comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de singulis nob̃ hoc dici potest. quia duȩ gentes
& duo populi sint intranos. Nam & uirtutum
pulus intra nos est Necorde enĩ nr̃o procedunt
iogitationes malȩ adulteria. furta. falsa
testimonia: doli. Contentiones hereses. inuidiȩ.
cõmessationes. & hissimilia. Sides quant᷑ malorũ
populus intra nos ẽ: Si uero mereamur illã uocẽ
& peperimꝰ sp̃m salutis tuȩ fecimꝰ suꝑ terram
tunc & alius intranos populus inuenitur in sp̃ũ
ustitas & inssimilia. Sides aliũ populũ qui &
ipse intra nos e: Sed iste minor ẽ ille maior
Demꝑ enĩ plures sunt mali quã boni & uitia
numerosiora uirtutib Sed si tales sumꝰ qualis
rebecca & mereamur deisaac idẽ de uerbo dĩ
habere c̃ceptũ: & iã inobis populus populam
superabit. & maior serui& minori
Serui& eñĩ caro sp̃ui. uitia uirtutib cedent

Expanded text:
de singulis nobis hoc dici potest, quia duae gentes et duo populi intra nos sunt: nam et virtutum us intra nos est. De corde enim nostro procedunt cogitationes malae, adulteria, furta, falsa testimonia, doli, contentiones, haereses, invidiae, comessationes , et his similia. Vides quantus malorum populus intra nos est et peperimus; spiritum salutis tuae fecimus super terram , tunc et alius intra nos populus invenitur, in spiritu castitas , et his similia. Vides alium populum, qui et ipse intra nos est; sed hic minor est, ille major: semper enim plures sunt mali quam boni, et vitia numerosiora virtutibus. Sed si tales simus qualis Rebecca, et mereamur de Isaac, id est, de verbo Dei habere conceptum, etiam in nobis populus populum superabit, et major serviet minori: servi
Abbreviated transcription (Latin):
cedit adbona uel mala. Quia ergosi scandalũ
patiatur anima ñ solũ infide sed& in actibus de
icitur. quȩ ꝑ manꝰ significantꝰ & pedes austrun¬
tur illius qui offendiculũ p̃buit Manus qui¬
b: ñ bene operatꝰ᷑. & pedes quib nonbene in¬
cedit. Recipi& &iã conbusturã qua conbustus¬
hoc ostendit᷑. ut iste ꝑcussor omnib: detrun¬
catus membris acorpore excidatur ecłeut ce¬
teri inquit uidentes timorẽ habeant & non

Expanded text:
cedit ad bona vel ad mala. Quia ergo si scandalum cedit ad bona vel ad mala. Quia ergo si scandalum patiatur anima, non solum in fide, sed in actibus, qui per manus significantur et pedes, auferuntur illius qui offendiculum praebuit manus, quibus non bene operatur, et pedes quibus non bene incedit. Recipiet etiam combusturam qua combushoc ostenditur, ut iste percussor omnibus detruncatis membris, a corpore excidatur Ecclesiae: ut caeteri, inquit, videntes, timorem habeant, et non
Abbreviated transcription (Latin):
potest fortassis &iã illud aptari. ut quisibi
conscius tantiscandali fuerit. ponat animamꝰ
suã ꝓanima illius quẽ scandalizauerit. &
usq ad mortẽ d& operã quomodo redeat.
quomodo reparet᷑. quomodo restituatur ad
eius ille turbu lentꝰ & ferox. quiscanda lum
generat desec&ur. Sed & sidentẽ lȩsit audito¬
ris. quosuscipiens cibũ uerbi uel comminuere
uel molarib terere solitus erat. ut sub tilem
ex his aduentrẽ animȩ transmit teret sensũ.
Si hunc dentẽ ille uexauit & euellit. ut conten¬
tione ipsius ñ possit anima subtiliter & spirita¬
liter suscipere uerbũ dĩ. auferatur dens eiꝰ qui
n bene scripturarũ comminuit & diuidit c̃ibos
Fortassis enĩ propter hoc̃ & alibi dicitꝰ de dño¬
Dentes peccatorũ contriuisti. Etalibinihil¬
ominꝰ scribit᷑ quim̃anducat uuã a cerbã obstu¬
ꝓpede deposcitur. Manus geni animȩ uirtus
quȩ tenere aliquid & constringere potest.
Velut sidicamꝰ actũs eiꝰ & fortitudo & pes qui in¬

Expanded text:
potest fortassis etiam illud aptari, ut qui sibi conscius tanti scandali fuerit, ponat animam suam pro anima illius, quem scandalizaverit; et usque ad mortem det operam quomodo redeat, quomodo reparetur, quomodo restituatur ad lectus ejus, ille turbulentus et ferox, qui scandalum generat, desecetur. Sed et si dentem laesit auditoris, quo suscipiens cibum verbi Dei, vel comminuere, vel molaribus terere solitus erat, et subtilem ex his ad ventrem animae transmittere sensum, si hunc dentem ille vexavit et evellit, ut pro contentione ipsius non possit anima subtiliter et spiritualiter suscipere verbum Dei, auferatur dens ejus, qui non bene Scripturarum comminuit et dividit cibos. Fortassis enim propter hoc et alibi dicitur: Dentes peccatorum contrivisti . Et alibi nihilominus scribitur: Qui manducat uvam acerbam, obstumanu, et pes pro pede deposcitur. Manus est animae virtus, quae tenere aliquid et constringere potest: velut si dicamus actus ejus et fortitudo, et pes quo in
Abbreviated transcription (Latin):
est quid sit auersus. Omnis qui cum recitan¬
tur uerbalegis cõmunib: fabulis occupatur.
auersus est. Omnis qui c̃u legittur moyses:
denegotiis sđi. depeccunia. delucris sol¬
licitudine gerit. a uersus est Omnis qui
possessionis curis stringitur. & aiuitiarũ
& audit uerba legis & uultus atq oculis
intentus corde tam̃ & cogitationib:
euagatur. auersus ẽ. Quidergo ẽ conũti
Si omnib: terga uertamus : & studio actib:

Expanded text:
s quid sit conversus. Omnis qui, cum recitantur verba legis, communibus fabulis occupatur, aversus est. Omnis qui, cum legitur Moyses, de negotiis saeculi, de pecuniis, de lucris sollicitudinem gerit, aversus est. Omnis qui possessionum curis stringitur, et divitiarumet audit verba legis, et vultu atque oculis intentus, corde tamen et cogitationibus evagatur, aversus est. Quid ergo est converti? Si his omnibus terga vertitis, et studio
Abbreviated transcription (Latin):
citari audierit quȩ legunt᷑. statĩ discedunt
Nulla ex his quȩ lecta sunt inquisitio ad inuicem.
nulla collatio nus quã memoria mandati illius
quo te diuina lex common&. interroga patres
tuos & dicent tibi. pres biteros tuos & nuntiabua
tibi. Alii ne hoc ipsũ quidẽ patienter expec¬
tant usq dum lectiones in ecła recitentur
Alii uero nec si recitentur sciunt. sed inremotio¬
rib: dominicȩ domus locis sȩcularib: fabulis
occupantur. De quib ego ausussũ dicere . qr
cũ legitur moyses : iam ñ uelamen suꝑ coreoꝵ
sed paries quidã & murus ẽ positus. Si enim

