comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
incȩlo & interra om̃a quȩcumq: uoluit fecit sicollige¬
refilios hierusalem uoluit & ñ fecit : An potius ella
qui demfilios suos ab ipso colligi noluit. sed ea quoque
nolente silio seius collegitipse quos uoluit quia in
celo & interra non quȩdã uoluit & fecit quȩ dam
uero uoluit & ñ fecit. sed om̃a quȩcũq: uoluitfecit:
Quis porrotam impie desipiatut dicatdm malas
hominũ uoluntates quas uoluerit . quando uoluerit.
ubiuoluerit inbonũ non posse conuertere : sed
cum facit ꝑmiseri cordiã facit . cũ autẽ non facit
periudiciũ non facit qm̃ cuus uult miseret & quẽ
Quodut dicer& apłs gratiã comm̃dabat. ad cuius cõ¬
mendationẽ de illis in rebeccae ut ero geminis
fueratiam locutus ÷ quib: nondumnatis nec aliꝗͥd
agentibus boni seumali. ut secundũ electionem
propositũ dĩ maner&. non exo peribus sed ex
uocante: dictũ estei quiamaior serui& minori :¬

Expanded text:
in coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit; si colligein coelo et in terra omnia quaecumque voluit, fecit; si colligere filios Jerusalem voluit, et non fecit? An potius illa quidem filios suos ab ipso colligi noluit, sed ea quoque nolente filios ejus collegit ipse quos voluit? quia in coelo et in terra, non quaedam voluit et fecit, quaedam vero voluit et non fecit; sed omnia quaecumque voluit, fecit. Quis porro tam impie desipiat, ut dicat Deum malas hominum voluntates quas voluerit, quando voluerit, ubi voluerit, in bonum non posse convertere? Sed cum facit, per misericordiam facit: cum autem non facit, per judicium non facit. Quoniam cujus vult miseretur, et quem Quod ut diceret Apostolus, gratiam commendabat: ad cujus commendationem de illis in Rebeccae utero geminis fuerat jam locutus, quibus nondum natis, nec aliquid agentibus boni seupropositum dei maneret, non ex operibus, sed ex uocante dictum est e i quia maior serui
Abbreviated transcription (Latin):
quicquiduult potest : nec uoluntate auuspiam
creaturȩ uoluntatis omnipotentis impeditur
sit dedõdictũ : quia & hoc uerissime apłsdixit
qui om̃s homines uult saluos fieri. Cumeni non
om̃s sed multo plures non fiunt saliu . iudeturutiq
nonfieri qđ ds̃ uult fieri humana scilic& uoluntate
curno nom̃s salui fiant : Responderi sol&s quia hoc
ipsinolunt : quod quidemdici de pariuilis non po¬
test quorũ nondũ est uellȩ sei nolle : nam qđ in fan¬
tũli motu faciunt sieorũ uoluntati iudicaret᷑esse
tribuendũ quando baptizantur cũ resistunt quantũ
possnt ciã nolentes eos saluos fieridiceremus Sed
apertius dñs in euangelio eppellans impiã ciuitatẽ
Quotiens inquit uolui congregare filiostios sicut
gallina pullos suos & noluisti : Tamquã dĩ uoluntas
superata sit hominũ uoluntate . & in firmis simis no¬
lendo impedientib: non potuerit facere potentissi¬
mus qđ uolebat : Subiest illa omni potentia quae

Expanded text:
nisi quoniam quidquid uult potest, nec uoluntate cuiuspiam creaturae uoluntatis omnipotentis impeditur sit de Deo dictum, quia et hoc verissime Apostolus Qui omnes homines vult salvos fieri . Cum enim non omnes, sed multo plures non fiunt salvi, videtur utique non fieri quod Deus vult fieri, humana scilicet voluntate non omnes salvi fiant, responderi solet quia hoc ipsi nolunt. Quod quidem dici de parvulis non potest, quorum nondum est velle, seu nolle. Nam quod infantili motu faciunt, si eorum voluntati judicaretur esse tribuendum, quando baptizantur, cum resistunt quantum possunt, etiam nolentes eos salvos fieri diceremus. Sed apertius Dominus in Evangelio compellans impiam civitatem, Quoties, inquit, volui colligere filios tuos sicut gallina pullos suos, et noluisti ! tanquam Dei voluntas superata sit hominum voluntate, et infirmissimis nolendo impedientibus non potuerit facere potentissimus quod volebat. Et ubi est illa omnipotentia, qua
Abbreviated transcription (Latin):
commune ẽ : ut ipsi homini & bestice. quã uis plurimũ
differant anim altamen ẽẽ commune ẽ: non lat& enim
quicquid anima eappar&. siue ꝑtemperationem corporis.
siue ꝑ intellegentiae puritatem : Atq illud primum.
sensus. hoc autem alterum scientia sibi uindicauit:
Aoͦ Man& ergo illa definitiotua & probata :

Expanded text:
commune est; ut ipsi homini et bestiae, quamvis plurimum differant, animal tamen esse commune est. Non latet enim quidquid animae apparet, sive per temperationem corporis, sive per intelligentiae puritatem; atque illud primum sensus, hoc autem alterum scientia sibi vindicavit. E. Manet ergo illa definitio tuta et probata?
Abbreviated transcription (Latin):
NO Igit᷑ si om̃e qđ uidem sentim & om̃e qđ sentim patim
patim᷑ om̃e qđ uidem : AD Nihil resisto: Ñc pateris
ergome acuicis simte ego cũ inuicẽ nos uidem A
Sic existimo : & ad hoc meratio instant᷑ cogit NG ACCI¬
pec&era : Nã credo ab surdissimũ & stultissimũ aide¬
ritibi si quis affirm& ibite pati aliqđ corpͥ ubi ñ ẽ ipsũ
corpus qđ pateris : XD. Vid& absurdum : & ita ẽẽ opi¬
nor ut dicis : NG̃ Quid illud ñ ne manifestũ ẽ alio loco
cẽ meũ corpͥ. aliotuũ AD Manifestũ XC SentiuNT
aũt corpͥmeũ oculitui : & sisentiunt : utiq patiunt᷑ nec
pos s̃ ibi pati ubi id qđ patiunt᷑ ñ ẽ. nec tam̃ ibi s̃ illiubi
corpͥ meũ ẽ : Ibi igitur patiunt᷑ ubi ñ s: AD Egoqui¬
dẽ illa om̃a concersi qͣ ñ c̃cedere ab surdũ uidebã :
sed hocultimũ qđ ex his confectũ ẽ. Ita ẽ ab surdius
ut illoꝵ potius aliquid temere medisse : quã hoc uerũ

