comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
formã di suã: scd̾̃m formã serui ñ suã. Cũ enĩ dicit
ñ est mea s eiꝰ qͥ me misit: ad ipsũ ũbũ nosfacit re¬
currere. Doctͥna enĩ patͥs ẽ ẜ ũbũ patris: qͥẽ unicꝰ
filiꝰ. Ed sibi ꝙ illud uult qͥ in me credit. ñ inme cre¬
biq adu̾sũ potest intelligi. Qͥ in me credit inqͥt.
ñ in me credit. s in eũ qͥ me misit. Nisi ita intelli¬
gas. qͥ in me eredit ñ in hoc qd uidiͦt credit. ne sit
spes nr̃a increat᷑a. s in illo qͥ suscepit creat᷑am. In
qͣ humanis ocłis apparerq. ac sic adse equalem pa¬
tri contẽplandũ. ꝑfidẽ corda mundarꝙ. Id̾oq ad
patr̃e referens intentionẽ credentiũ .&. dicens
n̾mme credit s in eũ qͥme misit. N utiq se apa-¬
tre idẽ abillo qͥ eũ misit uoluit seꝑari. s ut sic in
eũ credẽt᷑. qͦmͦ inpatrẽ cui equalis ẽ. Qd̾ aꝑte alio
loco dic̃ credite indm. ꝙ in me credite. idẽ sic̃ cre¬
ditis indm sic & in me: qͥa ego & pat̾ unꝰ ds. Sic̃

Expanded text:
i suam, secundum formam serui non suam? cum enim dicit: non est mea, sed eius qui misit me, ad ipsum uerbum nos facit recurrere; doctrina enim patris. est uerbum patris, qui est unicus filius. quid sibi et illud uult: qui in me credit, non in me crebique adversum potest intelligi? Qui in me credit, inquit, non in me credit, sed in eum qui me misit, nisi ita intelligas: Qui in me credit, non in hoc quod videt credit, ne sit spes nostra in creatura, sed in illo qui suscepit creaturam, in qua humanis oculis appareret, ac sic ad se aequalem Patri contemplandum, per fidem cpatrem referens intentionem credentium et dicens: non in me credit, sed in eum qui me misit, non utique se a patre, id est ab illo qui eum misit, uoluit separari, sed ut sic in eum crederetur, quomodo in patrem, cui aequalis est. quod aperte alio loco dicit: credite in deum, et in me credite, id est "sicut creditis in deum, sic et in me, quia ego et pater unus deus". sicut
Abbreviated transcription (Latin):
cabit. Qd̃ exconsequentib apartet ita dictũ: ac
si dicet. ego ñ udicabo. s u̾bu patris uidicabit. Uerbũ
aut̃ patris est ipse filiꝰ qi. Siccine intelligendũ ẽ ego
ñ iudicabo. s ego iudicabo ͦ. Qmͦ istud potest ẽeᷤᷤ ue¬
rũ. nͥ ita ego scilicet ñ uidicabo expotestate huma¬
na. qr filius hõĩs sũ. s ego udicabo expotestate
u̾bi. qm̃ filiꝰ dĩ sũ : Aut si contͣria ꝙ repugnantia

Expanded text:
cabit. quod ex consequentibus apparet ita dictum, ac si diceret: "ego non iudicabo, sed uerbum patris iudicabit." uerbum autem patris est ipse filius dei. sicine intellegendum est: "ego non iudicabo, sed iudicabo"? quomodo istud potest esse uerum nisi ita: negoego scilicet non iudicabo ex potestate humana, quia filius hominis sum, sed ego iudicabo ex potestate uerbi, quoniam filius dei sum." aut si contraria et repu
Abbreviated transcription (Latin):
b̾et. genuisse ẽ. ut e̾et. N enĩ sicut creat᷑a. ita dĩ filiꝰ
ante in carnationẽ & assũptionẽ creat᷑e ungenit᷑
ꝑ qu̾e facta s̃ om̃ia. Aliud ẽ ꝙ aliud habet. s hoc ip
capiendũ sit idoneus: uͥ ait. sic̃ habet pat̾ uitã in
semet ipso: ita dedit filio hab̾e uit̾a insemet ipso.
Neq enĩ iam existenti & uit̾a n̾ habent: dedit ut habe¬
ret uit̾a insemet ipso. c̃ eo ipso qd̾ ẽ. uita sit. hoc ẽ
gͦ dedit filio hab̾e uit̾a insemet ipso: genuit filiũ
e̾e ᷤ incõmutabilẽ uit̾ã: qd̾ ẽ uita et̃na. Cũ gͦ u̾bum
dĩ sit filiꝰ dr. ꝙ filiꝰ di sit uerꝰ as ꝙ uita et̾na. sic̾ in

Expanded text:
ta Dei Filius ante incarnationem et assumptionem creaturae, unigenitus per quem facta sunt omnia, aliud est et aliud habet: sed hoc ipcapiendum sit idoneus, ubi ait: Sicut habet Pater vitam in semetipso, ita dedit Filio habere vitam in semetipso: neque enim jam existenti et vitam non habenti dedit ut haberet vitam in semetipso, cum eo ipso quod est vita sit. Hoc est ergo, Dedit Filio habere vitam in semetipso, Genuit Filium esse incommutabilem vitam, quod est vita aeterna. Cum ergo Verbum Dei sit Filius Dei, et Filius Dei si
Abbreviated transcription (Latin):
datũ ei dedit qͥd dicat ꝙ qͥd loquat᷑. Pat̃ utiq uidicat.
cuiꝰ t̾bũ ẽ qd̾ locutꝰ ẽ filiꝰ. atq ipsũ uerbũ patris id̾e¬
est ipse est filius. N enĩ aliud est mandatũ patris:
aliud uerbũ patͥs. Nã u̾bũ patͥs. hoc appellaũ ꝙ mã¬
datũ. Hideamꝰ gͦ ne forte qd̾ ait. ego ñ ex me locui¬
tꝰ sũ. hoc intelligi uoluerit: ego ñ ex me natus.
Si enĩ u̾bũ patͥs loqͥt᷑. se ipsũ loqͥt᷑:. Iͥa ipse ẽ u̾bum
patͥs. Plerũq enĩ dic̃ aedit mͥ pat̃. in qͦuult intes

Expanded text:
icat, cujus Verbum est quod locutus est Filius, atque ipsum Verbum Patris, idem ipse est Filius. Non enim aliud est mandatum Patris, aliud verbum Patris: nam verbum Patris hoc appellavit et mandatum. Videamus ergo ne forte quod ait, Ego non ex me locutus sum, hoc intelligi voluerit: Ego non ex me natus sum: si enim Verbum Patris loquitur, seipsum loquitur, quia ipse est Verbum Patris. Plerumque enim dicit, Dedit m
Abbreviated transcription (Latin):
in consuetudine humana ñ inueniat᷑. qͥa utiq
hoĩb locu̾t᷑. scd̃m formã dĩ dictũ ẽ. ante om̃s col¬
les genuit me. idẽ ante õs altitudines creat᷑arũ:
uiarũ suaru̾: Qͥ a scd̾m formã dĩ dyc ego su̾ ueritas.
ꝙ scd̾m formã serui ego sũ uia. Qͥ a enĩ ipse ẽ pri¬
mogenitꝰ amortuis. it̃ fecit eccłe sue ad regnũ đi.

