comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tali pagitur non solũ in quibusq stupris ub.e
latebrȩ adsubter fugiende huma na iudicia
requruntur : uerũ &iã inusu scortoꝵ quãterne¬
neo ciuita slicitamtur pitudinẽ fẽc̃ quã uis idaga¬
tur qđ eius ciuitatis nulla le iundicat besutet
tas̃ publicũ &iã ꝑmissa atq inpunita libido
consp&tũ etuerecundia necturali habent ꝓ¬
iusum lupanaria ipsa secrecum: faciliusq po¬
tuit inpudicitia ũ habere auincule ꝑhi¬
bitͥonis. quã in pudentia remouere latibula illi¬
us foeditatis: Sed hanc &iã ipsetur pestur pitu¬
dinẽ uocant. cuius lic& sint amatores. ostentato¬
reseẽ non audent : quid concubitus coniugdis
ꝗ scđm matrimonialiũ p̃scripta tabular ũ ꝓ¬
creandoꝵ sit causa liberorũ : nonne et ipse
quã quã sitlicitus et honestus: emotũ ab arbitris
cubile ẽqurit  Nonne om̃s famulo stitq: ipsos
&iã para nimfos: et quoscũq higrediquae lib&

Expanded text:
tali peragitur, non solum in quibusque stupris, ubi tali peragitur, non solum in quibusque stupris, ubi latebrae ad subterfugienda humana iudicia requiruntur, uerum etiam in usu scortorum, quam terrena ciuitas licitam turpitudinem fecit, quamuis id agatur, quod eius ciuitatis nulla lex uindicat, deuitat tamen publicum etiam permissa adque inpunita libido conspectum, et uerecundia naturali habent prouisum lupanaria ipsa secretum faciliusque potuit inpudicitia non habere uincla prohibitionis, quam inpudentia remouere latibula illius foeditatis. Sed hanc etiam ipsi turpes turpitudinem uocant, cuius licet sint amatores, ostentatores esse non audent. Quid? concubitus coniugalis, qui secundum matrimonialium praescripta tabularum procreandorum fit causa liberorum, nonne et ipse quamquam sit licitus et honestus, remotum ab arbitris cubile conquirit? Nonne omnes famulos adque ipsos etiam paranymphos et quoscumque ingredi quaelibet
Abbreviated transcription (Latin):
nissuar. tam quã teste poena in oboedientiae sua con¬
suer̃ defolia fici : et fecerunt sibi campestria id est
succintoria genitaliũ Nãꝗdã int̃pretes succinto¬
ria posuer̃: Porro aũt campestria latinũ quidẽ
ũbum ẽ sed & eo dictũ quodiuuenes ꝗnudi &erce¬
bantur in cãpopudenda operiebant: Vnde qui
ita succintis tam pestratos uulgus appellat, Quodita¬
que adũsus damnatã culpã in obo edientiae uolun¬
tatẽ libido inoboedient̃ mouebat uerecundia puden¬
t̃ tegebat. Ex hoc om̃s gentes qm̃ ab illa stirpeꝓcrea¬
te s̃ i isque adeo tenent in sitũ puden dac uelare : ut
quidam barbari illas corporis partes : ne inbalneisi
nud as habeant. sed cũ earum tegim̃tis lauent.
ꝑopacas quoque indiȩ solitudinesdũ quidã nudi
philosophentur. unde grm noso phiste nominan¬
tur: adhbent tam̃ genitalib: tegmina ꝗbus ꝑcete¬
ra mẽ broꝵ carent: Opus uero ipsum quod libidine

Expanded text:
nis suae, tamquam teste poena inoboedientiae suae, connis suae, tamquam teste poena inoboedientiae suae, consuerunt folia fici et fecerunt sibi campestria, id est succinctoria genitalium. Nam quidam interpretes \'succinctoria\' posuerunt. Porro autem \'campestria\' latinum quidem uerbum est, sed ex eo dictum, quod iuuenes, qui nudi exercebantur in campo, pudenda operiebant; unde qui ita succincti sunt, campestratos uulgus appellat. Quod itaque aduersus damnatam culpa inoboedientiae uoluntatem libido inoboedienter mouebat, uerecundia pudenter tegebat. Ex hoc omnes gentes, quoniam ab illa stirpe procreatae sunt, usque adeo tenent insitum pudenda uelare, ut quidam barbari illas corporis partes nec in balneis nudas habeant, sed cum earum tegimentis lauent. Per opacas quoque Indiae solitudines, cum quidam nudi philosophentur, unde gymnosophistae nominantur, adhibent tamen genitalibus tegmina, quibus per cetera membrorum carent.
Abbreviated transcription (Latin):
tu corporis quaedem impudens nouitas. unde
eẽtindecens nuditas. et fecit attentos red diditq
confusos. Hinc est quod postea quã mandectũ
ds̃ aꝑta trans gressione uiolcrunt: scriptũ ẽ de
cãpestria. Aꝑti sunt inquit oculi amborũ
i aduidendum : nã etantea uidebaent sed ad
discernendũ int̾bortũ quod amiserant et malũ
qđ ceciderant. Vnde et ipsum lignũ eoquodistã
faceret dinoscentiã si aduescendũ contra ueti¬
tũ tanger& &cexre nom̃ accepit ut appellare¬
tur lignũ sciendi boni et mali: Exaꝑta enĩmor¬
bi molestia : euidentior fit &iam iucunditas sani¬
tatis. Cognouer̃ ergo quia nudi erant : nudati
scilic& ea gr̃a quafiebat : ut nuditas corporis nulla
eos lege paccati m̃ti eorum repugnante confun¬
deret: Hoc itaq cognouer̃ qđ felicius ignorarent
siđõ credentes etoboedientes ñ cõmitterent quod
eos cogeret experiri. infidelitas et in oboedientia
quid noceret: Pro inde confusi in oboedientia car¬

Expanded text:
tu corporis quaedam inpudens nouitas, unde esset indecens nuditas, et fecit adtentos reddiditque confusos. Hinc est quod, postea quam mandatum Dei aperta transgressione uiolarunt, scriptum est de campestria. Aperti sunt, inquit, oculi amborum, non ad uidendum, nam et antea uidebant, sed ad discernendum inter bonum quod amiserant et malum quo ceciderant. Unde et ipsum lignum, eo quod istam faceret dignoscentiam, si ad uescendum contra uetitum tangeretur, ex ea re nomen accepit, ut appellaretur lignum sciendi boni et mali. Experta enim morbi molestia euidentior fit etiam iucunditas sanitatis. Cognouerunt ergo quia nudi erant, nudati scilicet ea gratia, qua fiebat ut nuditas corporis nulla eos lege peccati menti eorum repugnante confunderet. Hoc itaque cognouerunt, quod felicius ignorarent, si Deo credentes et oboedientes non committerent, quod eos cogeret experiri infidelitas et inoboedientia quid noceret. Proinde confusi inoboedientia car
Abbreviated transcription (Latin):
sua. eterunt duo ln carne una: Itoque
iam ñ sunt duo sed una caro : quodergo ds̃
coniunx homo n separ&. Certũ ẽigitur.
masculũ et feminã ita primitus institutos:
ut nunc homines duos diũst sexus uidemus et
creata .ẽ. Nam etaplus ꝑ hoc primũ qđ deo
instituente praecessit exemplũ: singulos
quosq ad mon&: utuiri uxoressuas diligant :¬
Quisquis aũt dic̃ ñ fuisse coituros. agoneratu¬
ros nisi poccassent: quiddiẽ  nisi ꝓp̃t numero¬
sitatẽ scõrũ. necessarium hominis fiisse para¬
tum Si enimũ paccando soliremanerent
ꝗa sic̃ putant nisi paccassent generare ñ pos¬
sent: ꝓfecto ut ñ soli duo iusti homines
possent ẽẽ sed multi: necessariũ pacatũ
fuct Quodsi credere absurdũ ẽ. llud po¬
tiufẽ. credendũ quod scoꝵ numerus quan¬
tus c̃plendȩ illi sufficit beatissime ciuitati
tantus & ister& Et sinemopacass& q̃uan
tusnunc ꝑͣgrã m de multitudine colligitur pa¬
aat&. quo usq filii scłi huius generant etgene¬

