comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consectatur. & scripturȩ hebraicȩ ueritatem non uult re¬
cipere. audiat libere ꝓclamantem. Nemo eũ cogit legere
quod non uult. Ego petentib scripsi. non fastidiosis.
Gratis. non inuidis : Studiosis. non sciscitantib & tamen
miror quomodo theodotionem hereticum &iudarzantem
legit. & qualiscumq peccatoris xp̃iani trans lationem
fastidiat. Queso te amire dulcissime qui tam curio sus
ẽs ut &iam som nia mea noueris. om̃a quȩq. ꝑtot annos
absq metu futurȩ scripsi calummae in accusationem
uoces ut respondeas quomodo eorum librorum p̃fation
nescias quos accusas. Quae quondã uaticinio futurȩ ca¬
luniȩ responderunt implentes ꝓuerbium: Ante antid¬
tum. quã uenenũ. Quid noc& eccłũs nr̃a translatio:
Mlagnis ut scio sumptibus redimisti aquilȩ & simmachi
& theodotionis. quintȩq. & sextȩ editionis uid aicos trans¬
latores. Origenes tuus. & ne forte queraris figurata te

Expanded text:
consectatur, et Scripturae Hebraicae veritatem non vult reconsectatur, et Scripturae Hebraicae veritatem non vult recipere, audiat libere proclamantem: 528 Nemo enim cogitur legere, quod non vult. Ego petentibus scripsi, non fastidiosis; gratis, non invidis; studiosis, non oscitantibus. Et tamen miror quomodo Theodotionem haereticum et judaizantem legit, et qualiscumque peccatoris christiani translationem fastidit. 34. Quaeso te, amice dulcissime, qui tam curiosus es, ut etiam somnia mea noveris, omniaque quae per tot annos absque metu futurae scripsi calumniae, in accusationem vocas; ut respondeas, quomodo eorum praefationes librorum nescias, quos accusas: quae quodam vaticinio, futurae calumniae responderunt; implentes proverbium: « Prius antidotum, quam venenum. » Quid nocet ecclesiis nostra translatio? Magnis, ut scio, sumptibus redemisti Aquilae, et Symmachi, et Theodotionis, quintaeque et sextae editionis Judaicos translatores. Origenes tuus, et ne forte queraris figurata te
Abbreviated transcription (Latin):
legunt damhelem. Ego quid peccaui. si eccłãrum
uidicium securꝰ sum: Quod aut̃ refero quid aduersũ
susannȩ historiam. & hymnũ triũ puerorũ. & belis draco¬
nisq fabulas. quae inuolumine hebraico non habet᷑.
hebrei soleant dicere. quid in me criminantur: Stultũ
se. sycofantam ꝓbant. Non enĩ quid ipse sentirẽ. sed quid
illi contra nos dicere soleant explicaui. Quorũ opinioni
sic non respondi inpłd  breuitati studens. ne non p̃fationẽ.
sed librum uiderer scriberer. Puto quod statim subieceri
dixi enim. de quo non . ẽ. huuis temporis disserere. Alioqui
& exeo quod ad serui porphiriũ contra hunc ꝓphetam mul¬
ta dixisse. uocauiq huius rei testes methodiũ. eusebium.
& apollinarem. qui multis uersuũ milib. illus uaesamȩ
responder̃ : me accusare poterit. quare non in p̃fatiunculi
contra libros porphirii scripserim: Qui istiusmodi nenias

Expanded text:
legunt Danielem. Ego quid peccavi, si ecclesiarum legunt Danielem. Ego quid peccavi, si ecclesiarum judicium secutus sum? Quod autem refero, quid adversum Susannae historiam, et hymnum trium puerorum, et Belis, Draconisque fabulas, quae in volumine Hebraico non habentur, Hebraei soleant dicere, qui me criminatur, stultum se sycophantam probat. Non enim quid ipse sentirem, sed quid illi contra nos dicere soleant, explicavi. Quorum opinioni, si non respondi in Prologo, brevitati studens, ne non praefationem, sed librum viderer scribere, puto quod statim subjecerim; dixi enim, « De quo non est hujus temporis disserere. » Alioquin et ex eo, quod asserui Porphyrium contra hunc prophetam multa dixisse, vocavique hujus rei testes Methodium, Eusebium, et Apollinarium, qui multis versuum millibus illius vesaniae responderunt, me accusare poterit, quare non in praefatiuncula contra libros Porphyrii scripserim. Qui istiusmodi naenia
Abbreviated transcription (Latin):
tomanum. a nihilominus hoc afastidiosis lectoribus
p̃cor ut quomodo greci post septuaginta trans latores
aquilam & symmacum & theodotionem legunt uł obstu¬
dium doctrinȩ suȩ uelut septuaginta magis excolatione
eorũ intellegunt. sic &isti saltem unũ pꝰ priorẽ habere
dignentur int̃p̃tem legant prius & postea dispiciunt. ne
negasse eum ꝓphetam. quẽ statim infronte ꝓlogi ꝓphe¬
tam. ẽẽ. confessus sum Sed quid hebrei dicerent. & quib
argum̃tis suam niterent᷑ ꝓbare sententiam. uoluisse mon¬
strare. & docuisse lectorem eccłas xp̃i hunc ꝓphetã iuxta
theodotionem legere. & non uixta septuaginta transla¬
tores. Quorum si in isto libro editionẽ dixi multum
A ueritate distare. & recto eccłarum xp̃i uditio rȩꝓba¬
tam. non . ẽ. meȩ culpȩ qui dixi. sed eoꝵ qui legunt.
In promtu sunt quattuor editiones. aquilȩ. summachi
septuaginta. & theo dotionis eccłãe. uixta theo dotionẽ

Expanded text:
to manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus to manum: et nihilominus hoc a fastidiosis lectoribus precor, ut quomodo Graeci post Septuaginta Translatores, Aquilam et Symmachum et Theodotionem legunt, vel ob studium doctrinae suae, vel ut m unum post priores habere dignentur interpretem. Legant prius, et postea despiciant; ne negasse eum prophetam, quem statim in fronte Prologi prophetam esse confessus sum, sed quid Hebraei dicerent, et quibus argumentis suam niterentur probare sententiam, voluisse monstrare, et docuisse lectorem, ecclesias Christi hunc prophetam juxta Theodotionem legere, et non juxta Septuaginta translatores. Quorum si in isto libro editionem dixi multum a veritate distare, et recto ecclesiarum Christi judicio reprobatam, non est meae culpae qui dixi, sed eorum qui legunt. In promptu sunt quatuor editiones, Aquilae, Symmachi, Septuaginta, et Theodotionis: ecclesiae juxta Theodotionem
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim sic noua conditio. ut uetera distruamꝰ. Ueniam
& adisaiã. & partẽ. plogi eius nuꝑ septuaginta int̾p̃tatione.
subuingam: Q uã tũ magis euangelistam quã ꝓphetã dicerẽ
eo quod uniuersat xp̃i eccłãe q. iunsteria sic adliquidũ ꝑsecut᷑
essae: ut non de futuro uaticinari. sed de p̃teritis axiã instoriã
texere crederetur. iam hoc addidi. Unde conicio nolu¬
isEtunc temporis septuaginta in t̃p̃tes fidei fuae sacra¬
menta ꝑspicue &hnicis ꝓdere. ne scm̃ canibus & margaritis
porcis darent. Quae cũ hanc editionem legeritis. ab illis
ammaduertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit
ꝓphetas intellegere. nec facile quẽpiã posse uidicare de
int̾p̃tatione. nisi intellexerit ante. quae legerit. nosq patere
morsibus plurimorũ qui stimulante inuidia. qđ consequi
non ualent dispicuint: Sciens gͦ & prudens inflãmã mit¬

