comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lic̾ etiã uiuente uiro ex eiꝰ consensu continentiã
femina ꝓpõuouet. iã scđm istoꝵ rationẽ nulla
hoc fac̾e aebet. ne ipsũ ip̃m qđ sentire ne fas÷ ad¬
ult̾iũ faciat. eui uiuente uiro nubit. Et post pau¬
ca. fit̃ aũt ꝑ hanc minꝰ consideratã opinionẽ q̃
putint lapsarũ ascõ ꝓposito feminarũ sinupse¬
rint nonẽt conuigia. non paruũ malũ. ut a
maritis separent᷑ uxores. quasi adulc̾e sint ñ
uxores. Et cũ uolunt eas seꝑatas reddere continen¬
cie. faciunt maritos ear̃ ad ult̾os ueros. cũ suis
uroribꝰ nuis alc̾as duxerint. Qua ꝓpt̃ non pos¬
sũ quidẽ dic̃ apposito meliore lapsas si nupserinit
feminas adulci̾a eẽ ñ coniuigia: s plane ñ dubi¬
tauerĩdice. lapsus ⁊ ruinas acastitate sanctiore
que uouetur dõ ad ult̾iis eẽ peiores. Ec sic qͥdem
bertus augustinus dicit. Et uidet᷑ manifesta auc¬

Expanded text:
liter etiam uiuente uiro ex eius consensu continentiam liter etiam uiuente uiro ex eius consensu continentiam femina Christo uoueat, iam secundum istorum rationem hoc facere debet, ne ipsi Christo, quod sentire nefas est, adulterum faciat, cui vivente viro nubit. Et post pauca: Fit autem per hanc minus consideratam opinionem, qua putant lapsarum a sancto proposito feminarum, si nupserint, non esse conjugia, non parvum malum ut a maritis separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores. Et cum nolunt eas setiae, faciunt maritos earum adulteros ueros, cum suis uxoribus uiuis alteras duxerint. Quapropter non possum quidem dicere a proposito meliore lapsas, si nupserint, feminas adulteria esse, non coniugia, sed plane non dubitauerim dicere lapsus et ruinas a castitate squae vovetur Deo adulteriis esse pejores. Et sic quidem beatus Augustinus dicit: Et videtur manifesta auc
Abbreviated transcription (Latin):
nationẽ. qm̃ pͥmã sidẽ irritã fecerunt. ⁊ si non
nubendo tam̃ uolendo. Nonq ipse nuptie uł
taliũ dapnande iuidicant᷑. si dãpnat᷑ ꝓpositi
fiaus. aãpnatur fractiuctisiae. a lꝑnatur nõ
susceptio ab ono inferiore . s ruina erbono suꝑio¬
si. Postremo dapnant᷑ ciles non quia coniuga¬
ic fid̾ẽ posters inierunt s quia continentie
primã fiadẽ irtitã feccrunt. Et post pauca. Pro
inde quidicunt caliũ nuptias nonesse nuptias
s. poeiꝰ adultͥa: non mͥ uident̃ satis acute. acdi¬
ligent᷑ considerare quid dicant. fallit cos qͥppe
similitudo ueritatis. Quia enĩ ip̃i coniugiuĩ
dicuntut elige qui aexp̃iana scĩtate ñ nubunt.
hinc argum̃tantur. quidoã dicentes. Si uiro
suo uiuo que alt̾inubit. adultera÷ sicut ipse
dñs ineuangħo difiniuit. iuuo gͦ. ip̃o cui mors
ultranonañabit᷑. qͥ coniugiũ eiꝰ elegerat si ho.¬
mini nubit ad ult̾ai: Quihec licunt acute qͥ¬
dẽ mouentur. s parũ adcendunt hanc argum̃

Expanded text:
nationem, quoniam primam fidem irritam fecerunt , etsi non nubendo, tamen volendo. Non quia ipsae nuptiae vel talium damnandae judicentur, sed damnatur propositi fraus; damnatur fracta voti fides, damnatur non susceptio a bono inferiore, sed ruina bono ex superiore. Postremo damnantur tales, non quia conjugalem fidem posterius inierunt, sed quia continentiae primam fidem irritam fecerunt. Et post pauca: Prinde qui dicunt talium nuptias non esse nuptias. sed potius adulteria, non mihi uidentur satis acute ac diligenter considerare quid dicant; fallit eos quippe similitudo ueritatis. quia enim coniugium Christi dicuntur eligere quae christiana sanctitate non nubunt, hinc argumentantur quidam dicentes: si uiro suo uiuo quae alteri nubit, adultera est, sicut ipse dominus in euangelio definiuit, uiuo ergo Christo, cui mors ultra non dominatur, quae coniugium eius elegerat. si homini nubit, adultera est. qui haec dicunt, acute quidem mouentur, sed parum adtendunt hanc argumen
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluit. Sic cccłia tenet. sie nos ten̾e debemꝰ:
qui eccłie insticuta sequimur. ⁊ salubre esse
credimꝰ. quicqͥs spũ dĩ dictante ab illa fuerit
institutũ. ⁊ dignũ reuerentia uidicatũ. E ciam
si alũs temporibꝰ aliqͥn non ita fuisse. ⁊ nunc ali¬
ter ec̃ q̃ fuit demonstretur. nontn cogitare de¬
bemꝰ quasi leuitate aliqua factũsit. ut nunc
alit̾ ceneat᷑ ⁊ alit̾ institutũ sit. ꝗ̃ fuit. s qr tunc
oportebat. ⁊ ita salubre fuit ut sic uberet᷑. ⁊ sic
tencretur: nunc aũt alia eẽ temꝑa ⁊ alius con¬
gruũ eẽ siue necessariũ saluti humane:

Expanded text:
dissolvit. Sic Ecclesia tenet. Sic nos tenere debemus, et dissolvit. Sic Ecclesia tenet. Sic nos tenere debemus, et qui Ecclesiae instituta sequimur, et salubre esse credimus quidquid Spiritu Dei dictante ab illa fuerit institutum et dignum reverentia judicatum; et etiam si aliis temporibus aliquando non ita fuisse et nunc aliter esse quam fuit, demonstretur: non tamen cogitare debemus quasi levitate aliqua factum sit, ut nunc aliter teneatur, et aliter institutum sit quam fuit, sed quod tunc oportebat et ita salubre fuit, ut sic teneretur et sic juberetur; nunc autem alia esse tempora et aliud esse congruum sive necessariu
Abbreviated transcription (Latin):
que ꝓpt̾ rigore ad icutiendũ timor ẽ aliquando
noganda uidetur: ut ds̃i peceator scđm dispen¬
saciont̃ fers repellit᷑.⁊ instantibꝰ timor cadendi.
⁊ mmiacentibꝰ humilitas tesurgendi augeatur.
Ego nichil abitio exhis q̃ueritati contraria ñ st̃.
dicit᷑ qdđ libet: dñ non credatur ñ qđ licet. S ũma
hec ÷ quia siquis post uotũ continencie factum
ad carnales nuptas aransierit. siqͥdẽ occultum
nubat. ⁊ si forte postea facti peniteat. eccłia neq
de occultis penitentẽ a consilio salutis repellere.
neq ꝓpt̾ occulta ea q̃ matufestasunt dissoluere
potest. Si aut̃ hii qui ppositũ suũ publica ꝓfes¬
sione ⁊ uoto firmarunt. de inde uoluerint ad
carnał fecłis uira transire. nullatenꝰ eos ecłia
ꝑmittit. ⁊ si forte p̃sũpseruit ea contra ppositi
acꝓfessionis sue puritatẽ inire quasi inlegituna.
⁊ asc̃itate conuigii aliena. debita districtione

