comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum actionẽ. Si ũo q̃r utrũ peccã que
fecerut electi. tunc ꝓdeant in noticiã
oĩum. sic̃ mala dãnandoꝵ õĩb er̃ no¬
ta: non legius hoc expressum inscͥpt᷑a
Uñ nõ irrõnabiłr putari pot̾. peccata
hic ꝑ penitẽciã tecta ⁊ deleta. illic ĩ te¬
gi aliis. alia uo cunctis ꝓpalari .D̾ his
D his

Expanded text:
r utrum peccata quae fecerunt electi, prodeant tunc in notitiam omnium, sicut mala damnandorum omnibus erunt nota, non legi hoc expressum in Scriptura. Unde non irrationabiliter putari potest peccata hic per poenitentiam tecta et deleta, illic etiam tegi aliis, alia vero cunctis propalari. 5. De his
Abbreviated transcription (Latin):
s qr ipsius p̃scĩa falli non potest. sine
dubio nõ alius. s ipsi peccant. quos ds
peccaturos ẽẽ p̃scunt. ⁊ iõ si non malũ
s bonũ facẽ uoluissẽt. non malũ facturi
p̃iudentur. ab eo qui nouit: quid sit qͥsq
facturus. his uerb̃ aꝑte ostendr. si diligẽ
ter attendamꝰ. prescĩa di non ẽẽ cã ma¬
loꝵ. que p̾scit. qr non ea p̃sit tanquam
facturꝰ nec tanquã sura. s illoꝵ. qui s̃
facturi. uł habituri. Presciuit gͦ illa so¬
la noticia. non bñplacito auetoritatis.
Uñ datur intelligi qd ds econuerso p̃s¬
cit bona tanquã sua. tanquã ea que fac¬
turus ẽ uĩ illo p̾se ẽ dosimul fũint ip̃iꝰ
noticia:⁊ auctoritatis bñplacitum. Utrũ¬

Expanded text:
sed quia illius praescientia falli non potest, sine dubio non alius, sed ipsi peccant, quos Deus peccaturos esse praescivit: et ideo, si non malum, sed bonum facere voluissent, non malum facturi praeviderentur ab eo qui novit quod sit quisque factuter attendamus, praescientiam Dei non esse causam malorum quae praescit; quia non ea praescit tanquam facturum, nec tanquam sua, sed illorum qui sunt ea facturi vel habituri; praescivit ergo illa sola notitia, sed non beneplacito auctoritatis. Unde datur intelligi quod Deus, e converso, praescit bona tanquam sua, tanquam ea quae facturus est, ut illa praesciendo simul fuerit ipsius notitia, et auctoritatis b
Abbreviated transcription (Latin):
Uates aui m̃tis appellati s̃. cuius sig̃ra¬
tio multiplex est. Modo .N. sac̃̾dotẽ.
latur incantũ. huiꝰ sunt duo gen̾a.
p̃centoꝵ ⁊ suecentoꝵ. Precentor. qui
uocem premittit incantu. subcentoꝵ
qui subsequent canendo respondet
his breuit̾ tractatis. ãmonẽdi s̃ xp̃i
ministri. quatinus sic̃ excellũt ordi¬
nis dignitate. ita precellãt uite scĩta¬
te. ut plebs eis ꝯmissa. eoꝵq discipli¬
nis edocta. gratant̾ eis obediat. ⁊ eor̃
imitacione de die indiẽ ꝓficiat. a qͥ¬
bus diuina sacram̃ta ꝑcipuĩt. ⁊ imis¬
sarum sollempnia auduit. Missa au
racio fit in illo officio. unde dr ite
sa est ad celestia tẽdẽtes post eam. uł
qr missus celestis uenit adꝯsecrãdũ
dñicũ corpus. ꝑ quẽ ad altare celeste

Expanded text:
ates a vi mentis appellati sunt, cujus significatio multiplex est. Modo enim sacerdotem,latur in cantu. Hujus sunt duo genera: praecentor, et succentor. Praecentor qui vocem praemittit in cantu, succentor qui subsequenter canendo respondet. His breviter tractatis admonendi sunt Christi ministri, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, ita praecellant vitae sanctitate, ut plebs eis commissa, eorumque disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat, a quibus divina sacramenta percipiunt, et missarum solemnia audiunt. Missa autjus commemoratio fit in illo officio: unde dicitursa est ad coelestia, tendentes post eam; vel quia missus coelestis venit ad consecrandum dominicum corpus, per quem ad a
Abbreviated transcription (Latin):
tute di crucrari sine c̾ature ministĩo
asserũt. s ᷤ reꝓbos hoĩes ibi nõ ꝑ oꝑaci¬
onẽ demonũ. s uirtute diuina t̃m eter¬
nis subici cruciatib. P remissa tñ aueto¬
ritas nõ io cog̃ ꝯsentire. que ⁊ si asserat
tunc nec demones dmonib nͨ hoĩes ho¬
minib pre ẽẽ: non diffinit t̃n an de¬
Unde quib dã uid̃r eos sic stare hõibus
tortores inpena. sic̃ extiter̃ incentores
inculpa.

Expanded text:
nisterio asserunt, sic reprobos homines ibi non per operationem daemonum, sed virtute divina tantum aeternis subjici cruciatibus. Praemissa tamen auctoritas non id cogit sentire; quae etsi asserat tunc nec daemones daemonibus, nec homines hominibus praeesse, non definit tamen an daeUnde quibusdam videtur, eos sic extare hominibus tortores in poena, sicut extiterunt incentores in culpa.
Abbreviated transcription (Latin):
dr d̾s pła scire posse quã serat. qr potest
scire omĩa que scit. ⁊ pot̃ aliqua facere:
que numquã er̃. ⁊ illa potest scire. Nõ
.n. aliqua in cognita: facere potest. Si
ũo omnia eẽnt que mͦ sunt. ⁊ alia q̃¬
dam faceret. que nec funt nec erunt.
⁊ illa omnia sciret. ꝓfecto pła sciret:
quã modo sciat. nec tñ eius scĩa augĩ
pot̃ qr hoc totũ fieri posset sine muta¬
bilitate scĩe. Constat gͦ dei scĩam omĩ¬
no ẽẽ inmutabilẽ. neq augĩ posse uł
minui sed ei subiecta.
Qd uid̾atur adũsũ
illi sñe qua supͣ dictũ ẽ d̾m sẽꝑ ⁊ simł scire oĩa

Expanded text:
scire quam sciat, quia potest omnia scire quae scit, et potest aliqua facere quae nunquam erunt, et illa potest scire, non enim aliqua incognita facere potest. Si vero omnia essent quae modo sunt, et alia quaedam faceret quae non sunt nec erunt, et illa omnia sciret pro certo, plura sciret quam modo sciat; nec tamen ejus scientia augeri potest, quia hoc totum fieri posset sine mutabilitate scientiae. Constat ergo Dei scientiam omnino esse immutabilem, nec augeri posse vel minui, sed ei subjecta. 4. Quod videtur adversum illi sententiae, qua supra dictum est Deum semper et simul scire o
Abbreviated transcription (Latin):
nos. nec diaconiis añ .xxu. nec pbr añ¬
pb̃r ordinetur. ⁊̃ si ualde sit dignus. qr
⁊ ipse dñs.xxx. annoꝵ bb̃tizatus est.⁊

Expanded text:
nos, nec diaconus ante 25, nec presbyter antpresbyter ordinetur, etsi valde sit dignus, quia et ipse Dominus 30 annorum baptizatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑfecta caritate ñ ẽ. Nullus gͦ timoꝵ
istorum fuit in xp̃o. Qius gͦ fuit ti¬
mor ille qͦ penam timuit: Potest timor
ille dici naturalis siue humanus.ꝙ
ommib hominibus mẽ. quo orretur
mors ac formidatur pena ⁊ or̃ timor
iste nat᷑ał. nõ quia accesserit homini
nõ fuit iste timor conc̾tus homini nͤ
de bonis naturalib s quia excorrup¬
ta nõ ꝑpeccatum omnib ad uenit. cui
corruptio m oleuit. tanquam eẽt nat᷑a᷑¬
lis: iẽ iste timor effectus peccati. ut p̃¬
dictum ẽ¬

