comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dendũ ad poner& nominat᷑ aput eos ille faustus intuebari famaenim deillo p̃locuta ment :
od ett honestarũ omniũ doctrinarũ peritis sim & ad primedisciplinis liberalib erudit̃:
& om̃ multa philosophoru legerã memoriȩq mandata r& in eba exeis quȩ dã c̃parabã illis
respicis excelsa aut̃ a longe cognoscis : nec ꝓpinquas nisi obtritis corde: nec in uenires suꝑ¬
bis nec si illi curiosa peritia numerent stellus & arenã : & dimetiant᷑ sidereasplugas.
& uestigent uias astrorum. Mente sua enĩ quer̃ ista & ingenio quodtudedistieis &
multa in uener̃ : & p̃nunti auer̃ antemultos annos defectꝰ luminariũ solis & lune quo
de quahora quanta ex parte futuri eent : & ñ eos fefellit numerus : &ita factũ ẽ ut p̃nur¬
tiauer̃ & scripser̃ regulus indugatas & legunt᷑ hodie atq exeis p̃nuntiant᷑ quo an no

Expanded text:
dendum adponeret nominatas apud eos ille Faustus intuebar. fama enim de illo praelocuta mihidendum adponeret nominatas apud eos ille Faustus intuebar. fama enim de illo praelocuta mihi erat, quod esset honestarum omnium doctrinarum peritissimus et adprime disciplinis liberalibus eruditus. et quoniam multa philosophorum legeram memoriaeque mandata retinebam, ex eis quaedam conparabam illis respicis, excelsa autem a longe agnoscis nec propinquas nisi obtritis corde nec inueniris a superbis, nec si illi curiosa peritia numerent stellas et harenam et dimetiantur sidereas plagas et uestigent uias astrorum. Mente sua enim quaerunt ista et ingenio, quod tu dedisti eis, et multa inuenerunt et praenuntiauerunt ante multos annos, defectus luminarium solis et lunae, quo die, qua hora, quanta ex parte futuri essent, et non eos fefellit numeras. et ita factum est, ut praenuntiauerunt, et scripserunt regulas indagatas et leguntur hodie atque
Abbreviated transcription (Latin):
in cordeeorum : in corde c̃fitentiũ tͥ: & ꝑicientiũ seinte : & plorantiũ insinutuo p̾uias su¬
as difficiles : & tufacilis terges lacrimas eorũ : & magis plorant : & gaudent in fl&ib: qm̃tu
dnẽ ñ aliquis homo caro & sanguis. si tudnẽ qui fecisti. reficis & c̃solaris eos. & ubi egoerã
quandote q̃ rebã & tueras anteme : ego aut̃ & amediscesserã nec inein ueniebã. Quantomin
te : ꝓloquar in conspectudĩmei annũ illũ. undetricesimũ atatis mee: lã uenerat Karta¬
ginem quidã mani cheorũ episcopꝰ. fautꝰ nomine. magnꝰ luqus diaboli : & multi inplicali¬
t̃ in eo ꝑ inlecebrã suaubloquentiae : Quã egoiã tã & silaudabã : discernebã tam̃ aueritatt
rerũ quarũ discendarũ auidus erã nec quali uasculo sermonis si quidmꝰ scientie come¬

Expanded text:
in corde eorum, in corde confitentium tibi et proicientium se in te et plorantium in sinu tuo post uias suin corde eorum, in corde confitentium tibi et proicientium se in te et plorantium in sinu tuo post uias suas difficiles: et tu facilis tergens lacrimas eorum, et magis plorant et gaudent in fletibus, quoniam tu, domine, non aliquis homo, caro et sanguis, sed tu, domine, qui fecisti, reficis et consolaris eos. et ubi ego eram, quando te quaerebam? et tu eras ante me, ego autem et a me discesseram nec me inueniebam: quanto min Proloquar in conspectu Dei mei annum illum undetrigesimum aetatis meae. Jam venerat Carthaginem quidam Manichaeorum episcopus, Faustus nomine, magnus laqueus diaboli: et multi implicabantur in eo per illecebrrerum, quarum discernendarum auidus eram, nec quali uasculo sermonis, sed quid mihi scientiae come
Abbreviated transcription (Latin):
fectio & uera fortitudo: Eant & fugiant atem qui&i & iniqui: & tuuides eos. & distin¬
uis umbras & eccepulchras cũ eis omã : & ipsi turpess̃ & quid noc uer̃tibi. autinquo
imperiũtuũ dehones tauer̃ accelis usq in nouissima iustũ & integrũ : quo enĩ fuger̃ :
cũ fugerent a facietua : aut ubi tunon inuenis eos: s fuger̃ ut ñ uiderent teuidentem
se : atq excȩcati inte offenderent : q ñ deseris aliquideorũ q̃ fecistiunte offenderent
iniusti & iuste uexarent᷑ subtrahentes selaenitatituae : & offendentes in rectitudinẽ
tuã : & cadentes in asperitatem suã : Videlic& nescumt : quo dubiq:sis quẽ nullus circũ¬
scribit locꝰ & solus es p̃sens &iã his qui longefiunt ate: conũtant᷑ ergo & q̃rant te : & ñ
sic̃ ipsi deseruer̃ creatorem suũ itatu deseruisti creaturã tuã : Ip sic̃ ũtant᷑ : & ecceibies

Expanded text:
fectio et uera fortitudo. Eant et fugiant a te inquieti iniqui. et tu uides eos et distingfectio et uera fortitudo. Eant et fugiant a te inquieti iniqui. et tu uides eos et distinguis umbras, et ecce pulchra sunt cum eis omnia et ipsi turpes sunt. et quid nocuerunt tibi? aut in quo imperium tuum dehonestauerunt a caelis usque in nouissima iustum et integrum? quo enim fugerunt, cum fugerent a facie tua.? aut ubi tu non inuenis eos? sed fugerunt, ut non uiderent te uidentem se atque excaecati in te offenderent — quia non deseris aliquid eorum, quae fecisti — in te offenderent iniusti et iuste negarentur, subtrahentes se lenitati tuae et offendentes in rectitudinem tuam et cadentes in asperitatem tuam. uidelicet nesciunt, quod ubique sis, quem nullus circuminscribit locus, et solus es praesens etiam his, qui longe fiunt a te. conuertantur ergo et quaerant te, quia non, sicut ipsi deseruerunt creatorem suum, ita tu deseruisti creaturam tuam. ipsi conuertantur, et ecce ibi es
Abbreviated transcription (Latin):
sineullo defectu bonũ nrm̃ qđ tuipsees & ñtimemꝰ neñ sit quoredeam  nos inde
ruimꝰ : Nob̵ aut̃ absentib: ñ ruit domꝰ nra aet̃nitastua ex plic̃ lis̃ iiII. INCIP̃V¬
Iccipes a crificium confessionũ mearũ demanu linguȩ meae ꝙ formasti: & excitasti
Nutc̃ fiteat᷑ nominituo & sana omã ossamea & dicant Dnẽ quis similistibi : neci enĩ doce
quid inseagat᷑ quit confitet᷑: & oculũ tuũ ñ excludit corcluusum : nec manũ tuã repele
duritia hominũ si soluis eã cũ uoles: autmis erans autuindicans & ñ ẽ quis eabsc̃datac
loretuo: Sedte laud& animamea utam&te : & confiteat᷑ tͥ miserationes tua sida
adte: nec animalia nec corporalia ꝑ osconsiderantiũ ea : ut exurgat inte alus situ¬
dine anima nra: innitens eis q̃ fecisti : & transiensatte qui fecistibaec mirabilit̃: &ibire¬

