comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de octo cõpletur decadis. ut de salbato
transirent ad primam sabbati. Ob hnͣc
cansam a dño predicatur. qd benefecit
⁊ pro salute sua. in ewangłii clementĩa
de legis austi̾tate mutatus sit. Quod si
quesieris quare uocet᷑ uillicus iniquita¬
ns. in loge q̃ d̾i est iniquus erat uillicꝰ
qui bene quidem offerebat. s nõ bene di¬
uidebat. credens in patrem s filiũ perse¬
s spm̃ scm̃ negans. Prudentior atq fu¬
it panlus apłs. intransgressione legis
filiis quondam lucis qui mlegis obser¬
uatõne uersati xpm qui dei patris uerũ
lumen est perdiderunt. Ambrosius me¬
diolanensis ep̃c. aui de hoc loco sensi̾t in
conmentariis eus legere potis. Quge¬
nis ⁊ didimi in hanc parabolam expla¬
natõnem in uenire nõ potin. ⁊ utrum
abolita sit temporũ uetustate. an ip̃i
non scripserint. mncertum habeo. Si¬
chi uixta puorem interpietatõnem hoc
uidetur. qd̾ de iniquo mammona debe¬

Expanded text:
et de octo conpleretur decadis, ut de sabbato et de octo conpleretur decadis, ut de sabbato transiret ad primam sabbati. ob hanc causam a domino praedicatur, quod bene fecerit et pro salute sua in euangelii clementiam de legis austeritate mutatus sit. quodsi quaesieris, quare uocetur \'uilicus iniquitatis\' in lege, quae dei est: iniquus erat uilicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene diuidebat credens in patre, sed filium perseritum sanctum negans. prudentior itaque fuit Paulus apostolus in transgressione legis filiis quondam lucis, qui in legis obseruatione uersati Christum, qui dei patris uerum lumen est, perdiderunt. Ambrosius, Mediolanensis episcopus, quid de hoc loco senserit, in commentariis eius legere poteris. Origenis et Didymi in hanc parabolam explanationem inuenire non potui et, utrum abolita sit temporum uetustate an ipsi non scripserint, incertum habeo. mihi iuxta priorem interpretationem hoc uidetur, quod de iniquo mamona debe
Abbreviated transcription (Latin):
uillicatõne mea recipiant me xp̃iani in
domos suas. Cepit q eos qui prius uersa¬
bantur in lege ⁊ sic inxp̃o crediderant ut
arbitrarentur se in lege iustificandos do¬
cere logem abolitam ꝓphãs preterisse ⁊̃
que antea pro lucro fuerant reputare in
stercora. uocauit itaq duos de plurimis
debitorib. pumũ qui debebebat centum
batos olei. eos uidelicet qui fuerant exgẽ¬
tib congregati. ⁊ magna indigebant
miscd̾ia dei. ⁊ decentenario numero qͥ
plenus ẽ. atq ꝑfectus fecit eos scribere
quinquagenarium qui propnie peniten¬
tium est. iuxta iubeleum. ⁊ illam in
ewangłio parabolam. inqua alteri dͥn¬
genti. alteri qũiquaginta denarii dimit¬
tuntur. Secũdũ aũt uocauit. popłm
udeorum auitritico mandatorũ dei m¬
tritus erat. ⁊ debebat ei centenariũ nu¬
merum. ⁊ coegit ut decentum octoginta
faceret. id est crederet in deum resurrec¬
tõnem. q̃ octaui diei numero cõtinet᷑

Expanded text:
uilicatione mea, recipiant me Christiani in uilicatione mea, recipiant me Christiani in domos suas. coepitque eos, qui prius uersabantur in lege et sic in Christo crediderant, ut arbitrarentur se in lege iustificandos, docere legem abolitam, prophetas praeterisse et, quae antea pro lucro fuerint, reputari in stercora. uocauit itaque duos de pluribus debitoribus. primum, qui debebat centum batos olei, eos uidelicet, qui fuerant ex gentibus congregati et magna indigebant misericordia dei, et de centenario numero, qui plenus est atque perfectus, fecit eos scribere quinquagenarium, qui proprie paenitentium est iuxta iubeleum et illam in euangelio parabolam, in qua alteri quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. secundum autem uocauit populum Iudaeorum, qui tritico mandatorum dei nutritus erat et debebat ei centenarium numerum, et coegit, ut de centum octoginta faceret, id est crederet in domini resurrectionem, quae octauae diei numero continetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ponenteero.
ingenii sui monimenta dimisit. hec su¬
per hac parabola in sius cõmentariis est
locutus. Diues qui habebat uillicum si¬
ue dispensatorem d̃s omp̃s ẽ. quo nich
est ditius. huius dispensator paulus
qui ad pedes Gamalielis sacras litteras
didicit. legem dei susceperat dispensandã
Qui cũ cepisset credentes in xp̃o per se¬
qui. ligare. occidere. ⁊ omnẽ dñi sm dissi¬
part substantiam. correptus a dño ẽ
Saule saule. quid me ꝑsequeris: Sn¬
rum est tibi contra stimulum calcitra¬
re. Dixit q ei in corde suo. Quid facsa
quia magister fua ⁊ uillicus. cogor &̃
discipulus ⁊ operarius: Fodere nõ ualeo.
om̃ia enĩ mandata legis q̃ terce incuba¬
bant. cerno destrusta. ⁊ legem ⁊ ꝓphas
uisq ad iohẽm baptistam ẽẽ finitos:
Mendicare erubesco. ut qui doc̃tor fu¬
eram uideorũ cogar agentib ⁊ adisciplõ
anama salutis. ⁊ fide mendicare dostr¬
nam. Faciam igitur qid̾ mͥ utile esse cas¬
nosco: ut postquam proiectus fuero de

Expanded text:
ponentes. ingenii sui nobis monumenta dimisit, haec super hac parabola in suis commentariis est locutus: diu e s, qui habebat uilicum siue dispensatorem, deus omnipotens est, quo nihil est ditius. huius dispensator Paulus, qui ad pedes Gamaliel sacras litteras didicit, legem dei susceperat dispensandam. qui cum coepisset credentes in Christo persequi, ligaie, occidere et omnem domini sui dissipare substantiam, correptus a domino est: Saule, Saule, quid me persequeris? durum est tibi contra stimulum calcitrare. dixitque in corde suo: quid faciam? qui magister fui et uilicus, cogor esse disciulus et operarius. fodere non ualeo. omnia enim mandata legis, quae terrae incubabant, cerno destructa et legem et prophetas usque ad Iohannem Baptistam esse finitos. mendicare erubesco, ut, qui doctor-fueram Iudaeorum, cogar a gentibus et a discipulo Annania salutis et fidei mendicare doctrinam. faciam igitur, quod mihi utile esse intellego, ut, postquam proiectus fuero de
Abbreviated transcription (Latin):
us est ⁊ peccatorib qũato magis nos ab¬
sq ulla dubitatõne. pro iusto ⁊ bono xp̃o
detemus occumbere: Instum aut̃ ⁊ bonũ
non putemꝰ esse diu̾sum. nec aliquã propͥ¬
e significare personam: s ab solute iustã
rem ⁊ bonam pro qua difficulter sedin¬
terdum aliquis inueniri potest qui suũ
sanguinem fundat.
at. .uiii

