comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus manducat magis t̃uest: Totidem poene uerbis
hoc ait & marcus. Quarecum puplicanis & peccatori¬
bus manducat & bibit magist̃ ur̃: Pret̃ missũ estergo
amatheo quo diste addidit & bibit. Sed quid ad remcum
plenasit sententia insinuans hocuid&ur commemorasse :¬
łtmur murabant inquit pharisaci & seribȩ eorũ dicentes ad
discipuloscius. Quare cum puplicanis & peccatorib man¬
ducatis &bibitis: Nonutiq magistrũ eorũ uolensillic in¬
telle qr sed simul omnibus &ipsi & discipulis euis hocobiet¬
tum insinuans n tamen er dictũ sedillis quod& dcipso & de
illis acciper&ur. Hamutio & ipselucas it adicitnm̃
respondisse. Non ueni uocarcius tos sed pecca tores inpeni¬
tentiam quodnoneis respondiss& nisi quod dixerant man¬
ducatis & bibitis: ad ipsumm axi meꝑtiner&. propt̃e
aiam matheus & marcus deillo dis cipulis eiur hocob¬
iectumeẽ narrarunt: Quiacum & dedncipuls diceba¬

Expanded text:
bus manducat magister uester? totidem paene uerbis bus manducat magister uester? totidem paene uerbis hoc ait et Marcus: quare cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit magister uester? praetermissum est ergo a Mattheo quod iste addidit bibit. sed quid ad rem, cum plena sit sententia insinuans pariter conuiuantearisaei et scribae eorum dicentes ad discipulos eius: quare cum publicanis et peccatoribus manducatis et bibitis? non utique magistrum eorum nolens illic intellegi, sed simul omnibus, et ipsi et discipulis eius, hoc obiectum insinuans, non tamen ei dictum, sed illis, quod et de ipso et de illis acciperetur. nam utique et ipse Lucas ita dicit dominum respondisse: non ueni uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam. quod non eis respondisset, nisi quod dixerant manducatis et bibitis ad ipsum maxime pertineret. propterea etiam Mattheus et Marcus de illo discipulis eius hoc obiectum esse narrarunt, quia, cum et de discipulis diceba
Abbreviated transcription (Latin):
ri non hoc exordine subiuncxisse sed quod aliotem¬
pore factum est recordatus inter posuisse. nisimar¬
in domoleui hocest matheidiscubuisse iħm. Etdic¬
ta illa omniaquȩ secuntur. it a enimmancus hoo.
idem dicit eundem ordinem seruam. Etfactumẽ
cum accumber& indomo illius multipuplicani
& peccatoressimul discumbebant cumihu. Cum
ergodicit̃ indomoillius ex primit utiq illum deguo
supenus loque batur idestleui: sic & luc ar cumdi¬
xisr& aitilli seque reme & relictis omnibur sur¬
gens scquutus esteũ continuo subiecit. Etfecit ei com
uiuium magnileui indomosua &erat turbamul¬
ta puplica norum & aliorum quicumillis erantdis¬
cumbentes: Manifestum estitaq incuius domo
ista gerebantur : lam ipsa uerba uideamus. uelquȩ d nõ
dicta uel quȩ ab illo responsa om̃ristitres euangelistȩ
posuerunt. Matheus & uidentes inquit phariseidice¬
bant discipulis eius. Quarccum publicanis & peccatori¬

Expanded text:
ri non hoc ex ordine subiunxisse, sed quod alio temri non hoc ex ordine subiunxisse, sed quod alio tempore factum est recordatus interposuisse, nisi Marin domo Leui, hoc est Matthei, discubuisse Iesum et dicta illa omnia quae sequuntur. ita enim Marcus hoc idem dicit eundem ordinem seruans: et factum est, cum accumberet in domo illius, multi publicani et peccatores simul discumbebant cum Iesu. cum ergo dicit in domo illius, exprimit utique illum, de quo superius loquebatur, id est Leui. sic et Lucas cum dixisset: ait illi: sequere me, et relictis omnibus surgens secutus est eum, continuo subiuiuium magnum in domo sua, et erat turba multa publicanorum et aliorum qui cum illis erant discumbentes. manifestum est itaque, in cuius domo ista gerebantur. Iam ipsa uerba uideamus, uel quae domino dicta uel quae ab illo responsa omnes isti tres euangelistae posuerunt. Mattheus: et uidentes, inquit, Pharisaei dicebant discipulis eius:quarecumpublicanis et peccatori
Abbreviated transcription (Latin):
se quereme. & sur genssequutus cum. Nihil hic
ropugnat ipseẽ eniꝰ matheus qui& leui. luca setiã
hoc posteundem paraliticum sanatum ita subiungit.
Etpost hȩc exiit. uidit publicanum nomine leui se¬
dentem ad teloneum & ait illi sequereme . & relic¬
tisomnibus. surgens sequutuscum. Hinc autem
probabilius uidetur quodhȩc p̃t̃ missa recordando
matheus commemorat. qui autiq. ante illumser¬
monem habitum in monte credendum uocatumeẽ
matheum. In eo quippemonte tunclucas comme¬
morat om̃s .xii. explurimis discipulis electos.
quos & apłos nominauit.
Sequiturita quem atheus & dicit. Et factũ ẽ discum¬
benteeo indomo. ecce multipublicani. & peccato¬
resuenientes discumbebantcumihu & discipulis eĩ
& ceterausq adilludubi ait. sed unum nouum inu¬
tres nouos mit tunt. & ambo conseruantur. hic
matheus non expressit incuius domo discumbebat
iħs cumpublicanis & peccatoribus. unde poss& uide¬

Expanded text:
sequere me. et surgens secutus est eum. nihil hic sequere me. et surgens secutus est eum. nihil hic repugnat; ipse est enim Mattheus qui et Leui. Lucas etiam hoc post eundem paralyticum sanatum ita subiungit: et post haec exiit et uidit publicanum nomine Leui sedentem ad telonium et ait illi: sequere me. et relictis omnibus surgens secutus est eum. hinc autem probabilius uidetur, quod haec praetermissa recordando Mattheus commemorat, quia utique ante illum sermonem habitum in monte credendum uocatum esse Mattheum. in eo quippe monte tunc Lucas commemorat omnes duodecim ex plurimis discipulis electos, quos et apostolos nominauit. Sequitur itaque Mattheus et dicit: et factum est discumbente eo in domo, ecce multi publicani et peccatores uenientes discumbebant cum Iesu et discipulis eius, et cetera usque ad illud ubi ait: sed uinum nouum in utres nouos mittunt et ambo conseruantur. hic Mattheus non expressit, in cuius domo discumbebat Iesus cum publicanis et peccatoribus. unde posset uide
Abbreviated transcription (Latin):
leam ut tamquam metropolis haber&ur : quod si
prosua non licer& accipere ciuita temxp̃i ueli psã
galileam inqua et atnatarethuelipsã caphar¬
naum quȩ sicut caputgalileȩ ciuitatibus emine¬
bat : diceremus matheum preter misse quȩ gresta
sunt postea quamuenitiħs in ciuitatem suã do¬
nec uenir& capharnaum. & hoc ad uncxisse adsa¬
natd̃ paraliticd̃ sicut in multis ita faciunt. preter¬
mittentes mediatam quam hoc continuo sequan¬
tur. quod sinculla p̃t̃ missionis suȩ significatione
subiungunt.
Hincergo sequitur matheus dicens. Etcumtransi¬
r& in dciħs. uidit hominem sedentem in teloneo ma
theum nomine & ait illi sequereme: & surgens
sequutu s esteum : hoc marcus ita narrant. eundẽ
&iam ipscordinem tenens post illius paraliticis ani¬
tatem E tegressusẽ inquid admare. omnis que tur
ba ueniebatꝰ ad cum & docebateos Et cum preterir&:
uidit leum alpher sedentẽ ad teloneum. & aitilli

