comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
landꝰ sortes suas: ⁊ cognouit detͥmetũ
Raroli. Et mandauit ei: ut sequẽti die
plenariũ si uellet bellũ faceret. Quod
ab ut᷑q cõcessũ est. Tũc astiterũt qͥdã
xp̃iani: qͥ sero ante diẽ belli arma sua
bellia studiosis sime p̃parantes hastã
suas erectas infixũt in t̾ra ante cast᷑
p̾mitiũ basilica iugẽs ⁊ obtima ius¬
su ⁊ auxilio karoli cõstrusta est: et
magna uilla ⁊ pingissima. Istas has¬
tas sũmo mane cortitib ⁊ fr̃o dib de¬
derũt eas ꝓpe t̾rã. Et radices q̃ remĩa¬
serãt in t̾ra in modũ ꝑticaꝵ: ex se ptꝰ¬
ea magna gen̾arũt arbusta. Q̾ ad¬
huc ui illo loco apparẽt. Erãt eiũ illoꝵ
młte haste: deligius fraxineis. Mira
lo uollandi pr ⁊ eqͥs karoli ꝑemptus.
Tũc karolus stans pedes cũ duob mili
tã die ueuerũt karolo in auxiliũ. miͣ
marqͥsii de lotis ytalie: cũ .nii᷑ nulib
uiroꝵ bellatoꝵ. Qd̃ ut aygolandus
agnouit in fugã u̾sus est. Et tũc ka¬

Expanded text:
landus sortes suas, et cognovit detrimentum Caroli; et mandavit ei, ut sequenti die plenarium, si vellet, bellum faceret. Quod ab utroque commissum est. Tunc astiterunt quidam Christiani, qui sero ante diem belli arma sua bellica studiosissime praeparantes, hastas suas erectas infixerunt in terra, ante castrPrimitivi basilica ingens et optima jussu et auxilio Caroli constructa est, et magna villa et pinguissima. Istas hastas suderunt eas prope terram, et radices quae remanserant in terra in modum perticarum, ex se postea magna generarunt arbusta, quae adhuc in illo loco apparent. Erant enim illorum multae hastae de lignis fraxinis. Mira lo Rothlandi pater, et equus Carolo peremptus. Tunc Carolus stans pedes cum duobus milltera die venerunt Carolo in auxilium quatuor marquisii de locis Italiae, cum quatuor millibus virorum bellatorum. Quod ut Aigolandus agnovit, in fugam versus est: tunc Ca
Abbreviated transcription (Latin):
Prima mansio repentia. scd̃a ambulan¬
tia. t̾tia uolantia. Ite ꝑ singłos angu¬
los ascendentib a frigore orientis .i
a suꝑbia. pͥma marisio est timor scd̾a
ẽ dolor. t̾cia ẽ amor. Ascendentib a ca¬
lore otcidentis id est a cõcupistentia car¬
nis: pͥma mansio ẽ patientia. scd̃a est¬

Expanded text:
Prima mansio sunt repentia, secunda ambulantia, tertia volantia. Item per singulos angulos ascendentibus a rigore orientis, id est a superbia, prima mansio est timor, secunda est dolor, tertia est amor. Ascendentibus a colore occidentis, id est a concupiscentia carnis, prima mansio est patientia, se
Abbreviated transcription (Latin):
dñe. Cuidam autẽ ꝑegrino nõie petro
apparuit sc̃s andreas apłs demonstrãs
ei locũ in ecclia bĩ petri in quo inuenien¬
da erat lantea saluatoris. Non młto ptꝰ
ignis de celo cad̾e usus est incastra tur¬
coꝵ uocte. Panis patimatiꝰ ⁊ ꝑ moditꝰ
bizandeo uendebat᷑: equiue carnes ⁊
Gallina .xo. solidis ouuĩ duob solid nux
ł glans uno app̾ciebat᷑ denario. Hanc
passionẽ ꝯtinuam tolauerũt: diebus
.xxxui. Stepħ̾s int̾im comes blesensis
ꝓpt̾ in firmitatẽ secesserat apd̃ alexan¬
driam que nõ longe abest ab antiochia
cõualescendi gr̃a. Cuiꝰ reditũ om̃s exp̾ta¬
bant. qͥa uir cõsilu erat. Qoi ut audiuͭ
turtos ciuitatẽ tirtumuallesse latent᷑
montana ꝯsendit. ⁊ festinant̾ claudesti¬
nus discessit. putans suos de fecisse: uł
iu breui defecturos fore. Et ꝑueniens
ad imꝑatorẽ qui tũ magna młtitudĩe
grecoꝵ ⁊ galloꝵ in auxiliũ nr̃oꝵ ueniebat.
ꝑsuasit ei ut reu̾teret᷑. Hant offensam ⁊

Expanded text:
ne. Cuidam etiam peregrino, nomine Petro, apparuit sanctus Andreas apostolus, demonstrans ei locum in ecclesia Beati Petri, in quo invenienda erat lancea Salvatoris. Non multo post ignis de coelo cadere visus est in castra Turcorum nocte. Panis paximatius et permodicus Bizantheo vendebatur. Equinae carnes et Gallina 15 solidis, ovum duobus solidis, nux juglans appretiabatur denario. Hanc passionem continuam toleraverunt diebus 36. Stephanus interim comes Blesensis propter infirmitatem secesserat apud Alexandretam, quae non longe abest ab Antiochia convalescendi gratia. Cujus reditum omnes exspectabant, quia vir consilii erat. Qui ut audivit Turcos civitatem circumvallasse, latenter montana conscendit, et festinanter clandestinus discessit, putans suos defecisse, vel in brevi defecturos fore; et perveniens ad imperatorem, qui cum magna multitudine Graecorum et Gallorum in auxilium nostrorum veniebat, persuasit ei, ut reverterentur. Hanc offensam et
Abbreviated transcription (Latin):
dñs cũ beatissima genitͥte toris
sua ⁊ petro apło. cruce suꝑ caput dũi
uindicaturũ de ius ⁊ mala sua allis
redditurũ: mat̾ inisericordie ⁊ bẽ petrus
cetiderũt ad pedes eiꝰ supplicantes ne pro
paucoꝵ culpis tũctis irasc̾et᷑. Oui p̃cib
illoꝵ atqiuescens dixit p̃sbr̃o. Uade ⁊ dic
bis remouete ab usũ. ⁊ infra .u. dies si¬

Expanded text:
nus cum beatissima Genitrice sua, et Petro apostolo, cruce super caput Domini vindicaturum de illis, et mala sua illis redditurum; mater misericordiae, et beatus Petrus ceciderunt ad pedes ejus, supplicantes, ne pro paucorum culpis cunctis irasceretur. Qui precibus eorum acquiescens dixit presbytero. Vade et dic bis removete abusum, et infra qui
Abbreviated transcription (Latin):
corẽ domꝰ tue ⁊ c̃. Assentio. Patiamur
⁊ hͨ fieri in eccĩa. qr ⁊ si noxia sunt uami
⁊ auaris. nõ tñ simplicib ⁊ deuotis.
Cet̾um in claustris corã legentib fc̃ib
qͥd facit illa ridicula mõstruositas.
mira deformis formositas ac formo
Qͥ sanhomines. Qͥ maculose tygrideᷤ
Quid nulites pugnantes. Ꝙ uenato¬
res tubycinantes. Uideas sb̾ uno capi
serpentis. illinc in pisce caput qͣdiuꝑe¬
dis. Ibi bestia p̃fert equũ. caprã tͣhẽs
cetro dimudiã. Hinc cormitũ aiãl eqłm
gestat p̾t̾ius. Tam multa deniq tã
pare singula ista mirando: qͣm ĩ lege
dĩ meditando. Pro d̾õ si nõ pudet in ep¬
tiaꝵ tur uł nõ piget expensaꝵ:¬

