comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ spoliat ista mulier gentes. operando uiro suo
bona & ñ mala. In om̃i tempr operat᷑ bonũ & ñ
malũ : nec sibi. sed unro: ut qui uiuit iã ñ sibi ui¬
uat. sed ei qui mortuus est pro om̃ibus. & resur¬
rexit. Uiro gͦ opercct᷑ bonũ: coram dño operect᷑
bonum. Illi seruit. illi deuota est: illũ diligit.
illi placerẽ semꝑ studet: Non seornat aut prop¬
t̃ oculos suos. uel propt̾ oculos alienos. Non est
de sibi placentibus. non est desua quȩrentibis.
Operctur enim uno suo. Qui autẽ sibi operaent᷑.
& lanificam matronam istam. sc̃s sermo describit:
Quȩritur autẽ a nobis. quid sit lana et quid sit linũ¬
Lanam. carnale quid significare puto: Linum
uͦ spũale. Hoc conicere audeo. exordme uestim̃to¬
rũ nr̃oꝵ Interione sunt linea uestim̃ta : Lanea
exteriortt. Quicꝗd carne operam᷑ in promptues ⁊:
quicquid sp̃ũ. in secreto. Operari autẽ carne . & non
opereri spũ. quamuis bonũ uideat: utile non es ⁊

Expanded text:
spoliat mulier ista gentes, operando viro suo bona, et non mala. In omni tempore operatur bonum, et non malum: nec sibi, sed viro; ut qui vivit, jam non sibi vivat, sed ei qui mortuus est pro omnibus, et resurrexit . Viro ergo operatur bonum, coram Deo operatur bonum: illi servit, illi devota est; illum diligit, illi placere semper studet. Non se ornat, nec propter oculos suos, nec propter oculos alienos. Non est de sibi placentibus, non est de sua quaerentibus: Operatur enim viro suo. Qui autem sibi operantur, et linificam matronam istam sanctus sermo describit. Quaeris forte a nobis, quid sit lana, quid linuLanam carnale aliquid puto, linum spirituale. Hoc conjicere audeo ex ordine vestimentorum nostrorum: interiora sunt enim linea vestimenta; lanea, exteriora. Quidquid carne operamur, in promptu est: quidquid spiritu, in secreto. Operari autem carne, et non operari spiritu, quamvis bonum videatur, utile non est.
Abbreviated transcription (Latin):
sed habeat uitam ęt̾nam. Quid es ⁊ recumbeꝵs:
Et inclinato capite. traedidit spm̃. Cum gͦ et
ibi diceretur ascendisti recũbens. Secutus est
est dormisti ut leo De potestate dicit. non de
necessitate. Cum autẽ dictũ esset. dormisti sicut
leo: secutus ait. Quis suscitauit eum : Quis sus¬
citauit : Neq enim nemo. Sed quis hominũ
Quia non nisi ds̃ qui exaltauit eum amortuis.
& donauit ei nom̃ qđ est super omne nomen
Suscitauit & ipse sicut ait. Soluite templum hoc:
et post triduum suscitabo illud Et mͦ quando
auditis. mulierem fortem quis inueni&. nolite
putare de ecła dici quȩ lat&. sed de illã quae
ab uno inuenta est: ut neminem lateret
Ergo ut describatur. laudotur : cõmendetur
Amanda nãmq est ab om̃ib: nob̵ ut mater
Nam unius uxõrem. mulierem fortem quis in¬
ueniet  Mulierem istam ta fortẽ quisron
uid& : Sed et̃ iam inuentã. lam eminentea.
iam conspicuam. iam gloriosam. iam ornatam.

Expanded text:
sed habeat vitam aeternam Quid est, recumbens? sed habeat vitam aeternam Quid est, recumbens? Et inclinato capite tradidit spiritum . Cum ergo et ibi diceretur, Ascendisti recumbens; secutus est,est, Dormisti sicut leo? De potestate, non de necessitate. Cum autem dictum esset, Dormisti sicut leo; secutus ait, Quis suscitabit eum ? Quis suscitabit? neque enim nemo: sed quis hominum? Quia nonnisi Deus, qui eum exaltavit a mortuis, et donavit ei nomen quod est super omne nomen . Suscitavit et ipse se: unde ait, Solvite templum hoc, et in triduo suscitabo illud . Et modo quando auditis, Mulierem fortem quis inveniet? nolite putare de Ecclesia dici quae latet, sed de illa quae ab uno inventa est, ut neminem lateret. Ergo describatur, laudetur, commendetur, amanda ab omnibus nobis ut mater: nam unius uxor est. Mulierem fortem quis inveniet? Mulierem istam tam fortem quis non videt? Sed jam inventam, jam eminentem, jam conspicuam, jam gloriosam, jam orn
Abbreviated transcription (Latin):
est & una illa ouis quã ꝑditã quȩ siuit pastor.
et inuentã gaudens humeris reportauit. Iꝑse
pastor est mons: Ouis autẽ in humeris eius. ciui¬
tas in monte. Facile est: ut uideas cõllocatam
in monte. Quando eam inuenires a Cũ later& in
uepribus: In spinis utiq delictorum suoruaxꝰ
Ibi enĩ quȩ sisse magnũ est: Ibi inuenisse mire¬
bile est Haec eius difficilis inuentio. com̃¬
datur cũ dicitur : Mulierem fortẽ quis inue¬
niet. Quis enim : Quia unus. Non quia nec unus.
Quomͦ dictũ .ẽ. de ipso uiro enis. leoni de tribu
iuda: dequo propheta ante precedixit. Ascen¬
disti recumbex. utiq in cruce: Ascendisti
crux est: recumbens mors est. Quid est enĩ
ascendisti. pisi qđ scriptũ est. Et crucifoxerunt
eum Unde et ipse ait. Sicut moyses exalta
uit serpentẽ inheremo. ita exaltari oportet
filium homiñ: ut om̃is qͥ credit in ĩp̃so ñ pereat.

Expanded text:
est, et una illaest, et una illaet inventam gaudens in humeris reportavit . Iste pastor, mons est: ovis autem in humeris ejus, civitas in monte. Facile est ut videas eam collocatam in monte: quando eam invenires, cum lateret in vepribus, in spinis utique delictorum suorum? Ibi enim quaesisse magnum est: ibi invenisse mirabile est. Haec ejus difficilis inventio commendatur, cum dicitur, Mulierem fortem quis inveniet? Quis enim, quia unus; non quia nec unus. Quomodo dictum est de ipso viro ejus, leone de tribu Juda, de quo propheta ante praedixit, Ascendisti recumbens: utique in cruce. Ascendisti, crux est; recumbens, mors est. Quid est enim. Ascendisti, nisi quod scriptum est, Et crucifixerunt eum? Unde et ipse ait, Sicut exaltavit Moyses serpentem in eremo, ita exaltari oportet Filium hominis; ut omnis qui cre
Abbreviated transcription (Latin):
qui inuenit ꝑditum & ornauit inuentum  De hac
Scđta bectionis tenorã quam me portare ospici¬
tisi pauca pro terapti que. Ms suggesserit dica &
gente agnoscatis Om̃is eni nc̃ auato quantũ
ex affectu ur̃o satis appar& : dicit in corde suo
Ecdesia deb& esse. Confirmo cogitationem¬
istam Nam quȩ potuit eẽ altera martyrum
recitatione passionis martyrũ. audiuim feminas
de quibus decent̃ loquamu& Sed eas ꝓ̃t̾mittimꝰ
quando earũ matrẽ laudamus. Ad tendite
Mulierem fortem quis inueni& Congruit
diei martyrum. fortitudo mulieris. Nisi enim
Mulierem fortẽ quis inueni&: Difficile est
iuenire eã: Immo difficileẽ. non inuenire eaen
Nonne ipsa es ł ciuitas in monte. quȩ abscondi
non potest. Quare gͦ dictũ est quis inueniet.
cũ dici debuerit quis non inueni&: Sed tu ciui¬
tatem in monte positam uides. Vt autẽ in mor¬
te poneretur : Inuenta est quȩ perierat
Quando illus trecta est: quis non uid& eam: Quan¬
do latebat quis eam inuenir&: Ipsa enĩ ciuitas

