comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nest quo de monstretir eemplo÷ Natam̃
ineredibise dib ar uuideri: &iam illudunum
sme ista libidine uoluntacti potuisse seriur
cuntot membra nc̃ seruiunt Anuero ma¬
nuse pedes mouemus cũ uolumus ad ex:
hus membris agenda s: ine ullo renisutanta
felicitate quanta et in nob & in aliis uidemus:
maxime in artis facib quoꝵq: operum con¬

Expanded text:
est quo demonstretur exemplo. Nec ideo tamen incredibile debet uideri etiam illud unum sine ista libidine uoluntati potuisse seruire, cui tot membra nunc seruiunt. An uero manus et pedes mouemus, cum uolumus, ad ea quae his membris agenda sunt, sine ullo renisu, tanta facilitate, quanta et in nobis et in aliis uidemus, maxime in artificibus quorumque operum cor
Abbreviated transcription (Latin):
quodiuperius cõmemoraui dixisse. uergilium.
sistere aquã fluuiis etuertere sidera retro : Nam
etfluuiũ stetisse superius inferius fluxisse.
cũpopulus dĩductore supra memorato ihũnaue
uiã carperet : ethelia ꝓpheta transeunte ac postea¬
÷ disc ipulo ẽ heliseo idẽe factũ in sacris litteris legimꝰ
a &retro uersũ fuise maximũ sidus regnante e¬
dua modo cõmeniorauimꝰ : Quoduero delucifero
uarro scripsit ñ ẽ illic dictũ alicui petenti homini
id fuisse concessũ: Non ergo de notitia naturarũ
caliginẽ sibi faciant infideles quasi non possit in a¬
liquar adiuinitus fieri aiud quã iiẽinatura ꝑliumanã
iuã experientiã cognouer: quã uis etipsa quae inrerũ
naura omnib nota sunt nonminos mira suit eseuq
topenda consi derantib cunctisqi solerent ho¬
mines mtarimira nisi rara: Quis enĩ consulta Nond mur¬
ratione ñ unideat in hominũ innumerabilimume

Expanded text:
quod superius commemoraui dixisse Vergilium: quod superius commemoraui dixisse Vergilium: Sistere aquam fluuiis et uertere sidera retro. Nam et fluuium stetisse superius inferiusque fluxisse, cum populus Dei ductore supra memorato Iesu Naue uiam carperet, et Helia propheta transeunte ac postea discipulo eius Helisaeo id esse factum in sacris litteris legimus, et retro uersum fuisse maximum sidus regnante Ezechia modo commemorauimus. Quod uero de Lucifero Varro scripsit, non est illic dictum alicui petenti homini id fuisse concessum. Non ergo de notitia naturarum caliginem sibi faciant infideles, quasi non possit in aliqua re diuinitus fieri aliud, quamdiu eius natura per humanam suam experientiam cognouerunt; quamuis et ipsa, quae in rerum natura omnibus nota sunt, non minus mira sint, essentque stupenda considerantibus cunctis, si, solerent homines mirari mira nisi rara. Quis enim consulta ratione non uideat in hominum innumerabili nume
Abbreviated transcription (Latin):
ad modũ cursus ordinatissimꝰ siderũ: Quid tam
ratis legib: fixisq: firmatum : & tamen quando
ille uoluit qui summo regit imperio ac potesta te
et quodẽ mirabilius suicursus or dinẽ legẽq mutauit.
ł urbauit ꝓfecto tunc siulliiam suer̃ canones
astro logorũ. quos uelut inenarrabili cõputatione.
dep̃teritis acfuturis astror ũ motib: c̃scriptos
habent: Quos canones sequendo ausi sunt dicere.
hoc quod delucifero contigit nec antea nec postea
contigisse: nos aut̃ in diuinis libris legim̾ etiã solem
ipsũ & stetisse cumhoc ad ño dõ petiuisset uir sc̃s
ilis̃ naue donec ceptũ proeliũ uictoria terminaret.
sta &retrorsũ redisse utregie zeduȩ quindecĩ anni
aduiuendũ ad diti. hec etia ꝓdigio ꝓmissioni dĩ
significarent᷑ aucto: Sedista quoq: miracula quae
meritis sunt concessa scorũ quando credunt isti
facta magicis artib: tribuunt: unde illudest

Expanded text:
ad modum cursus ordinatissimus siderum? Quid tam ad modum cursus ordinatissimus siderum? Quid tam ratis legibus fixisque firmatum? Et tamen, quando ille uoluit, qui summo regit imperio ac potestate et quod est mirabilius sui cursus ordinem legemque mutauit. Turbauit profecto tunc, si ulli iam fuerunt, canones astrologorum, quos uelut inerrabili conputatione de praeteritis ac futuris astrorum motibus conscriptos habent, quos canones sequendo ausi sunt dicere. hoc, quod de Lucifero contigit, nec antea nec postea contigisse. Nos autem in diuinis libris legimus etiam solem ipsum et stetisse, cum hoc a Domino Deo petiuisset uir sanctus Iesus Naue, donec coeptum proelium uictoria terminaret, et retrorsum redisse, ut regi Ezechiae quindecim anni ad uiuendum additi hoc etiam prodigio promissioni Dei significarentur adiuncto. Sed ista quoque miracula, quae meritis sunt concessa sanctorum, quando credunt isti facta, magicis artibus tribuunt. Unde illud est,
Abbreviated transcription (Latin):
tentũ : Nam stella ueneris nobilissima quã plautus ÷¬
ues peruginẽ homerus hesperon appellat. pulcherri re inferĩ¬
inã dicens: Castor scribit tantũ portentũ extitisse.¬
ut mutaret colorẽ magnitudinẽ figurã cursũ qđ
factũ itaneq ante a nec posteasit: hoc factũ ogrgo
rege dicebant a drastos crzicenos et dionnea poli¬
tes nathematici nobiles : Hoc certe uarrotantus
auetor portentũñ appellaret nuisi ẽe contranaturã
uideret̃ om̃a ꝗppeportenta contranaturã dicimus
eẽ sed nonsunt: Quo inodo ẽ enĩ contra naturã qđ di
sit uoluntate : cũ uoluntas tantiutiq conditoris
conditȩrei cuiusq natura sit : Portentũ ergosit
ñ contranaturã sed contra quãẽ nota natura : Quis
saũt portentorũ numerat multitudinẽ quachusto¬
ria gentiũ continetur : Sed nunc in hoc uno ad ten¬
damus quad adrem dequa agimꝰꝑtinet : Quidita
dispositũ ẽ ab auctore naturȩ celi et terrae quẽ

