comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nramꝑtin& disputationẽ R Nisi fallor
sub x capitulis consistere cernidir ÷ Qupst̃
haec : R Primũ capitulũ est de tͥroniȩ uocabulo.
scđm demonientis & horis. tertiũ de diebus
quartũ denocte quintũ de ebdomada. Sextũ
demensib: Septimũ desolstitiis & ȩqui noctus
Octauum de temporib: anni. nonũ deannis.
decimũ deolimpiadib: & lustris & iubeleis
I Ecceꝓtulisti numerũ & noa capitulorũ. nunc
p&cut mihia perire non rennuas qualingua
cronica appellatur. R Certe frat̃ quia
humiliter p&isti eaquȩ scirecupis. ego aut̃¬
uixta quod intelligo a mabilit̃ tibi indicare
cupio. Cronica grecedr̃ quae latuue
temporũ series appellat᷑ I Tempora inquot¬
& lustris. i Quidẽ momentũ : R Momen¬
tũ est minimũ atq: angustissimũ tempus.
amotu siderũ dictũ. Est emin extremitas
horae inbreuibus int̃ uallis. cuma liꝗd sibi
cedit atq succedit. i hora qua lingua dicit᷑.

Expanded text:
nostram pertinet disputationem? Resp. Nisi fallor nostram pertinet disputationem? Resp. Nisi fallor subhaec? Resp. Primum capitulum est de Chronicae vocabulo, secundum de momentis et horis, tertium de diebus, quartum de nocte, quintum de hebdomadis, sextum de mensibus, septimum de solstitiis et aequinoctiis, octavum de temporibus anni, nonum de annis, decimum de olympiadibus et lustris et jubeleis. Inter. Ecce protulisti numerum et nomina capitulorum, nunc peto ut mihi aperire non renuas, qua lingua Chronica appellatur? Resp. Certe, frater, quia humiliter petisti ea quae scire cupis, ego autem quod intelligo amabiliter tibi indicare cupio. Chronica Graece dicitur, quae latine temporum series appellatur. et lustribus. Inter. Quid est momentum? Resp. Momentum est minimum atque angustissimum tempus a motu siderum dictum; est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Inter. Hora qua lingua dicitur?
Abbreviated transcription (Latin):
apta tendens usq ad xiiii annũ. Tertia
adolescentia ad gignendũ adulta quȩ porrigit᷑
usq ad xxviiii annos. Quarta uiuentus firmis¬
sima gatũ omniũ finiens in quinqua ge simo anno
Quinta a&as senior idẽ grauitas quȩ est dedina¬
tio auiuentute in senec tutẽ : nondũ tamen seneo¬
tus sed iaminondũ uuientus. haecenĩ a&asaquin¬
quagesimo anno incipiens inseptua gesi moter¬
minat᷑ Sexta a&as senectus quȩ nullo anno-¬
rũ tempr finit᷑ Sed post quinq: illas a&ates
quantũ cumq: uitȩ est serectiti deputabitur
est ultima senectutis dicta. qđ sit terminus sea¬
tae a& atis : huecde a&atibus hab&o. IIII.
DE RATIO NE TEM PO RUM
Homne qm̃ om̃s adates & om̃a sȩcula si cutoptime
nostis ꝑdiuersa spatia temporũ transeunt
atq difcurrunt: siplac& uolumus auxili¬
antedño deeisdem tẽporib: ꝓut inte lligimus
i p̃sentia urã aliquid habere dis putationis
capitulis continetur. Inquantũ nunc ad

Expanded text:
apta, tendens usque ad XIV annos. Tertia apta, tendens usque ad XIV annos. Tertia adolescentia ad gignendum adulta, quae porrigitur usque ad XXVII annos. Quarta juventus firmissima aetatum omnium, finiens in quinquagesimo anno. Quinta aetas senior est gravitas, quae est declinatio a juventute ad senectutem, nondum tamen senectus, sed jam nondum juventus; haec enim aetas a quinquagesimo anno incipiens, in septuagesimo terminatur. Sexta aetas senectus, quae nullo annorum tempore finitur, sed post quinque illas aetates quantumcunque vitae est, senectuti deputabitur. Inter. est ultima senectutis dicta, quod sit terminus sextae aetatis. Haec de aetatibus habeto. CAPUT VI. DE RATIONE TEMPORUM. Domine, quoniam omnes aetates et omnia saecula, sicut optime nostis, per diversa spatia temporum transeunt atque discurrunt, si placet, volumus, auxiliante Domino de eisdem temporibus, prout intelligimus in praesentia vestra aliquid habere disputationis. capitulis continetur, in quantum nunc ad
Abbreviated transcription (Latin):
continens similit generationes a. annos iucta
obreos ccxci liucta lax uero celaxii
Tertia ab abrahã usq: ad dauid generatio¬
nes xiiii. anñ scđm ebreos dcca xLii
Quarta ad auid usq: ad trans migrationem
babiloniae generatioñ xiiii. annosiuxa
ebreos cacclxxiiii. Quintade indeusq
dlxxxuiiii. Sexta quidẽ quȩ nuncagit᷑
nulla generationũ uel temporũ seraecerta
sedut a&as decrepita ipsa totius scłi morte
finienda. Ece habes in paucis quȩ de acati¬
bus mundi maioris quae sisti IIsta recipio
si tamendicere uoliusses qt̃ sunta &ates
mundiminoris. R Totidem st̃ ut reor
quot & maioris I Et si totidẽ sunt quomodo
nominant᷑ uel quȩ ẽ erũ ratio aut quot
annis continent᷑ : R Primaearũ infantia
est pueri nascentis ad lucẽ sẽptẽ continens
annos. Nam infans dicit᷑ homo primae
adatis eo quod ad huc fari id est loquinesciat.
Scđa pueritia idẽpura necdũ ad generandũ

Expanded text:
continens similiter generationes X, annos juxta continens similiter generationes X, annos juxta Hebreos CCXLII, juxta LXX vero CCLXXII. Tertia ab Abraham usque ad David generationes XIV, anni secundum Hebreos DCCCCXLII. Quarta a David usque ad transmigrationem Babyloniae generationes XIV, anni juxta Hebreos CCCCLXXIV. QDLXXXVIIII. Sexta siquidem, quae nunc agitur nulla generationum vel temporum serie certa, sed ut aetas decrepita ipsa totius saeculi morte finienda. Ecce habes in paucis, quae de aetatibus mundi majoris quaesisti. Inter. Ista recipio, si tamen dicere voluisses, quot sint aetates mundi minoris? Resp. Totidem sunt, ut reor, quot et majoris. Inter. Et si totidem sunt, quomodo nominantur; vel quae est earum ratio, aut quot annis continentur? Resp. Prima earum infantia est pueri nascentis ad lucem, septem continens annos; nam infans dicitur homo primae aetatis, eo quod adhuc fari, id est, loqui nescit. Secunda pueritia est, pura et necdum ad generandum
Abbreviated transcription (Latin):
ficient qđ ad tempus ꝑtin&. Et si ascende¬
re incȩlũ tuillic es qđ ad locũman& e dn
ꝓph&aplaustriportantis faenũ species ad dm̃
horũ ad ꝓprietatẽ substantiȩ eius : hȩctibi de
dĩ nominibus hucusq sufficiant III
DESEXAETATIBUSMUNDI MAIO¬
RIS UIDE LICET ET AUNORIS.
aec mihi sufficiunt sed qm̃ a senarionumero
hȩc disputationra coepitinitiũ: In quiramus
ex parterationẽ sex adatũ mundi & quȩ earũ
ratiosit & qt̃ generationes uel quo tanni hi
una quaq: earũ contineant᷑ ut breui termichi
exponas obsetro. RDegenerationib: earũ
ꝓut donanted ño possũ soluã de annis uero sic̃
nosti diuersi diuersa sentiuint at tam̃ ureta
quod exipsis inuenire ualui tuȩ frat̃nitati
rospondebo. Prima a&as fuit nisi fallor
ab adam usq ad noe continens generationes .x.
annos scđm ebreos Ĩ DCLUI Scđm Lxx int̃¬
pretes. ũ cexlui. Scđa a noeusq: ad abrahã

