comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in qua scientes aliquando capitis & corꝑis. id:
a capite ad corpus. uel a corꝑe tͣnsit᷑ ad capd̾.⁊ tam̃ ñ re¬
cedit᷑ abuna eadeq ꝑsona. Una enĩ ꝑsona lo qͥt᷑ dicenꝰ
sic̃ sponso ĩposuit mͥ mitr̃a. ꝙ si c̃ sponsã oruaũ me
ornam̃to: ꝙ tam̃ qͥd hoꝵ duoꝵ capitis qͥd corꝑi. id: qd̾¬
xp̃o qͥd eccłe cõueniat. utiq intelligendũ ẽ. Sed̾a ẽ
de dñi corꝑe biꝑtito: qd̾ qͥdem ñ ita debuit appellare.
Nenĩ reuera dñi corpꝰ ẽ. qd̾ ẽ illo ñ erit inet̾nũ: s dicen¬
dũ fuit de dñi corꝑe uͦ atq ꝑmixto. aut uͦ atq simu¬
lato. Nelqͥd aliud. qͥa ñ solũ in et̃nũ. uerũ etiã nunc
ut diceret᷑ de ꝑmixta eccła. Que regula intellecto¬
r̃ẽ uigilant̾e reqͥrit. quando seͥpt᷑a ẽ ad alios iam lo¬
quat᷑. tã qu̾a ad eos ipsos adqͦs loq̃bat᷑. Nidet᷑ loqͥ uel
Ad hoc ꝑtinet in cantico canticoꝵ: fusca sũ & spetiosa

Expanded text:
in qua scientes aliquando capitis et corporis, ia capite ad corpus uel a corpore transitur ad caput, et tamen non receditur ab una eademque persona. una enim persona loquitur dicens: sicut sponso imposuit mihi mitram, et sicut sponsam ornauit me ornamento, et tam ecclesiae conueniat, utique intellegendum est. Secunda est "de domini corpore bipertito". quod quidem non ita debuit appellare; non enim re uera domini corpus est quod cum illo non erit in aeternum, sed dicendum fuit: "de domini corlato, vel quid aliud; quia non solum in aeternum, verum etiam nunc ut dice retur: "de permixta ecclesia". quae regula intellectorem uigilantem requirit, quando scriptura, cum ad alios iam loquatur, tamquam ad eos ipsos ad quos loquebatur uidetur loqui, uel ramentorum. ad hoc pertinet in Cantico canticorum: fusca sum et speciosa
Abbreviated transcription (Latin):
ineor semine qd̾ ẽ xp̃c. Hic gͦ isr ł spĩtalis ab illo israhele
carnali qͥẽ uniꝰ gentis nouitate gr̾ȩ ñ nobilitate patͥe ꝙ
m̃te ñ gente distingͥt᷑. S altitudo ꝓphetica aũ de illo uel
ad illũ loqͥt᷑. latent̃ tͣnsit adhunc: Et cũ iam deisto uel
adistũ loqͥt᷑ adhuc deillo uel ad illũ uidet᷑ loqͥ: ñ intelleẽ¬
tũ sxript᷑ar̃ nob̾ qͣsi hostilit̃ in uidens. s exercens medici¬
nalit̃ nr̃m. Unde ꝙ illud qd̾ ait.ꝙ in duc̃a uos int̾rã
ur̃am. & paulo pꝰ. tanꝗͣ id ipsũ repetens. & habitibitis
in qͥt int̾ram quã qͥedi pat̾b ur̃ is. ñ carnalit̾ sic̃ car¬
naliꝰ isrł. s sp̃italit̾ sic̃ spĩtales ist ẜdebemꝰ acciꝑe. Eccła
qͥppe sine macła & ruga. ex om̃ib gentib congrega¬
ta. atq inet̾nũ regnat᷑a c̃ xp̃o. ipsa ẽ t̾ra beatoꝵt̾ra
uiientiũ: issa intelligenda ẽ pat̾b data quãdo eis¬

Expanded text:
ine, quod est Christus. hic ergo Israhel spiritalis ab illo Israhel ca.rnali, qui est unius gentis, nouitate gratiae, non nobilitate patriae, et mente, non gente distinguitur. sed altitudo prophetioa, dum de illo uel ad illum loquitur, latenter transit ad hunc et, cum iam de isto uel ad istum loquatur, adhuc de illo uel ad illum uidetur loqui, non intellectum scripturarum nobis quasi hostiliter inuidens, sed exercens medicinaliter nostrum. unde et illud quod ait: et inducam uos in terram uestram, et paulo post, tamquam id ipsum repetenris, non carnaliter, sicut carnalis Israel, sed spiritaliter, sicut spiritalis Israel, debemus accipere. Ecclesia quippe sine macula et ruga, ex omnibus gentibus congregata, atque in aeternum regnatura cum Christo, ipsa est terra beatorum, terra viventium, ipsa intelligenda est patribus data
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ intelligamꝰ ꝑ corꝑis tẽpꝰ. Post coxpꝰ aut̃ nemo er it in
corꝑe. nͥ resurrectione nouissima: ñ ad ulla m̃ita cõꝑan¬
iii. da. s adrecipienda ꝓbonis m̃itis p̃mia. ꝓmalis luenda

Expanded text:
corpus intellegamus per corporis tempus? post corpus autem nemo erit in corpus intellegamus per corporis tempus? post corpus autem nemo erit in corpore nisi resurrectione nouissima, non ad ulla merita comparanda, sed ad recipienda pro bonis meritis p
Abbreviated transcription (Latin):
nec ille ullis humanis p̃cedentib m̃itis: cũ ꝙ ipse sit
hono. lib̾ator factꝰ ẽ hominũ. Qͥs enĩ audiat. qd̾ dicunt᷑
paruuli ꝓsuis fut᷑is m̃itis inipsa infantili etate baptriati
exire de hac uita. ꝙ ido alii ñ baptrrati in eadẽ etate mo¬
ri. qͥa & ipsoꝵ p̾scita sunt m̾ita fut᷑a s mala. ñ eoꝵ uit̾a bo¬
nam uel malã do remunerante uel dampnante. s nullã.
Apłs qͥdem limitẽ fixit: quẽ tͣnsgredi ñ debeat hominis ut
mitiꝰ loqͣr. in cauta suscipio. dit enĩ. Om̃s adstabimꝰ ante
tͥbunal xp̃i: ut ferat unusqͥsq sed̾m ea q̃ ꝑ corpꝰ gessit. si¬
ue bonũ siue malũ. Gessit in qͥt ñ adiuxit. uelgesturus
fuit. S unde hoc talib uiris inmentẽ uenerit nescio:
ut fut᷑a qͦ ñ sunt fut᷑a putant᷑ aut honorent᷑ merita par
uidicandũ. cũ gerant᷑ multa solo animo ñ ꝑcorpꝰ. nec ꝑul

Expanded text:
nec ille ullis humanis praecedentibus meritis, cum et ipse sit nec ille ullis humanis praecedentibus meritis, cum et ipse sit homo, liberator factus est hominum. Quis enim audiat, quod dicuntur paruuli pro suis futuris meritis in ipsa infantili aetate baptizati exire de hac uita, et ideo alii non baptizati in eadem aetate mori, quia et ipsorum praescita sunt merita futura, sed mala, non eorum uitam bonam uel malam deo remunerante uel damnante, sed nullam? apostolus quidem limitem fixit, quem transgredi non debeat hominis, ut mitius loquar, incauta suspicio. ait enim: omnes: astabimus ante tribunal Christi, ut ferat unusquisque secundum ea quae per corpus gessit, siue bonum siue malum. gessit, inquit, non adiunxit: "uel gesturus fuit". sed unde hoc talibus uiris in mentem uenerit nescio, ut futura, quae non sunt futura, puniantur aut honorentur merita paruiudicandum, cum gerantur multa solo animo, non per corpus nec per
Abbreviated transcription (Latin):
sũ scͥpture attendite: ꝙ ui debitis illa qͣm ꝓmitt̾e factu¬
rũ se ut faciant. qͦ uibet ut fiant. Ñ sane ibi tacet me¬
rita eoꝵ:s mala qͥb se ostendit req̃d̾e ꝓmalis bona. hoc
ipsũ qͦ eos fac̃ hab̾e de inceps oꝑa bona: cũ ipse facit ut
faciant diuina mandata. S om̃is hec ratio qͣdefen
ẽ ñ scd̃m m̃ita nr̃a aari qu̾auis eui dentissime diuinoꝵ
eloquioꝵ testimoniis asserat᷑ : tam̃ apd̃ eos qͥ nͥ aliqͥd sibi
assignent. qd̾ pͥores dent. & retͥbuat᷑ eis. ab om̃i studio
pietatis r epͥmi seputant. Laborat aliquando in etate
maioꝵ iã utentiũ uoluntatis arbitͥo: s uͥuenit᷑ ad
paruulos. ꝙ ad ipsũ mediatorẽ di & hominũ. homi nẽ¬
iħ̃m xp̃ni: onĩis de fecit p̃cedentiũ gr̃am di. humanoꝵ
assertio m̾itoꝵ: qͥa nec illi ullis bonĩs p̃cedentib m̃itis
discernunt᷑ aceteris. ut ꝑtineant ad lib̾atorẽ hominũ.:

Expanded text:
sum scripturae attendite, et uidebitis illa deum promittere factusum scripturae attendite, et uidebitis illa deum promittere facturum se ut faciant, quae iubet, ut fiant. non sane ibi tacet merita eorum, sed mala, quibus se ostendit reddere pro malis bona hoc ipso, quo eos facit habere deinceps opera bona, cum ipse facit, ut faciant diuina mandata. Sed omnis haec ratio, qua defenest non secundum merita nostra dari, quamuis euidentissime diuinorum eloquiorum testimoniis asseratur, tamen apud eos, qui, nisi aliquid sibi assignent quod priores dent, ut retribuatur eis, ab omni studio pietatis reprimi se putant, laborat aliquando in aetate maiorum iam utentium uoluntatis arbitrio. sed ubi uenitur ad paruulos et ad ipsum mediatoreChristum Jesum, omnis defecit praecedentium gratiam Dei, humanorum assertio meritorum; quia nec illi ullis bonis praecedentibus meritis discernuntur a caeteris, ut pertineant ad liberatorem hominum:
Abbreviated transcription (Latin):
offert᷑. Nũ gͥ placet aͣntfacta carnis mortificare. ñ do¬
nũ di e̾eᷤᷤ dicamꝰ. neq id donũ ãĩ ẽeᷤ fateam᷑. qm̃ exigi au¬
dimꝰ a nob̾. p̃mio uite si hec fecerimꝰ oblato . Absit hoc.
ut placeat participib ꝙ defensorib gr̃e. Pelagianoꝵ
ẽ error iste dapnabił: quoꝵ mox apłs ora obstrux̃.
adiungens qͦt qͥt enĩ spũ dĩ agunt᷑ hi filii sunt diꝰ. ne fac¬
ta mortificare nos carnis. ñ ꝑđi. s ꝑ nr̃m sp̃m creder e¬
mꝰ. Ne qͦ dĩ spũ etiã alibi loquebat᷑: uͥait. Om̃ia aut̃ hec
oꝑat᷑ unꝰ atq id̾e sp̃s: diuidens ꝓpͥa unicuiq put uult.
Int̾ qͦ omĩa sicut scitis. nominaũ & fidẽ. Si gͦ qu̾ãuis
donũ dĩ sit. facta carnis mortificare. exigit᷑ tam̃ a
nobis ꝓposito p̃mio uite: itadonũ di ẽ ꝙ fides. qͣuis &
exigat᷑ a nob̾. Id̾o enĩ hec ꝙ nob̾ p̃cipiunt᷑: ꝙ donũ di e̾eᷤᷤ
monstͣnt᷑: ut intelligant᷑ qd̾ ꝙ nos ea facimꝰ. ꝙ d̾s facit:

Expanded text:
 placet, ut facta carnis mortificare non donum dei esse dicamus neque id donum dei esse fateamur, quoniam exigi audimus a nobis praemio uitae, si hoc fecerimus, oblato? absit, hoc ut placeat participibus et defensoribus gratiae. Pelagianorum est error iste damnabilis, quorum mox apostolus ora obstruxit adiungens: quotquot enim spiritu dei aguntur, hi filii dei sunt, ne facta mortificare nos carnis non per dei, sed per  ait: Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult . Inter quae omnia, sicut scitis, nominavit et fidem. Sicut ergo quamvis donum Dei sit, facta carnis mortificare; exigitur tamen a nobis proposito praemio vitae: ita donum Dei est et fides, quamvis et exigatur a nobis. ideo haec et nobis praecipiuntur et dona dei esse monstrantur, ut intellegatur, quod et nos ea facimus et deus facit,
Abbreviated transcription (Latin):
nitꝰ instituta. qͥsqͥs uiuacit̾ ꝑspicit. ꝙ qu̾a magnũ
sit mea. Unde pot̾ etiã sempit̾na in mutabilisq
ft᷑ ꝑ intelligentiã. amplectit᷑ ꝑ dilechonẽ: ꝓfecto
repꝑit illiꝰ sũ me tͥuitatis imaginẽ. ad qu̾a su̾mã tͥni¬
tatẽ reminiscendam. uidenda. dili gendã. ut eã re¬
cordet᷑ eam cõt̾eplet᷑. ea delectet᷑. totũ debet re
ferre qd̾ uiuit. Uerũne hanc unagniẽ abeadem
trinitate¬
imagine facta. ꝙ suo uitio int̾ius cõmutat̾a. ita
eid̾e cõparꝙ tͥnitati ut om̃i mͦ existimet similem.
s potꝰ in qualicũq istã similitudinẽ. magnã qͦ dis¬
similitudinẽ cernat: qu̾atũ satis e̾eᷤᷤ uidebat᷑ ãmõ¬

Expanded text:
nitus instituta quisquis vivaciter perspicit, et quam magnum fit in ea, unde potest etiam sempiterna immutabilisque amplectitur per dilectionem, profecto reperit illius summae Trinitatis imaginem. Ad quam summam Trinitatem reminiscendam, videndam, diligendam, ut eam recordetur eam contempletur, ea delectetur, totum debet re ferre quod vivit. Verum ne hanc imaginem ab eadem Trinitate factam, et suo vitio in deterius commutatam, ita eidem comparet Trinitati, ut omnimodo existimet similem; sed potius in qualicunque ista similitudine magnam quoque dissimilitudinem cernat, quantum satis e
Abbreviated transcription (Latin):
heretico uersutissime in t̾roganti. utrũ ds fili¬
ũ uolens annolens genuerit: ut si dic̾et᷑ nolens. absur¬
dissima adi miseria seq̃ret᷑ Si aut̃ uolens continuo
qd̃ intendebat uelut inuicta r̾õne conclud̾et: ñ na¬
t᷑e e̾eᷤᷤ filiũ. s uoluntatis. At ille uigilantissime uicis¬
sim qͦsiũ abeo. utrũ a̾s pat̾ uolens an nolens sit qs:
ut si responde̾t nolens. seq̃ret᷑ illa miseria qu̾a de
do̾ credẽ magna insania ẽ: Si aut̃ dic̃et uolens.
ꝗ d gͦ restabat nͥ ut obmutesc̾et. ꝙ sua int̾rogatione
obligatũ in solubili uincło se ind̾et:: S uoluntas
dĩ si ꝙ ppͥe dicenda ẽ. aliqͦ intͥnitate ꝑsona: magis hoc
nom̃ spũi sc̃o cõpetit. sic̃ caritas. Nã qͥd ẽ aliud caritas.
qu̾a uoluntas: Nideo me de spũ sc̃o in isto libͦ scd̾m
scͥpt᷑as scãs hoc disputasse. qd̾ fidelib sufficit. iam

