comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd induant᷑ iustitiam. Nestis accipit᷑: nõ cumi capilłꝰ
nascit᷑. Peccora desuo uestituunt᷑. Hanc p̃dicat apłs
paulus. Ad̾o tͥ sit. Genie ut impetres. plora utimpe¬
uom̃ domini saliuis erit ¶afebre. aut ãpeste. aut a
podag̃aut aliq̃ corꝑis dolore: Nonsic. S salius
erit. nustus erit: qr non opus ẽ. sanis medicꝰ. s male
habentib. Ca posut cũ dix̃. Nonueni uocare nuis¬
tos. ł pecc̃ores. Uidete gͦ qͥd seqͥt᷑. E inueniar inqͥd

Expanded text:
non cum capillis nascitur: pecora de suo vestiuntur. Hanc praedicat apostolus Paulus: a Deo tibi sit. Geme ut impetres, Plora ut impenomen Domini, salvus erit; quia a febre, aut a peste, aut a podagra, aut aliquo dolore corporis? Non sic, sed salvus erit, justus erit. Quia non est opus sanis medicus, sed male habentibus. Exposuit cum dixit, Non veui vocare justos, sed pe
Abbreviated transcription (Latin):
ambulo: adhuc inua sum. adhue me excẽ¬
do: ñ dum ꝓueni. Ergo situ ambulas. si ce ex¬
dis: si ea que uent᷑a sunt cogitas. obliuisce̾
p̃t̾ita. Noliinea respice̾. ne ibi remaneas:
uͥ respexeris. Mem̃tote uxoris loch. Qcqͣt

Expanded text:
ambulo, adhuc in via sum, adhuc me extendo, nondum perveni. Ergo si et tu ambulas, si te extendis, si ea quae ventura sunt cogitas; obliviscere praeterita, noli in ea respicere, ne ibi remaneas ubi respexeris. Mementote uxoris Lot . Quot
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ admod̾. xp̃c resurrex̃ amortuis. sic ⁊ nos
innouitate uite ambulemꝰ. Morere ut uiuas:
sepelire ut resurgas. Cũ enĩ sepultꝰ fueris
⁊ resurrexeris. tẽ uerũ erit sursũ cor. Sapu
triꝑsiꝰ. si qͦm occurrã iresurrectione mor¬
tuorũ. De iustitia loq̃bat᷑. Iustitia que ẽ. ex

Expanded text:
quemadmodum Christus surrexit a mortuis, sic et nos in novitate vitae ambulemus . Morere, ut vivas: sepelire, ut resurgas. Cum enim sepultus fueris, et resurrexeris; tunc verum erit, Sursum cor. Sapuiti ipsius, si quo modo occurram in resurrectionem mortuorum. De justitia loquebatur, just
Abbreviated transcription (Latin):
culum qͦdd̾a scĩficationis. qd̾ nõ suffici¬
at ad ꝓceptionẽ salutis. Oist.at: ⁊ qͥd dis¬
to do notũ ẽ. Tamĩ cum filio fideliũ cra¬
t᷑ ad baptisimuni: nõ sic errent parentes.
ut putent eũ iã fidelẽ natum. Nacũ enĩ
possunt dic̾e̾: ũ reuatũ. Nã ut nou̾i̾s qͦmͦ
intelligas: scĩficatos filios fideliũ. ut

Expanded text:
ificationis, quod non sufficiat ad perceptionem salutis. Distat, et quid distet, Deo notum est. Tamen cum filio fidelium curratur ad Baptismum; non sic errent parentes, ut putent eum jam fidelem natum. Natum enim possunt dicere, non renatum. Nam ut noveris quomodo intelligas sancti
Abbreviated transcription (Latin):
mouet᷑ immorcalitatẽ: Nlonne qͦmͦ ipse resur¬
rex̃ amortuis: ⁊ iam non morit᷑. et mors ei ultͣ nõ
dñabit᷑. sic & nos mirabiliꝰ ut ita dicam. Nam illiꝰ
caro nõ uidit corruptionẽ: nr̃a de cinere reꝑat᷑.
sꝑaremꝰ. S non hoc ẽ solũ. Ille qui de iusticia loq̃¬
bat᷑ nõ sua. s illa que ex d̾o ÷. ⁊ ibi nominauit uͥ

Expanded text:
 ipse resurrexit a mortuis, et jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur .; sic et nos, mirabilius, ut ita dicam? Nam illius caro non vidit corruptionem, nostra de cinere reparatusperaremus: sed non hoc est solum illi qui de justitia loquebatur non sua, sed illa
Abbreviated transcription (Latin):
impium. Tolle te. tolle inqͣm te ate. impedis ce.
Si tute ȩdificas: rumani ȩoisicas. Nisi dominus eoi¬
ficauerit dgninu: inuanum laborauer̃ qͥ edifi¬
cant eam. Noli gͦ nelle hab̾e: tuã iustitiã. Cer te
ex lege ÷. Nempe ex loge ẽ. Certe d̃s deoit legẽ.
& qͥa iusticia ex lege ẽ. non sic tua. Apłs paulus
loqͥt᷑. Imitantes ustitiã suã nõ calũpiient᷑.
Ecce ubi illũ habes.Aꝑi: loge. Auoi. uioe. tuam
iustitiam noli hab̾e. Stcora ilam deputat apłs.¬
qͣmius ex lege sic: tñ qͥa sua. Ignorantes enĩ dĩ
iisticiam. ⁊ su̾ã uolentes cõstituere: iustitie oĩ
nor sunt subiecti. Noli putare qr xp̃ianꝰ uocaris:
id̾o te non posse offend̾e in lapid̾e offensionis.
Cuĩ gr̃e derogas: in ipsũ offrudis. Muiꝰ t offẽnoẽ¬

Expanded text:
ia. Tolle te, tolle, inquam, te a te, impedis te: si tu te aedificas, ruinam aedificas. Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt qui aedificant eam . Noli ergo velle habere justitiam tuam. Certe ex lege est, nempe ex lege est: certe Deus dedit legem, et quia justitia ex lege est, non sit tua. Apostolus Paulus loquitur: mihi amantes justitiam suam non calumnientur. Ecce ubi illum habes: aperi, lege, audi, vide. Tuam justitiam noli habere: stercora illam deputat Aposn quia suam. Ignorantes enim Dei justitiam, et suam volentes constituere justitiae, Dei non sunt subjecti . Noli putare quia christianus vocaris, ideo te non posse offendere in lapidem offensionis. Cujus gratiae derogas, in ipsum offendis. Minus est offende
Abbreviated transcription (Latin):
caritas. Si eiũ inqͥd tͣoiõo corpus meũ ut
ardeam. caritatẽ ũ habeã. nicb̾ mͥ ꝓdest.
Ut ꝓsit tͥ cominiuncatio passiomuĩ .xͥ: cari¬
t̾as adsit. Nnde tͥ caritas. õ m̃dicissima in¬
firmitas. Unde tͥ caritas oĩ: His ostendã tͥ.
unde sic cͥ: Ipsum int̾roga horreariũ dĩicũ.
nat᷑: ipse erit uerꝰ martu. Undegͦtͥ: ha¬
bemꝰ thesaurũ istum inuasis fiftilib. a¬
it ipse apłs: ut eminentia uirtutis sit di.

Expanded text:
rpus meum ut ardeam, et charitatem non habeam; nihil mihi prodest . Ut prosit tibi communicatio passionum Christi, charitas adsit. Unde tibi charitas? O mendicissima infirmitas, unde tibi charitas Dei? Vis ostendo tibi unde sit tibi? Ipsum interroga horrearium dominicum. natur, ipse erit verus martyr. Unde ergo tibi? Habemus thesaurum istum in vasis fictilibus, ait ipse Apost
Abbreviated transcription (Latin):
non erit: Nonne iuenunt᷑ toeti latͦnes in
tanta fortituoine corꝑm: ut qͥdam eorũ nõ
solũ oscios ꝓdẽ nolueruit. s nec ommia sua
ꝯficeri dignati sunt: Int̾ eruciatꝰ. in t̾torñ¬
ta. esfossis lac̾ib. ⁊ ꝑene ꝓoitis m̃bris: mã¬
serit animꝰ mobstitiatione neqͥssima. Uide
gͦ qͥd amabant facẽ. Tam̃ ista sine magno
amore nõ potant. S nõ sic amator dĩ: Os̃
nõ amat᷑: nͥ oed̾o. Amauit ille nescio qͥd a¬
liud de carne: sic̃ homo. Qoliboe amauit.
socios suos ama m̃t: cõscientiã scelerũ ama¬
amauĩt. multũ amauit: qͥ corqͣri potuit.