Expanded text:
tentum: nam stellam Veneris nobilissimam, quam PlautuVesperugiuem, Homerus Hesperon appellat, pulcherrimam dicens, Castor scribit tantum portentum exstitisut mutaret colorem, magnitudinem, figuram, cursum; quod factum ita neque antea nec postea sit. Hoc factum Ogygo rege dicebant Adrastos Cyzicenos et Dion Neapolites, mathematici nobiles.\' Hoc certe Varro tantus auctor portentum non appellaret, nisi esse contra naturam uideretur. Omnia quippe portenta contra naturam dicimus esse; sed non sunt. Quo modo est enim contra naturam, quod Dei fit uoluntate, cum uoluntas tanti utique conditoris conditae rei cuiusque natura sit? Portentum ergo fit non contra naturam, sed contra quam est nota natura. Quis autem portentorum numerat multitudinem, quae historia gentium continetur? Sed nunc in hoc uno adtendamus, quod ad rem, de qua agimus, pertinet. Quid ita dispositum est ab auctore naturae caeli et terrae, quem
Abbreviated transcription (Latin):
natorũ quae futuraẽ operosius ageremus: Delitteris
eorũ ꝗ doctissimi apud illos fuer̃ aliquid ꝓferendũ ẽ.
quo appareat posse fieri utliter sehabeat quaeqres:
quã prius in reb: in notuerat suae de terminatione
naturaes Est inmarcouarronis libris quorũ inscrip nauo¬
tio ẽ degente populi romani qđ eisdẽ uerbis q uib:¬

Expanded text:
natorum, quae futura est, operosius ageremus; de litteris eorum, qui doctissimi apud illos fuerunt, aliquid proferendum est, quo appareat posse fieri, ut aliter se habeat quaeque quam prius in rebus innotuerat suae determinatione naturae. 2. Est in Marci Varronis libris, quorum inscriptiot, De gente populi Romani, quod eisdem verbis, quib
Abbreviated transcription (Latin):
quã uussit lexbonũ etboͥbeneinoriant᷑ quã uissit
mors inalũ. Qua ꝓpt̃ qd attinet ad corporis mortẽ
dẽ separationẽ animae acorpore cucãpatiuntur
quimorientes appellant̃ nullibonae: habet enĩ
asperũ sensũ et contra naturã uis ipsa quautrumq
diuellit᷑ quod fuerat inuiuente conuinctũ atq con¬
sertũ: Quã diumorat̃ donec omnis adimat᷑ sensus
ꝗex ipso inerat animae carnisq: conplexu. quato¬
tã molestiã nnum qua unus itus corporis uel¬
animae raptus intercip̃it nec eam sentiri p̃ue

Expanded text:
lex sit bonum, et boni bene moriantur, quamvis sit ratur. Quapropter, quod attinet ad corporis mortem, id est separationem animae a corpore, cum eam patiuntur qui morientes appellantur, nulli bona est. Habet enim asperum sensum et contra naturam vis ipsa qua utrumque divellitur, quod fuerat in vivente conjunctum atque consertum, quamdiu moratur, donec omnis adimatur sensus, qui ex ipso inerat animae carnisque complexu. Quam totam molestiam nonnunquam unus ictus corporis velanimae raptus intercipit, nec eam sentiri prae
Abbreviated transcription (Latin):
niente celeritate ꝑmittit: Quid quid tam̃ illude ha¬
inmorientib quod cũ graui sensu adimit sensum
pie fidelit̃ q tolerando auget meritũ patientie
non aufert uocabulũ poenȩ : Ita cũ exhominis
primi ꝑpetuata ꝓpagine ꝓculdubio sit mors poenaa¬
nascentis lam̃si ꝓpietate lustitiaq pendat᷑ fit

Expanded text:
niente celeritate permittit. Quidquid tamen illud morientibus, quod cum gravi sensu adimit sensum, pie fideliterque tolerando auget meritum patientiae, non aufert vocabulum poenae. Ita cum ex hominis primi perpetuata propagine procul dubio sit mors poenanascentis; tamen si pro pietate justitiaque pendatur, fit
Abbreviated transcription (Latin):
nunumero metienda propter id qdod dictũ estꝰ
nonẽ. ur̃m scire tẽpora quae pater pasuit insua
potestate. Post banctaqud̃ indie septimorequi¬
escẽt ds cumeundẽ diem septimũ quod nos
erimus in seipso do faciet requiescere
nostrũ cuius finis rrenituespea sed
dominicusdies uelie &mus aetnus
acternã non solum sp̃s uerunueiam
scorporis requiẽ prefigurans ubi
uacabunus et ui debimus: uidebim u
let ai abuntes iami abimus etlaugdabimus
E quõderit in fine sine fire adlamquis
alius nostor est finis iusiꝑ uanire aed
e cumuun cuius nullag sinas. ideb
ihi debit uingri huius operis adu
uante dñor ed didisie quib: parũ udu
quib nmu est mihi ignoscant: Quibus
aut satesł ñ mihii sedło mecũ gratias
congratulantes agantꝰ heulicit¬

Expanded text:
num numero metienda propter id quod dictum est: num numero metienda propter id quod dictum est: non est uestrum scire tempora, quae pater posuit in sua potestate. Post hanc tamquam in die septimo requiescet Deus, cum eundem diem septimum, quod nos erimus, in se ipso Deo faciet requiescere. nostrum, cuius finis non erit uespera, sed dominicus dies uelut octauus aeternus, aeternam non solum spiritus, uerum etiam corporis requiem praefigurans. Ibi uacabimus et uidebimus, uidebimus et amabimus, amabimus et laudabimus. Ecce quod erit in fine sine fine. Nam quis alius noster est finis nisi peruenire ad regnum, cuius nullus est finis? Videor mihi debitum ingentis huiuvante Domino, reddidisse. Quibus parum, vel quibus nimium est, mihi ignoscant: quibus autem satis est, non mihi, sed Deo mecum gratias congratulantes agant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sues ceb elem prophetã detit no pata
mea declieu in signũ intetiñt etint̾eos utio¬
dent quiaego añs quisc̃ĩfico ẽos. hoc ꝑferte
tunc icinus quando ꝑfecte uacubimus
et ꝑfecte uidebinus quia iple est deus ipłe.
etiam minierus etatũ ueluti dieze si scd̃ eos
ar ticulos temporis ꝯputetur qui itpturis
uidentur expressi iste sabbatisinus eudeuciꝰ
appatebit qmĩ septimꝰ ĩueuit᷑ ⁊ ut pͥmua etas
tã quã ꝓriuu & dies sit ab adami usq ad dilumũ
set uñda ude dosq ad abra aui nõ equalitate tẽpo¬
rũ. sednumero generatiouu denae quippe
habere repperiunt᷑ hic ĩa sicut matheun
leuangelista determiuat tres etates ulque
ad xp̃i: subsequunt᷑ aduentũ ⁊ q̃ siugule
denis et quaterius generationib eplicãt᷑ ad
abraam usq ad dauid una altera indieusq
ladtꝰr animigrationẽ in babylonia: Tertia in de
reti achep̃icarnalẽ natiuitatẽ. Fiunt itaq om̃s
quinq Sexta nuncagitur. Nullo generatio¬

