comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
det. asꝑse falsitatis nebulis seductus. pene
amississe uideat. qd̾ de eis iam certum
tenebat: Vnde recte sub iudȩ speciȩ ꝑ ꝓ
phetam contra peecantẽ animã exeusa¬
temq dicitur. Ibi habuit foueã erictus
Ericũ quippe nomine impure mentil
seseq callide defendentis diuplicitas de¬
signatur. quia uidelicet erienis eũ app̃¬
henditur eius et capud cernitur. et pe¬
des uidentur. et corpus om̃e conspieitur
sed mox ut app̃hensus fuerit. sema ip̃m
insperam colligit: pedes introssus subtra¬
it. capud abcondit: et intra tenentis
manus cotum simul amittitur. qd totũ
simul ante indebatur. Sic nimirũ sie
impure meutes sunt: cũ in sins excessib
comp̃henduntur: Capud enĩ ericu cerm¬
tur: quia quo iniciõ ad culpam pecca¬
tor accesserit uide tur: Nedes ericii cons¬
piciuntur: quib uestigiis nequieia sit
ꝑpetrata cognoscitur: et tam̃ ad ductis
repente excusationib impura mens in¬

Expanded text:
det, aspersae falsitatis nebulis seductus, pene det, aspersae falsitatis nebulis seductus, pene amisisse se videat quod de eis jam certum tenebat. Unde recte sub Judaeae specie per prophetam contra peccantem animam excusantemque se, dicitur: Ibi habuit foveam ericius . Ericii quippe nomine impurae mentis seseque callide defendentis duplicitas designatur; quia videlicet ericius cum apprehenditur, ejus et 48 caput cernitur, et pedes videntur, et corpus omne conspicitur; sed mox ut apprehensus fuerit, semetipsum in sphaeram colligit, pedes introrsus subtrahit, caput abscondit, et intra tenentis manus totum simul amittitur, quod totum simul ante videbatur. Sic nimirum, sic impurae mentes sunt, cum in suis excessibus comprehenduntur. Caput enim ericii cernitur, quia quo initio ad culpam peccator accesserit videtur. Pedes ericii conspiciuntur, quia quibus vestigiis nequitia sit perpetrata cognoscitur, et tamen adductis repente excusationibus impura mens in
Abbreviated transcription (Latin):
querunt: semꝑ pauidis suspicionib
agitantur Nil autẽ est ad defenden¬
dum puritate tucius: nil addicen¬
dũ ueritate facilius: Namdũ falla¬
tiã suã tueri cogitur: duro cor labo¬
re fatigatur: hinc namq scriptum
est: Labor labiorũ ip̃orũ oꝑiet eos
Qui enĩ nũc implet tunc oꝑit. qura
cunus nunc animũ ꝑ blandam in¬
quietudinẽ exerit. tune ꝑ asꝑam re¬
tributionẽ p̃mit: hinc ꝑ ieremiam
dicitur: Nocuerũt linguã suã loqui
mendatium: ut iniq agerent labora uerii
acsi apte diceretur: Qui amici esse ueritatis
sine labore poterant: ut peccent laborent
Cumq uiuere simpliciter remunt: liba¬
rib exigunt ut moriantur: Nã plerumq
ieulpa dep̃hensi ditm quales sint cogna¬
scere fugunit: sese sub fallatiȩ uelañito
abscondunt. et hoc qd̾ peccant qd̃q iam
aꝑte cernitur excusare moliuntur. sta
ut sepe is qui eorum culpas corriꝑe ftu¬

Expanded text:
quaerunt, semper pavidis suspicionibus quaerunt, semper pavidis suspicionibus agitantur. Nil autem est ad defendendum puritate tutius, nil ad dicendum veritate facilius. Nam dum fallaciam suam tueri cogitur, duro cor labore fatigatur. Hinc namque scriptum est: Labor labiorum ipsorum operiet eos . Qui enim nunc implet, tunc operit, quia cujus nunc animum per blandam inquietudinem exerit, tunc per asperam retributionem premit. Hinc per Jeremiam dicitur: Docuerunt linguam suam loqui mendacium, ut inique agerent laboraverunt . Ac si aperte diceretur: Qui amici esse veritatis sine labore poterant, ut peccent laborant; cumque vivere simpliciter renuunt, laboribus exigunt ut moriantur. Nam plerumque in culpa deprehensi, dum quales sint cognosci refugiunt, sese sub fallaciae velamine abscondunt, et hoc quod peccant, quodque jam aperte cernitur, excusare moliuntur; ita ut saepe is qui eorum culpas corripere stu
Abbreviated transcription (Latin):
illa portare: Ammonendi sunt
igitur simplices. ut sicut fallatiã
semꝑ ueilit᷑ uitant. ita ueritaten
semꝑ utiliter ꝓferant: Ammonendi
sunt ut simpli citatif bono pruden¬
tiam adiungant: quatinus sic securi¬
tatem de simplitate possideant. ut
circũspectionẽ prudentiȩ ñ amittant:
hinc namq ꝑ doctorẽ gentiũ dicitur
Uolo uos sapientes esse in bono: sim¬
plices autẽ in malo: hinc electos suos
ꝑsem&. ip̃am ueritas ammonet di¬
cens: Estote prudentes sicut serpentes:
et simplices sicut columbȩ: Quia ui¬
delicet in electorum cordib debet et
simplicitatem columbȩ astucia ser¬
pentis acuere: et serpentis astuciam
columbȩ simplicitas temꝑare. qua¬
tinus nec seducti ꝑ prudentiã calle¬
ant: nec ab intellectus studio ex sim¬
plicitate corpescant: At contra am¬
monendi sunt inpũri: ut quã grauis
sit quẽ culpa sustinẽt dupplicitatis
labor agnoscant: Dum enĩ rep̃hendi
metuũt. semꝑ imꝓbas defensiones

Expanded text:
illa portare . Admonendi sunt illa portare . Admonendi sunt igitur simplices, ut sicut fallaciam semper utiliter vitant, ita veritatem semper utiliter proferant. Admonendi sunt ut simplicitatis bono prudentiam adjungant, quatenus sic securitatem de simplicitate possideant, ut circumspectionem prudentiae non amittant. Hinc namque per doctorem gentium dicitur: Volo vos sapientes esse in bono, simplices autem in malo . Hinc electos suos per semetipsam Veritas admonet, dicens: Estote prudentes sicut serpentes, et simplices sicut columbae . Quia videlicet in electorum cordibus debet et simplicitatem columbae astutia serpentis acuere, et serpentis astutiam columbae simplicitas temperare, quatenus nec seducti per prudentiam calleant, nec ab intellectus studio ex simplicitate torpescant. At contra admonendi sunt impuri, ut quam gravis sit, quem cum culpa sustinent, duplicitatis labor agnoscant. Dum enim deprehendi metuunt, semper improbas defensiones
Abbreviated transcription (Latin):
si fortia acta signantur: Et plerumq
contingit: ut quidã cũ cordis inno¬
centia in nõ nullis suis actib infir¬
tni uideantur: Quidã uero iã que¬
dam aute humanos oculos robusta
ererceant: sed tam̃ erga aliorũ bo¬
na intus inuidiȩ pestilentia tabes¬
cant: Bene ergo dieitur: llita car¬
niũ sanitas cordis: quia si mentis
innocentia custoditur. etiã si qua
foris infirma sunt quandoq robo¬
rantur. Et recte illic subditur: pu¬
tredo oss ium iuidia. quia ꝑ liuo¬
ris uitium ante dei oculos ꝑeunt:
etiã quȩ humanis oculis fortia ui¬
dentur: Ossa quippe ꝑ iniudiam
putrescere est: quedã etiã robusta
deant nũquã falsa dicere. sed am¬
monendi nt nouerrat ñ nunquã
uera reticere: Sieut enĩ semꝑ clicen¬
tẽ falsitas lesit: ita ñ nunquã qͥb¬
dã audita uera nocuerunt Unde
corã disciplis dñs loqutionẽ suam
silentio temꝑans: ait: Multa habes¬
uobis dicere: sed minc ñ potestis

