comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bent᷑ qđ animalia st̃ ñ beata sed misera. Quaigit᷑ insi pien¬
tia uł potiusi mentia ꝑaliquã religionẽ daemonib: subdi¬
mur: curꝑueram religionem ab eauiciositate in quaillis
sui ussimiles liberemur: Cume nĩ daemones qđ & istae
nob uera religio p̃cipit. neira instigetinur. sed ei potius
resistamus. Cuamdemones donis inuitentur. nobisueta
religio peipit necinquã donorum acceptione faueamꝑ:
Cum daeinones honorib mulceant᷑ nobuera religio
p̃cipit ut talib nullo modo moueamur Cũ daemones
quorundatt hominũ osores quorundã amatores
sint. non prudenti tranqulloq uidicio. sedanimo
ut appellat ipse passiuo nobuera religio p̃cipit ut
np̃os &iã diligamus iimicos. Postremo omnẽ motũ
cordis & salum mȩntis om̃sq turbelas &tempestates
animni quib: daeitiones aestuare atq fluctuare asserit.

Expanded text:
rbentur, quod animalia sunt non beata, sed misera. XVII. Qua igitur insipienrbentur, quod animalia sunt non beata, sed misera. XVII. Qua igitur insipientia uel potius amentia per aliquam religionem daemonibus subdimur, cum per ueram religionem ab ea uitiositate, in qua illis sumus similes, liberemur? Cum enim daemones, quod et iste nobis uera religio praecipit, ne ira instigemur, sed ei potius resistamus. Cum daemones donis inuitentur, nobis uera religio praecipit, ne cuiquam donorum acceptione faueamus. Cum daemones honoribus mulceantur, nobis uera religio praecipit, ut talibus nullo modo moueamur. Cum daemones quorundam hominum osores, quorundam amatores sint, non prudenti tranquilloque iudicio, sed animo ut appellat ipse passiuo, nobis uera religio praecipit, ut nostros etiam diligamus inimicos. Postremo omnem motum cordis et salum mentis omnesque turbelas et tempestates animi, quibus daemones aestuare adque fluctuare adserit,
Abbreviated transcription (Latin):
turbeles empestatibagitent᷑ ꝑtur bauo ẽ etũ
quae grece patos dr̃: unde illa uoluit uocare amimo
passiua ꝗa uerbũ deũbopatos passio diceret̃ motus.
apparet nẽ ꝑturbato. quia nonẽ contrarationem¬
quapecora carent: In hominib aut̃ ut sint istae ꝑturba¬
tiones fac̃ hoc stulticia ułmiseria: ñdũetũ sumus inilla
seleit ite sapientiae beti quae nob alhacmortalitate
liberatis insinȩ ꝓiuttit: Deos uero ideodicunt istasꝓtur¬
bationes ñ ꝑpeti: quia non solũ aet̃ni uerũ etiã beatist:
easdemeppeanimas rationales eiam ipsos habere ꝑhubent
sed ab om̃ĩ labe acpeste purissimas. quã obresiꝓpt̃ ea du
non ꝑturbant᷑ quodammalia sunt beata ñmisera: et prop¬
terea perorañ ꝑturbant᷑ qđ atumalia st̃ quae necbeata
posst̃ ce n e sera. restat ut eliemones sic̃ homines ideo ꝑtiu¬

Expanded text:
turbelis et tempestatibus agitentur. Perturbatio est enim, turbelis et tempestatibus agitentur. Perturbatio est enim, quae Graece πάθος dicitur; unde illa uoluit uocare animo passiua, quia uerbum de uerbo πάθος passio diceretur motus apparet, non est perturbatio, quia non equa pecora carent. In hominibus autem ut sint istae perturbationes, facit hoc stultitia uel miseria; nondum enim sumus in illa perfectione sapientiae beati, quae nobis ab hac mortalitate liberatis in fine promittitur. Deos uero ideo dicunt istas pel\'turbationes non perpeti, quia non solum aeterni, uerum etiam beati sunt. Easdem quippe animas rationales etiam ipsos habere perhibent, sed ab omni labe ac peste purissimas. Quam ob rem si propterea di non perturbantur, quod animalia sunt beata, non misera, et propterea pecora non perturbantur, quod animalia sunt, quae nec beata possunt esse nec misera: restat ut daemones sicut homines ideo pertu
Abbreviated transcription (Latin):
cumonũ corpori p̃seratur animna qualis cũq:
natura : Mid eo religionis cultus qui debet᷑ exam mo
nequaquã debet᷑ ei reiquae inferiorẽ anuno
porrosiuter illa quae daemonũ eẽdic̃ annume¬
raret uirtutẽ sapientiã felicitatẽ. & hac eos dice¬
ret habere cũ diis aet̃ naatq: cõmunia. prosecto
aliquid diceret exoptandũ. magrq petidendũ
nec sic eos tam̃ ꝓpt̃ haec tãquã dm̃ colere debere¬
mus sed potius ipsum. a quo haec illos accepisse nos¬
semus Quantominus nunchonore diuino aeria
digna sunt animalia. ad hor rationalia ut inisera
eẽ possint. Adlioc passiua ut misera sint. Ad hoc
aet̃na utiniseriã finire ñ possuit: Quappten¬
ut omitt am cetera. & hoc solũ ꝑtractem quod no¬
hi scũ demones diẽ habere cõmune ide animi passio¬
nei: sioma quattuor eleũta sius animalibus
plena st̃ in mortalib igtis & aer: morta libus a qua
& terra: quaero curanimi daemonũ passionũ

Expanded text:
cum omni corpori praeferatur animae qualiscumque cum omni corpori praeferatur animae qualiscumque natura, et ideo religionis cultus, qui debetur ex animo, nequaquam debeatur ei rei, quae inferior est animo? Porro si inter illa, quae daemonum esse dicit, adnumeraret uirtutem, sapientiam, felicitatem et haec eos diceret habere cum dis aeterna adque communia, profecto aliquid diceret exoptandum magnique pendendum; nec sic eos tamen propter haec tamquam Deum colere deberemus, sed potius ipsum, a quo haec illos accepisse nossemus. Quanto minus nunc honore diuino aeria digna sunt animalia, ad hoc rationalia ut misera esse possint, ad hoc passiua ut misera sint, ad hoc aeterna ut miseriam finire non possint! CAPUTut omittam cetera et hoc solum pertractem, quod nobiscum daemones dixit habere commune, id est animi passiones, si omnia quattuor elementa suis animalibus plena sunt, inmortalibus ignis et aer, mortalibus aqua et terra, quaero quur animi daemonum passionum
Abbreviated transcription (Latin):
sed indeo triũ superior umquae nob̃am habent:
duo &iam cuidiis habere: Animalia quippe eẽ
dic̃ & deos quias uacuiq: elem̃ta distribuens: interres¬
tribus animalibus nos posuit cũ teteris quae interra
uiꝰ unt & sentiunt: in aquatilibus pisces uialianatalia
inaeriͥsdiemones in aetheriis deos. acꝑ hoc qđ dae¬
mones genere s animalia. non solũ eis cũ hominib
uerum &iam cũdus pecoribusq: cõmuneẽ. Qđ
menterationalia cundis & hominib qđ tempore
aeterna cumdiissolis: qđ animo passiua cũ homiini¬
bus solis: Qđ corpore aeria ipsi st̃ soli: ꝓinde qđ ge¬
nere sunt animalia ne inagniũ: quialioe sunt &pe¬
cora: qđ inenterationalia ñ ẽ supranos quia sum
& nos. Qđ tempora xterna quidboniẽ siñ beataꝵ
oMelicrẽ enũ temporalis felicitas. quã misera
aet̃ nitas. qđ animopassiua: quomodo supranos
ẽ quando & nos hoc sumus nec itaeet̃ nisituseri¬
e esseinus qđ corpore aeria quanti ȩxistimandũ ẽ

