comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ Sicut in adã om̃s moriunt᷑ sic & in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑ Vtiq in resurrectione dicit iust
Vbi ẽ uita a & na nonresurrectione iniquoꝵ ubi mors a& naerit ideo ait. uiuificabuntur.
Quia illidã nabunt᷑: hinc & in u& erib: sacramentis circũcisio paruuloꝵ octauodie fieri p̃cep
ẽ qm̃ xp̃s inquostt delicti carnalis expoliatio quã significat circũcis io diedominicores urre
qui post septimũ sabbati octauus ẽ. Haec ergo fides &iã antiquoꝵ iustoꝵ fuit unde & apli
ꝓpt̃ qđ & loquimꝰ non dicer & cundem sp̃m fideinis ammonens &iam antiquos iustos ipsum habuis se
spm̃ fidei hocest in carnationis xp̃i sed quia illis futust p̃nunci atur queđ amfacta nobis ad¬
nuntiatur & tempore u&eris testamenti uel ab tur quae tempore nouitesta:¬
menti re uelab tur. Ideo eius sacramenta uariata sunt ut alia essent in u&eri
testamento alia in nouo cumfides ipsa uaria non sit & uera sit. qui a sicut in adam

Expanded text:
am omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur. utique resurrectionem dicit iustorum, ubi est uita aeterna, non resurrectionem iniquorum, ubi mors aeterna erit; ideo ait uiuificabuntur\', quia illi damnabuntur. hinc et in ueteribus sacramentis circumcisio paruulorum octauo die fieri praecepta est, quoniam Christus, in quo fit delicti carnalis expoliatio, quam significat circumcisio, die dominico resurrexit, qui post septimum sabbati octauus est. haec ergo fides etiam antiquorum iustorum fuit. unde et apostolus t loquimur. non diceret \'eundem spiritum fidei nisi admonens etiam antiquos iustos ipsum habuisse spiritum fidei, hoc est incarnationis Christi. sed quia illis futura praenuntiabatur, quae iam facta nobis adnuntiatur, et tempore ueteris testamenti uelabatur, quae tempore noui testamenti reuelatur, ideo eius sacramenta uaTestamento, alia in Novo, cum fides ipsa varia non sit, sed una sit, quia sicut in Adam
Abbreviated transcription (Latin):
iudicium plerumque nihil noc& ei dequo temere iudicat᷑. Ei autem quitemere iudicatipsa
temeritas necesse ẽ ut noceat: ista regula &iam illud dictũ arbitror: om̃is qui ꝑcus¬
serit gladio gladiomori&ur q multienĩ gladio ꝑcutiuntꝰ nectamen gladio
moriuntur : Sicut nec ipse p&rus sed neistũ ueniam peccatorũ talem poenã
euas sisse quis put&. quãquam nihil absurdius quam ut maiorem putent
gladii poenam ẽẽ potuisse quȩ petro non acerdit ꝗ crucis quȩ accidit: quid ta¬
men delatronibus dicturus est. quicũ dño crucifixi sunt: quia & illesmeruit
ueniam : postquam crucifixus ẽ meruit : & alter omnino non meruit: anfor
te om̃s quos occiderat crucifixerunt & ꝓpterea hoc &iam ipsipati meruer̃:
rediculũ est hoc putare : quidergo aliud dictũ ẽ om̃is enim qui gladio per¬
cusserit gladiomori&ur. nisiquia ipio peccato anima mori&ur quod cũ que

Expanded text:
judicium pierumque nihil nocet ei de quo temere judicatur; ei autem qui temere judicat, ipsa judicium pierumque nihil nocet ei de quo temere judicatur; ei autem qui temere judicat, ipsa temeritas necesse est ut noceat. Ista regula etiam illud dictum arbitror: Omnis qui percusserit gladio, gladio morietur . Quam multi enim gladio percutiunt, nec tamen gladio moriuntur, sieuasisse quis putet — quamquam nihil absurdius, quam ut maiorem putet gladii poenam esse potuisse, quae Petro non accidit, quam crucis, quae accidit — quid tamen de latronibus dicturus est, qui cum domino crucifixi sunt, quia et ille qui meruit ueniam, posteaquam crucifixus est meruite omnes quos occiderant, crucifixerant; et propterea hoc etiam ipsi pati meruerunt? Ridiculum est hoc putare. Quid ergo aliud dictum est, Omnis enim qui gladio percusserit, gladio morietur, nisi quia ipso peccato anima moritur, quodcumque c
Abbreviated transcription (Latin):
Tolite iudicare neudic&ur de uobis: potest aut̃ mouere quod ait. in quo enim iudicio
iudicaueritis iudicabitur deuobis. & qua mensura mensi fueritis in ea reme¬
ti&ur uob. Numsensim sinos iniudicio temerario iudica uerimus temere &iam
significatum arbitror nulloma do ds̃ uel temere iudicat ueliniqua mensura cuiquã
rependt: sed hoc dictum ẽ. Qm̃ temeritas quapunis alium eadem ipsa tepuniat.
Necesse ẽ nisi foste arbitrandũ: qđ iniquitas ei noceat aliquid inquem procedit
ei autem nihilꝰ aquo procedit. Immouero sae penihil noc& ei qui patitur miuriam :¬
ei aut̃ qui facit neces se. ẽ ut noceat: quid enim nocuit mastiribus iniquitas ꝑsequen¬
tium: Ipsis autem ꝑsecutoribus plurimum: quia & sialiqui eorum correctisunt ẽo
tamen tempore quo ꝑ sequebantur excecabat illos malitia eorum : sic & temerarium

Expanded text:
nolite iudicare, ne iudicetur de uobis. Potest autem mouere quod ait: in quo enim iudicio nolite iudicare, ne iudicetur de uobis. Potest autem mouere quod ait: in quo enim iudicio iudicaueritis, iudicabitur de nobis, et in qua mensura mensi fueritis, remetietur nobis. numquid enim, si nos in iudicio temerario iudicauerimus, temere etiam significatum arbitror. nullo modo deus uel temere iudicat uel iniqua mensura cuiquam rependit, sed hoc dictum est, quoniam temeritas, qua punis alium, eadem ipsa te puniat necesse est. nisi forte arbitrandum est, quod iniquitas ei noceat aliquid in quem procedit, ei autem nihil a quo procedit. immo uero saepe nihil nocei autem qui facit necesse est ut noceat. Quid enim nocuit martyribus iniquitas persequentium? ipsis autem persecutoribus plurimum. Quia etsi aliqui eorum correcti sunt, eo tamen tempore quo persequebantur, excaecabat illos malitia eorum. Sic et temerarium
Abbreviated transcription (Latin):
rit ista subsecut ũ iudiciũ nonẽ temerariũ : subsecuntur aut̃ illa quae occultas̃ quia
nec ipsa latebunt temporesuo : sicut & debonis factis intellegendũ ẽ nã ita subiungit.
similiter & facta bonamanifesta sunt & quȩcũq se aliter habent latere non possunt.
Demanifestis ergo iudicemus : deoccultis uero dp̃ iudiciore linquamus. quia & ipsa abs
condi non possunt siuemala siuebona cũ tẽpus aduenert quo manifestetur. Duo
destomacho ieuinare noluit & tuid non credis ed acitatis iduicio tribuens temere
iudicabis. Item si manifestã edacitatem ebniositatẽq cognoueris sedita rep̃henderis
quasinumquam ille possit corrigi atq: mutari nihil ominus temere iudicabis:
non ergo rep̃hendamus ea quae nescimus quo animo fiant neque ita rephendamꝰ
quae manifesta sunt ut desperemus sanitatẽ & uitabimus iudiciũ dequo nunc dicit᷑.