Expanded text:
si fortia acta signantur? Et plerumque si fortia acta signantur? Et plerumque contingit ut quidam cum cordis innocentia in nonnullis suis actibus infirmi videantur, quidam vero jam quaedam ante humanos oculos robusta exerceant, sed tamen erga aliorum bona intus invidiae pestilentia tabescant. Bene ergo dicitur: Vita carnium sanitas cordis; quia si mentis innocentia custoditur, etiam si qua foris infirma sunt quandoque roborantur. 47 Et recte illic subditur: Putredo ossium invidia, quia per livoris vitium ante Dei oculos pereunt etiam quae humanis oculis fortia videntur. Ossa quippe per invidiam putrescere, est quaedam etiam robusta deant nunquam falsa dicere: sed admonendi sunt, ut noverint nonnunquam vera reticere. Sicut enim semper dicentem falsitas laesit, ita nonnunquam quibusdam audita vera nocuerunt. Unde coram discipulis Dominus locutionem suam silentio temvobis dicere, sed nunc non potestis
Abbreviated transcription (Latin):
inuidit. et dãpnationẽ suam ꝑdi¬
tus ad huc alios ꝑdendo cumula¬
uit: ammonendi sunt inuidi:
ut cognoscant quantis lapsib
succrescentis ruine subiaceant:
quia dũ liuorẽ a corde non ꝓiciunt.
ad aꝑtas oꝑum nequitias de uoluun¬
tur: Nisi enĩ cam inuidisset acceptã
fratris hostiam: mine ꝑuenisset
ad extingendam uitam: Unde scrip¬
tum est. Et respexit dũs ad abel et
ad inunera eius: ad cam uero ẽt
ad munera illius ñ resperit. Iratus¬
q est cain uehementer: et eonci¬
dit uultus enis: liuor itaq fatri
sacrifici fratricidu seminarnum
fuit: Nam quẽ meliorẽ se esse do¬
luit: ne uicumq esiet amputa¬
uit: Dicendũ est inuidis: quiadũ
se ista intrinsecus peste cõsuimũt.
tiã quid in se aliud bomi habere
uident᷑ int̾imunt: Vnde scriptũ
est: Uita carniũ sanitas eordis.
putredo oss ũ inuidia: Quidenĩ
ꝑcarnes. nisi pafer infirma que¬
dam ac tenera: et quid ꝑ ossa ni¬

Expanded text:
invidit, et damnationem suam perdiinvidit, et damnationem suam perditus adhuc alios perdendo cumulavit. Admonendi sunt invidi ut cognoscant quantis lapsibus succrescentis ruinae subjaceant, quia dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur. Nisi fratris hostiam, minime pervenisset ad ejus exstinguendam vitam. Unde script munera ejus, ad Cain vero et ad munera illius non respexit. Iratusque est Cain vehementer, et concidit vultus ejus . Livor itaque sacrificii, fratricidii seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utcunque esset amputavit. Dicendum est invidis quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis, putredo ossium invidia . Quid enim per carnes nisi infirma quaedam ac tenera, et quid per ossa ni
Abbreviated transcription (Latin):
pe sunt unuiu consistentes infide.
sicut multa menbra uno continen
tur in corꝑe. quȩ ꝑ officrum quidẽ
diũsa sunt: sed quo sibi uicissim
congruũt unum fiunt. Unde tt
ut pes ꝑ oculum uideat: et ꝑ pedes
oculi gradiantur. ori auditus aun¬
um seruiat. et ad usum suum
aurib oris lingua concurrat: Suf¬
opentur manus. In ip̃a igitͤ cor¬
ꝑis positione accipimus: quod in
accione seruemus. Nnnis itaq
turpe est ñ mutari quod sumus:
Nr̃a sunt nimirũ: quȩ et si imssa¬
ri uon possumus. amamus mn alis
et amantiũ fiunt quȩque amantur
i nobis hinc ergo pensent iuidi:
caritas quantȩ iuurtutis est. que ali¬
eñi laboris oꝑa nr̃a sine labore facit:
uicendũ itaq est inuidis: quiadũ
se aliuore eustodiunt minime man¬
tiquã uersuti hostis nequitiã demner¬
guntur: De illo namq scriptũ est:
Inuidia diaboli mors intrauit in
orbem terrarum: Quia enĩ ip̃e cȩ¬
lum ꝑdidit: condito hoc homini

Expanded text:
pe sunt universi consistentes in fide, pe sunt universi consistentes in fide, sicut multa membra uno in corpore: quae per officium quidem diversa sunt, sed eo quo sibi vicissim congruunt, unum fiunt. Unde fit ut pes per oculum videat, et per pedes oculi gradiantur; ori auditus aurium serviat, et ad usum suum auribus oris lingua concurrat; sufoperentur manus. In ipsa igitur corporis positione accipimus, quod in actione servemus. Nimis itaque turpe est non imitari quod sumus. Nostra sunt nimirum, quae etsi imitari non possumus, amamus in aliis; et amantium fiunt quaeque amantur in nobis. Hinc ergo pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera, nostra sine labore facit. Dicendum itaque est invidis, quia dum se a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. De illo namque scriptum est: Invidia autem diaboli mors intrarit in orbem terrarum . Quia enim ipse caelum perdidit, condito hoc homini
Abbreviated transcription (Latin):
apꝓbant: sic eis uirtutũ sc̃itas
sicut stultis spectatorib ludi¬
crarũ artiũ uanrtas ꝓlacet: Illi
namq aurigarũ acstrionum
gesta fauiorib exbollunt: nec ta¬
in en tales esse desiderant. qua¬
les illos conspiciunt esse quos
laudant: irantur eos placi
ta egisse: sedtamen similiter
deuitant placere Dicendum
et de alienis actib ñ p̃sumant. ne
bona laudent ꝙ. agere reeusent. Gra¬
uius quippe extrema ultione feriendi
sunt: quib placuit qd̾ imitari nolu¬
ut ꝑpendlant quantȩ cecitatis sunt
qui alieno ꝓuectu deficiũt. aliena
exultacione contabescunt: quantȩ
infelicitatis sunt qui melioratione
ꝓximi det̾iores funt. dũq augm̃¬
ta alienȩ ꝓsꝑitatis aspiciunt: apud
sema ip̃os auxiȩ afflicti eordis sui
peste moriuntur. Quid istis infeli¬
eius quos dũ conspecta felicitas asti¬
cit. pena nequiores reddit:: Aliqu
uero bona quȩ habere ñ possunt:
si diligerent sua fecissent:. Sie quip¬