Expanded text:
uo in carne una? Itaque iam non sunt duo, sed una caro. Quod ergo Deus coniunxit, homo non separet. Certum est igitur masculum et feminam ita primitus institutos, ut nunc homines duos diuersi sexus uidemus et creata est. Nam et apostolus per hoc primum, quod Deo instituente praecessit, exemplum singulos quosque admonet, ut uiri uxores suas diligantQuisquis autem dicit non fuisse coituros nec generaturos, nisi peccassent, quid dicit, nisi propter numerositatem sanctorum necessarium hominis fuisse peccatum? Si enim non peccando soli remanerent, quia, sicut putant, nisi peccassent, generare non possent: profecto ut non soli duo iusti homines possent esse, sed multi, necessarium peccatum fuit. Quod si credere absurdum est, illud potius est credendum, quod sanctorum numerus quantus conplendae illi sufficit beatissimae ciuitati, tantus existeret, etsi nemo peccasset, quantus nunc per Dei gratiam de multitudine colligitur peccatorum, quo usque filii saeculi huius generant et gene
Abbreviated transcription (Latin):
tum ut dictator fieret maior utiq honore quam
consul. uictisq hostib: ingentẽ glãm consecutum.
in eadẽ pauꝑtate mansisse saut quidse magnũ fecisse
p̃dicabit ꝗnullo p̃mio mundihuius fuerit ab ae¬
ternae illius patriȩ societate subductus cũ fabri¬
cium didicerit tantis munerib: prrriregis
epirotarũ : promissa etiã quarta parteregni
a romanaciuitate non potuisse diuelli. ibiq: in
sua pauꝑtate priuatũ manere maluis se : Nam
illud quodrem publicã idẽ rempopuli rempa
triȩ rem cominunẽ : cũ haberent opulentissimã
atq ditissimã sic ips insius domib paupere serant.
in quidã eorũ qui iambis consul fuisset: exillo

Expanded text:
tum, ut dictator fieret, maior utique honore quam tum, ut dictator fieret, maior utique honore quam consul, uictisque hostibus ingentem gloriam consecutum in eadem paupertate mansisse? Aut quid se magnum fecisse praedicabit, qui nullo praemio mundi huius fuerit ab aeternae illius patriae societate seductus, cum Fabricium didicerit tantis muneribus Pyrrhi, regis Epirotarum, promissa etiam quarta parte regni, a Romana ciuitate non potuisse deuelli ibique in sua paupertate priuatum manere maluisse? Nam iltriae, rem communem, cum haberent opulentissimam atque ditissimam, sic ipsi in suis domibus pauperes erant, ut quidam eorum, qui jam bis consul fuisset, ex illo
Abbreviated transcription (Latin):
seruierat dignitate illic honesti ciuis habere
non posset. eumq carthaginienies qm̃ contra
eos in romano senatu egerat. grauissimis suppli¬
ciii ne cauer̃ : qui cruciatus non sunt prfide illius pa¬
triȩ contemnendi ad euius beatitudine fides ipsaꝑduc:
Aut quidre tribuetur dño pro omnib: quae retribuit
si profide quaeilli debetur talia fuerit homo passus
qualia ꝓside quã ꝑniciosissimis inimicis debebatpas¬
sus est regulus: quomodo seaudebit extollere de
uoluntaria pauꝑtate xp̃ianus. ut finhuius uitae
peregrinatione expeditor ambulet uiã quae ꝑ¬
ducit ad patriam subiuerȩ diuitae đsipse ẽ : cũpu¬
diatł legat luciũ ualeriũ ꝗinsuo de functus ẽ con¬
sulatu usq ad eo fuisse pauperẽ ut nummis apopu¬
lo conlatis ei sepultura curaret̃ : Nludiat ł legat
quintiũ cincinnatũ . cũ quattuor iugera possi¬
deret: et easuis manib: coleret abaratro eẽ ad duc¬

Expanded text:
seruierat, dignitatem illic honesti ciuis habere seruierat, dignitatem illic honesti ciuis habere non posset, eumque Carthaginienses, quoniam contra eos in Romano senatu egerat, grauissimis suppliciis necauerunt: qui cruciatus non sunt pro fide illius patriae contemnendi, ad cuius beatitudinem fides ipsa perducit? aut quid retribuetur Domino pro omnibus quae retribuit, si pro fide quae illi debetur talia fuerit homo passus, qualia pro fide quam perniciosissimis inimicis debebat passus est Regulus? Quo modo se audebit extollere de uoluntaria paupertate Christianus, ut in huius uitae peregrinatione expeditior ambulet uiam, quae perducit ad patriam, ubi uerae diuitiae Deus ipse est, cum audiat uel legat Lucium Valerium, qui in suo defunctus est consulatu, usque adeo fuisse pauperem, ut nummis a populo conlatis eius sepultura curaretur? audiat uel legat Quintium Cincinnatum, cum quattuor iugera possideret et ea suis manibus coleret, ab aratro esse adduc
Abbreviated transcription (Latin):
effusionẽ non solũ suosrĩ proquib: fundebat̃
uerũ etipsos inimicosaꝗb fundebat᷑: sicut eis
prȩceptũ e diligentes caritatis fide: etfidei¬
caritate certarunt. Simarcus pilũ illus le¬
dicans aedem iouis ĩdimonis mineruȩ
falso sibi ab inuidis morte filli nuntiata. utillo
nuntio ꝑturbatus abscederet: attita dedica¬
tionis głam collega eĩ consequeret᷑. Ita con¬
tempsit ut eũ etiã proici insepultũ iuberet
sic ineĩ corde orbitatis dolorẽ głae cupiditas
uicerat : Quid magnũ seꝓeuangelii scĩ p̃di¬
catione quaciues suꝑnae patriȩ dediuersis
liberantur et colligunt̃ errorib: fecisse dic¬
turus est : cui dñs desepultura patris siu solli¬
cito ait sequerene & sine mortuos sepellire
mor tuossuos simarcus regulus necrude Mlartis¬
insimos hostes urando falleret ad eos abip rogilus ue peieraret adi festo
uolentib respondisse fertur postea quam afris