Expanded text:
Sed uideo trium superiorum, quae nobiscum habent, duo etiam cum dis habere. Animalia quippe esse dicit et deos, suaque cuique elementa distribuens in terrestribus animalibus nos posuit cum ceteris quae in terra uiuunt et sentiunt, in aquatilibus pisces et alia natatilia, in aeriis daemones, in aetheriis deos. Ac per hoc quod daemones genere sunt animalia, non solum eis cum hominibus, uerum etiam cum dis pecoribusque commune est; quod mente rationalia, cum dis et hominibus; quod tempore aeterna, cum dis solis; quod animo passiua, cum hominibus solis; quod corpore aeria, ipsi sunt soli. Proinde quod genere sunt animalia, non est magnum, quia hoc sunt et pecora; quod mente rationalia, non est supra nos, quia sumus et nos; quod tempore aeterna, quid boni est, si non beata? Melior est enim temporalis felicitas quam misera aeternitas. Quod animo passiua, quo modo supra nos est, quando et nos hoc sumus, nec ita esset, nisi miseri essemus? Quod corpore aeria, quanti aestimandum est,
Abbreviated transcription (Latin):
daemonũ cũidẽ platonicus loqueret᷑ dix eos
cisdem quib: hominesatuni ꝑturlationibus agi¬
tari inritari. iniurus. obsequiis donisq: placan
gaudere honorib: diũsis sacroꝵ ritib: oblectar:
& ineis siquid necglectũ suerit cõmoueri: Int̃ce¬
tera &iã dic̃ adeos ꝑtinere diuinationes augurũ:
aruspicũ uatũatq: somino: Ablusquoq õemiracu¬
l magorũ breuiter aut̃ cosdesituens ait: limones at¬
genere aninalia saruin opassuia: mei terationalia :¬

Expanded text:
daemonum cum idem Platonicus loqueretur, dixit eos daemonum cum idem Platonicus loqueretur, dixit eos eisdem quibus homines animi perturbationibus agitari, inritari iniuriis, obsequiis donisque placari, gaudere honoribus, diuersis sacrorum ritibus oblectari et in eis si quid neglectum fuerit commoueri. Inter cetera etiam dicit ad eos pertinere diuinationes augurum, aruspicum, uatum adque somniorum; ab his quoque esse miracula magorum. Breuiter autem eos definiens ait daemones esgenere animalia, animo passiua, mente rationalia
Abbreviated transcription (Latin):
ni subdere debeami: Sic enĩ sieri potuit. ut aeriae
uolucres terrestrib nob. ñ solũ ñ p̃feraut᷑ uerũ
magisaer ii sust terrestrib: nob̵ non ideo melio¬
ressint quia e aerqua in terra superior sedideo
dis homu es p̃ferendi sint : qm̃speipio homuiũ
nequaquam illoꝵ desperatio corsiparanda e Nam
&u illaratio platonis quaelem̃taquattuoꝵ ꝓpor.¬
cione contex̃ atquaordinat ita duobus extremis.
ignimobilissimo & terrae inimobili : mnedia duo ae¬
rem &l aquam interserens : ut quanto ẽ aer
aquis &aere. ignis. tãnto &aquae superiores sint
terris. Satis nos ad monet animaliũ merita non
ꝓelementoꝵ gradibus estimare & ipsequippe
apuleius cuniceteris terrestreanimal hominẽ
cũipaasaquas terris pponat plato att intellegam
ñeundemor dinẽ tetendũ cũ agit᷑ demeritis ani¬
marũ qui uidet᷑ eẽ ordo ingradibi corporum.
sed sieri posse ut inserius corpus anima melior

Expanded text:
tu subdere debeamus. Sicut enim fieri potuit, ut aeriae tu subdere debeamus. Sicut enim fieri potuit, ut aeriae uolucres terrestribus nobis non solum non praeferantur, uerum magis aerii sint, terrestribus nobis non ideo meliores sint, quia est aer quam terra superior; sed ideo eis homines praenequaquam illorum desperatio comparanda est. Nam et illa ratio Platonis, qua elementa quatuor proportione contexit atque ordinat, ita duobus extremis, igni mobilissimo et terrae immobili, media duo, aerem et aquam, interserens, ut quanto aer est aquis et aere ignis, tanto et aquae superiores sint terris; satis nos admonet animalium merita non pro elementorum gradibus aetimare. Et ipse quippe Apuleius cum caeteris terrestre animal hominem cum ipsas aquas terris praeponat Plato: ut intelligamus non eumdem ordinem tenendum, cum agitur de meritis animarum, qui videtur esse ordo in gradibus corporum; sed fieri posse ut inferius corpus anima melior
Abbreviated transcription (Latin):
nob̵ cõm̃daret᷑ multo maiore cura excolendum
t̃ eẽ quã corp Ipsãq excellentuã corporalem quꝰ
daemonies habere nossemus p̃bonitate uttas
qua illis ante pommur c̃tempnere discere nius
habituri & nos in tnortalitatẽ corporuã ñ qua¬
suppliciorum aternitas torqueti sel quan
purtias pcedit animoꝵ : lamũo delocialtatudine
qđ daemonesinut nosaut̃ lubitamus utterra
Itaꝑ inouer uthunccos nobeẽ p̃ponendos existi¬
memus om̃ingr i diluculũ ẽ. hoc etũ pacto nob̵
&om̃a uolatiba p̃ponimꝰ. Atenĩ uolatilia cũ uo¬
lando fatigant᷑ uł resiciendũ alimitiscorp̾habent
teria repetinit uł adreꝗẽ :u ł ad pastũ. qđ laenio¬
nes inꝗunt ñfaciunt: Num ꝗdergo placeteis
ut uolatila nob̵ daemones autẽ &iã uolatilib
ante cellarit ÷ quod side mentissimũ e opinari.
nilule qđ de labitatione superioris eleiñti dignos
cẽ diemones existu nemus quibustios religionis assec¬

