comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
appellati: Quod etiã ipsũ sine peccati merito nonẽ:
Nam ecũ iustũ geritur bellũ propeccato ec̃ontra¬
rio dimicat᷑ : et omnis uictoria cũ etiã malis prouenit
diumo iudicio uictos humilat uel emendans peccata
uel puniens. testis est homo đi danihel cum incap¬
tiuitate positus peccata suã etpeccata populi sui
confitetur dõ. ethanc ẽẽ causã illius captiuit etispia
dolore testatur Prim a ergo seruitutis causapa¬
catũ ẽ uthõ homini conditionis uinculo subdere t᷑
qđ ñ fit nisidõ iudicante : apud quẽ ñ ẽ iniquitas
& nouit diũsas poenas meris distribuerȩ delin¬
quentiũ Sic̃ aut supenius dñs dic̃ : Omis ꝗ fac̃pa¬
catũ seruus c̃ peccati Ac ꝑ hoc multi quidẽ religio¬
si dominis iniquis ñ tam̃ liberi seruiunt : A quo
enĩ quis deuictus ẽ huic etseruus ceddictus ẽ
utique faeciliu̾s seruitur hominiquã libidini
cũ saeuissimo dominatu. uaftet cordamor talium¬
utalia somittam libido ipsa dominandi: Homi¬

Expanded text:
appellati; quod etiam ipsum sine peccati merito non est. Nam et cum iustum geritur bellum, pro peccato e contrario dimicatur; et omnis uictoria, cum etiam malis prouenit, diuino iudicio uictos humiliat uel emendans peccata uel puniens. Testis est homo Dei Daniel. cum in captiuitate positus peccata sua et peccata populi sui confitetur Deo et hanc esse causam illius captiuitatis pio dolore testatur. Prima ergo seruitutis causa peccatum est. ut homo homini condicionis uinculo subderetur; quod non fit nisi Deo iudicante, aput quem non est iniquitas et nouit diuersas poenas meritis distribuere delinquentium. Sicut autem supernus Dominus dicit: Omnis, qui facit peccatum, seruus est peccati, ac per hoc multi quidem religiosi dominis iniquis, non tamen liberis seruiunt: A quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est. Et utique felicius seruitur homini, quam libidini, cum saeuissimo dominatu uaut alias omittam, libido ipsa dominandi. Homi
Abbreviated transcription (Latin):
Nã id qđ ait idem doctor. quicũq uolunt in xpo
piȩ uiuere ꝑ secutionẽ paciuntur. nullis pu¬
tandũ ẽ decẽ posse temporib. Quia etcũ ab eis
ꝗ foriss̃ non seuientib: uid&ur ẽẽ tranqullitas
& reuera ẽ plurimũ quae consolationis affert

Expanded text:
Nam et id, quod ait idem doctor: Quicumque uolunt in Christo Nam et id, quod ait idem doctor: Quicumque uolunt in Christo pie uiuere, persecutionem patiuntur, nullis putandum est deesse posse temporibus. Quia et cum ab eis, qui foris sunt, non saeuientibus uidetur esse tranquillitas et re uera est plurimumque
Abbreviated transcription (Latin):
uł malitia de prauentur : sic accipiunt potestate
corporaliter affligendi : & ercent eĩ patientia
sitatumodo male sentiendo adũ santur & ercent
eĩ sapientiã .: Ut aut̃ &iã in imici diligantur. xer¬
cent eius beniuolentiã : aut&iã benificientiã
siue sua dibili dactrina cũ eis agatur. siue terribi¬
li disciplina : Ac ꝑhoc diabolus princeps impiȩ
ciuitatis : adũ sus pore grinante in hoc mundo ciui¬
tatẽ dĩ uasa ꝓpria commouendo nihil ei nocore
ꝑmitiitur : Cui ꝓcul dubio etrebus prosperis
consolatio : ut non frangatur aduersis : etrebus
adũ sis &xercitatio : ut non corrumpatur ꝓsperis
ꝑ diuinã ꝓuidentiã procuratur: Atq: ita tẽperat᷑
uttrũq: ab alter utro : ut in psalmo illa uocẽ non aliun¬
de agnoscamus xortam: Secundũ multitu¬
dinẽ dolorũ meorũ incorde meo c̃solationes tuae
iocundauer̃ anima mẽa: Hincẽ & illud aposto¬
li Spegaudentes. in tribulatione pacientes

Expanded text:
el malitia deprauentur, si accipiunt potestatem el malitia deprauentur, si accipiunt potestatem corporaliter adfligendi, exercent eius patientiam; si tantummodo male sentiendo aduersantur, exercent eius sapientiam; ut autem etiam inimici diligantur, exercent eius beneuolentiam aut etiam beneficentiam, siue suadibili doctrina cum eis agatur siue terribili disciplina. Ac per hoc diabolus princeps inpiae ciuitatis aduersus peregrinantem in hoc mundo ciuitatem Dei uasa propria commouendo nihil ei nocere permittitur, cui procul dubio et rebus prosperis consolatio, ut non frangatur aduersis, et rebus aduersis exercitatio, ut non corrumpatur prosperis, r diuinam prouidentiam procuratur, adque ita temperatur utrumque ab alterutro. ut in psalmo illam uocem non aliunde agnoscamus exortam: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo consolationes tuae iucundauerunt animam meam. Hinc est et illud apostoli: Spe gaudentes, in tribulatione patientes.
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsiq reges quorum legib uastabatur ecła dĩ nomi
causa cultores di uerifuerant antea ꝑsecuti.
in nom liberantis mediatoris curre regenus hu¬
manũ hereticos mouit : qui sub uocaloxp̃iano :¬
doctrinae resisterent xp̾iane. Quasi possent
in diffirent̃ sine ulla correptione haberi inciuita¬
tedĩ : sicut ciuitas confusionis indifferent̃ habuit
philo sophas int̃ se diũsa & adũsa sentientes: qui
ergo in ȩcła xp̃i.: morbidũ aliquid prauumq: sapiunt :
si corrati ut sanũ ractũq: sapiant resistunt contuma¬
citer suaq: pestifer & mortifera doginata emen¬
dare nolunt. sed defensare ꝑsistunt: Heretici
fiunt et foras & euntes habentur in & ercentibus ini¬
micis: &iã si quippe ueris illis catholicis mẽbris
xpͥimalo suo prosunt dũ ds̃ utitur & malis bene
et diligentib: eũ omia cooperatur in bonum
Inimici enĩ omnis eđae quo lib& errore cecentur :¬

