comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hec autẽ ẽ ꝓbationis: iudiciũ qͦ dampnationĩ
& discretionẽ significat: ita uirga duo signifi¬
cat. ut sedm matħm intelligat᷑ ꝓ minima re.
quasi dicat᷑ nichil necessarioꝵ uob̃cũ feratis
neq uirgã. idẽ nec minimas res: scđm mar̃
pta. Ergo ñ sunt contraria.m lxxxiii. Rliii.¬

Expanded text:
haec autem est probationis. Judicium quoque damnationem haec autem est probationis. Judicium quoque damnationem et discretionem significat; ita virga duo significat, ut secundum Matthaeum intelligatur pro minima re, quasi dicatur, nihil necessariorum vobiscum feratis, neque virgam, id est, nec minimas res; secundum Mpta. Ergo non fuit contraria. M. 83II
Abbreviated transcription (Latin):
torporis abscomdere. Dum ꝓhibent᷑ irdui
duȩ tunicȩ: expresse monet᷑ ñ dupplicit̾ s simpi¬
eit̾ ambulare. Per calciam̃ta. mortuors oꝑũ
exempla signant᷑: ne p̾dieator exempla stultoꝵ
conspiciat: ut inde qͣsi ex mortiferis uinculis pe¬
des suos. ioest affectiones tegat & muniat. In
cura ⁊ in sandaliis uł soleis scd̃m marcũ mystica
significatio ẽ: ut pes neq tectus sit. neq nudus
cõmodis innitat᷑. Ad litterã ram̃ necessariũ
fute apłis ligare soleas sub plantis: qͥa palesti¬
na terra arenosa ẽ. & nimis calida in estate:
Non debemus habere uirgã quȩ in colubrum
uertat᷑. nec inniti baculo carnalis p̾sidii. qͥ p̾ssus
cito frangit᷑: & manũ transforat incumbentis
acħs dicit neq uirgam. ꝙ marcus nͥ uirgã
tantũ: qͦd ita soluitur. Sicit temptatio di¬
ob modis acciptt᷑. ut d̾s neminẽ temptat &¬
temptat uos dñs d̾s ũr. illa enĩ seductionis.

Expanded text:
corporis abscondere. Cum prohibentur indui corporis abscondere. Cum prohibentur indui duae tunicae, expresse monetur, non dupliciter, sed simpliciter ambulare. BEDA. Per calceamenta, mortuorum operum exempla signantur ne praedicator exempla stultorum conspiciat, ut inde quasi ex mortiferis vinculis, pedes suos, id est, affectiones, tegat et muniat. In um, prohibetur cura; in sandaliis vel soleis, secundum Marcum, mystica significatio est, ut pes neque tectus sit, neque nudus commodis innitatur. Ad litteram tamen necessarium fuit apostolis ligare soleas sub plantis; quia Palaestina terra arenosa est et nimis calida in aestate. HIERON. Non debemus habere virgam quae in colubrum vertatur: nec inniti baculo carnalis praesidii, qui pressus cito frangitur, et manum transforat incumbentis. Matthaeus dicit, neque virgam ; et Marcus, nisi virgam tantum , quod ita solvitur: Sicut tentatio duobos Dominus Deus vester . Illa enim seductionis,
Abbreviated transcription (Latin):
tes ñ ẽẽ uelandas: nec assuefieri debere molliciȩ
caput & pedes. Cum enĩ hec habuerint firmi¬
tatẽ: cetera robustiora sunt. sNseq uirgam.
Qͥ dñi habet auxiliũ: cur baculi presidium
querat.  s Dignus ẽ oꝑarius eybo. Tantũ acci¬
re necessaria ad sustentationẽ huiꝰ utrȩ qd̾
eis egerent cũ opus eẽt: s ut monstraret hȩx̧¬
eis deberi ab illis quib predicarent.IR̃ Hec hys¬
rice: ceterũ scd̃m anagogen. aurũ ꝓ sensu. aei¬
tũ ꝓ sermone. es ꝓ uoce sepe inuenit᷑. Quȩ
dño data possidere debemus: & ñ susciꝑe disti¬
plinam hereticor. Pecunia in zonis elausa
ẽ sapientia ñ erogata. Et scriptum ẽ. Sapien¬
tia abscomdita & thesaurus occultus ÷ que u¬
tilitas in utrisq: ꝑ peram onera seculi designen
doctoris accipiens. debet oppͥmi scłarum negi¬
tioꝵonerib. neq resolui desideriis carnalib
neq sͥ commissũ talentũ uerbi sub otio lenti

Expanded text:
tes non esse velandas, nec assuefieri debere mollitiae tes non esse velandas, nec assuefieri debere mollitiae caput et pedes. Cum enim haec habuerint firmitatem, caetera robustiora sunt. Neque virgam. Qui Domini habet auxilium, cur baculi praesidium quaerat? Dignus est operarius cibo. Tantum accire necessaria ad sustentationem hujus vitae, quod eis egerent cum opus esset; sed ut monstraret heis deberi ab illis, quibus praedicarent. Haec historice, caeterum secundum anagogen, aurum pro sensu, argentum pro sermone, aes pro voce saepe invenitur. Quae a Domino data possidere debemus, et non suscipere disciplinam haereticorum. Pecunia in zonis clausa, est sapientia non erogata. Et scriptum est: Sapientia abscondita, et thesaurus absconditus, quae utilitas in utrisque? Per peram onera saeculi designants ergo officium doctoris accipiens, debet opprimi saecularium negotiorum oneribus, neque resolvi desideriis carnalibus, neque sibi commissum talentum verbi sub otio lenti
Abbreviated transcription (Latin):
bene describit iustũ ẽe: qͥ excutit manus suas
ab omni munere. Et bene adiunxit ab om̃i:
qͥa alud munus ẽ ab obsequio. to⁊ a subie¬
ctione indebite expensa: aliud a manu. qͦo est
pecunia: aliud a lingua qͦd ẽ fauor. Holitepos¬
sidere aurũ neq argentũ. neq pecuniam in zo¬
nis ur̃is: ñ peram in uia. neq panẽ. neq duas
tunicas. neq calciamenta. neq uirgã: dignus
ẽ eñ mercennarius cybo suo Si possiderẽt
aurũ apłi: crederent᷑ ñ causa salutis hominũ.
Hinc arguit philosophos. qͥ uulgo appellantur
bactroperite: qͦo contẽptores scł̃i & omĩa ꝓ nichi¬
lo ducentes cellariũ secũ uehant. MNeq duas tu¬
nicas. Non hoc dicit ue in sictchiȩ frigore quis
una tunica contentus ẽẽ debeat: s quo in tu¬
nica uestimentũ intelligamꝰ ne alio uestiti a¬
liud nob futuroꝵ timore reseruemꝰ. ¶Heq cal-¬
ciam̃ta. Et plato p̾cepit duas corporis sũmita¬