Expanded text:
qui invenit perditam, ornavit inventam. De hac secundum lectionis tenorem, quam me portare conspicitis, pauca pro tempore, quae Dominus suggesserit, dicam.gente agnoscatis. Omnis nunc auditor, quantum ex affectu vestro satis apparet, dicit in corde suo, Ecclesia debet esse. Confirma istam cogitationem. Nam quae potuit esse altera martyrum recitatione passionis martyrum audivimus feminas, de quibus decenter loquamur: sed nec eas praetermittimus, quando earum matrem laudamus. CAPUT II. 2Mulierem fortem quis inveniet? Congruit diei martyrum fortitudo mulieris. Nisi enim Mulierem fortem quis inveniet? Difficile est invenire eam, imo difficile est nescire eam. Nonne ipsa est civitas in monte, quae abscondi non potest ? Quare ergo dictum est, Quis inveniet? cum dici debuerit, Quis non inveniet? Sed tu civitatem in monte positam vides: ut autem in monte poneretur, inventa est quae perierat. Quando illustrata est, quis eam non videt? quando latebat, quis eam inveniret? Ipsa enim civitas
Abbreviated transcription (Latin):
aercem̃tũ sonan. aut cymbalũ tinniens. Vbi ÷
lapis ille ns sam non fulgoc. sed tinnituR
Ergo discite lapides estimare negociatores regni
caelorũ. Nullus uob lapis placeat: p̃ter huiꝰ
matronȩ ornam̃tum. Hȩc gͦ quȩ p̾ciosiorest
lapidib p̾ciosis. Ornam̃ti sui ipsa p̃cium es ⁊
qui confidit. Non dictũ est. confidit suꝑ eam cor
filiorum : Poterant enim eam filii enis paruudi
falli. Illius cor nullũ m̃dacium decipit Uerũ
est gͦ quod confidit. Quę talis est. spolus nom
indigebit. Nonquia ñ quȩrit spolia. ideo nori
indigebit. sed quia multis habundauit. quȩ tali
bus spolus non indigebit. Vndiq spoliat mundũ:
ubiq: diffusa. rapitundiq trophea diabolo. Hoc
enim & promisit uir eius. cui dicit in alio psalmos
Lactabor ego inuerbis tuis. sicut qui inuenit spo¬
lia multa Quomͦꝰ spolus indig& qui undiq rapit.
undiq trachit. undiq adquirit. nꝰ Operatur enim¬

Expanded text:
aeramentum sonans, aut cymbalum tinniens . Cymbalum est lapis ille: jam non fulget, sed tinnit. Ergo discite lapides aestimare, negotiatores regni coelorum: nullus vobis lapis placeat, praeter hujus mulieris ornamentum. Haec quae pretiosior est lapidibus pretiosis, ornamenti sui ipsa pretium est. non potest qui confidit. Non dictum est, Confidit super eam cor filiorum: poterant enim filii ejus parvuli falli; illius cor nullum mendacium decipit. Verum est ergo, quod confidit. Quae talis est, spoliis non indigebit. Non quia non quaerit spolia, ideo non indigebit: sed quia multis abundabit. Quae talis est, spoliis non indigebit. Undique spoliat mundum, ubique diffusa; rapit undique tropaea diabolo. Hoc enim ei promisit vir ejus, cui dicit in alio psalmo: Exsulto ego in verbis tuis, sicut qui invenit spolia multa . Quemadmodum spoliis indiget, quae undique rapit, undique trahit, undique acquirit?
Abbreviated transcription (Latin):
Adiuuare dignemiru
Animus enim promptus
est aduos. Sed caro infir¬
ma. Et ipse animus quȩcũq forte gaudia de
scriptura dĩ concipit parturit. Et parere quȩ¬
rit in auribus & mentibus ur̃is

Expanded text:
adjuvare dignemini: animus enim promptus est ad vos, sed caro infirma. Et ipse animus, quaecumque forte gaudia de Scriptura Dei concepit, parturit et parere quaerit in auribus et mentibus ves
Abbreviated transcription (Latin):
Sub audis: quanto
amplius magis decet ut nob̵ ipsis frenum continentiȩ
in ora mittamus ad consenciendum conditori nr̃o
quatenus ꝑ linguae custodiam. operum quoque rec¬
titudinẽ obtinere quae amus: Quod siut quidam co¬
dices habent legerimus: sicut autem equis freno
in ora mittimusnibil quaestionis erit. quia con¬
iungitur adhoc quod insequentib dicitur. ita. & lin¬
guaꝰ modicũ quidem membrũ .ẽ: &cẽt̃. Ecce et Λ¬
ues cũ macnȩ̨ siT Et Auentis uxladis mini¬

Expanded text:
Subaudis: Quanto amplius decet ut nobis ipsis frenum continentiae in ora mittamus ad consentiendum Creatori nostro, quatenus per linguae custodiam operum quoque rectitudinem obtinere quaeramus? Quod si, ut quidam Codices habent, legerimus: Sicut autem equis frenos in ora mittimus, nihil quaestionis erit, quia conjungitur ad hoc quod in sequentibus dicitur: Ita et lingua modicum quidem membrum est, etc. Ecce et naves cum magnae si
Abbreviated transcription (Latin):
Non omnem diuitem dicit sed eum qui con¬
fidit in incerto diuitiarum : Qui enim fratrihum ili.
diuite me contrario obposuit: ostendit sede illo diuite loqui
qui bumilis non est : Nam & abraham cum esset diues
in mundo : pauperem tamen postmortem suo suscepit
insinu : diuitem reliquit in poenis : sed ideo diuitem re¬
liquit quia diueserat quod & ipse fuerat : s ed quia mi¬
sericors & humilis quod ipse fuerat: esse dispexera
ipse non fuerat: sed quia bumilis & in nocens quodipse
fuerat. essecurabat : Talis ergo diues hoc est suꝑbus
& impius. terrena gaudia caelestibus ante ponens
initineribus suis marcescet: hoc est in actibus suis
peribit iniquis : quia iter dñi rectum ingredi neglex̃.
s ed cum ille ut faenum ante ardorem solis decidit
iustus econtra ut arbor fructifera : & eiusdem solis ar¬
dorem id est seueritatem iudicis integer suffert
& insuꝑbonorum operum fructus: proquibus in ꝑpe¬
tuum remuneretur adfert: unde recte subiungitu
Qñm cũprobatus puerir