Expanded text:
quae propter rigorem ad incutiendum timorem aliquando quae propter rigorem ad incutiendum timorem aliquando neganda videtur, ut, dum peccator secundum dispensationem foris repellitur, et instantibus timor cadendi et in jacentibus humilitas resurgendi augeatur. Ego nihil abjicio ex iis quae veritati contraria non sunt. Dicatur quodlibet dum non credatur nisi quod licet. Summa haec est. Quod si quis post votum continentiae factum ad carnales nuptias transierit; si quidem occultum quin nubat. Et si postea facti poeniteat, Ecclesia neque de occultis poenitentem a consilio salutis repellere, neque propter occulta, ea quae manifesta sunt dissolvere potest. Si autem ii qui propositum suum publica professione et voto firmaverunt, deinde voluerint ad carnalis foederis jura transire, nullatenus eos Ecclesia permittit; et si forte praesumpserint ea contra propositi ac professionis suae puritatem inire, quasi illegitima et a sanctitate conjugii aliena debita districtione
Abbreviated transcription (Latin):
penicenciã ag̾e̾ non possunt. Quidã cũ cuise
uincerat xp̃m int̾pretari uolunt. cuiꝰ priꝰ ꝓpo¬
sito continentie se uouerunt. Eẜ quasi sub con¬
ditione dictũsit. qi scđs adquẽ transeunt.
legitimꝰ nonuidicat᷑. nͥ priꝰ ille cui ante se uin-¬
rerat᷑ moriat᷑. Si enĩ in hominibꝰ hec ratio ser¬
uat᷑ ut quãdui prior uiuit seds legitimꝰ esse
non possis: constas ꝓfecto quia ubi prior om̃ino
mori non potest. seds nulla ratione legitimꝰ eẽ
potest. ꝙ adhuc moso̾ hac qualicũq ratione
ꝓbat᷑. quia hec̃ que conꝑfessione continencie
sponse ip̃i consecrace sunt. ampliꝰ ad carnales
nuptias cransire nompossunt. Et est inista utiq
ꝓbatione nonqͥdẽ ꝑom̃ia ratio cogens. s ⁊ ad aliqͥs
similitudo conueniens. qua docentur sponse
ap̃i. quia si inchoro carnali tanta fides engitur.
multo maior deuotio ⁊ amor sinccrior sp̃itali
debetur. Sunt quihec ad terrorẽ dicta esse
putant. aliĩ ad publicã penitenciã referunt.

Expanded text:
. Quidam eum cui se junxerant, Christum interpretari volunt, cui prius proposito continentiae se voverunt, et quasi sub conditione dictum sit quia secundus ad quem transeunt legitimus non judicatur, nisi prius ille cui ante se junxerant moriatur. Si enim in hominibus haec ratio servatur, ut quandiu prior vivit, secundus legitimus esse non possit, constat profecto, quod ubi prior omnino mori non potest, secundus nulla ratione legitimus esse potest. Et ad hunc modum hac qualicunque ratione probatur quod hae quae cum professione continentiae sponsae Christi consecratae sunt, amplius ad carnales nuptias transire non possunt. Et est in ista utique probatione non quidem per omnia ratio cogens, sed ad aliquid similitudo conveniens qua docentur sponsae Christi, quod si in toro carnali tanta fides exigitur, multo major devotio et amor sincerior spirituali debetur. Sunt qui haec ad terrorem dicta esse putant, alii ad publicam poenitentiam referunt,
Abbreviated transcription (Latin):
In quibꝰ tam temerate fidĩ reatus scđm aliquio.
peior ad ultĩo dicitur: quia ꝑ illuo in hominẽ. ꝑ
hunc uero in ip̃m peccatur. Alud aũt ÷ de illis
qui post uotũ etiã ꝓfessione publica subtestimonio
ecelie erga dm̃ se obligauerunt. ⁊ forte adhuc qđ
ampliꝰ÷ ad scĩmoniã continentie consectatisunt.
de quibꝰ uere dicimꝰ. quia post cale ꝓpositũ ⁊ tale

Expanded text:
ratae fidei reatus, secundum aliquid pejor adulterio dicitur, quia per illud in hominem, per hunc vero in Christum peccatur. Aliud est autem de illis qui post votum etiam professione publica sub testimonio Ecclesiae erga Deum se obligaverunt, et forte adhuc, quod amplius est, ad sanctimoniam continentiae consecrati sunt. De quibus vere dicimus, quod post tale propositum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓhiberi possunt. neq etꝰ modi copulã ecclia ipsa
si qn contigerit abiudicat. s ratã ẽt̃ neq occulta
maniscstis p̃iudicare debere confirmat. Quod
spĩtaliter nupserunt non possunt de inceps illo
uiuente homines habere maritos: recta supra¬
dicta racione eius assertio repbatur. Adhunc mo¬
dũ dehis que manifeste falsa sunt uł occulte ue¬
ra: unicuiq scd̾m mensurã suã sencire licebit.
Michi aut hoc mag̾ ꝓbabile: su nuenire contig̾it
quod iueritatẽ seruat. ⁊ auctoritatẽ ñ in probat.¬

Expanded text:
Ecclesia ipsa, si quando contigerit, abjudicat, sed ratam esse, neque occulta manifestis praejudicare debere confirmat. Quod spiritualiter Christo nupserunt, non possunt deinceps illo vivente homines habere maritos, recte supradicta ratione ejus assertio reprobatur. Ad hunc modum de iis quae manifeste falsa sunt, vel occulte vera, unicuique secundum suam mensuram sentire licebit. Mihi autem hoc magis probabile est si invenire contigerit quod e
Abbreviated transcription (Latin):
cesserit. Si eñ hec ratio in hominibꝰ seruatur. ut
que dimisso uiro suo ad aliũ transierit adult̾a
habeat᷑. nec ei agende penitencie locꝰ concedat᷑.
nisi alt̾ defunctꝰ fuerit. qͣnto mag̾ etiã ea q̃se
inmortali sponso uinrerit Non÷ gͦ dubiũ qđ
de illis hicagit᷑. que inpposito continentie sub
manifesta etiã ꝓfessione ad castimoniã conseruan¬
dã consecrate sunt. De hisgͦ dicunt. qr si post
cale ꝓpositũ ad nuptias carnales transicrint. ad
penitenciã nonsint admittende. nͥ his cuise
uinxerat id ÷ fornicator siuc ad ult̃. abhac uita

Expanded text:
cesserit. Si enim haec ratio in hominibus, servatur, ut cesserit. Si enim haec ratio in hominibus, servatur, ut quae dimisso viro suo ad alium transiverit, adultera habeatur nec ei agendae poenitentiae locus concedatur, nisi alter defunctus fuerit, quanto magis etiam ea quae se immortali sponso junxerat! Non est ergo dubium quin de illis hic agatur, quae in proposito continentiae sub manifesta etiam professione ad castimoniam conservandam consecratae sunt. De his ergo dicunt quod si post tale propositum ad nuptias carnales transierint, ad poenitentiam non sint admittendae nisi is cui se junxerant, id est fornicator sive adulter, ab ha
Abbreviated transcription (Latin):
gale fedus descendere non possunt:⁊ si forte ali¬
quando hoc attenptauerint. non coniuges s for¬
nicarios ⁊ sp̃uał castimonie uiolatores ad pristinã
ꝓpositi sui integritatẽ reparandã ⁊ conseruandã
Aistricte reuocandos. Siaũt temerario ausu
incepto ꝑsistere uoluerint. ⁊ illicitã copulã quã.
contra prime ꝓfessionis debitũ inicrunt deserere
contenpserint. quasi iuobedientes. ⁊ in incestu for.¬
nicationis ne fande contaminatos. iuste seuerita.¬
tis sentencia abeccłie conmunione p̃ciclendos.
neque ullatenus ad penitenciã recipiendos. nͥ se
ab huiꝰ iunfamis societatis conu̾satione retiarerint.
Ec hoc: fortassis quod sibi uolunt u̾ba illa cunctis
pene ꝓsui ambiguitate iã nota. Innocenciꝰ eñi
papa cuiꝰ auctoritas. ieccłia. ap̃i celebris: sicdiẽ.¬
uelantur. si publice nupserint. uł clanculo cor¬
rupte fuerint. non eas admittendas ad agendã
penitenciã nisi his ciuse iunxerat abhac uita dis¬