Expanded text:
laea, ut tamquam metropolis haberetur? quod si laea, ut tamquam metropolis haberetur? quod si prorsus non liceret accipere ciuitatem Christi uel ipsam Galilaeam, in qua erat Nazareth, uel ipsam Capharnaum, quae sicut caput Galilaeae ciuitatibus eminebat, diceremus Mattheum praetermisisse quae gesta sunt, posteaquam uenit Iesus in ciuitatem suam, donec ueniret et Capharnaum, et hoc adiunxisse de sanato paralytico, sicut in multis ita faciunt praetermittentes media, tamquam hoc continuo sequatur quod sine ulla praetermissionis suae significatione subiungunt. XXVI. Hinc ergo sequitur Mattheus dicens: et cum transiret inde Iesus, uidit hominem sedentem in telonio, Matthaeum nomine, et ait illi, Sequere me: et surgens secutus est eum . Hoc Marcus ita narrat, eumdem etiam ipse ordinem tenens post illius paralytici sanitatem: Et egressus est, inquit, aba veniebat ad eum: et docebat eos. Et cum preteriret: uidit Leuin Alphei sedentem ad telonium et ait illi:
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑtegulas sum iserunt illu in cumlecto inmediũ
antessm. quorumfidem utuidithxit homoremit¬
tuntur tibi peccatatua & cetera. Reman& igitur
questio intermarcum & matheum quod matheus
it ascribit tamquam incunt a tednĩ factum sit: mar¬
cus antem in capharnaum quȩ difficilius solueret᷑
sima theus iam narareth nominar&: nunc uero
cum potuerit ipsa gableadici ciuitas xp̃ĩquia in
galilȩa eratnazareth sicutuni uersum regnum in
totciuitatibus constitutum dicitur romanacuitar
Cumq in tot gentibus constituat sit ciuitas de qua
scriptumẽ gloriosis sima dictas̃ dete ciuitas dĩ.
& cumipseprios populus dĩ in totciutatibus habi¬
tans etiam unadomus dicta sit domus irł. Quis
dubitauerit inciuita te sua hoc fecis sedm̃ cum hoc
fretando redierat deregione gera senorum & ueniens
ingalileam rectedice r&ur uenisse in ciuitatem
suam in quocum queoppido eẽt galileȩ: Preser¬
timquia & ipsa capharnaum it a excellebat ingali¬

Expanded text:
runt illum cum lecto in medium ante Iesum. quorum fidem ut uidit, dixit: homo, dimittuntur tibi peccata tua, et cetera. remanet igitur quaestio inter Marcum et Mattheum, quod Mattheus ita scribit, tamquam in ciuitate domini factum sit, Marcus autem in Capharnaum. quae difficilius solueretur, si Mattheus etiam Nazareth nominaret. nunc uero cum potuerit ipsa Galilaea dici ciuitas Christi, quia in Galilaea erat Nazareth, sicut uniuersum regnum in tot ciuitatibus constitutum dicitur Romana ciuitas, cumque in tot gentibus constituta sit ciuitas, de qua scriptum est: gloriosissima dicta sunt de te, ciuitas dei, et cum prior ipse populus dei in tot ciuitatibus habitans etiam una domus dictus sit. domus Israhel, quis dubitauerit in ciuitate sua hoc fecisse Iesum, cum hoc fretando redierat de regione Gerasenorum, ut ueniens in Galilaeam recte diceretur uenisse in ciuitatem suam, in quocumque oppido esset Galilaeae, praesertim quia et ipsa Capharnaum ita excellebat in Gali
Abbreviated transcription (Latin):
nino alibi cum solus orar& &eeñt cum illo discipuli hocin¬
terrogauit. Solum qui ppelucas fuis sedixit nonsine dis¬
cipulis sicut matheus & iohannes. quando ab illo discesser
ut precederent cum trans mare. Istenamq a ꝑtissimc ad¬
iuncxit erant cum illo & discipuli. Pro inde solum dix̃.
sine turbis quȩcum illo non habita bant
XUIII Sequitur matheus dicens : & cum tranfretas s& uener̃
in terrã gennesar: & cumco gnouissent eum uiri loci

Expanded text:
nino alibi, cum solus oraret et essent cum illo discipuli, hoc innino alibi, cum solus oraret et essent cum illo discipuli, hoc interrogauit. solum quippe Lucas fuisse dixit, non sine discipulis, sicut Mattheus et Iohannes, quando ab illo discesserunt, ut praecederent eum trans mare. iste namque apertissime adiunxit: erant cum illo et discipuli. proinde solum dixit sine turbis, quae cum illo non habitabant. XLVIII. Sequitur Mattheus dicens: et cum transfretassent, uenerunt in terram Gennesar. et cum cognouissent e
Abbreviated transcription (Latin):
unq prius in ipsanauiga tione factumẽ. qui aueniebant
capharnaum. luca saut̃ postnarratum dequinq panibus
miraculum ꝑgit in aluid & ab ordine isto digreditur. Neq
enim aliquid denauicula commorat & deuia dñi suꝑ aquas:
sedcum dixiss& &manduc auer̃ om̃s & saturati sum &
sublatumẽ quod suꝑfuit illis frag mentorum cophim
XI. Deindẽ subiuncx̃. Et factumẽcum soluscet̃ orans. erant
cumillo & discipuli & interrogauit illos dicens: quem mne
dicunt eẽ turbae : lam de incephs aliud narrans non quod
illitres quidnm̃ ambulantem suꝑ aquas uenisse ad naui¬
gantes discipulos retulerunt: Necidcoputarideb& in il¬
lomonte quo eum dixit matheus ascendisse ut solusorar&.
dixis se discipulis quem medicunt turbȩ : lucas enimuidetur
in hoccongruere matheo quia dixit cumsolus eẽorans.
cum ille dixiss& ascendit in montem solus orare. sedom¬