Expanded text:
sine ullo defectu bonum nostrum, quod tu ipse es: et non timemus ne non sit quo redeamus, quia nos inde sine ullo defectu bonum nostrum, quod tu ipse es: et non timemus ne non sit quo redeamus, quia nos inde ruimus; nobis autem absentibus non ruit domus nostra aeternitas tua. LIBER QUINnguae meae, quam formasti et excitasti, ut confiteatur nomini tuo, et sana omnia ossa mea, et dicant: domine, quis similis tibi? neque enim docet te, quid in se agatur, qui tibi confitetur, quia oculum tuum non excludit cor clausum nec manum tuam repellit duritia hominum, sed soluis eam, cum uoles, aut miserans aut uindicans, et non est qui se abscondat a calore tuo. sed te laudet anima mea, ut amet te, et confiteatur tibi miserationes tuas, per os conuersum ad te nec animalia nec corporalia per os considerantium ea, ut exsurgat in te a lassitudine anima nostra innitens eis, quae fecisti, et adtransiens ad te, qui fecisti haec mirabiliter: et ibi re
Abbreviated transcription (Latin):
deillo corpore nimia pusitas : s̃ sic erã nec erubesco ds̃m̃s c̃fiterit in memi sericor¬
dias tuas & in uocarete : qͥn erubuitunc ꝓfiteri hominib blas phemias meas & latrane
adũ sũte : Qui dergo tuncmͥ ꝓderat ingeniũ ꝑ illas doctrinas agile & nullo a dminicu¬
lohumani magisteri. tot nodosis similibri enodati cũ deformit᷑ a sasrilega t̃ pitudine
in doctrina pi& atis errarẽ aut quid tantũ oberat paruulistuis longe tardiu s ingemũ
cũ atelonge ñ recederent . ut innido adȩtuae tuti plai mascerent & alas caritatis
& portanos : Tupor tabis tuportabis & paruulos: & usq: ad canosituportabis qm̃ fir¬
mitas nrã quando tues tunc es firmitas : Cũ aut̃ nr̃a ẽ : infirmitas ẽ: Viuit ap̾tesẽp
bonũ nrm̃ : & q inde aũsi sumꝰ ꝑ ũsi sumꝰ : Reũ tam᷑ iã dñe : ut ñ eũ tam: q uiuit ap̾te

Expanded text:
de illo corpore? nimia peruersitas! sed sic eram nec erubesco, deus meus, confiteri tibi in me misericorde illo corpore? nimia peruersitas! sed sic eram nec erubesco, deus meus, confiteri tibi in me misericordias tuas et inuocare te, qui non erubui tunc profiteri hominibus blasphemias meas et latrare aduersum te. quid ergo tunc mihi proderat ingenium per illas doctrinas agile et nullo adminiculo humani magisterin doctrina pietatis errarem? Aut quid tantum oberat parvulis tuis longe tardius ingenium, cum a te longe non recederent, ut in nido Ecclesiae tuae tuti plumescerent, et alas charitatis et porta nos. tu portabis, tu portabis et paruulos et usque ad canos tu portabis, quoniam firmitas nostra quando tu es, tunc est firmitas, cum autem nostra est, infirmitas est. uiuit apud te semper bonum nostrum, et quia inde auersi sumu
Abbreviated transcription (Latin):
& diserendi quic quid dedimensionib figurarum & demusicis :& denumeris sine magna
difficultate nullo hominũ tradente intellexi : scis tudnẽ ds̃ m̃s q & celeritas intelliꝰ¬
gendi & dispiciendi acum̃ donumtiũ ẽ : Sed ñ inde sacrificabã tibi: Itaq mͥ ñ adusũ s ad ꝑ¬
niciẽ magis ualebat: quia tãbonã partem substantiȩ meae sategi habere in potestate
& fortitu dinẽmeã ñ ad tecusto diebã : s ꝑfectꝰ sum abste in longuinq regionẽ uteã dis¬
si parẽ in mer&trices cupidatates : Nã quidmꝰ ꝓderatbona res ñ utentibene : n eni sentiebã
illas artes &iã abstudiosis & in geniosis difficillime intellegi nisicũ eis eadẽ conabarex¬
ponere : & eratille excellentis simꝰ in eis quime exponentem ñ tardius seq retur.
Sedm ħ ꝓderat putanti quodtudnẽ ds̃ ueritas corpꝰ esses lucidũ & in m̃sũ. & ego frustũ

Expanded text:
et disserendi, quidquid de dimensionibus figurarum et de musicis et de numeris sine magna et disserendi, quidquid de dimensionibus figurarum et de musicis et de numeris sine magna difficultate nullo hominum tradente intellexi, scis tu, domine deus meus, quia et celeritas intellegendi et dispiciendi acumen donum tuum est. sed non inde sacrificabam tibi. itaque mihi non ad usum, sed ad perniciem magis ualebat, quia tam bonam partem substantiae meae sategi habere in potestate et fortitudinem meam non ad te custodiebam, sed profectus sum abs te in longinquam regionem, ut eam dissiparem in meretrices cupiditates. nam quid mihi proderat bona res non utenti bene? non enim sentiebam illas artes etiam ab studiosis et ingeniosis difficillime intellegi, nisi cum eis eadem conabar exponere et erat ille excellentissimus in eis, qui me exponentem non tardius sequeretur. Sed quid mihi hoc proderat putanti, quod tu, domine deus ueritas, corpus esses lucidum et inmensum et ego frustum
Abbreviated transcription (Latin):
magnitudinituae autpulchritudini. utillatent inte quasi in subiecto sic̃ in corpore.
cũtuu magnitudo & tua pulchritudo tuipsesis. corp̾aut̃ ñ eo sit magnũ & pulchrum quoo¬
utet̃ nihi lominꝰ corpꝰeet̃: falsitas enĩ erat quã d&ecogitabã ñ ueritas : & figm̃ tamiseriaȩ
meae non firmam̃ta beatitudinistuae: lus sera s enĩ & ita fiebat in me ut t̃raspinar
& tribulos pareretm & cũ lubore ꝑuenirem ad panẽmeũ ⁊ & quid mͥ ꝑderat quod
om̃s libros artiũ quas liberales uocant tunc nequis simꝰ malurũ cupiditatũ seruus.
ꝑmeipsum legi & intellexi quoscũq legere potui : & gaudebã in eis & nesciebã unde eẽt᷑
quicquid ibi uerũ & certũ eẽt̃ : dorsũ enĩ habebã adlum̃ : & ad ea q̃ inluminantꝰ faciẽ:
indeipsa facies mea quã in luminatã cernebã : ñ inluminabat᷑: quicquid dearteloquendi