Expanded text:
 Igitur si omne quod videmus, sentimus, et omne quod sentimus, patimur; patimur omne quod videmus. E. Nihil resisto. A. Pateris ergo me, ac vicissim te ego, cum invicem nos videmus. E. Sic existimo, et ad hoc me ratio instanter cogit. 43. A. Accipe caetera: nam credo absurdissimum et stultissimum videri tibi, si quis affirmet ibi te pati aliquod corpus, ubi non est ipsum corpus quod pateris. E. Videtur absurdum, et ita esse opinor, ut dicis. A. Quid illud? nonne manifestum est alio loco esse meum corpus, alio tuum? E. Manifestum est. A. Sentiunt autem corpus meum oculi tui; et si sentiunt, utique patiuntur; nec possunt ibi pati, ubi id quod patiuntur, non est; nec tamen ibi sunt illi, ubi corpus meum est: igitur ibi patiuntur ubi non sunt. E. Ego quidem illa omnia concessi, quae non concedere absurdum videbam: sed hoc ultimum quod ex his confectum est, ita est absurdius, ut illorum potius aliquid temere me dedisse, quam hoc veru
Abbreviated transcription (Latin):
non potest introire in regnũdi: atq ut ab hac sen¬
tentia exceptos martrres faciat quibus contigerit
ante proxp̃i nomine occidi quã xp̃ibaptis note dilui¬
Dicit alioloco: qui ꝑ diderit anim̃a suã ꝓpt̃me inuehi &
cam & necuiquam quinon renatus fuerit xp̃ianefideilaua¬
cro promittat᷑ cpeccata originalis ab olitio: Clamat
a postolus : perunius delictum in omnes homines ad
condemnationem. Contraquam condemptionem

Expanded text:
non potest introire in regnum Dei . Atque ut ab hac sententia exceptos martyres faciat, quibus contigerit ante pro Christi nomine occidi, quam Christi Baptismate diluidicit alio loco: qui perdiderit animam suam propter me, inucniet eam. et ne cuiquam, qui non renatus fuerit christianae fidei lauacro, promittatur peccati originalis abolitio, clamat apostolus: per unius delictum in omnes homines ad condemnationem. contra quam condemnationem
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ hominẽ dictũ .ẽ. omnc animal rationale mortale grãma¬
tum : coq peccare istã definitionẽ. qđ conuersione uera ẽ:
Cũ prienuntiatione sit falsa : Naq salsũ ẽ omnis homo
animal rationale mortale. grãmaticũ ẽ : quamuis uerũ
sit omne animal rationale mortale grãmaticũ homo ẽ :
ergo ideo uitiosa ẽ haec definiti orđ quod nihil quidem
p̃t̃ bomine sed non omnem bominẽten& : & haec fortarse
talis ẽ. dequaut ꝑfecto gloriamur: quã quã enim omnis

Expanded text:
e hominem dictum est animal rationale mortale grammaticum; eoque peccare istam definitionem, quod conversione vera est, cum prima enuntiatione sit falsa. Namque falsum est, omnis homo animal rationale mortale grammaticum est, quamvis verum sit, omne animal rationale mortale grammaticum homo est. Ergo ideo vitiosa est haec definitio, quod nihil quidem praeter hominem, sed non omnem hominem tenet: et haec fortasse talis est, de qua velut perfecta gloriamur. Quanquam enim omnis
Abbreviated transcription (Latin):
rifinginemo ambigit. Itẽ quod scriptũ ẽ exuno
sanguine dm̃ fecisse omnegenus hominumul
qđ aitadã Hoc nuncos & ossibus meis. & carode
carnemea: Quiane quacibi dictũẽ e una ani¬
ma neq hic anima deanima mea. Putat nega¬
rianimas filiorum exparentibus ułillius ma¬
lieris  uiro quasi uero si ñ ecuno sanguinesed

Expanded text:
ri, fingi nemo ambigit. Item quod scriptum est ex uno ri, fingi nemo ambigit. Item quod scriptum est ex uno sanguine deum fecisse omne genus hominum uel quod ait Adam: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea, quia neque ibi dictum est \'ex una anima\' neque hic \'anima de anima mea\', putat negari animas filiorum ex parentibus uel illius mulieris ex uiro; quasi uero, si non \'ex uno sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
l& cobibere p̃cipitẽ cur sũ ꝓ̃pt̃anti cipitem excursũ
miserabilẽ inuenitincursũ Asserens dm̃ paruulis
sinexp̃i ana regeneratione de functis & modo para
animas dm̃ ñ exillius prime ꝓpagine at trahere
sed sicut ipsam primã suas quibusq: singulis insuf¬
quam ipseuult facilli mepossint. Qđiam in eolibro
quã es cripsi ad amicũ nostrũ cuius com mem oratio¬
nẽ superius fecisatis quantũ ex estimo de monstra¬
ui testimonia quippeipsa quae adhibui tubilegit᷑
D s̃ animas uł dare uł facere uł fingere undeillas
d& uł unde faciat siue fingat non ostendunt
Vtrũ ex ꝓpagineillius primae aninsufflando
sicutillã primã. Iste autẽ exeo ipso qđ legitur
animas ds̃ da resiue facere siue finger ei ãputat
animarum negata esseꝓpaginẽ: Cũ ds̃ eadaẽ
scriptur a teste & iã corporad& siue faci&. siue fin¬
gat quaetam̃ ab illo exꝓpaginis. semine darifie¬

Expanded text:
let cohibere praecipitem cursum, propter ancipitem excursum, let cohibere praecipitem cursum, propter ancipitem excursum, miserabilem invenit incursum, asserens Deum parvulis sine christiana regeneratione defunctis, et modo paradanimas Deum non ex illius primae propagine attrahere, sed sicut ipsam primam suas quibusque singulis insufquam ipse vult, facillime possint. Quod jam in eo libro quem scripsi ad amicum nostrum, cujus commemorationem superius feci, satis, quantum existimo, demonstravi Testimonia quippe ipsa quae adhibuit, ubi legitur Deus animas vel dare, vel facere, vel fingere; unde illas det, vel unde faciat sive fingat, non ostendunt; utrum ex propagine illius primae, an insufflando sicut illam primam. Iste autem ex eo ipso quod legitur animas Danimarum negatam esse propaginem, cum deus eadem scriptura teste etiam corpora det sine faciat siue fingat, quae tamen ab illo ex propagine seminis dari, fie
Abbreviated transcription (Latin):
hac periculo sissime quaestione magis fuerit impe¬
tus doquentiae quã consiliũ prudentiae necessari
haec sibi uelut ab aduersarus propositurus obiec¬
ta exhinc alia inquit subtruunt᷑ op probria quaeru¬
lis murmurationibus oblatratũ & excussi quasi
quod amturbineidentidem uictor inter in mania
saxa conlidimur. His p̃dictis quaestion ẽ sũ pradic¬
tã scopolosis simã sibi proposuit ubi a fide catholica
naufragauit nisi refecerit penitendo quod fregit. Illũ
egoturbinẽ at quaeilla saxa deuitans. naueillis com¬
mitterenolui & dehacreitascripsi ut rationẽ potius
cunctationis meae quã temeritatem p̃sumptionis
ostenderẽ. Quod opusculum meũ cũ apud te in uenis s&
inrisit sequaeillis cautibus animo sior eimpetu quã¬
consultiore commisit : sed quo cũ p̃fidenti aista ꝑ¬
duxerit. puto quod nunc uideas. Uberius autem
ago dõ gratias si & antea iamui debas. Cũ enimnol¬