Expanded text:
citari audierint quae leguntur, statim discedunt; nulla ex his quae lecta sunt inquisitio adinvicem, nulla collatio, nusquam memoria mandati illius, quo te divina lex commonet: Interroga patres tuos, et dicent tibi; presbyteros tuos, et annuntiabunt tibi . Alii ne hoc ipsum quidem patienter exspectant, quod lectiones in ecclesia recitentur. Alii vero nec si recitentur sciunt, sed in remotioribus Dominicae domus locis, saecularibus fabulis occupantur. De quibus ego ausus sum dicere, quia cum legitur Moyses, jam non velamen super cor eorum, sed paries quidam et m
Abbreviated transcription (Latin):
t& litigare. Quia ergo isti qui inquęstionib liti¬
co ꝑcutiunt mulierẽ prȩgnantẽ. & eiciunt in¬
prȩgnans dicit᷑ anima quȩ nuꝑ concepit uerbũdĩ¬
Atimore tuodñe inutero concepimꝰ & peperimus
Quiergo concipiunt & statĩ pariunt. isti nec mu¬
lieres estimandae sunt. sed uiri & ꝑfecti uiri¬
in una die. & nata ẽ gens desemel. Ista ẽ gene¬

Expanded text:
t lites. Qui ergo istis in quaestionibus liticutiunt mulierem praegnantem, et ejiciunt inpraegnans dicitur anima, quae nuper concepit verbutimore tuo, Domine, in utero concepimus et peperimus . Qui ergo concipiunt, et statim pariunt, non mulieres existimandae sunt, sed viri et perin una die, et nata est gens die una simul . Ista est e
Abbreviated transcription (Latin):
diendi audiat. Hȩc om̃a typus & umbra sunt
cȩlestiũ. & imago futurorũ. Uerũ sic̃ scriptum
legimꝰ. quia ñ satiat᷑ oculus uidendo nec auris
auditu. nec nos satiari possumꝰ intuendo & con¬
siderando quȩ scriptas. q̃t̃ ex partib nos ȩdifi¬
cent. quantis nos instruant modis & enĩ cũ¬
ꝑspicio qđ moyses ꝓpheta dõ plenus. cui ds̃fa¬
cie ad faciẽ loquebat᷑. consiliũ accepit a iothor
sacerdote madian. ad miratione nimia stuporẽ¬
moyses uocẽ socerisui. & fecit quȩcũq dixites

Expanded text:
diendi, audiat: haec enim omnia umbra sunt coelestium et imago futurorum. Sicut scriptum est Eccle. I: Non satiabitur oculus visu, nec auris auditu, nec nos satiari possumus considerando quae scripta sunt, quibus nos aedificet, quantis nos modis instruat. Cum enim conspicio quod Moyses propheta Deo plenus, cui Deus facie ad faciem loquebatur , consilium accepit a Jethro socero sacerdote Madian, admiratione nimia obstupMoyses vocem soceri sui, et fec
Abbreviated transcription (Latin):
untur patres peccati sicut & diabolus
Im̃ inquã patres isti indignisunt qui in p̃sen¬
ti scło corripiant᷑ sed in futuro recipiunt
quȩmerent Filii eo id est quos peccare ꝑ¬
suaserint & qui nihilominus ꝑ ipsos nihil¬
ominꝰ ad sciti fuerint ad consortiũ societa¬
teq peccati hurecipiunt quȩgesser̃ ut pur¬
diabolo socuñefficiantur inpoena iuia

Expanded text:
untur patres peccati sicut et diabolus, untur patres peccati sicut et diabolus, quomodo, inquam, patres isti indigni sunt qui in praesenti saeculo corripiantur, sed in futuro recipiunt quae merentur, filii eorum, id est, quos peccare persuaserint, et qui nihilominus per ipsos asciti fuerint ad consortium societatemque peccati, hi recipiunt quae gesserunt: ut purdiabolo socii non efficiantur in poena. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
secundũ hanc quã diximꝰ ꝓgeniẽ. quomodo
ds peccata patrũ reddat infilios & intertiã¬
& in quarta ꝓgeniẽ. & in ipsos ñ reddat patres.
Nihil eñĩ depatrib dicit. Diabolus gͦ qr peccan¬
di iã modũ excessit sicut ꝓpheta dic̾. quem¬
ad modũ uestim̃tũ insanguine concretum
ñerit mundũ. ita & ipse nerit mundus. in hoc
sȩculo neq corripit᷑ ꝓpeccato neq flagellatur
Om̃anaq ei seruatas in futurũ Unde & ipse sciens
sibi illud statutũ tempꝰ eẽ poenarũ dicebat
ad saluatorẽ. Iuid uenisti ante tẽpꝰ torquerenos:
Dũ ergo stat hic mundus. peccata sua ñ recipit
diabolus qui ẽ peccantiũ pater. Redduntur
autẽ infilios. id ẽ in eos quos genuit ꝑ pecca.¬
tũ Et enĩ homines incarne positi corripiunt᷑
adño. uerberant᷑ flagellant᷑ : Non enĩ uult dñs
mortẽ peccatorib sed ut reuertant᷑ & uiuant.
diabolus & angłi eiꝰ ceteriq principes mundi
ac rectores tenebrarũ harũ. & ipsi enĩ effici¬

Expanded text:
secundum hanc quam diximus progeniem, quomodo Deus peccata patrum reddat in filios in tertiam et quartam progeniem, et in ipsos non reddat patres. Nihil enim de patribus dixit. Diabolus ergo quia peccandi jam modum excessit, sicut propheta dicit, quemadmodum vestimentum in sanguine concretum, non erit mundum, ita et ipse non erit mundus in hoc saeculo, neque corripitur pro peccato, neque flagellatur. Omnia namque ei servata sunt in futurum. Unde et ipse sciens sibi illud statutum tempus esse poenarum, dicebat ad Salvatorem: Quid venisti ante tempus torquere nos ? Dum ergo stat hic mundus, peccata sua non recipit diabolus, qui est peccantium pater. Redduntur autem in filios, id est in eos quos genuit per peccatum. Etenim homines in carne positi corripiuntur a Domino, verberantur, flagellantur. Non enim vult Dominus mortem peccatoris, sed ut revertatur et vivat. diabolus et angeli ejus, caeterique principes mundi ac rectores tenebrarum harum et ipsi enim effici
Abbreviated transcription (Latin):
bonũ & spiritalẽ intellectũ afferrent ad legeni¬
dicunt. Non potest enĩ facere lex sicut iudȩi dicut̃.
quia infilnatur lex in carne idẽ in littera & nihil
potest secundũ litterã facere. Nihil enĩ ad ꝑfectũ
adduxit lex Scđm hoc aut̃ consiliũ qđ nos afferi¬
mus ad legẽ. possunt om̃a spiritalit̃ fieri. poss¬
& sacrificia spiritalit̃ offerri. quȩ modo carnalit̃
ñ possunt. Potest & lex leprȩ spirita lit̃ seruari.