Expanded text:
ossunt, et si forte hoc aliquando attentaverint non conjuges, sed fornicarios et spiritualis castimoniae violatores, ad pristinam propositi sui integritatem reparandam et conservandam districte revocandos. Si autem temerario ausu incoepto persistere voluerint et illicitam copulam quam contra primae professionis debitum inierunt deserere contempserint, quasi inobedientes, et incestu fornicationis nefandae contaminatos, justae severitatis sententia ab Ecclesiae communione praecidendos, neque ullatenus ad poenitentiam recipiendos, nisi se ab hujus infamis societatis conversatione retraxerint. Et hoc est fortassis quod sibi volunt verba illa cunctis pene pro sui ambiguitate jam nota. Innocentius enim papa, cujus auctoritas in Ecclesia Christi celebris evelantur, si publice nupserint, vel clanculo corruptae fuerint, non eas admittendas ad agendam poenitentiam, nisi is cui se junxerant ab hac vita dis
Abbreviated transcription (Latin):
sione religionis consticutꝰ stabit siiugert ceꝑit
stimulis carnis sue. si ẽ natura mortalis ⁊ corrup¬
cioni obnoria. pati consuenit. ⁊ aieri ei cogita¬
eio sua. non potis resiste̾ cã iuolente passioni tan
ant etiã uniꝰ mensis aut uniꝰ anni spatio bllũ
tibi indixerunt. s quãdiu uiuis suꝑ cerrã. quã¬
dui carnc̃ mortale portas. quã di sentire po¬¬
ceris nonte deserent. nontͥ parcent. ñ cibi pacẽ
aabunt. aut requic̃. Scmꝑ intentionẽ cuã¬
oppriment. cogicacionẽ cuã au̾tent. ut nũqua
mente ubetã aut uoluntatẽ purã ad dm̃ crig̾e̾
possis. Uideg̾ quia ⁊ hoc scłm ꝑdis. ⁊ futurũ¬

Expanded text:
sione religionis constitutus stabit, si urgeri coeperit sione religionis constitutus stabit, si urgeri coeperit stimulis carnis suae, sicut natura mortalis et corruptioni obnoxia pati consueverit, et dixerit ei cogitatio sua: non poteris resistere tam violentae passioni, tanaut etiam unius mensis, aut unius anni spatio bellum tibi indixerunt, sed quandiu vivis super per terram, quandiu carnem mortalem portas, quandiu sentire poteris, non te deserent, non tibi parcent, non tibi pacem dabunt aut requiem; semper intentionem oppriment, cogitationem tuam avertent, ut nunquam mentem liberam aut voluntatem puram ad Deum erigere possis. Vide
Abbreviated transcription (Latin):
nonh abemꝰ ratione aliꝗ̃ qua infrage ꝑouim
aut infirmare tã cudentẽ tatione i auctuitat¬
t̃ encĩ necessitate. ut ita sentiamꝰ iteneamꝰ. Uide¬
te quid sequit. Si hor ꝓmulgatũ sucrit ⁊ audi¬
crint homines. quia itatenet eccłia. qđ lapsi
apposito ⁊ ꝓfessi one continentie si comugia in¬
erint seꝑari non posunt. ueq cog̾e cos potest
excłia. ut ad ppositũ continentie seruandũ re¬
uertantur nichił acinceps stabile aut ratũ cẽ
pocerit. Non ordo uł habitꝰ non demq uotũ aut
pfessio ulla cene poterunt homines. quinfrena
inpudicicie latent ⁊ ruant inaesidia sua. uł
eũ fastidire cepint boniũ in quosunt. libertatẽ
querentes uł cũ temptati fucrunt forte de malo
in quo ñdũ sunt aduoluptatẽ suã explendam
festinantes. Ita dissipabit᷑ om̃is ordo. ⁊ puleritu¬
do religionis. ꝓp̃ianc ad nichilũ rediget᷑. ⁊ tur¬
pitudo magna succedet. Scđm uistrmitatẽ nr̃i
loquor tẽporis. Quis de uiceps inhabitu uł ꝓses¬

Expanded text:
abemus rationem aliquam qua infringere possimus, aut infirmare tam evidentem rationem et auctoritatem. Tenemur necessitate, ut ita sentiamus et teneamus. Videte quid sequitur. Si hoc promulgatum fuerit et audierint homines quia ita tenet Ecclesia quod lapsi a proposito et professione continentiae, si conjugia inierint, separari non possunt, nec cogere eos potest Ecclesia ut ad propositum continentiae servandum revertantur, nihil deinceps stabile aut ratum esse poterit. Non ordo vel habitus, non denique votum aut professio ulla tenere poterunt homines, quin frena impudicitiae laxent et ruant in desideria sua, vel cum fastidire coeperint bonum in quo sunt libertatem quaerentes, vel cum tentati fuerint forte de malo, in quo nondum sunt ad voluptatem suam explendam festinantes. Ita dissipabitur omnis ordo, et pulchritudo religionis Christianae ad nihilum redigetur, et turpitudo magna succedet. Secundum infirmitatem nostri temporis loquor. Quis deinceps in habitu vel profes
Abbreviated transcription (Latin):
dicare debent. quibꝰ doctrina uerbi dĩ conmis¬
sa est: ut ꝑꝑ unũ aliquis confirmandũ a sensu
uniu̾soꝵ recedatt. Neque partẽ totũ: s tocũ
pars sequi debet. Et si forte inueniat᷑ pars a toco
discordans. aut coaptanda: ꝰ fieri potest. aut si
fieri non potest abicienda. Meliꝰ cñ aparte re.¬
cedit᷑. quã atoto: optimũ aut̃ si ⁊ pars retinetur
itotũ. Hec sunt gͦ que ad ducunt in ab ꝓbationẽ
assertionis sue. ẜ eatus augustinꝰ in libro de
ꝓfeisione sec̃ uiduitatis. sic ait. Inconiugali
uincło si pudicicia conseruatur. danpnatio
nontimetur. s in uiduali ⁊ inuirginali con¬
tinentia excellentia muneris ãplioris expecit᷑.
Qua expetita ⁊ electa ⁊ uoti debito oblata. iam
non solũ capessere nuptias s etiã si nonnubatur
nubere uelle cdãpnabile: Nã ut hoc de mons¬
traret apłs non ait cũ in deliciis egi̾nt. in ip̃o¬

