comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ereatort. Quigͦ. audit. ñ licere se occidert. faciat
siiussit cuiꝰ ñlie iussa ẽ tẽpnert: tantũ m̃uide¬
at. utrũ diuina iussio nullo nittet ineerto. hos
paurẽ c̃scientiã ẽuenimꝰ: occultor nob̾iudiciũ
ñ usurpamꝰ. Nemoseit qͥd agat᷑ in homine. nisi
sps̃ hominis qͥ in ipso c̃. Hoc dicimꝰ. hoc asscrimꝰ.
hoc modis om̃ibꝰ apꝓbamꝰ: neminẽ spontancã
mortẽ inferre sibi debere uelut fugiendo tẽ¬
porales molestias. ne in cidat in ꝑpetuas. nemi¬
nẽ ꝓpt̃ sua peccata. ne hoc ipso incipiat habere
grauissimũ ꝓpriũ. quẽ ñ polluebat alienũ. ne¬
minẽ ꝓpt̃ sua peecata p̃t̾ita. ꝓpt̾ que magis hae
uita opꝰẽ. ut possint penitendosanari. neminẽ
sue mortis. melior pꝰmortẽ uita ñ suscipit. Rest
at una causa deꝗqͣdicere ceperã. qͣ utile putatur.
ut se qͥsq int̾ficiat. scilie ne inpeccatũ irruat

Expanded text:
reatore! Qui ergo audit non licere se occidere, faciat, reatore! Qui ergo audit non licere se occidere, faciat, si iussit cuius non licet iussa contemnere; tantummodo uideat utrum diuina iussio nullo nutet incerto. Nos per aurem conscientiam conuenimus, occultorum nobis iudicium non usurpamus. Nemo scit quid agipso est. Hoc dicimus, hoc adserimus, hoc modis omnibus adprobamus, neminem spontaneam mortem sibi inferre debere uelut fugiendo molestias temporales, ne incidat in perpetuas; neminem propter aliena peccata, ne hoc ipse incipiat habere grauissimum proprium, quem non polluebat alienum; neminem propter sua peccata praeterita, propter quae magis hac uita opus est, ut possint paenitendo sanari; neminem suae mortis melior post mortem uita non suscipat una causa, de qua dicere coeperam, qua utile putatur ut se quisque interficiat, scilicet ne in peccatum inruat
Abbreviated transcription (Latin):
quentant᷑. Dehis nihil temere audeo iudicart. Ptrũ
enĩ eceli̾e aliqͥbꝰ side dignis testificationibꝰ. ut
carũ memoriã sic honoret. diuina ꝑsuaserit aue¬
toritas. nescio. & fieri pot̾. ut ita sit. Qͥd si enĩ hoc
fecer̃ ñ humanitꝰ deceptes: diuinitꝰ uisse: nec¬
errantes .s: obedientes: sic̃ desampson aliud nob̾
sas ñ c̃ credere. Cũ aut̃ ds iub. seq iubere sine ul¬
lis ambagibꝰ intimat: qͥs obędientiã. erim̃ uoc&.
hã ctiã laudabilit̃ fec̃. Nã & milescũ obediens
potestati subqͣ legitime ẽstitut᷑ ẽ hominẽ ocei¬
dit. nulla ciuitatis sue lege reus ẽ homicidu:
immo nisi fecerit. reus imꝑui deserti atq ẽtẽpti.
Qđ si sua sponte atꝙ auetoritate fecissct. erim̃
effusi humani sanguinis in cidisset. Itaq. unde
punit᷑ si fccerit iniuss inde puniet᷑. nisi feeerit
iusss. Qđ si ita c̃ iubente imꝑatore. qͣnto magis

Expanded text:
quentantur. De his nihil temere audeo iudicare. Utrum quentantur. De his nihil temere audeo iudicare. Utrum enim ecclesiae aliquibus fide dignis testificationibus, ut earum memoriam sic honoret, diuina persuaserit auctoritas, nescio; et fieri potest ut ita sit. Quid si enim hoc fecerunt, non humanitus deceptae, sed diuinituserrantes, sed obedientes? sicut de Samsone aliud nobis fas non est credere. Cum autem Deus jubet, seque jubere sine ullis ambagibus intimat; quis obedientiam in crimen vocet? ham etiam laudabiliter fecit. Nam et miles cum obediens potestati, sub qua legitime constitutus est, hominem occidit, nulla civitatis suae lege reus est homicidii; imo nisi fecerit, reus est imperii deserti atque contempti. Quod si sua sponte atque auctoritate fecisset, in crimen effusi humani sanguinis incidisset. Itaque unde punitur si fecerit injussus, inde punietur nisi fecerit jussus. Quod si ita est jubente imperatore, quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
inigͥtas. ut ñ innocentia s potiꝰ peccata eligant᷑.
p̃senti homicidiũ. Nonne satiꝰ ẽ flagitiũ com¬
mittere ꝗd penitendo sanct᷑. quã tale facinꝰ ubi
loc salubris penitentie ñ relinquat᷑. Nec dixi¬
ꝓpt̃ cosł eas. qͦ ñ alieni .s ꝓpͥi peecati deuitan¬
dicausa. ne subalt̾iꝰ libidine. etiã exeitate sue
forte ẽsentiant: uĩsibi ꝗͣmoriant᷑ inferendam
putant. Cet̾m absit am̃te xp̃iana. qͦ indõ suo
c̃fidit. in coq spe posita eiꝰ adiutorionititur:
c̃cupiseentialis in obedientia. qͥ adhuc inm̃bͥs
moribundis habitat. p̃ter nr̃e uoluntatis le¬
gẽ q̃si lege sua mouet᷑. qͣntomagis absq culpa ẽ
in corꝑe ñ c̃sentientis. si absq culpa ẽ in corꝑe
entie deuitarent: in rapturũ atq nec aturũ se flu¬
uiũ ꝓiecerunt. eoq mͦ defunetes: carũq martẏria
inbeattholiea eecłia ueneratione celeberrima fre¬

Expanded text:
iniquitas, ut non innocentia, sed potius peccata eligantur,iniquitas, ut non innocentia, sed potius peccata eligantur,um de praesenti homicidium? nonne satius est flagitium committere, quod poenitendo sanetur, quam tale facinus ubi locus salubris p uel eas, quae non alieni, sed proprii peccati deuitandi causa, ne sub alterius libidine etiam excitatae suae forte consentiant, uim sibi, qua moriantur, inferendam putant. Ceterum absit a mente Christiana, quae Deo suo fidit in eoque spe posita eius adiutorio nititur, concupiscentialis inoboedientia, quae adhuc in membris moribundis habitat, praeter nostrae uoluntatis legem quasi lege sua mouetur, quanto magis absque culpa est in corpore non consentientis, si absque culpa est in corpore citiae deuitarent, in rapturum adque necaturum se fluuium proiecerunt eoque modo defunctae sunt earumque martyria in catholica ecclesia ueneratione celeberrima fre
Abbreviated transcription (Latin):
militie iura ẽstringunt. ipsũ hostẽ ferire suꝑatũ.
Qs gͦ tã malꝰ error obrepit. ut homose occidat
ł qͥa incũ peecauit. ł ne in cũ peceet inimicus.
eũ ł peccatorẽ ł peccaturũ ipsũ oecidere ñ aude¬
at inimicũ. At enĩ timendũ ẽ & cauenđũ. neli¬
bidini hostili subditũ corpꝰ. in lecebrosissima
uoluptate animũ adliecat ẽsentire peecato
suũ peccatũ. ante quã hoc qͥs quã cõmittat. se
deb occidere. Hullomͦ qdẽ hoc faciet animꝰut
ẽsentiat libidini carnissus aliena libidine ẽ¬
citante: qͥ dõ potiꝰ ciꝰq sapientis. quã corpori ẽ eu¬
piseentieq subieetꝰ c̃. Neru̾tam̃ si detestabile fa
cinꝰ. & dãnabile scelus ẽ etiã se ipsũ hominẽ oc¬
cidere. sic̃ ueritas manifesta ꝓclamat: qͥs ita de¬
sipiat ut dieat: iã nunc peccemꝰ. nẽ pꝰea forte
incidamꝰ in adultiũ.: Nonne sitantũ dominat᷑

