comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut credentibꝰ timorẽ tollerẽ passionis:
⁊ nõ credentibꝰ uocẽ insultationis auferrẽ:
diu uoluit orauit: quãdu uoluit
allocuta est turbã circũstantẽ: dicens¬
eis. Annuncio uobis pacem datam
eccłẽ dei: diocleciano de regno suo
deiecto: ⁊ maximiano hodie mortuo.
U̾sicut habet cathenensiũ ciuitas int̾¬
uentionẽ scẽ sororis mee agathe: ĩta
me sciatis huic sẏracusane ciuitati
famula lucia. ut diximꝰ gladio eiꝰ¬
uisceribꝰ patefactis: ante ocłos eius
uinctꝰ ducebat᷑ paschasis. Cucurrerat¬
qͦd fuisset dep̃datus ꝓuinciã. Qui¬

Expanded text:
ut credentibus . timorem tollerem| passionis et non credentibus uocem exultacionis adfer| rem. diu uoluit orauit quam| diu uoluit adlocuta est turbam circumstantem| dicens. Adnuncio uobis pacem datam ecclesiae dei .| diocletiano de regno suo deiecto . et maximino hodie| mortuo et sicut habit catensium ciuetas interuenien| tem pro se sororem meam Agathen. Ita me sciatis isti| us ciuitati famula dei lucia ut| diximus uisceribus gladio patefactis . ante oculos| eius ferro uinctus ducibatur pascasius . cucurriraquod fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
tuto loco constitu. Corruptores aũt
nec m̃tis nec corporis mĩ aliqͥando
suscepi. Paschasuis dixit. Qui sũt
Corruptores m̃tis uos estis:. de qͥbus
dicit apłs. Corrũpunt mores bonos
colloquia mala. Suadetis enĩ ani¬
mas hominũ meretricari.⁊ sequi
tem leticiã eternis gaudiis antepo¬
nunt. Paschasius dixit. Cessabũt
uerba: cũ fuerit ꝑuentũ ad uer¬
bera. Lucia respondit. Uerba dei
cessare nõ poterũt Paschasius di¬
.xit. Tu gͦ ds̃ esꝰ Lucia respondit.¬

Expanded text:
tuto loco| constitui corruptores autem tuto loco| constitui corruptores autem nec mentis mei nec| corporis mei aliquando suscipi. Pascasius dixit| qui sunt corruptoris mentis . uos estis. De quibus dicit apos| tolos corrumpunt mores bonos . consilia mala sua| detis enim animas hominum meretricare . ut tem laeticiam perpetuis . gaudiis ante| ponunt. Pascasius dixit . cessabunt uerba cum| fuerit praeuentum ad uerbera. Lucia dixit Verba| dei cessare non poterunt. Pascasius dixit . tu ergo| deus es. Lucia di
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ in iudicio paschasii consularis:
⁊ contra leges uiuere augustoꝵ.
Quã paschasius cõprehensã corripiens:
cepit ad sacrificia demonũ inuita¬
re. Cui beata lucia dixit. Sacrificiũ
patrẽ hoc ẽ: uisitare uiduas ⁊ orpha¬
nos. in tribulatione eoꝵ. Ego uero¬
ꝑ istos tres annos nichil aliud egi:
nisi sacrificiũ deo uiuo. Eiã quia
nichil est qͦd sacrificẽ.: me ipsam of-¬
fero in sacrificiũ deo hostiã uiuen¬
tem. Quod ipsi placet: de hostra
sua facrat. Paschasus dixit. Hec
poteris xp̃iano. Michi aũt qͥ prin¬
cipũ decreta custodio. frustra ista
ꝓsequeris. Lucia respondit. Tu
principũ tuoꝵ leges attendis: ego
dnĩ leges attendo. Tu pͥncipes ti¬
mes: ego deũ timeo. Tu illos of¬
fendere nõ uis. ego deũ offendere
caueo. Tu illis placere desideras:
ego ut xp̃o soli placeã concupisco.
Tu gͦ fac qͦd tibi sit ittile:⁊ ego hoc
⁊ ideo quasi meretrix loqueris. Qu¬
cia scã respondit. Patrimoniũ meũ

Expanded text:
tem in iudi| cio. Pascasi consolaris . contra legis uiuere. Augustorum quam| pascasius corripiens . coepit ad sacrificia demonum| inuitare. Cui beata lucia. Ait sacrificium patrem hoc est uisitare uidu| as et orfanos in tribulatione eorum. Ergo per istos tres | annus . nihil aliut igi nisi sacrificaui deo uiuo . iam quia| nihil superest quod sacrifice me ipsam offero in sacri| ficium deo . hostiam uiuentem quod ipsi placit de hostia| sua faciet. Pascasius . dixit Ista poteris christiano . mihi autem qui principium| decreta custodio . ista frustra prosequeris. Lucia di| xit. Tu principum legis adtendis. Ego dei legis adtendo| tu princepis timis . ego deo timeo . tu illos offendere non| uis. Ego deum offendere caueo. tu illis placire desideras .| Ego ut christo soli placiam concupisco . tu ergo fac quod| tibi scis utile. Et ego hoc i . et ideo quasi meretrix lo| queris. Lucia dixit . patrimonium meum
Abbreviated transcription (Latin):
distractionẽ repentinã prediorũ
caute confinxit: dicens. Sponsa tua
inuenit possessionẽ uenalẽ: que
tuũ prestat. Hanc in tuo nomine
cupiens cõparare: uidet᷑ aliqͣnta
distrahere. Credidit stultꝰ carnale
mercimoniũ⁊ animitĩ ab indig¬
natione reuocans.cepit etiã ipse
auctor ẽẽ uendentiũ. At ubi pene¬

Expanded text:
distractionem repenti| nam praediorum cauta confin\c/xit sponsa tua inuenit possessionem| in uenalibus . quę us praestet| Hanc in tuo nomine cupiens conparare . uidetur aliquan| ta distrahere credit stultus carnale mercimonium . et| animum ab indignatione reuocans . etiam ipsi coepit| auctor esse uendentium ad ubi un
Abbreviated transcription (Latin):
unificare. omnino ex lege eẽt
iusticia. Sed cõclusit script᷑a
omĩa sub peccato. Quomͦ con¬
elusit. Ne uagareris. ne p̃cipi¬
tareris. ne mergereris cancel¬
los tibi fecit lex. Ut nõ inue¬
mendo qua exires: ad grãm
conuolares. Sed conclusit scͥp¬
tura omĩa sub peccato: ut ꝓ¬
ꝓmittit. qͦd facacit ꝓnuttit:
non qͦd tu facis. Si tu facturꝰ
esses. p̃nuntiator esset s̃: nõ
ꝓͥmissor. Sed cõclusit inqͥt se̾p¬
tura omĩa sub peccato: ut ꝓ¬
missio ex fide iħu xp̃i daret᷑
credentibꝰ. Audi. daret᷑. Qͥd su¬
ꝑbisͤ Audi daret᷑. Euid eñi ha¬
bes quod nõ accepisti᷑ Ergo
qͥa aculeus mortis est peceatũ.
uirtus aũt peceati lex. ⁊ hoc
de bona ꝓuidentra dĩ at con¬
eluderẽtur homines sub pecca¬
to et quererent aduitorem. que¬
rerent gr̃am. quererent dm̃:
nõ sua uirtute p̃sumerent. Ides
et hic cũ dixisset aculeus aͣt
mortis peceatũ: uirtꝰ aũt pecea¬
ti lex. Eͥd tunes. qͥd laboras. qͥd su

