comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reponut res illas meniã ut hoc utar in uestibulo po¬
pulũ in atrio. et sic cetera deinde relegences inueniũt
ubi posueruit. et forsitan in hoc fũt adiuti qui auccione
dimissa quid quoiq uendidissent. testib argẽtarioꝵ
tabulis reddiderũt. qd prestirisse hortẽsiũ dicũt iuinꝰ
idem proderit in ediscendis que orõns ꝓpetue erũt. Nã
et seusus nõ eãdem imagine ꝙͣ res habent. quom alreꝵ
quomodo cõprehendet᷑: mitto quod quedã nullis si¬
mulacris significari possunt. ut certe cõiũctiones. ha¬
eamiꝰ eĩm iane: ut qui notis stribũt certas imagĩ
om̃iũ et loca stilicet nnimuira per que uerba que iune
in quõque contra uerrẽ secũde accionis libris explicẽt᷑
ut menuintrimꝰ eciã om̃iũ quasi depositoꝵ nõne ĩpe¬
rri quidẽ eoꝵ que dicit decursum neccesse est duꝑ¬
ci mr̃õne cura. Nã quomodo poterũt copulata flu¬

Expanded text:
ponunt res illas: mensam, ut hoc utar, in vestibulo et ponunt res illas: mensam, ut hoc utar, in vestibulo et pulpitum in atrio et sic cetera, deinde relegentes inveniunt, ubi posuerunt. et forsitan hoc sunt adiuti qui, auctione dimissa, quid cuique vendidissent testibus argentariorum tabulis reddiderunt; quod praestitisse Hortensium dicunt. minus idem proderit in ediscendis, quae orationis perpetuae erunt. nam et sensus non eandem imaginem quam res habent, cum alterum quomodo comprehendetur? mitto quod quaedam nullis simulacris significari possunt, ut certe coniunctiones. habeamus enim sane, ut qui notis scribunt, certas imagines omnium et loca scilicet infinita, per quae verba, quot sunt in quinque contra Verrem secundae actionis nonne impediri quoque dicendi cursum necesse est duplici memoriae cura? nam quomodo poterunt copulata flu
Abbreviated transcription (Latin):
reposcĩ in et eoꝵ imragine admonẽt᷑ ut quãlibet
nuuelta suit quoꝵ menũsse oporteat fuĩt sungula con¬
nexea quodã corio ne eriãt cõiũgẽtes priorib sequẽtia
lo ediscendi labore quod de domo dixi. et ioperibi
publicis et in irenere lengo et ut inbiũ ambitu. et
picturis tieri põt. eciã fingere sibi has imagines lie.
cicero dicit locis procera imlacris pro luteris utam᷑
Illud quoq ad uerbum ponere optimũ iuerit. locis ẽ
utendũ mulcis illustrib explicatis modicis incerua¬
lis maginib aucẽ agentibus acub inignitisq
occurrere celeriterq ꝑcutere aĩmũ postint. Quo
magis miror quomodo metrodorus in xii. signis per
que sol meat trigenos et sexagenos ĩuenerit locos.
uanitas miminũ tuit acq iactacio circa incõriã suã
pocius arce ꝙͣ natura gloriantis. Equidẽ hec ad quedã
prodesse nõ negauerim. ut si reꝵ nonũa multa ꝑ ordinẽ
audita reddenda sunt. Nãq in his que didicerũt locis

Expanded text:
ibet ulta sint, quorum meminisse oporteat, fiunt singula conexa quodam choro, nec errant coniungentes prioribus consequentia solo ediscendi labore. quod de domo dixi, et in operibus publicis et in itinere longo et urbium ambitu et picturis fieri potest. etiam fingere sibi has imagines licet. Cicero dicit, locis pro cera, simulacris pro litteris utamur. illud quoque ad verbum ponere optimum fuerit: locis est utendum multis, inlustribus, explicatis, modicis intervallis, imaginibus autem agentibus, acribus, insignitis, quae occurrere celeriterque percutere animum possint. quo magis miror, quomodo Metrodorus in XII signis, per quae sol meat, trecenos et sexagenos invenerit locos. vanitas nimirum fuit atque iactatio circa memoriam sua potius arte quam natura gloriantis. equidem haec ad quaedam prodesse non negaverim, ut si rerum nomina multa per ordinem audita reddenda sint. namque in iis quae didicerunt locis
Abbreviated transcription (Latin):
multũ ualent. et in no que cogitamꝰ cõtunendis pio¬
pe sole excepta que potẽtistima est exercitacõnt diui¬
sio et composicio. Nã qui recte diuiserit. nũꝙͣ poterit
in reꝵ oidine errare. certa sunt cum nõ solum in dic¬
gerendis qõnibus. sed eciã in exequẽdis si modo recte
dicimꝰ pͥma atͣq secũda et deinceps coheret q̃ omĩs
reuĩ copulacio: ut ei inhil nec iubstrahi sine mani¬
iusset essetq unctꝰ dum rustendit repetiro tociꝰ certa¬
minis ordine quodato errasset recordatus redũt ad
eum qui cum luserat isq ita factũ esse cõfessus est.
Am ꝰidẽ ordo ualebit in orõne preiertim totꝰ nostro
arbito cõstitutꝰ. quom tantũ ille ualeat alteruus.
Eciã que bent cõposita erũt intõriã serie sua dicẽt.¬

Expanded text:
alent, et in iis quae cogitamus continendis prope solae excepta, quae potentissima est, exercitatione divisio et compositio. nam qui recte diviserit, nunquam poterit in rerum ordine errare. certa sunt enim non solum in digerendis quaestionibus, sed etiam in exsequendis, si modo recte dicimus, prima ac secunda et deinceps; cohaeretque omnis rerum copulatio, ut ei nihil neque subtrahi sine manivisset essetque victus, dum rus tendit, repetito totius certaminis ordine, quo dato errasset recordatus, rediit ad eum, quocum luserat, isque ita factum esse confessus est? minus idem ordo valebit in oratione, praesertim totus nostro arbitrio constitutus, cum tantum ille valeat alternus? etiam quae bene co
Abbreviated transcription (Latin):
si quid in luceris ualet adscribendũ pocius suadebo con¬
uertere. sed hec rara infelictas erit Ceterũ quãtũ na¬
tina studeoq ualeat mẽoria. uel themistodes testis quẽ
unũ intra anũ optie loquutũ esse persice cõstat uel mi¬
thridates quoi duas et iugĩti lingnas quot nacõnib
imꝑauit tradit̾ notas fuisse uel crassus ille dines qui
quom asie preesset qͥnq grea sermõis disferencias fic
tenuit ut qua quish apud eũ lingua postrlasset eadẽ¬
ius sibi redditũ serret. Uel cytus quẽ omiũ militũ
eiisse creditũ est nomĩa. Quin semel auditos q¬
libet mulcos uersus protinꝰ dicit᷑ reddidisse Theodectes.
dicebant᷑ eciã esse ñc qui facerẽt sed mihi nũꝙͣ ut ipẽ
interessem cõtingit. habẽda tamẽ fides est. Uel in hoc
ut qui crediderit et speret.¬