Expanded text:
ficient , quod ad tempus pertinet; et: Si ascendero in coelum, tu illic es , quod ad locum manet; et in Propheta, plaustri portantis fenum species ad Deumhorum ad proprietatem substantiae ejus. Haec tibi de Dei nominibus hucusque sufficiant. CAPUT DE SEX AETATIBUS MUNDI, MAJORIS VIDELICET ET MINORIS. Inter. Haec mihi sufficiunt, sed quoniam a senario numero haec disputatio nostra coepit initium, inquiramus ex parte rationem sex aetatum mundi; et quae earum ratio sit, et quot generationes, vel quot anni in unaquaque earum contineantur, ut breviter mihi exponas obsecro. Resp. De generationibus earum, prout donante Domino possim, solvam; de annis vero, sicut nosti, diversi diversa sentiunt, attamen juxta quod ex ipsis invenire valui, tuae fraternitati respondebo. Prima aetas fuit, nisi fallor, ab Adam usque ad Noe, continens generationes X, annos secundum Hebraeos I DC LVI. Secundum LXX interpretes II CC XLII. Secunda a Noe usque ad Abraham,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ait ex hoc beatissimꝰ agustinꝰ: neq enĩ adiudicium
uiuorũ & mortuorũ pat̃ ipse uenturus . ẽ Nec tam̃
recedet a filiopat̃ : qͦmͦ ergo ñ ipse uenturus ÷ qͥañ
ipse uidebitur iniudicio: Videbt̃ inquẽ pupugerunt:
forma illa erit iudex :q: stetit subiudice: Illa
iudicabit q iudicata ẽ: Iudicata ẽ iniq iudicabitiuste:
Nã &cũ ꝓpheticis lit teris ad nouissimũ iudicium
faciendũ dñs legit᷑ ẽẽ uenturus : tam̃ &xsieiꝰ alia
distinctio nonponatur: tantũ mͦ ꝓpt̃ ipsũ iudiciũ ps
deb& intellegi: quia &sipat̃ iudicabit ꝑaduent ũ filii
hominis iudicabit : Nã &ipse ꝑsuae p̃sentiae manifestationẽ
ñ iudicat quẽq: sed omne iudiciũ dedit filio: qͥ manifestabit᷑
homo iudicaturus. sic̃ homo ÷ iudicatus:
aut̃ greci sedesdicunt: Sc̃ iergo ꝗ lib& ipsi sint
sedes dĩ iuacta qđ scriptũ .ẽ anima iusti sedes sapientiae:
ipsitam̃ sedes habelit̃ inquib: xp̃o iudicante sessuri sunt

Expanded text:
hoc beatissimus Augustinus : « Neque enim ad judicium vivorum et mortuorum Pater venturus est, nec tamen recedet a Filio Pater. Quo ergo modo non ipse venturus est? Quia ipse non videbitur in judicio: Videbunt in quem compunxerunt . Forma illa erit judex, quae stetit sub judice; illa judicabit quae judicata est. Judicata est enim inique, judicabit juste. n propheticis litteris ad nouissimum iudicium faciendum Deus legitur esse uenturus, etsi eius alia distinctio non ponatur, tantummodo propter ipsum iudicium Christus debet intellegi, quia etsi Pater iudicabit, per aduentum filii hominis iudicanon judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio : qui manifestabitur homo judicaturus, sicut homo est judicatus. autem Graeci sedes dicunt. Sancti ergo, quamlibet ipsi sint sedes Dei, juxta quod scriptum est: Anima justi sedes est sapientiae , ipsi tamen sedes habebunt, in quibus Christo judicante sessuri sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
De demptor humani generis cũ aparuerit. & mitisi ustis
Q&tribilis erit iniustis: quẽ enĩ mansuetũ aspicient
electi. hunc eundem pauendũ atque t̾ribilẽ conspicił nt
repbi sedhunc ideo electi t̃ribilẽ ñ uidebt̃ qͥamͦ t̃rorẽ illius
considerare ñ desinunt: &ideo rȩꝓbi t̃ribilẽ illũ c̃spicient
Xp̃s dĩfilius cũ adiudiciũ uenerit faciendũ om̃s parit᷑
humanitatẽ eius &iusti & in iusti uisurisunt : Diuintatem
Nam qđ ab iniustis tẽdiuinitas eiꝰ ñ uideatur : testatur
esaias qͥdic̃ : Tollatur impius neuideat maiestatẽ dñi:
ex quo aꝑtissime patet. ꝙreꝓbi tc̃humanitatẽ utiq: xp̃i¬
ne gaudeant : qͥb: enĩ diuinitas ostenditur: utiq: ad gau¬

Expanded text:
eneris cum apparuerit, et mitis erit terribilis injustis. Quem enim mansuetum aspiciunt electi, hunc pavendum atque terribilem conspiciunt reprobi. Sed hunc ideo electi terribilem non videbunt, quia modo terrorem illius considerare non desinunt. Et ideo reprobi terribilem illum conspicient, Christus Dei Filius cum ad judicium venerit faciendum, omnes pariter humanitatem ejus justi et injusti visuri sunt. DivinitatemNam quod ab injustis divinitas ejus non videatur, testatur Isaias qui dicit: Tollatur impius, ne videat majestatem Dei . Ex quo apertissime patet quod ne gaudeant. Quibus enim divinitas ostenditur, utique ad gau
Abbreviated transcription (Latin):
siue absentes
siue p̃sentes placere illi: Com¬
morationẽ scilic&
animae quae in hac carne ẽ ꝑegrinationẽ ad ño atq
absentiã a xp̃o. eẽ. ꝓnuntians : eiꝰq: abcarnie
separationẽ atq discessũ p̃sentiã. ẽẽ cã xp̃o tota