Expanded text:
effusionem non solum suos fratres, pro quibus fundebatur, effusionem non solum suos fratres, pro quibus fundebatur, uerum et ipsos inimicos, a quibus fundebatur, sicut eis praeceptum est, diligentes caritatis fide et fideicaritate certarunt? Si Marcus Puluillus dedicans aedem Iouis Iunonis Mineruae falso sibi ab inuidis morte filii nuntiata, ut illo nuntio perturbatus abscederet adque ita dedicationis gloriam collega eius consequeretur, ita contemsit, ut eum etiam proici insepultum iuberet sic in eius corde orbitatis dolorem gloriae cupiditas uicerat: quid magnum se pro euangelii sancti praedicatione, qua ciues supernae patriae de diuersis liberantur et colliguntur erroribus, fecisse dicturus est, cui Dominus de sepultura patris sui sollicito ait: Sequere me et sine mortuos sepelire mortuos suos? Si Marcus Regulus, ne crudelissimos hostes iurando falleret, ad eos ab ipsa Roma reuersus est, olentibus respondisse fertur, postea quam Afris
Abbreviated transcription (Latin):
oraculis seruiens: qm̃ iusserant utilluc idquod
romani haberent optimũ mitteretꝰ. nec aliud
intellegere potuer̃ : quã uiris armisq seexcel¬
lere. unde uidelicet oportebat. ut deorũ iussis¬
to in illũ interitũ uir p̃cipiaret̃ armatus: quid
semagnũ paet̾na patria fecisse dicturus ẽ ꝗali¬
quẽ fidei suȩ passus inimicũ: non se ultro intalẽ¬
ste pumortẽ mittes. sed ab illo missus obierit. quando
ad omino suo eodẽq rege patriȩ suȩ tertius
oraculum accepit : nolite timere eos quicor Decui.¬
pus occidunt. animã aut̃ ñ possunt occidere:
Si se occidendo certis uerbis. quod ã modo
consecrantes decũ deuouer̃: ut illis caden¬
tib: etirã deorũ sanguine suo placantibus.
romanus liberaret᷑ exercitus . nullo modo
suꝑbient scĩ martrres tãquã dignũ aliꝗd pro¬
illius patriae participatione fecerint : ubiae¬
ttnaẽ etuera felicitas Vsq ad sui sanguinis

Expanded text:
oraculis seruiens, quoniam iusserant, ut illuc id quod oraculis seruiens, quoniam iusserant, ut illuc id quod Romani haberent optimum mitteretur, nec aliud intellegere potuerunt, quam uiris armisque se excellere, unde uidelicet oportebat, ut deorum iussis in illum interitum uir praecipitaretur armatus: quid se magnum pro aeterna patria fecisse dicturus est, qui aliquem fidei suae passus inimicum non se ultro in talem mortem mittens, sed ab illo missus obierit; quando quidem a Domino suo eodemque rege patriae suae certius oraculum accepit: Nolite timere eos, qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere? Si se occidendos certis uerbis quodam modo consecrantes Decii deuouerunt, ut illis cadentibus et iram deorum sanguine suo placantibus Romanus liberaretur exercitus: nullo modo superbient sancti martyres, tamquam dignum aillius patriae participatione fecerint, ubt et uera felicitas, si usque ad sui sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquã contra illã ipse heresem condidit:
sedeã potius quantũ ualuit abhereticorũ
ꝑniciosissima uanitate defendit: cũ alia
non sit non ubi uiuat̃ in hominũ głase dubi
uita ad quirat᷑ aet̃na: Simucius utcũpor¬
senna rege paxfieret ꝗ grauissimo bello
romanos p̃mebat qui a porsennã ipsũ occi¬
dere non potuit. et peo alterũ deceptus
occidit: In ardentẽ arã ante eiꝰ oculos dexte¬
rã extendit dicens multos setales qualẽ
illũ uideret in eĩ exitiũ coniurasse : cuius ille
fortitudinẽ et conirationẽ taliũ ꝑhorres¬
cens sine ulla dubitationes eabillobello facta
pace cõpescuit : quis regno cȩlorũ imputa¬
turus ẽ merita sua sipillo ñ unã manũ neq
hoc sibi ultro faciens sedꝑsequente aliquo
patiens eotũ flammis corp̃impenderit:¬
SSicurtius armatus equo concito in abrutũ hia¬
tũ terrȩ sepraecipitem dedit: deorũ suorum

Expanded text:
aliquam contra illam ipse haeresem condidit, aliquam contra illam ipse haeresem condidit, sed eam potius quantum ualuit ab haereticorum perniciosissima prauitate defendit, cum alia non sit, non ubi uiuatur in hominum gloria, sed ubi uita ad aeterna aeterna? Si Mucius, ut cum Porsenna rege pax fieret, qui grauissimo bello Romanos premebat, quia Porsennam ipsum occidere non potuit et pro eo alterum deceptus occidit, in ardentem aram ante eius oculos dexteram extendit, dicens multos tales, qualem illum uideret, in eius exitium coniurasse cuius ille fortitudinem et coniurationem talium perhorrescens sine ulla dubitatione se ab illo bello facta pace conpescuit: quis regno caelorum inputaturus est merita sua, si pro illo non unam manum neque hoc sibi ultro faciens, sed persequente aliquo patiens totum flammis corpus inpenSi Curtius armatus equo concito in abruptum hiterrae se praecipitem dedit, deorum suorum
Abbreviated transcription (Latin):
dorũ hominũ non atarquinio rege seda dae¬
monib: etdaemonũ principe ñ silii occidnt᷑
seche pĩ pauperes int̾filios cõputant᷑ : Sialius
etiã romanus princeps cognomine torqua. torquati¬
qui a contra imperiũ suũ. iđẽ contra qđim
perauerat pat̃ imp̃r abhoste prouocatus
iuuenali ardore pugnauerat licet uicisset
occidit neplus mali esset in exẽplo imperii con¬
tempti quãboni ingła hostis occisi: ut quid
quaem ultominus quã filiĩ diligunt᷑ bona¬
taom terrena contemnunt : Psfurius camillus¬
etiã in gratã patriã acuius ceruicib acerris¬
morũ hostiũ uegentiũ iugũ depulat dã¬
natusq ab emulis fuerat: agallisiter ũ libe¬
rauit qr non habebat potiorẽ ubi posset uiuere
glorioius quur extollat̃ uelud grande aliꝗd¬
fecerit quiforte in ecła ab inimicis carnalib
grauissimã exhonorationis passus in uiriã
non se ad ei hostes hereticos transtulit: aut