Expanded text:
magnitudini tuae aut pulchritudini, ut illa essent in te quasi in subiecto sicut in corpore, magnitudini tuae aut pulchritudini, ut illa essent in te quasi in subiecto sicut in corpore, cum tua magnitudo et tua pulchritudo tu ipse sis, corpus autem non eo sit magnum et pulchrum, quosset, nihilominus corpus esset. falsitas enim erat, quam de te cogitabam, non ueritas, et figmenta miseriae meae, non firmamenta beatitudinis tuae. iusseras enim et ita fiebat in me, ut terra spinas et tribolos pareret mihi et cum labore peruenirem ad panem meum. Et quid mihi proderat, quod omnes libros artium, quas liberales uocant, tunc nequissimus malarum cupiditatum seruus per me ipsum legi et intellexi, quoscumque legere potui? et gaudebam in eis et nesciebam, unde esset quidquid ibi uerum et certum esset. dorsum enim habebam ad lumen et ad ea, quae inluminantur, faciem: unde ipsa facies mea, qua inluminata cernebam, non inluminabatur. quidquid de arte loquendi
Abbreviated transcription (Latin):
cuminañ meas uenissent aristotelica qͥdã quas appellant decẽ cathegorus quarĩ
nomine cũ eas rethor Κartagiensis magis term̃s buccistrfo crepantib cõmemorar&
x alii quidoctihabebantur tãꝙ in nescio quidmagnũ & diuinũ suspens in hiabã. Aegieasso¬
lus & intellexi quas cũ contulis sem cueis qui sedicebant uixeas magistris cruditis simis¬
ñloquentib tantũ si multa inpuluere depingentib: intellexis se : nihil inde aliud m dicere
potuer̃ : quã ego solus aput meipsũ legens cognouerã & satis aꝑtemꝰ uidebant᷑ loquen¬
tes desubstantiis sicutiẽ homo : & q̃ in illis eẽt sicutiẽ figura hominis qualis sit & statu¬
ra quot pedũ sit : & cognatio cuĩ frt̃ sit autubi sit constitut᷑ Autquandonat᷑ autst&
ansedeat aut calciat᷑ ł apmat᷑. autaliquid faciat autpatiat᷑ aliquid & q̃cũq in his
quic quid eet̃ omnino comp̃hensum. sic intellige reconarer quasi&tu subiectꝰ esses

Expanded text:
cum in manus meas venissent Aristotelica quaedam, quas appellant decem Categorias; quarum nomine, cum eas rhetor Carthaginensis magister meus buccis typho crepantibus commemoraret, et alii qui docti habebantur, tanquam in nescio quid magnum et divinum suspensus inhiabam; legi eas solus et intellexi? Quas cum contulissem cum eis qui senon loquentibus tantam, sed multa in puluere depingentibus intellexisse, nihil inde aliud mihi dicere potuerunt, quam ego solus apud me ipsum legens cognoueram; et satis aperte mihi uidebantur loquentes de substantiis, sicuti est homo, et quae in illis essent, sicuti est figura hominis, qualis sit et statura, quot pedum sit, aut cognatio, cuius frater sit, aut ubi sit constitutus aut quando natus, aut stet an sedeat aut calciatus uel armatus sit aut aliquid faciat aut patiatur aliquid, et quaecumque in his quidquid esset omnino conprehensum, sic intellegere conarer, quasi et tu subiectum esses
Abbreviated transcription (Latin):
qus exꝑtinons : inimoaut corpore ł die ł domo facilepos s̃ uidere qui dcuim̃bro
qb mom̃tis quib partib ꝑsonisuȩ congruat in illis offendunt᷑: hic seruiunt. Hȩc egotunc
nesciebã : & non adũ tebam : & feriebant undiq ista oculos meos & ñ uidebã : & cantabã
carmina : & ñ mͥlicebat ponerepedem quẽ lib& ubilib& : si in alio atq alio m&ro alit̃
uti alit̃ : & in uno aliquo ũsu: ñ om̃ib: locis tunde pedem & ars ipsa qua caneba ñ ha¬
bebat aliud alibi si omiã simul: & ñ intuebar iustitiã cui serui rentbon & sc̃ĩ homi¬
nes longe excellentius adq sublimius habere simul omiã q̃ p̃cep̃ & nulla expaste
uariari: & tam̃ uariis tẽ poribus non omia simul : s ꝓpria distribuentem acp̃cipientem :
eu seohendebã caẽ c̃ pios patres ñ solũ sic̃ ds̃ iuber&ꝰ atq inspirar& utentes psentib: uierũ
quoq sic̃ ds̃ reuelar& futura p̃nuntiantes Nũ quid aliquando. aut alicubi in iustũ est¬

Expanded text:
quas experti sunt, in uno autem corpore uel die uel domo facile possunt uidere, quid cui membro, quibus momentis, quibus partibus personisue congruat, in illis offenduntur, hic seruiunt. Haec ego tunc nesciebam et non aduertebam, et feriebant undique ista oculos meos et non uidebam. et cantabam carmina et non mihi licebat ponere pedem quemlibet et ubilibet, sed in alio atque alio metro aliter atque aliter et in uno aliquo uersu non omnibus locis eundem pedem; et ars ipsa, qua canebam, non habebat aliud alibi, sed omnia simul. et non intuebar iustitiam, cui seruirent boni et sancti homines, longe excellentius atque sublimius habere simul omnia quae praecipit et nulla ex parte uarie, tamen uariis temporibus non omnia simul, sed propria distribuentem ac praecipientem. et reprehendebam caecus pios patres non solum, sicut deus iuberet atque inspiraret, utentes praesentibus uerum quoque, sicut deus reuelaret, futura p
Abbreviated transcription (Latin):
iosu utua flagitia quae s̃ contranaturã ubiq ac semꝑ decestanda adq punienda s̃ qͥualia
sodacstarum fuer qsiom̃s gentes facerent : eodẽ criminis reatu diuinȩ lege tenerentur :
ꝗͥtisuc stũ homines ut se illo uterent᷑ modo liolat᷑ quippe ipsa soci&as qͥcũdõ nobis eẽ
hominiũ cadem natura cuũ illeauctor ẽ libidinis ꝑũsitate polluit᷑: Quae aut̃ c̃tramores
hone nũ sflugiti autgentis e su&udine ł lege firmatũ nullaciuis. aut peregrini libi¬
dine uolalur: Turpis enĩ om̃is pras umũ so suo ñ c̃gruens: Cũ aut̃ ds̃ aliquid contramorem

Expanded text:
contra naturam, ubique ac semper repudianda ac punienda sunt. Qualia sodomitarum fuerunt, que si omnes gentes facerent, eodem criminis reatu divina lege tenerentur, que non sic fecit homines, ut se illo uterentur modo. Violatur quippe ipsa societas que cum deo nobis esse debet, cum eadem natura, cuius ipse actor est, libidinis perversitate polluitur. Ambrosinter se ciuitatis aut gentis consuetudine uel lege Armatum nulla ciuis aut peregrini libidine nioletur. turpis enim omnis pars uniuerso suo non congruens. cum autem deus aliquid contra morem
Abbreviated transcription (Latin):
eo ipsotepr dubitationis mex in illa. sec tam̃ ꝑmanendũ tẽ cuuã ñ nullos philo¬
sophos pponebã: Quib tam̃ philo sofis. quodsine salutari nomine xept eciit um
tionem languoris animemet cõmittere omnino recusabã statiu ergo tadiut̃
pesmea auiuentutemea ubieras & quorecesseras anuero non tufeceras ine & di¬
ereueras meca qua drupedib: & auolatilib ccaeli sapientiore me feceras &abulibu