Expanded text:
us est, et peccatoribus, quanto magis nos abus est, et peccatoribus, quanto magis nos absque dubitatione pro justo, et bono Christo debemus occumbere? Justum autem, et bonum non putemus esse diversum, nec aliquam proprie significare personam; sed absolute 870 justam rem, et bonam, pro qua difficulter, sed interdum aliquis inveniri potest, qui suum sanguinem fundat. CAP. VIII
Abbreviated transcription (Latin):
Effundam de spñ meo. super omñe car¬
quo ip̃e dicit. Tempore oportuno exau¬
diui te. ⁊ in die salutis auxiliatꝰ sum
tibi. ⁊ rursum. Ecce nunc tempus
acceptabile. ecce nunc dies salutis. qͣnͣ¬
Do om̃s peccauerunt. simul in utiles
facti sunt. non fuit qui faciat bonũ
non fuit usq ad unũ. In credibilis gͦ
pro impiis. ulx em̃ pro iusto aliqũe¬
⁊ bono suũ sanguinẽ fundere. metu mortis
cuncta terrente nͦ inueniri interdum ut
aliquis pro re iusta. ⁊ bona audeat mori.
Caritas ant̃ dei quã in nobis habuit hinc
maxime comprobatur. qd̃ cũ ad huc pecca¬
tores ẽẽmus. xp̃c pronobis mortuus est.
⁊ sublata est de terra uita eius. ⁊ prouqui
tatib popłĩ ductus est ad mortẽ. ⁊ porta¬
uit peccata nr̃a. ⁊ tradita ẽ in morte aĩa
illius. ⁊ aumn iniquis reputatus ẽ. ut nos
impios ⁊ inferos ⁊̃ pectatores. pios ⁊ robus¬
tos ⁊ iustos faceret. Nonnulli ita inter¬
pretant᷑. Si ille pro nobis impiis moitu¬

Expanded text:
Effundam de spiritu meo super omnem carquo ipse dicit: Tempore opportuno exaudivi te, et in die salutis auxiliatus sum tui ; et rursum: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis ; quando omnes peccaverunt, simul inutiles facti sunt, non fuit qui faceret bonum, non fuit usque ad unum . Incredibilis ergo pro impiis. Vix enim pro justo alique bono suum sanguinem fundere, metu mortis cunctos terrente. Num inveniri interdum, ut aliquis pro justo et bono audeat mori. Charitas autem Dei quam in nobis habuit hinc maxime comprobatur quod, cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortuus est, et sublata est de terra vita ed mortem: Et portavit peccata nostra, Et tradita est in mortem anima illius, Et, cum iniquis deputatus est ; ut nos impios, et infirmos, et peccatores, pios et robustos, et justos faceret. Nonnulli ita interpretantur. Si ille pro nobis impiis mortu
Abbreviated transcription (Latin):
alios erudierunt stellarũ fulgori conpa¬
rabunt᷑. Non enĩ sufficit scire sapiam.
nisi ⁊ alios erudias ⁊ tacitus sermo doc¬
trine. alium nõ edificans mercedem o¬
tii recipere nõ potest. Quẽ locũ theodo¬
tio id est nulgata editio ita exp̾ssit.
Et intelligentes fulgebunt quasi
splendor firmamenti ⁊ de iustis pluri¬
mi quasi splendor firmamenti ⁊ ultra
Solent nõnulli q̃ rere utrũ doctus sc̃s
⁊ simplex sc̃s eandem mercedem hale¬
ant ⁊ unam incelestib mansionem.
Unde nunc uixta theodotõnem dicit᷑
qd docti similitudinem celi habeant
⁊ absq doctrina iusti stellarum fulgo¬
ri cõparentur tantũq sit int̾ erudi¬
tam sc̃ĩtatem ⁊ scam rustititatẽ quã¬
tum celum distat ⁊ stelle. Tu aũt da¬

Expanded text:
alios erudierunt, stellarum fulgori compaalios erudierunt, stellarum fulgori comparabuntur. Non enim sufficit scire sapientiam, nisi et alios erudias: tacitusque sermo doctrinae, alium non aedificans, mercedem operis recipere non potest. Quem locum Theodotio et Vulgata editio ita expressit: Et intelligentes fulgebunt quasi splendor firmamenti, et de justis plurimi quasi stellae in aeternum et ultra. Solent nonnulli quaerere, utrum doctus sanctus, et simplex sanctus eamdem mercedem habeant, et unam in Coelestibus mansionem. Unde nunc juxta Theodotionem dicitur, quod docti similitudinem coeli habeant, et absque doctrina justi, stellarum fulgori comparentur: tantumque sit inter eruditam sanctitatem et sanctam rusticitatem, quantum coelum distat et stellae. Tu aut
Abbreviated transcription (Latin):
in opprobriũ sempiternum. Magistri
aut atq doctores qui legis habuere
in feriores poplos hortati sunt ad cus¬
todiendas cerimonias d̾i. instar astroꝵ
splendebant quasi in ꝑpetuas et̾nitates
Ponit quoq hystoriam de machabeis
in qua dicitur multos iudeorũ sub ma¬
thathia ⁊ iuda machabeo ad heremũ
confugisse ⁊ latuisse in speluncis ⁊ in
cauernis petrarum ac post uictoriam
resurrectõne multorũ ẽẽ predc̃a. Tem¬
pore aut̃ anticristi tribulatõnem talẽ¬
fore qualis nũquam fuit ex eo quo ge¬
tes ẽẽ ceperunt uerius intelligitur.
eo tempore quo iherłm capta est ababy¬
lonis templumq subu̾sum. ⁊ omĩs po¬
pulus ductus in captiuitatem: Opp̾s¬
so igitur anticristo ⁊ spũ salnatoris ex¬
tincto saluabitur populus qui fuerit
scriptus in libro dĩ. ⁊ prodiu̾sitate mo¬
ritorum. Alii resurgent in uitam et̾nã.
Et alii in oppeobriũ sempiternũ. Magis
tri habebunt similitudinem celi ⁊ qui

Expanded text:
in opprobrium sempiternum. Magistri in opprobrium sempiternum. Magistri autem et doctores qui Legis notitiam qui inferiores populos exhortati sunt ad custodiendas caeremonias Dei, ad instar astrorum splendebunt in perpetuas aeternitates. Ponit quoque historiam de Machabaeis, in qua dicitur multos Judaeorum sub Mathathia et Juda Machabaeo ad eremum confugisse, et latuisse in speluncis, et in cavernis petrarum, ac post victoriam resurrectione mortuorum esse praedicta. Tempore autem Antichristi talem tribulationem fore, qualis numquam fuit ex eo quo gentes esse coeperunt, verius intelligitur. eo tempore quo Jerusalem capta est a Babyloniis, templumque subversum, et omnis populus ductus in captivitatem? Oppresso igitur Antichristo, et spiritu Salvatoris exstincto, salvabitur populus qui scriptus fuerit in libro Dei, et pro diversitate meritorum, alii resurgent in vitam aeternam, et alii in opprobrium sempiternum. Magistri autem habebunt similitudinem coeli, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
Quasi contritus coluber eleuat ca¬
pud ⁊ moriturus in eos qui mortui
sunt uenena diffundit. Et hoc in¬
quit de antiocho scͥptum est quia uadens
in persidem lisie qui antiochie ⁊ pheniqi
preerat reliquid excercitum qui adu̾sum
iudeos pugnaret ur ⁊q eorũ iherlm̃
subuerteret. Que omĩa narrat iosephꝰ
Hystorie auctor hebree qd̃ talis fuerit tͥ¬
bulatõ qualis nunquam ⁊ dempus ad¬
uenit quale non fuit exeo quo gentes
ẽẽ ceperunt usq ad illud tempus. Rod¬
dita aũt uictoria ⁊ cesis antiochi duci¬
b ip̃oq antiocho in perside mortuo. sai¬
uatus est popłs isrł. om̃s qͥ scripti erãt
in libro dĩ. Hoc est qͥ legem fortissime
defenderunt. ⁊ econtrario iniqui deleti
sunt delibro. hoc est qui p̃uaricatores ex¬
titerunt legis ⁊ antiochi fuert̃ ꝑtũi
Tunc ait. hii qͥ quasi interre puluere
dormiebant ⁊ oꝑti erant malorũ pon¬
dere. ⁊ quasi in sepulchris miseriarum

