comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tamenpuni cobello romaniadeo ad extre¬
ma internecionis adducti sunt. Periit
enim meo consulaemilius paulus. Consu¬
lcres aut praetorii uiri. uiginti interfec¬
ti sunt Senatores uel capti uel occisi sunt
triginta Nobiles uiri trecenti Pedestri
um militum. quadraginta milia Equi¬
tum triamilia quingenti Varro consul
dubiu mest ultimumillum diem romani
status futurũ fuisse. si hannibad mox post
uictoriam ad ꝑuadendam urbemcon¬
tendisset. Hannibod intestimoniũ uic¬
toriae succe tres modios anulorũ aure¬
orum carchaginem misit. quos ex ma¬
nibus interfectorum equitũ romanoꝵ
senatorumq detraxerat. Vs que a deo
autem ultima desperatio reipublicae
a pud residuos romanos fuit ut sena¬
tores derelinquenda it alia sedibuss
quȩrendis consilium in eundũ puta¬
rint Quod auctore caecilio metello
confirmatum fuis set Nisicornelius
scipio tribunus tunc militum idem qui
post africanus destricto gladio de¬

Expanded text:
tamen Punico bello Romani adeo ad extretamen Punico bello Romani adeo ad extrema internecionis adducti sunt. periit enim in eo consul Aemilius Paulus, consulares aut praetorii uiri uiginti interfecti sunt, senatores uel capti uel occisi sunt trum militum quadraginta millia, equitum tria millia dubium est ultimum illum diem Romani status futurum fuisse, si Hannibal mox post uictoriam ad peruadendam Vrbem contendisset. Hannibal in testimonium uictoriae suae tres modios anulorum aureorum Carthaginem misit, quos ex manibus interfectorum equitum Romanorum senatorumque detraxerat. usque adeo autem ultima desperatio reipublicae apud residuos Romanos fuit, ut senatores de relinquenda Italia sedibusque quaerendis consilium ineundum putarint. quod auctore Caecilio Metello confirmatum. fuisset, nisi Cornelius Scipio tribunus tunc militum, idem qui post Africanus, destricto gladio de
Abbreviated transcription (Latin):
norum in eo p̃lio caesa. Uĩ milia capta
referuntur. De exercitu hannibadis. uĩ
ceciderunt. Ia mosum hoc apud trasu¬
mennũ lacũ certamen fuit . tantaclade
romana maxime cumita hitentus pug¬
nantũ ardor exstiterit ut grauis simum
terre motũ. quitunc forte tã uehemens
factus est ut urbes diruisse. montestrans¬
tulisse. discidis serupes. flumina recror¬
sum coegisse referatur. pugnante som¬
nino non senserint. Factam adtrasu¬
mennũruinam. sequitur pugna can¬
nensis
quamuis fabiimaximi dictatoris tempus
medium fuerit. quiimpetum hannibalis
cunctando tardauit: Anno aburbe condi¬
emilius paulus et publius terrentius uarro
consules contra hannibadem missi inpati¬
entia uarronis consulis infelicissime apud
cannas apuliceuicum. om̃s paenero ma¬
nae speiuires perdiderunt Namin ea
pugna xłiiii miliaromanorum inter¬
fecta sunt Quam quam et de exercitu
hannibadis magna pars caesa est : Nullo

Expanded text:
norum in eo proelio caesa, sex milia capta norum in eo proelio caesa, sex milia capta referuntur. de exercitu Hannibalis duo milia ceciderunt. famosum hoc apud Trasumennum lacum certamen fuit tanta clade Romana, maxime cum ita intentus pugnantum ardor extiterit, ut grauissimum terrae motum, qui tunc forte tam uehemens factus est, ut urbes diruisse, montes transtulisse, discidisse rupes et flumina retrorsum coegisse referatur, pugnantes omnino non senserint. factam ad Trasumennum ruinam sequitur pugna Cannensis, quamuis Fabii Maximi dictatoris tempus medium fuerit, qui impetum Hannibalis cunctando tardauit. Anno ab Vrbe condis Paulus et P. Terentius Varro consules contra. Hannibalem missi inpatientia Varronis consulis infelicissime apud Cannas Apuliae uicum omnes paene Romanae spei uires perdiderunt. nam in ea pugna XLIIII milia Romanorum interfecta sunt, quamquam et de exercitu Hannibalis magna pars caesa est. nullo
Abbreviated transcription (Latin):
decidisse. Igitur hannibal stiens flami¬
niũ consulẽ sodũ incastris esse. quoceleri¬
us in paratũ obrueret. primo uere ꝓgres¬
sus arripuit ꝓprorem sed palustrẽuiã
Ettũ forte sarnus lateredñdans. pendulos
et dissolutos campos reli querat. Dequib
Et quaerigat aequora sarnus. In quoscũ ex¬
ercituꝓgressus hannibal nebulis maxime
quaede palude exhalabantur prospectũ
auferentibus magnam parcem sociorum
iumentorumq perdidit. Ipse a utẽ unele¬
fanti qui solus suꝑ fuerat suꝑ sidens. uix
difficultatem itineris eua sit. sed oculum
quola indudum eger erat. uiolentia fri¬
goris uigiliarum. ac laboris amisit
Vbiuero proximus castris flaminii con¬
sulis fuit uastatione circũ iacentiũ locoꝵ
flaminiũ ibellũ excitaauut. Haec pugna
ad trasumennũ lacũ facta est Vbiexerci¬
tus romanus infelicissi me arte circũuen¬
tus hannibalis funditus trucidatus est
Ipsequoq: consuloccisus .XV. mila roma¬

Expanded text:
decidisse. igitur Hannibal sciens Flamidecidisse. igitur Hannibal sciens Flaminium consulem solum in castris esse, quo celerius imparatum obrueret primo uere progressus arripuit propiorem sed palustrem uiam et cum forte Sarnus late redundans pendulos et dissolutos campos reliquerat, de quibus dictum. est : et quae rigat aequora Sarnus. in quos cum exercitu progressus Hannibal nebulis maxime, quae de palude exhalabantur, prospectum auferentibus magnam partem sociorum iumentorumque perdidit. ipse autem uni elephanto, qui solus supersedens, supersedens, uix difficultatem itineris euasit; sed oculum, quo iamdudum aeger erat, uiolentia frigoris uigiliarum ac laboris amisit. ubi uero proximus castris Flaminii consulis fuit, uastatione circumiacentium locorum Flaminium in bellum excitauit. haec pugna ad Trasumennum lacum facta est. ubi exercitus Romanus infelicissime arte circumuentus Hannibalis funditus trucidatus est; ipse quoque consul occisus; xxv milia Roma
Abbreviated transcription (Latin):
ratisunt Sempronius consul cognito
collogaecasu. a sicilia cum exercituro¬
diit. Quisimiliter apud eundẽ fluuium.
congressus amisso exercitu. paenes olus
euasit. In eotamenbello etiam hanniba
sauciatus est. Qui postea cũ metruriam
primo uere transiret. insummoa penni¬
notem pestate correptus. biduo conti¬
nuo immobili tertum exercitu niuibus
condusus ec onustus obriguit. Vbimag¬
nus hominũ numerus. lumenta cõplu¬
rima elefantia ut̃ paene om̃s frigoris
a cerbitat eperierunt : Alteruero tũc
scipio fraterconsulis scipionis. in hispa¬
nia plurim abella gersit. Magonem
quoq: poenorũ ducẽ bello uicit eccaepit
Diris tunc etiã romaniꝓdigus territis
Namet solis orbis minui uisus est & apud
arpos parmȩ incaelo uisae. solquoq pug¬
nassecũ luna : Apud capenas interdiu
duccslunas ortas. Insardinia duoscu
ta sanguine sud asse faliscis. caelũ scindi
uelut magnohiatu uisum. Apud antiũ
metentibus cruentas spicas in corbem