Expanded text:
Neque enim sic nova cudimus, ut vetNeque enim sic nova cudimus, ut vetet ad Isaiam, et partem Prologi ejus super Septuaginta interpretatione subjungam. Quem cum magis evangelistam quam prophetam dicerem, eo quod universa Christi Ecclesiae mysteria sic ad liquidum persecutus esset, ut non de futuro vaticinari, sed de praeteritis historiam texere crederetur, etiam hoc addidi: « Unde conjicio noluisse tunc temporis Septuaginta interpretes, fidei suae sacramenta perspicue Ethnicis prodere: ne sanctum canibus, et margaritas porcianimadvertetis abscondita. Nec ignoro quanti laboris sit Prophetas intelligere, nec facile quempiam posse judicare de interpretatione, nisi intellexerit ante quae legerit: nos quoque patere morsibus plurimorum, qui stimulante invidia, quod consequi non valent, despiciunt. Sciens ergo et prudens in flammam mit
Abbreviated transcription (Latin):
ueritate mutasse. Sic ubi ergo cduio .nc a uororib
discreparit interroga quem lib& hebreoꝵ &liquido
pudebis me abemulis frustra lacerari. Quia malunt
contẽnere uideri p̃clara. quam discere. ꝑuersissimi
homines nam cum nouassem ꝑexpetant uoluptates.
& gulae eorum uicina maria non sufficiant Cur in
solo studio scripturarum ueterisapore contẽpti st.
nec hoc dico quo p̃cessores meos mordeam. Aut quic¬
quam dehis arbitrer de trahendum. quoꝵ translatio¬
nem diligentissime emendatam. olĩ mee linguae homi¬
nib dedi. Se quo alud sit in eccłuis xp̃o credentiũ
psal mos legert. aliud iudeis singula uerba calum¬
olim uinta septuaginta additis obelis & asteriseis
inlatinim uerteram ex hebraico transferens. & de¬
dicans seus ep̃is chromatio aheliodoro bȩc in p̃fari¬
unculat mee fino suibietiꝰ Si cui septuaginta int̾p̃tũ
magis caiio plic et hebream a nob olim em̃ datam

Expanded text:
veritate mutasse. Sicubi ergo editio mea a veteribus veritate mutasse. Sicubi ergo editio mea a veteribus discreparit, interroga quemlibet Hebraeorum, et liquido pervidebis, me ab aemulis frustra lacerari, qui malunt contemnere videri praeclara, quam discere. Perversissimi homines. Nam cum semper novas expetant voluptates, et gulae eorum vicina maria non sufficiant: cur in solo studio Scripturarum, veteri sapore contenti sunt? Nec hoc dico, quo praecessores meos mordeam, aut quidquam de his arbitrer detrahendum, quorum translationem diligentissime emendatam, olim meae linguae hominibus dederim; sed quod aliud sit in Ecclesiis Christo credentium Psalmos legere, aliud Judaeis singula verba calumolim juxta Septuaginta additis obelis et asteriscis in latinum verteram, ex Hebraico transferens, et dedicans sanctis episcopis CHROMATIO et Heliodoro, haec in Praefatiunculae meae fine subjeci: « Si cui Septuaginta interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam.
Abbreviated transcription (Latin):
tans. cui studiũ fuit omissa repetere. deprauata corrigere.
& sacram̃taecłae puro & fideli aperire. sermone. Vela
fastidiosis uł a malignis lectoribus non debeo reprobari
ginta int̃pretes nr̃o labore dudum roma suscepit. rursũ
uixta hebraicum uertens. p̃fatione muniui. & sic in par¬
te ꝓlogi sum locutus. Quia igitur nuꝑ cum hebreo dis¬
putans. quȩdã ꝓ dño saluatore de psalmis testimonia.
ptulisti. uolensq ille te cludere : ꝑ sermones paene sin¬
gulos asserebat non ita haberi in hebreo. ut tu septua¬
ginta int̾p̃tibus opponebas: Studiosissime postulasti
ut post aquilã simmachũ & theodotionẽ nouã editio¬
nem latino sermone transferrem. Aiebas enĩ temigis
translatione ut uiditio meo esse contẽptum. Vnde
rursum me obtrectatoꝵ latratibus tradidi. Maluiq¬
quietȩ uires potius meas quã uoluntatem inamicnia
querero. Certe confident̃ dicã &multos huius oꝑis
testes succitabo. me nihil dum taxat scientẽ de hebraica

Expanded text:
tans, cujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae, puro et fideli aperire sermone, vel a fastidiosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari!ginta interpretes nostro labore dudum Roma suscepit, rursum juxta Hebraicum vertens, Praefatione munivi, et sic in parte prologi sum locutus: putans, quaedam pro Domino Salvatore de Psalmis testimonia protulisti, volensque ille te illudere, per sermones pene singulos asserebat, non ita haberi in Hebraeo, ut tu de Septuaginta Interpretibus opponebas, studiosissime postulasti, ut post Aquilam et Symmachum et Theodotionem, novam editionem Latino sermone transferrem. Aiebas enim te magis translatione, vel judicio meo esse contentum. Unde irursum me obtrectatorum latratibus tradidi, maluique te vires potius meas, quam voluntatem in amicitia quaerere. Certe confidenter dicam, et multos hujus operis testes citabo, me nihil, dumtaxat scientem, de Hebraica
Abbreviated transcription (Latin):
Ob hanc culpam mutis mihi & libros priores. & recen¬
tem epłãm plenam inuiriam &criminum. quid me
uis facere bone amice :: Taceam uidebor crimen
agnoscere : Loquar terres me gladiistiuis. & accusa¬
tionẽ non im eccłasticam sed tribunalium cõmina¬
ris Quid feci : quid cõmerui : In quo lesi : Quia me
negaui hercticum. quia tiuis laudib. dixi indignum.
quia hereticoꝵ fraudulentias & peuiria. apto sermone
descripsi quid adte qui & catholicum &ueracem esse te
iactas. qui libentius me accusas quã te defendis : Num
mea defensio accusatio tua. ẽ. aut alit̃ orthodoxus esse
non poteris. Nisi me hereticum conꝓbaris: Quid tibi ꝓ¬
dest sotietas mea : Aut quae ẽ. ista prudentia : Accu¬
gum obuertens. quie scentẽ contra te ꝓuocas. Testor¬