Expanded text:
dorum hominum, non a Tarquinio rege, sed a daedorum hominum, non a Tarquinio rege, sed a daemonibus et daemonum principe, non filii occiduntur, sed Christi pauperes inter filios conputantur? Si alius etiam Romanus princeps, cognomine Torquatus, filquia contra imperium suum, id est contra quod imperauerat pater imperator, ab hoste prouocatus iuuenali ardore pugnauerat, licet uicisset, occidit, ne plus mali esset in exemplo imperii contemti quam boni in gloria hostis occisi: ut quid. quae multo minus quam filii diliguntur, bona terrena contemnunt? Si Furius Camilletiam ingratam patriam, a cuius ceruicibus acerrmorum hostium Veientium iugum depuleranatusque ab aemulis fuerat, a Gallis iterum libequia non habebat potiorem, ubi posset uiuere gloriosius: quur extollatur, uelut grande alifecerit, qui forte in ecclesia ab inimicis carnalibus grauissimam exhonorationis passus iniuriam non se ad eius hostes haereticos transtulit aut
Abbreviated transcription (Latin):
felices enĩ uel nos ł filio snr̃os ñ diuitiaerar¬
renae faciunt aut nob̵ uiuentib: amittenid¬
aut nob mortuus aquib nescimus uel fort¬
nini suig a quib nolumus possidendȩ Sede felea¬
facit quiẽ mentiũ uerao pͣlentia brato
aut quia filios occidit infelicitatis ꝑhibertes¬
timonium etiã poeta laudator: Aiteñindi
idine lauq pat̃ nouabella mouentes ad poenã pular¬
t ꝑlibertate uocauit. infelix uttũꝙ ferens
ea factaminores: Sed uersu sequenti conse¬
latus ẽ. infelicẽ : Vincit amorpatriae
laudũq in mensa cupido sha ec iunidu
illa libertas et cupiditas laudis humanar
quaead facta cõpulit miranda romanos¬
Siergo ꝑlibertate moriturorũ etꝑeupi¬
ditatẽ laudũq̃ amortalib experuntoeid
filii apatre potuer: quidmagnumns ł
sipuera libertate quaenos ab inquitatis et mor¬
tis et diaboli dominatu liberos fac̃: nec cupidi¬
tate humanarũ laudũ sed caritate liberan¬

Expanded text:
Felices enim uel nos uel filios nostros non diuitiae terFelices enim uel nos uel filios nostros non diuitiae terrenae faciunt aut nobis uiuentibus amittendaut nobis mortuis a quibus nescimus uel forte a quibus nolumus possidendae; sed Defacit, qui est mentium uera opulentia. Bruto autem, quia filios occidit, infelicitatis perhibet testimonium etiam poeta laudator. Ait enim: Natosqne pater nona bella monentes Ad poenam pulco libertate uocabit Infelixea facta minores Sed versu sequenti consolatus est infelicem Vincit amor patriae laudumque immensa cupido. Haec sunt duo illa, libertas et cupiditas laudis humanae, quae ad facta coSi ergo pro libertate moriturorum et cupiditate laudum, quae a mortalibus expetuntur, occidi filii a patre potuerunt: quid magnum est, si pro uera libertate, quae nos. ab iniquitatis et mortis et diaboli dominatu liberos facit, nec cupiditate humanarum laudum, sed caritate liberan
Abbreviated transcription (Latin):
et lunã nihilsibi magnũ fecisse uid eantur
tantae patriȩ ciues : si ꝑ illa adipiscenda
fecer intboni operis aliquid. uel mala aliqua
sustinuerint: cũilli prohac terrenaiam
adepta tanta fecerint tanta ꝑpessisint
p̃sertim ꝗaremissio peccatorũ quae ciues
ada et̃nã colligit patriã habetaliquid cui
ꝑumbrã quandã simile fuit a srlũ illudro¬
muleũ qđ multitudinẽ qua illa ciuitas c̃mde ca¬
ret̃ quorũ libet delictorũ congregauit inpi¬
nitas quidergo magniũ s̃ ꝓ illa aeterna¬
caelestiq patria cunctascłi huius qualibe
siucunda blandim̃ta contemnere : si prohac¬
sili senpe tẽporaliatq terrena filios brutus potuit
et occidere : quod illa facere neminẽ cogi
Sed certe difficilius ẽ silios in terimere
quã quod pista faciendũ ẽ ea qua esilus con¬
greganda uidebant̃ atq seruanda ł donar
pauperib : uel siexistat tẽtatio qua cidy
fide atq iustitia sieri cõpellat amittere

Expanded text:
et lunam, nihil sibi magnum fecisse uideantur et lunam, nihil sibi magnum fecisse uideantur tantae patriae ciues, si pro illa adipiscenda fecerint boni operis aliquid uel mala. aliqua sustinuerint, cum illi pro hac terrena iam adepta tanta fecerint, tanta perpessi sint, praesertim quia remissio peccatorum, quae ciues ad aeternam colligit patriam, habet aliquid, cui per umbram quandam simile fuit asylum illud Romuleum, quo multitudinem, qua illa ciuitas conderetur, quorumlibet delictorum congregauit inpunitascaelestique patria cuncta saeculi huius quamlibet iucunda blandimenta contemnere, si pro hac temporali adque terrena filios Brutus potuit et occidere, quod illa facere neminem cogit? Sed certe difficilius est filios interimere, quam quod pro ista faciendum est, ea, quae filiis congreganda uidebantur adque seruanda, uel donare pauperibus uel, si existat tentatio, quae id pro fide adque iustitia fieri conpellat, amittere.
Abbreviated transcription (Latin):
agri tributa ñ soluunt : Nũ quid eis licet discere
qđ aliis ñlicet Num quid nun multi senatores
s̃ in aliis terris ꝗromãne facie ꝗđẽ norunt
Tolle iactantiã et omnes homines quid ssunt
nisi homines: Quodsiꝑuersitas scłia dmitte¬
ret uthonoratiores essent quiq meliores. nec
sic promagno haberi debuit hononhumanus.
ꝗa nullius ẽ ponderis fumus: Seduta murenã
in his rebus beneficio dñi dĩnr̃i: Consideremꝰ
quanta contẽpserint : quae ꝑtulerint quas
cupiditates subegerint ꝓ human agła ꝗ eã
tã quã mercedẽ taliũ uirtutũ accipere
meruer etualeat nob̵ etiã hoc ad oppri¬
mendã suꝑbiã : et cũ illa ciuitas inqua nobreg¬
nare ꝓmissuẽ tantũ ab hac distet quantũ
distat celũ a terra atemporali laenitiauita
acterna abinanib: laudibus solida gła
a socictate mortaliũ societas angelorum:
alumine solis etlunae lum̃ eiꝰꝗsolẽ fecit

Expanded text:
agri tributa non soluunt? Numquid eis licet discere, agri tributa non soluunt? Numquid eis licet discere, quod aliis non licet? Numquid non multi senatores sunt in aliis terris, qui Romam ne facie quidem norunt? Tolle iactantiam, et omnes homines quid sunt nisi homines? Quod si peruersitas saeculi admitteret, ut honoratiores essent quique meliores: nec sic pro magno haberi debuit honor humanus, quia nullius est ponderis fumus. Sed utamur etiam in his rebus beneficio Domini Dei nostri; consideremus quanta contemserint, quae pertulerint, quas cupiditates subegerint pro humana gloria, qui eam tamquam mercedem talium uirtutum accipere meruerunt, et ualeat nobis etiam hoc ad obprimendam superbiam, ut, cum illa ciuitas, in qua nobis regnare promissum est, tantum ab hac distet, quantum distat caelum a terra, a temporali laetitia uita aeterna, ab inanibus laudibus solida gloria, a societate mortalium societas angelorum, a lumine solis et lunae lumen eius qui solem fecit
Abbreviated transcription (Latin):
stragebellorũ : quod si concordit̃ feret idpsũ
sieret meliore successu sed nulla esset gła tri¬
um phantium: Neq enĩ etromani nonuiuebamt
sublegib suis quasceteris inponebant: Hoc
sificret sine marte etbellona utmec uictoru
locũ haberet nemine uincente ubinemo pus¬
nauerat : nonne romanis et ceteris gentibus
una esset eadeq condicio: Prȩsertim si mox
fieret quod postea gratissime atq humanis.¬
sime factũ ẽ ut om̃s adromanũ imperiũ ꝑti¬
nentes societatẽ acciperent ciuitatis etroma¬
nitiuesessent acsic esset omniũ qđ eratante
paucorum: Tantũ quod plebs illa qua esuos
agros ñ haberet depublicouiueret ꝗ pastus
eĩ ꝑbonos adminis tratores reipublicȩ gratius
concordib prȩstaret᷑ quã uictis extorqueret᷑
Nam quid int̃ sit ad incolumitatẽ bonosq
mores ipsas certe hominũ dignitates : quoda
mercedẽ suã ꝗeiꝰ ingenti cupidine arserunt.
etar dentiabella gesser: nũquid enĩ illorũ