Expanded text:
bene describit justum esse, qui excutit manus suas bene describit justum esse, qui excutit manus suas ab omni munere . Et bene adjunxit, ab omni; quia aliud munus est ab obsequio, id est, a subjectione indebite expensa; aliud a manu, quod est pecunia; aliud a lingua, quod est favor. Nolite possidere aurum, neque argentum neque pecuniam in zonis vestris, non peram in viaalceamenta, neque virgam. Dignus est enim mercenarius cibo suo. Si possiderent aurum apostoli, crederentur non causa salutis hominum, IERON. Hinc arguit philosophos, qui vulgo appellantur bactroperitae, quod contemptores saeculi et omnia pro nihilo ducentes, cellarium secum vehant. Neque duas tunicas. Non hoc dicit, ut in Scythiae frigore quis una tunica contentus esse debeat; sed quo in tunica vestimentum intelligamus, ne alio vestiti, aliud nobis futurorum timore reservemus. Neque calceamenta. Et Plato praecepit duas corporis summita
Abbreviated transcription (Latin):
uocandi erant. de gentib nuindũ: s pꝰ resurrectio¬
nẽ dicit᷑. eiuites docete om̃s gentes. Et pͥmũ
quide oportebat euangłirari uideis: ne haberẽt
abstinere a uiis gentium ẽ: abstinere ab oꝑe & ui
ta gentilis ignorantiȩ: ñ intrare in ciuitates sa¬
marttanorũ: non adire ȩcclias hereticorumz¬
Utiq ꝓpinquat his: qͥ ꝑ xp̃i consortiũ imagi¬
nẽ dĩ in se reformant. Si mundus caditad si¬
militudiñe domus ruentis. & nos eũ aman-¬
do amplectim᷑. oppͥmi uolumus potiꝰ quam
habitare: qͥa nulla nos ratio a ruina illius
separat. qͦs eiꝰ passionib amor ligat. Infirmo ᷤᷤ
licentib regnũ celoꝵs: dat potestatẽ miracula
faciendi: ut magnitudinẽ ꝓmissors ꝓbet ma¬
gnitudo signoꝵ: Oratis accepistis. gratis
date. Sunt ñnulli qͥ mimmoꝵ p̾mia ex
ordinatione ñ accipiunt: s ꝓ humana gr̃ã sa-¬
cros ordines largiunt᷑. Hii nimirũ ñ gratis
dant: quia nũmum fauoris expecunt. Uñ ꝓph̃a

Expanded text:
st resurrectionem dicitur: Euntes, docete omnes gentes . Et primum quidem oportebat evangelizare Judaeis, ne haberent abstinere a viis gentium, est abstinere ab opere et vita gentilis ignorantiae; non intrare in civitates Samaritanorum, non ire ad Ecclesias haereticorumpinquat his, qui per Christi consortium imaginem Dei in se reformant. Si mundus cadit ad similitudinem domus ruentis, et nos eum amando amplectimur, opprimi volumus potius quam habitare, quia nulla nos ratio a ruina illius separat, quos ejus passionibus amor ligat. Infirmos cusidentibus regnum coelorum, dat potestatem miracula faciendi, ut magnitudinem promissorum probet magnitudo signorum. Gratis accepistis, gratis Sunt nonnulli qui nummorum praemia ex ordinatione non accipiunt, sed pro humana gratia sacros ordines largiuntur. Hi nimirum non gratis dant, quia nummum favoris expetunt. Unde propheta
Abbreviated transcription (Latin):
ces sicut columbȩ. Scribȩ & pharisei qͥ ft̃ cle¬
rici iuideoꝵ: lupi sunt. ꝑ prudentiam serpentiᷤ
uitate insidias: ꝑ columbam sitis innocentes. Ser¬
pens toto corpore occultat caput in qͦ uita ẽ: et
Serpens etiã ꝑ angustias se coartans ueteri tuni¬
ca exutus innouat᷑: sic intrantes ꝑ angustã port̾a
quȩ ducit ad uitã ueterẽ exuunt hominem:
Uauete autẽ ab hominib. Tradent enĩ uos in
conciliis: q in sẏnagogis suis flagellabt̃ uos:

Expanded text:
. Scribae et Pharisaei, qui sunt clerici Judaeorum, lupi sunt. Per prudentiam serpentis, vitate insidias per columbam, sitis innocentes. HIERON. Serpens toto corpore occultat caput, in quo vita est; et todite. Serpens etiam per augustias se coarctans, veteri tunica exutus, innovatus: sic intrantes per angustam portam quae ducit ad vitam, veterem exuunt hominem. Cavete autem ab hominibus. Tradent enim vos in conciliis, et in
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ die iudicii. quã illi ciuitati. Ao testimoniũ aictũ
ẽ excutite puluerem: q̃a p̃dicatio usq ad illam
ciuitatem ꝑuenit. Siue puluis excutit᷑ in signum:
ut nec etiam necessaria accipiant a contẽptorib
euangelii. Tolerabilius dicit: qͥa sodoma ce go¬
morra ñ habuerunt predicationẽ. Iticas. Etiã
puluerem pedũ ur̃oꝵ: excutite in testimoniũ supͣ
illos. Idest ettam minima ttineris & laboris qũe
ꝓillis sustiniustis exponite: & annuntiate qͥa
occasio erunt eis maioris dampnationis. hoc
ẽ ereutite puluer̾ẽ supͣ illos: & est inter cetera
testimoniũ. ꝑ quod in excusabiles ert̃. Tale est
illud. Si ñ uenissem & loquittus eis ñ fuissem:
cce ego mitto uos sic̃ oues ĩn medio lupoꝵ:¬

Expanded text:
um dictum est, excutite pulverem; quia praedicatio ad illam civitatem pervenit. Sive pulvis excutitur in signum, ut nec etiam necessaria accipiant a contemptoribus Evangelii. Tolerabilius, dicit, quia Sodoma et Gomorrha non habuerunt praedicationem. Lucas: Etiam pulverem pedum vestrorum excutite in testimonium supra illos , id est, etiam minima itineris et laboris, quem pro illis sustinuistis, exponite et annuntiate, quia occasio erit eis majoris damnationis. Hoc est excutere pulverem supra illos, et est inter caetera testimonium, per quod inexcusabiles erunt. Tale est illud: Si non venissem, et locutus eis non fuissem, cce ego mitto
Abbreviated transcription (Latin):
roq sermone salomlach siue samalach: id est
pax tecũ. Pax quȩ ab ore p̾dicantis offert᷑ aut
requiescit in domo si in ea fuerit filius pacis:
aut ad eundem predicatorẽ reuertit᷑: qͥa aut e¬
rit quisq predestinatus ad uitam. si uerbum se.¬
quit᷑ qͦd audit: aut si nullus audire uoluerit. ip¬
se predicator sine fructu ñ erit. m lacꝑo. Rlu.

Expanded text:
roque sermone salomlach, sive samalach, id est, roque sermone salomlach, sive samalach, id est, pax tecum. BEDA. Pax quae ab ore praedicantis offertur, aut requiescit in domo, si in ea fuerit filius pacis, aut ad eumdem praedicatorem revertitur; quia aut erit quisquam praedestinatus ad vitam, si verbum sequitur quod audit; aut si nullus audire voluerit, ipse praedicator sine fructu non erit. M. 85II R.
Abbreviated transcription (Latin):
dentes & bibentes quȩ apponunt᷑ uob̾
ae curate infirmos qͥ in illa sunt. Hospes
fama eligendus ẽ: ne p̾dicatio suscipientis in¬
samia decurpet᷑. Dignũ Ẽut ibi maneant: et
ab eis tetiena consequant᷑. quib celestia offer̃t.
dignus em̃ ẽ oꝑarius ut lucas ait m̾cele sua
fieatꝰ. qa uno nr̃o oꝑi duȩ debent᷑ mercedes: u¬
Na in tula altera in patria. Claret autẽ hec ñ ita
cet̃ Cñi enĩ a dño aliquid imperat᷑. nͥ fiat in obe¬
dientiȩ culpa ẽ: cũ autẽ potestas dat᷑ licet cuiq
de suo iure cedere. Donec exeatis. Subatidis de
ꝯuitate: aut de castello. Lexeui. Et nolite
exi de domo in domũ. Constantiȩ mandatũ
dat: ut custodiant iura hospitalitatis. Alienũ
quiipe ẽ a p̾dicatore: ꝑ domos cursitare & hos¬
Nteantes autẽ in domũ salutate eam dicentes:
pax huc domui. Et si quidẽ domus fuerte di
one ȩbrei ac syri sermonis expressit. Qd̃ enim
grece dicit᷑ chere ꝙ latine aue. hoc hebraieo sy¬