Expanded text:
militiae iura constringunt ipsum hostem ferire superatum. militiae iura constringunt ipsum hostem ferire superatum. Quis ergo tam malus error obrepit, ut homo se occidat, uel quia in eum peccauit, uel ne in eum peccet inimicus, cum uel peccatorem uel peccaturum ipsum occidere nclinari. At enim timendum est et cavendum, ne libidini hostili subditum corpus illecebrosissima voluptate animum alliciat consentire peccato. suum peccatum, antequam hoc quisque committat, se debet occidere. Nullo modo quidem hoc faciet animus, ut consentiat libidini carnis suae aliena libidine concitatae, qui Deo potius ejusque sapientiae, quam corporis concupiscentiae subject etiam se ipsum hominem occidere, sicut veritas manifesta proclamat; quis ita desipiat, ut dicat, Jam nunc peccemus, ne postea forte incidamus in adulterium? Nonne si tantum dominatur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓculdubio iudicaũ. Int̾ om̃s suos laudabiles.
& uͥtutis insignibꝰ in lustres uiros. ñ ꝓfer̃ roma¬
nimeliorẽ. quẽ neq felicitas corruꝑit nam in
tanta uietoria mansit pauꝑrimꝰ: nec infeliei¬
tas fregerit. nã ad tanta exitareu̾tit᷑ intrepidꝰ.
Porro si fortissimi & p̾clarissimi uiri t̃renę patͥe
defensores. deoꝵ ꝙ lie falsoꝵ. ñ tam̃ fallaces
cultores. s: ueraeissimienã uratores. qͥ hostes uie¬
tos more ae uite bellistrire potuer̃. hi ab hostibꝰiueti
se ipsosftrre noluer̃. Et eũ mortẽ minime formi¬
darent. uietores tam̃ dominosferre. quã eã inferre
& suꝑne patrie suspirantes. ab hoc facinore tẽꝑa¬
bunt. si cosdiuina dispositio. ł ꝓbandos. ł cmen¬
dandos ad tẽpꝰ hostib subiugauerit. ꝗͦs in illa hu¬
militate ñ descrit. ꝗͥ ppt̃ costã humilit̃ altissimꝰ
uenit. p̃sertĩ qͦs nulliꝰ militaris potestatis. ł talis

Expanded text:
procul dubio iudicauit. Inter omnes suos laudabiles procul dubio iudicauit. Inter omnes suos laudabiles et uirtutis insignibus inlustres uiros non proferunt Romani meliorem, quem neque felicitas corruperit, nam in tanta uictoria mansit pauperrimus, nec infelicitas fregerit, nam ad tanta exitia reuertit intrepidus. Porro si fortissimi et praeclarissimi uiri terrenae patriae defensores deorumque licet falsorum, non tamen fallaces cultores, sed ueracissimi etiam iuratores, qui hostes uictos more ac iure belli ferire potuerunt, hi ab hostibus uicti se ipsos ferire noluerunt et, cum mortem minime formidarent, uictores tamen dominos ferre quam eam sibi inferre et supernae patriae suspirantes, ab hoc facinore temperabunt, si eos diuina dispositio uel probandos uel emendandos ad tempus hostibus subiugauerit, quos in illa humilitate non deserit, qui propter eos tam humiliter altissimus uenit, praesertim quos nullius militaris potestatis uel talis
Abbreviated transcription (Latin):
inferre maluer̃. catoni p̃feramꝰ.S exlitus corũ
subiei. & ne subiceret᷑. ase ipso elegit occidi.
Regulꝰ aut̃ penos iã uicerat. imꝑioq romano.
romanꝰ imꝑator ñ exeiuibꝰ dolenda .s exhostibꝰ
laud andã uictoriã reportauerat. Ab eis tam̃
postea uietꝰ. maluit eosfere seruiendo. quã eiꝰ
se auferre moriendo. Pinde seruauit & subear¬
taginensiũ dominatione patientiã. & in roma¬
noꝵ dilectione constantiã: nec uictũ auftrens
corpꝰ abhostibꝰ. nec inuictũ animũ a eiub Nce
qđ se occidere noluit: uite huiꝰ amore fc̃ẽ. Hoc
ꝓbauit. cũ causa ꝓmissi iuris iurandi ad eosdẽ
hostes. qͦs grauiꝰ insenatu u̾bis. quã bello armis
offenderat. sine ulla dubiratione remeauit.
Tantꝰ itaq uitȩ huiꝰ c̃ tep̃tor: eũ seuientib host
ibꝰ ꝑꝗslib poenas cã finire. quã se ipse ꝑimere
maluit : magnũ sedus eẽ si se homo int̾imat.

Expanded text:
inferre inferre subici et, ne subiceretur, a se ipso elegit occidi: Regulus autem Poenos iam uicerat imperioque Romano Romanus imperator non ex ciuibus dolendam, sed ex hostibus laudandam uictoriam reportauerat; ab eis tamen postea uictus maluit eos ferre seruiendo quam eis se auferre moriendo. Proinde seruauit et sub Carthaginiensium dominatione patientiam et in Romanorum dilectione constantiam, nec uictum auferens corpus ab hostibus nec inuictum animum a ciuibus. Nec quod se occidere noluit, uitae huius amore fecit. Hoc probauit, cum causa promissi iurisque iurandi ad eosdem hostes, quos grauius in senatu uerbis quam bello armis offenderat, sine ulla dubitatione remeauit. Tantus itaque uitae huius contemtor, cum saeuientibus hostibus per quaslibet poenas eam finire quam se ipse perimere maluit, magnum scelus esse, si se homo interimat,
Abbreviated transcription (Latin):
suo carissimo filio iudieaũ. Nã si turpe erat
sub uictoria cęsaris uiuere.cur auctor huius
turpitudinis filio fuit: quẽ decęsaris benigni
admortẽ. Nã sicũ uictorẽ filiũ qui ẽt᷑ imꝑiũ
in hostẽ ꝓugnauerat. etiã uictorẽ laudabilit̃
torqͣtus occidit. eur uictꝰ uieto filio peꝑeit is
cato. qͥ ñ pepeit sibi. Anturpiꝰ erat ẽt̃ imꝑiũ cẽ
uictorẽ: quã c̃tͣ decꝰ ftire uietorẽ. Nullomͦ igit᷑
cato turpe eẽ iudieabit subuetore eȩsare ui¬
uere: alioqͥn abhac turpitudine pat̾noferro
głe ipsiꝰ cesaris. ne ab illo enã sibi parceret᷑ ut
ipsecesar dixisse fert᷑ inuidit. ut aliqͥd nosmitiꝰ
scm̃ uirũ iob qͥtã horrenda mala insua earne
ꝑpetimaluit. quã inlata sibi morte om̃ibꝰ carere
cruciatibꝰ. ł aliosseõs exlitt̾is nr̃is. sũma aucto¬
ritate celsissimos. fideq dignissimos. qͥ captiui¬
tatẽ dominationẽq hostiũ fene. quã sibi necẽ