Expanded text:
nt quibus doctrina Verbi Dei commissa est, ut, propter unum aliquid confirmandum, a sensu universorum recedant. Neque partem totum sed totum pars sequi debet. Sed si forte inveniatur pars a toto discordans, aut coaptanda est si fieri potest, aut si fieri non potest abjicienda. Melius enim a parte receditur, quam a toto. Optimum autem est si et pars retinetur et totum. Haec ergo sunt quae adducunt in approbationem assertionis suae. Beatus Augustinus in libro De professione sanctae viduitatis sic ait: In conjugali vinculo si pudicitia conservatur, damnatio non timetur. Sed in viduali et in virginali continentia excellentia muneris amplioris expetitur. Qua expetita et electa et voti debito oblata, jam non solum capessere nuptias, sed etiam, si non nubatur, nubere velle damnabile est. Nam ut hoc demonstraret Apostolus non ait: Cum in deliciis haec egerint, in
Abbreviated transcription (Latin):
liĩ non minꝰ p̃cipiti. estimatione. in con¬
trariã assertionẽ ferunt᷑. intantũ ut
dic̃ant. quã libet illegitimo ꝑsone fuerut euiꝰ¬
cũq ꝓfessionis siue ordinis pari consensu adin¬
uicẽ facto conuiges eẽ. Non sacerdoces continen¬
ciã ꝓfessos. non sũmos sacerdotes. non monachos.
aut sacras uirgines ab hac lege excipiendos pu¬
tant. Et habent istisimilit̾ uerba quedã scrip¬
turar̃ quibꝰ munite credunt ⁊ confirmare es¬
timationẽ suã. Et sunt uere quedã dicta eius

Expanded text:
lii non minus praecipiti existimatione in contrariam assertionem feruntur, in tantum ut dicant quantumlibet illegitimae personae fuerunt cujuscunque professionis sive ordinis pari consensu adinvicem facto conjuges esse. Non sacerdotes continentiam professos, non summos sacerdotes, non monachos aut sacras virgines ab hac lege excipiendos putant. Sed habent isti similiter verba quaedam Scripturarum quibus munire credunt et confirmare existimationem suam. Et sunt vere qu
Abbreviated transcription (Latin):
stancia ÷ nec de substancia: sed se ratiobom.xxxu¬
Uid gͦ illic malũ erat. nͥqi mot̾ uolun¬
tatis nonerat adqd̃ ẽẽ debuerat. ⁊ idõ
non erat. ꝙ ad aliud erat. ad qd eẽ non debuerat
nec cam̃ adhoc eẽ s ad illud ñ eẽ peceatũ erat.
qr si illud ñ eẽt. etiã si hoc eẽt. peccatũ nonesse :

Expanded text:
stantia est, nec de substantia, sed privatio boni. Quid ergo illic malum erat nisi quia motus voluntatis non erat ad quod esse debuerat? et ideo non erat quia ad aliud erat ad quod esse non debuerat, nec tamen ad hoc esse sed ad illud non esse peccatum erat, quia si illud non esset eti
Abbreviated transcription (Latin):
cas. priꝰ quã uelle. Et uelle quidẽ semper
ad aliquio ÷ quia om̃is quiuult aliquid uult.
uoluntas aut non semꝑ adaliquid donec uel¬
le est quia non om̃is qui uoluntatẽ habet ad
aliquid habet. donec ipsa uoluntate uelle inci¬
pit ⁊ aliquid uelle: sicut non om̃is quiłionẽ
habet statĩ adaliquis habet. donec ipsa uisione
uideri incipit. ⁊ aliquid uidere. Uisionẽ enĩ
habere aliquis ⁊ intenebris podest. quando ñ

Expanded text:
tas prius est quam velle; et velle quidem semper tas prius est quam velle; et velle quidem semper ad aliquid est, quia omnis qui vult aliquid vult. Voluntas autem non semper ad aliquid est donec velle est, quia non omnis qui voluntatem habet, ad aliquid habet, donec ipsa voluntate velle incipit et aliquid velle, sicut non omnis qui visionem habet statim ad aliquid habet, donec ipsa visione videre incipit et aliquid videre. Visionem vero habere aliqui
Abbreviated transcription (Latin):
sinc exterimpedim̃to conprimit᷑ Obstaculũ ex¬
trinsecus adhibite difficultatis: q̃n nutu diuino
ꝑalias potestates extrinsecus obiuantes. aliarũ
uoluntates ne ad effectũ uenire possint inpediun¬
tur. Iudiciũ intrinsecꝰ oꝑantis disposicionis ÷:
quando ipsa uis diuina que ab intꝰ om̃i ereatẽ¬
p̾sidet. illas etiã uoluntates que contra suã
uoluntatẽ orte sunt. ad ꝑficiendã suã uolunta¬
tẽ incorquet. His gͦ quatuor modis prauas
uoluntates angłoꝵ. ⁊ hominũ ds̃ adiuperiũ
sue uoluntatis disponit: ut ineo etiã in qͦ displi¬
cet id quodẽ qr malũ÷ placeat qr ẽ qđ ordinatũ:¬
Deoceolta dissosicione dĩ loamnalasetia uolũtates.
Adsoa uolotatẽ incorhet. ⁊ disponit scden buamo
diuine moderationis quo malas etiã
uoluntates p̃sidens occulta ⁊ inuisibili oꝑatiõe
ad suũ arbitriũ temperat ⁊ iclinat. hoc sen¬
ciendũ: ut credatut ds̃ mał uoluntatibus
ñ dare corruptionẽ: s ordinẽ. Omĩs enĩ uolun¬

Expanded text:
impedimento comprimitur. Obstaculum extrinsecus adhibitae difficultatis est quando nutu divino per alias potestates extrinsecus obviantes aliarum voluntates ne ad effectum venire possint impediuntur. Judicium intrinsecus operantis dispositionis est quando ipsa vis diluntates quae contra suam voluntatem ortae sunt, ad perficiendam suam voluntatem intorquet. His ergo quatuor modis pravas voluntates angelorum et hominum Deus ad imperium suae voluntatis disponit, ut in eo etiam in quo displicet id quod est quia malum est placeat quia est quod ordinatues ad suam voluntatem intorquet, et disponit secundum suam divinae moderationis, quo malas etiam voluntates praesidens occulta et invisibili operatione ad suum arbitrium temperat et inclinat, hoc sentiendum est, ut credatur Deus malis voluntatibus non dare corruptionem sed ordinem. Omnis enim volun
Abbreviated transcription (Latin):
inusibilit̃ p̃c̾identis tã occulta: ut etiã iplaᷤ
uoluntates malas in qͥbꝰ fit lateat. q̃ putant
se suo solũ arbitrio dirigi. quia se sentilint
p̃t̃ coactionẽ ꝓprio appetitu moueri. Quia eñs
inesciunt se hab̾e corã p̃cedentẽ. ut ordinent᷑.
qr nonsentiunt retrorsũ inpollentẽ ut p̃cipi¬
tent᷑. Dealiis modis diuine gubernationis
ñ multa hic uolumꝰ disputare: qr ꝑse magis

Expanded text:
isibiliter praesidentis, tam occulta est ut etiam ipsas voluntates malas in quibus sit lateat, quae putant suo se solum arbitrio dirigi; quia se sentiunt praeter coactionem proprio appetitu moveri. Quia enim diriguntur, et nesciunt se habere coram praecedentem ut ordinentur, quia non sentiunt retrorsum impellentem ut praecipitentur. De aliis modis divinae gubernationis non multa hic disputare
Abbreviated transcription (Latin):
quia ordo: ⁊ exbene disponente ẽ. Pocest gͦ uo¬
luntas mala inse corrũpi.: ⁊ resolui ꝓpropriũ
extrase p̃cipitari: nͥ qua ei uia aꝑit᷑. Et qui
⁊ ñ tenendo: nec auctor illis ruendi. s inceden¬
di ordinator. Dñs inquis dauio p̃cepit illi ut
maledicat. Et egoait uocauiseruũ meñ nabu¬
chodonosor ut disꝑdat terrã. ⁊ indie illa sibila¬
bit dñs musce queest inexcremo fluminũ e¬
gypti. ⁊ api que: interra assur. ⁊ uenient ⁊ reqͥ