Expanded text:
Non omnem divitem dicit, sed eum qui confidit in incerto divitiarum. Qui enim fratri humili divitem e contrario opposuit, ostendit se de illo divite loqui, qui humilis non est. Nam et Abraham cum esset dives in mundo, pauperem tamen post mortem suo suscepit in sinu, divitem reliquit in poenis. Sed non ideo divitem reliquit quia dives erat, quod et ipse fuerat, sed quia misericors et humilis, quod ipse fuerat, esse despexerat. ipse fuerat, sed quia humilis et innocens, quod ipse fuerat, esse curabat. Talis ergo dives, hoc est superbus et impius, terrena gaudia coelestibus anteponens, in itineribus suis marcescet, hoc est in Actibus suis peribit iniquis, quia iter Domini rectum ingredi neglexit. Sed cum ille ut fenum ante ardorem solis decidit, justus e contra, ut arbor fructifera, et ejusdem solis ardorem, id est, severitatem judicis integre suffert, et insuper bonorum operum fructus pro quibus in perpetuum remuneretur, affert. Unde recte subjungitur: cum probatus fueri
Abbreviated transcription (Latin):
Et dñs ineuangelio non uos me elegistis: sed ego elegi uos:
& in osee propheta : diligam eos spontaneae : Quod ergo
dixerat omne datum optimum.
& omne donum ꝑfectũ
adõ desdere : consequenter astruit addendo : quia non
nr̃is meritis sed suae beneficio uoluntatis ꝑ aquam rege¬
nerationis: defiliis tenebrarum nos infilios lucis muta¬
uerit
ut. siguus ipitiũ Aliquod crexture e. us

Expanded text:
Dominus in Evangelio: Non vos me elegistis, sed ego elegi vos . Et in Osee propheta: Diligam eos spontanee . Quia ergo dixerat: Omne datum optimum, et omne donum perfectum a Deo descendere, consequenter astruit, addendo: quia non nostris meritis, sed suae beneficio voluntatis, per aquam regenerationis de filiis tenebrarum, nos in filios lucis mutaverit. Ut simus initium aliquod creaturae ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Sub auditur
temptamentorũ: Ipse enim  Naemitẽ te p̃tat
eauidelicet temptatione : quae decipit miseros ꝓeccent
duplex estenim genus temptationis : unum quod decipit.
aliud quod probat: secundum hoc quod decipit : dr̃ neminẽ
temptat: secundum illud quod probat .: ds temptauit
abradam : Dequa propheta postulat: proba me dñe & tẽp¬
unus Quis que uero tecoptat ur aconeupis¬
centia sua. Absma actus et mlectus: er cer

Expanded text:
subauditur tentamentorum. « Ipse enim neminem tentat, » ea videlicet tentatione, quae decipit miseros ut pereant. Duplex est autem genus tentationis: unum quod decipit, aliud quod probat. Secundum hoc quod decipit, Deus neminem tentat: secundum illud quod probat, Deus tentavit Abraham; de quo et Propheta postulat: « Proba me, Domine, et tenUnusquisque vero tentatur a concupiscentia sua abstractus et illectus, »
Abbreviated transcription (Latin):
Credere in illum : diligere illum : Credere uera esse
quae loquitur: multi & mali possunt: Credunt enim
eẽ uera : & nolunt faceresua : quia adoperandum pigri
sunt : Credere autem ipsum eẽ dm̃ hoc &daemonesa
potuerunt : Credere uero indm̃  soli nouerunt qui diligur
dm̃ qui non solo nomine xp̃iani sunt sed & factis
non uult credere xpm ad huc nec dȩ mones imitatur
fidei intimore poenae non in amore coronȩ:
Nam & illi puniri timebant: Denique beatus petrus
cum dñm confitens diceret. tues xp̃s filius dĩ uiui
eadem pene uerba quae & daemones proferre uidetur
exore: sed illorũ confessio quia cumodio prolata ẽ.
xp̃i: merito damnata ẽ: illius quia in externa dilec¬
tione processit: aeternabeatitudine remunerata ẽ
UIS Autem sciRe o hocoo ixpis empides
Nonne exoperisys. augrapicaetus e

Expanded text:
Credere in illum, est diligere illum. Credere vera esse Credere in illum, est diligere illum. Credere vera esse quae loquitur, multi et mali possunt. Credunt enim esse vera, et nolunt ea facere, quia ad operandum pigri sunt. Credere autem ipsum esse Deum, hoc et daemones potuerunt. Credere vero in Deum, soli novere qui diligunt Deum, qui non solo nomine sunt Christiani, sed et factis non vult credere Christum, adhuc nec daemones imitatur.fidei in timore poenae, non in amore coronae. Nam et illi puniri timebant. Denique beatus Petrus cum Dominum confitens diceret: Tu es Christus Filius Dei vivi , eadem pene verba quae et daemones proferre videtur ex ore, sed illorum confessio quia cum odio prolata est, a Christo merito damnata est, illius quia ex interna dilectione processit, aeterna beatitudine remunerata est. Vis anonne ex operibus justificatus e
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i gratia traderetur: Unde a postolus paulus dicit
pos se hominẽ sine operibus sed p̃cedentibus iustificari
ꝑfidem: Nam iustificatus ꝑfidem quomodo potest
iuste operari. cum ergo dicat ia cobus
ABRAHAM pater PR Norne exoperisus iusti

Expanded text:
Christi gratia traderetur. Unde apostolus Paulus dicit Christi gratia traderetur. Unde apostolus Paulus dicit posse hominem sine operibus, scilicet praecedentibus, justificari per fidem. Nam justificatus per fidem, quomodo potest nisi juste operari? Cum ergo dicit Jacobus: Abraham pater noster nonne operibus justi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicans iustificari homi¬
nẽ ꝑfidem sine operibus: non bene intellectus
est ab eis quisic dictum acceperunt. ut putarent
cum semel in xp̃m credidissent. etiam sim ale ope¬
rarentur : & facinorose flagitioseq uiuerent
saluos esse posse ꝑfidẽ: locus iste huius epistolae
eundem sensum a postoli pauli. quomodo sit intel¬
abrabae exemplo: etiam paulus apostoł usus est
bona opera commemorat abrahae: quat eius fidem
comitata sunt : Satis ostendit apostolum paulum
non ita ꝑhabrahom doceri iustificari hominẽ ꝑfidẽ
sine operibus: ut siquis crediderit non adeum ꝑtinea
bene operari. sed ad hoc potius ut nemo arbitretur
meritis priorum bonorũ operũ: seꝑuenisse addonum
iustificationis. quae ẽ infide: In hoc segentibus in xp̃m
credentibus. iuda ei p̃ferre cupiebantꝰ : quod diceban
semeritis bonorum operum quae in lege sunt: ꝑuenisse
ad euangelicã gratiam : Ideoq scandali ⁊abaturꝰ multi
qua exeis crediderunt quod in circumcisis gentibus