Expanded text:
eretico uersutissime interroganti, utrum deus filium nolens an nolens genuerit, ut, diceretur nolens, absurdissima dei miseria sequeretur, si autem nolens, continuo quod contendebat uelut inuicta ratione concluderet, non naturae esse filium, sed uoluntatis. at ille uigilantissime uicissim quaesiuit ab eo, utrum deus pater uolens an nolens sit deus, ut, si responderet nolens, sequeretur illa miseria, quam de deo credere magna insania est, si autem diceret uolens, ne obligatum insolubili uinculo se uideret? sed uoluntas dei si et propria dicenda est aliqua in trinitate persona, magis hoc nomen spiritui sancto competit sicut caritas. nam quid est aliud caritas quam uoluntas? Video me de spiritu sancto in isto libro secundum scripturas sanctas hoc disputasse quod fidelibus sufficit iam
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ qͦ eos hortat᷑ sermo apłicus: aduetꝰ testam̃tũ
ꝑtinebunt. Si aut̃ ꝓficiunt. ꝙ̃ antequ̾a capiant.
ipso ꝓfectu ꝙ accesu. ad nonũ ꝑtinent. Et si pͥusꝗ
sp̾itales fiant ex hac uta rapiunt᷑. custoditi sacra¬
m̃ti scĩtatẽ. int̾rauiuentiu̾ cõputant᷑: uͥ ẽ spes
nr̃a &portio dñs. Nec inuenio qͥdueriꝰ intelli¬
gat᷑ ineo qdscͥptũ ẽ. inperfectũ meũ uiderunt
ocłi tui: Quandoqͥdẽ seqͥt᷑. & in libꝰ tuo om̃s seͥbẽt᷑.
Que aut̃ peꝑit abel ꝙ enoch. ꝙ noe ꝙ abrahaͫ. ipsa

Expanded text:
dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum dei, quo eos hortatur sermo apostolicus, ad uetus testamentum pertinebunt; si autem proficiunt, et antequam capiant ipso profectu et accessu ad nouum pertinent et, si priusquam spiritales fiant ex hac uita rapiuntur, custoditi per sacramenti sanctitatem in terra uiuentium conputantur, ubi est spes nostra et portio dominus. nec inuenio quid uerius intellegatur in eo quod scriptum est: inperfectum meum uiderunt oculi tui, quandoquidemsequitur:et in libro tuo omnes scribentur. Quae autem peperit Abel et Enoch et Noe et Abraham, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
uocũ ꝙ gͦ tẽꝑȩ tales homines e̾eᷤ ceꝑint inhac
tis inbuti. ad huc tam̃ carnalit̾ sapiant. ⁊ carnalia de
d̾o siue in hac iita siue pꝰ hane uta sꝑent atꝙ qͥ eside¬
uite peregͥnatione antiqͣres ẽ: in aliis hõib habens
animasẽ portionẽ. in aliis aut̃ sp̃italẽ. Ad aniiales ꝑti
sset uetꝰ testam̃tũ : adsp̾itales noũi. S pͥmis tẽꝑib
utrũq occultũ fuit: abadan usq ad moysen. Amoy se
aut̃ manifestatũ ẽ uetus: ꝙ in eo ipso occultabat᷑ no¬
uũ. qͥa occulte sig̃cabat᷑. Post ea uͦ qͦ in carne dñs
uen̾: reuelatũ ẽ nouũ. Uet̾is aut̃ sacm̃ta cessarunt.
s concupiscentiȩ tales ñ cessauer̾. In illis enĩ sunt qͦs
ritales. ad nouũ scilicet testam̃tũ qd tunc oceusta¬
batur occulte ꝑtinentes: sic ⁊ nunc isaeͬm̃to no¬
ui testam̃ti qd iam reuelatũ ẽ. Pieriq uiuunt
animales qͥ ꝓfice si nolunt ad ꝑcipienda q̃ sunt spẽ

Expanded text:
umque ergo tempore tales homines esse coeperint in hac tis inbuti adhuc tamen carnaliter sapiant et carnalia de deo siue in hac uita siue post hanc uitam sperent adque desideuitae peregrinatione antiqua res est, in aliis hominibus habens animalem portionem, in aliis autem spiritalem. anet uetus testamentum, ad spiritales nouum. sed primis temporibus utrumque occultum fuit ab Adam usque ad Moysen. a Moyse autem manifestatum est uetus et in eo ipso occultabatur nouum, quia occulte significabatur. postea uero quam in carne dominus uenit reuelatum est nouum. ueteris autem sacramenta cessarunt, sed concupiscentiae tales non cessauerunt. in illis enim sunt quos ritales, ad nouum scilicet testamentum, quod tunc occultabatur, occulte pertinentes, sic et nunc in sacramento noui testamenti, quod iam reuelatum est, plerique uiuunt animales. qui proficere si nolunt ad percipienda quae sunt spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
cere patriam transmarinã. Aut quid obest
humili de tanto interuallo ñ eam uidere in
illo ligno ad eã uenienti: quo dedignat᷑ ille por¬
tari Itẽ de sacͣmento mediatoris de fide qͣ credimꝰ
tẽporalit̾ gesta. ⁊ ueritate qͦ reddet et̾na: ex libͦ. ss.

Expanded text:
cere patriam transmarinam? Aut quid obest cere patriam transmarinam? Aut quid obest humili de tanto intervallo non eam videre in illo ligno, ad eam venienti, quo dedignatur ille portari? CAPUT XVI. De sacramento Mediatoris, de fide qua credimus temporaliter gesta, et veritate quae reddit aeterna, ex libro
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑ aut̾e qui se putant ad cõtemplan¬
dũ dm̃. & inherendũ dõ. uirtute ꝓpria
posse purgari: quos ipsa suꝑbia maxi¬
me maculat. Nullum enĩ uitiũ ẽ cui magis di¬
uina lege resistitit᷑. & in quod maiis accipiat
dñandi uis. ille suꝑbissimꝰ sp̾c adima mediator
adsũma interclusor. nͥ adoccultȩ insidians alia¬
uia deuitetur. aut ꝑ popłm deficientẽ quod
interp̃tatur amalech. aꝑte seuiens. & ad terrã
promissionis repugnando transitũ negans: ꝑ
cruc̾e dñi. quȩ moysi manibꝰ exdentis est p̾figu¬
rata suꝑetur. hinc enĩ sibi purgationẽ isti uir¬
tute ꝓpria pollicent᷑: quia ñ nulli eoꝵ potuert
atiem m̃tis ultra omñẽ creaturã transmittere.
& lucẽ icõmutabilis ueritatis quantulacũq
ex parte contingere. quod xp̃ianos multos ex
fide interim sola uiuentes. nondũ potuisse deri¬
dent. Sed quid prodest suꝑbienti. & obhoc eru
bescenti lignũ conscendere: de longinqͦ prospi¬

Expanded text:
unt autem qui se putant ad contemplandum deum et inhaerendum deo uirtute propria posse purgari; quos ipsa superbia maxime maculat. nullum enim uitium est, cui magis diuina lege resistitur et in quod magis accipiat dominandi ius ille superbissimus spiritus, ad ima mediator, ad suvia devitetur; aut per populum deficientem, quod interpretatur Amalec, aperte saeviens, et ad terram promissionis repugnando transitum negans, per crucem Domini quae Moysi manibus extensis est praefigurata, superetur . Hinc enim purgationem sibi isti virtute propria pollicentur, quia nonnulli eorum potuerunt aciem mentis ultra omnem creaturam transmittere, et lucem incommutabilis veritatis quantulacumque ex parte contingere: quod christianos multos ex fide interim sola viventes, nondum potuisse derident. Sed quibescenti lignum conscendere, de longinquo prospi
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit sollẽpnit̾ et̾nũ. qͦm nefas habeant p̾t̾mittere.
aut sua sponte mutare. Aliud ẽ eñ qͦd p̾cipit᷑ qͦusq fiat.
sic̃ p̾ceptũ ẽ. ut septies muros ihericho circuret archa
Aliud enĩ p̃cipit᷑ sic obseruari aliqͥd. ut nullꝰ t̾minꝰ p̾si¬
mat᷑ obseruationis. siue cotidie. siue ꝑ m̃ses siue ꝑ annoᷤᷤ
sollẽnnit̾. siuie ꝑ multoꝵ ł aliquoꝵ annoꝵ certa int̾ualla.
dut gͦ sic appellauit ȩt̾nũ qđ ñ sua sponte audeant de
sinere celebrare: Aut sic̃ dixi ñ ipsa signa rerũ s res quȩ
his significant᷑ et̾ne intelligant᷑. sustulert aut̃ẽ fili isrł
seruitutẽ. s ad ꝑegͥnationẽ seminis abrahe
referendis: ex eode libro questionũ ex odi.

