comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
periculũ silutis cerneret si declinaret flagitiũ elegerit tam̃ magis pieuiũ
fugeret a facie regis saul q̃d eũ rex eũ trib milib̾ iuror elechore otrferenela ne¬
cem ide serto quereret ingressus in castraregis cũ dormientẽ offendmer ꝑͥ
solu apse ũ ꝑcussit s etiã ꝓcexit ne ab alio qͥ simul ingressus fuerit tmeret
Namcũ diceret ei abysar xlusit hodie ar̃s inimicũ tuũ in manib t ausione

Expanded text:
periculum salutis cerneret, si declinaret flagitium; elegerit tamen magis salutis periculum salutis cerneret, si declinaret flagitium; elegerit tamen magis salutis id cum fugeret a facie regis Saul, quod eum rex cum tribus millibus virorum electorum ad inferendam necem in deserto quaereret, ingressus in castra regis, cum dormientem offendisset, non solum ipse non percussit, sed etiam protexit; ne ab aliquo qui simul ingressus fuerat, perimeretur. Nam cum diceret ei Abessa: Conclusit hodie Dominus inimicum tuum in manibus tuis, et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ueat᷑ a culra s honestatis regula Ergo ut ad ppositũ redeamꝰ ñ fabulosa
pueris s uera ꝑfabulosis ȩxempla ꝓferamꝰ Qd enũ mͥopus ẽ fingere hiu¬
tũ terre & equũ ȩneũ anulũ ꝙ aureũ indigito defuncti reꝑtũ ciuus
anuli tanta sit uis. ut ꝓ arbitrio suo qͥcũq sit indutus anulũ appareat
cũ uelit. cũ aut̃ nolitꝯspectui se p̾sentiũ subtrabat ut p̃sens ñ possit
uideri  Nempe eo tendit istud utrũ sapiens etiã si isto utat᷑ anulo qͦ
possit ꝓpria flagitia celare & regnũ asseqͥ nolit ne peccare: a grauisis
ducit sceleris ꝯtagiũ penarũ doloribꝰ anuͦ spe impunitatis utat᷑ ad
ppetraudũ scelus. Qd inquã mopus ẽ figmentũ anuli. cũ possundo¬
ere exrebꝰ gestis. quid uir sapiens cũ sibi inpeccato ñ solũ laten¬
dũ s etiã regnandũ uideret: si peccatũ ammitteret. cont᷑ aut̃

Expanded text:
vocatur a culpa, sed honestatis regula. 32. Ergo ut ad propositum redeamus, non fabulosa vocatur a culpa, sed honestatis regula. 32. Ergo ut ad propositum redeamus, non fabulosa pro veris, sed vera pro fabulosis exempla proferam. Quid enim mihi opus est fingere hiatum terrae, equum aeneum, annulumque aureum in digito defuncti repertum; cujus annuli tanta sit vis, ut pro arbitrio suo qui eum sit indutus annulum, 116 appareat, cum velit: cum autem nolit, e conspectu se praesentium subtrahat, ut praesens non possit videri? Nempe eo tendit istud, utrum sapiens etiam si isto utatur annulo, quo possit propria flagitia celare, et regnum assequi; nolitne peccare, et gravius ducat sceleris contagium poenarum doloribus: an vero spe impunitatis utatur ad perpetrandum scelus? Quid, inquam, mihi opus est figmento annuli, cum possim docere ex rebus gestis quod vir sapiens cum sibi in peccato non solum latendum, sed etiam regnandum videret, si peccatum admitteret; contra autem
Abbreviated transcription (Latin):
usuĩ allũ eqrũ eneũ offendisse a platone inducit᷑ qͥ in laterib sus fores saberet
quasubi a picet añaduertesse anulũ aureũ indigito mortiu homueis cubei
ue eranimũ corpiis iaceret auri ꝙ auarũ sustulisse anulũ & cũ se ad pastores
rece pusset regios de quoꝵ ipse numero foret casu quodã cũ palã eiꝰ anuli ad pal¬
na ꝯuerterat ipse om̃s uidebat atꝙ a nullo uidebat᷑ de inde cũ in locũ suũ re¬
uacasset anulũ udebat᷑ ab om̃ibꝰ. Cuiꝰ sollers factus miraculi. ꝑnusi ꝯpor¬
aunutatẽ reginȩ stupro potitus necẽ regi intulit cȩt̾isq intemptis is nctan¬
dos purauerat ne sibi unpedim̃to forent lydie regnũ ademptus ẽ. Dã inquit
et peccatoꝵ ytagiũ quã non possit latere fhonenĩ latebra sapienti spesimpti
bet mentis suȩ & equitatis ac iusticiȩ suȩ normã. idõꝙ ñ terrore pene re¬

Expanded text:
arum illum equum aeneum offendisse a Platone inducitur, qui in lateribus suis fores haberet: arum illum equum aeneum offendisse a Platone inducitur, qui in lateribus suis fores haberet: quas ubi aperuit, animadvertit annulum aureum in digito mortui hominis, cujus illic exanimum corpus jaceret, aurique avarum sustulisse annulum. Sed cum se ad pastores recepisset regios de quorum ipse numero foret, casu quodam, quod palam ejus annuli ad palmam converterat, ipse omnes videbat, atque a nullo videbatur: deinde cum in locum suum revocasset annulum, videbatur ab omnibus. Cujus solers factus miraculi, per annuli opportunitatem reginae stupro potitus, necem regi intulit, caeterisque interemptis, quos necandos putaverat, ne sibi impedimento forent, Lydiae regnum adeptus est. 31. Da, inquit, et peccatorum contagium, quam si non possit latere. Non enim latebra sapienti spes impunbet mentis suae, et aequitatis ac justitiae suae normam: ideoque non terrore poenae re
Abbreviated transcription (Latin):
ro ñ uindicare mertti sui p̃ciũ s beniꝙ cur ñ tuũ tolerare pocĩ
incõmolũ quã alienũ cõmodũ diripere assuescas : Qd tã aduersus naturã qm̃
ñ eẽ ꝯtentũ eo qͦet habeas. aliena quȩrere ambire turpit: Nã se honestas ie
natertãt oña enuit fecit dõ bona ualde. ł pitudo utiq traria ẽ Nonporestas et
uoestitin uenire o itpitudini cũ hec int̾ se discreta natȩ lege petes
ute feriti soc libro ponamꝰ fastigiũ inqͦ uelut in finẽ disputationis nr̃e diri¬
tui scnrtentiã ut niehil expetendũ sit nͥ qͥd honestũ nichil agie sapiensn qo
cũ sinceritate sine fraude sit neꝙ qͥ quã facit in q̃se crumin i gro sapienilnat
rna si laterte poni seienenĩ est reus uͥus quã cet̃is nec tã pudenda apus eũ pubui¬
tusionfis gusto uũ scientiã ẽ. Qđ non fictis fabulis ut phyl oopn dsapito et ẜubli¬
uignis qb dami dissiluerit soluta ymbribꝰ inquẽ descendisse gigas itꝓ ioi fabue¬