Expanded text:
suo carissimo filio iudicauit. Nam si turpe erat suo carissimo filio iudicauit. Nam si turpe erat sub uictoria Caesaris uiuere, quur auctor huius turpitudinis filio fuit, quem de Caesaris benignitad mortem? Nam si eum filium, qui contra imperium in hostem pugnauerat, etiam uictorem laudabiliter Torquatus occidit, quur uictus uicto filio pepercit Cato, qui non pepercit sibi? An turpius erat contra imperium esse uictorem, quam contra decus ferre uictorem? Nullo modo igitur Cato turpe esse iudicauit sub uictore Caesare uiuere; alioquin ab hac turpitudine paterno ferro gloriae ipsius Caesaris, ne ab illo etiam sibi parceretur, ut ipse Caesar dixisse fertur, inuidit — aut ut aliquid nos mitius sanctum uirum lob, qui tam horrenda mala in sua carne perpeti maluit quam inlata sibi morte omnibus carere cruciatibus, uel alios sanctos ex litteris nostris summa auctoritate celsissimis fideque dignissimis, qui captiuitatem dominationemque hostium ferre quam sibi necem
Abbreviated transcription (Latin):
sione: ñ aut̃ oecidit ipse qui ministeriũ deb
iubenti. sic̃ adminieułu gladiꝰ utenti.& idõ
neq̃qm ẽtra hoc p̃ceptũ fecer. qdđ dietũ ẽ ñ occi
des. ꝗͥ dõ auetore bella gesserꝰ aut ꝑsonã geren¬
tes publice potestatis. sedm ci leges. hoc c̃ iustis¬
sime rationis imꝑiũ secleratos morte punier᷑.
Et abraħa ñsolũ ñ ẽ culpatꝰ crudelitatis erimi¬
ne. uerũ etiã laudatꝰ ẽ. nomine pietatis. qđ uo

Expanded text:
sione, non autem ipse occidit, qui ministerium debet sione, non autem ipse occidit, qui ministerium debet iubenti, sicut adminiculum gladius utenti; et ideo neqdes, qui deo autore bella gesserunt aut personam gerentes publice potestatis secundum eius leges, hoc est iustissime radonis imperium, sceleratos morte peremerunt. Et Abraham non solum non est culpatus crudelitatis crimine, verum eciam laudatus est nomine pi
Abbreviated transcription (Latin):
uiuificat᷑. nisi priꝰ moriat᷑. Et in psal inoserip¬
tũ c̃. Oceidit uites eoꝵ in grandine. Nũ gͥ obhoe
cũ audimꝰ ñ occides. uirgultũq uellere nefas
dicimꝰ. & manicheorũ errori insanissime ad¬
quiescimꝰ. Flisgͥ deliram̃tis remotis. eũ legimꝰ
ñ occides. si ꝓpt̾ea ñ accipimꝰ. hoc dictũ eẽ de
frutectis. quia nullꝰ cissenso ẽ: nec de irratio¬
nalibꝰ inimantibꝰ. uolatilibꝰ natatilib̾. ambu¬
latilibꝰ reptilibꝰ. quia nulla nob̃ratione so¬
ciant᷑. quã ñ eis datũ ẽ nob̾eũ habert cõmunẽ:
unde iustissima ordinatione ercatoris. & uita
& mors eoꝵ nr̃is usibꝰ subdit᷑. restat. ut intelli¬
um gͦ necte. Neq enĩ quise occidit. aliud quã
hominẽ occidit. Quasđã uͦ exceptiones ipsa
cadẽ diuina faẽ auetoritas. ut liceat hominẽ
occidi. S: his execptis. ꝗͦs d̾s occidi iubet. siue
data lege. siue adꝑsonã ꝓtẽpore expressa ius¬

Expanded text:
uiuificatur, nisi moriatur; et in psalmo scripuiuificatur, nisi moriatur; et in psalmo scriptum est: Occidit uites eorum in grandine. Num igitur ob hoc, cum audimus: Non occides, uirgultum uellere nefas ducimus et Manichaeorum errori insanissime adquiescimus? His igitur deliramentis remotis cum legimus: Non occides, si propterea non accipimus hoc dictum de frutectis esse, quia nullus eis sensus est, nec de inrationabilibus animantibus, uolatilibus natatilibus, ambulatilibus reptilibus, quia nulla nobis ratione sociantur, quam non eis datum est nobiscum habere communem unde iustissima ordinatione creatoris et uita et mors eorum nostris usibus subditur: restat utrum: ergo nec te. Neque enim qui se occidit aliud quam hominem occidit. § 4. Quasdam vero exceptiones eadem ipsa divina fecit auctoritas, ut liceat hominem occidi. Sed his exceptis, quos Deus occidi iubet siue data lege siue ad personam pro tempore expressa ius
Abbreviated transcription (Latin):
accepit: qͣndo qͥdc̃ seriptũ ẽ diliges ꝓrimũ tuũ
siẽ te ipsũ. Porto si falsi testimonũ ñ minꝰrtus
c̃. qui de se ipso falsũ fatit̾. quã si aduersus pri¬
mũ hoc faceret. eũ in eo p̃eepto quo falsũ testi¬
moniũ ꝓhibe̾t᷑. aduers ꝓximũ ꝓhibeat᷑. possitq
ñ recte intelligentibꝰ uideri ñ eẽ ꝓhibitũ. ut
aduersi seipsum ꝗͥsq falsꝰ testis adsistat.: qnto
magis intelligenđu c̃. ñ liccre homini se ip¬
sũ occidere. cu in eo qđ scriptũ ẽ ñ occides. ni¬
hilo deinde addito. nullus nec ipse utiq eui
p̃cipit᷑ intelligat᷑ exceptꝰ. Unde qͥđa hoc p̃ecp¬
tũ etiã inbestias ac peecora conant᷑ extende¬
acfigitur: Nã & hoc genꝰ rerũ qmuis ñsentiat
đr uiuere. ac ꝑhoc pot̾ & mori: ꝓinde etiã eũ
unuis adhibet᷑ occidi. Unde & apłs eũ dehuiee¬
mͦi seminibꝰ loqueret᷑. tu inqͥt qđ seminas ñ

Expanded text:
accepit; quandoquidem scriptum est, Diliges proximum tuum accepit; quandoquidem scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam te ipsum . Porro si falsi testimonii non minus reus est qui de se ipso falsum fatetur, quam si adversus proximum hoc faceret; cum in eo praecepto, quo falsum testimonium prohibetur, adversus proximum prohibeatur, possitque non recte intellegentibus uideri non esse prohibitum, ut aduersus se ipsum quisque falsus testis adsistat: quanto magis intellegendum est non licere homini se ipsum occidere, cum in eo, quod scriptum est: Non occides, nihilo deinde addito, nullus, nec ipse utique cui praecipitur, intellegatur exceptus! Unde quidam hoc praeceptum etiam in bestias ac pecora conantur extendeac figitur? Nam et hoc genus rerum, quamuis non sentiat, dicitur uiuere ac per hoc potest et mori, proinde etiam, cum uis adhibetibus loqueretur: Tu, inquit, quod seminas non
Abbreviated transcription (Latin):
eriminibꝰ adderent sua. si qm̃ hostes in cis ẽ cupis¬
cendo stupra cõmiserant. ille inse ipsis homiei¬
dia crubescendo cõmitterent. Hlabent qͥppe int
głam castitatis. testimoniũ ẽseientie. Hlabent
aut̃ corã oculis dĩsui. nec reqͥrunt amplĩ ubi
qͥd recte faciant. Non habent ampliꝰ. ne deuient
ab auetoritate legis diuine. cũ deuitant male¬
offensionẽ suspicionis humanc. Neq enĩ frustra¬
ꝑmissũ ue reppetiri pot̃. ut ł ipsi adipiscende
inmortalitatis. ł ulliꝰ carendi cauendiue mali
causa. nob̾ metipsis necc̃ inferam. Nã & ꝓhibitoᷤ
nos eẽ intelligenđu c̃. ubilex ait: ñ occides:
p̃sertĩ qͥa ñ addidit ꝓximũ tuũ: sicut falsum
testimoniũ eũ uetaret. falsũ in qͥt testimoniũ
ñ diees aduersus ꝓximũ tuũ. Nec iđo tam̃si ad¬
uersus se ipsũ quisquã falsũ testimoniũ dixe¬
rit. ab hoc erimine se putauerit alienũ. quõ
regłam diligendi ꝓximũ a semetipso dilector