Expanded text:
dicans justificari hominem per fidem sine operibus, non bene intellectus est ab eis qui sic acceperunt dictum, ut putarent, cum semel in Christum credidissent, etiamsi male operarentur, et facinorose flagitioseque viverent, salvos se esse posse per fidem: locus iste hujus Epistolae eumdem sensum Pauli apostoli, quomodo sit intelAbrahae exemplo etiam Paulus apostolus usus est, Legis . Cum enim bona opera commemorat Abrahae, quae ejus fidem comitata sunt, satis ostendit Paulum apostolum non ita per Abraham docere justificari hominem per fidem sine operibus, ut si quis credibene operari, sed ad hoc potius, ut nemo arbitretur meritis priorum bonorum operum se pervenisse ad donum justificationis quae est in fide. In hoc se gentibus in Christum credentibus, Judaei praeferre cupiebant, quia dicebant se meritis bonorum operum, quae in lege sunt, pervenisse ad evangelicam gratiam. Ideoque scandalizabantur multi qui ex eis crediderunt, quod incircumcisis gentibus
Abbreviated transcription (Latin):
terunt : Beati enim misericordes: qñm ipsorum me¬
serebitur ds̃: Item: suꝑ ex altat misericordia iudicid̃
nitur. misericordia iudiciu : In quoi
fuerit opus misericordiae.: &si habuerit aliquid
forte in iudicio quopuniatur tamquam unda
misericordiae peccati
Sehabere. opera xunem norhas evt
Hinc demisericordiae operibuslatius disputat
consoleturcum ammonet: quo modo etiam peccata
cotidiana sine quibus hic non uiuitura: cotudianis
in multis offendimusomnes : magnum aggerem
reatus sui minutatimi collectumꝰ ̃adtribunal
tantiiudicis ꝑ uebat d& eam quam non fecit mise¬

Expanded text:
terunt. Beati enim misericordes, quoniam ipsorum miterunt. Beati enim misericordes, quoniam ipsorum miratres, «Superexaltat misericordia judicio?» Superponitur misericordia judicio: in quo inventum fuerit opus misericordiae, etsi habuerit aliquid forte in judicio quo puniatur, tanquam unda misericordiae peccatihabere, opera autem non habeat? Hinc de misericordiae operibus latius disputatconsoletur, cum admonet quomcotidiana, sine quibus hic non uiuitur, cotidianis in multis offendimus omnes. magnum aggerem reatus sui minutatim collectum ad tribunal tanti iudicis peruehat et eam, quam non fecit. mise
Abbreviated transcription (Latin):
Sine misericordia iudicabitur ille : quicum facere posset
non fecit misericordiam antequam iudicaretur :
Quodcum deomnibus in mi sericordibus recte sentiatur:
constat omnimodis. quia quo maiorem quisque ad ño
misericordiam consecutus. eo in iustius indigenti proxi¬
mo misericordiam negauit. eo que iustius  impietatis
suae poenas luit : Unde prouide dñs ammonet : Nolite
iudicare ut non iudicemini polite condemnare : & non
condem nabimini: Dimittite : & dimitetur uobis:
Date : & dabitur uobis : Iudicium ergo sine misericordia
ei qui non fecit misericordiam+
SUꝑ ex ALTXT Autiẽ
mis enicordia iudicið
Quia quem admodũ damna¬
tus iniudicio dĩ dolebet qui non fecit misericordiam.
ita qui fecit remuneratus exultabit a atque gaudebit:
Aliter super exaltat misericordia iudici:  non dictũ
est uincit misericordia iudicium: Non enim est ad
uersa iudicio sed suꝑ exaltat: quia plures ꝑ misericor¬
diam colliguntur. sed qui miseri cordiam praesti¬

Expanded text:
Sine misericordia judicabitur ille qui, cum facere posset, non fecit misericordiam antequam judicaretur. Quod cum de omnibus immisericordibus recte sentiatur, constat omnimodis quia quo majorem quisque a Domino misericordiam consecutus est, eo injustius indigenti proximo misericordiam negavit, eoque justius impietatis suae poenas luet. Unde provide Dominus admonet: Nolite judicare, ut non judicemini; nolite condemnare, et non condemnabimini. Dimittite, et dimittetur vobis. Date, et dabitur vobis . Judicium ergo sine misericordia fiet ei qui non fecit misericordiam. Superexaltat autem misericordia judicium. Quia quemadmodum damnatus in judicio Dei dolebit, qui non fecit misericordiam, ita qui fecit remuneratus exsultabit et gaudebit. Aliter: Superexaltat misericordia judicium. Non dictum est: Vincit misericordia judicium. Non enim adversa est judicio, sed superexaltat, quia plures per misericordiam colliguntur, sed qui misericordiam praesti
Abbreviated transcription (Latin):
Hactenus de temp¬
tationibus : quas ꝑmittente dño exterius probandigr¬
tia ꝑpetimur disputauit : nunc incipit agere deillis
quas interius instigante diabolo : ueletiam natunar
nr̃ae fragilitate suadente : toleramus : ubi primo illorũ
destruitꝰ errorem : qui sicut bonas cogitatone snadã
nobis constat inspirari: ita etiam malas ipso instigan¬
te putant nr̃a inmente generari: Nemo ergo cum
temptatur dicat: qnm adõ temptatur: Illa uidelicet
temptatione qua diues incidens intineribus suis mences¬
dicat : qnm dõ cogente necesse habuerit: haec patrare:
ideoq: nullatenus horum effectum declinare potuerit:¬

Expanded text:
Hactenus de tentationibus quas permittente Domino exterius probandi gratia perpetimur, disputavit; nunc incipit agere de illis quas interius, instigante diabolo, vel etiam naturae nostrae fragilitate suadente, toleramus. Ubi primum illorum destruit errorem, qui sicut bonas cogitationes a Deo nobis constat inspirari, ita etiam malas ipso instigante putant nostra in mente generari. Nemo ergo, cum tentatur, dicat quoniam a Deo tentatur, illa videlicet tentatione qua dives incedens in itineribus suis marcesdicat quoniam Deo cogente necesse habuerit haec patrare, ideoque nullatenus horum effectum declinare potuerit
Abbreviated transcription (Latin):
in ore peccatoris: Denique si facias fistulam bino orer
unde aqua intret simplici unde exeat & in hoc ama¬
ram aquam: illo dulcem in mittas : absque ulla dubi¬
etate ubi ad unum exitus foram̃ ꝑuenitur: ꝑmixta¬
ꝑmixta
utraque
oi adu amara parebit : Quia nimirum multo¬
dulce facilius in amarum : ubiꝰ conmiscentur quam
amarum uertitur indulce: Quo exemplo colligitur
quia conloquia mala: sicut mores bonos a postolo¬
teste : sic etiam sermones bonos coprumpunt:
Nũ quid