Expanded text:
ipsique reges, quorum legibus uastabatur ecclesia, ei nipsique reges, quorum legibus uastabatur ecclesia, ei ncausa cultores Dei ueri fuerant antea persecuti. in nomen liberantis Mediatoris currere genus humanum, haereticos mouit, qui sub uocabulo Christiano doctrinae resisterent Christianae, quasi possent indifferenter sine ulla correptione haberi in ciuitate Dei, sicut ciuitas confusionis indifferenter habuit philosophos inter se diuersa et aduersa sentientes. Qui ergo in ecclesia Christi morbidum aliquid prauumque sapiunt, si correpti, ut sanum rectumque sapiant, resistunt contumaciter suaque pestifera et mortifera dogmata emendare nolunt, sed defensare persistunt, haeretici fiunt et foras exeuntes habentur in exercentibus inimicis. Etiam sic quippe ueris illis catholicis membris Christi malo suo prosunt, dum Deus utitur et malis bene et diligentibus eum omnia cooperantur in bonum. Inimici enim omnes ecclesiae, quolibet errore caecentur u
Abbreviated transcription (Latin):
cipi&is uirtute sp̃s scĩ suꝑuenientẽ in uos : eteri¬
tis mihi testes inier usalẽ. & in totã iudea & sa¬
maria : etusq: infines terrae : primũ se abieru¬
salẽ diffudit ecła. Etcũ in iudea atq samana
plurimi credidissent : Et in alias gentessitum
est eis adnuntiantib: euuangeliũ  quo sipse
sic̃ luminaria etaptauerat uerbo eta scende¬
bat spũ sc̃o. Dixerat enĩ eis: Nolite timere
eos quicorpus occidunt: animã aut̃ non poss occi¬
dere: Qui ut frigidi timore nonẽent: igne
caritatis ardebant: Denique non solũ ꝑ ipsos
ꝗeũ etante passionẽ : & post resurractionẽ uiderant
et audierant: uerũ &iã post obitum eorum: ꝑ
posteros eorum : inter horrendas ꝑsecutiones &
uar ios crutiatꝰ. ac funera martrrũ : praedica¬
tũ ẽ toto orbe euangeliũ: contestante dõ signis
ut populigentiũ credentes ineũ ꝗ pro eorũ redemp¬
tione crucifixus ẽ: xpͥi ano amore uenerarent᷑
sanguinẽ martrrum quẽ diabolico furore fuder̃

Expanded text:
uenientem in uos, et eritis mihi testes in Hierusalem et in totam Iudaeam et Samariam et usque in fines terrae, primum se ab Hierusalem diffudit ecclesia, et cum in Iudaea adque Samaria plurimi credidissent, et in alias gentes itum est, eis adnuntiantibus euangelium, quos ipse sicut luminaria et aptauerat uerbo et accenderat Spiritu sancto. Dixerat enim eis: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere. Qui ut frigidi timore non essent, igne caritatis ardebant. Denique non solum per ipsos, qui eum et ante passionem et post resurrectionem uiderant et audierant, uerum etiam post obitum eorum per posteros eorum inter horrendas persecutiones et uarios cruciatus ac funera martyrum praedicatum est toto orbe euangelium, contestante Deo signis muneribus; ut populi gentium credentes in eum, qui pro eorum redemtione crucifixus est, Christiano amore uenerarentur sanguinem martyrum, quem diabolico furore fuderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
resurratione : quid sperare in eternqtate de¬
beamus. &xcepta altitudine sacramenti : quas an¬
guis eĩ in remissione fusus ẽ pacatorum: Con¬
uersatus ẽ in terra qua draginta diebus cũ disci¬
pulis suis : atq ipsis uidentibus ascendit incaelũ
uenientis in eosqui crediderant tunc signũ erat
maximũ et maxime necessarium utunusquis¬
que eorum linguis omniũ gentiũ loqueretur:
Ita significans unitatẽ eđat catholicae ꝑ omsgen¬

Expanded text:
resurrectione quid sperare in aeternitate deresurrectione quid sperare in aeternitate debeamus, excepta altitudine sacramenti, qua sanguis eius in remissionem fusus est peccatorum. Conuersatus est in teiTa quadraginta dies cum discipulis suis adque ipsis uidentibus adscendit in caeluueni. entis in eos qui crediderant tunc signum erat maximum et maxime necessarium, ut unusquisque eorum linguis omnium gentium loqueretur; ita significans unitatem catholicae e
Abbreviated transcription (Latin):
dens quando sanũ gaud& : multi reꝓbi miscetur
bonis &utriquȩ tãqua insagenam euan¬
gelicã colliguntur: Et in hoc mundo tãquã in
mariu triquae inclusi r&ibus. indiscrete natant
don& ꝑueniatur adlitus. ubimali segregentur
Proinde uocẽ nunc agnoscimꝰ eĩ implerẽ quiloq¬
batur in psalmo atq dicebat Adnuntiaui &
locutussũ multiplicati s̃ suꝑ numerum.. Hoc
fitnunc: & quo primũ ꝑ ospͣcursoris sui io han¬
nis : de inde ꝑospropriũ adnuntia uit & locutus
ẽ dicens: Agite poenitentiã ap propinquauit
enĩ regnũ celorũ. Elegit discipulos quos et aplos
nomina uit/
Numilit̃ natos in honoratos in littera tos unquis
e suas passionis impler& dispositũ et ełae suae
tolerando rum malorũ p̃beret exemplũ: Semi¬
nato quantũ ꝑ eĩ oportebat p̃sentiã corporalẽ
scõ euangelio: passusẽ mortuus ẽ & resur r&̃
passione ostendens quid sustinere proueritate

Expanded text:
dens, quando sanum gaudet, multi reprobi miscentur dens, quando sanum gaudet, multi reprobi miscentur bonis et utrique tamquam in sagenam euangelicam colliguntur et in hoc mundo tamquam in mari utrique inclusi retibus indiscrete natant, donec perueniatur ad litus, ubi mali segregentur Proinde uocem nunc agnoscimus eius inpleri, qui loquebatur in psalmo adque dicebat: Adnuntiaui et locutus sum, multiplicati sunt super numerum. Hoc fit nunc, ex quo primum per os praecursoris sui Iohannis, deinde per os proprium adnuntiauit et locutus est dicens: Agite paenitentiam, adpropinquauit enim regnum caelorum. Elegit discipulos, quos et apostolos nominauit, humiliter natos, inhonoratos, inlitteratos, ut, quiet suae passionis inpleret dispositum et ecclesiae suae tolerandorum malorum praeberet exemplum. Seminato, quantum per eius oportebat praesentiam corporalem, sancto euangelio passus est, mortuus est, resurrexit, passione ostendens quid sustinere pro ueritate,
Abbreviated transcription (Latin):
nebrȩo Nam primus eĩ aduentus nondũ des
deratus cunctis gentibus: Nonenĩ quẽ de¬
berent desiderare sciebant inquẽ non credide¬
rant : Tunc &iã scđm septua ginta interp̃tes
quia etipse ꝓph&icus sensus ẽ : uenientq: el&ta
sunt dñi decuntis gentib: Tunc eni uere non
inuenient nisielata dequib: dic̃ apłus : sic̃
elegit nosin ipso: ante mundi consatutionem:
Ipse quippe archit&tus quidix̃ multi uocatipau¬
ci uero elati. non de his ꝗ uocati sic uenerunt :
utde conuiuio ꝓicerentur : sedde el&tis de¬
monstra turus ẽ aedificatã domũ quae nullã
ruinã deinceps formidabit: Nunc aũt quando
& hireplent ecłas quos tã quã in area uentila¬
tio separabit : non appar& tanta gła domus
huius quanta tunc apparebit. quando quisquis
ram cõparat ecła celsitudine. & timorũ sti¬
mulis dolorũ tormentis. labor ũ molestis
temptationũ periculis eruditur. sola spegau¬