Expanded text:
nobis commendaretur multo maiore cura excolendum nobis commendaretur multo maiore cura excolendum esse quam corpus, ipsamque excellentiam corporalem, quam daemones habere nossemus, prae bonitate uitae, qua illis anteponimur, contemnere disceremus, habituri et nos inmortalitatem corporum, non quasuppliciorum apuritas praecedat animorum. 2. Jam vero de loci altitudine, quod daemones in aere, nos autem habitamus in terra, ita permoveri, ut hinc eos nobis esse praeponendos existmemus, omnino ridiculum est. Hoc enim pacto nobis et omnia volatilia praeponimus. At enim volatilia, cum volando fatigantur, vel reficiendum alimentis corpus habent, terram repetunt uel ad requiem uel ad pastum, quod daemones, inquiunt, non faciunt. Numquid ergo placet eis, ut uolatilia nobis, daemones autem etiam uolatilibus antecellant? Quod si dementissimum est opinari, nihil est quod de habitatione superioris elementi dignos esse daemones existimemus, quibus nos religionis adfec
Abbreviated transcription (Latin):
considerans anunus ueratit᷑ religiosus. & uerocdo
subditꝰ. Ideo arbitret᷑ demones seipseẽ meliores
qđ habeant corpora meliora: Alio quin inubas
sibi & bestias p̃laturus ẽ . quae nos & acrunonia sen¬
suum. & mnota facillimo atq celerrimo & ualentia
uiriũ & anno sissima firmitate corporũ uincuit
ꝗs hominũ uidendo aequabit᷑ aquilis & uulturib
ꝗs ͦ dorando catub:: quis uelocitate leporil cerus
ominib: auib: ꝗ sinultũ ualendo leonib & eleplun¬
tis : Qsdiuuiuendo serpentib ꝗ etiã deposta
d nica senectutem deponere atq iniuuentam
redire ꝑhibent᷑ sed sic lusomnib ratiocinando
& intellegeudo melioressimus. ita etiã detnonib
beneatq honeste uiuendo iteliores eẽ debemus
Ob hoc etiã xꝓuidentia diuina eis quib: nos con¬
stat eẽ potiores data st̃ quaedã potiora corpori
munera ut illud qđ eis p̃ponutu &rã istomodi

Expanded text:
considerans animus ueraciter religiosus et uero Deo considerans animus ueraciter religiosus et uero Deo subditus ideo arbitretur daemones se ipso esse meliores, quod habeant corpora meliora. Alioquin multas sibi et bestias praelaturus est, quae nos et acrimonia sensuum et motu facillimo adque celerrimo et ualentia uirium et annosissima firmitate corporum uincunt. Quis hominum uidendo aequabitur aquilis et uulturibus? quis odorando canibus? quis uelocitate leporibus, carnis, omnibus auibus? quis multum ualendo leonibus et elephantis? quis diu uiuendo serpentibus, qui etiam deposita tunica senectutem deponere adque in iuuentam redire perhibentur? Sed sicut his omnibus ratiocinando et intellegendo meliores sumus, ita etiam daemonibus bene adque honeste uiuendo meliores esse debemus. Ob hoc enim et prouidentia diuina eis, quibus nos constat esse potiores, data sunt quaedam potiora corporum munera, ut illud, quo eis praeponimur, etiam isto modo
Abbreviated transcription (Latin):
disputacione. quam uttitulo libri ponere. staei
ꝑsonã doctrinã quaehiumanis rebus uiluxit ut
om̃s uł penieoñs daemonũ tom̃ exhorreant ut
quis quis ante disputationẽ apulei quaede monũ
dignitas cõmnendat᷑ titulũ libri declaemone socratr
legeret nequaquã illũ hominem sanũ suisse sectart
ꝗđ aut̃ &iã ipsea puleius qđ indaemonib: laudar&
in uenit p̃ter subtlitatẽ & sermitatẽ corporũ ela
bitatiorus al totem locumi nauidemoril eoꝵ
euindeo eiinib generalit̃ loqueret᷑ non solum
nibil bonidixit sed &uã plurimũ mali: Demq
lecto illo libro ꝓrsus netno mirat᷑ eosetiã scȩnicã
turpitudinẽ inreb diuinis habere uoluisse &ũ
deos seputariuelint. deoꝵ criminib: oblectari
potusse: & ꝗ ꝗd in eorꝵ sacris obiscena sollempnta¬
te seu turpi crudelitate ał ridet᷑ uł horretur
eoꝵ affectib conuenire : quam obrem absit utista¬

Expanded text:
disputatione quam in titulo libri ponere. Ita enim disputatione quam in titulo libri ponere. Ita enim per sanam doctrinam, quae humanis rebus inluxit, omnes uel paene omnes daemonum nomen exhorrequisquis ante disputationem Apuleii, qua daemonum dignitas commendatur, titulum libri, De daemone Socratis legeret, nequaquam illum hominem sanum fuisse sentiret. Quid autem etiam ipse Apuleius, quod in daemonibus laudaret, invenitbitationis altiorem locum? nam de moribus eorum, cum de omnibus generaliter loqueretur, non solum nihil boni dixit, sed etiam plurimum mali. Denique lecto illo libro prorsus nemo miratur eos etiam scenicam turpitudinem in rebus diuinis habere uoluisse, et cum deos se putari uelint, deorum criminibus oblectari potuisse, et quidquid in eorum sacris obscena sollemnitate seu turpi crudelitate uel ridetur uel horretur, eorum adfectibus conuenire.
Abbreviated transcription (Latin):
si nondiis quos ab omi huinana c̃tagione semouit:
certe ipsis demonib: poetas urbepellendos auferre:
thieatricas uoluptates. insiqui abioc facto ad moraut
animũ humanũ: quaniius aelbiuo ulis moributidis
membris positũ: prosplendore honestatis in pu
daemonũ iussa contempnere. eorũq inmunditiã
de testari nam siplato haec honestissunae at guit
&phibuit: ꝓfecto daertiones turpissime poposter̃
atq: iussert autergo fallit᷑ apuleuis & nexisto
genẽ nueunũ habuit amicũ socrates: autetraria
uit̃ sesentit plato. modo deitiones hotior atido. modo mur¬
ooꝵ delitiasiciuitate lene moratã remouendo: aut
nẽ socrati amititiada monis gratulan¬
d Dequia usq adõ & ipse apuleius
erubuit utdedõ socratis p̃notar& librs̃. quem
scđm suã disputationẽ quadeos adaemoribus
diligenter copioseq discertut: ñ appellare dedi
sed daemnone socratis debuit. Mluit aũ boxin ips

Expanded text:
si non dis, quos ab omni humana contagione semouit, si non dis, quos ab omni humana contagione semouit, certe ipsis daemonibus poetas urbe pellendo auferre theatricas uoluptates, nisi quia hoc pacto admonuit animum humanum, quamuis adhuc in his moribundis membris positum, pro splendore honestatis inpura daemonum iussa contemnere eorumque inmunditiam detestari? Nam si Plato haec honestissime arguit et prohibuit, profecto daemones turpissime poposcerunt adque iusserunt. Aut ergo fallitur Apuleius et non ex isto genere numinum habuit amicum Socrates aut contraria inter se sentit Plato modo daemones honorando, modo eorum delicias a ciuitate bene morata remouendo, aut non est Socrati amicitia daemonis gratulanda, de qua usque adeo et ipse Apuleius erubuit, ut de deo Socratis praenotaret librum, quem secundum suam disputationem, qua deos a daemonibus tam diligenter copioseque discernit, non appellare de deo, sed de daemone Socratis debuit. Maluit autem hoc in ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
mntis delectantur. quando quidẽ bumatus capiuntꝰ
affectib aꝗb du longe absunt & modis omnib alietu
st̃ ex quo colligit᷑ platonẽ poetica de testanelo & ꝓluben¬
do sigm̃ta. ñ deos ꝗom̃s boni& excelsi st̃ priuasse ludoꝵ
scaenicorũ uoluptate seddaemones. haec suta sunt
quaelicet apud alios quoq repperiant᷑. apuleius tait̃
platonicus madaurensis debac resola unũ scripsit¬
librum cuiꝰ eẽtitulũ uoluit dedõ socratis. ubi dis¬
serit & exponit : ex quo genere numinũ socrates
habebat adiunctũ: &amitita quadã c̃ciliatũ aquo
ꝑhibentur solitus ad moneri. ut desisteret ab agendo
quando id qđ agere uolebat: ñ prospere suerat euen¬
turum. Dic̃ enĩ aꝑtissute & copiosissime asserit
ñillũ dm̃ fuisse sedeliemonẽ. diligeniti disputacione
ꝑtractaus istam platonis dedeoꝵ sublumnitate. & ho¬
mnũ huitulitate &demonũ inedietate sententiã:
Haecergo sita sunt: quonã modo ausus ẽplato &iã