Expanded text:
tum afferentes ad legedicerent. Non enim potest facere lex sicut Judaei dicunt, quia infirmatur lex in carne, id est in littera, et nihil potest secundum litteram. Nihil enim ad perfectum adduxit lex . Secundum hoc autem consilium quod nos afferimus ad legem, possunt omnia spiritualiter fieri, et sacrificia offerri, quae modo carnaliter non possunt; potest lex leprae spiritualiter servari.
Abbreviated transcription (Latin):
tinentes. Iuis aut̃ hodic eor quipopulis p̃sunt.
ñdico siiã aliqua ei adõ reuelatas. sedsi in legis
scientia aliquid meriti hab&. consiliũ dignat᷑
laici nedũ gentilis : Sed moyses quierat homo¬
mansu&us suꝑ om̃s homines. accepit consiliũ

Expanded text:
utem hodie populis praesunt, non dico si jam eis aliqua a Deo revelata sunt: sed si in scientia legis aliquid meriti habent, consilium dedignantur laici, nedum gentilis: sed Moyses, qui erat mansuetus super omnes homines , accepti consilium
Abbreviated transcription (Latin):
ipso sibianimꝰ fingit. Serbi gr̃a ut siqui
humanis m̃bris canis aut arictis formae uł
rursum in uno hominis habitu duas facies
fingat. aut humano pectori postrtmas partes¬
qͥ facit ñ similtrudine᷑ s idal&̾ facit łac̃enim
qđ non est. nec haba aliqiđ simile sui & idcrr¬
co hec scims apłs dic̃ qr idolũ nihilẽ in mundo
Non enĩ aliq ex reb. extantib ad sumit᷑ species
Similitudo uero cũ aliqiđ ox his quae sunt
ł incelo uł in t̾ra uł inaquis format᷑. sicut
superius diximꝰ. ucruntamen ñ sicut dehis
quę interra sunt ł i mari si militudinib. in
ꝓmptu est ꝓ nunciare ita diã dicelestib. nisi¬
si quis dicat de sole & luna co stillis hoc posse
sentiri a hog nãq. formas ex primere gentilitas
sla Selquia mayses cruditꝰ erat in om̃i sapien¬
tia ȩgyptioꝵ & iamea quȩ apđ illos erant in
occultis & reconditis ꝓ hibere cupicbat: Sicut¬

Expanded text:
ipse sibi animus pingit. Verbi gratia, ut si quis humanis membris caput canis aut arietis formet, vel rursum in uno hominis habitu duas facies fingat, aut humano pectori postrcit, non similitudinem, sed idolum facit: facit enim quod non est, nec habet aliquid simile sui. Ideo dicit Apostolus quia idolum nihil est in mundo . Non enim aliqua ex rebus constantibus assumitur species, Similitudo vero, cum aliquid ex his quae sunt vel in coelo vel in terra vel in aquis, formatur sicut superius diximus. Verumtamen non sicut de his quae in terra sunt vel in mari similitudinibus, in promptu est pronuntiare. Ita etiam de coelestibus, nisi quis dicat de sole et luna et stellis hoc posse sentiri, et horum namque formas exprimere gentilitas solet. Sed quia Moyses eruditus erat in omni sapientia Aegyptiorum, etiam ea quae apud illos erant in occultis et reconditis prohibere cupiebat.
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit tͥamaritudo indulcedinẽ uersa. &iã si
in helim ueneris ad xii fontes aquarũ. & .lxx.¬
arbores palmaram. & iam sirasidim p̃terieris
uerba idoneus iudicaris. sed cã ueneris ad montẽ
sina. Multis gꝰ ante laborib ꝑ actis. multis erũ¬
nis & tẽptationib superatis. uix aliquando mart¬
bons p̃cepta suscipere libtatis& audire adño ago
sũ dñs ds̃taus qui ed uxitẽ det̃ra egypti dedomo
scruitutis Scrũ hic sermo non dũ sormo man¬
datiest. Ied quisit qui manda ostendit
N unc gͦ uidiamus qd̃ sit initiũ .x. mandatoꝵ le¬
gis : & siñ occurrimꝰ omĩa initia saltm ꝓut

Expanded text:
fuerit tibi amaritudo in dulcedinem versa; etiamsi fuerit tibi amaritudo in dulcedinem versa; etiamsi in Elim veneris ad duodecim fontes aquarum arbores palmarum; etiamsi Raphidim praeterieris, verba idoneus judicaris, sed cum veneris ad montem Sina. Multis ergo ante laboribus peractis, multis aerumnis et tentationibus superatis, vix aliquando mereberis praecepta suscipere libertatis, et audire a Domino: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Verum hic sermo nondum sermo mandati est, sed qui sit qui mandat ostendet. Nunc ergo videamus quod sit initium decem mandatorum legis, et si non occurrimus omnia initia, saltem, prout
Abbreviated transcription (Latin):
rusalem quȩ cis dom̃ efficitur libtatis ita
ad eom paracionẽ carles lis hucrusilem quae
ut ita dicam mater ost libertanis. totus hic mandꝰ
& om̃ia quȩ in hoc mundo sunt domus est ser¬
uitutis: & qm̃ de paradiso lib̾tatis ꝓ poena
peccati ad hauis mundi uentũ fuerat seriitutẽ.
id arco primꝰ sermo detalogi dẽ prima mandaa
dĩ uox lib̾tatẽ ꝓfert dicens. ogo sũ dñs ds̃ tuus
qͥ eduxite det̾ra ȩgr̃pti dedomo seruituris
anc uocem in egr̃ pto positus audire ñ poteras &iã¬
si tibi iniungatur ut pascha facias. & iamsi ad¬
cingaris iũbas & scandalia accipias inpedib & ia¬
si uirgã tencas in manu tua & azima cum ama¬
ritudine comodas & qiđ dico inegypto posi¬
tus ha audire ñ poteras. sed ne inde quidom
ꝓfectus in prima statim mansione hȩc audire
potuisti nec in scđa nec int̃tia: Neccum transi¬
eris rubrũ mare. &iam si ad myrrã ueneris a

Expanded text:
rusalem quae eis domus efficitur libertatis, ita rusalem quae eis domus efficitur libertatis, ita ad comparationem coelestis Jerusalem, quae, ut ita dicam, mater est libertatis, totus hic mundus, et omnia quae in mundo sunt, domus est servitutis. Et quoniam de paradiso libertatis pro poena peccati ad hujus mundi ventum fuerat servitutem, idcirco primus sermo decalogi, id est prfertur dicens: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Hanc vocem in Aegypto positus audire non poteras, etiamsi tibi injungatur ut Pascha facias, etiamsi accingaris lumbos et sandalia accipias in pedibus, etiamsi virgam teneas in manu, et azyma cum amaritudine comedas. Et quid dico, in Aegypto positus haec audire non poteras? Sed ne inde quidem profectus, in prima statim mansione haec audire potuisti, nec in secunda nec in tertia, nec cum transieris mare Rubrum, etiamsi ad Maram veneris, et
Abbreviated transcription (Latin):
mnis quidiscit contemnere prȩsens scłm qđ
figura liter egrptus appellat᷑. & ꝑuerbũ
dĩ ut scđm scripturas dicã trans lat est. & non
inuenit᷑. quia ad scłm futurũ festinat. & accen¬
ditur. de huius modi anima dicit ds̃. Sgo sũ dñs
ds̃ tius qͥeduxite doterra egrpti. Nongͦ hȩ
ad illos tantũ dñr quide egypto ꝓfectis : sed
caris ex egrpto & egrptus ultra ñseruias dic̃
hȩc dr̃. Ego sũ dñs ds̃ tuus qui eduxite deta
ȩgrpti dedomo soruitutis. Ni de si non negotia
scłi & actꝰ carnis domest seruitutis sic̃ rursus
redomus est lib̾tatis. Sicut a dñs in cuan¬
geliodicit Si ꝑ mansoritis in uerbo meo uos
agnoscetis ueritatẽ & ueritas libera bit uos
terio data fuerat pronuntiantem. Qug
aut̃ sursũ est ĩ quit hi erusalõ libera est. quȩ
est mat̃ omnium nr̃m. Sicut ergo egrptas
ista t̃rena ꝓuintia filuis ibł domus dr̃ ser¬
uitutis ad comparationõ iudo ao a hic¬

