comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
herculis filio inhabitata: De qua ungiliue:
Diuiditur aũsardinia uiginti milibus. sre¬
to cincta ligustici ȩ quore̾s simmi ad prospectũ
italiȩ. Est añ multis promontoriis angulosa.
gignens letissima pabula. et lapidem. quẽ
catociten greci uocant: Ebosus insula hispa¬
mȩ dicta. qd̃ ã zomo non procul sit. quasi ebo
serpentes suguint. Iuic contraria est colubra¬
ria. que referta est anguibus. Baleares insu¬
lȩ hispaniȩ duȩ sunt. afronsiades. ⁊ gennaside
maior et minor: Unde et eas uulgus ma¬
ioricam ⁊ minoricam nuncupant: In his
primum insulis inuenta est suncla. qua lapides
emittuntur. Unle et baleares dicte. Hale¬
enim grece. mittere dicitur Unde et balista

Expanded text:
Herculis filio habitata. De qua Vergilius Herculis filio habitata. De qua Vergilius Dividitur autem a Sardinia viginti milium freto, cincta Ligustici aequoris sinu ad prospectum Italiae. Est autem multis promuntoriis angulosa, gignens laetissima pabula et lapidem quem catochiten Graeci vocant. Ebosus insula Hispaniae dicta quod a Zanio non procul sit, quasi abozserpentes fugiunt. Huic contraria est Colubraria, quae feta est anguibus. Baleares insulae Hispaniae duae sunt: Aphrosiades et Gymnaside, maior et minor; unde et eas vulgus Maioricam et Minoricam nuncupant. In his primum insulis inventa est funda qua lapides emittuntur, unenim Graece mittere dicitur; unde et ballista,
Abbreviated transcription (Latin):
lata est. t̾ra patet in longitudine milia cͥl.
neq: lupus. s solisuga tantum animal exi.¬
quum hominibus perniciosum: uene¬
num qͦ ibi ñ nascitur. nisi herba ꝑ serip.¬
tores plurimos et poetas memorata. api¬
ostro similis. que hominibus rictus amthit.
et quasi ridentes int̾imit. fontes ht̃ ca¬
citatem. si sacram̃to dato oculoᷤ aquis eius tetige¬
rint: Corsice insule exordium incole ligures de¬
derunt. apellantes eam ex nomine ducis: Nã
quedã corsa nomine ligus mulier cum taurũ
tora regebat transnatare solitum ata per int̾¬
ualla corpore aucto remeare uideret. cupiens
scire incognita sibi pabula taurum a ceteris
egredientem: usq ad insulam nauigio prose.¬
cuta est. Cuius regressu insule fertilitatem cog.¬
noscentes ligures. ratibus ibi profecti sunt. eãq
nomine mulieris auctoris ⁊ ducis appellauer᷑
Nec aũ insula grecȩ cirinea dicitur acirino

Expanded text:
lata est. Terra patet in longitudine milia centulata est. Terra patet in longitudine milia centuneque lupus, sed solifuga tantum, animal exiguum hominibus perniciosum. Venenum quoque ibi non nascitur, nisi herba per scriptores plurimos et poetas memorata, apiastro similis, quae hominibus rictus contrahit et quasi ridentes interimit. Fontes habet Sacitatem, si sacramento dato oculos aquis eius tetigerint. Corsicae insulae exordium incolae Ligures dederunt appellantes eam ex nomine ducis. Nam quaedam Corsa nomine Ligus mulier, cum taurum tora regebat, transnatare solitum atque per intervallum corpore aucto remeare videret, cupiens scire incognita sibi pabula, taurum a ceteris digredientem usque ad insulam navigio prosecuta est. Cuius regressu insulae fertilitatem cognoscentes Ligures ratibus ibi profecti sunt, eamque nomine mulieris auctoris et ducis appellaverunt. Haec autem insula Graece Κύρνη dicitur, a Cyrno
Abbreviated transcription (Latin):
le et uulcanie nocantur. quod et ipse sicut
ethna ardeant: Sunt aũ yiii habentes ꝓͥa
nomina. quarũ prima liparus quidã liparẽ
uocauit. qui eam añ eolum rexit : Altera¬
gera uocatur quod sit collibus emmentissi¬
mis: Relique uero .i. strongile. cdindime.
ħrifusa. festia. fenicusa. Euonimon. Stri.¬
podes sonores. qm̃ nocte ardentes eoliȩ. siue
uulcaniȩ dicuntur: Ex his quedam ab in¬
icio non fuerunt: Postea mari ȩditȩ usq ad
nunc ꝑmanent. Stoicades insule massilien¬
sium .lx. milium spacio a continenti t̾ra¬
in fronte narbonensis prouintiȩ qua rodanꝰ
fluinus in mare exit: Dictȩ aũ stoicades
grece. quasi opere in ordinem sint positȩ Sar.
dus ab hercule procreatus cum magna mul¬
titudine a lybia uestigii humani in orien-¬
tem quam in occidentem latior prominee
fermã parib: lateribus que in meridiem et
septen trionem uertunt. ex quo ante cõmer¬
tium a naingantibus grecorum ichis appel¬

Expanded text:
ae et Vulcanae vocantur, quod et ipsae, sicut ae et Vulcanae vocantur, quod et ipsae, sicut Aetna, ardeant. Sunt autem novem habentes propria nomina, quarum primam Liparus quidam Liparem vocavit, qui eam anHiera vocatur, quod sit collibus eminentissimis; reliquae vero, id est Strongyle, Didyme, Eriphusa, Hephaestia, Phaenicusa, Euonymos, Tripodes, Sonores, quoniam nocte ardent, Aeoliae sive Vulcaniae dicuntur. Ex his quaedam ab initio non fuerunt; postea mare editae usque ad nunc permanent. Stoechades insulae Massiliensium sexaginta milium spatio a continenti in fronte Narbonensis provinciae, qua Rhodanus fluvius in mare exit. Dictae autem Graece Στοιχάδες, quasi opere in ordinem sint positae. dus ab Hercule procreatus cum magna multitudine a Lybia tem quam in occidentem latior prominet, ferme paribus lateribus quae in meridiem et septentrionem vertunt; ex quo ante commercium a navigantibus Graecorum Ἴξνος appel
Abbreviated transcription (Latin):
tyrannorum. sruguni fertilis. ac primum
tris omnib cõmissis seminibus aratro ꝓseiꝰ.¬
sa: principes urbium siracusas habent: fon-¬
tem arechuisam et alpheum fluuium
ea insula primum est inuenta comedia:
Achaten lapidem ipsa primum ex achate
flumine dedit. parturit et mare eius coral
lium: Gignit et sales agritentinos in igne
bitus enis clauditur stadiorum quinq
milium: Salustuis autem dicit italiȩ coniũ.¬
ctam fuisse siciliam .s: medium spacium ĩpe¬
tu maris cliuisum. et per angustiam scissũ.
Tapsum insula stadiis .x. a sicilia remota ia.¬
cens et planioor : Uñ et nuncupata : De qͣ
uirgilius: tapsum q iacentem: Colie insulȩ
sicilie apellate ab eolo ippote silio. quem poe¬
te sinxerunt regem fuisse uentorum.s
ut uarro ait. suit rector earum insularum:
et quia ex earum nebulis et fumo suturos p̃-¬
dicabat flatus uentorum: ab imperitis uisꝰ:
uentos sua potestate retinuisse: Celem insu.¬