Expanded text:
si quid in litteris valet, ad scribendum potius suadebo consi quid in litteris valet, ad scribendum potius suadebo convertere. sed haec rara infelicitas erit. ceterum quantum natura studioque valeat memoria, vel Themistocles testis, quem unum intra annum optime locutum esse Persice constat; vel Mithridates, cui duas et viginti linguas, quot nationibus imperabat, traditur notas fuisse; vel Crassus ille Dives, qui, cum Asiae praeesset, quinque Graeci sermonis differentias sic tenuit ut, qua quisque apud eum lingua postulasset, eadeius sibi redditum ferret; vel Cyrus, quem omnium militum tenuisse creditum est nomina. quin semel auditos quamlibet multos versus protinus dicitur reddidisse Theodectes. dicebantur etiam nunc esse, qui facerent, sed mihi nunquam, ut ipse interessem, contigit; habenda tamen fides est vel in hoc ut, qui crediderit, et speret.
Abbreviated transcription (Latin):
tunet iudex que nõ purat aduersus se preparata. Idq
maccionibus inter preapna seruãdũ est it quedã eciã
q̃ optime mximꝰ uelut soluta emĩciemꝰ et cogit non¬
nuĩquã qua et dubitãtib similes querere udeam que
actulimꝰ. Eigo quid sit optimũ ner̃em fugit. Si ue
ant mẽoria natura durioi erit aut nõ iuftragabitur
tempus. eciã inutile erit. ad omia se u̾ba alligare. Cũ
oblimo uniꝰ eoꝵ quoiuslibet: aut de formẽ hesitacõem
ant eciã filenciũ inducat. Iuciusq młco compreh
aĩo rebus ip̃is libertatẽ sibi eloquẽdi reliquere. Nã
et iũitus perdit quisq id qd̾ elegerat uerbũ nec facile
repoine aliud dũ id quod scripserat q̃rit: sed ire hoc qͥdem
iniume mẽorie remediũ est insim his qui sibi fac
aliquã dicendi ex tempore parauerũt. Qd̃ si cui urrũq
defuerit huic onitet᷑ om̃ĩno totũ accionũ laborẽ. At

Expanded text:
timet iudex, quae non putat adversus se praeparata. idque timet iudex, quae non putat adversus se praeparata. idque in actionibus inter praecipua servandum est, ut quaedam etiam, quae optime vinximus, velut soluta enuntiemus et cogitantibus nonnunquam et dubitantibus similes quaerere videamur quae attulimus. ergo quid sit optimum, neminem fugit. si vero aut memoria natura durior erit aut non suffragabitur tempus, etiam inutile erit ad omnia se verba adligare, cum oblivio unius eorum cuiuslibet aut deformem haesitationem aut etiam silentium inducat, tutiusque multo comprehensis animo rebus ipsis libertatem sibi eloquendi relinquere. nam et invitus perdit quisque id quod elegerat verbum, nec facile reponit aliud, dum id, quod scripserat, quaerit. sed ne hoc quidem infirmae memoriae remedium est nisi in iis, qui sibi facultatem aliquam dicendi ex tempore paraverunt. quodsi cui utrumque defuerit, huic omittere omnino totum actionum laborem ac,
Abbreviated transcription (Latin):
sans sir de quo sunit dubio nõ põt in uninersũ ꝓmũtiari.
Nam si mẽõua iustragat tempus nõ defuit. nulla me
uelim sillaba estugiat. Alioqͥn eciã stribere sit suꝑua¬
cuũ Idq precipue a pueris obtinendũ acq in hauc cõ¬
suetudinẽ mnẽoria excercitacõne redigenda. ne nobis
discamus ignostere. Ideoq et admoneu et ad libellũ
respicere iuciosum qd libertatẽ negligẽcie facit. Nec
usꝙ̃ st parũ cenere indicat quod ire sibi excidat in
cimet. Inde intermptus accionis impetꝰ et resistens
ac salebrosa oracio et qui dicit ediscenti sumlis eciã
omes bene striptoꝵ graciã perdit uel hoc ipõ qued scrip¬
sisse se cõsiret᷑. Memoria autẽ facit eciã prompti in¬
gei famã et illa que dicumꝰ nõ domo acculisse sed
ibi protinꝰ sumpsisse indeamꝰ. Quod et oratori et ipsi
cause plurimũ confert. Nã et magis mirat᷑ et minꝰ

Expanded text:
satis sit; de quo sine dubio non potest in universum pronuntiari. satis sit; de quo sine dubio non potest in universum pronuntiari. nam si memoria suffragatur, tempus non defuit, nulla me velim syllaba effugiat; alioqui etiam scribere sit supervacuum. idque praecipue a pueris obtinendum, atque in hanc consuetudinem memoria exercitatione redigenda, ne nobis discamus ignoscere. ideoque et admoneri et ad libellum respicere vitiosum, quod libertatem negligentiae facit, nec quisquam se parum tenere iudicat, quod, ne sibi excidat, non timet. inde interruptus actionis impetus et resistens ac salebrosa oratio; et qui dicit ediscenti similis, etiam omnem bene scriptorum gratiam perdit vel hoc ipso, quod scripsisse se confitetur. memoria autem facit etiam prompti ingenii famam, ut illa, quae dicimus, non domo attulisse sed ibi protinus sumpsisse videamur; quod et oratori et ipsi causae plurimum confert. nam et magis miratur et minus
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ quib uacius et indis in certamine utendũ ẽ.
Non omuiitã eciã quod quoctidianis exꝑir̃tis depre¬
henditur mĩme fidelẽ esse paulo tardioribz ingeniis
recc̃tem intoriã mrũ dictũ est: nec in prõptie racio
ꝙͣtũ nox interposira afferat firmitatis sine reqͥescie
labor et ille quoius sibi ip̃a facigacis obstabat sune
maturat᷑ atq cõcoquit᷑ seu firmissima ciis pars est
recordacio. que statĩ refteru nõ poterant. cõtoxuntui.
postera die cõfirmatq meõriã idẽ illud tempus quod
esse in causa solet oblunonis. eciã illa preuelox fere
ciro effluit. et uelui presenti officio fũcta inhil ĩ posteꝵ
debeai tamꝙͣ dimissa discedit. Nec est mirũ magis
herere ãmnio quae dinciꝰ affixa fuit. Ex hac ĩgemoꝵ
incisitate nata dubitatio est. aducibum sit ediscẽ¬
dum dicturis an uim modo reꝵ acq ordinẽ compleci