Expanded text:
mnis qui dicit se contemnere praesens saeculum, quod figuraliter Aegyptus appellatur, et perverbum Dei, ut secundum Scripturas dicam translatus est, et non invenitur quia ad saeculum futurum festinat ac tendit, de hujusmodi anima dicit Deus: Ego sum Dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti. Non ergo haec ad illos tamen dicuntur, qui de Aegypto profecti sunt, sed caris ex Aegypto, et Aegyptiis ultra non servias, dicit haec Deus: Ego sum Dominus Deus tuus qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis. Vide si non negotia saeculi et actus carnis domus est servitutis; sicut rursus re, domus est libertatis, sicut Dominus in Evangeliis dicit: Si permanseritis in verbo meo, vos agnoscetis veritatem, et Veritas liberabit vos terio data fuerat, pronuntiantem: Quae autem sursum est, inquit, Jerusalem, libera est, quae est mater omnium nostrum . Sicut ergo Aegyptus ista terrena provincia filiis Israel domus dicitur servitutis, ad comparationem Judaeae et Je
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dñi ex eas de deserto sina. & uenias in ra¬
uero sanitas iudicii. Iuibene exit de temp¬
tatione. & quẽ tẽptatio ꝓbabilẽ reddit.
iste uenit ad sanitataem iudicii. Indie enim
iudicii sanus erit. & sanitas cũ eo erit. qui
bo ei deligno uitȩ. qđ est in paradiso dĩ mei
Uenit gͦ ad sanitatẽ iudicii: quibene disponit
sermones suos in iudicio. Sed quid ẽ qđ seqͥtꝰ:¬

Expanded text:
verbum Domini exeas de deserto Sin, et venias in Ravero, Sanitas judicii. Qui bene exit de tentatione, et quem tentatio probabilem reddit, ipse venit ad sanitatem judicii. In die enim judicii salvus erit, et sanitas cum eo erit, qui bo ei de ligno vitae quod est in paradiso Dei mei. Venit ergo ad sanitatem judicii qui bene disponit sermones suos in judicio. Sin. Hic s
Abbreviated transcription (Latin):
locũ. beatinominis hiesu nusquã facta est
obfulsit . hic primũ uocauit moyses hie sum
& doxit ei. cligetibi ipsi uiros. Moyses uocat
hiesu. lex inuocat xp̃m. ut eligat sibi uiros ipsi¬
potentes depopulo. Non poterat moyses eligere.

Expanded text:
ue beati nominis Jesu nunquam facta est primum vocavit Moyses Jesum, et dixit ei: Elige viros tibi ipsi. Moyses vocat Jesum, lex invocat Christum, ut eligat sibi viros potentes de plebe: non poterat Moyses eligere,
Abbreviated transcription (Latin):
manducar& panẽ decȩlo & biberet aquam
Est ergo tẽpus quando dñs pugnat ꝓ nobis. nec
ꝑmittit nos tẽptari supͣ id qđ possumꝰ. nec
in pares uirib sint adfortia uenire Congres¬
Et tu ergo cũ coeperis manducare manna: panẽ
cȩlestẽ uerbidĩ & bibere aquã dep&ra cũq
adinteriora doctrinȩ spiritalis accesseris.
sperato pugnã & p̃parate adbellũ. Bello igit᷑¬

Expanded text:
manducaret panem de coelo, et biberet aquam Est ergo quando Dominus pugnat pro nobis, nec permittit tentari supra id quod possumus, nec impares viribus sinit ad fortem venire congreset tu ergo cum coeperis manducare manna, panem coelestem verbi Dei, et bibere aquam de petra, cumque ad interiora doctrinae spiritualis accesseris, exspecta pugnam, praepara te ad bellum. VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
animarũ. ille qui ad subuersionẽ audientiũ
uerbis contendit. patietur damnũ proani¬
ma illa quȩ ñdũ formatũ abiecit infantem
sum ipse quilesit instruat. repar& restitu¬
at animȩ ea quȩ ꝑdidit. Et hȩc iam facit
cum honore. cum modestia cum patientia
sicut apłs dicit. cũ mansu&udine corripi¬
entes qui resistunt. non cum lite sicut pri¬
us cũ scandalũ intulit. Quod si formatus for¬
matus iam fuerit infans dabit animã proani¬
ma. Formatus infaris. potest uideri sermodi
incorde eius animȩ. quȩ gratiã baptismi con¬
secuta ẽ. uelquȩ euidentius & clarius uerbũ fidei
concepit hȩc ergo sinimia contentione docto¬
rũ ꝑcussa abiecerit uerbum & inuenta fuerit
ẽẽ deillis dequib dicebat apłs Iam enĩquȩ¬
dam conuersae sunt retro post satanan

Expanded text:
animarum. Ille qui ad subversionem audientium verbis contendit, patiatur damnum pro anima illa quae nondum formatum abjicit infantem, ur ipse qui laesit, ut instruat, reparet, restituat animae ea quae perdidit. Et haec jam faciat cum honore, cum modestia, cum patientia, sicut Apostolus dicit: Cum mansuetudine corripientes eos qui resistunt , non cum lite, sicut superius cum scandalum intulit. Quod si formatus jam fuerit infans, dabit animam pro anima. Formatus infans potest videri sermo Dei in corde ejus animae quae gratiam baptismi consecuta est, vel evidentius et clarius, verbum fidei concepit. Haec ergo si anima, contentione doctorum percussa, abjecerit verbum et inventa fuerit esse de illis de quibus dicebat Apostolus: Jam enim quaedam c
Abbreviated transcription (Latin):
Audi apłm dicentẽ. Filiolimei quos iterum
parturio donec xp̃o formetur in uobis. Perfecti
pariunt. Id est qui conceptũ fidei uerbũ inopera
producunt. Anima aũt quȩ concepit & inuentre
retinet & non parit. ista mulier appellatur.
sicut & ꝓphetadicit dolores partus aduenerunt:
ei & uirtus pariendi ñ est in ea. hȩc ergo anima¬

Expanded text:
ud Gal. IV: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur in vobis Christus. Perfecti pariunt, id est, conceptum fidei verbum in opera perducunt: anima autem quae concipit, et in ventre retinet et non parit, mulier dicitur. Unde Isa. XXXVII: Dolores partus advenerunt ei: et virtus pariendi n
Abbreviated transcription (Latin):
miãm aũ mea ñ auferã auobis. Visitat igit᷑ꝰ dñs
animas & requirit quas iste pessimꝰ ꝑ suasione
peccati genuerit pater. & dic̃ adunã quamq:
eoꝵ: audifilia & uide & inclina ccurẽtua & obli¬
uiscere populũ & domũ patris tui. Uisitat gͦ te pꝰ
peccatũ & cõmon&te. & in flagello & inuirga te
uisitat ꝓpeceato qđ tibi diabolus pat̃ subiecit
ut reddat illud tibi insinũ idẽ dũ incorporede¬
gis & sic cõplet᷑ red di peccata in sinꝰ filio. int̃tiã
om̃s immunditias suas. si cui forte subiectũ est
Si uero ꝑman& in peccatis & dic̃. ñ audiemus uo¬
cẽ dñi. sed facientes faciemꝰ uoluntates nr̃as.
phetã tunc seruantur &iã illȩ ad illã sapi¬
entiȩ sententiã quȩ dicit. Qm̃ quidẽ uocaba