Expanded text:
Ob hanc culpam mittis mihi et priores libros, et recenOb hanc culpam mittis mihi et priores libros, et recentem epistolam, plenam injuriarum et criminum. Quid me vis facere, bone amice? Taceam? Videbor crimen agnoscere. Loquar? Terres me gladiis tuis, et accusationem non jam Ecclesiasticam, sed tribunalium comminaris. Quid feci? quid commerui? in quo te laesi? Quia me negavi haereticum? quia me tuis laudibus duxi indignum? quia haereticorum fraudulentias et perjuria aperto sermone descripsi? Quid ad te, qui et catholicum et veracem te esse jactas, qui libentius me accusas quam te defendis? Num mea defensio, accusatio tua est? Aut aliter orthodoxus esse non poteris, nisi me haereticum comprobaveris? Quid tibi prodest societas mea? Aut quae est ista prudentia? Accugum obvertens, quiescentem contra te provocas.
Abbreviated transcription (Latin):
si paululũ me cõmouero euangłii mihi p̃cepta cantab.
Uis scire totas argutiarum tuarum strophas. & uulpicu¬
larum insidias quae habitant in parietinis. de quib.¬
& hie zechiel loquitur quasi uulpes indeserto ꝓpheta
tui isrł . Ausculta quid feceris. Ita me in tua p̃fatione
laudasti. ut obicerentur mihi laudes tuȩ. & nisi alienũ
me tanto laudatore dixissem hereticus uidicarer. Post¬
quam reppuli crimina idẽ. Laudes tuas. & absq inuidia
tui nominis respondi criminib: non criminatori atq
ut me catholicum ate infamatus probare inuentus sũ
inhereticos. irasceris. furis. & luculentissimos libros
contra me edis . Quoscum legendos & cantandos om̃ib
tradidisses. certatim ad me de italia urbe roma. atq
dalmatia. scripta uener̃. quib. me laudator pristinꝰ
misiq. hos ipsos apologiȩ meȩ libros ad eos quos tu uul¬
neralleras ut uenena tua nr̃ sequeretur antidotłs.

Expanded text:
si paululum me commovero, Evangelii mihi praecepta cantabis. si paululum me commovero, Evangelii mihi praecepta cantabis. Vis scire totas  Al. tortas argutiarum tuarum strophas, et vulpecularum insidias, quae habitant in parietinis, de quibus Ezechiel loquitur: Quasi vulpes in deserto Prophetae tui, Israel ? Ausculta quid feceris. Ita me in tua Praefatione laudasti, ut objicerentur mihi laudes tuae, et nisi me alienum a tanto laudatore dixissem, haereticus judicarer. Postquam repuli crimina, id est laudes tuas, et absque invidia tui nominis, respondi criminibus, non criminatori: atque ut me catholicum a te infamatus probarem, invectus sum in haereticos; irasceris, furis, 539 et luculentissimos libros contra me cudis: quos quum legendos et cantandos omnibus tradidisses, certatim ad me de Italia, et urbe Roma, atque Dalmatia Scripta venerunt, quibus me laudator pristinusMisique hos ipsos Apologiae meae libros, ad eos quos tu vulneraveras; ut venena tua, nostra sequeretur antidotus.
Abbreviated transcription (Latin):
quem emendare cupiebas: Magister
in docte  eos nȩqui non petcauerant. anme
ad quẽ non scriberas. u brutosputas esse
lectores. &. om̃s non in tellegere prudentiam
tuã. immo malitiam qua & serpens prudentior fuit cunc¬
tis bestiis in paradiso. ut a me secretam cõmonitionẽ flagites.
quem publica accusatione ꝑsequeris: Et non te pud&
accusationẽ tuam apologiam uocare : Quererisq cur
opponam dypeum pugioni tuo. & tibi quasi religiosus
&s antulus ꝑsonam humilitatis in ponis & dicis: Si erra.¬
ueram. quare scribis aliis & non incipsum redarguis :
Hoc ipsum inte retorquebo. Quicquid enĩ me non fe¬
cisse causaris. quare non ipse fecisti: Uelut siquis pug¬
nis aliquem calcibusq collidens. si resistere uoluerit:
dicat ei. Nonne tibi p̃ceptum .ẽ. qui te ꝑcusserit in
maxilla p̃be ei & alteram : Quid enim : Boneuir tibi
p̃ceptum. ẽ. ut me uerberes: Oculũ mihi effodias : Et

Expanded text:
Quem emendare cupiebas, magister Quem emendare cupiebas, magister indocte? eosne, qui non peccaverant? an me, ad quem non scripseras? Brutos putas esse lectores, et omnes non intelligere prudentiam tuam, immo malitiam, qua et serpens prudentior fuit cunctis bestiis in paradiso: ut a me secretam admonitionem flagites, quem publica accusatione persequeris; et non te pudet accusationem tuam Apologiam vocare? Quererisque cur opponam clypeum pugioni tuo, et tibi quasi religiosulus et sanctulus personam humilitatis imponis et dicis: « Si erraveram, quare scribis aliis, et non meipsum redarguis? » Hoc ipsum in te retorquebo: Quidquid enim me non fecisse causaris, quare non ipse fecisti? Velut si quis pugnis aliquem calcibusque collidens, si resistere voluerit, dicat ei: Nonne tibi praeceptum est: Qui te percusserit in maxillam, praebe illi et alteram ? Quid enim, bone vir, tibi praeceptum est, ut me verberes; oculum mihi effodias; et
Abbreviated transcription (Latin):
quam ad alios ꝓtus maledictis latius scribere. Et in¬
terim audacter fruito inperitia tua. Semel enim
confessus es dicens. superflua tibi rep̃hensio fuit in
paucis. quae ꝓfessa nob̾ habetur in om̃ibus. Nec rep̃¬
hendam quod conparatum codicem ꝓempto posueris.
cum conparatio aequalim sit. emptio p̃tii ad nume¬
ratio. & refestinante eo qui ad te remeabat. Sordidis¬
simȩ el ocutionis perisso logia: tantũ sensibus
respondebo. & te inom̃ib ne quaquam soloeristam
cõmoneas & em̃datum uelis. ne ceteris scandalũ facias
& aliis furentibus uigulentur alii. curlibros contra.
me scribis ad alios. & legendos ꝑ satellites tuos toto
orbe dispergis: Vbi .ẽ. sillogisinus tuus quo me in re¬
tire conaris & loqueris : Quem in hoc magister optimẽ
emedare cupifbas : Si illos ad quos scribis: nihil de¬
linquerant. Si me quem arguis. non adme scripseras.
Rego tibi tuis non respondebo sermonibus:

Expanded text:
quam ad alios pro tuis maledictis latius scribere. Et inquam ad alios pro tuis maledictis latius scribere. Et interim audac ter frueris imperitia tua. Semel enim confessus es, dicens: « Superflua tibi reprehensio fuit in paucis, quae professa nobis habetur in omnibus. » Nec reprehendam, quod comparatum codicem, pro empto posueris: cum comparatio aequalium sit; emptio pretii annumeratio: et refestinante eo, qui ad te remeabat, sordidissimae elocutionis περισσολογίᾳ. Tantum sensibus respondebo; et te nequaquam soloecistam, commoneas, et emendatum velis, ne caeteris scandalum facias, et aliis furentibus, jugulentur alii: cur libros contra me scribis ad alios, et legendos per satellites tuos toto orbe dispergis? Ubi est syllogismus tuus, quo me irretire conaris, et loqueris? « Quem in hoc, magister optime, emendare cupiebas? si illos, ad quos scribis, nihil deliquerant; si me quem arguis, non ad me scripseras. » Et ego tuis respondebo tibi sermonibus:
Abbreviated transcription (Latin):
artium uirum audeas dicere. tu qui tot disciplinarũ
oculis uigilas. quomodo uenia donanđ es sierraueris.
& non ꝑpctuo pudoris scilentio contegendus: Quod cũ
legissem. & me putarem alicubi insermone. lapsum. qͥ
eum aliquid meorum ꝓlaturums. ẽẽ. uitiorum. subito
intulit. Ante biduum mihi quã ꝓficisceretur harum
bauilus in manus uener̃ quae in me declamasti. Vbi ẽ.
ergo quod minaris & dicis. quomodo uenia donanđ es̃
si erraueris. & non ꝑpetuo pudoris scilentio contegenđ:
Nisi forte ꝓangustia temporis non potiusti ea in ordi¬
nẽ digerere: Aut aliquem de eruditis conduxeras.
qui opusculis meis gẽmarum eloquentiae tuae. ornam̃ta
ꝑquirer&. Suꝑscripsi. Gratis ame missum suscipe co¬
dicem. quẽ censu magno cuperes comparatum. Et nñc
humilitatis p̃stigus loqueris. Imitari te nolui. sed re¬
festinante. eo qui ad te remeabat: malui paucis ad te

Expanded text:
artium virum audeas dicere: « Tu qui tot disciplinarum artium virum audeas dicere: « Tu qui tot disciplinarum oculis vigilas, quomodo venia donandus es, si erraveris, et non perpetuo pudoris silentio contegendus? » Quod cum legissem, et me putarem alicubi in sermone lapsum  quieum aliquid meorum prolaturum esse vitiorum, subito intulit: « Ante biduum mihi, quam proficisceretur harum bajulus, in manus venerunt, quae in me declamasti. » Ubi est ergo, quod minaris, et dicis, « Quomodo donandus es venia, si erraveris, et non perpetuo pudoris silentio contegendus? » Nisi forte prae angustia temporis potuisti ea in ordinem digerere: aut aliquem de cruditis conducturus eras, qui in opusculis meis gemmarum eloquentiae tuae ornamenta perquireret. Supra scripsisti: « Gratis a me missum codicem suscipe, quem sensu magno cuperes comparatum, et nunc humilitatis praestigiis loqueris. Imitari te volui  Al. volui; sed refestinante eo, qui ad te remeabat, malui paucis ad te,
Abbreviated transcription (Latin):
Aperte accusaberis. ut qui laudantẽ respus. sentias cri¬
minantem Inperitiam tuã aut̃ non tam stultus erã
ut rep̃henderem. quam nemo potest fortius accusaro
nisi tu ipse dum scribis: Sed uolui ostendere condi
om̃ibus. bonȩ conscientiȩ signum arbitraris. Nec tibi
ut dicis ferulas adhibeo. neq ATHeΝΟΠEΡONTAN
quia fulmen eloquentiȩ tuȩ atq doctrinȩ om̃s trac¬
tatores ferre non possumus. & in genui acumine pre¬
stringis oculos nr̃os in tantum ut om̃s tuos inuidos pu¬
tes : certatim opprimere. te cupimus. Nisi semel in
scribendo obtinueris principatũ. & in arce eloquentię
steteris. cunctis nob̾ qui aliquid scire uolumus. mutirt
non liceat: Ego philosophus. rhctor grãmaticus. dia¬
lecticus. hebreus. grecus. latinus. triliguis. Hoc modo
& tubi linguis eris. quia tantam habes greci latiniq
sermonis scientiam : ut & greci te latinum. & latini

Expanded text:
Aperte accusaberis, ut qui laudantem respuis, sentias criAperte accusaberis, ut qui laudantem respuis, sentias criminantem. Imperitiam autem tuam, non tam stultus eram, ut reprehenderem; quam nemo potest fortius accusare, quam tu ipse dum scribis. Sed volui ostendere condisomnibus, bonae conscientiae signum arbitraris. Nec tibi, ut dicis, ferulas adhibeo, neque athenogeronta quia fulmen  Al. flumen eloquentiae tuae, atque doctrinae omnes tractatores ferre non possumus, et ingenii acumine perstringis oculos nostros, intantum ut omnes 537 tuos invidos putes, certatim opprimere te cupimus: ne si semel in scribendo obtinueris principatum, et in eloquentiae arce steteris, cunctis nobis qui aliquid scire volumus, mutire non liceat. Ego philosophus, rhetor, grammaticus, dialecticus, Hebraeus, Graecus, Latinus, trilinguis. Hoc modo et tu bilinguis eris, qui tantam habes Graeci Latinique sermonis scientiam, ut et Graeci te Latinum, et Latini
Abbreviated transcription (Latin):
illud uerũ sit a paucis illis amicis tuis &eusebio areteris
data exemplaria. quae ita interse congruunt atq.¬
itia consentiunt ut ne puncto quidẽ ab altero differan
Deincuius prudentiȩ est dare aluis exemplar
quod non dum em̃daueris: Scriptae ad purum non
erant schedulae. & emendatos errores tuos iam alii
possidebant: Sentisne non herere int̾ se m̃datium
& quod tibi in articulo temporis ꝓfuit. ut ep̃orum
sententias subter fugeres: patere discussum. & tuis
toris elogium. te uoluntatẽ habere mentiendi. artem
locutus es uerba subnectam eloquentiam: Ut dicis
tuam & inp̃fatione mea laudasse me fateor. Et aiã
nunc laudarem nisi tu eam contra tulli tui sententiam.
multa iactantia faceres odiosam. Ubi iactaui eloquo¬
tiãmeam. qui &iam ate laudatam non libenter accepi:
An hoc dicis. quia non uis subdola p̃dicatione palpari

Expanded text:
illud verum sit, a paucis illis amicis tuis, et Eusebio et caeteris illud verum sit, a paucis illis amicis tuis, et Eusebio et caeteris data exemplaria; quae ita inter se congruunt, atque consentiunt, ut ne puncto quidem alterum ab altero differat. Deinde cujus prudentiae est, dare exemplar aliis, quod nondum emendaveras? Scriptae ad purum non erant schedulae; et emendandos errores tuos jam alii possidebant. Sentisne non haerere inter se mendacium? Et quid tibi in articulo temporis profuit, ut episcoporum sententias subterfugeres, patere discussum, et tuis atoris  Ciceronis  elogium, te voluntatem habere mentiendi, artem locutus es, verba subnectam. « Eloquentiam, ut dicis, tuam, et in Praefatione mea laudasse me fateor; et etiam nunc laudarem, nisi tu eam contra Tullii tui sententiam, multa jactantia faceres odiosam. » Ubi jactavi eloquentiam meam, qui etiam a te laudatam non libenter accepi? An hoc dicis, quia non vis subdola praedicatione palpari?
Abbreviated transcription (Latin):
earum non eusebio imputabitur. sed more & tardita¬
ti tuȩ qui emendare cessasti. &ineo solo erit ille
culpabilis quia seripta tua cito disseminauit in uulgꝰ.
quȩ tu pãlatim emendare decreueras. Sin aut̃ ut tu
uis eas falsauit eusebius. quid causaris atq p̃tendis inem̃¬
datas. a nec dum adpurum digestas. in publicum pro¬
rupisse : Et em̃datȩ enim & non emendatȩ. simlem
recipiunt falsitatem. Nullus inquit eos habebat libros.
aut admodum pauci. In uno sermone quanta diuersitas:
Si nullus cos habebat. quomodo apud paucos erant:
Si pauci habebant curnullum habusse mentiris:
Cũ aut̃ dicas apud paucos fuisse. & te ipso confitente
subuersum sit quod nullus habuerit. ubi ẽ. illud quod
quereris auro redemptum notarium tuũ : Dic nom̃
not arii quantũ auri datum sit ubi. ꝑquem. & cui
noris reũ a tuo consortio separasti. Uide ne magis