Expanded text:
utique prius in ipsa nauigatione factum est, qua ueniebant utique prius in ipsa nauigatione factum est, qua ueniebant Capharnaum. Lucas autem post narratum de quinque panibus miraculum pergit in aliud et ab ordine isto digreditur. neque enim aliquid de nauicula illa commemorat et de uia domini super aquas. sed cum dixisset: et manducauerunt omnes et saturati sunt et sublatum est quod superfuit illis fragmentorum cophini duodecim, deinde subiunxit: et factum est, cum solus esset orans, erant cum illo et discipuli et interrogauit eos dicens: quem me dicunt esse turbae? iam deinceps aliud narrans, non quod illi tres, qui dominum ambulantem super aquas uenisse ad nauigantes discipulos rettulerunt. nec ideo putari debet in illo monte, quo eum dixit Mattheus ascendisse, ut solus oraret, dixisse discipulis: quem me dicunt turbae? — Lucas enim uidetur in hoc congruere Mattheo, quia dixit: cum solus esset orans, cum ille dixisset: ascendit in montem solus orare — sed om
Abbreviated transcription (Latin):
causa fugiendi : Nec illud aduersumẽ quod matheus prius
enꝰ imdixit iussissedis cipulos ascende remnauiculam
& precedere cum trans fr&um donec dimitter& turbas
acde in dedimis sis turbis ascendisse in montem solumora¬
re. Iohannes uero prius cum fugis secommemorat solũ
in montem. Acde in de.ut aut̃ sero factumest inquit des¬
cenderunt discipulieius ad mare. & cum ascendissent
nauem & cetera. Quis enim non uideat hoc recapitu¬
lando iohannem posteadixisse factum a discipulis.
quo diamibs iusserat antequam fugis s& in montẽ.
sicut sol& insermoneadaliquid pretermis sum rediri
quodammodo : sed quia ipse reditus maxime in breuita¬
te ac puncto temporis factus non comme moratur: pa¬
tantplerumq qui audi unt hocetiam postea factumã
quod postea dicitur. Sic&iam quos dxerat ascendis sena¬
uem & uenis se trans mare in capharnaum dicitadeos in ma¬
rilaborantes uenis sednm̃ ambulantem suꝑ aquas. quod

Expanded text:
causa fugiendi. nec illud aduersum est, quod Mattheus prius causa fugiendi. nec illud aduersum est, quod Mattheus prius eum dixit iussisse discipulos ascendere in nauiculam et praecedere eum trans fretum, donec dimitteret turbas, ac deinde dimissis turbis ascendisse in montem solum orare, Iohannes uero prius eum commemorat fugisse solum in montem ac deinde: ut autem sero factum est, inquit. descenderunt discipuli eius ad mare, et cam ascendissent nauem, et cetera. quis enim non uideat hoc recapitulando Iohannem postea dixisse factum a discipulis quod iam Iesus iusserat, antequam fugisset in montem, sicut solet in sermone ad aliquid praetermissum rediri quodammodo? sed quia ipse reditus maxime in breuitate ac puncto temporis factus non commemoratur, putant plerumque qui audiunt hoc etiam postea factum esse quod postea dicitur. sic etiam quos dixerat ascendisse nauem et uenisse trans mare in Capharnaum dicit ad eos in mari laborantes uenisse dominum ambulantem super aquas, quod
Abbreviated transcription (Latin):
panibus pauit. Sedcum& ipse io hannes dicat post illud mira¬
culum fugisse eum in montem nea turbistene r&ur quȩ cum
uolebant regem facere. Vtiq. manifestum est quod de mon¬
te in planitiora descenderant quando illipanestur bisminis¬
tratisunt. & id cononest contrarium quos ascenditrur¬
sus in montẽ sicut & matheus & iohannes dicunt nisi quod
matheus dixat ascendit iohannes autem fugit. quode ẽt
contrarium si fugiens non ascender&. Nec illu trepug¬
nat quod matheus dixit ascendit in montem solusorare
Iohannes autem cum cognouiss& in quit quiauenturicent
& facerenteum regem. fugit iterum in montẽ ipse solus
Neque enim causȩ orandi contrariaẽ causa fugiendi
Quando quidem & hincdñs transfigurat in secorpus humi¬
litatis mãe ut conforme facer& corporigłȩ suȩ Id quoque
doceat hanceẽ nobis magnam causam orandiquando est

Expanded text:
panibus pauit. sed cum et ipse Iohannes dicat post illud mirapanibus pauit. sed cum et ipse Iohannes dicat post illud miraculum fugisse eum in montem, ne a turbis teneretur, quae eum uolebant regem facere, utique manifestum est, quod de monte in planiora descenderant, quando illi panes turbis ministrati sunt. et ideo non est contrarium, quod ascendit rursus in montem, sicut et Mattheus et Iohannes dicunt, nisi quod Mattheus dixit: ascendit, Iohannes autem: fugit, quod esset contrarium, si fugiens non ascenderet. nec illud repugnat quod Mattheus dixit: ascendit in montem solus orare, Iohannes autem: cum cognouisset. inquit, quia uenturi essent, ut facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. neque enim causae orandi contraria est causa fugiendi, quando quidem et hinc dominus transfigurans in se corpus humilitatis nostrae, ut conforme faceret corpori gloriae suae, id quoque doceat hanc esse nobis magnam causam orandi, quando est
Abbreviated transcription (Latin):
doerqo uolebat eos preterire. quos pauentes ita confirmat:
Nisi qui a illauoluntas pretereundi adeliciendum illum
lamorem ualebat. cui subuenirio portebat : lohan¬
nes &iam adhuccum istis aliquantum immoratur
Nampost narratum dequinq panib. miraculum ipse
quoq hocdelaborante nauicula & deambulatione dnĩ
suꝑ aquas nontac& it a contexens. Iħs ergo cum cogno¬
uiss& qui auenturieent utra perenteum & facerenteũ
regem fugit iterum in montem ipse solus. Vt autem
sero factum est. descenderunt discipuli eius ad mare &
cum ascendissent nauem. uenerunt trans mare in
capharnaum & tenebrȩ iam factȩ erant & non uene¬
runt iħs ad eos. Marcautem uento magno flante
exurgebat & cetera . Nihilhi contrarium uideri potẽ
nisi quodmatheus dimissis turbis eumdicit ascendis¬
se in montem ut illic solus orar&. Iohannes autem
inmontem fuisse cumcas demturbas dequinque