Expanded text:
tyrannorum; frugum fertilis, ac primum tyrannorum; frugum fertilis, ac primum terris omnibus commissis seminibus aratro proscissa. Principem urbium Syracusas habet, fontem Arethusam et Alpheum fluvium ea insula primum est inventa comoedia. Achaten lapidem ipsa primum ex Achate flumine dedit. Parturit et mare eius corallium: gignit et sales Agrigentinos in igne bitus ejus clauditur stadiorum tribus millibus. Sallustius autem dicit Italiae conjunctam fuisse Siciliam, sed medium spatium impetu maris divisum, et per angustiam scissum. Tapsus insula stadiis decem a Sicilia remota, jacens et planior. Unde et nuncupata, de qua Virgilius: Tapsumque jacentem. Aeoliae, insulae Siciliae, appellatae ab Aeolo, Ippotae filio, quem poetae finxerunt regem fuisse ventorum: sed ut Varro dicit rector fuit istarum insularum et quia ex earum nebulis et fumo futuros praedicebat flatus ventorum, ab imperitis visus est ventos sua potestate retinuisse, Aeoliae insul
Abbreviated transcription (Latin):
tantiorem et int̾ gẽmas uilissimũ: Cion in¬
sula sira linqua appellatur eo quod ibi mastix
gignit᷑. Siri enim masticẽ cion dicunt: Samo
nsula est in mari egeo. ubi nata uino. ex ꝗͦ
fuit sibilla samia. et pithagoras samuis. a qͦ
philosophie nom̃ inuentum est: In hac insula
reꝑta prius fictilia uasa traduntur. unde :
uasa samia appellata sunt: Sicilia a si cano
rege sicana cognominata est: Deinde a siculo
itali frẽ sicilia. prius aũ trinacria dicta ꝑꝑ
nũ. et hlibeum: Trinacria enim grecum :
qd̃ latine tritraqua cdicitur. quasi int̾ tres
quadras diuisa: Fec ab italia exiguo freto
discreta africum mare prospectans. t̾ris sni:¬
gifera auro abundans. cauernis tam̃ et fistu.¬
lis penetrabilis uentisq et sulphure plena:
Uñ et ibi ȩthne montis extant incendia:
In cuius freto scilla est et caribdis. quibus nauigia
aut absorbentur aut colliduntur: fuit aũ pa¬
tria quondam ciclopum. et postea nutrix

Expanded text:
tantiorem, et inter gemmas vilissimum. Chios intantiorem, et inter gemmas vilissimum. Chios insula Syra lingua appellatur eo quod ibi mastix gignitur; Syri enim masticem 'chio' vocant. Samos insula est in mari Aegeo, ubi nata est Iuno; ex qua fuit Sibylla Samia et Pythagoras Samius, a quo philosophiae nomen inventum est. In hac insula reperta prius fictilia vasa traduntur; unde et vasa Samia appellata sunt. Sicilia a Sicano rege Sicania cognominata est, deinde a Siculo Itali fratre Sicilia. Prius autem Trinacria dicta pronum et Lilybaeum. Trinacria enim Graecum est, quod Latine triquetra dicitur, quasi in tres quadras divisa. Haec ab Italia exiguo fretu discreta, Africum mare prospectans, terris frugifera, auro abundans, cavernis tamen et fistulis penetrabilis, ventisque et sulphure plena; unde et ibi Aethnae montis extant incendia. In cuius fretu Scylla est et Charybdis, quibus navigia aut absorbuntur aut conliduntur. Fuit autem quondam patria Cyclopum, et postea nutrix
Abbreviated transcription (Latin):
tum et rodum. Ex hac insula dicuntur
et carphasie naues maqne et spaciosȩ. Uithera
insula una ex cicladib a þarte occidia sita. eniꝰ
porphiris antea nom̃ fuit: Citherͥa aũ uocata.
quod ibi uenus sit orta. Icaria insula una ex
cicladibis. que icario mari nom̃ dedit. Nec
int̾ samum et miconͥum procurrentibus
saxis inhospitalis est. et nullis sinibus portuosa:
Dicitur aũ icarum cretensem ibi nauigio inte¬
risse. et de exitu hominis nom̃ impositum lo
co. Saxon insula a dionisio dicta quasi liona.¬
xon. quod fertilitate uitium uincat ceteras
Ex qua alim et iouis fertur aduersus titanas
fuisse profectus. Melos ex numero cicladum
una omnium insularũ rotundissima. uñ
et nuncupata: Pistoria dicit ex iasone natũ
susse et silomenũ et plutum. ex silomeno pa-¬
reantem genitum. qui de suo nomine paron
insulam et oppidum appellauit : Prius añ
didissmum. quod parium dicunt: Mittit
et sardium lapidem marmaribus quidem p̃s-¬

Expanded text:
tum et Rhodum. Ex hac insula dicuntur tum et Rhodum. Ex hac insula dicuntur et Carpasiae naves magnae et spatiosae. 25. Cythera insula una ex Cycladibus a parte Occidua sita, cujus Porphyris antea nomen fuit. Cythera autem vocata, quod ibi Venus sit orta. 26. Icaria insula una de Cycladibus, quae Icario mari nomen dedit. Haec inter Samum, et Myconum procurrentibus saxis inhospitDicitur autem Icarum Cretensem ibi naufragio interisse, et de exitu hominis inpositum nomen loco. Naxos insula a Dionysioo dicta, quasi Dionaxos, quod fertilitate vitium vincat ceteras. ex qua olim Iovis fertur adversus Titanas fuisse profectus. Melos ex numero Cycladum, una omnium insularum rotundissima; unde et nuncupata. Historia dicit ex Iasione natum fuisse Philomelum et Plutum, ex Philomelo Pareantum genitum, qui de suo nomine Paron insulam et oppidum appellavit: prius autemdidissimum, quod Parium dicunt. Mittit et sardam lapidem marmoribus quidem praes
Abbreviated transcription (Latin):
suisset uisibus: Nam delon greci manifestũ
dicunt: Ipsa est et ortigia. eoquod ibi pͥmũ
uisȩ sunt coturnices aues. quas greci ortigi¬
as uocant: In hac insula latona enixa est a¬
oriente. in qua rosȩ capitolium dicit᷑ inuen-¬
tum. dum ibi ciuitas conderet᷑. ex quo et
ubrs et insula rodos est appellata.: In hac ur-
nesuerunt et alii centum numero in ea¬
dem insula colosi minores. Tenedos una ex
cicladibis a septemtrione sita. in qua olim
ciuitas athenȩ conclita est: Unde nom̃ urb̾
illius uł pocis infule fuit. Nam tennes iste
infamatus quod cum nouerca sua cõcubuisset
sugiens hanc insulam uacuam cultoribus ob-¬
tinuit Inde et tenedos dicta est Sic cice¬
ro tennem ipsum cuius ex nomine tenedoe
nominamus: Carphatus una ex cicladibus
a meridie posita contra egiptum. a qua carpha¬
tiũ mare appellatum est. uocata pꝑ celerem
fructuum maturitatem: Est enim int̾ ȩgip¬

