comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
artesbonas. tũ nixime qđ ad ũsus diuicias in uictũ animũ gerebat. & auaricia
magistratuũ ante id tẽ pꝰ innumidia nr̃ae opes cͣtusȩ. hostiũ ꝙ austȩerant
ed ubi in africã uenit. exercitꝰ ei tradit᷑ spurualbini ꝓ c̃sulis. uers. in¬
bellis. neq periculineq laborispaciens. lingua ꝗninu ꝓntior. p̃dator
nouoplus exmlis morib sollicitudinis. ꝗ ex copiamilctũ auxilii aut bone
ñpͥus bolłũ attingere. ꝗmaoꝵ disciplinmilites laborare coegis set
ã albinꝰ ał lifr̃is exercitꝰ q. cladeꝑcussus. pꝰqua decreuerat ñ egredi
puincia qͣntũ tẽporis estiuoꝵ ĩn ĩperio fuit. plerũq militesstatutos
castris habebat. nsicũ odor aut pabuli egestas mutare locũ subrgerat
edneq more militari iugiliȩ deducebant᷑. uti cuiq libebat ab
signis aberat Lixę ꝑmixti cũ militib diu noctũqi uagabant᷑
&ꝰ palantus agros uastare: ullas expugnret peo̾coris & mancipiers

Expanded text:
s tum maxime quod aduersum divitias invictum animum gerebat et auaritia magistratuum ante id tempus in Numidia nostrae opes contusae hostiumque auctae erant. Sed ubi in Africam venit, exercitus ei traditus a Sp. Albino proconsule iners inbellis, neque periculi neque laboris patiens, lingua quam manu promptiornouo plus ex malis moribus sollicitudinis quam ex copia militum auxili aut spei non prius bellum attingere, quam maiorum disciplina milites laborare coegisset. Nam Albinus, Auli fratris exercitusque clade perculsus, postquam decreverat non egredi prouincia, quantum temporcastris habebat, nisi cum odor aut pabuli egestas locum mutare subegerateque more militari vigiliae deducebantur; uti cuique libebat, ab signis aberat; lixae permixti cum militibus diu noctuque uagabantur, et palantes agros vastare, villas expugnare, pecoris et mancipiorum
Abbreviated transcription (Latin):
adeptisunt gtrere primo u d
supplicis modicos esse. dehino per
ignauiam et superbiim etatt̃ agere.
eđ mibi contra ea uidetur. Nam¬
quo pluris est unaiuersa res.p. quã con¬
sulatus aut pretura. co maiore cura illã
administrari quã hȩc peti debera. leq

Expanded text:
adepti sunt, gerere: primo industrios supplices modicos esse, dein per ignaviam et superbiam aetatem agere. Sed mihi contra ea videtur: namquo pluris est uniuersa res publica quam consulatus aut praetura, eo maiore cura illam administrari quam haec peti debere. Neq
Abbreviated transcription (Latin):
cicene. Frequens senatꝰ decernit. tarquinu indicium
falsũ ui desꝑ eũq en inuinculis retinendũ. neq ã plius
parestatẽ faciurid u nsideeo indicar& cui c̃silio tantã rem
ect m̃tit tꝰ lrant̃ eotẽpore qͥestimrent indiciũ illud a p. au¬
trono machinde qͦ faciliuꝰ apellato crasso ꝑsocietatẽ ꝑiculi reliqͦs
netrass more suo susceptomloꝵ patrocinio re.pic̃ turbaret
Ipsũ crasst ego pꝰ p̃dicantẽ audiui. tantã illã c̃tumeliã sibi.

Expanded text:
Cicerone frequens senatus decernit Tarquini indicium falsum videri eumque in vinculis retinendum neque amplius potestatem faciundam, nisi de eo indicaret, quoius consilio tantam rem esset mentitus. erant eo tempore qui existumarent indicium illud a P. Autronio machinatum, quo facilius appellato Crasso per societatem periculi reliquosebant, ne Crassus more suo suscepto malorum patrocinio rem publicam conturbaret. ipsum Crassum ego postea praedicantem audivi tantam illam contumeliam sibi
Abbreviated transcription (Latin):
primũ quod procul absumꝰ inqͥ
ffense nimium. gr̃a par ac si
prope adessemꝰ Dem quod
parentes ab unde habemꝰ amicor
neꝙ nobis. neq cui quã omi u sa
exppło romano ad hoc tempꝰ bo¬
na multa & plura accepisses. qu̾a
quo facilius errata superes. Postre
Nam bello quid ualeat tute scis
Ad ta boccus placide & henigne
simul pauca prode licto suo uerba
facit. se non hostili animo. sebob reg¬
nũ tutandũ arma sum sisse. Nam
numi diȩ partem unde ui iugurtã

Expanded text:
primum quia procul absumus, in quo offensae minimum, gratia par ac si prope adessemus; dein quia parentis abunde habemus, amicorum neque nobis neque cuiquam omnium satex populo Romano ad hoc tempus multo plura bona accepisses, quam quo facilius errata officiis superes. PostremNam bello quid valeat, tute scis." Ad ea Bocchus placide et benigne, simul pauca pro delicto suo verba facit: se non hostili animo, sed ob regnum tutandum arma cepisse. Nam Numidiae partem, unde vi Iugurt
Abbreviated transcription (Latin):
diatoriae fan lice capuã & incetera municipia distribuerent᷑:¬
ꝓcũ q opibiromȩ ꝑtotã urbẽ uigiliȩ haberent᷑. usꝙ m nores
magistrat᷑ p̃eent: qͥb reb ꝑ mota ciuitas atq: ĩ mutata urbis
facies erat. Ex sũ ma letitia atq lasciuia ꝗ̃ diut᷑ naqͥ espe pe¬
rerat. pͥ epente om̃is tristitia inuasit. festinare. trepidare
neq loco neq honini. cuiꝗ sans credere. neꝙ bellũ gerere.
neq pacẽ habere : suo qͥs q i metu ꝑicula metiri. Ad hoc mulieres
resese . muꝰ supplices ad celũ tendere. nseran paruos liberos
ꝙ diffidere at catlinȩ crudelis ammꝰ eadẽ illa mouebat¬
q̃ & antea. tã & si p̃sidia parant᷑. & ipse lige plauua in urro

Expanded text:
diatoriae familiae Capuam et in cetera municipia distribuerent totam urbem vigiliae haberentur iisque minores magistratus praeessent. Quis rebus permota civitas atque inmutata urbis facies erat. ex summa laetitia atque lascivia, quae diuturna quies pepererat, repente omnis tristitia invasit: festinare, trepidare, neque loco neque homini quoiquam satis credere, neque bellum gerere neque pacem habere, suo quisque metu pericula metiri. ad hoc mulieres,re sese, manus supplices ad caelum tendere, miserari parvos liberos, que diffidere. At Catilinae crudelis animus eadem illa movebat, tametsi praesidia parabantur et ipse lege Plautia in
Abbreviated transcription (Latin):
infesti . ac mxime qͥbello sepe p̃clarisuerant qđ arnitꝰ dedecore potius ꝗ ninu
salutẽ quesiuerit Obea cͣsul albinꝰ ex delicto fr̃is inuidiã ac de in depericulã
timens. sentũ defoedere c̃sulebat. & tam̃ interĩ exercitu subplem̃tum
scribere. a socus & nomine latino auxilia ar cessere Deniq om̃ib modis fe¬
stinare. Senatus ita uti parsuerat decernut sito atq płi inuissu nullũ potus se
sieri soeđ. Consulĩ peduꝰ atribuñ pleb neqs parauerat copias secũportarei pauuis
dreb in arica ꝓficiscit᷑ nã om̃is exercitꝰ ut c̃uenerat numidia de ductus in