Expanded text:
care, omnino ex lege esset justitia. Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato. Quomodo conclusit? Ne vagareris, ne praecipitareris, ne mergereris; cancellos tibi fecit lex, ut non inveniendo qua exires, ad gratiam convolares. Sed conclusit Scriptura omnia sub peccato, ut ppromittit, quod facit promittit, non quod tu facis. Si tu facturus esses, praenuntiator esset Deus, non promissor. Sed conclusit, inquit, Scriptura omnia sub peccato, ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus . Audi, daretur. Quid superbis? Audi, daretur. Quid enim habes, quod non accepisti ? Ergo quia aculeus mortis est peccatum, virtus autem peccati lex; et hoc de bona providentia Dei, ut concluderentur homines sub peccato, et quaererent adjutorem, quaererent gratiam, quaererent Deum, non de sua virtute praesumerent; ideo et hic cum dixisset, Aculeus autem mortis peccatum, virtus autem peccati lex: quid times? quid laboras? quid sud
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥd nesciebã: nisi lex diceret.
ñ cõcupisces. Occasione gͥ as
cepta. peccatũ ꝑ mandatum
fefellit me ⁊ ꝑ illud occidit. Ecce
fuge adiuuantẽ. Qͦd eñi lex im¬
ꝑat: fides impetrat. Ctama ad
dm̃ tuũ. Adiuuet te: ne rema¬
neas sub littera reus. Sed sp̃u
suo te adiuuet ds̃: ne tibi sit si

Expanded text:
am, nisi Lex diceret, Non concupisces. Occasione igitur accepta, peccatum per mandatum fefellit me, et per illud occidit . Ecce fuge adjuvantem. Quod enim lex imperat, fides sperat. Clama ad Deum tuum, adjuvet te. Non remaneas sub littera reus, sed Spiritu suo te adjuvet Deus: ne tibi similis
Abbreviated transcription (Latin):
grande uiciũ. Sed qͥd fecit gr̃as
Ubi habundauit peccatũ  suꝑabun¬
dauit gr̃a. Wenit dñs. Totũ qͦd de
adam traxisti. totũ qͦd tuis pra¬
ius moribꝰ addidisti. totũ dimi¬
sit : totũ deleuit. Orationem do¬
cuit: gr̃am ꝓmisit. Certam̃ in¬
dixit. laboranti subuenit uicto¬
rẽ coronauit. Itaq inqͥt apłs. lex
qͥdem sc̃a. ⁊ mandatũ scm. et uis¬

Expanded text:
grande vitium. Sed quid fecit gratia? Ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia . Venit Dominus: totum quod de Adam traxisti, totum quod tuis pravis moribus addidisti, totum dimisit, totum delevit; orationem docuit, gratiam promisit; certamen indixit, laboranti subvenit, victorem coronavit, Itaque, inquit Apostolus, Lex quidem sancta, et mandatum sanctum, et jus
Abbreviated transcription (Latin):
tra. destruat᷑ uetustas: noui¬
nouũ: cantate dño. Widete carmen
edificantiũ. Cantate dño et bene¬
dicite nomen eiꝰ : bene nuncrate.
qͦd est grece eugłi ate. Qͥd᷑. Diem
ex die. Quem diẽ ex die Saluta¬
re eiꝰ. Euẽ diẽ ex die᷑ Lumen ex
lumine: filiũ de patre. Saluta¬
re eiꝰ. Annuntiate in gentibꝰ głam
eiꝰ: in omĩbꝰ ppłis mirabilia eiꝰ.
Ecce quomͦ domꝰ edificat᷑ post¬

Expanded text:
terra Destruatur vetustas, noviterra Destruatur vetustas, novien aedificantium. Cantate Domino, benedicite nomen ejus. Bene nuntiate, quod est graece evangelizate. Quid? Diem ex die. Quem diem ex die? Salutare ejus. Quem diem ex die? Lumen ex lumine, Filium de Patre, salutare ejus. Annuntiate in gentibus gloriam ejus, in omnibus populis mirabilia ejus. Ecce quomodo domus aedificat
Abbreviated transcription (Latin):
carne uiuimꝰ: uideamꝰ. Uideamꝰ
in carne: qͥs nos liberet a carue.
Beniat caro mundans caruem
Patiat᷑ caro: et redimat animã et
carnẽ. A salutare tuũ dñe da no
ne meritus sẏmeon: sine dubio
et ipse dicebat. Ostende nob̾ dñe
libꝰ p̃cibꝰ responsũ accepit: qͥa ñ
gustaret mortẽ nisi uidisset xp̃m.¬
Natꝰ est xp̃s. Ueniebat ille: ille ibat.
Sed donec ille ueniret: ille ire no¬
lebat. Iam senectus matura exclu¬
debat: sed sincera pietas detine¬
bat. At ubi uenit. at ubi natꝰ est.
at ubi portari eũ matris manibꝰ
uidit. et diuinã infantrã pia se¬
nectus agnouit: accepit eũ in
manꝰ suas et dixit. Nunc dimit¬
tis dñe seruũ tuũ in pace. Quia
iuderunt ocłi mei salutare tuũ.
scce unde dicebat. Ostende nob̾
senectute uergente. Ipse ad se¬
nẽ hominẽ uenit: qui mun¬
dum uet̾em inuenit. Ergo si
mundũ ueterẽ inuenit: audiat
mundus. Cantate dño canti¬
cũ nouum. cantate dño omĩs

Expanded text:
carne vivimus, videamus. Videamus carne vivimus, videamus. Videamus in carne, qui nos liberet a carne: veniat caro mundans carnem; patiatur caro, et redimat animam et carnem. Et salutare tuum, Domine, da nobne meritus Simeon; sine dubio et ipse dicebat, Ostende nobis, Domlibus precibus responsum accepit, quia non gustaret mortem, nisi vidisset Natus est Christus, veniebat ille, ille ibat: sed donec veniret ille, ille ire nolebat. Jam senectus matura excludebat, sed sincera pietas detinebat. At ubi venit, at ubi natus est, at ubi eum portari matris manibus vidit, et divinam infantiam pia senectus agnovit; accepit eum in manus suas, et dixit: Nunc dimittis, Domine, servum tuum in pace; quoniam viderunt oculi mei salutare tuum . Ecce unde dicebat, Ostende nobissenectute vergente. Ipse ad senem hominem venit, qui mundum veterem invenit. Ergo si mundum veterem invenit, audiat mundus: Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ficet᷑ eugłizat᷑. Sic em̃ incipit
psalmꝰ iste. Cantate dño eanti¬
cũ nouũ. ne putes domũ istã
in uno angulo edificari. sic̃ edi¬
ficant᷑ scismatici uel heretici:
attende qͦd sequit᷑. Cantate dño
mentũ uetus. qͥa priꝰ testamen¬
tũ uetus: nouus homo ut depo¬
ueterẽ hominem cũ actibꝰ suis:
et indiute nouum qui secundũ
dm̃ creatus est in iustiera et
scĩtate ueritatis. Ergo. cantate
dño canticũ nouũ. catate dño
omĩs terra. Cantate: et edifieate.
Cantate: et bene canite. Aniuͥnera¬
te diẽ ex die salutare eiꝰ. Annun¬
ciate diem ex die xp̃m eiꝰ. Qͥd est
eñi salutare eiꝰ. nisi xp̃m eiꝰ : ꝓ¬
isto salutarr. oramꝰ in psalmo.
siderabant hoc salutare antiqͥ
iustr. de quibꝰ dñs dicebat dis¬
cipulis. Multi uolurunt udere
que uos iudecis: et ño potuert̃.
Et salutare tuũ daͣ nob̾. Pixerũ
hoc antiqui iusti. Salutare cuũ¬
añe da nob̾. xp̃m tuũ. Cũ in has