Expanded text:
rit ista subsecutum iudicium, non est temerarium. subseountur autem illa quae occulta sunt, quia rit ista subsecutum iudicium, non est temerarium. subseountur autem illa quae occulta sunt, quia nec ipsa latebunt tempore suo. sic et de bonis factis intellegendum est. nam ita subiungit: similiter et facta bona manifesta sunt, et quaecumque se aliter habent, latere non possunt. de macondi non pode stomacho ieiunare noluit et tu id non credis edacitatis id uitio tribuens, temere iudicabis. item si manifestam edacitatem ebriositatemque cognoueris et ita reprehenderis, quasi numquam ille possit corrigi atque mutari, nihilo minus temere iudicabis. non ergo reprehendamus ea quae nescimus quo animo fiant, neque ita reprehendamus quae manifesta sunt, ut desperemus sanitatem, et uitabimus iudicium, de quo nunc dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
bono uolebant illi cũ homines essent in occulta cordis ferre sententiã dequibus ds̃solus iu¬
dicat: ad hocꝑtin& &liam illud quod in alio loco dicit. Nolite antetempus quicquã iudicare
quo adus que ueniat dñs & in lumin& abs condita tenebrarũ & manifestabit cogitationes
cordis & tune laus erit unicuiq ado. Sunt ergo quȩdã facta media quȩ ignoramus quo ani
mofiant quia & bono & malo fieri possunt : de quibus temerariumẽ iudicare : maximeut con¬
demnemus : horũ aũt ueni& tempus ut iudicentur : cumds̃ in luminabit abscondita tenebra¬
tum & manifestabit cogitationes cordis. Item alio locodicit idem apłs : quorundã homi¬
num peccata manifesta sunt p̃cedentia adiudiciũ Quȩdam autẽ & subsecuntur: manifes¬
taea dicit. de quibus darũ ẽ. quo animo fiant. haec p̃cedunt adiudicium idẽ quia fue¬

Expanded text:
bono, nolebant illi, cum homines essent, in occulto cordis ferre sententiam: de quibus deus solus iubono, nolebant illi, cum homines essent, in occulto cordis ferre sententiam: de quibus deus solus iudicat. Ad hoc pertinet etiam illud quod alio loco dicit: nolite ante tempus quicquam iudicare, quoad usque ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum et manifestet cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuiqmo fiant, quia et bono et malo fieri possunt, de quibus temerarium est judicare, maxime ut condemnemus. Horum autem veniet tempus ut judicentur, cum Dominus illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis. Item alio loco dicit idem apostolus: Quorumdam hominum peccata manifesta sunt, praecedentia ad iudicium; quaedam autem et subsecuntur. manifesta ea dicit, de quibus clarum est quo animo fiant. haec praecedunt ad iudicium, id est quia, si fue
Abbreviated transcription (Latin):
testis dictũ ẽ : quae non possunt bono animo fieri sicuti sunt stupra uelblas phemiae
uel fusta uel ebriositas et siquas alia de quibus nobis iudicare permittitur : Dicente
apło: quidenim mihieos quiforis sunt iudicare : non ne deeis quiintus sunt uos iudicatis:
Segenere autem ciborũ quia possunt bono animo & simplicicorde sine uitio concupis¬
centiae quicumq humani cibim diff erenter sumt̃ ꝓ hib&. Idẽ .a. płs iudicarieos qui
carnibus uescebantur & uinum bibebant: ab eis quise abhuius modi alim̃tis tẽperabanT.
Quimanducat inquit non manducantẽ non spernat. & qui non manducat manduc antẽ non
iudc& . Ibi &iam antuquis es quiiudicas alienũ seruũ : domino suostat aut cadit: detali¬
bus enim rebus quae possunt bono & simplici & magno animo fieriquãuis possit &iam non

Expanded text:
festis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra uel blasphemiae festis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra uel blasphemiae uel furta uel ebriositas et si qua sunt alia, de ..quibus nobis iudicare permittitur dicente apostolo: quid enim mihi eos qui foris sunt iudicare? nonne de eis qui intus sunt uos iudicatis? de genere autem ciborum, quia possunt bono animo et simplici corde sine uitio concupiscentiae quicumque humani cibi indifferenter sumi, prohibet idem apostolus indicari eos qui carnibus uescebantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huius modi alimentis temperabant: qui manducat, inquit, non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducantem non indicet. ibi etiam ait: tu quis es, ut iudices alienum seruum? suo domino aut stat aut cadit. de talibus enim rebus, quae possunt bono et simplici et magno animo fieri, quamuis possint etiam non
Abbreviated transcription (Latin):
intueatur : adhanc ergo regulã hoctotũ p̃ceptũ redigitur ut &iam inistorũ prouisione
regnum dĩ cogitemus inmilicia uero regni dĩ ista non cogitemus : Ita enim &iam si ali¬
quando defuerint quod plerũq ꝓpt̃ exercitationẽ nr̃am dr̃ sinit : Non solũ non debili¬
tant ꝓpositũ nr̃m sed &iam ex aminatũ ꝓbatũq: confirmant: gloriam᷑ enim inquit
intribulationibus . CCCXXUII. OUOMODO ACCIPIENDUSIT NOLI
IUDICARE &DEΗESIΥCATRAbEΗTCΕERSEXEC DECOVBRO¬
Iolite iudicare neiudica deuobis: inquo enim iudicia iudicaueritis iudi¬
cabit᷑ deuobis et inqua mensura mensi fueritis remeti&ur uobis. hocloco nibil ali¬
ud nobis pespiexistimo nisi ut ea facta quȩ dubium ẽ quo animo fiant ĩn meliorem par¬
tem anterp̃temur. Quod enim scriptũ ẽ exfructibus eorũ cognoscetis eos demani¬