Expanded text:
approbant, sic eis virtutum sanctitas approbant, sic eis virtutum sanctitas sicut stultis spectatoribus ludicrarum artium vanitas placet. Illi namque aurigarum et histrionum gesta favoribus efferunt, nec tamen tales esse desiderant, quales illos conspiciunt esse quos laudant. ta egisse, sed tamen similiter devitant placere. Dicendum et de alienis actibus non praesumant, ne bona laudent, et agere recusent, gravius quippe extrema ultione feriendi sunt quibus placuit quod imitari noluut perpendant quantae caecitatis sunt, qui alieno provectu deficiunt, aliena exsultatione contabescunt. Quantae infelicitatis sunt, qui melioratione proximi deteriores fiunt; dumque augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos anxie afflicti, cordis sui peste moriuntur. Quid istis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit? Aliorum vero bona quae habere non possunt, si diligerent, sua facerent. Sic quip
Abbreviated transcription (Latin):
losuꝑatũ insidiari menus mentis
intendant: ut langorẽ plus repen¬
tẽ timeant. ne hostis callidus eo
in deceptione postmodũ maiori
exultacione gaudeat: quo illa
dudũ contͣ se rigida colla uicto
beniuoli: atq aliter Inui
mmouendi namq sunt bennio¬
li: ut sic alienis bonis congaudeant.
quatinus habere &. ꝓpͥa comcupis¬
cant: Sic ꝓximorũ facta diligendo
laudent : ut ea etiã uitando mul¬
tiplicent. ne si in hoc p̃sentis uitę
studio ad certamen alienũ deuo¬
ti factores set pͥgri spectatores exist¬
unt. eo post certam̃ sine braiuore¬
maneant. quo nunc in certami¬
ne ñ laborant: et tunc corũ pal¬
mas afflicti respiciant. in quoꝵ
nunc laborib ociosi ꝑdurant:
Halde quippe peccamus sialiena
benegesta ñ diligimus. sed uil
mercedis aginus. si ea quȩ dili¬
gims in quantũ possumꝰ nõ
unitamut. Dicendũ itaq est
beniuolis: qtua si mmuitari bona
animȩ festinant. quȩ laucdantes

Expanded text:
lo superatum insidiari moeniis mentis lo superatum insidiari moeniis mentis intendant; ut languorem plus reserpentem timeant, ne hostis callidus eo in deceptione postmodum majori exsultatione gaudeat, quo illa dudum contra se rigida colla victorbenevoli, atque aliter invidi. Admonendi namque sunt benevoli, ut sic alienis bonis congaudeant, quatenos habere propria concupiscant. Sic proximorum facta diligendo laudent, ut ea etiam imitando multiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alienum devoti fautores, sed pigri spectatores assistant, eo post certamen sine bravio remaneant, quo nunc in certamine non laborant; et tunc eorum palmas afflicti respiciant, in quorum nunc laboribus otiosi per durant. Valde quippe peccamus, si aliena bene gesta non diligimus. Sed nil mercedis agimus, si ea quae diligimus, in quantum possumus non imitamur. Dicendum itaque est benevolis, quia si imitari bona minime festinant quae laudantes
Abbreviated transcription (Latin):
aptũ deceptionis tempus inquirit.
Quia enĩ publico bello ꝑdidit: ad ex¬
ercendas occultas insidias erardes¬
cit: Quietis nãq iã temꝑe ad uictoris
animũ redit: et uel rerũ dãpna. uel
iniuriarũ iacula ad memoriã reducit:
cunctaq sibi in lata sunt uehement̃
eraggerans intolerabilia ostendit:
tantoq mentẽ merore conturbat.
ut plerumq uir patiens illa se equa¬
nimit̾ tolerasse post uictoriã capti¬
uus erubescat. seq ñ redͣdisse cõtu¬
melias doleat: et det̾iora rependere
si occasio p̾beat᷑ querat:. Quib ergo
isti sunt similes nisi his qui ꝑfortitu¬
dinẽ in campo uictores sunt: s̃ed ꝑ
negligentiã postmodũ int̾ urbis
claustra capiuntur: Quib fũt si¬
miles nisi hus quos inruens gra¬
uis langor a uita non subtra¬
ił. set lenit̾ ueniens recidiua fe¬
bris occidit: Ammonendi sunt
igitur patientes: ut cor post uicto¬
riã muniant. ut hostẽ publico bel¬

Expanded text:
aptum deceptionis tempus inquirit. aptum deceptionis tempus inquirit. Quia enim publico bello perdidit, ad exercendas occulte insidias exardescit. Quietis namque tempore jam ad victoris animum redit, et vel rerum damna, aut injuriarum jacula ad memoriam reducit, cunctaque quae sibi illata sunt, vehementer exaggerans, intolerabilia ostendit; tantoque mentem moerore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse post victoriam captivus erubescat, seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus sunt similes, nisi iis quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leniter veniens recidiva febris occidit? Admonendi sunt igitur patientes, ut cor post victoriam muniant, ut hostem publico bel
Abbreviated transcription (Latin):
non omittant: Sed eum post paulu¬
Ium hec ap̃ã quȩ ꝑtuleruit ad memo¬
riã reuocant: igne se doloris inflãmãt.
argum̃ta ultionis inquirũt.ꝙ. man¬
suetudinẽ quã tolerantes habuerũt.
retractantes in malitiã uertunt: Quib
eicius a p̃dicante succurrit᷑. si quȩ sit
huius ꝑturbationis causa pandatur.
Callidus namq aduersarius bellum
contͣ duos mouet: unũ uidelicet im¬
flammãs ut contumelias prior inferat.
alcerũ ꝓuocans ut cõtumelias lesus
reddat: Sed plerũq dum huius iã
uictor est qui inuiriã ꝑsuasus mro¬
gat: ab illo uineitur qui inlatã sibi
squanimit̃ portat: Unius ergo uic¬
tor quẽ cõmouendo subiugauit. do¬
ta cõtra alterũ uirtute se erigit. eũ:
obsistentẽ fortiter q uincentẽ dolet:
quẽ quia cõmouere in ip̃a cõtume¬
liarum iaculatione ñ potuit: ab aꝑto
certamine int̾im quiescens. et secreta
subiestione cogitacionẽ lasesciens:

Expanded text:
non omittant; sed cum post paulunon omittant; sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint, ad memoriam revocant, igne se doloris inflammant, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, retractantes in malitiam vertunt. Quibus citius a praedicante succurritur, si quae sit 45 hujus permutationis causa pandatur. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat, alterum provocans ut contumelias laesus reddat. Sed plerumque dum hujus jam victor est qui injuriam persuasus irrogat, ab illo vincitur qui illatam sibi aequanimiter portat. Unius ergo victor quem commovendo subjugavit, tota contra alterum virtute se erigit, eumque obsistentem fortiter et vincentem dolet; quem quia commovere in ipsa contumeliarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim quiescens, et secreta suggestione cogitationem lacescens,
Abbreviated transcription (Latin):
sum quibusdã patientib nec tamen
diligentib dicit: Quid autẽ uides festu¬
cam in ocło fratris tui. et tbem mocło
tuo ñ uides: perturbatio quippe im¬
patientiȩ: festuca est: Malitia uero
in corde: trabes in oculo: Iilam namꝙ
aura temptacionis agitat: hane autẽ
comsũmata nequitia pene inmohils
potat: Necte uero illie subiungitur: hipo¬
ersta: eiee primũ trabẽ de oeulo tuo. ꝙ tũe
uidebis eicere festucã de ocło fr̃is tui. Ac
sidicatur menti iniq interius dolenti.
ꝙ scãm se ext̾ius ꝑ patientiã de monstrã¬
ti: prius a te molẽ malitiȩ ercute. et tũc
alios de impatientiȩ leuitate rep̃hende:
ne dum non studes simulationẽ uincẽ.
peius cibi sit praua tolerare. Euenire
etiã plerũq patientib solet: ut eo qͥdẽ
cemꝑe quo uel aduersa patiuntur.
uel contumelias audiũt: nullo dolore
pulsentur. et sic patienciã exibeant:
ut eustodire etiã cordis innocentiam

Expanded text:
sum quibusdam patientibus, nec tamen sum quibusdam patientibus, nec tamen diligentibus dicit: Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, et trabem in oculo tuo npatientiae festuca est; malitia vero in corde, trabes in oculo. Illam namque aura tentationis agitat, hanc autem consummatio nequitiae pene immobiliter portat. Recte vero illic subjungitur: Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui . Ac si dicatur menti iniquae interius dolenti, et sanctam se exterius per patientiam demonstranti: Prius a te molem malitiae excute, et tunc alios de impatientiae levitate reprehende, ne dum non studes simulationem vincere, pejus tibi sit aliena prava tolerare. Evenire etiam plerumque patientibus solet ut eo quidem tempore quo vel adversa patiuntur, vel contumelias audiunt, nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam
Abbreviated transcription (Latin):
amare etiã ex benignitate ñ cessat. In
isdẽ doctor egregius cũ patientiã diser¬
pulis suaderet dicens. om̃is amaritud
et ira et indignatio et clamor q blas¬
phemia tollatur a uob̃: quasi cunctis
exterius iã bene compositis. ad int̾iora
conuertitur dum subiungit: cũ om̃i
malitia: Quia nimirũ frustra indigna¬
tio clamor ꝙ blasphemia ab ext̾iorib
tollitur: si interiorib uitiorũ mater
malitia dominatur. et in cassũ foras
nequitia ex ramis ieiditur: si subrep¬
tũra multiplicius intus in radice seru¬
tur: Unde ꝙ. ꝑ semet ip̃am ueritas diet
Diligite mimicos ur̃os. benefacite eis
qui uos oderunt. orate ꝓ ꝑsequentib¬
et calũpniantib uos Intus itaq
est corã hominib aduersarios tolerare
sed uirtus coram̃ deo diligere: quia hoc
solũ deus sacrificiũ accipit: qd̾ ante
eius oculos in altare boni oꝑis flammna
caritatis incendit: hinc est quod rur¬

Expanded text:
amare etiam ex benignitate non cessat. Unde amare etiam ex benignitate non cessat. Unde idem doctor egregius cum patientiam discipulis suaderet, dicens: Omnis amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia tollatur a vobis , quasi cunctis exterius jam bene compositis ad interiora convertitur, dum subjungit: Cum omni malitia ; quia nimirum frustra indignatio, clamor et blasphemia ab exterioribus tollitur, si in interioribus vitiorum mater malitia dominatur; et incassum foras nequitia ex ramis inciditur, si surrectura multiplicius intus in radice servatur. Unde et per semetipsam Veritas dicit: Diligite inimicos vestros, benefacite his qui oet calumniantibus vos . Virtus itaque est coram hominibus, adversarios tolerare; sed virtus coram Deo, diligere; quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. Hinc est quod rur
Abbreviated transcription (Latin):
eicit: quia nulla int̾ius disciplina
sapientiȩ circumeludit: Sapiens
autẽ differt et reseruat im poste¬
rum: Lesus enĩ in p̾sens se ulcisci
ñ desiderat: quia etiã tolerans par¬
ei optat. sed tam̃ iustȩ uindicari
omia extremo iudicio ñ ignorat:
At contͣ ammonendi sunt patien¬
tes: ne meo qd̃ exterius portant.
int̾ius doleant: ne tantę uirtutiᷤͤ
sacrificiũ qd̾ integrũ foras inio¬
lant. intus malitiȩ peste corrũ¬
pant: et cũ ab hominib ñ agnos¬
citur. sed tam̃ sub diuina exami¬
natione peccatur: tanto det̾ior
culpa doloris fiat. quanto sibi an¬
te homine ͤᷤ uirtutis speciẽ uindi¬
cat Dicendũ itaq est patientib
ut studeant dilig̾e qd̾ sibi necesse
est colerare. ne si patientiã dilectio
non sequitur: indet̾iorẽ eulpã
odũ uirtus ostensa uertatur: Unde pai¬
lus cũ diceret caritas patiens est: ilico
adiunxit benigna est: Hidelicet ofte¬
dens: quia quos ex patientia tolerat.

Expanded text:
ejicit, quia nulla interius disciplina sapientiae circumcludit. Sapiens autem differt et reservat in posterum. Laesus enim, in praesens se ulcisci non desiderat, quia etiam tolerans parci optat, sed tamen juste vindicari omnia extremo judicio non ignorat. At contra admonendi sunt patientes, ne in eo quod exterius portant, interius doleant, ne tantae virtutis sacrificium quod integrum foras immolant, intus malitiae peste corrumpant; et cum ab hominibus non agnoscitur, sed tamen sub divina examinatione peccatur, tanto deterior culpa doloris fiat, quanto sibi ante homines virtutis speciem vindicat. Dicendum itaque est patientibus, ut studeant diligere quos sibi necesse est tolerare; ne si patientiam dilectio non sequatur, in deteriorem culpam odii virtus ostensa vertatur. Unde Paulus cum diceret: Charitas patiens est, illico adjunxit: Benigna est ; videlicet ostendens quia quos ex patientia tolerat,
Abbreviated transcription (Latin):
quid ꝑ nubes quȩ mouentur ã uen¬
to msi aduersitates pͣuorũ hominũ
designant᷑: Auentis uidelicq impel¬
luntur nubes: quia inmundorũ
spiritiũ afflatu pͣm excitant᷑ ho¬
imines Qui ergo obseruat uentum
ñ seminat. et qui considerat nubes
nunquã metit: quia quisquis temp¬
tacionẽ malignorũ sp̃irituũ. quisqͥs
psecutionẽ pͣuorũ hominũ metiit.
neq nunc grana boni oꝑis seminat:
neq tunc mampłos sẽȩ retͥbutionis
bonamimme discernũt: Qui nequa¬
quã quȩ quãdo agant inspieiumt:
sed plerũq acta quia ita ñ debuerĩt
agere cognoseunt: Quib sub audi¬
tons ⁊̃ peciȩ recte apud salomenem
dicit᷑ Fili sine consilio nichilfacias:
& poit factũ ñ penitebis: Et rursum:
palpebre tuȩ: pͣcedant gressus tues
p alpebrȩ qͥppe gressus p̃cedunt: cũ
oꝑationẽ nr̃am eonsilia nr̃a p̃ueniũt.
Quienĩ negligit considando p̃uidere
qd facit: gressus tendit. ocłos elaudit.
ꝑgendo t̃ confieit sed p̃udendo