Expanded text:
fecta charitate non est. Nullus ergo timorum istorum fuit in Christo. Quis ergo fuit timor iste quo poenam timuit? Potest timor ille dici naturalis vel humanus, qui omnibus hominibus inest, quo horretur mors ac formidatur poena. Et dicitur timor iste naturalis, non quia accesserit homini ituta, quia non fuit iste timor concretus homini, nec de bonis naturalibus; sed quia ex corrupta natura per peccatum omnibus advenit; cui corruptio inolevit, tanquam esset naturalis; et est iste timor, effectus peccati, ut praedictum e
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ alii oatur sermo sapĩe. alii sermo
sapĩe. illa diffintio diudenda ẽ ut
rerum diuinarum cognitio. sapĩa ꝓ
prie nuncupetur. humanarum uo
Neq u̾õ quicqͥd sciri ab homine pot̃.
in rebus humanis uͥ płimum suꝑua¬
cue uanitatis ⁊ noxie curiositatis ẽ
huic scĩe tribuo. s illud tm̃ qͦ fides sa¬
luberim̃ qͣ ad u̾am beatitudinẽ ducit
gignitur. nutritur. defendr̃. roborat᷑.
polleant ip̃a fide plimum. aliuo ẽ n
scire tm̃ modo quid homo ẽde debeat.
pꝑ ad ipiscenoam uitam batam. aliud
ẽ scire quomͦ hoc ipsum ⁊ piis opitule¬
cabulo appellatur scientia. De hisqͦ:
eas assignans suꝑ psalmum ait. Dis¬

Expanded text:
 Alii datur sermo sapientiae, alii sermo entiae, illa definitio dividenda est, ut rerum divinarum cognitio sapientia proprie nuncupetur, humanarum verNeque vero quidquid sciri ab homine potest in rebus humanis, ubi plurimum supervacuae vanitatis et noxiae curiositatis est, huic scientiae tribuo; sed illud tantum quo fides saluberrima quae ad veram beatitudinem ducit, gignitur, nutritur, defenditur, roboratui, quamvis polleant ipsa fide plurimum. Aliud est enim scire tantummodo quid homo credere debeat propter adipiscendam vitam beatam; aliud est scire quomodo hoc ipsum et piis opitulevocabulo appellatur scientia. De his quoeas assignans super psal., ait: Dis
Abbreviated transcription (Latin):
a fidelibus sumi. ł in altari ẽẽ. S his
ũitas: apłos.⁊ ineis: nos instruxit.
ꝙ ipsius corpꝰ. nõ ꝑ partes discerptũ.
ut putauer̃ illi discipli: qui retro ier̃t.
s integr̃. nͨ uisibiłr informa hirãna:
s inuisibiłr subforma panis ⁊ ium.
corpus ⁊ sanguinẽ nob traderet.quã
sensũ aug̃. ꝯfirmat dicẽs. Ip̃sum qͥdẽ.¬

Expanded text:
a fidelibus sumi vel in altari esse, sed his Veritas apostolos, et in eis nos instruxit, quod ipsius corpus non per partes discerptum, ut putaverunt illi discipuli qui retroierunt, sed integrum, nec visibiliter in forma humana, sed invisibiliter sub forma panis et vini corpus et sanguinem nobis traderet, quem sensum August. confirmat dicens, in e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrietates notant quibus distingunt᷑
sic̃ donum. Uerũptamen ipsas ꝓͥeta¬
tes aliis tribus nõibus non sigẽauit.
uxta predictã aug̃i exp̃onẽ: nisi solo
nomine et̾nitatis quo nõ ipsam pat̾¬
nitatẽ. sed eam uoluit intelligi nocio¬
dicari. natura unius in nascibił dei
exigit. Cum gͦ ds unus sit duo ĩnas¬
cibiles ẽẽ non posfunt. cũ id circo unꝰ
ds sit: cũ ⁊ pater ds sit.⁊ filius di d̾s
sit. qr innascibilitas sola penes unũ
sit. Filius aut̃ id circo ds.qr ex innas¬

Expanded text:
rietates notant quibus distinguuntusicut donum. Verumtamen ipsas proprietates aliis tribus nominibus non significavit, juxta praedictam Aug. expositionem; nisi solo nomine aeternitatis, quo non ipsam paternitatem, sed eam voluit intelligi notiodicari natura unius innascibilis Dei exigit. Cum ergo unus Deus sit, duo innascibiles esse non possunt: cum idcirco Deus unus sit cum et pater Deus sit, et filius Dei Deus sit, quia innascibilitas sola penes unum sit. Filius autem idcirco Deus, quia ex innas
Abbreviated transcription (Latin):
sub̃am. uoluntas di attulit. s natu¬
rã filio dedit ex inpassibili. ac ñ nab¬
ta sub̃a: ꝑfecta natiuitas. Talia.ii.
cuncta creata s̃. qualia ẽẽ ds uolu¬
it. Filius aut̃ natus ex do tał subsis¬
tit. quał ⁊ d̾s est nec dissimilẽ sui
edidit. natura naturã. ẜ ex sub̃a dei
genitus. nature scđm originẽ attulit

Expanded text:
substantiam voluntas Dei attulit: sed naturam Filio dedit ex impassibili ac non nata substantia perfecta nativitas. Talia enim cuncta creata sunt, qualia esse Deus voluit: Filius autem natus ex Deo talis substitit, qualis et Deus est. Nec dissimilem sui edidit natura naturam: sed ex substantia Dei genitus naturae secundum originem attulit,
Abbreviated transcription (Latin):
gogͥ ẽ reiadrẽ
coeqͣdã. ⁊imagi¬
nata ⁊ indiscre¬
ta similitudo. ẽ
gͦ pat̃ ẽ ⁊ filius.
qͥa iniago patͥs.
ẽ filius. ⁊ qͥa inta¬
go est. u̾rez ima¬
gosit: spẽm ne¬
cesse ẽ ⁊ naturã

Expanded text:
 est rei ad rem coaequandae imaginata, & indiscreta similitudo. Est ergo Pater, est & Filius, quia imago Patris est Filius: & qui imago est, ut vere imago sit, speciem nec esse est, & naturam,
Abbreviated transcription (Latin):
de angłis qõ. utrum ad illo p̃ceptum
dilectionis ꝓrimi ⁊̃ dilectio ꝑtineat an¬
gelorum. Nam ꝙ nullum hominem ex¬
ceꝑit qui p̃cep̃ ꝓrimum diligẽ. dñs in¬
ꝑabola semiuiuii relicti. ostendit. eum
ricors. De mn subdit. uade itu fac simłr.
ut eum ꝓxim̃ intelligamꝰ. cui uł ex hibẽ¬
dum ẽ offm̃ mĩe si indiget. uł exhibend̃¬

Expanded text:
de angelis quaestio, utrum ad illud praeceptum dilectionis proximi, etiam dilectio pertineat angelorum. Nam quod nullum hominem exceperit qui praecepit proximum diligere, Dominparabola semivivi relicti ostendit, eum ricors. Deinde subdit: Vade, et tu fac similiter. Et eum proximum intelligamus, cui vel exhibendum est offi
Abbreviated transcription (Latin):
unitas. ut equalitatẽ admittat. płalitatẽ
nõ admutat. Si gͦ tibi dictum fu̾it cũ
dicis filium eẽ qd̾ pater ẽ. ꝓfecto filius
quod ad aliud dr. Ad se .ni. dicitur ds. ad
patrem filius dr. Rursumq: ad se đr d̃s¬