Expanded text:
n vindicare meriti sui pretium? Deinde cur non tuum tolerare potius incommodum, quam alienum commodum diripere assuescas? Quid tam adversus naturam, quam non esse contentum eo quod habeas, aliena quaerere, ambire turpiter? Nam si honestas secundum naturam, omnia enim fecit Deus bona valde, turpitudo utique contraria est. Non potest ergo honestati convenire et turpitudini, cum haec inter se discreta naturae lege sut etiam in hoc libro ponamus fastigium, in quo velut in fine disputationis nostrae dirigamus sententiam: ut nihil expetendum sit, nisi quod honestum. Nihil agit sapiens, nisi quod cum sinceritate, sine fraude sit: neque quidquam facit, in quo se crimine quoquam obliget, etiamsi latere possit. Sibi enim est reus priusquam caeteris; nec tam pudenda apud eum publicatio flagitii, quam conscientia est. Quod non fictis fabulis, ut philosophi disputabsdam dissiluerit soluta imbribus, in quem descendisse Gyges, atque ibi fabul
Abbreviated transcription (Latin):
lit satiseẽ ꝑfidis suiplicii udicans. & si parceret interĩ nec peuiteritiun¬
eredulos ad eã tam̃ terrã quã recusauerant ꝓpt̾ incredulitatis sue peus
ñ ꝑuenirent s pueri & mulieres qͥ ñ murmurauerant uł sexuuretu
uiuaut ascendert̃ cũ iħii & dissuadendũ putauert̃ plaga malaris

Expanded text:
lit, satis esse perfidis supplicii judicans, etsi parceret interim, nec percuteret inlit, satis esse perfidis supplicii judicans, etsi parceret interim, nec percuteret incredulos, ad eam tamen terram quam recusaverant, propter incredulitatis suae pretium non pervenirent: sed pueri et mulieres qui nQui autem ascenderunt cum Jesu, et dissuadendum putaverunt, plaga magna s
Abbreviated transcription (Latin):
rtorques nec rependis grãm. Quã deforme hoc quã inutile. Quom
ñ potest utile eẽ qͦd ñ decet Antis corporator subsidiis dudũ
roma fraudata ẽ. Potuit x illos ñ dimnitt̃e & euadere. famẽ ex pect stuu
toruã oportunis flatibꝰ ⁊ speratarũ cõmeatu nauiũ Quã u ilions upius¬
honestuntꝙutile. qͥd enĩ tã decorũ atꝙ honestũ quã in collatione leacui¬
corui idetia inutile. Qñdo maiores nr̃i seruitio exire potuissent uinꝰ
biar gentib nuntiauert Terrore belli ppłus in fractus recusaliat
trceeius possessionẽ suadebant missi exploratores. hetue alebreemo
q minabat᷑ ppłus quã decidere de honestate. Bissuadelunt aliy plebsires¬
mabat dicens: aduer susdurase aspas gentes bellũ fore cauendũ sibu
plio in ulieres suas ee pueros direptioni futuros. Exarsit dm̃i indiguti
ut om̃s uellet ꝑdere. s rogante moyse tẽperauit sententiã. ultione diti¬

Expanded text:
extorques, nec rependis gratiam? 50. Quam deforme hoc, quam inutile! Quomodo? extorques, nec rependis gratiam? 50. Quam deforme hoc, quam inutile! Quomodo? enim potest utile esse quod non decet? 121 Quantis corporatorum subsidiis dudum Roma fraudata est? Potuit et illos non amittere, et evadere famem, exspectatis ventorum opportunis flatibus, et speratarum commeatu navium. 51. Quhonestum atque utile! Quid enim tam decorum atque honestum, quam collatione locupre exemplis. 53. Quando majores nostri servitio exire potuissent, nisiabitari gentibus nuntiaverunt. Terrore belli populus infractus, recusabat terrae ejus possessionem . Suadebant missi exploratores Jesus et quod minabatur populus, quam decedere de honestate. Dissuadebant alii; plebs reclamabat, dicens adversus diras et asperas gentes bellum fore, cadendum sibi in praelio, mulieres suas et pueros direptioni futuros. 55. Exarsit Domini indignatio, ut omnes vellet perdere: sed rogante Moyse, temperavit sententiam, ultionem distu
Abbreviated transcription (Latin):
ufotieo. Adde si inuenias. qͦd ignarũ & alient usus nurcio ose
ubstituere ñcultiui. Qđ plura: Conlato auro coacta frcumtast᷑
ines abundantiã urbis miniut & ꝑegrinis alimoniã submunistra¬
uisies e hoc comm̃dationis apiio dm fuit sc̃issimo seni qntȩ apuos
mines glȩ Hinc magnꝰuere ꝓbatus qͥ uere potuit imꝑatorioi¬
orfemonstrans ꝓuintiȩ totius ppłos host reseruaui. hiuiiunt¬
eneficio tui senatus. hos tua curia morti abstulit Qnto hoc utilut
uã illuo qͦđ prime romȩ factũ ẽ eiectos eẽ urbe amplissima qͥ iam
plurimã illic etatẽ transegerant flentes cũ filiis abisse qͥb uelut
uib amoliendũ ȩxiliũ deplorarent int̾ruptas: pluriũ necessi¬
nidines oireptas iffinitates & certe arriserat anni fecunditas
nuectio urbs sola egebat frum̃to potuisset iuuari Petebat᷑ abitab¬
rĩtũ quoꝵ filis expellebant᷑ Nichil hoc t᷑puis excludere quasi
lienũ a exigere qͣsi suũ. Qd illũ eicis qͥde suo pascit᷑ Seruũ re

Expanded text:
formes? Adde si invenias, quod ignarum, et alieni usus, numero possis substituere, non cultui. 48. Quid plura? Collato auro, coacta frumenta sunt. Ita nec abundantiam urbis minuit, et peregrinis alimoniam subministravit. Quantae hoc commendationis apud Deum fuit sanctissimo seni, quantae apud homines gloriae! Hic magnus vere probatus, qui vere potuit imperatori dicere, demonstrans provinciae totibeneficio tui senatus, hos tua curia morti abstulit. 49. Quanto hoc utilius quam illud quod proxime Romae factum est, ejectos esse urbe amplissima, qui jam plurimam illic aetatem transegerant, flentes cum filiis abiisse, quibus velut civibus amoliendum exsilium deplorarent, interruptas complurium necessitudines, diremptas affinitates! Et certe arriserat anni fecunditas, invectitio urbs sola egebat frumento: potuisset juvari, si peteretur ab Itatum, quorum filii expellebantur. Nihil hoc turpius, excludere quasi alienum, et exigere quasi suum. Quid illum ejicis, qui de suo pascitur? Quid ill
Abbreviated transcription (Latin):
& si uim ñ habet ueritatis. hanc tam̃ rationẽ habet. ut si possu¬
S̃celare uir uistus. tam̃ ita peccatũ declinat. quasi celare ñ possit
Nec ꝑsonã siã indutus anulũ. s uitã suã xp̃c indutus abscondeb

Expanded text:
etsi vim non habet veritatis, hanc tamen rationem habet, ut si possietsi vim non habet veritatis, hanc tamen rationem habet, ut si possit celare se vir justus; tamen ita peccatum declinet, quasi celare non possit: nec personam suam indutus annulum, sed vitam suam Christum indutus abscondat,
Abbreviated transcription (Latin):
eransiuit in cacum montis &caarguere cepit stipatoresregios anõcu¬
pie pͥncipem militie abner. qͥd nequaquã fidã erstodliã regicx dno iu
uohiberet deniq demonstraret ubi ẽẽt lancea regis uł lenticula que
erat ad caput eiꝰ & appellatus a rege lanceã reddidit & dñs inqͥt nenti¬
tuat unicuiq uisticias suas ⁊ fidẽ suã si c̃ tradidit te dñs inmanꝰ nes
tie eũ iam scđo facultate sibi tributa regis necandi noluisset uii&s¬
casionis beneficio. quȩ & securitatẽ salutis metuenti u regnũ se¬
rebat exuli s Ubi opus fuit iohanni gygeo anulo qͥ si tacusset ueet ocaul
ab herode Prestare hoc illi potuit silentiũ suũ ut e uideret᷑ uñ acia
nũ qͥdẽ peccatũ ferre ac ꝑpeti potuit ido inse causa necis excitauit
Terte hoc negare ñ possunt potiusse fieri ut taceret. qͥde illogra
negant potuisse fieri ut anuli beneficio absconderet᷑. S fabula