Expanded text:
diam autem meam non auferam ab eis . Visitat igitur Dominus animas et requirit, quas ipse pessimus persuasione peccati pater genuerit, et dicit ad unamquamque earum: Audi, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere peccatum et commonet te: et in flagello et in virga te visitat pro peccato, quod tibi diabolus pater subjecit, ut reddat illud tibi in signum, id est, dum in corpore degis: et sic completur, reddi peccata patrum in sinus filiorum in tertiam omnes immunditias suas, sicuti forte surreptum est. Si vero permanet in peccatis et dicit, Non audiemus vocem Domini, sed facientes faciemus voluntates nostras, prophetam, tunc servantur etiam ipsi ad illam Sapientiae sententiam quae dicit: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
Ua & ꝑcusserint mulierẽ prȩgnantẽ.
& exierit in fans eiꝰ ñdũ formatꝰ
detrim̃tũ patietur quantum
indixerit uirmulieris & da¬
matus fuerit. dabit animã ꝓanimã. oculũ
ꝓoculo. dentẽ ꝓdente. manũ ꝓmanu. pedemꝰ pro
pede conbusturã ꝓ combustura uulnus pro

Expanded text:
et percusserint mulierem praegnantem, et exierit infans ejus nondum formatus, detrimentum patietur, quantum indixerit vir mulieris, et damatus fupro oculo, dentem pro dente, manum pro manu, pedem pro pede, conbustionem pro conbustione, uulnus pro
Abbreviated transcription (Latin):
tarss. Nemo intr& ad hanc cenã sordidis uestim̃¬
om̃i tẽpore sint uestim̃tatua munda. Lota sunt
Ne accesseritis inquit admulierẽ hodie & crastino.
habent uxores tam quã non habentes sint. &
qui emunt tamquã non possidentes. & quiutunt᷑
hoc mundo tamquã non utantur. Prȩterit enim

Expanded text:
nc sordidis vestimpore sint vestimenta tua munda. Lota sunt ne accesseris, inquit, ad mulierem hodie et crastino, gaudent tamquam non gaudentes sint, et qui emunt tamquam non possidentes, et qui utuntur hoc mundo tamquam non utantur: praeterit enim
Abbreviated transcription (Latin):
sortita fuerit matrimoniũ. &iam si fuerit
aliquando peccatrix. etiã si meraericata est.
tam̃ sise huic uiro tradidit. ultra cã peccareñ
patitur Non potest serre atrursũ anima
quȩ se sortita est uirũ allud adulteris. Excita¬
t᷑ supor ea ⁊elus cr̃ defendit c̃iugis castitatt̃
Et rolans dr̃ ds̃ quia animã sibi mancipatã
ñpatitur demonib. ad misceri. Alioquin sicã
niderit tem erantẽ iura c̃iugis & occasio¬
nos querorore ad peccatũ tunc ut soriptũ est
dat ei libellũ repudii. & dimittit cã diccas
bi est libellũ repudii matris urãe. qͦdimi sĩt
cã : Quib. oiã addit a dic̃. Scce pecca¬
tis uñs uenundati estis. & ꝓpt̃ iniqͥtatẽ urãm

Expanded text:
sortita fuerit matrimonium, etiamsi fuit sortita fuerit matrimonium, etiamsi fuit aliquando peccatrix, etiamsi meretricata est, tamen si se huic viro tradidit, ultra eam peccare non patitur: non potest ferre ut rursum anima quae se sortita est virum, alludat adulteris; excitatur super eam zelus ejus, defendit conjugii castitatem. Et zelans dicitur Deus, quia animam sibi mancipatam non patitur daemonibus admisceri. Alioquin, si eam viderit temerantem jura conjugii, et occasiones quaerere ad peccatum, tunc, ut scriptum est, dat ei libellum repudii, et dimittit eam dicens: Ubi est libellus repudii matris vestrae, quo dimisi eam ? Quibus etiam addit et dicit: Ecce peccatis vestris venundati estis, et propter iniquitates vestras,
Abbreviated transcription (Latin):
legitimꝰ pat̃. hoc gͦ exomplo intellegam om¬
nõ animã aut ꝓstitutã esse dȩ monib: & ha¬
bere plurimos amatores ita ut intra ad cam
modo quidẽ sp̃s fornicationis illo discedente
intr&e sp̃sauaritiȩ Post hanc ueniat suꝑbiȩ
aluiq cũ eis plurimi Istiom̃sitacũ infidcli
anima merericant᷑ ut alt̃ alteri ñ inuideat
nec zelotypia moucant᷑ ad inuicem & qid
dico qđ alter alterũ non excludat : Imimo
& inuitant  se in uicem & sponte õuocant:
sic̃ iam paulo ante dixim̃ qđ in erangłio serip¬
tũ est do illo spũ quiexut abhomine & re¬
gessus addux̃ setum ii alios noquiores so
sp̃s. ut inuana anima si mul habitarent: Si ogͦ
nullã ⁊ clotẏpiam amatoꝵ suorũ patit᷑ anima
quȩ demonib ꝓstituta est. Siuero legitimo con¬
iuncta sit uiro. illi uͦ cuins matrohonio paulus
animas c̃ĩungit & sociat. sicut ipse dicit:
nuptias cũ se anima dederit. & legitima cũ co

Expanded text:
legitimus pater. Hoc ergo exemplo intelligamus omlegitimus pater. Hoc ergo exemplo intelligamus omnem animam, aut prostitutam esse daemonibus, et habere plurimos amatores, ita ut intret ad eam modo quidem spiritus fornicationis; illo discedente, intret spiritus avaritiae; post hunc veniat superbiae aliique cum eis plurimi. Isti omnes ita cum infideli anima meretricantur, ut alter alteri non invideant: nec zelotypia moveantur ad invicem. Et quid dico quod alter alterum non excludat? Imo et invitant se invicem et sponte convocant: sicut paulo ante jam diximus, quod in Evangelio scriptum est de illo spiritu qui exiit ab homine, et regressus adduxit secum septem alios nequiores se spiritus , ut in una anima simul habitarent. Sic ergo nullam zelotypiam amatorum suorum patitur anima quae daemonibus prostituta est. Si vero legitimo conjuncta sit viro, illi viro cujus matrimonio Paulus animas conjungit et sociat, sicut et ipse dicit, nuptias cum se anima dederit, et legitimum cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
aĩ qnom᷑ ũt nos doceat & ꝑ fec bos faciat. ipse
fragilitatm hamanoꝵ ñ recusat affectuum
Quis enim audiens dm̃ ⁊ clantẽ non c̃tinuo mi¬
raꝰ: & humane fragilitatis uitiũ puta :
Sedd om̃ia ꝓpter nos& agit a patit᷑ ds & at
possirius edoceri notisa usitatis nob affestib.
loquitur Nidcamꝰ gͦ quđ est hoc qđ dic̃ quia
ds̃ ⁊olans ego sum. Sed ut c̃t̃em̃plari facilius
possint diuina de humanis. scdmea que supe¬
rius disseruimꝰ doc eamꝰ ex emplis: Om̃is mulier
aut sub uiro est & subiecta t̃ legib uiri. autme¬
rarix est et utit᷑ lib̃tate peccandi Qui gͦm
greditur ad mor& ricem. scit sea deã ingressum
eẽ mulierem quȩ ꝓstituta ost : & cunctis uo¬
lentib pata et ideo indignari ñ p̃otest sicũ ca oiã
alios uideat amatores. Quiuꝰ legitimo utit᷑
matrimonio. ñ patit᷑ uti uxorem potestate
peccandi. sed accenditur zelo ad castitatẽ
matrimonio c̃seruandam. quo possit ex caficri