Expanded text:
oriae tuae . Assentio: patiamur et haec fieri in ecclesia: quia etsi noxia sunt vanis et avaris, non tamen simplicibus et devotis. 29. Caeterum in claustris coram legentibus fratribus quid facit illa ridicula monstruositas, mira quaedam deformis formositas, ac formosquid semihomines? quid maculosae tigrides? quid milites pugnantes? quid venatores tubicinantes? Videas sub uno capitserpentis, illinc in pisce caput quadrupedis. Ibi bestia praefert equum, capram trahens retro dimidiam; 540 hic cornutum animal equum gestat posterius. Tam multa denique, tampare singula ista mirando, quam in lege Dei meditando. Proh Deo! si non pudet ineptiarum, cur vel non piget expensa
Abbreviated transcription (Latin):
ad aliuid bm̃ silentiũ future bĩtudi¬
nis ꝑuen̾it: ꝙͥ petat ult̾ius nõ hebet
uũc .n. silebit iniqͥtas hũndabit
caritas. Nec qͥtqͣm ibi deficiet: uͥ unꝰ¬
quisq oĩa hũtẽ in se ht̃. Tũc .n. erit

Expanded text:
ad illud beatum silentium futurae beatitudinis pervenerit, quod petat ulterius non habebit. Tunc enim silebit iniquitas, abundabit charitas; nec quidquam ibi deficiet, ubi unusquisque omnia habentem in se habebit. Tunc enim erit
Abbreviated transcription (Latin):
undiq munit᷑ ut ores ut hũndes. ut
reficiaris: ut quiesc̾e possis. Pax et̾na
ꝑ simlitudinẽ q oratoriũ ẽẽ dr̃. qr qui
uincula seu carterẽ mũdi huiꝰ euaserũt
ad illud cõfugiũt ut saluent᷑. Cellaniũ¬
pace sis. licet hũndes diuitus licet fru¬
ałis ad libitũ possessis: nicħ tũ ꝓderit.
nͥ qͥescas in dormitorio tͣnͣqͥlle mẽtis.
uentoꝵ turbine. ñ ad iuchilant᷑ uetus¬
tate. S in columes ⁊ integre ꝑ manẽt
sñ fine: ut sit pax sine ꝑturbatõne
hũndantia sũ dununitõe: sacieras sñ
fastidio. quies sũ tedio. Qui gͥ ad illud¬
claustrũ ꝑfc̃e bĩtudinis ꝑuenire desid̾at
necesse ẽ ut adhuc in domo ꝓbatõnis
manens. ordinẽ p̃dicti claust̾ diligẽt᷑
addiscat. Domꝰ siquidẽ ꝓbatõis: ẽ ui¬
ta regularis. In hac domo discimus.
ꝙ in futura fac̾e debeamꝰ Hic ꝓbam᷑.
ut iͥ recipiam᷑. In hac domo hẽmꝰ xp̃m
bĩtuduus in qͣdro ponit᷑. ut ex oĩ par¬

Expanded text:
ium, ut ores, ut abundes, ut reficiaris, ut quiescere possis. Pax aeterna per similitudinem quasi oratorium dicitur, quia qui vincula seu carcerem hujus mundi evaserunt, ad illud confugiunt ut salventur. Hic oratpace sis, licet abundes divitiis, licet fruaris ad libitum possessis; nihil tamen proderit, nisi quiescas in dormitorio tranquillae mentis. ventorum turbine, non annihilantur vetustate, sed incolumes et integrae permanent absque fine, ut sit pax sine perturbatione, abundantia sine diminutione, satietas sine fastidio, quies sine taedio. Videsne quclaustrum perfectae beatitudinis pervenire desiderat, necesse est ut adhuc in domo probationis manens, ordinem praedicti claustri diligenter addiscat. Domus siquidem probationis est vita regularis. In hac domo discimus quid in futura facere debeamus. Hic probamur, ut ibi reficiamur. In hac domo habemus Christum beatitudinis in quadro ponitur, ut ex omni par
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ a lumĩe uult̾ eiꝰ. Unũ quidẽ erat neceᷤᷤ¬
sariũ. s qui nec in uno figutͣ nͨ młtis
ex̾cem᷑. in qͦ ordine ꝯputabim᷑. Utinã
cũ illo de quo apłs dicit. Ei qͥ nõ oꝑa¬
t᷑ credenti aut̃ ii eũ qͥ iustificat upiũ:
reputat᷑ fides eiꝰ ad iustitiã scd̃m ꝓpoĩ

Expanded text:
et a lumine vultus sui. Unum quidem erat necessarium: sed qui nec in uno figimur, nec in multis exercemur, in quo ordine computabimur? Utinam cum illo de quo Apostolus dicit: Ei qui non operatur, credenti autem in eum qui justificat impium, reputatur fides ejus ad justit
Abbreviated transcription (Latin):
sam. siue timor impulerit: siue cupi¬
ditas trax̾it. S ⁊ si fallunus hoĩes in¬
stos nõ nos ꝑmittas. ut qu uolentes
faliẽte fallamꝰ nosin ip̃os. Nõ laboram̃.
qi uł nõ possumꝰ uł nõ pꝰse nob̾ uidemur
uł a cõsuetudine ocu ⁊ deliciaꝵ nr̃aꝵ noᷤᷤ

Expanded text:
m, sive timor impulerit, sive cupiditas traxerit. Sed et si fallimus homines inscios, non nos permittas, ut quasi volentes fallere te, fallamus nosmetipsos. Nos non laboramus, quia vel non possumus, vel non posse nobis videmur, vel consuetud
Abbreviated transcription (Latin):
b degentes. angustiati afflicti qͥb dig-¬
nus nõ erat mũdꝰ ip̃i sͥ cellas fabrica¬
bant. in qͥb tecti tm̃ mͦ ⁊ cirtum septi.
aturbine ⁊ a pluuia tutabãt᷑. in quib
h̾emitice frugilitatis deliciis affiuentes:
locupletabant młtoꝵ. ip̃i egentes. Ip̃i¬
qͦs quo noĩe dignius apeslẽ nescio. hoĩes
b suis. ⁊ de labore suo pauꝑes pastebãt

Expanded text:
tiati, afflicti, quibus dignus non erat mundus. ipsi sibi cellas aedificabant, in quibus tecti tantummodo et circumsepti a turbine et a pluvia tutabantur, in quibus eremiticae frugalitatis deliciis affluentes, locupletabant multos ipsi egentes. Quos quo nomine dignius appellem nescio, homines us suis, et de labore suo pauperes pascebant;
Abbreviated transcription (Latin):
pulcotudines iste ⁊ forensez honestates.
cito uirile ꝓpõitũ eneruant: ⁊ masculum
aũti esseminãt. Nã ⁊ si ip̃o sepe usu so¬
piunt᷑ eaꝵ delectatões ⁊ si sunt aliqͥ qui
Conferunt ⁊̃ nõ modicũ int̾iorib nrĩs
ext̾iora nr̃a ad simuilitudinẽ mentis ap¬
tata ⁊ ꝯpõita. ⁊ hono ꝓpõĩto. suo mͦ res¬
pondentia. Pauꝑior .n. tultꝰ in aluis
tirca amorẽ pauꝑtatis afitit᷑ cõscĩam
S ⁊ intentũ int̾iorib suis aĩm magis
seq al ͤ bi magis ocupatã intentio
sc̃a denuntiat: ut efficacit̾ bone ꝯscĩe

Expanded text:
pulchritudines istae et forenses honestates cito virile propositum enervant, et masculinum animum effeminant. Nam etsi ipso saepe usu sopiuntur earum delectationes, etsi sint aliqui qui Conferunt etiam non modicum interioribus nostris exteriora nostra, ad similitudinem mentis aptata et composita, et bono proposito suo modo respondentia. Pauperior enim cultus in aliiscirca amorem paupertatis afficit conscientiam. Sed et intentum interioribus suis animum magis seque alibi magis occupatam intentio sancta denuntiat; et efficaciter bonae conscie
Abbreviated transcription (Latin):
patiunt᷑. nõ cõforment᷑. nec sic q̃rant
eoꝵ ꝓfectũ: ut pp̃ sos cogant᷑ incurr̾e
ꝓpõiti in religione rigoris defectũ. In
de .ni. subuutrauit ia. deere alieno sũp¬
tuosa ⁊ qͣntũ pudor sũt ambitiosa cel
ta q religiosas tiuasdã nobis creamus
hĩtatõm honestates. in truib tm̃ con¬
passũ est aĩalib ut pene om̃s in hꝰ effet¬
ti simꝰ aĩales. Dimissã .ii. a nou̾ a pr̃ĩb¬