Expanded text:
el prophetam dicitur: et sabbata mea dedi eis in signum inter me et inter eos, ut scirent quia ego dominus, qui sanctifico eos. hoc perfecte tunc sciemus, quando perfecte uacabimus, et perfecte uidebimus, quia ipse est deus. Ipse etiam numerus aetatum ueluti dierum si secundum eos articulos temporis computetur, qui in scripturis uidentur expressi, iste sabbatismus euidentius apparebit, quoniam septimus inuenitur; ut prima aetas tamquam primus dies sit ab Adam usque ad diluuium, secunda inde usque ad Abraham, non aequalitate temporum, sed numero generationum; denas quippe habere reperiuntur. hinc iam, sicut Matthaeus euangelista determinat, tres aetates usque ad Christi subsecuntur aduentum, quae singulae denis et quaternis generationibus explicantur: ab Abraham usque ad Dauid una, altera inde usque ad transmigrationem in Babyloniam, tertia inde usque ad Christi carnalem natiuitatem. fiunt itaque omnes quinque. sexta nunc agitur nullo generatio
Abbreviated transcription (Latin):
pleta omnibono fruens indeficient̃ aeternorũ
ucunditatẽ gaudiorũ. oblita culparũ. oblita
poenarũ: Necideo tamen suae liberationis oblita
ut liberatori suo ñ sit in grata. Quant ueergo ad¬
tinet adscientiã rationalẽ memor p̃teritorum
etiã malorũ suarũ : Quantũ aũt acdexperientis
sensũ ꝓrsus imnicmor : Nã at peritis simꝰ mecicus
sic ut artesciunt̃ omnes feremorbos corporis
nouit: Sic̃ aut̃ corporesentiunt̃ plurimosnes¬
cit quos ipse ñ passus ẽ. utergoscientiae malo¬
rũ dua es̃ una quapotentiã m̃tis non latent

Expanded text:
pleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum pleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum iucunditate gaudiorum, oblita culparum, oblita poenarum; nec ideo tamen suae liberationis oblita, ut liberatori suo non sit ingrata: quantum ergo adtinet ad scientiam rationalem, memor praeteritorum etiam malorum suorum; quantum autem ad experientis sensum, prorsus inmemor. Nam et peritissimus medicus, sicut arte sciuntur, omnes fere corporis morbos nouit; sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. Ut ergo scientiae malorum duae sunt, una, qua potentiam mentis non latent
Abbreviated transcription (Latin):
arbitriũ ñ habebunt quia peccata eosdilectar
potuit ñ pec care sed potut a peccare Hoc ate
nouissimũ eo potentiuserit quopeccarenpo
ueate uerũho c quoq di munere ñsut possibi¬
bitate nature : Aliudẽ oni ee dm̃ siliudr ursie¬
Dĩ natura peccare ñ potẽ partitipesuero drabllo
parandũ meritũ hoca ditipiesdũ pmiũ ꝑtinere
ad p̃miũ ptineret: Sed quia peccauit istanatura
enĩ prima in mortalitas fuit quã peccando ada
lta primũ liberũ arbitriũ pone n pectont i noris¬
simũ ñ possepeccare : Sic entert in a missibilis
uoluntas pietatis & ȩquitatis qu omodo ẽ felici¬
tatis: Nã utiq pec cando nec pietatẽ nec felici¬
tatẽ tenuimus: Voluntatẽ uero felicitatis
nec ꝑdita felicitate ꝑdidimus. Certe ds̃ ipse
nuni quid qm̃ peccare ñ potẽ Ideo liberũ arbitriũ
habere negandus ẽ : Erit ergo illius ciuitatis
et una in omnib:: & insepatabilis in singolis¬
V uoluntas. Libera ab omni in alo liberata etim¬

Expanded text:
arbitrium non habebunt, quia peccata eos delectare potuit non peccare, sed potuit et peccare; hoc autem nouissimum eo potentius erit, quo peccare non poterit; uerum hoc quoque dei munere, non suae possibilitate naturae. aliud est enim esse deum, aliud partius natura peccare non potest, particeps vero Dei ab illo parandum meritum, hoc ad recipiendum praemium pertinerem praemium pertineret. Sed quia peccauit ista natura enim prima inmortalitas fuit, quam peccando Adamita primum liberum arbitrium posse non peccare, nouissimum non posse peccare. Sic enim erit inamissibilis uoluntas pietatis et aequitatis, quo modo felicitatis. Nam utique peccando nec pietatem nec felicitatem tenuimus, uoluntatem uero felicitatis nec perdita felicitate perdidimus. Certe Deus ipse numquid, quoniam peccare non potest, ideo liberum arbitrium habere negandus est? Erit ergo illius ciuitatis et una in omnibus et inseparabilis in singulis uoluntas libera, ab omni malo liberata et in
Abbreviated transcription (Latin):
corporũ sint furari temere desinire ñ audeo qd ex¬
Vera ibigła erit ubi laudantis. nec errore asqua
nec adulatione laudabit urus honorꝗnulli
netgabit digno nullideferet indigno. Sechtec
ad eũ ambiet ullus indignus ubi nullas ꝑmatet
ee:tesi dignus: Mera paoi ubi nihil ad ũsi. netase
ipso nec abaliqtiõꝗsq patiet̃ Praemit uirtutis
ert ipse qui tutẽ tdeditoiq: scipsũ quomelius etina¬
usniluil posset eẽ ꝓmusit. Quidẽ enĩ aliud qđy pͥro¬
phetã dixit . ero illorũ di etipsierunt milu plebs
nũ ego ero unde satientur : ego ero quȩ cũq
ab homiub: honeste desiderant᷑ ot uita et salus
et uictus et copia et gła & honor e pax. et om̃a
bona Sic enĩ etillud recte intellegit qđ ait
aplũs utsit dĩ om̃a inomnib Ipsefirus eit desi¬
deriorũ nrorũ ꝗ sine fine ui debit̃ sinefastidĩo¬

Expanded text:
corporum sint futuri temere definire non audeo, quod excorporum sint futuri temere definire non audeo, quod exVera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione laudabitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambiet ullus indignus, ubi nullus permittetur esse nisi dignus; uera pax, ubi nihil aduersi nec a se ipso nec ab aliquo quisque patietur. Praemium uirtutis erit ipse, qui uirtutem dedit eique se ipsum, quo melius et maius nihil possit esse, promisit. Quid est enim aliud quod per prophetam dixit: Ero illorum Deus, et ipsi erunt mihi plebs, nisi: \'Ego ero unde satientur, ego ero quaecumque ab hominibus honeste desiderantur, et uita et salus et uictus et copia et gloria et honor et pax et omnia bona\'? Sic enim et illud recte intellegitur, quod ait apostolus: Ut sit Deus omnia in omnibus. Ipse finis erit desideriorum nostrorum, qui sine fine ui
Abbreviated transcription (Latin):
quaetuno fuerit creatura uideatur: et̃ꝑ
corpora in omni corpore quocũq fuerit s palis
corporis oculi acieꝑueniente directi pate¬
bunt etia cogitationes nr̃ȩ inuicẽ nob̃: Tunc
enĩ implebit̃ ꝗd apłus cũ dixisset noliteante
tep quicqua iudicarẽ mox addidit donec
felicitas ubi nullũ erit malũ. nullũ latebit
bonums uacabit̃ dilaudib quierit omnia
In omnib: Naquid aliudagatur ubi neq
ulla desidia cessabit᷑: neq ulla indigentua
Laborabit nescio Ad moneor etia scocaiomo
et uiscera in corruptibilis corporis quae nuns
socura sem piterna felicitas ꝓẜeient lau¬
dib di: omnes quippe illi qequibusiasc̃
locutus qnunc latent armoniȩ corporalis numeri
non latebunt uo rrins ecus & extrinsecus ꝑcorporis
cuncta dispositi et cũ ceteris reb: qua eibi magnȩ
atq mirabiles uidebunt̃ rationales memtes in
tanti artisicis landẽ rationa ilis pulcdiritu dinis
delectationes succendent: quimotut llictala