Expanded text:
Quasi contritus coluber elevat caQuasi contritus coluber elevat caput, et moriturus in eos qui morituri sunt venena diffundit. Et hoc, inquit, de Antiocho scriptum est, qui vadens in Persidem, Lysiae qui Antiochiae, et Phoeniciae praeerat, reliquit exercitum, ut adversum Judaeos pugnaret, urbemque eorum Jerusalem subverteret; quae omnia narrat Josephus historiae auctor Hebraeae, quod talis fuerit tribulatio, qualis numquam, et tempus advenerit quale non fuit ex quo gentes esse coeperunt usque ad illud tempus. Reddita autem victoria, et caesis Antiochi ducibus, ipsoque Antiocho in Perside mortuo, salvatus est populus Israel: omnes qui scripti erant in libro Dei, hoc est, qui Legem fortissime defenderunt, et econtrario qui deleti sunt de libro, hoc est, qui praevaricatores exstiterunt Legis, et Antiochi fuerunt partium. Tunc, ait, hi qui quasi in terrae pulvere dormiebant, et operti erant malorum pondere, et quasi in sepulcris miseriarum
Abbreviated transcription (Latin):
illo consurget princeps magnus
qui stat pro filiis populi tui. ⁊ ueni¬
et tempus quale non fuit ex eo ex¬
quo gentes ẽẽ ceperunt usq adtẽ¬
pus illud. ⁊ in tempore illo salua¬
bitur populus tuus omĩs qui mn¬
uentus fuerit scriptus in libro.
Et multi de his qui dormierunt
in terre puluere euigilabunt. Alii
in uitam eternam. alii in opprobrium¬
sempiternũ. ut uideant semper. Qui
autem docti fuerint fulgebunt qͣi
splendor furmanientum. ⁊ qui adiusti¬
tiam erudiunt multos. qͣsi stelle in ꝑ¬
petuas et̾nitates. Hactenus porphi¬
russ ut cumq se tenuit ⁊ tam nr̃oꝵ
impetitis qd̾ suoꝵ male eruditis impo¬
sint. De hoc capitulo quid dicturus
est in quo mortuorum describitur re¬
surrectio. Aliis suscitatis in uitam
eternam. ⁊ aliis in opprobrium sem¬
piternũ: Nec potest dicere qui fue¬
ruit sub antiocho fulgentes quasi
spelendor firmamenti. ⁊ alii quasi
stelle in perpetuas eternitates. S
quid nõ faciat ꝑtinax contumatia :

Expanded text:
lus princeps magnus, qui stat pro filiis populi tui; et veniet tempus, quale non fuit, ex eo quo homines esse coeperunt usque ad tempus illud . » In tempore illo, ubitur populus tuus, omnis qui inventus fuerit scriptus in libro. Et multi de his qui dormiunt in terrae pulvere evigilabunt: alii in vitam aeternam, et alii in opprobrium, ut videant semper. Qui autem docti fuerint, fulgebunt quasi splendor firmamenti, et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates. Hactenus Porphyrius utcumque se tenuit, et tam nostrorum imperitis, quam suorum male eruditis imposuit: de hoc capitulo quid dicturus est, in quo mortuorum describitur resurrectio: aliis suscitatis in vitam aeternam, et aliis in opprobrium sempiternum? Nec potest dicere qui fuerint sub Antiocho fulgentes quasi splendor firmamenti, et alii quasi stellae in perpetuas aeternitates. Sed quid non facit pertinacia?
Abbreviated transcription (Latin):
plurimi ⁊ querant hẏstorie uerita¬
tem. ⁊ ꝓpt̾ obscuritatis magnitudinẽ
sibunt id ẽ ꝑcurrent plurimi młtoꝵ
significat lec̾tionem. Solemus eñi dicẽ
ꝑcurri librum ⁊ transiui hẏstoriam. Qd
quidem ⁊ ysaias de obscuritate sui uolu¬
minis loquitur. Et erunt sermones
libri istius quasi u̾ba uoluminis signa¬
ti. Quod si dederunt homini nescienti
luteras dicentes ei. loge. respondebit.

Expanded text:
riae veritatem, et propter obscuritatis magnitudinem sibunt, id est, percurrent plurimi, multorum significat lectionem. Solemus enim dicere: percurri librum, pertransivi historiam. Quod quidem et Isaias de obscuritate sui voluminis loquitur: Et erunt sermones libri istius, quasi verba voluminis signati, quod si dederint homini nescienti litteras, dicentes ei, lege: respondebit,
Abbreviated transcription (Latin):
ducit maritum ut cum Marito nõ
donniat aut si certe libido non stimu¬
lat q̃ tanta insania est. in morem
scortorũ. prostituere castitatem ⁊
augeantur diuitie.⁊ propter rem
uilem atq periturã pudicitia que
pretiosa et et̾na est polluatur: Si ha¬
bes lib̾ros nuptias quid requiris:
Si nõ habes. quare uł expertam
non metius sterilitatem. ⁊ rem ĩ¬
certam certo pro fers pudore: Scͥ¬
bentur tͥ nunc sponsales tabule
ut post paululum testamentũ fa¬
cere compellaris. Simulabit᷑ ma¬
riti in firmitas. ⁊ quod te moritu¬
ram facere nolet. ipse uicturus
faciet. Aut si euenĩt ut ⁊ de scło
marito habeas filios. domestica
pugna. in testium preliũ. Non
licebit tibi a mare liberos nec eqͥs

Expanded text:
ducit maritum, \'ut cum maritcnon ducit maritum, \'ut cum maritcnon dormiat. aut si certe libido non stimulat, quae tanta insania est in morem scortorum prostituere castitatem, ut augeantur diuitiae et propter rem uilem atque perituram pudicitia, quae et pretiosa et aeterna est, polluatur? si habes liberos, nuptias quid requiris? si non-habes, quare expertam non metuis sterilitatem et rem incertam certo praefers pudori? scribuntur tibi nunc sponsales tabulae, ut post paululum testamentum facere conpellaris. simulabitur mariti infirmitas et, quod te morituram facere uolet, ipse uicturus faciet. aut si euenerit, ut et de secundo marito habeas filios, domestica pugna, intestinum proelium. non licebit tibi amare liberos nec aeq
Abbreviated transcription (Latin):
tes caduit. ⁊ fronde obscena rugis
arata. iutina est mors in f orib de¬
signatur regus prope. Uelimus no:¬
limus senes sums. Paret sibi uia¬
ticum. qd̃ longo iterieri necessariũ ẽ.
secũ portet quod inuitus dimisurꝰ
est. umo pͥmittat ĩ celum. ad̾ si ne
gaui̾t. terra sumptura ẽ. Solent
adolescentule uidue. quaꝵ nonuulle
abierunt retro post sathanan cum
olum meum cotidie perit. maiorũ
hereditas dissipatur. seruus cõtu¬
meliose locutus ẽ. imperiũ ancilla
neglexit. Quis procedet ad publi¬
cum quis respondebit pro agrorũ
tributis: Paruulos meos quis e¬
nutriet uernulas quis educabit
nuptias impedire. suꝑducit mater
filiis nõ uitricum sed hostem. nõ
parentem s tẏrannũ. In flaminata
libidine obli iuscitur uteri sui ⁊
in ter ꝑuulos suas miseras nescientes
lugens dudum noua nupta componi¬
tur. Quid obtendis patrimonium
quid superbiam seruulorum: Confi¬
tere turpitudinem. Nulla idcirco

