¬
pꝰ ipsũ erat: in qͦ resurrex̃. Qͥd hoc adrẽ:. Nlã: illud
utiq ipsũ corpꝰ erat in qͦ in mõte tͣnsfig̾atꝰ ẽ. ipsum
erat iuuenis in qͦ natꝰ ẽ : tam̃ siqͥs eũ uiuenẽ repen¬
te uidiss qͥ ñ nͥ infantulũ noss ñ utiq agnoseẽt.
An uͦ adliniam̃ta mutanda ñ poc̃. celerit᷑ qͣi potestas.
qd̾ potest ꝑ annoꝵ moras hominis etas:.I

Expanded text:
cum illo erant, ipsum esse certissime retinebant. at enim corcum illo erant, ipsum esse certissime retinebant. at enim corpus ipsum erat, in quo resurrexit. quid hoc ad rem? nam illud utique ipsum corpus erat, in quo in monte transfiguratus est, et ipsum erat iuuenis, in quo natus est, et tamen, si quis eum iuuenem repente uidisset, qui non nisi infantulum nosset, non utique agnosceret. an uero ad liniamenta mutanda non potest celeriter dei potestas, quod potest per annorum moras hominis aetas:
Abbreviated transcription (Latin):
factũ sit: qͦ ñ possit᷑ agnosei. Cũ eni leg̃r tenebant᷑
oełi eoꝵ neagnoscerent eũ.: inꝑeaim̃tũ qd̾ da ag¬
so corꝑe cuiꝰ alia erat effigies. aliqͥd factũ fuisse qͦ ĩ pe¬
aim̃to ten̾ent᷑. id ẽ morã agnoseendi pat̾ent᷑ ocłi il¬
loꝵ. S ego miror ẽduo sint in corꝑe qͥb cuiꝰq
spẽs agnoscat᷑. liniam̃ta ⁊ color: eurante resur rec¬
tionẽ qd̵ inmonte qd̾ in monte ita tͣufig̾atꝰ eͣ ut
fieret uultꝰ eiꝰ splendidꝰ sicut sol: ⁊ ueminẽ mou&
usq ad tãtã excellentiã falgoris ꝙ lucis colore sui cor¬
ꝑis eũ mutare potuisse. & pꝰresur rectionẽ mouet ali¬
quatenꝰ liniam̃ta mutasse. ut ñ poss agnosei. ꝙ rur¬
sus eadem potentie facilitate siẽ tẽ pͥstinũ colorẽ.
sie ꝙ pꝰ resurrectionẽ pͥstina liniam̃ta reuocasse.
N ã ꝙ illi tres discipsĩ ante quoꝵ ocłos inmõte tͣnsfig̾atꝰ
eͣ ñ eũ agnosc̾ent. si ad eostalis aliunde ueniss. S qͥ a

Expanded text:
non posset agnosci. cum enim legitur: Tenebantur oculi eorum, ne agnoscerent eum, impedimentum quoddam agso corpore, cuius alia erat effigies, aliquid factum fuisse, quo impedimento tenerentur, id est moram agnoscendi paterentur oculi illorum. sed ego miror, cum duo sint in corpore, quibus cuiusque species agnoscatur, liniamenta et color, cur ante resurrectionem, quod in monte ita transfiguratus est, ut fieret uultus eius splendidus sicut sol, neminem mouet eum usque ad tantam excellentiam fulgoris et lucis colorem sui corporis mutare potuisse et post resurrectionem mouet aliquatenus liniamenta mutasse, ut non posset agnosci, et rursus eadem potentiae facilitate sicut tunc pristinum colorem sic et post resurrectionem pristina liniamenta reuocasse. nam et illi tres discipuli, ante quorum oculos in monte transfiguratus est, non eum agnoscerent, si ad eos talis aliunde uenisset; sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc multa ferenda st̃. Itaq duȩ st̾ uxores iacob libere.
ambe quippe st̃ filiȩ remissionis peccatoꝵ. hoc ẽ dealba¬
tionis qđ ẽ laban: uerũtam̃ una amat᷑. alia tolerat᷑.
s quȩ tolerat᷑. ipsa pͥus & uberiꝰ fecundat᷑. ut siñ ꝓpt̾