Expanded text:
ompatiuntur, non eis conformentur: nec sic quaerant eorum profectum, ut propter eos cogantur incurrere propositi in religione rigoris defectum. 36. Inde enim jam subintravit de aere alieno sumptuosa, et, quantum pudor vix sinit, ambitiosa cellta , quasi religiosas quasdam nobis creamus habitationum honestates. In quibus tantum compassum est animalibus, ut pene omnes in hoc effecti simus animales. Dimissam enim nobis a patrib
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas refugũ simplicitati. cohabita¬
tio religionis: nͥ sit talis que nolit hũi¬
liari. uł tã bruta ut nõ possit regius
tractari. Bona tñ uoluntas ⁊ si młtũ
sit bruta nõ est deserenda s salutari cõ¬
silio ad laboriosã ⁊ actuosã uitã traus¬
mitcenda: suꝑba ã qͣnͣtũ iuł prudens
sibi uideat᷑ dimutrenda sibi est ⁊ abigen

Expanded text:
civitas refugii simplicitati, cohabitatio religionis: nisi sit talis quae nolit humiliari, vel tam bruta, ut non possit regi vel tractari. Bona tamen voluntas, etsi multum sit bruta, non tamen est deserenda, sed salutari consilio ad laboriosam et actuosam vitam transmittenda. Superba autem, quantumvis prudens sibi videatur, dimittenda sibi est, et abigen
Abbreviated transcription (Latin):
cõuiuiũ ex cõdicto cõsedissẽt ⁊ de pͥora¬
tu sedecidi int̾ se cõsulto decertarent:
dato signo a uiris cõstantini ãbo
fcẽd solio detarbant᷑ ⁊ tonsis capiti¬
b: ad idẽ monast̾iũ ad qd prẽm trãs¬
miserãt ⁊ ip̃i ad philosophandum
cũ monachis tnͣsmittunt᷑. Ita euacu¬
ato palatio abusiuis imꝑatorib:
ip̃e cõstantinꝰ ⁊ romauꝰ filius eiꝰ ex
filia romani imꝑatoris imꝑant
nicus ft̃ imꝑatoris in urbe ueres¬
burch a fr̃e obsessus. ꝓiectis armis
rãz: in tustodiã includit᷑. Erederitus¬
⁊̃ archiep̃c maguntie: a ciuib exclu
dit᷑. Guilłmnꝰ. Hoc arno regnauit e¬
dredus . iiꝰ. ex filiis edwardi: aunis
agceleraret: noce de suꝑ sonautẽ audi¬
uit. modo rex edredꝰ obdormiuit ĩ dño.¬

Expanded text:
convivium ex condicto consedissent, et de prioratu sedendi inter se consulto decertarent, dato signo a viris Constantini, ambo fratres solio deturbantur, et tonsis capitibus ad idem monasterium, ad quod patrem transmiserant et ipsi ad philosophandum cum monachis transmittuntur. Ita evacuato palatio abusivis imperatoribus, ipse Constantinus et Romanus filius ejus ex filia Romani imperatoris imperant ricus frater imperatoris in urbe Metelburch a fratre obsessus, projectis armis rans, in custodiam includitur. Fredericus archiepiscopus Maguntiae ione. GUILLELMUS. Hoc anno regnavit Edredus III ex filiis Edwardi annis 9acceleraret, vocem desuper sonantem audivit, modo rex Edredus obdormivit in Do
Abbreviated transcription (Latin):
faciunt. detestant᷑ ⁊ impugnãt. In cor¬
rigibiles sũt: hoc solũ ꝙ uolunt fo¬
re bonũ tredunt obedienciã aut nũ¬
qͣm aut negligent̃ implent: humileᷤ
fr̃es ꝓuocant turbãt silentiũ. Taliũ
figurã gestat philisteꝰ ille: qͥ eg̾ssus
de castris philistiim ꝓuocabat filios
iscł. Cuius magnitudo ⁊ armoꝵ diu̾¬
ꝑu̾se actõis intentõnẽ laudant. Si¬
nistrũ uͦ latꝰ obumbrãt clypeo: dũ sy¬
nistram praue actõis excusant partẽ
tõnẽ ꝑ seuerant. lorita induunt᷑ qua
totũ tegit᷑ corꝰ: q̃n totã defendunt acti¬

Expanded text:
faciunt, detestentur et impugnent. Incorrigibiles sunt: hoc solum quod volunt, esse bonum credunt; obedientiam autem nunquam aut negligenter implent, humiles fratres provocant, turbant silentium: Talium figuram gestabat Philisthaeus ille, qui egressus de castris philisthiim, provocabat filios Israel . Cujus magnitudo et amorum diveperversae actionis intentionem laudant. Sinistrum vero latus obumbrant clypeo, dum sinistram pravae actionis excusant partem. tione perseverant. Lorica induuntur, qua totum tegitur corpus, quando totam defendunt acti
Abbreviated transcription (Latin):
prẽs. utͥsq seuera deb ẽẽ religio. ut a¬
ꝑte ꝑu̾sis resistat in faciem ⁊ otultoꝵ
cõsilia mutet. Sic dauid philistei
entis agnita reu̾b̾at᷑ a sapiente. Chu¬
si ã int̾p̃tat᷑ silentiũ achitofel uero
rina fr̃is. Destruxit gͦ chusi cõsiliũ¬

Expanded text:
riusque severa debet esse religio, ut aperte perversis resistat in faciem, et occultorum consilia mutet. Sic David Philisthaeentis agnita, reverberatur a sapiente. Chusi autem interpretatur silentium; Achitophel vero ruina fratris. Destruxit ergo consiliu
Abbreviated transcription (Latin):
erũsis est seuera religio. S̾uat
honestatẽ seueritas leuitatem castigat
tuet᷑ ab iudoctis. Ip̃a est decor senũ iu
dini. si dulcedine condiat᷑. uultũ reli¬
gionis decorat. Dulcedo p̃lati tͣhit
corrigit. rectitudo dat legẽ delinꝙ̃ ti
dic nec seu̾itas leuitem patit᷑. nec dul¬
cedo dissolutõnẽ: uͨ restitudo lineam
iusticie tnͣsgredi ꝑmittit. Ita p̃lati¬

Expanded text:
ersis est severa religio. Servat enim honestatem severitas, levitatem castigat, timetur ab indoctis: ipsa est decor senum, judini, si dulcedine condiatur, vultum religionis decorat. Dulcedo praelati ad pseveritas corrigit, rectitudo dat legem delinquenti. Sic nec severitas levitatem patitur, nec dulcedo dissolutionem, nec rectitudo lineam justitiae transgredi permittit. Unde Psa
Abbreviated transcription (Latin):
languores q curauit pl̾uos ⁊ di¬
u̾sos. Cuidã sinistre manꝰ digitũ
ex morbo fistule płiũ foraminũ
ꝯtauitate de fossũ. mira cõsolida¬
tõe sanauit. Quidã puer ex casu
gͣuissimo sic opp̃ssus ut motu et
sensu penitꝰ dectitutꝰ tanꝙͣ mortuꝰ
defleret᷑: mox appoĩto de t̾ra suo p᷑¬
tori sacro eiꝰdẽ mͣrtyris cruore ꝯtac¬
ta. in colunus exsurrexit. Qdã
cuiꝰ carnẽ cauter edax sedula cor¬
rosip̃e uorabat. liuitis hiꝰ t̾ra ui