Expanded text:
quia ordo est, et ex bene disponente est. Potest ergo voluntas mala in se corrumpi, et resolvi per proprium extra se praecipitari nisi qua ei via aperitur. Et qui n tenendo, nec auctor illi est ruendi, sed incedendi ordinator. Dominus, inquit David, praecepit illi ut maledicat , et ego, ait, vocavi servum meum Nabuchodonosor ut disperdat terram ; et in die illa sibilabit Dominus muscae quae est in extremo flumine Aegypti; et api quae e
Abbreviated transcription (Latin):
d s̃ ⁊ regit scdđm uoluntatẽ suã eos qͥ praua ⁊
iniusta uoluntate contrasuã nitunt᷑ uolunta.¬
tẽ ut conducant᷑ ⁊disponant᷑ scđm ipsã qui
surgunt contra ipsã. aꝑficiendũ quoilli fie¬
ri placet. uoluntate que illi displicet:¬

Expanded text:
 et regis secundum voluntatem suam eos qui prava et injusta voluntate contra suam nituntur voluntatem, ut conducantur et disponantur secundum ipsam qui surgunt contra ipsam ad perficiendum quod illi fieri placet voluntate quae illi displicet
Abbreviated transcription (Latin):
coartam᷑ diligentiꝰ inuestigare. quomͦ rationa¬
lẽ nat᷑am p̃cipue illã q̃ uoluntate in iusta adi¬
uina uoluntate discordat: iusta dĩ modatio
gubernat. Hunc consideramꝰ. iiii. generales
modos gubernationis diuine in ipsis. quibu
disponunt᷑ ⁊ ordinant᷑ in om̃ibꝰ que agunt. ut
upsa mala q̃ contra dĩ uoluntatẽ sunt qđ sunt.¬

Expanded text:
coarctamur diligentius investigere quomodo rationacoarctamur diligentius investigere quomodo rationalem naturam praecipue illam quae voluntate injusta a divina voluntate discordat; justa Dei moderatio gubernat. Hinc consideramus quatuor generales modos gubernationis divinae in ipsis quibus disponuntur et ordinantur in omnibus quae agunt, ut et ipsa mala quae contra Dei voluntatem sunt quod sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quomꝰ inuisibiles illas ⁊ sp̃itales natãt
moderat᷑ as. Si enĩ libi arbitrii sunt: faciunt
qđ uolunt. Ꝙ si faciunt qđ uolunt. quomodo
exsentencia dĩ pendet qđ faciunt: Namsidici¬
mus qm̃ iecuto hoc faciunt qđ uult ds̃. qr non
alius uolunt aut uelle possunt. ꝗͣ qđ uult ds̃.
qui uipsũ uelle tribuit sicut posse concedit:
hoc ⁊ side bonis aliquomͦ conceditur. demał
nulla ratione approbatur. Malissiquidẽ dõ
potestatẽ tribuit solã. non uoluntatẽ: qr licet
ex ipsiꝰ ꝑmisione. sit qđ malũ possunt. ex ins¬
piratione cam̃eiꝰ non÷ quod malũ uolunt.
Malarũ eñi uoluntatũ ordinator dĩẽ: ñ creator.
nͥ quod s non uult. qr semꝑmalũ uolunt. qđ¬
ñqͣ ddeus uult: Sienĩ faciunt quod uolunt.
⁊ uolunt qđ̃ deus ñuult. quomͦ faciunt qđ
ds̃ uult : Rursũ si dĩ ñuult qđ faciunt. qͣre
ꝑmittit ut faciant quod ñ uult. cũ fieri ñ possit
nisi eoꝑmittente. nec ꝑmita nͥ eo uolente: Hinc

Expanded text:
quomodo invisibiles illas et spirituales naturas moderatur Deus. Si enim liberi arbitrii sunt, faciunt quod volunt; et si faciunt quod volunt, quomodo ex sententia Dei pendet quod faciunt? Nam si dicimus quoniam idcirco hoc faciunt quod vult Deus, quia non aliud volunt aut velle possunt quam quod vult Deus, qui et ipsum velle tribuit sicut posse concedit, hoc tametsi de bonis aliquando conceditur, de malis nulla ratione approbatur. Malis siquidem Deus potestatem tribuit solam non voluntatem; quia licet ex ipsius permissione sit quod malum possunt, ex inspiratione, tamen ejus non est quod malum volunt. Malarum enim voluntatum ordinator est Deus, non Creator. nisi quod Deus non vult; quia semper malum volunt qolunt, et volunt quod Deus non vult, quomodo faciunt quod Deus vult? Rursum si Deus non vult quod faciunt, quare permittit ut faciant quod non vult, cum fieri non possit nisi eo permittente, nec permitti nisi eo volente? Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑficit᷑. aut termino naturalit̾ collate
potẽstatis. aut miracło tempalit̾ illate in possibi¬
Xxuiiii litatis. aut obstacło extrinsecus aohibite difficul¬
tatis. aut iudicio intrinsecus oꝑantis dispositiois.
Terminꝰ nat̾alit̾ collate potestatis ÷ qn id ipsũ
quantũ natalit̃ posse concedit᷑. Miracłm tem

Expanded text:
modis. Aut termino naturaliter collatae potestatis, aut miraculo temporaliter illatae impossibilitatis, aut obstaculo extrinsecus adhibitae difficultatis, aut judicio intrinsecus operantis dispositionis. Terminus naturaliter collatae potestatis est quantum naturaliter poss
Abbreviated transcription (Latin):
si scd̾m mensurã mota fuisset. etiã ad hoc mota
peccatũ nonfuisset. Eatra. mensurã aut̃ mou̾i
uoluntate. erat appetere quod concessũ nonerat.
in quo scđm mensurã non moueri erat: ⁊idma¬
lũ erat. ipsũ aut̃ occasio mali. Quia enĩ ertra
men̾surã uoluntas mota ÷ scđm mensurã mota
non ẽ: nec tam̃ illi malũ erat inoueri. ad quod
mota: s scd̾m mensurã non moueri scam qđ̃

Expanded text:
dum mensuram mota fuisset etiam ad hoc mota peccatum non fuisset. Extra mensuram autem moveri voluntate erat appetere quod concessum non erat; in quo secundum mensuram non moveri erat, et id malum erat; ipsum autem occasio mali. Quia enim extra mensuram voluntas mota est, secundum mensuram mota non est. Nes tamen illi malum erat moveri ad quod mota est, sed secundum mensuram non
Abbreviated transcription (Latin):
ta÷ ad consensũ. postea ꝓpria delectacione attrac.¬
ta descendit ad actũ. Insuꝑbia ⁊ auaritia prcci
cupiditate allecta se uendidit. ingula aut̃ pos¬
tea delectata. libent̃ iãgratis seruire cepit. Nam
cũ amore ꝓmissionis priꝰ mens stulta lecteretur..
uidit inquid script᷑a mulier lignũ qđ eẽt pul¬
chrũ uisu ⁊ ad uescendũ suaue. ⁊ tulit de fructu
eiꝰ ⁊ comedit. Primũ ꝑsuꝑbiã ⁊ auaritiã uidẽ
consensit. postea inuisũ spetic̃ agnou̾. de in de
insp̃e suauitatẽ dep̾hendit. ꝑsuauitatẽ au̾t in
concupiscentiã gule exarsit. nouissime ꝑconcu¬
piscentiã deuicta. accepit ⁊ comedit. Siegͥ pri-¬