Expanded text:
strage bellorum? Quod si concorditer fieret, id ipsum fieret meliore successu; sed nulla esset gloria triumphantium. Neque enim et Romani non uiuebant sub legibus suis, quas ceteris inponebant. Hoc si fieret sine Marte et Bellona, ut nec Victoria locum haberet, nemine uincente ubi nemo pugnauerat: nonne Romanis et ceteris gentibus una esset eademque condicio? praesertim si mox fieret, quod postea gratissime adque humanissime factum est, ut omnes ad Romanum imperium pertinentes societatem acciperent ciuitatis et Romani ciues essent, ac sic esset omnium, quod erat ante paucorum; tantum quod plebs illa, quae suos agros non haberet, de publico uiueret; qui pastus eius per bonos administratores rei publicae gratius a concordibus praestaretur quam uictis extorqueretur. Nam quid intersit ad incolumitatem bonosque mores, ipsas certe hominum dignitates, quod amercedem suam, qui eius ingenti cupidine arserunt et ardentia bella gesserunt. Numquid enim illorum
Abbreviated transcription (Latin):
reĩ usq: ad eopopłi indignatione c̃u: lirunus eorum
oppressus ui multitudinis interiret Exilio aut̃
uolun tariaatq ꝑpetuo poenan similem alter
euader& tam p̃clarȩ igit᷑ uitȩ mortisq: sama
socratis reliquid plurimos suae philo sephiae
seetores : quorum certatĩ studiũ fuit inquestia¬
num moraliũ disscepratione uerrari: ubiagitur
ode sum inobono quosieri homo beatus non potest.¬
g quodinsocratis disputationiburdũ om̃a mouet
asserit destruit. qm̃ non euident̃ apparuit.
quod cuiq placuit. inde sumpserunt. & ubicuiq:
usum ẽ constituert᷑ finẽ boni: sinesaut̃ boniappel¬
latur quoquisq: cũ ꝑuenerit beatus ẽ : Sic aute
diuersas interse socraticideisto fine sentencias
habuerunt. ut quodiux credibile ẽ unius magistri
potuisse facere sectatores: quidã sum mũ bonũ ee
diceret uoluptatẽ. sic̃ aristippus. quidã uirture.
sicut antistenenes: Siͨ alii aeq: alii. aluidatq: aliud

Expanded text:
eius usque adeo populi indignatione conuersa, ut unus eorum eius usque adeo populi indignatione conuersa, ut unus eorum obpressus ni multitudinis interiret, exilio autem uoluntario adque perpetuo poenam similem alter euaderet. Tam praeclara igitur uitae mortisque fama Socrates reliquit plurimos suae philosophiae sectatores, quorum certatim studium fuit in quaestionum moralium disceptatione uersari, ubi agitur de summo bono, quo fieri homo beatus potest. Quod in Socratis disputationibus, dum omnia mouet adserit destruit, quoniam non euidenter apparuit, quod cuique placuit inde sumserunt et ubi cuique uisum est constituerunt finem boni. Finis autem boni appellatur, quo quisque cum peruenerit beatus est. Sic autem diuersas inter se Socratici de isto fine sententias habuerunt, ut quod uix credibile est unius magistri potuisse facere sectatores quidam summum bonum esse dicerent uoluptatem, sicut Aristippus; quidam uirtutem, sicut Antisthenes. Sic alii adque alii aliud adque aliud
Abbreviated transcription (Latin):
iudemus et compactũ: Porrosinr animus corpus
nonẽ : quo modo ds̃ creatoranimi corpus ẽ scedant
ergo & istuit dictũ ẽ platonitis. cedant & illiquas
quidẽ pudi ł dicere diñ corpus ẽẽ: ueru tam̃eĩdẽ
naturae cuius illeẽ animos nr̃os eputauerunt
Itañ eos iouit tanta mut abilitas animae quadi
qͥnaturae tribuere nefas ẽ. sed dicunt corpusani me :¬
mutatur anime naturae: nã ꝑseiprã istidlucre
in cominutabilis ẽ: poterant isti dicere corpore aliquo
uulneratur caro. namq ꝑse ipsã inuuluerabilis est
prorsus quodmutar inon potest nullare potest.
Acꝑhioc quod corpore mutari potest. aliquare potest.
ergo istiphila sophii quos ceteris nonin merito fama

Expanded text:
uidemus esse conpactum. Porro si noster animus corpus uidemus esse conpactum. Porro si noster animus corpus non est, quo modo Deus creator animi corpus est? Cedant ergo et isti, ut dictum est, Platonicis; cedant et illi, quos quidem puduit dicere Deum corpus esse, uerum tamen eiusdem naturae, cuius ille est, animos nostros esse putauerunt; ita non eos mouit tanta mutabilitas animae, quam Dei naturae tribuere nefas est. Sed dicunt: Corpore mutatur animae natura, nam per se ipsa incommutabilis est. Poterant isti dicere: corpore aliquo uulneratur caro, nam per se ipsa inuulnerabilis est. Prorsus quod mutari non potest, nulla re potest, ac per hoc quod corpore mutari potest, aliqua re potest et ergo isti philosophi, quos ceteris non inmerito fama
Abbreviated transcription (Latin):
omnium que in eo sunt: eumq: omnino ignẽ dm̃
ẽeputauerunt: hi&iceteri similes eoꝵ id solum
cogitare potuerunt. quod cum eis corda eorum
obstricta carnis sensibus fabulata sunt. in se quippe
habebant quod nonuidebant & apud se imagina¬
bantur quodforis uiderant &iam quando non uide¬
bant. sedtantũ modo cogitabant: hocaut̃ inc̃spectu
italis cogitationis iam nonẽ corpus. sed simulitudo
corporis. Illud aut unde uidetur in animo biaec
similitudo corporis. nec corpus ẽ. nec sutulitudo
corporis: & unde uidetur. atq utrum pulebra:
ande formis sit iudicat᷑ ꝓfecto ẽ melius quã ipsa
ique iudicatur. Hac meus hominis & rationalis
animae naturaẽ : que utiq: corpus nonẽ. siiã
illa corporis similitudo cũ in animo cogitatis aspicit
atq: udicat᷑ nec ipsa corpus ẽ nonẽ ergo nec terra
nec aqua necaer. necignis. quibus quattuorcor¬
poribus quae dicuntur quattuoneerporebus¬