Expanded text:
quae tunc fuerit, creatura, uideatur et per quae tunc fuerit, creatura, uideatur et per corpora in omni ccorporis oculi acie perveniente directi. Patebunt etiam cogitationes nostrae invicem nobis. Tunc enim implebitur quod Apostolus cum dixisset: Nolite ante tempus quidquam judicare, mox addidit: icitas, ubi nullum erit malum, nullum latebit bonum, uacabitur dei laudibus, qui erit omnia in omnibus! nam quid aliud agatur, ubi neque ulla desidia cessabitur neque ulla indigentia laborabitur, nescio. admoneor etiam sancto caet uiscera incorruptibilis corporis, quae nuncsecuritas, sempiterna felicitas, proficient laudibus dei. omnes quippe illi de quibus iam sum locutus qui nunc latent harmoniae corporalis numeri non latebunt, intrinsecus et extrinsecus per corporis cuncta dispositi, et cum ceteris rebus, quae ibi magnae atque mirabiles uidebuntur, rationales mentes in tanti artificis laude rationabilis pulchritudinis delectatione succendent. qui motus illic talium
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ corporaliũ species quã ꝑoculos cernimus
corporales: Sed sicut homines interquos uiuen¬
tes motusq uitales exerentes uiuimus. moxutas¬
picimus ra i edimꝰ iuuere. sed uidemꝰ cũ eorũ uitã
sine corporib uiderenequeamus. quã tam̃ in eis
ꝑcorpora remota omni ambiguitate conipitimus.
lta quacũq sp̃alia illa lumina corporu nr̃oru
circũ feremus in corporeum dm̃ om̃a regentẽ
etiã ꝑcorpora contuebimur. Aut ergosic ꝑillos
oculo suidebit ds̃ ut aliquid habeant intanta
excellentia menti simile: quo et incorporea na¬
tura cernat̃ : qđ ullis exemplis. siue scripturarũ
testimonis diuinar̾ũ. uel difficilet. uł in possi¬
bile ostendere. Aut quođẽ ad intellegendu
facilius. lta dĩ noberit notus atq conspicuus.
ut uideat̃ spu a singulis nob insingulis nobui
deat̃ ab altero maltero uideat̃ inseipso uide¬
at̃ incȩlonouo et terra nodia : atq: in omni

Expanded text:
rerum corporalium species, quam per oculos cernimus rerum corporalium species, quam per oculos cernimus corporales. Sed sicut homines, inter quos uiuentes motusque uitales exserentes uiuimus, mox ut adspicimus, non credimus uiuere, sed uidemus, cum eorum uitam sine corporibus uidere nequeamus, quam tamen in eis per corpora remota omni ambiguitate conspicimus: ita quacumque spiritalia illa lumina corporum nostrorum circumferemus, incorporeum Deum omnia regentem etiam per corpora contuebimur. Aut ergo sic per illos oculos uidebitur Deus, ut aliquid habeant in tanta excellentia menti simile, quo et incOl-porea natura cernatur, quod ullis exemplis siue scripturarum testimoniis diuinarum uel difficile est uel inpossibile ostendere; aut, quod est ad intellegendum facilius, ita Deus nobis erit notus adque conspicuus, ut uideatur spiritu a singulis nobis in singulis nobis, uideatur ab altero in altero, uideatur in se ipso, uideatur in caelo nouo et terra noua adque in omni,
Abbreviated transcription (Latin):
tanta erit potentia spiritalis corporis. ut cor¬
suã quanuncuiuit incorpore : ethaec terrena
mẽbra uegetat. facitq uiuentia interiore
sensuquisq ñ ꝑcorporeos oculos nouit. alio¬
rũ uero uitas cũ sint in uisibiles ꝑ corp̾uidet:
nam un de uiuentia discernimus a nonui¬
uentib: copora niscorpora simul uitasq: ui¬
deam̃ quas nisi ꝑcorpus uidere ñ possumus
uitas añt sine corporib corporeis oculis
ñ uidem. Quã obrẽ sieri potẽ u̾aldeq credi¬
bileẽ sic nos eẽ uisuros mundanatunc corpora
cȩlinoui et terrae nouae titdm̃ ubiq p̃sentẽ
eiuiniũsa etiã corporalia gubnantẽ ꝑ cor¬
pora quae gestabimus et quae conspiciemus
quaqua ũ sũ oculos duxerimus: darissima
ꝑspicuitate uideamus: Nonsicut nunc
inuisibilia diꝑea quae facta sunt intel¬
lecta conspiciunt᷑ ꝑ speculũ in enigmate exparte.
ubiplus in nobis ualet fides qd acredimus quã

Expanded text:
tanta erit potentia spiritalis corporis, ut cortanta erit potentia spiritalis corporis, ut core uitam quidem suam, qua nunc uiuit in corpore et haec terrena membra uegetat facitque uiuentia, interiore sensu quisque, non per corporeos oculos nouit; aliorum uero uitas, cum sint inuisibiles, per corpus uidet. Nam unde uiuentia discernimus a non uiuentibus corpora, nisi corpora simul uitasque uideamus, quas nisi per corpus uidere non possumus? Vitae autem sine corporibus corporeis oculis non uidemus. Quam ob rem fieri potest ualdeque credibile est sic nos esse uisuros mundana corpora tunc caeli noui et terrae nouae, ut Deum ubique praesentem et uniuersa etiam corporalia gubernantem per corpora quae gestabimus et quae conspiciemus, quaqua uersum oculos duxerimus, clarissima perspicuitate uideamus, non sicut nunc inuisibilia Dei per ea, quae facta sunt. intellecta conspiciuntur per speculum in aenigmate et ex parte, ubi plus in nobis ualet fides, qua credimus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
quippeactedit addm quã cordis constist
eo non cotporis sed quia spale cor ꝑps
nescimꝰ quantos habebit accessus derequippe mex
diuinarũ scripturarũ ncurrit. et succur¬
rit auctoritas ne cesseẽ ut contingatꝰ in nob
qđ legit̃ in libras pientiae : Cogitatiopes mor¬
ialiũ timidȩ et incertȩ ꝓuidentiȩ nr̃ae : Ra¬
tiocinatio quippe illa philosophorũ ꝗdis¬
putant. ltamtis aspectũ intellegibilia ui¬
deri et sensu corporis sensibilia idẽ corpora¬
lia ut nec intellegibilia ꝑ corp̃ nec corporalia
ꝑ seipsã mensualeat᷑ intueri: siposset nobesse
certissima ꝓfecto certũ eẽtꝑoculos corporis
etia sp̃alisnullo mod posse uideridmo Sedistã
ranocinationẽ etuera ratio et ꝓphetiaa in ri¬
detanctoritas: Quis enĩ ita sit auersus auero
ut dicere audeat dm̃corporalia istanescire :
Num quid ergo corp̾habet᷑ ꝑcuius oculos ea
possit ad discere : Deinde qđ deꝓpheta holisȩo
paulo ante diximꝰ nonne satis indicatetia