Expanded text:
rati sunt. Sempronius consul cognito rati sunt. Sempronius consul cognito collegae casu a Sicilia cum exercitu rediit; qui similiter apud eundem fluuium congressus, amisso exercitu paene solus evasit. in eo tamen bello etiam Hannibal sauciatus est. qui postea, cum in Etrnriam primo uere transiret, in summo Appennino tempestate correptus, biduo continuo inmobiliter cum. exercitu niuibus conclusus et onustus obriguit. ubi magnus hominum numerus, iumenta conplurima, elephanti paene omnes frigoris acerbitate perierunt. at uero alter tunc Scipio, frater consulis Scipionis, in Hispania plurima bella gessit, Magonem quoque Poenorum ducem bello uicit et cepit. Diris tunc etiam Romani prodigiis territi sunt. nam et solis orbis minui uisus est et apud Arpos parmae in caelo uisae, sol quoque pugnasse cum luna, apud Capenas interdiu duas lunas ortas, in Sardinia sanguine duo scuta sudasse, Faliscis caelum scindi uelut magno hiatu uisum, apud Antium metentibus cruentas spicas in corbem
Abbreviated transcription (Latin):
odio romani nominis quod patrihamilca¬
ri. cum essec. nouem annos natus fidelis¬
sime alias infidelissimus ante aras iura¬
uerat. publio cornelio scipione. et publo
semꝓniolongo cons̃s. prreneos montes
transgressus. inter fero cissimas gallou
gentes. ferro uiam a peruit . et nonodemõ
die a prreneo ad alpes ꝑuenit. Vbidim
monta nos gallos repellere ab ascensu
obnitentes bellos uperat. at que inuics ri¬
pes igni ferroq rescindit. Quadriduo
commoratus . quin todemũ die cũ max¬
molabore ad plana ꝑuenit. Fuis setuno
exercitũ eius. incentũ milibus peditũ &
uigintimilibus equitũ diffiniunt. Scipi
consul hannibadi primus occurrit . Com¬
missoq proelio apudticinũ ipsegrauit
uulneratus ꝑscipionẽ filiũ ammodus
textatũ qui posta fricanus cognomina¬
tus est ab ipsa morte liberatus euasis
Caesus est ibi omnis paeneromanus exero¬
Pugnatuin deinde eodem consule ad flum̃
treuiam. Iterumq: romani pariclade supe¬

Expanded text:
odio Romani nominis, quod patri Hamilcaodio Romani nominis, quod patri Hamilcari, cum esset nouem annos natus fidelissime alias infidelissimus ante aras iurauerat, P. Cornelio Scipione et P. Sempronio Longo consulibus Pyrenaeos montes transgressus inter ferocissimas Gallorum gentes ferro uiam aperuit et nono demum die a Pyrenaeo ad Alpes peruenit; ubi dum montanos Gallos, repellere ab ascensu obnitentes , bello superat atque inuias rupes igni ferroque rescindit, quadriduum commoratus quinto demum die cum maximo labore ad plana peruenit. fuisse tunc exercitum eius in centum milibus peditum et uiginti milibus equitum definiunt. Scipio consul Hannibamissoque praelio apud Ticinum, ipse graviter vulneratus per Scipionem filium, admodum praetextatum, qui post Africanus cognominatus est, ab ipsa morte lcaesus est ibi omnis paene Romanus exercpugnatum deinde eodem consule ad flumen Treuiam iterumque Romani pari clade supe
Abbreviated transcription (Latin):
rentis simam caepit. Deinde histrinoui
hostes excitati sunt. quos cornelius minu¬
tiusq: consules multo quidẽ romanorum
sanguine subegerunt Emergit hic pau¬
lulum antiqus ille roma norũ imꝓbȩ lau¬
dis etiã deparriciduis capetitus. Nã fabi¬
us censorius. ftbiũ lute onẽ filiũ suũ furti¬
insi mulatũ interfecit. Dignũ scilicet fa¬
cinus qđ pater uel parricidio plectendum
duceret. quod neleges quidẽ nisi multa
pecuniae aut summũ exilii circaquem¬
libet hominum censuerunt Anno ab
urbe condita .o. xx .iiiͦi. hannibal poenoꝵ
imperator saguntũ florentis simã hspa¬
niȩciuitatem amicã populi romani pri¬
mũ bello impecitam de inde obsidione
cinetcẽ et fame excruciatam. omnia que
fortiter contemplatione fidei quã roma¬
nis deuouerant digna indignaq tolerantẽ
octauodemũ mense deleuit. Legatos ro¬
manorum ad semissos in iuriosissime
etiã a conspectusuo abstinuit. Exinde

Expanded text:
rentissimam cepit. Deinde Histri novi rentissimam cepit. Deinde Histri novi hostes excitati sunt, quos Cornelius Minutiusque consules multo quidem Rosanguine subegerunt. emergit hio paululum antiquus ille Romanorum improbae laudis etiam de parricidiis appetitus. nam Fabius Censorins Fabium Buteonem filium suum furtinsimulatum interfecit: dignum scilicet facinus, quod pater uel parricidio plectendum duceret, quod ne leges quidem nisi multa pecuniae aut summum exilii circa quemlibet hominum censuerunt. Anno ab Vrbe condita DXXXIIII Hannibal Poenorum imperator Saguntum florentissimam Hispaniae ciuitatem, amicam populi Romani, primum bello inpetitam, deinde obsidione cinctam et fame excruciatam omniaque fortiter contemplatione fidei, quam Romanis deuouerant, digna indignaque tolerantem octauo demum mense deleuit. legatos Romanorum ad se missos iniuriosissime etiam a conspectu suo abstinuit. exinde
Abbreviated transcription (Latin):
mitrtas padũ romanas duxerelegiones
Pugnatumestibi cũ rnsubribus gallis. quo
capta sunt Eo deinde anno qui huic pro¬
ximus fuit. diramis eram urbem ter¬
ruere ꝓdigia Miseramutique quae
hinc fremitu hostium. indene quitia
demonum terrebatur. Nam quempiceno
flumen s anguine effluxit et apudtus cos cȩlũ
ardereuisum ẽ & arimini nocte multa lucẽ
clera meffulsisse. actres luncs distantibus
cȩli regionibus exortas apparuis se Tuncqͦq
magno terre motu charia etrhodus insulae
ad eo concussesunt ut labentibus uulgotec¬
tis ingens quoq: ille colosus rueret. Sodem
anno flaminius consul contemptis auspiti¬
is quibus pugnare ꝓhibebatur aduersũ gal¬
los conflixit etuicit In quobello viiii milia
Posthoc lcudius consulgesatorũ xoxmilia
deleuit Vbi etiam ipse uirdom arũ regẽ
in primã aciem ꝓgressus occidit. et inter
multa in subriũ quos ad deditionem coege¬
rat oppida medio laniũ quoq: urbẽ flo¬