Expanded text:
intueatur. ad hanc ergo regulam hoc totum praeceptum dirigitur, ut etiam in istorum prouisione intueatur. ad hanc ergo regulam hoc totum praeceptum dirigitur, ut etiam in istorum prouisione regnum dei cogitemus, w in militia uero regni dei ista non cogitemus. ita enim, etiam si aliquando defuerint, quod plerumque propter exercitationem nostram deus sinit, non solum non debilitant propositum, nostrum, sed etiam examinatum probatumque confirmant: gloriamur enim, inquit, in tribulationibus. CCCXII. QVOMODO ACOIPIENDVM SIT: NOLITE IVDICARE, ET DE FESTVCA, TRABEolite judicare, ne judicetur de vobis: in quo enim judicio judicaveritis, judicabitur de vobis; et in qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis. Hoc loco nihil aliud nobis praecipi existimo, nisi ut ea facta quae dubium est quo animo fiant, in meliorem partem interpretemur. Quod enim scriptum est, Ex fructibus eorum cognoscetis eos, de mani
Abbreviated transcription (Latin):
tiam : sed &iam propter hanc explendã milites dõ: hoc autem loco uehementercauen¬
dũ ẽ ne foste cũui derimus aliquem seruum dĩ prouidere neista necessaria desint uel sibi
uel eis quorũ sibi cura commissa ẽ : Iudicemus eum contra p̃ceptũ dñi facere & decrastino
esse sollicitum. Nam & ipsedñs cuiministrabant angeli: tam propterexemplũ nequis
postea scandalũ pateretur. Cum aliquem seruorũ eius animaduẽrtis set ista neces¬
saria ꝓcurare loculas habere dignatus ẽ Cum pecunia : unde usibus necessarus quic¬
quid opus fuis sos p̃ber&ur : quorũ loculorum custos & fur. Sicut scriptũ ẽ Iudas
fuit qui eum tradidit: sicut & apostolus paulus potest uidere decrastino cogitas se cum
dixit: decollectis aut quȩ fiunt in sc̃is sicut ordinaui ecclesuis galatiae ita &uos facite
secundũ unam sabbati unusquisq uestrum apud seponat thesaurizans: his & huius

Expanded text:
tiam sed etiam propter hanc explendam milites deo. Hoc autem loco uehementer cauentiam sed etiam propter hanc explendam milites deo. Hoc autem loco uehementer cauendum est, ne forte, cum uiderimus aliquem seruum dei prouidere, ne ista necessaria desint uel sibi uel eis quorum esse sollicitum. Nam et ipse Dominus, cui minists scandalum pateretur, cum aliquem seruorum eius animaduertisset ista necessaria procurare, loculos habere dignatus est cum pecunia, unde usibus necessariis quidquid opus fuisset praeberetur; quorum loculorum custos et fur, sicut scriptum est, ludas fuit, qui eum tradidit. sicut et apostolus Paulus potest uideri de crastino cogitasse,\' cum dixit: de collectis autem in sanctis sicut ordinaui ecclesiis Galatiae, ita et uos facite. secundum unam sabbati unusquisque uestrum apud se ponat thesaurizans. his et huius
Abbreviated transcription (Latin):
piat precercibariã quae non depasticipatione regni sed sustentaculum miserȩ
seruitutis dantur extrinsecus. TESOLLICIT UDINE CRASTINI¬
ubi p̃terito succedit futurũ : ergo cum aliquid bonioperamur non tẽporalia sed
aterna cogitemus. tunc erit illudbonum & perfectum opus Crastinus enim
inquit dies sollicitus erit sibi ipsi. idẽ ut cum o postuerit sumascibum uel potum
uel in dumentũ cum ipsu scilicet necessitas urguere coeperit. aderunt haec quia
nouit pater nr̃t quod horũ omniũ indigemus: sufficit enim inquit diei malicia
sua idẽ sufficit quod ista sumere urgebit ipsa necessitas: quam propterea ma¬
litiã nominatã arbitror quia penalis ẽ nobis pertin& &dhanc fragilita¬
tem & mostalitatẽ quae peccando meruimus: huic ergo poene temporalis ne¬
cessitatis nolite ad dere aliquid grauius . ut non solũ patiaris harũ rerũ indigen¬

Expanded text:
piat praeter cibaria, quae non de participatione regni, sed sustentaculum miserae piat praeter cibaria, quae non de participatione regni, sed sustentaculum miserae seruitutis dantur extrinsecus. Cubi praeterito succedit futurum iterum. Ergo cum aliquid boni operamur, non temporalia, sed aeterna cogitemus, tunc erit illud bonum et peinquit, dies sollicitus erit sibi ipse, id est ut cum oportuerit sumas cibum uel potum uel indumentum. cum ipsa scilicet necessitas urguere coeperit, aderunt haec, quia nouit pater noster quod horum omnium indigemus. sufficit enim, inquit, diei malitia sua, id est: sufficit quod ista sumere urguebit ipsa necessitas, quam propterea malitiam nominatam arbitror, quia poenalis est nobis. pertinet enim ad hanc fragilitatem et mortalitatem, quam peccando meruimus. huic ergo poenae temporalis necessitatis nolite addere aliquid grauius, ut non solum patiaris harum rerum indigen
Abbreviated transcription (Latin):
& fidem euangeli incibo & potũ & uestitu collocauero: sed quare nonẽ ei glorias
necessitas enim inquit mihi in cumbit : idẽ ut ideo euangeliem quia unde uiuam
non habeo aut ad quiram temporalem fructum dep̃dicatione a&ernorũ. Sicenim
lix a uero quo modo deb& eiungeliza uero siclico& ut euangelio & inregnoponit ner¬
cedem¬
dem habeo si at inuitus dispensa tiomihi credita ẽ. Idẽ siccatus in opia carum rerum quo
tempor aliutiȩ sunt necesse rie predico euangelium. Xlii ꝑ mehabent mercedem euang¬
lii qui cuangelium ipsum me predicante diligunt. Ego autem non ab eo quia non ipsi
euangelium diligo sed eius pretium in eius tempora libus constitutum. Quod no¬
fase fieri unon tamquam filius ministr & quisque euangelium sedtam quam
seruus cui dispenstitio creditaẽ ut tam quam alienum erog&. Nihil inde ipseca¬

Expanded text:
et fidem euangelii in cibo et potu et uestitu collocauero. sed quare non est ei gloria? et fidem euangelii in cibo et potu et uestitu collocauero. sed quare non est ei gloria? necessitas enim, inquit, mihi incumbit, id est: ut ideo euangelizem, quia unde uiuam non habeo aut adquiram temporalem fructum de praedicatione aeternorum. sic enim uangelizauero. quomodo debet euangelizare? scilicet ut in euangelio et in regno ponat mercedemdem habeo; si autem invitus, dispensatio mihi credita est : id est, si coactus inopia carum rerum, quae temporali uitae sunt necessariae, praedico euangelium, alii per me habent mercedem euangelii, qui euangelium ipsum me praedicante diligunt. ego autem non habeo, quia non ipsum euangelium diligo, sed eius pretium in eius temporalibus constitutum. quod nefas est fieri, ut non tamquam filius ministret quisque euangelium, sed tamquam seruus, cui dispensatio credita est, ut tamquam alienum eroget, nihil inde ipse ca
Abbreviated transcription (Latin):
exitus qm incestus ẽ & ignotus ẽ tenebrae appellate sunt: siautem maloanimo
fecr&iam ipsum lumen tenebre sunt : lumen enimdicitur qua nouit quis que quo ani¬
mo ficiat &ium cum malo animo facit. Sed ipsum lumen tenebrȩsunt quia non insuꝑnadi¬
rig̃tur simplex intentio sed ad inferiora declinatur &duplici corde quasiumbrã facit: sier¬
go lumen quod inte ẽ. tenebrae sunt ipse tenebrae quante sunts hoc ẽ supsa cordis
intenta qua facis quod facis quȩ tibinotaẽ sordidatur app&itu rerum terrena¬
rum & temporalium atque caecatur quanto magis ipsum factum cuius incer¬
tus ẽ exitus sordidũ & tenebrosum e : quia & sibene alicui proueni& quod tu non
redte & munda intentione facis quomodo tufeceris tibi imputatur : Nonquo mo
do illi prouenerit: sienim euangeliz auero inquit none mihi gloria ide si euangeli¬
⁊ auero utrta fiant in me idẽ si propterea euangelit auero utadilla perueniam