Expanded text:
ac periculosissimae quaestioni magis fuerit impeac periculosissimae quaestioni magis fuerit impetus eloquentiae quam consilium prudentiae necessariuhaec sibi uelut ab aduersariis propositurus obiecta: exhinc alia, inquit, substruuntur obprobria querulis murmurationibus oblatrantum et exhinc quasi quodam turbine identidem inter immania saxa conlidimur. his praedictis quaestionem supra dictam scopulosissimam sibi proposuit, ubi a fide catholica naufragauit, nisi refecerit paenitendo quod fregit. illum ego turbinem atque illa saxa deuitans nauem illis committere nolui et de hac re ita scripsi, ut rationem potius cunctationis meae quam temeritatem praesumptionis ostenderem. quod opusculum meum cum apud te inuenisset, inrisit sequconsultiore commisit. Sed quo eum praefidentia ista perduxerit, puto quod nunc videas: uberius autem ago Deo gratias, si et antea jam videbas. Cum enim nol
Abbreviated transcription (Latin):
liga re uoluerit cũ consortio carnis peccatrix esse
incipit quae peccatrix essenon potuit. Vt quae¬
Vti quae
enĩ dicunt non potuit anim aeẽ peccatrix̾nisi eã
ds̃ mis cuis s& carnis consortio peccatri cis. quaer¬
go iustitia id fecerit ds̃ cũistein uenire non poss&
maxi me ꝓpter & nãdam nationem morientium
paruulorũ quibus non baptitatis expiatum non
fuerit originalsꝰ peccatũ : Quur ita qued s̃iustus &
bonus paruulorũ animas quibus p̃sciuit ñ subuen¬
turũ cristiane graties acram̃tum ab omni noxaꝓ
paginis liberas mittendo in corpus qđ exad am
trahitur uinculo peccati originalis obstrinxerit
ad queistomodoreas &̃nȩ damnationis efficerit
cũ in ueni re non poss& nec uell& dicere&i ã ipsas
exilla una originem traherepeccatricẽ. Maluit
pernaufragium miserabilecxirequã temerari¬
ũcursũ uelis depositis. & remis suae disputationis
inibitis ꝓuida deliberatione frenare: Viluit quip¬
peiuueni senilifirta cuntatio quasi huicmolestis sime

Expanded text:
cum consortio carnis peccatrix esse incipit, quae peccatrix esse non potuit? utique enim dicunt: \'non potuit anima esse peccatrix, nisi eam deus miscuisset carnis consortio peccatricis.\' qua ergo iustitia id fecerit deus, cum iste inuenire non posset — maxime propter aeternam damnationem morientium paruulorum, quibus non baptizatis expiatum non fuerit originale peccatum —, cur itaque deus iustus et bonus parunlorum animas, quibus praesciuit non subuenturum christianae gratiae sacramentum, ab omni noxa propaginis liberas mittendo in corpus quod ex Adam trahitur uinculo peccati originalis obstrinxerit atque isto modo reas aeternae damnationis effecerit, cum inuenire non posset nec uellet dicere etiam ipsas ex illa ulla originem trahere peccatricem, maluit per naufragium miserabile exire quam temerarium cursum uelis depositis et remis suae disputationis inhibitis prouida deliberatione frenare. uiluit quippe iuueni senilis nostra cunctatio, quasi huic molestissimae
Abbreviated transcription (Latin):
dñs unum es seostendens salutis auxilium: qui credede¬
rit inquit & batitatus fuerit saluus eritqui autem
non crediderit condem nabitur. Cuius misterium
credulitatis in paruulis per eorum responsi onemaqui¬
bus gestantur impletur : Nesi factum non fueritẽ¬
ant exuno om̃s in condemnationem &tam̃ contra
tam mani festas uoces quas concin it ueritas ꝓcedit
in medium magis uaecors. quam misericor suani¬
tas & dicit non solum non eunt indamnationem par¬
uuli & sinullũ eos xp̃i ane fidei lauacrum auinculo or¬
ginalis peccati ab soluat. Uerum &iam felicitatem
paradisi postmortem interimper fruunt᷑. Post
resur rectionem autem &iam regnicadorum feli¬
cita tepos sidebunt: Haecistecontracatholicã fun¬
datissimã fidẽ numquid dicere auder &si quaestio¬
nẽ soluendã deanime origine uires suas excedentẽsus¬
cipereñ auder & Horrendus ẽ enĩ coastatus angustus
abeis quidicunt curds̃ animãtã in u¬
sta anim

Expanded text:
nus unum esse ostendens salutis auxilium: qui crediderit, inquit, et baptizatus fuerit, saluus erit; qui autem non crediderit, condemnabitur. cuius mysterium credulitatis in paruulis per eorum responsionem a quibus gestantur inpletur, ne, si factum non fuerit, eant ex uno omnes in condemnationem. et tamen contra tam mahifestas uoces, quas concinit ueritas, procedit in medium magis uaecors quam misericors uanitas et dicit: non solum non eunt in damnationem paruuli, etsi nullum eos christianae fidei lauacrum a uinculo peccati joriginalis absoluat, uerum etiam felicitate paradisi post mortem interim perfruuntur, post resurrectionem autem etiam regni caelorum felicitatem possidebunt. haec iste contra catholicam fundatissimam fidem numquid dicere auderet, si quaestionem soluendam de animae origine uires suas excedentem suscipere non auderet ? Horrendis est enim coartatus angustiis ab eis qui dicunt: cur deus animam tam inius
Abbreviated transcription (Latin):
assis acres ponde as mihi quid nãtibi uideat᷑ iste sensus
quoanima ꝑ corpͥatit᷑ nã ipseiam nomine ꝓprio sensus
quoP Sensus c̃ẽ quinque audire soleo uidendirau¬
diendi ol faciendi gustandi at q t angendiplus quid res¬
pondeam nescio: Aͭ O Pastitio stauaustis sima ẜͦ & fore
in cõntionib celebrata: uellẽ aũt definiri mibi abstequid

Expanded text:
adsis, ac respondeas mihi, quidnam tibi videatur iste esse sensus quo anima per corpus utitur: nam ipse jam nomine proprio sensus dicitur. E. Sensus esse quinque audire soleo, videndi, audiendi, olfaciendi, gustandi atque tangendi: plus quid respondeam nescio. A. Partitio ista vetustissima est, et fere in concionibus celebrata. Vellem autem definiri mihi abs te, quid
Abbreviated transcription (Latin):
& non ẽ scientiã nisicum res aliqua firma ratione ꝑ¬
cipitur : & cẽcuius dam ret scientiã nullaratione ꝑcepta ȩ :¬
ita quenos sgcupio atrũ horũ diligas namutrũ que
uerus ee nulbo pacto potest. Ad Hocdigo quod pailo¬
Hocdigo quod paulo

Expanded text:
cientiam, nisi cum res aliqua firma ratione pcipitur; et esse cujusdam rei scientiam nulla ratione perceptae. Itaque nosse cupio, utrum horum eligas; nam utrumque verum esse nullo pacto potest. E. Hoc eligo quod paulo
Abbreviated transcription (Latin):
quo d&iam deoculo dicobamus. cuinon liquetut¬
aquilȩ oculum multo quam noster est eẽ bre¬
uiorem : quo tamen illa sublime itauolans ut
a nobis intantaluce difficile cernatur. latentẽ
subfrutice lepusculum & subfluctibus piscem
uidere compestaẽ: quod si in ipsis sensibus qui