Expanded text:
eo ipso tempore dubitationis meae in illa secta mihi permanendum esse, cui iam nonnullos philoeo ipso tempore dubitationis meae in illa secta mihi permanendum esse, cui iam nonnullos philosophos praeponebam: quibus tamen philosophis, quod sine salutari nomine Christi essent, curationem languoris animae meae conmittere omnino recusabam. statui ergo tamdiu mea a iuuentute mea, ubi mihi eras et quo recesseras? an uero non tu feceras me et discreueras me a quadrupedibus et uolatilibus caeli? sapientiorem me feceras, et ambu
Abbreviated transcription (Latin):
istimubã imximo audito uno atq altaro & saepius enigmate soluto describtis
u&eribi Vbi cũ ad łterã acciperem : occidebar spĩtaliter: Ituq ple
plerisq
ulietũ librorum locis expositis : iã rephendebã desperationẽ meã: illã dũtiit qua
sin fuo piose & ñ absurde obiecta refellerent: nec ideoiã dãnandũ illũd quod
nnuebã quia defensionis partes aquabant᷑. Ita enĩ catholica ñ mͥuicta uidebat᷑ ut
ñdũ gia uietris apparende : T̃ uero portit intendianimũ si q̃ ns possẽ coros ali quib
docimentis manicheos conuincere falsitatis. Quodsipossem spitalem substintũ
multoꝓbabilioris plerosq sensisq philos ophos magis magisq consideransato
conparans iudi cabã. Itaq acha demicorũ more. sic̃ existimant᷑ dubitans deonim
att÷ ant ornia fluctuans manicheos quidẽ relinquendos et̃ decreui n arbituns

Expanded text:
istimabam, maxime audito uno atque altero et saepius aenigmate soluto de scriptis istimabam, maxime audito uno atque altero et saepius aenigmate soluto de scriptis ueteribus, ubi, cum ad litteram acciperem, occidebar. spiritaliter itaque plerisque illorum librorum locis expositis iam reprehendebam desperationem meam illam dumtaxat, qua suos, qui copiose et non absurde obiecta refellerent, nec ideo iam damnandam illud, quod tenebam, quia defensionis partes aequabantur. ita enim catholica non mihi uicta uidebatur, ut nondum etiam uictrix appareret. Tunc uero fortiter intendi animum, si quo modo possem certis aliquibus documentis manichaeos conuincere falsitatis. quod si possem spiritalem substantiam multo probabiliora plerosque sensisse philosophos magis magisque considerans atque comparans iudicabam. itaque Academicorum more, sicut existimantur, dubitans de omnibus atque inter omnia fluctuans manichaeos quidem relinquendos esse decreui, non arbitrans
Abbreviated transcription (Latin):
bilarescentis atq mulcentis quã faustierat : quod attin& ad dicentimodũ c&erũ
rerum ipsarum: nulla conparatio: Nã ille ꝑmanicheas fallucias aberrabat illeaut̃
saluberrime docebat salutem: Sed longe ẽ apec catorib: salus qualis ego tuncaderã:
& tam̃ ꝓpinquabã sensim : & nesciens : cũ enĩ non satagerem discere q̃ dicebat s tantũ
quẽ ad modũ dicebat: audire eamꝰ quippe iã desperanti. atteuiã patere homini:
mnanis cura remanserat: ueniebant in animũ meũ simulcũ ũbis quaediligebã:
res &iã quas neglegebã Neq enĩ ea dirimere poterã & dũcor aperirẽ ad exci¬
piendũ quũ diserte dicer&: parit̃ intrabat. & quã uere dicer& : gradatĩ quidẽ
Nã primo &iã ipsa defendi possem iã coeper̃ uideri: & fidẽ catholicã ꝓquanihil
posse diciadũs oppugnantes manicheos putauerã: iã non inpudent̃ adseriex¬

Expanded text:
hilarescentis atque mulcentis, quam Fausti erat, quod attinet ad dicendi modum. ceterum hilarescentis atque mulcentis, quam Fausti erat, quod attinet ad dicendi modum. ceterum rerum ipsarum nulla conparatio: nam ille per manichaeas fallacias aberrabat, ille autem saluberrime docebat salutem. sed longe est a peccatoribus salus, qualis ego tunc aderam. et tamen propinquabam sensim et nesciens. Cum enim non satagerem discere quae dicebat, sed tantum quemadmodum dicebat audire — ea mihi quippe desperanti ad te uiam patere homini inanis cura remanserat — ueniebant in animum meum simul cum uerbis, quae diligebam, res etiam, quas neglegebam. neque enim ea dirimere poteram. et dum cor aperirem ad excipiendum, quam diserte diceret, pariter intrabat et quam uera diceret, gradatim quidem. nam primo etiam ipsa defendi posse mihi iam coeperunt uideri et fidem catholicam, pro qua nihil posse dici aduersus oppugnantes manichaeos putaueram, iam non inpudenter asseri ex
Abbreviated transcription (Latin):
nicheos uanitatib ebrios quib: ut carerẽ ibã : Sedutriq nesciebam̃ : ut dictione ꝓ¬
posita mȩpbatũ p̃fect᷑ tunc sr̃mac mitter&: & ueni mediolaniũ adãbrosiũ ep̃m
inoptimis notũ orbit̃ rae piũ cultorẽ tuũ : cuĩ tunc eloquia strenue ministrabat᷑
adipẽ frum̃titui: & laetitiã olati : & sobriũuini ebrietatem populotuo: Ad eũ aut̃
ducebar abste nesciens ut ꝑ eũ adte sciens ducerer: Suscepitine pat̾ne ille homo
di & peregrinationẽ meã satis epis copalit̃ dilex & eũ amare coepi : primo qui¬
benignũ inmeo & studiose audiebã disputantem in populo non intentione quadebi
si quasi explorans ei facundiã utrũ conuenir& famȩ suae anmaiorminor uep¬
fluer& : quã p̃dicabat᷑: & uerbis eiꝰ suspendebar intent᷑ : rerũ aut̃ incurios & cõtep¬
tor ads tabũ : & delectabar suauitate sermonis quã quã eruditioris. min tamen

Expanded text:
nichaeis vanitatibus ebrios, quibus ut carerem, ibam, sed utrique nesciebamus, ut dictione pnichaeis vanitatibus ebrios, quibus ut carerem, ibam, sed utrique nesciebamus, ut dictione proposita me probatum praefectus tunc Symmachus mitteret. et ueni Mediolanium ad Ambrosium episcopum, in optimis notum orbi terrae, pium cultorem tuum, cuius tunc eloquia strenue ministrabant adipem frumenti tui et laetitiam olei et sobriam uini ebrietatem populo tuo. ad eum autem ducebar abs te\', nesciens, ut per eum ad te sciens ducerer. suscepit me paterne ille homo dei et peregrinationem meam satis episcopaliter dilexit. et eum amare coepi primo quibenignum in me. studiose audiebam disputantem in populo, non intentione, qua debui, sed quasi explorans eius facundiam, utrum conueniret famae suae an maior minorue proflueret, quam praedicabatur, et uerbis eius suspendebar intentus, rerum autem incuriosus et contemptor adstabam et delectabar sermonis suauitate, quamquam eruditioris, minus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
pecimiae caritate iustitiauilis ẽ: Oderat &iã istos cormeũ : quã uis non ꝑfecto odio
Quo denĩ ab eis passurus  erã magis od erã forta sse : quã eo quod cuilib& inlicita
faciebant Certe tam̃ turpes sunt tales & fornicant᷑ abste amando uolatica ludibria
tẽpoiũ & lucrum luceum: quod cũ app̃bendit᷑ manũ inquinat : & amplectendo mui
fugientem : contempnendo temanentẽ : & reuocantẽ & ignoscentem redeunti adit mid
ci animȩ humanȩ : & nunctales odiprauos & distortos quã uis eos corrigendos dliga
u paecimiae doctrina ipsa quã discunt p̃ferant : & uero tedm̃ ueritatẽ & ub tatem certiboni
&pacẽ castis simã si tunc eos magis patinolebã malos ꝓpt̃ me: qua fieribonos ꝓpt̃teuo¬
lebã Itaq p̾tea quã mnis sũ ẽ a medi olano romã ad p̃fectum urbis. ut illiciuitati rh&oric