Expanded text:
infesti, ac maxime qui bello saepe praeclari fuerant, quod armatus dedecore potius quam manu infesti, ac maxime qui bello saepe praeclari fuerant, quod armatus dedecore potius quam manu salutem quaesiuerat. Ob ea consul Albinus ex delicto fratris invidiam ac deinde periculum timens senatum de foedere consulebat, et tamen interim exercitui supplementum scribere, ab sociis et nomine Latino auxilia arcessere, denique omnibus modis festinare. Senatus ita, uti par fuerat, decernit suo atque populi iniussu nullum potuisse foedus fieri. Consul impeditus a tribunis plebis, ne quas parauerat copias secum portaret, paucis diebus in Africam proficiscitur; nam omnis exercitus, uti convenerat, Numidia deductus in
Abbreviated transcription (Latin):
dato locũ uti desererent Quȩ pꝰꝗex sententia instruit.
Milites romnitumultuꝑculsi in solito arm capere. alii. alu seab
cełũ nubib atꝙ nocte obseuratũ. periculũ anceps. po stremo
fugere anmanere. tutius soret. in incertoerat S ex eonume roqͦs
paulo ante corruptos diximꝰ cohors un ligurũ cũ duabiturmis
tracũ & paucis gregariis militib transsire ad rege & centurio pͥmi
piliit᷑tiȩ legionis ꝑmunitionẽ ꝗ utidefenderet acceperat Locũ
hostib intro e undidedit. eaq numide cuncti irrupere Nri¬
aut p̃da castroꝵ hostes qͦminꝰ uitoria uterent᷑. remoratasunt
Deinde ugurtha postrerodie cũ aulo incolloqͥo ũba fac. tam¬
& si ipsũ cũ exercini fame & ferro clausũ tenet. tam̃ sememorẽ
humanarũ renꝰ si secũ soed faceret. in columes om̃s sub iugũ
missurũ. Pretere auti dieb .x. numdia decederet Quȩ ꝗꝗ grauia
ars dolere ꝓgła ĩperii. pars in solitarerũ bellicarũ timerelibtati. Aulo om̃s

Expanded text:
dato locum uti desererent. Quae postquam ex sententia instruit, milites Romani, perculsi tumultu insolito, arma capere alii, alii se abe nubibus obscuratum, periculum anceps; postremo fugere an manere tutius foret, in incerto erat. Sed ex eo numero, quos paulo ante corruptos diximus, cohors una Ligurum cum duabus turmis Thracum et paucis gregariis militibus transiere ad regem, et centurio primi pili tertiae legionis per munitionem, quam uti defenderet acceperat, locum hostibus introeundi dedit, eaque Numidae cuncti irrupere. Naeda castrorum hostis, quo minus victoria uterentur, remorata sunt. Deinde Iugurtha postero die cum Aulo in colloquio verba facit: tametsi ipsum cum exercitu fame et ferro clausum teneret, tamen se memorem humanarum rerum, si secum foedus faceret, incolumis omnis sub iugum missurum; praeterea uti diebus decem Numidia decederet. Quae quamquam pars dolere pro gloria imperi, pars insolita rerum bellicarum timere libertati; Aulo omnes
Abbreviated transcription (Latin):
liam remanere in exercitu uictore.
neue hostes inultos abire sinat. Ine
breui mandata efficit. At uigurta
munimento castreꝵ impeditus. cũ
alii super uallem precipitarentur
alii in angustus ipsi
sibi pro

Expanded text:
liam remanere in exercitu victore neue hostis inultos abire sinat. Ille brevi mandata efficit. At Iugurtha munimento castrorum impeditus, cum alii super vallum praecipitarentur, alii in angustiis ipsi sibi pro
Abbreviated transcription (Latin):
sũ inapotentia. aliirẽ in credibilẽ rati. uu sstã et siuerũ
existimabant. tam̃ qr intalitep̃r tantauis hominis magis
leniunda quã exagitanda uidebat᷑. plortq crasso ex
negotiis pͥuatis obnoxii. ẽelamant indicẽ falsũ ee

Expanded text:
summa potentia, alii rem incredibilem rati, pars, tametsi verum summa potentia, alii rem incredibilem rati, pars, tametsi verum existumabant, tamen, quia in tali tempore tanta vis hominis magis leniunda quam exagitanda videbatur, plerique Crasso ex negotiis privatis obnoxii, conclamant indicem falsum e
Abbreviated transcription (Latin):
erepta. gaudiũ atq leticiã agitabat. Nãq aliabellͥ
facinora p̃de magis quã detrim̃to fore. incendiũ uͦ cru¬
dele. immoderatũ. acsibi maxime ealamito sum putabat.
quippe cui om̃s copiȩ in usu cotidiano. etcultu corporis
erant. Posteũ diem quidã .li tarquinit̾is. ad senatũ ad ducłꝰ
erat quẽ ad catilinã ꝓficis centem exitinere retractũ aiebant.
scũ sediceret indicaturũ deconuiratione sifides puplica
data eet uissus acsule quȩ sciret edicere. eadẽ fere
q̃ uolt᷑ cius deparatis incendus. decede bonoꝵ. deitinere
hostium senatũ docet. Preterea semissũ a .m. crasso.
qui catilinȩ nintiaret. neeũ lentulus aecetheg̾ aliiq
ex coniuratione dep̃hensi t̾reris . eoq magis ꝓperaret
adurbem accedere qͦ et cetero animos refuceret.
et illi facilius eꝑiculo eriperentur. Sedubi terqͥnius
crassum nominauit. hominẽ nobilem. maximꝰ duutis.

Expanded text:
erepta gaudium atque laetitiam agitabat. Namque alia belli erepta gaudium atque laetitiam agitabat. Namque alia belli facinora praeda magis quam detrimento fore, incendium vero crudele, inmoderatum ac sibi maxume calamitosum putabat, quippe cui omnes copiae in usu cotidiano et cultu corporis erant. Post eum diem quidam L. Tarquinius ad senatum adductus erat, quem ad Catilinam proficiscentem ex itinere retractum aiebant. Is cum se diceret indicaturum de coniuratione, si fides publica data esset, iussus a consule, quae sciret, edicere, eadem fere, quae Volturcius, de paratis incendiis, de caede bonorum, de itinere hostium senatum docet; praeterea se missum a M. Crasso, qui Catilinae nuntiaret, ne eum Lentulus et Cethegus aliique ex coniuratione deprehensi terrerent eoque magis properaret ad urbem accedere, quo et ceterorum animos reficeret et illi facilius e periculo eriperentur. Sed ubi Tarquinius Crassum nominavit, hominem nobilem, maxumis divitiis,
Abbreviated transcription (Latin):
in ea t̃iuranone ẽe in Padẽ galli fatent᷑ aclentulũ dissi¬
mulantecoarguunt p̃t̃ literasisermonib qͦsille
habere solitꝰ erat Eeclibris sybillinis regñũ romȩ
nil corneliis portendi ernnã atq syllã antea se
t̃tiũ e̾e.cuifatũ foret ułb ᷤᷤ potiri: p̃terea ab incenso capito¬
lio illũ e̾t̾ .xx. annũ. quẽ sepe exꝓdigus auruspices re¬
spondis ent bello cuuli cruentũ fore lgit᷑ ꝑ lectis literis
ũ pͥareñ s signasua cognouis sent. sentꝰ dei ternit
uti ab dr cat magistratu lentulꝰ.itẽq ceteri. in liberis
custodus habeant. Itaq letubꝰ p.lentulo spintheri qͥ
tũ edilis ediliserat. cẽͭ hegꝰ. qͥnto crrnificio. Statiluiꝰ
Cdesam. Qabinauꝰ Al. crasso ceparui. nã is paulo ante
exfuga retractꝰ erat . QN. terentio senatoritrailunt᷑
It̃ eaplebs c̃iuratione patefacta q̃e primo cupi darerũ
nouarũ nimis bello fauebat. mutatam̃te catrline c̃silia
secrari. ciceronem ad celũ tollere. ueluti exseruitute