Expanded text:
transivit in cacumen montis, et coarguere coepit stipatores regios, et praecipue principem militiae Abner, quod nequaquam fidam custodiam regi et domino suo adhiberet: denique demonstraret, ubi esset lancea regis, vel lenticula quae erat ad caput ejus. Et appellatus a rege lanceam reddidit: Et Dominus, inquit, restituat unicuique justitias suas, et fidem suam: sicut tradidit te Dominus in manustiae, cum jam secundo facultate sibi tributa regis necandi, noluisset uti occasionis beneficio: quae et securitatem salutis metuenti, et regnum offerebat exsuli. 35. Ubi opus fuit Joanni Gygeo annulo, qui si tacuisset, non esset occisus ab Herode ? Praestare hoc illi potuit silentium suum, ut et videretur et nonnum quidem peccatum ferre ac perpeti potuit; ideo in se causam necis excitavit. Certe hoc negare non possunt potuisse fieri ut taceret, qui de illo Gyge negant potuisse fieri ut annuli beneficio absconderetur. 36. Sed fabula,
Abbreviated transcription (Latin):
eit neꝙ enĩ de uitibꝰ cura ẽ dño neꝙ de t̾reno spacio s de uire laqu
trũ Potuit utiq & alt̾am uineã de uineis regis acciꝑȩ & amicꝰ eẽ.
uideri utile maluitq ꝑiculũ cũ honestate subire quã utilitas¬
Deniq & ipse rex potuit extorquere. s impudens arbitrabat᷑ & &ei
ante tulit lucrũ. ꝯgruo supplicio plectendã annuntiauit. Tu
cia. & fraudulenta m̃sura. Si in foro rerũ uenaliũ in usu cõmer
fraus plectit᷑ potest ne irrep̃hensibilis uideri int̃ officia iuir

Expanded text:
 de vitibus cura est Deo, neque de terreno spatio, sed de jure loquitur Patrum. Potuit utique et alteram vineam de vineis regis accipere, et amicus rnon videri utile, maluitque periculum cum honestate subire, quam utilitaDenique et ipse rex potuit extorquere, sed impudens arbitrabatur, sed antetulit lucrum, congruo supplicio plectendam annuntiavit. 65.fallacia, et fraudulenta mensura. Si in foro rerum venalium, in usu commerciorum fraus plectitur, potestne irreprehensibilis videri inter officia 124
Abbreviated transcription (Latin):
ho tas egatit añ habuit unde de suo redderet ñ ne impiũ sẽ. det sub
huimanitatis umulitione amplius ab eo poscas. qñ habebat unde mer
uille eonfenant si stẽ collatione sobolẽ suã nutriuut ⁊ aues cibosubo
pullos satiant suos Homini aut soli tributũ ẽ. ut om̃s tanqua luos
ascat Debet istud ipso nat᷑e eure Qđ si ñ licet ñ dare. quomde trahe
uo aut pena de t̾reat aut multa reuocet Eone tam̃ qd aiqͥs posuit alre
pent ñtunere aut multe illudere: Nũ qͥo dignũ ẽ ut aliq ues detati¬
bant. seruile hoc uitiũ ⁊ familiare ultimȩ ꝯditioni adeoatiaadera R
ut uepia magis hoc exeorquere udeat᷑ quã nat̾a suadere. Seruoꝵ tam̃
ecculta furta duutũ rapinȩ publicȩ Qđ aut̃ tã ꝯtia netam qua tun

Expanded text:
opus, quia non habuit unde de suo redderet; nonne impium est ut sub humanitatis simulatione amplius ab eo poscas, qui non habebat unde minus ferae conferant. Si quidem collatione sobolem suam nutriunt, et aves cibo suo pullos satiant suos: homini autem soli tributum est, ut omnes tamquam suos pascat. Debet istud ipso naturae jure. Quod si non licet non dare, quomodo detraherdo, aut poenis deterreant, aut mulcta revocent. 22. Pone tamen quod aliquis possit aut poenam non timere, aut mulctae illudere; numquid dignum est ut aliqui alteri detrahant? Servile hoc vitium, et familiare ultimae conditioni; adeo contra naturam, ut inopia magis hoc extorquere videatur, quam natura suadere. Servorum tamen occulta furta, divitum rapinae publicae. 23. Quid autem tam con
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽ ut possit detͣhere sensũ capiti auditũ auribꝰ m̃ti cogita¬
tiones odoratũ naribꝰ ori saporẽ & sibi ꝯferat nonne omnẽ statũ dis¬
soluet nat᷑e. Unde pulchre apłus ait. Si totũ corpꝰ oculus. ubi auditꝰ
Si totũ auditus. ubi odoratus: Om̃s gͦ unũ corpꝰ sumꝰ & diuersa men¬
bra s om̃a corpori necessaria. Non enĩ potest m̃brũ iñbrodicere
ñ es mͥ necessariũ. qͥn etiã ipsa quȩ uident᷑ infirmiora m̃bra ẽẽ.
multomagis necessaria st̃ & maiorẽ plerũꝙ tuendi se requirt᷑
sollicitudinẽ Et si qͥdẽ dolet m̃brũ unũ cõpatiunt᷑ ei m̃braom¬
nia. Vnde quã gͣue ẽ ut detͣhamꝰ ab qͥd ei cui nos cõpati oportet
&cui debemꝰ ꝯsortiũ ministĩi. ei fraudi & noxȩ simꝰ Hȩc utiqlex
nat᷑ȩ ẽ quȩ nos ad omnẽ stringit humanitatẽ ut alt̃ alt̾i unus¬

Expanded text:
virtutem, ut possit detrahere sensum capiti, auditum auribus, 112 menti cogitavirtutem, ut possit detrahere sensum capiti, auditum auribus, 112 menti cogitationes, odoratum naribus, ori saporem, et sibi conferat; nonne omnem statum dissolvet naturae? Unde pulchre Apostolus ait: Si totum corpus oculus, ubi auditus? Si totum auditus, ubi odoratus ? Omnes ergo unum corpus sumus et diversa membra, sed omnia corpori necessaria; non enim potest membrum de membro dicere: Non est mihi necessarium. Quin etiam ipsa quae videntur infirmiora membra esse, multo magis necessaria sunt, et majorem plerumque tuendi se requirunt sollicitudinem. Et si quid dolet membrum unum, compatiuntur ei membra omnia. 19. Unde quam grave est ut detrahamus aliquid ei, cui nos compati oportet: et cui debemus consortium ministerii, ei fraudi et noxae simus! Haec utique lex naturae est, quae nos ad omnem astringit humanitatem, ut alter alteri
Abbreviated transcription (Latin):
tiq quȩ nichilcuiquã eripit s om̃a largit᷑ om̃ibꝰ. & diuersos in usũ om̃iũ
animantiũ fructus ministrat. Inde appellata ẽ humanitas. specialis & do¬
mestica uirtus hominis quȩ c̃sortẽ adiuuet. Ipsa te doceat forma tui cor¬
poris m̃broꝵ ꝙ usus. Nũ qͥd m̃brũ tuũ alt̾ius m̃bri officia sibi uindicat
aut oculus officiũ oris aut os oculi officiũ sibi uindicet aut manꝰ pe¬
dũ ministium. aut pes manuũ: Quin etiã ipsa manꝰ dext̾a aut sinist̃
disꝑtita habent officia. pleriq ut siusũ cõmutes utͥusq aduer sũ na¬
turã sit pͥusꝙ totũ hominẽ exuas quã m̃broꝵ tuoꝵ ministi̾a conu̾tas. si
aut de sinistra cibũ suggeras. aut dext̾a fungaris ministĩo sinistrȩ ut
reliqͥas ciboꝵ abluas. ñ forte poscat necessitas. Finge hanc & da oculo