Expanded text:
manus, quibus vacuis et nudis in certamine utendum est. manus, quibus vacuis et nudis in certamine utendum est. non omittam etiam, quod cotidianis experimentis deprehenditur, minime fidelem esse paulo tardioribus ingeniis recentem memoriam. mirum dictu est nec in promptu ratio, quantum nox interposita adferat firmitatis, sive requiescit labor ille, cuius sibi ipsa fatigatio obstabat, sive maturatur atque concoquitur, quae firmissima eius pars est, recordatio; quae statim referri non poterant, contexuntur postera die, confirmatque memoriam illud tempus, quod esse in causa solet oblivionis. etiam illa praevelox fere cito effluit, et, velut praesenti officio functa nihil in posterum debeat, tanquam dimissa discedit. nec est mirum, magis haerere animo quae diutius adfixa sint. ex hac ingeniorum diversitate nata dubitatio est, ad verbum sit ediscendum dicturis, an vim modo rerum atque ordinem complecti
Abbreviated transcription (Latin):
locut salius qui interfuerũt. Si quis tame mã ma¬
ximõq a me artẽ mẽorie querat excercitatio est
labor multa discere. multa congirare. et si fieri põt
quoctidie potẽtissimũ est. Nihil eque uel anget cura
uel ugligẽtia intercidit. Quare et pueri stati. ut
precepi quã pluruna ediscant et quetũq etas operã
uinãde scudio inẽorie dabit. deuoret micio tediũ illud
et scripta et lecta sepius reuoluẽdi. et quast eñdem
cibũ remandendi. Quod ipsũ hoc fieri põt lenius si
panca primũ et que tediũ nõ afferant. ceperimmꝰ edis¬
cere tum quottidie addiscere fingulos uersus quoꝵ ac¬
cessio labori seuium incremẽti nõ afferat in sumã ac
infmitũ usq ꝑueniat et poetica prius tum oraroris
nouissime eciã soluciora numeris. et magis abusu di¬
cendi remota. qualia sunt iuris cõsultoꝵ. difficiliora
enñ debent esse que excercẽt. quo sit lemꝰ ip̃m illd̾ ĩ qd̾
exercent ut achlete põderibus płubeis assuetaciũtn

Expanded text:
locus, salvis qui interfuerunt. si quis tamen unam maximamque a me artem memoriae quaerat, exercitatio est et labor; multa ediscere, multa cogitare, et si fieri potest cotidie, potentissimum est. nihil aeque vel augetur cura vel negligentia intercidit. quare et pueri statim, ut praecepi, quam plurima ediscant, et, quaecunque aetas operam iuvandae studio memoriae dabit, devoret initio taedium illud et scripta et lecta saepius revolvendi et quasi eundem cibum remandendi. quod ipsum hoc fieri potest levius, si pauca primum et quae odium non adferant coeperimus ediscere, tum cotidie adiicere singulos versus, quorum accessio labori sensum incrementi non adferat, in summam ad infinitum usque perveniat, et poetica prius, tum oratorum, novissime etiam solutiora numeris et magis ab usu dicendi remota, qualia sunt iurisconsultorum. difficiliora enim debent esse, quae exercent, quo sit levius ipsum illud, in quod exercent, ut athletae ponderibus plumbeis adsuefaciunt
Abbreviated transcription (Latin):
domũ forte magno. et in młros diductã recessus ĩ ea.
unqͥd nobile est añno. diligener affigitui ut su
cuutatione ac moia partis eius omñe cogitacio possit
ꝑcuere. et primꝰ hic labor est nõ herere in ocursu. plꝰ
eñm ꝙ̃ firma debet esse mẽona. que aliã memoriam
adiunet. Ium que seripserũt. uel cogitacõne cõplee¬
titur. et aliquo signo quo moneant᷑ notãt. qd esse.
uel ex re tota põt. ut de namgacõne milicia. uil ex
uerbo aliquo. Nã eciã excidentes uniꝰ admonitõne
erbi ĩ meoriã reponiũ. sit antẽ tignũ namgacõme
ut ancora nilicie ut aliquid exe armis. hec ira delige¬
pica astrictũ in pluma circuẽunt. nec cubiculis mo¬
do aut ex hedris. sed status eciã similib q ꝑ ordinẽ
conuitũt. hoc tacto quom ẽ repetẽda intõria ĩcipiuũt

Expanded text:
te magnam et in multos diductam recessus. in ea quidquid notabile est, animo diligenter adfigunt, ut sine cunctatione ac mora partes eius omnes cogitatio possit percurrere. et primus hic labor est non haerere in occursu; plus enim quam firma debet esse memoria, quae aliam memoriam adiuvet. tum , quae scripserunt vel cogitatione complexi sunt, aliquo signo, quo moneantur, notant; quod esse vel ex re tota potest, ut de navigatione, militia, vel ex verbo aliquo; nam etiam excidentes unius admonitione verbi in memoriam reponuntur. Sit autem signum navigationis ut ancora, militiae ut aliquid ex armis. haec ita digeputa, atrio, tum impluvia circumeunt, nec cubiculis modo aut exedris, sed statuis etiam similibusque per ordinem committunt. hoc facto, cum est repetenda memori
Abbreviated transcription (Latin):
facto notare indet᷑ inuari mẽõriã signatis aĩo sedib
idq credere suo quisq experiẽto. nã quom in loco aliqͦ
post tempus reuersi sumꝰ. nõ ip̃a agnoscimꝰ tantũ.
sed eciã que ĩ his fecerimꝰ remiiscin᷑ ꝑ sone que subẽ

Expanded text:
facto notatum videtur, iuvari memoriam signatis animo sedibus, facto notatum videtur, iuvari memoriam signatis animo sedibus, idque credere suo quisque experimento potest. Nam cum in loca aliqua post tempus reversi sumus, non ipsa agnoscimus tantum, sed etia
Abbreviated transcription (Latin):
pressoꝵ. sed mẽbra eciã omia requirẽtes ad sepłimã
propinqui nuilla nota possent disteruere. tũ simouides
dicit᷑ memor ordine quo quisq discubuerat corpora
sus redidisse. Est autẽ magna inter auctores dissencio
glanco ne caristio an leotranti an agatarcho an stope
striptũ sit id carme et pharsali fuerit hec domꝰ. ut ip̃e
quodã loco signiticare simoiides uidet᷑. Atq appollodoꝵ
et erat osthenes et euphorion et larisseus. euriphilus
tradiderũt. an ciannone ut apollas calimachus. quẽ
sequutꝰ cicero hãc fumã lacius fudit. stopã nobilem
chessalũ perisse in eo cõiumo cõstat. adncit᷑ sororis u
filius purãt. et ortos plerosh ab illo stopha qͥ maiore
etare tuerit. quãꝙͣ mihi totũ de tyndaris iabulosũ
uidet᷑. ieq om̃ins huiꝰ rei menuiui usquã poera ip̃e
profecto nõ tacitmiꝰ de tar̃a ina gloria. ex hoc sume