Expanded text:
in ea coniuratione esse. Eadem Galli fatentur ac Lentulum dissimulantem coarguunt praeter litteras sermonibus, quos ille habere solitus erat: Ex libris Sibyllinis regnum Romae tribus Corneliis portendi; Cinnam atque Sullam antea, se tertium esse, cui fatum foret urbis potiri; praeterea ab incenso Capitolio illum esse vigesumum annum, quem saepe ex prodigiis haruspices respondissent bello civili cruentum fore. Igitur perlectis litteris, cum prius omnes signa sua cognovissent, senatus decernit, uti abdicato magistratu Lentulus itemque ceteri in liberis custodiis habeantur. Itaque Lentulus P. Lentulo Spintheri, qui tum aedilis erat, Cethegus Q. Cornificio, Statilius C. Caesari, Gabinius M. Crasso, Caeparius nam is paulo ante ex fuga retractus erat Cn. Terentio senatori traduntur. Interea plebs coniuratione patefacta, quae primo cupida rerum novarum nimis bello favebat, mutata mente Catilinae consilia exsecrari, Ciceronem ad caelum tollere, veluti ex servitute
Abbreviated transcription (Latin):
assistit ꝗbello cĩbrico &. mriuꝰ ĩ exertitu habuisse dicebat᷑
At ex alter᷑ parte & antonus pedib: eger qđ p̃ lio adee neqͥbat
M.pc tico legato exercitũ ꝑmitit ille cohortes ueteranas

Expanded text:
adsistit, quam bello Cimbrico C. Marius in exercitu habuisse dicebatur. at ex altera parte C. Antonius, pedibus aeger quod proelio adesse nequibat, M. Petreio legato exercitum permittit. ille cohortis veteranas
Abbreviated transcription (Latin):
anima uidetur . qͥ aliuͦ ne gotio intentꝰ p̃ clarifa¬
cinoris aut artisbone famã querit .s in magna
oopia rerũ. aluud alii natura it̃ ostendit. Pulerũ

Expanded text:
anima videtur, qui aliquo negotio intentus praeclari facinoris aut artis bonae famam quaerit. Sed in magna copia rerum aliud alii natura iter ostendit. pulchru
Abbreviated transcription (Latin):
gere. acp̃uꝰꝗ legiones scriberentur multo p̃uenire᷑ : cãpere
ta q̃ bello usui forent. Nocte inte pesta cũ paucis inmn¬

Expanded text:
 quam legiones scriberentur, multa antecapere, quae bello usui forent, nocte intempesta cum paucis in Man
Abbreviated transcription (Latin):
cibũ & armaportaret. Ita ꝓhibendo adelictis magis qͣuindicando exerai¬
tũ breui c̃sirmuit. Intere auigurtha ubiꝙ̃ metellus agebat exniuncus
accep̃. si mulde in nocentia eiꝰ certior romȩ factus diffidere suis
rent. alia om̃a dederent plõ romno Si metello iã ae ex¬
rimtis cognitũ erat genus numidarũ in

Expanded text:
cibum et arma portaret. ita prohibendo a delictis magis quam vindicando exercitum brevi confirmavit. Interea Iugurtha, ubi quae Metellus agebat ex nuntiis accepit, simul de innocentia eius certior Romae factus, diffidere suisrent, alia omnia dederent populo Romano. sed Metello iam antea experimentis cognitum erat genus Numidarum inf
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ capi. At metellu subi oppidanos
p̃lio intentossimuloppidũ et opperib
edo comimituudet uallo fossaq me¬
nia circũuenit. Deinuibet locis ex
copia maxime idoneis uineasagere
suꝑq fas aggera iacere. etsuꝑ agge¬
rem impositis turrib opus et admi¬
nistrostutari. Contra hȩc oppida¬
nifestinare parare. prorsus abutris¬
q nihilre lt quũ fieri Deniq ro¬
mani multo ante labore p̾lusq
rũ arictib feriri resq suas afflictas
uident aurũ atq argentũ etalia
quȩ pͥma ducuntur. domũ regiã
c̃portant. ibiumo et ȩpulisonerati
illaq etdomũ et semet igni corrũ¬
punt. et quas uicti ab hostib penas
metuerant. easipsiuolentes. pepen¬
dere. Sed paritercũ capta thala.
legati exopido lepti ad metellũ ue

Expanded text:
tate capi. At Metellus, ubi oppidanos proelio intentos, simul oppidum et operibus et loco munitum videt, vallo fossaque moenia circumvenit. Dein duobus locis ex copia maxime idoneis vineas agere, superque eas aggerem iacere et super aggerem impositis turribus opus et administros tutari; contra haec oppidani festinare, parare; prorsus ab utrisque nihil relicuum fieri. Denique Romani, multo ante labore proeliisque rum arietibus feriri resque suas afflictas vident, aurum atque argentum et alia, quae prima ducuntur, domum regiam comportant. Ibi vino et epulis onerati illaque et domum et semet igni corrumpunt, et quas victi ab hostibus poenas metuerant, eas ipsi volentes pependere. Sed pariter cum capta Thala legati ex oppido Lepti ad Metellum ve
Abbreviated transcription (Latin):
gurthate anissopatre . sine spe. sine opib in meũ regnũ
accepi existimis ñ npiꝰ me tͥ ꝗ liliberis sigenuis sẽ obbeneficiacarũ fore
Deq eares falsũ me habuit Nã ut alia magnȩt egregiatua obmitã
nouissimo rediens numtia meq regnũq meũ gła honora