Expanded text:
in ore peccatoris . Denique si facias fistulam bino ore in ore peccatoris . Denique si facias fistulam bino ore unde aqua intret, simplici unde exeat, et in hoc amaram aquam, in illo dulcem immittas, absque ulla dubietate ubi ad unum exitus foramen pervenitur, permista utraque et amara apparebit. Qnia nimirum multo facilius dulce in amarum ubi commiscentur, quam amarum vertitur in dulce. Quo exemplo colligitur quia colloquia mala sicut mores bonos, teste Apostolo, sic etiam sermones bonos, corrumpunt. Nunquid
Abbreviated transcription (Latin):
monetipero. In quietum addit adhoc
quod dixerat : eam domari non posse cum bestiae domen¬
tur & uolucres : plenam uero dicit ueneno amortifero
ut exponat indomabilem dicere eã : cum & serpenter
constat posse domari : Decuius atrocitate uene pen
plura sub sequenter ad nectit : Et exipoo one proced
bepedicdio : et maledretio: nonoporter pñs
meihaec ita pieni: pum quto pons deeo deco
nouamine emer a dulcẽ eramaraco AQua
icut
dulcis &amara aqua non possunt simul una
deuena fontis eb ullire: sed &si misceantur in uase
uel cisterna : dulcis quidem a marescit abamara :
amara autem exadmistionẽ dulcis: indulcedinem
nescit in mutari : Ita benedictio & maledictio : in uno
ore nullatenus potest conuenire : sed quicumque sic dm̃
euit: ut etiam maledicere homines non omiserit : cons¬
tat quia dulcedinẽ benedictionis eius: amaritudo
maledictionis consumit: modicum enim fermentũ
totam massam corrumpit: & non est pulchra laudatio

Expanded text:
etc. Inquietum addit, ob hoc quod dixerat eam domari non posse, cum bestiae domentur et volucres. Plenam vero dicit veneno mortifero, ut exponat indomabilem cur diceret eam, cum et serpentes constet posse domari. De cujus atrocitate veneni plura subsequenter adjungit. Ex ipso ore procedit benedictio et maledictio. Non oportet, fratres mei, haec ita fieri. Nunquid fons de eodem foramine emanat dulcem et amaram aquam? Sicut amara aqua non possunt simul una de vena fontis ebullire, sed et si misceantur in vase vel cisterna, dulcis quidem mox amarescit ab amara, amara autem ex admistione dulcis in dulcedinem nescit immutari, ita benedictio et maledictio in uno ore nullatenus possunt convenire; sed quicunque sic Deum  ejus praedicando consuevit, ut etiam maledicere homines non omiserit, constat quia dulcedinem benedictionis ejus amaritudo maledictionis consumit. Modicum enim fermentum totam massam corrumpit . Et non est pulchra laudatio
Abbreviated transcription (Latin):
ne memores iniuriae ciuium tuorũ: Qui ergo detra¬
hit fr̃i & qui iudicat fratrẽ suũ quẽ uidit prodĩ amore
libenter iniurias suscipere: de trabit utiq legicin¬
& iudicat legẽ quae nos in iurias obliuis ci p̃cipit
honorati & exaltati fuerint: deficien es ut fumus &¬
deficient : Non autẽ putandũ est: hanc eandẽ esse sen
tentiã. quae apud se impii in libro sapientiae dixisse
perhibentur: Quia ex nihilo nati sumus: & post haec
erimus tãquã non fuerimus: qũm fumus afflatus ẽ
innaribus nr̃is & sermo scintillȩ ad cõmouendum
cornr̃m: Quia extintae cinis erit corpus. & sp̃s dif¬
fundetur tam quam mollis aer: haec enĩ illi ratio¬
cinabantur: quinullã uitã nisi istam es sesredebans:
dicentes cum epicuro: Post mortem nih il est & mori
sa nihilest: Illud autem beatus ia cobus intulit.
ut doceat quia uita prauorum breuis est in p̃senti.
quã tam̃ in futuro mors sequetur aeterna: iuxta

Expanded text:
Ne memor eris injuriae civium tuorum. Qui ergo detraNe memor eris injuriae civium tuorum. Qui ergo detrahit fratri, et qui judicat fratrem quem videt pro Dei amore libenter injurias suscipere, detrahit utique legi, et judicat legem quae nos injurias oblivisci praecepihonorati et exaltati fuerint, deficientes ut fumus deftentiam esse quam apud se impii in libro Sapientiae dixisse perhibentur: Quia ex nihilo nati sumus, et post haec erimus tanquam non fuerimus . Quoniam fumus afflatus est in naribus nostris, et sermo scintillae ad commovendum cor nostrum. Qua exstincta cinis erit corpus, et spiritus diffundetur tanquam mollis aer. Haec enim illis ratiocinabatur, qui nullam vitam, nisi istam esse credebant, dicentes cum Epicuro: « Post mortem nihil est, et mors ipsa nihil est. » Illud autem beatus Jacobus intulit, ut doceat quia vita pravorum brevis est in praesenti, quam tamen in futuro mors sequitur aeterna, juxta
Abbreviated transcription (Latin):
ialuctũ conertatur. et caudiũ inoeronẽ: huon¬
li amipi incorspect udĩ et exaltabit uos.:
Volite inquit amare locuple targ & gaudere in
scło sed memores scelerum quae fecistis. hoc potius pro¬
curate ut ꝑbreues uitȩ huius miserias. pauꝑtatẽ i¬
ac lam̃tationẽ transitoriã. ad gaudia caelestis regni
sempiterna ꝑtingatis quamut prolaetitia temporali
opibusq quas ꝑͦ iniquum laborem ad quisitis
ꝑ petuo mendicetis: lugeatis torm̃ta soluatis: Wolite
detrabere alterutrum fr̃s mei: Et hocuitium detrac¬
tionis. aduenenum linguae mortiferum respicit.
Detrahit legi qui detrabit fr̃i : quasi ipsa non recte fe
cerit quando detractionẽ uetuit dicens ꝑ prophetã
detrahentẽ aduersus proximũ suũ occulte : hunc ꝑsequȩ¬
bar : Et in leuitico noneris criminator & susurro
in populis: potest &ita intelligi. qui detrabit fr̃i legis
iussa facienti : de trahit legi & iudicat legẽ : quare
talia iussa dederit: uerbi gratia: lex p̃cepit dicens