Expanded text:
 nubes quae moventur a vento, nisi adversitates pravorum hominum designantur? A ventis videlicet impelluntur nubes, quia immundorum spirituum afflatu pravi excitantur homines. Qui ergo observat ventum, non seminat; et qui considerat nubes, nunquam metit; quia quisquis tentationem malignorum spirituum, quisquis persecutionem pravorum hominum metuit, neque nunc grana boni operis seminat, neque tunc manipulos sanctae retributionis bona minime discernunt. Qui nequaquam quae quando agant inspiciunt, sed plerumque acta quia ita non debuerunt agere cognoscunt. Quibus sub auditoris specie recte apud Salomonem dicitur: Fili, sine consilio nihil facias, et post factum non poenitebis . Et rursum: Palbebrae tuae precedant gressus tuos . Palpebrae quippe gressus praecedunt, cum operationem nostram consilia recta praeveniunt. Qui enim negligit considerando praevidere quod facit, gressus tendit, oculos claudit, pergendo iter conficit, sed praevidendo
Abbreviated transcription (Latin):
es tribuens colaphas ꝑtulit. quod apec¬
atorũ nos punctionib saluans: spiis
mpud supponere non recusauit. qd̾ et̾na
patrẽ quamuis diuinitate esset ȩqua¬
lis adorauit. sub in risione adoratus taeu¬
..it. qd uitã morti p̾parans: usq ad mor¬
ce ip̃e uita ꝑuenit Cur itaq aspum erẽ¬
hitur ut a deo homo toleret aduersa
p malis. si tanta deus ab hominib ꝑtu¬
lit mala ꝓ bonis: Aut quis sana intelli¬
gentia de ꝑcussione sua ingratus existit.
si ip̃e hinc sine flagello non exũt. qui
hnc sine peccato iuxit: Aliter ammo¬

Expanded text:
es tribuens, colaphos pertulit; quod a peccatorum nos punctionibus salvans, spinis caput supponere non recusavit, quod aeterna Patrem, quamvis divinitate esset aequalis, adoravit, sub irrisione adoratus tacuit; quod vitam mortuis praeparans, usque ad mortem ipse vita pervenit. Cur itaque asperum creditur, ut a Deo homo toleret flagella pro malis, si tanta Deus ab hominibus pertulit mala pro bonis? Aut quis sana intelligentia de percussione sua ingratus existat, si ipse hinc sine flagello non exiit, qui hic sine peccato vixit? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tas ꝑcipitur. et semꝑ mansiuia suppli¬
eia uitantur: hinc et enĩ paulus gi¬
cit: Patres quidẽ carnis nr̃e habui¬
mus eruditores et reuerebam᷑ eos.
ñ multomagis obtemꝑabimus patri
sp̃iuum & unienius: Et illiqindẽ

Expanded text:
tas percipitur, et semper mansura supplitas percipitur, et semper mansura supplicia vitantur? Hinc etenim Paulus ait: Patres quidem carnis nostrae habuimus eruditores, et reverebamur eos; non multo magis obtemperabimus patri spirituum
Abbreviated transcription (Latin):
glig̾e disciplinã dñi. neq fatigẽris
cũ ab eo argueris: Quẽ enĩ diligit dñs
castigat. flagellat om̃em filiũ quem
recipit: hinc psalmista ait Multe
Siiustus fuero: ñ leuabo eipud satu¬
ratus afflictione et miseria Dieendũ
et egris: uit si cȩlestẽ patriã suã ere¬
dunt̾ necessario in hac labores ⁊ elud
inalieua patiantur: hnc est enim
qd̾ lapides extia tonsi sunt: ⁊ it in
construetione templi dñi abq mai¬
lei sonitu ponerentur: quia inidelico
min e ꝑͦ flagella tundimur. ut intus
in templũ dei postmodũ sine discipli¬
ne ꝑcussione disponamur: quatimiis
quiequid in nobis est supflinim mo¬
do ꝑeussio resecet. et tune sola nos in
edificio concordia caritatis liget: An¬
monendi sunt egri: ut considerẽt
ꝓpeipiendis terrenis hereditatib
quã dura carnales filios diseiplinȩ
flagella castigent: Quȩ ergo nobis di¬
uine eoereptionis pena grauis est.
ꝑ quã ꝙ. ñ quam amittenda heredi¬

Expanded text:
ni, neque fatigeris cum ab eo argueris. Quem enim diligit Dominus castigat, flagellat autem omnem filium quem recipit . Hinc Psalmista ait: MultaeSi justus fuero, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria . Dicendum est aegris, ut si coelestem patriam, suam credunt, necessario in hac labores velut in aliena patiantur. Hinc est enim quod lapides extra tunsi sunt, ut in constructione templi Domini absque mallei sonitu ponerentur; quia videlicet nunc foris per flagella tundimur, ut intus in templum Dei postmodum sine disciplinae percussione disponamur, quatenus quidquid in nobis est superfluum, modo percussio resecet, et tunc sola nos in aedificio concordia charitatis liget. Admonendi sunt aegri, ut considerent pro percipiendis terrenis haereditatibus quam dura carnales filios disciplinae flagella castigent. Quae ergo nobis divinae correptionis poena gravis est, per quam et nunquam amittenda haeredi
Abbreviated transcription (Latin):
Propt̾ frigus piger ñ arat. dũ paruã
ex aduerso mala metiit. et oꝑari ma¬
xima pͣtinierit: Bene autẽ dicitur.
mendicabit estate et ñ dabitur ei:
Qui enĩ nũc in bonis oꝑib ñerudat.
cũ sol udicis feruentior apparuerit.
q uia frustra regni ad itũ postulat
nil accipiens estate mencuicat: Be ne
Qrii obseruat uentũ ñ seminat: et

Expanded text:
Propter frigus piger non arat, dum parva Propter frigus piger non arat, dum parva ex adverso mala metuit, et operari maxima praetermittit. Bene autem dicitur: Mendicabit aestate, et non dabitur ei. Qui enim nunc in bonis operibus non exsudat, cum sol judicii ferventior apparuerit, quia frustra regni aditum postulat, nil accipiens aestate mendicat. Bene Qui observat ventum, non seminat;
Abbreviated transcription (Latin):
iungitur. Et anima dissoluta esuri¬
et: Nam quia se ad suꝑiora stringendo¬
ñ dirigit: neglectami se infernis ꝑ desi¬
deria expandit. Et dũ sublimium
studiorũ ingore ñ constringitur. eu¬
piditatis infunȩ fame saueiatur. ut
quo se ꝑ disciplinã ligare dissimulat.
co se esuriens ꝑ uoluptatũ desideria
spargat hinc ab eodẽ rursus salomo¬
ne seribitur: In desideriis est om̃is oei¬
osus lenic ip̃a ueritate p̃dicante. uno
quidẽ ȩxeunte sp̃u. muuda emus
dicitur. sed multiplienis redeunte
dũ uacat occupatur: Plerumq pi¬
ger dum necessaria agere negligit.
quedã sibi difficilia oppoiit. quedã
uero incaute formidat: & dũ qua¬
si niuenit. qd̾ uelud iustȩ metuat.
ostendit qd motio quasi ñ iniustȩ
torpescat. Uu recꝰte ꝑ salomonem
diertur Proppt̾ frigus piger arare
noluit: mendicabit ergo estate et
arat: dum desidiȩ torpoi: constrie¬
tus. ag̃e quȩ debet bona dissimulat.¬