Expanded text:
ficetur, evangelizatur. Sic enim incipit ficetur, evangelizatur. Sic enim incipit Psalmus ipse: Cantate Domino canticum novum. Et ne putes domum istam in uno angulo aedificari, sicut aedificant schismatici vel haeretici; attende quod sequitur: Cantate Domino, mentum novum, quia prius Testamentum vetus: novus homo, ut depoveterem hominem cum actibus suis; et induite novum, qui secundum Deum creatus est in justitia et sanctitate veritatis . Ergo, Cantate Domino canticum novum; cantate Domino, omnis terra. Cantate, et aedificate; cantate, et bene canite. Annuntiate diem ex die salutare ejus: annuntiate diem ex die Christum ejus. Quid est enim salutare eisto salutari orabamus in Psalmo: bis . Desiderabant hoc salutare antiqui justi, de quibus Dominus dicebat discipulis: Multi voluerunt videre quae vos videtis, et non potuerunt . Et salutare tuum da nobis. Dixerunt hoc antiqui justi, Salutare tuum da nobis: Christum tuum cum in hac
Abbreviated transcription (Latin):
te. mortalitate cõsumta. ascendit
in cełu. Qͥa scriptũ de illo erat.
Psalmꝰ dedicationis domꝰ. Ideo post
passionẽ dicit. Conu̾tisti luctum
meũ in gadiũ mͥ. cõcidisti saccũ
meum et aermxisti me iocundi¬
te: ut psallã tibi gła mea et nõ
pungar. facta est gͦ illa post pas¬
sionẽ dedicatio: in resurrectione.
Ergo et nr̃a modo fit edificatio
ꝑ fidem: ut frat et ipsa dedica¬
tio ꝓ ultimã resurrectionẽ. Dem¬
q post illũ psalmũ dicationis
domꝰ. ubi ostendit᷑ resuscitacio
nõ ante istũ. sic habet titulũ. qnͣ¬
do domꝰ edificabat᷑ post captiuta¬
tem. Recolite captiutatẽ ubi an¬
tea fuerimꝰ: qͣnͣdo totũ mundũ
uelut massam infideliũ diabolus
possidebat. ꝓpt̾ hanc capͣtatem
redemptor aduenit: p̃ciũ nr̃m¬
suũ sanguinẽ fudit. Fuso suo
sanguine: captiuitatis nr̃e instru
peccato uenundati. postea sub¬
gr̃a liberati. Post istã captiuita¬
tẽ domꝰ modo edificat᷑: et ut edi¬

Expanded text:
te, mortalitate consumpta ascendit in coelum: quia scriptus de illo erat Psalmus dedicationis domus. Ideo post passionem dicit: Convertisti luctum meum in gaudium mihi, conscidisti saccum meum, et accinxisti me jucunditate; ut psallat tibi gloria mea, et non compungar . Facta est ergo illa post passionem dedicatio in resurrectione. Ergo et nostra modo fit aedificatio per fidem, ut fiat et ipsa dedicatio per ultimam resurrectionem. Denique post istum psalmum dedicationis domus, ubi ostenditur resuscitationon ante istum, cujus sic habet titulus: Quando domus aedificabatur post captivitatem. Recolite captivitatem, ubi antea fuerimus, quando totum mundum velut massam infidelium diabolus possidebat. Propter hanc captivitatem Redemptor advenit; pretium nostrum sanguinem suum fudit: fuso suo sanguine, captivitatis nostrae instrumpeccato venumdati, sed postea gratia liberati. Post illam captivitatem, domus modo aedificantur; et ut aedi
Abbreviated transcription (Latin):
aduictoriã ꝓuenires. Pictũ est
quidẽ. Adhuc te loquente: dicã
ecce a̾sum. Sed ds̃ et cũ differt
ad est. ⁊ qͦd differt adẽ: et dif¬
ferendo adest. Ne p̃proꝑam
cũ implet uoluntatem: ꝑfectã
tres mei apło paulo ñ eͤrat: qui
eũ certaret ne excolleret᷑ tume¬
bat. In magnitudine inqͥt reuela¬
cionũ meaꝵ ne excollar. Uidece
in cõflictatione certantem: nõdũ
in securitate tͥumphantẽ. In mag¬
intutudine reuelationũ meaꝵ ne
extollar. Quis dicit ne extollar:
Oterror:. otremor. Qͥs dicit ne ex¬
tollar : Cum tanta eiꝰ uerba sint
retundentia elationem. cõpescen¬
tia tumorem. dicit ne extollar.s
Parum est qͥa dicit ne extollar.
uidete medicamentũ qͦd sibi dicit
appositũ. Ne extollar inqͥt. datꝰ
est mͥ stimulus carnis mee: an¬
gelus fathane. Ouenenũ: qͦd nõ
curat᷑ nisi ueneno. Datꝰ est mͥ sti

Expanded text:
enires. Dictum est quidem, Adhuc te loquente dicam. Ecce adsum : sed Deus et cum differt adest, et quod differt adest, et differendo adest; ne praeproperam cum implet voluntatem, perfectam tres mei, apostolo Paulo non aderat, qui cum certaret, ne extolleretur, timebat. In magnitudine, inquit, revelationum mearum ne extollar. Videte in conflictatione certantem, nondum in securitate triumphantem. In magnitudine revelationum mearum ne extollar. Quis dicit, Ne extollar? O terror, o tremor! Quis dicit, Ne extollar? Cum tanta ejus verba sint retundentia elationem, compescentia tumorem, et dicit, Ne extollar? Parum est quia dicit. Ne extollar: videte medicamentum quod sibi dicit appositum. Ne extollar, inquit, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae. O venenum, quod non curatur nisi veneno! Datus e
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃u ambula. sp̃m inuoea: donũ
dĩ quere. ⁊ si lex in membris
repugnat legi mentis tue. ⁊ ex
parte inferiore id ẽ a carne cap¬
tiuũ te tenet sub lege peceati. ⁊ hoc
emendabit᷑: et hoc transiet in iu¬
ra uictorie. Tũ tantũ clama: tu
tantũ inuoca. Oportet semꝑ orare:
et nõ deficere. Inuoca omnino:
inuoca adiutoriũ. Adhuc te lo¬
quente: dicet ecce adsum. In cel¬
lige et audis dicentẽ amime tue:
salus tua ego sum. Cũ gͦ lex car¬
nis repugnare ceꝑit legi men¬
tis. et captiuũ te ducere in legẽ
peccati que ẽ in membris tuis.
orando die: confitendo die. Mi¬
ser ego homo. qͥd eñi aliud ẽ ho¬
mo: Qͥd est homo nisi qͦd memor
es eiꝰ. Nic. miser ego homo. Qura
nisi filiꝰ hominis uenisset. ꝑissec
homo. Exclama in angustiis. Qͥs
me liberabit de corpore mortis
huiꝰ. ubi lex in membris meis re¬
pugat legi mentis meeͦ Condelec¬
tor eñi legi dĩ scđm int̾iorem
hominẽ. Qͥs me liberabit de cor

Expanded text:
m invoca, donum Dei quaere. Et si lex in membris repugnat legi mentis tuae ex parte inferiori, id est, a carne, captivum te tenet sub lege peccati: et hoc emendabitur, et hoc transiet in jura victoriae. Tu tantum clama, tu tantum invoca. Oportet semper orare, et non deficere . Invoca omnino, invoca adjutorium. Adhuc te loquente, dicit, Ecce adsum. Post intellige, et audis dicentem animae tuae, Salus tua ego sum . Cum ergo lex carnis repugnare coeperit legi mentis, et captivum te ducere in lege peccati, quae est in membris tuis: orando dic, confitendo dic, Miser ego homo. Quid enim aliud est homo? Quid est homo, nisi quod memor es ejus nisset Filius hominis, periisset homo. Exclama in angustiis, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? ubi lex in membris meis repugnat legi mentis meae. Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Quis me lib
Abbreviated transcription (Latin):
runt: dĩ gr̃e dedicant᷑. Nos eñi
sic̃ dicit apłs: tempłu dei uiui
sumꝰ. ꝓter qͦd dicit ds̃. Inhabita¬
bo in illis: et deambulabo. Que
aũt hic simulachra fuerunt. fi¬
gi nouerant : ambulare ^ nouerãt.
Ieambulabit aũt in nob̾ p̃sentia
maiestatis: si latitudinẽ inuenerit
caritatis. Ad hoc nos exortans
apłs ait. Dilatamini ne sitis iu¬
gum ducentes cũ in fidelibꝰ. Si
dilatem᷑: deambulabit ĩ nob̾ ds̃.
ded ut dilatem᷑: oꝑet᷑ ipse ds̃. Si
eñi latitudinem caritas facit
que nõ nouit angustias. uidete
quia ds̃ sibi in nob̾ latitudinẽ