Expanded text:
quod etiam de oculo dicebamus, cui non liqueaquilae oculum multo quam noster est, esse breviorem? quo tamen illa sublime ita volans, ut a nobis in tanta luce difficile cernatur, latentem sub frutice lepusculum, et sub fluctibus piscem videre comperta est. Quod si in ipsis sensibus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
rendũ put&. qualis in bocmotali & fragilicor pore
efficiatur. cum & in mostem ꝓpt̾ peccatũ iure contru.¬
sasit. & uirtute bic&iam possit excellere : aut qualis
posthoc corpus futara sit. cum & poena mortis necessano
manere bheat manente peccatao: & uirtuti pe&ati qu&
sit ds̃ ipseidẽ ueritas ipsap̃miũ: quareiam siplac &
Tam longum sermoniu terminemꝰ aliquando : & in implendis
dĩ p̃ceptis uigilantis simeꝰ religiosissime operã denus:
Non enim ẽ alia fuga detantis malis: siquid aut̃ obscunus
amediccũ ẽ quã uelles : facitout memoriȩ mancͥatum.
alias oppostunius requiras : Neque enim deerit nobis

Expanded text:
rendum putet, qualis in hoc mortali et fragili corpore efficiatur, cum et in mortem propter peccatum jure contrusa sit, et virtute hic etiam possit excellere; aut qualis post hoc corpus futura sit, cum et poena mortis necessario manere debeat manente peccato, et virtuti pietatique sit Deus ipse, id est veritas ipsa, praemium? Quare si jam placet, tam longum sermonem terminemus aliquando, et implendis Dei praeceptis vigilantissime et religiosissime operam demus: non est enim alia fuga de tantis malis. Si quid autem obscurius a me dictum est quam velles, facito ut memoriae mandatum alias opportunius requiras. Neque enim deerit nobis
Abbreviated transcription (Latin):
triciautomnino haerebit & einrã cunetatio uel
sero placebit dut simul pomnibus pas uulis quito¬
to orbeterrarũ sin exp̃ia nob aptis matemoriunt᷑
& iã coꝵ nominibus tacitis qm̃ nesciuntus in edesia
sebit: absitatefrater ut haectibi placeant absitut
ista ueldidicissegaudeas uel docerep̃sumas
alioquinlongemelior inueni& ipsequãtu quia in
oc ordio primis ui libri modeste adq bumiliter
p̃locutusẽ dicens Cum tibi parere desidero:
notã p̃sũptionis incurri & paulo post
Quando quidẽin quit nec mihi ipsesim credulus
ea quaed ixero posseꝓba ristudeãq: sẽꝑ &iã ꝓpri¬
ã sententiã ñ tueri siin ꝓbabilis detegatus & sitmm¬
hi cordiꝓprio iuditiodã nato meliora magis &

Expanded text:
trici; aut omnino haerebit, et ei nostra cunctatio vel trici; aut omnino haerebit, et ei nostra cunctatio vel sero placebit, aut simul pro omnibus parvulis, qui toto orbe terrarum sine christiano Baptismate moriuntur, etiam eorum nominibus tacitis, quoniam nesciuntur in Ecclesia sebit. CAPUT XVI. 22. Absit a te, frater, ut haec tibi placeant, absit ut ista vel didicisse gaudeas, vel docere praesumas: alioquin longe melior invenietur ipse quam tu. Quia in exordio primi sui libri modeste atque humiliter praelocutus est, dicens: « Cum tibi parere desidero, notam praesumptionis incurro. » Et paulo post: « Quandoquidem, » inquit, « nec mihi ipse sim credulus, ea quae dixero posse probari; studeamque semper etiam propriam sententiam non tueri, si improbabilis detegatur; et sit mihi cordi, proprio judicio
Abbreviated transcription (Latin):
turã dĩ mutabi litatis opꝓbrio qđ necesseñ fuerat
in famauit Etdũ uult red dererationẽ ned s̃ credat᷑
iniustassipuras ab omni peccato animas &iãillas.
quas xp̃ian a regeneratione ñ redemit uinculo pec¬
catioriginalis innectit eadix̃ qua etenolo docuerit
Fantũ enĩ salutis & felicitatis ñ baptitatis pas uulis
tribuit quantũ nec pelogiana heres pͥotuit. &tamen
detot milibus par uuloꝵ qui nascuntur gampus
& int̃impios moriuntia ñ quibus homines ꝑbaptis¬
mũ cũ uelint sub ueni renon possi sed de quibus bap¬
tirands nemo potuit uel poterit cogitare. Nec quis¬
quã pcis obtulit uel oblatiaus ẽ sacrificiũ qđ iste&iã
ꝓnonbaptitandis consuitofferendũ quid dicer&
non inuenit. De quibus si fuerit intes rogausẽoꝵ
animae quidmeruerintutillas ds̃ nec abluendis
baptis monec& piandas xp̃icorporis & sanguinis
sacrificio & in & nũdãnandas casminserit pecca¬

Expanded text:
turam dei mutabilitatis obprobrio, quod necesse non fuerat, turam dei mutabilitatis obprobrio, quod necesse non fuerat, infamauit et, dum uult reddere rationem, ne deus credatur iniustus, si puras ab omni peccato animas, etiam illas, quas christiana regeneratione non redimit, uinculo peccati originalis innectit, ea dixit quae te nolo docuerit. tantum enim salutis et felicitatis non baptizatis paruulis tribuit, quantum nec Pelagiana heresis potuit. et tamen de tot milibus paruulorum, qui nascuntur ex impiis et inter impios moriuntur, non quibus homines per baptismum, cum uelint, subuenire non possunt, sed de quibus baptizandis nemo potuit uel poterit cogitare nec quisquam pro eis obtulit uel oblaturus est sacrificium, quod iste etiam pro non baptizandis censuit offerendum, quid diceret non inuenit. danimae quid meruerint, ut illas Deus nec abluendas Baptismo, nec expiandas Christi corporis et sanguinis sacrificio, et in aeternum damnandas carni inserat pecca
Abbreviated transcription (Latin):
ista proferenda ubiñ pars hominis si totũ cõme¬
rat᷑i ulu qui apotuitibiscriptura a toto pastẽ
significa resicut sepultũ confitemur xp̃mcum
cũ ca ro eius sola sepulta sit : A ꝑ hoc ꝓpaginem
animarũ nec temere astruendã nectemeredestru¬
endã dicimus. sed am monemus ali a testimonia
eẽquaerenda qua eñ in ueniant᷑ ambi gua. Quã¬
obrem quidteistedocuerit & undegratiasegeris.
ñ dũscio. Man& quip peilla questio sicuterat in qua
querit᷑ deanimarũ origine utrũillas ds̃ oxꝓpagine
illius unius qua primo in sufflauit homini anoe
flatusuo sicut primohomini d& facatfingat ho¬
minibus quas cũda refacere fingere fedes xp̃iana
non dubit& quã questi on ẽistecũ soluere conar&
necuires suas intueret destruens animarũ ppaginẽ
& asserens caspuras ab omni contagionepeccati
non denihilo seddescipso insufflarecreatorem &na¬