Expanded text:
hoc multa ferenda sunt. Itaque duae sunt uxores Iacob liberae, hoc multa ferenda sunt. Itaque duae sunt uxores Iacob liberae, ambae quippe sunt filiae remissionis peccatorum, hoc est dealbationis, quod est Laban. uerum tamen una amatur, alia toleratur. sed quae toleratur, ipsa prius et uberius fecundatur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
boriosa. in eo uͦ qͦd appetit liͣminosa sapientia. Quid opꝰ ẽ
inqͥt credere. qͦd ñ mͥ ostendit᷑. manifestũ aliqͦd u̾bũ ꝓme.
qͦ uideã rerũ om̃iũ pͥncipiũ: Id enĩ ẽ in qͦd maxime ac
primitꝰ in ardescit: siuere studiosus ẽ animꝰ rationał. cui
respondeat᷑. Pulchrũ ẽqͥdẽ qđ desidãs. & amari dignissi¬
mũ s pͥus nubit. lia: &e pꝰea rachel. Ardor gͦ iste adid uale¬
at. ut ordo ñ recuset᷑ s potius toleret᷑. sine quo ñ potest ad
id ꝑueniri. qđ tanto ardore diligit᷑. Cũ autẽ ꝑuentũ fue¬
rit: simul habebit᷑ in hoc scło ñ solũ spetiosa intelligentia.
s etiã laboriosa iustitia. Quãlibet enĩ acute sincerit̾q
cernat᷑. amortalib incõmutabile bonũ: adhoc corpꝰ qͦd
corrũpit᷑ adgͣuat animã. & depͥmit t̾rena in habita¬
tio sensũ multa cogitantẽ. Adunũ gͦ tendendũ. s. ꝓpt̾

Expanded text:
boriosa; in eo uero, quod adpetit, luminosa sapientia. "quid opus est," boriosa; in eo uero, quod adpetit, luminosa sapientia. "quid opus est," inquit, " credere, quod non mihi ostenditur manifestum? aliquod uerbum prome, quo uideam rerum omnium princprimitus inardescit, si ueri studiosus est animus rationalis". cui respondeatur: pulchrum est quidem quod desideras et amari dignissimum, sed prius nubit Lia et postea Rachel. ardor ergo iste ad id ualeat, ut ordo non recusetur, sed potius toleretur, sine quo non potest ad id perueniri quod tanto ardore diligitur. cum autem peruentum fuerit, simul habebitur in hoc saeculo non solum speciosa intellegentia sed etiam laboriosa iustitia. quamlibet enim acute sinceriterque cernatur a mortalibus incommutabile bonum, adhuc corpus, quod corrumpitur, aggrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. ad unum ergo tendendum, sed propter
Abbreviated transcription (Latin):
labor oꝑandi quȩ iusta st̃. qͣm uoluptas intelligendi quȩ
uera st̃. Ad hoc ualet qđ scriptuẽ. Concupisti sapientiã:
serua mandata . &. dñs p̃bet illã tͥ. Mandata utiq ad¬
iustitiã ꝑtinentia. ustitia aut̃e quȩ ex fide ẽ. quȩ intẽp
tationũ incerta u̾sat᷑ ut pie credendo qđ ñdũ intelligit.
etiã intelligentiȩ meritũ conseqͣt᷑. Entũ enĩ ualet qͦd mͦ¬
cõmãui ẽẽ scriptũ. concupisti sapientiã seruamandata.
& dñs p̾b&. illã tͥ. tantũ & illud ualere arbitror. Nisi credi¬
deritis. ñ intelligetis. Ut iustitia ad fidẽ. ad sapientiã uͦ
intelligentia ꝑtinere monstraret᷑. Pinde in his qͥ fraglans
ingenti amore ꝑspicue ueritatis. ñ ẽ impbandũ studiũ
s ad ordin̾e reuocandũ. ũt afide incipiat & bonis morib
enitat᷑ ꝑuenire qͦd intendit. In eo qͥppe qͦ u̾sat᷑ uirtꝰ ẽ la¬

