comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rurã. int̾ quã & pelusiũ riuus nili
siue torrens de heremo ueniens mare
ingredit᷑. Emath & supra epiphaniã
dixcimꝰ. quę ab antiocho cui cognomen¬
tũ epiphanes fuit nomen sortita est.
Qui autẽ putant qđ hic domꝰ isrł decẽ
trib signific&. explanare ñ poterunt
quomodo in cõminatione dicat᷑ aduer¬
sus detẽ trib qđ conterendę sint ab
epiphania usq ad terminos egipti. Ab
terris ñ utiq decẽ trib. sed om̃s .xiͫ. con¬
cludunt᷑ in qͥb fuit etiã iudas & beniamin.

Expanded text:
ruram, inter quam et Pelusium rivus 320 Nili, sive torrens de eremo veniens, mare ingreditur. Emath supra Epiphaniam diximus, quae ab Antiocho cui cognomentum Ἐπιφανὴς fuit, nomen sortita est. Qui autem putant quod hic domus Israel decem tribus significet, explanare non poterunt, quomodo in comminatione dicatur adversus decem tribus, quod conterendae sint ab Epiphania usque ad terminos Aegypti: quibus terminis, non utique decem tribus, sed omnes duodecim concluduntur, in quibus fuit eti
Abbreviated transcription (Latin):
& partẽ dñi quȩ uocabat᷑ tẽplũ eius.
ñ ut supra ꝓpitius esto obsetro sed
quiesce uł desine. ut quẽ cepisse iã ui¬
derat cessare p̾cib impetrar&. p̾sertĩ
cũ nullus sit alius qͥ iacentẽ & paruulũ
& humiliatũ iacob ualeat suscitare.
nisi dñs. qui potest captiuos in thaldeãq
translatos reducere in terrã iuda.
uia uero semel iuxta osee d psalmistã

Expanded text:
ni quae vocabatur templum ejus. non ut supra, propitius esto, obsecro: sed quiesce, vel desine; ut quem coepisse jam viderat, cessare precibus impetraret: praesertim cum nullus sit alius qui jacentem et parvulum et humiliatum Jacob valeat suscitare, nisi Dominus qui potest captos in Chaldaeamque translatos reducere in terram Judam. Quia vero semel juxta Osee propheta
Abbreviated transcription (Latin):
paruus in numero. ultra uires erigeris
suꝑbia. cũq habites in speluncis immo in
in sublime extolleris. & intantũ cogita¬
tione intumescis ut int̾ sidera habitare
te credas: etiã si ultra naturã posses cȩli
alta penstrare inde te detraherẽ & ad
terrã deducerẽ dicit dñs ds̃. Illud autẽ
qđ in ieremia additũ ẽ & app̃hendere
niteris altitudinẽ collis. aperuit enignia.
collẽ significans montẽ sion. ac ꝑ hoc uł
ipsã urbẽ ierłm uł templũ qđ in ea con¬
ditũ ẽ uult intelligi. Aquilã autẽ cunc¬
tis auib altius uolitare etiã qͥ de natu¬
ra auiũ disputarunt memoriȩ ꝓdidert̃.
tantiq contuitꝰ e̾ẽ dr̃. ut cũ suꝑ maria
immobili penna ferat᷑ nec humanis pa¬
teat obtutib. de tanta sublimitate pis¬
ciculos natare uideat. & cũ iuata litus
fuerint. tormenti instar descendere. rap¬
tãq predã pennis ad litꝰ ꝑtrahere.
Si didicimꝰ historiã. sequam intelligen¬

Expanded text:
parvus in numero, ultra vires erigeris parvus in numero, ultra vires erigeris superbia. Cumque habites in speluncis, immo inin sublime sustolleris, et tantum cogitatione intumescis, ut inter sidera habitare te credas: etiam si ultra naturam posses coeli alta penetrare, inde te detraherem, 368 et ad terram deducerem, dicit Dominus Deus. Illud autem quod in Jeremia additum est, et apprehendere niteris altitudinem collis, aperuit aenigma, collem significans montem Sion, ac per hoc vel ipsam urbem Jerusalem, vel templum quod in ea conditum est, vult intelligi. Aquilam autem cunctis avibus altius volitare, etiam hi qui de natura avium disputant, memoriae prodiderunt: tantique contuitus esse dicitur, ut cum super maria immobili penna feratur, nec humanis pateat obtutibus, de tanta sublimitate pisciculos natare videat, et cum juxta littus fuerint, tormenti instar descendere, raptamque praedam pennis ad littus pertrahere. Si didicimus historiam, sequamur intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
dedi te in gentib. in honoratꝰ es tu ualde.
Suꝑbia cordis tui eleuauit te habitan¬
tẽ in foraminib petrarũ. exaltantem
habitaculũ tuũ atq dicentẽ. in corde
tuo. Quis me deducae in terrã: Si ex al¬
tatꝰ fueris ut aqͥla. & si int̾ media side¬
ra ponas nidũ tuũ. inde te detrahã dic̃ dñs.
Sieremias cuius supra fecimꝰ mentionẽ.
ꝓpe in eadẽ uerba consentit dicens.¬
cce paruulũ te dedi in gentib. contẽp
tibilẽ int̾ homines. Arrogantia tua de
cepit te & suꝑbia cordis tui. qͥ habitas in¬
cauernis petrȩ. & app̃hendere niteris¬
altitudinẽ collis. Cũ exaltaueris qͣsi aqͥla
nidũ tuũ. inde te detrahã dicit dñs.
N int̾pretatione ꝓphetica debemꝰ morẽ
nr̃m seqͥ. ut pͥmũ historiȩ fundam̃ta
iaciamꝰ. deinde si possumꝰ excelsas turres
& tectoꝵ culmina subrigamꝰ. O in qͥt edom
qͥ cũ minimꝰ sis int̾ om̃s in circuitu natio¬
nes. & ad cõparationẽ gentiũ ceterarum

Expanded text:
te in gentibus: inhonoratus es tu valde. Superbia cordis tui elevavit te habitantem in foraminibus petrarum, exaltantem habitaculum tuum atque dicentem in corde tuo: Quis me deducet in terram? Si exaltatus fueris ut aquila, et si inter media sidera ponas nidum tuum: inde te detraham, dicit Dominus. Jeremias, cujus supra fecimus mentionem, prope in eadem verba cordis tui elevavit te habitantem in foraminibus petrarum, exaltantem habitaculum tuum atque dicentem in corde tuo: Quis me deducet in terram? Si exaltatus fueris ut aquila, et si inter media sidedinem collis: cum exaltaveris quasi aquila nidum tuum: inde te detraham, dicit Dominus. In interpretatione prophetica debemus morem nostrum sequi, ut primum historiae fundamenta jaciamus, deinde si possumus, excelsas turres et tectorum culmina subrigamus. O, inquit, Edom, qui cum minimus sis, inter omnes in circuitu nationes, et ad comparationem gentium caeterarum
Abbreviated transcription (Latin):
iesu filio naue gladiũ tenens apparui. &
amalech in crucis meȩ uex illo moỹse
pugnante superaui. Hieremias in uisione
contra idumeã non multũ ab his discrepat.
uditũ in qͥt audiui a dño. & legatꝰ ad
gentes missus ẽ. Congregamini & uenite
contra eã. & consurgamꝰ in p̃liũ. Seqͥt᷑ in¬