Expanded text:
languoresque curavit plurimos et dilanguoresque curavit plurimos et diversos. Cuiusdam sinistre manus digitum ex morbo fistule, plurium foraminum concavitate defossum, mira consolidatione sanavit. Quidam insuper puer ex casu gravissimo sic oppressus, et motu et sensu penitus destitutus, tanquam mortuus defleretur, mox apposita de terra suo pectori, sacro eiusdem martiris cruore contacta, incolumis exurrexit. Quedam cuius carnem cancer edax sedula corrosione vorabat, linitis huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabile dependentes plures
ꝑ se ip̃as absꝙ õi humano ftudio
⁊ minist̾io diuinitꝰ st̃ accense. Qa
ꝯueniens nimis erat ut qͥ igne
ac lumĩe fidei excellent̾ claruerat
singłare de ip̃o ignis ⁊ luminis
miracłm appareret. Quidã aũ dũ
uesc̾et᷑ cũ aliis ⁊ illiꝰ scĩtatẽ ⁊ mi¬
racła de pͣuaret: sũpto qͦdã sb̾hac
obtestatõe morsello qd̾ eũ ñ poss
si circa ħ delinq̃ret tnͣsglutire. sen¬
sit mox ip̃m suo gutti sit h̾entẽ
ille illud penitens ⁊ iã uultꝰ mu¬
tato colore qͣi sentiens uicine mor¬
tis euentũ fcõ infra se uoto qd̃ lĩ¬
guã de cet̾o ad talia ñ laxaret fuit
ꝓtinꝰ illo euomito lib̾atꝰ. Ydropi¬
ca q̃dã ad locũ passionis ip̃iꝰ auxi¬
lio inde ꝑueniens. fusa ibi orõne
sanitatẽ integrã mox recepit. Ob¬
sesse ademonibz longo tꝑe muli¬
eres. mira res martyr ip̃e deiectis
illis cũ młto sangͥns uomitu de
corporib lib̾auit febres expulit

Expanded text:
venerabile dependentes pluries venerabile dependentes pluries per se ipsas absque omni humano studio et ministerio divinitus sunt accense. Quia conveniens nimis erat, ut quoniam igne ac lumine fidei excellenter claruerat singulare de ipso ignis et luminis miraculum appareret. Quidam autem dum vesceretur cum aliis et illius sanctitatem et miracula depravaret, sumpto quodam sub hac obtestatione morsello, quod eum non posset, si circa hec delinqueret transgluctire, sensit mox ipsum gutturi suo sic herentem, uare illico penitens et iam vultus mutato colore, quasi sentiens vicine mortis eventum, facto intra se voto, quod lingua de cetero ad talia non laxaret, fuit protinus, illo evomito, liberatus. Idropica quedam ad locum passionis ipsius auxilio viri perveniens, fusa ibi oratione, sanitatem integram mox recepit. Obsessas a demonibus longo tempore mulieres martir ipse, deiectis illis cum multo sanguinis vomitu de corporibus liberavit. Febres expulit
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ uułt dñs ip̃iꝰ ab scõd̾e scĩtatẽ nͣ
m̾itoꝵ suoꝵ uͥtutẽ suppͥm̾e ĩ occulto
s int̾ lucentia scoꝵ candelabra ma¬
nifestiꝰ ex altare ut oĩb qui ĩ eccłe do¬
mo hĩtãt ꝓ ferat claꝵ lum̃. Nã uͦ in
uita late̾ sic potuit. qͥn miracłoꝵ cla¬
ritate pat̾et. Cuiꝰdã ⁊ enĩ nobilis fili¬
ũ p̃ nimio ⁊ horribili tociꝰ gule tumo¬
re uͦ loqͥ uͭ spirare ualentẽ leuatis ad
deũ manib ⁊ crucis in eũ stõ signacło.
illeq accipiente illiꝰ capã ⁊ ĩfirmo su¬
ꝓpouente loco sanauit. Idẽ ꝙͦ nobilis
qͣ suo appoĩta pectori: mox u̾mem
ꝙͣdã duo hñtẽ capita ⁊ piloꝵ dẽpsi¬
tate uilosũ euouut plena lib̾atõe
sequta. Cuidã ⁊̃ inueni muito in¬
misso digito in eos eiꝰ sue liungue so¬
luto ligamĩe bñficiũ loq̃le ꝯcessit
H̾⁊ alia plura dũ uiu̾et dignatꝰ
est ꝑ eũ dñs oꝑari. post mortẽ uͦ
ip̃ius lampates ad sepulchiũ eiꝰ

Expanded text:
nus ipsius ascondere sanctitatem, nec meritorum suorum virtutem supprimere in occulto, sed inter lucentia sanctorum candelabra manifestius exaltare, ut omnibus, qui in ecclesie domo habitant, proferat clarum lumen. Nam nec in vita latere sic potuit, quin miraculorum claritate pateret. Cuiusdam etenim nobilis filium pre nimio et horribili totius gule tumore nec loqui nec spirare valentem, levatis ad Deum manibus et crucis in eum facto signaculo, illoque accipiente ipsius cappam et in infirmo supponente loco sanavit. Idem quoque nobiqua suo apposita pectori, mox vermen quendam duo habentem capita et pilorum densitate villosum evomuit, plena liberatione sequta. Cuidam etiam iuveni muto, immisso digito in os eius sueque lingue soluto ligamine, beneficium loquele concessit. Hec et alia plura, dum viveret, dignatus est per eum Dominus operari. Post mortem vero ipsius lampades ad sepulchrum eius
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃i ꝑpetuã ⁊ in ꝯtussã stabilitatẽ. Post
ħ ymaginem᷑ qͣi humanũ aĩm de hoc
mu̾do sursũ ad dm̃ ascendentẽ: ⁊ ascendẽ¬
do magis semꝑ ac magis in unũ se col¬
ligentẽ ⁊ tũc sp̃alit̾ iudere pot̾imꝰ formã
arche nr̃e. q̃ ĩ imolata. fuit ⁊ sursũ in
angustũ surrexit. qͦ usq ad mensuram
iuitus tubiti in cacumine suo ꝑueniret

Expanded text:
stabilitatem. Post haec imaginemur quasi humanum animum de hoc mundo sursum ad Deum ascendentem, et in ascendendo magis semper ac magis in unum sese colligentem, et tunc spiritaliter videre poterimus formam arcae nostrae, quae in imo lata fuit, et sursum in angustum surrexit, quousque ad mensuram unius cubiti in cacumine suo perveniret
Abbreviated transcription (Latin):
huc uere corde stabiles eẽ nõ possumꝰ. in¬
t̾im saltim ab ĩmod̾ata distractõe corda
nr̃a colligamꝰ. ut dũ semꝑ uitiu᷑ minꝰ
ĩstabiles fieri semꝑ magis ac magis
incipiamꝰ u̾am stabilitatẽ imitari. &
ut qd̾ loqͥm̃ ꝑ exemplũ manifestiꝰ fiat

Expanded text:
huc vere corde stabiles esse non possumus, interim saltem ab immoderata distractione corda nostra colligamus, ut dum semper nitimur minus instabiles fieri, semper magis ac magis incipiamus veram stabilitatem imitari. Et ut quod loquimur, per exemplum manifestius fiat
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ꝑ singła mom̃ta alie ex aliis exoriẽ¬
tes młtiplicit̾ ꝓdeunt. ne ip̃i uos ꝯpre¬
hend̾e ualemꝰ quo ordine uł qͦmͦ ad cor
ueniũt aut a corde recedũt. Pinde si ordi¬
natas ⁊ stabiles ac nuietas cogitatões
hr̃e uolumꝰ: ab hac ĩmod̾ata distractõe
corda nr̃a co hib̾e studeamꝰ. Hoc aũ fieri
pot̾it: si certas qͣsdam ⁊ de t̾minatas

Expanded text:
liis orientes multipliciter prodeunt, nec ipsi nos comprehendere valemus, quo ordine, vel quomodo ad cor veniunt, aut a corde recedunt. Proinde si ordinatas, et stabiles, ac quietas cogitationes habere volumus ab hac immoderata distractione corda nostra cohibere studeamus. Hoc autem fieri poterit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ necesse maria tnͣsire ⁊ ignotas ex¬
qͥr̾e regiones. ad ꝯꝑandos lapides p̾tõ¬
sos ⁊ marmora electa: nͨ cedros excel¬
sas intisas de libano ꝑ alta maria
sa artificum mulia ꝯgregare: qͥ ⁊ the¬
sauros regũ attenuare possẽt. Nichil
hoꝵ a te postulat᷑ in te ⁊ de te fabricab