Expanded text:
iae dedicantur. Nos enim, sicut dicit Apostolus, templum Dei vivi sumus; propter quod dicit Deus, Inhabitabo in illis, et deambulabo. Quae autem hic simulacra fuerunt, figi noverant, ambulare non noverant. Deambulat autem in nobis praesentia majestatis, si latitudinem invenerit charitatis. Ad hoc nos exhortans Apostolus ait: Dilatamini, ne sitis jugum ducentes cum infidelibus . Si dilatemur, deambulat in nobis Deus: sed ut dilatemur, operetur ipse Deus. Si enim latitudinem charitas facit, quae non novit angustias; videte quia Deus sibi
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscit aduersus sp̃m: et sp̃s
aduersus carnem. hec eñi inui¬
cem adu̾sant᷑ ut non ea que uul¬
tis illa faciatis. Ad huc eñi edifi¬
camim. ñõdͣedicamini. Ut nõ ea que

Expanded text:
cit adversus spiritum, et spiritus adversus carnem. Haec enim invicem adversantur; ut non ea quae vultis faciatis. Adhuc enim aedifinondum dedicamini. Ut non ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. Hec eñi sibi inuicẽ aduersan¬
tur: ut ñ ea que uultis facia¬
tis. Baptizatis dicebat. Sed tem¬
płu dĩ adhuc edificabat: non¬
dũ dedicabat. Uidete fãs mei.
Quemadmodũ cũ loca ipsa ter¬
rena in meliꝰ cõuertunt᷑. alia di¬
ruunt᷑ atq frangunt᷑. alia in
meliores usus cõmutant᷑: sic et
nos sumꝰ. Oꝑa carnis fuerunt
in nob̾. Audistis cũ memoraren¬
tur. Manifesta aũt sũt inqͥt o¬
ꝑa carnis. Que st̃: Formeatio¬
nes. immundicie. ydoloꝵ serui¬
tꝰ. ueneficie. nõ beneficia. id ẽ nõ
a bonis dicta: sed a uenenis.
Contentiones. inumicicie. hereses.
inuidie. ebrietates: et his simi¬
lia. Deicienda sũt. nõ mutanda.
Que p̃dico uob̾ inqͥd. sic̃ p̃dixr.
qm̃ qui talia agunt regnũ dĩ
non possidebũt. Ista in nob̾ ydo
la quantũ frangenda s̃t. In u¬
sus aũt meliores uertenda ip¬

Expanded text:
nem. Haec enim invicem, adversantur; ut non ea quae vultis faciatis. Baptizatis dicebat: sed templum Dei adhuc aedificabat, nondum dedicabat. Videte, fratres mei, quemadmodum cum loca ipsa terrena in melius convertuntur, alia diruuntur atque franguntur, alia in meliores usus commutantur; sic et nos sumus. Opera carnis fuerunt in nobis. Audistis cum commemorarentur: Manifesta autem sunt, inquit, opera carnis, quae sunt fornicationes, immunditiae, idolorum servitus, veneficia, non beneficia, id est, non a bonis dicta, sed a venenis; contentiones, inimicitiae, haereses, invidiae, ebrietates, et his similia; dejicienda sunt, non mutanda: qum qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt. Ista in nobis, tanquam idola frangenda sunt. In usus autem meliores vertenda su
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd tam̃ ex longinqͦ tã supplices ue¬
niebant. qͦd intuendo nõ uidebãt.
⁊ ꝓmereri adorando cupiebãt. Ne¬
gina quidẽ austri uenerat a finibꝰ
terre audire sapientiã salo¬
monis. Nec illa regni eiꝰ sub¬
limitate. sed m̃tis luce cõmota ẽ.
Ueruntam̃ inerat᷑ salomone doctri¬
na. que uerbis eiꝰ longissime ac
latissime diffamatis. ad discendũ
poterat studiosos animos exciture.
ꝓinde illa nõ latentẽ deũ sed loqͤn¬
tẽ hominẽ. nõ adorare uenerat.
sed audire. Hic aut̃ qͥ donauerat
illã sapientiã salomoni.⁊ erat uir¬
tus ac sapientia dei. infirmitate
carnis indutꝰ. ad huc ꝑ pusillã eta¬
tẽ tacebat in t̾ris. iã ꝑ amplissimã
maiestatẽ clamabat in celis. Quidͥ
times herodes. qͥd maligna mente
turbaris Si salutẽ tuã cupias.
seo pietate securus. Detestanda ͥ¬
herodis regis insana. sed magis
miranda stulticia iudeoꝵ. ꝓpt̃ qͦs
indicandos dispositione diuina .i

Expanded text:
quod tam ex longinquo tam supplices vequod tam ex longinquo tam supplices veniebant, quod intuendo non videbant, et promereri adorando cupiebant. Regina quidem Austri venerat a finibus terrae audire sapientiam Salomonis: nec illa regni ejus sublimitate, sed mentis luce commota est . Verumtamen inerat in Salomone doctrina, quae verbis ejus longissime ac latissime diffamatis ad discendum potuit studiosos animos excitare: proinde illa non latentem Deum, sed loquentem hominem, non adorare venerat, sed audire. Hic autem qui donaverat illam sapientiam Salomoni, et erat virtus ac sapientia Dei, infirmitate carnis indutus, adhuc per pusillam aetatem tacebat in terris, jam per amplissimam majestatem clatimes, Herodes? quid maligna mente turbaris? Si salutem tuam sapias, sed pietate securus. Detestanda ergo regis Herodis insania: sed magis miranda stultitia Judaeorum, propter quos judicandos dispositione divina se a
Abbreviated transcription (Latin):
delicet indeoꝵ. Eoq nato. cũ ⁊ hoc
eiꝰ grã cognouissent.: ad eũ adoran¬
dũ hodie occurrere potuer. Non
utiq regi iudeoꝵ qͣles alii eẽ sole¬
bant. hũc tã magnũ honorẽ lon¬
ginqͥ aliengene ⁊ ab herodis regno
prorsus extranei. a se deberi arbi-¬
trabant᷑: sed talẽ natũ ẽẽ didicerant.
in qͦ ad orando se salutẽ que scđm
deũ ẽ consecuturos minime dubi¬
tarent. Neq enĩ etas erat saltĩ. cui
adulatio humana seruiret. Nõ sub
poplite sella regalis. nõ membris pur-¬
pura. nõ capite diadema fulgebrit.
nõ pompa famulantiũ. nõ terror
exercitꝰ. nõ glorisoꝵ fama p̃lioꝵ.
hos ad eũ uiros ex remotis terris cũ
tanto uoto supplicationis attraxerat.
Iacebat in p̃sepi. puer ortu recens.
exiguus corpore. contẽptibilis pau¬
ꝑtate. Sed magnũ aliqͥd latebat in
paruo: qͦd illi homines
pͥmitie gentiũ. nõ terra portante
sed ceio narrante didicerant. Ad