Expanded text:
fuisset visibus. Nam δῆλον Graeci manifestum fuisset visibus. Nam δῆλον Graeci manifestum dicunt. Ipsa est et Ortygia, eo quod primum ibi visae sunt coturnices aves, quas 176 Graeci ὄρτυγας vocant. In hac insula Latona enixa est AOriente, in qua rosae capitulum dicitur esse inventum, dum ibi civitas conderetur, ex quo et urbs, et insula Rhodos est appellata. In hac urbe  altitudine. Fuerunt et alii centum numero in eadem insula colossi minores. 23. Tenedos una ex Cycladibus ad Septentrionem sita, in qua olim civitas a Tene quodam condita est. Unde nomen urbis illius, vel potius insulae fuit. Nam Tenes iste infamatus, quod cum noverca sua concubuisset, fugiens hanc insulam vacuam cultoribus obtinuit; unde et Tenedos insula dicta est; sic Cicero: Tenen ipsum, cujus ex nomine Tenedos nominatur. 24. Carpathos una ex Cycladibus a Meridie posita contra Aegyptum, a 177 qua Carpathium mare appellatum est, vocata propter celerem fructuum maturitatem. Est enim inter Aegyp
Abbreviated transcription (Latin):
et abidos grece dicta. quoel sit introitus helles¬
ponti maris. in quo zerzes pontem ex na-¬
uibus fecit.⁊ in grecia transiit: Coos insula
adiacens prouintie attiae. in qua hipocrates
medicus natus est. que ut uarro testis est
arte la nesicii prima in ornam̃to feminarũ
claruit: Ccͥcla des insule antiquitus grecie
fuerunt. quas in de cicladas autumant¬
dictas. quod licet spaciis longioribus a delo
proiecte. in orbem tam̃ circa delum site st̃:
eadem sunt. dictas putant cicladas Ete in
hellesponto int̾ egeũ ⁊ maleũ mare consti.¬
tute circumdant᷑ etiam pelago mirteo : St̃ aũ
meridiem milia .l. ab oriente in occiden.¬
Delos insula in medio cicladum sita.
et dicta delos fertur ꝙpost diluiuũ ogi¬
ci temporibus notat᷑. cm orbem multiꝰ
mensibus continua nox inũbrasset: añ
omnes t̾ras radiis solis illuminata: sor.¬
titaq ex eo nom̃. quod prima manifestata

Expanded text:
et Ἄβυδος Graece dicta quod sit introitus Helleset Ἄβυδος Graece dicta quod sit introitus Hellesponti maris, in quo Xerxes pontem ex navibus fecit, et in Graeciam transiit. Coos insula adiacens provinciae Atticae, in qua Hippocrates medicus natus est; quae, ut Varro testis est, arte lanificii prima in ornamento feminarum inclaruit. Cyclades insulae antiquitus Graeciae fuerunt, quas inde Cinde dictas, quod licet spatiis longioribus a Delo proiecteadem sunt, dictas putant Cyclades. Haec in Hellesponto inter Aegeum et Maleum mare constitutae circumdantur etiam pelago Myrtoo. Sunt autemeridiem milia quingenta, ab oriente in occa21. Delos insula, in medio Cycladum sita. Et dicta Delos fertur, quod post diluvium quod Ogygii temporibus notatur, cum orbem multis mensibus continua nox inumbrasset, ante omnes terras radiis solis illuminata est, sortitaque ex eo nomen, quod prima manifestata
Abbreviated transcription (Latin):
indigena. quem auint unũ curetarũ
suisse. a quibus iuppit̾ ibi absconditꝰ ÷
et nutritꝰ: Est aũ insula grecie int̾ ortũ et oc¬
casum longissimo tractu porrecta a septrione
grecie ȩstib et austro egiptiptiis undis ꝑfusa.
fuit aũ quondam .. urbib: nobilis unde ÷
centopolis dicta est Prima etiam remis et sa¬
gittis claruit: prima litteris uira finxit. es¬
stres turmas prima docuit studium musicũ
ab ideis clactilis in ea ceptũ. capris copiosa. cer¬
uos agit. lupos et uulpes aliaq ferarũ noxia
nusquam gignit. serpens nulla ibi. nulla
noctua. et simueniatur. statim emorit᷑.
Larga est autẽ uitib: et arborib Dictã noᷤ
herba in creta nascit᷑. ⁊ alimos que ad morsa
diurnã famem prohib.: falangͥos aũ uena¬
tos gianit. ⁊ lapidem. qui icleus clactilus dr̃.
Abidos insula in europa suꝑ hellespontũ in¬
posita angusto ⁊ periculoso mari separata.

Expanded text:
indigena, quem aiunt unum Curetum indigena, quem aiunt unum Curetum fuisse, a quibus Iuppiter ibi absconditus est et enutritus. Est autem insula Graeciae inter ortum et occasum longissimo tractu porrecta, a septentrione Graeciae aestibus, ab Austro Aegyptiis undis perfusa. Fuit autem quondam centum urbibus nobilis; unde et Hecatompolis dicta est. Prima etiam remis et sagittis claruit, prima litteris iura finxit, equestres turmas prima docuit; studium musicum ab Idaeis dactylis in ea coeptum. Capris copiosa, cervos eget; lupos et vulpes aliaque ferarum noxia nusquam gignit; serpens nulla ibi, nulla noctua, et si inveniatur, statim emoritur. Larga est autem vitibus et arboribus: dictamnoso herba in Creta nascitur et alimos, quae admorsa diurnam famem prohibet. Phalangos autem venenatos gignit et lapidem qui Idaeus dactylus dicitur. Abydos insula in Europa super Hellespontum posita, angusto et periculoso mari separata,
Abbreviated transcription (Latin):
ita fecundȩ copia metallorum. ut pleriq
eas auream supersiciem et argenteam ha¬
bere prodiderint. unde et uocabula sor¬
tite sunt Taprobane̾ insula indie sub-¬
iacens ad eurum. ex quo oceanus indicꝰ
incipit. patens in longitudine octingen¬
tis septuaginta quinq mili& passuum.
margaritis repleta et gẽmis: pars eius be¬
stiis et elephantis repleta est: Partem uͦ
re floribus. locum: Tylos insula indiȩ ur¬
rens omni tempore folia: Nucusq oceam
insule. Item insule que ab hellesponto
usq ad gades in mari magno sunt consti¬
tute: Cipras insula insula a ciuitate
cipro que in ea est nom̃ accepit. Ipsa:
et pafon ueneri consecrata in carpha¬
cio mari uicina austro famosa quon¬
dam diuiciis et maxime aeris Ibi enĩ
prima huius metalli inuentio et ir¬
tilitas fuit: Creta grecie pars est uingẽs
contra peloponensem: Hec primũ a tẽ¬
perie celi magoroneson appellata est.
deinde creta dicta a crete quodam rege¬