Expanded text:
dixerit sollemniter aeternum, quem nefas habeant praetermittere aut sua sponte mutare. aliud est enim quod praecipitur, quousque fiat — sicut praeceptum est, ut septies muros Hiericho circuiret arca — aliud cum praecipitur sic obseruari aliquid, ut nullus terminus praefiniatur obseruationis, siue cotidie siue per menses siue per annos sollemniter siue per multorum uel aliquorum annorum certa interualla. aut ergo sic appsinere celebrare, aut sicut dixi, ut non ipsa signa rerum, sed res quae his significantur aeternae intelligantur. Sustulerunt autem filii Israel servitutem, sed ad peregrinationem seminis Abrahae referendis; ex eodem libro Quaestionum Exodi.
Abbreviated transcription (Latin):
etiã uoluntate additis. Pignorando. ł sciendo. nec faciendo qd
iustũ ẽ. s ꝓ om̃ib mortuis uiuis. mortuus ẽ. unꝰ. idẽ nullũ ha¬
bens om̃ino peccatũ: ut qͥ ꝑ remissionẽ peccatoꝵ uiuunt. iã ñ
sibiuiuant. s ei qͥ ꝑom̃ib mortuus ẽ. ꝓpt̾ peceata nt̃a. & resur¬
rex̾ ꝓpt̾ iustificationẽ nrãm: ut credentes ĩ eũ qͥiustisicat ĩpiũ.
ex ĩpietate iustificati tãꝗͣ ex morte uiuificati. ad pͥma resur

Expanded text:
etiam uoluntate additis, uel ignorando uel sciendo nec faciendo quod etiam uoluntate additis, uel ignorando uel sciendo nec faciendo quod iustum est; et pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum habens omnino peccatum; sibi uiuant, sed ei, qui pro omnibus mortuus est propter peccata nostra et resurrexit propter iustificationem nostram, ut credentes in eum, qui iustificat inpium, ex inpietate iustificati, tamquam ex morte uiuificati, ad primam resur
Abbreviated transcription (Latin):
nc̃ ẽ. Non aut̾e ista corpoꝵ. s animarũ ẽ. Habent enĩ & animȩ
mortẽ suã. in ĩpietate atq peccatis: scđ̾m ꝗͣ. mort̾ẽ mortiust᷑.
de qͥb idẽ dñs ait. sine mortuos ut sepeliant mortuos suos:
ue scilics ĩ anima mortui ĩ corpore mortuos sepelirent . ꝓpt̾
istos gͦ impietate & iniqͥtate in anima moetuos. uenit in qͥt
hora & nc̃ ẽ: quando mortui audient uocẽ filii di. & qͥ audi¬
erint uiuent. Qͥ audierint. dix̃ qͥ obedierint: Qͥ crediderint.
& usq ĩfinẽ ꝑseuerauerint. Nec fecit hic ulla differentiã bo¬
noꝵ & maloꝵ. Om̃ib eni boñi ẽ audire uocẽ eiꝰ. & uiuere ad iu¬
tã pietatis ex ĩpictatis morte tͣnseundo: de qͣ moete ait apłs
paulus. Ergo om̃s mortui st᷑. & ꝓ om̃ibꝰ mortuus e. ut & qͥ uiuuit.
iã ñ sibi uiuant. S & qͥ ꝑ ipsis moctuus ẽ. & resurrex. Om̃s itaq
mortiust̾ ĩ peccatis. nemine ꝓrsꝰ excepto. siue originalibꝰ. siue

Expanded text:
enim et animae mortem suam in inpietate adque peccatis, secundum quam mortem mortui sunt, de quibus idem Dominus ait: Sine mortuos sepelire mortuos suos; ut scilicet in anima mortui in corpore mortuos sepelirent. Propter istos ergo inpietate et iniquitate in anima mortuos: Venit, inquit, hora, et nunc est, quando mortui audient uocem filii Dei; et qui audierint, uiuent. Qui audierint dixit qui oboedierint, qui crediderint et usque in finem perseuerauerint\\ Nec fecit hic ullam differentiam bonorum et malorum. Omnibus enim bonum est audire uocem eius et uiuere ad uitam pietatis exPaulus: Ergo omnes mortui sunt et pro omnibus mortuus est, ut qui vivunt iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. Omnes itaque mortui sunt in peccatis, nemine prorsus excepto, siue originalibus siue
Abbreviated transcription (Latin):
git. conu̾sus sũ inerũnã. dũ configeret᷑ spina: idẽ cũ eẽm
corde cõpunctꝰ. Deinde addidit. Peccatũ meũ cogno¬
ui: & facinꝰ meũ ñ oꝑui. Postea quã uidertͥnt quanto
scelere xp̃m crucifixerint. & qr receꝑunt consiliũ ut
agerent penitentiã. & in baptismo remissione acciꝑens
peccatoꝵ: dixi inquit ꝓnũtiabo adu̾sũ me delictum
meñ dño. &. tu remisisti impietatẽ cordis mei. Hanc
autẽ ꝓpħiã potuisse fuisse quã locutꝰ ẽ dñs ad moy sen
satis res ipsa indicat: quandoquidẽ de petra ł cauna eiꝰ
& de manꝰ eius suꝑposctione. diuisione posterioꝵ eius.
nichil pꝰea uisibili oꝑe subsecutũ legitur. Nox enĩ adiungit in¬
t̃ positio articło script᷑a. & dix̃ dñs admoysen: Cũ ipse dñs utiꝙ
etiã illa quȩ supͣ st̃ loqueret᷑. atq inde contex̾. qͥd deinceps

Expanded text:
git: conuersus sum in aerumnam, dum configeretur spina, id est cum essem corde compunctus. deinde addidit: peccatum meum cognoui et facinus meum non operui: posteaquam uiderunt, quanto scelere Christum crucifixerint. et quia receperunt consilium, ut agerent paenitentiam et in baptismo remissionem pecperent, dixi, inquit, pronuntiabo aduersus me delictum meum domino, et tu remisisti inpietatem cordis mei. Hanc autem prophetiam potius fuisse quam locutus est dominus ad Moysen satis res ipsa indicat, quandoquidem de petra uel cauerna eius et de manus eius superpositione, de uisione posteriorum eius nihil postea uisibili opere subsecutum legitur. mox enim adiungit interposito articulo scriptura: et dixit dominus ad Moysen, cum ipse dominus utique etiam illa, quae supra sunt, loq
Abbreviated transcription (Latin):
intp̃tamꝰ. Et tegã manu mea suꝑ te donec transeam: & au¬
ferã manũ meã. & t̾ẽ uidebis posteriora mea. Facies autem
mea ñ uidebit᷑ tibi. Cũ iã dixisset stabis suꝑ petrã. statim
ut tͣnsiet gła mea. ubi intelligit᷑ pꝰt̾nsitũ suũ ꝓmisisse suꝑ
petrã stabilitat᷑e. Emͦ accipiendũ ẽ qđ ait. Ponã te in cau̾na
t̾re. & tegã manu mea suꝑ te donec t̾nseã. & auferã manũ
& tc̃ uidebis p̾teriora mea. qͥsi ia illo in petra constituto. tegat
manu sua suꝑ eũ. & deinde tͣnseat. cũ ẽẽ inpet᷑ ñ possit nͥ pꝰ
euis tͣnsitũ ͦ S recapitulatio intelligenda ẽ rei p̃termissȩ. qͣli
solet uti scͥptura in multis locis. Postea dix qͥppe qͦd ordie
tẽꝑis pͥus ẽ: qͥ ordo ita se habet. Tegã manu mea suꝑte do¬
nec tͣnseã: & t̾e udebis pꝰteriora mea. Nã facies mea ñ uidebit᷑
tibi. Estabis suꝑ petrã. statĩ ut tͣnsiet gła mea: Et ponã te