Expanded text:
tique, quae nihil cuiquam eripit, sed omnia largitur omnibus, et diversos in usum omnium tique, quae nihil cuiquam eripit, sed omnia largitur omnibus, et diversos in usum omnium animantium fructus ministrat. Inde appellata humanitas specialis et domestica virtus hominis, quae consortem adjuvet. 17. Ipsa te doceat forma tui corporis, membrorumque usus. Numquid membrum tuum alterius membri officia sibi vindicat, aut oculus officium oris, aut os oculi officium sibi vindicat, aut manus pedum ministerium, aut pes manuum? Quin etiam ipsae manus dextera ac sinistra dispartita habent officia pleraque, ut si usum commutes utriusque, adversum naturam sit; priusque totum hominem exuas, quam membrorum tuorum ministeria convertas: si aut de sinistra cibum suggeras, aut de dextera fungaris ministerio sinistrae, ut reliquias ciborum abluas nisi forte poscat necessitas. 18. Finge hanc et da oculo
Abbreviated transcription (Latin):
modũ augeri uelit Hanc formã tͥ p̃scribit apłus dicens. Om̃a licent
s ñ om̃a expediunt. Om̃a licent s ñ om̃a ȩdificant. Nemo qͦd suũ est
quęrat s qͦd alt̾ius. hoc ẽ nemo cõmođdu suũ quęrat s alt̾ius. nemoho¬
norẽ suũ quęrat. s alt̾ius unde & alibi dicit Alt̃ altum ȩxistimantẽ
ꝓrunis. si aut̃ malus euaseris. solus hauries mala Sapiens enĩ aliis consulit
sic̃ uistus. qͣndoqͥdẽ c̃sors sui ẽ utusq forma uirtutis. Si qͥs gͥ uult placere¬
om̃ibꝰ ꝑ om̃a.quęrat ñ qͦđ sibi utile s qͦd multis. sic̃ quęrebat & paulus. Hoc
nis. quã oꝑum suoꝵ locupletaret uirtutibꝰ. Tu gͦ exspolias quẽ xp̃c indut
tuexius quẽ uestiuit xp̃c Hoc enĩ magis qͣndo alt̾ius detrum̃co. tua cõ¬
moda augeri expetis¶ Considera ohomo unde nom̃ sũpseris. Ab humou¬

Expanded text:
modum augeri velit. Hanc formam tibi praescribit Apostolus dicens: Omnia licent, modum augeri velit. Hanc formam tibi praescribit Apostolus dicens: Omnia licent, sed non omnia expediunt: omnia licent, sed non omnia aedificant. Nemo quod suum est quaerat, sed quod alterius ; hoc est nemo commodum suum quaerat, sed alterius: nemo honorem suum quaerat, sed alterius. Unde et alibi dicit: Alter alterum existimantes proximis; si autem malus evaseris, solus hauries mala . Sapiens enim aliis consulit, sicut justus; quando quidem consors sui est, utriusque forma virtutis. CAPUT omnibus, per omnia quaerat non quod sibi utile est, sed quod multis, sicut quaerebat et Paulus. Hoc nis, quam operum suorum locupletaret virtutibus. Tu ergo spolias, quem Christus induit? Tu exuis, quem vestivit Christus? Hoc enim agis, quando alterius detrimento tua commoda augere expetis. 16. Considera, o homo, unde nomen sumpseris; ab humo u
Abbreviated transcription (Latin):
isset ñ qđ iam acceꝑim. aut iã ꝑfectus sim: seqͦr aut sic ut app̃hendã
statĩ subiecit. qͥ cũꝙ gͦ ꝑfecti sumꝰ. Puplex enĩ forna ꝑfectionis alia
medios alia plenos numeros habens. alia hic alia ibi. alia scdm hominis
possibilitatẽ. alia scd̃m ꝑfectionẽ fut᷑i. Us̃ aut̃ iustus ꝑ om̃a. sapienꝰ
suꝑ om̃a. ꝑfectus in om̃ibꝰ Int̃ ipsos qͦq h. mines distantia ẽ aut̃ daniel
sapiens de qͦ dictũ ẽ qͥs daniele sapientior. alit̃ alii sapientes. alit̃ salomonqͥ
repletus ẽ sapientia suꝑ omnẽ sapientiã antiquoꝵ. a suꝑ om̃s sapientes
aegypti. aliud ẽ enĩ cõmunit̃ sapere aliud sapere ꝑfecte. Qui cõmunit̃
qͥꝑfecte sapit nescit sua spectare cõmoda. s ad illud qđ eternũ ẽ qͦd deco¬
Itaq hȩc sit formula. ut int̾ duo illa honestũ atq utile errare nequeam.
eo qͦd iustus nichil alt̃i de tͣhendũ putet. nec alt̾ius in cõmodo suũ cõ¬

Expanded text:
sim: sequor autem si comprehendam , statim subjecit: Quicumque ergo perfecti sumus . Duplex enim forma perfectionis: alia medios, alia plenos numeros habens: alia hic, alia ibi: alia secundum hominis possibilitatem, alia secundum perfectionem futuri. Deus autem justus per omnia, sapiens super omnia, perfectus in omnibus. 12. Inter ipsos quoque homines distantia est. Aliter Daniel sapiens, de quo dictum est: Quis Daniele sapientior ? Aliter alii sapientes, aliter Salomon, qui repletus est sapientia super omnem sapientiam antiquorum, et super omnes sapientes Aegypti . Aliud est enim communiter sapere, aliud sapere perfecte. Qui communiter ungat. Qui perfecte sapit, nescit sua spectare commoda: sed ad illud quod aeternum est, quod deco omnibus. 13. Itaque haec sit formula, ut inter duo illa, honestum atque utile, errare nequeamus; eo quod 111 justus nihil alteri detrahendum putet, nec alterius incommodo suum com
Abbreviated transcription (Latin):
lenicis suscipiendũ laborẽ natilis affectus ꝑsuadeat a giosũ unicuiq¬
mlesiq ducat᷑ si piculis ꝓ priss querat uniusor tranqllotest : micu¬
tũ sibi unꝰ qsꝙ arbitret᷑ gratius excidia patriȩ reppulisse. quã
ꝓpria ꝑicula p̃stantius ꝙ ẽẽ existumnet qđ oꝑam suã patrie tin penderit
ra s inotio positus tranqͥllã iutã uoluptatũ cogieefauorte. se obelin¬

Expanded text:
uique ducatur, si periculis propriis quaerat universorum tranquillitatem: multoque sibi unusquisque arbitretur gratius excidia patriae repulisse, quam propria pericula: praestantiusque esse existimet quod operam suam patriae impenderit, quam si in otio positus tranquillam vitam voluptatum copiis functus egi
Abbreviated transcription (Latin):
te frumĩtũ optant potius nichilnasci.quã te de fame publicander¬
use. Anibis frum̃toꝵ indigentiã alim̃toꝵ penuriã. uberis solipar¬
u singenuscis fles publicã fertilitatẽ horrea frugũ plenadeploras.
erploras quando sterilior ꝓuentus sit quando ȩxilior partus uoti¬