Expanded text:
quippe acceditur ad Deum, quam cordis constat esse, non corporis. Sed quia spiritale corpus nescimus quantos habebit accessus de re quippe idiuinarum scripturarum non occurrit et succurrit auctoritas, necesse est ut contingat in nobis quod legitur in libro Sapientiae: Cogitationes mortalium timidae etincertae prouidentiae nostrae. Ratiocinatio quippe illa philosophorum, qua disputant ita mentis adspectu intellegibilia uideri et sensu corporis sensibilia, id est corporalia, ut nec intellegibilia per corpus nec corporalia per se ipsam mens ualeat intueri, si posset nobis esse certissima, profecto certum esset per oculos corporis etiam spiritalis nullo modo posse uideri Deum. Sed istam ratiocinationem et uera ratio et prophetica inridet auctoritas. Quis enim ita sit auersus a uero, ut dicere audeat Deum corporalia ista nescire? Numquid ergo corpus habet, per cuius oculos ea possit addiscere? Deinde quod de propheta Helisaeo paulo ante diximus, nonne satis indicat etia
Abbreviated transcription (Latin):
sra aliquantũ libet ꝓfectũ mentis excellant : ꝓfectũ¬
Considerandũ e enĩ quantus uirdicebat: exparte
scimus et exparte ꝓphetamus donec ueniat
qđ ꝑ fectũ ẽ : & uidemꝰ nunc ꝑspeculũ inenig¬
mate tunca ut̃ facead faciẽ : siciam uident sc̃i
angeli ꝗetiã nr̃i angelidictis. quia eruti de
potestate tenebraru. etaccepto sp̃s pignore
trans latia dregnũ xp̃i ad eos angelos iam
coeperimꝰ ꝑtinere : cũ ꝗb: nob̵ erit scã atq dul¬
cissima dequaiam tot libros scripsimꝰdicuu¬
tas ipsa cõmunis Sic s̃ergo angeli nr̃iꝗs angeli
ne contemnẽtis tinũ depusilsstis. Dicoeni uob:
ꝗa angeli edrũ incȩlis sẽꝑ uident faciẽ patris
mei quanca elis ẽ : Sicut ergo illi. uident:
itae nos uisurisumꝰ sed ñdũita uidemus
propter quod ait aplũr: quod paulo antedexĩ
uidem̃ nunc ꝑspeculũ in enigmate tunc

Expanded text:
fra, quantumlibet prouectu mentis excellant. cfra, quantumlibet prouectu mentis excellant. considerandum est enim, quantus uir dicebat: ex parte enim scimus et ex parte prophetamus, donec ueniat quod perfectum est; et: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. sic iam uident sancti angeli, qui etiam nostri angeli dicti sunt, quia eruti de potestate tenebrarum et accepto spiritus pignore translati ad regnum Christi ad eos angelos iam coepimus pertinere, cum quibus nobis erit sancta atque dulcissima, de qua iam tot libros scripsimus, dei ciuitas ipsa communis. sic sunt ergo angeli nostrine contemnatis unum de pusillis istis. Dico enim nobis, quia angeli eorum in caelis semper uident faciem patris meiita et nos uisuri sumus; sed nondum ita uidemus. propter quod ait apostolus quod paulo ante dixi: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
eort̃ carne carnalit sed ssalit̃ iam uiuente quan¬
tũ dñs dignat̃ adiunare uidimus: Etilla quidẽ
actioł potius quies iq: otiũ quale fiturũ sit siue¬
rũ uelim dicere. nescio ronenĩ hoc umquã ꝑsen¬
sum corpariruidi. Sia ut mente idẽ intellegentia
uidissemedica. quantũ ẽ. aut quidẽ nr̃a intelle¬
gentia. adilla excellentiã : ⁊biẽ enĩ paxdi. quae
sicut ait apostolus. superat omnẽ intellectũ:
quenisi nr̃ms Aut fortasse etiã sc̃orũ angelorũ :
Nonenĩ &đĩ. Siergo sc̃ĩ indĩpace uicturi sunt
ipsos excepiss: uid eat̃ quiait omne intellectum.¬
secundũ hoc dictũee debemꝰ accipere : quia pacẽ
di qua đr ipse pacatuse. sic̃ đr nouit n ea nossic
possum̃ nosse : nec ulli angesi. superat itaq omnẽ
intellectũ non dubiũ quodõt̃ suu sedquiaeinos
ꝓmodo nro pacis ei paticipes facti summã in nob̵
sciunt eã sc̃ĩ angeli. homines aut nunc longe in¬

Expanded text:
eorum carne carnaliter, sed spiritaliter iam uiuente, quantum Dominus dignatur adiuuare uideamus. Et illa quidem actio uel potius quies adque otium quale futurum sit, si uerum uelim dicere, nescio. Non enim hoc umquam per sensus corporis uidi. Si autem mente, id est intellegentia, uidisse me dicam, quantum est aut quid est nostra intellegentia ad illam excellentiam ? Ibi est enim pax Dei, quae, sicut ait apostolus, superat omnem intellectum; quem nisi nostrum, aut fortasse etiam sanctorum angelorum? non eniipsos excepisse uideatur, qui ait omnem intellectumsecundum hoc dictum esse debemus accipere, quia pacem dei, qua deus ipse pacatus est, sicut deus nouit, non eam nos sic possumus nosse nec ulli angeli. superat itaque omnem intellectum, non dubium quod praeter suum. sed quia et nos pro modo nostro pacis eius participes facti summam in nobis sciunt eam sancti angeli; homines autem nunc longe in
Abbreviated transcription (Latin):
udil a psa cadauera in auras Inpuluerẽ. Incinerẽ.
In humores. In corpora uescentiũ bestiarũ uđ ipsorũ
quoq homint̃ ad idrursusredeant quo a fuio
Quaqr opt plato et porphyrius uł potius quicũq
illo sdiligunt uel ad huc uiuunt si nob consen
sicut alt porehrrius ut exhis fãt conĩequens

Expanded text:
posse, ut dilapsa cadauera in auras in puluerem, in cinerem posse, ut dilapsa cadauera in auras in puluerem, in cinerem in umores, in corpora uescentium bestiarum uel ipsorum quoque hominum ad id rursus redeant, quod fuerunt. Quapropter Plato et Porphyrius, uel potius quicumque illos diligunt et adhuc uiuunt, si nobis consentsicut ait Porphyrius, ut ex his fiat consequens,
Abbreviated transcription (Latin):
fuereorũ quosresurrexisse nouimus et huicqđẽ
redditos uiȩ : sed ñ eomodo ut ñ morerent̃ alterius:
Airabilius aũt quidđã marcus uarro ponit in
libris ques conscripsit degente popili romani
cuius putaui uerba psaponenda genediliaci
qđ a scrirs ar̃ inguitẽẽ in ranascendis homonib quã
appellant pasingenesi an grȩciascripser̃ confici
in annus numero qu& dringentis quadraginta
utidẽ corpꝰ et eade anima quae fuerint coniunc¬
taihõmine aliquando rursus redeant in con¬
tuntli ane : iste uarro quidẽ si ue illi g̃enethiliasi
nescioqui noneni omina eorũ prodidi quo¬
rũ cõmemorauit sententia: aliquid dixtĩq uedli¬
cet falsun sit : Cu eni semel ad eađẽ corpora qua egges¬
ser animae redierint: nũ quã ea c̃nastea relicture
sa men multȩ illiusm poribilitatis qua contia nosist
hanenunt ar guinta couellit et destruit. Qiueni