Expanded text:
in consuetudine humana non inueniatur, quia utique hominibus locuntur. Secundum formam dei dictum est: ante omnes colles genuit me, id est ante omnes altitudines creaturarum, uiarum suarum, quia secundum formam dei dixit: ego sum ueritas, secundum formam serui: ego sum uia. quia enim ipse est primogenitus a mortuis, iter fecit ecclesiae suae ad regnum dei,
Abbreviated transcription (Latin):
De his qui cotidie. & his qui ꝑraro commu¬
sacramentoꝵ in diu̾sis locis docet fidĩ nͥ obe̾e̾. ex libro pͥmo¬
lebratione pasche obseruatio sabbati & lunȩ. & de quadra¬
gesima uł de consonantia pestcecostes cũ die legis date. ex
libro sedo adeundem ianuariũ.
paginis euuangelicis sortes legunt. ex eodẽ libro. exx¬

Expanded text:
De his qui cotidie et his qui perraro commusacramentorum in diuersis locis fidei non obesse. CXVIII. 13lebratione Paschae observatio Sabbati et Lunae, et de Quadragesima, vel de consonantia Pentecoste cum die legis datae, ex libro secundo ad eumdem Januarium. paginis Evangelicis sortes legunt, ex eodem libro
Abbreviated transcription (Latin):
uant̾e. quã ñ crederent esse homines cũ ipsa uere
sũmeq sit: cetera nasci. occidere. fluere. labi. & tam̃
in quantũ sunt ab illo eterno d̾o ꝑ eius ueritatẽ
fabricata constare: in quib animã tantũ rationa¬
li & intellectuali datam. ut eius et̾nitatis contem

Expanded text:
uantem, quam non crederent esse homines, cum ipsa uere uantem, quam non crederent esse homines, cum ipsa uere summeque sit; cetera nasci, occidere, fluere, labi, et tamen in quantum sunt ab illo aeterno deo per eius ueritatem fabricata constare; in quibus animae tantum rationali et intellectuali datum, ut eius aeternitatis contem
Abbreviated transcription (Latin):
identissime dixerim pace hoꝵ om̃iũ qui eoꝵ
libros ꝑuicaciter diligunt: xp̃ianis tẽꝑib
quȩ nam religio porissimũ tenenda sit. &
quȩ adueritatem ac beatitudin̾ẽ uia. ñ esse dubi¬
tandũ. Sienĩ plato ipse uiueret. & me int̾rogant̾ẽ
ñ asꝑnaret᷑. uł potius siquis eius discipłs eo ipso
tempore quo uiuebat. cũ sibi ab illo ꝑsuaderetur.
non corꝑeis oculis semper pura m̃te ueritatem
uideri. Cui quecũq anima inhesisset eã beatã si¬
eri atq perfectam. ad quam percipiendã nichil
magis impedire quã uita libidinib deditã: &
falsas miagines rerũ sensibiliũ. quȩ nob̾ ad hoc
sensibili mundo ꝑ corpꝰ impresse. uarias opinioneᷤ
erroresq generarent. Quam obrem sanandũ esse
amimũ adintuendã incõmutabilẽ rerũ formã
& eodẽ mͦ semper habentem atq undiq sui simi¬
lem pulchritudinẽ. nec distentã locis nec tẽpore¬
uariatam. s unum atq idem omni ex parte ser¬

Expanded text:
identissime dixerim pace horum omnium, qui eorum libros peruicaciter diligunt, christianis temporibus quaenam religio potissimum tenenda sit et quae ad ueritatem ac beatitudinem uia non esse dubitandum. si enim Plato ipse uiueret et me interrogantem non aspernaretur, uel potius si quis eius discipulus eo ipso tempore quo uiuebat, cum sibi ab illo persuaderetur non corporeis oculis, sed pura mente ueritatem uideri; cui quaecumque anima inhaesisset, eam beatam fieri atque perfectam; ad quam percipiendam nihil magis impedire quam uitam libidinibus deditam et falsas imagines rerum sensibilium, quae nobis ab hoc sensibili mundo per corpus impressae uarias opiniones erroresque generarent; quanimum ad intuendam incommutabilem rerum formam, et eodem modo semper se habentem, atque undique sui similem pulchritudinem, nec distentam locis, nec teuariatam, sed unum atque idem omni ex parte ser
Abbreviated transcription (Latin):
toleranda tam̃ erant. donec om̃ia c̃ illo ageres qͥb talia
sanari solent: quatomagis ẽ eabona p̾cesser̃ qͤtamqũa
pignora nos debent ad post̾iora toleranda constͥnge
etiã ꝗͣ ñ dum ꝓpt̾ suabona diligimꝰ. Cogitamꝰ enĩ

Expanded text:
toleranda tamen erant, donec omnia cum illo ageres, quibus talia toleranda tamen erant, donec omnia cum illo ageres, quibus talia sanari solent; quanto magis, cum ea bona praecesserunt, quae tamquam pignera nos debent ad posteriora toleranda constringeretiam quem nondum propter sua bona diligimus. cogitamus enim,
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ delectatione adqͥescamꝰ ꝑ caritatis tolerantiã ꝑdui¬
cam᷑. Ait enĩ. Nẽ opꝰ sanis medicꝰ: s egrotantib. Idõq¬
si ꝓpt̃ xͥ caritat̾e etiã eũ qͥ om̃i ex parte fortassis egro¬
dã eiꝰ saucia in pͥmo ingressu amieitie ñ potuimꝰ sus¬
tinere . ꝙ qd̾ ẽ gͣuius cũ offensione animi detoto ho¬
mine ausi sumꝰ temerariã p̃udiciĩ ferre sententiã.
ñtim̃tes qd̾ dictũ ẽ nolite iudicare ne iudicemini:
& in qua mensura mensi fueritis. in ea remetiet᷑ utob̾: Se¬
pe aut̃ illa qͦbona sunt pͥus apparent. inqͥb etiã teme¬
rariũ beniuolentie iudiciũ cauendũ ẽ: ne c̃ totũ bonũ
putaueris. ea q̃ pꝰea mala apparuer int. securũ ꝙ in para¬
tã te inueniant & gͣuius offendant: ut eũ qu̾e te nere
dilexeras acer biiis oderis qd̾ nefas ẽ. Qetiã sinulla eiꝰ bo
p̃cedent : hec qͦ pꝰ apparuerant mala pͥus eminerent.

Expanded text:
quorum delectatione acquiescamus, per charitatis tolerantiam perduquorum delectatione acquiescamus, per charitatis tolerantiam perducamur. Ait enim: Non est opus sanis medicus, sti caritatem etiam eum qui omni ex parte fortassis aegroaedam eius saucia in primo ingressu amicitiae non potuimus sustinere et, quod est grauius, cum offensione animi de toto homine ausi sumus temerariam praeiudicii ferre sententiam, non timentes quod dictum est: nolite iudicare, ne iudicemini, et: qua mensura mensi fueritis, remetietur nobis. saepe autem illa quae bona sunt prius apparent; in quibus etiam temerarium beniuolentiae iudicium cauendum est, ne, cum totum bonum putaueris, ea quae postea mala apparuerint securum et imparatum te inueniant et grauius offendant, ut eum quem temere dilexeras, acerbius oderis. quod nefas est, quia etiam si nulla eius bona praecederent et haec quae post apparuerant mala prius eminerent,
Abbreviated transcription (Latin):
da sententia ẽ: ꝙ neno nͥ ꝑ amicitiã cognoscit . ꝙ id̾o
amicoꝵ mala firmiꝰ sustinemꝰ: qͥabona eoꝵ nos delec¬
tant ꝙ tenent. Nullius itaq repudie̾nda ẽ amreitia
sese ingerentis adamicitiã copulandã: ñ ut stat̃ reci¬
piat᷑. s ut recipiendus optet᷑. atq ita tͣctet᷑ ut recipi
possit. Illũ enĩ receptũ in amicitiã possumꝰ dic̃e: c̃ni
om̃ia nr̃a consilia refundere audemꝰ. ꝙsi qͥsqu̾a ẽ.
descendendũ ẽ adeũ : ꝙ offerendũ ali quadã comitate
ꝙ sumissione animi. qd̾ ꝑse ipse ñ audet. Sane ꝗͣuis rariꝰ¬
tam̃ aliquotiens accidit.: ⁊ it eiꝰ qũe uolumꝰ in amiciti¬
ã reciꝑe. pͥiis nob̾ in notescant mala ꝗͣbona. qͥb
offensi & quodamͦ reꝑcussi relinqͥmꝰ eũ: ꝙ adbo¬
noꝵ eius qͦforte occultiora sunt indagationẽ ñ ꝑue
tatores suos ut eiꝰ in fi̾ma tolera᷑mꝰ: ut ad qͤdam sana in