Expanded text:
mi trans Padum Romanas duxere legiones. mi trans Padum Romanas duxere legiones. Pugnatum est ibi cum Insubribus Gallis, quorquinque millia capta sunt. Eo deinde anno, qui huic proximus fuit, dira miseram Urbem terruere prodigia. Miseram utique, quae hinc fremitu hostium, inde nequitia daemonum terrebatur, namque in Piceno flumen sanguine effluxit, et apud Tuscos coelum ardere visum est, et Arimini nocte multa lucem claram effulsisse, ac tres lunas distantibus coeli regionibus exortas apparuisse. Tunc quoque magno terraemotu Caria et Rhodus insulae adeo concussae sunt, ut labentibus vulgo tectis, ingens quoque ille colossus 251 rueret. Eodem anno Flaminius cos., contemptis auspiciis quibus pugnare prohibebatur, adversum Gallos conflixit, et vicit. In quo bello novem millia Post haec Claudius consul gestatorum 30,000 delevit, ubi etiam ipse Judomarum regem in primam aciem progressus occidit, et inter multa Insubrium, quae ad deditionem coegerat oppida, Mediolanum quoque urbem flo
Abbreviated transcription (Latin):
totius it adiȩ ad p̃sidiũ imperii contraxe¬
reuires. Quo facto inutriusq: consulis
exercitu octingentamilia armatorũ
fus sere feruntur. sicut fabius historicus
qui eidembellomterfuit scripsit. Exqui¬
bus romanorũ et campanorũ fuerunt
peditũ trecenta quadraginta octomiła
ducenti. E quitum uero uiginti s ex milia
sexcenti Caeter amultitudo sociorũ suit
Commis soproelio apud arretiũ atilius
consul occisus est. Ootingenta milia
romanorũ nec sdtimtanta quanta
eos terrere debuit caesa sui parte fuge¬
runt Namtria miliceorũ tunc inter¬
fecta historicitradunt. Quod ideo ig¬
nominiosius turpius que est tam paucis
amissis tanta agmina diffugisse quia
sehiaduis uictoriis non uiribus animoꝵ
preuaduis sȩ. sed bellorum ꝓuentibus
ꝓdiderunt. Quis enim rogo in exercitu
romanorum crederet numerũ istum
fuisse sadtimnon dico fugisse: Post
data sunt. Sequentianno manliustor¬
quantus & fuluius flaccus consules pri¬

Expanded text:
totius Italiae ad praesidium imperii contraxetotius Italiae ad praesidium imperii contraxere vires. Quo facto, in utriusque consulis exercitu octingenta millia armatorum fuisse referuntur, sicut Fabius historicus, qui eidem bello interfuit, scripsit. Ex quibus Romanorum et Campanorum fuerunt peditum trecenta quadraginta octo millia ducenti, equitum vero viginti sex millia sexcenti: caetera multcommisso proelio apud Arretium Atilius consui occisus est: octingenta milia Romanorum, nec saltem tanta quanta eos terrere debuit, caesa sui parte fugerunt: nam tria milia. eorum tunc interfecta historici tradunt. quod ideo ignominiosius turpiusque est, tam paucis amissis tanta agmina diffugisse, quia se in aliis uictoriis non uiribus animorum praeualuisse sed bellorum prouentibus prodiderunt. quis enim rogo in exercitu Romanorum crederet numerum istum fuisse saltem, non dico fugisse ? post data sunt. Sequenti anno Manlius Torquatus et Fulvius Flaccus consules, pri
Abbreviated transcription (Latin):
sus est. Sequentia nnolegati romanoꝵ
ab illiriis interfectisunt. Post cum ipsis il¬
liriis a trocissimumbellum gestum est : In
quomultis oppidis populis que deletis. reliqͥ
se fuluio postumioque consulibus dediderur
ertio de inceps anno miserã ciuitatem scari¬
legis sacrificiis mdepotentes funestaue¬
repontifices. Namq: decemuiri consue¬
tudinempris cȩsupestitionis egres si gal¬
lumuirum et gallam feminã cummuli¬
eresimul greca inforoboario uiuos de fo¬
derunt. Sed obligamentum hoc magicũ
incontrarium continuo uersum est Nãq
diras illas quas fecerant externorum
mortes fedissimis suorũ cȩdibus expia¬
uerunt. Si quidẽ lucio emilio catulo. gaio
atilio regulo consulibus magna formi¬
dine consternatus senatus defectione
cisd pinae gallice cumetiã exulteriore
gallia ingens aduentare exercitus nun¬
ticcretur. maximeges atorum. quod no¬
men nongentis. sed mercen nariorum
gallorum est. Itaq permoti consules¬

Expanded text:
sus est. Sequenti anno legati Romanorum sus est. Sequenti anno legati Romanorum ab Illyriis interfecti sunt. post cum ipsis Illyriis atrocissimum bellum gestum est: in quo multis oppidis populisque deletis reliqui se Fuluio Postumioque consulibus dediderunt. Tertio deinceps anno miseram ciuitatem sacrilegis saerificiis male potentes funestauere pontifices; namque decemuiri consuetudinem priscae superstitionis egressi Gallum uirum et Gallam feminam cum muliere simul Graeca in foro boario uiuos defoderunt. sed obligamentum hoc magicum in contrarium continuo uersum est; namque diras illas quas fecerant externorum mortes foedissimis suorum caedibus expiauerunt. siquidem L. Aemilio Catulo C. Atilio Regulo consulibus magna formidine consternatus est senatus defectione Cisalpinae Galliae, cum etiam ex ulteriore Gallia ingens aduentare exercitus nuntiaretur, maxime Gaesatorum, quod nomen non gentis sed mercennariorum Gallorum est. itaq
Abbreviated transcription (Latin):
tis collocauerunt. At que utinã ꝓ obliui¬
one cal cmitatis continuȩ prȩterissent
Namsicut incorpore hominis itademũle¬
pradinoscitur siua riatim intersanas
cutis partes color diuersus appareat
Atsiit as eubiq diffundat ut omã unius
coloris quamuis ad ulteri faciat pent
illa discretio: Ita si continuus lcbor ae¬
qualitolerantia sineres pirandi appe¬
titu ꝑ fluxisset. intentio uoluntatis &
electiocisuetudinis diceretur. Cũ
autẽ in hoc pausillulũ otii tanto perđ
malorũ gaudia uel minorũ studia se¬
clinantur : ꝓfecto discernitur. & quã
iocunditatẽ habuerit haec breuitas
& quã a maritudinẽ illa ꝓlixitas. hoce
& quies illa quã gratafuis set si diu¬
turnamansisset & haec hicessibi¬
lis miseria quam etiam uitanda fue¬
rit. siuit ari quacum que potuis set
septimodecimo hamilchardux carthagi¬
niensium ab his panis inbellocũ aliud bel¬
lũ aduersũ romanos clampararet. occi¬