Expanded text:
s capiuntur adfectibus, a quibus di longe absunt et modis omnibus alieni nt. Ex quo colligitur, Platonem poetica detestando et prohibendo figmenta non deos, qui omnes boni et excelsi sunt, priuasse ludorum scaenicorum uoluptate, sed daemones. Haec si ita sunt quae licet aput alios quoque reperiantur, Apuleius tamen Platonicus Madaurensis delibrum, cujus titulum esse voluit, De deo Socratis: ubi disserit et exponit, ex quo genere numinum Socrates habebat adjunctum et amicitia quadam conciliatum, a quo perhibetur solitus admoneri, ut desisteret ab agendo, quando id quod agere volebat, non prospere fuerat eventurum. Dicit enim apertissime, et copiosissime asserit, non illum Deum fuisse, sed daemonem, diligenti disputatione pertractans istam Platonis de deorum sublimitate et hominum humilitate et daemonum medietate sententiam. Haec ergo si ita sunt, quonam
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ eis diusa digtutas ẽ locorũ aita etiã naturarum ꝓin¬
dedii st̃ hominib diemonib: q potiores hominie s uero
insta deos & demones c̃situti st̃: ut elem̃toꝵ ordiues. sic
disirentia meritoꝵ: daemones igit᷑ medii quẽ ad ino¬
diis communẽ in mortalitatẽ corporũ aminor utp
aut̃ cũ hominib: passiones: Qua ꝓpt̃ ñẽ enĩ mrum

Expanded text:
Sicut eis diversa dignitas est locorum, ita etiam naturarum. Proinde dii sunt hominibus daemonibusque potiores; homines vero infra deos et daemones constituti sunt, ut elementorum ordine, sic differentia meritorum. Daemones igitur medii, quemadmodiis communem immortalitatem corporum, animorum autem cum hominibus passiones. Quap
Abbreviated transcription (Latin):
deris quor emo oleat illa scriptura appellare spimñdĩ.
cõmemorara uideri potest. deinde qđ platodicit
amatorẽ dĩ cẽplulo sophũ nibul sic illis sacris lateris
flagrat. & maxime illud qđ armȩ plurimnũ adduct
ut poene assentiar: platonẽ illoꝵꝵ libroꝵ expertẽ nor
siusre : qđ cũ ad scm̃ mor sen. ita uebadi pangelũ ꝑsera¬

Expanded text:
dens quo more soleat illa Scriptura appellare Spiritum Decommemorata videri potest. Deinde quod Plato dicit amatorem Dei esse philosophum, nihil sic in illis sacris Litteris flagrat: et maxime illud, quod et me plurimum adducit, ut pene assentiar Platonem illorum Librorum expertem non fuisse, quod cum ad sanctum Moysen ita verba Dei per angelum per
Abbreviated transcription (Latin):
accõmodatius nuncupent᷑ : siue quod lib & aliud serx ac
suae nom̃ imponant siue taritũ modo iouici gene¬
cris ꝗ in eis pcipui suer̃ ista senserint sic idẽ plato
& ꝗcun bene intellexert̃ siue &iã italiciꝓpt̃ pyta

Expanded text:
adcommodatius nuncupentur, siue quodlibet aliud sectae adcommodatius nuncupentur, siue quodlibet aliud sectae suae nomen inponant; siue tantummodo Ionici generis, qui in eis praecipui fuerunt, ista senserint, sicut idem Plato et qui eum bene intell
Abbreviated transcription (Latin):
imitationẽ neceẽ aliã obcausa beatũ Ideb
nondubitat hoc eẽ phulo sopharia mare dm̃ ciuꝰ
natura sit incorporalis. unde utiq colliga tuno
ore beatũ studiosũ sapientiae: detũ ẽphiloso¬
pbus cũ srudõ coeperit quãtus enĩ ñ c̃tuiuobea¬
tus sit ꝗ eo sttut᷑ qđ amat niultieni atiando caguȩ¬
amandañ st̃ miseris: e miseriores cũfruuntur
sedit̃uendo Quis qui sergo fruit eoquodamat: uerũq
& summũ bonum amat. quis eũbeatũ iusi mserii¬
mus negat Ipsũ aut̃ uerũac sum inũ bonũ plato
dic̃ dm̃ : unde uult eẽ philosophõ amatorẽ di. ut
qnĩ plulosopha adbeatã uita tendit: sruets dõ sit
beatus quidm̃ amauerit: Quiciumq: igit᷑ plulo sophi
dedõ sum io & uerisla sensert̃ ut rerũ creatura¬
rum sit effector: & lumen cognoscendarũ &ibonũ
agendarum: qđ ab illo noł sit & principiũ naturae
ueritas doctrinae: & selicitas uitae : siue platoratai

Expanded text:
imitationem nec esse aliam ob causam beatum; ideoque imitationem nec esse aliam ob causam beatum; ideoque non dubitat hoc esse philosophari, amare Deum, cuius natura sit incorporalis. Unde utique colligitur tunc fore beatum studiosum sapientiae id enim est philosophus, cum frui Deo coeperit. Quamuis enim non continuo beatus sit, qui eo fruitur quod amat multi enim amando amanda non sunt, miseri sunt et miseriores cum fruuntursed fruendo. Quisquis ergo fruitur eo, quod amat, uerumque et summum bonum amat, quis eum beatum nisi miserrimus negat? Ipsum autem uerum ac summum bonum Plato dicit Deum, unde uult esse philosophum amatorem Dei, ut, quoniam philosophia ad beatam uitam tendit, fruens Deo sit beatus quiDeo summo et uero ista senserunt, quod et rerum creatarum sit effector et lumen cognoscendarum et bonum agendarum, quod ab illo nobis sit et principium naturae et ueritas doctrinae et felicitas uitae, siue Platonici
Abbreviated transcription (Latin):
ut toque expetiuert̃ nhilaliud quã ab homine
expetendũ eẽ putauert̃. sedꝗ id appetiuerunt
acorpore aparte hominis deteriore: qui uero ab
auimo a parte meliore: quiaut̃ abutroq: a toto
homine Siue ergo aparte qualibet. siue a toto
hoctune. ñtuisi alihorune nec istae differentiae
qui tres st̃ id eotres. sed multas disscensiones
philo sophorum sectasq: fecert̃: qui & deborio
corporis & debono anini &i debonoutriusq
diũs idiũ sacpinati sunt: Ced ant igitur homines
illi phulo sophis ꝗñdixert beatũ eẽ honuuẽ fruen¬
te corpore uł sruentem animos ed sruente dõ
nsic corpore. uł seipsooninius aut sic̃ atruco ainic
sed sic̃ luce oculus si aliquid abhis ad illã simulitudi¬
nss asferetduinẽ: quod qualesit sids̃ipseadiu¬
uerit alioloco quantũ ꝑ nosfieri poterit appo¬
rebit: nuto satissit cõmeriorare platonẽ det̃
& cisolieuenire posse quitioticiã dĩ habeat &