Expanded text:
esu filio Nave gladium tenens apparui: et Amalec in crucis meae vexillo, Moyse pugnante, superavi . Jeremias in visione contra Idumaeam non multum ab his discrepat: Auditu, inquit, audivi a Domino, et legatus ad gentes missus est: congregamini, et venite contra eam,
Abbreviated transcription (Latin):
ĩtec. id est aperire patientiam uel ex¬
pectationem eius. Post quam reuela¬
ta fuerit ignominia iherłm siue ui-¬
deȩ meretricis in oculis amatoꝵ eiꝰ
& cessarit uniuersa sollemnitas. uineã

Expanded text:
 id est, aperire patientiam, vel, exspectationem ejus. Postquam revelata fuerit ignominia Jerusalem, sive Judaeae meretricis in oculis amatorum ejus, et cessaverit universa solemnitas, vinea
Abbreviated transcription (Latin):
raab meretrice generarit. qͥ ruth
moabiten penna pallu sui operiens.
& iacentem ad pedes ad caput euan¬
gelii transtulerit. quid causȩ sit
rit. nullum alium regni sui fecerit
successorem nisi eum qui de bethsa¬
bee procreatus est: ut non solũ me¬
retrices sed etiam ad ulterȩ dõ pla¬
cere uideantur. Unde & in hoc
ipso propheta legimus. quod iunct
primum meretrici. secundo ad ul¬
terae copuletur: dicente ad eũ dño.
Ad huc uade dilige mulierem
dilectam amico. siue diligentẽ mala
retrix & ad ultera. quȩ in euangło
pedes dño lauit lacrimis. crine de¬
tersit. & confessionis suȩ honorauit
unguento. indignantibq discipłis
maxime proditore quod non fuisset
uenditum & pretium illius in alim̃ta
pauperum distributum. dñs respon¬
dit. Quid molesti estis mulieri: Op
bonum operata est in me. Pauperes
leue esse quod fecerat. & nardum pys.¬
ticum id est unguentũ fidelissimum
ad aliud quid & non ad ȩccłam r.s:

Expanded text:
Raab meretrice generarit, qui Ruth Raab meretrice generarit, qui Ruth Moabiten pinna pallii sui operiens, et jacentem ad pedes, ad caput Evangelii transtulerit . Quid causae sit res, nullum alium regni sui fecerit successorem nisi eum qui de Bethsabee procreatus est : ut non solum meretrices, sed etiam adulterae Deo placere videantur. Unde et in hoc ipso propheta legimus, quod junctus primum meretrici, secundo adulterae copuletur, dicente ad eum Domino: Adhuc vade, dilige mulierem dilectam amico , sive diligentem mala retrix et adultera, quae in Evangelio pedes Domini lacrymis lavit, crine detersit, et confessionis suae honoravit unguento, indignantibusque discipulis, et maxime proditore, quod non fuisset venditum, et pretium illius in alimenta pauperum distributum, Dominus respondit: Quid molesti estis mulieri, opus bonum operata est in me, pauperes leve esse quod fecerat, et nardum pisticum, id est, unguentum fidelissimum, ad aliud quid, et non ad Ecclesiam esse
Abbreviated transcription (Latin):
ea : Ui de & nobis dicendũ est cũ
dauid reuela oculos meos & conside¬
rabo mirabilia de lege tua: ut in¬
troducat nos rex in cubiculũ suũ.
&e uelamen quod ante oeulos moysa
poletum est in lectione ueteris testat¬
menti. tollat a nobis. Statum erii ut
hoentus est dhñs pater in manus tuas
commendo sp̃m meũ. & hȩc dicens ex¬
sprauit. uelum templi scissum est.
& om̃ia iudȩorũ secreta patuerunt.
& fons qui egrediebatur de domo
nis. & uerus heliseus aquas steriles
atq mortiferas sapientiae suae con¬
duut sale. & fecit esse uitales: mir¬
raq legis quȩ interpretatur amari¬
tudo ligno patibuli dulcorata est.
Intelligimus enĩ qu sit uidas patri¬
archa electus in regem. nec miramur
cur ad thamar quasi ad meretricẽ
uir sc̃s in troeat: quare samson qui
in terpretatur sol dalilam amaue¬
rit. quȩ transfertur in pauperem.
& propter eam irrisus & mortuus
ad uersariorũ milia trucidarit.
cur salmon uirum iustum boor de

Expanded text:
ea? Unde et nobis dicendum est cum ea? Unde et nobis dicendum est cum David: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua ; ut introducat nos rex in cubiculum suum , et velamen quod ante oculos Moysi positum fuit in lectione veteris Testamenti , tollat a nobis . Statim enim ut locutus est Dominus: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum, et haec dicens exspiravit , velum templi scissum est, et omnia Judaeorum secreta patuerunt. Et fons qui egrediebatur de domo nis: et verus Elisaeus aquas steriles atque mortiferas sapientiae suae condivit sale, et fecit esse vitales : Maraque Legis, quae interpretatur amaritudo, ligno patibuli dulcorata est . Intelligimus enim quis sit Judas patriarcha electus in regem, nec miratur cur ad Thamar quasi ad meretricem vir sanctus introierit ; quare Samson, qui interpretatur sol, Dalilam amaverit, quae transfertur in pauperem; et propter eam irrisus et mortuus adversariorum millia trucidarit ; cur Salmon virum justum Booz de
Abbreviated transcription (Latin):
lȩtus imperium quasi optauerit.
quasi multo tempore eũ pudici¬
tiae uacasse peniteat : cum hones¬
tiora & absq peccato scõs uiros re
mittitur ad pharaonẽ. & dux itr̃a.¬
helitici popłi constituitur : & tam̃
non imbecillitate sed humilitate
respondet. prouide aliũ quẽ mittas.
Hieremias puerũ si esse dicit. ne pec¬
cantem arguat hierłm. Hiezechiel iu¬
betur de om̃i genere leguminis ac
sementis unũ sub cinericium facere.
& coquere illũ in humano stercore:
os eae audiens a dño. accipe uxorẽ
fornicariã. non frontem rugat. non
merorem pallore testatur. non uere¬
demonstrat : sed pergit ad lupanar
& scortum ducit ad lectulũ. & non
illam pudicitia matronali sed se luxu¬
riosum ac nepotem pribat. Qui eñi
ad heret meretrici. unũ cum ea cor¬
pus efficitur. Haec igitur audien¬
tes quid possumus respondere. nisi
illud propheticũ quis sapiens & in¬
telliget ista. in telligens & cognoscet