Expanded text:
pecuniae caritate iustitia uilis est." oderat etiam istos cor meum quamuis non perfecto odio. pecuniae caritate iustitia uilis est." oderat etiam istos cor meum quamuis non perfecto odio. quod enim ab eis passurus eram, magis oderam fortasse quam eo, quod cuilibet inlicita faciebant. certe tamen turpes sunt tales et fornicantur abs te amando uolatica ludibria temporum et lucrum luteum, quod cum adprehenditur manum inquinat, et amplectendo mundum fugientem, contemnendo te manentem et reuocantem et ignoscentem redeunti ad te meretrici humanae animae. et nunc tales odi prauos et distortos, quamuis eos corrigendos diligam, ut pecuniae doctrinam ipsam, quam discunt, praeferant, ei uero te deum ueritatem et ubertatem certi boni et pacem castissimam. sed tunc magis eos pati nolebam malos propter me, quam fieri propte Itaque posteaquam missum est a Mediolano Romam ad praefectum urbis, ut illi civitati rhetori
Abbreviated transcription (Latin):
secr&ius cũ dicerent scripturas nouites tam̃ti falsatas fuisse anescio quib: qui iudro
legẽ inserere xpi anefidẽi uoluer̃ satq ipsi in corupta exeplaria nullu ꝓferren sins
maxime captum & offocatum quodã modo de primebant: corporalia cogitantẽmoles
illa : sub quib anhelans in aurã tuae ueritatis liquidã & simplicem respirare nom poreũ
Sedulo ergo agere coeperã : ꝓpt̃ quod uenerã ut docerẽ romae artẽ r&horicuaxpnius
domi c̃ gregare aliquos quib & ꝑ quos in notescere coeperã & ecce cognosco aliarom
fieri quaen patiebar in africa: Nã reuera illas euersiones aꝑditis adulescentibu ibi
non fierimanifestatũ ẽ m. Sed subito in quiunt ne mercedẽmagis troreddant cons¬
pirant multi adulescentes & trans ferutse adulium desertores fidei : & quibi p

Expanded text:
d nobis secretius, cum dicerent scripturas noni testamenti falsatas fuisse a nescio quibus, qui Iudaeorum d nobis secretius, cum dicerent scripturas noni testamenti falsatas fuisse a nescio quibus, qui Iudaeorum legem inserere Christianae fidei noluerunt, atque ipsi incorrupta exemplaria nulla proferrent. sed me maxime captum et offocatum quodam modo deprimebant corporalia cogitantem moles illae, sub quibus anhelans in auram tuae ueritatis liquidam et simplicem respirare non poteram. Sedulo ergo agere coeperam, propter quod ueneram, ut docerem Romae artem rhetoricam, et prius domi congregare aliquos, quibus et per quos innotescere coeperam. et ecce cognosco alia Romae fieri, quae non patiebar in Africa. nam re uera illas euersiones a perditis adulescentibus ibi non fieri manifestatum est mihi: "sed subito" inquiunt "ne mercedem magistro reddant, conspirant multi adulescentes et transferunt se ad alium, desertores fidei et quibus prae
Abbreviated transcription (Latin):
no nposse demaria uirgine arbi trabar : nisi carni concerner&: Concerniattm
& ñ in quinari non uidebã: quod intalem figuram: M & uebã ituq credere in came¬
natu: necredere cogerer : ex carne in quinatum: Numcspitales tui. blande & amant᷑
ridebuN me : sihas confessiomnes meas legerint : s tam̃talis erã. Deinde q̃ illi in scriptui¬
ristuis rep̃henderant : defendi ñ posse existimabã saliquando sane cupiebã cũ aliquo
illorũ librorũ doctissimo conferre singula & experiri quid inde sentir& lã enĩ helpi
cuĩ dã adus̃ eos dẽ manicheos coraloquentis & diserentis sermones &iã aput cartha¬
ginẽmouereme coeperant : cutalia descripturis ꝓferr& : quib resisti non facile possa
& in becillamihi responsio uidebat᷑ istorums quã quidẽ non facile palũ ꝓmebat sinoo

Expanded text:
non posse de Maria uirgine arbitrabar, nisi carni concerneretur. concerni autem non posse de Maria uirgine arbitrabar, nisi carni concerneretur. concerni autem et non coinquinari non uidebam, quod mihi tale figurabam. metuebam itaque credere incarnatum, ne credere cogerer ex carne inquinatum. nunc spiritales tui blande et amanter ridebunt me, si has confusiones meas legerint; sed tamen talis eram. Deinde quae illi in scripturis tuis reprehenderant defendi posse non existimabam, sed aliquando sane cupiebam cum aliquo illorum librorum doctissimo conferre singula et experiri, quid inde sentiret. iam enim Elpidii cuiusdam aduersus eosdem manichaeos coram loquentis et disserentis sermones etiam apud Carthaginem monere me coeperant, cum talia de scripturis proferret, quibus resisti non facile posset. et inbecilla mihi responsio uidebatur istorum; quam quidem non facile palam promebant, se
Abbreviated transcription (Latin):
qua nonerat catholica fides quã et̃ arbitrabar & magis pius muidebar. siteds ins cuic futent̃
exme miserationestuae ł excxeris partib. infinitum crederem : quãuis exuna quatibi
moles mali opponebatur cogerer finitũ fateri : quã si exõnib partib corporis huma ni fo¬
mã teopinarer finiri: & melius m uidebar credere nullũ malum tecreasse. quod mͥ nesci¬
inti non solũ aliqua substantia. s & iã corporea uidebat᷑: quia & m̃tem cogitare non no¬
uerã nisi eã subtile corpꝰeẽ quod tam̃ ꝑloci spatia diffunder&: quã crederem abstecẽ
qualem putabã naturã mali : Ipsumq saluatorem nrm unigenitũ tuũ tãquã dema¬
saluci dissime molistuae. porrectũ adnrãm salutem itaputabã : ut aliud deillo
no ncrederem: nisi quod possem uanitate imaginari : Talemituq naturamei nasci