Expanded text:
utroque expetiuerunt, nihil aliud quam ab homine utroque expetiuerunt, nihil aliud quam ab homine expetendum esse putauerunt; sed qui id adpetiuerunt a corpore, a parte hominis deteriore; qui uero ab animo, a parte meliore; qui autem ab utroque, a toto homine. Siue ergo a parte qualibet siue a toto, non nisi ab homine. Nec istae differentiae, quoniam tres sunt, ideo tres, sed multas dissensiones philosophorum sectasque fecerunt, quia et de bono corporis et de bono animi et de bono utriusque diuersi diuersa opinati sunt. Cedant igitur omnes illis philosophis, qui non dixerunt beatum esse hominem fruentem corpore uel fruentem animo, sed fruentem Deo: non sicut corpore uel se ipso animus aut sicut amico amicus, sed sicut luce oculus, si aliquid ab his ad illa similitudinis adferendum est, quod quale sit, si Deus ipse adiuuerit, alio loco, quantum per nos fieri poterit, apparebit. Nunc satis sit commemorare Platonem deter uiuere et ei soli euenire posse, qui notitiam Dei habeat et
Abbreviated transcription (Latin):
mneceis dantes ultraquam possunt: Lum aut
mentiũ cedixeñ ad discenda om̃a ȩundem
ipsum diña quo sacta sunt orũ as Reliqua est
pars moralis quam greco uocabulo dicunte¬
hicam ubiqueritur desumino boro
quore ferentes om̃a queagitaus & que dio ꝓꝓp
aliudredͥppt scipsũ appetenter id adipicente
quip re afiise diccuss quia ꝓpit hiunc cetera uolu¬
mus: psuitiaut̃ ñ nis⁊ ꝓpt̃ ipsuã Hocergobeatisi¬
cũ bonum ali a corpore: alu abaruimo: alii abutto¬
q inhionune cẽdixtr: ludebant qtuppe ipsũ homi¬
neucstare & anitno & carpore: &ideo ab alter u¬
tro istorum duoꝵ aut abutroq bene sibi eẽ posse
credebant sinali quodã modo bono quobeatieent̃
quocunctaque agebant reserrent: adq id quo
referendũ eẽt nultra quaererent undeilliꝗ
dicunt᷑ ad didisse terciũ genusbonorũ quod ap¬
pellatur & trinsecus: sicutiẽ honor. ꝗła pecutua
Itabonũ hominisquł ab auitio uł acorpore : uł ab

Expanded text:
nec eis dantes ultra quam possunt. Lumen autem nec eis dantes ultra quam possunt. Lumen autem mentium esse dixerunt, ad discernenda omnia, Deum a quo facta sunt omnia. Reliqua est pars moralis quam Graeco uocabulo dicunt ethicam, ubi quaeritur de summo bono quo referentes omnia quae agimus, quod non ptentes idque adipiscentes quippe et finis est dictus, quia propter hunc cetera uolumus, ipsum autem non nisi propter ipsum. Hoc ergo beatificum bonum alii a corpore, alii ab animo, alii ab utroque homini esse dixerunt. Videbant quippe ipsum hominem constare ex animo et corpore et ideo ab alterutro istorum duorum aut ab utroque bene sibi esse posse credebant, finali quodam bono, \\10 beati essent, quo cuncta quae agebant referrent adque id quo referendum esset non ultra quaererent. Unde illi, qui dicuntur addidisse tertium genus bonorum, quod appellatur extrinsecus, sicuti est honor gloria pecunia Ita bonum hominis qui uel ab animo uel a corpore uel ab
Abbreviated transcription (Latin):
adtin et ad doctriuõ ubi uesat urpars ura
qua c abeis logica idẽ tationalis uocatir: bsi
utlus comparandiuideantur : qui posuer ̃
iudiciũ ueritatisin sensibus corporisom ꝑ
in sidis & fallacibus regulis om̃aque discunt
cuertienda ẽẽ censuerunt: ut epicuri&
quicumq: abiitales. at &iã ipsistoiei: Qui
cum uelienm̃ter amauerint solerdam
disputindi quam dialecricam nominant:
acorparas setisibus ea ducendam putar uut
liceẽ uerantes animum concipere natio¬
nes quas appellant ennoeas earum rerum
scilic&. quas definendo explicant hinc
ꝓpagariatq: conectitotã discendido cendi¬
quae rationem: libi ergo multũ miraris
soleo cumpulchiros ñcdicant eẽ tisi sapientis.
quib: sensibus corporis stampuldiritudiẽ
uiderit qualibus oculis carnis formã sapien¬
tiae decusq conspexerint: hi iuero quos meri¬
to ceteris ante ponimus discreuerunt ea
quae mente conspiciutitur. abhisque sensib
attingunt᷑ nec sensib: adim̃ tes qđ possunt:

Expanded text:
adtinet ad doctrinam, ubi uersatur pars altera, quae ab eis logica, id est rationalis, uocatur: absit ut his conparandi uideanjudicium veritatis in sensibus corporis, eorumque infidis et fallacibus regulis omnia quae discuntur metienda esse censuerunt, ut Epicurei, et quicumque alii tales; ut etiam ipsi Stoici, qui cum vehementer amaverint solertiam disputandi, quam dialecticam nominant, a corporis sensibus eam ducendam putarunt; hinc asseverantes animum concipere notiones, quas appellant ἐννοίας earum rerum scilicet quas definiendo explicant; hinc propagari atque connecti totam discendi docendique rationem. Ubi ego multum mirari soleo, cum pulchros dicant non esse nisi sapientes, quibus sensibus corporis istam pulchritudinem uiderint, qualibus oculis carnis formam sapientiae decusque conspexerint. Hi uero, quos merito ceteris anquae mente conspiciuntur ab his quae sensibus attinguntur, nec sensibus adimentes quod possunt,
Abbreviated transcription (Latin):
illi cobetendo beati sumꝰ: Haecitaq causa ẽ curistõ
ceteris p̃serainus quiacumalii philosophii ingetua¬
sua studiaq c̃trtuerint in requiretidis rerũ causis :
&q nã cẽt modusdicendiatq uiuendi istidõ cogtuitobat
reppererunt ubieẽt & causa c̃stitutae uniusitatir:
& lux ꝑcipiendae ueriratis. & sons bibendȩ selicitatis uiuende
Siuero isti platonici: siueꝗcũq aliiquarũ lib& genti¬
umphulo s ophicledõ istaserauunt nob̾cũ sentiunt:
sedideo cũ platonicis inagis agere placuit hanccausã¬
quiaeoꝵ siuit littere notiores: nãagreciquarũ