Expanded text:
exitus quoniam incertus et ignotus est, tenebrae appellatae sunt. Si autem malo animo exitus quoniam incertus et ignotus est, tenebrae appellatae sunt. Si autem malo animo feci, etiam ipsum lumen tenebrae sunt. Lumen enim dicitur, quia novit quisque quo animo faciat, etiam cum malo animo facit: sed ipsum lumen tenebrae sunt, quia non in superna dirigitur simplex intentio, sed ad inferiora declinatur, et duplici corde quasi umbram facit. Si ergo lumen quod in te est, tenebrae sunt, tenebrae quantae? hoc est, Si ipsa cordis intentio, qua facis quod facis, quae tibi nota est, sordidatur appetitu rerum terrenarum et temporalium, atque caecatur; quanto magis ipsum factum, cujus incertus est exitus, sordidum et tenebrosum est? quia etsi bene alicui proveniat, quod tu non recta et munda intentdo illi prouenerit. Si enim euangelizauero, inquit, non est mihi gloria: id est: si euangelizauero, ut ista fiant in me, id est: si propterea euangelizauero, ut ad illa perueniam
Abbreviated transcription (Latin):
ecesse e bona sint quȩ opera om̃a totum corpus appellauit. Quia & apłs mem
ficate ergo membra ur̃a que super terram. fornicationẽ. in munditiam auaritiã
& cetera talia. nonergo quid quisq faciat sed quo animo faciat considerandum
est. hoce lumen in nobis quia hoc nobis manifestum ẽ bono animo nos facere quod
facimus: Omne enim quod manifestatur lumene. Nam & ipsa facta quȩ ad homi¬
num soci&atem a nobis procedunt incestum habent exitum Et ideo tenebras eas
uocauit. Nonenim nouicum pecuniam porrigo indigenti & p&enti quid inde aut
facturus aut passurus sit & fieri potest ut uel facit exea uel propterea patia¬
tur aliquid mali quod ego cumdarem non Euenire uoluerim Nequehoc animo
dederim: itaque sibono animo feci quod mihicum facerem notum erat. Et ideolum̃
uocabitur. in luminabitur &iam factum meum. Qualẽcumq exitum habuerit: qui

Expanded text:
necesse est ut bona sint. Quae opera omnia, totum corpus appellavit; quomodo et Apostnecesse est ut bona sint. Quae opera omnia, totum corpus appellavit; quomodo et Apostficate ergo membra vestra quae sunt super terram, fornicationem, immunditiam, avaritiam , et caetera talia mala. Non ergo quid quisque facest. Hoc est enim lumen in nobis, quia hoc nobis manifestum est bono animo nos facere quod facimus: omne enim quod manifestatur, lumen est . Nam ipsa facta quae ad hominum societatem a nobis procedunt, incertum habent exitum; et ideo tenebras eas vocavit. Non enim novi, cum pecuniam porrigo indigenti et petenti, quid inde aut facturus sit, aut passurus; et fieri potest ut vel faciat ex ea, vel propter eam patiatur aliquid mali, quod ego cum darem, non evenire voluerim, neque hoc animo dederim. Itaque si bono animo feci, quod mihi cum facerem, notum erat, et ideo lumen vocatur; illuminatur etiam factum meum, qualemcumque exitum habuerit: qui
Abbreviated transcription (Latin):
bemus autembene facere illis ꝓpt̃ salutem ipsorum aet̾naminon propter
sibi consulit udl potius nec sibi quando quidem hinc sibi fit deplex cor
quomptaditut aduidendum đm in qua sola niii nat̃ beatitado cesta atq ppe
TENEBRAE QUANTESUNT EXEODEMLABRO SECUNDO¬
ucerna corporistui e oculustuus. Siergo oculustuus simplex fuerit totum corpꝰ¬
I tuum lucidum erit. si autem oculustuus nequam ẽ. totum corpustuum tenebro¬
sum erit siergo lumen quod inte ẽ. tenebrȩ sunt : ipse tenebre quantae erunt:
quilocus sit intellegendus. ẽ ut nouerimus om̃a opera nostra tunc eẽ munda & pla¬
cere insconspectudi : sifiant simplici corde idẽ intentione in superna fine illo cari¬
tatis quia & plenitudo legis caritas. Oculum ergo hic accipere debemus ipsam in¬
tentionem qua facimus quicquid facimus: quȩ simunda fuerit & recta: et illud
aspiciens quod aspiciendum ẽ om̃a opera nr̃a quae secundum eam operamur

Expanded text:
bemus autem bene facere illis propter salutem ipsorum aeternam, non propter bemus autem bene facere illis propter salutem ipsorum aeternam, non propter sibi consulit, vel potius nec sibi, quandoquidem hinc sibi facit duplex cor quo impeditur ad videndum Deum, in qua sola visione est beatitudo certa atqueTENEBRAE QVAN- TAE SVNT? EX LIBRO S. S. Lucerna corporis tui est oculus tuus. si ergo oculus tuus simplex fuerit, totum corpus tuum lucidum erit; si autem oculus tuus nequam est, totum corpus tuum tenebrosum erit. si ergo lumen, quod in te est, tenebrae sunt, tenebrae quantae? qui locus sic intellegendus est, ut nouerimus omnia opera nostra tunc esse munda et placere in conspectu dei, si fiant simplici corde, id est intentione in superna, fine illo caritatis, quia plenitudo legis caritas. oculum ergo hic. accipere debemus ipsam intentiaspiciens quod aspiciendum est, omnia opera nostra, quae secundum eam operamur,
Abbreviated transcription (Latin):
carnem scram odio habuit sicut apłs dicit. Gumdediligenda uxore p̃cepit
sed caput mulierisuir. Cui uero caput ẽ xp̃s interius ergo gaudeat inicinio
sid mboc p̃ceptum caput unctum haberedesiderat: Itienim & facero la¬
bit id ẽ cormundibit quouisurus .e. dr̃m non imerposito uel amine propten
infirmita tẽ contraetam de sordibus salfirmusastabilis qñm mundus et su¬
plex lauamimi inquit mundistote: Aufertẽ nequitias ab animis ur̃os uio
a conspectu oculorũ meoruta abbi sigit᷑ sordibus faciesnr lauandao quibus
di aspectus offenditur. Nosenĩ reuelata facie gloriamdi speculantesin
adista uitam ptinentium & suitiat & sordidat interiorem oculum nr̃
& plerumque conduplicat utequeuidem᷑ cum hominibus recte facere
Non eo corde faciamus quo dns p̃efpit id ẽ quia eos diligimꝰ sed quia cori¬
modum ab eisaliquod ꝓpter necessitatem presentis unȩ adipisei uolur̃ ode¬