Expanded text:
te frumentum, optant potius nihil nasci, quam te de fame publica negte frumentum, optant potius nihil nasci, quam te de fame publica negotiari. Ambis frumentorum indigentiam, alimentorum penuriam, uberes soli partus ingemiscis, fles publicam fertilitatem, horrea frugum plena deploras, exploras quando sterilior proventus sit, quando exilior partus. Voti
Abbreviated transcription (Latin):
namn fortasse oicat loseph frum̃ta in abundantia collegit incuaretate
undli detet uisen iuas aliqꝰͥs emere cõpellit᷑ Numuis acihibet emptori
ne fi ditite minustrat oñũbꝰ quȩ simplici in dustria accuonuli trarũ
feunditatẽ nichil doli nichil fraudis int̃serens deniꝙ siquiduitattre¬
it plus dispendii est. Quã si bene aliqͥs seminauerit melius metettu
oneerũ tritici granũ seminauerit puriorẽ ac sincerã messe colligit
ecunda t̃ra enultiplicatũ reddit qͥd acceꝑat fidelis ager feneratos so¬
it resfieuere ꝓuentus De reditib gͥ uberis glebe. expect aredebes tui
ui edẽ laboris. de fertilitate pinguis soli iusta sperare cõpendt
ui. idfraude ꝯuertis nat̾e industriȩ indulgentiã : Cur inudes
sꝰ hominũ publicos partus : Cur populis minius abundantiã. Cur
ffestasinopiam: Cur optar fac ⁊sa pauꝑibꝰ terilitatẽ. Curenĩ
isentiant beneficia fecunditatis : te auctionante p̃ciuĩ. te conden¬

Expanded text:
ate vendidit. Num charius aliquis emere compellitur? Num vis adhibetur emptori? quae fructus ministrat omnibus, quae simplici industria accumulat terrarum fecunditatem, nihil doli, nihil fraudi interserens. Denique si quid vitii fuerit, plus dispendii est; quia si bene aliquis seminaverit, melius metet: si sincerum tritici granum severit, puriorem ac sinceram messem colligit. Fecunda terra multiplicatum reddit, quod acceperit: fidelis ager feneratos solet restituere proventus. 41. De reditibus igitur uberis glebae exspectare debes tui mercedem laboris, de fertilitate pinguis soli justa sperare compendia. Cur ad fraudem convertis naturae industriam? Cur invides usibus hominum publicos partus? Cur populis minuis abundantiam? Cur affectas inopiam? Cur optari facis a pauperibus sterilitatem? Cum enim non sentiunt beneficia fecunditatis, te auctionante pretium, te conden
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ensq̃sierere fidi uitã aliena morte. debeat ut pote qͥetiã si nlateome
Narmatũ incidat ferientẽ. referire ñ possit. ne dum saliadẽ defend
Spietatẽ ꝯ taminet. De qͦ ineuangłii libris aꝑta &euidens sententiaẽ
Reconde gladiũ tuũ. Om̃is enĩ qͥ gladio ꝑxusserit gladio ferieur
Es lonrone detestabilior quã ꝑsecutor qͥ uenerat ut xꝑni occudeen

Expanded text:
ens, quaerere sibi vitam aliena morte debeat: utpote qui etiam si latronem armatum incidat, ferientem referire non possit; ne dum salutem defendit, pietatem contaminet. De quo in Evangelii libris aperta et evidens sententia est: Reconde gladium tuum; omnis enim qui gladio percusserit gladio ferietur . Quis latro detestabilior, quam persecutor qui venerat ut Christum occideret?
Abbreviated transcription (Latin):
dere eũ. Conferamꝰ hoc otiũ cũ alioꝵ otio. alii enĩ reqͥescendi causa abdi¬
cere animũ a negotiis solent. & a ꝯuentu cȩtuꝙ hominũ subtͣhere se se
& aut ruris petere secretũ captare agroꝵ solitudines aut int᷑ urhe
uacare animo. indulgere qͥeti & tͣnqͥllitatis Heliseus aut̃ aut insolitudi¬
ne iordanen tͣnsitu suo diuidit ut pars defluat post̾ior. suꝑior aut̃
in fontẽ recurrat. aut incarmelo resoluta difficultate generandi
in opina sterilẽ xeptione fȩcundat aut resuscitat mortuos. aut cibo
tẽperat amaritudines. & facit farinȩ ammixtione dulcescere saut
decẽ panibꝰ distributis. reliqͥas collegit plebe sat᷑ata. aut ferrũ secu¬
ris excussũ & influuii iordanis mersũ ꝓfundo. misso inaqͣs lignofa¬

Expanded text:
dere eum . 6. Conferamus hoc otium cum aliorum otio. Alii enim requiescendi causa abdudere eum . 6. Conferamus hoc otium cum aliorum otio. Alii enim requiescendi causa abducere animum a negotiis solent, et a conventu coetuque hominum subtrahere sese; et aut ruris petere secretum, captare agrorum solitudines, aut intra urbem vacare animo, indulgere quieti et tranquillitati: Elisaeus autem aut in solitudine Jordanem transitu suo dividit ; ut pars defluat posterior, superior autem in fontem recurrat: aut in Carmelo resoluta difficultate generandi, inopina sterilem conceptione fecundat: aut resuscitat mortuos: aut ciborum temperat amaritudines, et facit farinae admixtione dulcescere: aut decem panibus distributis, reliquias colligit, plebe saturata: aut ferrum securis excussum, et in fluvii Jordanis mersum profundum, misso in aquas ligno, fa
Abbreviated transcription (Latin):
infirmos. tangebant᷑ uestim̃ta eoꝵ. & sanitas deferebat᷑. Sermonẽ locu¬
tusẽ helias e pluuia stetit neccecidit suꝑ terrã tbꝰ annis & sex m̃ sibꝰ.¬
siterũ locutus ẽ & hydria farinȩ ñ defecit & uasolei toto famis diut᷑nę
tẽpore ñ est exinanitũ ¶ Et qm̃ plerosq delectant bellica. qͥd est p̃stanti
magni lacertis ansolis meritis ꝯfecisse p̃liũ Sedebat ĩ uno locoheliseu
& rex syrie magnã belli molẽ inferebat ppło patrũ. diuersisꝙ ꝯsilioꝵ. acer¬
uabat fraudibꝰ. & circũ uenire insidiis moliebat᷑. S om̃s eiꝰ apparatus ꝑ¬
pheta dep̃hendebat. & uigore m̃tis ꝑ gr̃am di ubiꝙ p̃sens cogitationes
hostiũ suis annuntiabat & monebat qͥb cauerent locis. Q ubi regi
syriȩ manifestatũ ẽ. misso exercitu clausit ꝓpħam. Orauit heliseus et
om̃s illoscęcitate ꝑcuti fecit & captiuos int᷑re samariã qͥ uenerant obĩ¬