Expanded text:
interpretamur. Et tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum meam et tunc uidebis posteriora mea, facies autem mea non uidebitur tibi. cum iam dixisset: stabis super petram, statim ut transiet gloria mea — ubi intellegitur post transitum suum promisisse super petram stabilitatem — quomodo accipiendum est quod ait: ponam te in cpetrae et tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum, et tunc uidebis posteriora mea? quasi iam illo in petra constituto tegat manu sua super eum et deinde transeat, cum esse in petra non possit nisi post eius transitum. sed recapitulatio intellegenda est rei praetermissae, quali solet uti scriptura in multis locis; postea quippe dixit quod ordine temporis prius est. qui ordo ita se habet: tegam manu mea super te, donec transeam, et tunc uidebis posteriora mea; nam facies mea non uidebitur tibi; et stabis super petram, statim ut transiet gloria mea, et ponam te
Abbreviated transcription (Latin):
rat. qͥa in sonnis eas uiderat. aut tot se cuiꝰqũa illarũ
ocłis demonstͣuerant: S qͥa facile erat animadũtere
omnẽ sonũ qͤ materies cantilenarũ ẽ triformẽ e̾eᷤ
nat᷑am. Aut enĩ uoce dicit᷑. sicuti eoꝵ ẽ qͥfaucib sine or¬
gano canunt: aut flatu sic̃ tubarũ ꝙtibiarũ: aut̃ pulsu
sic̃ incitharis ꝙ tħipanis ꝙ qͥb libet aliisqͣ ꝑcutiendo ca¬
nora sunt. S siue ita se habeat qd̾ uarro retulit. siue ñ
ita: nos tam̃ ñ ꝓpt̃ suꝑstitionẽ ꝓpharoꝵ aebemꝰ music̃a
fugere. siqͥd inde utile ad intelligendas sc̃as scͥpt᷑as raꝑe
potuerimꝰ. nec ad illoꝵ t̾eatricas nugas conũti: si aliqͥd
decitharis ꝙ de organis qd̾ ad sp̾italia capienda ualeat
disputemꝰ. Neq ꝙ enĩ litt̾as discern̾e ñ debuimꝰ qͥa ear̃
q̃m dict̾ e̾eᷤᷤ mercuriũ : Aut qͥa iustitie uirtutiq t̾ẽpla¬

Expanded text:
rat, quia in somnis eas uiderat aut tot se cuiusquam illorum rat, quia in somnis eas uiderat aut tot se cuiusquam illorum oculis demonstrauerant, sed quia facile erat animaduertere omnem sonum, quae materies cantilenarum est, triformem esse natura. aut enim uoce editur, sicuti eorum est qui faucibus sine organo canunt, aut flatu, sicut tubarum et tibiarum, aut pulsu, sicut in citharis et tympanis et quibuslibet aliis quae percutiendo canora sunt. Sed siue ita se habeat quod Varro rettulit, siue non ita, nos tamen non propter superstitionem profanorum debemus musicam fugere, si quid inde utile ad intellegendas sanctas scripturas rapere potuerimus, nec ad illorum theatricas nugas conuerti, si aliquid de citharis et de organis, quod ad spiritalia capienda ualeat, disputemus. neque enim et litteras discere non debuimus, quia earum deum dicunt esse Mercurium, aut quia Iustitiae
Abbreviated transcription (Latin):
mentio facta ẽ. cogit ñ nullos hereticos confiteri fili¬
ũ di. ñ falso s uͦ ꝙ humano corꝑe indutũ & numerũ qͥp¬
pe &musi c̃a: plerisq locis insacris scͥpt᷑is hoñabilit̾
posita inuemmꝰ. N enĩ audiendi sunt errores gentili¬
ũ suꝑstitionũ: qͥ nouẽ musas iouis ꝙ memorie filias esse
finxer̃. Refellit eos uarro. qͦne scio utrũ apd̃ eos qͥsqu̾a
taliũ rerũ doctior uel euriosior e̾eᷤ possit. Dicit enĩ ei
cest̾na simulacra musarũ. qd int̾ẽplo apollinis a onũ
ponerꝙ. ut qͥs qͥs artificũ puleriora formassa. ab illo po¬
tissimũ electa emerent. ita contigisse ut oꝑa sua qͦq
illi artifices eque pulera explicarent. ꝙ placuisse ciui¬
tati om̃s nou̾e. atq om̃s e̾e̾ emptas. ut in apollinistẽplo
dedicarent᷑. qͥb pꝰea dicit hesiodũ poet̾a inposuisse
uocabula. N gͦ iuppit̃ nouẽ musas genuit. s cres fa¬
bri t̾nas creauer̃. cres aut̃ ñ ꝓpt̾ea illa ciuitas locaue¬

Expanded text:
mentio facta est, cogit nonnullos haereticos confiteri filium dei non falso, sed uero et humano corpore indutum. et numerum quippe et musica plerisque locis in sacris scripturis honorabiliter posita inuenimus. Non enim audiendi sunt errores gentilium superstitionum, qui VIIII Musas Iouis et Memoriae filias esse finxerunt. refellit eos Varro, quo nescio utrum apud eos quisquam talium rerum doctior uel curiosior esse possit. dicit enim ciuces terna simulacra Musarum, quod in templo Apollinis donum poneret, ut quisquis artificum pulchriora formasset, ab illo potissimum electa emerent. ita contigisse, ut opera sua quoque illa artifices aeque pulchra explicarent, et placuisse ciuitati omnes nouem atque omnes esse emtas, ut in Apollinis templo dedicarentur. quibus postea dicit Hesiodum poetam imposuisse uocabula. non ergo Iuppiter nouem Musas genuit, sed tres fabri ternas creauerunt. tres autem non propterea illa ciuitas locaue
Abbreviated transcription (Latin):
guras aꝑuit: & dec̃e cordar̃ psalt̾iu̾. ñ in portune int̾
doctos querit᷑. utrũ habeat aliqu̾a musice lege. que
adtantũ neruoꝵ numerũ cogat : anuͦ si ñ habet. eo ipso
magis sacrate accipiendꝰ sit ipse numerꝰ uel ꝓpt̾ de¬
calogũ legis. De qͦ itẽ numero si qͤrat᷑ ñ nͥ ad ereator̃e
creat᷑amq referendꝰ ẽ. uel ꝓpt̾ suꝑiꝰ expositũ ipsũ¬

Expanded text:
inter doctos quaeritur, utrum habeat aliquam musicae legem, quae ad tantum nervorum numerum cogat. An vero si non habet, eo ipso magis sacrate accipiendus sit ipse numerus, vel propter decalogum legis. De quo item numero si quaeratur, non nisi ad Creatorem creaturamque referend
Abbreviated transcription (Latin):
theũ marcum & ioħem. quȩ ad modũ hoc conueniat
attendamꝰ : ae qͥb ñ est dubiũ qd̾ eaudem rẽ uarrant
gestã in bethania. uͭ ꝙͣ discipłĩ qd̾ õs tres comnnemo¬
rant murmurauer̾ adu̾sꝰ mulierẽ: tãꝗͣ deꝑaitione
la ostendr ñ e̾t̾ contͣriũ ꝗͣ demonstrauimꝰ cͣ de qͥnq
panib pascẽt tͣbas. Ibi ȩnĩ qr ñ defuit qͥ ꝙ. qͥnqͣ genoᷤᷤ
ꝙ centenos diseubuisse c̃ memorarꝙ: c̃ alius qͥnqͣge¬
nos dixerit ñ potuit uidi cõtͣriũ. Potuiss aut̃ si
aliꝰ centenos tantũ posuiss sic̃ aliꝰ qͥn quagenos : ꝙ.
tam̃ debuit inueniri utrũq factũ ẽẽ. qͦ exemplo
informari nos oportuit. Sicut illie ãmonui ꝙͣ. uͥ
singuli exingłiste cõmemorant utrũq factũ intel¬
mus ꝑfudisse mulierẽ: nͥ forte qm̃ marcꝰ fracto