Expanded text:
do ergo eos volebat praeterire, quos paventes ita confirmat, do ergo eos volebat praeterire, quos paventes ita confirmat, nisi quia illa voluntas praetereundi ad eliciendum illum clamorem valebat, cui subveniri oportebat! 100. Joannes etiam adhuc cum istis aliquantum immoratur. Nam post narratum de quinque panibus miraculum, ipse quoque hoc de laborante navicula, et de ambulatione Domini super aquas non tacet, ita contexens: Jesus ergo cum cognovisset quia venturi essent, ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus. sero factum est, descenderunt discipuli eius ad mare. et cum ascendissent nauem, uenerunt trans mare in Capharnaum. et tenebrae iam factae erant et non uenerat ad eos Iesus. mare autem uento magno flante eisurgebat, et cetera. nihil hic contrarium uideri potest, nisi quod Mattheus dimissis turbis eum dicit ascendisse in montem, ut illic solus oraret, Iohannes autem in monte fuisse, cum easdem turbas de quinque
Abbreviated transcription (Latin):
autem uigilia noctis uenit adeosam bulans supra mare
tuid entes eum supramare ambulantem. turba tisunt
dicentes qui aphantas maest. & ceterausq adilludubi
ait. Uenerunt & ad orauerunteum dicentes. Uere
filius dĩes marcus quoq. hocidem postnarratum
depanibus miraculum itasequitur. Etcum sero eẽerat
nauis inme diomari & ipse solus interra & uidenrla
borantem in remigando. eratenim uentus contrari
usã ei s& cetera similiter nisi quod de petrosuꝑ aquas
ambulantem nihildixit: hoc autem nemoueat
precauendumest quod marcus dixit dedño cum ambu¬
lar& nꝑ aquas. & uolebat preteri reeos: quomo doenim
hoc intellegere potuerunt .nis. quia indiuersum ibatcos uo¬
lens tam quam alienos preterire aquibus it a non agnorce¬
batur ut phantas ma putar&ur : Quod admisticam
significationem referriquis usque ad eotardus est
ut nolit aduertere: sed tamenturbatis & ex clamantib
subuenit dicens : fiditeego sum nolitetimere : quomo¬

Expanded text:
igilia noctis uenit ad eos ambulans supra mare. et uidentes eum supra mare ambulantem turbati sunt dicentes: quia phantasma est, et cetera usque ad illud ubi ait: uenerunt et adorauerunt eum dicentes: uere filius dei es. Marcus quoque hoc idem post narratum de panibus quinque miraculum ita sequitur: et cum sero esset, erat nauis in medio mari et ipse solus in terra. et uidens eos laborantes in remigando, erat enim uentuus eis, etc. , similiter, nisi quod de Petro super aquas ambulante nihil dixit. Hoc autem ne moveat praecavendum est, quod Marcus dixit de Domino, cum ambularet super aquas, et volebat praeterire eos. Quomodo enim hoc intelligere potuerunt, nisi quia in diversum ibat, eos volens tanquam alienos praeterire, a quibus ita non agnoscebatur, ut phantasma putaretur? Quod ad mysticam significationem referri, quis usque adeo tardus est, ut nolit advertere? Sed tamen turbatis et exclamantibus subvenit, dicens, Confidite, ego sum; nolite timere. Quomo
Abbreviated transcription (Latin):
intellegebant dm̃ propterquoderat dñs ipsius dauida deo
tam qua indeillis errantibur dñs adistosser monem faciens
quos uoleb at ab illorum errore liberari secundum hos duos
euange listas commemoratur. ut quod illis dictumẽ . quomo¬
dodicitis sicut mathcus narrat sicaccipiatur. Nontam¬
quam ad illos. sed tamquam de illis adeos potius dictum sit
quos uolebat instruere
Sequitur matheus it a narrationis ordinem tenens. Tuisc
iħs locutus est ad turbas & ad discipulos suosdicens. Suꝑ ca¬
thedram morsise derunt scribe & pharisaci. omni a ergo

Expanded text:
intellegebant deum, propter quod erat dominus ipsius Dauid. ideo intellegebant deum, propter quod erat dominus ipsius Dauid. ideo tamquam de illis errantibus dominus ad istos sermonem faciens quos uolebat ab illorum errore liberari secundum hos duos euangelistas commemoratur, ut quod illis dictum est: quomodo dicitis, sicut Mattheus narrat, sic accipiatur, non tamquam ad illos, sed tamquam de illis ad eos potius dictum sit, quos uolebat instruere. Sequitur Mattheus ita narrationis ordinem tenens: tunc Iesus locutus est ad turbas et discipulos suos dicens: super cathedram Moysi sederunt scribae
Abbreviated transcription (Latin):
inimicostuos scabellum pedum tuorum: Siergo dauiduo¬
catcum dnm̃ : quo modo filius cius est: Et nemopoterat res¬
pondere ei uerbumneq ausus fuit quisquamexilla dit̃ eum
amplius int̃ragare. Noc consequent̃ & code mordme mar¬
cus quo que com memorat. lucas&iamtantum modo deillota¬
c& qui interrogauit dnm̃ quod ẽẽ mandatum primum in lege:
hoc autem p̃t̃missoeundem &iam ipse ordinem seruat. &
narrat. Nec interẽ ad sententiam quod secundum ma¬
cẽfilius Illires ponderunt dauid Tundemum intulit
Quomodo cuimdauid dicer& dnm̃. sccundum illos autem
duos marcum & lucam nec interrogatieẽ nec respondisse
inueniuntur Intellegere enim debemus posteoru in respon¬
sionem sententiam ipsius dñi aduobus euangebstis insi¬
nuatam quo modo ab illodicta sit his audientibus quo suo¬
lebatsuo magisterio utilit̃ informare & ad scribarum
alienaredoctrina quid ex põ illo solum sapiebant quod se¬
cundum carnem factuserat ex semine dauid. non eumaut̃

Expanded text:
uocat eum dominum, quomodo filius eius est? et nemo poterat respondere ei uerbum, neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. hoc consequenter et eodem ordine Marcus quoque commemorat. Lucas etiam tantum modo de illo tacet qui interrogauit dominum, quod esset mandatum primum in lege; hoc autem praetermisso eundem etiam ipse ordinem seruat, et narrat. nec interest ad sententiam, quod secundum Matcuius esset filius, illi responderunt: Dauid, tum demum intulit, quomodo eum Dauid diceret dominum; secundum illos autem duos, Marcum et Lucam, nec interrogati esse nec respondisse inueniuntur. intellegere enim debemus post eorum responsionem sententiam ipsius domini a duobus euangelistis insinuatam, quomodo ab illo dicta sit, his audientibus quos uolebat suo magisterio utiliter informare et ab scribarum alienare doctrina, qui de Christo illud solum sapiebant, quod secundum carnem factus erat ex semine Dauid, non eum autem
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ inuigila redebent om̃s ueridicinarrato rescumde
homine ued dedo aliquid narrant. Norum enim uolun¬
tas perbis promipotest. nede ipsa inter sealiquid.
discrepent. Sanep̃ter mittere nonoport& hoc loco.
intentum & ad cetera quȩ talia forte occurrerint face¬
relectorem. quia lucas dixit quinquagenos ius soseet
discum bere Marcus uero & quin quagenor
& centenos : quod hic ideo non mou& quia unus partemdix̃.
alter totum quienim&iam decentenis retulit. hoc r&ulit
quod ille p̃termisit. Nihilita que contrarium est : uerũ
tamensi alius dequin quagenis tantum commemoran&
alius tantum decentenis uald euider&ur eẽ contrarium
Nec facile dinoscer&ur utrum dictumest unum autem abal¬
tero alterum ab alteroͬ eẽ contrarium &tamen ad ten¬
tius consideratum inueniridebuisse quis non fateat᷑:
hoc id eo dixi quia existunt saepe aliqua eius modiquepa¬