Expanded text:
ista proferenda, ubi non pars hominis, sed totum commeista proferenda, ubi non pars hominis, sed totum commemoratur, quia potuit ibi scriptura a toto partem significare, sicut sepultum confitemur Christum, cum caro eius sola sepulta sit. ac per hoc propaginem animarum nec temere astruendam nec temere destruendam dicimus, sed ammonemus alia testimonia esse quaerenda, quae non inueniantur ambigua. Quamobrem quid te iste docuerit et unde gratias egeris, nondum scio. manet quippe illa quaestio, sicut erat, in qua quaeritur de animarum origine, utrum illas deus ex propagine illius unius, quam primo insufflauit homini, an ex flatu suo, sicut primo homini, det, faciat, fingat hominibus, quas eum dare, facere, fingere fides christiana non dubitat. quam quaestionem iste cum soluere conaretur nec uires suas intueretur, destruens animarum propaginem et asserens \'eas puras ab omni contagione peccati\' non de nihilo, sed \'de se ipso insufflare creatorem\' et na
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝑunũ hominẽ peccatũ intrauit inmundum &¬
ꝑpeccatũ mors. & itain om̃s homines ꝑtransut
in quo om̃s peccauer̃ nec dictũ ẽ. in quo omnium
caro peccauit. Itẽq sicutillos uidetur iuua reqđ
dictũ ẽ hocnuncos efossibus meis & caro decarne
mea : qui a par sedicta ñ totũ siciterũ istos qđ ibicon¬
tinuo sequit᷑ haecuo cabitus mulier qm̃ deuiro suo
sumptaẽ. Debuitenĩ dici aunt qm̃ deuirosuo caro
eius sumptaẽ si ñ tota mulier idẽcũ anima sed so¬
lacaro sumer & oxuiro. Porro autem utris quae au¬
ditis quis in estudio pastium iudicat uid& profecto
nec contraistos qui ꝓpaginẽ animarũ defendunt
ꝓferenda illa testimoni aubi pars nominatur
quia potuit scriptura signifi careillica pastetotũ
sicut uerbũ caro factũ est. Cũ legimus nonuti¬
quaecarnẽsolã sed hominẽ totũ intellegimus nec
contraillos qui ꝓpaginẽ animarũ destruunt

Expanded text:
est: per unum hominem peccatum intrauit in mundum est: per unum hominem peccatum intrauit in mundum in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerun t, nec dictum est \'in quo omnium caro peccauit\'. itemque sicut illos uidetur iuuare quod dictum est: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne m e a, quia pars est dicta, non totum, sic iterum istos, quodibi continuo sequitur: haec uocabitur mulier, quoniam de uiro suo sumta est. debuit enim dici aiunt \'quoniam de uiro suo caro eius sumta est\', si non tota mulier, id est cum anima. sed sola caro sumeretur ex uiro. porro autem utrisque auditis qui sine studio partium iudieat. uidet profecto nec contra istos qui propaginem animarum defendunt proferenda illa testimonia ubi pars nominatur, quia potuit scriptura significare illic a parte totum — sicut uerbum caro factum est cum legimus, non utique carnem solam, sed hominem totum intellegimus —, nec contra illos qui propaginem animarum destruunt
Abbreviated transcription (Latin):
ecuna anima dicer& illud quã totus homo in¬
telleger& nec corporis ꝓpagationenegaretur
sic&iã si dictũ & & animadeanima mea nonutiq
negar&ur caro quã deillo &emta fuis seconstabat.
pesteenim totũ sicut &iã a toto pastẽ plerum q scrip¬
tura significat. Namcestes iñ exuno sangune sedes
unohomine illo loco scriptũ e& institutũ cẽgenus huma¬
nũ undeiste adhibuit testimoniũ non p̃iudicar&
istis quinegant animarũ ꝓpaginẽ Quãuis non so¬
la anima nec sola caro sedutrũ quae sithomo
Responderent enĩ a toto pastẽidẽ ab homi nesolã homi¬
niscarnẽscripturã significare potuisse. Siceri¬
go& bii qui defendunt animarũ ꝓpagin eillud qđ
dictũ ẽ & unos anguine ꝑs anguinẽs clic& hominẽ
idẽ apaste totũ signi ficatũ eẽ contendunt . si cutenim
uid & illosiuuare qđ dictũ est euno sangui nenec
dictũ ẽ ex un o homi nesicuidet᷑ &istosiuua reqđ dictũ

Expanded text:
una anima diceretur, aliud quam totus homo intelligeretur, nec corporis propagatio negaretur. Sic etiam si dictum esset, Anima de anima mea; non utique negaretur caro, quam de illo exemptam fuisse constabat. A parte enim totum, sicut etiam a toto partem plerumque Scriptura significat. Nam certe si non, ex uno sanguine, sed, Ex uno homine, illo loco scriptum esset, institutum esse genus humanum, unde iste adhibuit testimonium, non praejudicaret istis qui negant animarum propaginem; quamvis non sola anima, nec sola caro, sed utrumque sit homo. Responderent enim a toto partem, id est, ab homine solam hominis carnem, Scripturam significare potuisse. Sic ergo et ii qui defendunt animarum propaginem, illud quod dictum est, ex uno sanguine, per sanguinem scilicet hominem, id est a parte totum, significatum esse contendunt. sicut enim uidetur illos iuuare quod dictum est \'ex uno sanguine\' nec dictum est \'ex uno homine\', sic uidetur et istos iuuare quod dictum
Abbreviated transcription (Latin):
labefacta reconant᷑ usqueadeo cȩcis̃ ut neista ips a quidẽ
uana atq sacrilega ꝓpria uoluntate sedicere intelle¬
gauagiibcectam̃ it aliberũ arbitriũ animȩ datũ ẽ ut¬
qđ liber: eomoliens ullam pastẽ diuinior dinis legis¬
que ꝑturb&. datũ ẽ enim a sapientis simo atque in uic
uidere paucorũ ẽ : neque ad hoc quis quã nisi uerꝗgre¬
ligione sitidoneus: ẽ enim religiouera quasiunidõ
anima undes epeccato uelutabreperat. reconciliatione
religat᷑: in nectit ergo animã in illo actutertio. atincipit

Expanded text:
labefactare conantur, usque adeo caeci sunt, ut ne ista ipsa quidem vana atque sacrilega propria voluntate se dicere intelligant. Nec tamen ita liberum arbitrium animae datum est, utlibet eo moliens, ullam partem divini ordinis legisque perturbet. Datum est enim a sapientissimo atque invictividere, paucorum est; neque ad hoc quisquam nisi vera religione fit idoneus. Est enim religio vera, qua se uni Deo anima, unde se peccato velut abruperat, reconciliatione religat. Innectit ergo animam in illo actu tertio, atque incipit
Abbreviated transcription (Latin):
ampliorib: utatur. recte acprudent̃ ex istim&
Potestenim iste si ab aliquo iuuenequẽ uelumine int̃

Expanded text:
amplioribus utatur, recte ac prudenter existimet? Potest enim iste, si ab aliquo juvene, quem velamine int
Abbreviated transcription (Latin):
& prorsus quaealiqđ spatium lociobanet. quib
omnibus p̃stantiorẽ animãbuma nãeẽ diximus.
si quidergo aliud ẽ eorũ quaeds̃ creauit: quidã est
deterius. quiddã pardeterius ut anima pecoris: par
ut angeli: melius aut̃ nihil: & siquandoẽ aliquid hoꝵ