Expanded text:
laetus imperium, quasi optaverit, laetus imperium, quasi optaverit, quasi multo tempore eum pudicitiae vacasse poeniteat: cum honestiora et absque peccato sanctos viros renmittitur ad Pharaonem, et dux Israelitici populi constituitur: et tamen non imbecillitate, sed humilitate respondet: Provide alium quem mittas . Jeremias puerum esse se dicit, ne peccantem arguat Jerusalem . Ezechiel de omni genere leguminis ac sementis unum subscinericium panem facere, et coquere illum in humano stercore js meum . Et Osee audiens a Domino: Accipe uxorem fornicariam , non frontem rugat, non moerorem pallore testatur, non veredemonstrat; sed pergit ad lupanar, et scortum ducit ad lectulum. Et non initiat illam pudicitiae matronali; sed se luxuriosum ac nepotem probat. Qui enim adhaeret meretrici, unum cum ea corpus efficitur . Haec igitur audientes quid possumus respondere nisi illud propheticum: Quis sapiens et intelliget ista, intelligens et cognoscet
Abbreviated transcription (Latin):
explanationib
om̃ium ꝓpheta¬
digemus ad uen¬
tu. ut cuius in¬
stinctu scripti
sunt. illius reue¬
latione pandan
tur. & in isaia
non possunt legere quia signatus
est. nullusq inueniri potuit nisi
leo de tribu uida quem signauit
ds pater qui eius possit resera¬
re misteria: quantomagis in ex¬
planatione oseae prophetae o¬
randus est dñs & cum petro di¬
cendum. edissere nobis parabolã
istam. presertim cum obscurita¬
tem uoluminis in fine testetur
ipse qui scripsit. quis sapiens &
in telliget ista. in telligens & cog¬
noscet ea: Quod non ꝓͦ impossi¬
bili sed ꝓ difficili debemus acciꝑe.
uixta illud euangelii. Quis pu¬
tas est seruus fidelis & prudens.
quẽ constituet dñs suꝑ familiã
suã Quis eñĩ non statin in
fronte libri scandalisat᷑ & dicat.
oseȩ primꝰ om̃ium ꝓphetarum
meretricem accipere iubetur uxo¬
rem. & non contradicit: Non saltẽ
nolle se simulat. ut rem turpem fa¬
cere uideatur in uitus: sed exequit᷑

Expanded text:
Explanationibus omnium prophetadigemus adventu, ut cujus instinctu scripti sunt, illius revelatione pandantur: et in Isaia non possunt legere, quia signatus est, nullusque inveniri potuit, nisi leo de tribu Juda, quem signavit Deus Pater, qui ejus posset reserare mysteria: quanto magis in explanatione Osee prophetae orandus est Dominus, et cum Petro dicendum: Edissere nobis parabolam istam . Praesertim cum obscuritatem voluminis in fine testetur ipse, qui scripsit: Quis sapiens et intelliget ista, intelligens et cognoscet ea ? Quod non pro impossibili, sed pro difficili debemus accipere, juxta illud Evangelii: Quis putas est servus fidelis et prudens quem constituit Dominus super familiam suam ? Quis enim non statim in fronte libri scandalizetur, et dicat: Osee primus omnium prophetarum meretricem accipere jubetur uxorem, et non contradicit? Non saltem nolle se simulat, ut rem turpem facere videatur invitus; sed exsequitur
Abbreviated transcription (Latin):
nihil dm̃ uelle nisi quod honestum
est. hoc prȩcepit quod honestũ est.
aec in principio prolixius sum locu¬
tus: ut difficillimam primũ solue¬
rem questionẽ. & oppositum in ipso
introitu scopulum dĩ auxilio preter¬
grediens. ad tuta decurrerem. Cete¬
rum non ignoro pammachi carissi¬
mȩ a multis ȩcclesiasticis pretermis.¬
sam: & qui exponere sunt conati a¬
pud grecos reperi apollinarẽ laodi¬
cenum Qui cum in ad olescentia
sua breues & in hunc & in alios pro¬
phetas commentariolos reliquisser.
tangens magis sensus quam explicanᷤᷤ.
rogatus est postea ut in oseae plenius
scriberet. Qui liber uenit in nr̃as ma.¬
nus. Sed & ipse nimia breuitate ad ꝑ¬
fectam intelligentiam lectorem du¬
cere non potest. Origenes paruum
de hoc propheta scripsit libellũ. cui
hunc titulum posuit: neritoy fioco

Expanded text:
nihil Deum velle nisi quod honestum nihil Deum velle nisi quod honestum est, hoc praecepit quod honestum est. Haec in principio prolixius sum locutus, ut difficillimam primum solverem quaestionem, et obsitum in ipso exitu scopulum Dei auxilio praetergrediens, ad tuta decurrerem. Caeterum non ignoro, Pammachi charissime, a multis Ecclesiasticis praetermissam: et qui exponere sunt conati, apud Graecos reperi Apollinarem Laodicenum, qui cum in adolescentia sua breves et in hunc et in alios prophetas commentariolos reliquisset, tangens magis sensus, quam explicans, rogatus est postea, ut in Osee plenius scriberet: qui liber venit in nostras manus; sed et ipse nimia brevitate ad perfectam intelligentiam lectorem ducere non potest. Origenes parvum de hoc propheta scripsit libellum, cui hunc titulum imposuit, περὶ
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia quȩ prȩcipiuntur ob causas ut
insimilitudinẽ fiant uere facta con¬
tendimus: ergo & hieremias accinctꝰ
lumbari uestimento muliebri int̾
in numerabiles nationes & assirios
atq chaldeos. gentes in imicissimas
iudȩorũ. iuit ad eufraten & ibi ab¬
scondit lumbare suum. & post multa
tempora reuersus inuenit illud c̃o¬
putruisse. quod nulli esset usui aptũ.
Quomodo exire poterat & ire tam lon¬
ge obsessa hierłm. extructis per cir¬
cuitum munitionib. fossa. uallo.
atq castellis. Qui cum semel ad a¬
natoht uiculum suum in tertio mi¬
liario ab urbe situm uoluisset exire.
cipes quasi proditor uerberatus in
carcerem mittitur. Si illud in tipo
quia fieri non potuit . ergo & hoc
in tẏpo. quia si fiat turpissimũ est.
Sed respondebis. dõ iubente nil tur¬
pe esse. Q̾ nos dicemus. Nihil d̾s
prȩcepit. nisi quod honestum est.
nec iubendo turpia. facit honesta.
quae turpia sunt. Sed quia scimus

Expanded text:
omnia quae praecipiuntur ob causas, ut omnia quae praecipiuntur ob causas, ut in similitudinem fiant, vere facta contendimus: ergo et Jeremias accinctus lumbari, vestimento muliebri, inter innumerabiles nationes et Assyrios atque Chaldeos, gentes inimicissimas Judaeorum, ivit ad Euphratem, ut ibi absconderet lumbare suum, et post multa tempora reversus, invenit illud computruisse quod nulli esset usui . Quomodo exire poterat, et ire tam longe obsessa Jerusalem, exstructis per circuitum munitionibus, fossa, vallo, atque castellis? Qui cum semel ad Anatoth viculum suum in tertio milliario ab urbe situm voluisset exire, cipes, quasi proditor verberatus in carcerem mittitur. Si illud in typo, quia fieri non potuit: ergo et hoc in typo, quia si fiat, turpissimum est. Sed respondebis, Deo jubente, nihil turpe est: et nos dicimus, nihil Deus praecipit nisi quod honestum est, nec jubendo turpia, facit honesta quae turpia sunt. Sed quia scimus
Abbreviated transcription (Latin):
eius. Haec est meretrix. de qua lo¬
quitur dñs ad iudaeos. Amen dico
uobis. meretrices & publicani prȩce¬
dent uos in regno dĩ. Uos enĩ mis¬
sum ad uos filiũ patris familiae. &
dominũ uineae qui plantauit eã.
suscipere nolustis. Ista meretrix
exploratores meos duos fortissimos
iuuenes. quorũ alterum in circumci¬
sione misi. alterum ad gentes. hu¬
manitate iuscepit. absconcit studio.
leuauit in tectũ. operuit lini sti¬
pula: quȩ cesa persecutionib & lo¬
ta in baptismate. mutat colorem.
& de tetro in album uertitur.
Nec mirum si in figura dñi saluato¬
ris & ȩccłȩ de peccatorib congregatae
hec facta memoremus. cum ipse in
hoc eodem propheta dicat. Loquar
ad prophetas. ego uisiones multiplicaui.
& in manib prophetarũ assimilatus
sum. ut quic quid prophetȩ iubentur
operari ad meã referatur similitudi¬
nem. cuius uxor ȩthiopissa. ẽ. Contra
quam aaron & maria carnale sacer¬
dotium iudȩorum & prophetia lit