Expanded text:
earum non Eusebio imputabitur, sed morae et tarditaearum non Eusebio imputabitur, sed morae et tarditati tuae, qui emendare cessasti. Et in eo solo erit ille culpabilis, quia scripta tua cito disseminavit in vulgus, quae tu paulatim emendare decreveras. Sin autem, ut tu vis, eas falsavit Eusebius: quid causaris, atque praetendis inemendatas, et necdum ad purum digestas in publicum prorupisse? Et emendatae enim, et non emendatae similem recipiunt falsitatem. Nullus, inquis, eos habebat libros, aut admodum pauci. In uno sermone quanta diversitas! Si nullus eos habebat, quomodo apud paucos erant? Si pauci habebant, cur nullum habuisse mentiris? cum autem dicas 536 apud paucos fuisse; et te ipso confitente subversum sit, quod nullus habuerit, ubi est illud, quod quereris, auro redemptum notarium tuum? Dic nomen notarii, quantum auri datum sit, ubi, per quem, aut cui ; et tanti facinoris reum a tuo consortio separasti. Vide ne magis
Abbreviated transcription (Latin):
auro te redemit inemendatas schedulas quas falsarae.
tu ꝓfer tuas quae falsatȩ non sunt. &si ꝓbaueris nihil
imllis hereticum. tunc ille crimine tenebitur falsitatis.
Quamuis mutes. quam uis corrigas. catholica non ꝓbabis
Si enim error ess& in uerł aut inpaucis sensibus. possent
de truncari mala. & bona ꝓhis reponi. Ubi aut̃ tota
disputatio aequalis. ẽ. & uniuersȩ rationabiles creaturȩ
quae ꝓpria uoluntate consueuerant iminum postea
reuertentur statim ut rursum exalio principio aliae
sunt rumae. quid habes em̃dare nisi cuncta muta ueris:
Quod si facere uolueris: iam non libros alienos inter¬
p̃taberis sed condes tuos. Hoc aut̃ cuius modi argum̃tũ
sit non intellego. Quia inquit in em̃datȩ & nondum
adpurum digestȩ erant schedule. id cirto facilius
ab eusebio falsatȩ sunt. Aut ego tardior sum. aut
mihi satis fatuum & obtunsum uidetur. Si nec dum
em̃datȩ. nec ad purum digestȩ erant schedulae. error

Expanded text:
auro redemit inemendatas schedulas, quas falsaret, auro redemit inemendatas schedulas, quas falsaret, tu profer tuas, quae falsatae non sint: et si probaveris nihil in eis haereticum, tunc ille crimine tenebitur falsitatis. Quamvis mutes, quamvis corrigas, catholicas non probabis. Si enim error esset in verbis, aut in paucis sensibus, possent detruncari mala, et bona pro his reponi. Ubi autem tota disputatio aequalis est: ut universae rationales creaturae, quae propria voluntate corruerant, in unum postea revertantur statum: ut rursum ex eodem principio aliae sint ruinae; quid habes emendare, nisi cuncta mutaveris? Quod si facere volueris, jam non libros alienos interpretaberis, sed condes tuos. Hoc autem cujusmodi argumentum sit, non intelligo. Quia, inquit, inemendatae, et nondum ad purum digestae erant schedulae, idcirco facilius ab Eusebio falsatae sunt. Aut ego tardior sum; aut mihi satis fatuum et obtusum videtur. Si nondum emendatae, nec ad purum digestae erant schedulae, error
Abbreviated transcription (Latin):
scripsi & nunc eadem dõ mediante ꝓtestor. me non
ꝓbasse accusationem eius. nec cuuisquã xp̃iani in xp̃i¬
anum. Quid enim necesse . ẽ. in multorum scandala.
ruinamq ꝓferri. quȩ secreto aut corripere ualeas
aut emendare : Sed quia unusquisq uiuit stomacho
suo & amicus non statim dominus . ẽ. alteruis uolunta¬
tis : sicut accusationem &iã ueram rep̃hendo sic falsi¬
tatem schedularum in sc̃o uiro non suscipio. Quid enĩ
homo latinus de in terp̃tatione greta potuit inmutare.
Aut quid subtraher& uł ad derae. in libris periarchon
ubi sic contexta sunt om̃a. & alterũ pend& ex altero.
ut quicquid tollere uolueris aut addere. quasi pannꝰ
inuestim̃to statim appareat : Quod gͦ me mones:
ipse facito. Paululum saltem humani siñ xp̃iani pudoris
assume non despecta. &calcata conscientia tua. uerb̃
te purgandum putes qui rebus urgeris. Si eusebius

Expanded text:
scripsi, et nunc eadem, Deo audiente, protestor, me non scripsi, et nunc eadem, Deo audiente, protestor, me non approbasse accusationem ejus, nec cujusquam Christiani in Christianum. Quid enim necesse est, in multorum scandala ruinamque proferri, quae secreto aut corripere valeas, aut emendare? Sed quia unusquisque vivit stomacho suo: et amicus non statim dominus est alterius voluntatis: sicut accusationem etiam veram reprehendo, sic falsitatem schedularum in sancto viro non suscipio. Quid enim 535 homo Latinus de interpretatione Graeca potuit immutare? Aut quid subtraheret, vel adderet in libris περὶ Ἀρχῶν ubi sic contexta sunt omnia, et alterum pendet ex altero, ut quidquid tollere volueris, vel addere, quasi pannus in vestimento statim appareat? Quod ergo me mones, ipse facito: paululum saltem humani, si non Christiani pudoris assume, ne despecta et calcata conscientia tua, verbis te purgatum putes, qui rebus urgeris. Si Eusebius
Abbreviated transcription (Latin):
ratum &crassum non ꝑtimescat. Ulsq. adeone obdura¬
cti frontem. ut mendatiũ ponas sꝑem tuam. & estimes te
ꝓtegi posse mendatio. & quicquid finxeris tibi creden¬
dum putes : Quis de bethleẽ cubiculo fratris eusebii
furatus . ẽ. epłam laudatricẽ tuam : Cuius artificio
& acuius ministris in scãe fabiole hospitio. & uiri xp̃ia¬
ni & prudentis occeani inuentus.ẽ. codex. quẽ illi nũꝙ
uiderant : Anidcirco te aestimas innoͣntem. siquic¬
quid tuum. ẽ. in alias conferas: Quicumq te offenderit.
quã uix simplex. quã uix in noxius sit. ilico criminosus
fi&. Flabes enun ꝑ quod danȩ . ẽ. uicta pudicitia. quod
giezi magrstri p̃tulit sc̃itati ꝓpt̃ quod uidas tradidit
dñm suum. Vlideamus tam̃ quid m̃s necessarius de
scedulis suis nec dum emendatis. non dum ad purum
digestis falsauerat & obid facilius & falsate. fuerint.
quod aut nullus eas haber&. aut ad modũ pauci. Et amte