Expanded text:
dae inuigilare debent omnes ueridici narratores, cum de dae inuigilare debent omnes ueridici narratores, cum de homine uel de angelo uel de deo aliquid narrant; horum enim uoluntas uerbis promi potest, ne de ipsa inter se aliquid discrepent. Sane praetermittere non oportet hoc loco intentum et ad cetera quae talia forte occurrerint facere lectorem, quia Lucas dixit quinquagenos iussos esse discumbere, Marcus uero et quinquagenos et centenos. quod hic ideo non mouet, quia unus partem dixit, alter totum. qui enim etiam de centenis rettulit, hoc rettulit quod ille praetermisit; nihil itaque contrarium est. uerum tamen si alius de quinquagenis tantum commemoraret, alius tantum de centenis, ualde uideretur esse contrarium; nec facile dinosceretur utrumque dictum esse, unum autem ab altero, alterum ab altero esse commemoratum: et tamen adtentius consideratum inueniri debuisse quis non fateatur? hoc ideo dixi, quia existunt saepe aliqua eiusmodi, quae pa
Abbreviated transcription (Latin):
oc eeter ipluralem num erum prosingulari potentes : ex
discipulorum ꝑsonar&ulerunt. Etlucas quidem responsio¬
nemphilippi & responsionem andreȩ inunamsententiam
constrinxit. quod enimait. non sunt nobis plusqua in quin¬
q. panes & duopisces andreȩ retulit responsionem : quod
uero a diunexit nisi forte nos eamus &ema mus inomnem
hanc turbamescas. uidetur ad responsionem philippi
ꝑtinere : nisi quod ducentis dena rustacuit. quam quã
&mipsius andre asententia potest hoc intellegi : Cum
enimdixisi& est puerunus hic quihab& quin qlordea¬
cios& duospisces. Ad iuncxit &iam ipse : sed haec quids̃
intertantos : hocest dicere . nisi forte noseamus &emamus
in omnem hanc turba mescas: ex qua uniuersauarie¬
tate uerborum: rerum autem sententi arumq. concor¬
dia satis appar& salubriter nos doceri. nihilquȩrendum
in uerbis nisiloquentium uoluntatem . cuider monstran¬

Expanded text:
hoc ceteri pluralem numerum pro singulari ponentes ex hoc ceteri pluralem numerum pro singulari ponentes ex discipulorum persona rettulerunt. et Lucas quidem responsionem Philippi et responsionem Andreae in unam sententiam constrinxit. quod enim ait: non sunt nobis plus quam quinque panes et duo pisces, Andreae rettulit responsionem; quod uero adiunxit: nisi forte nos eamus et emamus in omnem hanc turbam escas, uidetur ad responsionem Philippi pertinere, nisi quod de ducentis denariis tacuit. quamquam et in ipsius Andreae sententia potest hoc intellegi; cum enim dixisset: est puer unus hic, qui habet quinque hordiacios et duos pisces. adiunxit etiam ipse: sed haec quid sunt inter tantos? hoc est dicere: nisi forte nos eamus et emamus in omnem hanc turbam escas. Ex qua uniuersa uarietate uerborum, rerum autem sententiarumque concordia satis apparet salubriter nos doceri nihil quaerendum in uerbis nisi loquentium uoluntatem, cui demonstran
Abbreviated transcription (Latin):
bent necesseire. datcillis uos manducare : Cuie tiam
marcus lucasq. consentiunt ⁊ antum hoc preter mit¬
tentes quod ait : non habent necessere . Intellegitur
ergo post hȩc uerba dnm̃ imspexisse multitudinem & di¬
xissephilippo quod iohannes commemorat. istiautem
p̃termiserunt. de in de quod philippus apudiohannem
responder& hoc marcus adiscipulis responsum eẽ com¬
memorat : uolens intelle qi. hoc &orecetero rumphilip¬
pum respondisse. quamquam & pluralẽ numerum pro
singulari usita tissime ponere potuerant: qui dergo ait
philippus. Ducentorum denarioram panes nonsuffi¬
cuntcis ut unus quisq modicum quid accipiat hocẽ
dicere quod ait marcus. Cuntes emaenus ducentis dena¬
riis panes& dabimus eis manducare. Quodautem
commemorat idem marcus dixis sednm quod panes
hab&is. p̃termiseruntaeteri Quod aũt andre as apudiohan¬
nem dequinq panibus a duobus piscibus sugges sit

Expanded text:
bent necesse ire, date eis uos manducare. cui etiam bent necesse ire, date eis uos manducare. cui etiam Marcus Lucasque consentiunt tantum hoc praetermittentes quod ait: non habent necesse ire. intellegitur ergo post haec uerba dominum inspexisse multitudinem et dixisse Philippo quod Iohannes commemorat, isti autem praetermiserunt. deinde quod Philippus aput Iohannem respondit, hoc Marcus a discipulis responsum esse commemorat uolens intellegi hoc ex ore ceterorum Philippum respondisse, quamquam et pluralem numerum pro singulari usitatissime ponere potuerunt. quid ergo ait Philippus? ducentorum denariorum panes non sufficiunt eis, ut unusquisque modicum quid accipiat, hoc est dicere quod ait Marcus: euntes ememus ducentis denariis panes et dabimus eis manducare. quod autem commemorat idem Marcus dixisse dominum: quot panes habetis? praetermiserunt ceteri. quod autem Andreas aput Iohannem de quinque panibus et duobus piscibus suggessit.
Abbreviated transcription (Latin):
& impleuerunt .Xii. cophinos fragm̃torum ex quinque
panibus horde acis. quȩ suꝑ fuerunt inis quim anducauer̃.
Non hic quȩritur quo distedixit cuius modicẽnt panes. hor¬
deaciosemm fuisse non tacuit quod ceterita cuerunt.
N cq. hocqueritur quodiste nondixit fuisse ibi&iam p̃ter
quinq milia uirorum mulieres & paruulos quod dic̃
mathcus & omnino : amcertumeẽ deb& & regulant̃
teneri intalibus quest ionibus neminem mouere oporte¬
recum ab aliodicitur quod ab alio pretermittitur. Sed
que riturquom odo ea quȩd ixerunt uera sin tomniane
narrationem alterius narrans aliud alter exdudat:
Sienim dñ secundum narrationem iohannis conspectis
turbis quȩ siuit aphilippo tem ptanseum unde illis ascã
darepossent potest mouere quodmodo situerum quod
aluin arrauerunt prius dixs sednõ discipulos ut dimit¬
ter& turbas quo possent sibi alim̃taemere de proximis
locis : Quibus illeres pondit secundumm a theum nonha¬

