comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
memoratus fuiss& enos. Nondũ usq addilu¬
uium additis c&eris asticulus quidam in ter¬
ponitur. &dicitur hic liber natiuitatis homi¬
num. quadie feciids̃ adam. adimaginẽdĩ fecit
illum masculum & feminã fecit illos & bene¬
dixit illos &cog nominauit nomencorum
adam quadie fecit illos  Quodmihi uid&ur
adhoc in terpositũ. ut hincrursus inciper&
ab ipso adam dinumeratio temporũ quã
noluit facere quihaec seripsit inciuitate ter¬
rena tamquã eam ds̃ sic commemorar& ut ñ
computar& ¶Sedquarehinc reditur ad istã¬
recapitulationẽ postea quã cominemoratus est
filius seh. homo qui speratiit inuocare nom̃
dñidĩ. Enisi quiasicopostebat istas duas pro. &¬
ponere ciuitates. unam ꝑhomicidam.
usq adhomicidam. Nam & lamech

Expanded text:
memoratus fuisset Enos, nondum usque ad dilumemoratus fuisset Enos, nondum usque ad diluuium additis ceteris articulus quidam interponitur et dicitur: Hic liber natiuitatis hominum, qua die fecit Deus Adam, ad imaginem Dei fecit illum. Masculum et feminam fecit illos, et benedixit illos, et cognominauit nomen eorum Adam, qua die fecit illos. Quod mihi uidetur ad hoc interpositum, ut hinc rursus inciperet ab ipso Adam dinumeratio temporum, quam noluit facere, qui haec scripsit, in ciuitate terrena; tamquam eum Deus sic commoneret, ut non conputaret. Sed quare hinc reditur ad istarecapitulationem, postea quam commemoratus est filius Seth, homo qui sperauit inuocare nomen Domini Dei, nisi quia sic oportebat istas duas proponere ciuitates, unam per homicidam usque ad homicidam nam et Lamech
Abbreviated transcription (Latin):
untur filii. unde uno lapso duobenedicunt᷑
a patre. ut remoto reprobo & probatis fili¬
is ad numerũ additis &iam duo denarius
numerus intime tur. qui&inpatriarcha¬
rũ & inapostoloru numero in signisest.
propt̃ seꝓtinarii partes alterat ꝑ alteram
multiplicatas
amter quaterni ulquater terni
ipsũ faciunt His ita se habentibus
uideo considerandũ & cõmemorandũ istautra¬
q progenies. quae distinctis generationibus
duas insinuat ciuitates. Unam̃ terrigenarũ.
alteram regeneratorũ quomodo postea sic
cominixta fuerat atq confusa. ut uniuersũ
genus humanũ exceptis octo hominibus
diluuio perire merer&uri Primo autem¬
intuendumest quẽ ammodũ cum excain
generationes enumerarentur. Commemorato
antec&eros posteroseius illo incuius nomine
condita est ciuitas. idest enoch. contextisunt
c&eri usq ad illũ finẽ dequolocutus sũ donec
illud genus atq uniuersa propago diluuio
deler&urͤ Cum uero filius s&h unus com¬

Expanded text:
untur filii, unde uno lapso duo benedicuntur a patre, ut remoto reprobo et probatis filiis ad numerum additis etiam duodenarius numerus intimetur, qui et in patriarcharum et in apostolorum numero insignis est, propter septenarii partes alteram per alteram multiplicatas. Nam ter quaterni uel quater terni ipsum faciunt. His ita se habentibus uideo considerandum et commemorandum, ista utraque progenies, quae distinctis generationibus duas insinuat ciuitates, unam terrigenarum, alteram regeneratorum, quo modo postea sic commixta fuerit adque confusa, ut uniuersum genus humanum exceptis octo hominibus diluuio perire mereretur. intuendum est, quem ad modum, cum ex Cain generationes enumerarentur, commemorato ante ceteros posteros eius illo, in cuius nomine condita est ciuitas, id est Enoch, contexti sunt ceteri usque ad illum finem, de qua locutus sum, donec illud genus adque uniuersa propago diluuio deleretur; cum uero filius Seth unus com
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Beatus est enim uir. Cuiusest nom̃ dñi
speseius & non respexit inuanitates &insanias
mendaces¬
ropositis itaq dilabus ciuitatibus
una in rehuius sacculi. altera inspedĩ.
tamquã ex cõmuni qua ea pestaẽ exadã.
lanua mostalitatis egressis. ut procurrant¬
& excurrant ad discr&os proprios ac debitos
fines. Incipit dinumeratio temporum inqua
& aliae generationes adiciuntur. facta recapi¬
tulatione exadams. Excuius originedam nataba
ueluti massa una merito damnationi tradi¬
ta. fecitds̃ alia in contumeliam uasa ire. alia
in honorem uasa misericordiae. illis reddens¬
quod deb&ur inpoena. istis donans quod
asorum irae superna ciuitasdiscat

Expanded text:
rat; beatus est enim uir, cuius est nomen Domini rat; beatus est enim uir, cuius est nomen Domini spes eius, et non respexit in uanitates et insanias mendacesPropositis itaque duabus ciuitatibus, una in re huius saeculi, altera in spe Dei, tamquam ex communi, quae aperta est in Adam, ianua mortalitatis egressis, ut procurrant et excurrant ad discretos proprios ac debitos fines, incipit dinumeratio temporum; in qua et aliae generationes adiciuntur, facta recapitulatione ex Adam, ex cuius origine damnata, ueluti massa una meritae damnationi tradita, facit Deus alia in contumeliam uasa irae, alia in honorem uasa misericordiae, illis reddenquod debetur in poena, istis donans quod onparatione uasorum irae superna ciuitas discat
Abbreviated transcription (Latin):
duabus uxoribussuis seꝑp&rasse homicidiũ
confit&ur: alteram ꝑeũ quisperauit in uoca¬
re nomendm̃di. Hocest quippe in hoc mun
hominẽ quẽ sane occisi resurrectio genuit.
cõmendandũ fuit. homo quippe ille unus.
totius suꝑnae ciuitatis est unitas. nondũ
quidem compl&a sed praemissa ista ꝓphocica
praefiguratione complenda. Filiu sergo
cam hocest filius possessionis. Cuius uisi
terrenae habeat nom̃ inciuitate terrena
quia in eius pomine conditaest. Dehis est enim
dequibus cantatur inpsalmo. In uocabunt
nomina corũ interris ipsorũ. Propt̃ quod
sequitur eos quod in alio psalmo scriptũ est
Dñe inciuitat&ua imaginẽcorũ ad nihilũ redi¬
gess. filius autẽ s&hhocest filius resurrectionis
spea in uocare nomendñidĩ. Eam quippe
soci &atem hominũ praefigurat quaedicit
Ego autẽ sicut oliua fructifera indomoch̃i
speraui in miseri cordiadĩ. Vanas autem
glorias famosi in terra nominis ponrequi¬