Expanded text:
da sententia est, et nemo nisi per amicitiam cognoscitur. Et ideo da sententia est, et nemo nisi per amicitiam cognoscitur. Et ideo amicorum mala firmius sustinemus, quia bona eorum nos delectant et tenent. Nullius itaque repudianda est amicitia sese ingerentis ad amicitiam copulandam, non ut statim recipiatur, sed ut recipiendus optetur, atque ita tractetur ut recipi possit. Illum enim receptum in amicitiam possumus dicere, cui omnia nostra consilia refundere audemus. Et si quisquam est, descendendum est ad eum, et offerendum illi quadam comitate et submissione animi, qtamen aliquoties accidit, ut ejus quem volumus in amicitiam recipere, priunobis innotescant mala quam bona, quibus offensi, et quodammodo repercussi, relinquimus eum, et ad bonorum ejus quae forte occultiora sunt indagationem non pertatores suos, ut ejus infirma toleremus, ut ad quaedam sana, in
Abbreviated transcription (Latin):
illud cogitandũ. nullũ e̾ẽᷤ homin̾ẽ qͥ ñ possit habere
aliqͥd bonũ qd̾tu ñ dũ habes. eti ã sil ateat. in qͦ sine du¬
bio possit ẽe suꝑior. qͣ cogitatio ad contundendã ꝙ edo¬
mand̾a̾ suꝑbiã ualet. Ne arbitreris qm̃ tua qͣ dã bona
eminent ꝙ apparent. id̾o alterũ nulla habere qͤlateant:
& fortasse maioris ponderis bona qͥb te suꝑat nescien¬
t̾ẽ. Nenĩ falli nos aut adulatione potiꝰ uti apłs iubet.¬
Non hoc itasdebemꝰ existimare ut ñ existtͣmꝰ. s nos exis¬
timare fingamꝰ. S uere existimemꝰ posse aliqͥd ẽẽ
uidem᷑ suꝑiores e̾eᷤᷤ ñ sit occultũ. Iste cogitationes de¬
pͥmentes suꝑbiã ꝙ augentes car itatẽ. faciunt onera fr̃¬
na in uicẽ ñ solũ eqͦ animo: s etiam libentissime sus¬
tineri. Nullomͦ aut̃ de qͦꝗͣ homine in cognito feren¬

Expanded text:
illud cogitandum, nullum esse hominem, qui non possit habere illud cogitandum, nullum esse hominem, qui non possit habere aliquod bonum, quod tu nondum habes, etsi lateat, in quo sine dubio possit te esse superior. Quae cogitatio ad contundendam et edomandam superbiam valet, ne arbitreris quoniam tua quaedam bona eminent et apparent, ideo alterum nulla habere quae lateant, et fortasse majoris ponderis bona, quibus te superat nescientem. Non enim falli nos, aut adulatione potius uti ApostNon hoc ita debemus existimare, ut non existimemus, sed nos existimare fingamus, sed vere existimemus posse esse aliquid idemur superiores esse, non sit occultum. Istae cogitationes, deprimentes superbiam, et augentes charitatem, faciunt onera fraterna invicem non solum aequo animo, sed etiam libentissime sustineri. Nullo modo autem de quoquam homine incognito feren
Abbreviated transcription (Latin):
bũ caro factũ ẽ ꝙ habitauit in nob̾. ꝙ sine pecc̃o cũ e̾ẽt.
peccata nr̃a suscep̃. ñ attendit sua s nr̃a. Ita & nos li¬
bent̃ ad eiꝰ intationẽ in uic̃e onera nr̃a portemꝰ. Huic
cogitationi accedit. et iã illa cogitatio qͥa ille suscẽp̃ho¬
min̾e: nos aut̃ homines sumꝰ. ꝙ consiqare debemꝰ qd̾
egͥtudinẽ siue animi siue corꝑis ꝗͣ in homi ne alio ui¬
demus. etiã nos hab̾e potuimꝰ aut possumꝰ. Hoc gͦ exi¬
beamꝰ ei cuiꝰ infirmitat̃e portare uolumꝰ. qd̾ abillo nob̾
uellemꝰ exib̾i. si forte nos mea ẽẽ ^ ꝙ ipse ñ eẽt᷑. Ad hoc
ꝑtinet qd̾ ipse apłs ait. Om̃ib om̃ia factꝰ sũ. ut om̃s lu
cri facerẽ: cogitando scilicet meo uitio ꝙiã see̾eᷤ potu¬
isse. unde cupiebat aliu̾ lib̾ari. Compatiendo em̃ potiꝰ
id agebat ñ m̃tiendo sic̾ qͥdã suspicant᷑ ꝙ hi maxime
qͥmendaciis qefendendis quȩ negare ñ poss. ali cuiꝰ rei
magni exempli patrociniũ reqͥrunt. De inde etiam

Expanded text:
bum caro factum est et habitavit in nobis , et sine peccato cum esset, peccata nostra suscepit, non attendit sua, sed nostra: ita et nos libenter ad ejus imitationem invicem onera nostra portemus Huic cogitationi accedit etiam illa cogitatio, quia ille suscepit hominem, nos autem homines sumus et considerare debemus, quod aegritudinem siue animi siue corporis, quam in homine alio uidemus, etiam nos habere potuimus aut possumus. hoc ergo exhibeamus ei cuius infirmitatem portare uolumus, quod ab illo nobis uellemus exhiberi, si forte nos in ea essemus et ipse non esset. ad hoc pertinet quod ipse apostolus ait: omnibcrifacerem . Cogitando scilicet, in eo vitio etiam se esse potuisse, unde cupiebat alium liberari. Compatiendo enim potius id agebat, non mentiendo, sicut quidam suspicantur, et hi maxime, qui mendaciis defendendis quae negare non possunt, alicujus magni exempli patrocinium requirunt. Deinde etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cunbunt sibi: quã si unus tͥstis ee̾t. & alius gaude¬
rꝙ. Si aut̃ adu̾sũ te tͥstes sint. ꝓrsus se colerare ñ
possunt: ꝙ ido in huiꝰmͦi affectionib suscipienda ẽ
aliquantulũ ipsa egritudo. qͥeqͣ uis ꝑte aliũ lib̾ari.
& sic siiscipienda ut ad auxiliũ ñ ad eqͣlitat̾e mise¬
rie ualeat: qũe ad modũ se mnclinat qͥ manũ iacen¬
ti porrigit. ñ enĩ se ꝓieit. ut ãbo iaceant. s in cuis¬
uat tam̃ ut iacent̾e exigat: neq ulla res officio¬
sũ istũ laborem. ad portanda onera alioꝵ facit li¬
bent̃ ĩpendi. nͥ c̃õ cogitamꝰ quanta ꝓ nobis ꝑtule¬
rit añs. Hinc eñi ãmonens ait apłs. Hoc senti¬

Expanded text:
cumbunt sibi, quam si unus tristis esset et alius gaudecumbunt sibi, quam si unus tristis esset et alius gauderet: si autem adversum se tristes sint, prorsus se tolerare non possunt; et ideo in hujusmodi affectionibus susaliquantulum ipsa aegritudo, de qua vis per te alium liberari, et sic suscipienda, ut ad auxilium, non ad aequalitatem miseriae valeat, quemadmodum se inclinat, qui manum jacenti porrigit. Non enim se projicit, ut ambo jaceant, sed incurvat tamen, ut jacentem erigat. Neque ulla res officiosum istum laborem ad portanda onera aliorum facit libenter impendi, nisi cum cogitamus quanta pro nobis tulerit Dominus. Hinc enim admonens ait Apostolus: Hoc senti
Abbreviated transcription (Latin):
ualeamꝰ. Uerbi gr̃a irã frĩs t̾e portabis. cũtu adu̾sꝰ
eũ ñ irasceris: ut rursũ eot̾ẽꝑe qͦte ira p̃ occupaue¬
rit. ille te. lenitate ꝙ tͣnqͥllitate sub port&. hoc exẽ¬
plũ ad id ꝑtin&. cũ diu̾sa sunt onera portantiũ onera
sua. qu̾auissñ sit ipsa infirmitas: in ãbob enĩ ab inui¬
cẽ tra portat᷑. Ad aiu̾sũ aut̃ infirmitatis genꝰ aliud ex¬
emplũ uidendũ ẽ: ueluti siqͥs inse loqͣcitat̾e uicerit.
ꝙ ꝑtinatiã nundũ uicerit. aliꝰ uͦ ad huc loquax s iam
ꝑtinax ñ sit: debet ille huiꝰ loqͣcitatẽ. ꝙ iste illius ꝑtina¬
tiã. donec illud in illo. ꝙ hoc in isto sanet᷑. caritate por-¬
tare. Par qͥppe infirmitas in duob siuno accidat tẽꝑe
tolerare se inuicẽ ñ ualent. c̃ adu̾sũ se intendit᷑. Nã
adũsus alique t̃tiũ. ꝙ duo irati sibi conueniunt ꝙ¬
se tolerant: qu̾aqua nec tolerare se in uicẽ conscla