Expanded text:
tes cadunt et frontem obscenam rugis tes cadunt et frontem obscenam rugis arat, uicina est mors in foribus, designatur rogus prope: uelimus nolimus, senes sumus. paret sibi uiaticum, quod longo itinere necessarium est. secum portet, quod inuitus dimissurus est, immo praemittat in caelum, quod, ni cauerit, terra sumptura est. Solent adulescentulae uiduae, quarum nonnullae abierunt retro satanan, cumolum meum cottidie perit, maiorum hereditas dissipatur, seruus contumeliose locutus est, imperium ancilla neglexit. quis procedet ad publicum? quis respondebit pro agrorum tributis? paruulos meos quis erudiet? uernulas quis educabit?\' nuptias inpedire. superducit mater filiis non uitricum, sed hostem, non parentem, sed tyrannum. inflammata libidine obliuiscitur uteri sui et inter paruulos suas miserias nescientes lugens dudum noua nupta conponitur. quid obtendis patrimonium, quid superbiam seruulorum? confitere turpitudinem.. nulla idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
tympanũ mexemplum Marie.⁊ pha¬
raone sub merso uirginũ choro pre¬
cinit. Cantemus dño głose enĩ mag¬
inficatus est. equũ ⁊ ascensorem pro¬
iecit in mare. Has docet psaltĩas
ip̃o. has fidicinas erudit saluatori. sic
dies. sic nox ducitur. ⁊ oleo ad lampa¬
das p̃parato sponsi expectatur aduen¬
tus. Imitare ergo ⁊ tu consangui¬
neam tuam. habeat roma quod angꝰ¬
tior ur be romana possedit bechleem
Habes opes. facile tibi est indigen¬
tib uictus subsidia ministrare. Qd̃
luxurie parabatur uirtus insinuat.
Nullani nuptias contemptura time¬
at egestatem. Redime uirgures qͣs
in cubiculum salnatoris inducas sus¬
cipe uiduas quas inter uirginũ lily¬
a ⁊ martyrũ rosas quasi quasdam
uiolas misceas. Pro corona spinea
in qua mũdi xp̃e delicta portauit. ta¬
lia scerta cõpone. Letetur ⁊ adiuuet
no bilissimus uir pater tuus: discat
a filia quod didicerat ab uxore. Iam.
incanuit caput. tremũt genua. den¬

Expanded text:
tympanum in exemplum Mariae et Phatympanum in exemplum Mariae et Pharaone submerso uirginum choro praecinit: cantemus domino; gloriose enim magnificatus est, equum et ascensorem deiecit in mare. has docet psaltrias Christo, has fidicinas erudit saluatori. sic dies, sic nox ducitur et oleo ad lampadas praeparato sponsi expectatur aduentus. imitare ergo et tu consanguineam tuam: habeat Roma, quod angustior urbe Romana possidet Bethleem. Habes opes, facile tibi est indigentibus uictus subsidia ministrare. quod luxuriae parabatur, uirtus insumat; nulla nuptias contemptura timeat egestatem. redime uirgines, quas in cubiculum saluatoris inducas, suscipe uiduas, quas inter uirginum lilia et martyrum rosas quasi quasdam uiolas misceas; pro corona spinea, in qua mundi Christus delicta portauit, talia serta conpone. laetetur et adiuuet uir nobilissimus, pater tuus; discat a filia, quod didicerat ab uxore. iam incanuit caput, tremunt genua, den
Abbreviated transcription (Latin):
te flagillato. sapiens sapientior erit. Ic̃s
amor. impatientiã nõ habet. Falsus ru
mor cito oppͥmit᷑. ⁊ uita post̾ĩor iudicat
de priori. Fieri quidem nõ potest: ut abs¬
qr morsu hominũ uite huiꝰ curriculaqͥs
pertranseat. Malorũq solatiũ est. bo¬
nos carpere dum peccantiũ multitudi¬
ne putant culpam muni peccatorum.
s tamen cito ignis stipule conquies¬
cit. ⁊ exundans flãma deficientibus
nitrimentis panlatim. emoritur. Si
anno p̃ti̾to fama mentita ẽ. aut si
certe uerũ dixit. cesset uitiũ. cessa bit
⁊ rumor. Hoc dico nõ qd̃ de te aliqͥd¬
sinistrum sentĩa. sed quod pietatis af¬
fectu etĩa q̃ tuta sunt ꝑtimescam. O
si uideris sororem tuam. ⁊ illud sacri
oris eloquiũ coram audire continge
ret: cerneres in parno corpusculo ingẽ¬
tes animos. audires totã neteris ⁊
noui testamenti suppellettilem ex
illius corde feruere. Ieninia pro ludo
habet oratõnem pro delitiis. tenet

Expanded text:
te flagellato stultus sapientior erit. Sanctus te flagellato stultus sapientior erit. Sanctus amor inpatientimor cito opprimitur, et vita posterior judicat de priore. Fieri quidem non potest, ut absque morsu hominum, vitae hujus curricula quis pertranseat: malorumque solatium est, bonos carpere, dum peccantium multitudine putant culpam minui peccatorum. Sed tamen cito ignis stipulae conquiescit, et exundans flamma, deficientibus nutrimentis, paulatim emoritur. Si anno praeterito fama mentita est, aut si certe verum dixit, cesset vitium, cessabit et rumor. Haec dico, non quod de te sinistrum quid metuam, sed quod pietatis affectu, etiam quae tuta sunt, pertimescam. O si videres sororem tuam, et illud sacri oris eloquium ret, cerneres in paruo corpusculo ingentes animos, audires totam ueteris et noui testamenti supellectilem ex illius corde feruere. ieiunia pro ludo habet, orationem pro deliciis. tenet
Abbreviated transcription (Latin):
iuduarũ circumferre libertatẽ.¶pessi¬
me consuetudinis ẽ cũ fragilis sexus
⁊ impecillitas etas suo arbit̾o abuti¬
tur:⁊ putat licere quod libet. Om̃ia
quidem licent. s nõ om̃ia expediunt
nec procurator calamistratus ne for¬
mosus collactaneus nec candidulus
⁊ rubicidus assecla ad hereant la¬
teri tuo. Interdum amicos animus¬
dñarum ex ancillarum habita indica¬
tur. sc̃arum uirginũ ⁊ iuduarũ sote¬
etatem appete. ⁊̃ si sermocinãdi cũ ii¬
ris in cumbit necessitas arbitros de
uites.cantaq cõfabulandi fiducia
sit: ut intrante alio. nec paneas nec
cruleseas. Spoculum mẽtis ẽ facies
⁊ taciti ocłi cordis fatentur archana. Ui¬
dimꝰ nuꝑ ignominiosum ꝑ totum ori¬
entem uolitasse. ⁊ etas ⁊ cultus. ⁊ ha¬
bitus. ⁊ incessus. ⁊ in discreta sotietas
exiuisite epłe regius apparatus neronis
⁊ sardana. palli miptias loquebantur.
Aliorũ uulnus. nr̃a sit cautõ. Pestilen¬