Expanded text:
duabus uxoribus suis se perpetrasse homicidium confitetur, alteram per eum, qui sperauit inuocare nomen Domini Dei? Hoc est quippe in hoc mundhominem, quem sane occisi resurrectio genuit, commendandum fuit. Homo quippe ille unus totius supernae ciuitatis est unitas, nondum quidem conpleta, sed praemissa ista prophetica praefiguratione conplenda. Filius ergo Cain, hoc est filius possessionis, cuius nisi terrenae? habeat nomen in ciuitate terrena, quia in eius nomine condita est. De his est enim, de quibus cantatur in psalmo: lnuocabunt nomina eorum in terris ipsorum; propter quod sequitur eos quod in alio psalmo scriptum est: Domine, in ciuitate tua imaginem eorum ad nihilum redige. Filius autem Seth, hoc est filius resurrectionis, speret inuocare nomen Domini Dei; eam quippe societatem hominum praefigurat quae dicit: Ego autem sicut oliua fructifera in domo Dei speraui in misericordia Dei; uanas autem glorias famosi in terra nominis non requi
Abbreviated transcription (Latin):
timo sed ubi non ẽ scriptoris error
aliquid eos diuinospũ ubi sensus
e& consentaneus ueritati et p̃dicans
ueritatẽ Ñ int̃p̃tantiũ munere
sed ꝓph& antiũ libestate. alit̃ dicere
uoluis secredendũ ẽs Vnde merito
ñ solũ hebreis. uerũ etiã ipsis cũ adhi¬
b& testimonia descripturis utia płi¬
ca inueniturauctoritas .XUIII
Cedhinc meo postunioriloco sids̃
adiuuerit ꝓmisi diligentius locutu¬
rũ suc̃ qđ in stat expediã Ñ enĩ ãbi¬
gendũ ẽ ab homine qui ex primo ho¬
mine primus ẽnatus. q̃uando tã diu
uiuebant potuisse constitui ciuita¬
tẽ. sane t̃renã. ñ enĩ illã quedicit᷑ ci¬
uit asdĩ. dequa ut scriberemꝰ. laborẽ
tantihuĩ operis in manus sũpsimus
Dic&ergo aliquis. itanecredendũ ẽ
hominẽ filios generaturũ. Necha¬
bentẽ ꝓpositu continentiae centũ
etiã & amplius uel scđm hebreos

Expanded text:
timo: sed ubi non est scriptoris error, timo: sed ubi non est scriptoris error, aliquid eos diuino spiritu, ubi sensus esset consentaneus ueritati et praedicans ueritatem, non interpretantium munere, sed prophetantium libertate aliter dicere uoluisse credendum est. Unde merito non solum Hebraeis, uerum etiam ipsis, cum adhibet testimonia de scripturis, uti apostolica inuenitur auctoritas. Sed hinc me opportuniore loco, si Deus adiuuerit, - promisi diligentius locuturum; nunc quod instat expediam. Non enim ambigendum est ab homine, qui ex primo homine primus est natus, quando tamdiu uiuebant, potuisse constitui ciuitatem, sane terrenam, non illam, quae dicitur ciuitas Dei, de qua ut scriberemus, laborem tanti huius operis in manus sumsimusDicet ergo aliquis: Itane credendum est hominem filios generaturum nec habentem propositum continentiae centum et amplius, uel secundum Hebraeos
Abbreviated transcription (Latin):
nongentos. quantos postea ui¬
xit abraham centũ septuagin¬
ta. et posteum filius cius ifaac
centum octoginta. et filius eius
iacob propetentum quinqua¬
ginta. et quantos interposita
aliquanta aetate morses cen¬
tũ uiginti. et quantos etiã nunc
uiuisit homines septuaginta
uel octoginta uel non multo
amplius. de quibus dictũ est. Et
ampliuseis labor &dolor Illa
uero numerorũ uarietas quac in¬
tercodices hebreorũ inuenitur
et nrõs. Neq: dehacantiquorũ lon¬
g euitae dissentit. et siquid hab&
ita diuersũ. ut uerũ eẽ utrũq: ñ
possit rerũ gestarũ fides abea lin¬
gua rep&enda est. exqua in t̃pre¬
tatũ ẽ quodhabemus. Quae facul¬
tas cũ uolentibus ubiq gentiũ
praestosit. non tam̃ uacatꝰ quod sep¬
tuaginta interpr&es inpluri¬
mis quae diuersa dicereuident᷑
exhebreis codicibus emendare
ausus est nemo. Non enĩ est illa
diuersitas putatamendositas.
Necego ullo modo putandã ex is¬

Expanded text:
nongentos, quantos postea uinongentos, quantos postea uixit Abraham centum septuaginta et post eum filius eius Isaac centum octoginta et filius eius Iacob prope centum quinquaginta, et quantos interposita aliquanta aetate Moyses centum uiginti, et quantos etiam nunc uiuunt homines septuaginta uel octoginta uel non multo amplius, de quibus dictum est: Et amplius eis labor et dolor. Illa uero numerorum uarietas, quae inter codices Hebraeos inuenitur et nostros, neque de hac antiquorum longaeuitate dissentit, et si quid habet ita diuersum, ut uerum esse utrumque non possit, rerum gestarum fides ab ea lingua repetenda est, ex qua interpretatum est quod habemus. Quae facultas cum uolentibus ubique gentium praesto sit, non tamen uacat, quod septuaginta interpretes in plurimis, quae diuersa dicere uidentur, ex Hebraeis codicibus emendare ausus est nemo. Non enim est illa diuersitas putata mendositas; nec ego ullo modo putandam exis
Abbreviated transcription (Latin):
uiũ quod memoritur factum
quadraginta diebus & noctibus¬
Quis hanc absurditatem etua ꝓit¬
nitatem ferat. pro inde remoue¬
atur hicerror qui coniectura
falsa ita uult astruere scriptu¬
rarũ nostrarumfidem ut ali¬
bi destruat ¶ Prorsus tantis
etiam tunc dies fuit. quantus
etnuncest quem uiginti et¬
quattuor horae. diurno curri¬
culo nocturnoq: determinant
lantus mensis quantus & nunc
est quẽ luna coepta & finita
concludit. Iantus annus quã¬
tus et nuncest. quem duo decĩ
menses lunares ad ditis prop¬
tercursum solarem quinque
diebus. et quadrante consũ¬
mant. Quanti annis excente¬
simi uitae noe secundus erat
mens is. eiusque mensis uicesi¬
mus et septimus dies quando
coepit esse diluuium Inquo
dies quadraginta continuatae
ingentes plifuiae memorantur
Quidies nonbinas aut paulo
amplius horas habebant: sed
uigesimas et quaternas. die
noctuque transactas ł Ac per
hoc tam magnos annos uixer̃
illi antiqui usq: amplius quã