Expanded text:
esse est maria transire, et ignotas exquirere regiones ad comparandos lapides pretiosos, et marmora electa, nec cedros excelsas incisas de Libano per alta maria sa artificum millia congregare, qui et thesauros regum attenuare possent. Nihil horum a te postulatur in te, et de te fabricab
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ad cĩrendas scõꝵ reliquias coloniã
ueniente. ⁊ suis indc̃o ieuimo or̃onib
ĩstante. una de nu̾o .xi. nuliũ u̾giniũ no¬
men suũ ⁊ locũ nͥ iacebat specialit̾ de sig¬
nãs. in crastino solẽpuit̾ leuata: ⁊ cũ a¬
liis scõꝵ reliqͥis ad lotũ pe mõstratũ ẽ
ab eo tnͣslata. Seqnti uͦ die ap̃ scm̃ gere¬
onẽ in orõne ꝑ noctans: mane fc̃o ĩme¬
dro eccłie uͥ nullũ apꝑarebat sepulture
uestigiũ effodi p̾ceꝑit: ⁊ corpꝰ sc̃i gereo¬
nis integium absq cerebro honorifice
⁊ diligent᷑ collocatũ inuenit. Sic̃ ⁊ de
ip̃o legebat᷑ qd̃ pars capttis ⁊ ñ totũ
capͭ abscisũ fuit. Qd̃ cũ honore ⁊ reu̾en¬
tia aclero ⁊ ppło eleuatũ ẽ: ⁊ inde pars
uiro dei donata est. Inde p̾mõstratũ re
diens: ⁊ xl. iã cleritos cũ ml̾tis laitis
secũ hñs ꝓfessionẽ eos fac̾e scd̾m apłi¬
tã institutõnẽ ⁊ canonitã regulã bĩ au¬

Expanded text:
ad quaerendas sanctorum reliquias Coloniam veniente, et suis indicto jejunio, orationibus instante, una de numero undecim milium virginum nomen suum et locum, ubi jacebat, specialiter designans, in crastino sol reliquiis ad locum Premonstratum est ab eo translata. Sequenti vero die apud Sanctum Gereonem in oratione pernoctans, mane facto in medio aecclesiae, ubi nullum apparebat sepulturae vestigium, effodi precepit, et corpus sancti Gereonis integrum absque cerebro honorifice et diligenter collocatum invenit; sicut et de ipso legebatur, quod pars capitis, et non totum caput, abscisum fuit. Quod cum honore et reverentia a clero et populo elevatum est, et inde pars viro Dei donata est. Inde Premonstratum retis laicis secum habens, professionem eos facere secundum apostolicam institutionem et canonicam regulam beati Au
Abbreviated transcription (Latin):
actorẽ ultio diuina corripuit. ⁊ manus
ĩ satulegiũ ꝑpetͣuerãt ac pedes quib
raptor aufug̾at arefaciens. intolerabili do¬
iore cõstiuixit. Mox itaq languore cõpuls.
ad eccliam bĩ maioli manib alienis ad¬
uehit᷑. ⁊ mantile sb̃latũ ad ꝯmissi reatus
indiciũ corã cunctis apendit᷑. ⁊ dei clem̃tia
s̾uientiũ p̃cib incoluius ft̃s uelam̃e red¬
didit alienũ: ⁊ recepit semet ip̃m. Pbauit
iͥ quo p̾mo dignatꝰ eẽt: qui beatũ odilonẽ¬

Expanded text:
authorem vltio diuina corripuit, & manus quæ sacrilegium perpetrauerant, ac pedes quibus raptor aufugerat, arefaciens, intolerabili dolore constrixit. Mox itaque languore compulsus, ad Ecclesiam beati Maioli manibus alienis aduehitur, mantile sublatum, ad commissi reatus indicium coram cunctis appenditur, & diuina clementia seruientium sanus & incolumis factus, velamen reddidit alienum, & recepit semetipsum. Probauit ergo quo præmio dignus esset, qui beatum offe
Abbreviated transcription (Latin):
lumẽ es uerũ. ꝓ amore serui tui oduo¬
nis ab hac domo tenebras remoue eã¬
q gr̃e tue luce ꝑfunde. Confestĩ gͦ corusce
lutis spendor enutuit: ⁊ totã domũ suꝑ¬
ni spendoris claritas illustrauit. Si hoc
gͥ agebat odilio tunc sopore dep̾ssus qͥd
putas nũc apd̃ dm̃ potest carnalis sar¬
tine corrũptione solutus

Expanded text:
lumen es verum, pro amore servi tui Odilonis, ab hac domo tenebras dimove eamque gratiae tuae luce perfunde. Confestim de coelo coruscae lucis splendor emicuit, et totam domum superni splendoris claritas illustravit. Si ergo hoc agebat Odilo tunc sopore depressus, quid putas nunc apud Deum potest carnalis sarcinae corruptione solutus
Abbreviated transcription (Latin):
millus ex laicis ĩ p̃sp̃rio stare uł sedere
ad inistͣcõnẽ sacͥ officu cõstituta est.
Decceuit ⁊̃ ut octaue assup̃tõie sc̃e ma¬
rie in ecclia romana celebr̃et᷑. qd̃ ante
fuldensis ordinatꝰ maginitie archiep̃c¬
celebrata synoto magñtie iussu ludora¬
ci regis: msta eccłie ut ilia detreuit. Q̾¬
dã speudo ꝓpħissa dicẽs ĩstare diẽ iudicu
magũtiã sollicitabat: ita ut ⁊̃ aliquos
sacri ordims ad se inclinaret. Q̾ ab ar¬
chiep̃o correpta: cõfessa est se ꝑ sugges¬
sionẽ cuiꝰdã p̃sb̾ri q̃stꝰ causa hͣ fetisse
Anno. it. sca helena imꝑatrix a suo
filio cõsantino magno pͥmo huiꝰ nõiᷤ
imꝑatore rome ĩ eccłia sc̃oꝵ marcellim
⁊ petͥ martyꝵ in mansoleo pup̾eo se¬
pulta ad frantiã arhogiso monacho
tͣnsf̾tur. ⁊ in dyocesi remẽsi magna
francoꝵ uen̾atõe excolit᷑. Enno eiꝰ¬

Expanded text:
rio stare vel sedere ad ministrationem sacri officii constituta est. Decrevit etiam, ut octavae assumptionis sanctae Mariae in aecclesia Romana celebrentur, quod ante Fuldensis, ordinatus Moguntiae archiepiscelebrata synodo iussu Ludovici regis, multa ecclesie utilia decrevit. aedam pseudoprophetissa dicens instare diem judicii, Moguntiam sollicitabat, ita ut etiam aliquos sacri ordinis ad se inclinaret; quae ab archiepiscopo correpta, confessa est, se per suggestionem cujusdam presbiteri quaestus causa hoc fecisseancta Helena imperatrix, a filio suo Constantino Magno primo hujus nominis imperatore Rome in ecclesia sanctorum Marcellini et Petri martyrum in mausoleo purpureo sepulta, ad Franciam a Theogiso monacho transfertur, et in diocesi Remensi magna Francorum veneratione excolitur. 850.
Abbreviated transcription (Latin):
beniuolentiã exhibuit. Amno eidẽ.
xuͭ. harolus rex francoꝵ filios frĩs
su pͥmi regis pipinũ ⁊ karolũ reg¬
nũ inqͥetantes capit: ⁊ in monachũ
atronsos in monast̾iũ trudit

Expanded text:
benivolentiam exhibuit. 852. 12. 8. 7. Karolus rex Francorum filios fratris sui Pipini regis, Pipinum et Karolum, regnum inquietantes capit, et in monachum attonsos in monasterium trudit
Abbreviated transcription (Latin):
lo reclusus urb̃e sibi oĩb q suis hedi¬
b in ꝓpetuũ ab iurauit. Iste gaufridus
moriens. gaufrido sororis sue filio
Huiꝰ fr̃ fulco ducatũ corripuit q̃ cogno¬
minatꝰ ẽ rechin quia gͥmani simpliti¬
tati. crebro infrendẽs. ad ultimũ hono¬
re spoliatũ ꝑpetua teruit in custodia.
hic fulco habuit uxorẽ q̃ relicto eo. phi¬
lippo nupsit regi francoꝵ. Oui a more
eiꝰ ita captꝰ est. ut illa sͥ in oĩb ĩꝑaret cũ
ip̃e om̃ib aliis imꝑare cuꝑet. Denite
oiũ digitis seuocari ⁊ ab om̃i orbe xͥano
se excõitari ꝓpt̃ eiꝰ libidiriẽ: aliqͣntis an¬
nis passus est. Filũ huiꝰ fulconis fu¬
erint: gelfridꝰ marcellus. ⁊ fulco pͥmus
Insidiis suoꝵ necatus est