Expanded text:
viduarum circumferri libertate. Pessividuarum circumferri libertate. Pessimae consuetudinis est, cum fragilis sexus et inbecilla aetas suo arbitrio abutitur et putat licere, quod libet. Omnia quidem licent, sed non omnia expediunt. Nec procurator calamistratus nec formosus conlactaneus nec candidulus et rubicundus adsecula adhaereant lateri tuo: interdum animus dominarum et ancillarum habitu iudicatur. Sanctarum virginum et viduarum societatem adpete, et si sermocinandi cum viris incumbit necessitas, arbitros ne devites tantaque confabulandi fiducia sit, ut intrante alio nec paveas nec erubescas. Speculum mentis est facies et taciti oculi cordis fatentur arcana. Vidimus nuper ignominiosum per totum orientem volitasse: et aetas et cultus et habitus et incessus, indiscreta societas, exquisitae epulae, regius apparatus Neronis et Sardanapalli nuptias loquebantur. Aliorum vulnus nostra sit cautio; Pestilen
Abbreviated transcription (Latin):
de similam ⁊ oleum. uestire cum ioseph
uariis indumentis. Preforentur aures
tue cum iherłm̃ sermone dĩ ut p̃tiosa
ex illis nouarum segetum grana depen¬
deant. Habes scm̃ exuperiũ probate eta¬
tis ⁊ fidei: qui te monitis suis feequen¬
ter instituat. fac tͥ amitos de iniquo mã¬
mona qui te recipiant in et̾na tabernacu¬
la. Illis tribue diuitias qui nõ fasides
aues s cibariũ panem cõẽdant. qui famẽ
expellat nõ qui augeat luxurĩa. Intelli¬
ge super egenũ ⁊ pauꝑem. Om̃i potenti te
da. s maxime domesticis fidei. Nud̃ ues¬
ue ne mendicante dño tuo. alienas diui
tias augeas. Iuuenũ fuge consortia.
cõmatulos comptos. atq lasciuos do¬
mus tue tec̾ta non uideant. Cantor pel¬
latur ut noxius. fidicinas. ⁊ psalt̾ͥas
⁊ istius modi chorũ dẏaboli quasi mor¬
tifera sẏrenarũ carminũ pro turba ex
edib tius. Noli ad publicum subinde
procedere ⁊ spadonũ excercitu preunte

Expanded text:
de similam et oleum, uestire cum Ioseph de similam et oleum, uestire cum Ioseph uariis indumentis, perforentur aures tuae cum Hierusalem sermone dei, ut pretiosa ex illis nouarum. segetum grana dependeant. habes sanctum Exsuperium probatae aetatis et fidei, qui te monitis suis frequenter instituat. Fac tibi amicos de iniquo mammona, qui te recipiant in aeterna tabernacula. illis tribue diuitias tuas, qui non Phasides aues, sed cibarium panem coemant, qui famem expellant, non qui augeant luxuriam. intellege super egenum et pauperem. omni petenti te da, sed maxime domesticis fidei: nudum uesue, ne mendicante dtias augeas. Iuvenum fuge consortia. Comatulos, comptos atque lascivos domus tuae tecta non videant. Cantor pellatur ut noxius; fidicinas et psaltrias et istius modi chorum diaboli quasi mortifera sirenarum carmina proturba ex aedibus tuis. Noli ad publicum subinde procedere et spadonum exercitu praeeunte
Abbreviated transcription (Latin):
triduanis ieumiis perfertur. ⁊¬
multo medilius ẽ. cotidie qñ par̃
qua raro satis sumere. Pluiua illa
optima ẽ. q̃ sensim desc̾endit int̾¬
ras.: subitus ⁊ nimius imber in p̃seps¬
ces aͣura subu̾tit. Qnͣdo comedis
cogita qid̾ statim tͥ orandũ illico ⁊̃¬
legendum sit. Pescͥpturis scis ha¬
beto fixũ. u̾snum numerũ. Istud
pensum dño tuo redde. nec ante qui¬
eti menbra concedas quã calculum
pectons tui hoc sub ceciinĩe impleue¬
ris. Dost scͥpturas scãs doctom̃ ho¬
minum tractatus lege: eorũ dum¬
taxat qͦꝵ fides nota ẽ. Non neces¬
se habes aurũ mluto querere / mul¬
tis de margaritis. Unam redime
margaritam. Sta uixta iheremĩa
inuiis plurib ut ad illam uiam q̃
ad patriam ducit ꝑuenias. Amorẽ
moniliũ atq gemimarũ. sericarũ¬
ꝙ uestium transfer ad scientiã scͥp¬
turarũ. Ingredere terram repromis¬
si onis. lafte ⁊ melle manentẽ. Cõ¬

Expanded text:
triduanis ieiuniis prtriduanis ieiuniis prMulto enim melius est quotidie parum, quam raro satis sumere. Pluvia illa optima est, quae sensim descendit in terras. Subitus et nimius imber in praeceps arua subuertit. Quando comedis, cogita, quod statim tibi orandum, ilico legendum sit. de scripturis sanctis habeto fixum uersuum numerum; istud pensum domino tuo redde nec ante quieti membra concedas, quam calathum pectoris tui hoc subtegmine inpleueris. post scripturas sanctas doctorum hominum tractatus lege, eorum dumtaxat, quorum fides nota est. non necesse habes aurum in luto quaerere: multis margaritis unam redime margaritam. sta iuxta Hieremiam in uiis pluribus, ut ad illam uiam, quae ad patrem ducit, peruenias. amorem monilium atque gemmarum sericarumque uestium transfer ad scientiam scripturarum. ingredere terram repromissionis lacte et melle manantem, c
Abbreviated transcription (Latin):
unde in alio loco ait. Qui in firmꝰ
est. olera manducet. Ardorq cor¬
porũ. Frigidiorib epulis temperan¬
dus ẽ. Si aũt tres pueri. ⁊ damel
leguminib nescebantur. pueri e¬
rant nec dum ad sartaginem uene¬
rant in qua  exbabylonis senos ui¬
dices frixit. Nobis non corporũ
cultus qui in illis excepto pͥmlegio
gr̃e dĩ. ex huiꝰcemodi cibis enituerat
s anime uigor queritur q̃ carius in¬
firmitate fit fortior. Inde est quod ñ¬
nulli uitam pudicam appetentium
inmedio itinere corruũt. dum solã
abstinentiam carniũ putant. ⁊ legu¬
minib honerant stomachũ. que
mod̾ate parteq sumpta in noxia
sunt. Et ut quod sentio loquar ni¬
chil sit inflãmat corpora ⁊ titillat
mẽbra gent ^ilia sicut in digestus ci¬
b ructusq comulsus. ¶alo apd̃
de filia uerecundia parumꝑ quã
casu periclitari. Quicquid semina¬
riũ uoluptatis ẽ. uenenũ puta.
Parcus cib. ⁊ semꝑ uent̾ esuriẽs