Expanded text:
labor operandi quae iusta sunt quam uoluptas intellegendi quae labor operandi quae iusta sunt quam uoluptas intellegendi quae uera sunt. ad hoc ualet quod scriptum est: concupisti sapientiam, serua mandata, et dominus pjustitiam pertinentia, justitiam quae ex fide est, quae inter tentationum incerta versatur: ut pie credendo quod nondum intelligit, etiam intelligentiae meritum consequatur: quantum enim valet, quod moraui esse scriptum: concupisti sapientiam, serua mandata. et dominus praebet illam tibi, tantum et illud ualere arbitror: nisi credideritis, non intellegetis, ut iustitia ad fidem, ad sapientiam uero intellegentia pertinere monstretur. proinde in his qui flagrant ingenti amore perspicuae ueritatis, non est inprobandum studium, sed ad ordinem reuocandum. ut a fide incipiat et bonis moribus nitatur peruenire, quo tendit. in eo quippe, quod uersatur, uirtus est la
Abbreviated transcription (Latin):
honora patrẽ aut matrẽ. ñ mec abĩs. ñ occides. ñ furabis. ñ
falsũ testimoniũ dices: ñ concupisces uxorẽ ꝓximi. qͥb
qͣntũ potuerit obseruatis. pꝰea qͣm homini ꝓconcupita
& sꝑata pulcherrima delectatione doctrine. ꝑ tẽptatio¬
nes uarias qͣsi ꝑ huiꝰ scłi noctẽ toleranti e laboris adhese¬
rit. uelut. ꝓrachel lia inopinata coniunc̾ta sit: & hanc
sustinet ut adillã ꝑueniat. si ꝑseuerant᷑ amat acceptiꝰ illis
sine ulla tolerantia laboris quȩ magendo patiendoq am¬
plectanda ẽ. statĩ adpulchiȩ atq ꝑfectȩ sapientiȩ delitias
ꝑuenire. S hoc ñ potest int̾ra morientiũ. Hoc enũ uidetͣ
significare. qđ dictũ ẽ adiacob. Non ẽ moris in loco nr̃o.
ut minor nubat pͥusqͣm maior. Qañ absurde maior ap¬
pellat᷑ quȩ tp̃r pͥoi ẽ. Por ẽ autẽ in recta hominis eruditiõe

Expanded text:
honora patrem et matrem. non moechaberis, non occides, non furaberis, non honora patrem et matrem. non moechaberis, non occides, non furaberis, non falsum testimonium dicentum potuerit obseruatis posteaquam homini pro concupita et sperata pulcherrima delectatione doctrinae per temtationes uarias quasi per huius saeculi noctem tolerantia laboris adhaeserit — uelut pro Bachel Lia inopinata coniuncta sit — et hanc sustinet ut ad illam perueniat, si perseueranter amat, acceptis aliis sine ulla tolerantia laboris, quae in agendo patiendoque amplectenda est, statim ad pulchrae atque perfectae sapientiae delicias peruenire; sed hoc non potest in terra morientium. hoc enim uidetur significare quod dictum est ad Iacob: non est moris in loco nostro, ut minor nubat prius quam maior; quia non absurde maior appellatur quae tempore prior est. prior est autem in recta hominis eruditione
Abbreviated transcription (Latin):
iustitiȩ. nͥ ut qͥete uiuat inu̾bo. & qđ uidet᷑ pͥncipium¬
qđ ẽ ds̃. gͦ ꝓpt̾ rachel ñ ꝓpt̾ liã. Nã qͥs tande amauerit
inoꝑib iustitiȩ laborẽ actionũ atq passionũ: qͥ eã uitã
ppt̾ se ipsũ expetiui̾t: sic̃ nec iacob liam. S tam̃ sibi nocte
suppositã inusũ gena̾ndi: amplexus. & fecunditatẽ eiꝰ
exꝑtꝰ est. Dñs enĩ eã qͥa ꝑ se ipsã diligi ñ potãt. p̾mo ut
adrachel ꝑueniret᷑ tolerari fecitͥ. Deinde ꝓpt̾ filios cõm̃¬
dauit. Ita uͦ unꝰ quisq utilis dĩ seruis sub de albationis
peccatoꝵ suoꝵ gr̃a c̃stitutꝰ. qͥd aliud insua conu̾sione
meditatꝰ est. qͥd aliud corde gestauit. qͥd aliud adama¬
uit. nͥ doctrinã sapientiȩ. qͣm pleriq se adepturos & ꝑcep¬
turos putant. stati ut se in sept̾e p̾ceptis legis exercueruit:
quȩ sunt dedilectione pximi. Necuiqͣ homini noceat᷑. idẽ