Expanded text:
eribus adderent sua, si, quoniam hostes in eis concupiscendo stupra commiserant, illae in se ipsis homicidia erubescendo committerent. Habent quippe intus gloriam castitatis, testimonium conscientiae; habent autem coram oculis Dei sui nec requirunt amplius, ubi quid recte faciant non habent amplius, ne deuient ab auctoritate legis diuinae, cum male deuitant offensionem suspicionis humanae. CAPUTpermissumve reperiri potest, ut vel ipsius adipiscendae immortalitatis, vel ullius carendi cavendive mali causa, nobismetipsis necem inferamus. Nam et prohibitos nos esse intelligendum est, ubi Lex ait, Non occides: praesertim quia non addidit, proximum tuum: sicut falsum testimonium cum vetaret, Falsum, inquit, testimonium non dices adversus proximum tuum . Nec ideo tamen si adversus se ipsum quisquam falsum testimonium dixerit, ab hoc crimine se putaverit alienum. Quoniam regulam diligendi proximum a semetipso dilector
Abbreviated transcription (Latin):
factũ .s: utrũ fuerit faciendũ. Sana qͥppe ratio
etiã exemplis ante ponenda c̃. eui qͥdẽ & exẽ¬
pla c̃ eordant. s illa quȩ tanto digniora s̃ imi¬
tatione. qnto exeellentiora pietait. Non freer̃¬

Expanded text:
factum, sed utrum fuerit faciendum. Sana quippe ratio factum, sed utrum fuerit faciendum. Sana quippe ratio etiam exemplis anteponenda est, cui quidem et exempla concordant, sed illa, quae tanto digniora sunt imitatione, quanto excellentiora pietate. Non fecer
Abbreviated transcription (Latin):
te ẽtẽpinere. Quã obrẽ simagno animo ficri
putandũ ẽ. eũ sibi homo ingerit mortẽ ille
potiꝰ theotropꝰ in hac animi magnitu dine rep¬
perit᷑. quẽ ferunt lecto platonis libro ubi de
inmortalitate animȩ dispitauit. se p̃cipitẽ
dedisse demuro. atq ita exhae uita migrasse.
ad eã quã eredidit eẽ meliorẽ. Nihil enĩ urge¬
bat aut calamitatis. aut eriminis. scuucrũ.
scu falsum: qđ ñ ualendo ferre se auferret.s
adeapessenda mortẽ. atq ad huiꝰ uitȩ suauia
uinela rũpenda. sola affuit animi magnitudo.
Qđ tam̃ magne potiꝰ factũ cẽ quã bene testiᷤᷤ
ei eẽ potuit plato ipse quẽ legerat: ꝗͥ ꝓfecto id
p̃cipue potissimũq fecisset. ł etiã p̃cepisset
nisi ea m̃te qͣ in mortalitatẽ animȩ uidit. ne¬
q̃ qm faciendu. quinetiã ꝓhibendũ eẽ iudi¬
casset. At enĩ multise int̾emerunt. ne in manꝰ
hostiũ ꝑuenirent. Non mͦ querimꝰ utrũ sit

Expanded text:
te contemnere. Quam ob rem si magno animo fieri te contemnere. Quam ob rem si magno animo fieri putandum est, cum sibi homo ingerit mortem, ille potius Theobrotus in hac animi magnitudine reperitur, quem ferunt lecto Platonis libro, ubi de inmortalitate animae disputauit, se praecipitem dedisse de muro adque ita ex hac uita emigrasse ad eam, quam credidit esse meliorem. Nihil enim urguebat aut calamitatis aut criminis seu uerum seu falsum, quod non ualendo ferre se auferret; sed ad capessendam mortem adque huius uitae suauia uincla rumpenda sola adfuit animi magnitudo. Quod tamen magne potius factum esse quam bene testis ei esse potuit Plato ipse quem legerat, qui profecto id praecipue potissimumque fecisset uel etiam praecepisset, nisi ea mente, qua inmortalitatem animae uidit, nequaquam faciendum, quin etiam prohibendum esse iudicasset. At enim multi se interemerunt, ne in manus hostium peruenirent. Non modo quaerimus utrum sit
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Et merito querit᷑. utrũ ꝓiussudĩsit ha¬
bendũi. qđ ieptẽ filiã que pat̾ occurrit oeei¬
dit. eũ idsc uouisset immolaturũ dõ. qđ ci
redeunti dep̃lio. uictori pͥmit᷑ oecurrisset.
Nee sampsonalit̾ eaxeusat᷑. qđ se ipsũ eũ hostibꝰ
ruina domĩ opp̃ssit.: nisi quia sp̃s latriit᷑ hoc
iusserat. ꝗͥ ꝑ illũ miraeula faciebat. Hlisgͥ ex¬
ceptis. qͦs ł lex iusta generalit᷑. ł ipse fonsiust¬
ieie ds̃. specialit̃ occidi iubet: ꝗͥs qͥs hominẽ
ł se ipsũ. ł quelib oeciderit. homicidii crimi¬
ñ sapientie sanitate laudandis̃: quãquã si
rationẽ diligentiꝰ ẽsulas. ne ipsa quide ani
de p̃hendit᷑. que ferre ñ pot̾. ł durã sui corpo¬
ris seruitutẽ. ł stultã uulgi opinionẽ . Maior&
animꝰ merito dicend̃ ẽ. qui uitã erũnosam
magis pot̾ ferre quã fugert.& humanũ iudi¬
cium. maximeq uulgare. qđ plerũq caligine
crroris in uoluit᷑. p̃ conscientię luce acpurita¬

Expanded text:
erito quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus ruina domus obpressit, nisi quia spiritus latenter hoc iusserat, qui per illum miracula faciebat — his igitur exceptis, quos uel lex iusta generaliter uel ipse fons iustitiae Deus specialiter occidi iubet, quisquis hominem uel se ipsum uel quemlibet occiderit, homicidii criminon sapientiae sanitate laudandi sunt. Quamquam si rationem diligentius consulas, ne ipsa quidem anideprehenditur, quae ferre non potest uel duram sui corporis seruitutem uel stultam uuanimus merito dicendus est, qui uitam aerumnosam magis potest ferre quam fugere et humanum iudicium maximeque uulgare, quod plerumque caligine erroris inuoluitur, prae conscientiae luce ac purita
Abbreviated transcription (Latin):
Catilinȩ intanta tãq corrupta eiuitate habuit
etiã coꝵ grande copiã. quosmanꝰ atq lingua
ꝑurio. aut ciuili sanguine alebat: Quid enĩ
aliud tones senatores corrupti inuudituis. to¬
tiens ppłs insuffragiis. ł in quibꝰq causis. que ap̃
cũ contionibꝰ agebant᷑ nisi etiã ꝑuirando pecea¬
bant. Namq corruptissimis moribꝰ ad hoc mos
iurandiseruabat᷑ antiquus. ñ ut absceleribꝰ
men religionis ꝓhiberent᷑. s ut ꝑuiria quoq