Expanded text:
fuerunt eorum, quos resurrexisse nouimus et huic quidem fuerunt eorum, quos resurrexisse nouimus et huic quidem redditos uitae, sed non eo modo ut non morerentur ulterius. Mirabilius autem quiddam Marcus Vano ponit in libris, quos conscripsit de gente populi Romani, cuius putaui uerba ipsa ponenda. \'Genethliaci quidam scripserunt, inquit, esse in renascendis hominibus quam appellant rcaXrnevsatav Graeci; hac scripserunt confici in annis numero quadringentis quadraginta, ut idem corpus et eadem anima, quae fuerint coniuncta in homine aliquando, eadem rursus redeant in coniunctionem.\' Iste Varro quidem siue illi genethliaci nescio qui non enim nomina eorum prodidit, quorum commemorauit sententiam aliquid dixerunt, quod licet falsum sit cum enim semel ad eadem corpora quae gesserunt animae redierint, numquam ea sunt postea relicturae, tamen multa illius inpossibilitatis, qua contra nos isti garriunt. argumenta conuellit et destruit. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
mala: Naec itaq ñ er̃ nisuilla quae ꝓmittitds̃
condederent ambo ut ꝗ faterent̃ adinmortalia
corpora tedituras animas ẽẽ sc̃orũ ad sua ilas
tedire ꝑiniterent: inꝗb. mala huius sđietu
rissimũ loquendi genꝰ: et ꝓpt̃ ñ nulla quaeue¬
racit senuit amiantes platonẽ dicunt eũ alꝗd
simile nob etiã demortuorũ sem resurrectione
ieni& : quod ꝗđẽ sic tangit in libris derepu¬
blica tullĩos. ut eũ lusisse potius quã ia qđ ue.¬
rũ esset adarmet dicere uoluisse.
inducit enĩ homine reuix is seẽt narrasse quȩdã quȩ
platonicis disputatiomb. congruebant: Labeo
etiã duos dicit uno die fuisse derunctos. et occur¬
ris seinaincẽ in quođã conpuasde inde ad corpora
sua iussos fuisse remeare : Eit constitiuca interse
amicos se eẽ uicturos atq itaẽẽ factũ donee por¬
tea inorerent᷑ Sedisti auctores. talẽ resurrec¬
tionẽ corporis factã fuisse narrarunt: quales

Expanded text:
mala. haec itaque non erunt nisi illa quae promittit deus, mala. haec itaque non erunt nisi illa quae promittit deus, concederent ambo, ut qui faterentur ad immortalia corpora redituras animas esse sanctorum, ad sua illas redire permitterent, in quibus mala huius saeculirissimum loquendi genus et propter nonnulla, quae ueraciter sensit, amantes Platonem dicunt eum aliquid simile nobis etiam de mortuorum resurrectione sensisse. quod quidem sic tangit in libris de re publica Tullius, ut eum lusisse potius quam quod id uerum esse affirmet dicere uoInducit enim hominem reuixisse et narrasse quaedam, quae Platonicis disputationibus congruebant. Labeo etiam duos dicit uno die fuisse defunctos et occurrisse inuicem in quodam compito, deinde ad corpora sua iussos fuisse remeare et constituisse inter se amicos se esse uicturos, adque ita esse factum, donec postea morerentur. Sed isti auctores talem resurrectionem corporis factam fuisse narrarunt, quales
Abbreviated transcription (Latin):
animasina et nũ ee non posse: Ideo eñ dx etiã sapi¬
eistũ: animas ꝙost qualbi et longũ tẽpui tam̃ ad cor¬
pora redituras: porphirrius aut̃ dex̃ animã pur¬
gatisim ã leut edierit ad patrẽ adhaec malamun
siudediset porphrrio etia iustor uꝰ atq sapientiũ pur¬
gansimasanimas aditumana corpora redituras
Rurius quoduerũ indi or phirrius dediset platoni
nũ quã tedituras ad miserias corruptibilis corporis
aniina stas uetn suigulili ae singula seda m bo ene ubi¬
guliutrũq dicerent: prito qdiude ent eẽ iã conse¬
quens utetredirentanimȩ ad corpora &talia rec¬
perent corora. in quib beatȩ atq in mortalĩ
uiuerent qm secundũ platonẽ etia scae anrme
adhumanaede poraredibunt secundũporghi¬
ribraudinala mundi huioiscãẽ animae monredibunt:
dicie im cuplatois porpliȩ tius redibunt a decipora
dicitplato tus ot phriontedibunt admala etaes
ca corpora redirẽ senientĩn qb nulla patiant

Expanded text:
animas in aeternum esse non posse. Ideo enim dixit etiam sapientum animas post quamlibet longum tempus, tamen ad corpora redituras. Porphyrius autem dixit animam purgatissimam, cum redierit ad Patrem, ad haec mala munsi dedisset Porphyrio. etiam iustorum adque sapientum purgatissimas animas ad humana corpora redituras; rursus quod uerum uidit Porphyrius, si dedisset Plato. numquam redituras ad miserias corruptibilis corporis animas sanctas; ut non singuli haec singula, sed ambo et singuli utrumque dicerent: puto quod uiderent esse iam consequens, ut et redirent animae ad corpora et talia reciperent corpora, in quibus beate adque inmortaliter uiuerent. Quoniam secundum ad humana corpora redibunt, secundum Porphyrium ad mala huius mundi sanctae animae non redibunt. dicat itaque cum Platone Porphyrius: "redibunt ad corpora;" dicat Plato cum Porphyrio: "non redibunt ad mala": et ad ea corpora redire consentient, in quibus nulla patiantur
Abbreviated transcription (Latin):
in pace qm̃ uider̃ oculi mei salutare tuum.
illud etia qđ ait supra memoratus iob: sic̃ in exẽ¬
plarib quae ex hebreos inuenit̃: et in carne
mea uidebo dm̃ resurrectionẽ ꝗđẽ carnis
sine dubio ꝓphetauit: non tam̃ dix̃ ꝑcarnẽ
q ꝑ carnẽ in carneuidebit̃: Nune uero pote
et sic accipi. incarnemta uidebodm̃ acsidi¬
gisset incarne mea ero cũ uidẽ bodm̃ Et lud
quod ait apluis facie ad faciẽ : ncogitat dm
ꝑhanc faciem corporale ubi soculicor porales
nos uisuros eẽ credamꝰ. Quẽ sp̃u sine intermis¬
sione uidebimꝰ: nisi enĩ esset etiã intecioris
hominis facies ñdiceret idẽ apłũ Nos cut