Expanded text:
thaeum, Marcum et Iohannem, quemadmodum hoc conueniat attendamus; de quibus non est dubium, quod eandem rem narrant gestam in Bethania, ubi etiam discipuli, quod omnes tres commemorant, murmurauerunt aduersus mulierem tamquam de perditione la ostenditur non esse contrarium, quam demonstrauimus, cum de quinque panibus pasceret turbas. ibi enim, quia non defuit qui et quinquagenos et centenos discubuisse commemoraret, cum alius quinquagenos dixerit, non potuit uideri contrarium, potuisset autem, si alius centenos tantum posuisset, sicut alius quinquagenos, et tamen debuit inueniri utrumque factum esse. quo exemplo informari nos oportuit, sicut illic admonui, etiam ubi singula euangelistae commemorant, utrumque factum intelmus perfudisse mulierem. n
Abbreviated transcription (Latin):
cutione illa ꝗͣde philippo in qͥnq panib insinua¬
uinꝰ. plurali num̃o. ꝓsingulari usurpato. Potest
etiã intelligi qd̾ ꝙalii discipłi aut senserint hoc
au dixerint. aut eis uida dicente ꝑsuasũ sit:
atq om̃iũ uoluntatẽ matheꝰ & mareꝰ etiã ũbis
ex p̃sserint. s udas ꝓpt̾ea dixerit quia fur erat.
cet̾i uͦ ꝓpt̾ pauꝑũ curam: ioħem aut̃ de solo illo
id cõmemorare uoluisse. euiꝰ ex hae oceasione. fu¬
randi consuetudinẽ credidit intimandam. De c laaaxii.
hora dñice passionisquẽ admodu ñ int̾ se dissen-¬
tiant marcꝰ qͥ dic̃ hora .iiͣ. ⁊ Ioħes qͥ dic̃ hora qͣsi .u.iͦ.

Expanded text:
cutione illa quam de Philippo in quinque panibus insinuacutione illa quam de Philippo in quinque panibus insinuavimus, plurali numero pro singulari usurpato . Potest etiam intelligi quod et alii discipuli aut senserint hoc, aut dixerint, aut eis Juda dicente persuasum sit, atque omnium voluntatem Matthaeus et Marcus etiam verbis expresserint; sed Judacaeteri vero propter pauperum curam; Joannem autem de solo illo id commemorare voluisse, cujus ex hac occasione furandi consuetudinem credidit intimandam. CAPUT CLXXII. De hora Dominicae passionis, quemadmodum non inter se dissentiant Marcus qui dicit, hora tertia, et Joannes qui dicit, hora quasi
Abbreviated transcription (Latin):
calũpniosus ẽ. ut aliqͥd in uase fracto nego remane¬
re potuisse. unͣ ꝙͣ pedes ꝑfundẽt. S ẽ iste con¬
tend̾it sic e̾ẽ fractũ ut niehil ibi residui fierꝙ.
nitens adu̾sus u̾itatẽ euingłis. quantomeliꝰ ⁊ religi¬
ositis cõtendet alius. ñ ẽẽ ita fractũ ut totũ effun¬
det. nitens ꝓu̾tate ȩuͣngłii. Ille aut̃ calũpniator
sitã ꝑtinacit᷑ cecꝰ ẽ. ut eungłistaruͣ concordiã de ala¬
bastͦ fracto frangere conet᷑: pͥus accipiat ꝑfusos
pedes anteqũa illud fractũ ee̾t. ut in integro rema
effund̾et. Acapite qͥppe nob̾ ordinate eũsuli ag¬
noscimꝰ: s ordinate etiã nos apedib ad capd̾ ascen¬
dimꝰ. Cȩt̾a facti huiꝰ nullam mͥ uiaent᷑ hab̾e q̃sti¬
onẽ. Qd̾ enĩ alii dicunt discipłos murmurasse
de unguenti effusione p̃tiosi. ioħs aũ iuaam c̃õ¬
memorat. ꝙ id̾o qr fur erat. manifestũ puto ẽeᷤ
discipłoꝵ nomine ęu̾dem uidam significatũ. lo¬

Expanded text:
acto neget remanere potuisse, unde etiam pedes perfunderet. sed cum iste contenderit sic esse fractum, ut nihil ibi residui fieret, nitens aduersus ueritatem euangelii, quanto melius et religiosius contendet alius non esse ita fractum, ut totum effunderet, nitens pro ueritate euangelii! ille autem calumniator si tam pertinaciter caecus est, ut euangelistarum concordiam de alabastro fracto frangere conetur, prius accipiat perfusos pedes, antequam illud fractum esset, ut in integro remaneffunderet. a capite quippe nobis ordinate consuli agnoscimus, sed ordinate etiam nos a pedibus ad caput ascendimus. Cetera facti huius nullam mihi uidentur habere quaestionemquod enim ade unguenti effusione pretiosi, Joannes autem Judam commemorat, et ideo quia fur erat; manifestum puto esse discipulorum nomine eumdem Judam significatum, lo
Abbreviated transcription (Latin):
multũ. s eandẽ mariã bis hoc fecisse semel seilicet
qđ lucas narrauit: c̃pͥmo accedens c̃ illa humilitate
tam̃ ipsã mariã ẽm̃dans ẽmemoraũ : c̃ iã delaaro
resuscitando cepisset loqͥ. anteꝗͣ uenirs inbethaniani.
qd̾ ita ibi narrat. Erat aut̃ qͥdã inqͥt languens lara¬
rus abethania: de castello mariȩ s marthȩ sororis
eiꝰ. Maria aut̃ erat q̃uixit añm ungento ꝙ ext̾sit
pedes eius capillis suis: euiꝰ frͣ eiꝰ lararꝰ infirmabat᷑.
Hoc dicens ioħs attestat᷑ luce: qͥhoc in domo pharises
cuiꝰdã sẏmonis factũ e̾e̾ narraũ. Iam itaq hoc ma¬
ria fecerat. Qd̾ aut̃ in bethania rursus fecit. aliud
Ioħȩ scilieet mathȩo ꝙ marco. Int̃ istos gͥ tres ma¬

Expanded text:
multum — sed eandem Mariam bis hoc fecisse, semel scilicet, multum — sed eandem Mariam bis hoc fecisse, semel scilicet, quod Lucas narrauit, cum primo accedens cum illa humilitate tamen ipsam Mariam commendans commemorauit, cum iam de Lazaro resuscitando coepisset loqui, antequam ueniret in Bethaniam. quod ita ibi narrat: erat autem quidam, inquit, languens Lazarus a Bethania de castello Mariae et Marthae, sororis eius; Maria autem erat, quae unxit dominum ungento pedes eius capillis suis, cuius frater Lazarus infirmabatur. hoc dicens Iohannes adtestatur Lucae, qui hoc in domo Pharisaei cuiusdam Simonis factum esse narrauit — iam itaque hoc Maria fecerat —, quod autem in Bethania rursus fecit, aliud Iohanne scilicet, Mattheo et Marco. Int
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ogtͣ᷑a. Ne̾ iam demuliere atq cinguento p̃tioso qͥd̾
inbechania gestã ẽ. considẽmꝰ. Lucas enĩ qͣuissimi¬
le factũ cõmemoret nomenq conueniat eiꝰ apd̾ quͣe
cõt᷑ nat᷑am uelc̾t᷑ morẽ hominũ. ut si potest unꝰ ho
hab̾e nomina duo. multomagis possint ꝙ unuꝰ nom
hab̾e homines duo. potus credibile ẽ aliũ fuisse
illũ sỹ monẽ. ñ leꝓsũ. ineuiꝰ domo hoc inbethania ge¬
rebat᷑. Nã nec lucas inbethaniã rẽ iustã dic̃: ũa nar¬
rat. Et ꝗͣuis ñ cõmenoret ciuitatẽ aut castellũ uͥ
factũ sit: tam̃ ñ uidet᷑ in eodẽ loco u̾sari eiꝰ narratio.
Nichil itaq aliud intelligendũ arbitror nͥ ñ qͥdem
aliã fuisse mulier̾ẽ q̃ peccatͥx te accessit ad pedes iħu
ꝙ osculata ẽ. ꝙ lauit Lacͥmis. ꝙt̃sit capillis. ꝙ unxit
ungento: cuiꝰ diis adhibita similitudine de duob
debitorib ait. dimissa e̾ẽ pecca multa qm̃ dilex̃