Expanded text:
adeo fecundae copia metallorum ut plerique adeo fecundae copia metallorum ut plerique eas auream superficiem et argenteam habere prodiderint; unde et vocabula sortitae sunt. Taprobane insula Indiae subiacens ad Eurum, ex qua Oceanus Indicus incipit, patens in longitudine octingentis septuaginta quinque milibus passuum, margaritis repleta et gemmis: pars eius bestiis et elephantis repleta est, partem vero us vernare locum. Tiles insula Indiae, virens omni tempore folia. Hucusque Oceani insulae. Item insulae quae Hellesponto usque ad Gades in mare Magno sunt constitutae. Cypros insula a civitate Cypro, quae in ea est, nomen accepit; ipsa est et Paphos Veneri consecrata in Carpathio mari, vicina Austro, famosa quondam divitiis, et maxime aeris. Ibi enim prima huius metalli inventio et utilitas fuit. Creta Graeciae pars est iungens contra Peloponnensem. Haec primum a temperie caeli Macaronnesos appellata est; deinde Creta dicta a Crete quodam
Abbreviated transcription (Latin):
fortuitis uitib uiga collium uestum¬
tur. Ad herbarum uicem messis & holaᷤ¬
uulgo est. Unde gentilium error
& secularium carmina po&d etarum
ꝓpt̃ soli fecunditatẽ easdẽ ẽẽ para¬
dysũ putauerunt. Site sunt aut̃
in oceano contra leuam maritanie
occiduo ꝓxime & interse interiec¬
to mari discrete. Gorgodes insule
oceani obuerso promuntorio qđ uo¬
catur hesperacerus quas incoluerunt
gorgones feminȩ alatiꝰ ꝑnicitate
hirsuto & aspero corpore & ex his
insule cognominate: Distant aũ a con¬
tinenti t̾ra bidui naugatione: Nesperidũ
insule uocate a ciuitate hesperide. quȩ
suit in sine mauritaniȩ: Sunt aũ ultͣ
gorgodes site sub athlanteũ litus in i¬
timos sinus maris in quarum ortis fingt̃
fabule draconem ꝑuigilem aurea mala
seruantem: fertur enim ibi e mari ȩstuarũ
adeo simiosis lateribus tortuosum. ut uisen¬
tibus procul lapsus angueos imitetur: Cris.¬
se et argirie insule in indico oceano sitȩ

Expanded text:
fortuitis vitibus iuga collium vestiunfortuitis vitibus iuga collium vestiuntur; ad herbarum vicem messis et holvulgo est. Unde gentilium error et saecularium carmina poetarum propter soli fecunditatem easdem esse paradisum putaverunt. Sitae sunt autem in Oceano contra laevam Mauritaniae, occiduo proximae, et inter se interjecto mari discretae. Gorgades, insulae Oceani, obversae promontorio quod vocatur Hesperuceras, quas incoluerunt Gorgones, feminae alitum pernicitate, hirsuto insulae cognominatae. Distant autem a continenti terra bidui navigatione. Hesperidum insulae vocatae a civitate Hesperide, quae fuit in fines Mauretaniae. Sunt enim ultra Gorgadas sitae sub Athlanteum litus in intimos maris sinus; in quarum hortis fingunt fabulae draconem pervigilem aurea mala servantem. Fertur enim ibi e mari aestuarium adeo sinuosis lateribus tortuosum ut visentibus procul lapsus angueos imitetur. Chryse et Argyre insulae in Indico Oceano sitae,
Abbreviated transcription (Latin):
terrarũ angustior. s situ fecundior.
Hȩc abafrico inboreã porrigit᷑. cuius
partes priores in hiberiã & cantabricũ
oceanũ intendunt. Unde & hibernia
dicta. Scottia aut̃ quobabscottorum
gentib colitur appellata. illie nulla
angius. auis rara. apis nulla. ad eo
utͣ ad uectos. inde pulueres aut la¬
pillos. siquis alibi sparserit int̾ alue¬
aria examind fauos deserant. Gadis
insula infine bodice prouinciȩ sita
quȩ dirimit africam abeuropa in qͣ
herculis columne uisuntur. Unde¬
& tirrheni maris faucib oceani
estus inmittunt᷑. Est aut̃ aconti¬
tes in lingua sua cadis. id est septa
nominauerunt. ꝓ eo qd̃ circũ septa
sit mari. Nascitur inea arbor simił
palme. cuiꝰ gummis infectũ uitrum
cerauniũ geminã reddit. Fortunataꝵ
insule uocabulo suo significant ferre
om̃ia bona quasi felices. & beate fruc¬
tuũ ubertate. sua enĩ apta natura
p̃ciosarũ poma siluarũ parturiunt.

Expanded text:
terrarum angustior, sed situ fecundior: terrarum angustior, sed situ fecundior: haec ab Africo in Boream porrigitur, cujus partes priores Iberiam, Oceanum intendunt, unde et Hibernia dicta: Scotia autem, quod ab Scotorum gentibus colitur, appellata. Illic nulla anguis, avis rara, apis nulla, adeo ut advectos inde pulveres seu lapillos si quis alibi sparserit inter alvaria, examina favos deserant. Gadis insula in fine Baeticae provinciae sita, quae dirimit Europam ab Africa, in qua Herculis columnae visuntur, et unde Tyrrheni maris faucibus Oceani aestus inmittitur. Est autem a contites in lingua sua Gadir, id est septam, nominaverunt, pro eo quod circumsepta sit mari. Nascitur in ea arbor similis palmae, cuius gummis infectum vitrum ceraunium gemmam reddit. Fortunatarum insulae vocabulo suo significant omnia ferre bona, quasi felices et beatae fructuum ubertate. Sua enim aptae natura pretiosarum poma silvarum parturiunt;
Abbreviated transcription (Latin):
nsule dicte quod in salo sint .i. in mari.
Ex his quoq notissime et maxime. qͦe
plurimi ueterum sollerti studio indaga¬
uerunt notande sunt. Pritannia oce.¬
ani insula int̾suso mari toto orbe diuisa
a uocabulo sue gentis cognominata: Nec
aduersa galliarum parte ad prospectũ
hspaniȩ sita est Circuitus eius quadra.
na flumina in ea fontes calidi metalloꝵ
larga. et uaria copia Gagates ibi plu-¬
rimus lapis ⁊ margarite Tanatos insula
oceam freto callig̾o. a britannia estuaria
tenus separata frum̃tariss campis et gle¬
ba uberi: dicta autẽ tanatos a morte
serpentum. quos dum ipsa nesciat
asportata inde terra qͦd gentium uecta sit
anguis ilico ꝑimit. Thile ultima insula
oceani interseptemtrionalẽ & occidentalẽ
plagam ultra brutanniã a sole nomen
habens. quia aestiuũ solticium sol facit¬
& nullus ultra eam est dies. Unde &
pigrum & concretum est euis mare.
Orcad es insu le oceani interbrit¬
tanniam posite numero . xxx.iii.