Expanded text:
non erit? Nonne inveniuntur torti latrones in tanta fortitudine corporum, ut quidam eorum non solum conscios prodere noluerint, sed nec nomina sua confiteri dignati sint; inter cruciatus, inter tormenta, effossis lateribus, et pene perditis membris, manserit animus in obstinatione nequissima? Vide ergo quid amabant. Facere tamen ista sine magno amore non poterant. Sed non sic amator Dei. Deus non amatur, nisi de Deo. Amavit ille nescio quid aliud de carne, sicut homo. Quodlibet amaverit, socios suos amaverit, conscientiam scelerum amaamaverit, multum amavi
Abbreviated transcription (Latin):
Spes uõ erit iam spes. qñ erit res. Q enim iꝑ¬
sa spes. ꝑegͥrationi necessaria ẽ. Ipsa ẽ: que
necessaria ꝯsolat᷑ imua. Uiator enim qũ la¬
borat ambulando. ido laborã tolerat.
qr ꝑuenire sꝑat. Tolle illi spemꝑuenien¬
di: ꝯtimio franginit᷑ uires ambulandi.
Ergo ⁊ spes que hinc ẽ. adiustitiam ꝑtince.
ꝑegͥnationis nr̃e. Ipsũ apłm audi. Adoptio¬
nẽ inqͥd expectantes. innob̾moe iꝑsis iuge¬
miscimꝰ adhuc. Ubi ẽ. gemitus iam ñpot̾
⁊ gemitus. Ergo adhuc inqͥd innob̾m&e ip¬
sis ingemiscimꝰ. adoptionẽ expectantes. re¬
demptionẽ corꝑis nr̃i. Adhuc ingemiscimiꝰ
Qre: Spe enim salui facti sumꝰ. Spes antẽ
que uidet᷑ : nõ ẽ. spes. Si enim udet̃. qͥs. qͥd

Expanded text:
erit res. Etenim ipsa spes peregrinationi necessaria est, ipsa est quae consolatur in via. Viator enim quando laborat ambulando, ideo laborem tolerat, quia pervenire sperat. Tolle illi spem perveniendi, continuo franguntur vires ambulandi. Ergo et spes quae hic est, ad justitiam pertinet peregrinationis nostrae. Ipsum Apostolum audi: Adoptionem, inquit, exspectantes, in nobismetipsis ingemiscimus adhuc. Ubi est gemitus, jam non potest et gemitus . Ergo adhuc, inquit, in nobismetipsis ingemiscimus, adoptionem exspectantes redemptionem corporis nostri. Adhuc ingemiscimus. Quare? Spe enim salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes. Si enim videt quis, quid
Abbreviated transcription (Latin):
mare iustitiã. Ergo fr̃s mei hab& delicias
suas iniqͥtas: ⁊ iustitia ñ hab&e: Delectat
malum. ⁊ non delectat bonum : Delectat om¬
mno. S dominus dabit suaitatẽ: ⁊ t̃ra nr̃a
dabit fructum siunum. Ille nͥ pͥor dec suauita¬

Expanded text:
m. CAPUT VII. Ergo, fratres mei, habet delicias suas iniquitas, et justitia non habet? Delectat malum, et non delectat bonum? Delectat omnino: sed, Dominus dabit suavitatem, et terra nostra dabit fructum s
Abbreviated transcription (Latin):
Qsͥ nefariꝰ : S hoc int̃ ÷. int̃timorẽ tuum. ci¬
morẽq latronis: qd̾ latro tiq leges homi¬
num. Did̾o fac̃ latrocimum: quia sꝑat se
fallere leges hominum. Tuaut̃ eiꝰ leges ti¬
mes. eiꝰ penam ties. quẽ fallere non poces.
Uamsi fallere posses. qͥd non fecisses: Ergo ⁊
cõcupiscentiã tuã malã non amor tollit. ł
tinior p̃mit. Ad ouile uenit lupꝰ. latͣtu camũ :¬
⁊ clamore pastorum ab ouili reũsus ÷ luꝑꝰ.¬

Expanded text:
inter timorem tuum; timoremque latronis, quod latro timet leges hominum, et ideo facit latrocinium, quia sperat se fallere leges hominum: tu autem leges ejus times, ejus poenam times, quem fallere non potes. Nam si fallere posses, quid non fecisses? Ergo et concupiscentiam tuam malam non amor tollit, sed timor premit. Ad ovile venit lupus; latratu canum et clamore pastorum ab ovili reversus est lu
Abbreviated transcription (Latin):
sira ol mance suꝑ eum. Ubi ponis pariui¬
los baptitatos. Pfecto uinum̃o ẽden¬
tiũ. Nã id̾o ⁊ ꝯsuetudine eccłie autiqͣ
canoniea fundatissima paruuili bapti¬
tati. fideles uocant᷑. ⁊ sic debis querimꝰ.
Catecummnꝰ an fideł : Fĩdelis: Fidelisuti¬
q a side: fides a credendo. Int̾credentes
gͥ baptitatos paruulos numĩabis: nec
iudicare ullo mͦ alit̾ audebis. si nõ uis
eẽ. aꝑcus ħ̾eticus. Ergo id̾o habent ui
to huiꝰ fid̾i: ꝓnuttẽ uitã et̾nã. Qui aut̃
incredulus ÷ filio. & qͥ nõ creoit infiliũ.

Expanded text:
ponis parvulos baptizatos? Profecto in numero credentium. Nam ideo et consuetudine Ecclesiae antiqua, canonica, fundatissima, parvuli baptizati fideles vocantur. Et sic de his quaerimus: Catechumenus, an fidelis? Fidelis; utique a fide, fides a credendo. Inter credentes igitur baptizatos parvulos numerabis: nec judicare ullo modo aliter audebis, si non vis esse apertus haereticus. Ergo ideo habent vitto hujus fidei, promittere vitam aeternam. Qui autem incredulus est Filio, et qui non
Abbreviated transcription (Latin):
indomo domini: ꝑ om̃s dies uite moe. Ut qͥo:
Ut cõtempler delectatõnẽ dĩ. Ipsũ ẽ unũ qd̾
dicebat ñ dum se app̾hendisse apłs. & quantũ
nistis fr̃s mei eũgłice illiꝰ lectionis: il due so¬
rores dominim susceꝑunt. martha ⁊ maria.
satagebat qͦq omni cura religiosissima. ne
scĩ apd̾ eã ullam pat̾ent᷑ iniuriam. Cũ gͦ eẽc̃
occupata circa multũ muist̾ĩũ: maria soror eiꝰ
sedebat ad pedes domini. ⁊ ũbũ eiꝰ audiebat.
Illa in labore stomachabunda qd̾ illam uio se¬
dentẽ & de suis laborib nicħ cͣantẽ: int̃pel¬
lauit domimini. Plac& inqͥd tͥ domine qd̃ so¬
ror mea deseruit me solamt. ⁊ ecce tantũ
nimiust̾io laboro: E dominus. Martha. mar¬
tha: circa multũ es occupata. Poero unimi÷
necessarium. Maria meliorẽ partẽ elegit:
que ñ aufcret᷑ ab ea. Tubonã: s istã melio¬
rẽ. Tubonã. bouũ ÷ enĩ ꝯũsari in obseqͥoscõꝵ:¬