Expanded text:
et prorsus quae aliquod spatium loci obtinent, quibus et prorsus quae aliquod spatium loci obtinent, quibus omnibus praestantiorem animam humanam esse diximus: si quid ergo aliud est eorum quae Deus creavit, quiddam est deterius, quiddam par: deterius, ut anima pecoris; par, ut angeli: melius autem, nihil. Et si quando est aliquid ho
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ uerit : nũquã alit̃erit : Quonihilsit secretius.
nihil p̃sentius : quid difficile inuenit᷑ ubisit.
difficilius ub iñ sit : cũ quo eẽ non om̃s poss. & sipe
quo eẽ nemopotest : & si quid deillo incredibilius
conuenientius tamen atq aptius homines dicere
ualenius: hicergo solus ds̃ animae colendus ẽ ie que
disoreteneque confuse : quic quidenim anima colit
uedm̃ neces stẽ uomnelius cẽ quam sciprã put& : ani¬
mȩ aut̃ natura. nec tranamaria. nec sidera nec
lunco. necsol. necquic quã omnino ꝗđ tangi authis
oculis uideripeest : Ñ denique iprum qđ uderi a nob
ñ potest calũ melius eẽ credendum est : immohac
omnia longe deteriora eẽ quã ẽ quaelib& anima ratio
cesta conuincit : simodo eãmueri amatores ddcentem
ꝑ insolita quaedam & obhocardua constantissime
atqueobseruantissime sequiaudeant: si quiduero
aliud ẽ in rerũnatura p̃t̃ista quae sensibus nota s̃.

Expanded text:
r fuerit, nunquam aliter erit; quo nihil sit secretius, nihil praesentius; qui difficile invenitur ubi sit, difficilius ubi non sit; cum quo esse non omnes possunt, et sine quo esse nemo potest: et si quid de illo incredibilius, convenientius tamen atque aptius homines dicere valemus. Hic ergo solus Deus animae colendus est, neque discrete, neque confuse. Quidquid enim anima colit ut Deum, necesse est ut melius esse, quam seipsam, putet. Animae autem natura nec terra, nec maria, nec sidera, nec luna, nec sol, nec quidquam omnino quod tangi, aut his oculis videri potest, non denique ipsum quod videri a nobis non potest, coelum melius esse credendum est. Imo haec omnia longe deteriora esse, quam est quaelibet anima, ratio certa convincit; si modo eam veri amatores ducentem per insolita quaedam, et ob hoc ardua, constantissime atque observantissime sequi audeant. 78. Si quid vero aliud est in rerum natura praeter ista quae sensibus nota sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
NC Neꝑturbare ac magis bono animo facito sis ista
enĩ cogitatio & considentio ad nos m& ipsos inuitat:
& quantũ lic& aquellit a corpore: quod aũtibiuisũ ẽ.
non eẽ animã incorporeuiuentis animantis. Quã

Expanded text:
Ne perturbere, ac magis bono animo facito sis. Ista enim cogitatio et consideratio ad nosmetipsos nos invitat, et quantum licet avellit a corpore. Quod autem tibi visum est, non esse animam in corpore viventis animantis, qua
Abbreviated transcription (Latin):
A O Nam quid ueller
dicerem NG
Non continuo eẽ scientiã si quid ñ ba& :¬
sedsi ꝑrationẽ non lata : Cũ aũ ꝑ corpus ñ lat& sen¬
sumuocari si ꝑseipsã ñ lateat corporis passio : An
igonas quibusdam philosophis & peracutis uisũ
ẽẽ neidipsum quidem quodmente conp̃henditur

Expanded text:
 Nam quid velles dicerem? A. Non continuo esse scientiam si quid nsed si per rationem non latet: cum autem per corpus non latet, sensum vocari, si per seipsam non lateat corporis passio. An ignoras quibusdam philosophis et peracutis visum esse, ne idipsum quidem quod mente comprehenditur
Abbreviated transcription (Latin):
uident: Si enĩ merogares quid pater& aegrotans aegritu¬
dinẽ responderẽ : Quid cupiens: cupiditatem : Quid me¬
tuens in&ũ : quid gaudens gaudiũ : curergo roganti quid
uidens patiat᷑ ñ recte uisũ ipsũ respondeã : NG Sed enĩ
gaudens gaudiũ sentit: anne gabis AD Immo assentior
XG Hoc & dec&eris pturbationib dixerim: AD Sic habeo:

Expanded text:
vident. Si enim me rogares quid pateretur aegrotans, aegrituvident. Si enim me rogares quid pateretur aegrotans, aegritudinem responderem; quid cupiens, cupiditatem; quid metuens, metum; quid gaudens, gaudium. Cur ergo roganti quid videns patiatur, non recte ipsum visum respondeam? A. Sed enim gaudens gaudium sentit. An negabis? E. Imo assentior. A. Hoc et de caeteris perturbationibus dixerim. E. Sic habeo
Abbreviated transcription (Latin):
definitionẽ ł refellere ł ꝓbare : AD hoc modo tibifor-¬
tas se ñ decro quantũ ualeo : ñ enim & hoc sẽꝑ ẽ facile :
Ac̃a ttende ergo nã sensum puto eẽ ñ latere animã qđ pa¬
titur corpus: AD Plac& mihihaeo definitio : Ad esto
ergo huictã quã tuae actuere illã dũ ame paulisꝑ re
fellit̃: AD Tueborsane situadiuueris : sin .minimȩ¬
nã iam mihi displic& : ñ enĩ frustratibi uisa ẽ refellenda :
ÑC Nolinimis ex auctoritate pendere p̃sestĩimea qͣ nulla
ẽ & qđ ait oratius sapere audene nteratio subiug&
prius quã m&us : A D Ego prorsus nihilm&uo quo quo
res modo ꝓcesserit : ñ enĩ errare mesines : sed iam incipe
siquid habes ne differendo potius quã aduersando defeͣ¬
tiger : NO Dicigit᷑ quid patiat᷑ corpͥtuũ cũ meuides : Pa-
tat᷑ omnino aliquid nã oculi mei pastes nisi fallor corporis¬
s
satis ut ꝑsuadeas tuos oculos aliquid patinisi &iã quid pa¬
tiantur ostenderis : XD Quid tandem nisi ipsum ii sunam

Expanded text:
definitionem vel refellere vel probare. E. Hoc modo tibi fortasse non deero, quantum valeo: non enim et hoc semper est facile. A. Attende ergo: nam sensum puto esse, non latere animam quod patitur corpus. E. Placet mihi haec definitio. A. Adesto ergo huic tanquam tuae, ac tuere illam, dum a me paulisper fellitur. E. Tuebor sane, si tu adjuveris; sin minime, jam mihi displicet: non enim frustra tibi visa est refellenda. A. Noli nimis ex auctoritate pendere, praesertim mea quae nulla est; et quod ait Horatius, Sapere aude : ne non te ratio subjuget priusquam metus. E. Ego prorsus nihil metuo, quoquo res modo processerit: non enim errare me sines. Sed jam incipe si quid habes, ne differendo potius quam adversando defatiger. 42. A. Dic igitur quid patiatur corpus tuum cum me vides? E. titur omnino aliquid: nam oculi mei partes, nisi fallor, corporis n satis est, ut persuadeas tuos oculos aliquid pati, nisi etiam quid patiantur ostenderis. E. Quid tandem, nisi ipsum visum? nam
Abbreviated transcription (Latin):
contẽperationem quod oculis incernendo accidere
ł pigrã
putumus ꝑ quã ipsi oculitantum possunt ut eã late¬
at corporis passio sinonibi iaccat ubi passio ipsa con¬
tingit AO Multum memou& ista conclusio: &itu
multum uc omninostu seam : & ñsolum quid respodi¬
decm sed prors usubi sim non in ueniam : quidenim :¬
dicam sensum ñ eẽcũ corporis passio ꝑseipsã non la¬
t& animã quiderit aliudsi hocnon ẽ oculos nihil pa