Expanded text:
et impleuerunt duodecim cophinos fragmentorum ex quinque panibus hordiaciis, quae superfuerunt his qui manducauerunt t. Non hic quaeritur quod iste dixit. cuiusmodi essent panes; hordiacios enim fuisse non tacuit, quod ceteri tacuerunt. neque hoc quaeritur quod iste non dixit, fuisse ibi etiam praeter quinque milia uirorum mulieres et paruulos, quod dicit Mattheus. et omnino iam certum esse debet et regulariter teneri in talibus quaestionibus neminem moueri oportere, cum ab alio dicitur quod ab alio praetermittitur. sed quaeritur, quomodo ea quae dixerunt uera sint omnia, ne narrationem alterius narrans aliud alter excludat. si enim dominus secundum narrationem Iohannis prospectis turbis quaesiuit a Philippo temtans eum, unde illis escae dari possent, potest mouere, quomodo sit uerum, quod alii narrauerunt, prius dixisse domino discipulos, ut dimitteret turbas, quo possent sibi alimenta emere de proximis locis, quibus ille respondit secundum Mattheum: non ha
Abbreviated transcription (Latin):
nem trans fretasse iuxta stagnum ẽ gennesar ad quã
terram secundum mathcum dicuntur exisse¬
ariii. Sequiter : itaquematheus postillum sermonem dñĩ ubr
denon lotis manibus cumpharis aeis aegit. atq ita conserit
narrationumordinem quantum ipse transitus indicatre¬
rum &iam quȩ consequute sunt seruans. E tegressus in¬
quit inde ihs secessit in partestrri &sidonis. et ecce mulier
chananea afinibusillis egressa. damauit digensei. mise

Expanded text:
nem transfretasse, iuxta stagnum est Gennesar, ad quam nem transfretasse, iuxta stagnum est Gennesar, ad quam terram secundum Mattheum dicuntur exisse? Sequitur itaque Mattheus post illum sermonem domini, UDI de non lotis manibus cum Pharisaeis egit, adque ita conserit narrationem, ordinem, quantum ipse transitus indicat, rerum etiam quae consecutae sunt seruans: et egressus, inquit, inde Iesus secessit in partes Tyri et Sidonis. et ecce mulier Chananaea a finibus illis egressa clamauit dicens
Abbreviated transcription (Latin):
litui transgrediuntur traditionẽ seniorum : non eni
lauant manus suascumpanem manducant. & cetera
usque ad illu dubiait. non lotis aut̃ manibus manducare
non co inquin at hominem: hȩc & marcus commemo¬
rat sine aliqua repugn antiȩ questionem Quid quid
enim diuerso modo ab alio dicitur ab ea demsententia
nonrecedit. Iohanner abilla nauicula ad quam dñs
suꝑ maro ambul ans uenit postea quam exierunt in
terram more suo in sermonem dñi intentus eumexoc¬
casione panis multa precipue quedium alo quutumeẽ
commemorat. postqueipsum sermonem rursus in aliut
atque aliud eius narratio sublitmnit̃ fertur. Nec tam̃
ineo quod abistis digreditur aliquidor dinustorum
illiur in alia transitus aduersatur Qui denim pra¬
hiba intellegere &isto cc̃sanatos ad no de quibus narra
matheus & marcus & illis quicum sequuti sunt trans
mare hȩc autem loquutum cẽ q̃ p̃dicatiohannes quan¬
doquidem capharnaum quodicuntur secundum io han¬

Expanded text:
diuntur traditionem seniorum? Non enim lavant manus suas, cum panem manducant, etc., usque ad illud ubi ait, Non lotis autem manibus manducare, non coinquinat hominem . Haec et Marcus commemorat sine aliqua repugnantiae quaestione : quidquid enim diverso modo ab alio dicitur, ab eadem sententia non recedit. Joannes autem ab navicula, ad quam Dominus super mare ambulans venit, posteaquam exierunt in terram, more suo in sermonem Domini intentus, eum ex occasione panis multa praecipueque divina locutum esse commemorat; postque ipsum sermonem rursus in aliud atque aliud ejus narratio sublimiter fertur . Nec tamen in eo quod ab istis digreditur, aliquid ordini istorum, illius in alia transitus adversatur. Quid enim prohibet intelligere et illos esse sanatos a Domino, de quibus narrant Matthaeus et Marcus; et illis qui eum secuti sunt trans mare haec eum locutum esse quae praedicat Iohannes, quando quidem Capharnaum, quo dicuntur secundum Iohan
Abbreviated transcription (Latin):
si contrarium hocdequinq milibus & in. milibus corumqui
pascerentur. Sed qui a illi quimiraculum deseptẽ panibus
narrauer̃ nec illud dequinq. tacuerunt neminem mou&
& ut rumq factum omnes intellegunt: hoc ideo diximus ut
sic ubi simile inuenitur factum ad ño quod in aliquo alteri euan¬
gelistȩ ita repugnare uideatur ut omnino soluinom possit.
nihil aliudintellegatur quamutrumq. factumeẽ & aliud
abalio cominemoratum. sicut decentenis & quinquagenis dis¬
cum bentibus commendauimꝰ qua sinon&iam illud utrũq
apud unum inueniremus contraria singulos dixisse putaremꝰ
LI Sequitur matheus & dicit. & dimissa turba ascendit in
nauiculam & uenit in fines magedan & ae tera usq adillud

Expanded text:
si contrarium, hoc de quinque milibus et quattuor milibus eorum qui si contrarium, hoc de quinque milibus et quattuor milibus eorum qui pascerentur. sed quia illi qui miraculum de septem panibus narrauerunt nec illud de quinque tacuerunt, neminem mouet et utrumque factum omnes intellegunt. hoc ideo diximus, ut sicubi simile inuenitur factum a domino, quod in aliquo alteri euangelistae ita repugnare uideatur, ut omnino solui non possit, nihil aliud intellegatur quam utrumque factum esse et aliud ab alio commemoratum, sicut de centenis et quinquagenis discumbentibus commendauimus, quia, si non etiam illud utrumque aput unum inueniremus, contraria singulos dixisse putaremus. LI. Sequitur Mattheus et dicit: et dimissa turba ascendit in nauiculam et uenit in fines Magedan
Abbreviated transcription (Latin):
misereor turbȩ quia triduo iam ꝑseuerant mecum & non ha¬
bent quod manducent. & ceteraus que adillud ubiait : eran
autc̃ quim anduc auerunt .iiii. milia hominum extrapar¬
uulos & mulieres hoc aliud miraculum de septẽ panibus
& paucispiscibus &iam marcus commemorat uł eodem
poene ctiamordine : nisiquia interponit quod nullus
alius dicit desurdo cuidnr̃ aurer aperuit. spuens
indiqos & diens eff&a quodẽ aperire: hocsane non abre
suerit ad mosere in hocmiraculo deuii. panibus. quod duo
eu angelistȩ matheus marcusq posuerunt. quias aliquis
corumid dixiss& quid de illis quinque panibus non dixisr&
contranus ceteris putar&ur: qui senim non existima r& unũ
idemq factumec̃ non aũ integre &ueraciter siue ab illo siueab
alus siue ab omnibus fuisse narratum. Sed aud illum pro
qumq panibus .vii. dum faller&ur commemorasse. aut illor
pro .vii. quinq autut ros quementitos uel obliuione decep