Expanded text:
delicet Judaeorum: eoque nato cum et hoc delicet Judaeorum: eoque nato cum et hoc ejus gratia cognovissent, ad eum adorandum hodie occurrere potuerunt. Non utique regi Judaeorum, quales alii esse solebant, hunc tam magnum honorem longinqui alienigenae et ab eodem regno prorsus extranei a se deberi arbitrabantur; sed talem natum esse didicerant, in quo adorando se salutem quae secundum Deum est, consecuturos minime dubitarent. Neque enim aetas erat saltem cui adulatio humana serviret; non sub poplite sella regalis, non de membris purpura, non de capite diadema fulgebat: non pompa famulantium, non terror exercitus, non gloriosorum fama praeliorum hos ad eum viros ex remotis terris cum tanto voto supplicationis attraxerat. Jacebat in praesepi puer ortus recens, exiguus corpore, contemptibilis paupertate: sed magnum aliquid latebat in parvo, quod illi homines primitiae Gentium non terra portante, sed coelo narrante didicerant, ad
Abbreviated transcription (Latin):
Nĩ ⁊ saluatoris nrĩ iħu
uirgine. manifestari gentibꝰ cepit.
qͣndo ad eũ adorandũ magi ab ori¬
ente uener̃. Hic dies sollẽnissimus
debita scĩtate ẽ factꝰ: eccłe maxime
que creuit ex gentibꝰ. ⁊ angulari
lapide alterũ parietẽ structura u¬
beriori cõpegit. ut ille pax nrã fa¬
ceret utraq unũ. ex circũcisione
⁊ p̃pucio condens eccłam̃. Unde ⁊ la¬
pis angularis dictꝰ ẽ: tanquã in se cõ¬
pulans ex diuersitate uenientes. ut
admoniti ab angło scdm lucã eugħis¬
de circũcisione ꝑcurrens. Paucis di¬
p̃pucii desꝑatione concurrens.
nos ꝓprie figurauit: ⁊ diem nob̃̾
festũ familiari leticia gemil inauit.
lã. nõ ante paucos dies sed ante
fere bienniũ. sic̃ inqͥrenti herodi
patefecer̃. unde ab imatu ⁊ infra
occidit infantes. scd̃m tẽpꝰ
ut scriptũ ẽ qͦd inqͥsierat
a magis: hanc stellã sic̃ intelligit᷑
admirati. cuiiꝰ etiã eẽt consequenti
reuelatione nosse meruer̃: regis ui¬

Expanded text:
ni et Salvatoris nostri Jesu exortu manifestari Gentibus coepit, cum ad eum adorandum Magi ab Oriente venerunt. Hic dies solemnissimus debita sanctitate est factus Ecclesiae, maxime quae crevit ex Gentibus, et angulari lapide alterum parietem structura uberiore compegit: ut ille pax nostra faceret utraque unum , ex circumcisione et praeputio condens Ecclesiam. Unde et lapis angularis dictus est, tanquam in se copulans ex diversitate venientes, ut admoniti ab Angelis secundum Lucam evangelisde circumcisione percurrens. Paucis dipraeputii desperatione concurrens nos proprie figuravit, et diem nobis festum familiari laetitia geminavit. lam, non ante paucos dies, sed ante ferme biennium, sicut inquirenti Herodi patefecerunt unde a bimatu et infra occidit infantes secundum tempus, ut scriptum est, quod inquisierat a Magis ; hanc stellam sicut intelligitur, admirati, cujus etiam esset, consequenti revelatione nosse meruerunt, regis vi
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑiet᷑ uob̃. Sed mͦ qͣndo tẽpus est
miscd̃ie: nõ qͣndo tẽpus ẽ iudicii.
Nõ enĩ possũt cõfundi ista tẽpora.
cũ miscdiã ⁊ iudiciũ dnõ suo can¬
tet eccła. Tempꝰ ẽ miscł̃ie:. age pe¬
nitentiã. Si tẽpore iudicii illã ha¬
bes agere: eris in uirginibꝰ illis cõ¬
tra qͣs clausũ ẽ ostiũ. Dnẽ dñe aꝑi¬
nob̾. Nũqͥd nõ penitentiã eger̃: qͥa
secũ oleũ nõ portauer̃. Et qͥd illis
ꝓfuit sera penitentia: qͣndo eas ir¬
ridebat uera sapientia. Clausũ ẽ
gͦ ostiũ. Et qͥd illis dictũ ẽ: Nõ no¬
ui uos. Nõ illas nouit. qͥ omĩa nouit:
repbo uos. In arte mea nõ uos ag¬
nosco. Ars mea nescit uicia. Hoc
ẽ aũt magnũ: ⁊ nescit uicia.⁊ ui
dicat uicia. Nescit faciendo. iudi¬
lite qͥnq homines. Sint in uob̃ qͥn¬
q prudentes: ad istã prudentiã qͥ¬
nario numero ꝑtinentes. Ulenet¬

Expanded text:
ietur vobis : sed modo quando tempus est misericordiae, non quando tempus est judicii. Non enim possunt confundi ista tempora, cum misericordiam et judicium Domino suo cantet Ecclesia . Tempus est misericordiae; age poenitentiam. Tempore judicii illam habes agere? Eris in virginibus illis, contra quas clausum est ostium. DomineNumquid non poenitentiam egerunt, quia secum oleum non portaverunt? Et quid illis profuit sera poenitentia, quando eas irridebat vera sapientia? Clausum est ergo ostium. Et quid illis dictum est? Non novi vos. Non illas novit, qui omnia novit? reprobo vos. In arte mea non vos agnosco; ars mea nescit vitia: hoc est autem magnum, et nescit vitia, et judicat vitia. Nescit faciendo, judilite quinque homines. Sint in vobis quinque prudentes, ad istam prudentiam quinarii numeri pertinentes. Ven
Abbreviated transcription (Latin):
dixit. Cauete facere iusticiã ur̃ãm
corã hominibꝰ ut uideamini ab
eis. Alioqͥn nõ habebitis merce¬
dẽ apud patrẽ ur̃m qͥ in celis ẽ.
Q nolite similes ẽẽ hẏpocritis.
qͣndo oratis. Amãt enĩ stare in
humanis. Quesier̃ ilaudes huma¬
nas: habuer̃. Iste laudes huma.¬
ne in die iudicii nõ eos aduiuãt.
Ille aũt quomͦ fecer̃ : Luceãt oꝑa¬
urã corã hominibꝰ ut uideãt bo
na facta urã:⁊ gl̃ficẽt patrẽ nes¬
trũ qͥ in celis ẽ. Nõ ait nos. Nõ
enĩ de tuo habes oleũ. Iacta te:
nõ accepisti. Ergo ille sic fecer̃.

Expanded text:
dixit, Cavete facere justitiam vestram coram hominibus, ut videamini ab eis: alioquin non habebitis mercedem apud Patrem vestrum qui in coelis est. Et nolite similes esse hypocritis, quando oratis. Amant enim stare in humanis; quaesierunt laudes humanas, habuerunt. Istae laudes humanae in die judicii non eos adjuvant. Illae autem quomodo fecerunt? Luceant operana facta vestra, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Non ait, Vos. Non enim de tuo habes oleum. Jacta te, non accepisti ? Ergo illae sic fecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
alie eos tũc subiacuisse sententie.
⁊ alie nos in qͦs fines scłoꝵ decur¬
rer̃. Quã dui lex illa ꝑmansit.
crescite ⁊ multiplicamini ⁊ re¬
plete terrã.⁊ maledicta sterilis
que nõ facit sem̃ in irł. nubebãt

Expanded text:
alii eos tunc subjacuisse sententiae, alii eos tunc subjacuisse sententiae, et alii nos, in quos fines saeculorum decurrerunt. Quamdiu lex illa permansit: Crescite, et multiplicamini, et replete terram ; et, Maledicta sterilis, quae non parit semen in Israel , nubebant
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ nuptias cõdemnemꝰ : ipsa qͥp-¬
pe uirginitas fructꝰ ẽ nuptiaꝵ.
sed qͦd nobis de sc̃is uiris temere es¬
timare nil liceat. Possumꝰ enĩ hac
erit iacob:⁊ de his ẽẽ uxoribꝰ fr̃s
dnĩ. qͦd pleriq nõ tã pia quã au¬
daci temeritate cõfingũt. Tu dicis
mariã uirginẽ nõ mansisse: ego
mͥ plus uindico etiã ipsũ iosepħ
uirginẽ fuisse post mariã. ut ex
uirginali cõiugio uirgo filiꝰ nasce¬
ẽ habuisse custos fuit potiꝰ quã
maritꝰ: relinquit᷑ uirginẽ eũ man¬
sisse cũ maria. qͥ pat̃ dñĩ meruit
appellari. Eqͥa de cõparatione uir¬
ginitatis ⁊ nuptiaꝵ sũ aliqua
dicturꝰ. obsecro lecturos ne me pu¬
tent nuptiis detraxisse in uirgi¬
nũ laude: ⁊ aliquã fecisse distan¬
tiã int̾ scõs ueteris testam̃ti ⁊ no¬
uiꝰ. id ẽ int̾ eos qͥ habuere cõiugia.
⁊ hos qͥ a cõplexu mulierũ penitꝰ
recesser̃: uerũ ꝓ cõditione tẽpoꝵ.