Expanded text:
omnium, quae in eo sunt, eumque omnino ignem deum omnium, quae in eo sunt, eumque omnino ignem deum esse putauerunt. Hi et ceteri similes eorum id solum cogitare potuerunt, quod cum eis corda eorum obstricta carnis sensibus fabulata sunt. In se quippe habebant quod non uidebant, et aput se imaginabantur quod foris uiderant, etiam quando non uidebant, sed tantummodo cogitabant. Hoc autem in conspectu talis cogitationis iam non est corpus, sed similitudo corporis; illud autem, unde uidetur in animo haec similitudo corporis, nec corpus est nec similitudo corporis; et unde uidetur adque utrum pulchra an deformis sit iudicatur, profecto est melius quam ipsa quae iudicatur. Haec mens hominis et rationalis animae natura est, quae utique corpus non est, si iam illa corporis similitudo, cum in animo cogitantis aspicitur adque iudicatur, nec ipsa corpus est. Non est ergo nec terra nec aqua, nec aer nec ignis, quibus quattuor corporibus, quae dicuntur quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
dant: qui uerum dm̃m. &rerũ auͦtorẽ. Queritati
in lustratorem: & beatitudinis largitorem
eẽ dixerunt. sed alii quoque philo soplui: ꝗ
corporalia naturae principia corporidedi¬
tis mentibus opinati sunt. cedant. his tantis
& tantidĩ cognitoribus uiris: ut tbalesinhu¬
more. a naximenes inaere : stoiei inigne : epi¬
curus inatomis. hoc ẽ minutissimis corpuscu¬
lis. quae necdiuidi: ⁊ec sertr iqueunt: & qui¬
cumq alii: quoꝵ enumeratione immorari
nonest necesse : siue simplicia: siue coniunta
corpora siue uita carentia. siue uiuentia.
sedtamen corpora. causam principiũ que
rerun eẽ dixeruut. nam ꝗdã ex rebus
na itirus aeruiuas sieri posse crediderunt
sicut epicurei Qdãuero auiuente quidẽ & uenti
& nonuiuentia sed tamen a corpore corpora: Na
stoiei ignem. dẽ corpus unũ exhis quattuor demtis.
quibus uisibilis mundus hic constat. Quiuentem
& sapientem & ipsius mundi sabricatorem: atq

Expanded text:
dant, qui uerum Deum et rerum auctorem et ueritatis dant, qui uerum Deum et rerum auctorem et ueritatis inlustratorem et beatitudinis largitorem esse dixerunt; sed alii quoque philosophi, qui corporalia naturae principia corpori deditis mentibus opinati sunt, cedant his tantis et tanti Dei cognitoribus uiris, ut Thales in umore, Anaximenes in aere, Stoici in igne, Epicurus in atomis, hoc est minutissimis corpusculis, quae nec diuidi nec sentiri queunt, et quicumque alii, quorum enumeratione inmorari non est necesse, siue simplicia siue coniuncta corpora, siue uita carentia siue uiuentia, sed tamrerum esse dixerunt. Nam quidam eorum a rebus non vivis res vivas fieri posse crediderunt, sicut Epicurei: quidam vero a vivente quidem et t non viventia, sed tamen a corpore corpora. Nam Stoici ignem, id est corpus unum ex his quatuor elementis, quibus visibilis mundus hic constat, et viventem, et sapientem, et ipsius mundi fabricatorem atque
Abbreviated transcription (Latin):
mnodiꝑtinentia: & secum sepeliendo cura uit
abscondi: et aratro eruta senatus iussit incendi
Ineo genere sunt. Miamilla sut aliquid denuma
mitius suspicemur:quaealexander macedo:
scribit ad matrem. s nagna antistitite sacroꝵs
egyptiorum quodami leone patefacta: ubi
nompicus & faunus. Mieneas & romulus. uł auã
hercules e sculapius. &i liber. semelgnatus &
tindaride sr̃s & siquos alios exmortalibus ꝓ
diis habent. sedipsi &uiam maiorũ gentu uni
dii quoscicero intus exlanis tacitis nominib:
uidetur attingere. Iuppiter. iuno saturnus.
uulcanus. uesta ialii plurimi.: quos uarra conat᷑
ad mundi partes uł elementa transserre.
homines suisse produntur: timens etum
& ille quasi reuelata misteria: potens ad ino¬
n& alexandrum. ut cuieamatri conscripta
insinuauerit. flamimis iubeat concremari:
nari solum ergo quaeduae theo logiae. sabulosa
continet &ciuilis. platonicis plulo sophis ce¬

Expanded text:
modi pertinentia secum sepeliendo curauit modi pertinentia secum sepeliendo curauit abscondi et aratro eruta senatus iussit incendi. In eo genere sunt etiam illa, ut aliquid de Numa mitius suspicemur, quae Alexander Macedo scribit ad matrem sibi a magno antistite sacrorum Aegyptiorum quodam Leone patefacta, ubi non Picus et Faunus et Aeneas et Romulus uel etiam Hercules et Aesculapius et Liber Semela natus et Tyndaridae fratres et si quos alios ex mortalibus pro dis habent, sed ipsi etiam maiorum gentium di, quos Cicero in Tusculanis tacitis nominibus uidetur adtingere, Iuppiter, Iuno, Saturnus, Vulcanus, Vesta et alii plurimi, quos Varro conatur ad mundi partes siue elementa transferre, homines fuisse produntur. Timens enim et ille quasi reuelata mysteria petens admonet Alexandrum, ut, cum ea matri conscripta insinuauerit, flammis iubeat concremari. Non solum ergo ista, quae duae theologiae, fabulosa continet et ciuilis, Platonicis philosophis ce
Abbreviated transcription (Latin):
impuri demonesiterrestribus gaudiis dolitos
populos deoꝵ nomine seducentes: humanos
crrores tamquã s̃ onsdiuitios hanores habere
uoluerunt: ad spect indos suorũ criminum
ludoscultores suos tamquã ad suucultũ
studis in mundissimis excit antos: u sibido¬
lectabiliores ludos deipsis spacta toribus
exibentes: ubi siqua uelud honestagerunt
intempli: toniuncta sibi theatorsbolscenitalo
tuirpantur⁊ & quetumq turpia geruntur
inthea trispani paruta sibi temploruit stedio¬
tate laudast᷑: oteaquae u& nexhis sacris
quasi ad celas &i terrã rerumq: uortaliũ
semina aiadis interp̃tatusẽ quia necips
conartur¬
audea ueritas conanter nonsequitur. eus
ipsa ceñt tamenanimae ratiboi ea quae rnso
illam maturae ordine constituta sunt prodo
suo colenda ñecñt nec sibi debuit p̃serre tãquã
deoseasres quibus ipram p̃tulit uerus dr a&
caquaeniuma pomipilius reuera ad sacra eius