Expanded text:
luctum convertatur, et gaudium in moerorem. Humiliamini in conspectu Domini, et exaltabit vos. Nolite, inquit, amare locupletari, et gaudere in hoc saeculo, sed memores scelerum quae fecistis, hoc potius procurate, ut per breves vitae hujus miserias pauac lamentationem transitoriam ad gaudia coelestis regni sempiterna pertingatis, ut non pro laetitia temporalium opum quas per iniquum laborem acquisistis, perpetuo mendicetis, lugeatis, tormenta solvatis. Nolite detrahere alterutrum, fratres mei. Et hoc vitium detractionis ad venenum linguae mortiferum respicit, detcerit quae detractionem vetuit, dicens per Prophetam: Detrahentem adversus proximum suum occulte, hunc persequebar . Et in Levitico: Non eris criminator, nec susurro in populis . Potest et ita intelligi: Qui detrahit fratri legis jussa facienti, detrahit legi, et judicat legem quae talia jussa dedit. Verbi gratia, lex praecepit dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
&iis qui defluit sordib uitiorum: unus longe est adõ:
alius proximum habet dm̃: unde & psalmistadicit:
prope ẽ dñs omnib: inuocantib eum in ueritate : Rursũq
sed actibus eẽt implendũ  demonstrauit cũ subdidit:
tollite iugũ meũ suꝑuos. & discite ame quia mittis sũ
& humilis corde : emundate manus peccatones
et puripicatae cordadu plicrs Arimo. Hoc estueracit᷑
nos dño ad propinquare operis uidelicet munditiã.
&cordis simplicitatẽ habere : In nocens inquit mani¬
bus & mundo corde: hic accipiet benedictionẽ ad ño
& miseri cordiã : & hoc est ueraciter dñm ad propinqua¬

Expanded text:
et is qui defluit sordibus vitiorum, longe est a Deo, et is qui defluit sordibus vitiorum, longe est a Deo, alius proximum habet Deum. Unde et Psalmista dicit: Prope est Dominus omnibus invocantibus eum in veritate . Rursumque: sed actibus esset implendum demonstravit, cum subdidit: Tollite jugum meum super vos, et discite a me quia mitis sum, et humilis corde . Emundate manus peccatores, et purificate corda duplices animo. Hoc est veraciter Domino nos appropinquare, operis videlicet munditiam, et cordis simplicitatem habere. Innocens, inquit, manibus et mundo corde, hic accipiet benedictionem a Domino, et misericordiam . Et hoc est veraciter Dominum appropinqua
Abbreviated transcription (Latin):
Inlusores ipse deludet: & mansuetis dabit gratiã: Delu¬
det autem dñs in lusores : iuxta hoc quod pauł loquitur
turi sunt: eo quod dilectionẽ inquit ueritatis non receper̃
ut salui fieren: ideo mittẽ illis operationem erroris .
ut credant mendatio : Delusit inlusores : cũdicentibus
iudeis: Si rex isrł .ẽ: descendat nunc decruce & credimus
ei: patient̃ sustinuit: donec mortuus ac sepultus:
&orũ insultationes & ipsam mortẽ cito resurrectione
suꝑraret: Dabit autẽ mansuetis gratiam: quia eis
qui sebumilit̃ secuntur: & ꝑfectionẽ boni operis & beatae
perennitatis dona largitur: Ad propin quaete dr̃o
en ad propinquanit. uosis. Ad propinquate dño
ꝑhumilitatẽ eius uestigia sectando & ad propinquabit
uob ꝑ misericordiã uos de angustus liberando non enĩ
regionibus longe est quisq adõ sed affectibus:namq
uno commorantes terre locois qui uirtutibus studet

Expanded text:
Illusores ipse deludet, et mansuetis dabit gratiam. DeluIllusores ipse deludet, et mansuetis dabit gratiam. Deludet autem Dominus illusores, juxta hoc quod Paulus loquitur turi sunt : Eo quod dilectionem, inquit, veritatis non receperunt ut salvi fierent, ideo mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio . Delusit illusores, cum dicentibus Judaeis: Si rex Israel est, descendat de cruce et credimus ei , patienter sustinuit, donec mortuus ac sepultus, et eorum insultationes et ipsam mortem cita resurrectione superaret. Dabit autem mansuetis gratiam, quia eis qui se humiliter sequuntur, et perfectionem boni operis et beatae perennitatis dona largitur. Appropinquate Deo, et appropinquabit vobis: Appropinquate Domino per humilitatem ejus vestigia sectando, et appropinquabit vobis per misericordiam, vos de angustia liberando. Non enim regionibus longe est quisque a Deo, sed affectibus. Namque uno commorantes terrae loco, is qui virtutibus studet,
Abbreviated transcription (Latin):
largitur a et̃nũ : Qualib autẽ hanc gratiã largiatur
subsequent̃ ex ponit: propt̃ od̃ dic̃ ds̃ suꝑsis resist
hucilasus aut̃ dat cratiã : Fures quidem peiuri
luxuriosos & alios peccatores. quasi contentores p̃cep¬
torum suorũ punit ds̃: sed specialiter suꝑbis resistere
dicitur quia nimirum maioripoena plectuntur
qui confidun in uirtute sua. diuine potentia subdi poe¬
nitendo neglegunt: Quia quasi sibi ipsi ad saluadũ
sufficiant  auxiliũ suꝑne gratiae quaerere de trectanT:
Ad contra humilib: dat gratiã  qui in suorum plagis
uitiorũ uerii seme dici manibus supplicit̾ subdiont:
merito desideratȩ sanitas dona recipiunt: potandũ
autem quod hapic sententiã desuꝑbis & humilis beatus
ia cob: deparabolis salo monis iuxta antequam translatioñ :
quẽ ad modum & petrus insua epistola posuit : proquo in
nr̃a editione quae dehebraica ueritate descendit: ita dicit᷑:

Expanded text:
largitur aeternum. Qualibus autem hanc gratiam largiatur, largitur aeternum. Qualibus autem hanc gratiam largiatur, subsequenter exponit. Propter quod dicit: Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Fures quidem, perjuros, luxuriosos, et alios peccatores, quasi contemptores praeceptorum suorum punit Deus, sed specialiter superbis resistere dicitur, quia nimirum majori poena plectuntur qui confidunt in virtute sua, qui divinae potentiae subdi poenitendo negligunt, qui quasi sibi ipsis ad salvandum sufficiant, auxilium supernae gratiae quaerere detrectant. At contra humilibus dat gratiam, quia qui in suorum plagis vitiorum veri se medici manibus suppliciter subdunt, merito desideratae sanitatis dona recipiunt. Notandum autem quod hanc sententiam de superbis et humilibus beatus Jacobus de parabolis Salomonis juxta antiquam Translationem, quemadmodum et Petrus, in sua Epistola posuit. Pro quo in nostra Editione quae de Hebraica veritate descendit, ita dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
crepationẽ legendũ : quas diceretur : Numquio sp̃s gra¬
tiae quo signati estis indiem redemptionis concupisẽ ut in¬
uidens alterutrum non utiquebonus sp̃s inuidiae
uitiũ in nob̵: sed malus operatur : Cui similis est modus
locutionis in psalmo : Fr̃it nonridimet redimet homo
ita enĩ intellegitur: sinos xp̃s non redemit qui nob frat̃
fieri dignatus ẽ ꝑbumanitatem ÷numquio aliquis bomo
purus nos redimere suffic̃ quidam hanc sententiã
ite disser: at inuidiã. concupisc̃ sp̃s. quibabitat inuob
Aduersus in uidiam concupiscit: boc est inuidiae
morbum debellari : atque aur̃is mentib extirpari
desiderat : Alii despũ bominis dictum intellegunt
concupiscit: adinuidiã utiq concupiscit. dum eaq
ipsi ad quirere concupiscitis alios inuidetis habere :
dat: quam amicitia mundi quibaec terrenabona ad
tẽpus & eacũ dolore amittenda tribuit : illegaudiũ uitae¬