Expanded text:
Iugurtha, amisso patre, sine spe, sine opibus in meum regnum Iugurtha, amisso patre, sine spe, sine opibus in meum regnum accepi, existumans non minus me tibi quam liberis, si genuissem, ob beneficia carum fore. neque ea res falsum me habuit. nam, ut alia magna et egregia tua omittam, novissume rediens Numantia meque regnumque meum gloria honora
Abbreviated transcription (Latin):
deleta p. scipiodi¬
adduxit. ibiꝙ secretomonuit. ut potus plblice ꝗpͥuatĩ
anicitiã płi romani coleret neu qͥb largiri in suesceret
Periculosea paucis emi qđ multoꝵ e̾et Si ꝑmnere uellet
insuis artibruliro illi &lgła & regnũ uenturũ Sin ꝓpe¬
ranitius ꝑgeret. suã & ipsũ pecuniã p̃cipitẽ casurũ Siclocut
cũ literis eũ qͣs misipse redde reedimisit Parũ senta hȩc
erat Ix gurthȩ tuibello numntino longemaximauitus sul
Quã nõ tibi certoscio. gaudioeẽ Nobis obmeri ta sua
carꝰ ẽ. ut idẽ senatui & popło romnosit. sũmopenitem᷑. Tibi
qͥdẽ ꝓnrã amicitia gratulor en habesui rũ di¬
te. atꝙ auosuo massinissa. Igit᷑ rexubi eaqͣ fama acceper
ex literis ĩperatoꝵ ita e̾r cognouit.: cũ uirtu te tił gr̃auir
ꝑ motus. flexit animũ suũ et iugurthã beneficiis un
tate c̃ fectus. cũ sibi finẽ uite ad esse intelli geret
cora anitis et cognatis itẽ ꝙ at herbale et hie sal

Expanded text:
deleta P. Scipio diabduxit ibique secreto monuit, ut potius publice quam privatim amicitiam populi Romani coleret neu quibus largiri insuesceret: periculose a paucis emi quod multorum esset. si permanere vellet in suis artibus, ultro illi et gloriam et regnum venturum; sin properantius pergeret, suamet ipsum pecunia praecipitem casurum. sic locutus cum litteris eum, quas Micipsae redderet, dimisit. earum sententia haec erat: 'Iugurthae tui bello Numantino longe maxuma virtus fuit, quam rem tibi certo scio gaudio esse. nobis ob merita sua carus est; ut idem senatui et populo Romano sit, summa ope nitemur. tibi quidem pro nostra amicitia gratulor. en habes virum te atque avo suo Masinissa.' Igitur rex, ubi ea quae fama acceperat ex litteris imperatoris ita esse cognovit, quom virtute tum gratia viri permotus flexit animum suom et Iuaetate confectus quom sibi finem vitae adesse intellegeret, coram amicis et cognatis itemque Adherbale et Hiempsal
Abbreviated transcription (Latin):
& portius lecca . l. bestia .Q. curuis. Preter ea
ex ȩ questri ordine. M. fuliuus nobilior .I. sta¬
stillius .P. Gabimus capito. Gi cornelius.
Ad hoc multi ex colonis & municipiis domi no
huiusce participes nobiles. quos magis dñati¬
onis spes hortabatur. quã inopia aut alia
necessitudo. Ceterũ pleraq iuuentus sed
maxime nobilium catilinę inceptis faue¬
bat. quibus in otio uł magnifice uł mollit̾
copia inuere erat. incerta pro certis.

Expanded text:
M. Porcius Laeca, L. Bestia, Q. Curius; praeterea M. Porcius Laeca, L. Bestia, Q. Curius; praeterea ex equestri ordine M. Fulvius Nobilior, L. Statilius, P. Gabinius Capito, C. Cornelius; ad hoc multi ex coloniis et municipiis domi nobhuiusce participes nobiles, quos magis dominationis spes hortabatur quam inopia aut alia necessitudo. Ceterum iuventus pleraque, sed maxume nobilium, Catilinae inceptis favebat; quibus in otio vel magnifice vel molliter vivere copia erat, incerta pro certis,
Abbreviated transcription (Latin):
iuga lare. scilic& ne ꝑ ocium torpescerent manꝰ
aut animꝰ. Gratuito potius malus atq crudelis
erat. His amicis sociisq consisus catilina simul
qđ es alienũ ꝑ om̃s t̾ras ingens erat. & qđ pleriq
sillani milites largiussusi fuo usi. rapinarũ et
uictoriȩ ueteris memores ciuile bellũ exõptabau
obprimende rei .p. consiliũ cepit. Initalia nullꝰ
exercitꝰ. Ou. põpeius in extremis t̾ris bellum
gerebat. ipsi consulatu petendi magna spes.
senatꝰ nichil sane intentdis. tute tranquillȩq
om̃s res. s ea prorsus oportuna catilinȩ
consulibus primos apellare. chortari alios.
alios temptare. opes suas. in paratã rem .p.
magna p̾mia coniurationis docere
Ubi satis explorata sunt omĩa que uoluit. iniũ
ons conuocat. quibus maxima necessitudo
&̾ maximũ audatiȩ inerat. ło conuenere
senatorii ordinis .P. lentulus sura .P. autroniꝰ.
syllȩ seriifilii .largunteiis. Q annius.

Expanded text:
iugulare: scilicet, ne per otium torpescerent manus iugulare: scilicet, ne per otium torpescerent manus aut animus, gratuito potius malus atque crudelis erat. His amicis sociisque confisus Catilina, simul quod aes alienum per omnis terras ingens erat et quod plerique Sullani milites largius suo usi rapinarum et victoriae veteris memores civile bellum exoptabant, opprimundae rei publicae consilium cepit. In Italia nullus exercitus, Cn. Pompeius in extremis terris bellum gerebat; ipsi consulatum petenti magna spes, senatus nihil sane intentus: tutae tranquillaeque res omnes, sed ea prorsus opportuna Catilinae. consulibus primo singulos appellare, hortari alios, alios temptare; opes suas, inparatam rem publicam, magna praemia coniurationis docere. Ubi satis explorata sunt, quae voluit, in unum omnis convocat, quibus maxuma necessitudo et plurumum audaciae inerat. Eo convenere senatorii ordinis P. Lentulus Sura, P. Autronius, lae Ser. filii, L. Vargunteius, Q. Annius,
Abbreviated transcription (Latin):
re aureliȩ oristillȩ cuius p̃t̾ formã nichilumquã
bonus laudanit. qđ eanubere illi dubitabat timens
prungnũ adultũ ȩtate. ꝓcerto ereditur necato filio
uacuã domum scelestis nuptiis fecisse. Que qͥde
res mͥ inprimis uidetur causa fuisse maturandi
facinoris. Nãq animꝰ inpurus. dus hominib q:
infestus. neq uigiliis neq qͥetib sedari poterat.
I ta conseientia m̃tẽ eoccitã uexabat. lgitur color ei ex¬
angnis. fedi oculi. citus mͦ. mͦ tardus incessus ꝓrsus
infacie uultuq uecordia merat. S uiuentutẽ quã
ut supͣ diximꝰ illexerat multis modis mala facinore
docehat. ex illis testes signatoresq falsos cõmodare.
sidẽ. fortunas. pericula uilia babere. P ostubi
eoꝵ famã atq pudore atriuerat. maiora alia mi¬
perabat. Si causa peccandi inp̾sens minꝰ subpete¬
bat. nichilo minus insontes sic̃ sontes ciruenire.