Expanded text:
 eius. nunc iam de muliere adque unguento pretioso quod in Bethania gestum est consideremus. Lucas enim quamuis simile factum commemoret nomenque conueniat eius, aput quem contra naturam uel contra morem hominum, ut, si potest unus homo habere nomina duo, multo magis possint et unum nomen habere homines duo, potius credibile est alium fuisse illum Simonem, non leprosum, in cuius domo hoc in Bethania gerebatur. nam nec Lucas in Bethania rem gestam dicit, quam narrat, et quamuis non commemoret ciuitatem aut castellum, ubi factum sit, tamen non uidetur in eodem loco uersari eius narratio. nihil itaque alie mulierem, quae peccatrix tunc accessit ad pedes Iesu et osculata est et lauit lacrimis et tersit capillis et unxit ungento — cuius dominus adhibita similitudine de duobus debitoribus ait dimissa esse peccata multa, quoniam dilexit
Abbreviated transcription (Latin):
de sententia Iacobi apħ qͣ dicit: Si totam quis
legem seruauerit. offendat autẽ in uno factꝰ
est omniuꝰ reus. cũ id̾e dicat. in multis offendi

Expanded text:
De sententia Jacobi apostoli, qua dicit: Si totam quis legem servaverit, offendit autem in uno, factus est omnium reus, cum idem dicat: In multis offendi
Abbreviated transcription (Latin):
contestantia faciant apꝓbari: Ubi aut̃ talis sensꝰ
eruit᷑. cuiꝰ incertũ certis scarũ scͥpt᷑arũ testimoniis¬
ñ possit aꝑiri: restat ut ratione reddita manifestius
appareat. etiã si ille cuiꝰ u̾ba intellig̾e q̃rimꝰ eũ fortasse
ñ sensit. S hec consuetudo ꝑicłosa ẽ. Pscͥpt᷑as enĩ diui¬
nas multo tutius abulat᷑. quas u̾bis tͣnslatis opacatas
cũ serutari uolumꝰ aut hoc inde exeat qd̾ ñ habeat

Expanded text:
contestantia faciant approbare? Ubi aut talis sensus contestantia faciant approbare? Ubi aut talis sensus eruitur, cuius incertum certis sanctarum Scripturarum testimoniis possit aperiri, restat, ut ratione reddita, manifestus appareat, etiam si ille, cuius verba intelligere quaerimus, eum forte non sensit. sed haec consuetudo periculosa est; per scripturas enim diuinas multo tutius ambulatur. quas uerbis translatis opacatas cum scrutari uolumus, aut hoc inde exeat quod non habeat
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit fid̾i. Induti in qͥt lor ic̃a fid̃i ꝙ caritatis. Quando
aut̃ exeisdem scͥpture ũbisñ unũ aliqͥd s auo uel plu¬
ra sentiunt᷑. etiã silatet qͣsenserit ille qͥ scͥpsit: nicħ
periclitandũ ẽ. si qd̾ libet eoꝵ congruere ueritati.
exaliis locis scãrũ scͥpturar̃ doceri potest. Ia tam̃ eo
conante qͥ diuina scrutat᷑ eloqͥa. ut ad uoluntat̾e¬
siue hoc assequat᷑. siue aliam sententiã de illis u̾bis
q̃ fid̾i recte ñ refragat᷑ exculpat. testimoniũ habens
a qͦcq alio loco diuinoꝵ eloqͥoꝵ. Ille qͥppe auctor
in eisdẽ t̾ibis qͦ intellig̾e uolumꝰ & ipsam sententiã
one p̾uidit. ĩmo ut occurreret qͥa ꝙ ipsa ẽ uerita¬
te subnixa ꝓuidit. Nã qͥd indiuinis eloqͥis largius
& uberiꝰ potuit diuinitꝰ ꝓuideri. ꝗͣ ut eadem u̾ba
plurib intelligant᷑ modis. qͦs alia ñ minꝰ diuina

Expanded text:
ta sit fidei: induti, inquit, loricam fidei et caritatis. Quando ta sit fidei: induti, inquit, loricam fidei et caritatis. Quando autem ex eisdem scripturae uerbis non unum aliquid, sed duo uel plura sentiuntur, etiam si latet quid senserit ille qui scripsit, nihil pex aliis locis sanctarum Scripturarum doceri potest. Id tamen eo conante qsiue hoc assequatur siue aliam sententiam de illis uerbis, quae fidei rectae non refragatur, exsculpat, testimonium habens a quocumque alio loco diuinorum eloquiorum. ille quippe auctor in eisdem uerbis, quae intellegere uolumus, et ipsam sententiam one praeuidit, immo ut occurreret, quia et ipsa est ueritate subnixa, prouidit. nam quid in diuinis eloquiis largius et uberius potuit diuipluribus intelligantur modis, quos alia non minus divina
Abbreviated transcription (Latin):
ũ uͦ res eadem ñ in contraria si tantũ indiũsa
significatione ponit᷑: illud ẽ in exemplo. qd aqͣ
deuentre eiꝰ. ꝙ si qͥd aliud atq aliud ꝓlocis in qͥb ponit᷑:
aqua significare intelligit᷑. sic ꝙ̾ alie res ñ singule.
s una q̃q earũ. ñ solũ quo aliqua diu̾sa. s etiã ñ nũquã
multa significat: ꝓloco sententiȩ sic̃ posita reperͥtur.
ligant᷑ obscuris. Neq enĩ meliꝰ potest intelligi. qd̾ dic¬
tũ ẽ do. app̃hende arma & scutũ. ꝙ exurge in ad iuto¬
riũ mͥ: qu̾a ex loco illo uͥ legit᷑. dñe ut scuto bone uolũ¬
tatis tuie coronasti nos: Nec tam̃ ita. ut iam ubicũq
scutũ ꝓ aliqͦ munuñto positũ legerimꝰ. ñ accipiamꝰ nͥ
bonã uoluntat̾e ãĩ. Dictũ ẽ enĩ ꝙ seutũ fidi.: inqͦpos¬
sitis inqͥt om̃s sagittas maligni ignitas extinguere.
Nec rursus ido debemꝰ in arniis huiꝰcemodi sp̃italib seu¬
to tantũ mͦ fidem tͥbuere: c̃ alio loco etiam lorica dic¬

Expanded text:
uero res eadem non in contraria, sed tantum in diuersa significatione ponitur, illud est in exemplo, quod aqde uentre eius, et si quid aliud atque aliud pro locis, in quibus ponitur, aqua significare intellegitur. sic et aliae res, non singulae, sed unaquaeque earum non solum duo aliqua diuersa sed etiam nonnumquam multa significat pro loco sententiae, sicut posita reperitur. s intellegantur obscuris. neque enim melius potest intellegi quod dictum est deo: apprehende arma et scutum et exsurge in adiutorium mihi, quam ex loco illo, ubi legitur: domine, ut scuto bonae uoluntatis tuae coronasti nos. nec tamen ita, ut iam ubicumque scutum pro aliquo munimento positum legerimus non accipiamus nisi bonam uoluntatem dei. dictum est enim: et scutum fidei. in quo possitis, inquit, omnes sagittas maligni ignitas extinguere. nec rursus ideo debemus in annis huiusce modi spiritalibus scuto tantummodo fidem tribuere, cum alio loco etiam lorica dic
Abbreviated transcription (Latin):
Contra eos qui dic̾t obhoc factũ esse mundũ. ut anime
que pͥus peccauerant in eo includerentur: ubi & origenẽ
errasse probat scdm libros ipsius qui appellant᷑ periarchon.
ex lib̾. s̾s .t̃ .xxiii.l.1.xII. Itẽ de eodẽ errore origenis &
de igne et̾no. ex libro responsionis ad consulta orosii prb̃i.