Expanded text:
ratum, et Crassum non pertimescat? Usque adeone obduraratum, et Crassum non pertimescat? Usque adeone obdurasti frontem ut mendacium ponas spem tuam: et existimes te protegi posse mendacio, et quidquid finxeris tibi credendum putes? Quis Bethleem de cubiculo fratris Eusebii furatus est epistolam laudatricem tuam? Cujus artificio, et a cujus ministris in sanctae Fabiolae hospitio, et viri Christiani et prudentis Oceani, inventus est codex, quem illi numquam viderant? An idcirco te existimas innocentem, si quidquid tuum est, in alios conferas? Quicumque te offenderit, quamvis simplex, quamvis innoxius sit, illico criminosus fiet? habes enim, per quod Danaes est victa pudicitia, quod Giezi magistri praetulit sanctitati, propter quod Judas tradiditn. -- « Videamus tamen quid meus necessarius de schedulis tuis, necdum emendatis, et nondum ad purum digestis, falsaverit: et ob id facilius ei falsatae fuerint, quod aut nullus eas haberet, aut admodum pauci. » Et ante
Abbreviated transcription (Latin):
cucurrerunt. ut laudes meas legerent. ut pane giricũ
tuum ꝑangulos & platris ac mulierculãm textrina re¬
citarent: Flaec .ẽ. tua illa sc̃ã uerecundia. haer aedi¬
ficatio xp̃iana: Sic modestus es. sic pudens ut caterua¬
tim de occidente uenientes mihi tua maledicta narra¬
uerint ita memoriter & consentanee ut ego cogerer ñ
scriptis tuis quȩ nec dum legeram. sed scriptoꝵ respon¬
dere opinonibus. & uolantia toto corde iacula falsitatis
multo auro redimere notarium. sicut amici tui demeis
periarchon schedulis non dum emendatis. non dum ad
purum digestis fecerunt. ut facilius falsare possent.
quod aut nullus habera. aut ad modũ pauci. Gratis a
me missum suscipe codicem. quẽ censu magno cuperes
conparatum. Non te puda ꝓemii : Ego aurẽ redimerẽ¬
auro notarium tuũ. & quis tantus ac talis.ẽ. ut audeat
cum croeso &dario pugnare diuitus. ut subitũ dema¬

Expanded text:
cucurrerunt, ut laudes meas legerent? Ut panegyricum cucurrerunt, ut laudes meas legerent? Ut panegyricum tuum per angulos et plateas, ac muliercularum textrinas recitarent? Haec est tua illa sancta verecundia, haec aedificatio Christiana; sic modestus es, sic pudens, ut catervatim de occidente venientes, mihi tua maledicta narraverint: ita memoriter et consentanee, ut ego cogerer 534 non scriptis tuis, quae necdum legeram, sed scriptorum respondere opinionibus, et volantia toto orbe jacula falsitatis, multo auro redimere notarium meum: sicut amici tui de meis περὶ Ἀρχῶν schedulis, nondum emendatis, nondum ad purum digestis, fecerunt: ut facilius falsare possent, quod aut nullus haberet, aut admodum pauci. Gratis a me missum suscipe codicem, quem censu magno cuperes comparatum. » Non te pudet prooemii? Ego auro redimerem notarium tuum? Et quis talis ac tantus est, ut audeat cum Croeso et Dario pugnare divitiis? Ut subitum Dema
Abbreviated transcription (Latin):
occidere : Sequarq uestigia ꝓpositionis tuȩ. seruans
cetera illis eruditissimis libris. quos antequã legerem
confutaui : Dicis te accusationẽ meã adeos tantum
misisse qui meisuerbis laesi fuerant. & non ad plures
quia non adostentationẽ meam sed ad aedificationẽ
xp̃ianis loquendum . ẽ. Et unde oro te libraꝵ tuoꝵ
adme fama ꝑuenit: Quis eos romȩ : Q uisinitalia :
quis ꝑdalmatiȩ insulas disseminauit : Ii in scrinustius
&amicorũ tuorum latebant. ad me quomnodo mea.
crimina ꝑuenerunt : & audes dicere te non ad osten¬
tationem sed aedificationem quasi xp̃ianũ loqui: Qui
de sene senex tanta confingis quanta non dicere de
latrone homicida. de scorto meretrix. scurra demimo
Qui parturis mihi montes criminum. & gladios quos
defigas inuigulum meum tanto ante tempore exacius
Idcircone caersales & anabassi tui ꝑdiuersas ꝓuincias

Expanded text:
occidere? Sequarque vestigia propositionis tuae, servans occidere? Sequarque vestigia propositionis tuae, servans caetera illis eruditissimis libris, quos antequam legeram, confutavi. Dicis « te accusationem meam ad eos tantum misisse, qui meis verbis laesi fuerant, et non ad plures: quia non ad ostentationem, sed ad aedificationem Christianis loquendum est. » Et unde, oro te, librorum tuorum ad me fama pervenit? Quis eos Romae? quis in Italia? quis per Dalmatiae insulas disseminavit? Si in scriniis tuis et amicorum tuorum latebant, ad me quomodo mea crimina pervenerunt? Et audes dicere te non ad ostentationem, sed ad aedificationem quasi Christianum loqui, qui de sene senex tanta confingis, quanta non diceret de latrone homicida, de scorto meretrix, scurra de mimo? Qui parturis mihi montes criminum, et gladios quos defigas  Al. designas in jugulum meum, tanto ante tempore exacuis? Idcircone Cereales et anabasii tui per diversas provincias
Abbreviated transcription (Latin):
marecũ stomachati sunt. & separauit eos nauigatio qͦs
xp̃i euuangelium copulabat: Nonidem paulus infa¬
ciem petro restitit. quod non recto pede incedere. in
aut currissa. Non ne inreligione &iã liberi a parentib
a coniuges amarits saliui pietat dissentiunt : Vlosita ba.¬
betis ut habemus. curnos odistis: Si alit̃ creditis. quid uul¬
epłãm udicaturus ẽ : me ad cõmunonem scĩ pape chro¬
mathii uoluisse reticere & finem facere simulatũ. & uin¬
cere in bono malum: Sed quia in maris interitum nisi
tacuero. respondere conpellor ne uidear tacendo crim̃
agnoscere. O lenitatẽmeam male conscientiȩ signum
arte quam nescis. sed excarnificum officina & meditatio¬
ne ꝓlatum.Si tacuero criminosus ero. si respondero.
maledicus. Tume ergo & pͥbes & togis ad respondendũ
In quo utrumq moderabor ut & obiecta diluam. & ab
uiria temperẽ. Quisenim eum non timeat. qui. ẽ. parat᷑ꝰ