Expanded text:
quo nuptias condemnemus, ipsa quipquo nuptias condemnemus, ipsa quippe virginitas fructus est nuptiarum: sed quod nobis de sanctis viris temere aestimare nihil liceat. Possumus enim hacerit Jacob; et de his esse uxoribus fratres Domini, quod plerique non tam pia quam audaci temeritate confingunt. Tu dicis Mariam virginem non michi plus uendico etiam ipsum Ioseph uirginem fuisse per Mariam, ut ex uirginali coniugio uirgo filius nasceest habuisse, custos potius fuit, quam maritus: relinquitur, virginem eum mansisse cum Maria, qui pater Domini meruit appellari. 20. Et quia de comparatione virginitatis et nuptiarum sum aliqua dicturus, obsecro lecturos ne me putent nuptiis detraxisse in virginum laude, et aliquam fecisse distantiam inter sanctos veteris Testamenti et novi, id est, inter eos qui habuere conjugia, et hos qui a complexu mulierum penitus recesserunt, verum pro conditione temporum
Abbreviated transcription (Latin):
lia uirginis natũ. Turpius est
enĩ uixta eos deũ ꝑ uirginis pu¬
denda genitũ. quã uirginẽ uiro
suo nupsisse post partũ. Iunge
si libet alias nature cõtumelias.
Nouẽ m̃sibꝰ uterũ insolescentẽ. fais¬
tidraͥ partũ: sanguinẽ: pannos.
Ipse tͥ describat᷑ infans: tegmine
membranaꝵ solito cõuoliitꝰ. Inge¬
rant᷑ dura p̃sepia : uagitꝰ parini¬
liͥ octarie diei circũcisio: tẽpus
purgationis. ut ꝓbet᷑ immundus.¬
Non erubescimꝰ. nõ silemꝰ. Quanto
sũt humiliora que ꝓ me passus
ẽ: tanto illi plus debeo. E cũ omĩa
replicaueris. nichil cruce cõtume-¬
liosius ꝓferes :: quã ꝓfitem᷑ ⁊ cre¬
dimꝰ: ⁊ in qͣ de hostibꝰ triũphamꝰ.
Sed ut hec que scripta sũt nõ ne-¬
gamꝰ: ita ea que nõ sũt scripta
reniiimꝰ. Natũ deũ ẽẽ de uirgi¬
ne credimꝰ. qͥa legimꝰ: mariã
nupsisse post partũ nõ credimꝰ:
qͥr nõ legimꝰ. Nec hoc ideo dicimꝰ.

Expanded text:
lia virginis natum. Turpius est lia virginis natum. Turpius est enim juxta eos, Deum per virginis pudenda genitum, quam virginem suo viro nupsisse post partum. » Junge si libet et alias naturae contumelias, novem mensibus uterum insolescentem, fastidia, partum, sanguinem, pannos. Ipse tibi describatur infans, tegmine membranorum solito convolutus. Ingerantur dura praesepia, vagitus parvuli, octavae diei circumcisio, tempus purgationis, ut probetnon erubescimus, non silemus. Quanto sunt humiliora quae pro me passus est, tanto illi plus debeo. Et cum omnia replicaveris, nihil cruce contumeliosius proferes, quam profitemur, et credimus, et in qua de hostibus triumphamus. Sed ut haec quae scripta sunt, non negamus, ita ea quae non sunt scripta, renuimus: natum Deum esse de Virgine credimus, quia legimus: Mariam nupsisse post partum, non credimus, quia non legimus. Nec hoc ideo dicimus,
Abbreviated transcription (Latin):
Nunqͥd nõ possũ totã tͥ ueterũ
scriptoꝵ greciã cõmouere: ig¬
natiũ: policarpũr. hyreneũ ÷
iustinũ martirẽ: multosq alios
apłicos ⁊ eloquentes uiros: qͥ
aduersũ ebionẽ ⁊ theodotũ. ua
lentinũ. hec eadẽ sentientes. ple¬
na sapientie uolumina cõscrip¬
ser̃ ⁊ Que si legisses aliqͣndo: plus
saꝑes. Sed meliꝰ puto breuit̃
ad singula respondere. quã
duutiꝰ immorando uolumen
extendere. In illud nũc impe¬
tũ facio. in qͦ tu uirginitatẽ
et nuptias cõparando disertus
ẽẽ uoluisti. Risimꝰ in te ꝓuerbiũ.
Camelũ uidimꝰ saltantẽ. Dicis. Nũ¬
qͥd meliores sũt uirgines. abra¬
hã. ysaac .⁊ iacob. qͥ habuere cõ¬
iugia. Nunqͥd nõ cotidie dei ma¬
nibꝰ paruuli fingunt᷑ in uentribꝰ.
ut merito erubescere debeamꝰ
mariã nupsisse post partũꝰ
qͦd si hoc illis turpe uidet᷑. suꝑẽ
ut nõ credãt etiã deũ ꝑ genita¬

Expanded text:
Numquid non possum tibi totam veterum Numquid non possum tibi totam veterum Scriptorum seriem commovere: Ignatium, Polycarpum, Irenaeum, Justinum Martyrem, multosque alios apostolicos et eloquentes viros, qui adverlentinum, haec eadem sentientes, plena sapientiae volumina conscripserunt? Quae si legisses aliquando, plus saperes. Sed melius puto breviter ad singula respondere, quam diutius immorando, volumen extendere. 226 18. In illud nunc impetum facio, in quo tu virginitatem et nuptias comparando, disertus esse voluisti. Risimus in te proverbium, Camelum vidimus saltitantem. Dicis: « Numquid meliores sunt virgines Abraham, Isaac, et Jacob, qui habuere conjugia? Numquid non quotidie Dei manibus, parvuli finguntur in ventribus, ut merito erubescere debeamus, Mariam nupsisse post partum? Quod si hoc illis turpe videtur, superest ut non credant, etiam Deum per genita
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ illiꝰ ⁊ mat̾ ad mirantes suꝑ his
que dicebant᷑ de eo. ⁊ his similia
que iã enumerauimꝰ: ⁊ in qͥbꝰ pa¬
rentes uocant᷑. Ac ne forte de
exẽplarioꝵ uarietate causeris.
qua tibi stultissime ꝑsuasisti
grecos codices ẽẽ falsatos: ad ioh̃is
eugłiũ uenio: in qͦ planissime
scribit᷑. Inuenit philippus natha¬
nahel:⁊ ait illi. Quẽ scripsit
iħm filiũ ioseph a nazaret᷑. Cer
te hoc in tuo codice cõtinet᷑. Res
gauit oratio: pandenda sũt uela.
⁊ in epilogos ilhiꝰ irruendũ: in
qͥbꝰ sciolus sibi insus tertullianũ
in testimoniũ uocat. ⁊ uictorini
pitabionensis ep̃i uerba ꝓponit.
Et de tertulliano qͥdẽ nichil am-¬
pliꝰ dico. quã eccłe hominẽ nõ
fuisse. De uictorino uͦ id assero
qͦd ⁊ de engłistis: fr̃s eũ dixisse
dnĩ. nõ filios marie. Fr̃s aũt eo
sensu quẽ suꝑiꝰ exposuimꝰ: ꝓpin¬
qͥtate. nõ matre. Uerũ nugas
terimꝰ: ⁊ fonte ueritatis amisso.
opinionũ riuulos consectam᷑.