Expanded text:
Contra eos qui dicunt ob hoc factum esse mundum, ut animae quae prius peccauerant in eo includerentur; ubi et Origenem errasse probat contra libros ipsius, qui appellantur nsgl àeX<õv. ex libro supra scripto. XVII. 32. Item de eodem errore Origenis et de igne aeterno.
Abbreviated transcription (Latin):
turũ in carne dnm ꝓpħarunt. E tingłistas uͦ inue¬
nimꝰ qͦs apłos fuisse ñ legimꝰ: sic̃ fuer̃ marcꝰ ꝙlucas.
Pastores aut̃ & doctores. qͦs maxime ut discern̾e mꝰ
uoluisti. eosdem puto ẽẽ sic̃ ꝙ tͥ uisũ ẽ: ut ñ alios
pastores. alios doctores intelligamꝰ. S idõ ẽ p̃dixis¬
set pastores sub iunxisse doctores: ut intelligerent
pastores ad officiũ suũ ꝑtm̃e doct᷑nã. Id̾o enĩ ñ ait
qͦsaam aut̃ pastores. qͦsda uͦ doctores: s c̃ suꝑiora

Expanded text:
 in carne dominum prophetarunt. euangelistas uero inuenimus quos apostolos fuisse non legimus, sicut fuerunt Marcus et Lucas; pastores autem et doctores, quos maxime ut discerneremus uoluisti, eosdem puto esse, sicut et tibi uisum est, ut non alios pastores, alios doctores intellegamus, sed ideo, cum praedixisset pastores, subiunxisse doctores, ut intellegerent pastores ad officium suum pertinere doctrinam. ideo enim non ait: "quosdam autem pastores, quosdam uero doctores", sed, cum superiora
Abbreviated transcription (Latin):
iserce sane int̾ lasciuientes & continentes.
tamꝗͣ in medio pudiciaiã constituis conugalẽ: que
illos uilicita cõmisisse indignat᷑. hos etsã licita con¬
tẽpsisse mirat᷑. liltimi limissortita regionẽ. ultͣ se ꝓruentiũ
execrata barbariẽ. supͣse micantiũ uen̾ata fulgore. qͦ ue¬
recũdis manib q c̃foret estuantes. ꝙ laudat tali remȩdio
ũ egentes. Multũ delector eloquentissima ueritate: s obse¬
cro te nẽpe sicut dicis ꝙ dissertissime ac uerissime dicis.
ꝓpt̃ea c̃tinentes laudat pudicitia c̃iugalis. qd̾ tali reme¬
ñ continet nubat. Cui gͦ quando istã c̃cupiscentiã morbũ
ẽẽ dico. tu negas qͥtam̃ ei necessariũ remediũ ꝯfiteris:
Si agnoscis remediũ agnosce morbũ: sinegas morbũ nega
remediũ. Rogo cede aliqñ etiã ꝑ ostuũ tͥ loquenti ueri¬
tati. nemo ꝓuidet remediũ sanitati.

Expanded text:
iserte sane inter lasciuientes et continentes tamquam in medio pudicitiam constituis coniugalem, quae illos inlicita commisisse indignatur, hos etiam licita contemsisse miratur, ultimi limitis sortita regionem, ultra se proruentium execrata barbariem, supra se micantium uenerata fulgorem, quae uerecundis manibus et confouet aestuantes et laudat tali remedio non egentes. multum delector eloquentissima ueritate; sed obsecro te, nempe, sicut dicis et disertissime ac uerissime dicis, propterea continentes laudat pudicitia coniugalis, quod tali remetolum qui se non continet nubat. cur ergo, quando istam concupiscentiam morbum esse dico, tu negas, qui tamen ei necessarium remedium confiteris? si agnoscis remedium, agnosce morbum; si negas morbum, nega remedium. rogo, cede aliquando etiam per os tuum tibi loquenti ueritati. nemo prouidet remedium nisi sanitati.
Abbreviated transcription (Latin):
uenit finis. Maior qͥppe lib̾tas ẽ necessaria adũsus tot ꝙ
tantas tẽptationes. qͦ in ꝑadiso ñ fuer̃ dono ꝑseuerantie
munita atq firmata: ut c̾ om̃ib amorib t̾rorib er rori¬
b suis uincat᷑ hic mundꝰ. hoc scõrs̾ mr̃ia docuer. Deniq
ille ꝙ t̾rente nullo. ẜ. in suꝑ contͣ qĩ t̃̾rentis imꝑiũ libero
usus arbit̾o. ĩ stecit intanta felicitate: intanta ñ peccã¬
di facilitate. Isti aut̃ ñdico t̾rente mundo. s seuiente
ne starent. steter̃ infide: ẽuider et ille bona p̃sentia q̃ fue¬
rat relicturꝰ isti fut᷑a qͣ accepturi fuerant ñ uid̾ent. In¬
de hoc. nͥ donante illo a qͦ miscdĩã consecuti sunt. ut fideles

Expanded text:
uenit finis. Maior quippe libertas est necessaria aduersus tot et uenit finis. Maior quippe libertas est necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. denique ille et terrente nullo et insuper contra dei terrentis imperium libero usus arbitrio non stetit in tanta felicitate, in tanta non peccandi facilitate, isti autem, non dico terrente mundo, sed saeuiente, ne starent, steterunt in fide. cum uideret ille bona praesentia, quae fuerat relicturus, isti futura quae accepturi fuerant non uiderent? unde hoc, nisi donante illo a quo misericordiam consecuti sunt, ut fideles
Abbreviated transcription (Latin):
ceꝑat posse ñ peccare. posse ñ mori. posse ipsũ bonũ ñ
dͥeserere.Datũ ẽ aduitoriũ ꝑseuerantie: ñ qͦfieret ut ꝑ¬
ꝑseuerantie dat᷑. s tale ut eis ꝑseuerantia ipsa donet᷑. ñ so¬
lũ ut sine isto dono ꝑseuerantes e̾eᷤᷤ ñ possint: uer̃ etiã
ut ꝑ hoc donũ ñ nͥ ꝑseũantes sint. Nsolũ enĩ aix̃ sine
me nicħ potestis fac̃e. uerũ etiã dix̃ ñ uos me elegistis.
s ego elegi uos: q posui uos ut eatis & fructũ afferatis ꝙ.
fructꝰ ur̃ maneat. Qͥb u̾b̾ eis ñ solũ iustitiã. uer̾ etiã in
ala ꝑseuerantiã sededisse monstͣuit. Xp̃o enĩ sic eos po¬
nente. ut eant ꝙ fructũ afferant. ꝙ fructꝰ eor maneat. qͥs
audeat dic̃e ñ manebit: Qͥs audeat dic̃e. forsitan ñ mane
nedeficiat fides eox: si ne ͥubio ñ de ficiet usq infinẽ.
Ac ꝑhoc ꝑseuerabit usq infinẽ: necͣ nͥ manent̾ẽ uite huiꝰ in¬

Expanded text:
ceperat posse non peccare, posse non mori, posse ipsum bonum non ceperat posse non peccare, posse non mori, posse ipsum bonum non deserere, datum est adiutorium perseuerantiae, non quo fieret, ut pperseuerantiae datur, sed tale, ut eis perseuerantia ipsa donetur, non solum ut sine isto dono perseuerantes esse non possint, uerum etiam ut per hoc donum non nisi perseuerantes sint. non solum enim dixit: sine me nihil potestis facere, uerum etiam dixit: non uos me elegistis, sed ego elegi ufructus uester maneat. quibus uerbis eis non solum iustitiam uerum etiam in illa perseuerantiam se dedisse monstrauit. Christo enim sic eos ponente, ut eant et fructum afferant et fructus eorum maneat, quis audeat dicere: "non manebit"? quis audeat dicere: "forsitanne deficiat fides eorum, sine dubio non deficiet usque in finem, ac per hoc perseuerabit usque in finem, nec eam nisi manentem uitae huius in