Expanded text:
re Aureliae Orestillae, cuius praeter formam nihil umquam re Aureliae Orestillae, cuius praeter formam nihil umquam bonus laudavit, quod ea nubere illi dubitabat timens privignum adulta aetate, pro certo creditur necato filio vacuam domum scelestis nuptiis fecisse. Quae quidem res mihi in primis videtur causa fuisse facinus maturandi. Namque animus inpurus, dis hominibusque infestus neque vigiliis neque quietibus sedari poterat: ita conscientia mentem excitam vastabat. Igitur color ei exsanguis, foedi oculi, citus modo, modo tardus incessus: prorsus in facie vultuque vecordia inerat. Sed iuventutem, quam, ut supra diximus, illexerat, multis modis mala facinora edocebat. Ex illis testis signatoresque falsos commodare; fidem, fortunas, pericula vilia habere, post, ubi eorum famam atque pudorem attriverat, maiora alia imperabat. Si causa peccandi in praesens minus suppetebat, nihilo minus insontis sicuti sontis circumvenire,
Abbreviated transcription (Latin):
exagitabat. hi catilinȩ ꝓximi familiaresq erant.
Qđ siquis ȩtiam aculpa uacinis inumiciã eius
inciderat continuo usu atq illecebris facile par
similisq ceteris efficiebatur. S maxime ad oles¬
centiũ familiaritates appetebat. eo animi molles
etate & fluxi dolis haut facile dificult̃ capiebant᷑.
Nã ut cuiusq studiũ exetate flagrabat. aliis scorta
p̃bere. aluis canes atq equos mercari. Postremo
neq sũptui neq modestiȩ suȩ parcere. dũ illos
obnaxos fidosq sibi facer&. Scio fusse ñ nullos qui
ita existimarent. iuuentutẽ que domũ catilinȩ
frequentabat parũ honeste pudicitiam habuisse.
s ex aliis reb magis quã qđ cuiꝗ id comꝑtũ for&
hec fama ualebat.
ã primũ adolescens catilina multa nefanda stupra
fecerat cũ uirgine nobili. cũ sacerdote ueste. alia
hunscemodi contrauis fasq. Postremo captus amo¬

Expanded text:
exagitabat, ii Catilinae proxumi familiaresque erant. exagitabat, ii Catilinae proxumi familiaresque erant. Quod si quis etiam a culpa vacuus in amicitiam eius inciderat, cotidiano usu atque illecebris facile par similisque ceteris efficiebatur. Sed maxume adulescentium familiaritates adpetebat: eorum animi molles etiam et fluxi dolis haud difficulter capiebantur. Nam ut cuiusque studium ex aetate flagrabat, aliis scorta praebere, aliis canes atque equos mercari; postremo neque sumptui neque modestiae suae parcere, dum illos obnoxios fidosque sibi faceret. Scio fuisse nonnullos, qui ita existumarent: iuventutem, quae domum Catilinae frequentabat, parum honeste pudicitiam habuisse; sed ex aliis rebus magis, quam quod cuiquam id compertum foret, haec fama valebat. Iam primum adulescens Catilina multa nefanda stupra fecerat, cum virgine nobili, cum sacerdote Vestae, alia huiusce modi contra ius fasque. Postremo captus amo
Abbreviated transcription (Latin):
rere. dormire pͥusꝗ sõni cupido ȩ̃ȩt. ñfam̃. ñ siti neq¬
frigus. neq lassitudinẽ oꝑiri. s ea omia luxii ante caꝑe.
Hec iuuentutẽ ubi familiares opes defecerant. ad facino¬
ra incendebant. Animꝰ imbutus malis artib haut facile
libidinib carebat. Eo ꝓsusius omib modis questui atq
sũptui deditus erat.
ntanta tãq corrupta cuntate catilina id qđ erat factu
facillimũ. omium flagiciosorũ atq facinorosorum
circũse tanquã stipatorũ cat̾uas habebat. Nã qui¬
cũq iinpudicus. adult̾. ganeo. manu. uentre. pene
bona patria lacerauerat. quiq alienũ es grande con¬
flouerat qͥ flagiciũ aut facinus redimere. p̃terea
onis undiq parricidȩ. sacrilegi. conuincti iudiciis
aut ꝓ factis iudiciũ timentes. Ad hoc quos manꝰ.
atq lingua ꝑiurio aut sanguine ciuili alebat.
postremo om̃s quos flagitiũ. ȩ gestas. conscius animꝰ

Expanded text:
rere; dormire prius, quam somni cupido erere; dormire prius, quam somni cupido efrigus neque lassitudinem opperiri, sed omnia luxu antecapere. Haec iuventutem, ubi familiares opes defecerant, ad facinora incendebant: animus imbutus malis artibus haud facile lubidinibus carebat; eo profusius omnibus modis quaestui atque sumptui deditus erat. In tanta tamque corrupta civitate Catilina, id quod factu facillumum erat, omnium flagitiorum atque facinorum circum se tamquam stipatorum catervas habebat. Nam quicumque inpudicus, adulter, ganeo manu, ventre, pene bona patria laceraverat quique alienum aes grande conflaverat, quo flagitium aut facinus redimeret, praeterea omnes undique parricidae, sacrilegi, convicti iudiciis aut pro factis iudicium timentes, ad hoc, quos manus atque lingua periurio aut sanguine civili alebat, postremo omnes, quos flagitium, egestas, conscius animus
Abbreviated transcription (Latin):
dorẽ. pudicitiã.diuina atq humana ꝓmis¬
cua. nichilpensi atq moderati habere. Oꝑe
p̃ciũ cũ domos uillasq cognoueris imurbiũ mo¬
dũ exedificatas. insere tr̃pla doꝵ que nri maio¬
res religiosissimi mortales fecere. Uerũ illi
delubra dõꝵ pietate. domos suas gła secorabant.
neq uictis quicquã p̃t̃ iniuriȩ licendã er pen
At hi contra ignauissimi homines ꝑsumũ scelas omĩaea
socus adimere que fortissimi uictores reliquerant.
ꝑio uti. Nã qͥd ea memorẽ. que nͥ his qͥ uidere nemini
credibilia st̃. Apͥuatis cõplurib subũsos montes maria
constrata ȩȩ. Quib mͥ uident᷑ ludibrio fuisse diuitiȩ
qͥppe quas honeste habere licebat. abuti ꝑturpitudinẽ
ꝓperabant. S libido stupri. ganȩȩ. cęt̾iq cultꝰ ñ minor
incesserat. uiros muliebria pati. mulieres pudiciciã in
ꝓpatulo habere. uescendi causa t̾ra mariq omĩa ex qͥ¬

Expanded text:
dorem pudicitiam, divina atque humana promisdorem pudicitiam, divina atque humana promiscua, nihil pensi neque moderati habere. opest, cum domos atque villas cognoveris in urbium modum exaedificatas, visere templa deorum, quae nostri maiores, religiosissumi mortales, fecere. Verum illi delubra deorum pietate, domos suas gloria decorabant neque victis quicquam praeter iniuriae licentiam eripiebant. At hi contra, ignavissumi homines, per summum scelus omnia ea sociis adimere, quae fortissumi viri victores reliquerant: perio uti. Nam quid ea memorem, quae nisi iis, qui videre, nemini credibilia sunt: a privatis compluribus subvorsos montis, maria constrata esse? Quibus mihi videntur ludibrio fuisse divitiae: quippe, quas honeste habere licebat, abuti per turpitudinem properabant. Sed lubido stupri, ganeae ceterique cultus non minor incesserat: viri muliebria pati, mulieres pudicitiam in propatulo habere; vescendi causa terra marique omnia exqui
Abbreviated transcription (Latin):
meiues facinora facere. Huc accedebat
qđ l silla exercitũ quẽ inasya ductauerat q̃ sibi
fidũ facer&e̾. contra morẽ maiorũ lixuriose ni¬
misq liberalit̃ habuerat. Loca amena. uolup¬
tuaria facile inotio feroces militũ animos
molliuerant. Ibi pͥmũ insueuit exercitꝰ ppłi .r.
amare. potare. signa. tabulas pictas. uasa ce¬
lata mirari. ea pͥuatĩ ⁊ publibe rapere. delubra
spoliare. sacra ꝓfanaq omia polluere. Igit᷑
bimilites pꝰꝗ uictoriã adeptist̃: nichil reliqui
uictis fecere. Quippe scđȩ res sapientiũ ami¬
mos fatigant. nedũ illi corruptis morib uicto¬
riȩ optẽꝑarent. Postꝗ diuitie honori ȩ̃ȩ ceꝑe.¬
& eas gła. ĩꝑiũ. potencia sequebat᷑. hebescere uirtꝰ
pauꝑtas ꝓbro haberi. in nocentia ꝓ maliuolentia
duci cepit. Igit᷑ ex diuiciis tuuenute luxuria
atq auaricia cũ suꝑbia inuasere. rapers con
sumere. sua pariupendere. aliena cuꝑe. pu¬