Expanded text:
infirmos. Tangebantur vestimenta eorum, et sanitas deferebatur . 4. Sermonem locutus est Elias, et pluvia stetit nec cecidit super terram tribus annis et sex mensibIterum locutus est, et hydria farinae non defecit, et vas olei toto famis diurnae tempore non est exinanitum . 5. Et quoniam plerosque delectant bellica; quid est praestantius, exercitus magni lacertis, an solis meritis confecisse praelium? Sedebat Elisaeut rex Syriae magnam belli molem inferebat populo patrum, diversisque consiliorum acervabat fraudibus, et circumvenire insidiis moliebatur: sed omnes ejus apparatus propheta deprehendebat, et vigore mentis per gratiam Dei ubique praesens, cogitationes hostium suis annuntiabat, et monebat quibus 109 caverent locis. Quod ubi regi Syriae manifestatum est, misso exercitu, clausit prophetam. Oravit Elisaeus, et omnes illos caecitate percuti fecit, et captivos intrare in Samariam, qui venerant obsi
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit. & ad ornauit ꝯuiuiũ. At ubi satietas ȩpulandi factae & mense
remote ueruert̃ pestuentes iuri circĩuert᷑ domũ. Te senior filiã sieie
uuginẽ &e coequalẽ eiꝰ eũ qua cubit are solitui eẽt. offerebat iurisini¬
quitatu tantũ neuis irrogaret᷑ hospiti. Verũ ubi parũ racio ꝓcessit
o uis p̃ualuit cessit leuites iugalisuia & cognouerant eã & tota nocte
illusert̃ ei qua atrocitate uł dolore uicta iniurierante hostiũ hos ntis nereratre
Mus de uerta proeit se atꝙeralauit spm siuꝑrero licet ue reni nere asfer¬

Expanded text:
obtulit, et adornavit convivium. 114. At ubi satietas epulandi facta est, et mensae remotae, irruerunt pestilentes viri, et circumierunt domum. Tunc senior filiam suam virginem, 136 et coaequalem ejus cum qua cubitare solita esset, offerebat viris iniquitatis, tantum ne vis irrogaretur hospiti. Verum ubi parum ratio processit, et vis praevaluit, cessit levites jugali sua: et cognoverunt eam, et tota nocte illuserunt ei. Qua atrocitate, vel dolore victa injuriae, ante ostium hospitis, quo vir suus diverterat, projecit se atque exhalavit sp
Abbreviated transcription (Latin):
trauert̃ Parsgͥ melior głam saluti p̃tulit det̾ior salutẽ honestiti
ti accõmoda p̃ponderabant. Nichil itaꝙ deformius quã nullũ lu¬
re amorẽ honestatis. ⁊ usu quoda degeneris mercaturȩ questinꝰ¬
licitar⁊ ignobili auaro estuare corde. dieb ac noctib hiare ma
eni detrim̃tũ patͥmonis ñ leuare animũ ad honestatis nitorẽ
ꝯsiderare uerȩ laudis pulchritudinẽ HNinc nascunt᷑ aueupio qui¬
te. hereditatis ꝯtinentiȩ atꝙ gͣuitatis simulatione captate qͥ
horret aꝓposito xp̃iani uiri. Om̃e enĩ qͦđ arte elicitũ & fraud
cõpositũ est caret merito simplicitatis in ipsis qͥ nullũ ecdãt¬

Expanded text:
tur melior gloriam saluti praetulit, deterior salutem honestati. ati accommoda, praeponderabant. 122 CAbere amorem honestatis, et usu quodam degeneris mercaturae, quaestu sollicitari ignobili, avaro aestuare corde, diebus ac noctibus hiare in alieni detrimenta patrimonii, non elevare animum ad honestatis nitorem, non considerare verae laudis pulchritudinem. 58. Hinc nascuntur aucupio quaesitae haereditates, continentiae atque gravitatis simulatione captatae: quod abhorret a proposito christiani viri; omne enim quod arte elicitum, et fraude compositum est, caret merito simplicitatis. In ipsis qui nullum Ec
Abbreviated transcription (Latin):
significat᷑ ñ eẽ arduę uirtutis ac singularis. qđ potest plurimis ẽẽ
cõmune. Nam cũ pecunie cõpendia cap̾tare familiare multis elegan¬
tiori ꝯ uiuio & suauioribꝰ delectari epulis usitatũ ẽ ie uinare aut et
ꝯtinentẽ eẽ paucoꝵ ẽ.x. alieni cupidũ ñ eẽ rarũ. cont᷑ aut̃ de t̾here
uelle alt̾i. & ñeẽ ꝯtentũ suo. nã in hoc cũ plerisq ꝯsortiũ ẽ alia gͥ pͥma
alia media officia. Prima aut̃ paucis. media cũ pluribꝰ Leniꝙ in his¬
dẽ uerbis frequent̾ discretio ẽ. Alit̃ enĩ bonũ din dicimꝰ alit̾ hominẽ
alit̃ iustũ dm̃ appellamꝰ alit̃ hominẽ similit̾ a sapientẽ dm alit̃ di

Expanded text:
significatur non esse arduae virtutis ac singularis, quod potest plurimis esse significatur non esse arduae virtutis ac singularis, quod potest plurimis esse commune. Nam pecuniae compendia captare familiare multis, elegantiori convivio et suavioribus delectari epulis usitatum est: jejunare autem et continentem esse paucorum est; et alieni cupidum non esse, rarum: contra autem detrahere esse contentum suo; nam in hoc cum plerisque consortium est. Alia igitur prima, alia media officia. Prima cum paucis, media cum pluribus. 11. Denique in iisdem verbis frequenter discretio est. Aliter enim bonum Deum dicimus, aliter hominem: aliter justum Deum appellamus, aliter homin
Abbreviated transcription (Latin):
mus. in qͥbꝰ honestũ illud & utile tractauimꝰ. sequit᷑ utrũ honest¬
tẽ & utilitatẽ int̾se ꝯparare debeamꝰ & quȩrere qͥd sit sequendũ.
Sic̃ enĩ supͣ tractauimꝰ utrũ honestũ illud anturpe ẽẽt. & scdolo¬
co utrũ utile an inutile similit̃ hoc loco utrũ honestũ sit ani
utile ñ nulli reqͥrendũ puitant. Nos aut̃ mouem̾ ne hȩc int̾se uelut com¬
pugnantia inducere uideamꝰ quȩ iam supͣ unũ ẽẽ ostendimꝰ nec honestũ
ẽẽ posse nͥ quod utile nec utile nͥ qd honestũ qr ñ sequimꝰ sapientiã ca¬
nis ap̃ quã utilitas pecuniariȩ istius cõmoditatis pluris habet᷑. s sapi¬
entiã quȩ exdõ ẽ. ap̃ quã ea quȩ in hoc scło magna ȩstimant᷑ ꝓ detrim̃to
habent᷑. Hoc ẽ enĩ catorthoma qͥd ꝑfectũ & ab solutũ officiũ ẽ & a
uero uirtutis fonte ꝓficiscit᷑: cui scđd̾m ẽ cõmune offuiũ qͥd ipso sermone

Expanded text:
illud et utile tractavimus, sequitur utrum honestatem et utilitatem inter se comparare debeamus, et quaerere quid sit sequendum. Sicut enim supra 110 tractavimus, utrum honestum illud an turpe esset; et secundo loco, utrum utile an inutile: similiter hoc loco, utrum honestum sit an utile nonnulli requirendum putant. 9. Nos autem movemur, ne haec inter se velut compugnantia inducere videamur, quae jam supra unum esse ostendimus: nec honestum esse posse, nisi quod utile: nec utile, nisi quod honestum; quia non sequimur sapientiam carnis, apud quam utilitas pecuniariae istius commoditatis pluris habetur, sed sapientiam quae ex Deo est, apud quam ea quae in hoc saeculo magna aestimantur, pro detrimento habentur. 10. Hoc etenim κατορθώμα, quod perfectum et absolutum officium est, a vero virtutis fonte proficiscitur. Cui secundum est commune officium, quod ipso sermone
Abbreviated transcription (Latin):
hostẽ quẽ ñ pot̾ant uincere qͥ dimicabant Ergo moyses & usilentio
loquebat᷑ & in otio oꝑabat᷑ Cuiꝰ aut̃ maiora negotia quã huiꝰ otia qͥ. yl¬