Expanded text:
cietas, ut aequalitatem admittat, pluralitatem non admittat. Si ergo tibi dictum fuerit cum dicis Filium hoc esse quod Pater est, profecto Filius quod ad aliud dicitur. Ad se enim Deus dicitur; ad Patrem Filius dicitur. Rursumque
Abbreviated transcription (Latin):
eencia. quia ibi sigc̃atur. qd̾ est omune
tribus. hic ũo non. Est tñ ypostasis. eẽn¬
cia: ⁊ eꝯuerso. Fateamur gͦ unum atq
idem eẽ tres ꝑsonas scđm eẽnciam. dif̃¬
ferentes aut̃ ꝓͥetatib. Uñ aug̃. suꝑ locũ¬

Expanded text:
entia; quia ibi significatur quod est commune tribus, hic vero non. Est tamen hypostasis essentia, et e converso. Fateamur ergo unum atque idem esse tres personas secundum essentiam, differentes autem proprietatibus. Unde Aug., to
Abbreviated transcription (Latin):
sane dici pͣ fractio illa ⁊ particio non
in sub̃a corꝑis. s in ipsa forma panis fa¬
cram̃tali fĩ. ut ũa fraccio ⁊ particio sit
.i. insp̃e. Ne autẽ mireris. uł insultes.
si accĩa uideantur frangi. cum ibi sint
sñ subto. licet quidã asserant ea fũda¬
ri maere. est ibi uera fraccio ⁊ partici¬
o que fit inpane .i. informa panis. Uñ
uita manducatur. Sed quis audeat mã
manducandũ: ait. Qui manducat me.
iuiuit p̃p me. Nec occiđr xp̃s. ut mãdu¬
cetur. sed mortuos uiuificat. qͣn mãdu¬
catur: refic̃. non deficit. Uiuit mãdu¬
catus: quia surreae occisus. nec q̃n mãdu¬
camus. partes de illo facimꝰ. Et quidẽ

Expanded text:
Sane dici potest fractio illa et partitio non in substantia corporis, sed in ipsa forma panis sacramentalis fieri, ut vera fractio et partitio sit id est, specie. Ne autem mireris vel insultes si accidentia videantur frangi, cum ibi sint sine subjecto; licet quidam asserant ea fundari in aere. Est ibi vera fractio et partitio, quae fit in pane, id est, in forma panis. Undevita manducatur. Sed quis audeat mandmanducandum ait, Joan. 6: Qui manducat me, vivit propter me. Nec occiditur Christus ut manducetur, sed mortuos vivificat; quando manducatur, reficit, non deficit; vivit manducatus, quia surrexit occisus; nec quando manducamus, partes de illo facimus, et quidem
Abbreviated transcription (Latin):
it. id ꝙ est ipse genuit. nec de nichilo.
nec de aliqua iam facta. ꝯditaq matĩa.
s de se ipso: id qd̾ est ipse. It̾. đs pater
qui ũissune se indicare aĩs ognituris.
⁊ uoluit. ⁊ potuit. hoc ad se ipsũ indi¬
candũ genuit: ꝙ est ipse qui genuit.
Ecce aꝑte dicit. his uerbis dm patrẽ
genuisse. illd̾ ꝙ ipse est. illd̾ aut̃ ꝙ ipse
mus. illa uerba. sic intelligenda eẽ: dicẽ¬
tes pater de se ipso genuit illud ꝙ ip̃e
est .i.filium. qui ẽ illd̾ ꝙ pater ẽ. Nam
ꝙ pater ẽ: ⁊ filius hoc est. s non qui pa¬
ter est. filius hic est. Ita ⁊̃ non est dicẽ

Expanded text:
it, id quod ipse est genuit; nec de nihilo, nec de aliqua jam facta conditaque materia, sed de seipso id quod ipse est. Item, Deus Pater, qui verissime se indicare animis cognituris et voluit et potuit, hoc ad seipsum indicandum genuit, quod est ipse qui genuit. Ecce aperte dicit his verbis Deum Patrem genuisse illud quod ipse est. Illud autem quod ipse mus illa verba sic intelligenda esse, dicentes: Pater de seipso genuit illud quod ipse est, id est Filium, qui est illud quod Pater est. Nam quod Pater est, et Filius hoc est; sed non qui Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ne. c̾ ipse. eẽncia diuina.⁊ sit. ⁊ ds sit: eo
gͦ qd̾ geñat.⁊ est. ⁊ ds est. Ita gͦ nõ illd̾
ꝙ gen̾̃atur est apatre ds. s pater. eo ꝙ
generat: ⁊ est:⁊ đs est. ⁊ si ita est: non
genito gignens. s gignenti genitum
cã est. ut ⁊ sit ⁊ d̾s sit. Simili rõcina¬
ꝑ illam sapĩam quã genuit: fapiens pa¬
ter est. Qͥd enĩ aliud dm̃s. cũ diñs hoc
illi est eẽ. ꝙ saꝑe. nisi eo est quo sapiens
est : Ergo que cã est illi. ut sapiens sit.
⁊ ipsa. illi causa est: ut sit. Si gͦ sapĩa
quam genuit. cã illi est. ut fapiens sit:
⁊ cã illi est. ut sit. S cã patͥ qua sit. a
patre genitã: nullomͦ quisquã dixerit
sap̃iam. Quio .ni. est insanius : Ita ergo
si pater genuit essentiã qua ẽ: ẽẽncia
quã genuit: cã est illi ut sit. Non gͥ ip¬
sam. qua ẽ: ẽẽnciam genuit. Nam in
illa simplicitate inquit aug̃.qr nõ ẽ
aliuo saꝑe. quã esse. ead est ibi sapĩa q̃

Expanded text:
nae, cum ipse essentia divina sit, et Deus sit, eo quod generat, et est et Deus est. Ita ergo non illud quod generatur, est a Patre Deus; sed Pater eo quod generat, et est et Deus est; et si ita est, non genito gignens, sed gignenti genitus causa est, ut et sit et Deus sit. Simili raillam sapientiam quam genuit, sapiens Pater est. Quid enim aliud dicimus, cum dicimus Hoc illi est esse quod sapere, nisi Eo est, quod sapiens est? Ergo quae causa illi est ut sapiens sit, etiam ipsa illi caquam genuit illi causa est ut sapiens sit, et causa illi est ut sit. Sed causam Patri qua sit, a Patre genitam, nullo modo quisquam dixerit sapientiam, quid enim est insanius? Ita ergo si Pater genuit essentiam qua est, essentia quam genuit causa est illi ut sit. Non ergo ipsam quae est essentiam genuit. Nam in illa simplicitate, ut inquit Aug., quia non est aliud sapere quam esse, eadem est ibi sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
an omĩno nõ genuit. nec genita ẽ diui¬
na eẽncia. Ad ꝙ catholicis tractatorib
ꝯsencientes. dñis ꝙ nec pater genuit
diuinã essenciã. nec diuina eẽncia genu¬
tiam. hic aut̃ nomine eẽncie. iutelligi¬
tͥbus ꝑsonis. ⁊ tota insingulis Id̾o nõ ẽ
dicendũ. qd̃ pater genuit diuinã eẽnciã.
qr si pater dretur genuisse diuinã eẽn¬
ciam. eẽncia diuina relatiue dr̃etur ad
patrẽ. uł ꝓrelatiuo poneret᷑. Si aut̃ re¬
latiue dr̃etur. uł ꝓrelatiuo poneretur.
non indicaret eẽneram. Ut .n. ait aug̃¬