Expanded text:
misereor turbae, quia triduum iam perseuerant mecum et non habent quod manducent, et cetera usque ad illud ubi ait: erant autem qui manducauerunt quattuor milia hominum extra paruulos et mulieres. hoc aliud miraculum de septem panibus et paucis piscibus etiam Marcus commemorat eodem paene etiam ordine, nisi quia interponit quod nullus alius dicit de surdo, cui dominus aures aperuit spuens in digitos et dicens: effeta, quod est adaperire. Hoc sane non ab re fuerit admonere in hoc miraculo de septem panibus quod duo euangelistae Mattheus Marcusque posuerunt, quia si aliquis eorum id dixisset, qui de illis quinque panibus non dixisset. contrarius ceteris putaretur. quis enim non existimaret unum idemque factum esse, non autem integre et ueraciter siue ab illo siue ab aliis siue ab omnibus fuisse narratum, sed aut illum pro quinque panibus septem, dum falleretur, commemorasse aut illos pro septem quinque aut utrosque mentitos uel obliuione decept
Abbreviated transcription (Latin):
nontacuit idẽ qui ad iscipuli rogauerunt eum proilla. &
quia respondit nonesse mis sumnisi ad oues quȩ perier̃ do¬
mus irł: & quia illa uenit idẽ consecuta c̃. & adorauit eum
dicens. Adiuuame tunc de inde dictumẽ quod euange listo
ambo com memorant¬
L. Sequitur : inatheus ita narrans. & cum transiss&& in de

Expanded text:
non tacuit, id est quia discipuli rogauerunt eum pro illa et non tacuit, id est quia discipuli rogauerunt eum pro illa et quia respondit non se esse missum nisi ad oues quae perierunt domus lsrahel et quia illa uenit, id est consecuta est, et adorauit eum dicens: adiuua me, tunc deinde dictum est quod euangelistae ambo commemorant. Sequitur Mattheus ita narrans: et cum transisset i
Abbreviated transcription (Latin):
illius exillahora. hocde muliere chananea &iam mar¬
cus commemorat. Fundem rerum gestarum ordinem ser¬
uans. nec afferens aliquam repugnantiȩ questionem.
nisi quod indomodicit fuis sednm̃ cum ad illum uenit ca¬
dem mulier profilia suarogans. Matheus autempor
s&s quidem facile intellegi dedomotacuisse : eandem tam̃
rem commemorasse sed quoniã dicit discipulos dnõita sug¬
gessisse dimitte illam qm̃ clamatpostnos : Nihiluidetur
aliud significare quampost ambulantem dñm mulierẽ
illam dep̃catori as: uoce semisisse : quomod oergo indomo
nisi quia intellegen dinẽ dixissequidem marcum qđ merauerit
ubieratihs̃ cumcũ p̃dixisr& fuis se in domo quiamatheus ait
non respondit eiũbum. deditag noscere quodambotacuerunt.
ineosilentio egressum fuisse iħm dedomoilla atq it acetera
contexuntur quȩ iam innullo discordant quod enimmarcus
comme morat eidnm̃ respondisse depane filiorum nonmit¬
tendocanibus illis int̃ positis dictumest qua matheus dicta

Expanded text:
ius inclamaret. Hoc de muliere Cananaea etiam Marcus commemorat, eumdem rerum gestarum ordinem servans, nec afferens aliquam repugnantiae quaestionem, nisi quod in domo dicit fuisse Domini, cum ad illum venit eadem mulier pro filia sua rogans. Matset quidem facile intellegi de domo tacuisse, eandem tamen rem commemorasse, sed quoniam dicit discipulos domino ita suggessisse: dimitte illam, quia clamat post nos, nihil uidetur aliud significare quam post ambulantem dominum mulierem illam deprecatorias uoces emisisse. quomodo ergo in domo, nisi quia intellegendum est dixisse quidem Marcum quod intrauerit, ubi erat Iesus, cum eum praedixisset fuisse in domo? sed quia Mattheus ait: non respondit ei uerbum, dedit agnoscere, quod ambo tacuerunt in eo, silentio egressum fuisse legum de domo illa. adque ita cetera contexuntur, quae iam in nullo discordant. quod enim Marcus commemorat ei dominum respondisse de pane filiorum non mittendo canibus, illis interpositis dictum est quae Mattheus dicta
Abbreviated transcription (Latin):
talium potius ordinemsuȩ recordationis tenuis sequoa
hinc euidentissime intellegi potest quia lucas antequã
aliquid nar rar& dnm̃ fecis se capharnaum prtoc
cipauit hunc locum quem nunc conside ramus ubiciues
eius & potentiam uirtutis meostupebant: & ignobilitatẽ
generis contemnebant. Nam hoc eum diciteis dixisse.
Vtiq dic& is mihi Medicecura te ipsum : quanta audiui¬
mus facta in capharnaum: fac& hic inpatriatua.
Cum secundum eiusdem ipsius luca enarrationẽ nihilad¬
huclegatur fecisse capharnaum: quod quia longum
non ẽ & facillimumest & ꝓnecessarium totum inseri¬
mus. Vndead hoc narrandum & quo modouenerit. pos¬
teaquam baptizatum & temptatum dnm̃ indicauit.
ita sequitur. Et consum mata omni temptatione dia¬
bolus recessit ab illo usque ad tempus. Etre gressus estibs