Expanded text:
Dei, quomodo ut nos doceat et perfectos faciat, ipse fragilitatem humanorum non recusat affectuum. Quis enim audiens Deum zelantem, non continuo miretur, et humanae fragilitatis vitium putet? Sed omnia propter nos et agit et patitur Deus: et ut possimus edoceri, notis et usitatis nobis affectibus loquitur. Videamus ergo quid est quod dicit, quia Dominus zelans ego sum. Sed ut contemplari facilius possint divina de humanis, secundum ea quae superius disseruimus, doceamus exemplis. Omnis mulier aut sub viro est et subjecta est legibus viri, aut meretrix, et utitur libertate peccandi. Qui ergo ingreditur ad meretricem, scit se ad eam ingressum esse mulierem, quae prostituta est, et cunctis volentibus patet; et ideo indignari non potest, si cum ea etiam alios videat amatores. Qui vero legitimo utitur matrimonio, non patitur uti uxorem potestate peccandi, sed accenditur zelo ad castitatem matrimonii conservandam, quo possit ex ea fieri
Abbreviated transcription (Latin):
tis in litteris formatum in lapidib fuit ad głam
ciem moysi propter gloriã uultus eius quȩ
abbletur. quomodo non magis ministerium
sp̃s erit ingloria: Et iterũ paulo post dicit
suam. ut non intenderent filii israhel infaciẽ

Expanded text:
tis in litteris formatum in lapidibus, factum est ciem Moysi propter gloriam vultus ejus, quae destruitur; quomodo non magis ministerium Spiritus erit in gloria? Et pauiem suam, ut non intenderent filii Israel in faciem
Abbreviated transcription (Latin):
ud ergo est facere idolũ. aliud simi litadinẽ
Et si quidẽ dñsnos adea quȩ dicenda sin lumi¬
nare dignat᷑ ego sic arburor accipiendũ. Qđ
uerbi cansa siquis in quolibe maallo aurił
argenti ł lignił lapidis faciat speciem q̃ dra¬
pedis alicuĩ uł serpentis ł auis & statuat
illã ad orandũ non idolũ scd similitudinẽ
fecit Nel &iã si pic turã ad hoc ipsũ statuas.¬

Expanded text:
ud ergo est facere idolum, aliud similitudinem. Et siquidem Dominus nos ad ea quae dicenda sunt, illuminare dignetur, ego sic arbitror accipiendum quod, verbi causa, si quis in quolibet metallo auri, vel argenti, vel ligni, vel lapidis facit speciem quadrupedis, alicujusve serpentis vel avis, et statuat illam adorandam, non idolum, sed similitudinem fecit, vel etiam si picturas ad hoc ipse statua
Abbreviated transcription (Latin):
sermo dĩ uniuersa c̃plectens simulab iurat a
bisca neq. colesca. Aliua est colert̃. aliud
adorare Pat est quis a interdum & inuitus.
adorare. sic̃ non nulli regib. adolantes cũm eos
incius modi studia deditos uiderintt ad orare
sesimulant idola cũ in corde ipsoꝵ certã sit
quia nihil est idolum. Colert uero est totohis
affectu ostudio mancipari. Utrũq ergo
resecat sormo diuinus. ut neq effectu colas.

Expanded text:
Sermo Dei universa complectens, simul abjurat et bis ea, neque coles . Aliud est colere, aliud adorare. Potest quis interdum et invitus adorare, sicut nonnulli regibus adulantes, cum eos in hujusmodi studia deditos viderint, adorare se simulant idola, cum in corde ipsorum certum sit quia nihil sit idolum. Colere vero est toto hic affectu et studio mancipari. Utrumque ergo resecat sermo divinus, ut neque affectu colas,
Abbreviated transcription (Latin):
At ille exut eiobuiã decastris. & ñ eũ dũc ad
montẽ sĩ. sed ducit eũ ad tab̾ naculũ suũ. Nonenĩ
poterat sacerdos madian ascendere ad montẽ
dĩ sed nec in egyptũ descendere potuit. ł ipse¬
ł uxor moysi. sed nunc ad eũ uenit cũ filiis eius.
Non enĩ potest descendere inegyptũ & subire
agones ȩgiptios nisi fuerit athleta ꝓbabilis

Expanded text:
exiit obviam de castris, nec duxit eum ad montem Dei, sed ad tabernaculum suum. Non enim poterat sacerdos Madian ascendere in montem Dei, sed nec in Aegyptum descendere, nec uxor Moysi, sed nunc ad eum venit cum filiis. Non enim poterat descendere in Aegyptum, et subire agones Aegyptiorum, nisi athleta probabilis
Abbreviated transcription (Latin):
alus inruinã. alusaut in resurrectionẽ.
ita & ipseest qui nẽ in manna fidelib
quidẽ dulcedo mellis. infidelib uermis
mentes asguit & correptionũ spiculis pec¬
catoꝵ c̃scientias t̾erebrat Ipse est qͥ d ignis¬
i efficitur incordib ailloꝵ quib ad ape̾rit scriptu
c̃ flagrat spinas dot̃ra mala i qͥ malignas co¬
gitationes incorde c̃ sumit: Et ideo peccatorib¬
quidẽ neq uernis arguens ũꝗ morit᷑. neq ignis
fidelib ꝑman& dulcis a suauis: bustate enim

Expanded text:
aliis in ruinam, aliis autem in resurrectionem; aliis in ruinam, aliis autem in resurrectionem; ita et ipse est qui nunc in manna fidelibus quidem dulcedo mellis, infidelibus autem vermis mentes arguit et correctionum spiculis conscientiam terebrat. Ipse est enim qui efficitur eis quibus aperit Scripturas bus cremat spinas de terra mala, id est, malas cogitationes in corde consumit; et ideo peccatoribus neque vermis arguens unquam moritur, neque ignis fidelibus permanet dulcis et suavi
Abbreviated transcription (Latin):
fieri pos sumus Nune gͦ festinemꝰ caclesteman¬
na suscipere. Istud enim manna ꝓut uult
quisq talem saporem reddit in ore ciꝰ Audi
enim & dnm dicentem his qͥaccedunt adse
Fiattibi secundũ fidẽ tuãs & tieergo siuer¬
bũ dĩ qđ in ȩclesia p̃dicat᷑ tota fide et
tota deuotione susciplãs fiectibi ipsũ
uerbũ qđ cũq: desidesas ierb gr̃e Sltus
I&amini in dnõ & exultate iusti. Iuracundes
mit tigatte dicens. desine ab ira & derelinq
ĩ dignationẽ. Si indolorib sis sanat tedicens
dñs sanat om̃s languoros tuos Ii pauꝑtate
Sic gͦ manna uerbidi᷑ redda in ore tuo saportꝰ
quẽcumq uolueris. hoc tam̃ siquis infi¬
delit̾ suscipiat & ñ comedat s abscondat
uermes excoebulliunt Putasne eo usq de¬
ducendũ est uerbũ dũut & iã uerinis fiecriputa
Ionte hic turb&auditus. audi ꝓpħam &x
ꝑ sonadnĩ dicentem. ego aũt sũ uerays
a ñ homo Sieut enim ipse est quifit