Expanded text:
Catilinae in tanta tamque corrupta ciuitate habuit Catilinae in tanta tamque corrupta ciuitate habuit etiam eorum grandem copiam, quos manus adque lingua periurio aut sanguine ciuili alebat? Quid enim aliud totiens senatores corrupti in iudiciis, totiens populus in suffragiis uel in quibusque causis, quae aput eum contionibus agebantur, nisi etiam peierando peccabant? Namque corruptissimis moribus ad hoc mos iurandi seruabatur antiquus, non ut ab sceleribus metu religionis prohiberentur, sed ut periuria quoque
Abbreviated transcription (Latin):
narũ eẽfuturoꝵ. Nam ħe homerus destirpe
urbẽ ẽditã idẽ pocta fuisse dicat᷑. inducit
magnũ aliꝗd diuinantẽ. quẽ etiã nubera¬
puit ut dicit ne ab achille occideret᷑. cuperet
eũ uertere abimo. qđ ap̃ uirgiliũ ẽfitet᷑. structa
suis manibꝰ ꝑiure menia troie. Nescientes igit᷑
tanti dũ neptimꝰ & apollo laomedontẽ sibi nega¬
turũ eẽ mercedẽ structores moeniũ troianoꝵ.
gratis & ingratis fucrunt. Uideant ne grauius
sit. tales deos eredere. quã dis talibꝰ ꝑiuurare . Aloc
enĩ nec ipse homerus facile credidit: qui neptu¬
nũ qͥdẽ ẽtra troianos. apollinẽ aut̃ ꝓtroianis
pugnantẽ facit. cũ illo ꝑiurio ambos fabula nar¬
ret offensos. Sigͥfabulis eredt̃. crubescant talia
colere numina. Si fabulis ñ eredunt. ñ obtendãt
troiana ꝑuiria: aut mirent᷑ deos ꝑiuria punis¬
se troiana: & amasse romana. Inde enĩ ẽiuratio

Expanded text:
narum esse futurorum. Nam hunc Homerus de stirpe narum esse futurorum. Nam hunc Homerus de stirpe urbem conditam idem poeta fuisse dicatur, inducit magnum aliquid diuinantem, quem etiam nube rapuit, ut dicit, ne ab Achille occideretur, cuperet cum uertere ab imo, quod aput Vergilium confitetur, Structa suis manibus periurae moenia Troiae. Nescientes igitur tanti di, Neptunus et Apollo, Laomedontem sibi negaturum esse mercedem, structores moenium Troianorum gratis et ingratis fuerunt. Videant ne grauius sit tales deos credere quam dis talibus peierare. Hoc enim nec ipse Homerus facile credidit, qui Neptunum quidem contra Troianos, Apollinem autem pro Troianis pugnantem facit, cum illo periurio ambos fabula narret offensos. Si igitur fabulis credunt, erubescant talia colere numina; si fabulis non credunt, non obtendant Troiana periuria, aut mirentur deos periuria punisse Troiana, amasse Romana. Unde enim coniuratio
Abbreviated transcription (Latin):
taeebo aliarũ usq: quaq grntiũ mala grauis¬
simaꝰ. qđ a dromã ꝑtinet romanũꝙ imꝑiũ
tantũ loquar: idẽ ad ipsã ꝓprie ciuitatẽ & qͦ¬
eũq illi terrarũ. ł socictate ẽiunete ł ẽditio¬
ne subiectes̃. que sint ꝑpesse antea duentũ
rent. Primũ ipsa troia ł iliũ. unde origo est
ppłi romani. neq: enĩ p̃tereundi aut dissi¬
mulandu ẽ qđ & in primo libro attigi. eosdẽ
habens deos & eolens. eur agrecis uictũ. captũ
atq: deletũ c̃. Priamo inquiunt sunt laome¬
dontea reddita patema ꝑuria. Ergo uerũ ẽ.
qð apollo atq neptunꝰ eidẽ laomedonti mer¬
cennariis oꝑib seruierunt. Illis quippe ꝓmi¬
sisse mereedẽ. falsũꝙ uirasse ꝑhibetur. Miror
apollinẽ. nominatũ diuinatorẽ intanto offi¬
tio laborasse. nescientẽ qđ laomedon fuerat
ꝓmissa negaturus. quãquã nec ipsũ neptunũ
patruũ eiꝰ. fratrẽ iouis. regẽ maris. decuit ig¬

Expanded text:
tacebo aliarum usquequaque gentium mala grauistacebo aliarum usquequaque gentium mala grauissima: quod ad Romam pertinet Romanumque imperium tantum loquar, id est ad ipsam proprie ciuitatem et quaecumque illi terrarum uel societate coniunctae uel condicione subiectae sunt, quae sint perpessae ante aduentum . Primum ipsa Troja vel Ilium, unde origo est populi Romani neque enim praetereundum aut dissimulandum est, quod et in primo libro attigi Cap. 4, eosdem habens deos et colens, cur a Graecis victum, captum atque deletum est? Priamo, inquiunt, sunt reddita Laomedontea paterna perjuria. Ergo verum est, quod Apollo atque Neptunus eidem Laomedonti mercenariis operibus servierunt; illis quippe promisisse mercedem falsumque jurasse perhibetur. Miror, Apollinem, nominatum divinatorem, in tanto opificio laborasse, nescientem quod Laomedon fuerat promissa negaturus. Quanquam nec ipsum Neptunum patruum ejus, fratrem Jovis, regem maris, decuit ig
Abbreviated transcription (Latin):
Qstiꝑpeti nolunt. qualia sunt fames. morb.
bellu. ex spoliatio. captiuitas. trucidatio. & siq̃
similia iam in pͥmo libro eõmemorauim. Hec
cnĩ sola mali deputant mala. que ñ faciunt ma¬
los. nec erubescunt int̾bona quę laudant. ipsi
mali eẽ qͥ laudant: magisq: hi stomachantur:
siuilłã masa habeant. quã si animiã. quasi boc
sit hominis maximũ bonũ. habere bona om̃a.
p̃ter se ipsũ. S neq talia mala que isti sola for¬
midant. dii eoꝵ quando ab eis libert colebant᷑.
ne illis aeciderent obstiterunt. Cũ enĩuarus ꝑ
diuersa tẽporibꝰ ante aduentũ redeptoris nr̃i.
innum erabilibꝰ non nullisq etiã meredibilib
cladibꝰ grnꝰ ẽ tereret᷑ humanũ.: quosalios quã ist¬
os deos mundus colebat. excepto uno ppło heb¬
ieo.& quibꝰdã extra ipsũ ppłm. ubieũq: gr̃a di¬
uina digni occultissimo atq iustissimo di ui
dicio fuerunt. Uerũ nenimiu longũ faeiam.