Expanded text:
uium, quod memoratur factum uium, quod memoratur factum quadraginta diebus et noctibusQuis hanc absurditatem et uanitatem ferat? Proinde remoueatur hic error, qui coniectura falsa ita uult adstruere scripturarum nostrarum fidem, ut alibi destruat. Prorsus tantus etiam tunc dies fuit. quantus et nunc est, quem uiginti quattuor horae diurno curriculo nocturnoque determinant; tantus mensis, quantus et nunc est, quem luna coepta et finita concludit; tantus annus, quantus et nunc est, quem duodecim menses lunares additis propter cursum solarem quinque diebus et quadrante consummant, quanti anni sescentensimi uitae Noe secundus erat mensis eiusque mensis uicensimus et septimus dies, quando coepit esse diluuium, in quo dies quadraginta continuatae ingentes pluuiae memorantur, qui dies non binas ac paulo amplius horas habebant, sed uicenas et quaternas die noctuque transactas. Ac per hoc tam magnos annos uixerunt illi antiqui usque amplius quam
Abbreviated transcription (Latin):
antiquomore hoc nomen accepit.
aut non habebat menses: aut men¬
sis eius est triduum. uthabeat
duo decimmenses. ¶Quo modo &¬
igitur hicdictũ est sexcentesi mo
anno secundi mensis septima et
uicesima die mensis. Nisiquia
tales quales nuncsunt. etiam
tuncerant menses : Nã quo pac¬
to aliter uicensimo et septimodie
secundimensis dicer&ur coeptũ
essediluuium  dein de postea iasẽ¬
infine diluuii italegitur:. Et
sedit arca in mense septimo septi¬
ma et uicesima die mensis super
montes ararat: aqua autẽ mi¬
nuebatur usq ad undecimum
mensem. Inundecimo autẽ men¬
se prima die mensis. paruerunt
cipitae montium Sugitur talesipo
menses erant. tales profecto & an¬
nierunt. quales nunc habemus
Menses quippe illitriduani
uiginti & seꝑtem dies habere non
poterant FA utsipars tricensima a didẽ¬
triduitunc appellabatur dies
u tomnia propostione minuant᷑
ergo nectoto quatriduonro fac¬
tum est illud tam grande dilu¬

Expanded text:
antiquo more hoc nomen accepit, antiquo more hoc nomen accepit, aut non habet menses, aut mensis eius est triduum, ut habeat duodecim menses. Quo modo igitur hic dictum est: Sescentensimo anno, secundi mensis, septima et uicensima mensis, nisi quia tales, quales nunc sunt, etiam tunc erant menses? Nam quo pacto aliter uicensimo et sesecundi mensis diceretur coeptum esse diluvium? Deinde postea in fine diluvii ita legitur: Et sedit arca in mense septimo, septima et vicesima die mensis, super montes Ararat. Aqua autem minuebatur usque ad undecimum mensem: in undecimo autem mense, prima die mensis, paruerunt capita montium . Si igitur tales menses erant, tales profecto et anni erant, quales nunc habemus. Menses quippe illi triduani uiginti et septem dies habere non poterant. Aut si pars tricensima tridui tunc appellabatur dies, ut omnia proportione minuantur: ergo nec toto quadriduo nostro factum est illud tam grande dilu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid fier& ¶ Sed quomodo lib& istuc acci¬
piatur siuerredatur it aẽẽ factũ. siue ñ credi¬
tur. siue postremo ita. siue nonitasit. recae
fieri nullo modo dubitauerim: Ut cũdiuer¬
sũ aliquid in utrisq codicibus inuenitur.
quando quidem ad fidem rerũ gestarũ utrã¬
q ẽẽ non potest: Verũ ei linguae potiuscre¬
datur. Vndeẽ in aliã ꝑ int̃p̃tes facta trans¬
latio: Nam in quibusdam &iam codicibus
grecistribus. &tinolatino &uno&uam syr
int̃ se consentientibus. Inuentus est matusilã
unc iam uideamus qusmoco
euident̃ possit ostendi nontã breus
ut illidecẽ unus e&nt̃. sed tanta plixitatis
annos. quante nunchabemus quos utique
tum esse diluuium . Curergo ibi
legitur et a qua diluuii facta est
supesterram sexcentesimo anno
inuita noe secundi mensis. septi¬
ma et uicensimã mensis. si annus
illeminimus. quales decem faciuNt
unũ nostrũ triginta sex habebat
dies : tantillus qui pp̃e annus si

Expanded text:
aliquid fieret? Sed quomodolibet istuc accialiquid fieret? Sed quomodolibet istuc accipiatur, siue credatur ita esse factum siue non credatur, siue postremo ita siue non ita sit: recte fieri nullo modo dubitauerim, ut, cum diuersum aliquid in utrisque codicibus inuenitur, quando quidem ad fidem rerum gestarum utrumque esse non potest uerum, ei linguae potius credatur, unde est in aliam per interpretes facta translatio. Nam in quibusdam etiam codicibus Graecis tribus et uno Latino et uno etiam Syro inter se consentientibus inuentus est Mathusalam unc iam uideamus quonam modo euidenter possit ostendi. non tam breues, ut illi decem unus esset noster, sed tantae prolixitatis annos, quantae nunc habemus quos utique tum esse diluuium. Quur ergo ibi legitur : Et aqua diluuii facta est super terram sescentensimo anno in uita Noe, secundi mensis, septima et uicensima mensis, si annus ille minimus, quales decem faciunt unum \'nostrum, triginta sex habebat dies? Tantillus quippe annus, si
Abbreviated transcription (Latin):
lamech. Cũ a pud hebreos legantur centum
oc toginta duo anni. uiginti minus inuem¬
untur incodicibus nr̃is. tibi potius addicentũ
solent: & postgenitũ lamech complendam¬
restituuitur ad sũmã. quae incadicibus utrs¬
q non discrepatꝰ Sienĩ centũ septuiaginta
annos. ꝓpt̃ pubestatis maturitatẽ. Dexem
& septem uolebat intellegi. sicut nihiladdore
itanihil detrahere iam debebat: Quia inixra¬
rat a&atẽ idoneã generationi filiorũ. ꝓ pt̾
quã in aliis centu illos annos. ubieam nioninu¬
mebat. addebat᷑. Hoc autẽ deuiginti annis.
inerito putaremus casu mendositatis accidi¬
sẽ potuisse: nisi eos sicut prius detraxerit
restituere posteactirar&. ut sumaonuqura
integritasꝰ Anfoste astutius factũ existi¬
mandũẽ ut illa qua. centũ anni prius solen
adici & postea detrahi. occultar& industru
cũ &illic ubinccesse non fuerat. nonquidem
decentũ annos. uerũ tam̃ dequantulocumq
numero prius detracto. post reddito tale

Expanded text:
Lamech, cum aput Hebraeos legantur centum octoginta duo anni, uiginti minus inueniuntur in codicibus nostris, ubi potius addi centum solent, et post genitum 20 Lamech conplendamrestituuntur ad summam, quae in codicibus utrisque non discrepat. Si enim centum septuaginta annos propter pubertatis maturitatem decem et septem uolebat intellegi, sicut nihil addere, ita nihil detrahere iam debebat, quia inuenerat aetatem idoneam generationi filiorum, propter 25 quam in aliis centum illos annos, ubi eam non inueniebat, addebat. Hoc autem de uiginti annis merito putaremus casu mendositatis accidere potuisse, nisi eos, sicut prius detraxerat, restitaere postea curaret, ut summae conueniret integritas. An forte astutius factum existimandum est, ut illa, qua centum anni prius solent adici et postea detrahi, occultaretur industria, cum et illic, ubi necesse non fuerat, non quidem de centum annis, uerum tamen de quantulocumque numero prius detracto, post reddito, tale
Abbreviated transcription (Latin):
Mlasculũ & feminã fecit illos & benedixit illos
& erg nomin auit nom̃ eorũ adim: Vnde non
ambigitur sic appellatã fiisse feminã euam
proprionomine. ut cam̃adam qđ int̃p̃tatur
homo pom̃ e& amborũ. Enos aute sic intp̃tat᷑
bomo ut hoc non posse feminã nuncupari.
peritilineuae illuis asfuerent : ⁊ aqua filios
resurrectionis ubi non nubent neq incores
ducent. Noneñĩerit ibigeneratio : Cum illuc
ꝑdunent reetneratios Quare& hoc Non
in cassũ uotandũ arbitror quod in cis regr¬
neritionibus quae propagantur exillo quiẽ
appellatus sehcũgenuisso filios filiasq
dicantur uulla ibigenita niominatim femi¬
na expreisaẽ In ihis autẽ quae propagantur
excam im ipsafine quousq ꝑtenduntur.¬