Expanded text:
tis conlocauerunt. atque utinam pro obliuitis conlocauerunt. atque utinam pro obliuione calamitatis continuae praeterissent. nam sicut in corpore hominis ita demum lepra dinoscitur, si uariatim inter sanas cutis partes color diuersus appareat, at si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamuis adulteri faciat, perit illa discretio: ita si continuus labor aequali tolerantia sine respirandi appetitu perfluxisset, intentio uoluntatis et electio consuetudinis , diceretur. cum antem in hoc pausillulum otii tantopere uel maiorum gaudia uel minorum studia reclinantur, profecto discernitur, et quam iucunditatem habuerit haec breuitas et quam amaritudinem illa prolixitas, hoc est, et quies illa quam grata fuisset, si diuturna mansisset, et haec incessabilis miseria quam etiam uitanda fuerit, si uitari quacumque potuisset. I Hamilcar dux Carthaginiensium ab Hispanis in bello, cum aliud bellum aduersus Romanos clam pararet, occi
Abbreviated transcription (Latin):
cis lenimentũ miseriarũ an incentiuũ
malorũ fuit: stillic idium istudole in
mediũ magnȩ flam mȩcadens. extinxit
fomitem tanti ignis analuit Parũ aq̃
frigidȩ ardentissimis haustũ infebribus
sanauit egotum an potius incendit: ꝑ
ad cȩscrẽ augustũ una tantũ modo aes¬
tate romana sanguin euiscera non suda¬
runt Et interplurim cs magnorũ seculo¬
rũ aetates misera ciuit as ueremisera
mater u ix uno tempore atimoreluctuũ
ut nondicã ab ipsis luctibus conquieuit hoo
siquis quã hominũ tam parũ muita sua qui¬
etis habus set nũ quid uel uixis sediceret᷑ :
A ut siquis quũ ꝑ totũ annũ doloribus & cru¬
ciatibus agatur. medio autẽ anniipsius spa¬
tio unũ tantũ diẽ tranquillũ et sine conflic¬
tationibus transigat Nũ quid ex eoleuam̃¬
tũ malorũ accipiet :: Ac non totũ annum
miseriis deputabit: sed illim quid hunc
annũ ꝓgloriososigno in fatigabilis urtu¬

Expanded text:
cis lenimentum miseriarum an incentiuum cis lenimentum miseriarum an incentiuum malorum fuit? stilicidium istud olei in medium magnae flammae cadens extinxit fomitem tanti ignis an aluit? parum aquae frigidae ardentissimis haustum in febribus sanauit aegrotum an potius incendit.? pad Caesarem Augustum, una tantummodo aestate Romana sanguinem uiscera non sudarunt, et inter plurimas magnorum saeculorum aetates misera ciuitas, uere misera mater, uix uno tempore a timore luctuum, ut non dicam ab ipsis luctibus, conquieuit. hoc, si quisquam hominum tam parum in uita sua quietis habuisset, numquid uel uixisse diceretur? aut, si quisquam per totum annum doloribus et cruciatibus agatur, medio autem anni ipsius spatio unum tantum diem tranquillum et sine conflictationibus transigat, numquid ex eo leuamentum malorum accipiet ac non totum annum miseriis depatabitP sed illi, inquit, hunc annum pro glorioso signo infatigabilis uirtu
Abbreviated transcription (Latin):
etiam decem principib: bis aeque sup¬
plicantib: nec impetrarent. nouissi¬
me hannonis minimi hominis inter
legitos oratione meruerunt. Hoc annoporta
iani geminiclecus a est quianus quã eodẽ an no
bellumerat. quod subnuma solum pompilio
rege pro uenerat Hic demũ nobis tacendũe
et tempora quibus conferrinrã nullo modo
possunt silentio transmitti expendit neob¬
trectatores dierũ uitȩ suae ad insultandũ
potius sibi hocstrepitusus citemus. Eccepor¬
tȩ laniclausȩ fuerunt. foris bellũ romanorꝵ
non fuit omnẽ sobolemsuã ingremiosuo con¬
quiescentẽ roma continens ñ suspirauit
Et hoc quando postprimũ punicũbellũ Fost
quantũ tõporis: post annos ccccł. Quã¬
diu: announo Et quid altero subsequtũe
Vt decȩteris taceam. bellũ gallicũ & hanni¬
balcũ bello punico secundo Eimihi cogno¬
uis sehaec et denud asse quametiã mepu¬
det. Paxista unius anni ł magis umbrapa¬

Expanded text:
etiam decem principibus bis aeque supetiam decem principibus bis aeque supplicantibus nec impetrarent, nouissime Hannonis, minimi hominis inter legatos , oratione meruerunt. hoc anno porta Iani Gemini clausa est, quia nusquam eodem anno bellum erat; quod sub Numa solum Pompilio rege prouenerat Hio demum nobis tacendum est et tempora, quibus conferri nostra nullo modo possunt, silentio transmitti expedit, ne obtrectatores dierum uitae suae ad insultandum potius sibi hoc strepitu suscitemus. ecce portae Iani clausae fuerunt, foris bellum Romanorum non fuit, omnem subolem suam in gremio suo conquiescentem Roma continens non suspirauit. et hoc quando? post primum Punicum bellum; post quantum temporis? post annos CCCCXL; quamdiu? anno uno; et quid altero subsecutum est? ut de ceteris taceam, bellum Gallicum et Hannibal cum bello Punico secundo. ei mihi, cognouisse haec et denudasse quam etiam me pudet pax ista unius anni uel magis umbra pa
Abbreviated transcription (Latin):
ignemillum quiae ternus putabatur
temporarius ignis oppressit. Vn¬
de etiam me tellus dum arsuros de¬
os eripit: uix brachio semius tilcet᷑
aufugit. Tito semꝓnio graccho g
ualerio falcone consulib: cum falis¬
cis bellauere romani eoq proelio
quindecimmilia faliscorũ interfecta
sunt. Eode manno galli cis alpini
nouiextitere hostes aduersum quos
uaria sorte bellatumẽ. Namin pͥ¬
mocon flictu ualerio consuletriami¬
lia quingenti cecidere romani. se¬
cundo quat tuor decim milicegal¬
lorũ caesa. duomilia capta sunt.
sed obpriorem cladẽ trium phusco¬
suli denegatus ẽ. Tito manliotor¬
quato .g. atilio bubulco consulib: sar¬
dinia in sula rebellacuit : auctorib:
poenis Vnde mox sardi sub acti
&oppressisunt. Carthaginien¬
sib: autem uio latorib: pacis quam ipsi
popociscent inferribellum decretũ
ẽ. Contra carthaginienses pacem
suppliciter poposcerunt : & cumbis
missis legatis nichil ꝓfecissent . post