Expanded text:
unde et in alio loco: qui infirmus unde et in alio loco: qui infirmus est, ait, holera manducet — ardorque corporum frigidioribus epulis temperandus est. si autem tres pueri et Daniel leguminibus uescebantur, pueri erant necdum ad sartaginem uenerant, in qua rex Babylonius senes iudices frixit. nobis non corporum cultus, qui in illis — excepto priuilegio ae dei — ex huiusce modi cibis enituerat, sed animae uigor quaeritur, quae carnis infirmitate fit fortior. inde est, quod nonnulli uitam pudicam adpetentium in medio itinere corruunt, dum solam abstinentiam carnium putant et leguminibus onerant stomachum, quae moderate parceque sumpta innoxia sunt. et ut, quod sentio, loquar, nihil sic inflammat corpora et titillat membra genitalia nisi indigestus cibus ructusque conuulsus. malo apud te, filia, uerecundia parumper quam causa periclitari. quidquid seminarium uoluptatum est, uenenum puta. parcus cibus et sempèr uenter esuriens
Abbreviated transcription (Latin):
humanorum corpoꝵ. scͥpsere nat̾is
precipneq galienus in libris quorũ
re: ⁊ noxios ẽẽ his etatib cibos qͥ
calorem augeant: sanitatiq condece¬
re frigida queq inesum ⁊ in potũ
sumere. sicut econtrario senib qui¬
pituita laborant. ⁊ frigore calidos cibos
lice mebriari uino in quo est luxuria
Nec mirũ hoc figulũ sensisse de uas¬
culo qd̃ ip̃e fabricatus ẽ. cũ etiam co¬
micus cuiꝰ finis est humanos. mores
nosse atq describere dixerit. Sine cere¬
re ⁊ libero friget uenus. Primũ igit᷑
si stomachifirmitas patitur. donec
puellares annos transeas aqu̾a in
potum sume. q̃ natura frigidissima
est. aut si hoc mibecillitas prohibet
audi cum thimoteo. Uino modico
utere. propt̾ stomachũ. ⁊ frequẽtes
tuas in firmitates. Deinde impsis
cibis calida q̃q deuita. Non solum
de carnib lo quor suꝑ quibus uas e¬
lectõnis profert sententĩa. bonũẽ
Nichilq ita condecere scias xp̃ia¬
nis adolescentibus ut esum olerũ

Expanded text:
humanorum corporum scripsere naturis, praecipueque Galienus in libris quorum re et noxios esse his aetatibus cibos, qui calorem augeant, sanitatique conducere frigida quaeque in esu et potu sumere, sicut e contrario senibpituita laborent et frigore, calidos cibos lus: uino, in quo est luxuria. nec mirum hoc figulum sensisse de uasculo, quod ipse fabricatus est, cum etiam comicus, cuius finis est humanos mores nosse atque describere; dixerit: sine Cerere et Libero friget Uenus. Primum igitur, si tamen stomachi firmitas patitur, donec puellares annos transeas, aquam in potum sume, quae natura frigidissima est, aut, si hoc inbecillitas prohibet, audi cum Timotheo: uino modico utere propter stomachum et frequentes tuas infirmitates. deinde in ipsis cibis calida quaeque deuita; non solum de carnibus loquor, super quibus uas electionis profert sententiam: bonum esnihilque ita scias conducere Christianis adulescentibus ut esum holerum,
Abbreviated transcription (Latin):
me exaudit in firmũ qui nobis fidelis¬
sime repromisit. Ego nobiscum sũ
om̃ib dieb usq ad cõsumma tõnẽ
scli. Peculiare opus infirmitatis ẽ
in om̃i loco semper orare: ut ompẽ
dens qui se spospondit nõ deserere.
etiam uiuare non cesset. Ecte enimi
scriptura clamat infirmis. Querite
dñm. ⁊ confirmamini querite fa¬
ciein eius semper. Cui respondit pia
⁊ uera con fessio. Ette sicut occuli
seruorũ in manib dñonĩ suorum
potens facit quod optat in firmus¬
Quisusꝙ magna ⁊ cecera ẽ decon¬
firmatõne securitas cũ om̃ipotens
seruat noec ꝑdit infirmos: sicut scͥp¬
tum ẽ. Ei aũt qui potest om̃ia ha¬
bundantius facere quem petimus
⁊ in telligunus scdm̃ uirtutẽ qua
operatur in nobis. ip̃i głia in xpõ
ihũ. Quã obrem ãmonet apłs:

Expanded text:
me exaudit infirmum, qui nobis fidelisme exaudit infirmum, qui nobis fidelissime repromisit: ego autem uobiscum sum omnibus diebus Usque ad consummationem saeculi. pecdliare opus infirmitatis est in omni loco semper orare, ut omnipotens Deus, qui se spopondit non deserere, etiam iuuare non cesset. ecce enim Scriptura clamat infirmis: quaerite Dominum et confirmamini quaerite faciem eius semper, cui respondit pia. at uera. confessio : ecce sicut oculi seruerum in manibus Dominorum suorum,ipotens facit quod optat infimusrursusque magna et certa est de confirmatione securitas, cum omnipotens seruat nec perdit infirmos; sicut scriptum est: ei autem, qui pote$t omnia abundantius facere quam petimus et intellegimus, secundum uirtutem quam operatur in nobis: ipsi gloria in Christo Iesu. qua
Abbreviated transcription (Latin):
tractaret q̃stionem de differentia pca¬
torũ ⁊ obiceret Sͥ quod q̃dam sepe uru¬
ant nõ posse cuncta nitari. negauit
debere argui ne leui quidem correptõ¬
ne si uitari om̃ino nõ possunt. scriptu¬
ras utiq nõ adu̾tens noui testamenti
uͥ dicimus sicut apłs ait. Nñ quid
dicit figm̃tũ. ei qui se fuixit. Quid
me fecisti sic: In firmitatis ei q̃rela
proprie uirtutis. ambitio ẽ. qm̃ oc¬
culte adiutoriũ dei fastidit. qui pecu¬
liarẽ fortitudinẽ q̃rit ⁊ hic dẏaborꝰ
ẽ. qui dicit. uirib faciã. Ego autem
sedm̃ aplm̃. gloriabor semper in infir¬
mitatib meis. ut semper dicat cor
meũ deo. In uelamento alarũ tuarũ
exultabo adhesit anima mea post te
me suscepit dextera tua. Unde ⁊ scͥptũ
est. Postulatõnes ur̃e in notescant
coram deo. ⁊ pax dei qui superat om
tatẽ ⁊ gaudeo in cognitõne infurmi¬
tatis mee. Cũ enĩ infirmor tu̾c potẽs
sum. potentẽ in uocando deum qui