Expanded text:
Masculum et feminam fecit illos et benedixit illos Masculum et feminam fecit illos et benedixit illos et cognominauit nomen eorum Adam. Unde non ambigitur sic appellatam fuisse feminam Euam proprio nomine, ut tamen Adam, quod interpretatur homo, nomen esset amborum. Enos autem sic interpretatur homo, ut hoc non posse feminam nuncupari periti linguae illius adseuerent, tamquam filius resurrectionis, ubi non nubent neque uxores ducent. Non enim erit ibi generatio, cum illuc perduxerit regeneratio. Quare et hoc non incassum notandum arbitror, quod in eis generationibus, quae propagantur ex illo qui est appellatus Seth, cum genuisse filios filiasque dicantur, nulla ibi genita nominatim femina expressa est; in his autem, quae propagantur ex Cain, in ipso fine, quo usque, pertendunt
Abbreviated transcription (Latin):
gantes sibi diuinitatẽ. Deosq se credicupientes
sibi expetere sacrificiũ. & gaude rehuiusinodi
honoribus. Nisiquia uerum sacrificiũ. uerodõ
ineius intfectione cõm̃dato mirabili sacram̃to.
factis duo patres singulorũ generũ. cam &
s&b In quorũ filiis quos cõmoueri oposedut
etuidentius indicia darere coeperunt ¶ Cainqup¬
Terrenã scilic&. ponperegrinantẽ in hoc inundo.
sed in eius temporali pace ac felicitate qui esentem.
Cam autẽ interpracitur possessio: Vndedictũ est
quando natus est siue a patre siue amatre eius:
ad qui siui hominẽ ꝑdm̃. Enoch uero. dedicatio
Hlicenim dedicatur terrena ciuitas. ubi conditꝰ.
qm̃hic hab& eũ quẽ intendit. & app&ut finem.
Porro illesch. int̃p̃tatur resurrectio. łtenos
filiuseius. int̃p̃tatur homo non sicut adam
Et ipsũ enĩ pom̃. homo int̃ptatur. sed cõmu¬
ne phib&eur eẽ in illa lingua idest hebrea.
mastulo & femina: Nam sicdcillo scriptũẽ

Expanded text:
gantes sibi diuinitatem deosque se credi cupientes sibi expetere sacrificium et gaudere huius modi honoribus, nisi quia uerum sacrificium uero Deo in ejus interfectione commendato mirabili sacramento, facti sunt duo patres singulorum generum in Cain et Seth: in quorum filiis commemorari oportebat alium evidentius indicia clarere coeperunt. Cain quipterrenam scilicet, non peregrinantem in hoc mundo, sed in eius temporali pace ac felicitate quiescentem. Cain autem interpretatur possessio; unde dictum est, quando natus est, siue a patre siue a matre eius: Adquisiui hominem per Deum. Enoch uero dedicatio; hic enim dedicatur terrena ciuitas, ubi conditur, quoniam hic habet eum, quem intendit et adpetit, finem. Porro ille Seth interpretatur resurrectio et Enos filius eius interpretatur homo; non sicut Adam. Et ipsum enim nomen homo interpretatur; sed commune perhibetur esse in illa lingua, id est Hebraea, masculo et feminae. Nam sic de illo scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Cestũ ẽ tam̃ ponurxisse matusalã posedi¬
luuiũ. sed eodẽ anno fuisse de functũ : Siuerũ ẽ
qđ deniimero annorũ in hebreis codicibus in¬
uenitur. De illis autẽ septuaginta int̃p̃tibus
quid mihi tudeatur. suoloco diligentius ins¬
rendũe. Cũ adipsa tẽpora quantũ pecessitas
huius operis postulat. cõmemoranda ad¬
iuuantedño uenerimus. Praesentienim¬
sufficit questioni. secundũm ut rosq codices
tam longas habuisse uitas illius aeti hominis.
ut poss& a&ateninius quideduobus quossolos
terratunc habuit parentibus primus estnatus.
adcomsentiendã &iã ciuitatẽ multiplicari

Expanded text:
rit; certum est tamen non uixisse Mathusalam post dirit; certum est tamen non uixisse Mathusalam post diluuium, sed eodem anno fuisse defunctum, si uerum est quod de numero annorum in Hebraeis codicibus inuenitur. De illis autem septuaginta interpretibus quid mihi uideatur, suo loco diligentius inserendum est, cum ad ipsa tempora, quantum necessitas huius operis postulat, commemoranda adiuuante Domino uenerimus. Praesenti enimsufficit quaestioni secundum utrosque codices tam longas habuisse uitas illius aeui homines, ut posset aetate unius, qui de duobus, quos solos terra tunc habuit, parentibus primus est natus, ad constituendam etiam ciuitatem multiplicari
Abbreviated transcription (Latin):
& si non in terra ubi omnẽ tarnẽ quãuiuere
inaquis patura nonsinit constat fuisse
del&ã cumpatresuo quitrans latus fuerat
aliquantũ fuisse. atq ibi donee diluuiũ
praoie rir& uixisse arbitranttr : Nolentes
derogare fidem codicibus. quos macittori¬
tatem celebriorẽ suscepit ecdesia. &c̃ geden¬
tes iudaeorũ potius quã istos nonhabere
quod uerũ est Non enim ammittunt
quod magis hic ẽẽ potuerit error int̃prae¬
tum. Quã inca linguaeẽ falsũ. unde in nr̃am i
pergrecã scripturã ipsa translataẽ: Sed inqͥ¬
unt non c̃ecredibile septuaginta int̃pr&es.
qui uno simultẽp̃r. unoq sensu int̃pr&atis
eriare potuisse. Aut ubi nihileorũ intererat.
uoluisse mentiri. Iud ros uero dũ nobis in¬
uident qđ lex & ꝓph&ae ad nos int̃p̃tando
transierint. mũtasse quaedam incodicibos
suis: ut nr̃is minuer&ur auctoritas Hanc opi¬
mionẽ ul suspicionẽ accipiat quisq ut putaue¬