Expanded text:
Hebraeo. Nam primus eius aduHebraeo. Nam primus eius aduideratus omnibus gentibus. Non enim quem deberent desiderare, sciebant, in quem non crediderant. Tunc etiam secundum Septuaginta interpretes quia et ipse propheticus sensus est, venient quae electa sunt Domini de cunctis gentibus. Tunc enim vere non venient nisi electa, de quibus dicit Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem . Ipse quippe architectus, qui dixit, Multi vocati, pauci autem electi , non de his ut de conuiuio proicerentur, sed de electis demonstraturus eat aedificatam domum, quae nullam ruinam deinceps formidabit. Nunc autem, quando et hi replent ecclesias, quos tamquam in area uentilatio separabit, non apparet tanta gloria domus huius, quanta tunc apparebit, quando, quisquis ram conparat ecclesia celsitudinem et timorum stimulis, dolorum tormentis, laborum molestiis, tentationum periculis eruditur, sola spe gau
Abbreviated transcription (Latin):
quã ostenditur habuissetam głam : quantũ
habuit tẽpore sdomonis : Immopotius osten¬
ditur primo cessatione ꝓpheciȩ fuisse domus
illius głam deminuta : deinde ipsius gentiscla¬
dib: tantis usq: adultimu & cidiũ qđ factũ ẽ
aro inanis: sicut eaquae supras cõmemorata
testantur: Hac autẽ domus ad nouum ꝑtinens
ꝑ instaurationẽ templi illius significata ẽ:
ꝗaipsa renouatio illius aedificiis significat elo¬
quio ꝓph& ico alterũ testam̃tũ qđ appellatur
nouum. Quodergo ds̃ dix̃ ꝑmemoratum ꝓ¬
ph&am et dabo pace in loco isto ꝑ significan¬
tẽ locũ. ille quieo significatur intellegendus ẽ
Vt quia illo loco instaurato significata ẽ ecła quae
Nisi dabo pacẽ in loco: quẽ significat locus iste:
Qm̃ omĩa significantia suidentur quodammodo
earũ reru quas significant sustinere ꝑsonas
quã domus prioris : ueteris testam̃ti : & tuno
apparebit maior cum de dicabit᷑  Tunc enĩ
ueniet desideratus cunctis gentib sic legitur in

Expanded text:
quam ostenditur habuisse tantam gloriam, quantam habuit tempore Salomonis; immo potius ostenditur primum cessatione prophetiae fuisse domus illius gloriam diminutam, deinde ipsius gentis cladibus tantis usque ad ultimum excidium, quod factum est a Romanis, sicut ea, quae supra sunt commemorata testantur. Haec autem domus ad nouum pertinens per instaurationem templi illius significata est, quia ipsa renouatio illius aedificii significat eloquio prophetico alterum testamentum, quod appellatur nouum. Quod ergo Deus dixit per memoratum prophetam: Et dabo pacem in loco isto, per significantem locum ille, qui eo significatur, intellegendus est; ut, quia illo loco instaurato significata est ecclesia, quae nisi dabo pacem in loco, quem significat locus iste. Quoniam omnia significantia uidentur quodam modo erum, quas significant, sustinere personas; quam domus prioris ueteris testamenti, et tunc apparebit maior cum dedicabitur. Tunc enim ueniet desideratus cunctis gentibus, sicut legitur in
Abbreviated transcription (Latin):
tis intus ꝗ corda pic uiuentiũ. suis ꝑditis morib:
cruciant: qm̃ ꝑ eosblasphematur xp̃ianũ etcatho¬
licũ nom: Quod quanto ẽ carius eis ꝗuolunt pie
uiuere inxp̃o: tanto magis dolent : qđ ꝑma¬
los intus positos fit : ut minus quã piorũ mentes
desiderant diligatur : Ipsi quoq heretici cũ co¬
gitant habere nom : et sacram̃ta xp̃iana : et scri¬
turas et ꝓfessionẽ: magnũ dolorẽ faciunt in
pactorib piorũ .: Quia & multi uolentes eexp̃ia
ni ꝓpt̃ eorum dissensiones haesitare coguntur:
& multi male dici &iã inhus inueniunt materĩa ⁊
blas senandi xp̃ianũ nom: quia & ipsi quo quo
modo xp̃iani appollantur: His atq huius modi
prauis morib: eterroribus hominũ. ꝑ secutio¬
nẽ patiuntur quiuolunt inxp̃o pie uiuere
&iã nullo in festante : neq: uexante corpus illoꝵ:
Paciuntur quippe hanc ꝑsecutionẽ : non in cor¬
porib: sed incordib: unde illa uox est: Scđm
multitudinẽ dolorum meorũ in cordemeo

Expanded text:
orda pie uiuentium suis perditis moribus cruciant; quoniam per eos blasphematur Christianum et catholicum nomen; quod quanto est carius eis, qui uolunt pie uiuere in Christo, tanto magis dolent, quod per malos intus positos fit, ut minus, quam piorum mentes desiderant, diligatur. Ipsi quoque haeretici, cum cogitantur habere nomen et sacramenta Christiana et scripturas et professionem, magnum dolorem faciunt in cordibus piorum; quia et multi uolentes esse Christiani propter eorum dissensiones haesitare coguntur et multi maledici etiam in his inueniunt materiam blasphemandi Christianum nomen, quia et ipsi quoquo modo Christiani appellantur. His adque huius modi prauis moribus et erroribus hominum persecutionem patiuntur, qui uolunt in Christo pie uiuere, etiam nullo infestante neque uexante corpus illorum. Patiuntur quippe hanc persecutionem non in corporibus, sed in cordibus. Unde illa uox est: Secundum multitudinem dolorum meorum in corde meo.
Abbreviated transcription (Latin):
et utiam incipiam illaunius & ueridĩ ope¬
ra ꝑcurrere : propt̃ que isti sibi dumquasi ho¬
neste conantur sacram̃ta tur pissia: & sce¬
lestissima int̃p̃tari : deos multos falsosq
fecerunt : illum dm̃ colimus ꝗuaturis a se¬
creatis: & subsistendi & mouendi: initia. sines

Expanded text:
Et ut iam incipiam illa unius et ueri Dei opera percurrere, propter quae isti sibi, dum quasi honeste conantur sacramenta turpissima et scelestissima interpretari, deos multos falsosque fecerunt: illum Deum colimus, qui naturis a secreatis et subsistendi et movendi initia
Abbreviated transcription (Latin):
cultorisuo quominus eorũ malorũ aggen
premeret̃ sub uenire curasse : sed potius
ut maxime premet᷑ egisse: Nunc dells
malis uideo dicendũ qua e sola istiperpen
nolunt : qualia s̃ fames. morb bella eepo¬
latio captiuitas. trucidatio etsiqua
similia iam in primo libro cõmemorauimus:
Haec enĩ solamali deputant mala: quaem̃
faciunt malos ne cerubescunt int̾bona
quelaudant ipsimali ẽẽ ꝗlaudant: Magis¬
q stomachant᷑ si uillã malã habeant quãsi
uitã : quasi hoc sit hominis maximũ bonũ