Expanded text:
siue absentes siue praesentes placere illi, commorationem scilicet animae quae in hac carne est peregrinationem a domino atque absentiam a Christo esse pronuntians eiusque ab hac carne separationem atque d
Abbreviated transcription (Latin):
gsus qͦ possint ad fructuosam paenitentiã eorũ
corda conuertere : atque ipsa conuersione
saluari Quidenim aliud ꝓinimicis orandũ.÷. nisi
dã ueritatẽ &reͥiscant adiaboli laqueis a quo
captitenentur ad ipsius uoluntatẽ: & quomͦ ꝓillis
tunc orabitur: qui iãnulla tenus possunt adiustitiae
oꝑa ab iniquitate cõmutari : Eadem itaq: causa . ẽ.
cur ñoretur. tc̃ ꝓhominib: at̃no igne damnatis .q.
quae nẽ &iã causaẽ ut ñorent scĩ homines ꝓhomi¬
nib: infidelib impisq: defunctis. quidẽ eis utiq
quos &erno deputatos supplicio iam nouerunt.
ante illũ iudicis iusti conspectũ. orationissuae
meritũ cas sari refugiunt. Qđ ses nc̃ quoq uiuen¬
tes iusti. mortuis et damnatis in iustis minime
compatiuntur qnđ adhuc aliqͥd iudicabile sua
carne sẽ ꝑpeti: Iam ipsi nouerunt qñto districtius

Expanded text:
quo possunt ad fructuosam poenitentiam eorum corda convertere, atque ipsa conversione salvare: quid enim aliud est pro inimicis orandum, nisi dam veritatem, et resipiscant a diaboli laqueis, a quo captivi tenentur ad ipsius voluntatem? Et quomodo pro illis tunc orabitur, qui jam nullatenus possunt ad justitiae opera ab iniquitate commutari? Eadem itaque causa est cur non oretur tunc pro hominibus aeterno igne damnatis, Quae nunc etiam causa est, ut non orent sancti homines pro hominibus infidelibus impiisque defunctis, qui de eis utique quos aeterno deputatos supplicio jam noverunt ante illum judicis justi conspectum orationis suae meritum cassari refugiunt. Quod si nunc quoque viventes justi mortuis et damnatis injustis minime compatiuntur, quando adhuc aliquid judicabile de sua carne se perpeti etiam ipsi noverunt, quanto districtius
Abbreviated transcription (Latin):
Mitte latarũ ut in tinguat extremũ digiti sui
in aquã & refriger& linguã meã quiacrucior¬
in hac flãma : Inqua uidelicet cognitione utriusq¬
conspiciunt quos a mauer̃ : & malidũ cũ eis torquent᷑
quos in hoc mundo dispectodõ dilexer̃. eos non solũ
sua sed etiam eorũ paena consumat: fit aut̃ in elec¬
tis qđ dã mirabile : quia non solũ eos cognoscunt
quos in hoc mundo nouerunt : sed uelud uisos ac cogni¬
tos recognoscunt bonos quos nũꝗ uider̃ : Nãcũ
antiquos patres in illa a et̃nã hereditate
uiderint : eis in cognoti ꝑ uisionẽ noner̃ qͦs inoꝑib
semꝑ nouer̃: quia enĩ illic om̃s cõmuni hilaritate
dm̃ conspiciunt : quid .ẽ. qđ ibi nesciant ubi scientẽ

Expanded text:
Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui Mitte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam. In quinguam meam. In qua videlicet cognitione utriusqconspiciunt, quos amaverunt; et mali dum cum eis torquentur, quos in hoc mundo despecto Deo dilexerunt, eos non solum sua, sed etiam eorum poena consumat. Fit autem in electis quiddam mirabilius, quia non solum eos cognoscunt, quos in hoc mundo noverunt, sed velut visos ac cognitos recognoscunt bonos, quos nunquam viderunt. Nam cum antiquos patres in illa aeterna haereditate viderint, eis incogniti per visionem non erunt, quos in opere semper noverunt. Quia enim illic omnes communi claritate Deum cons
Abbreviated transcription (Latin):
mitte latarũ ut intinguat extremũ digiti sui
in aquã &refriger& linguã meã : quia crucior
in hac flãma : Eccequomodo diuitis anima latari
pauꝑis spm̃ cognoscebat : Ex quo non ÷ dubitandũ
ꝙse defunctorũ sp̃s in illa regione parit̃ recognos¬
cant: possunt enĩ &bom bonos: & mali malos
cognoscere: Sienĩ ut ait sc̃s gregorius. abrahã
minime recognouisset : nequaꝗ ad diuitem
in torm̃tis positũ detrans acta eius contritione
loqueretur dicens. ꝙ mala receꝑit inuitasua.
&simali malos non recognoscerent: Nequaquã
diuces intorm̃tis. positus fratrũ suorum
&iam absentũ meminisset: Quomͦ enim p̃sentes
non posset agnoscere : quietiam ꝓabsentũ mẽmoria
curauit exorarȩ :qua in re illud quoque ostendit᷑
quia ethonimalos et mali cognoscunt bonos: Nam
&diues abrahã cognoscit᷑. Cuidictũ ẽ. recipistibona
inuitatua : & electus latarus similit̃ a rȩꝓbo ÷ diuita
cognitus: quẽ mitti p̃catur ex nomine dicens:

Expanded text:
Lazarum, ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma . Ecce quomodo divitis anima Lazari pauperis spiritum cognoscebat. Ex quo non est dubitandum, quod se defunctorum spiritus in illa regione pariter recognoscant. Possunt enim et boni bonos, et mali malos recognoscere. « Si enim, ut ait Gregorius, Abraham Lazarum minime cognovisset, nequaquam ad divitem in tormentis positum, de ejus transacta contritione loqueretur dicens, quod mala receperit in vita sua. Et si mali malos non recognoscerent, nequaquam dives in tormentis positus, fratrum suorum etiam absentium meminisset. Quomodo enim praesentes non posset cognoscere, qui etiam pro absentium memoria curavit exorare? Qua in re illud quoque ostenditur, quia et boni malos, et mali cognoscunt bonos. Nam et dives ab Abraham cognoscitur, cui dictum est: Recepisti bona in vita tua; et electus Lazarus a reprobo divite est cognitus, quem mitti precatur ex nomine dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
epenis purgatoriis quod ante illud ultimum
iudiciũ fiant : Sc̃ sagustinus diffinitã ponens
sententiã ait : Nos quidem in hac mortali uita. eẽ qͣsdã¬
panas purgatorias confitemur : sed tempor alias
penas alii in hacuita tantũ. alii pͦmortẽ. alu& nẽ.
et tc̃ ueruintam̃ ante iudiciũ illud uerissimũ nouis¬
simũq: patiuntur : Non aut̃ om̃s ueniunt in sempit̃nas
paenas qua pꝰ illud iudiciũ sunt futurae pꝰmortẽ susti¬
nent temporales : Nam quibusdã qđ in isto non remitit᷑
remittetur infuturo scło Id .ẽ. ne futuri scłi &erno
Quisquis igitur ait. pȩnascupit euadere sempit̃ nas.
non solum babtizetur. uerũ &iam iustificetur in xp̃o.
huic sicuere transeat adiabolo ad xpm: purgatorias
aut̃ paenas nullas futuras oppinetur : nisi ante illud
ultimũ trem̃dũq: iudicium: tanti ergo doctoris
confirmatisententia. fatemur ꝙpurgatorius
hic ignis ante illud ultimũ iudiciũ fiat: &ignẽ illũ