Expanded text:
dentes et bibentes quae apponuntur vobis, et curate infirmos qui in illa sunt. HIERON. Hospes fama eligendus est, ne praedicatio suscipientis infamia deturpetur. Dignum est ut ibi maneant, et ab eis terrena consequantur, quibus coelestia offerunt. Dignus est enim operarius, ut Lucas ait, mercede sua. ia uni nostro operi duae debentur mercedes, una in via, altera in patria. Claret autem haec non itesset. Cum enim a Domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est; cum autem potestas datur, licet cuique de suo jure cedere. Donec exeatis, subaudis, de civitate aut de castello. L. 113X Et nolite exire de domo in domum. BEDA. Constantiae mandatum dat, ut custodiant jura hospitalitatis. Alienum quippe est a praedicatore, per domos cursitare, et hosntrantes autem in domum, salutate eam, dicentes: Pax huic domui. Et siquidem domusonem Hebraei ac Syri sermonis expressit. Quod enim Graece dicitur chaere, et Latine ave, hoc Hebraico Sy
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Hoc iudaice genti causa fuit exctoii: qͥa pꝰ
saluatoris occisionẽ p̾cones eiꝰ impia crudelita¬
bentes: in sẏnagogis sub spetie correctionis p̾di¬
catores flagellis cedebant. sic̃ de paulo legitur:
iacobũ herodi. Hec in testimoniũ st̃ illis & gen¬
tib: de ꝑuersitate scilicet uideos. & de correctio¬
ne gentium. Mors quippe iustoꝵ bonis in ad¬
uitoriũ ẽ. malis in testimoniũ: ut inde ꝑuersi
sine excusatione ꝑeant. unde electi exemplum

Expanded text:
rit. Hoc Judaicae genti causa fuit excidii, quia post Salvatoris occisionem praecones ejus impia crudelitabentes, in Synagogis sub specie correctionis praedicatores flagellis caedebant, ut de Paulo legitur ;Jacobum Herodi. Haec in testimonium sunt illis et gentibus , de perversitate scilicet Judaeorum, et de correctione gentium. Mors quippe justorum, bonis in adjutorium est; malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ loquit᷑ in uob̃. Predictis futuris aduersis: ut
p̾uisa minus ledant. contͣ terrores subiungit

Expanded text:
 loquitur in vobis. Praedictis futuris adversis, ut praevisa minus laedant, contra terrores subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
stat int̾ habere & accĩꝑe. Deus potestatiue languo¬
primũ potestate signoꝵ. misit p̾dicare regnũ di:
ut ꝓmissorẽ magnitudins attestaret᷑ mnagnitu¬
do factoꝵ: eũ noua facerent qͥ noua predicarent:
Et ait ad illos. Nichil tuleritis in uia. Tanta p̾¬
dicatori debet ẽẽ fiducia in deo: ut p̾sentis uitȩ
sumptꝰ ñ ferat. Cui etiã scd̃m lucam neminẽ ꝑ ui¬
am salutare concedit᷑: ut sub quanta festinatio¬
ne ad predicationẽ ꝑgere debeat ostendat᷑. Scien
dũ qͥa salutans in iuia ex occasione salutat: ñ
ex studio obtinendȩ salutis: Q gͥ ñ amore ȩt̾ne
patriȩ. s premioꝵ ambitione salictẽ predicat:
quasi in itinere salutat:Maxxxxi.
N uiam gentiũ ne abieritis: & in cu̾ttates sama¬
ritanoꝵ ne intraueritis: s potuis ite ad oues quȩ

Expanded text:
stat inter habere et accipere. Deus potestative languoprimum potestate signorum, misit praedicare regnum Dei, ut promissorum magnitudini attestatur magnitudo factorum, cum nova facerent, qui nova praedicarent. Et ait ad illos: Nihil tuleritis in via. Tanta praedicatori debet esse fiducia in Deo, ut praesentis vitae sumptus non ferat. Cui etiam secundum Lucam per viam neminem salutare conceditur, ut sub quanta festinatione ad praedicationem pergere debeat, ostendatur. Sciendum est quia salutans in via, ex occasione salutat, non ex studio obtinendae salutis. Qui igitur non amore aeternae patriae, sed praemiorum ambitione salutem praedicat, quasi in itinere salutat. M. 84X In viam gentium ne abieritis, et in civitates Samaritanorum ne intraveritis, sed potius ite ad
Abbreviated transcription (Latin):
parandus ẽ a uistis. sic̃ hedi ab agnis. ꝙ in ignẽ
mittendus ẽ uoce illa. ite maledicti in igñe eter¬
nui÷ qͥd erit de illo qui facit quicqͥd mali potest:
Qa arbor mala fructus bonos facere ñ potest:
igit᷑ ex fructib eorũ. toest falsors ꝓpħarum cog¬
noscetis eos eẽ falsos. xlii. M louu l lxiii. Acxui.

Expanded text:
parandus est a justis sicut haedi ab agnis, et in ignem parandus est a justis sicut haedi ab agnis, et in ignem mittendus est voce illa: Ite, maledicti, in ignem aeternum , quid erit de illo, qui facit quidquid mali potest? quia arbor mala fructus bonos facere non potest. Igitur ex fructibus eorum, id est, falsorum prophetarum cogn
Abbreviated transcription (Latin):
dix ẽ arboris: et qͦd de corde ꝓfertur. idem ẽ qͦd
arboris fructus. Qui gͦ in corde thesaurũ pati¬
entiȩ ꝑfectiq habet amoris. obtimos fructus ef¬
fundens. diligit inimicũ: bene facit odienti. be¬
nedicit maledicenti Omni petenti tͥbuit sua :
errantẽ patient̾ corrigit: at qui nequã thesau¬
rũ in corde seruat. odit amicũ: diligenti male¬
facit: benedicenti maledicit. Sic qͦ nec diabo¬
lus bona: nec xp̃c mala oꝑa potest facere. ꝑ o
ris loquutionẽ uniu̾sa quȩ actu uel cogitatu
de corde ꝓferunt᷑: dñs significat. Nam moris scͥ¬
pturarũ ẽ uerba ꝓ reb ponere: ut in ysaia dicit᷑
de erechia. Non fuit uerbũ. qđ ñ ostenderet eis:
Rerum itiq: ñ uerborũ reuelauit archana m luui.¬
excidet᷑ &. in ign̾e mictet᷑. Igit᷑: ex fructib eoꝵ Iꝙͣ lxu.
cognoscetis eos. Si ille qui ñ facit fructũ bonũ se¬