Expanded text:
tractaret quaestionem de differentia peccatractaret quaestionem de differentia peccatorum et obiceret sibi, quod quaedam saepe inruant, non posse cuncta uitari, negauit debere argui ne leui quidem correptione, si uitari omnino non possunt, scripturas utique non aduertens Noui Testamentiuerimur sicut apostolus ait numquid dicit figmentum ei qui se finxit, quid me finxisti sic? infirmitatis enittt querelia propriae uirtutis ambitio est, quoniam occulte adiutorium Dei fastidit, qui peculiarem fortitudinem quaerit. et hic diabolus est, qui dicit \'uiribus faciam\'. ego autem secundum apostolum gloriabor semper in infirmitatibus meis, ut semper dicat cor meum Deo: in uelamento alarum tuarum exultabo, adhaesit anima mea post te; me suscepit dextera tua. unde et scriptum est: postnlationes uestrae innotescant coram Deo, et pax Dei, quae exsuperat omntatem et gaudeo in cognitione infirmitatis meae. cum enim infirmor, tunc potens sum, potentem inuocando Deum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fusus sum. quod dei grãm nõ negar
ꝑ quã solam homo iustificari potest
hoc enĩ indisputatõnib taliũ mayĩe
de testor ⁊ horreo. s pergens legere
cetera pͥmo exdatis similitudinib ce¬
pi habere suspectum. Nit enĩ. Nunc
si dixero. homo disputare pocest. auis
uolare. lepus currere. ⁊ nõ etiã ꝑ que
hec effici possent cõmemorauero id ẽ
lingũa. alas: pedes. iunit. ego offici¬
orum qualitates negaui. qͥ officia ip̃a
ꝯfessus sum : Uidetur certe hec eũ
conmemorasse q̃ natura ualent. Cre¬
ata sunt enĩ hec menbra hu̾imodi na¬
turis lingna. ale. pedes. nõ tale ali¬
quid posuit. quale de gr̃a in telligi no¬
lumus. sine qua homo nõ iustifica¬
tur. Ubi de ordinãndis nõ de instituen¬
dis naturis agitur. hinc ĩa ego sol¬
licitus cepi legere ⁊ cetera. ⁊ me nõ
falso cõperi suspicatum. quo potuis¬
quã ueniam. Uidete quid dixerit. Cũ

Expanded text:
perfusus sum, quod Dei gratiam non negaret, perfusus sum, quod Dei gratiam non negaret, per quam solam homo iustificari potest: hoc enim in disputationibus talium maxime detestor et horreo. sed pergens legere cetera, primo ex datis similitudinibus coepi habere suspectum. ait enim: nunc si dixero, \'homo disputare potest, auis uolare, lepus currere\', et non etiam per quae haec effici possunt commemorauero, id est linguam alas pedes: num ego officiorum qualitates negaui, qui officia ipsa confessus sum? uidetur certe, haec eum commemorasse, quae natura ualent: creata sunt enim haec membra huiusmodi naturis, lingua alae pedes. non tale aliquid posuit, quale de gratia intellegi uolumus, sine qua homo non iustificatur: ubi de sanandis, non de instituendis naturis agitur. hinc iam ego sollicitus coepi legere cetera et me non falso conperi suspicatum. Quo priusquam ueniam, uidete quid dixerit. cum
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽẽ per quod effici res potest an
tu qui rem negando. ⁊ quacqͥd illud
est ꝑ quod res efficitur. proculdubio
negas: Oblitus est iam se illi res¬
pondere qui rem negat ciũ obiectõ¬
nem paulo ante proposnerat dicentis. ło¬
test quidem ẽẽ per dei gram. Quomͦ ergo
illam pro qua iste multũ laborat possi¬
bilitatem negat. qui etĩa dicit. Potest
ẽẽ per dei grãm. uerumptamẽ quiais¬
to dimisso quirem ĩa confitetur agit
ad huc adu̾sus eos qui negant ẽẽ pos¬
sibile ẽẽ homiẽm sine peccato: qͥd ad
nos: Contra qͦs uult agat. dũ tamen
hoc ei confiteatur ad impietate scelera¬
tissima negat. sine gr̃a dei hommẽ si¬
ne p̾cato ẽẽ nõ posse. Dicit ergo. si ue
per grãm siue ꝑ aduitoriũ. sine per mi¬
scdiam. ⁊ quicquid illud est. per quod
eẽ homo absꝙ pectato potest conficet᷑
quisquis rem ip̃ãm fatetur. Cateor di¬
lcõm ur̃e cũ ista legerẽ. letitia repente

Expanded text:
cesse est et per quod effici res potest; an cesse est et per quod effici res potest; an tu, qui rem negando et quicquid illud est per quod res efficitur procul dubio negas? oblitus est, iam se illi respondere, qui rem non negat, cuius obiectnem paulo ante proposuerat dicentis: potest quidem esse, sed per Dei gratiam\'. quomodo ergo illam, pro qua iste multum laborat, possibilitatem negat, qui ei iam dicit \'potest esse per Dei gratiam ?\' uerumtamen quia isto dimisso, qui rem iam confitetur, agit adhuc aduersus eos, qui negant esse possibile hominem esse sine peccato, quid ad nos? contra quos uult agat, dum tamen hoc confiteatur, quod impietate sceleratissima negatur, sine gratia Dei hominem sine peccato esse non posse. dicit ergo: siue per gratiam siue per adiutorium siue per misericordiam, et quicquid illud est per quod esse homo absque peccato potest, confitetur, quisquis rem ipsam fatetur. \' Fateor dilectioni uestrae, cum ista legerem, laetitia repente
Abbreviated transcription (Latin):
nõ potuit. etiã iustum si audet ab¬
soluat scdm̃ u̾ba sua. quia si id arco.
talis fuit. quod alnid ẽẽ nõ potuit
culpa caret. S obicit sibi quasi ad
aliud dictũ eẽ ⁊ ait. Potest qͥdem
pondendo subiũgit. Ago humilita¬
ti tue grãs. quod assertionem meã
quã dudum oͦpugnabas nõ modo
nõ obpugnare aut confiteri solũ
contentus nõ est. uerũ etiam non
refugis cõprobare. Nam dicere po¬
test quidem s per illum. aut ꝑ illd̾
quid aliud ẽ quã nõ solum cõsenti¬
re qd̾ posset ẽẽ. Uerũ etiam qͦ modo
uł qualiter posset ostendere. Nul¬
lus itaq magis aliis rei possibili¬
tatem approbat quã qui eius etĩa
qualitatẽ fatetur. quia nec ab iq
re qualitas eẽ potest. His dictis
iterũ sibi obicit. s tu in quies hoc
in loco dei grãm quãdo quidem eam.
non commemoras uideris ab nue¬
re. Deinde sub uĩgit. Ego ne ab u¬
no qui rem cõfitendo confiteor ne¬

Expanded text:
non potuit, etiam istum si audet abnon potuit, etiam istum si audet absoluat secundum uerba sua, quia, si idcirco talis fuit, quod aliud esse non potuit, culpa caret. Sed obicit sibi quasi ab alio dictum et ait: potest quidempondendo subiungit: ago humanitati tuae gratias, quod assertionem meam, quam dudum obpugnabas, non modo non obpugnare aut confiteri solum contentus non es, uerum etiam non refugis conprobare. nam dicere \'potest quidem, sed per illum aut per illud\' quid aliud est, quam non. solum consentire quod posset esse, uerum etiam quomodo uel qualiter posset, ostendere? nullus itaque magis alicuius rei possibilitatem adprobat, quam qui eius etiam qualitatem fatetur; quia nec absque re esse qualitas potest. his dictis iterum sibi obicit: sed tu, inquies, hoc in loco Dei gratiam, quandoquidem eam non commemoras, uideris abnuere. deinde respondet: egone abnuo, qui rem confitendo confitear ne
Abbreviated transcription (Latin):
sam cuirit nõ ad mutitur ĩ regnũ
celorũ. qũaus xp̃ianus nõ solũ nõ
fuerit s nec ẽẽ potuerit. S non
dampnatur inquiunt. quia in adã
peccasse om̃s. ⁊ nõ propter peccatũ
nascendi origine attractum. sed
propter mutatõnem dcm̃ ẽ. Si gͦ
ideo dicitur. adam auctor hominũ
qui subsecuti sunt peccatorũ. quia
prinius in om̃ib peccator fuit. cur
non potius abel quam xp̃t. ponit᷑
capud hõim iustorũ. quia pͥmus ĩ
loquor. Iunenis uł senex in ea regio¬
ne defunctus est. Ubi nõ potuit
xp̃i nomem audiri. Potuit fieri iꝰ¬
tus ꝑ naturã ⁊ liberũ arbitͥum.
an nõ potuit:. Si potuise dicunt
ecce quod est crucem xp̃i euacuare
Si sine alla quẽquã per naturalem
legem ⁊ uoluntatis arbitͥum iustifi¬
cari posse condendere dicamus. Et
nĩ om̃s possent etĩa si mortnus ille
nõ eet̃. et si iusti eeñt. qͥa uellent es¬
sent. nõ quia iusti ẽẽ non possent.
Si aũt sine xp̃i grã iustificari om̃io