Expanded text:
carnem suam odio habuit, sicut Apostolus dicit, cum de diligenda uxore praecipit carnem suam odio habuit, sicut Apostolus dicit, cum de diligenda uxore praecipit : sed caput mulqui secundum hoc praeceptum caput unctum habere desiderat. ita enim et faciem lauabit, id est cor mundabit, quo uisurus est deum non interposito uinfirmitatem contractam de sordibus; sed firmus et stabilis, quoniam mundus et simplex. Lavamini, inquit, mundi estote, auferte nequitias ab animis vestris, atque a conspectu oculorum meorum . Ab his igitur sordibus facies nostra lavanda est, quibus Dei aspectus offenditur. Nos enim revelata facie gloriam Domini speculantes, in istam vitam pertinentium et sauciat et sordidat interiorem oculum nostrum, et plerumque conduplicat cor duplicat, ut ea quae videmur cum hominibus recte facere, non eo corde faciamus quo Dominus praecepit, id est non quia eos diligimus, sed quia commodum ab eis aliquod propter necessitatem praesentis vitae adipisci volumus. De
Abbreviated transcription (Latin):
oppartat utrũ lupus in ocuna pellestt anouis in sua Nonenim plluti pares
orhatu supfluo debeat aspectus hominum malcere xp̃ianus: quia illum parea
habitum ac necessarium &iam simulatores sepaeusur pant ut in cantos decipi¬
ant: quia & ille oues non debent deponere pellessuas si aliquando cis lupise
pum recte p̃ceperat: Quam uns faciem cotidiana consuctudine lauemus uncus
&iam capitibus cumieiunamus nos ẽe debere: quod sitar pissimum om̃s
futentur : Intellegendum. c̃. hocp̃ceptum unguendi caput & faciem lauar¬
di adinteriorem hominem ꝑtinere: Vnguere ergo caput aletitiam ꝑtinet
Lauare autem faciem ad mundiciam: &ideo caput ungit quilarat᷑ interitis
mente atq ratione: Hoc enĩ recte accipimus capat quod mnanima pͥminet & quo
cetera hominisrei &gubernare manifestum .e. & hocficit qui non foris quȩrit
letinam & delaudibus hominum carnalit̃ guideat. Caro enim quȩ subiecta

Expanded text:
appareat utrum lupus in ovina pelle sit, an ovis in sua. Non enim propterea appareat utrum lupus in ovina pelle sit, an ovis in sua. Non enim propterea ornatu superfluo debet aspectus hominum mulcere christianus, quia illum parcum habitum ac necessarium etiam simulatores saepius usurpant, ut incautos decipiant: quia et illae oves nopiam recte praeceperit, quamuis faciem cotidiana consuetudine lauemus, unctis etiam capitibus, cum ieiunamus, nos esse debere. quod si turpissimum omnes fatentur, intellegendum est hoc praeceptum unguendi caput et faciem lauandi ad interiorem hominem pertinere. unguere ergo caput ad laetitiam pertinet, lauare autem faciem ad munditiam,%et ideo caput unguit qui laetatur interius mente atque ratione. hoc enim recte accipimus caput, quod in anima praeminet et quo cetera hominis regi et gubernari manifestum est; et hoc facit qui non foris quaerit laetitiam, ut de hominum laudibus carnaliter gaudeat. caro enim, quae subiecta
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianitatis inusitatos qualore acsordib: intentos in se hominum oculos facit
cũ iduo luntate faciat non necessitate patiat᷑ ceteris eiꝰ operibus potest conicii
utrũ hoc contentus suꝑ fluicultus anambinone aliqua faciat quia & sub
ouina pelle cauendos lupos dns p̃chpit sedex fructib inquit eorũ cognoscetis
Videt᷑ &iam mibi septenarius istenumerus harũ petinonum congruere
illi septenario numero ex quo tonis isteser momanauit: Sienĩtimordĩe ex
e siuemnnos ipsos ut mitescamꝰ necei resistamꝰ siue decaelo intras inclaritate
aduenitꝰ dmi quonos gaude bimꝰ &laud abimurdicente illo uenitebenedie
patrisme pcipite regnũ qđ uobis paratũ.e. ab origine mundi indño inq̃
eos. Cum enim coeperint aliquibꝰ temptationibi ea ipsa illis subtrabiuel ne¬
gauriquȩ istouclanime uel consecutis uel consequi cupiunt : Tunc necese est

Expanded text:
christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, christianitatis inusitato squalore ac sordibus intentos in se hominum oculos facit, cum id uoluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius operibus potest conici, utrum hoc contemtu superflui cultus an ambitione aliqua faciat, quia et sub ouina pelle cauendos lupos dominus praecipit; sed ex fructibus, inquit, eorum cognoscetisVidetur etiam mihi septenarius iste numerus harum petitionum congruere illi septenario numero, ex quo totus iste sermo manauit. si enim timor dei est, eius siue in nos ipsos, ut mitescamus nec ei resistamus, siue de caelo in terras in claritate aduentus domini, quo nos gaudebimus et laudabimur dicente illo: uenite, benedicti patris mei, percipite regnum, quod uobis paratum est ab origine mundi. in domino, eos. Cum enim coeperint aliquibus tentationibus ea ipsa illis subtrahi vel negari, quae isto velamine vel consecuti sunt, vel consequi cupiunt, tunc necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
umaut̃ ieiunatis inquit nolite fieri sicut ipcritȩ tristes: Et̃ minant enĩ uul¬
ũ suum utuideantur a hominib: ieiunantes. Amendico uob ꝑceperunt
mercedẽ suam: Vosautẽ ieiun intes unguite capita uira & faciesuras lauate
in interioragaudiad grigine fores quȩrentes mercedẽ : Huic saeculo conformem᷑
&amittamꝰ ꝓmissionẽ tanto solidioris atq firmiores queto interioris beati¬
tudinis quanoselegit ds̃ conformes fieriimaginqs filii ei. In hoc autem capitulo maxi¬
neanima duentendum ẽ non in solo rerũ corporearũ nitore atq: pompa. sed etia
in ipsis sordib: luctuosis ee posseiactantiã & eopericulosiorẽ quo sub nomine
seruituns dĩ decipit. Quiergo immoderato cult& corporis atq uestitꝰ uel ceter¬
rũ rerũ nitore p̃fulget facile conuincit᷑ rebus ipsis pomparum saeculi. ẽẽ
sectator nec que quã fallit dolosa imagine sc̃itatisquiautem in ꝓfessione