Expanded text:
pressorum, sed membra etiam omnia requirentes ad sepulturam pressorum, sed membra etiam omnia requirentes ad sepulturam propinqui nulla nota possent discernere. tum Simonides dicitur memor ordinis, quo quisque discubuerat, corpora suis reddidisse. est autem magna inter auctores dissensio, Glaucone Carystio an Leocrati an Agatharcho an Scopae scriptum sit id carmen; et Pharsali fuerit haec domus, ut ipse quodam loco significare Simonides videtur utque Apollodorus et Eratosthenes et Euphorion et Larissaeus Eurypylus tradiderunt, an Crannone, ut Apollas Callimachus, quam secutus Cicero hanc famam latius fudit. scopam nobilem Thessalum periisse in eo convivio constat; adiicitur sororis eius filius; putant et ortos plerosque ab alio Scopa, qui maior aetate fuerit. quanquam mihi totum de Tyndaridis fabulosum videtur, neque omnino huius rei meminit usquam poeta ipse, profecto non taciturus de tanta sua gloria. ex hoc Simonidis
Abbreviated transcription (Latin):
a prospectu reꝵ quas intuet᷑ nõ auersa. Unde aca¬
dit it que pei plures dies stribimꝰ ediscendi canta co¬
cacõne ip̃a cõtineat. arcẽ autẽ mẽonie primis osti¬
disse dĩ simoiides quoiꝰ nulgara tabula est cũ pu¬
gili coronato carme quale cõponi uictoribz solet mer¬
cede pacta st ptisse. abnegata ei pecciuẽ pars est: qd̾
ore poetis frequẽtissumo digrestus in laudes castor
ac pollucis exierat. Qua propter parte ab ne petere
quoꝵ facta celebrasset iubebat᷑. et ꝑsoluerũt ur tradi¬
tum est. Nã quom esset grãde cõuiuiũ in honorem
eiusdem uctorie acq adhibitus ei ceur simoiides
nuncio est ex̾itus. quod eũ duo iuuenes equis aduecti
desiderare maiorẽ in modũ dicebant᷑. et illos quidem
nõ inuemit fuisse tamẽ gratos erga se exitu cõperit.
nã iue eo ultra lunẽ egresso triclimũ ilud su
cõuiuas corrnt. acq ita cõfũdit ut nõ ora modo op¬

Expanded text:
a prospectu rerum, quas intuetur, non aversa. unde accia prospectu rerum, quas intuetur, non aversa. unde accidit, ut quae per plures dies scribimus ediscendi causa, cogitatione ipsa contineamus. artem autem memoriae primus ostendisse dicitur Simonides. cuius vulgata fabula est: cum pugili coronato carmen, quale componi victoribus solet, mercede pacta scripsisset, abnegatam ei pecuniae partem, quod more poetis frequentissimo digressus in laudes Castoris ac Pollucis exierat. quapropter partem ab iis petere, quorum facta celebrasset, iubebatur. et persolverunt, ut traditum est. nam cum esset grande convivium in honorem eiusdem victoriae atque adhibitus ei cenae Simonides, nuntio est excitus, quod eum duo iuvenes equis advecti desiderare maiorem in modum dicebantur. et illos quidem non invenit, fuisse tamen gratos erga se deos exitu comperit. nam vix eo ultra limen egresso, triclinium illud supra convivas corruit atque ita confudit, ut non ora modo op
Abbreviated transcription (Latin):
est. excidere proxima uetera inherere. hesternoꝵ im¬
menones acta pueritie recordari. qͥd qd̾ quedã requi¬
sira se occultant. et eadẽ forte sua̾r̃. nec manet seꝑ̃
inc̃õria. sed aliqñ eciã redit. nesaret᷑ tamẽ quãta ius
esset eius. quãta diuinitas illa insi in hoc lumen
orandi extullisset. nõ eĩm reꝵ modo. sed eciã ꝟborum
ordinẽ prestat. nec ea panca cõtexit. sed dinat prope
in iniinitũ et in lõgistimis accionib prius audiẽdi
paciẽcia quã meorie tides deficit. quod et ip̃m argu¬
mentũ est. subesse artẽ aliquã iuuari que racõne
curã quom idẽ docti facere illud. indocti. mexeu¬
tatiq nõ possumꝰ. Quãquã inuenio apud płonẽ
obstare memorie usum lrãrũ indelicet quomã illa
que scriptis reposiumꝰ uelut custodire desinmꝰ et ipã
ecuriate dimictimꝰ. Nec dubiũ ẽ qn pluriũ ĩ ho
parte ualcat mẽtis intecio. et uelut acies luminũ

Expanded text:
est, excidere proxima, vetera inhaerere? hesternorum imest, excidere proxima, vetera inhaerere? hesternorum immemores acta pueritiae recordari? quid quod quaedam requisita se occultant et eadem forte succurrunt? nec manet semper memoria, sed aliquando etiam redit? nesciretur tamen, quanta vis esset eius, quanta divinitas illa, nisi in hoc lumen vim orandi extulisset. non enim rerum modo sed etiam verborum ordinem praestat, nec ea pauca contexit, sed durat prope in infinitum, et in longissimis actionibus prius audiendi patientia quam memoriae fides deficit. quod et ipsum argumentum est subesse artem aliquam iuvarique ratione naturae, cum idem docti facere illud, indocti inexercitatique non possimus. quanquam invenio apud Platonem obstare memoriae usum litterarum, videlicet quoniam illa, quae scriptis reposuimus, velut custodire desinimus et ipsa securitate dimittimus. nec dubium est quin plurimum in hac parte valeat mentis intentio et velut acies luminum
Abbreviated transcription (Latin):
ingore cõstare. Nã dũ alia dicimꝰ que dicturi sumꝰ
intuẽda sunt. ira quom semꝑ cogitacio ultra ad id¬
que est longis q̃rit quidqͥd autẽ reperit quodãmõ
apud ntoriã deponit. qd illa quasi inedia quedã ma¬
muis acceptũ ab intẽcione tradit eloguncioni. Nõ
arbitror amẽ mihi in hoc imorandũ qͥtqͥd intõriã¬
faciat. quãqͣm pleriq ĩp̃rimi quedã uestigia añno
uelut fignus amuiloꝵ signa seruẽtiu existimant.
Neq eio tã credulꝰ i quã ambitu tardiorẽ firim¬
pertinet magis adiirari naturã subuo res uetus¬
tas tanto ex mreruallo repetitas reddere se et offre
nec tãtũ reqrentib sed sponce incerĩ nec ingilan¬
tibus sed eciã quiete compositis magis. eoq illa
quoq aĩa lia que carere intellectu indemꝰ meminerũt
et agnoscunt et quãlibet longo uinere deducta ad as¬
sueras sibi sedes reuertũt᷑. quid nõ hec uarietas mira