Expanded text:
an omnino non genuit, nec genita est divina essentia. Ad quod catholicis tractatoribus consentientes dicimus quod nec Pater genuit divinam essentiam, nec divina essentia genutiam: hic autem nomine essentiae intelligitribus personis, et tota in singulis. Iddicendum quod Pater genuit divinam essentiam; quia, si Pater diceretur genuisse divinam essentiam, et essentia divina relative diceretur ad Patrem, vel pro relatione poneretur. Si autem relative diceretur, vel pro relativo poneretur, non indicaret e
Abbreviated transcription (Latin):
.N. curam mortui de uiuis quos sciunt
uiuere. qr nec in locis penaꝵ uidẽtẽt eoᷤᷤ
ubi diues sine fr̃ib erat. nec in requie
batoꝵ. ubi lazarum ⁊ abraham. quãuiᷤ
longe agnoscebat. nec tñ ideo ꝯsequens
est. eos scire que cirea suos caros agun¬
tur hic. uł leta uł tristia.
Qmͦ accipiẽdas̃

Expanded text:
 curam de vivis, quos sciunt vivere, quia nec in locis poenarum vident eos, ubi dives sine fratribus erat; nec in requie beatorum, ubi Lazarum et Abraham, quamvis longe, agnoscebat. Non tamen ideo consequens est eos scire quae circa charos suos aguntur hic, vel laeta, vel tristia. 4. Quomodo accipienda
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ mala s̃. que pret̾ di uoluntatẽ fuĩt. que
ip̃e ẽ. s non p̃ter euis ꝑmissionẽ q̃ ip̃e ñ
ẽ. Appellatur tñ ipsa.di uoluntas. qr d̾s
uolẽs sinit mala fieri. Fiunt ⁊ ce̾ eius
p̃ceptionẽ uł ꝓhibitionẽ. s nõ ce̾ eius
uoluntatẽ. que ipse est. nisi dicantur ceͣ
eã fieri. qr preter eã fiunt. Contra eam
quippe nicħ ita fit. ut ułit fĩ ⁊ ñ fiat. ł
nolit fieri ⁊ fiat. qd̃ euudenter ibi aug̃
notauit: ubi ait. quãt̃ ad ip̃os attinet qd̾
ds noluit fecer̃. quantũ u̾o ad oĩpotẽciã
di. nullo mͦ id facere ualuer̃. Ac si dret. fe¬

Expanded text:
e ipse est; sed non praeter ejus permissionem, quae ipse non est. Appellatur tamen ipsa Dei voluntas, quia Deus volens sinit mala fieri. Fiunt et contra ejus praeceptionem vel prohibitionem, sed non contra ejus voluntatem, quae ipse est; nisi dicantur contra eam fieri quae praeter eam fiunt. Contra eam quippe nihil ita fit, ut velit fieri quod non fiat, vel nolit et fiat; quod evidenter ibi Aug. notavit, ubi ait: Quantum ad ipsos attinet, quod Deus noluit fecerunt; quantum vero ad omnipotentiam Dei, nullo modo id facere
Abbreviated transcription (Latin):
nõ in congrue queri solet. utrum om̃s libꝰ
anime excãtione equales sint. an alie.
aliis excellentiores. Pluribus nõ id rõna
cellant in nat᷑aͣlibꝰ donis. ut in eẽntia. a¬
lia aliis sit subtilior:⁊i ad intelligendum
memorandumq abilior ut pote acucio
aliis. polleant. tñ ante baptismum. acor¬
ꝑe discedntes parẽ penam.⁊ post bap¬
tismum statim equalẽ coronam sortiuis¬
tur ꝗͣ ingenii acum̃. uł tarditas p̾miũ
uł penam infuto non collocat.

Expanded text:
non incongrue quaeri solet, utrum omnes animae ex creatione aequales sint, an aliae aliis excellentiores. Pluribus non irrationacellant in naturalibus donis, ut in essentia alia aliis sit subtilior, et ad intelligendum memorandumque habilior, utpote acutioraliis polleant, tamen ante baptismum a corpore discedentes, parem poenam, et post baptismum statim aequalem coronam sortiuntur, quia ingenii acumen vel tarditas, praemium vel poenam in futuro non collocat.
Abbreviated transcription (Latin):
terius. neut̃ ꝯtinẽciã profiteri pot̾. uł
or̃oni uaccare. ⁊ ꝙ inter eos dũ inuũt
uinculũ ꝯiugale ꝑmanet. ut alii se
copulare non liceat. ⁊ ut inuicẽ alter
altĩ exhibeat. qd̃ quisq sibi. Hac aut̃
descͥptione. legitimoꝵ ⁊ fidelium t̾m
matrimoniũ includitur.
D̾ osensu qui

Expanded text:
terius neuter continentiam profiteri potest vel orationi vacare; et quod inter eos dum vivunt, vinculum conjugale permanet, ut alii se copulare non liceat; et ut invicem alter alteri exhibeat quod quisque sibi. Hac autem descriptione legitimorum et fidelium tantum matrimonium includitur. 3. De consensu qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯmutabili bono. Utend̾ est gͦ uirtutibꝰ
⁊ ꝑeas fruend̾ sũmo bono. ita ⁊ de uo¬
luntate bona dm̃s. Uñ aug̃ .in.L.x. de
tͥni. ait. Uoluntas ẽ ꝑ quã fruimur. ita
⁊ ꝑuirtutes friumur. non eis. nͥ forte
aliqua uirtus sit d̾s̃ ut caritas de qͣ
sũma est. ꝙ alie s̃ quib fruendũ. alie
quib utẽdũ. alie que fruuntur ⁊ utũ¬
cie aĩ que s̃ naturalia dona. de quib
omnib antequã de fignis tractenuᷤ
agendũ ẽ. ac primũ de rebus quib

Expanded text:
commutabili bono. Utendum est ergo virtutibus, et per eas fruendum summo bono; ita et de voluntate bona dicimus, unde Aug. in lib. 10 de Trin. ait: Voluntas est per quam fruimur; ita et per virtutes fruimur, non eis, nisi forte aliqua virtus sit Deus, ut charitas; de qua summa est: Quod aliae sunt quibus fruendum est, aliae quibus utendum est, aliae quae fruuntur et utuntiae animi, quae sunt naturalia bona. De quibus omnibus antequam de signis tractemus, agendum est: ac primum de rebus quibus
Abbreviated transcription (Latin):
latas. fructus aut̃ sp̃s: est caritas. gau
aut̃ haꝵ que uid̾r auctoritat᷑ repugnã¬
⁊ sc̃a delectõne. ⁊ in eis pariunt gaudi¬
um sp̃uale. Uerũpt̃n nõ est hic ꝯsistẽdũ.
s ultra gradiendũ. Non hic hereat di¬
lectionis gressus. neq hic sit dilectõniᷤ
t̃minus. s referatur hoc ad illud sum¬
mũ bonũ. cui soli omnino inħendumt᷑
illud nicħ querendũ est. Illud .ii. est
sup̃mus finis. Iõ aug̃. dicit ꝙ eas dili¬
gimus ꝑꝑ solam batitudinẽ. non qͥn
eas ꝑꝑ se diligamus. s quia id ipsum
ꝙ eas diligimus. referimus ad illud
summũ bonũ: cui soli inħendũ est.⁊
in eo ꝑmanendũ. finisq leticie ponẽdꝰ.
q̃r uirtutib ñ est fruendũ. S⁊ dicet

Expanded text:
aritas, gaudautem harum quae videtur auctoritatum repugnanet sancta delectatione, et in eis pariunt gaudium spirituale. Verumtamen non est hic consistendum, sed ultra gradiendum, non hic haereat dilectionis gressus, neque hic sit dilectionis erminus; sed referatur hoc ad illud summum bonum, cui soli omnino inhaerendum illud nihil quaerendum est; illud est enim supremus finis. Ideo Aug. dicit quod eas diligimus propter solam beatitudinem; non quin eas propter se diligamus, sed quia id ipsum quod eas diligimus, referimus ad illud summum bonum, cui soli inhaerendum est et in eo permanendum, finisque laetitiae ponendus: quare virtutibus non es
Abbreviated transcription (Latin):
tem: ⁊ suam utilitate̾. Utile nẽpe tp̃i
est. seruire do ⁊ frui eo. Factus ergo
digu̾it officio. qui bonorum nr̃orum
eo.cui seruire: regnare est. In ħ en̾i
ꝓficit seruiens. no ille cui seruitur Qa
ret. Positus ẽg homo in medio. ut np̃i
seruiret᷑i ip̃e seruiret. ut acciꝑet
utrisq ⁊ refflueret totun: ad bonum
liominis.⁊ quod acceꝑit obsequium:⁊
quod impendit. Ita enim uoluit d̾s sͥ
ab homine seruiri. ut ea seruitute.
nõ ds. sed homo seruiens iuuaretur.
Euoluit ut mundus seruiret homini.
⁊ exm̃ͣ similit̾ iuuaret᷑ homo. totum gͥ
bonum hominus erat.⁊ quod factum ẽ¬