Expanded text:
s dies vitae meae. Utquid? Ut contempler delectationem Domini . Ipsum est unum, quod se dicebat nondum apprehendisse Apostolus: et quantum nistis, fratres mei, evangelicae illius lectionis, ubi duae sorores Dominum susceperunt, Martha et Maria. Satagebat omni cura religiosissima, ne sancti apud eam ullam paterentur injuriam. Cum ergo esset occupata circa multum ministerium, Maria soror ejus sedebat ad pedes Domini, et verbum ejus audiebat. Illa in labore stomachabunda, quod illam videret sedentem, et de suis laboribus nihil curantem, interpellavit Dominum: Placet, inquit, tibi, Domine, quod soror mea deseruit me, et ecce tantum in ministerio laboro? Et Dominus: Martha, Martha, circa multum es occupata. Porro unum est necessarium. Maria meliorem partem elegit, quae non auferetur ab ea . Tu bonam, sed ista meliorem. Tu bonam bonum est enim conversari in obsequio
Abbreviated transcription (Latin):
non ex fide.d: quia non ex fioe: Nlon spau̾
ind̃m. non illã petiuit ad̾o: non creoidit in
eũ qui iustificat impium. non fuit similis
publicano occłos int̾ram deicifnti: pectꝰ
suum ꝑcucienti. & dicenti. Domine ꝓpiciꝰ es¬
tomͥ peccatori. Ergo ꝑsequens legẽ iustiue:

Expanded text:
est, Quia non ex fide? Non speravit in Deum, non illam petivit a Deo, non credidit in eum qui justificat impium : non fuit similis Publicano oculos in terram dejicienti, pectus suum percutienti, et dicenti, Domine, propitius esto mihi peccatori . Ergo persequens legem justitiae,
Abbreviated transcription (Latin):
In om̃ib in qͥd scͥpt᷑a. iustisicationib domin
ambulasse sine querela. Coce hoc erat: & paulꝰ
nĩ. Quando saulus erat: in lege sine q̃rela am¬
bulabat. Et qd̾ uieo fint sine q̃rela: hoc de illa
faciebat maguam q̃ relam. Quid gͦ fr̃s ẽẽ pu¬

Expanded text:
mnibus, inquit Scriptura, justificationibus Domini ambulantes sine querela . Ecce hoc erat et Paulus noster, quando Saulus erat. In lege sine querela ambulabat: et quod in eo fuit sine querela, hoc de illo faciebat magnam querelam. Quid ergo pu
Abbreviated transcription (Latin):
aut iam ꝑfectus sim: ⁊ dic̃ qtqͦt ꝑfecti hoc
sapiamꝰ. ꝑ fecti. Snõ ꝑfecti. ꝑfecti uiatores:
dixisse ñ habitatores. ñ possessores: audi qd̾
liꝗͥd estis. qr aut̃ se ipsũ putat eẽ aliqͥs
cũ nich̾ sit: se ipsum seducit. E qͥseputat

Expanded text:
t jam perfectus sim: et dicit, Quotquot perfecti, hoc sapiamus. Perfecti, et non perfecti: perfecti viatores, dixisse, non habitatores, non possessores; audi quodliquid estis. Qui autem se ipsum putat esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ista gen̾ãtio. ⁊ carnalis. ẽ.circũcisio: ⁊ tñ
de circũciso ñ nascit᷑ circũcislis. Sicgͦ ñ pot̃
de baptitato nasci baptitat. qr nemo renatꝰ
antequã natus. Aliud eorũ qͣsi acutissimũ.
s qͥd acutũ ñ obtundit᷑ scuto u̾itatis: Aliud
dict̃ ĩudete qͣle. Siadam inqͥunt nocet his

Expanded text:
ista generatio, et carnalis est circumcisio, et tamen ista generatio, et carnalis est circumcisio, et tamen de circumciso non nascitur circumcisus: sic ergo de arentum. Aliud eorum quasi acutissimum: sed quid acutum non obtunditur scuto veritatis? Aliud dicunt, videte quale. Si Adam, inquiunt, nocet his
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ regen̾atꝰ. Unde ⁊ alt̾i u̾sutie illorũ iã uos
los tͣbant. Si de peccatore peccatores uati
sunt. qͣre nõ de baptitato iã fideli: cui re¬
missa st̃ uniũsa pecc̾a. iusti nascunt᷑. Cito
iustificatꝰ spũ. Id̾ nascit᷑ de carne: caro ẽ.
Iucris ut de iusto iustus nascat᷑. cũ uideas
nec ad tendis domini sententiã. quã tu ipse
mnore habes. si qͥs nõ renatustũerit ex aqͣ
⁊ spłi. Puto qr nõ hoc factũ ẽ in ꝯcubitu.
Miraris qͣre peccator nascat᷑ de semine iusti:
ũ te delectat nurari. qͣre oleaster nascat᷑
desemme oliue: Accipe aliã similitudinẽ.
Istũ baptizatũ. pone gͣnũ pͣgatũ. Nõ ad tẽdis
qr de gͣno pͣgato. frum̃tũ cũ palea nascit᷑.
sine qua seminat᷑. Oeide cũ sit in ꝓpagi¬
ne natorũ gen̾atio carnalis. inppagine re¬
natorũ regen̾atiospũał: lus ut de baptira¬
to baptitatꝰ nascatur. cũ iudcas de circũ¬
ciso ñ nasci circũcisũ: Carne alis. ẽ. certe

Expanded text:
nisi regeneratus. Unde et alteri versutiae illorum jam vos nt, et parvulos turbant, Si de peccatore peccatores nati sunt, quare non de baptizato jam fideli, cui remissa sunt universa peccata, justi nascuntur? Citojustificatus spiritu. Quod nascitur de carne, caro est. Quaeris ut de justo justus nascatur, cum videas Nec attendis Domini sententiam, quam tu ipse in ore habes: Si quis non renatus fuerit ex aqua et Spiritu . Puto quia non hoc factum est in concubitu. Miraris quare peccator nascatur de semine justi: non te delectat mirari quare oleaster nascatur de semine olivae? Accipe aliam similitudinem. Justum baptizatum, pone granum purgatum: non attendis, quia de grano purgato frumentum cum palea nascitur, sine qua seminatur. Deinde cum sit in propagine natorum generatio carnalis, in propagine renatorum generatio spiritualis, vis ut de baptizato baptizatus nascatur, cum videas de circumciso non nasci circumcisum? Carnalis est certe
Abbreviated transcription (Latin):
inssiꝑ largin dignat᷑. Lue ẽ. illa m̃ces:
hereditas. S non qͦmͦ ẽ. honuius patris
hereditas. Reluiquit enĩ filiĩs suis: nõ
possid& cũ silũs suis. E tañ magñse
facit.⁊ grãs sͥ agi desiderat:ꝙ. uolu¬
it dare. qͦd non possoe auferre. Moriens
enĩ toller &e secũ. Puto quasi nicħ̾ hic fi¬

Expanded text:
insuper largiri dignatur. Quae est illa merces? Haereditas. Sed non quomodo est hominis patris haereditas. Relinquit enim filiis suis, non possidet cum filiis suis: et tamen magnum se facit, et gratias sibi agi desiderat, quia voluit dare quod non possit auferre. Moriens enim tolleret secum? Puto quia si posset, ni
Abbreviated transcription (Latin):
elucescat nob̾ aliqͥd. unde ista remoueat᷑ ⁊ sol¬
uat᷑ obsc̾itas. Detͥinenta inqͥd credidi hec om¬
nia. ⁊ ffcora existimaui: ut. xp̃m luc̾fac̾cm.
ntendite obsecro. Dampna. detͥmenta. ffr̃ora
ista existinaui. inqͥb etiam illd̾ cõmemoro qd̾
fuerim sine querela. scd̾m mstitiã que in lege ÷.
Eeristimaui gͦ hec omnia detͥmenta ⁊ ffc̃ora. ut
xp̃ilucͥfaciam. et inueniar uillo non habens
meam iustitiã que ex lege. ẽ Qui p̃uenistis
intellectu expositionẽ arbit̾mim uos tamquã
ueloces iniua. cũ tardiorib ambulare. Celeri¬
tas abiquantum repͥmat᷑. ñe comes tardior dese