Expanded text:
crepationem legendnm est, quasi diceret: Nunquid Spiritus gracrepationem legendnm est, quasi diceret: Nunquid Spiritus gratiae quo significati estis in die redemptionis hoc concupiscit, ut invideatis alterutrum? Non utique bonus spiritus invidiae vitium in vobis, sed malus operatur. Cui similis est modus locutionis in psalmo: Frater, non redimit, redimet homo ? Ita enim intelligitur. Si nos Christus non redemit, qui nobis frater fieri dignatus est per humanitatem, nunquid aliquis homo purus non redimere sufficit? Quidam hanc sententiam ita edisserunt: Ad invidiam concupiscit spiritus, qui habitat in vobis. Adversus invidiam concupiscit, hoc est invidiae morbum debellari, atque a vestris mentibus exstirpari desiderat. Alii de spiritu hominis dictum intelligunt,rrena concupiscit, ad invidiam utique concupiscit, dum ea quae ipsi acquirere concupiscitis, alios invidetis habere. dat quam amicitia mundi, quia haec terrena bona ad tempus, et ea cum dolore amittenda tribuit, ille gaudium
Abbreviated transcription (Latin):
Qui nominetenus fideles: reb: terrenis caelestia postponunt.
uod etiã sequente uersiculo: instantius inculcat sub
tores mundi : omnes inquisitores nugarũ : om̃s qui
ꝑtiner ad eos dequibus dicit᷑ : qm̃ ecce inimicitui dñe
peribunt : Intrent ecłs non intrent ecđas : inimici dĩ suNt
ad tempus possunt florere sic̃ faenũ sed ubi ardor
iudicii apparuerit peribt̃ & decor uultus eorum
decidet: Aut put dotis Quia inanitꝰ scriptuna
dicant Illa uidelicet scriptura: que amalorũ societate
fideles coercens ita ꝑ morsen loquitur non inibis cũ eis foeđ.
nec cũ dus eorũ: Nonhaben interratua : ne forte peccare
te faciens in me si seruieris diis eorũ : quod tibi certoerit
inscadalum : & rursũ: Non facies opera eorum sed
destrues eos & confringes eos: Ad inutoiã concu
Ad inuioiã concu¬
pisciti sp̃s Quihabitat in nosis: Int̃rogatiue ꝑ in¬

Expanded text:
qui, nomine tenus fideles, rebus terrenis coelestia proponunt. qui, nomine tenus fideles, rebus terrenis coelestia proponunt. Quod et sequenti versiculo instantius inculcat subdtores mundi, omnes inquisitores nugarum, omnes qui tinent ad eos de quibus dicitur: Quoniam ecce inimici tui, Domine, peribunt . Intrent ecclesias, non intrent ecclesias, inimici Dei sunt. Ad tempus possunt florere sicut fenum, sed ubi ardor judicii apparuerit, peribunt, et decor vultus eorum decidet. An putatis quia inaniter Scriptura dicat? Illa, videlicet, Scriptura quae a malorum societate fideles coercens, ita per Moysen loquitur: Non inibis foedus cum eis, nec cum diis eorum. Non habitent in terra tua, ne forte peccare te faciant in me, si servieris diis eorum, quod tibi certe erit in scandalum . Et rursum: Non facies opera eorum, sed destrues eos atque confringes statuas eorum . Ad invidiam concupiscit spiritus qui habitat in vobis? Interrogative per in
Abbreviated transcription (Latin):
praedixerat eos nom postulare : & nunc dicit eos malepe¬
tere : Quia qui male petit: iam in conspectu internitestis
& ille quia misso amore suꝑnarũ : infima tantũ
quȩrit bon a ꝑcipere : & haec non adsuscitationẽ huma¬
ne fragilitatis : sed ad redundantiã libere uoluptatis :
hoc ẽ eniꝰ qđ ait : ut in concupiscentus ur̃is insumatis
adulten nescitis: Quia amicrtia huius mundi
inionca .e dõ : Adulteros recte nuncupat : quos
derelicto amore sapientiae caelestis : adamplexũ poti¬
us amicitiae mund alis eẽ deflexos increpat: Quos con¬
ditore contemto: mammone magis seruire cernebat:
Dixerat quidem supra deaꝑtis dĩ inimicis: nonne
quod in uocatũ est suꝑ uos sed ne illos solos putares
eẽ inimicos dĩ: qui eum aꝑte blasphemant: qui fidem
eius ꝑ secuntur in sc̃ĩs: & eos iniquo iudicio condemnant
ostendit etiam eos eẽ dĩ inimicos. qui sub fide & confes¬
sione nominis: mundi in lecebris & amori deseruiunt:

Expanded text:
Praedixerat eos non postulare, et nunc dicit eos male petere, quia qui male petit jam in conspectu interni testis et ille qui, amisso amore supernorum, infima tantum quaerit bona percipere, et haec non ad sustentationem humanae fragilitatis, sed ad redundantiam liberae voluptatis. Hoc est enim quod ait: Ut in concupiscentiis vestris insumatis. Adulteri, nescitis quia amicitia hujus mundi inimica est Dei? Adulteros recte nuncupat, quos de amore sapientiae coelestis ad amplexum potius amicitiae mundialis esse deflexos increpat, quos, Conditore contempto, mammonae magis servire cernebat. Dixerat quidem supra de apertis Dei inimicis: Nonne  quod invocatum est super vos ? Sed ne illos putares solos inimicos esse Dei, qui eum aperte blasphemant, qui fidem ejus persequuntur in sanctis, et eos iniquo judicio condemnant, ostendit et eos esse Dei inimicos, qui, sub fide et confessione nominis Christi, mundi illecebris et amori deserviunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ffendit hic ꝑ fectus estuir : & hic pote
freno circum ducere totum corpus: quod est aꝑte¬
dicere: siquis lapsum linguae qui pene in euitabilis ẽ
cauet: hic consuetudine fixa eiusdem continentiae
membra quae facilius casti¬
gari possunt. ne a recto itnere diuertant: discit
obseruare. Sixut ẽ equis FrEΝΟs IΝΟRA Mtitio
Adcorsenciendum poris et ocopie corpus
IL.LORU

Expanded text:
ectus est vir, et hic potest etiam freno circumducere totum corpus. Quod est adicere: Si quis lapsum linguae, qui pene inevitabilis est, cavet, hic consuetudine fixa ejusdem continentiae membra, quae facilius castigari possunt, ne a recto itinere divertant, discit observare. Si autem equis frenos in ora mittimus ad consentiendum nobis, et omne corpus illoru
Abbreviated transcription (Latin):
Post quam docuit
uitia quibus  tempta mur non adõ nobis seda nobisu¬
meapsis quie ostendit econtra : quia quicquid boni agimus
hoc dõ donante percepimus Vnde & eum patrem luminũ
appellat quia auetorem nouit spiritalium charis matũ
Cui consonat: illud apostoli pauli : Quid enim habes
od non accepisti Apiro quem por ẽtuars mumtatio