Expanded text:
nsulae dictae quod in salo sint, id est in mari. Ex his quoque notissimae et maximae, quas plurimi veterum sollerti studio indagaverunt, notandae sunt. Brittania Oceani insula interfuso mari toto orbe divisa, a vocabulo suae gentis cognominata. Haec adversa Galliarum parte ad prospectum Hispaniae sita est; circuitus eius quadragina flumina in ea, fontes calidi, metallorum larga et varia copia: gagates lapis ibi plurimus et margaritae. Tanatos insula Oceani freto Gallico, a Brittania aestuario tenui separata, frumentariis campis et gleba uberi. Dicta autem Tanatos a morte serpentum, quos dum ipsa nesciat, asportata inde terra quoquo gentium vecta sit, angues ilico perimit. Thyle ultima insula Oceani inter septentrionalem et occidentalem plagam ultra Brittaniam, a sole nomen habens, quia in ea aestivum solstitium sol facit, et nullus ultra eam dies est. Unde et pigrum et cOrchades, insulae Oceani, ultra Britanniam positae numero triginta tres,
Abbreviated transcription (Latin):
ex una littera inchoantium quale est a pͣennium ut otite tute tate tibitanta
trranne tulisti. Sed bene hec temperat uergilius dumnon totouersuuitur. Hanc
figurã ut ennius. sed nunc in principio uersus tantũ ut est illud seua sedens suꝑ arma
nunc in medio ut queq: lacus late liquidus quiq: & aspera dumis. Nuncaũt in fine ut

Expanded text:
ex una littera inchoantium, quale est apud Ennium: O Tite tute Tati tibi tanta tyranne tulisti. Sed hoc bene temperat Virgilius, dum non toto versu utitur hac figura ut Ennius, sed nunc in principio versus tantum, ut est illud: Saeva sedens super arma; nunc in medio, ut: Quaeque lacus late liquidos, quaeque aspera dumis; Nunc autem in fine, ut
Abbreviated transcription (Latin):
legcles aquibus dã cercius x &uiii. connumeroctir ceterũ secundũ retdo¬
legclibus stãtibus cedplicauit: Uderriꝑtita c̃tro uesio
PRpperttte controuer si ce iuxte cicronẽ aut sim plext aut iunta & iuntccerit

Expanded text:
legales a quibusdam certius XVIII connumerati sunt. Ceterum secundum Retlegales a quibusdam certius XVIII connumerati sunt. Ceterum secundum Retlegalibus statubus adplicavit. § 6 De tripertita controversia. Tripertita controversia iuxt
Abbreviated transcription (Latin):
quad nos cedpenitenter ꝓbabimus ꝑtinere: Remocio ci minis cũiden men
qđ e infertur ab se& cebsuoc culpa ui& potes tate in aliũ reus demouere
concctur: Relatio creminis cũideo iure factũ dictur quod liquis conte iu iuria la¬
cessitussit compeprectio ⁊ cũ celiud celiq: qͥuod clterius factũ hone ftum autu¬
est cũ factũ quidẽ conceditur sedculpac remouetur haec partes hab& .iii. in
sereus confitetur & tamen ut ignoscatur postulat ꝙ tenus ꝑraro potest
accidere:. Item ex legcli stcctu haec oriuntur id ÷ scriptũ & uoluntas leges
contrecriȩ cembiguitas collectio si ueratio cinctio & difiniciolegcclis:¬
Scriptũ & uoluntas quando uerba ipsacuident cũ sementia scriptris
dissidere Lezir contrani ae status ÷ quando int̃ seduae leges aut plures
discrepcrenoscuntur: Ambiguitas ⁊ cũ idq scriptũ ÷ duccs aut plures rer
constitucione in qua positasit quaeritur Status ergo tã rectio nales quã

Expanded text:
Quod nos ad poenitentes probavimus pertinere. Remotio criminis est cum id crimen, quod infertur ab se et ab sua culpa, vi et potestate in alium reus demovere conatur. Relatio criminis est, cum ideo iure factum dicitur, quod aliquis ante iniuria lacessitus sit. Conparatio est, cum aliud aliquod alterius factum honestum aut uest, cum factum quidem conceditur, sed culpa removetur. Haec partes habet tres: imse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat, quod genus perraro potest accidere. 9. Item ex legali statu haec oriuntur, id est, scriptum et vocontrariae – ambiguitas – collectio siue ratiocinatio – definitio legalisScriptum et uoluntas est, quando uerba ipsa uidentur cum sententia scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando inter se duae leges aut plures discrepare noscuntur. Ambiguitas est, cum id quod scriptum est duas aut plures res constitutione in qua posita sit quaeritur. Status ergo tam rationales quam
Abbreviated transcription (Latin):
similis uoeẽq colerẽq: eccynes flacuos ee nie br& decorciuuenta⁊ gruo it ÷ simi¬
litudo despecie cuius ꝑ sona inducitur: Parabule comparctio ex similibs reb:
cae: scc rẽ conpcercuit ñ ex suo sedȩcclio generesimilitudinẽ faciens: Paeradis¬
ma uero est exemplũ dicti ł feccti alicuius aut ex si mili. aut ex disi mile gene¬
re conueniens eiusquẽ ꝓponimus rei itatã forter periit apud iꝰponẽ. scippio
qũã utice cato similitudoh: tyibus modis fit apari amaciore aminore
si potuit manes cerces sere coniutesor febs treicia fretus cithar & fidibus que
XXIII. DEPROSA

Expanded text:
similis, vocemque coloremque et crines flavos et membra decora iuventa. Congrua enim est simisimilis, vocemque coloremque et crines flavos et membra decora iuventa. Congrua enim est similitudo de specie, cuius persona inducitur. Parabola conparatio ex dissimilibus rCaesarem conparavit, non ex suo, sed ex alio genere similitudinem faciens. Paradigma vero est exemplum dicti vel facti alicuius aut ex simili aut ex dissimili genere conveniens eius, quam proponimus, rei, ita: 'Tam fortiter periit apud Hipponem Scipio quam Uticae Cato'. Similitudo autem tribus modis fit: a pari, a maiore, a minor Virg. Aen. 6, 119: Si potuit manes arcessere coniugis Orpheus, Threicia fretus cithara fidibusque . De prosa
Abbreviated transcription (Latin):
hoc prouerbiũ iupus in fabula. S&cras mos est hostilis inrisio cũ amaritudine ut
re feresergo haec & nunti&s ibis pelide genitorsillimea tristia facta degenerẽ¬
q: ne opto lemũ narrare mem̃to. Huic contrarius ẽ atis mos urbanitas sine
iungat ulpes & mulgeat hircos id est quifauiũ non odit propoena ei contin¬
guat ut diligat me uiũ fuer̃ enĩ meuius & fauius po&e pessimi & inimi ciuergilii
qui hos ergo diligit faciat quae contranaturã sunt id est iungat uulpes &
mulgeat hircos: Omo eusis ÷ quaelatine int̃practatꝰ si militudo ꝑquã minus
notaer ei ꝑ similitudinẽ g  quae matis nota ÷ pandit de monstratio. Huiur spe¬
cies sunt .iii : ⁊ conpcrabulȩ para ditna id÷ umncgo conparatio exremplũ i con
imcgo consigurarei ex simili generctonamur expiꝰmere ut õnia mercuiso¬