Expanded text:
cultori suo, quo minus eorum malorum aggere cultori suo, quo minus eorum malorum aggere premeretur, subuenire curasse, sed potius, ut maxime premeretur, egisse. Nunc de illis malis uideo dicendum, quae sola isti perpeti nolunt, qualia sunt fames morbus, bellum exspoliatio, captiuitas trucidatio, et si qua similia iam in primo libro commemorauimus. Haec enim sola mali deputant mala, quae non faciunt malos; nec erubescunt inter bona, quae laudant, ipsi mali esse qui laudant, magisque stomachantur, si uillam malam habeant, quam si uitam, quasi hoc sit hominis maximum bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
in sua societate tales deossi tumtua tales
homines habere erubuisti: Pro indesiad
beatã ꝑuenire desideras ciuitatẽ: de uita
daemonũ societatẽ: Indigne abhonests
colunt᷑: ꝗ ꝑturpes placant᷑: Sic isti a tua
pietate remoueant̃ purgatione xp̃iana:
quo modo illi atua dignitate remotisunt
notatione censoria. ¶Debonis aut̃ carnaliba
quib: solisi mali ꝑfrui uolunt. et demalis
carnalib quaessola ꝑpeti nolunt: qđ neq¬
bonis in his habeant : quãputant̃ habere isti
de mones potestatẽ : quã quã sihaberem.¬
e potes deberemꝰ potius etiã ista contemnere :
quã ꝓpt̃ ista illos colore: egeos colendo ad
illa quae nob̾ inuident ꝑuenire ñ posse.
tam̃ nec inistis eos hoc ualere qđ hiputant.
ꝗ propt̃ haec eosoli oportere contendunt.
deinceps uidebimus ut hic sit huius uo¬
Iam satis dictum arbitror liser.iii.
Ademorũ malis et animorũ: quae prae¬
cipuae cauenda s̃ nihil deos falsos populo

Expanded text:
in sua societate tales deos, si tu in tua tales in sua societate tales deos, si tu in tua tales homines habere erubuisti. Proinde si ad beatam peruenire desideras ciuitatem, deuita daemonum societatem. Indigne ab honestis coluntur, qui per turpes placantur. Sic isti a tua pietate remoueantur purgatione Christiana, quo modo illi a tua dignitate remoti sunt notatione censoria. De bonis autem carnalibus, quibus solis mali perfrui uolunt, et de malis carnalibus, quae sola perpeti nolunt, quod neque in his habeant quam putantur habere isti daemones potestatem quamquam si haberent, deberemus potius etiam ista contemnere, quam propter ista illos colere et eos colendo ad illa, quae nobis inuident, peruenire non posse, — tamen nec in istis eos hoc ualere, quod hi putant, qui propter haec eos coli oportere contendunt, deinceps uidebimus, ut hic sit huius uoIam satis dictum arbitror de morum malis et animorum, quae praecipue cauenda sunt, nihil deos falsos populo
Abbreviated transcription (Latin):
tuã aduersus immundos sp̃s: qui tuis cer¬
uicib: imposuerant᷑ sacranđa sibi. et cele¬
brandã ignominiã suã: actores craminũ
diuinorũ remanisti abhonorib: tuis: Sup¬
plica dõ uero : utate remoueat illos deos:
ꝗ delectant̃ criminib: suis. seuueris quodg¬
nominiosissimũ ẽ. seu falsis qđ malitiosissimũ
Bbne quod tua histrionib et scaenicis soci¬
etatẽ ciuitatis patere noliusti: Euigila
plenius: nullo modohis artib placat᷑ diuina
maiestas: quib humana dignitas inquinat᷑.
Quoigit᷑ pacto deos ꝗtalib: delectant᷑ obse¬
quis haberi putas innumer ꝯscãrũ caelestiũ
potestatũ : cũ homines ꝑ quos eadẽ agunt᷑
obseꝗa : ñ putasti habendos innumero. qua¬
liũ cũq dusũ romanorũ : In cõparabiliter
suꝑna ẽ ciuitas clarior: ubi uictoria ue¬
ritas: ubi dignitas. scĩ tas: ubi pax felicitas
ubiuita. aet̃nitas : multo minus habet

Expanded text:
tuam aduersus inmundos spiritus, qui tuis certuam aduersus inmundos spiritus, qui tuis ceruicibus inposuerant sacrandam sibi et celebrandam ignominiam suam. Actores criminum diuinorum remouisti ab honoribus tuis: supplica Deo uero, ut a te remoueat illos deos, qui delectantur criminibus suis, seu ueris, quod ignominiosissimum est, seu falsis. quod malitiosissimum. Bene, quod tua sponte histrionibus et scaenicis societatem ciuitatis patere noluisti; euigila plenius! Nullo modo his artibus placatur diuina maiestas, quibus humana dignitas inquinatur. Quo igitur pacto deos, qui talibus delectantur obsequiis, haberi putas in numero sanctarum caelestium potestatum, cum homines, per quos eadem aguntur obsequia, non putasti habendos in numero qualiumcumque ciuium Romanorum? Incomparabiliter superna est ciuitas clarior, ubi uictoria ueritas, ubi dignitas sanctitas, ubi pax felicitas, ubi uita aeternitas. Multo minus habet
Abbreviated transcription (Latin):
mala : cũquerant tẽpora quib ñ sit quie ta
uita: sed potius sec urane quitia: Haec
tibi nũquã nec proterrena patria placu¬
erunt: Nunciã cȩlestẽ arripere : ꝓqua
minimũ laborabis: etinea ueracit̃ sẽꝑq reg¬
nabis: illic enĩ tibi ñ uestalis focus. non lapis
capitolinus. sed ds̃ unus uerus: nec metas
rerũ nec tẽpora ponet: imperiũ sine fine¬
dabit: Noli de osfalsos fallacesq requirere¬
abice potius atq contemne: inuerã emi¬
cans libertatẽ: Nons̃ dii  maligni p̃spr:
quib a et̃na tua felicitas poenaẽ: nonitam
iuno troianis a quib: carnalẽ originem
ducis arces uidet᷑ inuidisseromanas : quã
isti dȩmones quos adhuc deos putas omni
genere hominũ sedes inuidẽt sempitertias
et tu ipsa ñ parua exparte detalib: spir᷑ib:¬
iudicasti: quando ludis eos placasti. etper
quos homines eosdẽ ludos fecisti : in ra¬
mes ẽẽ uoluisti: patere asseris libertatẽ

Expanded text:
mala, cum quaerant tempora, quibus non sit quieta mala, cum quaerant tempora, quibus non sit quieta uita, sed potius secura nequitia. Haec tibi numquam nec pro terrena patria placuerunt. Nunc iam caelestem arripe, pro qua minimum laborabis, et in ea ueraciter semperque regnabis. Illic enim tibi non Vestalis focus, non lapis Capitolinus, sed Deus unus et uerus nec metas rerum nec tempora ponit, Imperium sine fidabit. Noli deos falsos fallacesque requirereabice potius adque contemne in ueram emicans libertatem. Non sunt di, maligni sunt quibus aeterna tua felicitas poena est. Non tam Iuno Troianis, a quibus carnalem originem ducis, arces uidetur inuidisse Romanas, quam isti daemones, quos adhuc deos putas, omni generi hominum sedes inuident sempiternas. Et tu ipsa non parua ex parte de talibus spiritiiudicasti, quando ludis eos placasti et per quos homines eosdem ludos fecisti, infames esse uoluisti. Patere adseri libertatem
Abbreviated transcription (Latin):
larũ scipionũ : fabriciorũ: haec potius
concupisce. haec ab illa turpissima uanitate
et falla cissima dae monũ malignitate discerne
Siquid inte laudabilematu ralit̃ eminet :¬
ñ nisi uera pietate purgat᷑. atq ꝑsicitur:
impietate autem disꝑditur et punitur:
Nunciã elige quidsequaris: ut n inte sedim
dõ uero sine ullo errore lauderis : dunc enĩ
tbi gła popularis affuit. sed occulto iudicio
defuit: exꝑgiscere. dies ẽ : sic̃ experrecta es
in quibdã: dequorũ uirtute perfecta: etꝓ
side uera : etiã passionib gloriamur. Quiusq¬
quaq aduersus potestates inimicissimas
confligentes: easq: fortit̃ moriendo uin¬
centes sanguine nob̵ hanc patriã pepereresuo
adquã patriã teinuitamꝰ: & exhortam̃ : ute ĩ
adiciaris numero ciuiũ: cuius quodam
modo a sylũẽ uerare missio peccatorum
non audias de generos tuos xp̃o xp̃ianis¬
uedetrahentes: &accus antes uel ut tẽpora