Expanded text:
dix est arboris; et quod de corde profertur, idem est quod dix est arboris; et quod de corde profertur, idem est quod arboris fructus. Qui ergo in corde thesaurum patientiae perfectique habet amoris, optimos fructus effundens, diligit inimicum, benefacit odienti, benedicit maledicenti, omni petenti tribuit sua, errantem patienter corrigit. Atqui nequam thesaurum in corde servat, odit amicum, diligenti malefacit, benedicenti maledicit. Sic quoque nec diabolus bona, nec Christus mala opera potest facere. Per oris locutionem universa quae actu vel cogitatu de corde proferuntur Dominus significat. Nam moris Scripturarum est, verba pro rebus ponere, ut in Isaia dicitur de Ezechia: Non fuit verbum quod non ostenderet eis , rerum utique non verborum revelavit arcana. Mexcidetur et in ignem mittetur, igitur ex fructibus eorum cognoscetis eos. Si ille qui non facit fructum bonum, se
Abbreviated transcription (Latin):
arbor bona fructus malos facere: neq arbor
mala fructus honos facere. Sicut uerũ ẽ qͦo de
tͥbulis ñ colligunt᷑ ficus: sic uerũ ẽ qͦd arbor bona
fructus bonos facit. Arbor bona uel mala ẽ hõ
ñ ex natura quȩ a deo in omnib bona creata ẽ:
s ex uoluntate bona uł mala. fructus sunt oꝑa
quȩ nec bona malȩ uoluntatis possunt ẽẽ: nec
arbor .i. homis homo fructus malos ñ facit.
quãdui bonus ẽ: & tamdiu mala arbor. ioẽ ma¬
uem eam. s aqũa uocamꝰ. Potest gͦ mutari: uon
calefieri. Sic pot̾ fieri ut malus ñ sit qͥ malus fu¬
it: ñ tam̃ potest fieri ut malus bene faciat. Nam
& si aliquando utilis ẽ: non hoc ipse facit. s di¬
eorũ de spinis legebant uuas. s ꝑ spinas de
uitȩ: ut siquis ꝑ spineam sepem ad se traheret
uuam: uua illa ñ eẽt spinarũ. s uitis. L lxii.¬
onus homo de bono thesauro o cacrͦu.¬
corois sui ꝓfert bona: ꝙ malus homo de
malo thesauro mala. Ex abundantia enĩ cor

Expanded text:
arbor mala fructus bonos facere. Sicut verum est quod de tribulis non colliguntur ficus, sic verum est quod arbor bona fructus bonos facit. Arbor bona vel mala, est homo non ex natura quae a Deo in omnibus bona creata est, sed ex voluntate bona vel mala. Fructus sunt opera, quae nec bona malae voluntatis possunt esse, nec marbor, id est, bonus homo fructus malos non facit, quandiu bonus est; et tandiu mala arbor, id est, mavem eam, sed aquam vocamus. Potest ergo mutari, non calefieri. Sic potest fieri ut malus non sit, qui malus fuit, non tamen potest fieri ut malus benefaciat. Nam etsi aliquando utilis est, non hoc ipse facit, sed dieorum de spinis legebant uvas, sed per spinas de vite, ut si quis per spineam sepem ad se traheret uvam, uva illa non esset spinarum, sed vitis. Lonus homo de bono thesauro cordis profert bona, et malus homo de malo profert mala. Ex abundantia enim cord
Abbreviated transcription (Latin):
folia recte confessionis iactatis: qͥ bonos fructꝰ
ñ ostenditis: Hinc apłs secreturus ꝑfectũ dis¬
cipulũ ab hypocrita ait. Uenam ad uos: et
cognoscam ñ sermonẽ eoꝵ qͥ inflati fc̃. s uir¬
dicere dñs iħ̃e ẽ: corde credere. ore confiteri. ope¬
rib accestari. Nam unũ sine alio: negare ẽ.¬

Expanded text:
folia rectae confessionis jactatis, qui bonos fructus non ostenditis? Hinc Apostolus secreturus perfectum discipulum ab hypocrita, dixit: « Veniam ad vos et cognoscam non sermonem eodicere Dominus Jesus, est corde credere, ore confiteri, operibus attestari. Nam unum sine alio negare e
Abbreviated transcription (Latin):
bi sunt cuiȩ seculi. ꝙ punctiones uicioꝵ: aeqͥbꝰ
peratori dictum ẽ. Terra tua: spinas &e tͥbulos
grminabtr tͥ. ficus uͦ & iua dulcedo nouȩ con¬
uersationis ẽ qua xp̃c in nob̃ esurit: & feruor di¬
lctionis qͥ letificat eor hominis. hinc scriptũ ẽ:
ficus ꝑtulit grossos suos: uineȩ florentes dedert̃
odorem. Non fieus de spinis. ñ uua de rubo col¬
ligit᷑: qͥa mens adhuc ueteris hominis consue¬
tuoine dep̾ssa simulare potest. s fructus noui
hominis ferre ñ potest. Qd̃ si aliquando facta
uł dicta malors ꝓsunt bonis: ñ hoc faciũt mali.

Expanded text:
bi sunt curae saeculi et punctiones vitiorum, de quibus peccatori dictum est: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi . Ficus vero et uva, dulcedo novae conversationis est, quam Christus in nobis esurit, et fervor dilectionis qui laetificat cor hominis. Hinc scriptum est: Ficus protulit grossos suos, vineae florentes dederunt odorem . Non ficus de spinis, non uva de rubo colligitur, quia mens adhuc veteris hominis consuetudine depressa, simulare potest, sed fructus novi hominis ferre non potest. Quod si aliquando facta vel dicta malorum prosunt bonis, non hoc faciunt mali.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc agit ꝓ condempnatione inuocantiũ. uł
ꝓ utilitate uidentium & audientiũ. Nam et
sistentes. multa miracła fecerunt: & mult alii:
nti xp̃c etiã: multa miracła faciet. Ab his
gͦ maxime cauendũ ẽ. Nunqũa ds nouit
eos: qͥa illos dicit᷑ scire qͦs approbat. ut illud
nouit dñs uiã iustoꝵ: illos uͦ nescire. qͦs non
approbat. in sua dilectione Non dixit qͥ
oꝑati estis ne tollere uideret᷑ penitentiam: s qͥ
oꝑamini. Hoc ẽ qͦd in presenti die iudicii licet
facultat̾ẽ peccandi ñ habeatis: tam̃ habetis

Expanded text:
hoc agit pro condemnatione invocantium, vel pro utilitate videntium et audientium. Nam et sistentes, multa miracula fecerunt , et multi alii. Antichristus etiam multa miracula faciet. Ab his ergo maxime cavendum est. Nunquam Deus novit eos quia illos dicitur scire, quos approbat, ut illud: Novit Deus viam justorum . Illos vero nescire, quos non approbat in sua dilectione. HIERON. Non dixit, qui operati estis, ne tollere videretur poenitentiam; sed, qui operamini, hoc est, qui in praesenti die judicii, licet facultatem peccandi non habeatis, tamen habetis
Abbreviated transcription (Latin):
seteraq religionis signa. Don aute ião debẽ
odisle sie stimentũ suñ oues. qd plerũꝙ ilo seoc¬
cullan lupi. dũ aliio ostentant ad decipien¬
ołl alico exerunt ad depredandũ. Nerũ tem¬
poralis cõmodi tẽptatione. siue ꝑsequitionis
tepore d enudant᷑: & aꝑit᷑ qͥo sint. fructus sunt
Nomqͥo colligunt de sp̃mis uuas: aut
de tribulis ficus: Sapientes ñ collig̃t
uias de spmis .i. dulcia uerba de heretieis: q
aes dieunt᷑ spinȩ & tribuli qͥa sauerant aĩãs

Expanded text:
A. Non autem ideo debent oves odisse vestimentum suum, quod plerumque illo se occultant lupi, dum aliud ostentant ad decipiendum, aliud exerunt ad depraedandum. Verum temporalis commodi tentatione, sive persecutionis tempore denudantur, et aperitur quid sint. Fructus sunt Nunquid colligunt de spinis uvas, aut de tribulis ficus? Sapientes non colligunt uvas de spinis, id est, dulcia verba de haereticis, qui ideo dicuntur spinae et tribuli qui s
Abbreviated transcription (Latin):
ñ confitebant᷑. ne de synagoga eicerentur.
Ubi ostendunt discipuli iħu structurã templi.
bi sedente ihu in mont̃ẽ oluet interrogant
eũ discipuli qͦd signũ erit aduentꝰ tui. uł eors
quȩ dixisti. & p̾dicat eis de euersione iherłm.¬