Expanded text:
solvatur obscuritas. Detrimenta, inquit, credidi haec omnia, et stercora existimavi, ut Christum lucrifaciam. Intendite, obsecro. Damna, detrimenta, stercora ista existimavi, in quibus etiam illud commemoro, quod fuerim sine querela secundum justitiam, quae in lege est. Existimavi ergo haec omnia detrimenta et stercora, ut Christum lucrifaciam, et inveniar in illo, non habens meam justitiam quae ex lege est. Qui praevenistis intellectu expositionem, arbitramini vos tanquam veloces in via cum tardioribus ambulare. Celeritas aliquantum reprimatur, ne comes tardior dese
Abbreviated transcription (Latin):
tero. qͥ peccauit in alt̾o. Dicit᷑ credit & ual&e:
⁊uit̾ fideles baptiratos cõputat᷑. Hoc ht̃ aue¬
toritas matͥs eccłie: hoc fundatus ueritatis
optin& canon. Contͣ hoc robur: contͣ hẽ in¬
expugnabilẽ murum. quisqͥs arietat: ipse
cõfringit᷑. Ergo ꝓdest. xp̃c aliqͥd infantib
baptizatis. ⁊ sic̃ ego dico. & sic̃ mecum tota
eccłã dic̃: credentib ꝓdest. fidelib ꝓd est.
Tu qd̃ uis elige. Uolo qͥd̾e ut qͦd ueriꝰ ẽ eligas.
⁊ nob̾cũ dicas qͥa credentib ꝓdest. S si dix̃is
ũ creoentib ꝓdest: ccͣ te dixisti. Si dix̾is cre¬
dentib ꝓdest: mecum dixisti. Elige̾ ccͣ te oi
rũ est. Tu enĩ panlo aute dicebas: xp̃m ñ
credenti nicħ ꝓdẽẽ. uolens efficẽ: qr sic &
ñ credentib nicħ ꝓdest. Ecce iã fateris in
tũ pͣgant᷑ : pecc̃o parentũ pollutisunt.
ñ respondenti: ⁊ ego peccatũ nirħ agen

Expanded text:
tero, qui peccavit in altero: dicitur, Credit; et valet, et inter fideles baptizatos computatur. Hoc habet autoritas matris Ecclesiae, hoc fundatus veritatis obtinet canon: contra hoc robur, contra hunc inexpugnabilem murum quisquis arietat, ipse confringitur. Ergo prodest Christus aliquid infantibus baptizatis; et sicut ego dico, et sicut mecum tota Ecclesia dicit, credentibus prodest, fidelibus prodest: tu quod vis elige. Volo quidem ut quod verius est, eligas; ut nobiscum dicas quia credentibus prodest. Sed si dixeris, Non credentibus prodest; contra te dixisti. Si dixeris, Credentibus prodest; mecum dixisti. Elige, utrum contrum est. Tu enim paulo ante dicebas, Christum non credentibus nihil prodesse, volens efficere quia sic et n credentibus nihil prodest. Ecce jam fateris inftum purgantur, peccato parentum polluti sunt. non respondenti, et ego peccatum nihil agen
Abbreviated transcription (Latin):
ue nos insuꝑ appellent hereticos. qd̾ eos talia
disputantes nos appellare ꝑossimꝰ. forsitan
siuelunꝰ: nec tñ appellamꝰ. Sustineat eos ma¬
t̃ piis uiscerib sanandos: porta. docendos
ne plangat mortuos. Numuni. ẽ. ꝗ̃ pgͣdnuit᷑:
mulcũ ẽ. iiixfẽrendũ ẽ. magne ꝑacientie.
Ad bucferri ñ abutant᷑. hac pacientia eccłẽ

Expanded text:
ne nos insuper appellent haereticos, quod eos talia disputantes nos appellare possimus forsitan, si velimus, nec tamen appellamus. Sustineat eos mater piis visceribus sanandos, portet docendos, ne plangat mortuos. Nimium est quo progrediuntur; multum est, vix ferendum est, magnae patientiae adhuc ferri. Non abut
Abbreviated transcription (Latin):
⁊uibes ut adtendat exaltarũ. quẽ negas
habe serpentis uenenũ. Inimo si faues ei.
simouoe te innocentia inuita ꝓpͥa: noli
negare trͣtũ aliquẽ reatũ deuita pͥ¬
ma nõ sua. s parentis sui. Noli negare.
Confitere uenenũ. ut poscas medicam̃tũ.
Alt̃ uõ sanat᷑. Aut ut qͥd ei dicis ut credat:
ħ oc eñ resꝑondet᷑ a portante paruulum.
respondet᷑ credit. Pnõ loquente. ꝓsilien
te.ꝓflente. & flendo quodãm᷑ ut subne¬
uiat᷑ orante . ł espondet᷑ & ualae. An etiã
hoc serpens ille ꝓsuadẽ conat᷑. qͥa non
ualu. Absit a cordib qualiũcũq xp̃ia¬
uoꝵ. Ergo respoudet᷑: ⁊al&. Cõspirati¬
one quadam: commmunicat sp̃e. Credit¬
ualt̾o: q̃a peccauit in alt̃o. Anuͦ inue

Expanded text:
ubes ut attendat exaltatum, quem negas habere serpentis venenum. Imo si faves ei, si movet te innocentia in vita propria, noli negare tractum aliquem reatum de vita prima, non sua, sed parentis sui primi. Noli negare; confitere venenum, ut poscas medicamentum: aliter non sanatur. Aut utquid ei dicis ut credat? Hoc enim respondetur a portante parvulum. respondetur, Credit. Pro non loquente, pro silente, pro flente, et flendo quodam modo ut subveniatur orante, respondetur, et valet. An etiam hoc serpens ille persuadere conatur, quia non valet? Absit a cordibus qualiumcumque Christianorum. Ergo respondetur, et valet. Conspiratione quadam communicat spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
ea que ille aurib: urĩs reuela¬
re dignat᷑. aduos apte atq salubrit̾ ꝓserre
possimus. Ergo cũ leg̾et᷑ audistis dicentẽ
apłm paulum. Nos eumm sumꝰ circũcisio: qͥ
spũ dĩ seriumꝰ. Scio plerosq codices. habẽ¬

Expanded text:
ea quae ille nobis revelare dignatur, ad vos apte atque salubriter proferre possimus. Ergo cum legeretur, audistis dicentem apostolum Paulum, Nos enim sumus circumcisio, qui spiritui Dei servimus. Scio plerosque codices habe
Abbreviated transcription (Latin):
lectio leg̾et᷑. Aui credit ineũ: ñ iudicat᷑. Iui
aut̃ nõ credit: iã iudi catus. ẽ. It hic queris
mediũ homo de medio ⁊ disputas & adtẽdĩs.
nec adtendis qui credit in cũ ũ iudicat᷑.
iudicatus. ẽ : Dãpnatus. c̃. Nã iuditiũ ꝓ dãꝑ¬
natione: plerũq poni nostis. Scͥpte testes
sũt. maxime uno illo testimonio aꝑtissimo.
cui nemo est qui ccͣdicat. Deresurrectione
cũ ager&. dominus. qͥ bene fecer̃t inqͥt in
resurrectionẽ uite: qui male egerunt
in resurrectionẽ uiditũ. Utiq uiditiũ.
ꝓdampnatione posuit: ⁊ tu alit̃ audes
dissere  Aut cred̾e: Qui ñ credit iã iudica¬
tꝰ ẽ. Alio loco. Qui credit infiliũ uitã et̾nã¬

Expanded text:
etur? Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non crediderit, jam judicatus est . Et hic quaeris medium homo de medio, et disputas, et attenderis, nec attendis: Qui credit in eum, non judicatur; judicatus est? Damnatus est. Nam judicium pro damnatione plerumque poni nostis: Scripturae testes sunt; maxime illo uno testimonio apertissimo, cui nemo est qui contradicat. De resurrectione cum ageret Dominus, Qui bene fecerunt, inquit, in resurrectionem vitae; qui male egerunt, in resurrectionem judicii : utique judicium pro damnatione posuit. Et tu aliter audes disserere aut credere? Qui non credit, jam judicatus est. Alio loco: Qui credit in Filium, habet
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ẽ ꝓremissione pecc̃i orignalis parilorũ.
cotidie laboranti ñ cõcͣclicant. Fundata ista
res. ẽ. ferendꝰ ÷ dispntator: errans in alĩs qͣsti¬
onib ñ diligent̃ digestis. ñdũ plena eoclẽ
auctoritate sirmatis. Ibi ferendꝰ ẽ. error:
ñ tm ꝓgͣdi deb& ut etiã fundam̃tũ ipsum
eccłe quãtere moliat᷑. Nõ expedit. Adhue
forte nr̃a ñ ÷ rep̃hendẽda pacientia. si debe¬
niꝰ cimere: ue culpet᷑ etiã neglegentia. Suffi¬
tiat caritati ur̃ȩ. Rabete ad illos qͥ nostis illos:
habete cuui ilł. aunce. frat̃ne. placide. amã¬
t̃. dolent̾. uicqͥd pocest faciat pietas: quia
postea diligentia non erit impietas. con¬
uersi ad dominum. Ex plic̃ sͣmo.lxx.ix. Itt¬