Expanded text:
larum Scipionum Fabriciorum; haec potius larum Scipionum Fabriciorum; haec potius concupisce, haec ab illa turpissima uanitate et fallacissima daemonum malignitate discerne. Si quid in te laudabile naturaliter eminet, non nisi uera pietate purgatur adque perficitur, inpietate autem disperditur et punitur. Nunc iam elige quid sequaris, ut non in te, sed in Deo uero sine ullo errore lauderis. Tunc enim tibi gloria popularis adfuit, sed occulto diuinae defuit. Expergiscere, dies est, sicut experrecta es in quibusdam, de quorum uirtute perfecta et pro fide uera etiam passionibus gloriamur, qui usquequaque aduersus potestates inimicissimas confligentes easque fortiter moriendo uincentes sanguine nobis hanc patriam peperere suo. Ad quam patriam te inuitamus et exhortamur, ut eius adiciaris numero ciuium, cuius quodam modo asylum est uera remissio peccatorum. Non audias degeneres tuos Christo Christianisue detrahentes et accusantes uelut tempora
Abbreviated transcription (Latin):
impietatis nocte transferri quaeruntur:
etmurmurant iniqui etingrati : et illo nefa¬
rio sp̃ũ altius obstrictiusq possessi: ꝗa populi
c̃fluunt adecclesias casta celebritate. honesta
utriusq sexus discretione : ubi audiant
quãbene hic ad tẽpꝰ uiuere debeant: ut post
hanc uitã beate sẽꝑq uiuere mereantur.
ubi scã scriptura: iustitiaeq doctrina desu¬
periore loco in conspectu omniũ ꝑsonante :¬
et quifaciunt audiant ad praemiũ : etqui .S.¬
non faciunt. audiant adiudiciũ. Quo etsi
ueniunt quidã taliũ prȩceptorũ inrisores
omnis eorũ petulantia: aut repentina
mutatione. deponit᷑ : aut timore ł pudore
cõprimit᷑ aihilenĩ eis turpe acflagitiosũ
spectandũ: imitandũq: ꝓponit̃: ubidĩ ueri
aut p̃cepta insinuant᷑ : aut miracula narrant᷑
aut dona laudant̃: aut benesicia postulant̃:¬
haec potius concupisce. Gindoles romana
laudabilis. Oprogenies regulorũ scaeuo¬

Expanded text:
inpietatis nocte transferri queruntur inpietatis nocte transferri queruntur et murmurant iniqui et ingrati et illo nefario spiritu altius obstrictiusque possessi, quia populi confluunt ad ecclesiam casta celebritate, honesta utriusque sexus discretione, ubi audiant quam bene hic ad tempus uiuere debeant, ut post hanc uitam beate semperque uiuere mereantur, ubi sancta scriptura iustitiaeque doctrina de superiore loco in conspectu omnium personante et qui faciunt audiant ad praemium, et qui non faciunt audiant ad iudicium. Quo etsi ueniunt quidam talium praeceptorum inrisores, omnis eorum petulantia aut repentina mutatione deponitur, aut timore uel pudore conprimitur. Nihil enim eis turpe ac flagitiosum spectandum imitandumque proponitur, ubi ueri Dei aut praecepta insinuantur aut miracula narrantur, aut dona laudantur aut beneficia postulantHaec potius concupisce o indoles Romana laudabilis o progenies Regulorum Scaeuo
Abbreviated transcription (Latin):
petulantissimã : impurissimã impudentis si¬
mã ne quissimã inmundissimã : cuius aucto¬
res laudanda romanȩ uirtutis indoles
honore priuauit : tribuamouit : agnouit
tur pes fec̃ in fames hanc inquã pudendã :¬
uereq religioni aũ sandas et detestandam.
taliũ numinũ placationẽ. fabulas indeos in le
pudore cebrosas atq criminosas. haec ignominiosa
deorũ facta deorũ facta uel scelerata turpit̃q
cõmissa ł sceleracius turpiusq confictaoculis
eta urib: publicis ciuitas tota discebat. Haec
cõmissa numinib: placere cernebat: eti deo
ñ solũ illis exhibenda : sed sibi quoq imitanda¬
poacredebat: non illud nescio quid uelut bonũ
ethonestũ qđ tã paucis ettam occulte dicebat᷑.
sitam̃ dicebat̃ ut magis ne in notesceret. quã
marũ potestatũ in tartareo iugo etsocietate
poenali erui ꝑxp̃i nom̃ homines: et inlucem
saluberrimȩ pietatis ab illa ꝑniciosissime

Expanded text:
petulantissimam inpurissimam inpudentissipetulantissimam inpurissimam inpudentissimam nequissimam inmundissimam, cuius actores laudanda Romanae uirtutis indoles honore priuauit, tribu mouit, agnouit turpes, fecit infames, hanc, inquam, pudendam ue religioni auersandam et detestandam talium numinum placationem, has fabulas in deos inleecebrosas atque criminosas, haec ignominiosa deorum facta vel scelerate tupiterque commissa, vel sceleratius turpiusque conficta, oculis et auribus publicis civitas tota discebat: haec commissa numinibus placere cernebat; et ideo non solum illis exhibenda, sed sibi quoque imitanda credebat: non illud neset honestum, quod tam paucis et tam occulte dicebatur si tamen dicebatur, ut magis ne innotesceret, quam marum potestatum tartareo iugo et societate poenali erui per Christi nomen homines et in lucem saluberrimae pietatis ab illa perniciosissimae
Abbreviated transcription (Latin):
in t̃cetera sui magistratus officia : sibi florã
matrẽ ludor ũ celebritate placandam:¬
Quiludi tanto de uotius quantꝰ turpiusce¬
lebrari solent: Dicit alio loco iam consul
in extremis periculis ciuitatis etludos per
decẽ dieffactos: neq rẽ ullã quaead placan¬
dos deos ꝑtineret p̃t̃missã : quas iñ satius
erat tales deos irritare tẽperantia quã
placare luxuria eteos honestate etiã
ad inimicitias ꝓuocare : quãtanta defor¬
mitate lenire neq enĩ gruius fuerant
quã lib et crudelissima iinmanitate nocitur
homines ꝓpt̃ quos placabant̃ : quã nocebant
ipsi cũ uitiositate foedissima placarent᷑: quan
doꝗdẽ ura ũ teret᷑ qđ metuebat᷑ acshoste in cor¬
porib: eo modilii c̃ciliabant᷑ quo uirtus de¬
bellaret᷑ inmentib: Qui ñ opponerentur
defensores obpugnatorib: moenium :
nisi prius fierent expugnatores morum
bonorũ: Hanc taliũ num inũ placationẽ