Expanded text:
t, alium potius ordinem suae recordationis tenuisse. quod t, alium potius ordinem suae recordationis tenuisse. quod hinc euidentissime intellegi potest, quia Lucas, antequam aliquid narraret dominum fecisse Cacupavit hunc locum, quem nunc consideramus, ubi cives ejus et potentiam virtutis in eo stupebant, et ignobilitatem generis contemnebant. Nam hoc eum dicit eis dixisse, Utique dicetis mihi: Medice, cura teipsum: quanta audivimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua; cum secundum ejusdem ipsius Lucae narrationem nihil adhuc legatur fecisse Capharnaum. Quod quia longum non est, et facillimum est et pernecessarium, totum inserimus, unde ad hoc narrandum et quomodo venerit. Posteaquam baptizatum et tentatum Dominum indicavit, ita sequitur: « Et consummata omni tentatione, diabolus recessit ab illo usque ad tempus. Et regressus est
Abbreviated transcription (Latin):
marco & lucam concordent. Namio hannes longe indi¬
uersis & dissimlibus narrationis suȩ locis ueldic tacẽ a nõ
talia ueleum dixisse commemorat .qu. alia hocdo cotres
ceter meminerunt. Et marcus qui demeadem prope
commemorat hic omnia quȩmatheus. nisi quod an ñ
fabrum & mariȩ filium dicitꝰ aciuibus suis dictumñ
sicut matheus fabri filium: nec mirandum ẽcum utrũ¬
q. dicipotuerit. coenim& fabrumcredebant quo fabr
filium. lucas autem eandem rem gestamlatius indicat.¬
& pluraibi commemorat. Nec longe postbaptis inum
& temptationem eius hoc inserit sine dubio p̃occupans
quod multis ie rebus interpositis postea gestum est
undequis que possit aduertere quod huic tammaqnę
questioni quam de consensu euan gelistarum odn¬
dam dõ adiuuanten: suscepimus plurimum necersa¬
rum ẽ nonne scientes aliquid eos pretermissseaut nesci¬
entes quem ad inodums cordo rerum gest arum habere¬

Expanded text:
Marco et Luca concordent. nam Iohannes longe in diMarco et Luca concordent. nam Iohannes longe in diuersis et dissimilibus narrationis suae locis uel dicta esse domino talia uel eum dixisse commemorat, qualia hoc- loco tres ceteri meminerunt. Et Marcus quidem eadem prope commemorat hic omnia quae Mattheus, nisi quod dominum fabrum et Mariae filium dicit a ciuibus suis dictum, non, sicut Mattheus, fabri filium. nec mirandum est, cum utrumque dici potuerit; eo enim et fabrum credebant quo fabri filium. Lucas autem eandem rem gestam latius indicat et plura ibi commemorat; nec longe post baptismum et temtationem eius hoc inserit sine dubio praeoccupans quod multis rebus interpositis postea gestum est. unde quisque possit aduertere, quod huic tam magnae quaestioni, quam de consensu euangelistarum enodandam deo adiuuante suscepimus, plurimum necessarium est, non nescientes aliquid eos praetermisisse aut nescientes, quemadmodum se ordo rerum gestarum habere
Abbreviated transcription (Latin):
sme controuersia sunt nec in ipsoordine quamuis aliquanto
diuersum alius aliud teneat partim gestarum rerum par¬
tim re cordationissuȩ uideo quiduelcuiꝰquisq aduersetur
NLII Sequitꝰ ergomathcus. Et factumest consumasi& ħs parabolas¬
go qus eorum & ce teraur quȩ ad illudubiait. Et non fecu
ibiuirtutes multas propt̃ incredulitate millorum:
Asuperiore sermone par abo larum sic transit et nonosten¬
dat comsequentis ordinis necessitatem. Presertim
quia m arcus abistis para bolis: nonin quo diste sedina¬
lud tendens in quod & lucas ita cone xuit narrationẽ
utcredibilius hostenda ñtur hoceẽ potius consequenter
ges tumquodipsi duo continuant̃ adiungunt denaui
silic& inqua dormiebat iħs. &d eillo miraculo expulsorũ
dacmoniorum aputdgeras acnos quȩ duo iã mathcus iam
superius recolens inter posuit. N uncergo quȩ mn patria suas
dñs dixerit. ueleidicta sint uideamus utrum cum alus duob.

Expanded text:
sine contrauersia sunt. nec in ipso ordine, quamuis aliquanto sine contrauersia sunt. nec in ipso ordine, quamuis aliquanto diuersum alius alium teneat partim gestarum rerum partim recordationis suae, uideo quid uel cui quisque aduersetur. XLII. Sequitur ergo Mattheus: et factum est, cum consgogis eorum, et cetera usque ad illud ubi ait: et non fecit ibi uirtutes multas propter incredulitatem illorum. a superiore sermone parabolarum sic transit, ut non ostendat consequentis ordinis necessitatem, praesertim quia Marcus ab istis parabolis, non in quod iste, sed in aliud tendens, in quod et Lucas ita conexuit narrationem, ut credibilius ostendatur hoc esse potius consequenter gestum, quod ipsi duo continuanter adiungunt, de naui scilicet, in qua dormiebat Iesus, et de illo miraculo expulsorum demoniorum aput Gerasenos. quae duo Mattheus iam superius recolens interposuit. nunc ergo quae in patria sua dominus dixerit uel ei dicta sint uideamus utrum cum aliis duobus
Abbreviated transcription (Latin):
usque adillud ubrait. Ideo omnis scriba doctus in regnocȩ¬
lorum similis est homini patrifamilia s̃ qui pro feredethes¬
auro suo noui & u&era. Postilluo quod narratumest
dematre & srib dñi hoc continuo gestumeẽ &cum ordinem
matheum &iam innarrando tenuis se eares in sinuat quia cũ
illic transir& ita contexuit utdicer&. in illo die exienr iħs
dedomosede bat secusmare. Cumenim dicit in illodie Mis
fortedies more scripturarum tempus signi fic&. satis indicat aut
hocconsequenter gestum. Aut non multa inter ponipotuis se
m aximequia & marcus cum ordinem ten&. Lucas aut̃ post
illud quod narratdematre & frib dnĩ in aliud transit. necco
transitu conexionem aliquam facit quihuicor dinire pugnare
uideatur: Omnium ergohorum quȩ matheus dnm̃ loquatum
co narrauitꝰ quȩ cumillo dixerunt m arcusa lucas mon hab& re¬
pugnantiȩ questionem : quȩaut̃ ipsesolus dixit multo magis

Expanded text:
usque ad illud ubi ait: ideo omnis scriba doctus in regno caeusque ad illud ubi ait: ideo omnis scriba doctus in regno caelorum similis est homini patrifamilias, qui profert de thensauro suo nde matre et fratribus Domini, hoc continuo gestum esse, et eum ordinem Matthaeum etiam in narrando tenuisse, ea res insinuat, quia cum illinc transiret, ita contexuit ut diceret, In illo die exiens Jesus eum turbae multae. cum enim dicit in illo die — nisi forte dies more scripturarum tempus significet —, satis indicat aut hoc consequenter gestum aut non multa interponi potuisse, maxime quia et Marcus eum ordinem tenet. Lucas autem post illud quod narrat de matre et fratribus domini in aliud transit nec eo transitu conexionem aliquam facit, qua huic ordini repugnare uideatur. omnium ergo horum quae Mattheus dominum locutum esse narrauit, quae cum illo dixerunt Marcus et Lucas, non habent repugnantiae quaestionem; quae autem ipse solus dixit multo magis