Expanded text:
impuri daemones terrestribus gaudiis deditos impuri daemones terrestribus gaudiis deditos populos deorum nomine seducentes, humanos errores tanquam suos divinos honores habere voluerunt, ad spectandos suorum criminum ludos cultores suos tanquam ad suum cultum studiis immundissimis excitantes, et sibi delectabiliores ludos de ipsis spectatoribus exhibentes: ubi si qua velut honesta geruntur in templis, conjuncta sibi theatrorum obscenitate turpantur; et quaecumque turpia geruntur in theatris, comparata sibi templorum foeditate laudantur. Et ea quae Varro ex his sacris, quasi ad coelum et terram rerumque mortalium semina et actus interpretatus est; quia nec ipsa conaturideo ueritas conantem non sequitur; et si ipsa essent, tamen animae rationali ea, quae infra illam naturali ordine constituta sunt, pro deo suo colenda non essent, nec sibi debuit praeferre tamquam deos eas res, quibus ipsam praetulit uerus Deus, et ea, quae Numa Pompilius re uera ad sacra eius
Abbreviated transcription (Latin):
quantum adistã de unodõ & pluribus ptinet
questionẽ: ppt uitam quac post mortẽ futura ẽ
ueracuterbeatam. fortassis enĩ quiplatatt̃ er¬
risphulo so phisgentiũ longe recteq prelatum
acutius atq ueratius intellexis se a secuti eẽ
orama relebriore laudantur aliꝗd tale dedo set¬
tiunt: utihuillo inueniatur & causa subsistendi
airatio intellegendi. &or do uiuendi quo
triũ unum adnaturalẽ alterum ad rationl
tertium ad moralem partem intellegit᷑ ꝑtinero
uerum oprimuit dñi sine quo nella puss l¬
ra subsistit: nulla doctrit iistruit nullus¬
disserta usus expedit: ipsequeratur ubi nobis seura
sunt oĩa: pse cernatur ub i nobis certasin
onĩa ĩpse ddiligat᷑ ubi n ob recta sunt om̃a uiero¬
plato diliuius imitatare: sognitorẽ: amatorẽ:
dix̃ cẽsapienttẽ. cuius participatione sit beat
tuccesserunt ced it ei s igitur non solũ theolagia
illa fabulas adcorũ criminibus oblectansan¬
mosimpiorũ: nea solum etiã illaciuilis :ubi

Expanded text:
quantum ad istam de uno Deo et pluribus pertinet quaestionem, propter uitam, quae post mortem futura est, ueraciter beatam. Fortassis enim qui Platonem ceteris philosophis gentium longe recteque praelatum acutius adque ueracius intellexisse ac secuti esse fama celebriore laudantur, aliquid tale de Deo sentiunt, ut in illo inueniatur et causa subsistendi et ratio intellegendi et ordo uiuendi; quorum trium unum ad naturalem, alterum ad rationalem, tertium ad moralem partem intellegitur pertinere. uerum optimum Deum, sine quo nulla natura subsistit, nulla doctrina instruit, nullus usus expedit: ipse quaeratur, ubi nobis seria sunt omnia; ipse cernatur, ubi nobis certa sunt omnia; ipse diligatur, ubi nobis recta sunt omniPlato Dei hujus imitatorem, cognitorem, amatorem dixit esse sapientem, cujus participatione sit beatuquam isti, propius accesserunt. Cedat eis igitur non solum theologia illa fabulosa deorum criminibus oblectans animos impiorum; nec solum etiam illa civilis, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
plus ualuit qđ dȩ mones impii seduxerunt.
quã qđ homines ꝓuidiprae cauer̃: hinc est
qđ mala quae facitis uob imputari ñ uultis:
Mala ueroquaepatimini . xp̃ianis tẽporib
imputatis. neq enĩ in ur̃a securitate paca¬
tã rẽpublicã sed luxuriã quaeritis in pu¬
nͥtã. quide prauati reb ꝓsperis. nec cor¬
rigi potiustis aduersis: Uolebat uosille

Expanded text:
plus ualuit quod daemones inpii seduxerunt, plus ualuit quod daemones inpii seduxerunt, quam quod homines prouidi praecauerunt. Hinc est quod mala, quae facitis, uobis inputari non uultis, mala uero, quae patimini, Christianis temporibus inputatis. Neque enim in uestra securitate pacatam rem publicam, sed luxuriam quaeritis inpunitam. qui deprauati rebus prosperis nec corrigi potuistis aduersis. V Volebat uos ille
Abbreviated transcription (Latin):
Ponge grauiorẽ. qua plurimũ gaudet.
ex hac orcassione ñ corporib sed morib
curauit immittere : quae lnimos mise¬
rorũ tantis obcecauit tenebris: tanta
credibile forsitan erit sianr̃ isposteris
audiet̃ romana urbe uastata. quospes¬
tilentia ista possedit . atq indefugientes
carthaginẽ ꝑ uenire potuer̃ intdeatris
cottidie certatĩ ꝓhistrionib in sanirent:¬
Om̃tes am̃tes quis ẽ hic tantus ñerror sed
furor utexitiũ ur̃m sic̃ audiuimꝰ plangen¬
tib orientalib populis et maximis ciuita¬
tib in remotissimis terris publicũ luctũ
merorẽq ducentib: uos tħeatra quaere¬
retis intraretis impleretis et multo insa¬
niora quã fuerant antea faceretis:
ille metuebat quando construitheatraphi¬
bebat quando reb: ꝓsperisuos facile corrũpi
atq: euertiposse cernebat: quando uos
enĩ censebatille felicẽ ẽẽ rem publicã: stan¬
tib moenib ruentib morib: Sed in uobis

Expanded text:
longe grauiorem, qua plurimum gaudet, longe grauiorem, qua plurimum gaudet, ex hac occasione non corporibus, sed moribus curauit inmittere, quae animos miserorum tantis obcaecauit tenebris, tanta credibile forsitan erit, si a nostris posteris audietur Romana urbe uastata, quos pestilentia ista possedit adque inde fugientes Carthaginem peruenire potuerunt, in theatris cottidie certatim pro histrionibus insanirenttes amentes! quis est hic tantus non error, sed furor, ut exitium uestrum, sicut audiuimus, plangentibus orientalibus populis et maximis ciuitatibus in remotissimis terris publicum luctum maeroremque ducentibus uos theatra quaereretis intraretis inpleretis, et multo insaniora quam fuerant antea faceretis? ille metuebat, quando construi theatra prohibebat, quando rebus prosperis uos facile corrumpi adque euerti posse cernebat, quando uos enim censebat ille felicem esse rem publicam stantibus moenibus, ruentibus moribus. Sed in uobis
Abbreviated transcription (Latin):
sus liberatorẽ atalib: dominis murmuratis.
ludi scaenici. spectacula turpitudinũ etli¬
centia uanitatũ: ñ hominũ uitiis sed deoꝵ
ur̃orũ iussis romae institutũr Tolerabi¬
lius diuinos honores deferretis illi scipioni
quã cleos eĩmodi coleretis: Neq enĩ erant
illi diĩ suo pontisice meliores: ecce adten¬
dite. si mens tã diu potatis errorib: ebria.
uos aliꝗd sanũ c̃siderare ꝑmittit : dii ꝓpter
sed andã corporũ pestilentiã: ludo sibi
scaenicos exhiberi iubebant: pontifex aũt
ꝓpt̃ animorũ cauendã pestilentiã. ipsã
scaenã c̃strui ꝓhibebat: Sialiqualucem̃tis
animũ corpori prȩponitis. eligite quẽ co¬
latis: neq: enĩ etilla corporũ pestilentia
ideo conquieuit. quia populo bellicoso et
solis antea ludis circensiũ assueto: ludorũ
scaenicorũ delicata sub intrauit insania
Sedastutia spirituũ nefandoꝰ p̃uidens illã
pestilentiã iã fine debito cessaturã aliã