Expanded text:
tem, et suam utilitatem. Utile nempe ipsi est servire Deo, et frui eo. Factus ergo diguerit officio, qui bonorum nostrorueo, cui servire regnare est. in hoc ergo proficit serviens, non ille cui servitur. 8. Sicut ret. Positus est ergo homo in medio ut et ei serviretur, et ipse serviret; ut acciperet utrumque, et reflueret totum ad bonum hominis, et quod accepit obsequium, et quod impendit. Ita enim voluit Deus sibi ab homine serviri, ut ea servitute, non Deus, sed homo serviens juvaretur: et voluit ut mundus serviret homini, et exinde similiter juvaretur homo. Totum ergo bonum hominis erat, et quod factum e
Abbreviated transcription (Latin):
ciuli. uisiurandũ opellatur qualib
rõne subire. s aliis defensoribꝰ idoneis
si expedire eccłie sue cognou̾it. huius¬
moĩ offin liceat delegare.U̾m cũ hac
modatione. ut ep̃s inꝯfulto romano

Expanded text:
civili, jusjurandum compellatur qualibet ratione subire: sed aliis defensoribus idoneis, si expedire ecclesiae suae noverint, hujusmodi officium liceat delegare: verum cum hac moderatione, ut episcopus inconsulto Romano
Abbreviated transcription (Latin):
constitutionẽ ita interp̃tari deb̾e credi¬
mus. ut ad omniũ eccłiar̃ clicos gen̾ałr
ꝑtine̾ udicet᷑. Nam cum diuus iustinia¬
nus iure de creuit. ut canones patrum
uis legum hab̾e oporteat. ⁊ in ñ nllis
patrum canonib reꝑiatur ut cłici
urare ñ aud̾ant: dignum ẽ ut totꝰ
ta deciumus. ⁊ imꝑiali auctoritate urefra¬
gabiłr diffinimus. ut ñ ep̃s. nec pb̃r. nͨ

Expanded text:
constitucionem ita interpretari decernimus, ut ad omnium ecclesiarum clericos generaliter pertinere iudicetur. Nam cum divus Iustinianus iure decreverit, ut canones patrum vim legum habere oporteat et in nonnullis patrum canonibus reperiatur, ut clerici iurare non audeant, dignum est, ut totta decernimus et imperiali auctoritate inretractabiliter diffinimus, ut non episcopus,
Abbreviated transcription (Latin):
stiorum predecessoꝵ dicentium grauioreso
to. huiꝰ cãe spẽm inrefragabiłr deterim
alibi u̾o reꝑitur scͥptum. ut om̃s pͥncipaleᷤᷤ
ꝑsone. in primo litis exordio fubeat usui¬
randum calumpnie. Non nullis legis ꝑi¬
in dubium. utrum cłici iusiurandum
hoc offm̃ liceat delegare. quia illud ostitu¬
tum fuisse uidr. id circo ad alios ꝑtinere

Expanded text:
strorum, dicentium graviores pto, hujus causae speciem irrefragabiliter alibi vero reperitur scriptum ut omnes principales personae in primo litis exordio subeant juramentum calumniae, nonnullis legin dubium utrum clerici jusjurandum hoc officium liceat delegare; quia illud constitutum fuisse videtur, idcirco ad alios clericos
Abbreviated transcription (Latin):
p̃teritũ est. Ideoq uerba ꝯmutãda s̃. ad
ipsum designandũ. Sic̃ diu̾sis tprib lo¬
quentes. eandẽ diem modo ꝑadũbiuĩ cras
desigiamꝰ dũ ad huc futura ẽ. modo per
hodie. dum presens ẽ. modo ꝑheri. dũ pre¬

Expanded text:
peractum est, ideoque verba commutata sint ad ipsum designandum; sicut diversis temporibus loquentes eamdem diem modo per hoc adverbium cras designamus dum adhuc futura est, modo per hodie dum praesens est, modo per heri, cum prae
Abbreviated transcription (Latin):
anglicum fuit. ẜ oni em̃. ⁊ mali angłi summi¬
lit̾ oꝑantur. Hic queri solet qr̃ mulier
nõ orruit serpentem. Quia cum nouit

Expanded text:
angelicum fuit, boni enim et mali angeli similiter operantur. Hic quaeri solet quare mulier non horruit serpentem. Quia cum noverit
Abbreviated transcription (Latin):
Un gͦ mirum si diabolus sp̃u suo imples tepta
serpẽrem.sĩc uates implebat. sapientis ret.¬
fimum reddiderat omniũ bestiarum quẽ
t̾n ad tẽtandum nõ elegit diabolus s ꝑ
qd animał ꝑmissus fuit. tẽtauit. Unde

Expanded text:
go mirum si diabolus spiritu suo implens serpentem, sicut vates implebat, sapientissimum reddiderat omnium bestiarum; quem tamen ad tentandum non elegit diabolus, sed per quod animal permissus fuit, tentavit. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
utroq ht. ut sit equał utriq hec aũ
sine assercionis suꝑcilio. ⁊ maioris in¬
telligencie p̃iuidicio dm̃s. malentes ĩ
aꝑcione tam dausoꝵ sermonũ ꝑicio¬
res audire. quã aliqͥd aliis influere.

Expanded text:
t ut sit aequalis utrique. Hoc autem sine assertionis supercilio et majoris intelligentiae praejudicio dicimus, malentes in apertione tam clausorum sermonum peritiores audire, quam aliquid aliis influere.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃r equalitas dicatur eẽ infilio. cumtͥũ.
una ⁊ sũma equalitas sit triũ. Hoc
iõ forte dictum ẽ. qr filius genitus
est apatre.equał gignenti. ⁊ dono: qd̾
ab utroq ꝓcedit. ⁊ ideo: illa tria dñr

Expanded text:
equalitas dicatur esse in Filio, cum una et summa aequalitas sit trium. Hoc ideo forte dictum est, quia Filius genitus est a Patre aequalis gignenti, et dono quod ab utroque
Abbreviated transcription (Latin):
uero temporis quo tranfferrentiur
ad spualem celestemq uitam c̾tum
aliquid. scͥptura nõ tradit. ⁊ido ambi¬
guum ẽ. utr̃ parentes genitis filiis ꝑ¬
fectaq humani officii iusticia. ad melio
rem trans ferrentur. nõ ꝑmortem sed ꝑ
aliquã mutationẽ. an patres in aliquo
statu uite mane̾t ligno uite utentes
donec filii ad eundem statum ꝑ ueni¬
rent. ⁊ sic inpleto nũo omnes simł ao
meliora transferrẽtur. ut ẽẽnt sic̃ angłi
pͥmi homines in paradiso filios gign̾e
nõ ut morientib patribus succed et
filii. s in aliquo forme statu manͣtib
⁊ de ligno uite sumentib uigorem: ⁊ fi¬
lii ad eund ꝑduc̾entur statum donec
impleto nũo sine morte animalia corꝑa¬
in aliam qualitatẽ transirent. in quo
om̃io reg̾nti sp̃iu deseruirent.:⁊ solo sp̃u
uiiufante sine corꝑeis alimentis iuu̾ẽt¬
uł potuer unt parentes filiis cede. ut ꝑ
successiones nũs imꝑletur: ꝙ genitis fi¬