Expanded text:
in civis facinora facere. Huc accedebat, in civis facinora facere. Huc accedebat, quod L. Sulla exercitum, quem in Asia ductaverat, quo sibi fidum faceret, contra morem maiorum lmisque liberaliter habuerat. Loca amoena, voluptaria facile in otio feroces militum animos molliverant. Ibi primum insuevit exercitus populi R. amare, potare, signa, tabulas pictas, vasa caelata mirari, ea privatim ac publice rapere, delubra spoliare, sacra profanaque omnia polluere. Igitur hi milites, postquam victoriam adepti sunt, nihil reliqui victis fecere. Quippe secundae res sapientium animos fatigant, ne illi, corruptis moribus, victoriae temperarent. Postquam divitiae honori esse coe eas gloria, imperium, potentia sequebatur? hebescere virtus, paupertas probro haberi, innocentia pro malevolentia duci coepit: igitur ex divitiis iuventutem, luxuria atque avaritia cum superbia invasere. Rapere, csumere, sua parvi pendere aliena cupere, pu
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ. ꝓbitatẽ. ceterasq uixtͦutes bonas subutit.
ꝓ his suꝑbiã. crudelitatẽ. deos neglegere. omĩa ue¬
ex cõmodo estimare. magisq uultũ quã uggeniu
bonũ habere. Hec pͥmũ paulatĩ crescere. int̾dũ
umdicari. Post ubi contagiũ quasi pestilentia in¬
uasit. cinitas ĩmutata. ĩꝑiũ exiustissimo atq
optimo crudele atq intolerandũ factũ est.
S pͥmo magis ãbitio quã auaritia animos hominũ
exercebat. qđ tam̃ uiciũ ꝓpius uirtuti erat.
Nã głam. honorẽ. ĩꝑiũ bonus ugnauꝰ eque sibi ex¬
optabant. S ille uera ina nitit᷑. huic qr bonȩ ar¬
tes desunt. dolis atq fallaciis contendit. uari¬
tia pecuniȩ studiũ hab&. quã nemo sapiens concu¬
piuit. Ea qͣsi uenenis malis imbuta. corpus
animũq uirilẽ effeminat. Sẽꝑ infinita. insa¬
ciabilis est. neq copia neq inopĩa minuitur.
destiã uictores habere. feda erudebaqs

Expanded text:
fidem probitatem que ceteras que artes bonas subvertit; fidem probitatem que ceteras que artes bonas subvertit; pro hiis superbiam, crudelitatem, Deum negligere, omnia veex commodo aestumare, magisque voltum quam ingenium bonum habere. haec primo paulatim crescere, interdum vindicari; post ubi contagio quasi pestilentia invasit, civitas inmutata, imperium ex iustissumo atque optumo crudele intol primo magis ambitio quam avaritia animos eorum exercuit: quod tamen vitium propius virtuti erat.Nam gloriam, honorem, imperium bonus et ignavus aeque sibi exoptant; sed ille vera via nititur, huic quia bonae artes desunt, dolis atque fallaciis contendit. Avaritia pecuniae studium habet, quam nemo sapiens concupivit: ea quasi venenis malis imbuta corpus animumque virilem effeminat, semper infinita, insatiabilis est, neque copia neque inopia minuitur. destiam victores habere, foeda crudeliaque
Abbreviated transcription (Latin):
Ouab his artib audatia inbello. ubi pax euenerat.
eqͥtate serẽq publicã curabant. quarũ rerũ ego
maxima documta hec habeo. qđ inbello sepius
uindicatũ est meos qͥ contra imperiũ in hostẽ̾ pug¬
nauerant. qͥq tardius reuocati plio excesserant. qua
ꝗsigna relinquere. aut pulsi loco cedere ausi erant.
In pace uͦ qđ beneficiis magis quã metu imꝑiũ agita¬
bant. & accepta inniria ignoscere quã ꝑseqͥ malebaũł.
subi labore atq iusticia res.p. creuit. magmi reges
bello domiti. nationes ferȩ appłi ingentes ui subacti
carthago emula imꝑii romani abstirpe interut:
cuneta maria t̾rȩq patebant. seuire fortrina
demiscere omĩa cepit. Quĩ laberes. ꝑicula:
ubias atq aspas res facile tolerauerant
his otiũ. diuitiȩ optandȩ. aliis ouerrmise¬
riȩ ꝑ fuere
Igit᷑ pͥmo pecumȩ demde imꝑi cupido crrun. ea¬
quasi materies om̃iũ maloꝵꝵ. fuere. Nãq auaricia

Expanded text:
Duabus his artibus, audacia in bello; ubi pax evenerat, Duabus his artibus, audacia in bello; ubi pax evenerat, aequitate, seque, remque publicam curabant. Quarum rerum ego maxima documenta haec habco; quod in bello saepius vindicatum est in eos, qui contra imperium in hostem pugnaverant quique tardius revocati proelio excesserant, quam qui signa relinquere aut pulsi loco cedere ausi erant; in pace vero quod beneficiis magis quam metu imperium agitabant et accepta iniuria ignoscere quam persequi malebant. Sed ubi labore atque iustitia res publica crevit, reges magni bello domiti, nationes ferae et populi ingentes vi subacti, Carthago aemula imperi Romani ab stirpe interiit, cuncta maria terraeque patebant, saevire fortuna ac miscere omnia coepit. qui labores, pericula, dubias atque asperas res facile toleraverant, iis otium divitiaeque, optanda alias, oneri miseriaeque fuere. igitur primo pecuniae, deinde imquasi materies omnium malorum fuere. Namque avaricia
Abbreviated transcription (Latin):
ũ copias ppłs .R. parua manu fuderit. quas & urbes
natura munitas pugnando ceꝑit. nisi ea res nos ab
incepto longiꝰ traher&. S ꝓfecto fortuna in omire
dñat᷑. Eafortuna res eunctas ex libidine magis
qua exuero celebrat obscuratq
Atheniensiũ res geste sic̃ ego existimo satis aplȩ mag
ma. ꝑtrarũ orbẽ atheniensiũ facta ꝓmaximis cele
At ppło romano nũꝗ ea copia fuit. qr prudentissimꝰ qͥsq¬
maxime nezotiosus erat. Ingemũ nemo sine corpore
exercebat. Optimꝰ qͥsq facere quã ditere. sua ab aliis
benefacta laudari. quã ipse alioꝵ. narrare malebat.
git᷑ domi miliciȩq boni mores colebantꝰ. concordia
maxima. minima auaritia erat. uis. bonũq aput
eos n legib magis quã natura ualebat. lurgia.
discordias. simultates cũ hostib exercebant. ciues
eũ ciuib de uirtute certabant. In subplicus dc̃ꝵ
magnifici. domi parci. in amicos fideles erant.