Expanded text:
e prout vult. Nunc ergo festinemus coeleste manna suscipere. Istud enim manna, prout vult quisque, talem saporem reddit in ore ejus. Audi enim et Dominum dicentem his qui accedunt ad se: Fiat tibi secundum fidem tuam . Et tu ergo si verbum Dei quod in ecclesia praedicatur, tota fide et tota devotione suscipias, fiet tibi ipsum verbum quodcumque desideras. Verbi gratia, Laetamini in Domino, et exsultate, justi . Si iracundus es, mitigat te, dicens: Desine ab ira, et derelinque indignationem . Si in doloribus es, sanat te, dicens: Dominus sanat omnes languores tuos . Si paupertate Sic ergo manna verbi Dei reddit in ore tuo saporem quemcumque volueris. Hoc tamen si quis infideliter suscipiat, et non comedat, sed abscondat, vermes ex eo ebulliunt. Putasne eo usque deducendum est verbum Dei, ut etiam vermis fieri putetur? Non te hic turbet auditus: audi prophetam ex persona Domini dicentem: Ego autem sum vermis, et non homo . Sicut enim ipse est qui fit
Abbreviated transcription (Latin):
go dixi duestis. & filu excelsiom̃s: Nos aut̃
ut homines moriomini. & sic̃ uñ de principib.
cadotis Imitantes scilic& diabolũ qͥ prin¬
cepsomium factus est adruinã. Unde c̃stat
qđ ex grabiles illos fec̃ preuaricationon

Expanded text:
Dii estis et filii Excelsi omnes. Vos autem sicut homines moriemini, et sicut unus de principibus cadetis; imitantes scilicet diabolum, qui princeps omnium factus est ad ruinam. Unde constat quod exsecrabiles fecit eos praevaricatio, non
Abbreviated transcription (Latin):
frustra manducauit panem cũ seniorib popu¬
l in conspectu dñi. Dat enĩ consiliũ moysi pro¬
babile satis & utile. ut eligat uiros & constitu
uitiosint sed & in aliis oder. uitia Non homi¬
eos tribunos & centuriones & quinquagerios.¬
& decanos & iudicabunt populũ omni hora
Uerbũ aut̃ qđ grauius fuerit. referent ad te
Audiant principes populi & pb̃ri plebis. qr debeã
om̃i hora populũ iudicare. sẽꝑ & sine inter¬
missione sedere iniudicio. dirimere lites. re
conciliare dissidentes. in gr̃am reuocarł dis¬
cordes Discat unus quisq exscripturis sc̃ĩs
officiũ suũ Moyses inquit ut sit in his quȩ
addm̃ sunt & uerbũ dĩ edisserat populo c&e¬
ri aut̃ principes quos appellant tribunos.¬

Expanded text:
frustra manducavit panem cum senioribus popufrustra manducavit panem cum senioribus populi in conspectu Dei; dat Moysi consilium probabile et utile, ut eligat viros, et constituavitio sint, sed in malis oderint vitia: non homieos tribunos et centuriones, et indicabunt populum omni hora, verumtamen, quod gravius fuerit referent ad te. Audient principes populi et presbyteri plebis, qui debent omni hora populum judicare, semper et sine intermissione sedere in judicio, dirimere lites, et reconciliare dissidentes, in gratiam revocare discordes. Discat unusquisque ex Scripturis sanctis officium suum. Moyses, inquit, ut sit in his quae ad Deum sunt, et verbum Dei edisserat populis. Caeteri vero principes, quos appellavit tribunos
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. in c̃spectudĩ faciunt. peccator a conspectu
dĩ fugit Deniq scriptũ ẽ. quia adã postquã pec¬
cauit fugit a conspectudĩ & int̃rogatus re¬
spondit. Audiui inquit uocẽ tuã & abscondime
quia era nudus. Secb& cain postea quã pro
parricidio condemnatꝰ adõ ẽ. exiit inquit a
faciedĩ & habitaũ int̾ra naim. Exit gͦ a faue
dĩ. qui indignꝰ ẽ conspectudĩ. Sc̃i aũt & man¬
ducant & bibent in conspectadĩ. & om̃a quȩ
agunt in conspectu dĩ agunt. Ego amplius adbuc
locũ p̃sentẽ destituens uideo. quia qui planiorẽ
scientiã dĩ accipiunt. & plenius diuinis imbuti
sunt disciplitinis. isti&iã simalũ faciunt cora
dõ faciunt. & in conspectu dĩ faciunt. sicut ille
quidixit tibi solt peccaui & malũ corã te feci
conspectu dines cit conuerti. & peccatũ pęni¬
tendo purgare. hoc ergo int̃ ẽ malũ cora dño fa¬
cere & adi conspectu discessisse peccantem
Sedut uideo iothor ñ frustra uenit ad morsen. nec

Expanded text:
n conspectu Dei faciunt, peccatores autem a conspectu Dei fugiunt. Denique scriptum est, quia Adam, postquam peccavit, fugit a conspectu Dei, et interrogatus respondit: Audivi vocem tuam, et abscondi me, quia eram nudus. Sed et Cain, postquam pro parricidio condemnatus est a Deo: Exiit, inquit, a facie Dei, et habitavit in terra Noim. Exit ergo a facie Dei qui indignus est Dei conspectu. Sancti autem manducant et bibunt in conspectu Dei, et omnia, quae agunt, in conspectu ejus agunt. Ego amplius adhuc locum praesentem discutiens video, quia qui pleniorem scientiam Dei accipiunt, et plenius divinis imbuti sunt disciplinis, isti, etiamsi malum faciunt, coram Deo faciunt, et in conspectu ejus faciunt, sicut ille qui dixit: Tibi soli peccavi, et malum coram te feci.conspectu Dei, nescit converti, et peccatum poenitendo purgare. Hoc ergo interest, malum coram Deo facere, et a Dei conspectu discessisse peccantemedere. Non frustra venit Jethro ad Moysen, nec
Abbreviated transcription (Latin):
mane głaciꝰ uisa est: Cũ uenis sent aliȩ
nulieres pͥma sabbati mane ualde. inuoner̃
angelos cum ingenti claritate ad sepulc hrũ
sedentes & dicentes non est hic surrexit
amortuis uenite uidete locum in quo positus

Expanded text:
mane gloria ejus visa est. Cum venissent aliae mulieres prima sabbati valde mane, invenerunt angelos cum ingenti claritate sedentes ad sepulcrum, et dicentes: Non est hic, sed surrexit a mortuis. Venite et videte locum, etc. Vis
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ aro factum est. in illa carne agnosor
dicimus dnm quam suscepit ex uirgine
stas enim uerbidi carnes neq mant aliquis¬
ne meridie manducant. sed aduesperam
Aduentus enim dñi incarno aduesporã factus
est : sicut & iohannes dicit Pueri nouissima
hora est. Sed& mane inquit roplebimini panib
Nobis & panis uerbum dĩ est Ipse ost cnĩ panis
do. Sed qđ dicit mane dari huno panẽ. cũ aduen¬
tũciꝰ icarne fac tum dixcrimꝰ ad uesperam. hoc
modo intellegendũ puto. quod ad uesperam qͥ¬