Expanded text:
t ad consensum, postea propria delectatione attracta descendit ad actum. In superbia et avaritia pretii cupiditate allecta se vendidit; in gula autem postea delectata libenter jam gratis servire coepit. Nam cum amore promissionis prius mens stulta flecteretur: Vidit, inquit Scriptura, mulier lignum quod esset pulchrum visu et ad vescendum suave, et tulit de fructu ejus et comedit . Primum per superbiam et avaritiam videre consensit, postea in visu speciem agnovit, deinde in specie suavitatem apprehendit. Per suavitatem autem in concupiscentiam gulae exarsit, novissime per concupiscentiam devicta accepit et comedit. Sic i
Abbreviated transcription (Latin):
gula. Insuꝑbia ⁊ auaritia in obedientia fuit. de p̾¬
cepto ntẽ. Ingula sola in obedientia fuit. dep̃cep¬
to discipline. Nusꝗͣ eñi legitur ds̃ ꝓhibuisse
homini. ne similitudinẽ diuinitatis uł scientiã
boni ⁊ mali concupisceret. Quia tñ mordinate
ħ concupisceres cont᷑ rationẽ suã fecit. quodã mͦ
nat᷑alis p̃cepti p̃uaricator extitit. De solo ligno
scientie boni ⁊ mali legimnus. qr ꝓhibuit ds̃ hom̃
ne illud contingeret. ⁊ic cireo dũ mulier illud
appetendo tetigit. ãe precepto discipline. inobe¬
Procissionis Perhasioni assensom dedit .uiii¬
ccirco aũt suꝑbiã ⁊ auaritiã ioriginali pecc̾o
priꝰquã gule uiciũ mentẽ hominis deceptã opti¬
nuisse dicimꝰ. quia nͥ priꝰ mulier id qđ ꝓmitteba¬
tur appeteret. nequaquã post modũ in eo qđ su¬
concupiuit. Postremo uero hec duo ꝑuoto opti¬
tin̾e mereretur. cibu uetitũ gule uitio corrup¬

Expanded text:
gula. In superbia et avaritia, inobedientia fuit de prgula. In superbia et avaritia, inobedientia fuit de praecepto naturae; in gula sola, inobedientia fuit de praecepto disciplinae. Nusquam enim legitur Deus prohibuisse homini ne similitudinem divinitatis, vel scientiam boni et mali concupisceret. Quia tamen inordinate hoc concupiscens, contra suam rationem fecit, quodammodo naturalis praecepti praevaricator exstitit. De solo ligno scientiae boni et mali legimus quod prohibuit Deus homini ne illud contingeret; et idcirco dum mulier illud appetendo tetigit, de praecepto reatum disciplinae inobessensum dedit. Idcirco autem superbiam et avaritiam in originali peccato priusquam gulae vitium mentem hominis deceptam obtinuisse dicimus; quia nisi prius mulier id quod promittebatur appetivisset nequaquam postmodum in eo quod suconcupivit. Postremo ut haec duo pro voto obtinere mereretur cibum vetitum gulae vitio corrup
Abbreviated transcription (Latin):
De Modo Tecltacionis.ui¬
oc aũt diligent considerandũ. quã
eallide hostis primũ qđ mulier timuit
malũ neganao remouit. ac deinde qđ ipse inten¬
dit malũ libe ꝑsuasit. Nouissime aũt ad ipsã
ꝑsuasionẽ susfulciendã ꝓmissionẽ aduuit.
⁊ ut eadẽ ꝑsuasio ciciꝰ reciꝑet᷑. ꝓmissionẽ dupplica¬
uit. Qui eñi unã tantũ comestionẽ suasit. ꝓ una
duo reponens inp̃mio. similitudinẽ dĩ. scientiã¬
q boni ⁊ mali spopondit. In ꝑsuasione gͥcibi ho¬
minẽ temptauit gula. inꝓmissione ditatis ⁊
cognitionis uana gła. ⁊ auaricia. In moderata
nãq edendi concupiscentia: gula: desideriũ
au̾t in ordinatũ excellendi. uana gła. Nimius
dientie duc. ⁊ peccatũ unũ. Tria uicia fuerunt.
suꝑbia. a uaritia gula. Due in obedientie. una
inp̾cepto natͣ᷑: altera inp̃cepto discipline. Q hec
omĩua. quia uno actu conplitasunt: unũ pec̾m¬
Inuiciis prima fuit suꝑbia. scda a uaritia. tereia

Expanded text:
De modo tentationis. Hoc autem diligenter considerandum quam callide hostis primum quod mulier timuit malum negando removit, ac deinde quod ipse intendit malum libere persuasit. Novissime autem ad ipsam persuasionem fulciendam promissionem adjunxit, et ut eadem persuasio citius reciperetur promissionem duplicavit. Qui enim unam tantum comestionem suasit, per una duo reponens in praemio similitudinem Dei scientiamque boni et mali spopondit. In persuasione igitur cibi hominem tentavit gula. In promissione divinitatis et cognitionis vana gloria et avaritia. Immoderata namque edendi concupiscentia, gula est. Desiderium autem inordinatum excellendi, vana gloria. Nimius dientiae duae, et peccatum unum. Tria vitia fuerunt: superbia, avaritia, gula; duae in obedientiae: una in praecepto naturae, altera in praecepto disciplinae. Et haec omnia quia in uno actu In vitiis prima fuit superbia, secunda avaritia, tertia
Abbreviated transcription (Latin):
tũ certũ habeamꝰ. Et si quidẽ amare creatorẽ suũ
cepit. hoc tñ om̃ino laudabile nonfuit. qr ñ ꝑseuera¬
uerit: qi motꝰ incipientis uututis extinctus : ⁊ a
bolitꝰ. ꝑ temporẽ culpe sequentis. XUIIi

Expanded text:
ntum certum habeamus. Etsi quidem amare creatorem suum ntum certum habeamus. Etsi quidem amare creatorem suum coepit, hoc tamen omnino laudabile non fuit, quia non perseveravit; quia motus incipientis virtutis exstinctus est et abolitus per teporem culpae subsequenti
Abbreviated transcription (Latin):
E.x ipsa non÷ qm̃ aliunde accepit: in ipsa tamen÷
qm̃ habet quod accepit. Et idẽ ipsũ ⁊ suũ est in
quantũ habet: ⁊n on suũ inquantũ asemet ipsa non
habet. Tali gͥ distinctione facta: qr scilicet quedã
uirtutes ex sola natura sunt quedã exgr̃a: siquerit᷑
utrũ primꝰ homo in illo primo conditionis sue statu
uirtutes aliq̃s habuerit. nullatenꝰ anbigendum
putamꝰ. affectus bonos ⁊ scđm iusticiã ordinatos nat̾c
illiꝰ aprimasua origine insertos. ꝑ quos adbonitatẽ
⁊ iustici ã ȩxequendã naturali appetitu trahebatur.
Et inhis quidẽ affectibꝰ bonis. naturales uirtutes cons¬
titisse. quibꝰ aprincipio natura hominis formata est.
⁊ instructa. De illis aũt uirtutibꝰ que uoluntate bo¬
na examore diuino mota ꝑficiunt᷑: nicħ temere.
circaipsũ quantũ adprimũ illũ statũ ꝑtinet diffi¬
nire uolumꝰ: precipue cũ ãeoꝑe caritatis illiꝰ nullũ
siue exactorẽ ex auctoritate. siue exratione argum̃¬