Expanded text:
ero temporis quo transferrentur ad spiritualem coelestemque vitam, certum aliquid Scriptura non tradit. Et ideo ambiguum est utrum parentes, genitis filiis, perfectaque humani officii justitia, ad meliorem statum transferrentur, aliquam mutationem; an patres in aliquo statu vitae manerent ligno vitae utentes, donec filii ad eumdem statum pervenirent, et sic impleto numero omnes simul ad meliora transferantur, ut essent sicut sancti primi homines in paradiso filios gignere, non ut morientibus patribus succederent filii, sed in aet de ligno vite vigorem sumentibus, et filii ad eundem producerentur statum, donec, impleto numero, sine morte animalia corin aliam qualitatem transirent; in qua omnino regenti spiritui deservirent, et solo spiritu vivificante sine corporeis alimentis viverentel potuerunt parentes filiis cedere, ut per successionem numerus impleretur; qui,
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ quefitum ꝓde. mentiatur. ħ De¬
tauum: qd̃ nulli obẽ.⁊ ad hoc ꝓdẽ. ut ab
in munditia corꝑali aliꝗͣ tueat᷑. In his
aũt tanto minus peccat qͥsq cum m̾ti¬
tur: quanto mag̃ apͥmo recedit. Quis
Omne gͦ gensͣ iñdacii. sũmo oꝑe fuge:
quia omne mendaciũ nõ ẽ adõ

Expanded text:
mortem quaesitum prodere, mentiatur; ocmortem quaesitum prodere, mentiatur; octavum, quod nulli obest, et ad hoc prodest, ut ab immunditia corporis aliquem tueatur. In his autem tanto minus peccat quisque dum mentitur, quanto magis a primo recedit. QuisqOmne ergo genus mendacii summopere fuge, quia omne mendacium non est a Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
forsitant sĩc obstetͥces nõ remunãte st̃
quia mentite sunt. s quia infantes
fuit pecc̃m. ñ tñ nullum: sic raab liba¬
ta ꝑꝑlib̾ationẽ exploratorum. ꝓ qu a
fuit ueniale peccatũ. S ne putet qͥsq¬
incet̾is peccatis. si ꝑꝑ libationẽ hõium
fiant. ita pꝰse concedi ueniam. M ulta
enĩ mala detestanda. talẽ secuntur er¬
rorem. Possumꝰ ti ⁊ furando. alicui ꝓd eẽ:
si pauꝑ cui dat᷑ sentit comodum. ⁊ diues
cui tollit᷑. non sentit in comodum. Ita ad
ei consentiatur. appareat amando mori¬
ta. ⁊ si uic̃it. penitendo pͣganda. nͨ id̾o
reat qd m̃datium: sit ueniale:iq: damp¬
nabile. E. Primum: capitale ẽ menda¬
tium. longeq fugiendum.ꝙ. fit in doct¬
na religionis. aoꝙ. nulla causa: quis quã
debet adduci. E Scd̾m: qõ tale est. ut
mentiendi fallendiq libidine. qd̃ mirum
mendacium ẽ. E. Quintũ. q̃d fit placen¬
di cupiditate de suaui loquio. his om̃ibꝰ
alicui. ut siquis nolens hominem ao

Expanded text:
Forsitan obstetrices non remuneratae sunt quia mentitae sunt, sed quia infantes fuit peccatum, non tamen nullum: sic Raab libratorum, pro qua fuit veniale peccatum. Sed ne putet quisqin caeteris peccatis, si propter liberationem hominum fiant, ita posse concedi veniam, multa enim mala detestanda talem sequuntur errorem. Possumus enim et furando alicui prodesse, si pauper cui datur sentit commodum, et dives cui tollitur non sentit incommodum. Ita et ei consentiatur, appareat amando moritura, et si vixerit poenitendo purganda; nec ideo reat quod mendacium sit veniale, et quod damnabile. Primum capitale est mendacium longeque fugiendum, quod fit in doctrina religionis, ad quod nulla causa quisquam debet adduci; secundum, quod tale est ut nmentiendi fallendique libidine, quod maximum mendacium est; quintum, quod fit placendi cupiditate de suaviloquio. His omnibusprodest alicui: ut si quis nolens hominem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ciendum ẽ tñ. tͥa ẽẽ gn̾a mendatiorũ.
Sunt enĩ m̃datia. qͣdam ꝓsalute uł co¬
modo alicꝰ. ñ malitia s benignitate dic̃¬
ta. qͣłr obstetrices mentite sunt ⁊ raab.
ẽ ialiuid mendacii gñs ꝗ fit ioco. ꝙ nõ
fallit. Scit enĩ cui dr̃ cã ioci dici. ⁊ ħ duo
gñ̾a mendatiorum. nõ sunt sine culpa.
seo nõ cum magna.ꝑ fectis uo̾ nõ con¬
uenit mentiri. nec ĩ ꝓtẽporali uira ali¬
cuiꝰ. ne ꝓ corꝑ alt̾ius. animam suam oc¬
cidant. Lic aũt ei uerum tacẽ. sed non
falsum d̾re. ut siqͥs nõ uult hominem
ad mortẽ ꝑde. uerum taceat. s nõ falsũ
dicͣt. Tciũ u̾o genus mendacii ẽ. qñ ex
malignitate ⁊ duplicitate ꝓoit. cunctis

Expanded text:
tria esse genera mendaciorum. Sunt enim mendacia quaedam pro salute vel commodo alicujus, non malitia, sed benignitate dicta: qualiter obstetrices mentitae sunt et Raab. Est et aliud mendacii genus quod fit joco, quod non fallit. Scit enim cui dicitur, causa joci dici; et haec duo genera mendaciorum non sunt sine culpa, sed non cum magna. Perfectis vero non convenit mentiri, nec etiam pro temporali vita alicujus, ne pro corpore alterius animam suam occidant. Licet autem eis verum tacere, sed non falsum dicere: ut si quis non vult hominem ad mortem prodere, verum taceat, sed non falsum dicat. Tertium vero genus mendacii est quod ex malignitate et duplicitate procedit, cunctis
Abbreviated transcription (Latin):
creatorem eius testem adhibe. Est etiã
quondam genus uiramenti grauissimit̃
qd̾ sit ꝑ execrationẽ. ut cum homo dic̃
si illud feci. illud patiar. uł illud cõtin
quis ait ꝑsalutem meam. salutẽ suam
do obligat. Cum dic̃ ꝑfilios meos. oppig¬
norat eos deo. ut ħ eueniat in cap̃d eoꝵ.
qd exit de ore ip̃ius. Si uerum: uerum.
hibet testem. In omni gͦ uiratione aud
ds̃ testis adhibet᷑: aut cãtura do obli¬
gatur ⁊ oppignorat᷑. Ut ħ sit iurare scił¬

Expanded text:
reatorem ejus testem adhibere. Est etiam quoddam genus juramenti gravissimum, quod fit per execrationem: ut cum homo dicit: Si illud feci, illud patiar, vel illud contingquis ait per salutem meam, salutem suam Deo obligat. Cum dicit per filios meos, oppignerat eos Deo, ut hoc eveniat in caput eorum quod exit de ore ipsius. Si verum, verum; hibet testem. In omni ergo juratione aut Deus testis adhibetur, aut creatura Deo obligatur et oppigneratur: ut hoc sit jurare, sci
Abbreviated transcription (Latin):
sollepnia celebraret. post expleta missaꝵ sollẽna.iudit suꝑ orã ma¬
ecclia geri mos ẽ. Mox eos ad se ꝑduci ubet. ⁊ quid egissẽt ꝑcune¬
tatur. Illi rei ordinẽ pandunt. habtizatos a se esse qͣsdã cathecumuios
qui sic daretur: Diuinũ iudiciũ ꝑ alicꝰ
reuelacionis miracłm. or̃one imploran¬
dũ ẽẽ censerem. Uiderur tñ sapientibꝰ
non fuisse łb̃m. ut ẽ aliqͥ inbalneũ uł in
flum̃ m̃guntur in unoiẽ tͥnitatis nõ est
lb̃mꝰ. qr nõ intẽcione babtizandi illd̃ gĩ