Expanded text:
inter cetera sui magistratus officia sibi Floram inter cetera sui magistratus officia sibi Floram matrem ludorum celebritate placandamqui ludi tanto deuotius, quanto turpius celebrari solent. Dicit alio loco iam consul in extremis periculis ciuitatis, et ludos per decem dies factos, neque rem ullam quae ad placandos deos pertineret praetermissam; quasi non satius erat tales deos inritare temperantia quam placare luxuria, et eos honestate etiam ad inimicitias prouocare quam tanta deformitate lenire. Neque enim grauius fuerant quamlibet crudelissima inmanitate nocituri homines, propter quos placabantur, quam nocebant ipsi, cum uitiositate foedissima placarentur. Quando quidem ut auerteretur quod metuebatur ab hoste in corporibus, eo modo di conciliabantur, quo uirtus debellaretur in mentibus, qui non obponerentur defensores obpugnatoribus moenium, nisi prius fierent expugnatores morum bonorum. Hanc talium numinum placationem
Abbreviated transcription (Latin):
corũ : et artẽ flagitii furtiua intentione
discebant: hominib: nãq uerecundabant᷑ ne
auderent inpudicos gestus orelibero cernere
Sedmulto minusaudebant sacraesi quã uene¬
rabant̃ casto corde dam nare
Hoc tam̃ palã discendũ praebebat᷑ intemplo
ad quod perpetrandũ saltẽ secretũ quaerebat᷑
indomo. Mirũ nimium si ullus ibi erat pudor
mortaliũ : quae humana flagitia non libere
homines commiterent: quae apud de osetiã
instinctune quissimas agitans m̃tes: etinstat
faciendis adulteriis et pascit᷑ factis: niquiȩ¬
tiã sacristalib oblectat᷑: constituens in
templis simulacra dȩ monũ : amans inludis
simulacra uitiorũ : susurrans in occulto
uerba iustinȩ ad decipiendosetiã paucos
bonos. frequentans in aꝑto inuitamenta
nequitiȩ ad possidendos innumerabiles
imalos uĩr grauis. etphilosophus tertullus¬
aedilis futurus: clamat in aurib ciuitatis:

Expanded text:
corum et artem flagitii furtiua intentione corum et artem flagitii furtiua intentione discebant. Hominibus namque uerecundabantur, ne auderent inpudicos gestus ore libero cernere; sed multo minus audebant sacra eius, quam uenerabantur. casto corde damnare. Hoc tamen palam discendum praebebatur in templo, ad quod perpetrandum saltem secretum quaerebatur in domo, mirante nimium, si ullus ibi erat, pudore mortalium, quod humana flagitia non libere homines committerent, quae aput deos etiam instinctu nequissimas agitans mentes et instat faciendis adulteriis et pascitur factis, nisi qui etiam sacris talibus oblectatur, constituens in templis simulacra daemonum, amans in ludis simulacra uitiorum, susurrans in occulto uerba iustitiae ad decipiendos etiam paucos bonos, frequentans in aperto inuitamenta nequitiae ad possidendos innumerabiles malosaedilis futurus clamat in auribus ciuitatis,
Abbreviated transcription (Latin):
Tam quã honesta erubescendassint : & inhonesta
glorianda Sedubi hocnisi indaemonũ tẽplis:
ubinisi infallaciae diuersoriis : illudenĩ fit
ut honestiores qui pauci s̃ capiant᷑: hoc autẽ
neplures quis turpissimi corrigant᷑: ubi
et quando sacrati caelestis audiebant casti
tatis praecepta nescimus: Ante ipsũ tamen
delubrũ: ubi simulacrũ illud lecatũ con¬
spiciebamus: uniũ si undiq confluentes.
ut ubi quisq poterat stantes. lud osꝗa gebant᷑
intentissime spectabamus: intuentes alter¬
nante conspectu. hinc meretriciã põpã illie
uirginẽ deã : Illã supplicit̃ ad orari: anteillã
turpia celebrari: Nonibi pudibundos mi¬
mos nullã uere cundiorẽ scaenicã uidimus
cunta obscenitatis implebantur. officia
Sciebat̃ uirginali numini quidplaceret:
ȩtex hibebat᷑ qđ de tẽplo domũ matrona doc¬
tior reportaret: non nullae pudentiores
auertebant faciem ab impuris motib scaeni¬

Expanded text:
tamquam honesta erubescenda sint et inhonesta tamquam honesta erubescenda sint et inhonesta glorianda. Sed ubi hoc nisi in daemonum templis? ubi nisi in fallaciae deuersoriis? Illud enim fit, ut honestiores, qui pauci sunt, capiantur; hoc autem, ne plures, qui sunt turpissimi, corrigantur. Ubi et qutatis praecepta, nescimus: ante ipsum tamen delubrum, ubi simulacrum illud locatum conspiciebamus, universi undique confluentes, et ubi quisque poterat stantes, ludos qui agebantur intentissimi spectabamus, intuentes alternante conspectu, hinc meretriciam pompam, illinc virginem deam; illam suppliciter adorari, ante illam turpia celebrari; non ibi pudibundos mimos, nullam uerecundiorem scaenicam uidimus; cuncta obscenitatis inplebantur officia. Sciebatur uirginali numini quid placeret, et exhibebatur quod de templo domum matrona doctior reportaret. Nonnullae pudentiores auertebant faciem ab inpuris motibus scaeni
Abbreviated transcription (Latin):
petita ab inprudentib: extorta
bimpudentib auctores se uitȩ
netralib: dare quaedã ꝑhi-¬
bent᷑ bona praecepta demorib:
quib: dã : uelutelectissacratissuis: qđ snta esti
hoc ipso callidior aduertenda ẽtetẽuincenda
malitia spirituũ noxiorũ: Tanta enĩ uis ẽ ꝓbi beui¬
tatis et castitatis ut omnis uel poeneomnis eius
laude moueat̃ humana natura: nec usq adõsit
turpitudine uitiosa: ut totũ amittat sensum
honestatis : Ero inde malignitas claemoniũ. ꝓxbn¬
nisi alicubi sequẽ ad modũ scriptũ in nr̃is lit teris
nouimus trans figuret in angelos lucis ñ implet
negotiũ deceptionis. foris itaq populiscele¬
berrimo strepitu impietas in pura circũ¬
sonat : et in tus paucis castitas simulata utȩ
monat. Prebent᷑ ꝓpatula pudendis et secreta
laudandis. Decus latet: et dedecus patet.
Quod malũ gerit᷑ : om̃s conuocat spectatores
quod bonũ dr̃: uixaliquosinuenit auditores