Expanded text:
 remissione peccati originalis parvulorum quotidie laboranti non contradicant. Fundata ista res est. Ferendus est disputator errans in aliis quaestionibus non diligenter digestis, nondum plena Ecclesiae auctoritate firmatis; ibi ferendus est error: non tantum progredi debet, ut etiam fundamentum ipsum Ecclesiae quatere moliatur. Non expedit, adhuc forte nostra non est reprehendenda patientia: sed debemus timere ne culpetur etiam negligentia. Sufficiat Charitati vestrae, habete ad illos qui nostis illos, habete cum illis amice, fraterne, placide, amanter, dolenter: quidquid potest faciat pietas; quia postea diligenda non erit impietas. Conversi ad Dominum, etc. SERMO CCXCV. I
Abbreviated transcription (Latin):
tauit serpentẽ in hereuio: ut omius a
serpente ꝓcussus intueret᷑ exaltatũ
⁊ sauaret᷑. Sic oportos ex altari filiũ ho¬
nunus: ut omnis a serpente uenenatus.
intueat᷑ exaltatũ: sanet᷑. Adam pͥmꝰ acce¬
pit morsum serpentis cũ ueneno. Crgo
uatus. ẽ. uicarne peccati. fit saluus iuxp̃o¬
qͥscͥbit insilitudinẽ carnus pecti: qͥa
ũ de ꝯplexu maritall. s de ut̾o uirgina¬
li. Misit insulitudinẽ earms pecẽi.
Ut qͥd hoc : Ut de pecc̃o dampnaros. pecẽni
incarue. De pecc̃o pecẽm. deserpente

Expanded text:
tavit serpentem in eremo, ut omnis a serpente percussus intueretur exaltatum, et sanaretur: sic oportuit exaltari Filium hominis, ut omnis a serpente venenatus intueatur exaltatum, et sanetur. Adam primus accepit morsum serpentis cum veneno. Ergo natus in carne peccati, fit salvus in similitudine carnis peccati; quia non de complexu maritali, sed de utero virginali. Misit in similitudine carnis peccati: utquid hoc? Ut de peccato damnaret peccatum in carne : de peccato peccatum, de serpente
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ baptixet᷑: sic filĩi fideliũ ⁊ si ad quen&a
uerit. paululũ accipite. Parũ. ẽ. enĩ qͥa
isti dissert̃ ⁊ disꝑutant nescio quas im¬
t᷑ arguere. qd̾ aliqͥo nouum dicamꝰ. Ad
hoc gͦ lego scm̃ cipͥamim: ut ideatis qͦ
m̾ sĩt intellectus canomeꝰ ⁊ catholicꝰ sensꝰ.
uihis ũb̾ que paulo ante tͣctam. Inc̾ro¬
gatus . ẽ. utrũ infans haꝑtitari oebeat
ante octauum dien: qr uet̾i lege ñ lice¬
bat circinicidi nfantẽ. nͥ octauo die.
Questio inde erat nata: de die baꝑtitaudi.
Nam de orignie pecẽi: uulla erat questio.
Etido ex ea re unde erat nulla questio:
soluta ẽ. Ex horta questio. Sc̃s crpͥanꝰ orx̃.

Expanded text:
 baptizetur: sic filii fidelium, etsi ad quemdam verit paululum accipite. Parum est enim quia isti disserunt, et disputant nescio quas imtur arguere, quod aliquid novum dicamus. Ad hoc ergo let catholicus sensus in his verbis quae paulo ante tractavi. Interrogatus est utrum infans baptizari debeat ante octavum diem, quia vetere Lege non licebat circumcidi infantem, nisi octavo die. Quaestio inde erat nata, de die baptizandi: nam de origine peccati nulla erat quaestio; et ideo ex ea re, unde nulla erat quaestio, soluta est exorta quaes
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥo peccauert. Nã si ꝓpt̾ea pͥmꝰ cõstitutꝰ
ẽ. adam. qͥa pͥmꝰ peccauit : tãquã in exeni¬
ꝑlosit nõ in origine. ut qͥd tã in longni
qͥa pͥmꝰ peccator: om̃s uisti ad abel debuer̃¬

Expanded text:
inquit, peccaverunt. Nam si propterea primus constitutus inquit, peccaverunt. Nam si propterea primus constitutus est Adam, quia primus peccavit, tanquam in exemplo sit, non in origine; utquid tam in longinqquia primus peccator: omnes justi debuer
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pat̃ tuus. quẽ fueris unitatꝰ. filiĩ meimn¬
mitatores mei estote Et ꝓpipsam imitati¬
onẽ dicit᷑ impu̾s. lios a patre diabolo estis.
Nã ꝯstat in catholica side: qd̾ diabolus nõ
gen̾auit nr̃am nat᷑am: nec condidit. So¬
la in illa seductio. ẽ p̃cedentis: imitatio
cõsequentis. Deniq qͦmͦ dictũ.c̃. deadã:
inꝙ̃ om̃s peccauer̃t̃. legat᷑ mͥ alicubi. om̃s
indiabolo peccauert̃. Aliud⁊ illo p̃ceo ente.
uredente peccare: aliuo in illo peocare.
inradice eramibi. Sic uenenata ÷ ista ar¬
bor ubi eramꝰ. Nã qr ad diabolũ hoc ÷ pͥn¬
cip̃e pecc̃i. ⁊ uere pͥmũ pecc̾orem: nõ ꝑ¬
tin& origo siimitatio. cũ de illo scͥpt᷑a¬
loqueret᷑. inuidia in qͥd cliaboli. mors in¬
tͣuit in orbẽ t̾rarũ. linutant᷑ aut̃rũ qͥ
sũt ex parte eͥnis. Imitando eũ: fiunt ex
parte ipsiꝰ. stũ qͥd clictũ c̃. in illo peccaue¬
posteritatẽ ꝓpt̃ ꝓpagnnẽ uiscerũ. inqͦ om̃s

Expanded text:
fueris imitatus: Filii mei, inmitatores mei estote . Et propter ipsam imitationem dicitur impiis: Vos a patre diabolo estis . Nam constat in catholica fide, quod diabolus nec generavit nostram naturam, nec condidit: sola in illo seductio est praecedentis, imitatio consequentis. Denique quomodo dictum est de Adam, In quo omnes peccaverunt; legatur mihi alicubi, Omnes in diabolo peccaverunt. Aliud est illo praecedente et seducente peccare, aliud in illo peccare. in radice ibi eramus: sic venenata est ista arbor, ubi eramus. Nam quia ad diabolum, hoc est, principem peccati, et vere primum peccatorem, non pertinet origo, sed imitatiodiaboli, mors intravit in orbem terrarum: imitantur autem eum, qui sunt ex parte ipsius . Imitando eum fiunt ex parte ipsius. Numquid dictum est, In illo peccaveposteritatem, propter propaginem viscerum, In quo omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
fundam sentio: ⁊ ad eiꝰ fundũ rimandũ uires
meas. idoneas non agnosco. Libz me & hic ex¬
clamare. qͣd paulus. O altitudo diuitiarũ.
Paruulus non baptitatus. ꝓgit indampnati¬
onẽ. Apłi enĩ uba sunt. Ax uno in co̾dãpnationẽ.
Nonsatis inuenio dignam causã. qͥa nõ inuenio:
ũ quia nõ. ẽ. Ubi gͦ non inuenio: In ꝓfundo
ꝓfundũ. Attendẽ debeo humanã insirmitatẽ:
nõ dampnare diuinã auctoritatẽ. Ergo ꝓrsus
exclamo: nec me pudoe. Daltitudo duuitia¬
rũ sapientie ⁊ scientie dĩ: quã inscrutabili¬
a sunt iuditia eiꝰ.⁊ in uestigabiles uie eiꝰ.