Expanded text:
 proverbium: 'Lupus in fabula'. Sarcasmos est hostilis inrisio cum amaritudine, ut proverbium: 'Lupus in fabula'. Sarcasmos est hostilis inrisio cum amaritudine, ut Virg. Aen. 2, 547: Referes ergo haec, et nuntius ibis Pelidae genitoris; illi mea tristia facta degeneremque Neoptolemum narrare memento. Huic contrarius est Astysmos, urbanitas sine iungat vulpes et mulgeat hircos. Id est: qui Bavium non odit, pro poena ei contingat ut diligat Maevium. Fuerunt autem Maevius et Bavius poetae pessimi, et inimici Vergilii. Qui hos ergo diligit, faciat quae contra naturam sunt, id est, iungat vulpes et mulgeat hircos. Homoeosis est, quae Latine interpretatur similitudo, per quam minus notae rei per similitudinem eius, quae magis nota est, panditur demonstratio. Huius species sunt tres: icon, parabolae, paradigma, id est imago, conparatio, exemplum. Icon est imago, cum figuram rei ex simili genere conamur exprimere, ut Vir
Abbreviated transcription (Latin):
& in manes & partas & eumenides furiae qđ nulli parcant uel bene faciant:
hoc tropo & naniathlantes & caeuidentes & uulgo a gt hiopes argentei
nuntiatione sola indicat q intellegiuult sicut cũ dm̃s hominia genti
rulse scnũ est qifacis antiphrasis uero nonuoce pronuntitis significat contra¬
rium sediũis tantũ uerbis quor̃ est origo contrarta: Enigma et qua stio obscura quae
difficile intellegitur nis aperiatur ut est illud decomedente exiit cibus & defoste
egressa est dulcedo significans ex oreleonis fauũ extractũ : Inter allegoriã i
& enigina hoc̃ int̃ est qđ allegoria uerbir gemina est & subres alias aliud figuralit̃
indicat. Enigma uero sensus tantũ obscurus est & ꝑ quasdã imagines a dumbrat&s
Carentis mos est tropusquo dura dictu gratius proferunt᷑ uticũint̃ rogantib
nũ quid quae: sierit nos aliquis respondet̃bona fastuna unde intellegitꝰ neminẽ nos

Expanded text:
 immanes; et Parcae et Eumenides Furiae, quod nulli parcant, vel benefaciant. Hoc tropo, et nani Atlantes, et caeci videntes, et vulgo Aethiopes argentei nuntiatione sola indicat quod intelligi vult, sicut cum dicimus homini agenti male: Bonum est quod facis. Antiphrasis vero non voce pronuntiantis significat contrarium, sed suis tantum verbis, quorum origo contraria est. 26. Aenigma est quaestio obscura, quae difficile intelligitur, nisi aperiatur, ut est illud: De comedente exivit cibus, et de forti egressa est dulcedo, significans ex ore leonis favum extractum. Inter allegoriam autem et aenigma hoc interest, quod allegoriae vis gemina est, et sub re alia aliud figuraliter indicat. Aenigma vero tantum sensus obscurus est, et per quasdam imagines adumbratus. 27. Charientismos est tropus quo dura dictu gratius proferuntur, uti cum interrogantibus nunquid nos quaesierit aliquis, respondetur: Bona fortuna. Unde intelligitur, neminem nos
Abbreviated transcription (Latin):
n&ibifrigiae resuestere fundo conamurnos auan miseros quitro a sachiuis obiecit
⁊diple suꝑne obolata ponitur ad condic ioner locorum actemporum ꝑsonarumq andtatas
ꝓ Racta & auersa suꝑ ne obolatã ponitur finita lo cosuo monade significante similemse

Expanded text:
i Phrygiae res vertere fundo conamur? nos? an miseros qui Troas Achivis obiecit? Diple superne obolata ponitur ad conditiones locorum ac temporum personarumque mutatas. Diple recta et adversa superne obolata ponitur finita loco suo monade, significatque similem se
Abbreviated transcription (Latin):
enera gladiatorum plura: Quorum primꝰ ÷
ludus equestrium. duo enim equites
precedentibus prius signis militaribus unus Iuuii¬
a porta orientis alt̃ ab occidentis procedebãt
in equis albis cum aureis galeis minoribus
et habilioribus armis. sicq atroci ꝑseueran-¬
tia pro uirtute suam inibant pugnam
dimicantes. quousq alt̾ in alteruis mor-¬
te prosiliret. ut haberet qui caderet casum
gloriam qui perimeret. que armatura
pugnabat martis duelli caueza
De Re

Expanded text:
enera gladiatorum plura, quorum primus ludus equestrium. Duo enim equites praecedentibus prius signis militaribus, unus a parte orientis, alter ab occidentis procedebant in equis albis cum aureis galeis minoribus et habilioribus armis; sicque atroci perseverantia pro virtute sua iniebant pugnam, dimicantes quousque alter in alterius morte prosiliret, ut haberet qui caderet casum, gloriam qui perimeret. Quae armatura pugnabat Martis Duellii causa. De re
Abbreviated transcription (Latin):
mat᷑ ut aretonutaries taurus libra & huius modialiahi quisideraꝓuid erunt in nu¬
merũstellarum speciem corporis suꝑ sticiosa uanitatẽ ꝑ moti finxerunt excausis quib:¬
dãdeorũ suorũ &i magines & nomina confermantes . Nã ari&ẽ primũ signũ cuiutli¬
bremediã mundilineã tradunt ꝓp̃t̃ ã monẽ iouẽ ideo uocauer̃ Incuius capite quisi¬
ed& taurũ intersidera conlocant & ipsũ in honore iouis eoꝙ: inbouesit fabulo seconuer¬
Ouersus quando curo pãtransuexit: Castorẽquoq & pollucẽ postmostẽ int̃notis sima
sidere constituereꝙ signũ geminidicunt : Capcrũ quoq: int dixerunt eo ꝙcũ ad

Expanded text:
matur, ut Arcton, ut Aries, Taurus, Libra et huiusmodi alia; hi, qui sidera perviderunt, in numatur, ut Arcton, ut Aries, Taurus, Libra et huiusmodi alia; hi, qui sidera perviderunt, in numerum stellarum speciem corporis superstitiosa vanitate permoti finxerunt, ex causis quibusdam deorum suorum et imagines et nomina conformantes. Nam Arietem primum signum, cui, ut Librae, mediam mundi lineam tradunt, propter Ammonem Iovem ideo vocaverunt, in cuius capite, qui siSed et Taurum inter sidera conlocant, et ipsum in honorem Iovis, eo quod in bovem sit fabulose conversus, quando Europam transvexit. Castorem quoque et Pollucem post mortem inter notissima sidera constituere: quod signum Gemini dicunt. Cancrum quoque inde dixerunt, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
famemautbella significat cometes h latine crinites apellantꝰ ꝗin modũ riminũ flamas
sorũ extendant᷑. Vesperus stella occident alis quã cognominatã ꝑ hibent auesperoispanie
iuci ferũ occidens ues perũ facitde quastitid& alternode pendit᷑ unusi nostu Planetestellt
sunt q ñ st fixeincelo utrelique. sed inaereferunt᷑: Dicte aũt̃ plan&e anto tecit aauec
Idẽ aberrore nãint̃dũ inaustrũ int̃dũ in untrionẽ plerũq contramundũ ñ nũ quã
cũ mundo feruntꝰ quarũ nomina grecast pheton plenon tapiriona spherus esterbon
has ronini nominib: deorũ suorũ idẽiouis sat nimastis ueneris adq mercors sacrauer̃ :¬
Deceptienĩ & decipere uolentes in eorũ ado lacione qui sibialiquio secundũ amorẽ p̃ stitis¬
sent sidera ostendebant incelo dicentes qđ iouis esr& illuo sidus& illut mercorii & con¬
ceptaẽ opinitꝰ uanitatis hancopinionẽ erroris diabulus confirmauit xp̃seuestit