Expanded text:
ei. Haec est meretrix de qua loquitur Dominus ad Judaeos: Amen dico vobis, meretrices et publicani praecedent vos in regno Dei . Vos enim missum ad vos Filium patris familiae et Dominum vineae, qui plantavit eam, suscipere noluistis. Ista meretrix exploratores meos duos fortissimos juvenes, quorum alterum in circumcisionem misi, alterum ad gentes, humanitate suscepit, abscondit studio, levavit in tectum, operuit lini stipula . Quae caesa persecutionibus, et lota in baptismate, immutat colorem, et de tetro in album vertitur. Nec mirum si in figura Domini Salvatoris, et Ecclesiae de peccatoribus congregatae, haec facta memoremus, cum ipse in hoc eodem dicat propheta: Loquar ad prophetas; ego visiones multiplicavi, et in manibus prophetarum assimilatus sum ; ut quidquid prophetae jubentur operari, ad meam referatur similitudinem. Cujus uxor Aethiopissa est, contra quam Aaron et Maria, carnale sacerdotium Judaeorum, et prophetia litt
Abbreviated transcription (Latin):
daont morsibus serpentũ. sic quiintueritur fidemostẽ xpĩ: sanantur amorsibus pecctorũ
Stalilli anabantur amoste aduitã temporalẽ : hicaut̃ ait uthabeanT uitã a&oraã
hoc eniminter ere int̃figuratã imaginẽ & remipsam : Figura praestabat uitã t̃poralẽ
ut iudic& mundũ : sedut saluetur mundus ꝑ ipsum.: Ergo quantũ inmedico est : sanare
uenit egrotũ Ipse se interimit : qui praecepta medici obseruare Nonuult:: Uenit saluator
ad mundũ.: quar aluatordictus est mundi: Nisiut salu& mundũ Norut iudic& nunoũ.
saluari noriuis ab ipso exteiudicaberis : & quid dicã iudicaberis Uide quid at
Iuicredit ineum Nori iudicatur: Quiaut̃ non credit quid dicturũ sperabas Nisi iudicatu

Expanded text:
bant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: bant morsibus serpentum: sic qui intuentur fide mortem Christi sanantur a morsibus peccatorum: sanabantur a morte ad vitam temporalem, hic autem ait, ut habeant vitam aeternam. Hoc enim interest inter figuratam imaginem et rem ipsam: figura praestabat vitam temporalem, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Ipse se interimit, qui pre mundum. Quare salvator dictus est mundi, nisi ut salvet mundum, non ut judicet mundum? Salvari non vis ab ipso? ex teipso judicaberis. Et quid dicam judicaberis? Videte quid ait: « Qui credit in eum non judicatur. Qui autem non cre
Abbreviated transcription (Latin):
quid sunt serpentes mordertes : peccata demortalitate carius  quis est serpbrns e altataur s
mors dm̃ inetuce  quiaenim a serpentemors : ꝑ serpentis effigiem figuratus c̃ morsus serpeinns
Loealis mori dñuitalis ad tenditur serpens ut riil ualeat serpens ÷ qurdest hol. sat farste
mors ut nibilualeat mors : sed cuius mors : morsuitae: Si dici porest morsuitao lnmo
qui a dicipotest mirabilit̃ dicitur: sed niumquid nionerit dicendũ quod fuit faci endum
tuit mortẽ ab sorta est mors in xp̃i corpore: Sic & nosdiamus inresurrectione quando
iar irumpharites cantabimus ubiest mors aculcustuus : ubi est mors intentiotuao : Interim
exaltauit serpentẽ in heremo sic exaltari oport& filium homitus ut omtis quicredit in eũ¬
SS nonpereat sedhabeat intã a&ernã : Quomodo quire tuebaretur illũ serperetẽ oriperi¬

Expanded text:
Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Quid sunt serpentes mordentes? Peccata de mortalitate carnis. Quis est serpens exaltatus? Mors Domini in cruce. Quia enim a serpente mors, per serpentis effigiem figurata est. Morsus serpentis lethalis, mors Domini vitalis. Attenditur serpens, ut nihil valeat serpens. Quid est hoc? Attenditur mors, ut nihil valeat mors. Sed cujus mors? Mors vitae: si dici potest, Mors vitae; imo quia dici potest, mirabiliter dicitur. Sed numquid non erit dicendum quod fuit faciendum?tivit mortem: absorpta est mors in Christi corpore. Sic et nos dicemus in resurrectione, quando jam triumphantes cantabimus, Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Interim exaltavit serpentem in eremo, sic exaltari oportet Filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. » Quomodo qui intuebantur illum serpentem, non peri
Abbreviated transcription (Latin):
& deipsamoste liberantur mortales: Quod in figura factũ ẽ apud antiquos commemorat illuo de
Et si cut in quid moy ses ex altauit serpentẽ in deserto ita exaltari opost& filium e hominis
ut omnis quicredit in cum non pereat. sedhabeat uitã habȩternĩa: magnum sacrameritũ & qui
legerunt Nouerunt: De inde audiar uol qui non leger̃. uel quifoste lectum siue auditũ oblitisunT
Prosternebatur in heremopopulus isr ł morsibus serpertiũ fiebat magnia strages multorũ mostuorũ
plaga enimdi erat corripientis & flagellantis ut erudir&: Demonstratũ est ibi magnũ sacram̃tũ
reifuturae ipse dñ testitur in hac lectione : ut neto possit aliud interp̃tari : qua quod ipsa ueritas
deseindicat: Dictum estenim ad moyser ad uõ ut facer& aencum serpentem & exattar&
in ligno in heremo & ammoner& populo istł ut si quis morsus cẽt a serpente illum serpentem