Expanded text:
est quoniam aliunde accepit. In ipsa tamen est quoniam habet quod accepit. Et idem ipsum et suum est, in quantum habet; et non suum, in quantum a semetipso non habet. Tali igitur distinctione facta quod quaedam virtutes ex sola natura sunt, quaedam ex gratia si quaeritur utrum primus homo in illo primo suae conditionis statu virtutes aliquas habuerit, nullatenus ambigendo putamus affectus bonos et secundum justitiam ordinatos naturae illius a prima sua origine insertos per quos ad bonitatem et justitiam exsequendam naturali appetitu trahebatur. Et in his quidem affectibus bonis naturales virtutes constitisse quibus a principio natura hominis formata est et instructa. De illis autem virtutibus quae voluntate bona ex amore divino mota perficiuntur, nihil temere circa ipsum quantum ad primum illum statum pertinet definire volumus, praecipue cum de opere charitatis illius nullum sive ex auctoritate sive ex ratione argume
Abbreviated transcription (Latin):
creatrir primũ nature condite quedã bona
inseruit: gr̃a saluatrix ⁊ bona que natura pͥ¬
mũ corrupta ꝑdidit restaurat:⁊ que inꝑfecta
ñclũ accepit aspirat. Per primabonaliberũ
oꝑat᷑. In primis bonis dĩ in homine oꝑatur.
in scđis bonis as̃ homini cooꝑat᷑. Prima bonã
donũ dĩsunt. non meritũ hominis: scda bona
iaisunt ꝑdonũ.: ⁊ hominis ꝑmeritũ. Pruma
bona gr̃asunt: scda bona gr̃a ꝓgr̃a. Quando¬

Expanded text:
creatrix primum naturae conditae quaedam bona creatrix primum naturae conditae quaedam bona inseruit, gratia salvatrix et bona quae natura primum corrupta perdidit restaurat, et quae imperfecta nondum accepit aspirat. Per prima bona liberuoperatur. In primis bonis, Deus in homine operatur; in secundis bonis, Deus homini cooperatur. Prima bona donum Dei sunt non meritum hominis; secunda bona et Dei sunt per donum, et hominis per meritum. Prima dona gratia sunt; secunda dona gra
Abbreviated transcription (Latin):
I au̾t queritur aniuitutes alique.
inipso primo homine ante peccatũ
fuerint. ⁊ simipso iurtutes fuerunt. uteũ incis
aliquid meruerit. cũ certe uideant᷑ uirtutes
sine merito eẽ non posse: nos quidẽ uirtutes du¬
plicit̾᷑ haberi respondemꝰ. scđm naturã scilicet¬
i grãm. Uirtus namq nicħ aliuo: quã affectꝰ
mentis scđm rationẽ ordinatus: qui scdm uari¬
as eiꝰdẽ mentis applicationes plurimi esse dicunt᷑.
unam tamen radicẽ ⁊ originẽ habentes uoluntatẽ.
Una enĩ uoluntas scdđm quod se aduaria ł appeten¬
do uł fugiendo inclinat. uarios format affectus:
idiuersa scd̾m eosdem affectus nomina sortit᷑.
cũ tam̃ om̃ia hec inunasint uoluntate ⁊ una uolun¬
tas. Uoluntas aut̃ aliquando ꝑ naturã surgit.
aliquando exeitatur ꝑ grãm. ⁊ ẽ quidẽ ipsa
natura ꝑ grãm. s alia: gr̃aereatrir. alia salua¬
trix. Pergrãni creatricẽ facta sunt q̃nonerant:
ꝑ grãm saluatric̃e reꝑant᷑ que perierant. Gr̃a

Expanded text:
i autem quaeritur an virtutes aliquae in ipso primo homine ante peccatum fuerint, et si in ipso virtutes fuerint. Utrum in eis aliquid meruerit, cum certe videantur virtutes sine merito esse non posse. Nos quidem virtutes dupliciter haberi respondemus, secundum naturam et secundum gratiam. Virtus namque nihil aliud est quam affectus mentis secundum rationem ordinatus, qui secundum varias ejusdem mentis applicationes plurimi esse dicuntur, unam tamen radicem et originem habentes, voluntatem. Una enim voluntas secundum quod se ad varia vel appetendo vel fugiendo inclinat varios format affectus, et diversa secundum eosdem affectus nomina sortitur, cum tamen omnia haec in una sint voluntate, et una voluntas. Voluntas autem aliquando per naturam fugit, aliquando excitatur per atrix, alia salvatrix. Per creatricem gratiam facta sunt quae non erant, per gratiam salvatricem reparantur quae perierant. Gratia
Abbreviated transcription (Latin):
primꝰ homo ante peccatũ inmortalis fuit. qm̃ incor¬
pore eiꝰ corruptio ⁊infirmitas nulla fuit. ⁊ extrin¬
secu priter certa fom̃ta erboꝵ quibꝰ corporalẽ uitã
nutrire ⁊ sustentare debuit. specialẽ in ligno uite
medicinã acceꝑat. qua eandẽ uitã contra mortis de¬
fectũ. sanã atq incorruptã potuit conseruare. donec
aduerã in mortalitatẽ ubi iã mori non posset tranffer

Expanded text:
primus homo ante peccatum immortalis fuit; quoniam in corprimus homo ante peccatum immortalis fuit; quoniam in corpore ejus corruptio et infirmitas nulla fuit, et extrinsecus praeter caetera fomenta ciborum quibus corporalem vitam nutrire et sustentare debuit specialem in ligno vitae medicinam acceperat, qua eamdem vitam contra mortis defectum sanam atque incorruptam potuit conservare, donec ad veram immortalitatem ubi jam mori non p
Abbreviated transcription (Latin):
de statu corporis humani querenda uident᷑. Primꝰ
gͥ homo quantũ ad naturam corporis derreni in
mortalis factus: sedm aliqͥd. qi potuit nonmori.
i scđdm aliqͥs mortalis. quia potuit mori: Sicut
eñi unillo primo statu habuit posse peccare. ⁊ pos¬
se non peccare: qm̃ hec fuit prima arbitrii uolun¬
tas: libertas: ita etiã in eodẽ statu habuit posse mori
inmortalitas. In sedo statu habet posse ⁊ nonposse ñ
mori. sicut etiã posse peccare ⁊ non posse ñ peccare
habet: qm̃ inhoc statu: ⁊ moriendi ⁊ peccandi ne¬
cessitas. Moriendi necessitas quandiu ab est uita.
peccandi necessitas: quandiu ab est gr̃a. Intercio
statu habebit posse non mori. ⁊ nonposse mori. sicut
etiã posse peccare ⁊ ñ posse peccare . qm̃ adhunc statũ
ꝑtinet ⁊ moriendi ⁊ peccandi inpossibilitas. utraq
tia in mnortalitas exgr̃a erit. ubi moriendi possibi¬
litas nonerit: quanto magis prima in mortalitas ex
nita non fuit. ubi moriendi possibilitas furt.: Ergo

Expanded text:
enda videntur. Primus igitur homo quantum ad naturam corporis terreni, et immortalis factus est secundum aliquid, quia potuit non mori; et secundum aliquid mortalis, quia potuit mori. Sicut enim in illo primo statu habuit posse peccare et posse non peccare, quia haec fuit prima arbitrii libertas, ita etiam in eodem statu habuit posse non mimmortalitas. In secundo statu habet posse mori et non posse non mori, sicut etiam posse peccare et non posse non peccare habet; quoniam in hoc statu est et moriendi et peccandi necessitas. Moriendi necessitas quandiu adest vita; peccandi necessitas quandiu abest gratia. In tertio statu habebit posse non mori et non posse mori, sicut etiam posse non peccare et non posse peccare; quoniam ad hunc statum pertinet et moriendi et peccandi impossibilitas. Utraque tima immortalitas ex gratia erit, ubi moriendi possibilitas non erit; quanto magis prima immortalitas ex natura non fuit ubi moriendi possibilitas fuit? Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
debiuss argumentũ alius haberi non pot̃
nisi quia ꝓbabile om̃ino: qd post ꝑactã obedientiam
simipsa obedientia ꝑstitisset. stati ad premiũ ipsi obe¬
dientie tranfferri debuisset. quatenꝰ sine mortis int̾¬
positione de primo status ubi haburt posse non mori.
adaliũ statũ transiret ubi ampliꝰ mori iã om̃ino non
posset. De Alimento ei us.xx.ii¬
¶ Nterim uero uitã terrenã fructibꝰ terrenis nutriret.
¶d onec ad illã uitã tranfferret᷑ ubi nullis ꝓrsus alim̃tis
indigeret. sicut scriptũ÷ factus: primꝰ homo adã ia¬
nimã uiuentẽ. scds in sp̃n uiuificantẽ. Quia eñi qđ uiuit¬