Expanded text:
dmittitur, in regnum coelorum: quamvis Christianus non solum non fuerit, sed nec esse potuerit. 44. Sed « non damnatur, inquiunt, quia in Adam peccasse omnes, non propter peccatum nascendi origine attractum, sed propter imitationem » dictum est. Si ergo ideo dicitur Adam auctor omnium, qui subsecuti sunt, peccatorum, quia primus in hominibus peccator fuit: cur non potius Abel, quam Christus, ponitur caput hominum justorum, quia primus in loquor. Juvenis vel senex in ea regione defunctus est, ubi non potuit Christi nomen audire, potuit fieri justus per naturam et liberum arbitrium, an non potuit? Si potuisse dicunt, ecce quod est crucem Christi evacuare, si sine illa quemquam per naturalem legem et voluntatis arbitrium justificari posse contendere . Dicamus et nim omnes possent, etiam ei mortuus ille non esset, et, si iniusti essent, quia uellent, essent, non quia iusti esse non possent. si autem sine Christi gratia iustificari omnino
Abbreviated transcription (Latin):
in sapĩa u̾bi qua ebacuatur crux x
Non est ista sapientia de sursum des¬
cendens. nolo quod sequitur dicere
ne amicis nr̃is quorũ fortissima
⁊ acerrima in genia nõ in ꝑuersũ
sed in directum currere nolimus
facere existimemurꝰ in uriam. Qn¬

Expanded text:
in sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi, in sapientia uerbi, qua euacuatur crux Christi, non est ista sapientia desursum descendens. nolo quod sequitur dicere, ne amicis nostris, quorum fortissima et celerrima ingenia non in peruersum, sed in directum currere uolumus, facere existimemur iniuriam. Quan
Abbreviated transcription (Latin):
liter traxerunt uł quod malis
morib addiderunt. Omnes em̃
pectauerũt siue in adam sine ĩ
ipĩs. ⁊ egent głia dei. Uniu̾sa
igitur massa penas d. ⁊ si om̃ib¬
debitum dampnatõnis supplicium red¬
deretur nõ in iuste proculdubio redde¬
retur. Mergo inde per grãm liber̃a
nisi illius qui xp̃m ihm̃ misit in hc̃
mũdum. peccatores saluos facere qͦs
presciuit ⁊ p̃destinauit ⁊ uocauit
⁊ iustificauit ⁊ glorificauit: Quis
igitur usq ad eo clementissime in¬
sansat ut nõ agat in effabiles gr̃as
miscdĩe qͦs uoluit liberantis qͥ ret¬
te nullo modo posset culpare iusti¬
tiam. Uniu̾sos om̃io dampnãtis:
Hoc si scdm̃ scripturas sapiamus
Non cogur contra xp̃ianã gr̃am
disputare ⁊ ea dicere quib demous¬
trare conemur naturam humanã
neq in pariuilis medico indigete qr
sana ẽ. ⁊ in maiorib sibi ipãm ad
iusticiam si uelit posse sufficere.
Acutiq ip̃i uidentur hec dici sed

Expanded text:
liter traxerunt uel quod malis liter traxerunt uel quod malis moribus addiderunt: omnes e n im peccauerunt-siue in Adam siue in se ipsis — et egent gloria dei. Vniuersa igitur massa poenas debet et, si omnibudebitum damnationis supplicium redderetur, non iniuste procul dubio redderetur. qui ergo inde per gratiam liberanisi illius, qui Christum Iesum misit in hunc mundum peccatores saluos facere, quos praesciuit et praedestinauit et uocauit et iustificauit et glorificauit? quis igitur usque adeo dementissime insaniat, ut non agat ineffabiles gratias misericordiae quos uoluit liberantis, qui recte nullo modo posset culpare iustitiam uniuersos omnino damnantis? Hoc si secundum scripturas sapiamus, non cogimur contra christianam gratiam disputare et ea dicere, quibus demonstrare conemur naturam humanam neque in paruulis medico indigere, quia sana est, et in maioribus sibi ipsam ad iustitiam, si uelit, posse sufficere. acute quippe uidentur haec dici, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo potuit uitiari aĩa tua:
Medico in diget. quia sana nõ ẽ.
¶mĩa quidem bona q̃ habet incõ¬
firmatõnem uitã sensus mentem
asũmo deo habet creatore ⁊ artifi¬
ce suo. uitiũ u̾o ꝙ ista naturalia bo¬
na contenebrat ⁊ in firmat ut illu¬
minatõne ⁊ curatõne opus habe¬
ant. nõ ab inculpabili attifice cõ¬
tractum ẽ. s exoriginali peccato ꝙ
ꝯmissum ẽ libero arbitrio. ac per
hoc natura penalis ad iundictam
uictissim̃ã pertinet. Si enĩ iam
sumus in xp̃o. noua creatura tñ
erannis natura filii ire sicut ⁊ ce¬
teri. Dens aut̃ qui diues est in
miscdĩa propt̾ multam dilcõem¬
peccatis conuinificauit nos xp̃õ.
cuius gr̃a sumꝰ salui facti. Hec
igitur gr̃a xp̃i. sine qua nec in fã¬
tes uer etate grandes salui fieri
possunt. nõ m̾i̾tis redditur. s gra¬
nem ip̃iꝰ. Unde hii qui nõ ꝑ illã
potuerunt sine etiam cũ pere
te utiq dampnantur quia si ne¬
pectato nõ sut uł quod origina¬

Expanded text:
quomodo potuit uitiari anima tua? Medico indiget, quia sana non est. omnia quidem bona, quae habet in conformatione, uitam sensus mentem, a summo Deo habet creatore et artifice suo; uitium uero, quod ista naturalia bona contenebrat et infirmat, ut inluminatione et curatione opus habeat, non ab inculpabili artifice contractum est, sed ex originali peccato, quod commissum est libero arbitrio. ac per hoc natura poenalis ad uindictam iustissimam pertinet. si enim iam sumus in Christo noua creatura, tamen eramus natura filii irae sicut et ceteri. Deus autem qui diues est in mispeccatis, conuiuificauit nos Christo, cuius gratia sumus salui facti. Haec igitur gratia Christi, sine qua nec infantes nec aetate grandes salui fieri possunt, non meritis redditur, sed granem ipsius. unde hi qui non per illam erunt sine etiam, cum per aetste utique damnantur, quia sinepeceato non sunt, uel quod origina