Expanded text:
isti perpeti nolunt, qualia sunt fames, morbus, isti perpeti nolunt, qualia sunt fames, morbus, bellum, exspoliatio, captivitas, trucidatio, et si qua similia jam in primo libro commemoravimus. Haec enim sola mali deputant mala, quae non faciunt malos, nec erumali esse qui laudant, magisque stomachantur, si uillam malam habeant, quam si uitam, quasi hoc sit hominis maximum bonum, habere bona omnia praeter se ipsum. Sed neque talia mala, quae isti sola formidant, di eorum, quando ab eis libere colebantur, ne illis acciderent obstiterunt. Cum enim uariis per diuersa temporibus ante aduentum Redemtoris nostri innumerabilibus nonnullisquecladibus genus contereretur humanum; quos alios quam istos deos mundus colebat, excepto uno populo Hebraeo, et quibusdam extra ipsum populum, ubicumque gratia divina digni occultissimo atque justissimo Dei dicio fuerunt? Verum ne nimis longum faciam,
Abbreviated transcription (Latin):
beatã uenire desideras eiuitatẽ. deuita demo¬
nũ societatẽ. Indigne ab honestis coluntur
qui ꝑturpes placant᷑. Sic isti atua soeietate
remoueant᷑ purgatione xp̃iana: quo modo
illi atua dignitate.remotisunt notatione
censoria. Debonis aut̃ camalibꝰ qͥb solis mali
ꝑfrui uolunt. & de malis camnalibꝰ quȩ sola
ꝑpeti nolunt. qđ neq in his habeant quam
putant᷑ habere isti demones potestatẽ quã quã
si haberent deberemꝰ potiꝰ etiã ista ẽ tẽpnere.
quã ꝓpt̾ ista illos colere: & cos colendo adilla
eos eoli oportere contendunt.
de inceps uidebimũ
ut hie sit huis
uoluminis
modys¬
IAMSATIS DICTUM¬
Parbitror: dẽmorũ malis & animorum.
eque p̃cipue eauenda sunt: nihil deos
filsos ppło cultori suo. quo minꝰ coꝵ ma
loꝵ aggere p̃mere t̃. subuenire curasse.
ds potius ut maxime p̃meret᷑ egisse. Nẽ
ne illis malis uideo dieendũ. que sola

Expanded text:
beatam peruenire desideras ciuitatem, deuita daemobeatam peruenire desideras ciuitatem, deuita daemonum societatem. Indigne ab honestis coluntur, qui per turpes placantur. Sic isti a tua pietate remoueantur purgatione Christiana, quo modo illi a tua dignitate remoti sunt notatione censoria. De bonis autem carnalibus, quibus solis mali perfrui uolunt, et de malis carnalibus, quae sola perpeti nolunt, quod neque in his habeant quam putantur habere isti daemones potestatem quamquam si haberent, deberemus potius etiam ista contemnere, quam propter ista illos colere et eos colendo ad illaeos coli oportere contendunt, deinceps uidebimus, ut hic sit huius uoluminis modusam satis dictumarbitror de morum malis et animorum, praecipue cavenda sunt, nihil deos falsos populo cultori suo, quominus eorum lorum aggere premeretur, subvenire curasse; sed potius, ut maxime premeretur, egisse. Nunc de illis malis video dicendum, quae sola
Abbreviated transcription (Latin):
da ignominiã suã. Auetores eriminũ diui¬
norũ remoiusti ab honoribꝰ tuis. suppliea do
uero ut. ate remoueat illos deos. qui deleetan¬
t᷑ criminibꝰ suis. seu ueris. qđ ignominiosissi¬
mũ ẽ seu uerisseu falsis. qd̃ malitiosissimũ ẽ.
Qđ tua bene sponte histrionibꝰ & scenieisso¬
tietatẽ eiuitatis pate̾re noluisti. cuigila ple¬
nius. nullomͦ his artibꝰ placatur diuina maiest¬
as. quibꝰ humana dignitas inquinat᷑. Quo gͥ
pacto deos qui ta libꝰ deleetant᷑ obsequiis. habe¬
ri pitas in numo seãrũ eęlestiũ potestatum:
cũ homines ꝓquos eadẽ agunt᷑ obsequia. non
putasti habendos innumo qͥlium cũq eiuiũ
romanoꝵ. In eõparabilit̃ suꝑna eẽ eiuitas ela¬
rior. ubi uictoria. ueritas. ubi dignitas. sẽitas.
ubi pax.felicitas. ubi uita. et̾̃nitas. multominꝰ
habet insua societate tales deos. situ intua
tales homines habere erubuisti: Pinde si ad

Expanded text:
dam ignominiam suam. Actores criminum diuidam ignominiam suam. Actores criminum diuinorum remouisti ab honoribus tuis: supplica Deo uero, ut a te remoueat illos deos, qui delectantur criminibus suis, seu ueris, quod ignominiosissimum est, seu falsis. quod malitiosissimum. Bene, quod tua sponte histrionibus et scaenicis societatem ciuitatis patere noluisti; euigila plenius! Nullo modo his artibus placatur diuina maiestas, quibus humana dignitas inquinatur. Quo igitur pacto deos, qui talibus delectantur obsequiis, haberi putas in numero sanctarum caelestium potestatum, cum homines, per quos eadem aguntur obsequia, non putasti habendos in numero qualiumcumque ciuium Romanorum? Incomparabiliter superna est ciuitas clarior, ubi uictoria ueritas, ubi dignitas sanctitas, ubi pax felicitas, ubi uita aeternitas. Multo minus habet in sua societate tales deos, si tu in tua tales homines habere erubuisti. Proinde si ad
Abbreviated transcription (Latin):
detrahentes. & aceusantes uelut tẽpora mala:
cũ querant tẽpora qͥbꝰ ñ sit qͥeta uita .s potiꝰ se¬
cura neqͥtia. Hec tͥ nũquã. nec ꝓt̾rena patͥa pla¬
euer: Nunc iã celestẽ artipe ꝓqͣ mnuu laborabis
& in ea ueracit̃ semꝑq regnabis. Illine enĩ tͥ ñ
uestalis foeꝰ. ñ lapis capitolinꝰ. s ds unꝰ & uerus.
nec metasrerũ. nec tẽpora ponit. imꝑiĩ sinefi¬
ne dabit. Noli deosfalsos fallacesq: reqͥrer abi¬
Te originẽ ducis. arces uidet᷑ in uidisse roma¬
nas: quã isti demones quos ad huc deos putas.
om̃i geneti hominũ sedes inuident sempit̃¬
nas. Et tu ipsa non patua exparte. detalibus
spiritibꝰ iudicasti. qͣndo ludis eos placasti. &
ꝓ quos homines eosdẽ ludos fecisti. infames
cẽ uoliusti. Patere asseri libertatẽ tuã aduer¬
sus inmundissi mossp̃s. qui tuis ceruicibꝰ im¬
posuerunt seruitutẽ saeranda sibi & celebn¬

Expanded text:
detrahentes et accusantes uelut tempora mala, detrahentes et accusantes uelut tempora mala, cum quaerant tempora, quibus non sit quieta uita, sed potius secura nequitia. Haec tibi numquam nec pro terrena patria placuerunt. Nunc iam caelestem arripe, pro qua minimum laborabis, et in ea ueraciter semperque regnabis. Illic enim tibi non Vestalis focus, non lapis Capitolinus, sed Deus unus et uerus nec metas rerum nec tempora ponit, Imperium sine fine dabit. Noli deos falsos fallacesque requirere; abinalem originem ducis, arces uidetur inuidisse Romanas, quam isti daemones, quos adhuc deos putas, omni generi hominum sedes inuident sempiternas. Et tu ipsa non parua ex parte de talibus spiritibus iudicasti, quando ludis eos placasti et per quos homines eosdem ludos fecisti, infames esse uoluisti. Patere adseri libertatem tuam aduersus inmundos spiritus, qui tuis ceruicibus inposuerant sacrandam sibi et celebran
Abbreviated transcription (Latin):
oꝓgenies reguloy. secuolarũ. scipionũ. fabricior̃:
hec potiꝰ ec̃cupisec hec abilla turpissima uanita¬
te. & fallacissima dęmonũ malignitate disecrne
Si quid inte laudabile naturalit̃ eminet. non
nisi uera pietate purgatiur: atq ꝑficit᷑. impie¬
tate aut̃ disꝑditur & punit᷑. Nune iã elige quid
sequaris. ut ñ inte .s indo uero sint ullo erro¬
re lauderis. Tunc enĩ tibi gła popularis affuit.
ligio quã eligeres defuit. Expgiscere dies est:
siẽ exprecta es in quibꝰdã: de quoꝵ uirtute per¬
fecta. & ꝓfide uera. etiã passionibꝰ głam quiusq¬
quaq ad usus potestatis inimicissimasẽfugen¬
tes. easq fortit᷑ moriendo uincentes. sanguine
nob̾ hane patriã peperert̃ suo. ad quã patnã
te inuitamꝰ & exhortam. ut eiꝰ aditiaris numo
ciuiũ. eniꝰ qͦđa mͦ a sysu ẽ uera remissio peceator
Non audias de generes tuos. xp̃o xp̃ianis ue