Expanded text:
solennia celebraret, post expleta missarum sacramenta vidit super oram ma, quae in ecclesia geri mos est. Mox eos ad se perduci jubet, et quid egissent percunctatur. Illi rei ordinem pandunt, baptizatos a se esse quosdam catechumenosqui sic daretur, divinum judicium per alicujus revelationis miraculum oratione implorandum esse censerem. Videtur tamen sapientibus non fuisse baptisma, ut cum aliqui in balneum vel in flumen mergun non intentione baptizandi illud geri
Abbreviated transcription (Latin):
boni de putati sunt ad custodiam hõiu̾
ita ut quisq eletorum. hat̃ angłm ad
sui ꝓfectum. atq custodiam sp̃ałr de
uident faciẽ pat̾s mei. Angłos diẽ eoꝵ
ẽẽ. quib ad custodiam dati sunt. Suꝑ¬
ab erordio natiuitatis hr̃e angłm ad
fui custodiam dputatum. inquiens
ita. Magna dignitas animarum ẽ.
ut unaqͣ hat᷑ ab ortu natiuitatis in
custodiam sui angłin dlegatũ. Gb̃ qͦ.
todiam d putatũ. ⁊ unum malũ ad ex

Expanded text:
sunt ad custodiam hominum, ita ut quisque electorum habeat angelum ad sui profectum atque custodiam specialiter delvident faciem Patris. Angelos dicit eorum esse, quibus ad custodiam deputati sunt. Suab exordio nativitatis habere angelum ad sui custodiam deputatum, inquiens ita: Magna dignitas animarum est, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegatum. Gregor. stodiam deputatum, et unum malum
Abbreviated transcription (Latin):
leg̾ dangło tobie: idangło pet̾ in actibꝰ
apłorum. Similit̾ imali angłi c̃dsidẽt
malum hominũ. mag̾ tñ hominẽ in¬
citat ad malum.⁊ ad nocendum fortiꝰ
instat. ille qui ad ex̾citͥu eius dputatꝰ¬

Expanded text:
e angelo Tobiae , et de angelo Petri in Actibus apostolorum Similiter et mali angeli cum desiderent malum hominum; magis tamen hominem incitat ad malum, et ad nocendum fortius instat ille, qui ad exercitium ejus deputat
Abbreviated transcription (Latin):
qui suam maliciam di bonitatẽ suꝑare
putant. ⁊ iõ penitentiam nõ assumunt.
⁊ qui miqͥtati tam ꝑtinaci mente in he¬
sĩc piis bonitas. Isti nimia ꝑtinatia: ip̃¬
sumptione peccant. autumantes dm nõ
ẽẽ iustum. Illi desꝑatione dm nõ boñ ex¬
istimant tollentes. in ħ turbulentissimo
iniqͥtatum uiari portum diuine indul¬
gentie. quo se recipiant fluctuantes at¬
q ipsa desꝑatione addunt peccata pec¬
catis dicentes micdiam nullã ẽẽ. ⁊ suꝑ¬

Expanded text:
qui sua malitia Dei bonitatem superare putant, et ideo poenitentiam non assumunt; et qui iniquitati tam pertinaci mente inhaesicut piis bonitas. Isti nimia pertinacia et praesumptione peccant, aestimantes Deum non esse justum. Illi desperatione, Deum non bonum existimant, tollentes in hoc turbulentissimo iniquitatum mari portum divinae indulgentiae, quo se recipiant fluctuantes. Atque ipsa desperatione addunt peccata peccatis, dicentes misericordiam nullam esse, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
hic neq in futuro. & ioħs in epła cano¬
mea. E peccatum ad mortẽ. nõ ꝓ eo dico
oret. qui peccat inpatrẽ remutetur.
Quidam dñt illud eẽ peccatum desꝑ
durare inmalicia mẽtis ꝑtinacia. ꝑ

Expanded text:
 canonica, est peccatum ad mortem, non pro eo dico enim peccat in Patrem, remittetur ei; Quidam dicunt illud peccatum esse durare in malitia mentis pertinacia, per
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝓpͥe dr que in ipõ est. ⁊ ip̃ius eẽneia est.
⁊ ħ una ẽ. nͨ młtiplicitatẽ recip̃. nͨ mu¬
tabilitatẽ. que in expleta ẽẽ non potest.
de qua ꝓpħa ait. Oiã quec̃q uoluit dñs
fecit. Et aple. Uoluntati eius quis resistit:
et aliiͥ. ut ꝓbetis que sit uoluntas di bo¬
na:⁊ bñplacẽs.⁊ ꝑfecta. Et hec uoluntaᷤ.
rectȩ applłatur. bñplacitũ di siũ dispo¬

Expanded text:
e in ipso est, et ipsius essentia est, et haec una est, nec multiplicitatem recipit, nec mutabilitatem, quae inexpleta esse non potest. De qua Propheta ait: Omnia quaecunque voluit Dominus fecit . Et Apostolus: Voluntati ejus quis resistit? Et alibi ait: Ut probetis quae sit voluntas Dei bona, et beneplacens, et perfecta . Et haec voluntas recte appellatur
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ ad modũ dĩci corꝑis. ꝑ iret multũ
de illis corꝑib cũ nec ꝑiturꝰ sit capilluᷤᷤ

Expanded text:
sunt ad modum dominici corporis. Periret enim multum de illis corporibus, cum nec periturus sit capillus,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ corꝑalium sordium inquinationibus
non ꝯtinguatur. qd̾ tam friuolũ ẽ ut nͥ
poltuti. inquinari non possit. Sol quoq
radios suos sine sui pollucione effund̾.
suꝑ loca ⁊ corꝑa non solum munda s etiã
inmunda. ac sordibꝰ fetencia. quoꝵ ꝯtac¬
tu. homines ac quedã alie res: inficiunt᷑.
solis ũo racdii inpolluti atq in ꝯtaminati:
ea ꝯtingentes existunt. Non est gͥ mirã¬
dum si ẽẽntia diuina. omĩo simplex ⁊ ĩ¬
ꝯmutabił. oĩa replet loca. ⁊ om̃ib c̃aturiᷤᷤ
ẽẽntiałr in est nec tñ cuusquã rei sordib
de natura boni. Cum indeo inquit sint
omĩa que ꝯdidit. nõ tñ inquinãt eũ: illi
qui peccant. de cinus ⁊̃ sap̃ra que attĩg̃
a fine usq ad finẽ fortit̾ dr. atting̃ omĩa

Expanded text:
et corporalium sordium inquinationibus non contingatur, quod tam frivolum est, ut nec polluti inquinari non possit. Sol quoque radios suos sine sui pollutione effundit super loca et corpora non solum munda, sed etiam immunda ac sordibus foetentia; quorum contactu homines et aliae quaedam res inficiuntur; solis vero radii impolluti et incontaminati ea contingentes existunt. Non est ergo mirandum si essentia divina omnino simplex et incommutabilis omnia replet loca, et omnibus creaturis essentialiter inest, nec tamen cujusquam rei sordibus de Natura boni: Cum in Deo, inquit, sint omnia quae indidit, non tamen inquinant eum illi qui peccant. De cujus etiam sapientia quae attingit a fine usque ad finem fortiter, dicitur: Attingit omnia
Abbreviated transcription (Latin):
incurrit. Postremo respondeant quid po¬
cus de deo respondendũ estiment. uel
qd̃ nusquã ꝑẽẽntiam sit. uł quod ubiq
uł alicubi: ita qd̾ non ubiq. S quis au¬
deat dr̃e qd misquã diuina ẽẽntia sit.
uł qd̾ alicui. ⁊ non ubiq: Si .ii. ita ẽ ali