Expanded text:
est caro factum, in illa tantum carne agnosci dicimus Deum, quem suscepit ex Virgine: has enim Verbi Dei carnes neque mane neque meridie quis manducavit, sed ad vesperam: adventus enim Domini in carne ad vesperam factus est, sicut et Joannes dicit: Pueri, novissima hora est .-- Mane, inquit, replebimini panibus. Nobis ergo panis Verbum Dei est: Ipse est a. Sed quod dicitur, mane dari hunc panem, cum adventum illius in carne factum dixerimus ad vesperam huic mundo, intelligendum puto quod ad vesperum qu
Abbreviated transcription (Latin):
deuoranit cost̃ra. Impios quidẽ & hodie
deuorat terra. Aut ñtibi uida᷑ aterra deuora¬
ri ille qui semꝑ deterra cogitat .s Qui seꝑ̃
terrenos hab& actus qͥ deterra loqͥtur
de terra litigat t̃ram desiderat: & omnem
spem suã ponit intra. qui ad̾ cęlum ñ respicit
qui futura ñ cogitat. qui inditiũ dĩ non inetuit.
nec becta eius ꝓmissa desiderat. sed sẽꝑ̃ deprȩ¬
sentib. cogitat. & terrena suspirat: Talem
cũ uideris dicito quia deuorauit eũ terra:
eda siquidem uideris laxunȩ carnis & uolup¬
tatib. corporis deditum. in qͦ animꝰ nihiluala
sed totũ libido carnis obtinuit. dicito dchoc qr
dcuorauit eũ terra. Id hoc me moua: qđ ait.
extendisti dexterã tuã deuorauit eos t̃ra:
quasi ut deuorarent᷑ attrras hȩc causa fuerit qdꝰ
ex tendit dñs dexterã suã: Sico nsideres
quomodo dñs ex altatus incruce tata die manꝰ¬

Expanded text:
eant. Impios quidem et hodie eant. Impios quidem et hodie devorat terra; aut non tibi videtur a terra devorari ille, qui semper de terra cogitat, qui semper terrenos habet actus, qui de terra loquitur, de terra litigat, terram desiderat, et omnem spem suam ponit in terra, qui ad coelum non respicit, qui futura non cogitat, qui judicium Dei non metuit, nec beata ejus promissa desiderat, sed semper de praesentibus cogitat et terrena suspirat? Talem cum videris, dicito, quia devoravit eum terra; sed et si quem videris luxuriae carnis et voluptatibus corporis deditum, in quo animus nihil valet, sed totum libido carnis obtinuit, dicito et de hoc, quia devoravit eum terra. Adhuc me movet, quod ait: « Extendisti dexteram tuam et devoravit eos terra, » quasi ut devorentur a terra, haec causa fuerit, quod extendit Dominus dexteram suam: si consideres, quomodo Dominus exaltatus in cruce tota die
Abbreviated transcription (Latin):
ũ com parat dim̃ nec dͥȩmonib qui sibi falso
e quib. & alibi scriptura dicit Eꝙ dixi
du estis & iterũ dsstecit in congregatione deoꝵ
ed hi quãuis capaces siint dĩ & hoc nomine
donari per gram̃ uidiantur. nullus tam̃
dõ similis inuenit᷑. uel inpotentia ł innatura
Et lica iohannes apłsdicat Pilioli ñdum scimꝰ
qiđ futuri sumus. si aũt reuelat᷑ nobis fuerit de
d nõ scilica dicens similes illi erimus. Similitu¬
do tam̃ hec ñ adnaturã. sed ad ꝗrãm rerocat᷑
erbi causa ut si dicam picturam similẽ esse
eiꝰ cuĩ imago pic tura uideur ex pressa. quan¬
tum ad gratiam ꝑtina. nisus similis dicitur.
quantum ad substantiã longe dissimilis
lla enim spccies carnis est &. torporisuiui.
suꝑ posita. N ullus gͦ indus similis dñõ
nullus enimm uisibilis. nallas incorporeus.
nullus in mutabilis. nullus sine initio. nullus¬
& sine sine nullus ert̾ator om̃iũ. nisi pat̃
cũ filio & spũ scõ bxtendisti dexterã tuã

Expanded text:
um comparat Deum, nec daemonibus, qui sibi falso quibus et alibi Scriptura dicit: Ego dixi, Dii estis . Et iterum: Deus stetit in congregatione deorum . Sed hi quamvis capaces sint Dei, et hoc nomine donari per gratiam videantur, nullus tamen Deo similis invenitur, vel in potentia, vel in natura. Et licet Joannes apostolus dicat: Filioli, nondum scimus quid futuri sumus. Si autem revelatum nobis fuerit, de Domino scilicet, similes illi erimus . Similitudo tamen haec non ad naturam, sed ad gratiam revocatur: verbi causa ut si dicamus picturam similem esse ejus cujus imago in pictura videtur expressa, quantum ad gratiam pertinet, visus similis dicitur; quantum ad substantiam, longe dissimilis. Illa enim species carnis est et corporis vivi,superposita. Nullus ergo in diis similis Domino. Nullus enim invisibilis, nullus incorporeus, nullus immutabilis, nullus sine initio et sine fine, nullus creator omnium, nisi Pater cum Filio et Spiritu sancto. Extendisti dextera
Abbreviated transcription (Latin):
aliqđ in se & holeris q nutrire & recrtare possitin¬
firmos. qr quimfirmꝰ est holera manducat
aba aliqid̃ & rigoris a ideo ut pruina ẽ Dandoris
aut̃ a dulcedinis hab& plurimũ. Qid enĩcandi¬
dius qiđ splendidius cruditione diuina Cid̃
dulcius qiđ ue suauis cloquus dñi quȩ s̃ suꝑ mel
a fauũ : Sed qiđ est qd̾ dic̃ ut in die sexto duplã
colligat᷑ in repositionẽ quantũ sufficiat &iã
sabbato: hoc scđm nrãm intellogentiã ñ otiosi
nec securi p̃terire debem̾. Ioxt᷑ diesc̃ h&c inqͣnc̃
sumus utta In sex enim deb ds̃ fec̃. hunicmun¬
dũ hacgͦ die tantũ reponerte debemꝰ & rec̃ dero¬
quantũ sufficiata ĩ futuro die Siqiđ enim inc¬
boni operis ad qͥras. si quid iustitiȩ miscđae
& pictatis rec̃das hoc tibi infutaro sło erit cib¬
quisiuit lnc xcͣ talenta. ibi accepit . x ciui¬

Expanded text:
aliquid in se et oleris, quo nutrire et recreare possit inaliquid in se et oleris, quo nutrire et recreare possit infirmos: quia qui infirmus est, olera manducet . Habet aliquid et rigoris, et ideo ut pruina est. Candoris autem et dulcedinis habet plurimum. Quid enim candidius, quid splendidius eruditione divina? Quid dulcius, quidve suavius eloquiis Domini, quae sunt super mel et favum? Sed quid est quod dicit, ut in die sexta duplum colligitur in repositione, quantum sufficiat etiam sabbato? Hoc secundum nostram intelligentiam, non otiosi nec securi praeterire debemus. Sexta dies est haec, ubetur. In sex enim diebus Deus fecit hunc mundum. Hac ergo die tantum recondere debemus quantum sufficiat in futuro die. Si quid enim boni operis acquiras, si quid justitiae, misericordiae et pietatis recommendas, hoc tibi in futuro erit cibquirit hic decem talenta , ibi accipiet decem civi