Expanded text:
jungitur: Et anima dissoluta esurijungitur: Et anima dissoluta esuriet . Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit; et dum studiorum sublimium vigore non constringitur, cupiditatis infimae fame sauciatur; ut quo se per disciplinam 56 ligare dissimulat, eo se esuriens per voluptatum desideria spargat. Hinc ab eodem rursus Salomone scribitur: In desideriis est omnis otiosus . Hinc ipsa Veritate praedicante , uno quidem exeunte spiritu munda domus dicitur, sed multiplicius redeunte dum vacat occupatur. Plerumque piger dum necessaria agere negligit, quaedam sibi difficilia opponit, quaedam vero incaute formidat; et dum quasi invenit quod velut juste metuat, ostendit quod in otio quasi non injuste torpescat. Cui recte per Salomonem dicitur: Propter frigus piger arare noluit; mendicabit ergo aestate, et piger non arat, dum, desidioso torpore constrictus, agere quae debet bona dissimulat
Abbreviated transcription (Latin):
aut intencione pię utilitatis caret:
Siergo ratio de otioso sermone exigi¬
cur. pensemus quȩ pena multilo¬
quiũ maneat: in quo etiã ꝑ noxia
di sunt pigri: atq aleẽr p̃cipites
ninamq suadendi siit: N agenda
bona dum differunt am̃idant: Isti
uero ammonendi sunt: ne dũ bonorũ
tempus incau t festinaudo p̃ueniunt.
eorũ merita inmetent Pigris itaq
intimandum ef: qd sepe dum opor¬
uine agere quȩ possumus nolumus.
paulo post cr̃ uol. mus non ualemus:
Ip̃a quippe n.entis desidia dũ congruo
feruore ñ accenditur: a bonorũ desi¬
derio fiuiditus conuialescente furtim
torpore actatur. Uricle art: ꝑsalo¬
monẽ diciti i. Pigredo inimtit so¬
poeen: Diger enĩ recte sencierdo qua¬
si uegilat: quamius nil oꝑ. iudo torpes¬
eat. Ued pigredo sopore mnmnittere
micitir: quia paulisꝑ etiã recte sentien¬
diuigilancia amittitur: dum abene
oꝑandi studio cessatur Ubi recte sub¬

Expanded text:
aut intentione piae utilitatis caret. aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensemus quae poena multiloquium maneat, in quo etiam per noxia di sunt pigri, atque aliter praecipites. Illi namque suadendi sunt, ne agenda bona, dum differunt, amittant; isti vero admonendi sunt, ne dum bonorum tempus incaute festinando praeveniunt, eorum merita immutent. Pigris itaque intimandum est quod saepe dum opportune agere quae possumus nolumus, paulo post cum volumus non valemus. Ipsa quippe mentis desidia dum congruo fervore non accenditur, a bonorum desiderio funditus, convalescente furtim torpore mactatur. Unde aperte per Salomonem dicitur: Pigredo immittit soporem . Piger enim recte sentiendo quasi vigilat, quamvis nil operando torpescat; sed pigredo soporem immittere dicitur, quia paulisper etiam recte sentiendi vigilantia amittitur, dum a bene operandi studio cessatur. Ubi recte sub
Abbreviated transcription (Latin):
mitt̾e est: linguã in fluxũ eloquii rela¬
xare: Quo cõtra bonã etiã partẽ itͣum di¬
itur: Aqua ꝓfunda: uerba exore uiri:
E uiergo dimittit aquã capud est uirgio¬
rirn: qui linguã ñ frenat. concordiam
Sssipat Inde e diuerso scriptũ est: Qui
nꝑat stulto silentiũ: iras mitigat. Quia
suꝑ terram: hinc salomon iterũ ait: lii
ias ait: Cultus iusticie silentiũ. iudelet
dican quia mentis iusticia desolatur: qͥn¬
do ab inmod̾ata loqutique non parcit᷑
hinc iacob diere: Si quis putat se reli¬
giosũ esse ñ retrenans linguã suã sid
seducens coi suũ: huius uana est re¬
ligio hine rursus ait: Sit om̃is homo
uelox ad audiendum: tardus autẽ
ad loquendũ hinc iterũ linguaium
defimens adiungit: Inquiẽtũ malũ.
plena ueneno mortifero: hinc ꝑ semq¬
ipͣam nos ueritas amnmonet dr.¬
indie iudicii Ociosũ quippe uerbũ
est: qd aut ratione iustę necessitatis

Expanded text:
mittere est linguam in fluxum eloquii relamittere est linguam in fluxum eloquii relaxare. Quo contra in bona etiam parte iterum dicitur: Aqua profunda, verba ex ore viri . Qui ergo dimittit aquam, caput est jurgiorum, quia qui linguam non refrenat, concordiam dissipat. Unde e diverso scriptum est: Qui imponit stulto silentium, iras mitigat . Quod super terram . Hinc quoque Salomon iterum dicit: Inias ait: Cultus justitiae silentium , videlicet indicans quia mentis justitia desolatur quando ab immoderata locutione non parcitur. Hinc Jacobus ait: Si quis putat se religiosum esse non rseducens cor suum, hujus vana est religio . Hinc rursus ait: Sit omnis homo velox ad audiendum, tardus autem ad loquendum. Hinc iterum linguae vim definiens, adjungit: Inquietum malum, plena veneno mortifero . Hinc per semetipsam Veritas admonet, dijudicii . Otiosum quippe verbum est, quod aut ratione justae necessitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
detegit. quia nulla muniti ⁊: custo¬
urbs patens et absq murorũ ambreu:
ita uir qui non potest in loquendo
coibere sp̃m suñ Quia enĩ murũ
silentii ñ habet: patet inimie iaculis ei¬
uitas mentis Et cũ se ꝑuerba extͣse mo¬
ip̃ãm eicit.: aꝑtã se aduersario ostendit:
Quã tanto ille sine labore suꝑat: quanto
et ip̃a quȩ uineitur contͣsem  ip̃am ꝑ
multiloquiũ pugnat: Plerumq autẽ
quia ꝑ quosclã gradus desidiosa mens in
iapsũ casus impellitur. du ociosa cauere
uero negligimꝰ. ad noxia ꝑuenimꝰ. ut
prius ioqui alieua libeat. postmodũ de¬
tractionib eorũ uutã de quib loquit᷑ mor¬
d at: ad extremũ uero usq ad aꝑtas lin¬
S contumelias erumpat: hinc seminã¬
tur slimuli: oriunt᷑ rixȩ. accendunt᷑ faces.
oc orũ: pax extinguit᷑ cordium: Unde be¬
ne ꝑ salomonẽ dicitur: Qui dimittit aquã
capud est uirgiorum: Aquã quippe di¬