Expanded text:
fundam sentio, et ad ejus fundum rimandum vires meas idoneas non agnosco. Libet me et hic exclamare quod Paulus, O altitudo divitiarum! Parvulus non baptizatus pergit in damnationem: Apostoli enim verba sunt, Ex uno in condemnationem : non satis invenio dignam causam, quia non invenio, non quia non est. Ubi ergo non invenio in profundo profundum, attendere debeo humanam infirmitatem, non damnare divinam auctoritatem. Ego prorsus exclamo, nec me pudet: « O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, e
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ d̾i. Domini sententia ẽ. Huic nõ resistit nͥ
nõ xp̃ianꝰ. Repulsus ẽ. ille: remana. mͥ tecũ c̾tanĩ.
forte unde incisti bono illiꝰ. inde bono uiceris tuo.
Nã quẽ ucisti siduriis ñ ẽ. docusti. Noligͥ durus eẽ.
tu. Simul teneamꝰ interĩ istã seutentiã: nͥqͥs
fuerit renatus exaqua ⁊ spũ sco̾. ñ uit̾bit in regnũ d̾i.
Ido inqͥs paruulo t̃ baptitato polliceri regnũ
d̃i ñ possũ. contͣ aꝑtam diũ sententiã. Cece qͣre
dico regũ dĩ ñ habebunt: ecce qͣre dico id̾o bap¬
tirandi sũt ut babeant regnũ di. Id̾o dicis: Id̾o
inqͥt. Nide tñ ꝓpt̾ illa que suꝑͣdiximꝰ. nefcete
ñuiuenias uitã et̾nã. p̃cer regnũ dĩ. Multimi
aꝑta st̃ dicta deduab illis partib dextͣ & sinist᷑.
ubi nullũ inmedio dedit locũ uite sine regno.
Parũ hoc te corrigit: ꝑarũ ammon&. Ipsanilecti
onẽ mecũ: iuide hanc sententiã ꝓtulisti. pau¬

Expanded text:
tia est: huic non resistit, nisi non christianus. Repulsus est ille, remanet mihi tecum certamen: et forte unde vicisti bono illius, inde bono vinceris tuo. Nam quem vicisti, si durus non est, docuisti. Noli ergo esse durus et tu: simul teneamus interim sententiam isfuerit ex aqua et Spiritu, non intrabit in regnum Dei. Ideo, inquis, parvulo non baptizato polliceri regnum Dei non possum contra apertam Domini sententiam. Ecce quare dico: Regnum Dei non habebunt. Ecce quare dico: Ideo baptizandi sunt, ut habeant regnum Dei. Ideo dicis? Ideo, inquit. Vide tamen, propter illa quae supra diximus, ne forte non invenias vitam aeternam praeter regnum Dei. Multum enim aperta sunt dicta de duabus illis partibus, dextra et sinistra, ubi nullum in medio dedit locum vitae sine regno. Parum te hoc corrigit? parum admonet? Ipsam mecum lectionem, unde hanc sententiam protulisti, pau
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eẽ. in pat̾a. Si amat᷑ patͥa ĩnagna pena.¬
Si autẽ nõ amat᷑ patͥa: pcior cordis ẽ pena.
Paruũ m̾alũ. ẽ: in homimis corde qͥ societatẽ
ũ querit scõrũ: qui nõ desiderat regnũ ce¬
loril : Si ñ desid̾at: pena. ẽ. de ꝓũsitare. Si
aut̃ desidat: pena. ẽ. defraudata caritate.
S si qͦd ins parua pena sit: ⁊ ipsa parua mag¬
na. ẽ. si nulla culꝑa ẽ. Hic defende iustitiãdĩ:
quare uel parua peua infligit᷑ innocenti. in
qͦ nullũ inuenit᷑ omnnno peccatũ. Ore ccͣ adũ¬

Expanded text:
non esse in patria. Si amatur patria, magna poenanon esse in patria. Si amatur patria, magna poenasi autem non amatur patria, pejor est cordis poena. Parvum malum est in hominis corde, qui societatem non quaerit sanctorum, qui non desiderat regnum coelorum? Si non desiderat, poena est de perversitate: si autem desiderat, poena est de fraudata charitate. Sed si, quod vis, parva sit poena; et ipsa parva magna est, si nulla culpa est. Hic defende justitiam Dei. Quare vel parva poena infligitur innocenti, in quo nullum invenitur omnino peccatum? Dic co
Abbreviated transcription (Latin):
ũsariũ uideatis. Ucce existit nescio qͥs:
⁊ dic̃. Parulus nõ habens ullũ ominno
peccatũ nec qͦd sua uita cõtͣxit. nec qd̾
deuita pͥmi parentis traxit: habebit
iste nõ baptizatus et̃nã: s nõ habebit reg¬
nũ celoeũ. Ille contͣ. Immo: uitã.⁊regnũ
celoꝵ. Inare enĩ patͥmoniũ ⁊ regni celorũ
arripis innocenti: Aqͦ regnũ celorũ nõ
ad qͥrit᷑: ꝓfecto magno bono fraudatur.
Que ẽ istaiustitia. Dic quare. qͥd offendit
paruulus nõ baptitatus. nullam habens
culpã. nec suã. nec de parente tͣctam:
Quid offendit dic mͥ. ut nõ intra. inregnũ
celorũ. ut seꝑ etͣ a sorte scõrũ. ut sit ex ul
asocietate angłarũ. Uidẽris enĩ tͥ mi¬
sericors. quia ñ ei aufers uitam: dãpnas
tñ quẽ seꝑas a regnoceloꝵ. Dampnas nõ
eũ ꝓcutis. s in exiliũ mittis. Nam ⁊ qui
exulant iuuunt. Sisani sunt indolorib
corpis nõ sunt: nec torquent᷑. nec carce¬
ris tenebͥss affligunt᷑. Hec illis sola penat:

Expanded text:
 Dei. Ecce existit nescio quis, et dicit: Parvulus non habens ullum omnino peccatum, nec quod sua vita contraxit, nec quod de vita primi parentis traxit, habebit iste non baptizatus aeternam, sed non habebit regnum coelorum. Ille contra: Imo et vitam et regnum coelorum. Quare enim patrimonium regni coelorum abripis innocenti? A quo regnum coelorum non acquiritur, profecto magno bono fraudatur. Quae est ista justitia? Dic, quare? Quid offendit parvulus non baptizatus, nullam habens culpam, nec suam, nec de parente tractam? Quid offendit, dic mihi, ut non intret in regnum coelorum, ut separetur a sorte sanctorum, ut sit exsul a societate Angelorum? Videris enim tibi misericors, quia non ei aufers vitam: damnas tamen, quem separas a regno coelorum. Damnas: non eum percutis, sed in exsilium mittis. Nam et qui exsulant, vivunt, si sani sunt: in doloribus corporis non sunt, non torquentur, non carceris tenebris affliguntur: haec illis sola poena est,
Abbreviated transcription (Latin):
ũbis minto. & hac cautela circũseptus adũ¬
sus sagittas raciocinantiũ
muratus asfisto. S tu bellator. hoc ÷ fortis
raciocinator: huic responde qui tͥ dicit.
Prsus innocens paruulus ⁊ iiminis ab omni
peccato. & ꝓpͥo ⁊ origmali: non solũ uitã
et̾nã habebit. s etiã regnũ celorũ. Hoc ÷:¬