Expanded text:
sus liberatorem a talibus dominis murmuratis: sus liberatorem a talibus dominis murmuratis: ludi scaenici, spectacula turpitudinum et licentia uanitatum, non hominum uitiis, sed deorum uestrorum iussis Romae instituti sunt. Tolerabilius diuinos honores deferretis illi Scipioni quam deos huius modi coleretis. Neque enim erant illi di suo pontifice meliores. Ecce adtendite, si mens tam diu potatis erroribus ebria uos aliquid sanum cogitare permittit! Di propter sedandam corporum pestilentiam ludos sibi scaenicos exhiberi iubebant; pontifex autem propter animorum cauendam pestilentiam ipsam scaenam constitui prohibebat. Si aliqua luce mentis animum corpori praeponitis, eligite quem colatis! Neque enim et illa corporum pestilentia ideo conquieuit, quia populo bellicoso et solis antea ludis circensibus adsueto ludorum scaenicorum delicata subintrauit insania; sed astutia spirituum nefandorum praeuidens illam pestilentiam iam fine debito cessaturam aliam
Abbreviated transcription (Latin):
tia uir optimꝰ caueã theatrisenatũ con¬
uissima : negrȩcã luxuriã uirilib patriae
morib paterent̃ obrepere : etaduireut ẽ
labe factandã eneruandãq romanã pere¬
grinȩ c̃sentirent neꝗtiȩ: Tantũq auctori¬
tate ualuit . ut uerbis eĩ cõmota senatoria
ꝓ uidentia etiã subselliaꝗb: ad horã c̃gostisinlu¬
dorũ specta culo iã uti ciuitas coeperat de inceps
ꝓhiberet apponi: Quanto studio iste aburbe
romaludosipsos scenicos abstullisset si aucto¬
ritati eoꝵ quos deos putabat resistere auderei.
Quos eẽ noxios dȩmones ñ intellegebat. Aut
si in tellegebat placandos enã ipsepotius quã
contẽpnendos ex sistimabat : ñdũ enĩ fuerat
declarata gentib suꝑna doctrina: quefide
cormundans ad caelestiał suꝑ cęlestia
capessenda humili pietate humanũ mutar&
affectũ : et adominatu suꝑborũ de monũ libe¬
uosstire dissimulatis aduertite ꝗ aduer¬

Expanded text:
tia uir optimus, caueam theatri senatum contia uir optimus, caueam theatri senatum conuissima, ne Graecam luxuriam uirilibus patriae moribus paterentur obrepere et ad uirtutem labefactandam eneruandamque Romanam peregrinae consentire nequitiae, tantumque auctoritate ualuit, ut uerbis eius commota senatoria prouidentia etiam subsellia, quibus ad horam congestis in ludorum spectaculo iam uti ciuitas coeperat, deinceps prohiberet adponi. Quanto studio iste ab urbe Roma ludos ipsos scaenicos abstulisset, si auctoritati eorum, quos deos putabat, resistere auderet, quos esse noxios daemones non intellegebat aut, si intellegebat, placandos etiam ipse potius quam contemnendos existimabat. Nondum enim fuerat declarata gentibus superna doctrina, quae fide cor mundans ad caelestia uel supercaelestia capessenda humili pietate humanum mutaret adfectum et a dominatu superborum daemonum libeuos scire dissimulatis, aduertite, qui aduer
Abbreviated transcription (Latin):
potentiorib uicit : obtritos fatigatosq cẽ¬
teros etiã iugo seruit utis oppressit: nam¬
quando illa qui esceret in suꝑbissimis mentib
donec continuatis honorib ad potestatẽ
regiã ꝑueniret : Honorũ porro continu¬
andorũ facultas ñ eẽt nisi ambitio praeualeret:
minime aũt praeualeret ambitio: nis inpo¬
pulo auaritia luxuriaq: corrupto: Auarus
uero luxuriosusq populus secundis rebus
effectus ẽ : quasmnasica ille ꝓuidentissime
cauendas eẽ censebat : quando ciuitatẽ hostiũ
maximã fortissimã opulentissimã nolebat
auferri : ut timore libido p̃meret᷑ : libi do
ciuitati ut ilis uirtfloreret. et presceret : eiq
uirtuti libertas congrua ꝑmaneret: Hinc
etiã erat: & exhac ꝓuidentissima patriae
caritate ueniebat. qđ idẽ ipse ur pontifex
maximꝰ : esenatu illius tẽporis qđ sepe dicendũ ẽ
electus sine ulla sententiar ũ discrẽpan¬

Expanded text:
potentioribus vicit, obtritos fatigatosque caepotentioribus vicit, obtritos fatigatosque caeteros etiam jugo servitutis oppressit. CAquando illa quiesceret in superbissimis mentibus, donec continuatis honoribus ad potestatem regiam peruenil\'et? Honorum porro continuandorum facultas non esset, nisi ambitio praeualeret. Minime autem praeualeret ambitio, nisi in populo auaritia luxuriaque corrupto. Auarus uero luxuriosusque populus secundis rebus effectus est, quas Nasica ille prouidentissime cauendas esse censebat, quando ciuitatem hostium maximam fortissimam opulentissimam nolebat auferri, ut timore libido premeretur, libido ciuitati utilis uirtus floreret et cresceret eique uirtuti libertas congrua permaneret. Hinc etiam erat et ex hac prouidentissima patriae caritate ueniebat, quod idem ipse uester pontifex maximus, a senatu illius temporis quod saepe dicendum est electus sine ulla sententiarum discrepan
Abbreviated transcription (Latin):
nenti ut dirueret᷑ contra dicebat catoni
Timens insirmis animis hostẽ securitatẽ:
ettã quã pupillis ciuib idoneũ tutorẽ.
necessariũ uidens ẽẽ t̃rorẽ: nec eũ senten¬
tia fefellit : reipsa ꝓbatũ ẽ : quã uerũ dice¬
ret. Deleta quippe carthagine magno
scilicet t̃rore romanȩ rei publicae depulso
et extincto tanta dereb: ꝓsperisorta mala
continuo subsecuta s : ut corrupta disruptaq
concordia prius saeuis cruentisq: seditionib:
deinde mox malar ũ conexione causarum
bellis etiã ciuilib tantaestrages ederentur
tantus sanguis effunderet : tanta cupidi¬
tate ꝓscriptionũ. acrapinarũ ferueret
immanitas ut romani illi ꝗuita integriore
mala metuebant abhostib ꝑdita integri¬
tate uite crudeliora paterentur aciuibus
eaq ipsa libi do dominandi quaeint̃ alia
uitia generis humani meraciorinerat uni¬
ũ sopopulo romano postea quã in paucis

Expanded text:
nenti ut dirueretur contradicebat Catoni, nenti ut dirueretur contradicebat Catoni, timens infirmis animis hostem securitatem, et tamquam pupillis ciuibus idoneum tutorem necessarium uidens esse terrorem. Nec eum sententia fefellit: re ipsa probatum est quam uerum diceret. Deleta quippe Carthagine magno scilicet terrore Romanae rei publicae depulso et extincto tanta de rebus prosperis orta mala continuo subsecuta sunt, ut corrupta diruptaque concordia prius saeuis cruentisque seditionibus, deinde mox malarum conexione causarum bellis etiam ciuilibus tantae strages ederentur, tantus sanguis effunderetur, tanta cupiditate proscriptionum immanitas, ut Romani illi qui vita integriore mala metuebant ab hostibus, perdita integritate vitae crudeliora paterentur a civibus: eaque ipsa libido dominandi, quae inter alia vitia generis humani meracior inerat universo populo Romano, posteaquam in paucis