Expanded text:
lo reclusus, urbem sibi omnibusque suis haeredilo reclusus, urbem sibi omnibusque suis haeredibus in perpetuum abjuravit. Iste Gaufridus moriens Gaufrido sororis suae filio llis. Hujus frater Fulco ducatum corripuit; cognominatus est Rethur; quia germani simplicitati crebro infrendens, ad ultimum honore spoliatum perpetua tenuit in custodia. Hic Fulco habuit uxorem, quae relicto eo Philippo nupsit regi Francorum. Qui amore ejus ita captus est, ut illa sibi in omnibus imperaret, cum ipse omnibus aliis imperare cuperet. Denique omnium digitis se notari, et ab omni orbe Christiano se excommunicari propter ejus libidinem aliquantis annis passus est. Filii ejus Fulconis fuerunt Gelfridus, Martellus et Fulco. Primus insidiis suorum necatus est
Abbreviated transcription (Latin):
dũi: curtis inspectantib. Ait restẽ lig¬
neũ collo eius incorc̾at. alt̃ flagris tͥga
expoliati urgebat. Int̾ hec ille clama¬
bat. Accipe dñe iiserũ fulconẽ ꝑiurũ
tuũ fugitiuũ tuũ. Domũ tñ cõtra desi¬
d̾iũ suũ placide regressus: ptꝰ aliquot
annos filiũ habuit gaufridũ. cog¬
nomẽto marcellũ. Qd̃ cognoniẽ sibi
usurpauerat. qͥa uidebat᷑ om̃s sͥ ob¬
sistentes felititate qͣda cõtund̾e. Nam
dũm suũ comitẽ pictauẽsẽ aꝑto mar¬
te cepit: f̾reis ꝙ uincłis in nodatum
ad ignobilis patis ꝯditiones coegit.
ut burdegala cuuitate cederet ⁊ finib
eiꝰ. ⁊ de cet̾is annuũ uectigal p̃nsitaret
Qui captꝰ ꝑ fr̃i iniuria ⁊ ciboꝵ in opia
ptꝰ triduũ de functꝰ est. Cuiꝰ nou̾cam
marcellus duxit: fr̃es in tutelã suscipi¬
ens. Mox theobaldi comuitis blesiensiᷤᷤ
ingressus lunites: urb̃e turonicã obse¬
dit ⁊ ip̃m in eadẽ. Qui captꝰ. ⁊ in ergastu¬

Expanded text:
ni, Turcis inspectantibus. Alter restem ligneum collo ejus interserat, alter flagris terga exspoliata urgebat. Inter haec ille clamabat: « Accipe, Domine, miserum Fulconem perjurum tuum, fugitivum tuum. » Domum tamen contra desiderium suum placide regressus est. Post aliquot annos filium habuit Gofridum, cognomento Martellum. Quod cognomen sibi usurpaverat, quia videbatur omnes sibi obsistentes felicitate quadam contundere. Nam dominum suum comitem Pictaviensem aperto Marte cepit, ferreisque vinculis innodatum ad ignobilis pacis conditiones coegit ut Burdegala civitate cederet, et finibus ejus; et de caeteris annuum vectigal pensitaret. Qui captus pro ferri injuria, et ciborum inopia post triduum defunctus est. Cujus novercam Martellus duxit, fratres in tutelam suscipiens. Mox Theobaldi comitis Blesensis ingressus limites, urbem Turonicam obsedit, et ipsum in eadem. Qui captus, et in ergastu
Abbreviated transcription (Latin):
qũe pͥmo multis expensis: deinde mul¬
tis ꝓmissis demeruit. Hic phs unũ ha¬
bebat todicẽ. totiꝰ artis cõsciũ: quem
nullo tnͦ gerb̾tꝰ extorq̃re potãt amagi¬
stro. Tandem illũ nocte furatꝰ ẽ auxiliã
te filia pħ̃i cũ qͣ familiaritatẽ assidui¬
tate ꝑauerat. sub seruitali positũ: ⁊ c̃
furto aufugit. Pħs sõpno extit᷑. indi
ponte ligneo qui ꝓximꝰ erat se ocul
uit: pendulus uit̾ pontẽ. ⁊ a quã. ⁊¬
pontẽ amplectẽs: ut nec t̾rã nec aqͣm¬
tangeret. Et ita t̃xentẽ elusit. Ueiẽs
autẽ ao mare: perilitatõnes dyabolo as¬
t̾sito ꝑpetuũ illi pariscit᷑ hoĩm: si se ab
illo gui detiuo illũ inseq̃bat᷑ desensatum
ultra palagꝰ eueheret ⁊ ftm̃ est. Ueniẽs¬

Expanded text:
losophum, quem primo multis expensis, deinde mullosophum, quem primo multis expensis, deinde multis promissis demeruit. Hic philosophus unum habebat codicem totius artis conscium; quem nullo modo Gerbertus extorquere potuit a magistrophilosophi, cum qua familiaritatem assiduitate paraverat, sub cervicali positum, et cum furto aufugit. Philosophus somno excitus indicponte ligneo qui proximus erat, se occultavit pendulus inter pontem et aquam pondem ampletens, ut terram nec aquamtangeret, et ita querentem elusit. Fertur t ad mare. Ibi per incantationes diabolo accersito, perpetuum paciscitur hominium si se, ab illo qui denuo insequebatur defensatum, ultra pelagus eveheret. Et factum est. Se
Abbreviated transcription (Latin):
dũ regẽ. frẽm hͥminigildi. qũe pat̾ uoc¬
te paschali ꝓ cõfessione fideĩ int̾fecit.
leandro autẽ successit ysidorus. uir sc̃s
⁊ doctꝰ. cuiꝰ corpꝰ ur̃a etate a defonsus gal¬
lice rex toletũ tͣnstulit. ad pondꝰ auro
ꝯpatũ. Saraceui autẽ qui gothos sb̃¬
iugauerãt: ip̃i qͦꝵ a karolo magno uit¬
ti. galliciam ⁊ lusitaniã maximas hiͤ¬
panie ꝓuintias amiserũt. Possident
autẽ usꝙ hodie: suꝑiores regiones. E
sic̃ xp̃iani toletũ: ita ip̃i hisꝑalim qm
sibiliã uulgarit̾ uocant capd̾ regni ha¬
bẽt diuinatõib ⁊ incãtatõib more gẽtis
intenti. Ad hos ueniẽs gerb̾tꝰ uitit scĩa
ptolonieũ inascralabio: alcandium ĩ¬
dicit ⁊ cautꝰ auiũ. ⁊ uolatus misf̾inmr:
⁊ tenues ex inf̾uo exire figuras. Qra¬
driuitũ ꝙͦꝵ ita ebibit: ut illas ĩ galliã
reuocatet iam dudũ ob soletas. Qui¬
batũ pͥmꝰ a sarracenis capiens regulas
dedit: q̃ uix incelligũt᷑ asudantib aba¬

Expanded text:
dum regem fratrem Hermenegildi, quem pater nocte Paschali pro confessione fidei interfecit. Leandro autem successit Isidorus vir sanctus et doctus, cujus corpus nostra aetate Alfunsus Galliciae rex Toletum transtulit ad pondus auro comparatum. Saraceni autem qui Gothos subjugaverant, ipsi quoque a Carolo Magno victi, Galliciam et Lusitaniam maximas Hispaniae provincias amiserunt: possident autem usque hodie superiores regiones; et sicut Christiani Toletum, ita ipsi Hispalim, quam Sibiliam vulgariter vocant, caput regni habent, divinationibus et incantationibus more gentis intenti. Ad hos veniens Gerbertus, vicit scientia Ptolomaeum in astrolabio, Alcandrum idicit et cantus avium, et volatus mysterium, et tenues ex inferno excire figuras. Quadruvium quoque ita ebibit, ut illas in Galliam revocaret jamdudum obsoletas. Abacum primus a Sarracenis capiens, regulas dedit, quae vix intelliguntur a sudantibus aba
Abbreviated transcription (Latin):
gẽmis ornatas. S ⁊ lectoria poĩta
erant coram eis aurra: qͥb suppositi e¬
rant libri: aureis litt̾is scͥpti. ⁊ canta¬
bant dũo alła cũ nouo cantico ⁊ tã
dulci melodia: ut cunctoꝵ p̃t̾itoꝵ obi¬
liuisc̾et᷑ aĩa. tĩ semel audiret uoces eoꝵ¬