Expanded text:
illi cohaerendo beati simus. Haec itaque causa est quur istos illi cohaerendo beati simus. Haec itaque causa est quur istos ceteris prasua studiaque contriverint in requirendis rerum causis, et quinam esset modus discendi atque vivendi; isti Deo cognito repererunt ubi esset causa constitutae universitatis, et lux percipiendae veritatis, et fons bibendae felicitatis. Sive ergo isti Platonici, sive quicumque alii quarumlibet gentium philosophi de Deo ista sentiunt, nobiscum sentiunt. Sed ideo cum Platonicis quia eorum sunt litterae notiores. Nam et Graeci, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
incorruptibilis dĩ insimdlitudinẽ imnagitus corrupti¬
bilis hominis & uolucrũ & quadrupedũ as serpetitiũ
Vbi& romanos agrecos: rgiptios ⁊ desapientiae no¬
mine gloriati st fecit itellegi Sed dehoc cũ istis post
modũ disputabimus: Inquoaut̃ nob̃ c̃sentiunt deunodõ
huius uni uersitatis auctore quiñ solum suꝑ om̃a
corporãe incorporeus: uerũ &ã suꝑ oitis animas in con¬
hoc eosceteris aute porunius. Nec silioteras eorum
xpiatius ignorans uerlus que ñ didicit idisputacione
ñutit᷑ ut uł naturalẽ latinae uł phisicã greceappel¬
l& eã parten inquanaturae inquisitione tractatur
& rationalem siue logicã in quaqueritur. quanã : nodo
ueritas ꝑcipipossit. & moralẽ uł & hicã inquadenio¬
ribus igitur: bocioꝵq: sinib: appetendis malorũq
uitandis: Ideo nescit abutio uerodõatq: optimo: &
naturam nob eẽ qua actiadẽi imaginẽ sutius. &
doctrinam qua eũ nosnouerurius: & grãmqua

Expanded text:
ptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium; ubi et Romanos et Graecos et Aegyptios. qui de sapientiae nomine gloriati sunt, fecit intellegi. Sed de hoc cum istis post modum disputabimus. In quo autem nobis consentiunt de uno Deo huius uniuersitatis auctore, qui non solum super omnia corpora est incorporeus, uerum etiam super omnes animas incorhoc eos ceteris anteponimus. Nec, si litteras eorum Christianus ignorans uerbis, quae non didicit, in disputatione non utitur, ut uel naturalem Latine uel physicam Graece appellet eam partem, in qua de naturae inquisitione tractatur. et rationalem siue logicam, in qua quaeritur quonam modo ueritas percipi possit, et moralem uel ethicam, in qua de moribus agitur bonorumque finibus adpetendis malorumque uitandis, ideo nescit ab uno uero Deo adque optimo et naturam nobis esse, qua facti ad eius imaginem sumus, et doctrinam, qua eum nosque nouerimus, et gratiam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
irxp̃i gra sociati: cuauliunt uł legunt platonẽ dedõ
istasensusse quaemultũ congruere ueritati nr̃e¬
lpla religionis agnoscunt: Vnde tonnulli pitauerint
eum quando prexit i aegiptũ. iucrenuã audisse
ꝓpłiam. uł scripturas ꝓpheticas incadem peregrina¬
tione legisse: quorum quidemopinionẽ inꝗla da
libris meis posiu: Sed dilgenter supptata temporũ
ratio quae cronica historia continet᷑. platonem
indicat atem porequoꝓphetaũ hierenias centũ
serine arinos postra natũ siusse : Quicũ lxxxi¬
uixis sorab an no mortis eĩ usq: adidẽ tempus quo plito imid¬
lomeus rexaegy ptiscripturas propheticas gentes

Expanded text:
in Christi gratia sociati, cum audiunt vel legunt Platonem de Deo ista sensisse, quae multum congruere veritati nostrae religionis agnoscunt. Unde nonnulli putaverunt eum, quando perrexit in Aegyptum, Jeremiam audisse prophetam, vel Scripturas propheticas in eadem peregrinatione legisse: quorum quidem opinionem in quibusdam libris meis posui. Sed diligenter supputata temporum ratio, quae chronica historia continetur, Platonem indicat a tempore quo prophetavit Jeremias, centum ferme annos postea natum fuisse: qui cum uixisset, ab anno mortis eius usque ad id tempus, quo Ptolomaeus rex Aegypti scripturas propheticas gentis
Abbreviated transcription (Latin):
alio melius despeciae sensibili iudicaret ⁊ telius in¬
igom osior quã tardior: inelius peritior quã impo¬
ritior melius exercitatior quãminus exercitat
&ide ipse unuscuꝓsicit melius utiq postea qua
prius. Quođ aut̃ recipit mauis uit minius sitiedu¬
bitatione mutabile ẽ : uude iagen ior & docti&

Expanded text:
alio melius de specie sensibili judicaret: melius inalio melius de specie sensibili judicaret: melius ingeniosior quam tardior, melius peritior quam imperitior, melius exercitatior quam minus exercitatus, et idem ipse unus cum proficit, melius utique posteaquam prius. Quod autem recipit magis et minus, sine dubitatione mutabile est. Unde ingeni
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ quasi possit intellegere ũbeatus ẽe sed quod
ẽilli uiuere. intellegere leatũ eẽ hocẽ illi eẽ
Propterhanc in commutabilitatẽ & simplicitate:
intellexerunt cũ x om̃a ista stcisse: & ipsum
atullo fieri potuisse: considerauorẽ enim
quicedẽ uł corpuse ẽ uł uitã eliusque aliquid Dulecnco
uitã eẽ quã corpus speciemq corporis eẽ serisi dieputant¬
bilem intellegibile uitȩ ꝓinde unt ellegibi le
speciẽ sensibiliptulet̃. sensibilia dicimus. queni suꝰ¬
tactu corporis sentiri queunt. intellegibilia
que corspectu m̃tis intellegi puis nulla ẽ etiim
pulcdiritudo corporalis siue instatu corporis
sic e sigura: siue in motu sicut ẽ catilena. dequa
si atunus uidieo: quod ꝓsecto nom posret inisi
melior in illo eẽt haec species sine tumore
molis siue strepitu uocis sirespatio uł lociul
temporis. Sedibi quoq nisimutabilis eẽt ñ alius

Expanded text:
esse, quasi possit intellegere non beatus; sed quod esse, quasi possit intellegere non beatus; sed quod illi est uiuere, intellegere, beatum esse, hoc est illi esse. Propintellexerunt eum et omnia illa fecisse et ipsum a nullo fieri potuisse. Consideraverunt enim quicquid est, vel corpus esse, vel vitam, meliusque aliquid esse vitam, quam corpus speciemque corporis esse sensibilem, intelligibilem vite; proinde intelligibilem speciem sensibilitactuque corporis sentiri queunt: intelligibilia, quae conspectu mentis intelligi possunt. Nulla est enim pulchritudo corporalis, sive in statu corporis, sicut est figura, sive in motu, sicut est cantilena, de qua non animus judicet. Quod profecto non posset, nisi melior in illo esset haec species, sine tumore molis, sine strepitu vocis, sine spatio vel loci vel temporis. Sed ibi quoque nisi mutabilis esset, non alius
Abbreviated transcription (Latin):
atheruen sibus loquens cumrem magnã dedõ di¬
xiss& : &i quae a paucis pessit intellegi qđ inillo
uiuimus mouemur & sumus. adiecit & ait¬
dls manise stauit intellactu cospiciend inuisibiliasiu
ibietiam dictumẽ non illos ipsum dm̃ recte coluisse:
quia &i alus reb ꝗb. nõportebati diuinos honores ilb un
tantũ debitos deculer̃ qm̃ cognoscentes dm̃ non sicut