Expanded text:
vigore constare. nam dum alia dicimus, quae dicturi sumus vigore constare. nam dum alia dicimus, quae dicturi sumus intuenda sunt. iquod est longius quaerit, quidquid autem repperit quodam modo apud memoriam deponit; quod illa quasi media quaedam manus acceptum ab inventione tradit elocutioni. non arbitror autem mihi in hoc immorandum, quid sifaciat, quanquam plerique imprimi quaedam vestigia animo, velut in ceris anulorum signa serventur, existimant. neque ero tam credulus, ut, qui habitu tardiorem firmiimpertire. magis admirari naturam subit, tot res vetustas tanto ex intervallo repetitas reddere se et offerre, nec tantum requirentibus sed etiam sponte interim, nec vigilantibus sed etiam quiete compositis: eo magis, quod illa quoque animalia, quae carere intellectu videntur, meminerunt et agnoscunt et quamlibet longo itinere deducta ad adsuetas sibi sedes revertuntur. quid ? non haec varietas mira
Abbreviated transcription (Latin):
E MORAM quidã nature modo esse
nuumꝰ existimauerũt: estq in ea nõ du¬
bie płrimiũ. sed ipa excolendo sicut alia
omnia anget: et totus de quo dixim ꝰ adhuc
manis est labor nisi cet̾e partes. hoc uelut spiritu cõ¬
tinent᷑. Nã et oniis disciplina necõria cõstat trustra¬
qr docem. si qͥtquid audimꝰ preter fluat et exemploꝵ
legem. responsoꝵ dictoꝵ deniq factoꝵ. que uelut qͣsdã
copias quib habũdare quasq in prõptu semꝑ habe̾
debet orator. eadem illa int̾ presentat. neq ĩmeriro
chesaurus hec eloquẽtie dicit᷑. sed nõ firiue tãtũ cõ¬
tinere. uerũ eciã cito percipere. multa accuros oporret
nec que sipseris modo iterata lectione cõpleti sed in
cogitatis quoq reꝵ ac uerboꝵ cõtextũ sequi et q̃sint
abaduersa parte dicca memisse nec utiqz ea quo
ta sunt ordine refuture sed oportume loas por
quĩ extemporalis oratio. nõ alia mihi iudet᷑ mẽtis

Expanded text:
emoriam quidam naturae modo esse munus existimaverunt, estque in ea non dubie plurimum, sed ipsa excolendo sicut alia omnia augetur; et totus, de quo diximus adhuc, inanis est labor, nisi ceterae partes hoc velut spiritu continentur. nam et omnis disciplina memoria constat, frustraque docemur, si quidquid audimus praeterfluat; et exemplorum, legum, responsorum, dictorum denique factorumque velut quasdam copias, quibus abundare quasque in promptu semper habere debet orator, eadem illa vis praesentat. neque immerito thesaurus hic eloquentiae dicitur. sed non firme tantum continere, verum etiam cito percipere multa acturos oportet, nec quae scripseris modo iterata lectione complecti, sed in cogitatis quoque rerum ac verborum contextum sequi, et quae sint ab adversa parte dicta meminisse, nec utique ea, quo dicta sunt ordine, refutare, sed opportunis locis ponere. quid ? extemporalis oratio non alio mihi videtur mentis
Abbreviated transcription (Latin):
instituebamꝰ orator a dicẽdi magistris dimissus
aut inde suo impetu fert. aut maiora sibi auxi¬
lia ex ip̃is saprecie penetralibz petit: quam in al¬
cum sunꝰ ablan sentire cepimus. mĩe caelum
undiq et undiq pontus. unũ modo in illa iniẽ¬
sa uastitate cernere iudemin. N tulliui qui tamẽ
ipse quãus tanta atq ita instructa naue. hoc
mare ingressus contrahit uela. in hibetqz remos
et de ipso demũ genere dicendi quo sit ulurus per¬
fectus oracor saris habet dicere. At nostra temeri¬
tas eciam mores ei conabit᷑ dare et assignabit of¬
ticia ira nec antecedentẽ consequi possumꝰ. et lõ¬
gius eudum est. ut res feret et probabilis tamen
cupiditas honestorũ et tucioris audacie ẽ tentare
quibus paracior uerna est

Expanded text:
instituebamus, orator a dicendi magistris dimissus instituebamus, orator a dicendi magistris dimissus aut suo iam impetu fertur aut maiora sibi auxilia ex ipsis sapientiae penetralibus petit, quam in altum simus ablati sentire coepimus. nunc caelum undique et untdique pontus. unum modo in illa immensa vastitate cernere videmur M. Tullium, qui tamen ipse, quamvis tanta atque ita instruct nave hoc mare ingressus, contrahit vela inllibetque remos et de ipso demum genere dicendi, quo sit usurus perfectus orator, satis habet dicere. at nostra temeritas etiam mores ei conabitur dare et adsignabit officia. ita nec antecedentem consequi possumus, et longius eundum est, ut res feret. probabilis tamen cupiditas honestorum et velut tutioris audentiae est temptare, quibus paratior venia est
Abbreviated transcription (Latin):
ENT UM EST AD PARTEM
operis destinati longe grauissimã quis
equidẽ onus si tantũ opinione pma
conapere potuissem. quãto int pre¬
miferens sentio. maturiꝰ cõsuluisse
uires meas: sedinicio pudor omntr̃di:
que promiserã tenuit. Mox quãꝙͣ
ꝑ singulas prope partes la bor cresceret. ne ꝑderẽ que
iam estecta erant ꝑ omes difficultares ãio me sub¬
stencaui. Quare mĩt quoqz licet maior quã tunt
moles premat. tanẽ prospiciẽti furẽ mihi a¬
tucũ est. uel deficere pocius. ꝙ desperare. fefellit
autẽ qd̾iniciũ a parius ceperamꝰ. mox uelut ama
solrarãn prouecti lõgius. dũ tamẽ nota illa. et ple¬
sq parcii striptoribus tractata precipimꝰ nec
ad huc a lictore procul indebam. Et multos uelut
nidem se uentis credere ausos habebamꝰ. iã cũ elo¬
quẽdi racionẽ nouissume repertã pancissimis q
utatã ingressi sumꝰ rarus qui iã procul a porti
recessisset reperiebatii. Postꝙͣ uero nobis ille quẽ

Expanded text:
entum est ad partem operis destinati longe gravissimam. cuius equidem onus si tantum opinione prima concipere potuissem, quanto me premi ferens sentio, maturius consulmssem vires meas. sed initio pudor omittendi, quae promiseram, tenuit; mox, quanquam per singulas prope partes labor cresceret, ne perderem, quae iam effecta erant, per omnes difficultates animo me sustentavi. quare nunc quoque, licet maior quam unquam moles prernat, tamen prospicienti finem mihi constitutum est vel deficere potius quam desperare. fefellit autem quod initium a parvis ceperamus. mox velut aura sollicitante provecti longius, dum tamen nota illa et plerisque artium scriptoribus tractata praecipimus, nec adhuc a litore procul videbamur et multos circa velut iisdem se ventis credere ausos habebamus. iam cum eloquendi rationem novissime repertam paucissimisque temptatam ingrcssi sumius, rarts, qui tam procul a portu recessisset, reperiebatur. postquam vero nobis ille, quem
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ putẽt quod incerpretandũ sit. Sed auditoribus
eciã nõ nullis. grata sunt. hec que quom intellexcerin
acumiue suo delectant̾. et gaudent nõ quasi audierit.
sed quasi inuencrint. Nouis prima sit u̾tus ꝓspicmi¬
tas. propria uerba/ rectus ordo. nõ in lõgum dilata con¬
clusio nihil neq desit. neq iuperfluat. ira sermo et doc¬
tis probabilis. et plams imperiis/ erit hec eloquẽdi
obseruatio. Nã rerũ perspicuntas. quomodo p̾standa sit
diximꝰ in pracceptis narracõius. Similis autẽ racio
in omib. Nã si neq panciora quã oportet. neq płia¬