Expanded text:
petita ab inpudentibus, extorta petita ab inpudentibus, extorta a pudentibus auctores se uitae netralibus dare quaedam bona praecepta de moribus quibusdam uelut electis sacratis suis? Quod si ita est, hoc ipso callidior aduertenda est et conuincenda malitia spirituum noxiorum. Tanta enim uis est probitatis et castitatis, ut omnis uel paene omnis eius laude moueatur humana natura, nec usque adeo sit turpitudine uitiosa, ut totum sensum honestatis amiserit. Proinde malignitas daemonum, nisi alicubi se, quem ad modum scriptum in nostris litteris nouimus, transfiguret in angelos lucis, non inplet negotium deceptionis. Foris itaque populis celeberrimo strepitu inpietas inpura circumsonat, et intus paucis castitas simulata uix sonat; praebentur propatula pudendis et secreta laudandis; decus latet et dedecus patet; quod malum geritur omnes conuocat spectatores, quod bonum dicitur uix aliquos inuenit auditores,
Abbreviated transcription (Latin):
tate noxia corrumpendo eger̃ potiuis ut peri¬
ret: quã ñideo tunc perisse. quisquã ut arbitror
iam dicere audebit: qui adisicessere omnes
adrtis arisq: relictis diiuelut a mici uirtutib:
cũ uitiis hominũ offenderentur. Quia tot
signis extorũ: aguriorũ. uaticinorũ quib se
tã quã praescios futurorũ ad iutoresq prae¬
liorũ iactare iłt cõmendare gestiebant:¬
et conuincunt᷑ fuisse praesentes: quisi uere
abscessisent: mitius romani inbella ciuilia
suis cupiditatib: quã illorũ instigationibus
numinũ et crimina siue ꝓdita siue conficta
ipsis exposcentib : et nisi fierent irascentib:
etiã certis etsstatutis sollemnitatib: consecrata :¬
illis etdicata claruerint: atq ad omniũ oculos
utimitanda ꝓponerent᷑ spectanda proces¬
serint : quidẽ qđ idẽ ipsi dȩmones ꝗ se huius¬
ꝗsuis flagitiis et fac inorib: siue indicatis. siue
simulatis eorũq sibi celebratione¬

Expanded text:
tate noxia corrumpendo egerunt potius, ut peritate noxia corrumpendo egerunt potius, ut periret. Quam non ideo tunc perisse quisquam, ut arbitror, iam dicere audebit, quia \'discessere omnes adytis arisque relictis di\', uelut amici uirtutibus, cum uitiis hominum offenderentur; quia tot signis extorum auguriorum uaticiniorum, quibus se tamquam praescios futurorum adiutoresque proeliorum iactare et commendare gestiebant, conuincuntur fuisse praesentes; qui si uere abscessissent, mitius Romani in bella ciuilia suis cupiditatibus quam illorum instigationibus numinum et crimina, siue prodita siue conficta, ipsis exposcentibus et nisi fieret irascentibus etiam certis et statis sollemnitatibus consecrata illis et dicata claruerint adque ad omnium oculos ut imitanda proponerentur, spectanda processerint: quid est, quod idem ipsi daemones, qui se huiusitentur, qui suis flagitiis et facinoribus, siue indicatis siue simulatis, eorumque sibi celebration
Abbreviated transcription (Latin):
fecisse crederet : et quis quis ñcrederet.
sed tam̃ illos libentissime sibi talia e hibri
cerneret securus imitaret᷑: Nequis itaq:
existimaret in deos conuincia potius
quã eis dignũ aliquid scriptitasse
ubi cũq illos inter sepugnas¬
se pͦete cõmemorarunt.
Ipsi ad decipiendos homi¬
nes poetarũ carmina fir¬
mauer̃ pugnas uidelicet
suas ñ solũ ꝑ segnicos
in eheatro: uerũ etiã ꝑseipsos in cãpohumaniso cu¬
lis exhibentss. Haec dicere compuls sum qm̃ pessi¬
mis morib ciui t̃romanã rem publicã iãntea ꝑdi¬
tã fuisse : nullãq remansisse ante aduentũ dñi
me dubitarunt: quã ꝑditionẽ diis suis ñ impu¬
tant: qui inala transitoria quib boni seuiuant
praecepta : contra ꝑditosmores: Dii uero¬
ipsorũ nullis talib: praeceptis egerint aliquid
cũ suo cultore populo ꝓilla republicane periret angolũ¬
immo eosdẽ mores. uel ut suis exemplis autori¬

Expanded text:
fecisse crederet, et quisquis non crederet, fecisse crederet, et quisquis non crederet, sed tamen illos libentissime sibi talia velle exhiberi cerneret, securus imitaretur. Ne quis itaque existimaret in deos convicia potius, quam eis dignum aliquid scriptitasse, ubicumque illos inter se pugnasse poetae commemorarunt; ipsi ad decipiendos homines poetarum carmina firmaverunt, pugnas videlicet suas non solum per scenicos in theatro, verum etiam per se ipsos in campo humanis oculis exhibentes. 2. Haec dicere compulsi sumus, quoniam pessimis moribus civium Romanam rempublicam jam antea perditam fuisse nullamque remansisse ante aduentum Chrisme dubitarunt. Quam perditionem dis suis non inputant, qui mala transitoria, quibus boni, seu uiuant praecepta contra perditos mores; di ueroipsorum nullis talibus praeceptis egerint aliquid cum suo cultore populo pro illa re publica, ne periretimmo eosdem mores uelut suis exemplis auctori
Abbreviated transcription (Latin):
uetigia quoq uelut hominũ etaequorum.
quanta de illa coflictatione exprimi pote¬
rant inuenerunt. Siergo ueracit̃ int̃se
numina pugnauer̃ iã bella ciuilia excusant᷑¬
finxer̃ quid aliud eger̃ : nisi utsibi romani
bellando ciuilit̃ tã quã deorũ exẽplonullũ
nefas ad mittere uiderent᷑ : ĩam enĩ coe¬
perant bella ciuilia : et aliquodnefandorũ
proeliorũ strages exsecranda p̃cesserant
lam multos mouerat qđ miles ꝗđã dũ oc¬
ciso spolia detraheret. fratrẽ nudato cada¬
uere agnouit: ac detestatus bella ciuilia
seipsũ ibi perimens fraterno corpori
ad uinxit: ut ergo huius tanti mali mini¬
me taederet: sed armorũ scelestorum
magis magisq: ardor incresceret: noxii
tari tales pugnas ciuica trepidaret affectio.
Sed potius humanũ scelus diuino ex cusa¬
ret̃ exẽplo Hac astutia maligni sp̃s: etiã
ludos unde multaiã dixi scenicos sibi
flagitia thetricis canticis atq fabularũ
actionib celebrataẽ : ut quis quiseos talia

Expanded text:
uestigia quoque uelut hominum et equorum, quanta de illa conflictatione exprimi poterant, inuenerunt. Si ergo ueraciter inter se numina pugnauerunt, iam bella ciuilia excusantfinxerunt, quid aliud egerunt, nisi ut sibi Romani bellando ciuiliter tamquam deorum exemplo nullum nefas admittere uiderentur? Iam enim coeperant bella ciuilia, et aliquot nefandorum proeliorum strages exsecranda praecesserat. Iam multos mouerat, quod miles quidam, dum occiso spolia detraheret, fratrem nudato cadauere agnouit ac detestatus bella ciuilia se ipsum ibi perimens fraterno corpori adiunxit. Ut ergo huius tanti mali minime taederet, sed armorum magis magisque ardor incresceret, noxii tari tales pugnas civica trepidaret affectio, sed potius humanum scelus divino excusaretur exemplo. Hac astutia maligni spiritus etiam ludos, unde multa jam dixi, scenicos sibi flagitia theatricis canticis atque fabularum actionibus celebrata, et quisquis eos talia
Abbreviated transcription (Latin):
les st̃ inqua uirtus eirapienua siullacis eet
passionib turbulentis in ferioꝵ aumi partar
passiorub libidicũ sormiditũ ran uenu
luii ce modicetor s quaeigit pari ireii
rat cõposq sapietitiae. qua placeaut dils
ad salle ndũ &decipiendũ tanto acrius untendat