Expanded text:
verbis munio, et hac cautela circumseptus, adversus sagittas ratiocinationum tuarum muratus assisto. Sed tu, bellator, hoc est, fortis ratiocinator, huic responde, qui tibi dicit: Prorsus innocens parvulus, et immunis ab omni peccato, et proprio et originali, non solum vitam aeternam habebit, sed etiam regnum coelorum. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ. eẽ. uitã et̃nam p̃ter regnũ celoeum.
cẽ. salutẽ. et̃nam p̃ter regnum dĩ.frimo
uide fr̃. ne forte hine consentire nodb̾ debeas:
quisquis ad regnum dĩ non ꝑtin&e. eũ ad
dampnationẽ sine dubio ꝑtinere. Ueut᷑us
dominnus ⁊ iudicat᷑us de uius o mortuis sic̃

Expanded text:
tum est, esse vitam aeternam praeter regnum coelorum, esse salutem aeternam praeter regnum Dei. Primo vide, frater, ne forte hinc consentire nobis debeas, quisquis ad regnum Dei non pertinet, eum ad damnationem sine dubio pertinere. Venturus Dominus, et judicaturus de vivis
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: honinus filiꝰ scdm carne̾. Lius aut̃ nr̃m
qͥ parũ adũtimꝰ. aut parũ sapimꝰ. nõ potiꝰ
ita uelit distinguere: filiꝰ dĩ incelo. &
filiꝰ hominis int̾ra: S ne sic dimdiremꝰ.
zita diuidendo duias. ꝑsonas induceremꝰ.
ñ ascendit incelũ inqͥt: ñ qui decelo
cendit de celo. Noune filiꝰ hominis in t̾ra
factus ẽ. Nonne filiꝰ hoĩs ꝑ mariam
factus ẽ S homo noli inqͥt separare:
quẽ uolo copulare. Parũ.ẽ. qͥa filiꝰ hominis
descendit. Epc̃ enĩ descendit tõeq fuiꝰ

Expanded text:
nis filius secundum carnem. Quis autem nostrum, qui parum sentimus, aut parum sapimus, non potius ita vellet distinguere: Filius Dei in coelo, et filius hominis in terra? Sed ne sic divideremus, et ita dividendo duas personas induceremus, non ascendit in coelum nisi qui de coelo cendit de coelo. Nonne filius hominis in terra factus est? Nonne filius hominis per Mariam factus est? Sed, o homo, noli, inquit, separare quem volo copulare. Parum est quia filius hominis descendit. Christus enim descendit; idemque
Abbreviated transcription (Latin):
Nec aliuid etiam apłs paulus cum t̾̃rerꝙ.
hoĩes. nõ partiulos. nõ baptitatos. s sce¬
lestos. facuiorosos. ꝯtannutos ꝑditos.
nõ eos t̾ruit qͦo eruit iuignẽ sẽpit̾iim.
quosine dubio ibunt si non corrigunt᷑:
s tantũ t̾ruit q iuregno nõ erunt. ut
cũuideruit sepdere sp̃e regni: nõ uid̾ent

Expanded text:
Nec aliud etiam apostolus Paulus, cum terreret homines, non parvulos, non baptizatos, sed scelestos, facinorosos, contaminatos, perditos; non eos terruit quod erunt in igne sempiterno, quo sine dubio ibunt, si non corrigantur: sed tantum terruit, quia in regno non erunt; ut cum viderint se perdere spem regni, non viderent
Abbreviated transcription (Latin):
boe: S scio inqͥd. Uide scis: Atua dominꝰ
dix̃. Eanõe uenisti son gͦ qͥa tu raciocmaris
sce quia dominuis drã. Laudo plane. Hoc sanum est.
Sic homo nõ inuenisti iationẽ: fugis ad auctoritatẽ.
Appbo: prsus aꝓpbo Bene facis. Nõ inuenis qͥd respoᷤ¬
deas: ad auctoritatẽ suge. Nonibi te ꝓsequor: uon
inde expello. unno fugientẽ recipio ⁊ amplecto.¬

Expanded text:
nquis. Unde scis? Quia Dominus dixit. Tandem venisti. Non ergo quia tu ratiocinaris, sed quia Dominus dixit. Laudo plane hoc, sanum est: sicut homo non invenisti rationem, fugis ad auctoritatem. Approbo, prorsus approbo. Bene facis; non invenis quid respondeas, ad auctoritatem fuge: non ibi te persequor, non inde expello; imo fugientem recipio et amplecto
Abbreviated transcription (Latin):
t᷑. Non erit indext̃a: id÷ nonerit inregno.
Nitã et̾nã cõputas. ignẽ sẽpit̃num: E de ipsa
uita eterua audi expressiꝰ. quia nich. ẽ. aliud
s indextris. ignẽ et̾nũ in simstris. Lxtre¬
nia autẽ seutentia ut docerce. quid sit reg¬

Expanded text:
tur? Non erit in dextra, id est, non erit in regno. tur? Non erit in dextra, id est, non erit in regno. Vitam aeternam computas ignem sempiternum? Et de ipsa vita aeterna audi expressius, quia nihil aliud sed in dextris; ignem aeternum in sinistris. Extrema autem sententia, ut doceret quid sit reg
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ et̃nũ qui paratus. ẽ. diabolo ⁊ angłis
ei᷑. Qextͥs dicturus est: uenite benedicti patͥs
mei. ꝑcipite regñ quod uob̾ paratũ.ẽ. ab o¬
rigine mundi. h ac regnũ nouerat: hac
cũ cliabolo dãpnationẽ. Nuiius relictus:
mediꝰ locus: ubi ponẽ queas infantes.
Demortius ⁊ uiius iudicabit᷑. Alii erunt
ad cdext̾am : aliĩ ad siuustrã. Non noui aliud.
Quiinducis medium: recede de medio. Non
te offeudat: qui dex trã querit. E te iꝑ¬
sũ anmoneo: reced dͦe de medio. s noli
insuustrã. Sigͦ dextra erit & sinistra:
⁊ nullũ urediũ locũ in eũgłio nouimꝰ. ecce in
dextra rognũ celoꝵ ẽ. ꝑcipite inqͥt regnũ.
Iui ibi non.ẽ: insinistra .ẽ.Quid erit in siuis¬
tra: Ite inignẽ et̃iuu. Indextra ad regñ
utiq ec̃ũ: in siustra iignẽ et̃nũ. lui non
indextã. ꝓculdubio insinistra. lrgo qui nõ
inregnũ: ꝓculdubio inignẽ et̃nũ. Certe
habere potest uitã et̃nã : qui non baptita¬

Expanded text:
s ejus: dextris dicturus, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Hac regnum nominat, hac cum diabolo damnationem. Nullus relictus est medius locus, ubi ponere queas infantes. De vivis et mortuis judicabitur: alii erunt ad dextram, alii ad sinistram: non novi aliud. Qui inducis medium, recede de medio: non te offendat qui dextram quaerit. Et te ipsum admoneo: recede de medio, sed noli in sinistram. Si ergo dextra erit et sinistra, et nullum medium locum in Evangelio novimus: ecce in dextra regnum coelorum est, Percipite, inquit, regnum. Qui ibi non est, in sinistra est. Quid erit in sinistra? Ite in ignem aeternum. In dextra ad regnum, utique aeternum; in sinistra in ignem aeternum. Qui non in dextra, procul dubio in sinistra: ergo qui non in regno, procul dubio in igne aeterno. Certe habere potest vitam aeternam, qui non baptiza
Abbreviated transcription (Latin):
Clamor. iste cordis est: non fauciũ. uon
labioꝵ Int̾ sonat. aurib dĩsonat:
clauso ore labũsq inmioris. Dusanna
ista uoce clamabat. S accepistis spm̃¬
Ergo quare ñtantũ pat̃: Iu iͥd s uult
abba pat̾: Si eiuĩ queras qͥd sit abba:
respondet᷑ tͥ. Pat̃. Abba enĩ ebraice:
rẽ. quẽ reꝓbauerunt ȩdificantes:
factus ⁊ in capud anguli. non sine cau¬
sa angularẽ clictũ: nisi qr in oscłm re¬
cipit utrũq parietẽ. decluĩso uenien¬
tẽ. ħunc circũcisio inde p̃p̃utiũ: tan¬
tũa se ⁊ int̃se longe. quantũ ab an¬
gło longe. Quantũ autũ ab angulũ
ꝓpe: ⁊ int̾se utiq ꝓpe. In angulo aut̃:
int̾se iuncti. Ipse ẽ enĩ ꝑax nr̃a : qͥ fec̃
utͣq unũ. Argo inde circũcisio. ĩude
p̃p̃utiũ. Parietũ cõcordia: anguligłia.
Accepistis spm adoꝑtionis: in quo clama¬