Expanded text:
um copias populus Romanus parva manu fuderit, quas urbis um copias populus Romanus parva manu fuderit, quas urbis natura munitas pugnando ceperit, ni ea res longius nos ab incepto traheret. Sed profecto fortuna in omni re dominatur; ea res cunctas ex lubidine magis quam ex vero celebrat obscuratque. Atheniensium res gestae, sicuti ego aesper terrarum orbem Atheniensium facta pro maximis celAt populo rom. numquam ea copia fuit, quia prudentissimus quisque negoriosus maxume erat. ingenium nemo sine corpore exercebat. O ptumus quisque facere, quam dicere; sua ab aliis benefacta laudari, quam ipse aliorum narrare malebat. Igitur domi militiaeave boni mores colebantur: concordia maxuma, minuma avaritia erat: ius bonumque apud eso. non legibus magis, quam natura valebat, iurgia, discordias, simulrates cum hostibus exercebaut: cives cum civibus de virtute certabant. In supplicus Deorum magnifici, domi parci, in amicos fideles erant.
Abbreviated transcription (Latin):
Na regib boni quã mali suspectiores ft̃. seꝑq his aliena uirtꝰ
formidolosa ẽ. S ciuitas incredibile ẽ memoratu. ad epta
libertate qua breui creuerit tanta głȩ cupido in cesserat.
ã pͥmũ iuuentꝰ simulac belli paciens erat. in castris ꝑ
labore & usu miliciã discebat. magis indecoris armis
&militarib ȩquis. quã inscortis atq conuiuus libidinẽ
habebant. Igit᷑ talib uiris ñ labor insolitꝰ. ñ locꝰ ullus
asꝑ aut arduus erat. ñ armatꝰ hostis formidolosus erat.
Uirtꝰ omia domierat. S głȩ maximũ certam̃ int̃ ipsos
erat. Sic se qͥsq hostẽ ferire. murũ ascendere. conspici
dũtale facinꝰ facer& ꝓperabat. Eas diuicias. eã bonam
famã. magnãq nobilitatẽ putabant. auidi laudis. pecu¬
niȩ liberales erant. głam ingentẽ. diuicia honestas
uolebant. Memorare possũ qͥb in locis maximas hosti¬

Expanded text:
Nam regibus boni quam mali suspectiores sunt semperque iis aliena virtus Nam regibus boni quam mali suspectiores sunt semperque iis aliena virtus formidulosa est. Sed civitas incredibile memoratu est, adepta libertate, quantum brevi creverit: tanta cupido gloriae incesserat. Iam primum iuventus, simul ac belli patiens erat, in castris per laborem usum militiae discebat magisque in decoris armis et militaribus equis quam in scortis atque conviviis lubidinem habebant. Igitur talibus viris non labor insolitus, non locus ullus asper aut arduus erat, non armatus hostis formidulosus: virtus omnia domuerat. Sed gloriae maxumum certamen inter ipsos erat: se quisque hostem ferire, murum ascendere, conspici, dum tale facinus faceret, properabat. Eas divitias, eam bonam famam magnamque nobilitatem putabant. Laudis avidi, pecuniae liberales erant, gloriam ingentem, divitias honestas volebant. Memorare possum, quibus in locis maxumas hosti
Abbreviated transcription (Latin):
auxilio ȩ̃ȩ. Nã cet̾i metu ꝑculsi aꝑiculis aberant. At
romani domi militiȩq intenti festinare. parare. aliꝰ¬
aliũ ortari. hostib obinã ire. lib̾ tatẽ. patriã parentesq
armis tegere. P ost ubi ꝑicula uirtute uirtute ꝓpule¬
rant. sociis atq amicis auxilia portabant. magisq
dandis quã accipiendis beneficiis amicicias paraban
nꝑiũ legitimũ nom̃ imꝑi regiũ habebant. delecti
Ib corpus annis infirmũ. ingeniũ sapientia ualidũ
erat .rei .p. consultabant. h uł etate uł curȩ simili¬
tudine patres apellabantur. Postubi regiũ imꝑiũ
Qdđ iicio conseruandȩ libertatis causa atq augen
sumutato more annua imꝑia binosq imꝑatores¬
ibi fecere. Eomͦ posse minime putabant ꝑlicen¬
Sa insolescere humanũ animũ. S ea tẽpestate
cepere se qͥsq magis extollere. magisq ingenium
inpmptu habere

Expanded text:
auxilio esse: nam caeteri metu perculsi a periculis aberant. At auxilio esse: nam caeteri metu perculsi a periculis aberant. At Romani domi militiaeqalium hortari, hostibus obviam ire, libertatem, patriam, parentisque armis tegere. Post, ubi pericula virtute propulerant, sociis atque amicis auxilia portabant magisque dandis quam accipiundis beneficiis amicitias parabant. Imperium legitumum, nomen imperi regium habebant. Delecti, quibus corpus annis infirmum, ingenium sapientia validum erat, rei publicae consultabant; hi vel aetate vel curae similitudine patres appellabantur. Post, ubi regium imperium, quod initio conservandae libertatis atque augenvortit, inmutato more annua imperia binosque imperatores sibi fecere: eo modo minume posse putabant per licentiam insolescere animum humanum. Sed ea tempestate coepere se quisque main promptu habere.
Abbreviated transcription (Latin):
indies ferox inopia rei familiaris. ⁊ conscientia
scelerũ. que utraq his artib auxerat. quas sup̾
memoraui. Incitabant p̃t̃aea corrupti ciuitatis
mores. quos pessima unse mala. luxuria atq
auaricia uexabant. Res ipsa ortari uidetur
qm̃ de morib cuutatis tẽpꝰ ãmonuit supͣ re¬
pet̾e. ac paucis instituta maioꝵ domi militiȩq
ut paulatĩ immitata exp ulcherrima. pessi
rbẽ romã sic̃ ego accepi condidere atq habu
micio troiani. qͥ enea duce ꝓsugi sedib incertis uaga¬
bantur. cũq his ab origines genꝰ hominũ agreste. sine
legib sine imꝑio liberũ atq solutũ. Hi postꝗ inuna
mȩnia conuenere. dispari ingenio. dissimili lingua.
alius alio more iuiuentes. incredibile memoratu est
ogris aucta satis ꝓspera satisq pollens uidebat᷑. sicuti
pleraq mortaliũ habent᷑. inuidia exopulentia orta est.
git᷑ reges ppłiq finitimi bello tẽptare. panci ex amiciᷤᷤ