Expanded text:
poenis purgatoriis, quod ante illud ultimum judicium fiant, sanctus Augustinus definitam ponens sententiam ait: « Nos quidem in hac mortali vita poenas quasdam purgatorias esse confitemur; . . . sed temporales poenas alii in hac vita tantum, alii post mortem, alii tunc, et tunc, verumtamen ante judicium illud severissimum novissimumque patiuntur. Non autem omnes veniunt in sempiternas poenas, quae post illud judicium sunt futurae, qui post mortem sustinent temporales. Nam quibusdam, quod in isto non remittitur, remitti in futuro saeculo , id est, ne futuri saeculi aeterno Quisquis igitur, ait, poenas cupit evadere sempiternas, non solum baptizetur, verumetiam justificetur in Christo, ac sic vere transeat a diabolo ad Christum. Purgatorias autem poenas nullus futuras opinetur, nisi ante illud ultimum tremendumque judicium . Tanti ergo doctoris confirmati sententia fatemur, quod purgatorius hic ignis ante ultimum judicium fiat, et ignem illum,
Abbreviated transcription (Latin):
agustinus nescire quidem mortuos qͥdagatur
auiuis Seddũ hicagitur. peauͦ audire possunt¬
abeis qui hine ad eos moriendo ꝑgunt ñ qͥdem om̃a
sedq: sinuntur indicare. Quisinuntur &iã ista
meminisse & quae ꝑ illos quib haec indicantur oport e
audire: possunt ꝑhaec ab angelis quireb qua agdit
hic praesto sunt audire aliquid mortui: ꝓunũ quẽ qꝙ
llorũ audire debere ihdicat Cui cuncta subiec tast
Nisienĩ eent angeli qͥ possint int̃. eẽ. uiuorũ etmortuoꝵ
locis non dixisset dñs ih̃s: Contigit aut̃ mori in opẽ
illũ &auferri ab angelis insinu abrahae: possunt¬
&iã sp̃s mortuorũ aliquaq hic aguntur.q necessa¬
riũ ẽ eis nosse : eo quod necessariũ . ẽ eos nosse : Ñ
solũ praesentia ł praeterita uerũ &iã futura spũdĩ
reuelante: ecognoscere : sic̃ ñ om̃s homines s. ꝓphȩtȩ
dũ hic uiuerent cognoscebant : Nec ipsi om̃a sed quȩ
illis. eẽ reuelanda dĩ ꝓuidentia iudicabant :¬

Expanded text:
st nescire quidem mortuos quid hic agatur, sed dum hic agitur, postea uero audire ab eis. qui hinc ad eos moriendo pergunt, non quidem omnia, sed quae sinuntur indicare, qui sinuntur etiam ista meminisse, et quae illos, quibus haec indicant, oportet audire.. possunt et ab , angelis, qui rebus, quae aguntur hic, praesto sunt, audire aliquid mortui, quod unumquemque illorum audire debere iudicat, cui cuncta subiecta sunt. nisi enim essent angeli, qui possent interesse et uiuorum et mortuorum locis, non dixisset dominus Iesus: contigit autem mori inopem illum et auferri ab angelis in sinum Abrahae. nunetiam spiritus mortuorum aliqua, quae hic aguntur, quae necessarium est eos nosse et quos necessarium est ea nosse, non solum praesentia uel praeterita, uerum etiam futura spiritu dei reuelante cognoscere, sicut non omnes homines, sed prophetae, dum hic uiuerent, cognoscebant, nec ipsi omnia, sed quae illis esse reuelanda dei prouidentia iudicabat
Abbreviated transcription (Latin):
quadã colorissui suauitate : ubi aut̃ non .ẽ. partiũ con¬
gruentia. Aut ideo qͥd offendit quia paruũ . ẽ. aut ideo¬
paruũ qui animiũ : pinde nulla erit deformitas quem
facit in congruentia partiũ. ubi &q: prauast corrigent.
& qđ minꝰ .ẽ. quamde cet : Vnde creator nouit. inde sup
tate detrahetur: huius igitur doctoris prudentissima
definitione instructi restat. ut & illos quoscũ senis
digitis manuũ & pedũ. oculis nr̃is inspeximꝰ: ñ cũ ea
deformitate resurrecturos. eẽ credamꝰ. sed corporis
inte gritate seruata cũ eodigitorũ numero : Illos. eẽ.
futuros qͥ corporaliũ partiũ congruentiã seruat :
Congruentiã enĩ corporaliũ partiũ dicosic̃ debitã
nascendi ordine agit᷑ : ut in uno qͦq: homine duost oculi.
duae aures . qͥnidigiti manuũ : quiniqͦq: &iã pedũ
digiti habeantur : Nulla numero sitate adiecta
ł minorata. quae infirmitatẽ inferat partiũ

Expanded text:
quadam coloris sui suavitate. Ubi autem non est partium conquadam coloris sui suavitate. Ubi autem non est partium congruentia, aut ideo quid offendit, quia parum est, aut ideo quia nimium. Proinde nulla erit deformitas, quam facit incongruentia partium, ubi et quae parva sunt corrigentur, et quod minus est quam decet, unde creator novit inde supptate, detrahetur. » Hujus ergo doctoris prudenti definitione eruditi, restat ut et illos quos cum senis digitis manuum et pedum oculis nostris inspeximus, non cum ea deformitate resurrecturos esse credamus, sed corporis integritate servata cum eo digitorum numero illos esse futuros, qui corporalem partium congruentiam servant. Congruentiam enim corporalium partium nascendi agitur, ut in unoquoque homine duo sint oculi, duae aures, quini digiti manuum, quini etiam digiti pedum habeantur, nulla numerositate adjecta vel minorata, quae deformitatem inferat partium,
Abbreviated transcription (Latin):
carnib: & ungues. eent. teneriores ossib: carnib:
duriores: Siigitur tot &tanta exuno semine
xꝑhas speties distinctast: & tam̃ inforina remaneant
coniuncta: quid inirũ, Si possit omp̃s ds̃ in illa
rcsurrectione mortuorũ. carnẽ hominis distinguere
a carne bestiarũ : ut unꝰ idẽq: puluis lupi & leonis. eẽt¬
Qd qͥ dehacuita debiles exierunt. cũ suis
in tec&is mẽbRis inesuRRectione putu&st :
iquis debilis corpore truncatꝰ confractꝰq dehac
uita exierit : non dubiũ qđ debita inte gritate
ut quicqͥd in illo aut infirmitas turpe : aut aliȩ na
efficit crudelitas debile: ita hoc inmor talitatis
pulcritudo reformet : ut nec suꝑ flua inde cora: Nec
detracta uideant᷑ ibi. eẽ deforma : Ita enĩ exhoc ait
scĩs simꝰ agustinꝰ : ñ .ẽ. macris pinguib:q: metuendũ neibi¬
&iam tales sint. quales si possint nec hic. eẽ. uoluissent:
omnis enĩ corporis pulcritudo est partiũ congruentia