Expanded text:
Clamor iste cordis est, non faucium, non labiorum: intus sonat, auribus Dei sonat. Clauso ore labiisque immotis, Susanna ista voce clamabat . Cor clamet, PErgo quare non tantum Pater? Quid sibi vult, Abba, Pater? Si enim quaeras quid sit Abba, respondetur tibi, Pater. Abba enim hebraice prem, quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli , non sine causa angularem dictum, nisi quia in osculum recipit utrumque parietem de diverso venientem. Hinc circumcisio, inde praeputium, tantum a se et inter se longe, quantum ab angulo longe: quantum autem ad angulum prope, et inter se utique prope; in angulo autem inter se juncti. Ipse est enim pax nostra, qui fecit utraque unum . Ergo inde circumcisio, inde praeputium, parietum concordia, anguli gloria. Accepistis Spiritum adoptionis filiorum
Abbreviated transcription (Latin):
ñ aduitores paruulorũ. s opp̾sores mise¬
rorũ.: ut diuideretis eis ꝑ arbito ur̃o.
⁊ daretis eis salutẽ ⁊ uitã et̃nam. p̃t̃ reguũ
celorum: Aliꝰ beniuolentior uob̾ ⁊ misedior.
tut putatis iustior: totũ eis dabit. ⁊ uitã
et̃nani & regnũ celorum. Istũ qͦmͦ seͥmꝑ¬
auctoritatẽ raciocinatio humaua delec¬
tat: ꝓferte ipsam regulam rationis ur̃e.
⁊asserite quantis uirib ualueritis. unde
uncat᷑ iste qui paruulis ꝓpt̾ m̃itũ inno¬
centie. ꝓpt̾ nullũ sic̃ dicitis. hoc ÷ origina

Expanded text:
non adjutores parvulorum, sed oppressores misenon adjutores parvulorum, sed oppressores miserorum; ut divideritis eis pro arbitrio vestro, et daretis eis salutem et vitam aeternam praeter regnum coelorum? Alius benevolentior vobis et misericordior, et ut putatis justior, totum eis dabit, et vitam aeternam et regnum coelorum. Istum quomauctoritatem ratiocinatio humana delectat, proferte ipsam regulam rationis vestrae, et asserite, quantis viribus valueritis, unde vincatur iste, qui parvulis propter merita innocentiae, propter nullam, sicut di
Abbreviated transcription (Latin):
mascłorum ꝯcubitores. neq sures. neq a¬
uari. neq ebͥosi. neq malidici. neq rapa¬
ces regnũ dĩ possidebunt. Non dix̃ illi ⁊ illi.
tales ⁊ tales. igni et̾no torquebunt᷑: s rog¬
num di nõ possidebunt. Substracta dext᷑.
ñ remansit nͥ simstra. Unde aut̃ euadt̃ ab
igni sempitno: Nõ ob aliud: uͥ quia eriuit
in regno. Sequit᷑. W hec qͥd̾e suistis. Itun¬
de iã nõ sunt:S ab luti estis. s scĩsicati es¬
ẽ aliudnomĩ sub celo. in quo oportir. saluos
fier⁊ nos. Nos om̃s pusillos cũ magnis.
Siaut̃ oportir. saluos fieri uos in hoc noiẽ:
sine hoc noĩe ꝓculdubio nec salus erit.
cor dicam: qui cuiquã salutẽ ꝓmntit sine
xp̃o. nescio utrũ salutẽ hab̾e possit in xp̃o.¬
Deinde querimꝰ ab eis. Quidsialiquis dicat
ros salutẽ ⁊ uitã et̃nã.s ⁊ regnũ dĩͦ
Un de apud uos definitũ certũq ẽ. stne
baptismo regnũ d̾i non habaturos par¬
uulos: ut diuideretis eis ꝓ arbit̾o ur̃o

Expanded text:
orum concubitores, neque fures, neque avari, neque ebriosi, neque maledici, neque rapaces regnum Dei possidebunt. » Non dixit, Illi et illi, tales et tales igni aeterno torquebuntur; sed, regnum Dei non possidebunt. Subtracta dextra, non remansit nisi sinistra. Unde autem evadunt ab igne sempiterno? Non ob aliud, nisi quia erunt in regno. Sequitur: « Et haec quidem fuistis. » Et unde jam non sunt? « Sed abluti estis, sed sanctificati esest aliud nomen sub coelo in quo oportet salvos fieri nos » , nos omnes, pusillos cum magnis. Si autem salvos fieri oportet nos in hoc nomine, sine hoc nomine procul dubio nec salus erit, eorum dicam, qui cuiquam salutem promittit sine Christo, nescio utrum ipse salutem habere possit in Deinde quaerimus ab eis: Quid, si aliquis dicat,ros salutem et vitam aeternam, sed et regnum Dei? unde apud vos definitum certumque est, sine Baptismo regnum. Dei non habituros parvulos; ut divideretis eis pro arbitrio vestro,
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ celoꝵ. Quid sit hoc cdium ex ponimꝰ
ut possumꝰ: parũꝑ attendite. Pariuilus in¬
quiunt. ⁊si non baptiret᷑ iuerito inuocen¬
tie eo qͦd nullũ habeat omuino nec ꝓpͥũ
nec onguiale peccatũ: nec ex se. nec de
adam tractũ: uecesse ẽ. aiunt ut habeat
salutẽ ⁊ utã et̃nã. etiã sinon baptuet᷑:
s ꝓptẽa baptuandus ẽ. ut utr& etiã in
regnũ dĩ: hoc ẽ reguũ celouim. Si liscuci¬
ꝓpternos. Pr̃s̃ enim ur i sunt. Pmoti sunt
ꝑfunditate questionis: s regi debuerunt
gubnacło auctoritatis. Cũ enĩ dicunt nou
ẽẽ .baptirandos salutis & uite et̃ne ꝑcipi¬
ende causa: s tantummꝰ regni celorum. reg¬
indĩ: baꝑtitandos quidem fatent᷑. s non
Quare habebunt: Quia nullũ peccatum¬
habent: ⁊ ad dãpnationẽ. ꝓtiuẽ ñ possunt.
Cigo ẽ uita et̾ua. extraregnũ celornan. Pii¬

Expanded text:
regnum coelorum. Quid sit hoc, dum exponimus ut possumus, parumper attendite. Parvulus, inquiunt, etsi non baptizetur, merito innocentiae, eo quod nullum habeat omnino, nec proprium, nec originale peccatum, nec ex se, nec de Adam tractum, necesse est, aiunt, ut habeat salutem et vitam aeternam, etiamsi non baptizetur; sed propterea baptizandus est, ut intret etiam in regnum Dei, hoc epropter nos. Fratres enim nostri sunt, permoti sunt profunditate quaestionis; sed regi debuerunt gubernaculo auctoritatis. Cum enim dicunt non esse baptizandos salutis et vitae aeternae percipiendae causa, sed tantummodo regni coelorum et regni Dei; baptizandos quidem fatentur, sed noQuare habebunt? Quia nullum peccatumhabent, et ad damnationem pertinere non possunt. Ergo est vita aeterna extra regnum coelorum?
Abbreviated transcription (Latin):
Itmã tñ uł penam nontuneat. Timor ser¬
uus ẽ: caritas lib̾a ẽ. E ut sic dicamꝰ. timor
seruus ÷ caritatis. Ne possideat diabolus
cor tuũ. p̃cedat seruus incorde tuo. ⁊ ser¬
uoe domine uent᷑e locũ. facfac uł timore
penȩ: si nondũ potes amore iustitie. Neni

Expanded text:
utinam tamen vel poenam timeat. Timor servus est, charitas libera est; et ut sic dicamus, timor est servus charitatis. Ne possideat diabolus cor tuum, praecedat servus in corde tuo, et servet dominae venturae locum. Fac, fac vel timore poenae, si nondum po