Expanded text:
famem, aut bella significat. Cometae autem Latine crinitae appellantur, quia in modum crinium flammas sorum extendatur. Luciferum, Occidens Vesperum facit. De qua Statius: Et alterno dependitur unus in ortu. Planetae stellae sunt fixae in coelo, ut reliquae, sed in aere feruntur. Dictae autem planetae apo to planos, id est ab errore; nam interdum in Austrum, interdum in Septemtrionem, plerumque contra Mundum, non nunquam cum Mundo feruntur. Quarum nomina Graeca sunt. Phaeton, Phaetonta, Phyriona asperum, Stelbom. Has Romani nominibus deorum suoruDecepti enim et decipere volentes in eorum adulationem, qui sibi aliquid secundum amorem praestitissent, sidera ostendebant in caelo, dicentes quod Iovis esset illud sidus et illud Mercurii: et concepta est opinio vanitatis. Hanc opinionem erroris diabolus confirmavit, Christus ev
Abbreviated transcription (Latin):
sic enĩ sentit᷑ & indenom̃ accepit: pleuresi se dolor lateris acutus cũ febre &sputo sanguinͦ¬
pentinus ca susfiat grecienĩ ꝑcussionẽ apoplex in uocant : spasmus latine ⁊traccio subita
parcium aut neruorũ cũ dolo reuchem̃ti quã passioneacorde nominata dixr̃ ꝗ in nobis principa¬
tũ uigoris bab& fitaũt duob: modis aut ex replocione autex inanicione Titanus gualorẽco¬
traccio neruorũ aceruice addorsũ telũ lateris dolorẽ dictitam edicisq dolorecor

Expanded text:
Sic enim sentitur et inde nomen accepit. Pleurisis est dolor lateris acutus cum febre et sputo sanguinopentinus casus fiat. Graeci enim percussionem ἀπόπληξιν vocant. Spasmus Latine contractio subita partium aut nervorum cum dolore vehementi. Quam passionem a corde nominatam dixtum vigoris habet. Fit autem duobus modis, aut ex repletione, aut ex inanitione. 12. Tetanus majorum est contractio nervorum a cervice ad dorsum. 13. Telum, lateris dolor est, dictum est aute
Abbreviated transcription (Latin):
cemata ex greco in latinumeloquium figurae interpr&antur. que fiunt in uerbis
uel sententis ꝑuarias dsetionum formas  propt̃ eloquuior namentum. Haeͥdũ
multaes int apud grã maticos ista einueniuntur. Prolemsi s est presumptio ub

Expanded text:
emata ex Graeco in Latinum eloquium figurae interpretantur, quae fiunt in verbis vel sententiis per varias dictionum formas propter eloquii ornamentum. Haec dum multae sint apud Grammaticos, istae inveniuntur. Prolempsis est praesumptio, ub
Abbreviated transcription (Latin):
bissus est prosunditas aquarum inpe.¬
netrabilis siue speluncȩ aquarũ
latentium. equibus fontes et flumina
procedunt. nel que occulte subt̃ eurt.
unde et abissus dictus Nam omnes
aque siue torrentes ꝑ occultas uenas
ad matricem abyssum reuercuntur.
fluctus dicti quod flatibus siant Uen¬
torum enim impulsa agitate aquȩ
fluctuant: Aqua est statiua et sine
motu equalis. Unda uero eminens
liquor. qui semper in motu est. li uere¬
cnis aerias undas .i. motus ⁊ corpus illud
quod refluctuat Nam nec unda s aqͣ ẽ.
s aqua in motu quodam ⁊ agitacioẽ
quasi abeundo et redeundo unda uoca¬
ta est: liatex proprie liquor est fontis. et
dictus latex quod in uenis lateat t̾re: gut.¬
ta est que stat. stilla que cadit: Hinc stulici¬
dium quasi stilla cadens : Stiria eniniꝰ quasi

Expanded text:
byssus, profunditas aquarum impenetrabilis: sive speluncae aquarum latentium, e quibus fontes et flumina procedunt; vel quae occulte subter erunt, unde et Abyssus dictus. Nam omnes aquae, sive torrentes per occultas venas ad matricem abyssum revertuntur. 2. Fluctus dicti, quod flatibus fiant. Ventorum enim impulsu agitatae 132 aquae fluctuant. Aqua est stativa, et sine motu aequalis. 3. Unda vero, eminens liquor, qui semper in motu est. Lucretius: Aerias undas, id est, motus, et corpus illud quod refluctuat. Nam nec unda per se aqua est, sed aqua in motu quodam et agitatione, quasi ab eundo, et redeundo unda vocata. 4. Latex, proprie liquor fontis est. Et dictus latex, quod in venis terrae lateat. 5. Gutta est quae stat, stilla, quae cadit. Hinc et stillicidium, quasi stilla cadens; Stiria enim Gra
Abbreviated transcription (Latin):
& himologia eo quodlgent & conungant in fraiacentes numeros. Nã desios coniungere uelligare
apudeos dr porro uigintidicti q̃ sint de cibis geniti u prob lntera porsita : triginta qꝰ at nario
denariogignant᷑ sicusq ad non aginta. Centũuero uocatꝗ acantu qͣ est eir culũ : Ducenti a duo
centũ sic̃ & reliquiusq ad mille mille aut amultitudine unde &miltia quasi multitia index
eni scarũ scripturarũ locis quantũ misteriũ babent eluc& non eñ frustra in laudib didietũ est omni a
in m̃ sura & numero & ponderefecisti. Senariui nã que qui p astib suis ꝑfectus est ꝑfectionẽ mundi
quadã numersui significatione declarat. Similit̃ & quad raginta dies qub: morses& helia s& ipse

Expanded text:
etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare etymologia, eo quod ligent et coniungant infra iacentes numeros. Nam δεσμός coniungere vel ligare apud eos dicitur. Porro viginti dicti quod sint decem bis geniti, U pro B littera posita. Triginta, quod a ternario denario gignantur: sic usque ad nonaginta. Centum vero vocati a cantho, quod est circulum; ducenti a duo centum. Sic et reliqui usque ad mille. Mille autem a multitudine, unde et militia, quasi multitia: inde et sanctarum Scripturarum locis, quantum mysterium habeat, elucet. Non enim frustra in laudibus Dei dictum est: Omnia in mensura, et numero, et pondere fecisti . Senarius namque, qui partibus suis perfectus est, perfectionem mundi quadam numeri sui significatione declarat. Similiter et quadraginta dies quibus Moyses et Helias, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Arrim&ica est disciplina numerorũ grecienĩ numerũrith momdicunt quã scriptori
seoulariũ litterarũ int̃ disciplinas mathematicas : id eo primã esse uoluerus
qñ ipsa ut sit nullã aliã indig& disciplinã. Musica h & geom& rica & astron¬
mia q̃ secuntur ut sint adq: substant istiusegent auxilio .ii. Numeri disciplina
apud grecos primũ pithagorã nuncupant conscripsisse. Acde inde anice mac
diffu sius eẽ dispo: sitã quã apud latino sprim: apultius. de indeboctius trans
numeriee ñ numerũ AVIT Nemero nũ mubiom̃ dedit & asiuifrequentatione uoc abulu mdi dit unus
ab eo quinumeris nomina indidit. Sex i & sept᷑e agrecoueniunt in multis em̃ nominib: quȩ in greco aspira¬
Octo uero ꝑtran lationẽ sicut illio gdo & nosoet᷑o : Illineao nos nouẽ illidecanor decĩ. Dietih decĩa greca