Expanded text:
autem jejunatis, inquit, nolite fieri sicut hypocritae tristes, exterminant enim vulautem jejunatis, inquit, nolite fieri sicut hypocritae tristes, exterminant enim vultum suum, ut videantur hominibus jejunantr: uos autem cum ieiunatis, unguite caput uestrum et faciem uestram lauate, in interiora gaudia dirigi, ne foris quaerentes mercedem huic saeculo conformemur, et amittamus promissionem tanto solidioris atque firmioris, quanto interioris beatitudinis, qua nos elegit deus conformes fieri imaginis filii eius. In hoc autem capitulo maxime animaduertendum est non in solo rerum corporearum nitore atque pompa sed etiam in ipsis sordibus luctuosis esse posse iactantiam, et eo periculosiorem, quo sub nomine seruitutis dei decipit. qui ergo immoderato cultu corporis atque uestitus uel ceterarum rerum nitore praefulget, facile conuincitur rebus ipsis pomparum saeculi esse sectator nec quemquam fallit dolosa imagine sanctitatis. qui autem in professione
Abbreviated transcription (Latin):
si fortitudo .e. quabeati sunt que suriunt & siciunt iustitiã qͥa ipsisitubunt᷑ : Orem
ut panisnr cotidianus detur nob hodie quo fultiatq: sustentati a plenissimam
illa saturitatẽ uenire possimꝰ. Si consilium .e. quo beatisunt misericordes
qm ipsis miserebit̃ ds̃: Dtmittamꝰ debita debitoribus nr̃is & oremus ut &¬
nob nr̃a dimitant᷑: sintellectus .ẽ. quob eati sunt mundo cordesqmipsiuidebr :
Oremꝰ non induci in temptationene habeamu Duplex cornon appeten¬
do simplex bonum quoreferamus om̃a quȩ operam sed simul temporalia &
trena sectando : temptationes enĩ dehis rebusꝗͣ graues & calamito sae udentur
hominibus non in nos ualent si non ualeant ille qblanditis carũ rerum acc¬
dunt quas homines bonas & letas putant : Sisipientiae. quab eati sunt᷑ paci¬
liberos nos facit᷑ : Id ẽ. filicis di ut spu adoptionis clamemꝰ abb pat .cccxxiiii

Expanded text:
fortitudo est qua beati sunt qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur; oremus ut panis noster quotidianus detur nobis hodie, quo fulti atque sustentati, ad plenissimam illam saturitatem venire possimus. Si consilium est quo beati sunt misericordes, quoniam ipsorum miserebitur; dimittamus debita debitoribus nostris, et oremus ut nobis nostra dimittantur. Si intellectus est quo beati sunt mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt; oremus non induci in tentationem, ne habeamus duplex cor, non appetendo simplex bonum, quo referamus omnia quae operamur, sed simul temporalia et terrena sectando. Tentationes enim de his rebus quae graves et calamitosae videntur hominibus, non in nos valent, si non valeant illae quae blanditiis earum rerum accidunt, quas homines bonas et laetandas putant. Si sapientia est qua beati sunt paciliberos nos faciet, id est filios Dei, ut spiritu adoptionis clamemus, Abba pater. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
ũt sciut quasi ineuanglde dño scriptũ non sit. Hoc ẽ autem dicebat temptans cum
Namipse sciebat quid esset facturus Sie nĩ nouerat coreiquẽ temptabat quidẽ
quod ubluti uidere tẽptando sed ꝓfecto illud factũ ẽ. ut ipsesibi notꝰ fier& qͥtẽta¬
butu suãqu edisperationẽ condem pnaret saturatisturbis depane dm̃ quicas ñ¬

Expanded text:
uester, quasi in euangelio de domino scriptum non sit: hoc autem dicebat temtans eum; uester, quasi in euangelio de domino scriptum non sit: hoc autem dicebat temtans eum; nam ipse sciebat, quid esset facturus. si enim nouerat cor eius quem temtabat, quid est quod uoluit uidere temtando? sed profecto illud factum est, ut ipse sibi notus fieret qui temtabatur suamque desperationem condemnaret saturatis turbis de pane domini, qui eas n
Abbreviated transcription (Latin):
patiaris induci intẽptationẽ : exponentis Videlicet quo quomodo dic tũ sit
inducas: non em̃ ꝑseipsum indicet ds̃ sed induci patitureũ quẽ suo auxibode
serust ordine occultissimo ac meritis : cacisis &iã sepȩ manifestis dignũ iudicat
illeqũe dehrͤat & intẽptanionẽ inducis inat : Aliud ẽ. autẽ induci intempatio¬
nemi Aliud temptari. Nam sine temptanone ꝓbatus ẽẽ nullus potest siue
eẽ cognouit qđ eistribulationib: q̃apostolo secum dũ carnẽ accederam nons
acaritate deflexi Namdõ notisumus & ante om̃s temptationes quiscit om̃a
locutione positũ ẽ ut sciat ꝓeo qđ ẽ ut scire uos ficiat: si cut diem letum dicimꝰ
qđletus facit & frigus pigtũ qđ pigros facit & mnumerabilia huiusma di
q̃siue in consuetudineloquendi siue in sermone doctoru siue in scripturis sẽsrep
ignorantiȩ uitio notandũ putante ũ de quodictũ ẽ tẽptauos dñs ds̃ ur̃

Expanded text:
patiaris induci in temtationem", exponentes uidelicet, quomodo dictum sit patiaris induci in temtationem", exponentes uidelicet, quomodo dictum sit inducas. non enim per se ipsum inducit dseruerit, ordine occultissimo ac meritis causis etiam saepe manifestis dignum judicat ille quem deserat, et in tentationem induci sinat. Aliud est autem induci in tentationem, aliud tentari; nam sine tentatione probatus esse nullus potest, sive ipse cognovit, quod ejus tribulationibus, quae Apostolo secundum carnem acciderant, non sunt charitate deflexi; nam Deo notissimus, et ante omnes tentationes, qui scit omnia sicut diem laetum dicimus, quod laetos faciat, et frigus pigrum, quod pigros facit, et innumerabilia huius modi, quae siue in consuetudine loquendi siue in sermone doctorum sine in scripturis sanctisignorantiae uitio notandum putant eum de quo dictum est: temtat uos dominus deus
Abbreviated transcription (Latin):
Cor nr̃m serente t & purgat capaciusq: efficit ad ex pienda diui na munera
quȩ spiritalit̃ nob in fundunt᷑. Noneni imbitione pcumnos exaudit
dr̃ qui semꝑpiratus .ẽ da resuam lucem nui sibilem sed mtellegibilem
rũ tẽporalium cupiditatetenebramur. Eitergo in oratione c̃uersio cordis
ad eum qui semꝑdareparat᷑ ẽ : sinos capiamꝰ qđ dederit ahpsa conuersione pu¬
gitio interioris ocalicũ excludunt᷑ ea q̃ temporalit̃ capiebant᷑ uia ciessi plicis¬
cordis ferre possit sĩplicẽ lucem diuitus sineullo occisu autinmutanone
fulgentẽ Nec solu ferre sedẽia manere in illa non tantũ sine molestia
exta petitio .e. & nenos inferas intemptationẽ . Non nulli codics habent
inducas qđ iantundum ualere arbitror. Tam exuno greco qđ dictũ e smnemes
Dlatine utrumq tranlatum. ẽ.: Multi autẽ dep̃i cando itadicunt ne nos