Expanded text:
antes super his quae dicebantur de eo , et his similia, quae jam enumeravimus, in quibus parentes vocantur. Ac ne forte de exemplariorum varietate causeris, quia tibi stultissime persuasisti Graecos codices esse falsatos, ad Joannis Evangelium venio, in quo planissime scribitur: Invenit Philippus Nathanael, et ait illi: Quem scripsit m filium Joseph a Nazareth . Certe 225 hoc in tuo codice continetur. Resgavit oratio, pandenda sunt vela, et in epilogos illius irruendum, in quibus sciolus sibi visus, Tertullianum in testimonium vocat, et Victorini Petabionensis episcopi verba proponit. Et de Tertulliano quidem nihil amplius dico, quam Ecclesiae hominem non fuisse. De Victorino vero id assero, quod et de Evangelistis, fratres eum dixisse Domini, non filios Mariae. Fratres autem eo sensu, quem superius exposuimus, propinquitate, non natura. Verum nugas terimus, et fonte veritatis omisso, opinionum rivulos consectamur.
Abbreviated transcription (Latin):
sumꝰ iudicare de uob̾:. Quid ẽ uix
de nobis iudicamꝰ. Qa cũ rex iustꝰ
sederit in throno: qͥs głabtt᷑ castũ
se habere cor:. Forte tu nõ inuenis
aliqͥd in cõscientia tua. ⁊ inuenit
ille qͥ meliꝰ uidet. cuiꝰ acies diuina
penetrat altiora: uidet forte aliqͥd.
inuenit forte aliqͥd. Quanto me¬
liꝰ illi dicis: ne intres in iudiciũ
cũ seruo tuo. Etiã qͣnto meliꝰ di¬
cis: dimitte nob̾ debita nrã. Qa

Expanded text:
de vobis? Quid est, Vix de nobis judicamus? Quia cum rex justus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor ? Forte tu non invenis aliquid in conscientia tua; et invenit ille qui melius videt, cujus acies divina penetrat altiora: videt forte aliquid, invenit forte aliquid. Quanto melius illi dicis, Ne intres in judicium cum servo tuo ? Etiam quanto melius dicis, Dimitte nobis debit
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Qͥs eñi uult mori ᷑. Prorsus
nemo. Et ita nemo. ut beato pe¬
tro diceret᷑. alt̾ te cinget. ⁊ feret
quo tu nõ uis. Si gͦ nulla esset
mortis amaritudo: nõ esset mag¬
na martyrũ fortitudo. Ideo et
uos ignorare fr̃s: ut nõ cõtriste¬
mini sic̃ gentes que spem non
habent. Nõ tantũ ait nõ contͥste¬
mini. sed ut nõ cõtristemini quẽ¬
admodũ gentes que spẽ nõ ha¬
bent. Necesse ẽ eñi ut contͥstemi¬
ni. Sed ubi cõtͥstaris: consolet᷑
te spes. Qͦmodo enim contͥsta¬
ris. ubi corpus qͦd uiuit ex anima.¬
fit ex anime discedente ammaͤ
E ambulabat iacet: qui loquebat᷑
tacet. Clausi ocłi lucem ñ capi¬
unt ÷ aures nulli uoci patescũt.
Omĩa membroꝵ officia cõqͥe¬
uerunt. Nõ ẽ qui moueat gres¬
sus ad ambulandũ. manꝰ ad oꝑ¬
andũ: sensus ad ꝑcipiendũ. Nõne
ista est domꝰ quã nescio qͥs inui¬
sibilis habitator ornabat : Pisces¬

Expanded text:
ti. Quis enim vult mori? Prorsus ti. Quis enim vult mori? Prorsus nemo: et ita nemo, ut beato Petro diceretur, Alter te cinget, et feret quo tu non vis . Si ergo nulla esset mortis amaritudo, non esset magna martyrum fortitudo. CAPUT s ignorare, fratres, ut non contristemini, sicut et Gentes, quae spem non habent. Non tantum ait, ut non contristemini; sed, ut non sic contristemini, quemadmodum Gentes, quae spem non habent. Necesse est enim ut contristemini: sed ubi contristaris, consoletur te spes. Quomodo enim non contristaris, ubi corpus quod vifit exanime discedente anima? Qui ambulabat, jacet; qui loquebatur, tacet; clausi oculi, lucem non capiunt; aures nulla voce patescunt; omnia membrorum officia conquieverunt; non est qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne ista est domus quam nescio quis invisibilis habitator ornabat? Disces
Abbreviated transcription (Latin):
et in unã salutẽ redigat: et ita
constituat ut eam ult̾us nõ ꝑ¬
dat. Consolem᷑ nos gͦ inuicẽ. et in
his sermonibꝰ nr̃is. Pocest non
dolere cor humanũ defuncto ca¬
rissimo᷑. Meliꝰ tam̃ cũ dolet sanat᷑
cor humanũ. quã nõ dolendo fit
in humanũ. Oaria dm̃m quere¬
bat: et mortuũ frẽm dolebat.
Sed qͥd miraris qͥa marra dolebat.
tunc cũ ipse dñs flebat: Mouere
aũt quẽuis potest quomͦ flebat
mortuũ. se continuo iubente uic¬
turũ. Nõ mortuũ flebat. quẽ ipse
suscitauit: sed mortẽ quã sibi ho¬
mo peccando cõparauit. Si eñi
peccatũ nõ p̃cessisset: sine dubio
mors secuta nõ fuisset. Secuta
est gͦ mors etiã corporis. quã pre¬
cessit mors anune. Mors anime
p̃cessit deserendo dm̃: et mors cor¬
poris secuta ẽ deserente anima.
Deseruit uolens: ãc coacta est de¬
serere nolens. Tanquã illi dice¬
ret᷑. Recesisti ab eo quẽ diligere
debiusti. recede ab eo qͦd dilexis¬

Expanded text:
et in unam salutem redigat, et ita et in unam salutem redigat, et ita restituat ut eam ulterius non perdat. Consolemur ergo nos invicem, et in his sermonibus nostris. Potest non dolere cor humanum defuncto charissimo: melius tamen cum dolet sanatur cor humanum quam non dolendo fit inhumanum. Maria Domino cohaerebat, et mortuum fratrem dolebat. Sed quid miraris quia Maria dolebat tunc, cum ipse Dominus flebat? Movere autem quemvis potest, quomodo flebat mortuum, se continuo jubente victurum ? Non mortuum flebat, quem ipse suscitavit; sed mortem, quam sibi homo peccando comparavit. Si enim peccatum non praecessisset, sine dubio mors secuta non fuisset. Secuta est ergo mors etiam corporis, quam praecessit mors animae. Mors animae praecessit deserendo Deum, et mors corporis secuta est deserente anima. Hac deseruit volens, hac coacta est deserere nolens. Tanquam illi diceretur: Recessisti ab eo quem diligere debuisti, recede ab eo quod dilexis
Abbreviated transcription (Latin):
iuuit. Licet moriat᷑ corpore. ui¬
uit sp̃u. Deinde adiungit. ł qui ui¬
uit et credit in meꝰ nõ moriet᷑ in
et̾nũ.  certe licet morͥt᷑. Quomͦ
si nõ morit᷑  Sed licet moriat᷑ ad
tempus: nõ moriet᷑ inet̾nũ. Sie
ista soluit᷑ questio. ut non sint
int̾ se contͣrra uerba ueritatiᷤᷤ
et possuit instruere affectũ pi¬
etatis. Ergo licet corpore moritu¬
ri sumꝰ: iuuemꝰ si credimꝰ. Est au¬
tem fides nr̃a maxume discre¬
ta ab om̃i in fidelitate gentiliũ.
in resurectione mortuoꝵ. hanc e¬
nim ounino illi nõ recipiunt: qͥa
ubi recipiant nõ habent. A dño
em̃ p̃parat᷑ uoluntas hominis:
ut sit fidei receptaculũ. Bicit iu¬
deis dñs. Sermo meus nõ capit
in uob̾. Ergo in his capit: in qͥbꝰ
inuenit quod capiat. In his eñi
inuenit qͦd capiat sermo qui capit:
qͦd dñs pollicendo nõ decipit. Ille
eñi qui querit ouẽ ꝓditã. et quã
querit nouit. et ubi querat᷑. et
quomͦ eiꝰ membra disꝑsa colligat.