Expanded text:
Arithmetica est disciplina numerorum. Graeci enim numerum ἀριθμόν dicunt. Quam scriptores saecularium litterarum inter disciplinas mathematicas ideo primam esse voluerunt, quoniam ipsa ut sit nullam aliam indiget disciplinam. Musica autem et Geometria et Astronomia, quae sequuntur, ut sint atque subsistant istius egent auxilium. § 2 De auctoribus eius. Numeri disciplinam apud Graecos primum Pythagoram autumant conscripsisse, ac deinde a Nicomacho diffusius esse dispositam; quam apud Latinos primus Apuleius, deinde Boetius transtnumeri esse, non numerum. Numero nummus nomen dedit, et a sui frequentatione vocabulum indidit. Unuscabulum acceperunt ab eo, qui numeris nomina indidit. Sex autem et septem a Graeco veniunt. In multis enim nominibus quae in Graeco aspiraOcto vero per translationem, sicut illi et nos: ita illi ἐννέα, nos novem: illi δέκα, nos decem. Dicti autem decem a Graeca
Abbreviated transcription (Latin):
quod indiuersa uultum & men¬
tem uestat inde & uersutus &
callidus. Violentus quia uim
infest. Ve cors malicordis & ma¬
lae constientiae : Uagus quia
sine uia : Uanus auenere a& hi¬
mologiam trachit Itemuanus
in anis falsus eo quod sine memo¬
ria euaniscat. Uessanus non
probeporosanus: Uinolentus
qui& satis bibit & dificile i nebri¬
atur Vexatus id est portatus ab
eo quod est ueo uecto uexo utue¬
xasse sit & postasse:
Vbnificus eo quod ueninum mostis
causa parauit aut prȩstitit aut
uendidit : Vettor qs̃ uechitur
estaut̃ uector & qui uechit & qui
uechitur Uenator qs̃ uenabu¬
lator auenatione scilic& quod
bestias praemit : Iuatuor a ut̃
sunt uenatorum offitia uesti¬
gatores indegatores a lato¬
res pressores fiait.¬

Expanded text:
quod in diversa vultum et menquod in diversa vultum et mentem vertat. Inde, et versutus, et callidus. Violentus, quia vim infert. 279. Vecors, mali cordis, et malae conscientiae. Vagus, quia sine via. Vanus, a Venere etymologiam trahit. Item vanus inanis, falsus, eo quod sine memoria evanescat. 280. Vesanus, non probe sanus. Vinolentus, qui et satis bibit, et difficile inebriatur. Vexatus, id est, portatus, ab eo quod est veho, vexo, vecto, ut vexasse sit portasse. 281. Veneficus, eo quod venenum mortis causa paravit, aut praestitit, aut vendidit. Vector, quasi vehitor. Est autem vector et qui vehit, et qui vehitur. 282. Venator, quasi venabulator, a venabulo, scilicet, quo bestias premit. Quatuor autem sunt venatorum officia: vestigatores, indagatores, alatores, pressores. Hic i
Abbreviated transcription (Latin):
T&errimus proferonimium tarum
enim u&eres profero dixerunt:
&tim&ur Tergiuersator quod ani¬
mum q̃s tergum uestat huc& illuc
nec facile qualis sit intellegitur
pemulentus atem&o id est umodicus
timidus quod timeat diu id est san¬
guine namtimor sanguinem ge¬
latquico actus gignit timorem
Turpis quod sit informis & turpeat
Rauistute : Utilis ab utendo
Abore sua aut̃ quod bene quid
uterepossit sicut docilis quo ddo ce¬
ripossit : Uerus aueritate hinc
& uerax maior est ueritas quam ue¬
rus quia non ueritas auero sedueri
aueritate discendit: Ueridicus
qui a uerumdicit : & ueritatis
adseftor est : Uericundus qui aue¬
rum factum erubescit : Uenus¬
tuspulcherauenis id est sanguine
uiae sed incerte mixteq sententiae
Uersutus eo quod eius mens in quo¬
lib&actu ad quam lib& fraudem
facile uestitur unde &uer sutia
dicitur contorta sententia plau
laris Villis auilla nullius enim
urbanitatis est. Uersipellis eo

Expanded text:
Teterrimus, pro fero nimium. Tetrum Teterrimus, pro fero nimium. Tetrum enim veteres pro fero dixerunt, et timetur. Tergiversator, quod animum quasi tergum vertat huc et illuc, nec facile qualis sit intellegitur. Temulentus a temeto, id est vino, dictus. Timidus, quod timeat diu, id est sanguine; nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit timorem. Turpis, quod sit informis et torpeat. a virtute. Utilis, ab utendo bene sua, vel quod bene quid utere possit; sicut docilis, quod doceri possit. Verus, a veritate; hinc et verax. Maior est veritas quam verus, quia non veritas a vero, sed verus a veritate descendit. Veridicus, quia verum dicit et veritatis adsertor est. Verecundus, quia verum factum erubescit. Venustus, pulcher, a venis, id est sanguine.viae, sed incertae mixtaeque sententiae. Versutus, eo quod eius mens in quolibet actu ad quamlibet fraudem facile vertitur; unde et versutia dicitur contorta sententia. Plaularis. Vilis, a villa; nullius enim urbanitatis est. Ver
Abbreviated transcription (Latin):
sit utraq pars fidem sequaiur ses siles
quod non uidentur stare sed sedere:
Sordura sordibusimoris aure con¬
ceptis & quamius multis cass̃bi
xsuiius siue p̃antiphra sin quod
sit sine succo: Sepultus dictus eo quod
si remota: suo ab &igendo dictos
Sutor asuerdis pellibus nominatus est
Subulcus porcorum pastor sicut bo¬
bulcus acurabouum:
vtor quiapupillum tu&ur hoc
est intu&ur dequo in consu&udine
uulgaridicitur quid memnones &
tutorem & pola gogumollimob¬
rui. Tester dicit quod testamento
dhiber solent sicut signatores
quod tes tamento signent :¬
T&ricus mons in sabinis asperri¬
mus unde & tristes homines te¬
iricos dicimus : Tac&urnus inta¬
cendo diuturnus Trxtinatur & ami¬
natur & iuditulibra perpendens
Recta trans lationem atritina qui
est gemina ponderum lances: Triti
uuliũ & turbulento aspectuut tor
lumine turuo: Turbidus terribilis
er absobscura tenebrosaq: uita

Expanded text:
sit utraque pars fidem sequatur. 261. Sessilis, sit utraque pars fidem sequatur. 261. Sessilis, quod non videtur stare, sed sedere. Surdus, a sordibus humoris aure conceptis; et quamvis multis casibus exsuccatus, sive, per antiphrasin, quod sit sine succo. Sepultus dictus, eo quod sit sine motu. Saio ab exigendo dictus. Sutor a suendis pellibus nominatus. Subulcus, porcorum pastor; sicut bubulcus, a cura boum. Tutor, qui pupillum tuetur, hoc est intuetur; de quo in consuetudine vulgari dicitur: 'Quid me mones? Et tutorem et paedagogum olim obrui.' Testes dici quod testamento adhiberi solent; sicut signatores, quod testamentum signent. Tetricus, mons in Sabinis asperrimus. Unde et tristes homines tetricos dicimus. Taccendo diuturnus. 267. Trutinator, examinator, ex judicii libra perpendens; recta translatione a trutina, quae est gemina ponderum lances. Tristis. vultu et turbulento aspectu, ut: 'lumine torvo. Turbidus, terribilis. Teter, ob obscura tenebrosaque vita.