Expanded text:
carnibus, et ungues essent teneriores ossibus, carnibus carnibus, et ungues essent teneriores ossibus, carnibus duriores? Si igitur tot et tanta ex uno semine per species distincta sunt, et tamen in forma remanent conjuncta, quid mirum si possit omnipotens Deus in illa resurrectione mortuorum carnem hominis distinguere a carne bestiarum, ut unus idemque pulvis et non requi de hac vita debiles exierunt, cum suis integris membris in resurrectione futuri sint. Si quis, debilis corpore, truncatus confractusque de hac vita exierit, non dubium quod debita integritate ut quidquid in illo aut infirmitas turpe, aut aliena effecit crudelitas debile, ita tunc hoc immortalitatis pulchritudo reformet, ut nec superflua, indecora, nec detracta, videantur ibi esse deformia. Ita enim ex hoc ait beatissimus Augustinus : « Non est macris pinguibusque metuendum ne ibi tales sint, quales si possent nec hic esse voluissent. Omnis enim corporis pulchritudo est partium congruentia cum
Abbreviated transcription (Latin):
uiuer&. Amauit: hancqͦq: questionẽ beatꝰ gregoriuꝰ
insuis tractatib: ꝓponens parit̃ & exponens ait :
Sepeqͥdã obicere inanem questiunculat̃ solent.
Quadicunt : Carnẽ hominis lupus comedit. lupũ
leo deuorauit: leo moriens ad puluerẽ redit:
cũpuluis ille suscitatur : qͦ modo caro hominis alupi
&leonis carne diuiditur: Quib: quid respondere¬
aliud debemꝰ: nisi ut pius cogitent qualit̃ in ħmundo
uenerint. & tunc inuenies qualit̃ resurgunt¬
Certe tu homo qͥloqueris : Aliquando in matris ut̃o
spuma sanguinis fuisti: Ibi quippe expatris semine
& matris sanguine paruus acliquidus glob: eras:
Dic rogo si nosti qualit̃ ille humor seminis in ossibus
durauit qualit̃ in medullis liqͥdus remansit.
Qualit̃ inneruis solidatus. ẽ Qualit̃ in carnib:
creuit : Qualit̃ incute extensus. ẽ Qualit̃ in ca¬
pillis atq: unguib: distinctus : Ita ut capilli molliores

Expanded text:
viveret, animavit. » Hanc quoque quaestionem beatus Gregorius viveret, animavit. » Hanc quoque quaestionem beatus Gregorius in suis tractatibus proponens pariter et solvens ait : « Saepe objicere inanem quaestiunculam solent, qui dicunt: Carnem hominis lupus comedit, lupum leo devoravit, leo moriens ad pulverem rediit: cum pulvis ille suscitatur, quomodo caro hominis a lupi et leonis carne dialiud debemus, nisi ut prius cogitent qualiter in hunc mundum venerint, et tunc invenient qualiter resurgantCerte tu homo qui hoc loqueris, aliquando in matris utero spuma sanguinis fuisti, ibi quippe ex patris semine et matris sanguine parvus ac liquidus globus eras. Dic, rogo, si nosti, qualiter ille humor seminis in ossibus duruit, qualiter in medullis liquidus remansit, qualiter in nervis solidatus est, qualiter in carnibus crevit, qualiter in cute extensus est, qualiter in capillis atque unguibus distinctus, ita ut capilli molliores
Abbreviated transcription (Latin):
Sed forte talia er̃ qͣlib: dñs resurgens uestitꝰ apparuit
tam̃ sp̃itales carnalib: ñe gebt: haec siqͥdẽ iulianꝰ pome¬
rius : cȩterorũ plurimorũ doctorũ euidens definitiot
hoc adstrui. ꝙ in illa fut᷑ae gloria resũrrectionis ubi
nulla corporiis scĩs deformitas : nulla qͦq: doloris aut
labor iserit aduersitas : non sit qͦq: tegminũ necessa¬
rius usus qͥb erit ꝑ om̃a & in omnibus xp̃s¬
Qdhi&Ñc a destus coareduntur aut diues¬
Sa laniatione truncantur RESuRGentes
inte oritatẽsui corꝑoꝵis ostinebunt
onꝑit dõ ait sc̃s agustinꝰ. trena materies.
Dequa mortaliũ creaturcaro : sed inquẽ lib&
puluerẽ cinerẽque soluatur . Inquos libet alitus
aurasq: diffugiat : In quãcũq aliorũ corporũ
substantiã. uł in ipsa elem̃ta uertat᷑ inquorũcũq:
animaliũ aut &iã hominũ crbũ cedat carnẽq:
mutetur: Illi animae humanȩ puncto temporis¬
reditq: illã pͥmitus ut homo fier&. crescer&.

Expanded text:
sed forte talia erunt qualibus Dominus resurgens vestitus apparuit tamen spiritales carnalibus non egebunt. » Haec siquidem Julianus Pomerius. Caeterum plurimorum doctorum evidens definitio, hoc astruit: « Quod in illa futura gloria resurrectionis, ubi nulla corporibus sanctis deformitas, nulla quoque doloris aut laboris erit adversitas, non sit quoque tegminum necessarius usus, quibus erit omnia et in omnibus qui nunc a bestiis comeduntur, aut diversa laniatione truncantur, resurgentes integritatem sui corporis obtinebunt. « Non perit Deo, ait sanctus Augustinus , terrena materies, de qua mortalium creatur caro; sed in quemlibet pulverem cineremque solvatur, in quoslibet halitus aurasque diffugiat, in quamcumque aliorum corporum substantiam vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium aut etiam hominum cibum cedat, carnemque mutetur, illi animae humanae puncto redit, quae illam primitus ut homo fieret, cresceret,
Abbreviated transcription (Latin):
recessisti: & talẽ feruorẽ spirit alẽ ꝑ neglegen
tiã adp̃hendere nolusti tepidus. effectus.
exore dñiuix iterũ recipiendus: euomeris.
scripture diligent̃ ad tendite: quadicit᷑: om¬
nicustodia serua cortuũ sicut enimgauden¬
dũ ẽ demonacho qđ mon asteriã ueniens
mansu&udinẽ oboedientiã & patientiã uoluerit¬
mitis & bumilis exhibere : ita & econtrario lugẽn¬
nenũ : Falib conuenit illebeati pariuera & mul¬
tũ tim̃d sententia : Melius inquidillis fuerat non
cognoscere ui ã iustitie : quã post cognitionẽ retror¬
sũ conuerty& iterũ : Canis reuersus ad uomitũ su

Expanded text:
recessisti et spiritalem feruorem per neglegentiam recessisti et spiritalem feruorem per neglegentiam tuam apprehendere noluisti, tepidus effectus es, ex ore domini uix iterum recipiendus euomeris. Iscripturae diligenter attendite, qua dicitur: omni custodia serua cor. tuum. sicut enim gaudendum est de monacho, qui ad monasterium uoluerit mansuetudinem, oboedientiam, patientiam mitis et humilis exhibere, ita e contrario lugennenum. talibus conuenit illa beati Petri uera et multum timenda sententia: melius, inquit, illis fuerat non cognoscere uiam iustitiae, quam post cognitionem retrorsum conuerti, et iterum: canis reuersus ad uo
Abbreviated transcription (Latin):
deb& monastericlẽ sustinere & hocbono&
pio animo. deb&fieri : ut ꝑspiritalẽ castigatio¬
nẽ ita corrigatur in hoc sclõ: ut nonpereat in
futuro. Qm̃ omne peccatũ qđ in hoc mundo
non corrigitur infuturo scło puni&ur. Sicenĩ
defilio uel deseruo scriptura diuina cõmemo¬
rat. Iuinquid uirga eũ cȩdis : & animã illius de¬
inferno liberabis. Et ideo sicut supra gessiñ
solũ capitalia crimina caueamus sed &iã par¬
uas neglegentias cotidie quasi uenena diabo¬
lirespuamus. Sicut enĩ non nulli qui postreli¬
gionis ꝓfessionẽ quia uident᷑ ex isse descłonimi¬
a securitate soluuntur : & implet᷑ in illis. illa sen¬
tentia dñiqua dicit᷑: Utinã calidus esses. aut
frigidus. Nunc aut̃ quia tepidus es incipiãte
euomere exore meo Quidẽ qđ exi. Vtinã cali¬
dus eẽ aut frigidus hoc ẽdicere. Melius ti¬
bifuerat aut in scłore mansisse frigidũ : aut
inmonasterio feruentẽ. Nunc aut̃ qui a de scło