Expanded text:
n confitebantur, ne de Synagoga ejicerentur. CXLIV. Ubi ostendunt discipuli Jesu structuram templi. CXLV. Ubi sedente Jesu in monte Oliveti, interrogant eum discipuli, Quod signum erit adventus tui, vel eorum quae dixisti? et praedicat eis de eversione Jer
Abbreviated transcription (Latin):
ea: & qui confidunt in eis. Item. Sex ydriȩ ft̃ ꝑfe¬
cta corda scoꝵ in his ȩcatib receptui scͥpturarũ ad̃i
parata: in exemplũ uiuendi atq credendi ꝓposta
Et sc̃ lapidea: toest fortia in xp̃o lapide. Scd̾m
purificationẽ uideoꝵs dictum ẽ: qͥa illi tantũ ppõ
s binas uł ternas ut ipsas diceret binas qͣs terno
Sunt gͦ duȩ mensure in scͥpturis dum pat̾: filiꝰ
nominat᷑: s ibi sp̃c qͥ patris ẽ & filisi intelligt᷑.
ut ibi. Om̃ia in sapientia: io est in filio fecisti l̃ns
metretȩ sunt: dum nominato sp̃u scõ trintas
manifestius intelligit᷑ ut ibi. Baptirantes eos i
mensurȩ st̃ õs gentes ad quas ꝑtinent scͥpture:
binȩ ꝓpt̾ p̃pucium & cirtumcisionẽ: t̾nȩ qͥa atb

Expanded text:
ea, et qui confidunt in eis . » Item sex hydriae sunt perfeea, et qui confidunt in eis . » Item sex hydriae sunt perfecta corda sanctorum, in his aetatibus receptui Scripturarum Dei parata, in exemplum videndi atque credendi proposita. Et sunt lapidea, id est fortia in Christo lapide. Secundum purificationem Judaeorum dictum est, quia illi tantum populsed binas vel ternas, ut ipse diceret binas quas ternas. Sunt ergo duae mensurae in Scripturis, dum Pater et Filius nominantur, sed ibi Spiritus qui Patris est et Filii intelligitur, ut ibi: « Omnia in sapientia , » id est in Filio fecisti. Tres metretae sunt, dum nominato Spiritu sancto Trinitas manifestius intelligitur, ut ibi: « Baptizate eos in mensurae sunt omnes gentes ad quas pertinent Scripturae, binae propter praeputium, et circumcisione
Abbreviated transcription (Latin):
audiuit abraham: in semine tuo benedicent᷑ õs
gentes. Qs ñ uidet cuiꝰ figuram habuit unieus
eiꝰ ligna portans ad sacrificiũ: qͦ un molandus
ducebatur  Portauit eñĩ dñs cruc̃e suã. In quarta
hydria dicit dauid. Surge d̾s uidica terrã: qm̃ tu
hereditabis in omnib gentib. Tamqũa diceret᷑.
Dormisti iudicatus a terra: surge ut iudices terrã.
In quinta ȩcate uidit daniel lapidẽ precisũ de mon¬
te sine manib & fregisse om̃ia regna terras: et
creuisse illũ lapidẽ. & factum ẽẽ montẽ magnĩr ⁊ti
ut impleret uniuersam faciem t̾iȩ. De quo monte
tali: Ad sextam ȩcatẽ ꝑtinet ioħes baptista duaens
Nolite dicere patĩe habemus abraham. Potens
est d̾s dde lapidib istis suscitare filios abrahȩ: la¬
pides dicens gentes. ñ ꝓpter firmitat̾ẽ s stolidita¬
tis duriciam. dũ adorabant simulachia similes
facti illis. Unde illuo. Similes illis fiant qͥ facurt

Expanded text:
audivit Abraham: In semine tuo benedicentur omnes audivit Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes . Quis non videt cujus figuram habuit unicus ejus, ligna portans ad sacrificium, quo immolandus, ducebatur? Portavit enim Dominus crucem suam. In quarta hydria dicit David: Surge Deus; judica terram, quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus . » Tanquam diceretur: Dormisti judicatus a terra, surge ut judices terram. In quinta aetate vidit Daniel lapidem praecisum de monte sine manibus, et fregisse omnia regna terrarum, et crevisse illum lapidem, et factum esse montem magnum, ita ut impleret universamtali? Ad sextam aetatem pertinet Joannes Baptista dicens: « Nolite dicere: Patrem habemus Abraham. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . » Lapides dicens gentes non propter firmitatem, sed stoliditatis duritiam; dum adorabant simulacra, similes facti sunt illis. Unde illud. « Similes illis fiant qui faciunt
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad ioħ̃em baptistam: sexta in de usq ao fi-¬
nem scłi. ꝓphetia in singulis ȩtatib quasi hy¬
driis scdm litterã aqua insipida qͦmͦ in uinum
mutet᷑ cũ ad xp̃m & ad om̃s gentes referat᷑: ui
homo patr̃e & matr̃e et adherebit uxori suȩ:
& erunt duo in carne una. Xp̃c adhesit eccłiȩ¬
ut eeñt duo in carne una: & fuit relinquere pa-¬
trem ñ in ea forma apparere hominib in qua
ȩqualis ẽ patͥ. Reliquit matr̃e: quando de syna¬
goga transiuit ad ȩcł̃iam. Poterat dñs ugilanti¬
adȩ costam sine dolore euellere: s ꝓculdubio
dormitio xp̃i in cruce in eo significabat᷑ de eusꝰ
latere tamqũa sponsa fluxerunt sacram̃ta ec̃i
De uino aliarũ hydriarũ bibamus. Xp̃c figiur.¬
tus ẽ in noe. Nam ideo in archa om̃ia anmali
genus animaliũ: s ideo ꝑ lignũ saluata st̃. qͥa q
nos ꝑ lignũ saluandi eramus. In tercia hydua

Expanded text:
 ad Joannem Baptistam; sexta, inde usque ad fi ad Joannem Baptistam; sexta, inde usque ad finem saeculi. Prophetia in singulis aetatibus, quasi hydrus. Secundum litteram aqua insipida, quomodo in vinum mutetur, cum ad Christum et ad omnes gentes referatur vidhomo patrem et matrem, adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una . » Christus adhaesit Eccleut essent duo in carne una, et fuit relinquere Patrem, non in ea forma apparere hominibus, in qua aequalis est Patri. Reliquit matrem, quando de Synagoga transivit ad Ecclesiam. Poterat Dominus vigilantiae costam sine dolore evellere, sed procul dubio dormitio Christi in cruce in eo significabatur, de cujus latere tanquam sponsa fluxerunt sacramenta Ecclesiae. De vino aliarum hydriarum bibamus; Christus figuratus est in Noe. Nam ideo in arca omnia animalia genus animalium: sed ideo per lignum salvata sunt, quia et nos per lignum salvandi eramus. In tertia hydria
Abbreviated transcription (Latin):
tune conuertit᷑ in uinum: quando aliquis ex toto
obliuiscit᷑ preceritoꝵ malors ne in ea incidat: ꝙ in¬
eipit calere in di amore: sicut uinũ inebrians obli¬
uioscis facit potatores ꝙ calefacit. Comuertit
a quã xp̃c in uinũ. dum quȩ carnalia uidebant᷑
in lege sp̃ualia ostendit: & suꝑficiem litterȩ plenã
celesti uirtute uideri fecit. Xp̃c enim in ꝓphetiis
nundũ manifestatus quasi uinũ in aqua latuit:
s cũ discipulis aperuit sensũ ut intelligerent scͥpturaᷤ.
uinũ mebrians fuit ip̃se xp̃c. in lege & ꝓphecis
manifestatus. Illa gͥ scͥptura dum in ea sub ue-¬
insipidam: cũ uͦ aufert᷑ uelamen ẽ uinũ in ebrianᷤ.
Sex hydriȩ sex etates sunt: quȩ inanit̾ currerent.
nͥ xp̃c in eis predicaret᷑. Prima ȩtas ẽ ab adamais¬
q ad noe: sccła usq ad abraham. tertia usq ad
dauid: quarta usq ad transmigrationẽ: quinta¬