Expanded text:
et de ipsa morte liberantur mortales. Quod in figura factum est apud antiquos, commemorat illud Dominus: et de ipsa morte liberantur mortales. Quod in figura factum est apud antiquos, commemorat illud Dominus: Et sicut, inquit, Moyses exaltavit serpentem in eremo, ita exaltari oportet Filium hominisqui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam. Magnum sacramentum, et qui legerunt, noverunt. Deinde audiant vel qui non legerunt, vel qui forte lectum sive auditum obliti sunt. Prosternebatur in eremo populus Israel morsibus serpentum, fiebat magna strages multarum mortium: plaga enim Dei erat corripientis, et flagellantis, ut erudiret. Demonstratum est ibi magnum sacramentum rei futurae, ipse Dominus testatur in hac lectione, ut nemo possit aliud interpretari quam quod ipsa veritas de se indicat. Dictum est enim ad Moysen a Domino ut faceret aeneum serpentem, et exaltaret in ligno in eremo, et admoneret populum Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
qui plantat est aliquid. Neq quirigat: sed qui in crementũ dat dr̃ lli dicebant. egosum
pauli ego apollo ego coephȩ & ilo :diuisus est xp̃i Inuno es
uscendit inculũ ns quidecaelo de edit. ł coeuolurus eẽ tuiico nT panlo.¬
cb anT paulo.
et ille : Rolesitispauli sedoiu: estore cuius est uobiscum paulus.Descent ũ amortius
Descent nũ aniortius
est & ipsa morte liberiat amrte ., Moste occisus. mostẽ occidit : &rosii fr̃namori ista
e diaboli inuidiã intrauit in riundũ. ⁊ðmostem non fecit scriptura loquitirclaetatur
clattitur
inquidin ꝑditione uiuorũ.: Oreauiten nut oẽ Tomina: Sed quidibiat. iudia auĩẽ
duboli : nors intioiuit in orbemterrarũa nostẽ adiabolo propina ionuenir& homo
uaadu Non enim cozendi potemiã diabolii: habebat: sedꝑdendiuersutiã ⁊ don
h̃s aut̃ filiusdi uerbumdĩ: quod faci sint cmo unicus ae qualis patrimostalis factus est.
quia uerbum curo est & habita uit iunaob̵, Ereo morto suscepit & mostem suspendit in gute

Expanded text:
um Pauli, ego Apollo, ego Cephae. Et ille: Divisus est Christus ? ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit. Ecce volumus esse tui, dicebant Paulo. Et ille: Nolo sitis Pauli, sed ejus estote cujus est vobiscum Paulus. 10. Descendit enim et mortuus est, et ipsa morte liper diaboli invidiam intravit in mundum. Deus mortem non fecit, Scriptura loquitur; nec laetatur, inquit, in perditione vivorum: creavit enim ut essent omnia . Sed quid ibi ait? diaboli mors intravit in orbem terrarum . Ad mortem a diabolo propinatam non veniret homo vi adductus: non enim cogendi potentiam diabolus habebat, sed persuadendi versutiam. NonJesus autem Filius Dei, Verbum Dei, per quod facta sunum est, et habitavit in nobis . 11. Ergo mortem suscepit, et mortem suspendit in cruce;
Abbreviated transcription (Latin):
ipsalmo al quanco lures cantars: ũt ostendat᷑
quadepluriuusntunus Aliquando unuscantat ut ostendatur quid fiat depluribus.: Pros¬
tercaunus sarubatur inilla piscina & quisquis alius desceridebat nons a nabatur: Ergo ife
unus con at unitatẽ eccłar: Uaeillis q acdor̃ unitatẽ : & partes sibi facuint in he mi¬
nib ÷ Audiant ui÷  iolebaTeos sprreenum inutio aciunũ. udiant illudicentẽ.¬

Expanded text:
Psalmis aliquando plures cantant, ut ostendatur quia de pluribus fit unus; aliquando unus cantat, ut ostendatur quid fiat de pluribus. Propterea unus sanabatur in illa piscina ; et quisquis alius descendebat, non sanabatur. Ergo iste unus commendat unitatem Ecclesiae. Vae illis qui oderunt unitatem, et partes sibi faciunt in hominib
Abbreviated transcription (Latin):
ad puteũ iuramenti ñ transibitis. ne il¬
los putetis terminos iudeȩ quos olĩ secdm̃
litterã scriptura ꝓmiserat. a dan usq
bersabeȩ. Nec dicatis ultra cũ ꝓpħa. notꝰ
in iudea ds̃ in isrł magnũ nom̃ eius. sed
aude̾ cũ apłis. In om̃em terrã exiuit sonꝰ
eoꝵ. & in fines orbis terrę uerba eoꝵ.
Quia & galgala id ẽ carnis circũcisio
captiua ducet᷑ a uera circũcisione cordis.
& belthel quã putatis domũ dĩ ñ subsist&.
sure ut melius arbitror erit inutilis id
qui tantũ litterã sequit᷑ occidentem.
nec sensũ qui ds̃ est querit in uerbis. &
intrat in galgala qui ad maiora se ni¬
tiã reꝓmittens. Transitq siue ascen¬
dit ad puteũ de quo samaritana hau¬
rire cupiens aquas quȩ sitĩ satiare ñ
possent. ignorabat eũ de cuiꝰ uentre ꝓce¬
dunt flumina salientiᷤᷤ aquȩ in uitã ȩter

Expanded text:
ad puteum juramenti non transibitis: ne illos putetis terminos Judaeae, quos olim secundum litteram Scriptura promiserat a Dan usque Bersabee: nec dicatis ultra cum propheta: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ; sed audite cum apostolis: In omnem terram exivit sonus eorum: et in fines orbis terrae verba eorum : quia Galgala, id est, carnis circumcisio, captiva ducetur a vera circumcisione cordis: et Bethel, quam putatis domum Dei, non subsistet, sive, ut melius arbitror, erit inutilis, id qui tantum litteram sequitur occidentem, nec sensum, qui Deus est, quaerit in verbis: et intrat in Galgala, qui ad majores entiam repromittens, transitque, sive ascendit ad puteum, de quo Samaritana haurire cupiens aquas, quae sitim satiare non possent, ignorabat eum, de cujus ventre procedunt flumina salientis aquae in vitam aeter
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dñi ad ionã filiũ amathi dicens.
Surge & uade in niniuen ciuitatẽ magnã.
& predica in ea : qͥa ascendit malitia eius
corã me. Septuaginta excepto eo qđ
dixxerunt ascendit clamor malitiȩ eiꝰ ad
me. cetera similit̾ transtulert̃. In condẽp¬
natione israhelis ionas ad gentes mittit᷑.
qđ niniue agente penitentiã. illi in mali¬
tia ꝑseuerent. Porro qđ ait ascendit ma¬
litia eiꝰ corã me siue clamor malitiȩ eiꝰ
ad me: hoc ipsũ ẽ qđ in genesi dr̃. clamor
sodomȩ & gomorȩ multiplicatꝰ ẽ. & ad
cam. uox sanguinis fr̃is tui clamat ad me
it ipse uulnerib. & fleuit suꝑ ierłm &¬
pulcrius oculis carnis aspicimꝰ. Unde &
apud grecos ab ornatu nom̃ accepit. cõs¬
m̃os. consũmatisq oꝑib singulis. de eo dr̃.
Nidit ds̃ quia bonũ. Ad niniuen in quã
ciuitatẽ magnã. ut qͥa isrł audire contẽp¬
sit. totꝰ gentiũ munł exaudiat. & hoc