Expanded text:
debet monasterialem sustinere. et hoc bono et debet monasterialem sustinere. et hoc bono et pio animo debet fieri, ut spiritali castigatione ita corrigatur in hoc saeculo, ut non pereat in futuro, quia omne peccatum, quod in hoc mundo non corrigitur, in futuro saeculo punietur. sic enim de filio, de seruo diuina scriptura commemorat: tu, inquit, uirga. eum cinferno liberabis ? Et ideo, sicut supra suggessi, non solum capitalia crimina caveamus, sed etiam pravas negligentias quotidie, quasi venena diaboli, respuamus. Sunt enim nonnulli qui post religionis professionem, quia videntur exisse de saeculo, nimia securitate solvuntur; et impletur in illis illa sententia Domini qua dicitur: Utinam calidus esses aut frigidus; nunc autem quia tepidus es, incipiam te evomere ex ore meo . Quid est quod dixit, Utinam calidus esses aut frigidus? hoc est dicere: Melius tibi fuerat aut in saeculo remansisse frigidum, aut in monasterio esse ferventem. Nunc autem quia et de saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
dicat. Dimit te nobis debita nr̃a: sicut & nos di¬
mittimus debitorib nr̃is Qui enĩ omnib: insepec¬
cantib cleclem̃t̃ indulseris : nullũ peccatiues¬
tigiũ millius anima remanebit. Adtendite fr̃s¬
& diligent̃ considerate qđ dixi . Quunse peccati
indulserit : non enĩ dixi qđ qui indm̃ peccauerit
illidebeas ueniã dare. Quod peuis ẽ aliquoties
qui in nobis peccauerit. aut tarde aut difficile
ueniã damus: quundm̃ deliquerit celerit̃ indul¬
gemuso : Sed siuolumꝰ iuste agere illiquundm̃
peccauit sine seuerissima districtione non de¬
bemus penitus indulgere Nedũ illi in ꝑdiscre¬
tã pi&atẽ remittit᷑ : exemplũ ꝑditionisalus
p̃beatur. Insua ergos eunus quisq ostendat¬
eẽ clementẽ . Quia dñs dixerit: Sidimiseritis
hominib: peccata eorũ : dimittet uobpat̃ ur̃.
celestis peccataur̃a Quando uero indõ ali¬
quis peccatũ p̃sumit: admittere : districtionẽ

Expanded text:
dicat: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos didicat: Dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus debitoribus ati uestigium in illius anima remanebit. attendite, fratres, et considerate, quod dixi, qui in se peccanti indulserit, non dixi, quod, qui in deo peccauerit, cauerit, ipsi debeas ueniam dare. quod peius est, aliquotiens, qui in nobis peccauerit, aut tarde aut difficile ueniam damus, qui in deo deliquerit, celeriter indulgemus. sed si uolumus iuste agere, illi, qui in deo peccauerit, sine seuerissima districtione non debemus penitus indulgere, ne, dum illi per indiscretam pietatem remittitur, exemplum perditionis aliis praebeatur. in suo ergo se unusquisque ostendat clementem, quia dominus ait: si dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet nobis pater uester caelestis peccata uestra. Quando uero in deum aliquis peccatum praesumit admittere, districtionem
Abbreviated transcription (Latin):
militate & ingentire uerantia ad monem: utq
beatitudinis constituti: paruas neglegentias
& quasiminuta peccata quȩ sic in anima conflu¬
unt quomodo ꝑminutis sonas nauis rimula sor
sentinagutte concurrunt: cũ omniuigilantia
xp̃o adiuuante exhaurire iugiter festinis
Nã quomodonauis postea quã pelagi fluccus i¬
uaserit simportusentinata non fuerit denanu¬
tis sonis guttis implet᷑ & mergitur : sic & monachus
deuictis superatis mundihuius criminib: quasi
periculis fluctib: cum ad portũ monasterii ue
catade anime suȩ sentina ex haurire neglexe¬
ris in ipsoportunaufragudiscrim̃ incurrit. sed di¬
cit aliquis. quomodo potest anima sentinare a.
Vtiq: orando ie uinando: uigilando: uerã caritatẽ :
uerã humilitatẽ : & uerã oboedientiã exhiben¬
do Adtendite fratres quȩ souos quomodona¬
ues sentinat᷑ asitula: sic anim a ab omnib malis
oratione dominicaliberat᷑. Sic dicat & uerũ

Expanded text:
militate et ingenti reverentia admonemus, ut militate et ingenti reverentia admonemus, ut beatitudinis constituti paruas neglegentias et quasi minuta peccata, quae sic in anima confluunt, quomodo per minutissimas nauis rimulas in sentina guttae concurrunt, cum omni uigilantia Christo adiuuante exhaurire iugiter festinetis., nam quomodo nauis, postea quam pelagi fluctus euaserit, si in portu sentinata non fuerit, de minutissimis guttis impletur et mergitur, sic et monachus deuictis et superatis mundi huius criminibus quasi periculosis fluctibus, cum ad portum monasterii uencata de animae suae sentina exhaurire neglexerit, in ipso portu naufragii discrimen incurrit. Sed dicit aliquis: quomodo potest anima sentinari? utique orando, ieiunando, uigilando, ueram caritatem et ueram humilitatem et ueram oboedientiam exhibendo. attendite, fratres, quaesovis sentinatur a situla, sic anima ab omnibus malis oratione dominica liberatur, si dicat, et verum
Abbreviated transcription (Latin):
uod supplicante & qđ ad modũ cũ caritate
qualẽcũq sermonẽs fero: faciohoc.⁊
Non exaliqua p̃sumptione sed ex uera.¬
& integra caritate . & lic & tã ꝑfectidõ ꝓpi¬
tiositis. ut ad monitionẽ nramminime egeatis:
tamen imperante caritate quȩ nescit timere.
&iã qđ optime uos implere nouimus suggerere
& ammonere cũ uera humilitate & ꝑfecte cari¬
tate p̃sumius. Non tamens ine uerecundia cũ
nos necdũ idoneos nouerim: esse discipulos. ado
pus scm̃ uide amur excitare magistros. Cum
simus tepidi cogimuradmnonere feruentes. Cũ
simus peccatores arguimus iustos. Cũ simus
imperati: doctos instriumꝰ Cũ simus in pelago
buius modinimus fluctib fatigati: ad eosquiad
portũ iã feliciter ꝑ uenerunt p̃dicationis uerba
ꝓferimus sed tamen dilectis simi fratres quia
solent naues superatis & deuictis pelagi fluctib
&iã in portututis simolaborare : &nisi grandis
cautela fuerit poene sub mergi : & cũ sũmabu¬