Expanded text:
etsi non in terra, ubi omnem carnem, quam uiuere etsi non in terra, ubi omnem carnem, quam uiuere in aquis natura non sinit, constat fuisse deletam, . cum patre suo qui translatus fuerat aliquantum fuisse adque ibi, donec diluuium praeteriret, uixisse arbitrantur, nolentes derogare fidem codicibus, quos in auctoritatem celebriorem suscepit ecclesia, et credentes Iudaeorum potius quam istos non habere quod uerum est. Non enim admittunt, quod magis hic esse potuerit error interpretum, quam in ea lingua esse falsum, unde in nostram per Graecam scriptura ipsa translata est, sed inquiunt non esse credibile septuaginta inter- r pretes, qui uno simul tempore unoque sensu interpretati sunt, errare potuisse aut ubi nihil eorum intererat uoluisse mentiri; Iudaeos uero, dum nobis inuident, quod lex et prophetae ad nos interpretando transierint, mutasse quaedam in codicibus suis, ut nostris minueretur auctoritas. Hanc opinionem uel / suspicionem accipiat quisque ut putaue
Abbreviated transcription (Latin):
eiusissẽ diluuni. inquibus matus alã ñ fuit
Setundũ enĩ codices nr̃os. matus alã prius eio duder
quagigner & illũ quẽ uocauit lamech.
uixit annoscentũ sexaginta septẽ. De in¬
de ip se lamech antequã ex illonatus ess&
poe. Vixit annos centũ octoginta octo.
quifiunt simultrecenti quinquaginta¬
quinque. His adduntur sescenti noe. quo¬
to eius anno diluuiũ factũe: quifiunt pon¬
genti quinquagintaquinq ex quo matusi¬
lam natus est u̾sq ad annũ diluuii. Omnes
autẽ anni uitae matusilã. Nongenti sexagin¬
ta nouẽ cõputantur. Quia cũ uixiss& annos
centũ sexaginta septẽ. et genuiss& filiũ quiẽ
appellatus lamech post eũ genitum urxit
annos octingentos duos: Ouiomnei
diximus nongenti sexaginta nouẽ fiunt
Vnde detractis nongentis quinquaginta
quinq abostu matusalȩ . usq ad diluuiũ. rema¬
nent quattuordecim. quibus uixis secrent᷑
postdiluuiũ. Fropẽ quodeum ponnulli

Expanded text:
euasisse diluuii, in quibus Mathusalam non fuit. euasisse diluuii, in quibus Mathusalam non fuit. Secundum codices enim nostros Mathusalam priusquam gigneret illum, quem uocauit Lamech, uixit annos centum sexaginta septem; deinde ipse Lamech, antequam ex illo natus esset Noe, uixit annos centum octoginta octo, qui fiunt simul trecenti quinquaginquinque; his adduntur sescenti Noe, quoto eius anno diluuium factum est: qui fiunt nongenti quinquaginta quinque, ex quo Mathusalam natus est usque ad annum diluuii. Omnes enim anni uitae Mathusalam nongenti sexaginta nouem conputantur, quia, cum uixisset annos centum sexaginta septem et genuisset filium, qui est appellatus Lamech, post eum genitum uixit annos octingentos duo; qui omnes, ut diximus. nongenti sexaginta nouem fiunt. Unde detractis nongentis quinquaginta quinque ab ortu Mathusalae usque ad diluuium remanent quattuordecim, quibus uixisse creditur post diluuium. Propter quod eum nonnulli,
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ hebreos. Nonentũ minus. sed iiginti
implius uixit annos. Quirursus inñris
postea quam eum genuit. repperiuntur addi¬
ai. & inutrisq sibi scĩma uniuersi numeri
occurrit. In sola nona generatione idest in
annis lameth filimatus ala. patris autem
uoe: suma uniuersitatis discrepit. sed non
plurimũ. Vigintienim & quattuor annos
plus uixisse in hebreis. quã in nr̃is codici¬
bus inuenitur Namq antequã gigne¬
r& filiũ qui uocatus est noe: sexminus
hub& in haebrȩis quã in nr̃is. Postea uero
quãeum genuit: criginta amplius in eisdẽ
quã inñris. Vnde sex illis detractis ⁊ es¬
tant uiginti quattuor. Utdictũẽ Eerhinc¬
iutẽ discrepantiã hebracorĩi codicũ atque
ntorũ. exoritur illa faimosissima quaestio.
ubi matusilã quattuor decim annos urxisse
post diluuũ computatur: Cũ scriptura
exomnibus qui interratunc fuerant. solos
octo homines in arcaexitium cõmemorat

Expanded text:
secundum Hebraeos, non centum minus, sed viginti secundum Hebraeos, non centum minus, sed viginti amplius vixit annos. Qui rursus in nostris posteaquam eum genuit reperiuntur additi, et in utrisque sibi summa universi numeri occurrit. In sola nona generatione, id est in annis Lamech filii Mathusalae, patris autem Noe, summa universitatis discrepat, sed non plurimum. Viginti enim et quatuor annos plus vixisse in Hebraeis quam in nostris codicibus invenitur. Namque antequam gigneret filium qui vocatus est Noe, sex minus habebat in Hebraeis quam in nostris, postea vero quam eum genuit, triginta amplius in eisdem quam in nostris. Unde ex illis detractis, restant viginti quatuor, ut dictum eautem discrepantiam Hebraeorum codicum adque nostrorum exoritur illa famosissima quaestio, ubi Mathusalam quattuordecim annos uixisse post diluuium conputatur, cum scriptura ex omnibus, qui in terra tunc fuerant, solos octo homines in arca exitium commemoret
Abbreviated transcription (Latin):
in utrisq uniuersitatis sũma concordat
Acde inde ꝑ consequentes generationes ante¬
quã gignĩtur quigigni cõmemoratur
minus uixisse apuo habreos pater eius
inuenitur centum annos. sed posteaquã es
gonitus. idem ipsecentũ minus quã in he¬
breis inueniuntur in nr̃is. Atq ita &
hinc &ũnde uumeri uniuersitas consonat
In sextaautẽ generatione. Nusquã utriq
codices discrepant. Inseptima uero ubi
ille quinatus est enoch. ponmostuus sed
quoddõ placuerit trans latusesse parrat.
Cadem dissonantia est quae insuperiorib
quinq decentũ annis. ante quã gigner&
eum qui ibi comiemoratus est filium.
atq insũma similis confonantia. Vixit
enim annos antequã transfef&ur. secundũ
utrosq codices. trecentos sexagintaquinque
Octaua generatio hab& quidem ponnullam
diuersitatẽ: sed minorẽ acdissimilem c&eris
Alitusalam quippe quegenuit enoch. ante¬
quĩ gigner& eũ qui in ipso ordine sequitur:

Expanded text:
in utrisque uniuersitatis summa concordat. in utrisque uniuersitatis summa concordat. Ac deinde per consequentes generationes antequam gignatur, qui gigni commemoratur, minus uixisse aput Hebraeos pater eius inuenitur centum annos; sed postea quam est genitus idem ipse, centum minus quam in Hebraeis inueniuntur in nostris; adque ita et hinc et inde numeri uniuerIn sexta autem generatione nusquam utrique codices discrepant. In septima vero, ubi ille qui natus est Enoch, non mortuus, sed, quod placuerit, translatus esse narratur, eadem dissonantia est quae in superioribus quinque de centum annis, antequam gigneret eum, quibus commemoratus est, filium, atque ita in summa similis consonantia. Vixit enim annos antequam transferretur, secundum utrosque codices, trecentos sexaginta quinque. Octava generatio habet quidem nonnullam diversitatem, sed minorem ac dissimilem caeteris. Mathusalem quippe, quem genuit Enoch, antequam gigneret eum qui in ipso ordine sequitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uoncredimus. Quanto impleri cestius prae¬
nuntiata conspicimus. Dicittam en &iam
idem plinius. esse adhuc gentẽ: ubiducntis
annos uiuitur. Siergohumanarũ uitarũ
diuturnitates Quas exꝑti non sumus hodie
habere creduntur in cognita nobis loca.
Cur non habuisse credantur. & tẽpora
An uero credibile est alicubiesse quo lhic
non est & incredibileest aliquando fuisse
quod nunc non est: XT¬
uocirca & si inter hebraeos & nr̃õs
codices de ipso numero annorum
non nulla uid&uir esse distantia
quod ignoro qua ratione sit factũ. nonta¬
men tanta est. ut illos homines tam longuo
fuisse dissentiant. Nam ipse homo primus
adam. Antequã gigner& filiũ qui est appel¬
latus est s&h. Ducentos triginta uix sse an¬
nos repperitur in codicibus nr̃is. In habri¬
is autẽ centũ triginta ꝑhib&ur: Sed posta¬
quã eum genuit. septingentos uixisselegit᷑
innr̃is Oe tingentos uero in illis. atq ita