Expanded text:
Marcum, stomachati sunt, et separavit eos navigatio, quos Marcum, stomachati sunt, et separavit eos navigatio, quos Christi Evangelium copulabat? Nonne idem Paulus in faehensos opponunt, quod non recto pede incederent adaut curreret, et conjuges a maritis salva pietate dissentiunt? Vos si ita habetis. ut habemus, cur nos odistis? Si aliter creditis, 533 quid vulam judicaturus est, me ad commonitionem sancti papae Chromatii voluisse reticere, et finem facere simultatum, et vincere in bono malum; sed quia minaris interitum, nisi tacuero, respondere compellor, ne videar tacendo crimen agnoscere, et lenitatem meam, malae conscientiae signum arte quam nescis, sed ex carnificum officina et meditatione prolatum. Si tacuero, criminosus ero: si respondero, maledicus. Tu me ergo et prohibes, et cogis ad respondendum. In quo utrumque moderabor, ut et objecta diluam, et ab injuria temperem. Quis enim eum non timeat, qui est paratus
Abbreviated transcription (Latin):
sed quo magis accusari uelim quã accusare. & pati in uirũ
quam facere sciens p̃ceptum ab apło. Non uos metipsos
ulciscentes carissimi. sed date. locũ irȩ. Icriptũ ẽ. enim
Mihi uindictam. & ego retribuam dicit dñs. Sed si esuri¬
Hoc enim faciens. carbones ignis congregabis suꝑ caput
tecum lib&. Vetustissime monachorum. bone prbt. imi¬
tator xp̃i. frẽm tuũ potes occidere. Quẽ si tantũ oderis
homicida es. hoc asaluatore didicisti. ut uerberanti mi¬
xillam p̃beres alteram: Sic ipse respondit percus sori suo
Simale locutus sum testimonium ꝑhibe: de malo.
Si bene quid me cedis: Mortẽ minaris quã & serpentes
inferre possunt. Mors om̃ium .ẽ: homicidiũ pessimaꝵ
Quid enim : Nisi tu me occideris. ego in mortalis ero
Quin potus habeo grãm. quod facis de. necessitate uir¬
tutem. Nonne & apłi salius in terre amicitiis dissen¬
serunt. cum paulus &eb arnabas ꝓpt̃ iohannẽ cognom̃to

Expanded text:
sed quod magis accusari velim, quam accusare, et pati injuriam, sed quod magis accusari velim, quam accusare, et pati injuriam, quam facere, sciens praeceptum ab Apostolo: Non vosmetipsos ulciscentes, charissimi, sed date locum irae; scriptum est enim : Mihi vindicta, et ego retribuam, dicit DHoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput tecum libet, vetutissime monachorum, bone presbyter, imitator Christi, fratrem tuum potes occidere, quem si tantum oderis, homicida es? Hoc a Salvatore didicisti, ut verberanti maxillam, praeberes et alteram? Sic ipse respondit percussori suo: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo: si bene, quid me caedis ? Mortem minaris, quam et serpentes inferre possunt. Mors omnium est, homicidium pessimorum. Quid enim? nisi tu me occideris, ego immortalis ero? Quin potius habeo gratiam, quod facis de necessitate virtutem. Nonne et Apostoli salvis inter se amicitiis dissenserunt; cum Paulus et Barnabas propter Joannem, cognomento
Abbreviated transcription (Latin):
tui sum. Non enim considero quid tu mertaris. sed
quid deceat & saluatoris eloquiũ ꝑtimesco dicentis
Qui scandalitauerit unũ depusillis istis qui m me cre¬
dit expedit ei ut suspendatur mola asinaria. incollo eius
& demergatur in pfundũ maris : & ue mundo a scandalis
Necesse. ẽ ut ueniant scandala. sedue homini ꝑquem
scandalum uenit. Poteram &ego inte saltem falsa congt¬
rere. & dicere me ut audisse ut uidisse. quae nullus igno¬
rat. ut apud ignorantes in pudentia ueritatis. & furor
constantia putaretur. Sed ab sit ut imitator tiuisim &
quod inte. rep̃hendo. ipse faciam. Ille loquat᷑ spurcitias.
qui potest spurca cõmittere: Malus homo demalo cordis
thesauro ꝓfert ea quae mala sunt. Exabundantia cor¬
dis õs loquitur. Flabeto interim lucrum. quod amicus
quondam tuus nec accusatus turpia tibi uult obicero
Et hoc dico. non quo accusationis tuȩ gladios ꝑtimesdͥ

Expanded text:
tui sum. Non etenim considero, quid tu merearis, sed tui sum. Non etenim considero, quid tu merearis, sed quid me deceat; et Salvatoris eloquium pertimesco dicentis: Qui scandalizaverit unum de pusillis istis, qui in me credunt, expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris . Et, Vae mundo ab scandalis. Necesse est enim ut veniant scandala; sed vae homini per quem scandalum venit . Poteram et ego in te falsa congerere, et dicere me, vel audisse, vel vidisse, quae nullus notat, ut apud ignorantes impudentia veritas, et furor constantia putaretur. Sed absit ut imitator tui sim; et quod in te reprehendo, ipse faciam. Ille loquatur spurcitias, qui potest spurca committere: Malus homo de malo cordis thesauro profert ea quae mala sunt. Ex abundantia cordis os loquitur . Habeto interim lucrum, quod amicus quondam tuus nunc 532 accusatus, turpia tibi non vult objicere. Et hoc dico, non quod accusationis tuae gladios pertimescam;
Abbreviated transcription (Latin):
ectis luteris prudentiȩ tuȩ quib in me in ueherio
& laudatum quondam tuũ quẽ uerũ collegam loquebars
& frẽm. Nunc libris ad respondendum ꝓuocas. terres cri¬
minibus. intellexi illud salomonis. intẽr ẽt. conpletũ
In ore stulti baculus contumeliae. & non recipit fatuus
uerba prudentiȩ nisi ea dixerit quae uersant᷑ in corde
eius. Et isaias. fatuus inquit fatua loquet᷑. ae cor ei
uana intelleg&. ut conpleat iniquitates. & loquatur
contra dm̃mendatium. Quid enĩ necesse fuit accusatio¬
nis uolumina mittere. a maledicta. ꝓferre in mediũ:
Sic inultima parte epłae denuntiata. memorte de t̃¬
res ne audeam respondere criminib immo laudib:
tius. Cadem quippe ap̃dicas & accusas &de uno fonte
dulce amarumq. ꝓcedit. Vnde obsetro te. ut uereron¬
diam apudorẽ quẽ ame exigis. prior exibeas. & qui
mendati alterum criminaris. desinas ipse mentiri
Ego nulli scandalum fatio. nec accusator interim