Expanded text:
tunc convertitur in vinum, quando aliquis ex toto tunc convertitur in vinum, quando aliquis ex toto obliviscitur praeteritorum malorum, ne in ea incidat, et incipit calere in Dei amore, sicut vinum inebrians, obliviosus facit potatores et calefacit. Convertit aquam Christus in vinum, dum quae carnalia videbantur in lege, spiritualia ostendit, et superficiem litterae plenam coelesti virtute videri fecit. Christus enim in prophetiis nondum manifestatus, quasi vinum in aqua latuit; sed cum discipulis aperuit sensum ut intelligerent Scripturas, vinum inebrians fuit ipse Christus, in lege et prophetis manifestatus. Illa igitur Scriptura dum in ea sub veinsipidam. Cum vero aufertur velamen, est vinum inebrians. Sex hydriae, sex aetates sunt. Quae inaniter currerent, nisi Christus in eis praedicaretur. Prima aetas est ab Adam usque ad Noe; secunda, usque ad Abraham; tertia, usque ad David; quarta, usque ad transmigrationem; quinta
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ deceriꝰ ẽ. Tu autẽ seruasti bonũ uinũ usq ad huc
hoc fecit inttiũ signors iħc in chana galileȩ: & I cap̃.lo
manifestaiit głam suam. Inter multa signa quȩ
fecit iħe in chana galileȩ fuit hoc pͥmũ: e quod̾a
dignitatis pͥuilegio elementoꝵ conuersione ma-¬
nifestauit głam suam. dest latentem deitatem:
de uno grano multa facit. & qͦd maus ẽ. celum et
terrã de nichilo ereauit. eaq mirabilit̾ gubernat:
Ergo qͥa homines in aliud intenti ꝑdiderunt con¬
siderationẽ operũ dñi. in qua eũ cotidie laudarent:
seruauit sͥ queda inusitata quȩ faceret: ut ramꝗͣ
dormientes homines ad se colendũ mirabiliꝰ exci¬
taret. Aqũa uertit iħe in uinũ: cũ insipid̃a mentẽ
carnaliũ sapore scientiȩ celestis imbuit. Eramus
enĩ aqua. id est insipientes: ꝙ fecit nos uinũ. id est
sapientes fidem ipsius. Uel aqua intelligit᷑ scien¬
tia: mundans auditores a sordib peccatoꝵs. Quȩ

Expanded text:
um usque adhuc. Hoc fecit initium signorum Jesus in Cana Galilaeae, manifestavit gloriam suam. Inter multa signa quae fecit Jesus in Cana Galilaeae, fuit hoc primum: et quodam dignitatis privilegio elementorum conversione manifestavit gloriam suam, id est, latentem Deitatem. de uno grano multa facit, et quod majus est, coelum et terram de nihilo creavit, eaque mirabiliter gubernat. Ergo quia homines in aliud intenti, perdiderunt considerationem operum Domini, in quo eum quotidie laudarent, servavit sibi Deus quaedam inusitata quae faceret, ut tanquam dormientes homines ad se colendum mirabilibus excitaret. Aquam vertit Jesus, in vinum, cum insipidam mentem carnalium, sapore scientiae coelestis imbuit. Eramus enim aqua, id est, insipientes; et fecit nos vinum, id est, sapientes fidem ipsius. ALBINUS. Vel aqua intelligitur scientia, mundans auditores a sordibus peccatorum. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
Potiuit qudõe uacuas implere uino qͥ tuncta ere¬
it ex uichilo: s maluit de aqua uinũ facere. u
goceat se ñ legem soluere s impleie: &e in euanglio
summũ implent᷑ ydriȩ: qͥa nullũ tempꝰ fuit a sa-¬
littara d octrina uacurim. Architricdinus intelligi
⁊ pnceps imperitia scͥpturȩ continentis hystorias
& moralitates. & allegorias. Dum gͦ tali uelut
nichodemo. gamalieli. discipulo etus saulo. uerbũ
euangeli offert᷑: uinũ de aqua factum architͥeli¬
no ppinat᷑. Nonnulli uͦ ꝑ aqũa baptismum io¬
han̾nis ꝑ uinũ passionem xp̃i accipiunt. Unde
ꝙ uinũ pͥus fert᷑ architriclino. idest ipsi ioħi:
um dest tres ordines in nuptiis discumbentiũ
altitudine distantes int̾ se: designant tres ordi¬
nes fioeliũ in ȩccłia. comugatoꝵ continentiũ. et
doctoꝵ. Et qͥa doctors ẽ ueterib institutis grãm

Expanded text:
Potuit quidem vacuas implere vino, qui cuncta creat ex nihilo, sed maluit de aqua vinum facere, ut doceret se non solvere legem, sed implere, nec in Evangelio tempus fuit a salutari doctrina vacuum. Architriclinus intelligitur princeps in peritia Scripturae continentis historias et moralitates et allegorias. Dum ergo tali velut Nicodemo, Gamalieli, discipulo ejus Saulo verbum Evangelii offertur, vinum de aqua factum architriclino propinatur. Nonnulli per aquam baptismum Joannis, per vinum passionem Christi accipiunt. Unde et vinum prius fertur architriclino, id est ipsi Joanni, nus, id est tres ordines in nuptiis discumbentium, altitudine distantes inter se, designant tres ordines fidelium in Ecclesia: conjugatorum, continentium, et doctorum. Et quia doctorum est veteribus institut
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ẽ xp̃e dñs in ciuitate dauid. Om̃i ppło fideli¬
um de cunctis diuersitatib gentium congre¬
gando: ȩternũ gauoiũ nuitiat᷑. Cum nox eẽt.
ñ ait angłs hac nocte. s hodie: qͥa magnũ
gaudiũ nuntiabat. Ubi autẽ tristia gerunt᷑.
noctis mentio solet fieri: ut ibi. Scandalum
hac nocte patiemini. Et hoc uob̃ signum:
Inuenietis infantẽ pannis inuolutũ: ꝙ postũ
in p̾sepio. Signũ salutis ẽ ftoelib humilitas
uisatois: quȩ ẽ opposita suꝑbie ꝑ qũa mors.
El suotis facta ẽcum angło mutatitos miliciȩ¬

Expanded text:
 Dominus, in civitate David. » Omni populo fidelium, de cunctis diversitatibus gentium congregando, aeternum gaudium nuntiatur. Cum nox esset, non ait angelus, hac nocte, sed hodie, quia magnum gaudium nuntiabat; ubi autem tristia geruntur noctis mentio solet fieri, ut ibi: « scandalum hac nocte patiemini . » -- « Et hoc vobis signum: Invenietis infantem pannis involutum et positum in praesepio. » Signum salutis est fidelibus, humilitas Salvatoris, quae est opposita superbiae per quam mors. « Et subito facta e
Abbreviated transcription (Latin):
gũ eius qͦd leue ẽ subeamꝰ: & inueniemꝰ requiem
animab nr̃is. Cesari soluebat᷑ denariꝰ. qͥ decẽ num¬
mos habebat. qͥ etiã nomine cesaris utitulabat᷑:¬
& nos offeramꝰ regi nr̃o decalogũ legis. in qͦ uultũ
regis nr̃i. idẽ agnitionẽ uoluntatis eiꝰ inueniemꝰ
Ascendit autẽ &r ioseph a galilea de ciuitate na