Expanded text:
iustitiae, niustitiae, nrit in operibus iustitiae laborem actionum atque passionum? quis eam uitam propter se ipsam expetiuerit? sicut nec Iacob Liam, sed tamen sibi nocte subpositam in usum generandi amplexus et fecunditatem eius expertus est. dominus enim eam, quia per se ipsam diligi non poterat, primo ut ad Rachel perueniretur, tolerari fecit, deinde propter filios commendauit. ita uero unusquisque utilis dei seruus sub dealbationis peccatorum suorum gratia constitutus quid aliud in sua conuersatione meditatus est, quid aliud corde gestauit, quid aliud adamauit nisi doctrinam sapientiae ? quam plerique se adepturos et percepturos putant statim, ut se in septem praeceptis legis exercuerint, quae sunt de dilectione proximi, ne cuiquam homini noceatur, id est:
Abbreviated transcription (Latin):
uisũ pͥncipiũ. siue u̾bũ ex qͦ uidet᷑ pͥncipiũ. Actio gͦhu¬
mane mortalitatis. quȩ uitȩ in qͦ uiuimꝰ ex fide multa
laboriosa oꝑa facientes. Incerti qͦ exitu ꝓueniant. aduti¬
litat̾e eoꝵ quibꝰ consulere uolumꝰ ĩpsa ẽ lia pͥor uxor ia¬
cob: adꝑ hoc & infirmis ocłis fuisse cõmemorat᷑. Cogitatio¬
nes enĩ mortaliũ timide. &. incerdȩ ꝓuidentiȩ nr̃e. Spes
uͦ et̾nȩ cõtẽplationis di. habens certã & delectabilẽ
intelligentiã ueritatis: ipsa ẽ rachel. Unde etiã dr bona
faciȩ. & pulchra speciȩ. hanc enĩ amat om̃is pie studi¬
osus. & ꝓpt̃̾ hanc seruit gr̃ȩ dĩ. qua peccata nr̃a & si
fuerint sic̃ phȩniqͥũ: tanquã nix dealbant᷑. Laban qͥppe
int̾p̃tat᷑ dealbatio: cui seruiuit iacob ꝓpt̾ rachel. Neq
sequisq conu̾tit sub gr̃a remissionis peccatoꝵ seruire

Expanded text:
uisum principium" siue "uerbum, ex quo uidetur principium". actio ergo huuisum principium" siue "uerbum, ex quo uidetur principium". actio ergo humanae mortalisque uitae, in qua uiuimus ex fide multa laboriosa opera facientes, incerti quo exitu proueniant ad utilitatem eorum quibus consulere uolumus, ipsa est Lia, prior uxor Iacob; ac per hoc et infirmis oculis fuisse commemoratur; cogitationes enim mortalium timidae, et incertae prouidentiae nostrae. spes uero aeternae contemplationis dei habens certam et delectabilem intellegentiam ueritatis, ipsa est Rachel.\' unde etiam dicitur bona facie et pulchra specie. Hanc enim amat omnis pie studiosus et propter hanc seruit gratiae dei, qua peccata nostra, etsi fuerint sicut phoenicium, tamquam nix dealbantur. Laban quippe interpretatur „dealbatio"; cui seruiuit Iacob propter Rachel. neque enim se quisque conuertit sub gratia remissionis peccatorum seruire
Abbreviated transcription (Latin):
error obiecit: delibero ut possumꝰ misterioꝵ
secreta rimem᷑. Pulsemꝰq fidĩ pietate. ut nob̾
apiat᷑ a dn̾o qͥd rerũ sigurauĩnt .iiiiͬ. iste uxores iacob:
qͣrũ due libere. duȩ ancillȩ fuert. Uidemꝰ enĩ apłm in
libã & ancilla quas habuit abrabã: duo testam̃ta intel¬
ligere.S ibi in una & una faciliꝰ apparet qđ dr. hic aut̾e
due sunt & due. Deinde ibi ancillȩ filiꝰ exheredat᷑. hic uͦ
ancillarũ filii simul cũ filiis lib̾arũ. t̾rã ꝓmissionis ac¬
cipiunt. Unde hic ꝓculdubio aliqͥd aliud significat᷑.
Quãqͣm enĩ duas lib̾ãs uxores iacob ad nouũ testam̃tũ
qͦ in lib̾tate uocati sumꝰ existim̾e ꝑtinere: ñ tam̃ frustͣ
ramꝰ: alia et̾na in quã delectationẽ dĩ contẽplabimi
Ista dñs passione. illa resurrectione declarauit. dmino¬
nent nos ad hoc intelligendũ.: illarũ etiã nomina femi¬
narũ. Dicunt enĩ qđ lia int̾p̃tat᷑ laborans: rachel autẽ