Expanded text:
progenies Regulorum Scaeuolarum Scipionum Fabriciorum; progenies Regulorum Scaeuolarum Scipionum Fabriciorum; haec potius concupisce, haec ab illa turpissima uanitate et fallacissima daemonum malignitate discerne. Si quid in te laudabile naturaliter eminet, non nisi uera pietate purgatur adque perficitur, inpietate autem disperditur et punitur. Nunc iam elige quid sequaris, ut non in te, sed in Deo uero sine ullo errore lauderis. Tunc enim tibi gloria popularis adfuit, eligio quam eligeres defuit. Expergiscere, dies est, sicut experrecta es in quibusdam, de quorum uirtute perfecta et pro fide uera etiam passionibus gloriamur, qui usquequaque aduersus potestates inimicissimas confligentes easque fortiter moriendo uincentes sanguine nobis hanc patriam peperere suo. Ad quam patriam te inuitamus et exhortamur, ut eius adiciaris numero ciuium, cuius quodam modo asylum est uera remissio peccatorum. Non audias degeneres tuos Christo Christianisue
Abbreviated transcription (Latin):
me pietatis. ab illa ꝑnitiosissime impietatis
nocte transferri querunt᷑. & murmurant in¬
iqui & ingrati. & illo nefario spũ altiꝰ obstric¬
tiꝰq: possessi. quia ppłi ẽfluunt ad eccłias casta
celebritate. honesta utriꝰq serus diseretione.
ubi audiant. quã bene hie ad tempus uiuere
debeant: ut post hane uitã beate semꝑq uiue¬
re mereant᷑: ubi sca seriptura iustieięq doe¬
trina de suꝑiore loeo inẽspeetu omniũ ꝑso¬
nante. & qui faciunt audiant adp̃miũ. & qͥ
ñ faciunt. audiant adiudiciũ. Quo & si ueni¬
unt quiđa taliũ p̃ceptorũ irrisores. omnis
eorũ petulantia. aut repentina mutatione
deponitur aut timore ł pudore cõprimit᷑.
Nihil enĩ eis turpe aeflagitiosũ inspectandũ
imitandũq ꝓponit᷑. ubi deiueri aut p̃eep¬
ta insinuantur: aut mira eula narrantur.
aut dona laudantur. aut beneficia postulant᷑.¬
Nee potiꝰ ẽcupiset oindoles romana laudabilis.

Expanded text:
mae pietatis ab illa perniciosissimae inpietatis mae pietatis ab illa perniciosissimae inpietatis nocte transferri queruntur et murmurant iniqui et ingrati et illo nefario spiritu altius obstrictiusque possessi, quia populi confluunt ad ecclesiam casta celebritate, honesta utriusque sexus discretione, ubi audiant quam bene hic ad tempus uiuere debeant, ut post hanc uitam beate semperque uiuere mereantur, ubi sancta scriptura iustitiaeque doctrina de superiore loco in conspectu omnium personante et qui faciunt audiant ad praemium, et qui non faciunt audiant ad iudicium. Quo etsi ueniunt quidam talium praeceptorum inrisores, omnis eorum petulantia aut repentina mutatione deponitur, aut timore uel pudore conprimitur. Nihil enim eis turpe ac flagitiosum spectandum imitandumque proponitur, ubi ueta insinuantur, aut miracula narrantur, aut dona laudantur, aut beneficia postulantHaec potius concupisce o indoles Romana laudabilis o
Abbreviated transcription (Latin):
inmentibꝰ. qui ñ opponerent᷑ defensores op¬
pugnatoribꝰ meniũ. nisi priusfierent expug¬
natores morũ bonoꝵ. Hanc taliũ numinũ pla¬
cationẽ petulantissimã. inpurissimã. inpuđdn¬
tissimã. nequissimã. in mundissimã. euiꝰ aueto¬
res laud andȩ romanȩ uirtutis indoles hono¬
re pͥuauit. tribu amouit. agnouit turpes. fe¬
eit infames: hanc inquã pudenda uereq reli¬
gioni auersandã & detestandã taliũ numinỹ
placationẽ. fabulas indeos in secebrosasatq
criminosas. hec ignominiosa deoꝵ facta. E¬
ẽfieta. oculis &. auribꝰ publicis eiuitas tota dis¬
cebat: hec cõmissa numinibꝰ placere cernebat.
& iđo ñ sołu illis exhibenda.s sibi quoq imi¬
tanda credebat: non illud. nescio quid uelut
bonũ & honestũ. qđ tã paueis & tã oceulte
potẽstatũ tartareo iugo. & societate penali.
cruiꝑ xp̃i nom̃ homines .& in lucẽ saluberri¬

Expanded text:
in mentibus, qui non obponerentur defensores obin mentibus, qui non obponerentur defensores obpugnatoribus moenium, nisi prius fierent expugnatores morum bonorum. Hanc talium numinum placationem petulantissimam inpurissimam inpudentissimam nequissimam inmundissimam, cuius actores laudanda Romanae uirtutis indoles honore priuauit, tribu mouit, agnouit turpes, fecit infames, hanc, inquam, pudendam ueraeque religioni auersandam et detestandam talium numinum placationem, has fabulas in deos inlecebrosas adque criminosas, haec ignominiosa deorum uel sconficta oculis et auribus publicis ciuitas tota discebat, haec commissa numinibus placere cernebat, et ideo non solum illis exhibenda, sed sibi quoque imitanda credebat, non illud nescio quid uelut bonum et honestum, quod tam paucis et tam occulte potestatum tartareo iugo et societate poenali erui per Christi nomen homines et in lucem saluberri
Abbreviated transcription (Latin):
paueos bonos. frequentans in aꝑto inuitam̃¬
tanequitie ad possidendos in numerabiles
edilis futurus. elamabat in auribꝰ ciuitatis
int̾ect̾a sui magistratꝰ officia. sibi florẽ matrẽ
ludorũ elebritate placanda: qui ludi tanto
deuotiꝰ. ꝗͣnto turpiꝰ celebrari solent. Diẽ alio
loeo iã consul in extremis ꝑiculis eiuitatis.
& ludos ꝑdee ẽ diesfactos. neq rẽ ulłã quȩ
d placandos deos ꝑtineret p̃ter missã. quasi
ñ satius erat tales deos irritare temperantia.
quã placart luxuria: & cos honestate etiã
ad inimicitias ꝓuocare. quã tanta de formi¬
tate lenire. Neq enĩ grauiꝰ fuerant quãlibet
crudelissima inmanitate noctturi hominẽ
ꝓptͣ quos placabant᷑. quã nocebant ipsi. cũ
uitiositate fedissima placarent᷑: quando qͥđe
ut auerteret᷑ qđ metuebat᷑ ab hostt. in corporibꝰ
eo mͦ du ẽ ciliabant᷑. quo uirtus debellaretur