Expanded text:
non credimus, quanto inpleri certius prnon credimus, quanto inpleri certius prnuntiata conspicimus. Dicit tamen etiam idem Plinius esse adhuc gentem, ubi ducentos annos uiuitur. Si ergo humanarum uitarum diuturnitates, quas experti non sumus, hodie habere creduntur incognita nobis loca, quur non habuisse credantur et tempora? An uero credibile est alicubi esse quod hic non est, et incredibile est aliquando fuisse quod nunc non est? uocirca etsi inter Hebraeos et nostros codices de ipso numero annorum nonnulla uidetur esse distaquod ignoro qua ratione sit factum. Non tamen tanta est, ut illos homines tam longaevos fuisse dissentiat. Nam ipse homo primus Adam, antequam gigneret filium qui est appellatus Seth, ducentos triginta vixisse annos reperitur in codicibus nostris, in Hebraeis autem centum triginta perhibetur. Sed postquam eum genuit, septiin nostris, octingentos uero in illis; adque ita
Abbreviated transcription (Latin):
r&ur centũ nobis uider&ur facere potuisse:
sed illũ gigantis alicinus fuiss crediderim :
Nam pra&er quoderant omniũ. multoquã
nr̃a maiora tunccorpora: Sigantes longe
ç&deris anteibant. sicut aliis deindeñris ꝓ¬
quẽ tẽporibus raraquidem. sed nũquã fer¬
me defuerunt. quae modũ aliorũ plurimũ
exxcederent: Pinius secundus doctis simꝰ
hemo. Quanto magis magisq pra&erit
saeculi excursits. minora corpora uatura
ferre testatur: quod &iam homerũ cõmemo¬
rat. saepe carmine fuisse conquestũ. Non
haec uelut po&ica figmenta deridens. sed
in historicam fidem. tãquã miraculorũ
uaturalium scriptor assumens. Verum
utdixi antiquorum magnitudines corporũ.
iu uenta plerũq ossa. qnm diuturnosunt¬
& iammulto posterioribus sacculis produi
Annorũ autem numerositas cuiusq homi¬
nis. qui temporibus illis fuit nullis nunc
talibus documentis. uenire in experim̃tũ

Expanded text:
retur, centum nobis uideretur facere potuisse. retur, centum nobis uideretur facere potuisse. Sed illum gigantis alicuius fuisse crediderim. Nam praeter quod erant omnium multo quam nostra maiora tunc corpora, gigantes longe ceteris anteibant; sicut aliis deinde nostrisque temporibus rara quidem, sed numquam ferme defuerunt; quae modum aliorum plurimum excederent. Plinius Secundus. doctissimus homo. quanto magis magisque praeterit saeculi excursus, minora corpora naturam ferre testatur; quod etiam Homerum commemorat saepe carmine fuisse conquestum, non haec uelut poetica figmenta deridens, sed in liistoricam fidem tamquam miraculorum naturalium scriptor adsumens. Verum, ut dixi, antiquorum magnitudines corporum inuenta plerumque ossa, quoniam diuturna sunt, etiam multo posterioribus saeculis produnt. Annorum autem numerositas cuiusque hominis, quae temporibus illis fuit, nullis nunc talibus documentis uenire in experimentum
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. Ita quippe poneredunt &iam magni¬
tudines corporũ longe ampliores tun cͥfuis¬
se quã nune sunt : Vnde & nobilissimusco¬
rũ po&a uirgilius deingenti lapide
que iagrorum limite infixũ. uir fostis
illorũ temporũ pugnans. Etr puit &cu¬
currit. & intorsit. & misit. uix illũ inquit
lectibis sex ceruice subarent. qualia nunc
hominũ ꝓducit corpora tellus. significans
maiora tunc tempora ꝑducere solere tellu¬
rem : quanto magis igitur temporibus recen¬
tioribus mundi.apte illũ nobile diffama¬
tũq diluinium. sedde corporũ magnitudi¬
ne plerũq incredulos Nudata ꝑ udius¬
tatẽ. siue ꝑiim fluminũ. uariosq: casus
sepulchr̃a conuincunt: ubiaparu runt.
uel unde ciriderunt incredibilis magnitus¬
dinis ossa mostuorũ: uidi ipse non solus.
sed aliqui quod mecũ inuti censilitore mola¬
rem hominis dentẽ. tam ingentẽ ut sun
nr̃orũ dentiũ modulos minutatim concide¬

Expanded text:
dum. Ita quippe non credunt etiam magnidum. Ita quippe non credunt etiam magnitudines corporum longe ampliores tunc fuisse quam nunc sunt. Unde et nobilissimus eorum poeta Vergilius de ingenti lapide, quem in agrorum limite infixum uir fortis illorum temporum pugnans et rapuit et cucurrit et intorsit et misit: Vix illum — inquit — lecti bis sex ceruice subirent, Qualia nunc hominum producit corpora tellus, significans maiora tunc corpora producere solere tellurem. Quanto magis igitur temporibus recentioribus mundi ante illud nobile diffamatumque diluuium! Sed de corporum magnitudine plerumque incredulos nudata per uetustatem siue per uim fluminum uariosque casus sepulcra conuincunt, ubi apparuerunt uel unde ceciderunt incredibilis magnitudinis ossa mortuorum. Vidi ipse non solus, sed aliquot mecum in Uticensi litore, molarem hominis dentem tam ingentem, ut, si in nostrorum dentium modulos minutatim concide
Abbreviated transcription (Latin):
adatẽ tantũ multiplicari potuisse genus
humanũ. ut ess& unde confatuerentur
Nonuna sed plurimae ciuitates: Quodex
hocco nci facillime potest: quia ex uno abrai¬
ham. ponmulto amplius quadringentis
annis Numerositas hebreȩgentis tanta
procreata est. ut inexitueiusdem popuili ex
aegrpto. sescenta hominũ milia fuissere¬
feruntur bellicae uuentutis. ut omitta¬
mtis gentẽ idumcorũ ponꝑtinentẽ adpo¬
pulum isrł. Quãgenuit fratereius esau
nepos abrahae . & alias natas exfemine ipsi¬
tis abrahae: non ꝑsarram coniiugem pro¬
uam obrem. nullus prudens rerc̃
ex istimator dubitauerit caip pom
solũ aliquã. uerũ &iam magnam
potuisse condereciuitatẽ. quando intam
longũ tempus protendebatur uita mostaliũ :
nisi foste infideliũ quispiam. exipsa pu¬
merositate annorum uobis ingeratques¬
tionẽ. qua uixisse tunchomines scriptũ ẽ
inauctoritatibis nr̃is. & hoc neg& c̃ecredes¬