Expanded text:
riatur corpore, vivit spiritu. Deinde adjungit: Et qui vivit et credit in me, non morietur in aeternum . Certe licet moriatur: quomodo si non moriatur, sed licet moriatur ad tempus, non morietur in aeternum? Sic ista solvitur quaestio, ut non sint inter se contraria verba Veritatis, ut possint instruere affectu pietatis. Ergo, licet corpore morituri simus, vivimus, si credimus. Est autem fides nostra maxime discreta ab omni fide gentilium in resurrectione mortuorum. Hanc enim omnino illi non recipiunt, quia ubi recipiant non habent. A Domino enim praeparatur voluntas hominis, ut sit fidei receptaculum. Dicit Judaeis Dominus: Sermo meus non capit in vobis . Ergo in his capit in quibus invenit quod capiat. In his enim invenit quod capiat sermo qui capit, quod Deus pollicendo non decipit. Ille enim qui quaerit ovem perditam , et quam quaerit novit, et ubi quaerat, et quomodo ejus membra dispersa colligat,
Abbreviated transcription (Latin):
hibet pudiciciã cõnigalẽ. Nã ut
nouerit scĩtas urã nõ importune
scđm animã ⁊ scd̾m integritatẽ
fidei qua etiã fide ab illicitis absti¬
net᷑ ⁊ bona oꝑa fiunt. unũquẽq
uel unãquãq animã uirginẽ di¬
ci. tota eccła que cõstat ex uirginibꝰ
⁊ pueris ⁊ maritatis feminis ⁊ uxo¬
ratis uiris. uno nomine uirgo ẽ ap¬
pellata. Ande hoc ꝓbat᷑: Apłm au

Expanded text:
t pudicitiam conjugalem. Nam ut noverit Sanctitas vestra, non importune secundum animam et secundum integritatem fidei, qua etiam fide ab illicitis abstinetur, et bona opera fiunt, unumquemque vel unamquamque animam virginem dici; tota Ecclesia quae constat ex virginibus et pueris, et maritatis feminis et uxoratis viris, uno nomine virgo est appellata. Unde hoc probamu
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃o sunt resurgent pͥmo. De¬
inde nos iuiuentes qui reliqui
sumꝰ. simul cũ illis rapiemur
iñ nubibꝰ oburã xp̃o in aera.
Nũquid. et hoc ad tempꝰ ᷑ llon. ded
qͥd ẽ. Et ita semꝑ cũ dño erimꝰ. Pe¬
reat cõfistatio: ubi ẽ tanta c̃osola¬
tio. Det̾gat᷑ luctꝰ ex animo: fides
expellat dołrem. In tanta spe ñ
debet esse triste tempłũ dei. Ibi
habitat bonꝰ cõsolator: ibi qui
nõ fallit ꝓmisor. Quid mortuũ
diu plangimꝰ: qm̃ mors amara
ẽ. Per illã transiuit et dñs. Suf¬
ficrant hec pauca ħaritati ur̃e.
Consolet᷑ abundantiꝰ. qui nõ mi¬
grat de corde ur̃o.sed ita dis¬
natur habitare. ut nõ dignet᷑ in
fine mutare. Cõuersi ad dnm̃.¬

Expanded text:
deinde nos viventes, qui reliqui sumus, simul cum illis rapiemur in nubibus obviam Christo in aera. » Numquid et hoc ad tempus? Non: sed quid est? Et ita semper cum Domino erimus. Pereat contristatio, ubi tanta est consolatio: detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei. Ibi habitat bonus consolator, ibi qui non fallit, promissor. Quid mortuum diu plangamus? Quoniam mors amara est? Per illam transivit et Dominus. Sufficiant haec pauca Charitati vestrae: consoletur vos abundantius qui non migrat de corde vestro; sed ita dignetur habitare, ut nos dignetur etiam in fine mutare. Conversi ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
appellauerit notũ ẽ. eos uidelicet
qͥ legis scientiã ꝓfiterent᷑. Cales enĩ
in illo ppło scribe appellabant᷑. nõ
qͣles appellant᷑ in officiisiudicũ. uel
in cõsuetudine ciurtatũ. Sebemus
enĩ nõ frustra intͣre scolã. sed nosse
in qͣ significatione scripturarũ
uerba teneamꝰ  ne cũ aliqͥd de seri¬
pturis sonuerit qͦd in alio scl̃ari
usu alit̃ intelligi solet. aberret
auditor.⁊ cogitando qͦd cõsueuit.
nõ intelligat qͦd auduiit. Scribe
gͦ erant qͥ legis scientiã ꝓfitebãt᷑:

Expanded text:
appellaverint, notum est, videlicet appellaverint, notum est, videlicet qui Legis scientiam profiterentur. Tales enim in illo populo Scribae appellabantur; non quales appellantur in officiis judicum, vel in consuetudine civitatum. Debemus enim non frustra intrare scholam, sed nosse in qua significatione Scripturarum verba teneamus: ne cum aliquid de Scripturis sonuerit, quod in alio saeculari usu intelligi solet, aberret auditor, et cogitando quod consuevit, non intelligat quod audivit. Scribae ergo erant qui Legis scientiam profiteba
Abbreviated transcription (Latin):
ri sumꝰ quomͦ uigilamꝰ. Corde ui¬
gila: fide uigila: spe uigila:ͥ cari¬
tate uigila: oꝑibꝰ uigila: ⁊ qͣndo
corpore dormieris: ueni et tẽpus ut
surgas. Cũ aũt surrexeris p̃para
lãpades: tuc̃ nõ extinguant᷑: tuc̃
int̾iore cõscientie oleo uegetent᷑:
tuc̃ te sponsus ille in corporeis nexibꝰ
amplectat᷑ tũc te introdiicat in
domũ ubi mĩquã dormias: ubi
nũquã tua lampada possit extin¬
gui. Hodie uͦ laboramꝰ: ⁊ lãpades
nr̃e int̾ uentos scłi huiꝰ tẽptationesq
fluctuant. Sed ardeat in robore
flãma nr̃ã. ut uentꝰ tẽptationis
augeat ignẽ potiꝰ quã exgnguat.
admonet nos querere ⁊ ex¬
plicare qͣntũ dñs dederit
caritati urẽ. qͥs ẽ scriba eruditꝰ in
in regno dei. similis patrifamiliais
ꝓferenti de thesauro suo noua ⁊
uetera. In hoc enĩ lecho ipsa cõclu¬
sit. Que sũt noua ⁊ uetera eruditi
scribe:. Quos aũt ueteres scd̃m cõ¬
suetudinẽ scripturaꝵ nr̃aꝵ scribas

Expanded text:
sumus, quomodo vigilamus? Corde vigila, fide vigila, spe vigila, charitate vigila, operibus vigila: et quando corpore dormiveris, veniet tempus ut surgas. Cum autem surrexeris, praepara lampades. Tunc non exstinguantur, tunc interiore conscientiae oleo vegetentur: tunc sponsus ille incorporeis nexibus amplectatur, tunc te introducat in domum, ubi nunquam dormias, ubi nunquam tua lampas possit exstingui. Hodie vero laboramus, et lampades nostrae inter ventos saeculi hujus tentationesque fluctuant: sed ardeat in robore flamma nostra, ut ventus tentationis augeat ignem potius, quam exstinguat. admonet nos quaerere et explicare, quantum Dominus dederit, Charitati vestrae, quis est Scriba eruditus in regno Dei, similis patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. In hoc enim lectio ipsa conclusit: quae sunt nova et vetera eruditi Scribae. Quos autem veteres secundum consuetudinem Scripturarum nostrarum Scribas