Expanded text:
animus ferox inopia rei familiaris et conscientia animus ferox inopia rei familiaris et conscientia scelerum, quae utraque iis artibus auxerat, quas supra memoravi. incitabant praeterea corrupti civitatis mores, quos pessuma ac divorsa inter se mala, luxuria atque avaritia, vexabant. Res ipsa hortari videtur, quoniam de moribus civitatis tempus admonuit, supra repetere ac paucis instituta maiorum domi militiaequt paulatim inmutata ex pulcherruma atque oUrbem Romam, sicuti ego accepi, condidere atque habuere initio Troiani, qui Aenea duce profugi sedibus incertis vagabantur, cumque iis Aborigines, genus hominum agreste, sine legibus, sine imperio, liberum atque solutum. hi postquam in una moenia convenere, dispari genere, dissimili lingua, alius alio more viventes, incredibile memoratu est agris aucta, satis prospera, satisque pollens videbatur, sicuti pleraque mortalium habentur, invidia ex opulentia orta est. Igitur reges populique finitimi bello tentare, pauci ex amicis
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ de catilie coniuratione quã uerissime potero
paucis ab soluã. Nã id facinꝰ in pͥmis ego me morabile
existimo sceleris atq ꝑiculi nounate. Decuiꝰ hominis
morib
pauca pͥus explananda st̃. quã iniciũ narrandifaciã.
tutius catilina nobili genere natꝰ. fuit magna ui
animi i corporis. s ingenio malo prauoq. Huic ab
adolescentia bella intestina. cedes. rapinȩ. discordia
ciilis grata fuere. ibiq uiuentutẽ suã exercuit.
Corpꝰ patiens inediȩ. algoris. uigiliȩ. supͣ quã cuquam
credibile est. Animꝰ audax. subdolus. uaruis. euꝰ
lib& rei simulator ac dissimulator. Alieni appeten.
sui ꝓdigus. ardens incupiditatib. satis eloquentiȩ.¬
faru sapientiȩ. Uastus animꝰ in moderata. inere¬
dibilia. nimis alta seꝑ cupiebat. Hunc pꝰ dñationẽ
lutu sllȩ libido maxima inuaserat rerp. capiunde.
neq id qͥb modis assequeret᷑. dũ sibi regnũ parar&
quidꝗ pensi habebat. Agitabat᷑ magis magisq animꝰ

Expanded text:
gitur de Catilinae coniuratione quam verissume potero paucis absolvam; nam id facinus in primis ego memorabile existumo sceleris atque periculi novitate. de quoius hominis moribus pauca prius explananda sunt, quam initium narrandi faciam.L. Catilina, nobili genere natus, fuit magna vi et animi et corporis, sed ingenio malo pravoque. Huic ab adulescentia bella intestina, caedes, rapinae, discordia civilis grata fuere ibique iuventutem suam exercuit. Corpus patiens inediae, algoris, vigiliae supra quam quoiquam credibile est. Animus audax, subdolus, varius, quoius rei lubet simulator ac dissimulator, alieni appetens, sui profusus, ardens in cupiditatibus; satis eloquentiae, sapientiae parum. Vastus animus immoderata, incredibilia, nimis alta semper cupiebat. Hunc post dominationem L. Sullae lubido maxuma invaserat rei publicae capiundae; neque id quibus modis adsequeretur, dum sibi regnum pararet, quicquam pensi habebat. agitabatur magis magisque in dies
Abbreviated transcription (Latin):
freti paucis respondent. hi ẽ salẽ obseuiciã suã anumidis int̃
se alũ putaront. ao numantiȩ cognitꝰ ẽet. neu ũba inimei
ante facta sua ponerent. Deinde utriq curd a egrediunt᷑
Sentꝰ sicũ c̃sulit᷑ factores legatoꝵ. p̃terea senatus magna
pars depuata grae at herbalis dicta c̃tẽ pnere. uigurthȩ
uirtutẽ extollere. laudib gr̃a. uoce. denq om̃ib: mͦbis ꝓalieno sce¬
salis mortẽ seuere iundicandã censebant .S. ex om̃ib: nexime eni¬
lius scaurꝰ homo nobilis ĩpiger factiosus auiđ potentiȩ honoris
diuiciar  cetenꝰ uicia suacallide occultans. Is pꝰ ꝗuidet regis largis¬
onẽ famosã. ĩ pudentẽ q ueritꝰ qđ intalire solet. nepollutalic¬
tia in uidiã accenderet aninũ ac̃ sueta libidone c̃tinuit uicit
sit ut xlega tiregnũ qd micipsa obtinuerat. int̃ iugurtha & atdiꝰs¬
lẽ diuiderent: Cuius legationis pͥnceps suit .l. opimus. homodar
& tũ i senani potens qͥ c̃ sulib: s gracco & a fuluio flacco me

Expanded text:
freti paucis respondent: Hiempsalem ob saevitiam suam ab Numidis interse alium putarent ac Numantiae cognitus esset, neu verba inimici ante facta sua ponerent. Deinde utrique curia egrediuntur. Senatus statim consulitur. Fautores legatorum, praeterea senatus magna pars gratia deprauata Adherbalis dicta contemnere, Iugurthae virtutem extollere laudibus; gratia, voce, denique omnibus modis pro alieno scesalis mortem seuere vindicandam censebant, sed ex omnibus maxime Aemilius Scaurus, homo nobilis impiger factiosus, auidus potentiae honoris divitiarum, ceterum vitia sua callide occultans. Is postquam videt regis largitionem famosam impudentemque, veritus, quod in tali re solet, ne polluta licentia invidiam accenderet, animum a consueta libidine continuit. Vicit  legati regnum, quod Micipsa obtinuerat, inter Iugurtham et Adherbalem dividerent. Cuius legationis princeps fuit L. Opimius, homo clarus et tum in senatu potens, quia consul C. Graccho et M. Fuluio Fl
Abbreviated transcription (Latin):
erat. cunctiaderant. Ceterũ quo
fuga atq formido. lacius cresceret.
diuersi agebant Cotempore iugur¬
tha ꝑcolles seqͥ. tepus aut locum pug¬
nȩ querere qͣ uenturũ hõstem audierat

Expanded text:
erat, cuncti aderant; ceterum, quo fuga atque formido latius cresceret, diuersi agebant. Eo tempore Iugurtha per collis sequi, tempus aut locum pugnae quaerere, qua venturum hostem audierat
Abbreviated transcription (Latin):
popls uissit antea iam infestus nobilitati.
tum uꝰ multus atq ferox instare singulos
mͦ. mͦ uniuersos ledere. dictitare sese con¬
su latum ex uictis illis spolia cȩpisse alia

Expanded text:
puIus iussit, antea iam infestus nobilitati, tum vero multus atque ferox instare; singulos modo, modo uniuersos laedere; dictitare sese consulatum ex victis illis spolia cepisse, alia
Abbreviated transcription (Latin):
plures adherbalẽ sequunt᷑ si illũ alterũ bellomeliores lgit᷑ ui¬
gurthaꝗ maximas copias potest armat Urbes partĩ uĩ alias
uoluntate ĩꝑio suo adiungit . om̃i numdiȩ ĩperare parat
Adherbaltã & silegatos mserat qͥsentũ docerer᷑ detede fris & faoetuns

Expanded text:
plures Adherbalem secuntur, sed illum alterum bello meliores. Igitur Iuplures Adherbalem secuntur, sed illum alterum bello meliores. Igitur Iugurtha quam maximas potest copias armat, urbis partim vi alias voluntate imperio suo adiungit, omni Numidiae imperare parat. Adherbal tametsi Romam legatos miserat, qui senatum docerent de caede fratris et fortun