Expanded text:
ualeamus. uerbi gratia, iram fratris tunc portabis, cum tu aduersus ualeamus. uerbi gratia, iram fratris tunc portabis, cum tu aduersus eum non irasceris, ut rursum eo tempore, quo te ira praeoccupauerit,, ille te lenitate et tranquillitate supportet. hoc exemplum ad id pertinet, cum diuersa sunt onera portantium onera sua, quamuis ipsa non sit infirmitas; in ambobus enim ab inuicem ira portatur. ad diuersum autem infirmitatis genus aliud exemplum uidendum est; ueluti si quis in se loquacitatem uicerit et pertinaciam nondum uicerit, alius uero adhuc loquax, sed iam pertinax non sit, debet ille huius loquacitatem et iste illius pertinaciam, donec illud in illo et hoc in isto sanetur, caritate portare. par quippe infirmitas in duobus si uno accidat tempore, tolerare se inuicem non ualent, cum aduersum se intenditur. nam aduersus aliquem tertium se tolerant, quanquam nec tolerare se invicem dicendi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑueniamꝰ. Si ẽ enĩ decer uis ñ nullitaliũ cognitio¬
nũ studrosi scͥpser̃. c̃fretũ ad insulas tͣnseunt pascuaꝵ
ant̾iorem cer uiee ꝓiecta capd̾ collocet. ꝙ qͥa neces¬
se ẽ unũ ẽeᷤᷤ qͥcetos p̃cedens ñ ante se habeat cui capd̾ incli¬
nꝙ. uicib dicunt᷑ idagere: ut lassatꝰ sui capitis onere
ille qͥ p̃cedit pꝰ om̃s redeat: ꝙ ei succedat cuiꝰ ferebat
capd̾. c̃ipse p̃irꝙ. Ita inuice onera sua portantes fretũ
tͣnseunt. donec ueniant ad t̾re stabilitatẽ. Istã ceruoꝵ
uaturam fortasse intenderit salomon: cũ ait. Ceruus
amicitiȩ ꝙ pullus gr̃arũ tuarũ: conloqͣt᷑ tecũ. Nich̾
enĩ sic ꝓbat amicũ: qu̾e admodũ oneris amici porta¬
to. Nec tam̃ inuic̾e portaremꝰ onera nr̃a. siunũ tẽpus
ẽet infirmitatis ãboꝵ qͥ onera sua sustinent: aut
unũ infirmitatis genus. ẜ diũsa t̾eꝑa ꝙ diu̾sa gen̾a
infirmitatis. faciunt ut onera nr̃a inuicẽ portare

Expanded text:
ueniamus. sicut enim de ceruis nonnulli talium cognitionum studiosi scripserunt, cum fretum ad insulas transeunt pascuorum anteriorem ceruice proiecta caput collocet, et quia necesse est unum esse, qui ceteros praecedens non ante se habeat cui caput inclinet, uicibus dicuntur id agere, ut lassatus sui capitis onere ille qui praecedit post omnes redeat et ei succedat cuius ferebat caput, cum ipse praeiret: ita inuicem onera sua portantes fretum transeunt, donec ueniant ad terrae stabilitatem. istam ceruorum naturam fortasse intenderit Salomon, cum ait: ceruus amicitiae et pullus gratiarum tuarum colloquatur tecum. nihil enim sic probat amicum quemadmodum oneris amici portatio. Nec tamen inuicem portaremus onera nostra, si unum tempus esset infirmitatis amborum, qui onera sua sustinent, aut unum infirmitatis genus; sed diuersa tempora et diuersa genera infirmitatis faciunt, ut onera nostra inuicem portare
Abbreviated transcription (Latin):
trata fuerint. eos ĩpossibilia potuisse miram᷑. Curgͦ de uiditiis
dĩ tã temere udicamꝰ. & diumni oꝑis ordine ut ñ potuerimꝰ uidẽ
festinamꝰ negare. laudantes ꝓuidentiã creatoris ĩ arboꝵ foliis.
& eã ñ putantes e̾eᷤ ĩ reb humanis. nec potiꝰ ĩuestigabilit̾ & la¬
tent̃ ordinẽ rerũ humanarũ currere credimꝰ: que ł ĩ̾mensũ
c̃p̾hend̾e. ł occultũ ĩspic̃e ñ ualemꝰ : S rerũ diuinitꝰ institutarũ
ordines manifesti. ex qͥb conitiant᷑ occulti: feriunt etiã ocu-¬
los impiorum.
Qd̃ in libro eccłastes salomon de hiᷤᷤ¬
qͦ in hac uita bonis malisq sint cõmunia dispu-

Expanded text:
amur. cur ergo de indiciis dei tam temere iudicamus et diuini operis ordinem, ubi non potuerimus uidere, festinamus negare, laudantes prouidentiam creatoris in arborum foliis et eam non putantes esse in rebus humanis, nec potius inuestigabiliter et latenter ordinem rerum humanarum currere credimus, quem uel immensum comprehendere uel occultum inspicere non ualemus? sed rerum diuinitus institutarum ordines, manifesti ex quibus conjiciantur occulti, feriunt etiam oculos impiorum.-- Quid in libro Ecclesiastes Salomon de his in hac vita bonis et malis quae sint communia dispu
Abbreviated transcription (Latin):
solatiũ. Hec atq huiꝰcemodi si cogitar&. ĩfidelis ĩpietas. in
gub̾nandis atq ordinandis reb humanis diuina ꝓuidentiã
ñ negar&: nec ĩ suis tenebrosis & moctiferis uiribꝰ. contra
lum̃ & uitã sapientiȩ ꝑdurara. Illud gͦ attendat homo ĩfi¬
delis. qđ dice ñ potest ab hominib ee institutũ: ne dñm
neg& reb humanis ordinẽ dare. qͥ docuit apicłas. cellas fauoꝵ
t̾a mirabilit̾ ordinare. Ipsi qͥppe homini qͥs dedit ĩ ordinatis
reb offendi: & rerũ odine delectari: Nonne hoc in suȩ na-
tura animȩ ĩuenit. qͦ sibi ipse ñ fecit: Nã quare ordine non
ĩuento ĩ reb humanis đm res humanas gub̾nare n̾ eredit:
nͥ q reb inordinatis. oedinata p̃ponere naturalit̾ nouio : Ergo¬
ne hͦ iudicat ordinationẽ potiꝰ quã ꝑtͣbutionẽ oꝑib c̾uenire
diuinis. & d̾s oedinatũ uiditiũ ñ haba de hominib uniu̾sis.