Expanded text:
contemperationem, quod oculis in cernendo accidere t pigram putamus, per quam ipsi oculi tantum possunt, ut eam lateat corporis passio, si non ibi jaceat, ubi passio ipsa contingit? 60. E. Multum me movet ista conclusio, et ita multum ut omnino stupeam, et non solum quid respondeam, sed prorsus ubi sim non inveniam. Quid enim dicam? sensum non esse, cum corporis passio per seipsam non latet animam? quid erit aliud, si hoc non est? Oculos nihil pa
Abbreviated transcription (Latin):
quam crederepotes. sed ceste non serius quã debrem
Cũ enimnuꝑ in agro essemus liguriae nr̃ illiadoles.¬
centes qui tunc mecum enent studiorum suorũ grte¬
tia. animad uesterant humilacentefinop acolo co
reptantẽ bestiolam multi pedem. longũ dicoquendã
uermi cdlum uulgo notus ẽ : Hoc tamen qđ dicitm
nũ quam in eo expestus eram: Uersonã questi¬
loquem fostehabebat unus illorum. Animal medi¬
um ꝑcussit : tum ambae pastes corporis ab illo uul¬
nere incontierid̃ discesserunt. tanta pedũ celeri

Expanded text:
quam credi potest; sed certe non serius quam deberem. Cum enim nuper in agro essemus Liguriae, nostri illi adolescentes qui tunc mecum erant studiorum suorum gratia, animadverterunt humi jacentes in opaco loco, reptantem bestiolam multipedem, longum dico quemdam vermiculum: vulgo notus est, hoc tamen quod dicam nunquam in eo expertus eram. Verso namque stilo quem forte habebat unus illorum, animal medium percussit: tum ambae partes corporis ab illo vulnere in contraria discesserunt, tanta pedum celeri
Abbreviated transcription (Latin):
ordines siue in familiis siue domi militi& &q:¬
quae inrepublica siue in profanis. siue insacris
apparatib: uĩ rationandi & ex cogicandiflu¬
uios eloquentiae : carminũ uari&atẽ. luden¬
diaciocandi causa. Mille formes simulatio¬
ner : modd landi peritiã dimetiendi subtilita¬
tẽ numerandi disciplinã p̃teritoꝵ ac futuroꝵ
ex p̃sentib: coniecturã: magna hȩc & omnino
bumana : sed ẽ adhucista partĩ doctis atq indoc¬
tis ꝓcertĩbonis acmalis animis copia cõmunis:

Expanded text:
ordines, sive in familiis, sive domi militiaeordines, sive in familiis, sive domi militiaeque in republica, sive in profanis, sive in sacris apparatibus; vim ratiocinandi et excogitandi, fluvios eloquentiae, carminum varietates, ludendi ac jocandi causa milleformes simulationes, modulandi peritiam, dimetiendi subtilitatem, numerandi disciplinam, praeteritorum ac futurorum ex praesentibus conjecturam. Magna haec et omnino humana. Sed etis, partim bonis ac malis animis copia communis
Abbreviated transcription (Latin):
gignendistantum modo sed &iam fouendis . Tu¬
endis alendisq: conspini trebus. Interquascor¬
pus agit& quibus corpus sustentat. consu&udi¬
nesese in nectit: & ab eis quasi membris a gorese¬
pantur: Quae consu&udinis uis &iam se iunc¬
tione rerum ipsarum. atquẽ interuallo temporis
non discissamemoria uocatur : sed haecrursus
omnia posse animam &iam inbestiis nemonegat:
homini proprius : & cogita memoriam non consu-¬
&udine inolitarum sed anim aduersione atq:
signis commendatarum. acr&entarum rerum
in numenrbilium tot asts opificũ : A grorũ cultꝰ¬
extructiones urbium : uariorum aedificiorũ ac
moliminũ multimoda miracula. Inuentiones
tot signorum. in litteris inuerbis. ingestu in huiꝰ¬
cemodi sono : Inpicturis atq infigmentis : tot
gentium linguas: tot instituta: cotnoua: tot
instaurata tantum librorũ numerorum & hu¬
ius cemodi monuͥmentorum. ad custodiendã
memoriã : Tantãq curam posteritatis. offi¬
ciorum. potestatum. honorum dignitatumq

Expanded text:
gignendis tantummodo, sed etiam fovendis, tuendis alendisque conspirat. Rebus inter quas corpus agit, et quibus corpus sustentat, consuetudine sese innectit, et ab eis quasi membris aegre separatur: quae consuetudinis vis etiam sejuntione rerum ipsarum atque intervallo temporis non discissa, memoria vocatur. Sed haec rursus omnia posse animam etiam in bestiis nemo negat.homini proprius, et cogita memoriam non consuetudine inolitarum, sed animadversione atque signis commendatarum ac retentarum rerum innumerabilium, tot artes opificum, agrorum cultuexstructiones urbium, variorum aedificiorum ac moliminum multimoda miracula; inventiones tot signorum in litteris, in verbis, in gestu, in cujuscemodi sono, in picturis atque figmentis; tot gentium linguas, tot instituta, tot nova, tot instaurata; tantum librorum numerum, et cujuscemodi monumentorum ad custodiendam memoriam, tantamque curam posteritatis; officiorum, potestatum, honorum dignitatumque
Abbreviated transcription (Latin):
ratio autem semꝑ : AD Intellego : sed quor sũ ista:
G̃ Quie paulo ante dixisti propterta metibi
debere as sentiri. scientiam nos habere anterationẽ :
quod cognito aliquonititdr dum nos ratio ad in cog¬
nitum ducit : nun autem inuenimus non rationem
uocandam ẽẽ dum hoc agitur : Non enim sana mens
agit hoc semꝑ . cum semꝑ babeat rationẽ : s ed recte isto
fortasse ratiocinatio nominatur : ut ratio quid am
mentis as pectus : ratio cinatio autem rationis inquisi¬
tio. id ẽ as pectus illius. ꝑ eci quae as piciendas paro

Expanded text:
ratio autem semper. 53. E. Intelligo; sed quorsum ista? A. Quia paulo ante dixisti, propterea me tibi debere assentiri scientiam nos habere ante rationem, quod cognito aliquo nititur, dum nos ratio ad incognitum ducit: nunc autem invenimus non rationem vocandam esse dum hoc agitur; non enim sana mens agit hoc semper, cum semper habeat rationem; sed recte ista fortasse ratiocinatio nominatur; ut ratio sit quidam mentis aspectus, ratiocinatio autem rationis inquisitio, id est, aspectus illius, per ea quae aspicienda
Abbreviated transcription (Latin):
uelis: solemus enim quaerere. quantus fue¬
ritherculer id .ẽ. in quot pedes statura ciur
porrecta fuerit: &item quantus uir fuerit
id .ẽ. quantae potentiae atq uistutis:
Vtrũq deanima scire cupio:¬
Atquin illud superius dici non potest. nec omnino
intellegi deanima Nonenimullo modo aut longa
aut lata. aut quasi ualida surpicanda ẽ anima:

Expanded text:
elis. Solemus enim quaerere quantus fuerit Hercules, id est, in quot pedes statura ejus porrecta fuerit. Et item quantus vir fuerit, id est, quantae potentiae atque virtutis. Utrumque de anima scire cupioAtqui illud superius dici non potest, nec omnino intelligi de anima. Non enim ullo modo, aut longa, aut lata, aut quasi valida suspicanda est anima:
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ nr̃a corpora &iam nunc dum loquim̾ pati :
neq in co fallimur ut opin .or : Nam prodiuius
ẽ ut mefallidicam quod uideo : quam qđ intellego. capil¬
los meos nunccanescere corpus que ꝑ momenta mutari:
quod simutatio ista passio corporis . ẽ. quod nemone

Expanded text:
tionem nostra corpora, etiam nunc dum loquimur, pati. Neque in eo fallimur, ut opinor: nam proclivius est, ut me falli dicam quod video, quam quod intelligo capillos meos nunc crescere, corpusve per momenta mutari. Quod si mutatio ista, passio corporis est, quod nemo ne
Abbreviated transcription (Latin):
aratio mec l man& integreai quid enim dif-¬
fest. utrum loqui angestum facere crescendo
assequatur : cum ad animam utrumq ꝑtineat.
quam fateri nolumus crescere᷑. NC. I ammihi
uideris. &iam cum infune quisque ambulat
ampliorem credere hunchabere animam
quam eos qui id facere nequeunt: An Hoc aliud
est: qui senim hoc nonuideat esseastis.
Quurobsecro astis. an quia discitur : A It auero:
AC Quar&ibi ergo &i amsialiud quisquediscat non
asti suid&ur: A D Planequioquid discitur

Expanded text:
ratio mea manet integra. Quid enim refert utrum loqui, an gestum facere crescendo assequatur, cum ad animam utrumque pertineat, quam fateri nolumus crescere? 32. A. Jam mihi videris etiam cum in fune quisque ambulat, ampliorem credere hunc habere animam, quam eos qui id facere nequeunt. E. Hoc aliud est: quis enim hoc non videat esse artis? A. Cur, obsecro, artis? an quia didicit? E. Ita vero. A. Quare tibi ergo etiam, si aliud quisque discat, non artis videtur? E. Plane quidquid discitur
Abbreviated transcription (Latin):
nes eẽ posse : quae so cogites si ex hoc genere
masculus & feminaiungerentur: atque in ali-¬
quam quocumq casu delati solitudinem ubi
tamen uiuere ualerent. gignerent filium non
surdum : quem ad modum ẽ& cum parentibus
istelocuturus: A D Quem ad modum censes : nisi
ut parentes eid ab ant. it agestu signa red diturum:
sed tamen puerparuus neid quidem poss& quare

Expanded text:
nes esse posse; quaeso cogites, si ex hoc genere mas et femina jungerentur, atque in aliquam quocumque casu delati solitudinem, ubi tamen vivere valerent, gignerent filium non surdum, quemadmodum esset cum parentibus iste locuturus? E. Quemadmodum censes, nisi ut parentes ei dabant, ita gestu signa redditurum? Sed tamen puer parvus ne hoc quidem posset: quare
Abbreviated transcription (Latin):
lentior ab om̃imodo inualidiore sed tam̃
timidior ab audactiore super& nescio utrũ uirib: at¬
tribuendũ sit : Nisiquis dicat habere quasdã suas
uires animã quib: ei maior audatia ł fiducia pari¬
at᷑ : quae cũ alteriass̃ des̃ alteri tunc intellegitur
quantũ animus corporisuo & in eo qđ ꝑcorpus

Expanded text:
lentior ab omnimodo invalidiore, sed tamen timidior ab audaciore superetur; nescio utrum viribus attribuendum sit. Nisi quis dicat habere quasdam suas vires animam, quibus ei major audacia, vel fiducia pariatur: quae cum alteri adsunt, alteri desunt, tunc intelligitur quantum animus corpori suo, etiam in eo qu
Abbreviated transcription (Latin):
in de seiungatur qđ ten& alienũ : nequicquã in ea
nisi sensus . &omnis sensus intllegatur  A
Censco quidem: quidem sedquid ad di possit ignoro:
N Sensus ẽ certe omnis. passio corporis non latens
anima: Sed conuerti non potest haic enuntiatio. propter
passionem illam corporis quȩ ułcrescit uł decrescit

Expanded text:
inde sejungatur quod tenet alienum, nec quidquam in ea nisi sensus, et omnis sensus intelligatur? E. Censeo quidem, sed quid addi possit ignoro. A. Sensus est certe omnis passio corporis non latens animam: sed converti non potest haec enuntiatio, propter passionem illam corporis, qua vel crescit vel decrescit
Abbreviated transcription (Latin):
quis dubitauerit minorẽ maiori eẽ ces surũ in eã¬
I pastem unde ipse & quo ille ferebatur : quae cũ
ita sint id ẽ cũ minora ut dictũ .ẽ. pondera maiorib:
cȩdant : multũ tam̃ refest. quanto in sese agantur
imp&u : Nã simaiore imp&u minor uelut uehe¬
menti aliquotorm̃to emissus infligatur maiori.
uellaxius iaculatasiam languescenti : quã uis ab eodẽ
resiliat : retardat illũ tam̃ Qiã r&ro agit ꝓmodo
ictuum atq ponderũ: hisp̃iectis atq intellectis. quan

Expanded text:
quis dubitaverit minorem majori esse cessurum, in eam partem unde ipse et quo ille ferebantur? Quae cum ita sint, id est cum minora, ut dictum est, pondera majoribus cedant; multum tamen refert quanto in sese agantur impetu: nam si majore impetu minor, velut vehementi aliquo tormento emissus infligatur majori vel laxius jaculato, vel jam languescenti; quamvis ab eodem resiliat, retardat illum tamen aut etiam retro agit pro modo ictuum atque ponderum. 38. His praejactis atque intellectis, quan
Abbreviated transcription (Latin):
plus continendo ergo supctior definitio uistios
erat : bestiam enim cum homine coninebatũista uͦ¬
ꝑfecta ẽ: Nam & omnem hominẽ & nibilplus¬
quam hominẽ ten&: tenendo autem minusiIta
uitiosa .ẽ. si addas grammaticum : Quanquam
enim omne animal rationale mortale grãmaticũ
homosit : plures tamerhomines quam grãmatici
non sunt hac definitione non contin&ur : & ob hoc

Expanded text:
Plus continendo ergo superior definitio vitiosa erat, bestiam enim cum homine continebat: ista perfecta est; nam et omnem hominem, et nihil plusquam hominem tenet. Tenendo autem minus, ita vitiosa est si addas grammaticum; quanquam enim omne animal rationale mortale grammaticum homo sit, plures tamen homines, qui grammatici non sunt, hac definitione non continentur: et ob hoc