Expanded text:
verbum Domini ad Jonam, filium Amathi, dicens: Surge, et vade in Niniven civitatem magnam, et praedica in ea; quia ascendit malitia ejus coram me. Septuaginta, excepto eo quod dixerunt, ascendit clamor malitiae ejus ad me, caetera similiter transtulerunt. In condemnationem Israelis Jonas ad gentes mittitur, quod Ninive agente poenitentiam, illi in malitia perseverent. Porro quod ait, ascendit malitia ejus coram me, sive, clamor malitiae ejus ad me, hoc ipsum est quod in Genesi dicitur: Clamor Sodomae et Gomorrhae multiplicatus est . Et ad Cain: Vox sanguinis fratris tui clamat ad meit ipse vulneribus, et flevit super Jarnis  Al. carneis aspicimus . Unde et apud Graecos ab ornatu nomen accepit κόσμος: consummatisque operibus singulis, de eo dicit: Vidit Deus quia bonum est. Ad Niniven, inquam, civitatem magnam, ut quia Israel audire contempsit, t
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ enĩ ds̃ quasi pulcherrimã domũ ser¬
uituro sibi homini exstruacerit. depͥuatꝰ
ẽ homo ꝓpͥa uoluntate ͤ a pueritia dili¬
gent̃ appositũ ẽ ad malũ cor eiꝰ. posuitq
in celo ossuũ. & extructa turre suꝑbiȩ
meret᷑ ad se descendentẽ filiũ dĩ. ut ꝑ pe¬
nitentię ruinã conscendat ad celũ. qui

Expanded text:
us quasi quamdam pulcherrimam 392 domum servituro sibi homini exstruxerit, depravatus est homo propria voluntate, et a pueritia diligenter appositum est ad malum cor ejus : posuitque in coelum os suum, et exstructa turre superbiae , meretur ad se descendentem Filium Dei, ut per poenitentiae ruinam conscendat ad coelum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Qui notũ tantũ p̾utabat in iu-¬
dea dm̃. & in isrł magnũ nomen eius.
postquã illũ sensit inꝰ fluctib. confite¬
tͣ & dicit. Hebreus ego sũ: & dm̃ cę¬
li ego timeo. qͥ fecit mare & aridã.
Si autẽ ipse fecit mare & aridã. cur
aridã derelinquens arbitraris te
conditorẽ maris in mari posse uitare
Simulq instruit᷑ ꝑ salutẽ conuersio¬
nẽq nautarũ. etiã tantã multitudi¬
nẽ niniue simili posse confessione salua
De dño autẽ & saluatore nr̃o pos Iri.¬
sumꝰ dicere qđ dimiserit domũ & pa-¬
triã suã. & assũpta carne qͦdãmͦ de cȩ¬
lestib fugerit. ueneritq in mare huiꝰ

Expanded text:
dicere, qui notum tantum putabat in Juddicere, qui notum tantum putabat in Judaea Deum , et in Israel magnum nomen ejus, postquam illum sensit in fluctibus, confitetur, et dicit: Hebraeus ego sum, et Dominum coeli ego timeo, qui fecit mare et aridam: si autem ipse fecit mare et aridam, cur aridam relinquens arbitraris te conditorem maris in mari posse vitare? Simulque instruitur per salutem conversionemque nautarum, etiam tantam multitudinem Ninive simili posse confessione salvari. De Domino autem et Salvatore nostro possumus dicere, quod dimiserit domum, et patriam suam, et assumpta carne, quodammodo de coelestibus fugerit, veneritque in Tharsi
Abbreviated transcription (Latin):
nis suȩ illis conuersis ad penitentiã isrł
penitꝰ relinqueret᷑. Nouerat enĩ eodẽ sp̃i
qͦ illi gentiũ p̃coniũ credebat᷑. qđ quando
nationes credidissent. tc̃ perir& domus
isrł. & qđ̃ aliqͥndo futurũ erat. hoc ne
in suo fier& tẽpore uerebat᷑. Unde imi
tatꝰ cain. & recedens a facie dñi. fugere
uoluit in tharsis. qđ iosephus interptat᷑
tharsũ ciliciȩ ciuitatẽ: prima tantum
littera cõmutata. Quantũ uͦ in paral¬
pomenonis intelligi dat᷑. quidã locus
indiȩ sic uocat᷑. Porro hebrei tharsis
uiolento confringes naues tharsis id
ẽ maris. & in isaia. ululate naues thar-¬
sis. Suꝑ qͦ ante annos plurimos in epła
quadã ad marcellã dixisse me memi
piebat locũ. sed mare ingrediens qͦcũq
ꝑgere festinabat. & magis hoc conue¬
nit fugitiuo & timido. non locũ fugȩ
otiose eligere : sed pͥmã occasionẽ arꝰ¬
ripere nauigandi. Hoc qͦq possumus

Expanded text:
nis suae, illis conversis ad poenitentiam, Israel nis suae, illis conversis ad poenitentiam, Israel penitus relinqueretur. Noverat enim eodem spiritu, quo illi gentium praeconium credebatur, quod quando nationes credidissent, tunc periret domus Israel, et quod aliquando futurum erat, hoc ne in suo fieret tempore, verebatur. Unde imitatus Cain Jonas , et recedens a facie Domini, fugere voluit in Tharsis, quam Josephus interpretatur Tharsum Ciliciae civitatem, prima tamen littera commutata: quantum vero in Paralpomenon libris intelligi datur, quidam locus Indiae sic vocatur. Porro Hebraei THARSIS vehementi confringes naves Tharsis , id est, maris. Et in Isaia: Ululate, naves Tharsis . Super quo ante annos plurimos in epistola quadam ad Marcellam dixisse me meminpiebat locum; sed mare ingrediens, quocumque pergere festinabat: et magis hoc convenit fugitivo, et timido, non locum fugae otiosae eligere; sed primam occasionem arripere navigandi. Hoc quoque possumus
Abbreviated transcription (Latin):
cit ꝓpħa sc̃o sibi sp̃u suggerente qđ
penitentia gentiũ ruina sit iudeoꝵ.
iccirco amator patriȩ suȩ ñ tã saluti
inuid& niniuẽ. quã ñ uult perire po¬
płm suũ. Alioqͥn: legerat morsen ro¬
gantẽ dixcisse ꝓ eo. si dimittis eis pecca¬
tũ dimitte. sin autẽ ñ dimittis & me
illius seruatũ isrł & morsen de libro ñ
fuisse deletũ. qͥn potius dnm̃ occasionẽ
accepisse ꝑ seruũ. ut ceteris conseruis
illius parcer&. Dũ enĩ dicit dimitte
me. ostendit se posse retineri. Tale qͥd
& apłs loquit᷑. Optabã anathema ẽẽ
dũ saluare uult ceteros. Preterea uidens
ionas conꝓpħas suos mitti ad oues ꝑdi¬
tas domꝰ isrł ut ad penitentiã populũ
ꝓuocarent. balaam qͦq diuinũ de sa¬
lute israhelici popłi ꝓphetasse: dol&e se
solũ electũ qͥ mitteret᷑ ad assirios ini¬
micos isrł & ad ciuitatẽ hostiũ maxima
ubi idolatria. ubi ignoratio di. & qđ his
maius ẽ timebat ne ꝑ occasionẽ p̾̃dicatio¬