Expanded text:
cor nostrum serenat et purgat capaciusque efficit ad excipienda diuina munera, cor nostrum serenat et purgat capaciusque efficit ad excipienda diuina munera, quae spiritaliter nobis infunduntur. non enim ambitione precum nos exaudit deus, qui semper paratus est dare suam lucem nobis non uisibilem, sed intellegibilem n inania et rerum temporalium cupiditate tenebramur. fit ergo in oratione conuersio cordis ad eum qui semper dare paratus est, si nos capiamus quod dederit, et in ipsa conuersione purgatio interioris oculi, cum excluduntur ea quae temporaliter cupiebantcordis ferre possit simplicem lucem, divinitus sine ullo occasu aut immutatione fulgentem; nec solum ferre, sed etiam manere in illa, non tantum sine molestia, andum; ex eodem libro. Sexta petitio est, Et ne nos inferas in tentationem. Nonnulli codices inducas, quod tantundem ualere arbitror. nam ex uno graeco, quod dictum est doeveyxyg, latine utrumque translatum est. multi autem deprecando ita dicunt: "ne nos
Abbreviated transcription (Latin):
non modo sola tẽporalium rerũ cupiditate caueamꝰ elȩmosinã facere : sed
necita in hoc opere adtendamꝰ dm̃ ut sesemisceat uel adiungat exteriorũ
appetitio comodorũ : Agit᷑ enĩ decordemundando qđ nisi fuerit simplex
mundũ nerit : Simplex aut̃ quo modo erit siduobus dominis serui&: nec
una intentione rerũ aet̃ narũ purificat aciẽ suam sedeã mortalium
quoq fragibum rerum amore obnulila:: sit ergo elimosinatua in abscondito
& parertuus quiuidet in abscondito reddet tibi rectissimem no & uerissim
Sieni p̃mium ab eo & spectas qui conscsȩ solus inspector . ẽ. sfficiat
tibi ad ꝓmerendum p̃mium ipsa conscientia. cccxxi.
uȩripotest siue reb siue uerbis orandũ sit quidopus sit ipsa oratione sids
Qiã nouit quid nobsit necessariũ nsiquia ipsa orationis intentio:

Expanded text:
non modo temporalium rerum sola cupiditate caueamus elemosynam facere, sed non modo temporalium rerum sola cupiditate caueamus elemosynam facere, sed nec ita in hoc opere attendamus deum, ut sese misceat uel adiungat exteriorum appetitio commodorum. agitur enim de corde mundato, quod nisi fuerit simplex, mundum non erit. simplex autem quomodo erit, si duobus dominis seruiet nec una intentione rerum aeternarum purificat aciem suam, sed eam mortalium quoque fragiliumque rerum amore obnubilat? sit ergo elemosyna tua in abscondito, et pater tuus, qui uidet in abscondito, reddet tibi: rectissime omnino et uerissime. si enim praemium ab eo exspectas qui conscientiae solus inspector est, sufficiat tibi ad promerendum praemium ipsa conscientia. CCCVI. CII. EX EODEM LIBRO II. Quaeri potest, siue rebus siue uerbis orandum sit, quid opus sit ipsa oratione, si deus iam nouit, quid nobis sit necessarium, nisi quia ipsa orationis intentio
Abbreviated transcription (Latin):
trarȩ non potest nec uerbis aperir quando quidẽ multimultamentient᷑:
quaꝓpt̃ sidextra intrifisecus agit in abscondito adsinistra ꝑtinent exterpra
Sm̃a quȩ s̃ iruisibilia & tẽporalia : sit ergo elemosynatua in ipsa conscientia
ubimalti elemosinã faciunt bona uoluntate &iã si pecuniã uel siquidẽ aliud
quod inopi largiendũ ẽ nhabent. Multi aut̃ foris faciunt &intus+
non faciunt qui ł ambitione uel alicuiꝰ temporalis reigratia uolunt misemcor¬
des uideri inquib: sola sinistra operare ex istimandaẽ. Itẽ alii quasi medium
inter utrosq: locutenent ut & intentione quȩ indm ẽ elemosinã facide:
&tam inserat sehuic optime uoluntati non nulla &iã laudis uel cuiqe ror
fragilis & tẽporalis cupiditas : sed dñs nr̃ multo uehementius ꝓhibet solãsinis¬
trã in nobis operari : quando &iã misceri eã uetat operib: dexee ut scilicetr

Expanded text:
trari non potest nec uerbis aperiri, quando quidem multi multa mentiantur? trari non potest nec uerbis aperiri, quando quidem multi multa mentiantur? quapropter si dextra intrinsecus agit in abscondito, ad sinistram pertinent exteriora omnia, quae sunt uisibilia et temporalia. sit ergo elemosyna tua in ipsa conscientia tua, ubi multi elemosynam faciunt bona uoluntate, etiam si pecuniam uel si quid est aliud, quod inopi largiendum est, non habent. multi autem foris faciunnon faciunt, qui uel ambitione uel alicuius temporalis rei gratia uolunt misericordes uideri: in quibus sola sinistra operari existimanda est. item alii quasi medium inter utrosque locum tenent, ut et intentione, quae in deum est, elemosynam . faciant et tamen inserat se huic optimae uoluntati nonnulla etiam laudis uel cuiusque rei fragilis et temporalis cupiditas. sed dominus noster multo uehementius prohibet solam sinistram operari in nobis, quando etiam misceri eam uetat operibus dexterae, ut scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
rificentur sic ut superius tractatũ .ẽ. lausem̃ humana non appetia recte
faciente sed sequi debet rectefacientem ut illi ꝓficidnt. Qui&iã imitari
possunt qđ laudant non ut hic putet aliquid eos sibi ꝓdesse quaem laudant:
teautem faciente elimosinã non sciat sinistratua quid faciat dexteratua : Ni hil
consequentius sinistrauidet᷑ significare : quam ipsa delectationẽ laudis
Dextraaut̃ : significat intentionem inplendi p̃cepta diuina. Cumitaque
conscientiae ficientis elemosinã miscst seia ppetitio laudis humanȩ : sit st¬
nistra conscintia operis dext᷑rȩ nesciat ergo sinistra tua quid faciatdexteratua:
dẽ nonsenisceat cõscientiȩ uae audis bumanȩ appetitio : Cum elemo¬
na ficienda diuinum p̃ceptũ contendis inplere:nt sit elemosinatuamabsc̃¬
dito : Quid ẽ in abscondito nisi in ipsa bona conscientia q̃ humanisoculis demons¬