Expanded text:
ignem illum, qui aeternus putabatur, ignem illum, qui aeternus putabatur, temporarias ignis oppressit; unde etiam Metellus, dum arsuros deos eripit, uix bracchio semiustilatus aufugit. T. Sempronio Graccho C. Valerio Falcone consalibos cum Faliscis bellauere Romani, eoque proelio quindecim milia Faliscorum interfecta sunt. eodem anno Galli Cisalpini noui exstitere hostes. aduersum quos uaria sorte bellatum est; nam in primo conflictu Valerio consule tria milia quingenti cecidere Romani, secundo quattuordecim milia Gallorum caesa, duo milia capta sunt, sed ob priorem cladem triumphus consuli denegatus est. T. Manlio Torquato C. Atilio Bubuloo consulibus Sardinia insula rebellauit auctoribus Poenis. unde mox Sardi subacti et oppressi sunt; Carthaginiensibus autem uiolatoribus pacis, quam ipsi poposcissent, inferri bellum decretum est. contra Carthaginienses pacem suppliciter poposcerunt et cum bis missis legatis nihil profecissent, post
Abbreviated transcription (Latin):
rim quando ł non modicam laetiticm
romae suꝑueniens repente quã grauis¬
simus luctus oppresserit. Si quidem
quinto lutatio catulo. aulomanlio con¬
sulib: diuersȩ ignium a quarumq clac¬
des poene absum sereurbem. Nam
tiberis insolitis auctus imbribus & ul¬
traopinionem ł diuturnitate ł mag¬
nitudine redundans. om̃a romae
edificiac in plano posita deleuit. Di¬
uerse qualitates locorum ad unã
conuenerepniciem. Qñm & que
segnior redundatio tenuit made¬
factadis soluit. & quae cursus tor¬
rentis inuenit inpuls adeiecit a qua¬
rum grauis simã cladem grauior
ignis secutauas tatioẽ. Qui ignis
incertum unde surrexerit pluri¬
mas ciuitatis partes ꝑuagatus cum
hominum domorumq: miserabilẽ
stragẽ fecit. Tum etiam tantum
opum uno consumpsit incendio : quã¬
tum plurimae & peregrinae uicto¬
riae conferre non possent. De¬
hinc cumomã incircuituforipopu¬
laretur aedem ueste corripuit.¬
& nesibi quidem dis subuenientib:

Expanded text:
rim, quando non uel modicam laetitiam rim, quando non uel modicam laetitiam Romae superueniens repente quam grauissimus luctus oppresserit. siquidem Q. Lutatio Catulo A. Manlio consulibus diuersae ignium aquarumque clades paene absumpsere Vrbem. nam Tiberis insolitis auctus imbribus et ultra opinionem uel diuturnitate uel magnitudine redundans omnia Romae aedificia in plano posita deleuit. Diuersae qualitatee locorum ad unam conuenere perniciem, quoniam et, quae segnior redundatio tenuit, madefacta dissoluit et, quae carens torrentis inuenit, inpulsa deiecit. aquarum grauissimam cladem granior ignis secuta uastatio est; qui ignis, incertum unde surrexerit, plurimas oiuitatis partes peruagatus cum hominum domoramque miserabilem stragem fecit tum etiam tantum opum uno consumpsit incendio quantum plurimae et peregrinae uictoriae conferre non possent. dehinc cum omnia in circuitu fori popularetur, aedem Vestae corripuit, et ne sibi quidem dis subuenientibus
Abbreviated transcription (Latin):
caesa xiui milico fuere Romanorũ autẽ
xii naues demersȩ sunt. Lutatius deinde
ad ericinam ciuitatem quã poenitenebant
uenit ibiq ũ milia carthaginiensiũ conser¬
tapugna interfecit. Tunc cart haginienses
precipiti festinatione adlutatiũ consulẽ
acde in deromammittunt . orant pacem
Quam conditionibus ante prȩpositis ilico conso¬
quuntur Conditiones autẽ erant ut siciliã
sardinia quedecederent. Proq: inpensis
bellicis puri argenti tria milia talentum
euboicorũ aequis pensi onibus. ꝑ annos. xx
penderent Huius pacis conditio habita e
postannũ tertiũ etiu cesimũ ex quobellũ
punicũ primũ fuerat inchoatũ. Quis rogo
thaginiensiũ quot consules romanorũ quot
agmina exercituii quantũ numerũ nauiũ
contraxerit : ꝓfligarit oppresserit. et
tuncdemũ suilla adplenũ perpens a uidean¬
tur. deprȩsentibus iudicetur
Aseptimo repentina subuersio ipsi¬
us romae preuenit trium phum ro¬
manorum. neque enim temere dixe¬

Expanded text:
cim milia fuere; Romanorum autem duodecim naues demersae sunt. Lntatias deinde ad Erycinam ciuitatem, quam Poeni tenebant, uenit ibique duo milia Carthaginiensium. conserta pugna interfecit. Tunc Carthaginienses praecipiti festinatione ad Lutatium consulem ac deinde Romam mittunt: orant pacem, quam condicionibus ante propositis ilico consequuntur. condiciones autem erant, ut Sicilia Sardiniaque decederent proque inpensis bellicis \'puri argenti tria milia talentum Euboicorum aequis pensionibus per annos uiginti penderent. huius pacis condicio habita est post annum tertium et uicensimum, ex quo bellum Punicum primum fuerat inchoatum. Quis, rogo,thaginiensium, quot consules Romanorum, quot agmina exercituum, quantum numerum nauium contraxerit profligarit oppresserit? et tunc demum, si illa ad plenum perpensa uideantur, de praesentibus indicetur.\' I repentina subuersio ipsius Romae praeuenit triumphum Romanorum; neque enim temere dixe
Abbreviated transcription (Latin):
gio amisit Annoetiai consequenti classis
punica iitaliam transut. eius que plurimas
partes longe late que uastauit . Interea luta¬
tius cum classec recentarũ nauiũ insiciliã
tras uectus dum apud drepanã ciuitatem
pugnã interprimores ciet trans fixo femore
egerrime cumam obruere turereptus est
Porro autem poeni cũ ccccnauibus mag¬
nisq copus adsiciliam duce hannone concur¬
runt. Neclutatius segnior inmo consilia
poenorũ mira celerita te prȩuenit Post quã
ꝓximosibi utrorumq: classes apud egades
insulas ꝑ totã noctẽ intertextis ꝓpemodõ
anchoris constiterunt. orta luce prior
lutatius signumbello dedit. Crudescente
pugna uictus hanno nauema uertit et dux
fugȩ primus suit : Aliquanta cũeo pars ex¬
ercitus sui a fricam petut alii confugere li

Expanded text:
gio amisit: Anno etiam consequenti, classis gio amisit: Anno etiam consequenti, classis Punica in Italiam transiit, ejusque plurimas partes longe lateque vastavit. Interea Lutatius cum classe trecentarum navium in Siciliam transvectus, dum apud Drepanum civitatem pugnam inter primores ciet, transfixo femore aegerrime, cum iam obrueretur, ereptus est. Porro autem Poeni cufn quadringentis nauibus magnisque copiis ad Siciliam duce Hannone concurrunt. nec Lutatius segnior, immo consilia Poenorum mira celeritate praeuenit postquam proxime sibi utrorumque classes apud Aegades insulas per totam noctem intertextis propemodum anchoris constiterunt, orta luce prior Lutatius signum bello dedit. crudescente pugna uictus Hanno nauem auertit et dux fugae primus fuit. aliquanta cum eo pars exercitus sui Africam petiit, alii confugere Lil
Abbreviated transcription (Latin):
fessi totinedis carchaginienses. peten¬
da meẽ a romanis pacem decreuerunt
Ad quamrem atilium regulũ anteadu
tiuũ detinebant. Incercȩteros legatos
precipuemit tendũm puta uerunt. Quẽnon
impetrata pace abitalia reuersum. sesectis pal¬
phebris inligatũ machina uigilandonecauer:
Alterdemn de atilius regulus et manlius uulsco.
ambobis consules cũclasseducentarũ nauiũ
et quaatuor legionib: lilibeum ꝓfecti quodop¬
pidum in ꝓmunctoriositum romaniobsidere
conati superueniente hannibade quia milcha¬
ris filius fuit uictimalore exercitus sui parte
ꝑdita ipsi egre euaserunt. Post hoc claudius
tum contrahostem ꝓfectus. Vbi mox exceptus
clas sepoenorũ superatusq est. Et ipse quidẽ
cũ .xax. nauibus lilibeum in castra confugit se¬
liquȩ oms hoc est nonaginta autcaptȩ aut
demersae fuerunt : Oc tomilia militũ caesa
xẽ milia capta referuntur Cauis quo que lu¬
nius collega clauidii. uniuersa mclassenaufra¬