Expanded text:
tum aliud haberi non potest, nisi quia probabile omnino est quod post peractam obedientiam si in ipsa obedientia perstitisset, statim ad praemium ipsius obedientiae transferri debuisset, quatenus sine mortis interpositione de primo statu ubi habuit posse non mori, ad alium statum transiret ubi amplius mori omnino non posset. CAP. XX. De alimento ejus. Interim vero vitam terrenam fructibus terrenis nutriret, donec ad illam vitam transferretur ubi nullis prorsus alimentis indigeret. Sicut scriptum est: Factus est primus homo in animam viventem; secundus in spiritum vivificantem . Quia enim qu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. ut mori om̃ino nonposs sic etiã nequaꝗͣ in passi¬
bilẽ fuisse credere debemꝰ. quasi nicħ om̃ino pati
potuisset. quia naturã inse passibilẽ habuit: s tam̃
si non peccasset sicut non mortuus. ita etiã siue admo¬
lestiã uoluntatis innente. siue ad corruptionẽ integͥ¬
tatis incorpore passus omĩno nonfuisset aliqͥd. Nam
qđ primꝰ ille homo ñ scđm qualitatẽ corporis terreni.
s ex beneficio uitał edulii nonmori potuit: manifes¬
te scriptura ostendit. ubi eũ ab eodẽ ligno eiectũ. ne
uitã ipsã ꝑpetuã conseruare posset. stestatur dicens.
Eece acdã quasi unꝰ ex nobis factusest: sciens bonũ ⁊ ma

Expanded text:
tum ut mori omnino non posset; sic etiam nequaquam impassibilem fuisse credere debemus, quasi nihil omnino pati potuisset quia naturam in se passibilem habuit. Sed tamen si non peccasset sicut non mortuus, ita etiam sive ad molestiam voluntatis in mente, sive ad corruptionem integritatis in corpore passus omnino aliquid non fuisset. Nam quod primus ille homo non secundum qualitatem corporis terreni, sed ex beneficio vitalis edulii non mori potuit, manifeste Scriptura ostendit, ubi eum ab eodem ligno ejectum ne vitam ipsam perpetuam conservare posset, testatur dicens: Ecce Adam
Abbreviated transcription (Latin):
adam de loco uoluptatis. Qui au̾t de ligno uite eiec¬
tus dr̃. ne semꝑ uiu̾et: manifeste ostendit᷑. ex ipsuis
ligni beneficio hoc habiturus sis anꝑ uiueret. Sie
itaq primꝰ homo ante peccatũ natura mortalis
⁊ passibilis fuit: quitam̃ exbeneficio creatoris p̃ce¬
dente. ⁊ ꝓprio studio subsequente fac̾e potuisset. ut
nec moreret᷑. nec inuita corruptionẽ pateret᷑. Quia
gͦ natam homo passibilẽ habuit. contra passionẽ cus¬
todia ei necessaria fuit: ut uidelicet ꝑ rationẽ ꝓpriã

Expanded text:
loco voluptatis . Qui ergo de ligno vitae ejectus dicitur ne semper viveret, manifeste ostenditur ex ipsius ligni beneficio hoc habiturus, si semper viveret. Sic itaque primus homo ante peccatum natura mortalis et passibilis fuit, qui tamen ex beneficio Creatoris praecedente, et proprio studio subsequente facere potuisset ut nec moreretur, nec in vita corruptionem pateretur. Quia ergo homo naturam passibilem habuit contra passionem cust
Abbreviated transcription (Latin):
premio etiã supͣ naturã remunerari digne sunt:
sit in retributione. S inhis urtutibꝰ que ꝑ gr̃am
reꝑatricẽ sunt. primũ sp̃s sc̃s bonã uoluntadem
oꝑat᷑: de inde bone uoluntati mauentise ⁊ oꝑanti
cooꝑat᷑. Primũ bonã uolentadẽ aspirat ut sit: dem̃
bone uoluntati inspirat ut moueat᷑. ⁊ oꝑet᷑ ut uacua
nonsit. Primũ oꝑatur eam: de inde oꝑatur ꝑ eam.

Expanded text:
praemio et supra naturam remunerari dignae sunt, praemio et supra naturam remunerari dignae sunt,  praemium sit in retributione. Sed in his virtutibus quae per gratiam reparatricem sunt primum Spiritus sanctus bonam voluntatem operatur; deinde bonae voluntati moventi se et operanti cooperatur. Primum bonam voluntatem aspirat ut sit, deinde bonae voluntati inspirat ut moveatur, et operetur ut vacua non sit. Primum operatur eam, deinde operatur per eam.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquẽ ⁊ppt̃ quẽ mouctur. Om̃us eñ quiuult aliqͥs
uult. ⁊ ppt̃ aliquis uult. qd̃ uult: Quieũq gͦ uult
aliquio ⁊ ꝓpterea solũ mͦ uult qd uult. quia nat̾a
hoc tuilt. uelle habet ex natura: qu aut̃ aliquio
uelle habet ex gr̃a. ⁊ in hoc meritũ hominis est
Hoc namq ds̃ redac habet qđ ꝓpt̃ ipsũ fit. siue uo¬
luntate sola inuolendo. ⁊ siue ⁊ uoluntate ⁊ oꝑe
infaciendo. ẜonagͥ nat᷑c. ⁊ affect ordinati sedm
naturã. uirtutes sunt nat᷑ales. que ⁊ si laudabiles
sunt qr bone sunt. ⁊ anat᷑asunt. non sunt tamen
digne merito illo qđ est supͣ nat᷑am: qr nicħ inse
habent p̃ter naturã. Nicħ cam̃ mereri etiã hui¬
modi uirtutes nonmͥ conuenient̃ dici posse uide¬
tur: quãuis extrabonahec que ꝓpt̾ nat᷑am condi¬
ta sunt. nicħ mẽant᷑ que exsolasunt nat᷑a. Uirtu¬
tes aũt quas gr̃a reꝑatrir nature suꝑ ad dita for¬
mat. qr in merito aliqͥd supͣnaturã accipiunt. in

Expanded text:
movetur. Omnis enim qui vult, aliquid vult; et propter aliquid vult quod vult. Quicunque ergo vult aliquid et propter ea solummodo vult quod vult quia natura hoc vult, velle habet ex natura; qui autem aliquid velle habet ex gratia, et hoc meritum hominis est Hoc namque Deus reddere habet quod propter ipsum fit, sive voluntate sola in volendo, sive voluntate et opere in faciendo. Bona igitur naturae et affectus ordinati secundum naturam virtutes sunt naturales, quae et si laudabiles sunt quia bonae sunt et a natura sunt, non sunt tamen dignae merito illo quod est supra naturam, quia nihil in se habent praeter naturam. Nihil tamen mereri etiam hujusmodi virtutes non mihi convenienter dici posse videtur, quamvis extra bona haec quae propter naturam condita sunt nihil mereantur, quae ex sola sunt natura. Virtutes autem quas gratia reparatrix naturae superaddita format quia in merito aliquid supra naturam accipiunt, in