Expanded text:
nte et quodam modo cum caritate qualemcumque sermonem profero, facio hoc non ex aliqua praesumptione, sed ex uerat integra caritate. et licet tam perfecti deo propitio sitis, ut admonitione nostra minime egeatis, tamen imperante caritate, quae nescit -timere, etiam quod optime implere uos nouimus, suggerere et admonere cum uera humilitate et perfecta caritate praesumimus, non tamen sine uerecundia, cum nos necdum idoneos nouerimus esse dispus sanctum videamur excitare magistros. Cum simus tepidi, cogimur admonere ferventes. Cum simus peccatores, arguimus justos. Cum simus imperiti, doctos instruimus. Cum simus in pelago hujus mundi nimiis fluctibus fatigati, ad eos qui ad portum jam feliciter pervenerunt praedicationis verba proferimus. Sed tamen, fratres, quia solent naves superatis et devictis pelagi fluctibus, etiam in portu tutissimo saepe laborare et, nisi grandis cautela fuerit, pene submergi, cum summa hu
Abbreviated transcription (Latin):
suauis simũ redd&: humiles ergo simus fr̃sdi
humili& ne inflatiꝑuiã angustã transire ñon
possint. Quic quid uero uobis a seniorib: fuerit
imperatũ : sic accipite tãquã side cęlosit oredi
platũ̃ Nihil rep̃hendas nihildiscutias innul¬
lopenitus murmurare p̃sumas : quia in monas¬
terio seruire uenisti non imperare . oboedire
potius : quã iubere. Totũ scm̃ totũ iustũ: totũ
mutile uidica : quicquid aut tibi: aut aluis uideris

Expanded text:
at in corde. Et humiles ergo simus, fratres humiliet, ne inflati per viam angustam transire non possint. Quidquid vobis a senioribus fuerit imperatum, sic accipite tanquam si de coelo sit ore Dei prolatum. Nihil reprehendas, nihil despicias, in nullo penitus non murmurare praesumas, quia in monasterio servire venisti, non imperare, obedire potius, quam jubere. Totum sanctum, totum justum, totum utile judica, quidquid aut tibi, aut aliis videris
Abbreviated transcription (Latin):
artutiis & maleblandis concupiscertus scam
uram conscientiã oualib cũq & sitepidus sermo¬
nib: ad monemus. & lic&minus idonei bellato¬
res. arma uobis spiritalia contraignitas sagictap¬
diaboli ꝓuidemus. Caudete cultate indño uene¬
rabiles filii : & gratias illuugiter uberes agite
qui uos de tenebrosa scłibuiuis conuersationẽ
adportũ qui &is & religionis ad trabere ꝓuoca¬
re dignat̾ ẽ. Cogitate uigit̃ unde existis uel ubi
ꝑuenire meruistis. ꝑeliquistis. fidelit mundite¬
nebras & lucẽ xp̃i fidelit uidere coepistis. Con¬
tẽpsistis libidinis incendiũ & ad castitatis refri¬
geriũ ꝑuenistis ꝑ espuistis gulã. & abstnenti¬
ã eligistis: F espiustis a uaritiã adq lonia
& castitatẽ uel misericordiã tenuists Sedro
gouos uenerabiles filii : ut quantũ estis securi de
p̾teritis tantũ sitis solliciti defuturis omnia
enĩ crimina uel peccata cito ad nosreuertutu

Expanded text:
astutias et male blandas concupiscentias sanctam astutias et male blandas concupiscentias sanctam vestram conscientiam qualibuscunqI. Haec licet minus idonei bellatores arma vobis spiritualia contra ignitas diaboli providemus. Gaudete et exsultate in Domino, venerabiles filii, et gratias illi jugiter uberes agite, qui vos de tenebrosa saeculi hujus conversatione ad portum quietis et religionis attrahere et provocare dignatus est. Cogitate jugiter unde existis, et ubi pervenire meruistis. Reliquistis fideliter mundi tenebras, et lucem Christi feliciter videre coepistis. Contempsistis libidinis incendium, et ad castitatis refrigerium pervenistis; respuistis gulam, et abstinentiam elegistis; repudiastis avaritiam atque luxuriam, et charitatem vel misericordiam tenuigo vos, venerabiles filii, ut quantum estis securi de praeteritis, tantum sitis solliciti de futuris. Omnia enim crimina vel peccata cito ad nos revertuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sumotam̃ tepedus ad monere feruentes
uentus & neglegens. incitare currentes. Lan¬
guidus sanis consiliũdare : & inuia remanens
ad & noe patriȩ desideriũ uos ꝓuocare & qui
einiun dũ scñ uotũ urm̃ frequentius uisitare
nonu al cisenbanc adminitiunculã serenitatiur̃e
a duicẽ p̃sentiȩmee pie & humilitransiitto
edbanc p̃suptionẽ sicut dixi: ipsamihi caritas
inger ÷quetimere ñ nouit Ideo rogouene¬
rabili filui ut audatiȩ meȩ uemã dantes. que¬
cuq suggero patient̃ & benigne suscipiatis &¬
q copidsenter rustititati & uerecundiẽ mgae
qunleuꝙ exortationẽ meã secretius religite
pulli aliitribuentes nec cuiuscuq erudite aures
sermonis siri asperitate feriantur. Noseni doꝓpitio
ca rihil sinixtrũ deurã conuersatione sẽĩ o¬
sima doceamus tamen pp̃t multiples laqueor
numicide quodicit᷑. uisa sunt nomira mille no¬
endiartus mille: propt̃ illius ergo uenenoss

Expanded text:
praesumo tamen tepidus admonere ferventes, praesumo tamen tepidus admonere ferventes, lentus et negligens incitare currentes, languidus sanis consilium dare, et in via remanens ad aeternae vos patriae desiderium provocare. Et quia secundum sanctum votum vestrum frequentius vos visitare non ad vicem praesentiae meae pie et humiliter transmitto. Sed hanc praesumptionem, sicut dixi, ipsa mihi charitas ingerit quae timere non novit. Ideo rogo vos, venerabiles filii, ut audaciae meae veniam dantes, quaecunque suggero patienter et benigne suscipiatis; et consulentes rusticitati vel verecundiae meae qualemcunque exhortationem meam secretius relegite, nulli alii tribuentes, ne cujuscunque eruditae aures sermonis nostri asperitate feriantur. Nos enim Deo propitio licet nihil sinistrum de vestra conversatione sanctissima sciamus, tamen propter multiplices laqueos inimici de quo dicitur, Cui sunt nomina mille, nocendi artes mille; propter illius ergo venenosas
Abbreviated transcription (Latin):
uirũ: in anna post. In maria ꝓp̃t̃ uirũ.
humilis inparo ad oboediendũ. liberam pau¬
caritas fr̃s Rm̃i anima ẽ omniũ scriptura¬
rũ Proph&iȩ uirtus scientiȩ solidam̃tũ
fidei fructus diuitiȩ. pauperũ uitamori¬
entiũ hanc ergo fidelit̃ r&inete hancto¬
tacorde & tota animiuirtute diltom
huic iugit adherete. Sauisente dbi ⁊ sip¬
niduleedine dulcior sotidasipius ñ haba
amiarctudire conuersatio ipsius. n baba
dolũ Sullã uolueritis ex integro corde tene¬
re: & in hoc selo uos faci& cũ gͦ audio dĩpcep¬
ta ꝑficere : & in futuro ad p̃mia & naꝑuenire
ereor uenerabilis filii: nedũ uobis ꝓ
c̃ seruandã qui &es uel pudititia
rustico imperitoq sermone aliquid
p̃sumo suggerere apud illos qui nesciunT
quanta sit uirtus caritatis. notã uide arcari¬
tatis. p̃sũptionis incurre. Ego enĩ lic& peccato¬
rũ meorũ sim conscius & ur̃e puritatis nsi ignarꝰ.