Expanded text:
paucos bonos, frequentans in aperto invitamepaucos bonos, frequentans in aperto invitamenta nequitiae ad possidendos innumerabiles aedilis futurus, clamabat in auribus civitatis, inter caetera sui magistratus officia sibi Floram matrem ludorum celebritate placandam: qui ludi tanto devotius, quanto turpius celebrari solent. Dicit alio loco jam consul in extremis periculis civitatis, et ludos per decem dies factos, neque rem ullam quae ad placandos deos pertineret, praetermissam: quasi non satius erat tales deos irritare temperantia, quam placare luxuria; et eos honestate etiam ad inimicitias provocare, quam tanta deformitate lenire. Neque enim gravius fuerant quamlibet crudelissima immanitate nocituri homines, propter quos placabantur, quam nocebant ipsi, cum vitiositate foedissima placarentur: quandoquidem ut auerteretur quod metuebatur ab hoste in corporibus, eo modo di conciliabantur, quo uirtus debellaretur
Abbreviated transcription (Latin):
domũ matrona doetior reportaret. non nul¬
lȩ pudentiores auertebant faeiẽ ab inpuris
motibꝰ secnieoꝵ. & artẽ flagitii furtiua inten¬
none diseebant. Hominibꝰ nãꝙ uerecunda¬
bant᷑. ne auderent inpudieos gestus orelibe¬
ro cernere.s multo minꝰ audebant saera eius
quã uenerabant᷑ casto eorde damnare. Hoc
tam̃ pałã discendĩi p̃bebat᷑ intẽplo. ad qđ ꝑ¬
petranđdu saltĩ secretũ querebat᷑ indomo.
Mirũ nimiũ. si ullus ibierat pudor mortaliũ
qđ humana flagitia ñ libere homines com¬
mitterent. quȩ apud deos etiã religiose disce¬
rent. iratos habituri. nͥetiã exhibere eurarent.
Quis enĩ aliꝰ sp̃s occulto instinetu nequissimas
agitans mentes. & instat faciendis adułt̾iis.
& paseit᷑ factis. nisi qͥetiã sacris talibꝰ oblectat᷑.
constituens intẽplissimulaera dȩmonũ. a¬
mans in ludissimulaera uitiorũ. susurrans
mocculto uba iusticie ad decipiendos etiã

Expanded text:
domum matrona doctior reportaret. Nonnuldomum matrona doctior reportaret. Nonnullae pudentiores auertebant faciem ab inpuris motibus scaenicorum et artem flagitii furtiua intentione discebant. Hominibus namque uerecundabantur, ne auderent inpudicos gestus ore libero cernere; sed multo minus audebant sacra eius, quam uenerabantur. casto corde damnare. Hoc tamen palam discendum praebebatur in templo, ad qperpetrandum saltem secretum quaerebatur in domo: mirante nimium si ullus ibi erat pudore mortalium, quod humana flagitia non libere homines committerent, quae apud deos etiam religiose discerent, iratos habituri, nisi etiam exhibere curarent. Quis enim alius spiritus occulto instinctu nequissimas agitans mentes, et instat faciendis adulteriis, et pascitur factis, nisi qui etiam sacris talibus oblectatur, constituens in templis simulacra daemonum, amans in ludis simulacra vitiorum; susurrans in occulto verba justitiae ad decipiendos etiam
Abbreviated transcription (Latin):
spectatores. qđ bonũ dr̃ uix aliquos inuenit au¬
ditores: tamquã honesta erubesenda sint. & in¬
honesta glorianda. S ubi hoc nisi ad demonũ
templa. Ubi. nisi infallatio & diuersoruis. Il¬
lud enĩfit. ut honestiores qui pauei s̃ capiant᷑:
Noc aut̃ ne plures qui sunt turpissimi corri¬
gant᷑. Ubi & quando saerata çelestis audiebant
cistitatis p̃cepta. nescimꝰ ante ipsũ tam̃ delu¬
brũ. ubi simu lachrũ illud locatũ c̃spicieba¬
mꝰ. uniu̾si undiq ẽfluentes. & ubi quisq
potrrat stantes. ludos qui agebant᷑ inten¬
tissimi spectabamꝰ. intuentes alt̾nante ẽspee¬
tu. hinc meret̾ciã pompã. illinc uirginẽ deã:
ilła supplieit̃ ad orari. ante ilła turpia eele¬
brare. ñ ibi pudibundos mimos. nulła uere¬
cundiorẽ scȩnicã uidebamꝰ. cuneta obseeni¬
tatis implebant᷑ officia. seiebat᷑ uirginali nu¬
mini quid placeret: & exhibebat᷑. qd detẽplo

Expanded text:
spectatores, quod bonum dicitur uix aliquos inuenit auspectatores, quod bonum dicitur uix aliquos inuenit auditores, tamquam honesta erubescenda sint et inhonesta glorianda. Sed ubi hoc nisi in daemonum templis? ubi nisi in fallaciae deuersoriis? Illud enim fit, ut honestiores, qui pauci sunt, capiantur; hoc autem, ne plures, qui sunt turpissimi, corrigantur. Ubi et quando sacrati Caelestis audiebant castitatis praecepta, nescimus; ante ipsum tamen delubrum, ubi simulacrum illud locatum conspiciebamus, uniuersi undique confluentes et ubi quisque poterat stantes ludos qui agebantur intentissimi spectabamus, intuentes alternante conspectu hinc meretriciam pompam, illinc uirginem deam: illam suppliciter adorari, ante illam turpia celebrari; non ibi pudibundos mimos, nullam uerecundiorem scaenicam uidimus; cuncta obscenitatis inplebantur officia. Sciebatur uirginali numini quid placeret, et exhibebatur quod de templo
Abbreviated transcription (Latin):
sibi eclebratione pettta ab inpudentissimis.
extorta apudentibꝰ. aueroresse uite sceleste
inmundeq testent᷑ ꝑhibent᷑ tam̃ in adẏtis
suis secretisq penetralibꝰ dare quȩdã bona p̃¬
cepta demoribꝰ quibꝰdã uelut electissaeratis
suis: qđ suta ẽ. hoc ipso callidior aduertenda
ẽ & ẽ iuncenda malitiaspirituũ noxiorẽ.
Tanta enĩuis ẽ ꝓbitatis & castitatis. ut om̃is
ł pene om̃is ciꝰ laude moueat᷑ humana na¬
tura. nec usq adõsit turpitudine uitiosa.
malignitas demonũ. nisi alicubi se quẽ ad
modũ ser ptũ in nr̃is litt̾is nouimꝰ transfigu¬
ret inangłos lucis. ñ implet negotiũ decep¬
tionis. Foris itaꝙ ppłis celeberrimo strepitu
impietas inpura eireũ sonat. & intus paueis
castitassimulata ux sonat. Prebent᷑ ꝓbatu¬
la pudendis. & scereta laudandis. dceuslatit.
& dedecꝰ patet: qđ malũ gerit᷑. om̃s ẽuoeant

Expanded text:
sibi celebratione petita ab inpudentibus, sibi celebratione petita ab inpudentibus, extorta a pudentibus auctores se uitae scelestae inmundaeque testantur, perhibentur tamen in adytis suis secretisque penetralibus dare quaedam bona praecepta de moribus quibusdam uelut electis sacratis suis? Quod si ita est, hoc ipso callidior aduertenda est et conuincenda malitia spirituum noxiorum. Tanta enim uis est probitatis et castitatis, ut omnis uel paene omnis eius laude moueatur humana natura, nec usque adeo sit turpitudine uitiosa, malignitas daemonum, nisi alicubi se, quem ad modum scriptum in nostris litteris nouimus, transfiguret in angelos lucis, non inplet negotium deceptionis. Foris itaque populis celeberrimo strepitu inpietas inpura circumsonat, et intus paucis castitas simulata uix sonat; praebentur propatula pudendis et secreta laudandis; decus latet et dedecus patet; quod malum geritur omnes conuocat