Expanded text:
gemmis ornatas. Sed et lectoria posita erant coram eis aurea, quibus superpositi erant libri aureis litteris scripti, et cantabant Domino Alleluia in novo cantico, et tam dulci melodia, ut cunctorum praeteritorum oblivisceretur anima quae semel audiret voces eo
Abbreviated transcription (Latin):
his trib comittib sibi ad iunctis.
ueritas in nobis ꝓficit. ⁊ in alta se
atcollit. ⁊ eo us se ꝑ cotidiana incre¬
menta exaltat: donec p̃dicti monitiᷤᷤ
ũtitẽ tangat O qͣm multos hodie
uidemꝰ studiosos in lectõe: desidiosoᷤ
in oꝑe. tepidos in orõne. p̾sumẽtes
tñ montis hꝰ tatumina posse app̃hẽ¬

Expanded text:
His tribus comitibus sibi adjunctis, veritas in nobis proficit, et in alta se attollit, et eousque se per quotidiana incrementa exaltat, donec praedicti montis verticem tangat. O quam multos hodie videmus, studiosos in lectione, desidiosos in opere, tepidos in oratione, praesumentes tamen montis hujus cacumina posse appre
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ orõis. Abs dubio sine ingenti ex̃¬
citio. sine freꝙ̃ti studio sine ardenti
desid̾io: ad ꝑ fectã sc̃ie altitudinem
mens nõ sbleuat᷑. Multi montis huiꝰ¬
iã se credunt app̃hendisse supp̃ma
cũ cõstet eos eiꝰ uix tetigisse extrema. lxx¬

Expanded text:
onis. Absque dubio sine ingenti exercitio, sine frequenti studio, sine ardenti desiderio, ad perfectam scientiae altitudinem, mens non sublevatjam se credunt apprehendisse suprema, cum constat eos ejus vix tetigisse extrema.
Abbreviated transcription (Latin):
uire suo creatori. ⁊ sic discunt bñ ama¬
re qr sciunt bene oꝑari. Corꝑe fortes
sunt: qͦs natura solidauit ad tolan¬
dos labores. quoꝵ qͥda ty pro sit oꝑa¬
ri possũt s uolunt: alii possũt᷑ uolũt
Alii uo plus uolũt: ꝙͣ ꝙ pati possũt
Qoi corꝑe fortes. debiles ã aĩo: parcunt
S se ip̃os amantes. Sectant᷑ otium:

Expanded text:
discretione: et sic discunt bene amare, quia sciunt bene operari. Corpore sunt fortes, quos natura solidavit ad tolerandos labores, quorum quidam quod prosit operari possunt, sed nolunt; alii possunt, et volunt; alii vero plus volunt quam pati possuntqui corpore fortes, debiles autem animo, parcunt sibi, seipsos amantes, sectantur otium,
Abbreviated transcription (Latin):
fortiores. alii fortissimi. fortis thobi¬
as. fortior iob: fortissimꝰ abraham.
ditate .s. ⁊ carnalitate. Thobias ꝯmisit.
cuniã iste substantiã: ille domũ trã¬
⁊ coguatõnẽ. Unus in spe: alt̾ pacient᷑
alius uͦ sponte. Primꝰ egenti ꝯpatiẽ¬

Expanded text:
fortiores, alii fortissimi. Fortis fuit Tobias, fortior Job, fortissimus Abraham. ditate et carnalitate. Non cessit cuniam, iste substantiam, ille domum, terram, cognationem suam. Unus in spe, alter patienter, tertius sponte. Primus egenti compatie
Abbreviated transcription (Latin):
te: ꝙ sũt aĩalia mũda. septena ⁊ seꝑ¬
tena. Qui septiformi gr̃a ⁊ oꝑib lu¬
cis sabbatũ ex sabbato acepti ĩa dig¬
ni sũt octaue cõscribi: qͥ nim̾us tm̃
ĩ archa saluatꝰ ẽ. Introdue ⁊ nos ad
te ꝑostiũ lateris tui. ꝙ ẽ fides eccĩe
⁊ claude ostiũ a foris. donec tͣnͣseat in¬
iqͥtas. Et cessante diluuio. it̾m nob̃
aꝑias ostiũ: nõ iã fidei s sp̃ei. ostiũ
cõtͣ ostiũ: ꝙ in mõtis edifitõ ꝓpħe mõ
stratũ ẽ. It̾m tñ ⁊ senestr̃a hẽs ĩ archa:
ꝑ qͣm dilectꝰ mittit manũ suã. ⁊ co¬
lumbã suã extitat. Surge inquiens
amica mea: sp̃osa mea. colũba mea:
⁊ ueni. Et cũ euolat pꝰte. ut app̃hen¬
dat te: tu effugis. ⁊ ascendis super
therubim: ⁊ uolas suꝑ penas uento¬
rũ. ut ñ inueniat pes colũbetue so¬
lidũ qͥd de te u̾reqͥescat: nisi it̾m ad
archã tuã reu̾tat᷑ ⁊ tu manu app̃hẽ¬
sã it̾m in sua mansiuncła reponas

Expanded text:
ia sunt animalia munda septena et septena qui septiformi gratia et operibus lucis. Sabbatum ex Sabbato adepti jam digni sunt octavae conscribi; qui numerus tantum in arca salvatus est. Introduc et nos ad te per ostium lateris tui, quod est fides Ecclesiae, et claude ostium a foris donec pertranseat iniquitas. Et cessante diluvio, iterum nobis aperias ostium, non jam fidei sed spei; ostium contra ostium quod in montis aedificio Ezetratum est. Interim tamen et fenestram habes in arca, per quam dilectus mittit manum suam, et columbam suam excitat: Surge, inquiens, amica mea, speciosa mea, columba mea; et veni. Et cum evolat post te ut apprehendat te, tu effugis, et ascendis super cherubim, et volas super pennas ventorum: ut non inveniat pes columbae tuae solidum quid de te ubi requiescat; nisi iterum ad arcam tuam revertatur, et tu manu apprehensam iterum in sua mansiuncula reponas.
Abbreviated transcription (Latin):
deo ⁊ scõ petro ⁊ toti eccłie se ualde p̾casse ĩ
pastorali cura q̃ ei ad regendũ erat ꝯmis¬

Expanded text:
Deo et sancto Petro et toti aecclesiae, se valde peccasse in pastorali cura, quae ei ad regendum commis
Abbreviated transcription (Latin):
tabo. Ippa guippe ꝑ se scõꝵ uita fidelit̾
enarrata sit rutilat: ut splendorẽ acͣ¬
rati sermonis. ad illustrãda corda fi
deliũ nõ requirat. Huc accedit. quia
rusticitas sermonis uiculti suspitõnẽ
uix sufficit ut elimatuta salte depirat
eloqͥũ quomͦ nouit fabricare sigmẽtũ¬
repente oũn fere membroꝵ languore
ta ꝯpendiis ꝑ diu̾sa ꝓcul abiret. Puer¬
cepit. si ualuas eccł̃ie qͦlibet nisu pos¬