Expanded text:
solacium. haec atque huius modi si cogitaret infidelis impietas, in solacium. haec atque huius modi si cogitaret infidelis impietas, in gubernandis et ordinandis rebus humanis diuinam prouidentiam non negaret nec in suis tenebrosis et mortiferis uiribus contra lumen et uitam sapientiae perduraret. illud ergo attendat homo infidelis, quod dicere non potest ab hominibus institutum, ne deum neget rebus humanis ordinem dare, qui docuit apiculas cellas fauorum tam mirabiliter ordinare: ipsi quippe homini quis dedit inordinatis rebus offendi et rerum ordine delectari? nonne hoc in suae animae natura inuenit, quam sibi ipse non fecit? nam quare ordine non inuento in rebus humanis deum res humanas gubernare non credit, nisi quia rebus inordinatis ordinatas praeponere naturaliter nouit? ergone homo iudicat ordinationem potius quam perturbationem operibus conuenire diuinis et deus
Abbreviated transcription (Latin):
inc maxime credendũ ẽ qͦd pietas p̾dicat. manifestũ
futurũ eẽ uiditiũ : qi nc̃ uidemꝰ humanas felicitates & clades.
indiscrete bonis & malis uelud sine ullo uidicio eeᷤ c̃munes:
c̃ di iustitia cuiꝰ sic emin& in reb exigius ꝓudentia. nullo mͦ
relinquat sine ullo uiditio passĩ fluitare maiora. Qͥd aut̾e
maiꝰ ẽ. ñ solũ ĩ ista humana uerũ etiã ĩ angłica creat᷑a. ꝗͣ ut
mali iusta miseria puniant᷑. boni uͦ beatitudine ꝑfruant᷑ :
Qͦͣd gͦ nõ malo homini quasi bene ẽ. occulta pena ẽ. felicitas
faisa: Qđ aut̃ homini bono male ẽ. ñ pͣmiũ pietati negat ᷤ.
s ad maiora pͥmia patientia pietatis auget᷑. Itẽ qͦd aliqͣndo
& ĩ hac uita malo homini male ẽ: aut em̃datio ẽ. aut afflictio
peccatoꝵ. Eͥndo autẽ bono homini bene ẽ. ñ ẽ illiꝰ cȩlestis
pat̾ȩ certisimũ gaudiũ: s huiꝰ ꝑicłose ꝑegrinationis qͣlec̃q

Expanded text:
inc maxime credendum est quod pietas praedicat, manifestum futurum esse iudicium, quia nunc uidemus humanas felicitates et clades indiscrete bonis et malis uelut sine ullo iudicio esse communes, cum dei iustitia, cuius sic eminet in rebus exiguis prouidentia, nullo modo relinquat sine ullo iudicio passim fluitare maiora. quid autem maius est non solum in ista humana uerum etiam in angelica creatura, quam ut mali iusta miseria puniantur, boni uero beatitudine perfruantur? quod ergo nunc malo homini quasi bene est, occulta poena est felicitas falsa. quod autem homini bono male est , non praemium pietati negatur, sed ad maiora praemia patientia pietatis augetur. item quod aliquando et in hac uita malo homini male est, aut emendatio est ant afflictio peccatorum. quando autem bono homini bene est, non est illius supernae patriae certissimum gaudium, sed huius periculosae peregrinationis qualecumque
Abbreviated transcription (Latin):
hoꝵ quatuor duo pͥora: noueramꝰ in nob̾. Scimus
enim homines. & oriri. & mori. Duo autẽ reliqua.
idest resuscitari & assumi. uste in nob̾ futura sꝑa¬
mus: quia in illo facta credimꝰ. Itaq in illo. quia id
quod ortũ erat. transit ad et̾nitatẽ: Transiturũ ẽ
& nr̃m. cum fides ꝑuenerit adueritatẽ. Iam enim
credentibꝰ ut in uerbo fidei manerent. & inde ad
ueritat̾e ac ꝑ hoc adeternitat̾e ꝑducti a morte li¬
berarentur. ita loquitur. Simanserttis in uerbo
meo: uere discipłi mei estis. & quasi quererent qͦ
fruc̾tu: secutꝰ ait. Et oognoscetis ueritatẽ. & rursus.
quasi dicerent: quid prodest mortalibꝰ ueritas:
Et ueritas inquit liberauit uos. Unde. nisi amor¬
te: acorruptione. a mutabilitate: Ueritas qͥppe
mmortalis. incorrupta. in cõmutabilis ꝑmanet.
uera autẽ in mortalitas. uera incorruptibilitas¬
ȩterna incõmutabilitas: ipsa ẽ ęternitas

Expanded text:
Horum quatuor duo priora noveramus in nobis, scimus Horum quatuor duo priora noveramus in nobis, scimus enim homines et oriri et mori; duo autem reliqua, id est resuscitari et assumi, juste in nobis futura speramus, quia in illo facta credidimus. Itaque in illo quia id quod ortum erat transiit ad aeternitatem, transiturum est et nostrum, cum fides peruenerit ad ueritatem. iam enim credentibus, ut in uerbo fidei manerent et inde ad ueritatem ac per hoc ad aeternitatem perducti a morte liberarentur, ita loquitur: si manseritis in uerbo meo, uere discipuli mei estis. et quasi quaererent: quo fructu? secutus adiunxit: et cognoscetis ueritatem. rursus quasi dicerent: quid prodest mortalibus ueritas? et ueritas, inquit, liberabit uos; unde nisi a morte, a corruptione, a mutabilitate ? ueritas quippe immortalis, incorrupta, incommutabilis permanet; uera autem immortalitas, uera incorruptibilitas, uera incommutabilitas ipsa est aeternitas
Abbreviated transcription (Latin):
ortis. accõmodamꝰ fidem credulitatis. sicut in
eternis sꝑamꝰ ueritatẽ cõtẽplationis. ne fides
mortalis uitȩ dissonaret a ueritate ȩternȩ uitȩ.
Ipsa ueritas patri coeterna de terra orta es ⁊
cum filius di sic uenit. ut fieret filius hominis.
& ipse in se exciperet fidem nr̃am. qua nos ꝑduce¬
ret adueritatem suam: qui sic suscepit mortali¬
tatẽ nr̃am ut non amitteret ȩternitatẽ suam.
Quantũ enĩ ad id quod ortũ ẽ eternitas ualet: tan¬
tũ ad fidem ueritas Iͥta gͦ nos purgari oportebat. ut
ille nob̾ fieret ortus. qui maneret ȩternꝰ: ne alter nob̾
esset infide. alter in ueritate. nec abeo quod orti sum
ad ȩterna transire possimus: nͥ eterno ꝑ ortũ nr̃m
nob̾ sociato. ad eternitat̾e ipsius traicerem᷑. Nunc
itaq illuc quodãmͦ secuta ẽ fides nr̃a quo ascendit
in quẽ credimꝰ: ortus. mortuus. resuscitatꝰ. assũptꝰ.

Expanded text:
ortis accommodamus fidem credulitatis, sicut in ortis accommodamus fidem credulitatis, sicut in aeternis speramus ueritatem contemplationis — ne fides mortalis uitae dissonaret a ueritate aeternae uitae, ipsa ueritas patri cocum Filius Dei sic venit ut fieret filius hominis, et ipse in se exciperet fidem nostram, qua nos perduceret ad veritatem suam, qui sic suscepit mortalitatem nostram, ut non amitteret aeternitatem suam. quantum enim ad id quod ortum est aeternitas ualet, tantum ad fidem ueritas. ita ergo nos purgari oportebat, ut ille nobis fieret ortus qui maneret aeternus, ne alter nobis esset in fide, alter in ueritate. nec ab eo quod orti sumus ad aeterna transire possemus, nisi aeterno per ortum nostrum nobis sociato ad aeternitatem ipsius traiceremur. nunc itaque illuc quodam modo secuta est fides nostra quo ascin quem credimus ortus, mortuus, resuscitatus, assumptus.
Abbreviated transcription (Latin):
scdm corpꝰs etiã scdm animi mutabilitatẽ. Non
enĩ proprie uocatur ęternũ: quod aliqua ex par¬
te mutatur. In quantũ gͥ mutabiles sumꝰ: in tan¬
tũ ab eternitate distamus. Promittit᷑ autẽ nob̾
uita ęterna ꝑueritatẽ: a cuius ꝑspicuitate rur¬
sus tantũ distat fides nr̃a: quantũ ab ȩt̾nitate
mortalitas. Nunc gͦ adhibemꝰ fidem rebꝰ tẽꝑalit̾
gestis ꝓpter nos: & per ipsam mundam. ut cum
adspetiem uenerimꝰ. quẽ admodũ succedit sid̃i
ueritas. ita mortalitati succedit et̾nitas. Qua¬
propter qm̾ fides nr̃a fiet ueritas. cũ adid quod
quȩ fiet sicut futura est fides nr̃a. s quȩ semꝑ est
ueritas: quia ibi ẽ eternitas. Dixit gͦ ueritas.
hec est autẽ uita ęterna. ut cognoscant teͣ uerum
& quẽ misisti iħm xp̃m. Cũ fides nr̃a uidendo fi&
ueritas. tunc mortalitat̾e nr̃am cõmutatã tene¬
bit ęternitas: quod donec fiat. & ut fiat. quia reb