Expanded text:
fessi tot malis Carthaginienses, petenfessi tot malis Carthaginienses, petendam esse a Romanis pacem decad quam rem Atilium Regulum antea ductiuum detinebant, inter ceteros legatos praecipue mittendum putanerunt: quem non impetrata pace ab Italia reuersum resectis palpebris inligatum in machina uigilando necauerunt. alter deinde Atilius Regulus et Manlius Vulsco, ambo bis consules, cum classe ducentarum nauium et quattuor legionibus Lilybaeum profecti: quod oppidum in promuntorio situm Romani obsidere conati, superueniente Hannibale qui Hamilcaris filius fuit uieti, maiore exercitus sui parte perdita ipsi aegre euaserunt. post hos Claudius tum contra hostem profectus: ubi mox exceptus classe Poenorum superatusque est. et ipse quidem cum triginta nauibus Lilybaeum in castra confugit, reliquae omnes, id est nonaginta, aut captdemersae fuerunt: octo millia militum caesa, viginti millia capta referuntur. Caius quoque Junius, collega Claudii, universam classem naufra
Abbreviated transcription (Latin):
sidiũ haberetur itadiȩ Quod quidẽ decre¬
tum. continuo ad acti indemita cupiditate
ruperunt. Preterea cotta consul in sici¬
liã trans gressus plurimis proelus ad¬
uersũ poenos et siculos terra mariq: pug¬
nauit. Et pertotã sic ilicm partim hos¬
tium. partim etiã sociorum inhumatas
strages reliquit . Luc io cecilio metello
amplius x̃ milibus lilibeum uenit . ex
africa. Et continuo cum metello consu¬
leapud panhormũ pugnam conseruit
Sed metellus uimmagnã beluarũ timens
prius etsmagno usus consilio. uel in fugã
uel in morte megit . Et sic facile quamuis
magnamuim hostium superauit : XX
milia carthaginiensiũ ineo proelio. cȩ¬
sccsunt. Elefanti quoq: sex et uiginti in¬
terfecti centũ et quattuorecpti. & ꝑ
italiã ducti maximũ it alicis gentibus
spectaculũ prȩbuerunt : Has drubad
cumpccucis lilibeum ꝓfugit. atq absens
a poenis capitis damnatus est Fosthȩc¬

Expanded text:
sidium haberetur Italiae; quod quidem decresidium haberetur Italiae; quod quidem decretum continuo adacti indomita cupiditate ruperunt. praeterea Cotta consul in Siciliam transgressus plurimis proeliis aduersum Poenos et Siculos terra marique pugnauit et per totam Siciliam partim hostium, partim etiam sociorum inhumatas strages reliquit. L. Caecilio Metello amplius triginta milibus Lilybaeum uenit ex Africa et continuo cum Metello consule apud Panormum pugnam conseruit. sed Metellus uim magnam beluarum timens prius eas magno usus consilio uel in fugam uel in mortem egit et sic facile quamuis magnam uim hostiam superauit: xx milia Carthaginiensium in eo proelio caesa sunt, elephanti quoque sex et uiginti interfecti centum et quattuor capti et per Italiam ducti maximum Italicis gentibus spectaculum praebuerunt. Hasdrubal cum paucis Lilybaeum profugit atque absens a Poenis capitis damnatus est. Post
Abbreviated transcription (Latin):
ratȩ sunt. Hamilcar dux poenorũ cũ
exercitu innumidiã mauritaniamq
missus postquã hostiliter cruenteq:
in uniuersos egit curregulũ libenter
suscepisse dicerentur. mille argenti
talentis. & x̃ milibus boum reliquos
condemnauit. Principes autẽ omni¬
um populorũ patibulo suffixit Tertio
anno sicut semꝑ in domitus furor cito
periculorũ obliuiscitur seruilius cepio
et sempronius blesus consules. cclxna¬
uibus in africamtrans gressi uniuer¬
samorã maritimam quae circa sirtes
lacet depopulati sunt Atq in superio¬
ra ꝓgressi. captis euersisq: ciuitatibus
plurimis ingentem predã adclassem
deuexerunt: Indecũ aditdic̃ redireNT
cirta palinuri ꝓmunctoriũ : quod alu¬
dam crudeliter ad qui sitã infeliciter ꝑ¬
diderunt. Uicitaliquando apud roma¬
nos imꝓbissimã cupi ditatẽ enormitas
miseriarum Nampatres quibus lam
nauticȩrei ꝑtaes umesset : detreuere
neamplius quã Ex nauiũ clacssis ad sub¬

Expanded text:
ratae sunt. Hamilcar dux Poenorum cum ratae sunt. Hamilcar dux Poenorum cum exercitu in Numidiam Mauretaniamque missus postquam hostiliter cruenteque in uniuersos egit, cur Regulum libenter suscepisse dicerentur, mille argenti talentis et uiginti milibus boum reliquos condemnauit; principes autem omnium populorum patibulo suffixit. Tertio anno — sicut semper indomitus furor cito periculorum obliuiscitur — Seruilius Caepio et Sempronius Blaesus consules ducentis sexaginta nauibus in Africam transgressi uniuersam oram maritimam, quae circa Syrtes iacet, depopulati sunt atque in superiora progressi captis euersisque ciuitatibus plurimis ingentem praedam ad classem deuexerunt. inde cum ad Italiam redirent, circa Palinuri promuntorium, quod a Luaedam crudeliter adquisitam infeliciter perdiderunt. uicit aliquando apud Romanos improbissimam cupiditatem enormitas miseriarum: nam patres, quibus iam nauticae rei pertaesum. esset, decrenere ne amplius quam sexaginta nauium classis ad sub
Abbreviated transcription (Latin):
xox mnilia militum romanorũ inillatunc
congressione ꝓstrata sunt Regulus ille
dux nobilis cum quingentis uiris captus e
& incatenas coniectus. decimodemum
anno punicibelli nobilemtriumphum
carthaginiensibus prebuit Xantippus
ta maudacis facti conscius. rerum insta¬
biliũ mutationẽ timens. ilico ex africa
migrauit ingreciam Igitur aemilius
paulus et fuluius nobilior consules. audi¬
ta captiuitate reguli . et clade exercit :
romani transire inafricã cumclasse
trecentarũ nauium iussi clipeampe¬
tunt. Eo confestim carthaginienses
cũ pariclas seuenerunt. Nec differri
potuit naua lecertamen Centũ et quat¬
tuornaues carthagi niensium demer¬
scce triginta cũ pugnatoribus captae
lites Consules apudclipeam castrapo¬
suerunt. Ouo hannones imperatores
tunc apud romanos numquã diuturna
felicitas erat . & qualescumq successus
magnis continuomalorũ molib: obruȩ¬
Cum roma naclassis ad itediã predisonus¬
ta remearet infando nausragio euer¬