Expanded text:
in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. Illud etiam, quod ait supra memoratus Iob, sicut in exemplaribus, quae ex Hebraeo sunt, inuenitur: Et in carne mea uidebo Deum, resurrectionem quidem carnis sine dubio prophetauit, non tamen dixit: Ter qui per carnem in carne uidebitur; nunc uero potest et sic accipi: In carne mea uidebo Deum, ac si dixisset: In carne mea ero, cum uidebo Deum.\' Et illud, quod ait apostolus: Facie ad faciem, non cogit ut Deum per hanc faciem corporalem, ubi sunt oculi corporales, nos uisuros esse credamus, quem spiritu sine intermissione uidebimus. Nisi enim esset etiam interioris hominis facies, non diceret idem apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
teprius nunc aut̃ oculus m̃sudette: ꝓp̾terea
dispexi memetiru : et distabui etextimauime
terrã & emere: Quã tus nihil hic ꝓhibeat oculũ
cordis intellegi deꝗbi culis ait apłũs. Inlumi¬
natos oculos habere cordis uri ipcaũt uider
delit̃ accipit qđait ds̃ ille magister: Beatimundi
cordes qm̃ipsi dm̃ uidebunt: Sedutrũ etiam
corporalib: ibi oculis uideat̃ hoc inista quaes¬
tione ũ samꝰ: Illud enĩ qđ scriptũ ẽ: et uidebit
omnis caro salutare dĩ sineillius nodo difficul¬
tatis sic intellegi pote: acsidictũ fuerit
et uidebit omnis homoxp̃m dĩ. Quiutiq
incorpore uisus ẽ et in corpore iudebitur
quando uiuos et mortuos iudicabit: qđ aut
ipsesit salutare dĩ multas̃ et alia testimonia
seriprurarũ. sed euidentius uenerandullius
senis srmeonis ũba declarant. Quic iunfantẽ
xp. tepisset in manus suas nunc inquit
dimittis dñe seruit aui secundũ uerbũtuũ

Expanded text:
te prius, nunc autem oculus meus uidet te; propterea despexi memet ipsum et distabui et existimaui me terram et cinerem; quamuis nihilhic prohibeat oculum cordis intellegi, de quibus oculis ait apostolus: Inluminatos oculos habere cordis uestri. Ipsis autedeliter accipit, quod ait Deus ille magister: Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum uidebunt. Sed utrum etiam corporalibus ibi oculis uideatur, hoc in ista quaestione uersamus. Illud enim quod scriptum est: Et uidebit omnis caro salutare Dei, sine ullius nodo difficultatis sic intellegi potest, ac si dictum fuerit: Et uidebit omnis homo Christum Dei\', qui utique in corpore uisus est et in corpore uidebitur, quando uiuos et mortuos iudicabit. Quod autem ipse sit salutare Dei, multa sunt et alia testimonia scripturarum; sed euidentius uenerandi illius senis Symeonis uerba declarant, qui, cum infantem Christum accepisset in manus suas: Nunc, inquit, dimittis, Domine, seruum tuum secundum uerbum tuum
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtos habbunt indequa estioẽ. Sienĩ tantũ
poter̃ in corpore spalico modo utq: ena ipsi
oculi spiritales quantũ poss isti. quales nunc
habemus ꝓcul dubio ꝑeos ds̃ uiderimaee
Longeitaq alterius er potentia e siꝑ eos uidẽ¬
bit incorporea illa natura qua e ñ continet᷑
loco sed ubiq totae. Nonenĩ ꝗa dicimus
sumus eũ in celo habere. & interrã aliã. Sedto¬
tus incȩlo ẽ totus tnt̃ra Non alternis tẽporib
sedutrũq: simul qd nulla natura corporalis
potẽ : uis itaq p̃pollentior oculorũ erit illorũ
ñ utacrius uideant quã quidã ꝑhibent̃ uidere
serpentes uel aquilȩ quanta lib et enĩ acrimo¬
nia cernendi eadẽ quoq: animalia nilil aliud
ioes uidere quã corpora: sed utuideant
etin xporalia & fortasse ista uirtiis magna
cerner idata fuerit adhorã etia inisto.
mortal uore oculisscĩ uiri obquando
it ad̃ in g auditu auris audiebam.¬

Expanded text:
apertos habebunt, inde quaestio est. si enim tantum apertos habebunt, inde quaestio est. si enim tantum poterunt in corpore spiritali eo modo utique etiam ipsi oculi spiritales, quantum possunt isti quales nunc habemus: procul dubio per eos deus uideri Longe itaque alterius erant potentiae, si per eos uidebitur incorporea illa natura, quae non continetur loco, sed ubique tota est. Non enim quia dicimus sumus eum in caelo habere et in terra aliam; sed totus in caelo est, totus in terra, non alternis temporibus. sed utrumque simul, quod nulla natura corporalis potest. Vis itaque praepollentior oculorum erit illorum, non ut acrius uideant, quam quidam perhibentur uidere serpentes uel aquilae quantalibet enim acrimonia cernendi eadem quoque animalia nihil aliud possunt uidere quam corpora, sed ut uideant et incorporalia. Et fortasse ista uirtus magna cernendi data fuerit ad horam etiam in isto mortali corpore oculis sancti uiri Iob, quando ait ad Deum: In obauditu auris audiebam
Abbreviated transcription (Latin):
ita necũ uenerit quod petestũest.
necim corpus corrũ pribile ad grauabit animam:
sed incorrurtibile nihil impediei. illiscĩ ad ea quȩ
uidenda s̃. oculis corporeis quib heliseus absens
adserua suũ uidendũ nindiguit in digebunts
Nam scundũ interptes septuagintꝰ estas̃ ad
giezi uerbi prophete nonne cormeũ fuit
tecũ quando reuersuse hono. decursuo: moc¬
ꝓpheta aduto quidẽ mirabilit nullo dubitante
diuinitus. Sed quanto amplius tunc omnes
munereisto ab undabunt. cũ dreritom̃a in oamib
habebunt tam̃ etia illio culi corporei officiũ suũ.
ret absente : non ei sususẽ adiudenda pientia
quactam spui uidere posiet: etiã sullos clauderet
sicut udit ab sentia ubi cũeis ipienerat. Absit
ergo ut dicamus illos scõs. in illa uita chdi claus s
oculis non uisuros. que ĩpũ semꝑ uidebunt :
sed utrũ uidebunt & ꝑoculos corporis cũeos

Expanded text:
itane cum uenerit quod perfectum est, itane cum uenerit quod perfectum est, nec iam corpus corruptibile adgrauabit animam, sed incorruptibile nihil inpediet, illi sancti ad ea, quae uidenda sunt, oculis corporeis, quibus Helisaeus absens ad seruum suum uidendum non indiguit, indigebunt? Nam secundum interpretes septuaginta ista sunt Giezi uerba prophetae: Nonne cor meum iit tecum, quando conuersus est uir de curru propheta, adiuto quidem mirabiliter nullo dubitante diuinitus. sed quanto amplius tunc omnes munere isto abundabunt, cum deus erit omnia in omnibus! habebunt tamen etiam illi oculi corporei officium suum ret absentem, non eis usus est ad uidenda praesentia; quae tamen spiritu uidere posset, etiam si illos clauderet, sicut uidit absentia, ubi cum eis ipse non erat. absit ergo, ut dicamus illos sanctos in illa uita deum clausis oculis non uisuros, quem spiritu semper uidebunt. Sed utrum uidebunt et per oculos corporis, cum eos
Abbreviated transcription (Latin):
uidebunt sc̃ĩ om̃a ñ solũ sioculos claudant . erũ
etiã undȩ s̃ corporae absentes: Tunc enĩ erit ꝑfectũ
Alud de quo loquens a postolus: ex parte inquit
scimus et exparte ꝓphetamus : cum a ũt uene¬
rit quod ꝑfectũẽ. qđ ex parte ẽ euacuabitur
Deinde ut quomodo posset aliquasimilitudine
ostenderet quantũ ab illa quae futura ẽ
distet haec uita: non qualium cũq hominum:
uerũ etiã qui p̃cipua hic sc̃itate s̃p̃diti cũ eẽm
inquit paruulus quasi par uulussa pieba. quasi
paruulus loquebar. quasi paruulus cogitabã
Cum aut̃ factus sũ uir. euacuami ea quaȩ par¬
uuli erant: uidemꝰ nunc ꝑspeculũ i nenig¬
mate : ł uncͥ aut̃ facie ad faciẽ Nuncscio
exparte tunc aut̃ cognoscã sic̃ et cognitussi
Siergo in hacuita ubi hominu mirabilio
proꝑbetia ita conparanda ẽ illi uito quasi
paruuli adiuuenẽ : uidit tam̃  aeliseus
accipientẽ in unera seruũ su ubi ipsenerat