Expanded text:
Postquam docuit vitia quibus tentamur, non a Deo nobis, sed nesse, ostendit e contra quia quidquid boni agimus, hoc Deo donante percipimus. Unde et eum Patrem luminum appellat, quem auctorem novit spiritalium charismatum. Cui consonat illud apostoli Pauli: Quid enim habes quod non accepisti? Apud quem non est transmutatio
Abbreviated transcription (Latin):
destituti docere p̃sumebant. id eoq magis ecclesiã
tio debet intellegi: dequa in consequentibus cum ꝑ
plura linguae uitia enumeras set. adiunxit : Nunc
autem exultatis in suꝑbuis ur̃is: omnis exultatio
talis maligna est : A qua & materbeati samubelis
nos pia exhortatione con pescit dicens nolite
multiplicare lo qui sublimia gloriantes: m agna
autem exaltat lingua : quae ceterorum sensus &
uerba despiciens singulariter se eẽ sapientiã iactat¬
& facundam ecce Quanrus iqnis: Quam oc¬

Expanded text:
et scientia destituti, docere praesumebant, ideoque magis Ecclesiam et scientia destituti, docere praesumebant, ideoque magis Ecclesiam tio debet intelligi, de qua in sequentibus, cum per plura linguae vitia enumerasset, adjunxit: Nunc autem exsultatis in superbiis vestris. Omnis exsultatio talis maligna est. A qua et mater beati Samuelis nos pia exhortatione compescit, dicens: Nolite multiplicare loqui sublimia gloriantes . Magna ergo exsultat lingua, quae, caeterorum sensus et verba despiciens, singulariter se esse sapientem jactat et facundam. Ecce quantus ignis quam
Abbreviated transcription (Latin):
aues magnȩ in mari: mentes sunt hominũ in hacuita
siue bonorum siue malorum: Uenti ualidi a quibus
minantur : ipsi appetitus sunt mentium. quibus
naturaliter coguntur aliquid agere : ꝑ quod uel ad
bonum uel admalum perueniantꝰ finem : Cubernaci
tio qua electiꝰ trans gressis huius scłi fluetibus
felicem patriae caelestis portum adtingunt:
Re probi autem quasi scilla uel caripdi necati:
fluctuo sisuitae huius erroribus: quos deserere
nesciebant intereunt : & quia ex abundantia
cordis os loquitur: recte subiungitur: Ita et
Lineua modicuoo Quideco memrbrũ. ẽ : et maiidea
exaLNt: Magne utique p̃mia exaltat: si ea
impetus dirigentis bene gubernare: iuxta illud
salomonis quia intellegens gub̵nacula possidebit.
S in autem male male: ẽ contrario : sibi suisq magna
ꝑditionis ex dltat: Unde & salomon: mors inquit
& uita in manibus linguae: Uitam ergo exaltat
sibene docet ecclesiã: mortem. contra si praue:

Expanded text:
aves magnae in mari mentes sunt hominum in hac vita, sive bonorum, sive malorum. Venti validi a quibus minantur ipsi appetitus sunt mentium, quibus naturaliter coguntur aliquid agere, per quod vel ad bonum, vel ad malum perveniant finem. Cubernaculutio est, qua electi, transgressis hujus saeculi fluctibus, felicem patriae coelestis portum attingunt, reprobi autem quasi Scylla vel Charybdi necati fluctuosis vitae hujus erroribus, quos deserere nesciebant, intereunt. Et quia ex abundantia cordis os loquitur, recte subjungitur: Ita et lingua modicum quidem membrum est, et magna exaltat. Magna utique praemia exaltat, si eam impetus animi dirigentis bene gubernaverit. Juxta illud Salomonis: Qui intelligit, gubernacula possidebit. Sin autem male, mala e contrario sibi suisque magna perditionis exaltat. Unde et Salomon: Mors, inquit, et vita in manibus linguae . Vitam ergo exaltat, si bene docet Ecclesiam. Mortem contra, si grave a
Abbreviated transcription (Latin):
qam re promiagit ds̃ dilager ibas de
Huic simile est illud in a pocalipsi Esto fidelisusque
admortem : &dab otibi coronam uite: Quam repromi¬
sit ds̃ inquit diligentibus se: aꝑte ammonens : quiatan¬
to ampliusgau̾dere intemptationibus oportet.
Cum autem probati sint ueraciter esse fideles
hoc ẽ
ꝑfecti & integri in nullo deficientes: iure accipiant¬
promis samuitae aeternae coronam
dicat eñm adõ nemptatur

Expanded text:
am repromisit Deus diligentibus se. Huic simile est illud in Apocalypsi: Esto fidelis usque ad mortem, et dabo tibi coronam vitae, quam repromisit, inquit, Deus diligentibus se . Aperte admonens quia tanto amplius gaudere in tentationibus oportet, cum autem probati sint veraciter esse fideles, hoc est perfecti et integri, in nullo deficientes, jure accpromissam vitae aeternae coronam. dicat quoniam a Deo tentatur
Abbreviated transcription (Latin):
one poscundib reddere debem : ut & iustas spei ac fidei nrae causas
omnib intimemꝰ siue fidelit̃ siue infidelit̃ q̃ rentib & ipsa fidei
acspei nr̃ae ꝙ fessione inlibatã sẽꝑ & teneamꝰ & int̃ prȩsura saduer
santiũ ostendentes ꝑpatientiã : quã rationabilit̃ eã seruandã
didicerimꝰ : ꝓcũ amore nec aduersa pati : nec mortẽ subire formidemꝰ¬
sedcũ modegtinã & timone c̃scieretiã hab eneo poniã : In ipsa doctri¬
na scientia : qualitatẽ dicendi monet obseruari : ut uidelicet humili¬
tas qua magistra .ẽ. omniũ mat̃q uirtutũ. & loquendodicat᷑. &ui
uendo monstretur: utineo gõdetrabur deuos̃ tãquã¬

Expanded text:
ionem poscentibus reddere debemus, ut et justas spei ac fidei nostrae causas omnibus intimemus, sive fideliter sive infideliter quaerentibus, et ipsam fidei ac spei nostrae professionem illibatam semper teneamus etiam inter pressuras adversantium, ostendentes per patientiam quam rationabiliter eam servandam didicerimus, pro cujus amore nec adversa pati nec mortem subire formidemus. Cum modestia et timore conscientiam habentes bonam. In ipsa doctrinae scientia qualitatem docendi monet observare, ut videlicet humilitas, quae magistra est omnium materque virtutum, et loquendo dicatur, et videndo monstretur. Ut in eo quod detrahunt de vobis tanqua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnoruico xpsicog no uit  posterucẽ paraoi sũ cũ xp̃o intraũ Quinec int
Qlt gndia oesistit aculpus sinistrũ imitat᷑ latrone qͥ ppt peccata ascen¬

Expanded text:
um cognovit, et post crucem paradisum cum Christo intravit; qui nec inter flagella desistit a culpis, sinistrum imitamur latronem, qui propter peccata ascen