Expanded text:
error obiecit, de libero, ut possumus, mysteriorum secreta rimemur pulsemusque fidei pietate, ut nobis aperiatur a domino, quid rerum figurauerint quattuor istae uxores Iacob, quarum duae liberae, duae ancillae fuerunt. uidemus enim apostolum in libera et ancilla, quas habuit Abraham, duo testamenta intellegere. sed ibi in una et una facilius adparet, quod dicitur; hic autem duae sunt et duae. deinde ibi ancillae filius exheredatur, hic uero ancillarum filii simul cum filiis liberarum terram promissionis accipiunt: unde hic procul dubio aliquid aliud significatur. Quamquam enim duas liberas uxores Iacob ad nouum testamentum, quo in libertatem uocati sumus, existimem pertinere, non tamen frustra ramus; alia aeterna, in qua delectationem dei contemplabimur. istam dominus passione, illam resurrectione declarauit. admonent nos ad hoc intellegendum illarum etiam nomina feminarum. dicunt enim quod Lia interpretatur "laborans", Rachel autem
Abbreviated transcription (Latin):
uat᷑ qd̾ dictũ ẽ. Et ego dilig̾a eũ: ꝙ ostendam me
ipsũ illi. Uerũptam̃ in hac ꝑegͥnatione quantũ
rei huiꝰ intelligentiꝰ uel scientia qͥsq ꝓfecerit :
tantomagis caueat diabolica uitia. suꝑbiam ꝙ
in uidentiã. Remin̾it hic ipsũ exͣngłm ioħis quã
multo ãplius erigit ad contẽplationẽ ueritatis :
tã multo ampliꝰ p̾ciꝑe de dulcedine caritatis.
& quia illud p̃ceptũ uerissimũ ac salub̾rimũ ẽ quan

Expanded text:
ligam eum et ostendam me ipsum illi. uerum tamen in hac peregrinatione quantum rei huius intellegentia uel scientia quisque profecerit, tanto magis caueat diabolica uitia, superbiam et inuidentiam; meminerit hic ipsum euangelium Iohannis, quam multo amplius erigit ad contemplationem ueritatis, tam multo amplius praecipere de dulcedine caritatis. et quia illud praeceptum ueris
Abbreviated transcription (Latin):
tibile ẽ & aggͣuat animã: ꝙ si quando ad iuta ex¬
cedit hanc nebulã qua tegit᷑ omĩs t̾ra. idẽ hane
carnalem caliginẽ qua tegit᷑ oĩs uita t̾rena. tã ꝗͣ
rapida coruscatione ꝑst̾ngit᷑. ꝙ in sũmitatẽ redit
uiuente desidĩo qͦrursus erigat᷑. nec sufficiente
mundicia qͦ figat᷑. Et quanto qͥsq hoc magis potest.
tanto maior ẽ: quanto autͣ minꝰ. tanto minor. Si
aut̃ nichil ad huc tale mens hominis ex ꝑta ẽ. in qͣ
finendisq cupiditatib huiꝰ scłi moralis uirtutis
actione. tamꝗͣ in comitatu tͥũ illoꝵ eungłistarũ.
cũ mediatore ãbulans xp̃o. eũ qͥ filiusdi sẽꝑ ẽ ꝓpt̾