Expanded text:
 sancto sibi Spiritu suggerente, quod poenitentia gentium, ruina sit Judaeorum. Idcirco amator patriae suae, non tam saluti invidet Ninive, quam non vult perire populum suum. Alioquin legerat Moyse rogantem dixisse pro eo: Si dimittis eis peccatum, dimitte: sin autem non dimittis, et me illius servatum Israel, et Moysen de libro non fuisse deletum, quin potius Dominum occasionem accepisse per servum, ut caeteris conservis illius parceret. Dum enim dicit, dimitte me, ostendit se posse retineri. Tale quid et Apostolus loquitur: Optabam anathema esse dum salvare vult caeteros. Praeterea videns Jonas comprophetas suos mitti ad oves perditas domus Israel, ut ad poenitentiam populum provocarent, Balaam quoque divinum de salute Israelitici populi prophetasse , delet se solum 393 electum, qui mitteretur ad Assyrios inimicos Israel, et ad civitatem hostium maximam, ubi idololatria, ubi ignoratio Dei: et quod his majus est, timebat ne per occasionem praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
omĩa dom&. & uniuersa metalla con¬
sumat : reddit ad amantẽ puriorẽ. ut
ne paruulos quidẽ angulos in eo uis ni¬
mu ardoris obtundat. Uidi & in auro
adamantẽ magnitudine milii. Cũq ui-¬
cinũ consumat᷑ aurũ. aut longo usu aut
nimia uetustate : solus acdamas non
atterit᷑. Et nulla lima imminui potest.
sed e contrario limã terit. & quicquid
attigerit lineis sulcat. Hic lapis duris¬
simus & indomabilis. solo hẏrcoꝵ cruore
& indecorus. ferrugineũ habens colorẽ.
& splendorẽ cristalli. Quatuorq ad a¬
mantis genera describunt᷑. Primꝰ est
indicus. scds̃ arabicus. tertius macedo¬
nicus. quartus ciprius. ꝓ qualitate regi¬
onũ uł plus uł minꝰ duritiã possidentes.
dicit᷑ quoq in electri similitudinẽ ue¬
nena dep̾hendere. & maleficis resistere
artib. Talis est dñs atq saluator. qͥ
cũ in forma dĩ essoe non rapinã arbi¬
tratꝰ ẽ esse se equalẽ dõ. sed sem& ipsũ

Expanded text:
omnia domet, et universa metalla consumat, reddit adamantem duriorem, ut ne parvulum quidem in eo angulum vis nimii ardoris obtundat. Vidi et in auro adamantem magnitudine millii: cumque vicinum consumantur aurum longo usu ac nimia vetustate, solus adamas non atteritur, et nulla lima imminui potest: sed econtrario limam terit, et quidquid ttigerit, lineis sulcat. Hic lapis durissimus et indomabilis solo hircorum cruore rvus et indecorus, ferrugineum habens colorem, et splendorem crystalli. Quatuorque adamantis genera describuntur. Primus est Indicus: secundus Arabicus: tertius Macedonicus: quartus Cyprius, pro qualitate regionum plus vel minus duritiam possidentes. Dicitur quoque in electri similitudinem venena deprehendere, et maleficis resistere artibus. » Talis est Dominus et Salvator: qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aequale
Abbreviated transcription (Latin):
roboã regẽ isrł dicens. Rebellauit contra
te amos in medio domꝰ isrł. Non poterit
terra sustinere uniuersos sermones
eius. Hȩc enĩ dicit amos. In gladio mo-¬
rietur hieroboam: & isrł captiuus mi¬
grabit de terra sua. & dix̃ amasias
ad amos. Qui uides egredere. fuge in
terrã uida. & comede ibi panẽ & ibi ꝓ¬
phetabis. & in bethel non adicies ut
ultra ꝓphetes. quia sanctificatio
regis & domus regniẽ. xx.

Expanded text:
roboam regem Israel, dicens: Rebellavit contra roboam regem Israel, dicens: Rebellavit contra te Aterra sustinere universos sermones eius haec enim dicit Amos in gladio morietur Hieroboam et Israhel captivus migrabit de terra sua et dixit Amasias ad Amos qui vides gradere fuge in terram Iuda et comede ibi panem et ibi prophetabis et in Bethel non adicies ultra ut prophetes quia sanctificatio regis est et domus regni est et
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. Hic uir & dñs qui stat suꝑ murum
ad amantinũ hab& in manu sua ada¬
mantẽ. Qui nisi dĩ teneatur manu & il¬
lius ualletur auxilio. õmem ꝑdit forti¬
tudinẽ. dicente dño in euangelio. nemo
potest rapere de manu patris mei:
& in tantũ robustꝰ est. ut dicat᷑ ad eũ.
Si transieris ꝑ ignẽ. flãma ñ cõbur&
tanto plus fortior fit. & ꝓ nomine sal-¬
uatoris int̾ flagella letat᷑. Cũq a nul¬
lo suꝑari queat. solo mortiferȩ libidiniᷤᷤ
calore dissoluitur. Hȩc enĩ sanguinis
hircoꝵ & ipsius hirci dr̃ e̾e natura. ut
sit ad libidinẽ calidissimus. & qđ ignis
edomare nequeat solus illius dissoluat
cruor. Ponit gͦ dñs huiuscemodi ad aman¬
tẽ in medio popłi sui isrł & ultra non
transit eũ nec dimittit ut dissipent᷑
arȩ quȩ risu & subsannatione sunt dig¬
nȩ. & omĩa hereticoꝵ misteria domũq
ieroboã qui primus dĩ populũ sepa¬
rauit ꝑcutiat gladio atq subuertat.
t misit amasias sacerdos bethel adie¬

Expanded text:
eum . Hic vir et Dominus, qui stat super murum adamantinum, habet in manu sua adamantem, qui nisi Dei teneatur manu, et illius valletur auxilio, omnem perdit fortitudinem, dicente Domino in Evangelio: Nemo potest rapere de manu Patris mei . Et intantum robustus est, ut dicatur ad eum: Si transieris per ignem, tanto fortior fit, et pro nomine Salvatoris inter flagella laetatur. Cumque a nullo superari queat, solo mortiferae libidinis calore dissolvitur. Haec enim sanguinis hircorum et ipsius hirci dicitur esse natura, ut sit ad libidinem calidissimus, et quod ignis edomare nequeat, solus illius dissolvat cruor. Ponit ergo Dominus hujuscemodi adamantem in medio populi sui Israel, et ultra non transit eum, nec dimittit ut dissipentur arae, quae risu et subsannatione sunt dignae, et omnia haereticorum mysteria domumque Jeroboam, qui primus Dei populum separavit, percutiat gladio, atque subvertat. Et misit Amasias sacerdos Bethel ad Je
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinẽ hominũ factꝰ & habitu
inuentꝰ ut homo. humiliauit sem&e ip¬
sũ factus obediens usq ad mortẽ &
mortẽ crucis de quo isaias scribit non
mũ hominũ. uirũ doloꝵ & scientem
carent᷑ & a nullo superati dicerent qͥs
nos separabit a caritate xp̃i. tribula¬
tio an angustia. an ꝑsecutio an fames
an nuditas. an periculũ. an gladius: &