Expanded text:
detegit, quia nulla munitione custodetegit, quia nulla munitione custobsque murorum ambitu, ita vir qui non potest in loquendo cohibere spiritum suum . Quia enim murum silentii non habet, patet inimici jaculis civitas mentis; et cum se per verba extra semetipsam ejicit, apertam se adversario ostendit. Quam tanto ille sine labore superat, quanto et ipsa quae vincitur, contra semetipsam per multiloquium pugnat. Plerumque autem quia per quosdam gradus desidiosa mens in lapsum casus impellitur, dum 55 otiosa cavere verba negligimus, ad noxia pervenimus; ut prius loqui aliena libeat, postmodum detractionibus eorum vitam de quibus loquitur mordeat, ad extremum vero usque ad apertas lingua contumelias erumpat. Hine seminantur stimuli, oriuntur rixae, accenduntur faces odiorum, pax exstinguitur cordium. Unde bene per Salomonem dicitur: Qui dimittit aquam, caput est jurgiorum . Aquam quippe di
Abbreviated transcription (Latin):
potest: semetipãm pigre restringat:
dñe custodiã ori meo. & ostiũ eircũstancię
labus meis: Nou enĩ pom ori suo parie¬
tẽ sed ostiũ petit: qd̾ uidelica aꝑitur
ꝙ clauditur: Unde a nobis caute dicen¬
dũ est: quatinꝰ os discretũ &s congrus
temꝑe uox aꝑiat. et rursũ congruo ta¬
citurnitas claudat: At contͣ ammonen¬
di sunt multiloquio uacantes: ut uigilt̃¬
ter aspiciant a quãto rectitudinis sta¬
tu deꝑeunt. dũ ꝑ multiplicia uerba
d. labinitur humana etenĩ mens aque
more q circũclausa ad suꝑiora colligit᷑.
quia illud repetit unde descendit: et
relarata deꝑit. quia se ꝑ infima mu¬
tilit᷑ spargit. Qd̃ enĩ suꝑuacuis u̾bis ã
sileneiĩ sui censura dissipat᷑: quasi tot
riuis ertra se ducitur. unde q redire
int̾ius ad sui cognitionẽ ñ sufficit:
quia ꝑ multiloquiũ sparsa ã secreto
se intimȩ considationis ex cludit.
Totã uͦ se isidiantis hostis rulñib

Expanded text:
potest, semetippotest, semetipDomine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Non enim poni ori suo parietem, sed ostium petit, quod videlicet aperitur et clauditur. Unde et nobis caute dicendum est, quatenus os discrete et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. Admonendi sunt multiloquio vacantes, ut vigilanter aspiciant a quanto rectitudinis statu depereunt, dum per multiplicia verba dilabuntur . Humana etenim mens aquae more circumclusa ad superiora colligitur, quia illud repetit unde descendit, et relaxata deperit, quia se per infima inutiliter spargit. Qui supervacnis verbis a silentii sui censurarivis extra se ducitur. Unde et redire interius mens ad sui cognitionem non sufficit, quia, per multiloquium sparsa, a secreto se intimae considerationis excludit. Totam se vero insidiantis hostis vulneribus
Abbreviated transcription (Latin):
loris ȩraggerant. Ammonendi eum
sũt ut si ꝓximos sicitt se diligunt. nui¬
nimȩ illis taceant: unde eos iustȩ re¬
p̃hendunt. Nocis enĩ medicamine
utrorũq saluti suceurritur: dũ et
ab illo qui infert actio pͣua cõpeseitur.
o ab hoc qui sustinet. doloris feruor
uulñe aꝑto temꝑatur: Qui eñ ꝓxi¬
mqrũ mala respiciũt. et ram̃ in sileu¬
tio linguã p̃munt. quasi eonspectis
& eo mortis actores fuĩt. quo uirus qd̃
poterant curare noluerunt: lingna
ĩtaq discrete frenanda est: ñ insolubi¬
lit̃ obliganda Scriptũ namq est
Sapiens tacebit usq ad tempiis: ut
nimtrũ eũ op ortunũ considerat. post¬
posita censura silentiĩ loquendo que
congruunt: in usum se utilitatis impendat.
Et rursũ scriptũ est: Tepuis loquendi. et
tempus tacendi: Diserete quippe nicilsi¬
tudinũ pensanda sunt temꝑa: ne aut
eum restringi lingua debet ꝑuer ba in¬
utiliter defluat. aut cum loqui utilit̾

Expanded text:
loris exaggerent. Admonendi sunt loris exaggerent. Admonendi sunt enim ut si proximos sicut se diligunt, minime illis taceant unde eos juste reprehendunt. Vocis enim medicamine utrorumque saluti concurritur, dum et ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui enim proximorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam p eo mortis auctor fit, quo viros quos potuerat curare noitaque discrete frenanda est, non insolubiliter obliganda. Scriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt, in usum se utilitatis impendat. Et rursum scriptum est: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi lingua debet, per verba inutiliter defluat; aut cum loqui utiliter
Abbreviated transcription (Latin):
morum. Seriptũ namq est filim
adtende sapienciã meã: et pruden¬
tie mec inclina aurẽ tuã ut eusto¬
dias cogitationes. Nil quippe in nob̾
est corde fugatius qd̾ a nobis tociens
recedit.: quociens ꝑ pͣu as eogitaciones¬
defluit: hinc et enĩ psalmista ait: Sor
meũ dereliquit me hinc ad semas ip̃m
rediens. Inuenit serirus tuus eorsuũ
ut oraret te: Cũ ergo cogitacio ꝑ custodiã
restringitur: cor qd fug̾e consueuit in¬
uenitur Plerũq autẽ nimis taeiti cũ
ñ nulla iniuista patumtur. eo in aeri¬
orẽ dolorẽ. ꝓcleũt. qus ea que sustinent
ũloquunt᷑: Nãsii latas molestias tͥr¬
quillȩ lingua diceret: mens a conse ren¬
tia dolorẽ alienaret. lulnem ecenĩ elau¬
s⁊ plus eruciant: Nam cũ putredo
quȩ int̾ius feruet eicrtui: ad salutẽ
lolor apitur. Seire gͥ debent qui plus
quã expedit tacent: ne int mnolesta que
tolerant dũ linguã tenent: ium do¬