Expanded text:
secundum corpus, sed etiam secundum animi mutabilitatem. Non secundum corpus, sed etiam secundum animi mutabilitatem. Non enim proprie vocatur aeternum, quod aliqua ex parte mutatur. In quantum igitur mutabiles sumus, in tantum ab aeternitate distamus. Promittitur autem nobis vita aeterna per veritatem, a cujus perspicuitate rursus tantum distat fides nostra, quantum ab aeternitate mortalitas. Nunc ergo adhibemus fidem rebus temporaliter gestis propter nos, et per ipsam mundamur; ut cum ad speciem venerimus, quemadmodum succedit fidei veritas, ita mortalitati succedat aeternitas. Quapropter quoniam fides nostra fiet veritas, cum ad id quod quae fiet sicut futura est fides nostra, sed quae semper est Veritas, quia ibi est aeternitas; dixit ergo Veritas, Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te unumum Christum — cum fides nostra uidendo fiet ueritas, tunc mortalitatem nostram commutatam tenebit aeternitas. quod donec fiat et ut fiat — quia rebus
Abbreviated transcription (Latin):
uia igitur ad ȩterna capescenda idonei ñ
eramꝰ. sordesq peccatoꝵ nos p̾grauabant
temꝑaliũ rerũ amore contractȩ. & propagine
mortalitatis tanquã naturaliter inolite. pur¬
gandi eramꝰ. Purgari autẽ ut cõtemꝑaremur
ȩternis. non nisi ꝑ t̾ẽporalia possimus. qualib
iam contẽperari tenebram᷑. Sanitas enĩ a morbo.
plurimũ distat. S media curatio. nͥ morbo con¬
gruat. non ꝑducit ad sanitatẽ. Inutilia teꝑalia.
decipiunt egrotos. Utilia temꝑa suscipiunt sa¬
nandos: & traiciunt ad ȩterna sanatos. Mens
aut̾ẽ rationalis sic̃ purgata contẽplationẽ deb&
rebꝰ eternis: sic purganda t̾eꝑalib fidẽ. Dixit quidã.
& illoꝵ qui quondã apud grecos sapientes habiti ft̃.
Quantũ ad id quod ortũ est eternitas ualet: tan¬
tũ adfidem ueritas. Et profecto: est uera senten¬
tia. Quod enĩ tẽꝑale dicimꝰ: hoc ille quod ortũẽ.
appellauit. Ex quo genere etiã nos sumꝰ. ñ tantũ

Expanded text:
uia igitur ad aeterna capessenda idonei non eramus, sordesque peccatorum nos praegravabant temporalium rerum amore contractae, et de propagine mortalitatis tanquam naturaliter inolitae, purgandi eramus. Purgari autem ut contemperaremur aeternis, non nisi per temporalia possemus, qualibus jam contemperati tenebamur. Sanitas enim a morbo plurimum distat: sed media curatio, nisi morbo congruat, non perducit ad sanitatem. Inutilia temporalia decipiunt aegrotos, utilia temporalia suscipiunt sanandos, et trajiciunt ad aeterna sanatos. Mens autem rationalis sicut purgata contemplationem debet rebus aeternis; sic purganda, temporalibus fidem. Dixit quidam et illorum qui quondam apud Graecos sapientes habiti sunt: Quantum ad id quod ortum est aeternitas valet, tantum ad fidem veritas. Et profecto est vera sententia. Quod enim nos temporale dicimus, hoc ille quod ortum est appellavit. Ex quo genere etiam nos sumus, non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
÷ hominis. & uolucrũ &. qͦdrupedũ. & setpentiũ. Ex hac qͦ¬
si sapientia iste uitulus aureus: qͥlia solebant egypti¬
oꝵ etiã ipsi pͥmates. &. tãqͣm docti homines adorare sig¬
m̃ta. hoc gͦ uitulo significatũ ẽ om̃e corpꝰ. idẽ om̃is so¬
cietas gentiliũ: idolatͥe deditoꝵ hanc saclegã societa¬
lica in eiꝰ forma soluat᷑. Totũ deinde corpꝰ illud cõmi¬
nuit᷑ idẽ ab illa male conspirationis conflatione
discissũ u̾bo ueritatis humiliat᷑. & cõminutũ inaqͣ
mittit᷑ ut eos hisrabelite idẽ euuãgłii p̾dicatores ex¬
baptismo in sua m̃bra. hoc ẽ in corpꝰ dñi tͣnsferant.
Quoꝵ hisrahelitarũ petro de ipsis gentib dictũ ẽ.
Macta & macta. Simacta &. manduca: qͣre ñ etiã

Expanded text:
 hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium. ex hac quasi sapientia iste uitulus aureus, qualia solebant Aegyptiorum etiam ipsi primates et tamquam docti homines adorare figmenta. hoc ergo uitulo significatum est omne corpus, id est omnis societas gentilium idolatriae deditorum. hanc sacrilegam societalica in eis forma soluatur. totum deinde corpus illud comminuitur, id est ab illa malae conspirationis conflatione discissum uerbo ueritatis humiliatur et comminutum in aquam mittitur, ut eos Israhelitae, id est euangelii pbaptismo in sua membra, hoc est in corpus dominicum transferant, quorum Israelitarum Petro de ipsis gentibus dictum est: Macta et manduca. Si macta et manduca, quare non etia
Abbreviated transcription (Latin):
uidꝰ ia ꝓpħicȩ significationis habuerit reqͥren¬
dũ ẽ qͦd ex eis multos qͥ sibi absente ipso id est
moyse idolũ fabricauert̾ sine ulla cuiꝰ qͣm necessitudi¬
nis distinctione iussit uit̾imi facile ut intelligat᷑ ho¬
ad eandẽ hidolatͥam defluxert̃. In talia qͥppe utda.
seuire nos iubet psalmꝰ cũ dicit. Irascimini & uoli¬
te peccare. In talia uitia seuire nos iubet apłs cũ
dicit. Mortificate m̃bra ur̃a quȩ st̾ suꝑ t̾ram. form¬
cationẽ. immũditiã. luxuriã concupiscentiã ma

Expanded text:
icae significationis habuerit requirendum est, quod ex eis multos qui sibi absente ipso, id est Moyse, idolum fabricaverunt, sine ulla cujusquam necessitudinis distinctione jussit interimi? Facile est ut intelligatad eandem idolatriam defluxerunt. in talia quippe uitia saeuire nos iubet psalmus, cum dicit: irascimini et nolite peccare. in talia uitia saeuire nos iubet apostolus, cum dicit: mortificate membra uestra, quae sunt super terram, fornicationem, inmunditiam, luxuriam, conc
Abbreviated transcription (Latin):
daret: Maiorẽ intention̾e ꝑscrutande significati¬
onis inqͥrit. Si enĩ tabulas qͦs digito dĩ hoc ẽ in
spiratione sp̾c sc̃i scriptas acceꝑat. id̾o fregit. qͥa in¬
dignos eos qͥb eas legeret iudicauit: sideniq ut
ab eis ille uitulus penitꝰ aboleret᷑ incendit. cũ con¬
tͥuit in aqͣ sparsit atq submersit: ut qͥd & potum
hoc popło dedit: quẽ ñ excitet factũ hoc. adinqͥren¬
dam & intelligendã ꝓpħicã significationẽ : Occurrat
gͦ iã intentis m̃tib tanqͣm diaboli corpꝰ inuitulũ.¬
idest homines in om̃ib gentib qͥb adhec sacͥlegia¬
hoc est caput. hoc ẽ auctor ẽ diabolus. Aureũ ꝓpt̾aea
qr uidentur idolatͥe ritꝰ uelut asapientibꝰ institui.