Expanded text:
virum, in Anna post virum, in Maria propter virum, virum, in Anna post virum, in Maria propter virum, humilis in Petro ad obediendum, libera in Pauarissimi, anima est omnium Scripturarum, prophetiae virtus, scientiae solidamentum, fidei fructus, divitiae pauperum, vita morientium. Hanc ergo fideliter retinete, hanc toto corde et tota animi virtute diligite, huic jugiter adhaerete. Suavis enim est Domini dulcedine dulcior. Societas ipsius non habet amaritudinem, conversatio ipsius non habet dolum. Si illam volueritis ex integro corde tenere; et in hoc saeculo vos faciet cum gaudio Dei praecepta perficere, et in futuro ad praemia aeteereor, venerabiles filii, ne, dum vobis pro conservanda quiete vel pudicitia rustico imperitoque sermone aliquid praesumo suggerere, apud illos qui nesciunt quanta sit virtus charitatis, notam videar praesumptionis incurrere. Ego enim licet et peccatorum m
Abbreviated transcription (Latin):
a excipere : Quia sine illa necieiuna necui¬
gria necorationes nec elemosine nee fi¬
es aqq uirginitas ullũ hominẽ aduua¬
reptest & quia decaritate acdmnonenapi sdx¬
Incarite radicati & fundati & radixbono¬
rũ omniũ ẽ caritas. Euidentissime cons¬
tat: quod quomodo que lib& arbor pulchra
& amoena & florib: ac fructib: plana : sunea
ra dix uiua ñ fuerit omnis eius. pulchritudo
marcescit: ita & quelib& xp̃ianus si reliqua
bona operatãquã in ramis se habere mons¬
trauerit : & de ipsis sine caritate p̃sumens radi¬
cẽ ipsus caritatis habere noluerit: sineullis
fructib: sterilis remanebit. Vera enĩ caritas
in aduersitatib tolerat. in ꝓs peritatib tẽpe¬
rat induris passionib: fortis. in bonis operib
hilaris inteptatione tutissima: int̃ueros.
fratres. dulcissima: int̃ falsos. patientissima
int̃ insidias: in nocens: int̃ iniquitates gemens
inueritaterespirans. Casta in sus anna in

Expanded text:
atur excipere: quia sine illa nec jejunia, nec viatur excipere: quia sine illa nec jejunia, nec vigiliae, nec orationes, nec eleemosynae, nec fides atque virginitas ullum hominem adjuvare valent. Et quia de charitate nos aditate radicati et fundati, et radix omnium bonorum est charitas, evidentissime constat quod quomodo quaelibet arbor pulchra et amoena et floribus ac fructibus plena, si in ea radix viva non fuerit, omnis ejus pulchritudo arescet: ita et quilibet Christianus si reliqua bona opera tanquam in ramis se habere monstraverit, et de ipsis sine charitate praesumens radicem ipsius charitatis habere noluerit, sine ullis fructibus sterilis remanebit. Vera enim charitas in adversitatibus tolerat, in prosperitatibus temperat, in duris passionibus fortis, in bonis operibus hilaris, in tentatione tutissima, inter veros fratres dulcissima, inter falsos patientissima, inter insidias innocens, inter iniquitates gemens, in veritate respirans, casta in Susanna in
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ẽ. quid pauꝑ de &̃ poteritsiꝑ caritatẽ dm̃ha¬
bere meruerit⁊ & econtra quid diuiti t̃rena
facultas ꝓderit : si dm̃ habere non meruerit &
ne moũ quã dm̃ uidebit: Nolite uobis sine ca¬
ritate blandiri: &iã sireliquabon a o pera ꝑfe¬
ceritis. sed tim&e illud qđ scriptũ ẽ: Quiuniũ¬
sã legẽ seruauerit: offendat aut̃ inunũ fact̃
ẽ. omniũ reus : Quod ẽ hoc unũ nisi uera & ꝑ¬
fecta caritas: de quaiterũ apłs dix̃ Omnis lex
unosermone impl&ur Diliges ꝓximũ tuũ tã¬
quã te ipsũ: Nã in tantũ reliqua operasine cari¬
tate nihil ꝓsunt : iut libera uoce dam& apłs:¬
idistribuere incibos pauperũ om̃s faculta¬
tes meas & tradidero corpus meũ ut ardeã
canitatẽ aut̃ ñ habuero nihil mihi ꝓqͥest.
Etideo quia ipsa ẽ uera caritas qui om̃s homi¬
nes diligit: Quise cog noscit uel unũ hominẽ
odiobabere festin& amaritudinẽ fallis
euamere : ut dulce dinẽ caritatis insemere¬

Expanded text:
d pauperi deesse poterit, si per charitatem Deum habere meruerit? Et contra quid diviti terrena facultas proderit, si Deum habere non meruerit? Anunquam ullus Deum videbit. Nolite vobis sine charitate blandiri, etiamsi reliqua bona opera perfeceritis; sed timete illud quod scriptum est: Qui universam legem servaverit, offendit autem in uno, factus est omnium reus, quod est hoc unum, nisi vera et perfecta charitas, de qua iterum Apostolus dixit: Omnis lex uno sermone impletur, Diliges proximum tuum sicut teipsum. Nam in tantum reliqua opera sine charitate nihil prosunt, ut libera voce clamet Aposfacultates meas, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Et ideo quia ipsa est vera charitas quae omnes homines diligit; qui se cognoscit vel unum hominem odio habere, festinet amaritudinem fellis evomere, ut dulcedinem in se charitatis mere
Abbreviated transcription (Latin):
b fabulis ꝑ didi. hanc sifratres de omnib: ne¬
glegentus nr̃is conpungamur incubilib: idẽ
gaudebitis Nos uero uobis ꝓsalutis urȩ̃ ad quisi¬
tionẽ subdidis. Don & illius pi&as uita desermone

Expanded text:
in vanis perdidi? Ac sic, fratres, de omnibus nein vanis perdidi? Ac sic, fratres, de omnibus negligentiis nostris compungamur in cubilibus , id est, gaudebitis, nos vobis pro salutis vestrae acquisitione subdetis. Donet autem illius pietas, ut ita de sermone