Expanded text:
hostem, quem non poterant vincere qui dimicabant. Ergo Moyses et in silentio hostem, quem non poterant vincere qui dimicabant. Ergo Moyses et in silentio loquebatur, et in otio operabatur. Cujus autem majora negotia, quam hujus otia, qui
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã in ampla domo deambulare incorde ur̃o. &
conu̾sari cũ eo tanquã cũ bono ꝯ tub̾nali. ut ipse sibi dice¬
ret. & loqueret᷑ secũ ut ẽ illud dixicustodiã uias
meas. Salomon qͦq filiꝰ eiꝰ dicit. Bi be aquã de tu¬
is uasis. & de puteoꝵ. tuoꝵ fontibꝰ hoc ẽ tuo ꝯ si¬
lio utere. Aqua enĩ alta. ꝯsiliũ incorde uiri. Nemo
inqͥt alienꝰ particeps sit tͥ fons aquȩ tuȩ sit tͥ ꝓpͥus.
& iocundare cũ uxore quȩ ẽ tͥ a uiuentute. Ceruuᷤ
amicitiȩ & pullus gr̃arũ ꝯ fabulent᷑ tecũ Nongͦ pͥmꝰ scipio sc̃iuit solus
ñeẽ cũ solus eẽt nec minꝰ otiosus cũ otiosus eẽtSciuit ante ipsũ mo¬
yses. qͥcũ taceret clamabat. cũ otiosus staret p̃liabat᷑ Nec solũ p̃liabat᷑.
s etiã de hostibꝰ qͦs ñ ꝯtigerat tͥumphabat. adeo ociosus. ut manꝰ eiꝰ alis
sustinerent nec minꝰ quã cȩt̃i negotiosus qͥ ociosis mnanibꝰ expugnabat

Expanded text:
tamquam in ampla domo deambulare in corde nostro, et conversari cum eo tamquam cum bono contubernali; ut ipse sibi diceret, et loqueretur secum, ut est illud: Dixi, custodiam vias meas . Salomon quoque filius ejus ait: Bibe aquam de tuis vasis, et de puteorum tuorum fontibus ; hoc est tuo consilio utere. Aqua enim alta, consilium in corde viri . Nemo, inquit, alienus particeps sit tibi. Fons aquae tuae sit tibi proprius: et jucundare cum uxore, quae est tibi a juventute. Cervus amicitiae et pnon esse, cum solus esset; nec minus otiosus, cum otiosus esset: scivit ante ipsum Moyses, qui cum taceret, clamabat : cum otiosus staret, praeliabatur; nec solum praeliabatur, sed etiam de hostibus, quos non contigerat, triumphabat . Adeo otiosus, ut manus ejus alii sustinerent: nec minus 108 quam caeteri negotiosus, qui otiosis manibus expugnabat
Abbreviated transcription (Latin):
festi eiꝰ qͥ nichil incorde doli habeant. nichil fraudis occultent.
s uerba eiꝰ custodiant & in corde suo ꝯferant sic̃ ꝯferebat & ma¬
qria qͥ suos parentes officio suo ñ nouerint p̃ferendos. qͥ uiolatoreᷤᷤ
oderint castitatis. pudicitiȩ ulciscant᷑ inuiriã. nouerint offi¬
scioꝵ tẽpora qͦd maiꝰ qͦd̾ minꝰ sit ꝗͦs cui aptũ tẽpori ẽ. & ut id solũ

Expanded text:
qui nihil in corde doli habeant, nihil fraudis occultent, sed verba ejus custodiant, et in corde suo conferant, sicut conferebat et Maria : qui suos parentes officio suo non noverint praeferendos, qui violatores oderint castitatis, pudicitiae ulciscantur injuriam, noverint officiorum tempora; quod majus, quod minus sit, quod cui ap
Abbreviated transcription (Latin):
cos lxo bonesti nat᷑am & ium tractauimꝰ nc̃ de fortitudine trac̃¬
temꝰ quȩ uelut excelsiorcȩt̾is diuidit᷑ in res bellicas & domes i
animi magis quã corporis officio intendimꝰ nec adarma iam
spectat usu nr̃ s ad pacis negotia. Maiores aũ nr̃i ut ihenaue
huerobaal samson. dauid. sũmã rebꝰ qͦꝙ bellicis retulere glam.¬

Expanded text:
tiae loco honesti naturam et vim tractavimus. Nunc de fortitudine tractemus, quae velut excelsior caeteris, dividitur in res bellicas et domestidetur, quia animi magis quam corporis officio intendimus: nec ad arma jam spectat usus noster, sed ad pacis negotia. Majores autem nostri, ut Jesus Nave, Hierobaal, Samson, David summam rebus quoque bellicis retulere gl
Abbreviated transcription (Latin):
nichil p̃stantius dõ deputes. cũ solueris auctori debitũ licet ut
oꝑa tua ĩ beneficientiã & ad iuim̃ta hominũ ꝯferas. atꝙopem fe¬
ras necessitatibꝰ aut pecunia aut officio aut etiã qͦcũq munere
Qđ late patet ĩ ur̃o ministĩo pecunia ut subuenlas. debitoob
ligatũ liberes. officio ut seruanda suscipias quȩ metuit amit¬
tere qͥ deponenda credidit. Officiũ ẽ gͥ depositũ seruare ac red¬
deress int̾dũ cõmutatio fit aut tẽpore aut necessitate: ut ñ
sit officiũ reddere qͦd acceꝑis: ut siqͥs ꝯtra patriã opẽ barbaris fe¬
rens pecuniã aꝑtos hostes reposcat. aut sicui reddas cũ assit qͥ ex¬
torqueat. si furenti restituas cũ seruare ñ queat sunsanienti
gladiũ depositũ ñ neges qͦ se ille int̾imat ñ ne soluisse ꝯtra offi¬

Expanded text:
nihil habes praestantius, Deo deputes. Cum solveris auctori debitum, licet ut nihil habes praestantius, Deo deputes. Cum solveris auctori debitum, licet ut opera tua in beneficentiam et adjumenta hominum conferas, atque opem feras necessitatibus, aut pecunia, aut officio, aut etiam quocumque munere; quod late patet in vestro ministerio: pecunia, ut subvenias: debito, ut obligatum liberes: officio, ut servanda suscipias, quae metuat amittere, qui deponenda credidit. 253. Officium est igitur depositum servare ac reddere. Sed interdum commutatio fit, aut tempore, aut necessitate, ut non sit officium reddere quod acceperis; ut si quis contra patriam, opem Barbaris ferens, pecuniam apertus hostis reposcat: aut si cui reddas, cum adsit qui extorqueat: si furenti restituas, cum servare non queat: si insanienti gladium depositum non neges, quo se ille interimat, nonne solvisse contra offi
Abbreviated transcription (Latin):
arima ueritatis & sinceritatis uidit passionẽ dñi. oꝑuit azimiᷤᷤ
corporalibꝰ arima ueritatis. oꝑuit passionẽ dñi agni uł uituli
im molatione. & boni leuitȩ seruaret᷑ mysteriũ fidei suę teg¬
mine & tu mediocre putas qͦd cõmissũ ẽ tͥ pͥmũ ut alta dĩ ui¬
deas qͦd ẽ sapientiȩ de inde ut excubias ꝓppłõ de feras qd ẽ iusti¬
ciȩ castra defendas. tab̾naculũꝙ tuearis. qd ẽ fortitudinis.
te ipsũ ꝯtinentẽ ac sobriũ p̃stes qͦd ẽ temperantiȩ Hȩc iur¬
tutũ genera pͥcipalia ꝯstituert̃ etiã hi qͥ foris st̃ s cõmuni¬
tatis suꝑiorẽ ordinẽ quã sapientiȩ uidicauert̃ cũ sapien¬
tia fundam̃tũ sit iusticia opus sit qͦd manere ñ potest nͥ funda¬
lex dicit. diliges dñm dm tuũ diliges ꝓximũ tuũ Pulchrũ ẽ gͥ ut
gr̃am tuã atꝙ officia in societatẽ humani generis ꝯferai s pri¬
smũ illud decorũ ut qͦd habes p̾ciosissimũ hoc ẽ mentẽ tuã qua

Expanded text:
atis, vidit passionem Domini: operuit azymis corporalibus azyma veritatis, operuit passionem Domini, agni vel vituli immolatione. Et boni levitae servaverunt mysterium, fidei suae tegmine; et tu mediocre putas quod commissum est tibi? Primum ut alta Dei videas, quod est sapientiae: deinde ut excubias pro populo deferas, quod est justitiae: castra defendas, tabernaculumque 68 tuearis, quod est fortitudinis: te ipsum continentem ac sobrium praestes, quod est temperantiae. 251. Haec virtutum genera principalia constituerunt etiam hi qui foris sunt: sed communitatis superiorem ordinem quam sapientiae judicaverunt; cum sapientia fundamentum sit, justitia opus sit, quod manere non potest, nisi fundaEt lex dicit: Diliges Dominum Deum tuum, diliges proximum tuum . Pulchrum est enim ut gratiam tuam atque officia in societatem humani generis conferas. Sed primum illud decorum est, ut quod habes pretiosissimum, hoc est, mentem tuam, qua
Abbreviated transcription (Latin):
bile quã cũ ȩqͥtate uisticia. quȩ uelut cõparet socia beniuo¬
lentia facit. ut eos qͦs pares nob̃ credimꝰ diligamꝰ Habet aut̃
in se beniuolentia etiã fortitudinẽ: Nam cũ anucicia ex

Expanded text:
bile, quam cum aequitate justitia: quae velut compar et socia 46 benevobile, quam cum aequitate justitia: quae velut compar et socia 46 benevolentiae, facit ut eos quos pares nobis credimus, diligamus. Habet autem in se benevolentia, etiam fortitudinem; nam cum amici
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃m sibi uindicant. Multũ gͥ ad cumulandã spectat benuio¬
lentiã necessitudo gr̃ȩ adiuuant etiã pariũ studia uirtutũ
Siquidẽ beniuolentia etiã morũ facit similitudinẽ Deniq
ionathan filiꝰ regis imitabat᷑ scĩ dauid mansuetudinẽ ꝓpt̾ qđ di¬
ligebat eũ Unde & illud. cũ scõ sc̃s eris. non solũ ad ꝯuersatio¬
nem. s etiã ad beniuolentiã deriuandu uidet᷑ Nam utiꝙ & filis
noe simul habitabant & ñerat inhis morũ ꝯcordia. Habita¬
bant etiã in domo patria esau & iacob s discrepabant. Non
erat enĩ beniuolentia int̾ eos quȩ sibi p̃ferret altum. s ma¬
gis ꝯtentio quȩ p̃riperet benedictionẽ. Nam cũ alt̾ predu.¬
rus. alt̃ mansuetus ẽẽt int̃ dispares mores & studia cõpug.¬
nantia. beniuolentia ẽẽ ñ pot̾at. Adce qr sc̃s iacob pat̾nȩ
de generẽ domꝰ uirtuti p̾ferre ñ pot̾at. Nichil aut̃ tã consocia¬

Expanded text:
fratrum sibi vindicant. Multum igitur ad cumulandam spectat benevofratrum sibi vindicant. Multum igitur ad cumulandam spectat benevolentiam necessitudo gratiae. 171. Adjuvant etiam parium studia virtutum. Siquidem benevolentia etiam morum facit similitudinem. Denique Jonathas filius regis imitabatur sancti David mansuetudinem, propter quod diligebat eum . Unde et illud: Cum sancto sanctus eris , non solum ad conversationem, sed etiam ad benevolentiam derivandum videtur. Nam utique et filii Noe simul habitabant, et non erat in his morum concordia . Habitabant etiam in domo patria Esau et Jacob, sed discrepabant . Non enim erat benevolentia inter eos, quae sibi praeferret alterum: sed magis contentio, quae praeriperet benedictionem . Nam cum alter praedurus, alter mansuetus esset, inter dispares mores, et studia compugnantiadegenerem domus virtuti praeferre non poterat. 172. Nihil autem tam consocia
Abbreviated transcription (Latin):
Beniuolentia itaꝙ inhis ẽ om̃ib tanquã fons aquȩ reficien
sitientẽ tanquã lum̃. quȩ etiã in aliis luceat. nec illide sit
qͥde suo lumine alii lum̃ accenderit. Est etiã illa beniuo¬
lentiȩ liberalitas. ut si qd habes debitoris cyrographũ sc̃ in¬
dens restituas. nichil a debitore ꝯsecutus debiti. Qd exem¬
plo sui facere nos debere iob sc̃s ammonet. Nam qͥ habet ñ mu¬
beniuolentiã adomesticis pͥmũ ꝓfectã ꝑsonisid est a filiis paren
diso egressa. mundu repleuit. Deniq cũ inuiro & femina beniuo¬
lentẽ ds posuisset affectũ dix̃̾ Frunt ambo in una carne & ĩ uno
sp̃ui. Unde se ȩua serpenti credidit. qm̃ quȩ beniuolentiã accepe¬
fidei ꝯsortio. initiandȩ societate. ꝑcipiendȩ gr̃ȩ necessitudine
mysterior cõmunione. Hȩc enĩ etiã appellationes necessitudinũ
reuerentiã filioꝵ auctoritatẽ & pietatẽ patrũ germanitatẽ

Expanded text:
Benevolentia itaque in his est omnibus, tamquam fons aquae reficiens Benevolentia itaque in his est omnibus, tamquam fons aquae reficiens sitient em, et tamquam lumen quod etiam in aliis luceat, nec illis desit, qui de suo lumine aliis lumen accenderint. 168. Est etiam illa benevolentiae liberalitas, ut si quod habes debitoris chirographum, scindens restituas, nihil a debitore consecutus debiti. Quod exemplo sui facere nos debere Job sanctus admonet . Nam qui habet, non mubenevolentia a domesticis primum profecta personis, id est, a filiis, parendiso egressa mundum replevit. Denique cum in viro et femina benevolentem Deus posuisset affectum, dixit: Erunt ambo in una carne , et in uno spiritu. Unde se Eva serpenti credidit; quoniam quae benevolentiam accepefidei consortio, initiandi societate, percipiendae gratiae necessitudine, mysteriorum communione. Haec enim etiam appellationes necessitudinum, reverentiam filiorum, auctoritatem et pietatem patrum, germanitatem