Expanded text:
um factus, et habitu inventus ut homo: humilians semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . De quo Isaias scribit: Nonmum hominum, virum dolorum, et scientem carentur, et a nullo superati dicerent: Quis nos separabit a charitate Christi? tribulatio, an angustia, an persecutio, an fames, an nuditas, an
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ. ille sacerdotii ꝑdat głam. Cũq duo
audierit. demolient᷑ excelsa idoli. siue
arȩ risus. & scĩficationes uł cerimoniȩ
isrł desolabunt᷑. & consurgã suꝑ domũ
hieroboã in gladio eo qđ idola penitꝰ de¬
struant᷑ qͥb preerat amasias sacerdos.
& contra ieroboã ds̃ consurgat in gladio
nͥ egerit penitentiã: ille de sua ñ man¬
datꝰ in iuria. ut de regis tantũ contume¬
lia dolere uideat᷑. Hȩc enĩ inqͥt dicit

Expanded text:
Dei, ille sacerdotii perdat gloriam. Cumque duo Dei, ille sacerdotii perdat gloriam. Cumque duo audierit, demolientur excelsa idolis, sive arae risus, et sanctificationes, vel caeremoniae Israel desolabuntur, et consurgam super domum Jeroboam in gladio, eo quod idola penitus destruantur, quibus praeerat Amasias sacerdos, et contra Jeroboam Deus consurgat in gladio, nisi egerit poenitentiam: ille de sua non mandat injuria, ut de regis tantum contumelia dolere videatur. Haec enim, inquit, dicit
Abbreviated transcription (Latin):
de in terrã iuda & ibi uiue. & ibi ꝓphe¬
tabis: in bethel autẽ non addes ultra
prophetare. quia sanctificatio regis
ere malos. ne oderint te. Econtrario
de bonis precipit. argue sapientem.
& dilig& te. In alio quoq loco qui
arguit inquit hominis uias. gr̃am
habebit magis quã is qui loquitur
quȩ delectant. Itaq & amos emen¬
dationis affectu loquebatur ad popłm.
& ex sermonib dĩ terribilia minabat᷑.
ut agentes penitentiã reuerterent᷑
ad dm̃. & idola desererent. Tunc sa¬
cerdos bethel in qua erat uitulus au¬
reus quẽ constituit᷑ hieroboã filius
nabath & alii qui illi in imperiũ suc¬
cesserant mittit ad iheroboã nepotẽ
hieu. qͥ ei nuntient dicentes. Rebellauit
contra te amos siue congregationes
facit atq conuentꝰ in medio regni tui
isrł: & tanta loqͥt᷑. ut terra regni tui
uerba eiꝰ sustinere ñ possit. Aud& eni
mittere ad regẽ isrł quasi pontifex.
metuens ne si popłs conuertat᷑ ad cultũ

Expanded text:
de in terram Juda, et ibi vive, et ibi prophetabis: in Bethel autem non adjicies ultra prophetare, quia sanctificatio regis ere malos, ne oderint te : Et econtrario de bonis praecepit: Argue sapientem, et diliget te. In alio quoque loco: Qui arguit, inquit, hominis vias, gratiam habebit magis quam is qui loquitur quae delectent . Itaque 331 et Amos emendationis affectu loquebatur ad populum, et ex sermonibus Dei terribilia minabatur, ut agentes poenitentiam, reverterentur ad Deum et idola desererent. Tunc sacerdos Bethel, in qua erat vitulus aureus, quem constituerat Jeroboam filius Nabath , et alii qui illi in imperio successerant, mittit ad Jeroboam nepotem Jehu, qui ei nuntiet, dicens: Rebellavit contra te Amos, sive congregationes facit atque conventus in medio regni tui, Israel, et tanta loquitur, ut terra regni tui verba ejus sustinere non possit. Audet autem mittere ad regem Israel quasi pontifex: metuens ne si populus convertatur ad cultum
Abbreviated transcription (Latin):
te nob̾ & bibemus. id est iubete tantum
& nos cuncta uastabimꝰ. E& eo autẽ qđ
posuit date nob̾ & bibemꝰ. & ñ dixit
cdate & comedemus : ebrietatẽ eoꝵ sig¬
nificat in uino atq luxuria. quȩ statum
mentis euertunt. Iurauit itaq dñs in

Expanded text:
te nobis, et bibemus, id est, jubete tantum, te nobis, et bibemus, id est, jubete tantum, et nos cuncta vastabimus. Ex eo autem quod posuit, date nobis, et bibemus: et non dixit, date et comedemus, ebrietatem earum significat in vino atque luxuria, quae statum mentis evertunt. Juravit itaque Domin
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ estis in monte samariȩ. quȩ oppri-¬
mitis pauperes & conculcatis egenos.
mis. & eos qui uobiscũ sunt in ollis. nego¬
tiatores pestilentes. & eiciemini nudȩ
contra inuicẽ. & proiciemini suꝑ mon¬
tẽ remman dicit dñs ds̃.
Ro uaccis pinguib septuaginta posu¬
erunt basanitides. aquila & theodo¬
tio ipsũ uerbũ hebraicũ basan: nos
sẏmachi interp̾tationẽ secuti qͥ ait. aĩ
uaccas pingues interp̃tati sumꝰ. Loqͥt᷑
autẽ ad principes ifrł & optimates qͦsq
decẽ tribuũ. qui delicus ac rapinis uaca¬
bant. ut audiant sermonẽ dĩ & non
aratores boues sed uaccas pingues de
armento se esse nouerint. siue quȩ nu¬
triantur in pascuis basan quȩ sunt loca
herbarũ fertilissima. ac ꝑ hoc signifi¬
cat eos non agriculturę sed immolati¬
oni & esui prȩparatos. Uos uaccȩ pingues
estis in monte samariȩ. & humiles quosq
confringitis. & dicitis dominis ur̃is id
est pastorib. ꝑ quos reges intelligimꝰ. Da¬

Expanded text:
quae estis in monte Samariae, quae opprimitis pauperes, et conculcatis egenos, mis, et eos qui vobiscum sunt in ollis, negotiatores pestilentes, et ejiciemini nudae contra invicem, et projiciemini super montem Remmam, dicit Dominus. Pro vaccis pinguibus, Septuaginta posuerunt Basanitidis: Aquila et Theodotio ipsum verbum Hebraicum BASAN  ; nos Symmachi interpretationem secuti, qui ait, αἱ vaccas pingues interpretati sumus. Loquitur autem ad principes Israel et optimates quosque decem tribuum, qui deliciis ac rapinis vacabant, ut audiant sermonem Dei, et non aratores boves, sed vaccas pingues de armento se esse noverint, sive quae nutriantur in pascuis Basan, quae sunt loca herbarum fertilissima: ac per hoc significat eos, non agriculturae, sed immolationi et esui praeparatos. Vos vaccae pingues estis in monte Samariae, et humiles quosque confringitis, et dicitis dominis vestris, id est, pastoribus, per quos reges intelligimus, Da
Abbreviated transcription (Latin):
pingues quȩ estis in monte samariȩ.
quȩ calumniã facitis egenis & confrin-¬
gitis pauperes. quȩ dicitis dominis ur̃is
afferte & bibemus. Iurauit dñs ds̃ in sc̃o
suo. quia ecce dies uenient suꝑ uos & leua-¬
bunt uos in contis. & reliquias ur̃as in

Expanded text:
pingues quae estis in monte Samariae quae calumniam facitis egenis et confringitis pauperes quae dicitis dominis vestris adferte et bibemus iuravit Dominus Deus in sancto suo quia ecce dies venient super vos et levabunt vos in contis et reliquias