Expanded text:
gum ejus quod leve est subeamus, et inveniemus requiem animabus nostris . Caesari solvebatur denarius, qui decem nummos habebat; qui etiam nomine Caesaris titulabatur. Et nos offeramus regi nostro Decalogum legis in quo vultum regis, id est agnitionem veritatis ejus inveniemus: « Ascendit autem Josep
Abbreviated transcription (Latin):
qͦs pͥmũ genitos filios retinere uoluit. S demꝙ
se consolari noluit: quȩ dolebat. Non enĩ non
erant hui: qͥ mortui pitabant᷑. In et̾nttatis enim
ꝓfectum: ꝑ martyrii głam efferebant᷑. Consolati¬
o autẽ rei amissȩ eiat p̾standa: ñ aucte. Noluit
ñ uitt consolari de hoc qͥa ñ sunt. roest qͥa mor¬
tui sunt: ita ut qͥ scłm morte uicerunt. rursus
ad seli certamina secum toleranda redeant: xi
efuncto autẽ herode: ecce apparuit angłs dm̃
in somnis ioseph in ȩgypto dicens. Surge et
accipe puerũ ꝙ matr̃e eiꝰ. et uade interrã isrł: de
functi sunt enĩ qͥ querebant animã pueri. Ex hoc

Expanded text:
quos primum genitos retinere voluit. Sed denique quos primum genitos retinere voluit. Sed denique se consolari noluit quae dolebat. Non enim erant non erant hi quia mortui putabantur. In aeternitatis enim profectum per martyrii gloriam efferebantur. Consolatio autem rei amissae erat praestanda, non auctae. Noluit non vult consolari de hoc quia non sunt, id est quia mortui sunt; ita ut qui saeculum morte vicerunt, rursus ad saeculi contamina secum toleranda redeant. CAPUT XI. Defuncto autem Herode, ecce apparuit angelus Domini in somnis Joseph in Aegypto, dicens: Surge et accfuncti sunt enim qui quaerebant animam pueri. Ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
am ꝓpħam dicentẽ. Uox in rama audita ẽ plorat᷑
rasse dicit᷑ filios suos: cũ tͥbu iuda quȩ bechleem
tenebat. ñ de ea s de sorore sua lia fuerit orta. So¬
lutio. Nontantũ in bethleem. uerũ etiã in om̃ib
finib eiꝰ pueri sc̃ trucidati. Trib autẽ beniamin
quȩ derachbl orta ẽ: ꝓxima fuit tͥbui iudȩ. Undẽ
merito credi debet. multos de beniamin stirpe fu¬
isse occisos: qͦs ꝓgenies rachel plorauit. Nel quia
rache uixta bechleem sepulta ẽ: Aicit᷑ ꝓꝑhetao
ioquittionis inꝰ egisse ea quȩ in loco eodem age
Rama ñ est hic nom̃ loci: qͥ ẽ iuxta gaboa.
baquia rama inter pͥtat᷑ excelsum: talis ẽ sensus
Uox i excelso auoita ẽ: ibest longe lateqꝙ disꝑ
FPlorautt autẽ filios ꝓgenies rachel: & noluit
Hachel in genesỹ eccłiȩ typũ p̾culit: euiꝰ uor et
pidiatꝰ auoit᷑. Eccłia autẽ plorat filios. ñ iccueo
qa ꝑ emptos doleret: s qͥa ab his ꝑhimebant᷑

Expanded text:
loratusrasse dicitur filios suos, cum tribus Juda quae Bethlehem tenebat, non de ea, sed de sorore sua Lia fuerit orta. Solutio. Non tantum in Bethlehem, verum etiam in omnibus finibus ejus pueri sunt trucidati. Tribus autem Benjamin quae de Rachel orta est, proxima fuit tribui Judae. Unde merito credi debet multos de Benjamin stirpe fuisse occisos, quos progenies Rachel ploravit. Vel quia Rachel juxta Bethlehem sepulta est, dicitur prophetico locutionis modo egisse ea quae in loco eodem agebantur. Rama non est hic nomen loci, qui est juxta Gabaa, sed quia rama interpretatur excelsum, talis est sensus: Vox in excelso audita est, id est, longe lateque dispersa. Ploravit autem filios progenies Rachel, et noluit Racbel in Genesi Ecclesiae typum praetulit, cujus vox et ploratus auditur. Ecclesia autem plorat filios, non idcirco quia peremptos doleret, sed quia ab his perimebantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ai qͥ stellam nouerant uaticiio en Iue
Ralam uidit in sp̃u: isti mderunt oculio & ere¬
sodeuiit. Ntiq ñ ad orassent: si paruulũ dantũ¬
Mͣ cuidissent. Angls apparuit pastorib nato
dũo magis stella: qͥa iudeis tanqũa ratione u¬
tentib creatura rationalis p̾dicare debuit: & gen¬
tib qͣsi ratione carentib. signa danda erant :
Magi appellati sunt reges orientales: uel qͥa de
stirpe fuerunt balaam qͥ multũ sciuit de in can-¬
tationib : uel qͥa fefellerut heroõe: ꝑ aliã uiam
regressi in patriam. Magi etiã dicunt᷑: qͥ uel ꝑ
stellas uł ꝑ aues. seu ꝑ quȩlibet alia signa putãt
aliqua cognoscere. Audiens autẽ herodes rextur
nato. rex t̾rȩ turbat᷑: qͥa t̾rena altitudo confurdi¬
e: cũ celestis celsitudo aperit᷑. Turbat᷑ iherosoli¬
ma fauens herodi qũe timebat: iuxta illito salo¬
monis. Rex iniustus: om̃s ministros habet impi¬
os. Et congregans om̃s pͥncipes sacerdotũ &e scri¬

Expanded text:
qui stellam noverunt vaticinio ejus. Ille stellam vidit in spiritu, isti viderunt oculis et crediderunt. Utique non adorassent, si parvulum tantummodo credidissent. Angelus apparuit pastoribus nato Domino, Magis stella, quia Judaeis tanquam ratione utentibus creatura rationali praedicari debuit, et gentibus quasi ratione Magi appellati sunt reges orientales, vel quia de stirpe Balaam fuerunt, qui multum sciunt de incantationibus; vel quia fefellerunt Herodem, per aliam viam reversi in patriam. Magi etiam dicuntur, qui vel per stellas, vel per aves, seu per quaelibet alia signa putant aliqua cognoscere. Audiens autem Herodes rex, tunato, rex terrae turbatur; quia terrena altitudo confunditur, cum coelestis altitudo aperitur. Turbatur Jerosolyma favens Herodi quem timebat, juxta illud Salomonis: Rex injustus omnes ministros habet impios. . Et congregans omnes principes sacerdotum, et Scri
Abbreviated transcription (Latin):
ham sumpsit exordium: qnͣdo ꝙ nominis am¬
plificationẽ accepit. Ad cuiꝰ imitationẽ nomen
imponebat᷑ pueris: in die circũcisionis eoꝵ. Sic
etiam factũ ẽ ipsi iħu. Bene autẽ octaua die cir-¬
cumcidit᷑: ut & eiꝰ resurrectio octaua die celebnͣ¬
da: ꝙ nr̃a figuraret᷑ octaua ȩtate futura. Sex et¬
enĩ sunt ȩtates. in quib ꝓ dño laborat᷑ septima.
ẽ. animarũ. usq ad tempꝰ resurrectionis: octaua
ẽ resurrectio. qnͣdo gła ꝑfectȩ circũcisionis cho-¬
ruscabit: & totꝰ homo uisioni conditoris inhe¬
rebit. Nunc autẽ uidens mulierẽ ad concupis¬
cendũ eam: incircumcisũ uisũ habet. Incircum¬
cisi sunt aurib: quib ueritas dixit. Qui ex dõ
ẽ: uerba dĩ aidit. Propt̾ea uos ñ auditis: quia
ex deo ñ estis. Incircumcisi fc̃ lingua ꝙ manib:

Expanded text:
ham sumpsit exordium, quando et nominis amplificationem accepit. Ad cujus imitationem nomen imponebatur pueris in die circumcisionis eorum. Sic etiam factum est ipsi Jesu. Bene autem octava die circumciditur ut et ejus resurrectio octava die celebranda, et nostra figuraretur octava aetate futura. Sex etenim sunt aetates, in quibus pro Domino laboratur; septima est animarum usque ad tempus resurrectionis. Octava est resurrectio, quando gloria perfectae circumcisionis coruscabit, et totus homo visioni Conditoris inhaerebit BEDA. Nunc autem qui videns mulierem ad concupiscendam eam, incircumcisum visum habens. Incircumcisi sunt auribus quibus Veritas dixit: « Qui est ex Deo, verba Dei audit. Propterea vos non auditis, quia ex Deo non es
Abbreviated transcription (Latin):
Et hec ipsa hora suꝑueniens confitebat᷑ dño: et
loquebat᷑ de illo omnib qͥ expectabant redem¬
ptionẽ iherłm. Ipsa hora qua symeon accepit
puerũ. suꝑueniens anna confitebat᷑. idest lau-¬
dabat dm̃: ꝙ omnib fidelib qͥ iugo herodis
alienigenȩ grauati liberationẽ expectabant. ꝓ¬
mittebat ꝑ aduentum xp̃i. in ꝓximo redempti¬
oñe fieri. Nonsolũ angłi: s & om̃is ȩtas & sȩxus
testimoniũ nato reddit puero: ꝙ sic̃ ab omniũ
seculors fidelib presagiebat᷑ : ita ueniens omnũ
scõꝵ laude predicat᷑. Qd̃ symeon & anna ꝓue
ctuħm excipiunt ꝙ laudant: significat fidełe
sẏnagogam quȩ pꝰ longam expectatione ꝓmis¬
sionum. ñ ficta fide eum receperunt. qͥ p̃muntia¬

Expanded text:
ora superveniens confitebatur Domino, et loquebatur de illo omnibus qui exspectabant resurrectionem Israel. » Ipsa hora qua Simeon accepit puerum superveniens Anna confitebatur, iddabat Deum; et omnibus fidelibus, qui jugo Herodis alienigenae gravati liberationem exspectabant, promittebant per adventum Christi in proximo redemptionem fieri. Non solum angeli, sed et omnis sexus et aetas testimonium nato reddit puero; et sicut ab omnium saeculorum fidelibus praesagiebatur, ita veniens omnium sanctorum laude praedicatur. Quod Simeon et Anna provecti Jesum excipiunt et laudant, significat fidelem Synagogam, quae post longam exspectationem promissionum non ficta fide eum receperunt qui praenuntia
Abbreviated transcription (Latin):
pisse de sp̃u scõ: in bechleem peperisse: quoꝵ om¬
niũ testimonia in ꝓpħis legerat. Comparat gͦ uer¬
ba ꝓph̃arũ factis: q in omnib habet argumt̃ta
fidei. Si maria a pastorib didicit: discamꝰ & nos
a sacerdotib. Et reuersi sunt pastores głificantes
& laudantes dm̃. in omnib quȩ audierant & ui¬
derant sic̃ dictum ẽ ad illos. De his quȩ audierãt
ab angłis laudabant dm̃: de his quȩ iuderant
in bethleem glificabant eũ. S & magistͥ sp̃u¬
aliũ gregũ mͦ fideliũ castra lustrant. ꝓbitatis
exempla querendo: mͦ ad pastorale officiũ rede

Expanded text:
pisse, in Bethlehem peperisse, quorum omnium testimonia in prophetia legerat. Comparat ergo verba prophetarum factis, et in omnibus habet argumenta fidei. Si Maria a pastoribus didicit, discamus et nos a sacerdotibus. « Et reversi sunt pastores glorificantes et laudantes Deum in omnibus quae audierant et viderant, sicut dictum est ad illos. » De his quae audierant ab angelis laudabant Deum, et de his quae viderant in Bethlehem glorificabant eum. Sed et magistri spiritualium gregum modo fidelium castra lustrant, probitatis exempla quaerendo, modo ad pastorale officium rede
Abbreviated transcription (Latin):
& generatio caynan iuxta hebraicã ueritatem.
neq in genesy. neq in uerbis dierũ inuenit᷑:
s arfaxat sela uel filiũ sale. nullo interposito
genuisse ꝑbibet᷑ Sic enuim habes. Porio arfaxãt
lipomenon Arfaxat autẽ geñ sala: qͥ ꝙ genuit
eber. Scito gͦ beatũ lucã hanc generationẽ de
septuaginta int̾pretũ editione sumpsisse. ubi
scͥptũ ẽ. qͦd arfaxat centũ tͥginta qͥnq annors
genuit caynan: & ipse caynan. cũ centũ tͥgin¬
ta fuerit annoꝵs geñ sela. S quio hors uerũ
sit. aut siutrũq uerũ eẽ possit: ds̃ nouit. Qui
fuit sem: qͥ fuit noe. Qͥ fuit lamech. qͥ fuit ma¬
tusale: qͥ fuit enoch. Iste ẽ enoch: qͥ dilata mor¬
te translatus ẽ in paradisum. Qui fuit iared:
qͥ fuit malaleel. Qͥ fuit caynan: qͥ fuit enos:
Qui fuit sech. qͥ fuit adam: qͥ fuit dĩ m n.¬

Expanded text:
et generatio Cainan juxta Hebraicam veritatem, neque in Genesi, neque in Verbis Dierum invenitur; sed Arphaxat Sela, vel Sale filium, nullo interposito genuisse perhibetur; sic enim habes: Porro Arphaxat aralipomenon: Arphaxat autem genuit Sala, qui et ipse genuit Heber . Scito ergo beatum Lucam, hanc generationem de Septuaginta inscriptum est, quod Arphaxad centum et triginta quinque annorum, genuerit Cainan, et ipse Cainan, cum centum triginta fuerit annorum genuerit Sela. Sed quid horum verum sit, aut si utrumque verum esse possit, Deus novit. Qui fuit Sem, qui fuit Noe, qui fuit Lamech, qui fuit Mathusale, qui fuit Henoch. Iste est Henoch, qui dilata morte translatus est in paradisum . Qui fuit Jared, qui fuit Malaleel, qui fuit Cainan, qui fuit Enos, qui fuit Seth, qui fuit Adam, qui fuit D
Abbreviated transcription (Latin):
uigilantes ꝙ custodientes uigilias noctis
sup̃ gregẽ suũ. Et ecce angłs dñi stecit iuxta il¬
los: ꝙ claritas di circũfulsit illos. Nato dño
pastores uigilant gregẽq suũ custodiunt: ut
eant᷑ sacerdotes animab ꝑuigili cura ꝓui¬
suri. Angls eũ tanto lumine apparens. qͦd in to¬
ta ueteris testam̃ti serie ñ inuentt᷑: mystice p̾¬
dies autẽ appropinqͣuit. Et timuerunt timo¬
re magno. ꝙ dixit illis angłs. Nolite timere:
Ecce enĩ ȩuangłiro uob̃ gaudiũ magnũ qd̾¬

Expanded text:
tes vigilias noctis super gregem suum. Et ecce angelus Domini stetit juxta illos, et claritas Dei circumfulsit illos. » Nato Domino pastores vigilant, gregemque suum custodiunt ut ocantur sacerdotes animabus pervigili cura provisuri. Angelus cum tanto lumine apparens, quod in tota Testamenti Veteris serie non invenitur, mystice prdies autem appropinquavit . Et timuerunt timore magno. Et dixit illis angelus: Nolite timere. Ecce enim evangelizo vobis gaudium q