Expanded text:
morum. Scriptum namque est: Fili mi, morum. Scriptum namque est: Fili mi, attende sapientiam meam, et prudentiae meae inclina aurem tuam, ut custodias cogitationes . Nil quippe in nobis est corde fugacius, quod a nobis toties recedit, quoties per pravas cogitationesdefluit. Hinc etenim Psalmista ait: Cor meum dereliquit me . Hinc ad semetipsum rediens, ait: Invenit servus tuus cor suum ut oraret te . Cum ergo cogitatio per custodiam 54 restringitur, cor quod fugere consuevit invenitur. Plerumque autem nimis taciti cum nonnulla injusta patiuntur, eo in acriorem dolorem prodeunt, quo ea quae sustinent non loquuntur. Nam si illatas molestias tranquille lingua diceret, a conscientia dolor emanaret. Vulnera enim clausa plus cruciant. Nam cum putredo quae interius fervet ejicitur, ad salutem dolor aperitur. Scire igitur debent, qui plus quam expedit tacent, ne inter molesta quae tolerant, dum linguam tenent, vim do
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sepe linguam quia inmodera¬
tius frenant: in corde grauius mul¬
tiloquiũ tolerant. ut eo plus cogita¬
ciones in mente ferueant: quo illas
inolenta custodia in discreti silen¬
tii angustat. quȩ plerumq tanto
latius defliunt: quanto se esse seeu¬
rius estimant: quia foris a rephen¬
sorib no:⁊ indentu:. Unde ñ it¬
quã mens in suꝑbiam excolłitur:
et quos loquentes audit. quasi in¬
firmos despicit: Cumq os corꝑ¬
is elaudit: quantũ se urtus suꝑbien¬
lo aꝑiat. ñ agnoseit: linguã et¬
enĩ p̃mit: mentẽ eleuat. et cura
suam nequitiã minime considerat:
tantũ apud se cunctos liberius. qͣn¬
toq secretius accusat. Ammonen¬
di sunt igit᷑ minis taciti: ut scire
sollicite studeant. ñ solũ quales fo¬
ras ostendẽ. sed etiã quales se debe¬
ant intuis exibere: ut plus ex cogita¬
cionib occultũ iudiciũ. quã ex ser¬
monib rep̃hensionẽ metuant xxi¬

Expanded text:
Nam saepe linguam quia immoderaNam saepe linguam quia immoderatius frenant, in corde gravius multiloquium tolerant; ut eo plus cogitationes in mente ferveant, quo illas violenta custodia indiscreti silentii augustat. Quae plerumque tanto latius diffluunt, quanto se esse securius aestimant, quia foris a reprehensoribus non videntur. Unde nonnunquam mens in superbiam extollitur, et quos loquentes audit, quasi infirmos despicit. Cumque os corporis claudit, quantum se vitiis superbiendo aperiat non agnoscit. Linguam etenim premit, mentem elevat; et cum suam nequitiam minime considerat, tanto apud se cunctos liberius, quanto et secretius accusat. Admonendi sunt igitur nimis taciti, ut scire sollicite studeant, non solum quales foris ostendere, sed etiam quales se debeant intus exhibere, ut plus ex cogitationibus occultum judicium quam ex sermonibus reprehensionem metuant proxi
Abbreviated transcription (Latin):
purget Sed nec ꝑ ignẽ rubiginẽ amt¬
timus: quando et int̃ flagella iutio nͥ
caremus hinc ꝑ ꝓphetã iterũ dieit
frustra cõflauit conflator: malitiȩ eons
ñ sunt comsũptȩ: Seiendũ uero est qu
non nũquã eũ inter flagellorũ dura¬
am remanent incorrepti: dulei sunt
ammonitione. ileendi Quos enĩ cru¬
ciam̃ta ñ corrigunt: non nũquã ab
iniquis actib lenia blandim̃ta compd¬
eunt. quiaq plerumq egros quos for¬
tis piementorũ potio eurare ñ ualuit
ad salutẽ pristinã tepens aqua reuaui¬
uit. et non milla uulnera quȩ eurars
incisione nequeunt: fomentis olei fa¬
nantur: et durus adama s incisionẽ
ferri minime recipit. sed len hircori
sanguine molleseit. Aliter ainmo¬
nendi sunt niinis taciti: atq alitts
Imultiloquio uacantes:
usinuare namq nirais tacitis debemꝰ.
qulia dum quedam uitia incaute fu¬
giunt: occulte det̾iorib implicant᷑.

Expanded text:
purget; sed nec per ignem rubiginem amitpurget; sed nec per ignem rubiginem amittimus, quando et inter flagella vitio non caremus. Hinc Propheta iterum dicit: Frustra conflavit conflator; malitiae eorum non sunt consumptae . Sciendum vero est, quod nonnunquam cum inter flagellorum duritiam remanent incorrecti, dulci sunt admonitione mulcendi. Quos enim cruciamenta non corrigunt, nonnunquam ab iniquis actionibus lenia blandimenta compescunt; quia et plerumque aegros, quos fortis pigmentorum potio curare non valuit, ad salutem pristinam tepens aqua revocavit; et nonnulla vulnera quae curari incisione nequeunt, fomentis olei sanantur. Et durus adamas incisionem ferri minime recipit, sed leni hircorum sanguine mollescit. CAPUT XInendi sunt nimis taciti, atque aliter multiloquio vacantes. Insinuari namque nimis tacitis debet, quia dum quaedam vitia incaute fugiunt, occulte deterioribus implicantur.
Abbreviated transcription (Latin):
si sũt: quia ñ ad uirtutẽ sed adui¬
tia etiã in tͥbulatione pruperunt:
les quippe dũ ꝑcutitur: amplius
mecallis ect̃is sonitũ reddit Qui
igit᷑ in ꝑeussione positus erumpit
ad sonitũ murmurationis: iuere
uersus est medio fornacis: Stagnũ
uero cũ ȩxarte cõponitur: argenti
ipeciem mentitur. Qui ergo simulatio¬
nis uitio non caret in tribulatione: Na¬
num factus est infornace: Ferro auter
ititur: qui uitȩ ꝓximi insidiatur. fer¬
rum itaq in fornace est: qui nocendi m¬
litiam non amittit in tribulatione: pli¬
bum quoq cet̾iis metallis est grauius.
In fornace ergo plumbũ inuenitur: qu
sic peccati sui pondere p̃mitur. ut etũ
intribulatione positus a terrenis desi¬
deriis ñ leueͤtur. hinc rursum scriptis
est: Multo labore sudatum est: et non
exiuit de ea nimia rubigo enis. neq p
ignem: Ignẽ qiuippe nobis tribulationis
admouet: ut in nos rubiginẽ uitiorin

Expanded text:
si sunt, quia non ad virtutem, sed ad visi sunt, quia non ad virtutem, sed ad vitia etiam in tribulatione proruperunt. Aes quippe dum percutitur, amplius metallis caeteris sonitum reddit. Qui igitur in percussione positus erumpit ad sonitum murmurationis, in aes versus est 53 in medio fornacis. Stannum vero cum ex arte componitur, argenti speciem mentitur. Qui ergo simulationis vitio non caret in tribulatione, stannum factus est in fornace. Ferro autem utitur, qui vitae proximi insidiatur. Ferrum itaque in fornace est qui nocendi malitiam non amittit in tribulatione. Plumbum quoque caeteris metallis est gravius. In fornace ergo plumbum invenitur, qui sic peccati sui pondere premitur, ut etiam in tribulatione positus a terrenis desideriis non levetur. Hinc rursum scriptum est: Multo labore sudatum est, et non exivit de ea nimia rubigo ejus neque per ignem . Ignem quippe nobis tribulationis admovet, ut in nobis vitiorum