Expanded text:
dictum putent, quod interpretandum sit. sed auditoribus etiam nonnullis grata sunt haec, quae cum intellexerunt acumine suo delectantur et gaudent, non quasi audierint sed quasi invenerint. nobis prima sit virtus perspicuitas, propria verba, rectus ordo, non in longum dilata conclusio, nihil neque desit neque superfluat: ita sermo et doctis probabilis et planus imperitis erit. haec eloquendi observatio. nam rerum perspicuitas quo modo praestanda sit, diximus in praeceptis narrationis. similis autem ratio est in omnibus. nam si neque pauciora quam oportet neq
Abbreviated transcription (Latin):
stucrit. Nunc fere negligẽcia pedagogoꝵ: sic emendari
uidee᷑ ut pueri nõ facere que recta sunt cogant᷑ sed quor
non fecerint puinant᷑. Demii cum ꝑmilũ uerberibus coe¬
geris. quid inueni facias: quoi nee adhiberi põt hic ietus
et maiora diicenda sunt: Adde quã młta uapulantibus
dictu de forma et mox uerecũdit futura sepe dolore uel metu
acciderũt qui pudoi resrãgit añnũ et abict: acq ipsins
lucis sugã et rediũ dictat. iã si mĩor in diligẽdis custodũ uel
et p̾ceptoꝵ moribz fuit arra: dicere pudet ĩ que proba nefandi
hores isto cedendi iure abutãt᷑ quã det aliis qͦq nõnũꝙͣ occasi¬
onem hic hũc miseroꝵ metꝰ nõ morabor in ꝑte hac iniu
ẽ qd̾ imrelligit᷑: quare hoc dixisse saris est in etarẽ infirmã
et ñurit obuoxiã nenim debet mimũ ucere. Nuc̃ qͥbus iusti¬
tuendꝰ est artibus puer qui sit formabit᷑. ue fieri possit oraior

Expanded text:
stiterit. nunc fere negligentia paedagogorum sic emendari stiterit. nunc fere negligentia paedagogorum sic emendari videtur, ut pueri non facere, quae recta sunt, cogantur sed cur non fecerint puniantur. denique cum parvulum verberibus coegeris, quid iuveni facias, cui nec adhiberi potest hic metus et maiora discenda sunt? adde , quod multa vapulantibus dictu deformia et mox verecundiae futura saepe dolore vel metu acciderunt, qui pudor frangit animum et abiicit atque ipsius lucis fugam et taedium dictat. iam si minor in eligendis custodum vel praeceptorum moribus fuit cura, pudet dicere, in quae probra nefandi homines isto caedendi iure abutantur, quam det allis quoque nonnunquam occasionem hic miserorum metus. non morabor in parte hac; nimium est quod intelligitur. quare hoc dixisse satis est; in aetatem infirmam et iniuriae obnoxiam nemini debet nimium licere. nunc quibus instituend
Abbreviated transcription (Latin):
as endis purm ⁊ genire nõ imxlce lusus . quom posins
uncem quomis  generis questiũculis eru lãt᷑ morees
quoqi se nuerludendum simpliciꝰ detegũt modo mulla uide¬
atiu etas tam infirma que nõ protinꝰ quid rectũ prauũq
sir discar. Ium uel maxime formãda: quom simlandi nescia
est. et precipiẽtibus faulune cedit: frangas eĩ acius quã
corrigae que in paruũ induruerũt. Protinꝰ ergo ne quid
cupide: nr quid improbe: ne quid impotenter faciat. monidꝰ
est puer. habendũq in anno semper illud uirgilianũ: adco
in teneris cõsuescere multũ est. Cedi uero discipulos quã¬
libet. et receptũ sir. et chrisippus nõ improbet numine udi
primũ quia de forme arq seruile est. et certe qd̾ conuerut si
etatem mutes ĩuirie. Deinde qued si quoi tam est meus
mliberalis ut oburgatõne non corugat᷑. ie eciã ad plagas
ut pessima q̃q mãcipia dinabitur. Postremo qd̾ ue opui
quidem eut hac castigaciont si assiduus studioꝵ exactor ad¬

Expanded text:
is non inutiles lusus, cum positis invicem cuiusque generis quaestiunculis aemulantur. mores quoque se inter ludendum simplicius detegunt; modo nulla videatur aetas tam infirma, quae non protinus quid rectum pravumque sit discat, tum vel maxime formanda, cum simulandi nescia est et praecipientibus facillime cedit. frangas enim citius quam corrigas, quae in pravum induruerunt. protinus ergo, ne quid cupide, ne quid improbe, ne quid impotenter faciat, monendus est puer; habendumque in animo semper illud Vergilianum: adeo in teneris consuescere multum est. Caedi vero discentes, quamlibet et receptum sit et Chrysippus non improbet, minime velim. primum , quia deforme atque servile est et certe, quod convenit, si aetatem mutes, iniuria est; deinde, quod, si cui tam est mens illiberalis, ut obiurgatione non corrigatur, is etiam ad plagas ut pessima quaeque mancipia durabitur: postremo, quod ne opus erit quidem hac castigatione, si assiduus studiorum exactor a
Abbreviated transcription (Latin):
et anima carent. ut seruare uii suam possint: uelut qͥete
altera retinentur: sed quod studiũ discendi uolũrate que
cori non potest constar. Itaq et uiriũ plus afferut ad doi¬
cendum tononat an recemits et acuorẽ anuiũ quifire
netaossirtibus ⁊cpugnar. Nec int offenderit lusus ĩ pneus
est et hoc signu alacutans neq illũ tristem stipd qr̃e
deunissũ spriare possim erecte crica studia meniee soe quoꝵ
in hos quoq maxume nannali etatibus illie iͥmpes iag.
Modure tanre Iu remissiomb ne aur edm̃ strdioꝵ saciat¬

Expanded text:
et anima carent, ut servare vim suam possint, velut quiete et anima carent, ut servare vim suam possint, velut quiete alterna retenduntur; sed quod studium discendi voluntate, quae cogi non potest, constat. itaque et virium plus adferunt ad discendum renovati ac recentes et acriorem animum, qui fere necessitatibus repugnat. nec me offenderit lusus in pueris; est et hoc signum alacritatis; neque illum tristem semperque demissum sperare possim erectae circa studia mentis fore, cum in hoc quoque maxime naturali aetatibus illis impetu iaceat. modus tamen sit remission
Abbreviated transcription (Latin):
territo: nulla tardati uerecũdia perferũt. nõ młtũ p̾stãt
sed cito nõ subest uerauis: nec penitus ĩmissis radiabus
nitit᷑. ut que sũmo solo sparsa suur semina celerins se
effundunt: et imitate spicas herbule manib aristis aure
messem flauescũt. Placent hec anus comparata: demi
star profectus admnacio decrect Nec quom aĩaduerterit
ꝑspiciat deinceps quonã modo tractandꝰ sie discentis aĩmꝰ
dñt quidã nisi institeris remissi: quidã imꝑia indignant᷑
quosdã cõtiner metus. quosdam debilitat: alios cõtiuuacio
extundit: in aluis plus impetus facit. Mihi ille det᷑ puer
quẽ laus exciret: quẽ glora inuet. qui uictus fleat. hic
enit aleudus ambitu: hñc mordebit obiurgatio: hũc honor
excitabit in hoc desidiam m̃ꝙͣ uerebor. Danda est tamieii
om̃ibus aliqua Remissio nõ solũ quia nulla res est que
pciserre possir cõtumiũ laborem. atq ea quoq que seuser

Expanded text:
territo, nulla tardati verecundia proferunt. non multum praestant territo, nulla tardati verecundia proferunt. non multum praestant sed cito. non subest vera vis nec penitus immissis radicibus nititur; ut, quae summo solo sparsa sunt semina, celerius se effundunt, et imitatae spicas herbulae inanibus aristis ante messem flavescunt. placent haec annis comparata; deinde stat profectus, admiratio decrescit. haec cum animadverterit, perspiciat deinceps, quonam modo tractandus sit discentis animus. sunt quidam, nisi institeris, remissi, quidam imperia indignantur. quosdam continet metus, quosdam debilitat, alios continuatio extundit, in aliis plus impetus facit. mihi ille detur puer, quem laus excitet, quem gloria iuvet, qui victus fleat. hic erit alendus ambitu, hunc mordebit obiurgatio, hunc honor excitabit, in hoc desidiam nunquam verebor. danda est tamen omnibus aliqua remissio; non solum quia nulla res est, quae perferre possit continuum laborem, atque ea quoque, quae sensu
Abbreviated transcription (Latin):
RADITO sibi pucro peritus docẽdi ingeniũ
eius in primis naturãq prospiciet: ingenii
signũ in parius precipuũ memoria est. Eius
duplex uirtutis facile perapere et fideliter
contuere proximũ mutacio Nam id quoq est doalis nat̾e
sic tamẽ ut ea que discit effingat. non habrtũ forte et in¬
gressum et si quid in peius notabile non dabit mihi spem
bone indolis qui hoc imutandi fendio petet ut Rideatur.
Nam probus quoqz in primis erit ille uere ingeniosus
alioqͥn non peuis duxerim tardi esse ingenii quã mali.
Probus ancẽ ab illo segui et Iacente plurimũ aberit. hic
mens que tradentui non difficulter acapiet quedã eciã
inrenogabit: sequet̾ tamẽ magis ꝙͣ̃ procurier. illud in¬
gemorũ uelur precox genꝰ nõ teniere unꝙͣ peruenit ad
frigem. hi sunt qui parua facile faciĩt et audacia pro
uecti quicqd illi possunt statun ostendũt: possunt autẽ
id demũ qd̾ in proximo est. utrba cõtumãt: hec uultu in¬

Expanded text:
radito sibi puero docendi peritus ingenium eius in primis naturamque perspiciet. ingenii signum in parvis praecipuum memoria est. eius duplex virtus, facile percipere et fideliter continere. proximum imitatio; nam id quoque est docilis naturae, sic tamen, ut ea quae discit effingat, non habitum forte et ingressum et si quid in peius notabile est. non dabit mihi spem bonae indolis, qui hoc imitandi studio petet, ut rideatur. nam probus quoque in primis erit ille vere ingeniosus; alioqui non peius duxerim tardi esse ingenii quam mali. probus autem ab illo segni et iacente plurimum aberit. hic meus quae tradentur non difficulter accipiet, quaedam etiam interrogabit, sequetur tamen magis quam praecurret. illud ingeniorum velut praecox genus non temere unquam pervenit ad fruged illud possunt, statim ostendunt. possunt autem id demum, quod in proximo est; verba continuant, haec vultu in
Abbreviated transcription (Latin):
¶łO queri eciam natura ne plus ad eloquẽtiã
conferat. an doctrina. quod ad ꝓpositũ quidẽ nuĩ
operis iihil ꝑtiner. neq cim cõsumatus orator
nisi ex utroq fier pocest plurimue tame᷑ referre
arbitror. quã esse in hoc loco questione uelimus. Nam si
parti utrilibet omino alterã detrahas nanua eciam su
doctrna multũ ualebit doctrina nilla esse sine natura
poterit: sin ex pari coeant In mediocabus quidẽ utrisq
manis ad huc nature esse credam momiẽtũ: cõsunmatos
aucẽ plus doctrint de berc ꝙͣ nature putabo. siair terre
nullã fercilitate̾ habẽa inhil optimꝰ agricola profuerit.
e terra uber unle aliquid eciã nullo colente nascetur.
at in solo fecundo plus cultor quã ipsa perst bontas.
soli effinet. Et si praxiceles signũ aliquod ex mollari
lapide conatus essit er inpere paiom epasm maallem
fuisset quã in marmore demqi naturra marena doctt

Expanded text:
 quaeri etiam, naturane plus ad eloquentiam conferat an doctrina. quod ad propositum quidem operis nostri nihil pertinet neque enim consummatus orator nisi ex utroque fieri potest, plurimum tamen referre arbitror, quam esse in hoc loco quaestionem velimus. nam si parti utrilibet omnino alteram detrahas, natura etiam sine doctrina multum valebit, doctrina nulla esse sine natura poterit. sin ex pari coeant, in mediocribus quidem utrisque maius adhuc credam naturae esse momentum, consummatos autem plus doctrinae debere quam naturae putabo; sicut terrae nullam fertilitatem habenti nihil optimus agricola profuerit, e terra uberi utile aliquid etiam nullo colente nascetur, at in solo fecundo plus cultor quam ipsa per se bonitas soli efficiet. et , si Praxiteles signum aliquod ex molari lapide conatus esset exsculpere, Parium marmor mallem fuisset qua
Abbreviated transcription (Latin):
ao quome tres orões extaurised ni de quib loqͦr
cõnatii crafunt oxacti ut ab ip̃o nihi ĩ mẽoriã
posteritatis indeant᷑ esse cõpotiti. Nã ciceronis ad
presens modo tempꝰ aptatos libertꝰ tyro cõtraxit. qͦs
nõ ideo excuso quia nõ probem. sed ur suir magis ad¬
mabiles. In hoc genere proisus recipio hant breuẽ
adnotationẽ. lib̾ellosq qui manu tenrãt᷑. et ad qͦs
mirũ respicere fas sit. Ilud qd̾ leuas preapit dis¬
plicet mihi ne in his que stpserimꝰ. uel in siumas. suis
cõmrianos et capira cõferre. facit eñ discendi negli¬
gẽntiã. hec ip̃a fiducia. et lacerat ac deformar ora¬
cionc᷑. Ego autẽ nre stribendũ quidẽ puto qd̾ sumꝰ
mc̃oria ꝑseꝯunturi. nam id quoq accidit ut renocet
nõs cogitacio ad illa elaborata: nec sinat presentem
fortunã experiu sic anceps inter utrãq añnꝰ estuat.
quom et stpta perdit. et nõ querit noua. Sed de me¬

Expanded text:
cio , cuius tres orationes extant; sed hi de quibus loquor cio , cuius tres orationes extant; sed hi de quibus loquor commentarii ita sunt exacti, ut ab ipso mihi in memoriam posteritatis videantur esse compositi. nam Ciceronis ad praesens modo tempus aptatos libertus Tiro contraxit; quos non ideo excuso, quia non probem, sed ut sint magis admirabiles. in hoc genere prorsus recipio hanc brevem adnotationem libellosque, qui vel manu teneantur, et ad quos interim respicere fas sit. illud quod Laenas praecipit displicet mihi, vel in his quae scripserimus velut summas in commentarium et capita conferre. facit enim ediscendi negligentiam haec ipsa fiducia et lacerat ac deformat orationem. ego autem ne scribendum quidem puto, quod non sinus memoria persecuturi. nam hic quoque accidit, ut revocet nos cogitatio ad illa elaborata nec sinat praesentem fortunam experiri. sic anceps inter utrumque animus aestuat, cum et scripta perdidit et non quaerit nova. sed de me
Abbreviated transcription (Latin):
negligentẽ esse sermonẽ. quicqͥd loqͥnim ubitũq sut¬
pro iua stolicet porcõne ꝑfectũ stribendũ certe iiꝙͣ
t magis quã quom multa dicemꝰ ex tempore. It
enm̃̃ seruabit᷑ pondus. et merans illa uerboꝵ facli¬
tas in altũ reducet᷑. sicut rustia proxiãs uitis ra-¬
dices amputãt. que illã in sumũ solũ ducũt. ut
inferiores penitus destendendo firment᷑. Ac nesto
an iurũq cũ cura est studio fecerimꝰ ĩicẽ prosit. ut
esse iuideatur. Plerũq autẽ mulra agẽtibus ac¬
cidit ut maxenue neccessaria et utiq inicia st̾bãt.
ceteraq domo afferũt cogitatõne cõplectant᷑ subi¬
tis ex tempore occirrant. qd̾ tecisse A tulliũ cõ¬
nrẽtarus ip̃ius apparet. Sed ferũt᷑ alioꝵ quoq et
mnc̃t forte : ut eos dictiuꝰ quisq cõposieras si ip
libros digesti ut cansaꝵꝰ sunt actae astriuo sulꝑi¬

Expanded text:
negligentem esse sermonem; quidqnegligentem esse sermonem; quidqpro sua scilicet portione perfectum. scribendum certe nunquam est magis, quam cum multa dicemus ex tempore. ita enim servabitur pondus, et innatans illa verborum facilitas in altum reducetur; sicut rustici proximas vitis radices amputant, quae illam in summum solum ducunt, ut inferiores penitus descendendo firmentur. ac nescio an, si utrumque cum cura et studio fecerimus, invicem prosit, ut esse videatur. plerumque autem multa agentibus accidit, ut maxime necessaria et utique initia scribant, cetera quae domo adferunt cogitatione complectantur, subitis ex tempore occurrant; quod fecisse M. Tullium commentariis ipsius apparet. sed feruntur aliorum quoque et enti forte, ut eos dicturus quisque composuerat, et in libros digesti, ut causarum quae sunt actae a Ser. Sulpi
Abbreviated transcription (Latin):
totasq macerias. uel filencio dũ tame quafi dicat
iutra se iptum ꝑsequẽdi que nullo nõ est tẽpor
loco: uel quãdo nõ aliud agunꝰ explicari põt. et est ĩ
parte utilitanis. quã hec proxima diligẽtius emm̃
componitur ꝙͣ illa in qua cõtexͥum dicedi ĩternutt̾e¬
deberemus. ursus in alia płus puor cõfert. noc
tirmitatẽ oris facilitatẽ motũ corporis qui et ip̃e
ut dixi excitat oratorẽ. et iactationẽ manꝰ pedis
supplosionẽ. sicut canda leones facere dicũt᷑. horta¬
tui studendũ uero semper et ubiq. neqz cũm fere
tam est ullus dies occupatis ut inhil lucret᷑. uelur
cicero brutũ facere tradit opera ad stubẽdũ et ad le¬
gendũ aut dicendũ rapi aliquo momẽto tẽporis
possit. Si quidẽ .c carbo eciã in taberuaculo sole¬
uar hac nti excercitacõne dicẽdi: ne id quidẽ tac¬
est. quod eidẽ ciccromi placet. nuillũ nostrũ usquã

Expanded text:
totasque materias vel silentio dum tamen quasi dicat totasque materias vel silentio dum tamen quasi dicat intra se ipsum persequendi, quae nullo non et tempore et loco, quando non aliud agimus, explicari potest, et est in parte utilior quam haec proxima. diligentius enim componitur quam illa, in qua contextum dicendi intermittere veremur. rursus in alia plus prior confert, vocis firmitatem, oris facilitatem, motum corporis, qui et ipse, ut dixi, excitat oratorem et iactatione manus, pedis supplosione, sicut cauda leones facere dicuntur, hortatur. studendum vero semper et ubique. neque enim fere tam est ullus dies occupatus, ut nihil lucrativae, ut Cicero Brutum facere tradit, operae ad scribendum aut legendum aut dicendum rapi aliquo momento temporis possit; siquidem C. Carbo etiam in tabernaculo solebat hac uti exercitatione dicendi. ne id quidem tacendum, quod eidem Ciceroni placet, nullum nostrum usquam
Abbreviated transcription (Latin):
onis intendenda rebus. in presencia remutendũ aliqͥd
ex cura uerboꝵ si sequi urũq nõ dabitui. Lum et tar¬
dior promĩnacio moras habet et inpensa ac uelut
dubitõs oiacio ut tamẽ deliberare. nõ hefitare uidea¬
mii. hoc dum egredim eportu. si nos nõdum apta¬
tis sans armainẽtis aget uentꝰ. deinde paulatun
simul eñtes aptabimꝰ uela. et diiponemꝰ iudentes.
impleri suus optabimꝰ id protmꝰ quã Ie mani
uerborũ torrenti dare quasi tempestatibz qui uolẽt
auferendũ. Sed nõ mĩõre studio cõtinet᷑. hec tacł¬
tas ꝙͣ paratur. ars cm semel per precepta nõ capit᷑
ilus quoq intermissione paululũ ad modũ de
leritate deperdit promptũ hoc in expediro positum
excercitacõne sola continet᷑. hac uti sic optimũ est.
uti quoctidie dicanius audiẽtibus plurib maxime de
no simꝰ iudicio atq opinione soliciti. Narũ ẽ e

Expanded text:
omnis intendenda rebus, et in praesentia remittendum aliquid omnis intendenda rebus, et in praesentia remittendum aliquid ex cura verborum, si consequi utrumque non dabitur. tum et tardior pronuntiatio moras habet et suspensa ac velut dubitans oratio, ut tamen deliberate, non haesitare videamur. hoc , dum egredimur e portu, si nos nondum aptatis satis armamentis aget ventus; deinde paulatim simul euntes aptabimus vela et disponemus rudentes et impleri sinus optabimus. Id potius quam se inani verborum torrenti dare quasi tempestatibus quo volent auferendum. sed non minore studio continetur haec facultas quam paratur. ars enim semel percepta non labitur, stilus quoque intermissione paulum admodum de celeritate deperdit; promptum hoc et in expedito positum exercitatione sola continetur. hac uti sic optimum est, ut cotidie dicamus audientibus pluribus, maxime de quorum simus iudicio atque opinione solliciti; rarum est enim