Expanded text:
 millia militum Romanorum in ille tunc congressione prostrata sunt. Regulus ille dux vir nobilis cum quingentis viris captus est, et in catenas conjectus. Decimo demum anno Punici belli nobilis triumphum Carthaginensibus praebuit. Xantippus, tam audacis facti conscius, rerum instabilium mutationem timens, illico ex Africa migravit in Graeciam. Igitur Aemilius Paulus et Fulvius Nobilior consules, audita captivitate Reguli et clade exercitus Romani, transire in Africam cum classe trecentarum navium jussi, Clupeam petunt. Eo confestim Carthaginenses cum pari classe venerunt. Nec differri potuit navale certamen. Centum et quatuor naves Carthaginensium dimersae, triginta cum pugnatoribus captae:lites. Consules apud Clupeam castra posuerunt. Duo Hannones, imperatores tunc apud Romanos nunquam diuturna felicitas erat, nam qualescunque successus magnis continuo malorum molibus obrueCum Romana classis ad Italiam praedis onusta remearet, infando nau
Abbreviated transcription (Latin):
spi inunar edacticoeperunt in ipsa societatis unitate uendere oñua
piserat: Et hoc deillis scriptura dicit. quod erat eis anima una et corunu
cor unũ erat eccetotmilia erant et una anima erat sed ubi indõ. quanto
agisipsed s̃ nũ quid erro uerbo quando dico duos homines duas animas
tres homines tres animas aut multos homines multas animas. rectae
aq: dico accedant addmuna anima ẽ omniũ. Siaccedentes addm̃
ultȩ animae ꝑ caritatẽ una: ẽ anima et multa corda unũ cor. qui aitip

Expanded text:
s in unum redacti, coeperunt in ipsa societatis unitate vendere omnia  unicuique, sicut cuique opus erat. Et hoc de illis Scriptura dicit, quod erat eis anima una et cor unucor unum erat; ecce tot millia erant, et una anima erat. Sed ubi? In Deo. Quanto magis ipse Deus? Numquid erro in verbo, quando dico duos homines duas animas, aut tres homines tres animas, aut multos homines multas animas? Recte utique dico. Accedant ad Deum, una anima est omnium. Si accedentes ad Deum, multae animae per charitatem una anima est, et multa corda unum cor; quid agit ip
Abbreviated transcription (Latin):
exarserunt extinctisq ro¬
manis presidus legatũ quo¬
q: srriae subpetias feren¬
tem rapta aquila &cȩñs
copiis fugauerunt. Ad hos
ues pusian: anerone missus
titũ filiũ suum maiorẽ in¬
t̃legatos habuit. nammul¬
ta setualidas legionesse¬
cũ insrriam traiecit. Itaq
cũ udeos multiseorum
oppidis captis inurbae hie¬
rosolimorum pruecipiȩ
obdiem festũ c̃gregatos
obsidione clausis sed cog¬
nitaberonis morteortatu
plurimorũ regũ & ducũ
maxime io sephi uidȩorũ
ducissententia. qui captꝰ
cũ inuincla coiceret᷑cons¬
tantissime dixerat sic̃ sue¬
tanius refert continuose
ab eodem sedimperatore
soluendum imperium ad¬
eptus ẽ relictoq: incͦstris ad
ꝓcurationem obsidionis hie¬
rosolimorum filiotito ꝑ alex¬
sandriam profectusẽ. romã:
Sed cognita int̃fectione ui¬
tellii paulis ꝑalex andriae
substitit : Titꝰ uero magna
acdiuturna obsidione iudȩ¬
os praemens machinis cunc¬

Expanded text:
exarserunt extinctisque Roexarserunt extinctisque Romanis praesidiis legatum quoque Syriae suppetias ferentem rapta aquila et caesis copiis fugauerunt. ad hos Vespasianus a Nerone missus Titum filium suum maiorem inter legatos habuit; nam multas et ualidas legiones secum in Syriam traiecit. itaque cum Iudaeos, multis eorum oppidis captis in urbem Hierosolymorum praecipue ob diem festum congregatos, obsidione clausisset, cognita Neronis morte hortatu plurimorum regum et ducum — maxime losepbi Iudaeorum ducis sententia, qui captus cum in uincla coiceretur, constantissime dixerat, sicut Suetonius refert, continuo se ab eodem sed imperatore soluendum — imperium adoptus est, relictoque in castris ad procurationem obsidionis Hierosolymorum filio Tito, per Alexandriam profectus est Romam; sed cognita interfectione Vitelli paulisper Alexandriae substitit. Titus uero magna ac diuturna obsidione Iudaeos premens, machinis cunc
Abbreviated transcription (Latin):
pidus cum se inquandã
ꝓximã palatio cellulam
contrusiss& turpissime
inde protraccus cũ ꝑuiã
sacram nudus ducer&
passim fimũ ino seiuscon¬
iectantib: inforum deduc¬
tus. Octauo quã regnum
presũ erat m̃se apudge¬
monias scala sminutis sĩ¬
morum ictuũ crebriscõ¬
punctionib: ex carnificatꝰ
atq: inde uncotractꝰ & in
trberim mersus &iam
communicaruit sepul¬
turam ultis aut̃ & nefarus
modis ꝑ complure s die saues¬
passiani militibus ad uersũ
senatũ populum quero ma¬
num indiscreta caedeseui¬
Añ ab urbe c̃dita octingen¬
breui illa quidem sedtur¬
pida trrannorum tempes
tate discussa tranquilla
subues pasiuno ducȩ sereni¬
tas rediit namq: ut paulo¬
altius repetam iudei post
passionem xp̃i destituti in totũ
gratiadĩ cumomnb undiq
malis circum uenirentur qui¬
busdam in carmelo montise¬
ducti sortib que postenderent
exorcus auidea ducesrerũ
potituros fore : predictũq
ad setrahentes in rebellionẽ