Expanded text:
aetatem tantum multiplicari potuisse genus aetatem tantum multiplicari potuisse genus humanum, ut esset unde constituerentur non una, sed plurimae ciuitates? Quod ex hoc conici facillime potest, quia ex uno Abraham non multo amplius quadringentis annis numerositas Hebraeae gentis tanta procreata est, ut in exitu eiusdem populi ex Aegypto sescenta hominum milia fuisse referantur bellicae iuuentutis: ut omittamus gentem Idumaeorum non pertinentem ad populum Israel, quam genuit frater eius Esau, nepos Abrahae, et alias natas ex semine ipsius Abrahae non per Sarram coniugem prouam ob rem nullus prudens rerum existimator dubitauerit Cain non solum aliquam, uerum etiam magnam potuisse condere ciuitatem, quando in tam longum tempus protendebatur uita mortalium; nisi forte infidelium quispiam ex ipsa numerositate annorum nobis ingerat quaestionem, qua uixisse tunc homines scriptum est in auctoritatibus nostris, et hoc neget esse creden
Abbreviated transcription (Latin):
cũ &alios haber&. diliger &cũ pater c&eris
amplius Neq enim &iudas primogeni¬
tus fuit. aquoiudaea cognominataẽ &iudei
Sed&iam siconditoris ciuitatis illius istefiliũs
primus est natus: nonideo putandũ est T unc
a patre. conditę ciuitati nomeneius inpositũ
quando natusest. Quianec constitui tunc ab
uno poterat ciuitas. quaenihilest aliud quã
hominũ mubtitudo. aliquo sociosatis uin¬
culo conligata. Sed cum illius hominis
familia tanta pumerositate crescer&ut
haber& &iam populi quantitatẽ. T unc po¬
tuit utiq fieri. ut & constituer& & pomien
primogenitistii constitute imponer& ciuitat
Tam longa quippe uita illorũ hominũ fuit: qbõ at̃i¬
ut illic memoratorũ. Quorũ & anni taciti
non sunt: quiuixit minimũ antediluuiũ.
Ad septingentos quinquaginta tres ꝑuenir&
Nam plures nongentos annos &iam transi¬
erunt : quãuis nemo ad mille ꝑuenerit:
Quis itaq dubitauerit. ꝑ unius hominis

Expanded text:
cum et alios haberet, diligeret eum pater ceteris cum et alios haberet, diligeret eum pater ceteris amplius. Neque enim et ludas primogenitus fuit, a quo Iudaea cognominata est et Iudaei. Sed etiamsi conditori ciuitatis illius iste filius primus est natus, non ideo putandum est tunc a patre conditae ciuitati nomen eius inpositum, quando natus est, quia nec constitui tunc ab uno poterat ciuitas, quae nihil est aliud quam hominum multitudo aliquo societatis uinculo conligata; sed cum illius hominis familia tanta numerositate cresceret, ut haberet iam populi quantitatem, tunc potuit utique fieri, ut et constitueret et nomen primogeniti sui constitutae inponeret ciuitati. Tam longa quippe uita illorum hominum fuit, ut illic memoratorum, quorum et anni taciti non sunt, qui uixit minimum ante diluuium, ad septingentos quinquaginta tres perueniret. Nam plures nongentos annos etiam transierunt, quamuis nemo ad mille peruenerit. Quis itaque dubitauerit per unius hominis
Abbreviated transcription (Latin):
ens peperit enoch. Et erat aedificans ciuita¬
tẽ in nomine filii sui enoch Nonest quidem
consequens. ut istũ primũ filium genuis se
credatur. Neq enĩ hoc exco putandũ est
quiadictus est Cognoisẜ uxorẽsuã. qua¬
situnc seilli primitus concubendo miscuis¬
s& Nam&de tpso patreominiũ adam. suc
pontunc folũ hocdictumest quando concep¬
tusest cam. quẽ primogenitũ uid& habuisse.
uerũ &uã posterius eadem scriptura: Cog¬
nouit inquit adim euam uxorẽsuã: &
concepit & peperit filiũ. & pominauit
Nomen illius s&h. Vnde intellegituri ta
solere illã scripturã loqui: quãuis ponsẽꝑ
cũ in ealegitur factos hominũ fuis seconoẽp¬
tus. Nontamen solũ cũ primũ sibi sexus ut̃q
misc&ur: Noc illud necessario est argum̃to¬
ut primogenitũ patriex istimemus enoch.¬
quodeius pomine illaciuitas nuncupataẽ¬
Nomenim abreest. ut propter aliquã causã

Expanded text:
ens peperit Enoch; et erat aedificans" ciuitaens peperit Enoch; et erat aedificans" ciuitatem in nomine filii sui Enoch: non est quidem consequens, ut istum primum filium genuisse credatur. Neque enim hoc ex eo putandum est, quia dictus est cognouisse uxorem suam, quasi tunc se illi primitus concumbendo miscuisset. Nam et de ipso patre omnium Adam non tunc solum hoc dictum est, quando conceptus est Cain, quem primogenitum uidetur habuisse: uerum etiam posterius eadem scriptura: Cognouit, inquit, Adam Euam uxorem suam, et concepit et peperit filium, et nominauit nomen illius Seth. Unde intellegitur ita solere illam scripturam loqui, quamuis non semper cum in ea legitur factos hominum fuisse conceptus, non tamen solum cum primum sibi sexus uterque miscetur. Nec illud necessario est argumut primogenitum patri existimemus Enoch,quod eius nomine illa ciuitas nuncupatan enim ab re est, ut propter aliquam causam,
Abbreviated transcription (Latin):
sed ꝑtinuit addm̃ quo ista inspirante conserii¬
ta sunt. hasduas soci&ates. suis diuersis gene¬
rationibus primitus digerere atq distingue¬
re ut scorsum hominũ hoc est secundũ homi¬
nẽ uiuentiũ. seorsũautẽ filiorũ dĩ. idest
hominũ secundũ dm̃ uiuentiũ generationes
contexerentur usq ad diluuium: ubi ambo¬
rũ soci&atũ discr&io concr&ioq narratur.
Discr&io quidem. quod ambarum separa dedaãeñ i¬
um generationes commemorantur: unius
fratricidae caini. altericis autẽ quiuoca¬
batur s& h. Natus quippe fuerat &ipse
deadam: pro illo quẽ frater occidit
Concr&xio autẽ : quiabonis indecerius deelisi ꝯc̾tõis¬
nantibus. tales uniuersi facti fuerant. utdi¬
luuio delerentur. excepto uno iusto cuius uo¬
menerat nox & eius coniuge &tribus filiis.
totidemq puribus. Qui homines octo: ex
illa omnium uastatione mostaliũ. ꝑ arcã
cuadere meruerunt. Quodigitur serip¬
tũest. & cognouit caint uxorẽsuam. & concipi¬