Expanded text:
nales sunt, in qua uirtus et sapientia, si ulla eis esset, nales sunt, in qua uirtus et sapientia, si ulla eis esset, passionibus turbulentis inferiorum animi partium passionibus libidinum formidinum irarum adque huiusce modi ceteris. Quae igitur parest composque sapientiae, qua placeant diis,ad fallendum e
Abbreviated transcription (Latin):
resquattiueritatis sed ad huc merito quaen
potest: utrũ aduitae p̃sentis ꝑtineat in firiua¬
tatem &uam inquibꝰs borus ofsitus huuscemodi
ꝑpetiasserus Sc̃i uõ angeli &sine ira purunt¬
quos accipiunt aeter nadi lege putaendos. ouu
seris sine miserue compassione subueniunt
pertelitantib eis quas diligunt sine timore opi¬
tulantur. & tam istarum tiomnina passionũ
cõsuetudine locutiotus humanȩ dia meos isur
ent᷑ ꝓpt̃ quandã operumi similitudinẽ ñ ppt̃
assectiorium infirmitatẽ: sc̃ ipseds sedm̃ senp¬
turas irascitur: nectat̃ ulla passione turbatir
Hocenĩ ubum uindictȩ uisurpaũ effeclis. ñ
illius turbulentus affectus. Quauterĩ descis¬
angelis questione dilata: uid eamusquẽ adno¬
dum dicarit platonici medios daemones iner
deos & liomines c̃seitutos. istis passionũ aestib.
fluctuare Siera m̃te abliis libera eisq douirn
mens eoꝵ idẽ parsanum superior quarato¬

Expanded text:
quam ueritatis. Sed adhuc merito quaeri quam ueritatis. Sed adhuc merito quaeri potest, utrum ad uitae praesentis pertineat infirmitatem etiam in quibusque bonis officiis huiusce modi perpeti affectus, sancti uero angeli et sine ira puquos accipiunt aeterna Dei lege puniendos, et miseris sine miseriae compassione subveniant, et periclitantibus eis quos diligunt, sine timore opitulentur; et tamen istarum nomina passionum consuetudine locutionis humanae etiam in eos usur, propter quamdam operum similitudinem, non propter affectionum infirmitatem: sicut ipse Deus secundum Scripturas irascitur, nec tamen ulla passione turbatur. Hoc enim verbum vindictae usurpavit effectus, non illius turbulentus affectus. CAPUT VI.-- Quiangelis quaestione dilata uideamus quem ad modum dicant Platonici medios daemones inter deos et homines constitutos istis passionum aestibus fluctuare. Si enim mente ab his libera eisque dominamens eorum, id est pars animi superior, qua ratio
Abbreviated transcription (Latin):
qua timore nastagii. longe inelius eihumanius
& pioꝵsensib: ac cõmodatius cicero incaesaris
laude locutus ẽ uluaat:: nulla de uirtutib tius
compassio ⁊ quautiq si possue consubuenire.
compellimur Seruit aut motis isterationi
siuecum indigenti tribuit᷑ : siue cũ ignascit
penitenti hane cicoro locutor egragius nondu¬
bitaũ appellare uirtatẽ: quã saicus interuitia
numerareñ pudet: ꝗ tam̃ ut dacuit liber
&ipatete nobilissium stoiciexdecretis genonis.
& uysypoi quihuius
liuiusceinodi passiones et ĩ animũ sapientis
mittunt quẽ uitiis oituli liheruee uolut
Vnde sit consequens: ut hacc ipsa nonpiuent
uitia quando sapienti sic accidunt ut errau¬
turem mentis rationemq: nihil possint
una sit eadeinqsententia peripatheticoru
uł eriam platonicorum & ipsorum fricoru
Sedutait tullius uerbicontrouersa iadu
torquet homnes greculos ẽtentionis cupidio añ s

Expanded text:
quam timore naufragii. Longe melius et humanius quam timore naufragii. Longe melius et humanius et piorum sensibus adcommodatius Cicero in Caesaris laude locutus est, ubi ait: \'Nulla de uirtutibus tuisconpassio, qua utique si possumus subuenire conpellimur? Seruit autem motus iste rationisiue cum indigenti tribuitur, siue cum ignoscitur paenitenti. Hanc Cicero locutor egregius non dubitauit appellare uirtutem, quam Stoicos inter uitia numerare non pudet, qui tamen, ut docuit liber Epicteti, nobilissimi Stoici, ex decretis Zenonis et Chrysippi, qui huiusuiusce modi passiones in animum sapientis admittunt, quem uitiis omnibus liberum uolunt. Unde fit consequens, ut haec ipsa non putent uitia, quando sapienti sic accidunt, ut contra uirtutem mentis rationemque nihil possint, et una sit eademque sententia Peripateticorum uel etiam Platonicorum et ipsorum Stoicorum, sed, ut ait Tullius, uerbi controuersia iam diu torqueat homines Graeculos contentionis cupidiores
Abbreviated transcription (Latin):
animi partib inse cantra rationẽ p̃ualere ꝑ¬
sentiendo & potius resisterdo regnũ iurtutis
exerc& lalem destribit &uã uirgilius a euean
ubiait: Adensimmota manet. lacrimȩ uoluunt
ter ostendere : quid deistis passiotib: doc eat seri¬
ptura diuina. quaxp̃iana eruditio continetur.
Dõ quippeillã ipsã iñtẽ subicimus regendam:
&uiuandã uentiq passionesita moderandas
atq frenandas. ut inusum iusticaaconũtant᷑
Denique sundisciplina nr̃a m̃tã quaeritur. ut rũ
pius animus isãscat᷑. sed quare irascat᷑ neutrũ
sit tristis sed unde sit tristis : necutrã ti meat
sed quid eieat: irasci eñ peccanti ut corrigat᷑ :
õtristari ꝓafflicto ut liberet᷑ : timere peridi
tassa nepereat inescio utrum quisquõ : anac¬
siderationerep̃bendat: nane miseri cordiã
stoicorum ẽ solere culpare: sel quanto honiestius
ille stoicus nã ꝑturbaretur hominis liberandi.

Expanded text:
animi partibus, in se contra rationem praeualere panimi partibus, in se contra rationem praeualere pnsentiendo, sed potius resistendo regnum virtutis exercet. Talem describit etiam Virgilius Aeneam, ubi ait: Mens immota manet, lacrymae volvuntur ter ostendere, quid de istis passionibus doceat Scriptura divina, qua christiana eruditio continetur. Deo quippe illam ipsam mentem subjicit regendam et juvandam, mentique passiones ita moderandas atque frenandas, ut in usus justitiae convertantur. Denique in disciplina nostra non tam quaeritur utrum pius animus irascatur, sed quare irascatur; nec utrum sit tristis, sed unde sit tristis; nec utrum timeat, sed quid timeat. Irasci enim peccanti, ut corrigatur; constristari pro afflicto, ut liberetur; tanti ne pereat, nescio utrum quisquam sana consideratione reprehendat. Nam et misericordiam Stoicorum est solere culpare; sed quanto honestius ille Stoicus misericordia perturbaretur hominis liberandi