Expanded text:
quia non erat catholica fides, quam esse arbitrabar. et magis pius mihi uidebar, si te, deus meus, cui confitentur quia non erat catholica fides, quam esse arbitrabar. et magis pius mihi uidebar, si te, deus meus, cui confitentur ex me miserationes tuae, uel ex ceteris partibus infinitum crederem, quamuis ex una, qua tibi moles mali opponebatur, cogerer finitum fateri, quam si ex omnibus partibus in corporis humani forma te opinarer finiri. et melius mihi uidebar credere nullum malum te creasse — quod mihi nescienti non solum aliqua substantia sed etiam corporea uidebatur, quia et mentem cogitare non noueram nisi eam subtile corpus esse, quod tamen per loci spatia diffunderetur — quam credere abs te esse qualem putabam naturam mali. ipsum quoque saluatorem nostrum, unigenitum tuum, tamquam de massa lucidissimae molis tuae porrectum ad nostram salutem ita putabam, ut aliud de illo non crederem nisi quod possem uanitate imaginari. talem itaque naturam eius nasci
Abbreviated transcription (Latin):
&mbroꝵ nr̃orũ. liniam̃tis corporalib: terminari: & qm̃ cũ dedõmeo cogitare uellem:
cogtare nisimoles corporũ nonnouerã Neq enĩ uidebat᷑mͥ eẽ quicquã quod tale
noneet̃: ea maxima & ꝓpesolu causa erat in euitabilis erroris mei : Hincenĩ & malisubs¬
tuntiã quandã credebam eẽ talem : & habere suã molem tetram & deformemsiuecrassa
quã teriã dicebant : siue tenuem atq subtilem sicutiẽ teris corpꝰ quã malignũ m̃tem
pilla terrã repente imaginatur: & qui ad m̃bonum nullã malũ naturã creasse qualis¬
uq. mepicas credere cogebã constituebãt a dũso sibiduas moles utrãq infinitã :
si mulã angustius. bonã grandius : & ex hoc initio pestilentioso mec& era sacrilegia
sequebant᷑: Cumenim conarecur animꝰ meus recurrere inchatolicũ fidem : reꝑcu tiebar

Expanded text:
membrorum nostrorum liniamentis corporalibus terminari. et quoniam cum de deo meo cogitare uellem, membrorum nostrorum liniamentis corporalibus terminari. et quoniam cum de deo meo cogitare uellem, cogitare nisi moles corporum non noueram — neque enim uidebatur mihi esse -quicquam, quod tale non esset — ea maxima et prope sola causa erat ineuitabilis erroris mei. Hinc enim et mali substantiam quandam credebam esse talem et habere suam molem tetram et deformem siue crassam, quam terram dicebant, siue tenuem atque subtilem, sicuti est aeris corpus: quam malignam mentem per illam terram repentem imaginantur. et quia deum bonum nullam malam naturam creasse qualiscumque me pietas credere cogebat, constituebam ex aduerso sibi duas moles, utramque infinitam, sed malam angustias, bonam grandius, et ex hoc initio pestilentioso me cetera sacrilegia sequebantur. cum enim conaretur animus meus recurrere in catholicam fidem, repercutiebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
te decreueram : iã remissius neglegentiusꝗ retinebã: & enĩ suborta ẽ mihi cogitatio
prudentiores illos c&eris fuisse philosophos. quos achademicos appellant : quod
deomnib dubitandũ eẽ censuerant : nealiquidueri ab homine cõp̃hendi posse decre¬
uerant. Ita enĩ & mͥ liquido sensisse uidebant᷑ : ut uulgo habent᷑ &iã illorũ intenti¬
onem nondum intelligenti. Nec dissimulaui eundem hospitẽmeũ reprimere animia
fiducia : quam sensi eum habere dereb: fabulosis quib: manichei libriplenis : amicitia
tam eoium familiarius utebar quã c&erorum hominum qui in laheresin fuis s&: Nec eam
defendebam pristina animo sitate si tam̃ familiaritas eorũ plures enim eosroma occul¬
tat pigriusme faciebat aliud quȩrere : psertim desperantem in ecłatuadñe caeli
terant: Multũq mihi turpeui debatur credere figurã tebabere humane carnis:

Expanded text:
esse decreveram, jam remissius negligentiusque retinebam. Etenim suborta est etiam mihi cogitatio, esse decreveram, jam remissius negligentiusque retinebam. Etenim suborta est etiam mihi cogitatio, prudentiores caeteris fuisse illos philosophos, quos Academicos appede omnibus dubitandum esse censuerant nec aliquid ueri ab homine conprehendi posse decreuerant. ita enim et mihi liquido sensisse uidebantur, ut uulgo habentur, etiam illorum intentionem nondum intellegenti. nec dissimulaui eundem hospitem meum reprimere a nimia fiducia, quam sensi eum habere de rebus fabulosis, quibus manichaei libri pleni sunt. amicitia tamen eorum familiarius utebar quam ceterorum hominum, qui in illa haeresi non fuissent. nec eam defendebam pristina animositate, sed tamen familiaritas eorum - plures enim eos Roma occultabat — pigrius me faciebat aliud quaerere praesertim desperantem in ecclesia tua, domiterant, multumque mihi turpe uidebatur credere figuram te habere humanae carnis et
Abbreviated transcription (Latin):
essenos qui peccam̃ : sinescio quã aliã in nobis peccarenatirã & delectabat suꝑbi¬
ameã extraculpã eẽ : & cũ aliquid m fecissem ñ confiterime fecisse ut sanares
anima meã : qrm̃ pec cabattibi : Sed excusare eã amabã : & accusare nescio quidali¬
ud qđ mecũ eẽt & ego ñ eẽm : Verũ aut̃ totũ ego erã : & adũ s̃ me impi& as mea
mediuiserat & id erat pec catum insanabilius : quomepeccatorem ñ eẽ arbi trabar & execra
duergo posueras custodiã orimeo & ostiũ continentiaȩ circum labiamea ut non de¬
dinar& cormeum in uerba maligna : ad excusandas excusationes in peccatis: cũ homini¬
boperantib: iniquitatem : x ideo adhuc consiinabam: cũ electis eorum: Sed tam̃ iã despe¬
rans in ex falsa doctrina mepos seꝓficere eaq: ipsa quib: sinihil melius repperirẽ content᷑

Expanded text:
esse nos, qui peccamus, sed nescio quam aliam in nobis peecare naturam et delectabat superbiesse nos, qui peccamus, sed nescio quam aliam in nobis peecare naturam et delectabat superbiam meam extra culpam esse et, cum aliquid mali fecissem, non confiteri me fecisse, ut sanares animam meam, quoniam peccabat tibi, sed excusare me amabam et accusare nescio quid aliud, quod mecum esset et ego non essem. uerum autem totum ego eram et aduersus me inpietas mea me diuiserat, et id erat pedum ergo posueras custodiam ori meo, et ostium continentiae circum labia mea, ut non declinaret cor meum in verba maligna, ad excusandas excusationes in peccatis cum hominibus operantibus iniquitatem; et ideo adhuc combinabam cum electis eorum . 19. Sed tamen jam desperans in ea falsa doctrina me posse proficere; eaque ipsa quibus si nihil melius reperirem, contentus
Abbreviated transcription (Latin):
tates s utte audir& in tuis sermonib: & tuillã in suis orationib: huiꝰ netuluer¬
mas quib: ñ ate aurũ & argentũ p&ebat. nec ali quodnutabile. autuo lubilebom̃
is salutẽ animȩ filiisui : tucuiꝰ munere taliserat c̃tẽp̃neres & repelleres ab aux ilio
tuo nequã quã dñe yimmo uero aderas & ex audiebas & facieba sordine quop des¬
tinaueras eẽ faciendũ: absit uttu falleres eã in illis uisionib &responsistasi
aegntu dine.: X saluũ fecisti filiũ ancillaetu& : tumc interim corpore utett̃ ciusli¬
te meliorem atq certiorem dares & iun gebar &iã tunc romae falsis illis att fal¬
lentibi scĩs non enĩ tantũ auditorib: eorũ quorũ enumero erat &iã is. in cuĩ domo
agro tauerã & conualuerã si &iã quos electos uocant: adhuc enĩm uidebat᷑ ños