Expanded text:
Sed pertinuit ad Deum, quo ista inspirante conscripta sunt, has duas societates suis diuersis generationibus primitus digerere adque distinguere, ut seorsum hominum, hoc est secundum hominem uiuentium, seorsum autem filiorum Dei, id est hominum secundum Deum uiuentium, generationes contexerentur usque diluuium, ubi ambarum societatum discretio concretioque narratur; discretio quidem, quod ambarum separatim generationes commemorantur, unius fratricidae Cain, alterius autem qui uocabatur Seth; natus quippe fuerat et ipse de Adam pro illo, quem frater occidit; concretio autem, quia bonis in deterius declinantibus tales uniuersi facti fuerant, ut diluuio delerentur, excepto uno iusto, cui nomen erat Noe, et eius coniuge et tribus filiis totidemque nuribus, qui homines octo ex illa omnium uastatione mortalium per arcam euadere meruerunt. Quod igitur scriptum est: Et cognouit Cain uxorem. suam, et concipi
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut autẽ cain quod int̃p̃tatur possessio.
terrenae conditor ciuitatis. & filius eius
incuius nomine conditaẽ Enoch qđ int̃p̃tat᷑
dedicatio. indicat istã ciuitatẽ. &initiũ & finẽ¬
habere terrenũ ubi nihilsperatur amplius
quã in hoc sacculo cerni potest¶Itas&h quod
interpr&atur resurrectio. cũ sit generationũ
seorsus cõmemoratarũ pat̃. quiddefilio eius
sacrahax historia dicat intuendũ ẽ ¶ Et s&h¬
inquit natus est filius. & pominauit nomen
eius enos. Hic sperauit inuocare nom̃ dñidĩ.
Nempeclamat attestatio ueritatis. In spe
igitur uiuithomo filius resurrectionis. inspe
uiuit quãdi peregrinatur hicciuitasdĩ quae
gignitur exfide resurrectionisxp̃i  Exduob
namq illis hominib abel quod intp̃tatur
luctus & eius fratres&h quod in t̃p̃tatur resur¬
rectio mors xp̃i &uita eius exmostuis figura¬
tur. Exqua fide gignitur hicciuitasdĩ. Idest

Expanded text:
Sicut autem Cain, quod interpretatur possessio, Sicut autem Cain, quod interpretatur possessio, terrenae conditor ciuitatis, et filius eius, in cuius nomine condita est, Enoch, quod interpretatur dedicatio, indicat istam ciuitatem et initium et finehabere terrenum, ubi nihil speratur amplius, quam in hoc saeculo cerni potest: ita Seth, quod interpretatur resurrectio, cum sit generationum seorsus commemoratarum pater, quid de filio eius sacra haec historia dicat, intuendum esinquit, natus est filius, et nominauit nomen eius Enos; hic sperauit inuocare nomen Domini Dei. Nempe clamat adtestatio ueritatis. In spe igitur uiuit homo filius resurrectionis; in spe uiuit, quamdiu peregrinatur hic, ciuitas Dei, quae gignitur ex fide resurrectionis Christi. Ex duobus namque illis hominibus, Abel, quod interpretatur luctus, et eius fratre Seth, quod interpretatur resurrectio. mors Christi et uita eius ex mortuis figuratur. Ex qua fide gignitur hic ciuitas Dei, id est
Abbreviated transcription (Latin):
pouissima femina genita pominaturs. Sicenim
legitur. Mlatusahd genuit lamech. & sũpsit
sibi lamech duas uxores: Nomeni uni ada.
& nomen secundae sella. & peperit ada iob il
hic erat pat̾ habitantiũ in tabernaculis pecua¬
riorũ & nomen fratrisetus iobalhic fuit quios
tendit psalteriũ &citharã: Sellaautẽ peperit
&ipsatobd. & erat malleator acraruis aeram̃ti
& ferri. Soror autẽ tobel. Noemma: Hucusq
porrectae sunt generationes excain: Quae sunt
omnes abadam octo. Annumerato ipso adam
Septẽ scilic& usq ad lamech. quiduarũ maritus
uxorem fuit: Et octauaẽ generatio infiliis
eius. in quibus cõmemoratur & feminas Vbi
eleganter significatũẽ terrenam ciuitatem.
usq in suifinẽ. carnales habiturã generatio¬
nes. quaemariũ feminarũq coniunctione
proueniunt. Vnde &psȩ quod pra&der euam
uusquã repperitur antediluuiũ. Nominib
propriis exprimuntur uxores illius homi¬
nis qui nominatur hic nouissimus pater

Expanded text:
ouissima femina genita nominatur. Sic enim legitur: Mathusael genuit Lamech; et sumsit sibi Lamech duas uxores, nomen uni Ada et nomen secundae Sella, et peperit Ada Iobel; hic erat pater habitantium in tabernaculis pecuariorum. Et nomen fratris eius Iobal; hic fuit qui tendit psalterium et citharam. Sella autem peperit et ipsa Tobel; et erat malleator aerarius aeramenti et ferri. Soror autem Tobel Noemma. Huc usque porrectae sunt generationes ex Cain, quae sunt omnes ab Adam octo adnumerato ipso Adam, septem scilicet usque ad Lamech, qui duarum maritus uxorum fuit, et octaua est generatio in filiis eius, in quibus commemoratur et femina. Ubi eleganter significatum est terrenam ciuitatem usque in sui finem carnales habituram generationes, quae marium feminarumque coniunctione proueniunt. Unde et ipsae, quod praeter Euam nusquam reperitur ante diluuium, nominibus propriis exprimuntur uxores illius hominis, qui nominatur hic nouissimus pater.
Abbreviated transcription (Latin):
A&ates uiuentium singulorũ X
uod autẽ in sexta generatioñ ñ fecit.
hoc ipsũ est quod magis mou& ideo
illũ fecisse cũres quãsdicimus postulaũ:
quia non fecit ubi non postulauit. Inuenit
nãq in eadẽ generatione apud hebreos uruis¬
se iar&h. Ante quã genuiss& enoch centũ
breuium annorũ. fiunt anni sedecim
& aliquid minus quãmenses duoquae iam
a&as. aptaẽ adgignendũ. Et ideo addere
centũ annos breues. ut nri uiginti sex ficrep̃
necesse non fuit: Nec postnatũ enoch cos
detrahere. quos non addiderat antenatũ sic
factũẽ: ii thic nulla e&̃ int̃codices iitrosq
uari&as Pedrursus mou&. cur in octaua
generationcantequã dematu salã nascer&ur

Expanded text:
aetates uiuentium singulorum. & aetates uiuentium singulorum. & Quod autem id in sexta generatione non fecit, hoc ipsum est quod magis mouet ideo illum fecisse, cum res, quam dicimus, postulauit, quia non fecit, ubi non postulauit. Inuenit namque in eadem generatione aput Hebraeos uixisse Iared, antequam genuisset Enoch, centumlam rationem breuium annorum fiunt anni sedecim et aliquid minus quam menses duo; quae iam aetas apta est ad gignendum, et ideo addere centum annos breues, ut nostri uiginti sex fierent, necesse non fuit, nec post natum Enoch eos detrahere, quos non addiderat ante natum. Sic factum est 15 ut hic nulla esset inter codices utrosque uarietas. Sed rursus mouet, quur in octaua generatione, antequam de Mathusalam nasceretur