Expanded text:
uidebunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, uerum uidebunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, uerum etiam unde sunt corpore absentes. tunc enim erit perfectum illud de quo loquens apostolus : ex parte, inquit, scimus et ex parte prophetamus; cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex parte est euacuabitur. deinde ut quomodo posset aliqua similitudine ostenderet, quantum ab illa quae futura est distet haec uita, non qualiumcumque hominum, uerum etiam qui praecipua hic sanctitate sunt praediti: cum essem, inquit, paruulus, quasi paruulus sapiebam, quasi paruulus loquebar, quasi paruulus cogitabam; cum autem factus sum uir, euacuaui ea quae paruuli erant. uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. Si ergo in hac uita, ubi hominum mirabilium prophetia ita conparanda est illi uitae, quasi paruuli ad iuuenem, uidit tamen Helisaeus accipientem munera seruum suum, ubi ipse non erat:
Abbreviated transcription (Latin):
cusicutiẽ Non aliquod tale membrũ quale nos
habemus in corpore : atq isto nominenunc urioñꝰ
Quaꝓpt̃ cũ exmequȩrit̃ quid acturisint sc̃
in illo corpore sp̃ali: non dico quodia uideo
sed dico qđ credo: Secundũ illũ qđ in psalmo
lego Credidiꝓpt̃ qđ locutussũ : Dicoitaq uisu¬
risunt dm̃ in ipso corpore sed utrũ ꝑipsũ sicut
ꝑcorp̃nunc uidem solẽ luna stellas maredet
rã : et quae s̃ in ea ñ parua quȩstioe. Durue eni
dicere. qđ sc̃ĩtalia corpora tunchãbebunt: utñ
possint oculos claudere atq apperire cũuolent
Durius aũt quo dibi dm̃ quisquis oculos lause infinra nta &ia¬
rit ñuidebit. Sienĩ ꝓphetaheliseus puerũ suũ oues dm uidet¬
giezi. absens corpore uidit accipientẽ munera
quiae dedit eine mansrrus: quẽ propheta mema¬
ratus aleprae deformitate mundauerat : quod
seruus nequã. dño suo ñ uidente: latent᷑ sefe¬
cisse putauerat quanto magis in illo corpore spali

Expanded text:
st, non aliquod tale membrum, quale nos habemus in corpore adque isto nomine nuncupamus. Quapropter cum ex me quaeritur, quid acturi sint sancti in illo corpore spiritali, non dico quod iam uideo, sed dico quod credo, secundum illud quod in psalmo lego: Credidi, propter quod locutus sum. Dico itaque: Visuri sunt Deum in ipso corpore; sed utrum per ipsum, sicut per corpus nunc uidemus solem, lunam, stellas, mare ac terram et quae sunt in ea, non parua quaestio est. Durum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere adque aperire cum uolent; durius autem, quod ibi Deum, quisquis oculos clauserit, non uidebit. Si enim propheta Helisaeus puerum suum Giezi absens corquae dedit ei Neman Syrus, quem propheta memoratus a leprae deformitate mundauerat, quod seruus nequam domino suo non uidente latenter se fecisse putauerat, quanto magis in illo corpore spiritali
Abbreviated transcription (Latin):
cursu et debitis finib: qđ dicendũ arbitror
quantũ diuinitas adiuaiabor expediã.
ꝓpt̃ głam ciuitatis dĩ qua ealienis a con¬
ad huc mihi quaedã dicenda s̃ aduersũ
eos qui romane republicȩ clades in reli¬
gionẽ nram refer̃ quadiissuissacrisi¬
care ꝓhibent᷑. cõmemorandas̃ enĩ quȩet
quanta occurrere potuerint ł satis ẽẽ
uidebunt᷑ mala quȩillaciuitas ꝑtulit uel
ad esꝰ imperiũ ꝓuinciae ꝑtinentes antequã

Expanded text:
procursu et debitis finibus quod dicendum arbitror, procursu et debitis finibus quod dicendum arbitror, quantum diuinitus adiuuabor, expediam propter gloriam ciuitatis Dei, quae alienis a conadhuc mihi quaedam dicenda sunt aduersus eos, qui Romanae rei publicae clades in religionem nostram refercare prohibentur. Commemoranda enim sunt quae et quanta occurrere potuerint, vel satis esse videbuntur, mala quae illa civitas pertulit, vel ad ejus imperium pertinen
Abbreviated transcription (Latin):
rorbi. seruaret: taec ettalia si qua uberius
et cõmodius potuerit: respondeat in imicis
suis redepta familia dñi xp̃i et peregrina
ciuitis rensxp̃i. Meminerit sane in ipsis
inimicis latere ciues futuros ne in fructuosũ
uel apud ipsos putet : qđ donec ꝑueniat ad con¬
fessos portit infensos. Sic̃ exillorũ numero
etiã di ciuitas habet secũ quãdiu peregrinat᷑
inmundo conexos cõmunione sacram̃toꝵ
nec secũ fatbros i iaet̾na sorte scõrum:
qui partim in occulto partim in aꝑto sunt:
Quietiã cũ ipsis inimicis aduersus dm̃cuius
sacram̃ tũ gerunt murmurare ñ du¬
bitant modocũ illis theatra: modo ecclesias
nobiscũ replentes: decorrectione autem
quor undã etiã taliũ multominus ẽ despe¬
randũ siapud aꝑtissimos aduersarios
prȩdestinati amicilatitant ad huc ignoti
etiã sibi: ꝑplexȩ quipper̃ iste duȩ ciuitates
in hoc seculo inuicẽq ꝑmixtȩ donec ultimo
iudicio dirimant᷑: dequarũ ex ortuerꝓ

Expanded text:
ristianis. Haec et talia, si qua uberius et commodius potuerit, respondeat inimicis suis redemta familia domini Christi et peregrina ciuitas regis Christi. Meminerit sane in ipsis inimicis latere ciues futuros, ne infructuosum uel aput ipsos putet, quod, donec perueniat ad confessos, portat infensos; sicut ex illorum numero etiam Dei ciuitas habet secum, quamdiu peregrinatur in mundo, conexos communione sacramentorum, nec secum futuros in aeterna sorte sanctorum, qui partim in occulto, partim in aperto sunt, qui etiam cum ipsis inimicis aduersus Deum, cuius sacramentum gerunt, murmurare non dubitant, modo cum illis theatra, modo ecclesias nobiscum replentes. De correctione autem quorundam etiam talium multo minus est desperandum, si aput apertissimos aduersarios praedestinati amici latitant, adhuc ignoti etiam sibi. Perplexae quippe sunt istae duae ciuitates in hoc saeculo inuicemque permixtae, donec ultimo iudicio dirimantur; de quarum exortu et