Expanded text:
scrutandae significationis inquirit. si enim tabulas, quas digito dei, hoc est operatione spiritus sancti, scriptas acceperat, ideo fregit, quia indignos eos, quibus eas legeret, iudicauit, si denique, ut ab eis ille uitulus penitus aboleretur, incendit eum, contriuit, in aqua sparsit atque submersit, ut quid et potum hoc populo dedit? quem non excitet factum hoc ad inquirendam et intellegendam propheticam significationem ? occurrat ergo iam intentis mentibus taid est homines in omnibus gentibus, quibus ad haec sacrilegia caput, hoc est auctor, est diabolus, aureum propterea, quia uidentur idolatriae ritus uelut a sapientibus instituti.
Abbreviated transcription (Latin):
anm resuscitasse. qͥsqͥs eungłm legit agnoseit. ꝙ fortasse
considat qͣs diffe̾nti as habeat et rã ipsa uax resuscitantis: cũ
alibidic̃. puella surge. ꝙalibi. Iuuenis t̾ dico surge. alibi.
infremuit spũ ꝙ fleuit. ꝙrursꝰ fremuit. & pꝰ de indeuo¬
ce magna damaũ. larare ueni foras. & ꝓpt̃ nomine me¬
chantiũ qͥhoc capło cõmemorat᷑. õminẽ carnałe ꝙ libidino
sã ꝯcupiscentiã ꝯportet intelligi. Cũ enĩ tam assidue idola
recte fornicationẽ uocari. quando anima neglec̾ta suꝑiore
lege qͣregit᷑ n ferioꝵ nat᷑arũ turpi uoluptate qͣsi m̃cede
ꝓstͥcuta corrũpit᷑ : ꝙ id̾̃o qͥsqͥs carnalẽ delectati onẽ ad ũsus

Expanded text:
dominum resuscitasse quisquis euangelium legit, agnoscit, et fortasse dominum resuscitasse quisquis euangelium legit, agnoscit, et fortasse considerat, quas differentias habeat etiam ipsa uox resuscitantis, cum alibi dicit: puella, surge, alibi: iuuenis, tibi dico, surge, alibi: infremuit spiritu et fleuit, et rursus fremuit, et post deinde uoce magna clamauit: Lazare, ueni foras. Quapropter nomine moechantium, qui hoc capitulo commemorantur, omnem carnalem sam concupiscentiam oportet intelligi. Cum enim tam assidue idololrecte fornicationem uocari, quando anima neglecta superiore lege, qua regitur, inferiorum naturarum turpi uoluptate quasi mercede prostituta corrumpitur? et ideo quisquis carnalem delectationem aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
extingui cupiditas. S pꝰea cũ suggestio repetit᷑. maior accen¬
dit᷑ delectatio. qͦtam̃ ad huc multo minor ẽ. ꝗͣ illa qͣ assi duis
factis in ꝯsuetudinẽ ũtit. hac̃ enĩ uince difficillimũ ẽ. ꝙ ta¬
ñ etiã ipsã ꝯsuetudinẽ si se qͥsq ñ deserat. ꝙ xp̃ianã militiã
ñ reformidet. illo duce atq aduitore suꝑabit. ae sic in pͥsti¬
nã pacẽ atq ordinẽ. ꝙ uir xp̃o ꝙ mulier uiro subicit᷑. Si c̃
gͦ tͥb gͣdib ad pecem ꝑuenit̾. suggestione. delectatione. con¬
sensione: ita ipsiꝰ peccĩ tres s̃ differentie. incorde. infac̾to
in ꝯsuetudine. tãꝗͣtres mortes. Ina qͣsi indomo. idẽ eũ incor¬
de ꝯsentit᷑ libidini. altera iã ꝓlata qͣsi extͣ portã c̃ infactũ
ꝓceait assensio. t̃ta cũ uiꝯsuetudiis malȩ. tãꝗͣ mole t̾rena
p̃mit᷑ animꝰ. qͣsi insepulero iã putens. Qͤt̾a gen̾a mortuoꝵ

Expanded text:
extingui cupiditas; sed postea, cum suggestio repetitur, maior accenextingui cupiditas; sed postea, cum suggestio repetitur, maior accenditur delectatio, quae tamen adhuc multo minor est quam illa quae assiduis factis in consuetudinem uertit. hanc enim uincere difficillimum est; et tamen etiam ipsam consuetudinem, si se quisque non deserat et christianam militiam non reformidet, illo duce atque adiutore superabit, ac sic in pristinam pacem atque ordinem et uir Christo et mulier uiro subicitur. Sicut ergo tribus gradibus ad peccandum peruenitur, suggestione, delectatione, consensione, ita ipsius peccati tres sunt differentiae, in corde, in facto, in consuetudine, tamquam tres mortes: una quasi in domo, id est cum in corde consentitur libidini, altera iam prolata quasi extra portam, cum in factum processit assensio, tertia, cum ui consuetudinis malae tamquam mole terrena premitur animus quasi in sepulchro iam putens. quae tria genera mortuorum
Abbreviated transcription (Latin):
to quenientiꝰ serpenti cõꝑat᷑. Eriagͦ hec ut dic̃e ceꝑam. simi¬
lia silli geste rei qͤ ingenesi scͥpta ẽ ut qͣsi aserpente fiat
suggestio. ꝙ qͣdam suasio. In appetitu aut̃ carnali tanꝗͣ in eua
delectatso. In ratione uͦ tãꝗ in uiro consensio. Qͥu ꝑ actis tã ꝗͦ
de ꝑadẏso hoc ẽ debeatissima luce iustitiȩ. in mortẽ homo ex¬
pellit᷑ iustissime omĩno. N enĩ cogit qͥsuadit: ꝙ om̃s nat᷑ẽ in
oraie suo gͣdib sins pulchre sunt: ẜ desuꝑiorib qͥb ratio¬
nalis animꝰ or dinatꝰ ẽ. ad inferiora ñ ẽ declinandũ. neqͥsꝗͣ
hoc face cogat᷑. ꝙ iado sifeceritis. si iusta defensione punit᷑:.
ñ enĩ hoc cõmittit inuitꝰ. Uer̃tam̃ delectatio ante ꝯsuetuai¬
nẽ uel nlla ẽ ueltã tenuis ut ꝓpe nulla sit: cui ꝯsentire mag¬
nĩ pecẽm ẽ. cũ ẽ inlicita. Cũ aut̃ qͥsq ꝯsenserit. c̃mittit prec¬
catũ incorde.Si aut̃ in factũ et iã ꝓcesserit: uidet᷑ satiari ꝙ

Expanded text:
ria ergo haec, ut dicere coeperam, similia sunt illi gestae rei, quae in Genesi scripta est, ut quasi a serpente fiat suggestio et quaedam suasio, in appetitu autem carnali tamquam in Eua delectatio, in ratione uero tamquam in uiro consensio. quibus peractis tamquam de paradiso, hoc est de beatissima luce iustitiae, in mortem homo expellitur, iustissime omnino. non enim cogit qui suadet, et omnes naturae in ordine suo gradibus suis pulchrae sunt, sed de superioribnalis animus ordinatus est, ad inferiora non est declinandum. nec quisquam hoc facere cogitur, et ideo, si fecerit, sine iusta defensione punitur. non enim hoc committit inuitus. uerum tamen delectatio ante consuetudinem uel nulla est uel tam tenuis, ut prope nulla sit: cui consentire magnum peccatum est, cum est inlicita. cum autem quisque consenserit, committit peccatum in corde. si autem etiam in factum processerit, uidetur satiari et
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ accipiendum sit. Om̃is creatura ingemi¬
seit & parturit usq adhuc. Et illud in iob. Stelle ñ sunt mun¬
de ante eum. & uerum non esse qͦd ait cecus illuminatus. pecea¬
tores d̾s ñ exaudit. ex eode libro responsionis ad orosiũ prb̃m.
amriiii.