Expanded text:
orificentur, sicut superius tractatum est. laus enim humana non appeti a recte orificentur, sicut superius tractatum est. laus enim humana non appeti a recte faciente, sed sequi debet recte facientem, ut illi proficiant qui etiam imitari possunt quod laudant, non ut hic putet aliquid eos sibi prodesse quem laudant. te autem faciente elemosynam non sciat sinistra tua, quid faciat dextera tua. Nihil consequentius sinistra uidetur significare quam ipsam delectationem laudis. dextra autem significat intentionem implendi praecepta diuina. cum itaque conscientiae facientis. elemosynam miscet se appetitio laudis humanae, fit sinistra conscia operis dextrae. nesciat ergo sinistra tua, quid faciat dextera tua, id est: non se misceat conscientiae suae laudis humanae appetitio, cum elemosyna facienda diuinum praeceptum contendis implere. Vt sit elemosyna tua in abscondito. quid est in abscondito, nisi in ipsa bona conscientia, quae humanis oculis demons
Abbreviated transcription (Latin):
recte dicebat quia meo ipso ut do placeret intuebatur & placendum ee hominb
ctepcipiebat non uthoc appeteretur tãquam merces recte fictorum sedes
dõplacere non pos set quion se his quos saluii fieri uellet praeber imiandũ
Imtari autem illum quisibi non placuerit nullo pacto qusquã potest sicego
INon absurdũ loqueret᷑ quidiceret in hac opera quanauẽ q̃ro non nauemus
quaero sed patriã sec apostolus conuenienter diceret in bac opera quah ominib
quosraluus fieriuolo. Sicut dic̃ deoblatione quȩ fit in sc̃is xonquia quaero
datum sed inquiro fructum. Id ẽ qđ quȩrodatum urm noc hocq̃ rosed
libent̃ facerent quod ñ ꝓpĩ gaudium demune rib: sed propt̃ comunionẽ
caritatis ab eis quȩ rebat Illfergo ꝓceper mercedem scia qui nonob aliud

Expanded text:
recte dicebat, quia in eo ipso ut Deo placeret intuebatur: et placendum esse hominibus recte dicebat, quia in eo ipso ut Deo placeret intuebatur: et placendum esse hominibus recte praecipiebat: non ut hoc appeteretur tanquam merces recte factorum, sed quia Deo placere non posset qui non se his quos salvos fieri vellet praeberet imitandum: imitari autem illum qui sibi non placuerit, nullo facto pacto quisquam potest. Sicut ergo non absurde loqueretur qui diceret: In hac opera qua navem quaero, non navem quaero, sed patriam; sic Apostolus convenienter diceret: In hac opera qua hominibus quos saluos fieri uolo." sicut dicit de oblatione, quae fit in sanctos: non quia quaero datum, sed inquiro fructum, id est: quod quaero datum uestrum, non hoc quaero, selibenter facerent, quod non propter gaudium de muneribus, sed propter communionem caritatis ab eis quaerebatur. . Illi, ergo perceperunt mercedem suam qui non ob aliud
Abbreviated transcription (Latin):
lumen uestrũ cora hominibus utuideam bona facta ura: sed non ibi fine constitun:
Adidit enim. & glorificent patremurm qui in cȩlis .ẽ. Hic aut quia hoc rephendit
si ibi ipsisit finis recte factorũ : id esi ꝓpterea recte faciimus ut tantum uideamur
ab hominibus poster quamdix. Cauete ficere iustitiam ur̃am coram homi¬
nib ut uideaimim ab eis. Nilil addit: in quoa paret: non hoc eum ꝓhibuisse ut
recte fut coram hominibus : sed neideo recrefiat coram hominibus ut idem ab eis
idẽ ut hoc intue amur &ibi finẽ nr̃iꝓpositi collocemus. Nam & ipłs dicit
si adhuc hominibus placerem xp̃i seruus non essem: Cumalio loco dica: placere
rium putant. Cumille sidixerit non placere hominibus quia non ideo recte faci¬
ebant᷑ ut placeret hominibus Sedut dõ: ad cuius amorem corda hominum uole¬
bat conuestere eoipso quo placebat hominib. Itaq a non seplacere hominibus

Expanded text:
lumen uestrum coram hominibus, ut uideant bona facta uestra? sed non ibi finem constituit. lumen uestrum coram hominibus, ut uideant bona facta uestra? sed non ibi finem constituit. addidit etiam: et glorificent patrem uestrum, qui in caelis est. hic autem, quia hoc reprehendit, si ibi sit finis recte factorum, id est si propterea recte facimus, ut tantum uideamur ab hominibus, posteaquam dixit: cauete facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, nihil adrecte fiat coram hominibus, sed ne ideo recte fiat coram hominibus ut videamur ab eis, id est, ut hoc intueamur, et ibi finem nostri propositi collocemus; nam et Apostolus dicit: Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem; cum alio loco dicat: Placetrium putant, cum ille se dixerit non placere hominibus, quia non ideo recte faciebat ut placeret hominibus, sed ut Deo, ad cujus amorem corda hominum volebat convertere, eo ipso quo placebat hominibus: itaque et non se placere hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
duplicicorde sunt nonergo habet simplex coridẽ mundum cornisi quitra scendi
himanas laudes. Et illum solum intuet᷑ cum recte uiuit. & ei placere nititur:
qui conscientiae solus inspector .e: decuius conscientiae puritate quicquid proceo
tantore. laud abilius quanto humanas laudesminus desiderat. Cauete ergo inquit
facere iustitiamuestram corim hominibus ut uidemini ab eis. Id .ẽ. caiuete hoc am¬
moiusteuiuere &bi constitu e e bonum uestrũ ut uos uideant homines alio quin
mercedem non habebitis apud patrem ur̃m quuncȩlis .e. Nonsi ab hominib in¬
deamini sed si propterea iuste uiuatis ut ab hominibus uideamim. Nam ubie
quod in pricio sermonis hui dictum .e. Vosestis lumen mundi: non potest
ciuitis abscondi suꝑ montem constituta neque ascendum lucernam & ponumea
sub modia sed suꝑ candebabrum utluceat omnibus quiindomosunt. Siclucet

Expanded text:
duplici corde sunt. non ergo habet simplex cor, id est mundum cor, nisi qui transcendit duplici corde sunt. non ergo habet simplex cor, id est mundum cor, nisi qui transcendit humanas laudes et illum solum intuetur, cum recte uiuit, et ei placere nititur qui conscientiae solus inspector est. de cuius conscientiae puritate quidquid procedit, tanto est laudabilius, quanto humanas laudes minus desiderat. Cauete ergo, inquit, facere iustitiam uestram coram hominibus, ut uideamini ab eis, idest: cauete hoc animo iuste uiuere et ibi constituere bonum uestrum, ut uos uideant homines. alioquin mercedem non habetis apud patrem uestrum, qui in caelis est: non si ab hominibus uideamini, sed si propterea iuste uiuatis, ut ab "hominibus uideamini. nam ubi erit quod in principio sermonis huius dictum est: uos estis lumen mundi. non potest ciuitas abscondi super montem constituta, neque accendunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus, qui in domo sunt. sic luceat