Expanded text:
Atheniensibus loquens, cum rem magnam de Deo dixisset et quae a paucis posset intelligi, quod in illo uiuimus, mouentur et sumus, adiecit: sicillis manifestauit intellectu conspicienda inuisibilia sua: ibi etiam dictum est non illos ipsum Deum recte coluisse, quia et aliis rebus, quibus non oportebat, diuinos honores illi uni tantum debitos detulerunt: Quoniam cognosc
Abbreviated transcription (Latin):
qui sapientes uł phulosoplit habiti st atħlantici. Erbie¬
aegiptii. indi ꝑsae. chaldei. scithae. galli. hi spaui
aluq reperiunt᷑ ꝗ hoccuderint ac docuerint: cos
Vom̃is ceteris ante ponimus eosq: nõb ꝓpiuquiores
fatemur: Quãuis eñ hõ xpianus litteris tantũ
ecclesiastici seruditus. platonicorũ forte nomen
ignoret : nec utrũ duo genera philo sophorum
extiterint ingrȩca lingua ionico. & italicoru
sciat. ñ tamen ita surdus ẽ in reb. humanis. ut
nesciat philo sophos uł studiũ sapientiae uł ipsa
a płoco sideliterq audit quod dictũ est. cauẽte.
neq: uos decipiat ꝑ plulo sophua:x inanẽ seductio¬
nem scđm elem̃ta mundi. De inde neonis tales
eẽ arbitraret᷑ audit ab eodẽ apło dici de quibusdã
quia quod uotũ ẽ dĩ manifestũ ẽ in illis. ds enĩ
illis manisestaũ inuisibilia enĩ eĩ xconstitutione

Expanded text:
qui sapientes vel philosophi habiti sunt, Atlantici LiAegyptii, Indi, Persae, Chaldaei, Scythae, Galli, Hispani aliique reperiuntur, qui hoc viderint ac docuerint, eos omnes caeteris anteponimus, eosque nobis propinquiores ani. Quamuis enim homo Christianus litteris tantum ecclesiasticis eruditus Platonicorum forte nomen ignoret, nec utrum duo genera philosophorum extiterint in Graeca lingua, Ionicorum et Italicorum, sciat: non tamen ita surdus est in rebus humanis, ut nesciat philosophos uel studium sapientiae uel ipsam apostolico fideliterque audit quod dictum est: Cauete ne quis uos decipiat per philosophiam et inanem seductionem secundum elementa mundi. Deinde ne omnes tales esse arbitretur, audit ab eodem apostolo dici de quibusdam: Quia quod notum est Dei, manifestum est in illis; Deus enim illis manifestauit. Inuisibilia enim
Abbreviated transcription (Latin):
rebus prinans peciẽ ulimut bilis & co¬
uincitur. Cumigitur ineo consuecriu ao
pus & aniitius inaiis tiunus speciosa eeu
si aut̃ am̃ĩ specie carere possent omnino
nulla eeñt. uidet̃ eẽ aliquidabi prima cẽt
adiricom inut abilis. &ideo nec corporalis¬

Expanded text:
rebus primam speciem, ubi mutabilitas esse convincitur. Cum igitur in eorum conspectu et pus et animus magis minusque speciosa essent, si autem omni specie carere possent, omnino nulla essent, viderunt esse aliquid, ubi esset incommutabilis, et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatẽ: Curergon potius diuinitati credimus de
liis ererbfreb: quas humano ingenio ꝑ uestigare
non possumus : quae animã quoꝙ iprani ñdeo cea¬
ternam sed creatã dic̃ eẽquaenerat. Ut enĩ hoc plato¬
nici nollent credere. hancutiq causã ĩdoneã sibi uidebant᷑
adferre: quia tisi qͥđ semꝑ antea suissec sempiterniũ
de incepseẽ ñ potest sed quã quã & demundo &. deliis
quos in inundo deos adõ sactos seribit iplato a ꝑtissiine
dicat eos ee coepisse & habere mitiũ. finam tamen
non habituros sed ꝑ canditoris potent issimã uoluntate
in at̃ nũ mansuros eẽ ꝑlubeat: uerũ idquo ido n¬
tellegant inuenert̃ nonẽe hociudebcai teporis rad
salistitatiorus initit̃. sic̃emi inquiunt sipesexettutote
sem ꝑ fiusie in puluere. sompei subcet uestigium qđ

Expanded text:
ernam. Quur ergo non potius diuinitati credimus de his rebus, quas humano ingenio peruestigare non possumus, quae animam quoque ipsam non Deo coaeternam, sed creatam dicit esse, quae non erat? Ut enim hoc Platonici nollent credere, hanc utique causam idoneam sibi uidebantur adferre, quia, nisi quod semper antea fuisset, sempiternum deinceps esse non posset; quamquam et de mundo et de his, quos in mundo deos a Deo factos scribit Plato, apertissime dicat eos esse coepisse et habere initium, finem tamen non habituros, sed per conditoris potentissimam uoluntatem in aeternum mansuros esse perhibeat. Verum id quo modo intellegant inuenerunt, non esse hoc uidelicet temporis, sed substitutionis initium. Sicut enim, inquiunt, si pes ex aeternitate semper fuisset in puluere, semper ei subesset uestigium, q
Abbreviated transcription (Latin):
magica prophetare cirarunt: Quã ius cuifta cos non su¬
gerun: eiabe is sepedicta sint ad eor sidẽ saciendã quae
mortalium sensib: non poterant intimar: necadexpe¬
rimentum celeri sicilitate ꝑduci secdabaerant uere
magna atq diuina que quantum dabat᷑ cognitadi uolim¬
tate satura nunciabunt Xp̃squippe in carneuenturiu.
& quae uullo tamclare ꝑfectart̃ atque iei nomine
impleta poenitentia hominũ. & addm̃ conuersiouõ¬
lantatum remissio peccatoꝵ gra iusticia sidespiorum.
& ꝑumũ sum orbẽ inueram diuinitatẽ multitudo cre¬
dentium culturae simula croꝵ daemonumq: subusio
& temptationis exercitatio ꝓsicientiũ purgatio alibe¬
ratio ab om̃imalo iudiciidies. resurrectiomortuoꝵ
sorietas impioꝵ et̾nadampnatio regmiq et̃nu
el orio nissimae ciuitatis dĩ conspectueĩ mmortalit̃
psruentis in huius iae seripturis p̃dicga atq: pro¬