Expanded text:
ectis litteris prudentiae tuae, quibus in me inveheris, et laudatum, quondam tuum, quem verum collegam loquebaris et fratrem, nunc libris ad respondendum provocas, terresque criminibus, intellexi illud Salomonis in te esse completum: In ore stulti baculus contumeliae . Et, non recipit fatuus verba prudentiae: nisi ea dixeris, quae versantur in corde ejus . Et Isaias: Fatuus, inquit, fatua loquetur, et cor ejus vana intelliget: ut compleat iniquitates, et loquatur contra Deum mendacium . Quid enim necesse fuit accusationis volumina mittere, et maledicta proferre in medium; si tu in ultima parte epistolae, denuntiata morte me deterres, ne audeam respondere criminibus, immo laudibus tuis? Eadem quippe et praedicas et accusas, et de uno fonte dulce amarumque procedit. Unde obsecro te, ut verecundiam et pudorem, quem a me exigis, prior exhibeas; et qui mendacii alterum criminaris, desinas ipse mentiri. Ego nulli scandalum facio, nec accusator interim
Abbreviated transcription (Latin):
dari. Aut certe. si inerrore uoluerint ꝑmanere non
nr̃am culpam ẽẽ. qui scripsimus. sed eorum qui m̃¬
datium p̃tulerint ueritati. breuiterq calũ matorib.
auferre arbitrium & aduitorium dĩ tollere rursum¬
quae aꝑtissime in saniȩ hoc hominem dicere esse
quod ds̃ ẽ. & sic ingrediendum uia regia ut nec ad
sinistram nec ad dexteram declinemus. ad petitũq.
ꝓpriȩ uoluntatis dĩ semꝑ credamus auxilio guber¬
nari. Siquis aut̃ falso se in famari clamitat & głat᷑
nr̃a sentire. Tunc uere fidei ꝓbabit ad sensum
cum aꝑte &absq dolo aduersa dam nauerit. ne
audiat illud ꝓpheticum. & in om̃ibus his non est
conuersa adme p̃uaricatrix soror eius uida extoto
corde suo sed inmendatio minorisq. peccati est
inuirias pauꝑtatem ferre non possumꝰ quomodo
pax ficta non auferat nolo timore ꝑfidiam discert
cum ueram fidem meȩ xp̃c reliquerit uoluntati

Expanded text:
dari. Aut certe si in errore voluerint permanere, non dari. Aut certe si in errore voluerint permanere, non nostram culpam esse qui scripsimus, sed eorum, qui mendacium praetulerunt veritati. Breviterque calumniatoribus auferre arbitrium, et adjutorium Dei tollere. Rursumque apertissimae insaniae, hoc hominem dicere, quod Deus est. Et sic ingrediendum via regia, ut nec ad sinistram nec ad dextram declinemus; appetitumque propriae voluntatis, Dei semper credamus auxilio gubernari. Si quis autem falso se infamari clamitat, et gloriatur nostra sentire; tunc verae fidei probabit assensum, cum aperte et absque dolo adversa damnaverit: ne audiat illud Propheticum, Et in omnibus his non est conversa ad me praevaricatrix soror ejus Juda ex toto corde suo, sed in mendacio . Minorisque peccati est, injuriam, paupertatem ferre non possumus, quomodo uod bellum servavit, pax ficta non auferat. Nolo timore perfidiam discere, cum veram fidem meae Christus reliquerit voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
libros quantum inse fuit intulit. ita ut eusebii quos
primum librum defensionis origenis sub nomine pã¬
phili martiris eder&. & quasi ille parum dixissa. no¬
uum ꝓeo uolumen euomera. Num inuidemus ei qͥa
respondemus. & tanta in illo eloquentiae fuere ful¬
mina ut me abscribendi atq dictandi studio deter¬
rer&e. Palladius seruilis nequitiȩ eandẽ heresin in¬
staurare conatus .ẽ. anouam translationis hebraicȩ
mihi calumniam instruere. Num &illius ingenio
nobilitati quae inuidimus nunc quoq inrsteriũ¬
iniquitatis oꝑatur. & garrit unusquisq quod semit:
Ego solus sum qui cunctoꝵ gła mordear& tam miser
ut his quoq inudiam qui non merentur inuidiam᷑
Vnde ut om̃ibus ꝓbarem me non odisse hominer
sed errores. Nec aliquorum infamiam querere mi
tantur. attici & critoboli nomina posui ꝑquos &
quin potius om̃s qui catholicam sectamur fidem
optamus & cupimus damnari heresin homines emen¬

Expanded text:
libros, quantum in se fuit, intulit: ita ut Eusebii quoque libros, quantum in se fuit, intulit: ita ut Eusebii quoque primum librum Defensionis Origenis sub nomine Pamphili martyris ederet, et quasi ille parum dixisset, novum pro eo volumen evomeret. Num invidemus ei, quia respondimus, et tanta in eo eloquentiae fuere flumina, ut me a scribendi atque dictandi studio deterrerent? Palladius servilis nequitiae, eamdem haeresim instaurare conatus est, et novam translationis Hebraicae mihi calumniam struere. Num et illius ingenio nobilitatique ininiquitatis operatur, et garrit unusquisque quod sentit: ego solus sum, qui cunctorum gloria mordear; et tam miser, ut his quoque invideam, qui non merentur invidiam. Unde ut omnibus probarem me non odisse homines, sed errores, nec aliquorum infamiam quaerere, mtantur, Attici et Critobuli nomina posui, per quos et Quin potius omnes qui catholicam sectamur fidem, optamus et cupimus damnari haeresim, homines emen
Abbreviated transcription (Latin):
contra errores
eorum pro
angustia
tẽporis
pauca ꝑ
corum consuetudinẽ
conseruabit.
ut exutraq. parit quid dici possit exponat. & magis
senserit. illud aut̃ origenes ꝓprium . ẽ. & inpossibile
et̃ humanam a principio usq. ad mortem non peccare
naturam. & rursum. ẽt. possibile cum se aliquis ad
meliora conuerterit ad tantam fortitudinem ꝑuenire.
dicunt hoc opus in flãmatum inuidiȩ facib scribere
breuiter respondebo numquã me hereticis peꝑcisse.
& om̃i egisse studio. ut hostes ecclae mei quoq hostes
ficrent. heluidius scripsit contra sc̃ȩ mariae uirgi¬
nitatem ꝑpetuam Num quid ut ei responderem duc¬
tus inuidia sum quem om̃ino in carne non uidi:
Iounianus cuius ate nunc heresis suscitatur roma nã
fidem me absente turbauit. tam̃ linguis & sic sermo¬
nis prtidi ut magis miscdã dignus fuerit quã inui¬
dia. Illi quoq. respondi ut potui. rufinus ñ uni uerbi
sed orbi blasphemias origenis. & ẽ ñ ẽpiapxωn

Expanded text:
contra errores eorum pro angustia temporis pauca pecorum consuetudinem servabit, ut ex utraque parte quid dici possit exponat, et magis senserit. Illud autem Origenis proprium est, et impossibile esse humanam a principio usque ad mortem, non peccare naturam: et rursum, esse possibile, cum se aliquis ad meliora converterit, ad tantam fortitudinem perveniredicunt hoc opus inflammatum invidiae facibus scribere, breviter respondebo, numquam me haereticis pepercisse, et omni egisse studio, ut hostes Ecclesiae, mei quoque hostes fierent. Helvidius scripsit contra sanctae Mariae virginitatem perpetuam. Numquid ut ei responderem, ductus invidia sum, quem omnino in carne non vidi? Jovinianus, cujus nunc haeresis suscitatur, Romanam fidem, me absente turbavit, tam elinguis et sic sermonis putidi, ut magis misericordia dignus fuerit, quam invidia. Illi quoque respondi ut potui. Rufinus non uni urbi, sed orbi blasphemias Origenis et περὶ Ἀρχῶν