Expanded text:
tates, sed ut te audiret in tuis sermonibus et tu illam in suis orationibus? huiusne tu lacrtates, sed ut te audiret in tuis sermonibus et tu illam in suis orationibus? huiusne tu lacrimas, quibus non a te aurum et argentum petebat nec aliquod nutabile aut uolubile bonum, sed salutem animae filii sui, tu, cuius munere talis erat, contemneres et repelleres ab auxilio tuo? nequaquam, domine, inmo uero aderas et exaudiebas et faciebas ordine, quo praedestinaueras esse faciendum. absit, ut tu falleres eam in illis uisionibus et responsioniaegritudine et saluum fecisti filium ancillae tuae tunc interim corpore, ut esset cui salutem meliorem atque certiorem dares. et iungebar etiam tunc Romae falsis illis atque fallentibus sanctis: non enim tantum auditoribus eorum, quorum e numero erat etiam is, in cuius domo aegrotaueram et conualueram, sed eis etiam, quos electos uocant. adhuc enim mihi uidebatur non
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ iã recordatus atq confesrꝰsum : si inde dec̾meum creuerã : & consilia medicine
tuae demens irridebã qui ñ me siuisti talẽbismori. quo uulnere siferiret᷑ cor
matris nũ quã sanar&ur: Non enĩ satis eloquor : quid erga mehabebat animi:
& quantomaiore sollicitudine meparturi ebatspũ: quã carne pepererat:
nonitaq uideo. quomꝰ sanar&ur : simeatulis illamors. trans ũberas s&
uisceradilectionis ei : &ubi tent tante p̃ces & tã cebrȩ sineint̃ missione. nubuũ
nisi adte : anuero tũmi seri cordiarum sꝑneres conͣ contritũ & humiliatũ uiduas
castȩ ac sobriae frequentantis elemosinas obsequentis atq seruientis scistuis.
nullã diẽ pt̃mittentis oblationẽ ad altar&ũ bis die mane & uespere ad ełam
tua sineulla in t̃missione uenientis ñ aduanas fabulus & manines loquuci¬

Expanded text:
sicut jam recordatus atque confessus sum. Sed in dedecus meum creveram, et consilia medicinae sicut jam recordatus atque confessus sum. Sed in dedecus meum creveram, et consilia medicinae tuae demens irridebam, qui matris, numquam sanaretur. non enim satis eloquor, quid erga me habebat animi et quanto maiore sollicitudine me parturiebat spiritu, quam carne pepererat. Non itaque uideo, quomodo sanaretur, si mea talis illa mors transuerberasset uiscera dilectionis eius. et ubi essent tantae preces, tam crebrae sine intermissione? nusquam nisi ad te. an uero tu, deus misericordiarum, sperneres cor contritum et humiliatum uiduae castae ac sobriae, frequentantis elemosynas, obsequentis atque seruientis sanctis tuis, nullum diem praetermittentis oblationem ad altare tuum, bis die, mane et uespere, ad ecclesiam tuam sine ulla intermissione uenientis, non ad uanas fabulas et aniles loquaci
Abbreviated transcription (Latin):
ritm̃ : onenĩ quicquã eorũ mͥdonaueras inxp̃o: nec soluerat ille incrucesuu
inimicitias quas tecum contraxeram peccatis meis: Quomͦ enim eas soluer&
incruce phantasmatis. quod deillo crediderame quã ergo falsam uidebatr
mors carnis ei tãuera erat anime mexe : & quã ueraerat᷑ mors cuarnis eiꝰ ta falsa
uita anime mex : q̃ id ñ credebat: & in grauescentib febrib: iã ibã & peribam.
quo enĩ irem si hinctunc ab irem nisi inignem atq: torm̃ta digna factismeis.
inueritate ordinistui : & hoc illa nesciebat: & tam̃ ꝓmeorabat absens: Tuaut̃¬
ubiq p̃sens ubierat exaudiebas eã : & ubierã miserebaris ut recuperarẽ falu¬
tẽ corporis adhuc insanus cordes a crilego: Neq: enim desiderabã in illo tanto pe¬
riculo baptismũtuum: & melior erã puer. quo illũ demat̃na pi&ate flugitaui

Expanded text:
rimur. non enim quicquam eorum mihi donaueras in Christo nec soluerat ille in cruce sua rimur. non enim quicquam eorum mihi donaueras in Christo nec soluerat ille in cruce sua inimicitias, quas tecum contraxeram peccatis meis. quomodo enim eas solueret in cruce phantasmatis, quod de illo credideram? quam ergo falsa mihi uidebatur mors carnis eius, tam uera erat animae meae, et quam uera erat mors carnis eius, tam falsa uita animae meae, quae id non credebat. et ingrauescentibus febribus iam ibam et peribam. quo enim irem, si hinc tunc abirem, nisi in ignem atque tormenta digna factis meis inubique praesens, ubi erat exaudiebas eam; et ubi eram miserebaris mei, ut recuperarem salutem corporis mei, adhuc insanus corde sacrilego. Neque enim desiderabam in illo tanto periculo baptismum tuum; et melior eram puer, quando illum de materna pietate flagitavi,
Abbreviated transcription (Latin):
sistim misericordit̃ seruans meabaquis maris plenũ execrandis sordib: usq ad aquã
bi memoriubeatr erprium maner& ea nocte : Sed ea nocte clanculo ego ꝓfectꝰ sum
a aut̃ ñ mansit orando & flendo: & quidate p&ebat ds̃m̃s tantis lucrimis nisi ut na¬
uigare menonsineres Qtualte consulens & exaudiens cardinẽ desidern eiꝰ non curasti¬
ipsas cat aurestuus contemnentis ista cũ & me cupr ditatib meis raperes ad finiendas
bssascutiditister & illius carnale desiderium iusto dolorum flugello uapular& : Ama
erudiorũ fiectirus tẽs deabsentiamea nesciebatideo flebat & eiulabat : Atq illis
crucatib arguebat mea reliquarũ eut cũ gemituquarens quod cum gemitu
dinis corporalis : & ibã iu ad inferos portans omĩa malu quae cõmiserã &ite &in
me & in aliosmulta & grauia : suꝑ originalis peccati uinculũ : quo om̃s in adũ mo¬