Expanded text:
Quomodo accipiendum sit: omnis creatura ingemescit et parturit usque adhuc; et illud in Iob: stellae non sunt mundae ante eum; et uerum non esse quod ait caecus inluminatus: peccatores deus 11 non exaudit. ex eodem libro responsionis ad Orosium presbyterum. XVIIII.
Abbreviated transcription (Latin):
S signũ fuit in ꝓpħi e uidentissima constitutũ: quȩ ꝑti¬
net adunctionẽ. Unde xp̃i nom̃ achrismate est

Expanded text:
 signum fuit in prophetia evidentissima constitutum, quae pertinet ad unctionem: unde Christi nomen a chrismate est.
Abbreviated transcription (Latin):
sine illo fecimꝰ. nisi qd̾ in ira eiꝰ defecimus. aqͦ refecti
& grͣa maiore ꝑfect uacabimus inet̾nũ. uidentes qͥa
ipse ẽ ds. qͦpleni erimꝰ qñ ipse erit oiͣa i õĩb. Nã  ipsa¬

Expanded text:
sine illo fecimus, nisi quod in ira ejus defecimus ? A quo refecti, sine illo fecimus, nisi quod in ira ejus defecimus ? A quo refecti, et gratia majore perfecti, vacabimus in aeternum, videntes quia ipse est Deus, quo pleni erimus
Abbreviated transcription (Latin):
cd̃apnator eos sempit̃ua miseria ñ latebit. Alioqͥn si se
fuisse miseros nesert᷑i sunt: Qͦmͦ sic̃ ait psalmꝰ nused̾i̾as
Ibi ꝑficiet᷑. uacate ꝙ uidete qm̃ ego sũ as. qd̾ erit uere
maximũ sabb̃m. ñ habens uesꝑani: qd̾ cõmendauit añs
inpͥmis oꝑib mund  Ubi legit᷑ ꝙ reqͥeuit qs die septimo¬
abõib oꝑib suis quȩ fecit. Et benedix̃ as diem septi¬
mũ & seĩfieauit eũ. qr in eo reqͥeuit abõib oꝑib suis
quȩ in cͥoauit qs facere. Dies enĩ septimꝰ. et iam nos
ipsi erimꝰ. qnͣ eiꝰ fuerimꝰ benedictione ⁊ scĩficatione
plem atq ꝑfect. ibi uacantes uidebimꝰ qm̃ ipse ẽ qs̾.
qd̾ nob̾ nos ipsi ẽẽᷤ uoluͥmꝰ qnͣ ab illo cecidimꝰ. audientes
a seductore eritis sic̃ dii: ꝙ recedentes auͦ do. qͦ facien¬
te dii e̾e̾mus. eiꝰ participatione nͣ desertione. Ed enĩ

Expanded text:
damnatorum eos sempiterna miseria non latebit. Alioquin si se damnatorum eos sempiterna miseria non latebit. Alioquin si se fuisse miseros nescituri sunt, quo modo, sicut ait psalmus, misIbi perficietur: Vacate et uidete quoniam ego sum Deus; quod erit uere maximum sabbatum non habens uesperam, quod commendauit Dominus in primis operibus mundi, ubi legitur: Et requieuit benedixit Deus diem septimum et sanctifiicauit eum, quia in eo requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit Deus facere. Dies enim septimus etiam nos ipsi erimus, quando eius fuerimus benedictione et sanctificatione pleni adque refecti. Ibi uacantes uidebimus quoniam ipse est Deus; quod nobis ipsi esse uoluimus, quando ab illo cecidimus, aua seductore, Eritis sicut dii ; et recedentes a vero Deo, quo faciente dii essemus ejus participatione, non desertione. Quid enim
Abbreviated transcription (Latin):
suo nonsit ingrata. Quantũ gͦ attin& ad scientia racio¬
nalẽ memor pret̾itoꝵ etiã maloꝵ suoꝵ. Quantũ autẽ ad
exꝑientis sensu ꝓrsus ĩ nemor. Nam & perttissimꝰ medicꝰ
sicut arte seiunt᷑ om̃s fere morbos cocporis nouit. sic
aut᷑ corꝑe sentiunt᷑ plurimos nescit qͦs ipse ñ passus
ẽ. Ut gͦ seientiȩ maloꝵ duȩ sunt. una qua potentiã
mentis nͣlatent. alt̾a qͣ experientis sensib in herent:
alit̾ qͥppe seiunt᷑ uita om̃ia ꝑsapientiȩ doct᷑ͥnã. alit̃
ꝑ insipientis pessimã uitã: ita ꝙ obliuiones maloꝵ duȩ
sunt. Aut̃ ea nãq obliuiscit᷑ eruditꝰ ꝙ doctꝰ. alit̃ ex ꝑ¬
tꝰ ꝙ passus: ille si ꝑitiam negligit. iste si miseria care¬
at sd̾m hanc obliuonẽ ꝗͣ post̾iore loco posui. ñ erunt
ut penitꝰ deleant᷑ desensib eox. ẜa tam̃ potentia sei¬
entie que magna ineis erit: ñ solũ sua p̃t̾ita. s etiam

Expanded text:
suo non sit ingrata: quantum ergo adtinet ad scientiam ratiosuo non sit ingrata: quantum ergo adtinet ad scientiam rationalem, memor praeteritorum etiam malorum suorum; quantum autem ad experientissicut arte sciuntur, omnes fere morbos corporis nouit; sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. ut ergo scientiae malorum duae sunt, una, qua potentiam mentis non latent, altera, qua experientis sensibus inhaerent — aliter quippe sciuntur uitia omnia per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam uitam: ita et obliuiones malorum duae sunt. Aliter ea namque obliuiscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille, si peritiam neglegat, iste, si miseria careat. Secundum hanc obliuionem, quam posteriore loco posui, non eruntut penitus deleantur de sensibus eorum. Ea tamen potentia scientiae. quae magna in eis erit, non solum sua praeterita, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
peccare potuit: largiore gr̾a liberat᷑ ut ad eam perducat᷑
lib̾tatẽ in qua pecrare non possit. Sieut enimpͥma immoꝵ¬
talitas fuit quam peccando adã ꝑdidit. posse non mori no¬
uissima erit ñ posse mori: ita primum liberĩ arbitũ posse
non peccare: noiussimum ũ posse peccare. Sic enum erit
in admissibilis uoluntas pietatis & equitatis. quomꝰ ẽ feli¬
citatis. Nam utiq p̾eccando nec pietatem nec felicitatem
tenumꝰ: Uoluntatẽ uͦfelicitatis nec ꝑdita felieitate ꝑdi¬
dimꝰ. Certe d̾s ipse q nunqͥd qm peccare ñ potest.i do libũ
arbitrium habere negandꝰ ẽ: Erit gͦ illiꝰ eiuitatis & una
in om̃ib & inseparabilis insingulis uoluntas libera. ab
omni malo liberata & impleta om̃i hono. fruens indefici¬
enter ecernoꝵ iocunditate gaudioꝵ: oblita culparũ. oblita
penarum. Nec id̾o tam̃ suȩ lib̾ationis oblita. ut liberatori

Expanded text:
peccare potuit, largiore gratia liberatur, ut ad eam perducatur peccare potuit, largiore gratia liberatur, ut ad eam perducatur libertatem, in qua peccare non possit. Sicut enim prima inmortalitas fuit, quam peccando Adam perdidit, posse non mori, nouissima erit non posse mori: ita primum liberum arbitrium posse non peccare, nouissimum non posse peccare. Sic enim erit inamissibilis uoluntas pietatis et aequitatis, quo modo felicitatis. Nam utique peccando nec pietatem nec felicitatem tenuimus, uoluntatem uero felicitatis nec perdita felicitate perdidimus. Certe Deus ipse numquid, quoniam peccare non potest, ideo liberum arbitrium habere negandus est? Erit ergo illius ciuitatis et una in omnibus et inseparabilis in singulis uoluntas libera, ab omni malo liberata et inpleta omni bono, fruens indeficienter aeternorum iucunditate gaudiorum, oblita culparum, oblita poenarum; nec ideo tamen suae liberationis oblita, ut liberatori