Expanded text:
o. Ipsa quippe per se sanctorum vita fideliter enarrata sic rutilat, ut splendorem accurati sermonis ad illustranda fidelium corda non requirat. Huc accedit, quia rusticitas sermonis inculti suspicionem vix sufficit, ut elimatum saltem depromat eloquium, quomodo noverit fabricare commenturepente est omnium fere membrorum languore ta compēdiis, per diuersa procul abiret. Puercœpit si valuas Ecclesiæ quolibet nisu pos
Abbreviated transcription (Latin):
rii uasa cõfregit: in signia ecclie ornam̃¬
ta distraxit. Corone tͦ qͣm sibi imꝑator
henritꝰ ob sui memoriã distinauerat: ñ¬
nuare ieiunis. ⁊ asperrimis edomare
ib coartabat. In ꝑcipiendis aũ ita se
moderabat᷑ edulus: ut appoĩta queꝙ ꝯ
tingens ac naturali dũ taxat netessita¬
ti dispensatiue sb̃seruiens: ⁊ uanitatẽ
suꝑscitõis effugeret: ⁊ sobrietatis cõtinẽ¬
tiam reseruaret In ꝓ młgandis porro
iudiciis ac modis puie p̃figendis. tã
pius erat: ⁊ tanta m̾entib hũanitate
ꝯpaciens. ut ne qͣqͣm districtũ prĩs im

Expanded text:
rij vasa confregit, insignia Ecclesiæ ornamenta distraxit: coronæ quoque quam sibi Imperator Heinricus, ob sui memoriam destinauerat, nnuare ieiuniis, & asperrimis edomare xibus coartabat. In percipiendis autem ita se moderabatur eduliis, vt apposita quæque contingens, ac naturali dumtaxat necessitati dispensatiue subseruiens, & vanitatem superstitionis effugeret, & sobrietatis continentiam reseruaret. In promulgandis porro iudiciis, ac modis pœnitentiæ præfigendis tam pius erat, & tanta mœrentibus humanitate compatiens, vt nequaquam districtum patris im
Abbreviated transcription (Latin):
postea cessauit. Sigib̾tus dicit: hũc ka¬
polũ in reditu aroma mortuũ fuisse mã¬
tue. fllibi legi ego qd̃ romani ꝑgẽs obi
it in uin̾e: ⁊ sepultꝰ est apd̃ lugduiũ ĩ
monast̾io antonay. Post młtũ fepꝰ apꝑa¬
ruit ip̃e in uisu noctis: cuidã monacho
sc̃i dyonisii noie erchengario: ⁊ in eadem
nocte cuidã tũco sc̃i qͣntini uiromãdẽsis
nõie alfoni dicens uttiq se ẽẽ karolũ
caluũ. ⁊ ex d̾i uissu eis apparuisse. ut di¬
c̾et eis qd̾ dõ ⁊ scõ dyonisio displicebat.
qd̃ corpꝰ eiꝰ nõ eẽt sepultũ in eccłia sti dy¬
onisu tui tanta muña ꝓ d̾i honore con¬
tulerat. Irẽt gͦ ⁊ dicerẽt lutouico filio
suo ⁊ ꝓcerib regni: ut eũ ref̾e̾t᷑. Sic gͦ
relatꝰ est tꝑe walti albatis sc̃ĩ dyonisu

Expanded text:
postea cessavit. Sigebertus dicit, hunc Carolum in reditu a Roma mortuum fuisse Mantuae. Alibi legi ego, quod Romam pergens, in itinere obiit, et sepultus est apud Lugdunum in monasterio Mantonay. Post multum tempus apparuit ipse in visu noctis cuidam monacho Sancti Dionysii, nomine Erthongario, et in eadem nocte cuidam clerico Sancti Quintini Viromanduensis, nomine Alphoni, dicens utrique, se esse Carolum Calvum, et ex Dei jussu eis apparuisse, ut diceret eis, quod Deo, et sancto Dionysio displicebat, quod corpus ejus non esset sepultum in ecclesia S. Dionysii, cui tanta munera pro Dei honore contulerat. Irent ergo, et dicerent Ludovico filio suo, et proceribus regni, ut eum referrent. Sic ergo relatus est tempore
Abbreviated transcription (Latin):
intra taurimt essẽ urbẽ. nimiũ febris
patiebat᷑ ardorẽ. Hic furtiue ꝑ minist̾s
aqͣm qͣ uir d̾i manꝰ abluebat accepit
ant desiderio flagitantes. Pius itaq
pat̾ sui negligẽs: ⁊ aliis ĩ necessitate
cõpatiens. iussit ut qͥcqͥd uini habere¬
uatõnis industria uł potiꝰ diffidentia.

Expanded text:
intra Taurinensem vrbem, nimium febris patiebatur ardorem. Hic furtiue per ministros aquam, qua vir Domini manus abluebat, accepit, nti desiderio flagitantes. Pius itaque Pater sui negligens, aliis in necessitate compatiens, iussit vt quicquid vini prvationis industria, vel potus diffidentia,
Abbreviated transcription (Latin):
se discũbebat experidit. Cũꝙ iã amensa
surgẽdũ refectio ꝯpleta dictaret: blãde
officiũ caritatis exhibui. qͥ uinũ qd̾ m
sapuit nobiscũ ꝑticipare tegleti. Arit¬
pient gͦ ciatũ. ĩ fudit metũ. ⁊ singłis sin

Expanded text:
se discumbebat, expendit. Cumque iam a mensa surgendum, refectio completa dictaret, & pauluofficium charitatis exhibui, qui vinum quod mihi sapuit, vobiscum participare neglexi. Arripiens ergo cyathum, infundit merum, & singulis sin
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ in alienis gaude. Magnꝰ q̃ incidens ĩ
ad u̾sa nõ excidit uł paꝵ a sapientia:
nͣ minor cui p̾sens felicitas si arrisit
ñ irrisit. qͣmqͣm facilius inueneris
qui sapientiã retinuerũt cõtiͣa sibi
fortuna: qm qͥ ꝓpicia nõ ꝑdiderunt.
pientiã scribi: in ocio: cauendũ est ta¬
men ⁊ in ocio ociura. fugienda ẽ ocio¬
sitas mat̾ nugaꝵ: nouerta uͥtutum
Int̾ suiscl̃ares nuge nuge sunt: in ore
sacerdotis blasphenie. Int̾dũ tũ si in¬
cidant: ferende fortassis referende nũ¬
qm. Consecrasti os tuũ erangłio: talib
iam aꝑire illicitum. assuescere satrile¬

Expanded text:
desipuit. Magnus qui incidens in adversa, non excidit vel parum a sapientia: nec minor cui praesens felicitas si arrisit, non irrisit. Quanquam facilius inveneris qui sapientiam retinuerunt, contraria sibi fortuna, quam qui propitia non perdiderunt. pientiam scribi in otio , cavendum et in otio otium est. Fugienda proinde otiositas, mater nugarum, noverca virtutum. Inter saeculares nugae, nugae sunt; in ore sacerdotis, blasphemiae. Interdum tamen si incidant ferendae fortassis; referendae nu. Consecrasti os tuum Evangelio: talibus jam aperire illicitum, assuescere sacrile
Abbreviated transcription (Latin):
uiciis: cito p̃t̾eũt. Uñ mulier cũ parit.
tristitiã ht̃: ⁊ c̃. Nlam labor u̾tit᷑ in a¬
morẽ: ⁊ tediũ ĩ desideriũ. ⁊ amaritudo
indulcedinẽ. Sic q de torrentib ual¬
liũ: ꝓficiũt ad cau̾nas petraꝵ. Petre
firmissimi atz fortissimi in fide pr̃es
sũt: in quoꝵ passionib ueluti suis
exemplarib. musca ⁊ apis qͣi colũbe
indificantes reqͥestũt. Uñ ñ cessat ma
nꝰ nõ cessat pes: s in õĩb frutectis
bonoꝵ oꝑũ iugit᷑ exercitare. sic demũ
ad cõtẽplatoĩs foramina ꝑueniunt

Expanded text:
mulier cum parit tristitiam habet , etc. Nam labor vertitur in amorem, et taedium in desiderium, et amaritudo in dulcedinem, sicque de torrentibus vallium proficiunt ad cavernas petrarum. Petrae firmissimi atque fortissimi in fide Patres sunt, in quorum passionibus veluti suis exemplaribus musca et apis quasi columbae nidificantes requiescunt. Unde non cessat manus eorum, non cessat pes; sed in omnibus frutetis bonorum jugiter exercitatae, sic demum ad contemplationis foramina perveniunt