Expanded text:
sisti mihi misericorditer seruans me ab aquis maris plenum exsecrandis sordibus usque ad aquam sisti mihi misericorditer seruans me ab aquis maris plenum exsecrandis sordibus usque ad aquam erat, memoria beati Cypriani, maneret ea nocte. sed ea nocte clanculo ego profectus sum, illa autem non mansit orando et flendo. et quid a te petebat, deus meus, tantis lacrimis, nisi ut nauigare me non sineresimplebat aures tuas contemnentis ista; cum et me cupiditatibus meis raperes ad finiendas ipsas cupiditates, et illius carnale desiderium justo dolorum flagello vapularet. Amabgaudiorum facturus esses de absentia mea. Nesciebat, ideo flebat et ejulabat, atque illis cruciatibus arguebatur in ea reliquiarium Evae, cum gemitu quaerens quod cum gemitu dinis corporalis et ibam iam ad inferos portans omnia mala, quae conmiseram et in te et in me et in alios, multa et grauia super originalis peccati uinculum, quo omnes in Adam mo
Abbreviated transcription (Latin):
& portiomea in t̃rauiuentiũ admutandũ t̃rarũ locũ ꝓsalute animȩ meae. & char¬
tagim stimulos quib: indea uellerer ã mouebas & romȩ in lecebras quib: ad traherer
ꝓponebasmͥ ꝑ homines quidiligunt uitã mortuã : hincins anafacientes indeua¬
na pollicentes : & ad corrigendos gress meos utebaris occulte : & illorũ & mea
pũsitate: Nã & qui ꝑ turbabant otiũ meũ foeda rabiȩ cȩcierant : & qui inuitabar
ad aliud t̃rã sapiebant: Ego aut̃ quidetes tabar : hicuerã miseriã illic falsam
felicitatẽ ad p& ebã. Sed quare hinc abirẽ & illicirẽ tusciebas chsi nec i indica¬
basm nec matri q̃ mȩ ꝑfectũ a trocit̃ planx̃ : &usq ad mare secuta ẽ : Sed fefelli eã
uiolent̃ metenentẽ ut aut reuo car& : aut mecũ ꝑger& : & finximeamicũ nolle deserer
denec uento facto nauigar& : & m̃titꝰ sũ matri : & illimatri & euasi quia & ħ dimi¬

Expanded text:
et portio mea in terra uiuentium, ad mutandum terrarum locum pro salute animae meae et Caret portio mea in terra uiuentium, ad mutandum terrarum locum pro salute animae meae et Carthagini stimulos, quibus inde auellerer, admonebas et Romae inlecebras, quibus adtraherer, proponebus mihi per homines, qui diligunt uitam mortuam, hinc insana facientes, inde uana pollicentes, et ad corrigendos gressus meos utebaris occulte et illorum et mea peruersitate. nam et qui perturbabant otium meum, foeda rabie caeci erant, et qui inuitabant ad aliud, terram sapiebant, ego autem, qui detestabar hic ueram miseriam, illic falsam felicitatem appetebam. Sed quare hinc abirem et illuc irem, tu sciebus, deus, nec indicabas mihi nec matri, quae me profectum atrociter planxit et usque ad mare secuta est. sed fefelli eam uiolenter me tenentem, ut aut reuocaret aut mecum pergeret, et finxi me amicum nolle deserere, donec uento facto nauigaret. et mentitus sum matri, et illi matri, et euasi: quia et hoc tu dimi
Abbreviated transcription (Latin):
qu&ius ibistudere adulescentes & ordinatiore disciplinȩ cohercitio ne sedari: nei eiꝰ
scola quo mugis troñutunt᷑ passim & ꝓt̃uȩ inruant : nec eos amitti omnino nisuille
ꝑmiserit. Contra up̃ kartaginẽ: fceda ẽ & in tẽperans licentia scholasticorũ: Inrũ¬
puꝰ inpudent̃ & ꝓpefuriosa fronte ꝑturbant ordinẽ : quẽ quisq discipulis ad ꝑfici¬
endũ instituerit : Multa iniuriosa faciunt : mira hebitudine & punienda legibus
nisiconsu&udo patronasit: Hoc miseriores eos ostendens : quoiã quasiliceat faciun
quodetuã xet̃nã legenũ quã licebit: & inpime sefacere arbitrant᷑ cũ ipsa facien¬
di cecitate piniantur : & in conparabilit̃ patiunt᷑ peiora quã faciunt: Ergo quos
mores cũ studerẽ meos eẽ nolui : eoscũ docerem cogebar ꝑp&i alienos: & ideo pluce¬
bat ire . ubitalia non fieriom̃s quino uerant indicabant: Verũ aut̃ tuspesmea

Expanded text:
quietius ibi studere adulescentes et ordinatiore disciplinae cohercitione sedari, ne in eius quietius ibi studere adulescentes et ordinatiore disciplinae cohercitione sedari, ne in eius scholam, quo magistro non utuntur, passim et proterue inruant, nec eos admitti omnino, nisi ille permiserit. contra apud Carthaginem foeda est et intemperans licentia scholasticorum: inrumpunt inpudenter et prope furiosa fronte perturbant ordinem, quem quisque discipulis ad proficiendum instituerit. multa iniuriosa faciunt mira hebetudine et punienda legibus, nisi consuetudo patrona sit, hoc miseriores eos ostendens, quo iam quasi liceat faciunt, quod per tuam aeternam legem numquam licebit, et inpune se facere arbitrantur, cum ipsa faciendi caecitate puniantur et inconparabiliter patiantur peiora, quam faciunt. ergo quos mores cum studerem meos esse nolui, eos cum docerem cogebar perpeti alienos, et ideo placebat ire, ubi talia non fieri omnes qui nouerant indicabant. uerum autem tu, spes mea
Abbreviated transcription (Latin):
inueniens eo quoiam quo quomͦ inruerã contentꝰ interimeẽ decreuerã. nisi
aliquid forte qđ magis eligendũ eet̃ elucer&, Ita ille faustus. quimultis laq̃is mortis
extitit meo quo capt̃ erã relaxare iã coeperat: nec uolens. necsciens: Man̾ enĩ tuȩ
ds̃ m̃s in abdito ꝓuidentiae tuae ñ deserebant animã meã : & desanguinecordisma
tris meae : ꝑlacrimas eiꝰ dieb & noctib ꝓme sacrificabat᷑ tibi : & egistimecũ miris
Autq̃ ꝓcuratio salutis p̃t̃manũ tuã: reficientem q faecisti : Egistiergomecũ utmꝰ ꝑ
innos miscđa tua cogitanda & p̃dicanda ẽ Ṽ ideo romã ꝑgereuolui. quod maior
questꝰ maiorq mꝰ dignitas ab amicis dh ꝑsuadebant ꝓmittebat quãquã & stadu¬
bant animũ tunem̃eum : suilla erat causa maxima & penesola quod audi ebam

Expanded text:
inveniens, eo quo jam quoquo modo irrueram, contentus interim esse decreveram, nisi inveniens, eo quo jam quoquo modo irrueram, contentus interim esse decreveram, nisi aliquid forte quod magis eligendum esset eluceret. Ita ille Faustus, qui multis laqueus mortis exstitit, meum quo captus eram relaxare jam coeperat, nec volens nec sciens. Manus enim tuae, Deus meus, in abdito providentiae tuae, non deserebant animam meam; et de satris meae per lacrimas eius diebus et noctibus pro me sacrificabatur tibi, et egisti mecum miris  eius uolet. aut quae procuratio salutis praeter manum tuam reficientem quae fecisti? Egisti ergo mecum, ut mihi in nos misericordia tua cogitanda et praedicanda est. non ideo Romam pergere uolui, quod maiores quaestus maiorque mihi dignitas ab amicis, qui hoc suadebant, promittebatur — quamquam et ista ducebant animum tunc meum — sed illa erat causa maxima et paene sola, quod audiebam