Expanded text:
magna prophetare curarunt: quamvis et ista eos non fumagna prophetare curarunt: quamvis et ista eos non fugerint, et ab eis saepe praedicta sint, ad eorum fidem faciendam, quae mortalium sensibus non poterant intimari, nec ad experimentum celeri facilitate perduci. Sed alia erant vere magna atque divina, quae quantum dabatur, cognita Dei voluntate, futura nuntiabant. Christus quippe in carne venturus, et quae in illo tam clara perfecta sunt atque in ejus nomine impleta, poenitentia hominum et ad Deum conversio voluntatum, remissio peccatorum, gratia justitiae, fides piorum et per universum orbem in veram divinitatem multitudo credentium, culturae simulacrorum daemonumque subversio et a tentationibus exercitatio, proficientium purgatio et liberatio ab omni malo, judicii dies, resurrectio mortuorum, societatis impiorum aeterna damnatio, regnumque aeternum gloriosissimae civitatis Dei conspectu ejus immortaliter perfruentis, in hujus viae Scripturis praedicta atque pro
Abbreviated transcription (Latin):
salemã animae liberandae notidũ in suã tiorci
historiali cognitionedic eẽ platũ. ꝗd hac historia
ł inlustrius inuenire potest que uniuersi orlã tinto
apict autroritatis abtirnt ł sidelius inquaita narrant
preterita ut sutura oiam praedicantur quoꝵmulta
uidemus inpleratequib ea que restant sine dubia spere¬
mus inplenda Nonenĩ potest porphixrius uł qnicuq pla¬
tonici &uam in hacuia quastrerrenarũ rerũ & aduita
stam mortalem ꝑtinentium diuinationẽ pdictianeq
ctempner: qđ merito mn alusuatitinantib: aquoꝵ libe
modoꝵ uł artiũ diuinatiombus factum negant em̃¬
te. iauł inserioꝵ fumt p̃sensione causarũ. dicut arte
medicinae ꝗbus da antecedentib pignis pluri mauen
tura ualitu dini p̃udent᷑: uł inmundi claemones sua dis¬
modo sibi uindicant & inmateriam in samã infirma
fragilitatis lium ane: nontalusi homines iista uniũsa¬
li animarum liberandarũ uia gradientes. tamquam

Expanded text:
ersalem uiam animae liberandae nondum in suam notitiam ersalem uiam animae liberandae nondum in suam notitiam historiali cognitione dicit esse perlatam: quid hac historia uel inlustrius inueniri potest, quae uniuersum orbem tanto apice auctoritatis obtinuit, uel fidelius, in qua ita narrantur praeterita, ut futura etiam praedicantur, quorum multa uidemus inpleta, ex quibus ea quae restant sine dubio speremus inplenda? Non enim potest Porphyrius uel quicumque Platonici etiam in hac uia quasi terrenarum rerum et ad uitam istam mortalem pertinentium diuinationem praedictionemque contemnere, quod merito in aliis uaticinationibus et quorumlibet modorum uel artium diuinatiote. Nam uel inferiorum fiunt praesensione causarum, sicut arte medicinae quibusdam antecedentibus signis plurimatura ualetudine praeuidentur; uel inmundi daemones sua dismodo sibi uindicant, et in materia infima fragilitatis humanae. Non talia sancti homines in ista uniuli animarum liberandarum via gradientes, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
languoresq: sanati sera animalia terrarũ. &aquarũ
uolatila caeli ligna eleinta sidera diuinanis sastcort̃
infernacesserẽ mortui reuixer̃. exceptis ipsius sal¬
uatorsꝓpriis singularib:q: in iraculis maxima.
natiuitatis &rresurrectionis quoꝵ inuno matna
uirginitatis tantũ modo sacram̃tũ. In altero aut
auameoꝵ ꝗ insine resurrecturi st̃ deitionstrat̃
exemplũ. Hac uia totũ hominẽ muudat. Minmtior¬
talitati mortalẽ exomnib: ꝗb. constat partib:
p̃parat. Ut enĩ ñ alia purgatio ei parti quereret
quã uocat intellectualẽ porpliyrius alia ci
quã uocat spalem. alia que ipsi corpori ꝓpt eatorũ
stiscepit: ueracissinius potentissimus que mundator
atq saluator Praet̃ haneuiã quae partim cũhaec
futura priunciant᷑ partĩ cũfacta nunciant᷑. nũquã
generi humanode suit nemoliberatur ẽ nemo
liberat᷑ nemoliberabit᷑: Qđ aut porplu inusauiu¬

Expanded text:
languoresque sanati, fera animalia terrarum et aquarum, languoresque sanati, fera animalia terrarum et aquarum, uolatilia caeli, ligna, elementa, sidera diuina iussa fecerunt, inferna cesserunt, mortui reuixerunt; exceptis ipsius Saluatoris propriis singularibusque miraculis, maxime natiuitatis et resurrectionis, quorum in uno maternae uirgum, qui in fine resurrecturi sunt, demonstrauit exemplum. Haec uia totum hominem mundat et inmortalitati mortalem ex omnibus quibus constat partibus praeparat. Ut enim non alia purgatio ei parti quaereretur, quam uocat intellectualem Porphyrius, alia ei, quam uocat spiritalem, aliaque ipsi corpori: propterea totum suscepit ueracissimus potentissimusque mundator adque saluator. Praeter hanc uiam, quae, partim cum haec futura praenuntiantur, partim cum facta nuntiantur, numquam generi humano defuit, nemo liberatus est, nemo liberatur, nemo liberabitur. Quod autem Porphyrius uniu
Abbreviated transcription (Latin):
prius in paucis hominib: ubi potuer̃ dĩgrãm reppe¬
rientib & maxime in hebreagente: auꝰ erat ipsa quo¬
dã modo sacratał publica in ꝓplietationaẽ cipruincia¬
tionẽ ciuitatidĩ exomnib gentib congreganda &r
tabernaculo an templo & sacerdotio & sacrificis signi¬
ficauert̃ & eloquiis quib: dã manifestis plerisq:
inysticis p̃dixerunt: Prae sens aut̃ incarne ipse
mediator & beatieius apłi iã testam̃ti noui grãm
reuelantes aptius indicart̃. quae aliquanto occulitur
superiorib: s̃ significata temporib: pecatũ generis
lumani distributione sic̃ camdõ sapienti placuit
ordinare mirab iliũ operum diuitioꝵ quoꝵ supe¬
rius pauca iam posui contestantib: sigtus: non enã
apparuer̃ tantiu nodo uisiones angelice &icaelestiũ
min istroꝵ sola uerba sonuer̃: uerũ &iia honiub:
dĩ uerbo simplicis pietatis ageutib: sp̃s ui mandide
hominũ corporib: ac sensib: pulsist uitia corporis.

Expanded text:
prius in paucis hominibus ubi potuerunt Dei gratiam reperientibus et maxime in Hebraea gente, cuius erat ipsa quodam modo sacrata res publica in prophetationem et praenuntiationem ciuitatis Dei ex omnibus gentibus congregandae, et tabernaculo et templo et sacerdotio et sacrificiis significauerunt et eloquiis quibusdam manifestis, plerisque mysticis praedixerunt: praesens autem in carne ipse Mediator et beati eius apostoli iam testamenti noui gratiam reuelantes apertius indicarunt, quae aliquanto occultius superioribus sunt significata temporibus, pro aetatum generis humani distributione, sicut eam Deo sapienti placuit ordinare, mirabilium operum diuinorum, quorum superius pauca iam posui, contestantibus signis. Non enim apparuerunt tantummodo uisiones angelicae et caelestium ministrorum sola uerba sonuerunt, uerum etiam hominibus Dei uerbo simplicis pietatis agentibus spiritus inmundi de hominum corporibus ac sensibus pulsi sunt, uitia corporis