Expanded text:
is veritas. Postremo respondeant quid potius de Deo respondendum existiment, vel quod nusquam per essentiam sit, vel quod ubique, vel quod alicubi, ita quod non ubique? Sed quis audeat dicere quod nusquam divina essentia sit, vel quod alicubi, et non ubique si
Abbreviated transcription (Latin):
s ⁊̃ semel t̾m m̃gẽ. Ibi tñ dũ taxat se¬
mel m̃gere licet. ubi ꝯsuetudo eccłie tał
existit. Si quis u̾o id fac̃e incipiat. ubi
ꝯsuetudo tał nõ est. si semel inm̃gendum¬
esse asserat. rep̃hensibilẽ se ꝯstituit. Uñ
aimo. Iñ suo sensu habundabat cipͥanꝰ. c̃
semel mergebat inbaptismo paruulos.
ꝗ ꝙ intlłigebat studiose ĩplebat. bonis o¬
ꝑib habũdãdo. licet in ħ nesciꝰ delinq̃r.
S qr bonis oꝑib habundabat. pꝰ ea cor¬
rectus ẽ ado. habundauit alciori sensu. t̃

Expanded text:
sed et semel tantum mergere. Ibi tamen duntaxat semel mergere licet, ubi consuetudo Ecclesiae existit. Si quis vero id facere incipiat ubi consuetudo talis non est, vel semel tantum mergendum asserat, reprehensibilem se constituit. Unde Haymo: In suo sensu abundabat Cyprianus, cum semel mergebat in baptismate parvulos, quia quod intelligebat studiose implebat bonis operibus abundando, licet in hoc nescius delinqueret, sed quia bonis operibus abundabat, postea correctus ad nos abundavit altiori sensu, ter
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdos ne peccata penitẽ cat ꝯfitẽtis.¬
cium aliis ꝓdat. Alioquin deponat᷑
ne de his que ei ꝯfitentur pecc̃a aliciui
recitet. non ꝓpinquis. non extraneis. nec
qͥ absit ꝓaliquo scandalo. Nam si hoc
fecerit deponatur. ⁊ omĩb dieb uite
sue ignominiosus ꝑegrinãdo ꝑgat. Qd̃
uero dictũ est. ut penitẽs eligat facerdo¬
tẽ scientẽ ligare ⁊ soluere. uid̾r cͥcium ei
quod incanonib reꝑitur. ut nemo .s. al¬
terius parrochianũ iudicare p̾sumat
S aliud est fauore uł odio ꝓprium sa¬
cerdotẽ ꝯtẽpnere. qd̾ canones ꝓhibent.
aliud cecũ utare. quod urbanus fac̃e
monet. ne si cecus cecum ducat: ambo
infoueã cadant. Ait .ii. urbanus .ii. Ri¬

Expanded text:
sacerdos ne peccata confitentium aliis prodat; alioquin deponaturne de his qui ei confitentur peccata alicui recitet, non propinquis, non extraneis; nec, quod absit, pro aliquo scandalo. Nam si hoc fecerit, deponatur, et omnibus diebus vitae suae ignominiosus peregrinando pergat. Quod vero dictum est, ut poenitens eligat sacerdotem scientem ligare et solvere, videtur contrarium ei quod in canonibus reperitur, ut nemo, scilicet, alterius parochianum judicare praesumat. Sed aliud est favore vel odio proprium sacerdotem contemnere, quod canones prohibent; aliud caecum vitare, quod Urbanus facere monet, ne si caecus caecum ducat, ambo in foveam cadant. Ait enim Urbanus II,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ẽ de cognatione aliqͥd dice̾. Est aut̃ cog¬
niem suam unumquẽq usq ad .uii. ob¬
seruare decmius gen̾ationẽ. ⁊ qͣmdiu
guantate sua nullus uxorem ducat. us¬
q post gen̾ationẽ .uii. ł quousq paren¬
tela cognosci potest. Itẽ. Nulli exꝓpiꝗta¬

Expanded text:
st de cognatione aliquid dicere. Est autem cogniem suam unumquemque usque ad septimam observare decernimus generationem; et quamdiu .: De consanguinitate sua nullus uxorem ducat usque post generationem septimam, vel quousque parentela cognosci potest. Item, ex
Abbreviated transcription (Latin):
intelligentia. memoria. ⁊ uoluntas. si¬
ue dilectio. lib̃m qͦ arbitrium .i. lib̾a
in clinande uoluntatis siue adbonũ.
siue ad malum facłtas. Pot̾ant enim ꝑ
lib̃m arbitͥum sine uiolentia. ⁊ coaccio¬
ne. ad utr ũlib ꝓpͥa uoluntate flecti.
An om̃s angłi fu̾int eqͣles: in eẽntia. sap̃ra.

Expanded text:
intelligentia, memoria et voluntas sive dilectio, liberum quoque arbitrium, id est, libera inclinandae voluntatis sive ad bonum, sive ad malum facultas. Poterant enim per liberum arbitrium sine violentia et coactione ad utrumlibet propria voluntate deflecti. 2. An omnes angeli fuerint aequales in tr
Abbreviated transcription (Latin):
q̃r. ⁊ cur mutata ꝑ lb̃mũ. Abrahã
primꝰ. mãdatũ cirẽcisionis hũit ad
ꝓbacionẽ obediẽcie.nͨ ei soli p̃cepta
cͥ ꝑ preuaricacionẽ: adã displicuerat. data
⁊̃ fuit ĩsigñ magne fidei abrahe. qui ẽdi¬
dit se habitur̃ filiũ. inqͦ fieret bñdiccio oĩ¬
um. De iñ ut hoc signo acet̾is nacionibus:
dic̃ñetur ppłs ille. Incarne ũo p̃pucii iõ iꝰ¬
sa ẽ fieri cͥc̃cisio. qr in remediũ instituta
ẽ originalis pecc̃i. ꝙ aparẽtib tͣhimꝰ. ꝑ ꝯcu¬
te illa. culpã in obediencie pͥus homo sẽsit̃.
decuit ut ibi signũ obediẽcie acciꝑet. Fie

Expanded text:
mutata per Baptismum. Abraham primus mandatum circumcisionis habuit, ad probationem obedientiae; nec ei soli praecepta cui per praevaricationem Adam displicuerat: data etiam fuit in signum magnae fidei Abrahae, qui credidit se habiturum filium in quo fieret benedictio omnium. Deinde, ut hoc signo a caeteris nationibus discerneretur populus ille. In carne vero praeputii ideo jussa est fieri circumcisio, quia in remedium instituta est originalis peccati, quod a parete illa culpam inobedientiae primus homo sensit, decuit ut ibi signum obedientiae acciperet. 9
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Querimus scđm quid: equalis
sit patri filius. Non scd̾m hoc qd̃¬
ad patrẽ dr. filius equał est patri.
Restat gͥ ut scd̃ id equał sit. qd̃ ad
se đr. quicquid aut̃ ad se dr. scd̾m subam qrꝰ¬

Expanded text:
ait: Quaeramus secundum quid aequalis sit Patri Filius; non secundum hoc qad Patrem dicitur Filius, aequalis est Patri; restat ergo ut secundum id aequalis sit quod ad se dicitur. Quidquid autem ad se dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
principiũ. nisi ad c̃aturas ad quas ⁊̃. et¬
pat̾ d̾r principiũ.⁊ filius. Et trinitas ip¬
sa simul.⁊ singula ꝑsona. principiũ dr
caturarũ. Pater gͦ principiũ ẽ. sine pͥn¬
cipio. filius: principiũ. de principio. sp̃s
ũo .s. principrum de utroq .i. de patre
⁊ filio

Expanded text:
principium nisi ad creaturas, ad quas Pater etiam dicitur principium, et Filius, et Trinitas ipsa simul, et singula personarum principium dicitur creaturarum. Pater ergo principium est sine principio, Filius principium de principio, Spiritus sanctus principium de utroque, id est, de Patre et Filio