Expanded text:
tibile est et adgrauat animam, et si quando adiuta excedit hanc nebulam, qua tegitur omnis terra, id est hanc carnalem caliginem, qua tegitur omnis uita terrena, tamquam rapida coruscatione perstringitur et in suam infirmitatem redit uiuente desiderio, quo rursus erigatur, nec sufficiente munditia, qua figatur. et quanto quisque hoc magis potest, tanto maior est. quanto autem minus, tanto minor. si autem nihil adhuc tale mens hominis experta est, in qfiniendisque cupiditatibus huius saeculi moralis uirtutis actione tamquam in comitatu trium illorum euangelistarum cum mediatore Christo ambulans. eum qui filius dei semper est
Abbreviated transcription (Latin):
tasiar᷑ corꝑaliũ atq carnaliũ. serenissima in cõmu¬
tabilis ueritatis lucȩ potiat᷑. ꝙ. m̃te penitꝰ a con¬
suetudine uite huiꝰ alienata illi comstant᷑ ꝙ indecli¬
nabiłr hereat: nec qͥd qͣrat nec qͥs q̃rat intelligit.
Credat gͦ poeiꝰ sublimi auctoritati mininiẽq fallaei:
quãdiũ sumꝰ incorꝑe. ꝑegͥnari nos a año & abulare
ꝑfidem. ñ dũ ꝑspecien. ac sic ꝑseuerant᷑ retnens
atq custodiens. fidem spem & caritatẽ. intendat

Expanded text:
tasiarum corporalium atque carnalium, serenissima incommutasiarum corporalium atque carnalium, serenissima incommutabilis veritatis luce potiatur, et mente penitus a consuetudine vitae hujus alienata, illi constanter et indeclinabiliter baereat, nec quid quaerat nec quis quaerat intelligit. Credat ergo potius sublimi auctoritati minimeque 115 fallaci, quandiu sumus in corpore peregrinari nos a Domino et ambulare per fidem, nondum per speciem, ac sic perseveranter retinens atque custodiens fidem, spem et charitatem, intendat
Abbreviated transcription (Latin):
ne ipse sp̃s qͥtͥnitati eũ substantialis ꝙ coȩ¬
t̃nus ẽ. tantũ mͦ patͥs e̾ẽ. ñ etiã filii sp̃s puta¬
ret᷑. Ptremo suas oues petͦ se amanti eiusq amorẽ
t̃ confitenti conm̃dans. dic̾ eundẽ ioħem sic se uel¬
le man̾e donec ueniat: uͥ etiã mͥ uidet᷑ alto do eu¬
isse mist̾io. istã ipsam ioħis ȩungłistȩ dispensa¬
tionẽ qua in lucẽ limpidissimã ũbi sublimitate
fert᷑ Nbi tͥnitatis equalitas. ꝙ ĩ cõmutabilitas
uideri potest. & qua maximȩ ꝓpͥetate distet
acȩt᷑is. hõ cuiꝰ susceptione u̾bũ caro factũ est. ꝑ¬
spieue cerni cognosciq ñ posse. nͥ cũ ipse dñs
uenerit. id̾o sic manebit aonec ueniat. Maneb̾
aut̃ nunc infide credentiũ. t̾c aut̃ faciȩ ad faci¬
em. contẽplandũ erit: c̃apparuerit uita nr̃a. &
nos c̃ ipso apparebimꝰ ingła. Qsqͥs aut̃ arbitͣtur
homini uitã istã mortalẽ ad huc agenti posse con¬
tinge. ut de moto atq discusso omĩ nubilo phan

Expanded text:
nitati consubstantialis et coaeternus est, tantummodo patris esse, non etiam filii spiritus putaretur. postremo suas oues Petro se amanti eumque amorem ter confitenti commendans dicit eundem Iohannem sic se uelle manere, donec ueniat. ubi etiam mihi uidetur alto docuisse mysterio istam ipsam Iohannis euangelicam dispensationem, qua in lucem liquidissimam uerbi sublimiter fertur, ubi trinitatis aequalitas et incommutabilitas uideri potest, et qua maxime proprietate distet a ceteris homo, cuius susceptione uerbum caro factum est, perspicue cerni cognoscique non posse, nisi cum ipse dominus uenerit. ideo sic manebit, donec ueniat. manebit autem nunc in fide credentium, tunc autem facie ad faciem contemplandum erit, cum apparuerit uita nostra et nos cum ipso apphomini uitam istam mortalem adhuc agenti posse contingere, ut dimoto atque discusso om