Expanded text:
pidus cum se in quandam pidus cum se in quandam proximam palatio cellulam contrusisset, turpissime inde protractus cum per uiam sacram nudus duceretur, passim fimum in os eius coniectantibus in forum deductus, octauo quam regnum praesumpserat mense apud Gemonias scalas minutissimorum ictuum crebris conpunctionibus excarnificatus atque inde unco tractus et m Tiberim mersus etiam communi caruit sepultura. multis autem et nefariis modis per complures dies a Vespasiani militibus, aduersum senatum populumque Romanum indiscreta caede saeuiAnno ab Vrbe condita DCbreui illa quidem sed turbida tyrannorum tempetate discussa, tranquilla sub Vespasiano duce serenitas rediit. Namqaltius repetam, Iudaei post passionem Christi destituti in totum gratia Dei cum omnibus undique malis circumuenirentur, quibusdam in Carmelo monte seducti sortibus, quae portenderent exortos a Iudaea duces rerum potituros fore, praedictumque ad se trahentes in rebellionem
Abbreviated transcription (Latin):
ingallia ꝑgermanicas legiones ui¬
tellium comperiss& bellum ci¬
uilemolitur trib: primum
leuib: praelus. hoc ẽ uno apud
alpes alio circa placentiam t̃¬
tia circa locum quẽ castores uo¬
cant contraui tellianos duces¬
c̃gressus uictor extitiss& : Quar¬
to apud predriccũ praelicũ
anĩ aduertiss& suos uinci m̃¬
setertio quam impera recȩpe¬
rat sese int̾fec̃ Vi tellius iuc¬
tor romã uenit : Vbicũ mul¬
ta crudeliter ac nequit᷑ age¬
r& incredibiligiam uora¬
ciatis appecitu humanã uitã
probris agrauar& post quã
diues pasiano cõperit primũ
deponere molit imperium
piaquib dam animatus sabi¬
num ues pasiani fratrẽ nihil
dũ mali suspicantem cũ cae¬
tens flauianis in capitoliũ
cõpulit succensoq templo
&mixtasimul flãmarunaq
om̃s in unũ parit̃ interitũ
actumulũ dedit. post de¬
ficiente inues pasiani nom̃
ercitusuo destitutus app¬
pinquantib: q: iã hostib: tre¬

Expanded text:
in Gallia per Germanicas legiones Viin Gallia per Germanicas legiones Vitellium comperisset, bellum civile molitus, tribus primum levibus praeliis, hoc est, uno apud Alpes, alio circa Placentiam, tertio circa locum, quem Castoris vocant, contracongressus victor exstitisset, quarto apud Hedriacum praelio cum animadvertisset suos vinci, mense tertio quam imperare coeperat, sese interfecit. Vitellius victor Romam venit, ubi cum multa crudeliter ac nequiter ageret, incredibili etiam voracitatis appetitu humanam vitam probris aggravaret, postquam de Vespasiano comperit, primum deponere molitus imperium, post, a quibusdam animatus, Sabinum Vetum mali suspicantem, cum ceteris Flauianis in Capitolium compulit succensoque templo et mixta simul flamma ruinaque omnes ia unum pariter interitum ac tumulum dedit. post deficiente in Vespasiani nomen exercitu suo destitutus adpropinquantibusque iam hostibus tre
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ quo septimom̃ se imperu
sui ab autthone iugulatꝰ ẽ.
luitroma caedib principũ
excitatisq: ciuilib bellis
recentes xpiane religio¬
nis inuirias & signailla legi¬
onum quae subaduentũ
inurbem p&ri apostolidi¬
uinitus coherc& c̃uelli
nullo modo adexcitandũ
cuile bellum ualuerant quod
perscrbonianum parabatur pe
seorbae soluerunt. dehispani¬
a si quidem illico galba surrex¬
erat quomox presso. otho
romae uitellius in germa¬
nia uespasian: inspria impe¬
ria simul atq: arma rapuer
Probentsane &iam inuitipo¬
tentiam simul&clem̃tiãdi qui
xp̃ianis temporib offendunt᷑
quanta caeleritate tantorum
incendiabellorum & extͥatas¬
mis causismagnae acdiutur¬
nae dades agitarentur &
nunc maximiꝰ undiq conere¬
pantes maghorũ malorũ
fragores minimo negotio
sõpirentur. lamenime rat
romue quamius ꝑ secutio¬
ne uexata ecclesia quae iu
romȩ int̃fectis int̃tumultus
caedesq in uasiss& imperiũ
acmoxcreatum imperatorẽ

Expanded text:
cum quo septimo mense imperii cum quo septimo mense imperii sui ab Othone iugulatus est. Luit Roma caedibus principum excitatisque ciuilibus bellis recentes Christianae religionis iniurias, et signa illa legionum, quae sub aduentu in Vrbem Petri apostoli diuinitus cohercita conuelli nullo modo ad excitandum ciuile bellum ualuerant, quod per Scribonianum parabatur, Pese Orbe soluerunt. de Hispania siquidem ilico Galba surrexerat; quo mox oppresso Otho Romae, Vitellius in Germania, Vespasianus in Syria imperia simul atque arma rapuerunt. probent sane etiam inuiti potentiam simul et clementiam Dei, qui Christianis temporibus offenduntur: quanta celeritate tantorum incendia bellorum et excitatmis causis magnae ac diuturnae clades agitarentur, et nunc maximi undique concrepantes magnorum malorum fragores, minimo negotio sopirentur. Jam enim erat Romae, quamvis persecutione vexata, Ecclesia, quae judRomae interfectis inter tumultus caedesque invasisset imperium, ac mox creatum imperatorem,
Abbreviated transcription (Latin):
one uenirent: brittunica
dende cladese uestigio accidit
quaduo praecipua oppidama¬
na cuuum sociorũq clade
& caede direpta sunt : Prete¬
rea in oriente magis armeniae
ꝓuicus amissis romane legio¬
nes subiugum partichum
missae aegreq sr̃ria recen¬
taẽ : In asia tresurbes hoc ẽ
lao dicia hierapolis colosse
t̃rae motu c̃cider̃ : Aduero
nero postquã galbam in his¬
paniã imperatorem creato
ab exercitu cognouit.
totus animo acspe concidit
cũq incredibilia ꝑturban¬
de immo subruendȩ rei¬
publicae malamoli r&ur
hostis a senatu ꝓnuntiatus
&ignominio sissime fugiens
adquartum aburbae lapide
sese ipse int̃ fecit atq: inec
omnis caesarũ stmilia
In aburbe c̃dita octin¬
quarto galba apud
hispanias usurpaũ impe¬
riũ: Qui moxutneronis
mortem comperit romã
uenit : Cũq om̃s auaritia
seuitia segnitiaq offen¬
der&: pisonem sibi nobilẽ
industriũq: ad olescentẽ
in filiũ atq in regnũ adoptaũ

Expanded text:
nae uenirent. Britannica nae uenirent. Britannica deinde clades e uestigio accidit, qua duo praecipua oppida magna ciuium sociorumque clade et caede direpta sunt. praeterea in Oriente magnis Armeniae prouinciis amissis Romanae legiones sub iugum Parthicum missae, aegreque Syria retenta est. in Asia tres urbes, hoc est Laudicia Hierapolis Colossae, terrae motu conciderunt. at uero Nero postquam Galbam in Hispania imperatorem creatum ab exercitu cognouit, totus animo ac spe concidit. cumque incredibilia perturbandae, immo subruendae reipublicae mala moliretur, hostis a senatu pronuntiatus et ignominiosissime fugiens, ad quartum ab Vrbe lapidem sese ipse interfecit, atque in eo omnis Caesarum familia Anno ab Vrbe condita DCI Galba apud Hispanias usurpauit imperium. qui mox, ut Neronis mortem conperit, Romam uenit; cumque omnes auaritia saeuitia segnitiaque offenderet, Pisonem sibi nobilem industriumque adulescentem in filium atque in regnum adoptauit: