comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
apłoꝵ regłarit̾. patriarchas ⁊ pͣmates eẽ
ꝯstituerunt. n aliquagens deuiceps
adfidẽ conu̾tat᷑. cui necesse sit. p̃pmul¬
titudinem epõꝵ p̾matẽ ꝯstitui. Reliꝗ
A qui alias metro politanas sedes ad¬
epti sunt. ñ pͥmates. s metͦpolitam no¬
minent᷑. Siaut̃ aliquis metro polita¬
ab oĩb districte corrigat᷑. netalia de¬

Expanded text:
apostolorum regulariter patriarchas et primates esse constituerunt, nisi aliqua gens deinceps ad fidem convertatur, cui necesse sit propter multitudinem eorum primatem constitui. Reliqui vero qui alias metropolitanas sedes adepti sunt, non primates, sed metropolitani nominentur. Si autem aliquis metropolitaab omnibus districte corrigatur, ne talia de
Abbreviated transcription (Latin):
timorem habeãt. Si aũt pp̃ nimiã longĩ¬
quitatẽ. aut teꝑis incõmoditatẽ. ł iti¬
neris asꝑitatẽ graue ad hãc sedẽ eius
caussam deferre fui̾t. tũc ad eiꝰ p̾matẽ
causa deferat᷑. ⁊ penes ipsum hꝰ scẽ se¬
dis auctoritate iudicetur

Expanded text:
imiam longinquitatem, aut temporis incommoditatem, vel itineris asperitatem, grave ad hanc sedem ejus causam deferre fuerit, tunc ad ejus primatem causa deferatur, et penes ipsum hujus sanctae sedis auctoritate judicetur
Abbreviated transcription (Latin):
baptirabat ñ ꝑ se ipsũ. s ꝑ discipu¬
los suos. qͦs intelligimꝰ iam baptira-¬
tos fuisse. siue baptismo iohannis si¬
cut ñ nulli arbitrant᷑. siie qͦd ma¬
gis credibile ẽ baptismo xp̃i. Iten.
Respondit dñs petro. qui lotus est
non indiget nisi ut pede̾t᷑ lauet. s
est mundus cotus. uncie intelligitur
qͦd iam petrus fuerit baptitatus. Itẽ en¬

Expanded text:
at non per seipsum, sed per discipulos suos, quos intelligimus fuisse baptizatos, sive baptismo Joannis sicut nonnulli arbitrantur, sive quod magis credibile est baptismo Christi. Item respondit Dominus Petro: Qui lotus est non indiget nisi ut pedes lavet, sed est mundus totus. Unde intelligitur, quod jam Petrus fuerit baptizatus. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
Scdmi aũ hanc ꝓsecutionem scĩtatis
ur̃e est estimare qͥd fieri debeat. Gene¬
glius ep̃c dix̃. si placet insiuatio pa-¬
tris ⁊ coepi nr̃i felicis. ab omnib con¬
firmetur. ab uniuersis ep̃is dictũ. ẽ.
placet.¬

Expanded text:
Secundum autem hanc prosecutionem sanctitatis vestrae est aestimare quid fieri debeat. Genecletus episcopus dixit: Si placet insinuatio patris et coepiscopi nostri Felicis, ab omnibus confirmetur. Ab universis episcopis dictum est, Placet
Abbreviated transcription (Latin):
quib eccłie sponssio firmat᷑ aut suppͥ¬
mere. aut negare. aut aduersarus
fortasse tradere. dampnabili & pu¬
nienda obstinatione p̃sumpserit
qͥeqͥd ꝑ absentiã documentoꝵ dãp¬
ni eccłiȩ illatum ẽ .⁊ de ꝓpͥis facul¬
tatib reddat. ⁊ cominunione pͥuet᷑.

Expanded text:
quibus ecclesiae possessio firmatur, aut supprimere, aut negare, aut adversariis fortasse tradere damnabili et punienda obstinatione praesumpserit, quidquid per absentiam documentorum damni ecclesiae illatum est de propriis facultati
Abbreviated transcription (Latin):
abet unũꝙͣq ꝓpositum pͥnerpes suos
quorum honorem possidentes hr̃e ni
tantun ⁊ mĩtum. Nos autem habea mus
ꝓposici nri pͥncipes paulos ⁊ antonios. iuli¬
anos hylarios macharios. habeto sim
plicitatem columbe. neciuquã machine¬
ris dolos ⁊ serpentis astutiam. ne aliorũ
sup planteris insidus. Nõ multum distat
inuitio ł deciꝑe posse. ł decepi xp̃ĩanũ.
Quem senseris tibi aut semꝑ aut crebro
dinummis loquentem excepta elemosi¬
na que indisferent̾ omĩb patet: instito¬
rem potiꝰ habeto quam monachũ. p̃t̾
uictum ⁊ uestitum ⁊ manifestas neces¬
sitates nichil cuiquam tribuas. ne fili¬
orum panes canes comedant.

Expanded text:
abet unumquodque propositum principes suos, quorum hotantur et meritum, nos autem habeamus propositi nostri principes Paulos, Antonios, Julianos, Hilariones, Macharios. plicitatem columbae, ne cuiquam machineris dolos, et serpentis astutiam, ne aliorum supplanteris insidiis. non multum distat in uitio uel decipere posse uel decipi Christianum. quem senseris tibi aut semper aut crebro de nummis loquentem excepta elemosyna, quae indifferenter omnibus patet, institorem potius habeto quam monachum. praeter uictum et uestitum et manifestas necessitates nihil cuiquam tribuas, ne filiorum panem canes comedant.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. cõmites ⁊ uidices. ne uiles ⁊ indi¬
gnas ꝑsonas coram se ꝑmittant ad testi¬
monium accede. qm̃ ⁊ multi sunt qui
ꝑiurate ꝓnichilo habent ducunt. in
tm̃ ut ꝑunuis diei sacietate. aut ꝓ qͦ¬
possint. ⁊ aiãs suas ꝑde minime formi¬
dant. Quã obrem tales nequaquã ad¬
mittimus. quia ñ solum illi qui ꝑuir¬
rant. s ⁊̃ illi qui ꝑuiris ꝯsentiunt. simi¬
li plectendi siuit dãpnatione.

Expanded text:
sunt comites et iudices, ne viles et indignas personas coram se permittant ad testimonium accedere, quoniam multi sunt, qui periurare pro nihilo ducunt; in tantum, ut pro unius diei sacietate aut pro qupossunt, et animas suas perdere, minime formidant. Quamobrem tales nequaquam admittimus, quia non solum qui perjurant, sed et illi qui perjuriis consentiunt, simili perdendi sunt damnatione.
Abbreviated transcription (Latin):
mansionib cum aliquib masculis cłicis
siue laicis consanguineis siue extrane
eis colloquium habere liceat. nͥin allo¬
utdrio. ⁊ ibi coram testib idoneis

Expanded text:
mansionibus cum aliquibus masculis, clericis sive laicis consanguineis sive extraneieis colloquium habere liceat, nisi in auditorio, et ibi coram testibus idoneis.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑinanẽt ñ tñ nͥ ꝓbat̾ores atq meliores
inclerum assumni̾e solemus. Nisi for¬
te sicut uulgare dicunt malus ooraula
bo nus sẏmphoniacus ẽ : ita idem ips
uulgares de nob̃ iocabunt᷑. dicentes.
malus monachus bonus cłicus ẽ. Nimis
dolendum. siadtam ruinosam suꝑ¬
biam monachos subrigimus ⁊ cã qͣui
contumelia cłicos dignos putamus.
in quorum numo sumus cum ⁊̃ aliꝗͣ
do bonus monachus uix bonum cłicum
faciat. si assit ei susficiens continentia
⁊ tñ desit instructio necessaria. aut

Expanded text:
amen nisi probatiores atque meliores in clerum adsumere soleamus, nisi forte, sicut uulgares dicunt \'malus choraula bonus symphoniacus est\\ ita idem ipsi uulgares de nobis iocabuntur dicentes malus monachus bonus clericus est\'. nimis dolendum, si ad tam ruinosam superbiam monachos subrigimus et tam graui contumelia clericos dignos putamus, in quorum numero sumus, cum aliquando etiam bonus monachus uix bonum clericum faciat, si adsit ei sufficiens continentia et tamen desit instructio necessaria aut
Abbreviated transcription (Latin):
quã parrochianis parit̾ indicare.
eaq incelebri loco posita ꝓforib ecch
municatis ubiq eccła sticus aditus ex¬
cludat᷑. ⁊ excusationis causa õĩbꝰauffe¬
rat᷑.

Expanded text:
suis parochianis pariter indicare, eaque in celebri loco posita prae foribus municatis ubique ecclesiasticus aditus excludatur, et excusationis causa omnibus auferatur.
Abbreviated transcription (Latin):
porrexit. Intelligendũ ÷ enim ꝙ. iam
omnib eis. distribuerat dñs sacramen¬
tũ corꝑis ⁊ sanguinis sui. ubi & ipse
iudas erat sicut sẽs lucas eiudentissi¬
me narrat. ac deinde ad hoc uentum
ẽ ubi sedm narrationem ioħis aꝑtissi¬
me dñs ꝑ bucellam intinctam atq por-¬
rectam. suum expͥmit tracditorẽ. for¬
tassis ꝑ panis tinctionem. illius signi-¬
ficans fictionem. Itaq dñs panis unuus¬
panem mortuo tradidit. ⁊ panem traden-¬
do. panis traditorem ostendit.¬

Expanded text:
accepit. Intelligendum est enim quod jam omnibus eis distribuerat Dominus sacramentum corporis et sanguinis sui, ubi et ipse Judas erat, sicut sanctus Lucas evidentissime narrat. Ac deinde ad hoc ventum est, ubi secundum narrationem Joannis apertissime Dominus per buccellam intinctam atqrectam suum exprimit traditorem, fortassis per panis tinctionem illius significans fictionem. Idem De adupanem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendi
Abbreviated transcription (Latin):
tñ. si pot̾ ep̃s laborare desudet neocci¬
dat᷑. siuͦ ñ ꝑot̾. nullo mͦ liceat ei. requi¬
renti eã redde ad hoccidendũ que se
el obtulit ad defendendũ. S sollerti
cura transmittat &am ad locũ quẽ
ipsa elegerit ut secura possit uiuere.
erit sodm scłm potestatẽ habebit. qd̾
ei age̾ uelit. S audiat sc̃m augusti¬
nũ dicẽtẽ. Cũ enĩ uir auirtute nom̃
acciꝑiat ⁊ mulier a mollicia .i. fragi¬
litate. qͣre contͣ crudelissimã libidinis
bestiã uult unusquisꝙ uxorem suã
et̃ uictricẽ. cũ ipse adpͣmũ libidinis
ictũ uiotꝰ cedat: Nã quicd contra fi¬
dẽ catholicã ñlicet mulierib. nec ui¬
ris licebit. Siaũt eadẽ mulier timore
ꝑt̾rita aloco uͥeã ep̃s destinauit aufu¬
getit. ⁊ uir eiꝰ ab ep̃o semel aut bis ł se¬
puis repetierit. siuitã ei obtini̾e possit
ꝑ quirat ⁊ redat. Sin aut omĩo ñ reodat¬
Maritus uͦ quã diu ipsa uiuit. nullo

Expanded text:
t episcopus laborare desudet ne occidatur. Si vero non potest, nullo modo liceat ei requirenti eam reddere ad occidendum, quae se ei obtulit ad defendendum, sed solerti cura transmittat eam ad locum quem ipsa delegerit ut secura possit vivere. erit, secundum saeculi potestatem habebit, quidquid ei agere velit; sed audiat S. Augustinum dicentem: Cum enim vir a virtute nomen accepit, et mulier a mollitie, id est fragilitate, quare contra crudelissimam libidinis bestiam vult unusquisque uxorem suam esse victricem, cum ipse ad primum libidinis ictum victus cadat? Nam quidquid contra fidem catholicam non licet mulieribus, nec viris licebit. Si autem eadem mulier timore perterrita, a loco ubi eam episcopus destinavit aufugerit, et vir ejus ab episcopo semel, aut bis, vel saepius repetierit, si vitam ei obtinere possit, perquirat et reddat: sin autem, omnino non reddatMaritus vero, quandiu ips
Abbreviated transcription (Latin):
querit aliquis q̃re in aqua solũmͦ
et ñ in uino aliqñ baptismꝰ consecret᷑
cui respondet beatus ambrosiꝰ. ideir-¬
co uniformit̾ id fieri in aqua. ut in¬
telligatur. qͦd sic̃ aqua sordes corporis
aut uestimenti abluit. ita utd baꝑtis¬
ma anime maculas sordesq uitiorum
emundando abstergit.

Expanded text:
quaeret aliquis quare in aqua solummodo, et non aliquando in vino baptismus consecretur. Cui respondit beatus Ambrosius: « Idcirco uniformiter hoc fieri in aqua, ut intelligatur quod, sicut aqua sordes corporis, aut vestimenti abluit, ita illud baptisma animae maculas sordesque vitiorum emundando abstergit.
Abbreviated transcription (Latin):
conugale consortium nulla culpa
⁊ nullas causas discidii. ꝓbabilit̾ ꝓpo¬
nentes pp̃ea sua mat̾monia dimittũt
ut aut illicita aut aliena p̃sumãt.
si añ quã ap̃ epõs cõꝑuintiales disci¬
tur.

Expanded text:
conjugale consortium nulla culpa  nullas causas dissidii probabiliter proponentes, propterea matrimonia sua dimittunt, ut aut illicita aut aliena praesumant, si antequam ante episcopos comprovinciales dissitur.
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse qđ pb̃ros erismate tangere in¬
fronte quibaptitandi st̃ ꝓhibiumꝰ. Et
nos quidem seđłm usum uetẽm eccłie
nr̃e fecimꝰ. s si omnino hac re aliqui ẽ¬
tristant᷑ ubi ep̃i desunt. ut pb̾ri ꝙ in
beant concedimus.

Expanded text:
angere eos qui baptizandi sunt prohibuimus. Et nos quidem secundum usum veterem Ecclesiae nostrae fecimus; sed si omnino hac de re aliqui contristantur, ubi episcopi desunt, ut presbyteri beant concedimus
Abbreviated transcription (Latin):
ebdomada. ieiunet usq ad uesꝑam
⁊ tũc reficiat᷑ desicco cibo .i. pane
⁊ leguminib siccis seu coetis ł pomiᷤ
ł olerib crudis. unũ eligat exhis
tribꝰ. ⁊ utat᷑ ⁊ c̾uisiã bibat. s sobrie.¬

Expanded text:
hebdomada jejunet, usque ad vesperam, et tunc reficiatur de sicco cibo, id est, pane et leguminibus sicci, sed coctis, aut pomis, aut oleribus crudis, unum eligat ex his tribus, et utatur; et cerevisiam hibat, sed sobrie
Abbreviated transcription (Latin):
in parrochiis ordinant᷑. libellũ officialẽ
a sacerdote suo accipiant. ut ad eccłias
sͥ deputatas instructi succedant. ne ꝑ ig¬
norantiã ipsis etiã diuinis sacram̃tis of̾¬
fendant. ut qñ ad letanias uł ad c̃cili¬
ũ uenerint. rõnem suo ep̃o reddant.
qͣliter susceptũ officiũ celebrent ł bap¬
tirent.¬

Expanded text:
in parochiis ordinantur, libellum officialem a sacerdote suo accsibi deputatas instructi succedant, ne per ignorantiam etiam in ipsis divinis sacramentis offendant: ut quando ad litanias, vel ad concilium venerint, rationem suo episcopo reddant, qualiter susceptum officium celebrent vel baptizent.
Abbreviated transcription (Latin):
um ex cõmunicatis ñ ꝯmunicã¬
dum.⁊ siquis cũ excõmunicato au̾¬
tendo regulas scient̾. saltem indomo
simul locutus fu̾it. ł orauĩt. ille cõ¬
munione pͥuet᷑.¬

Expanded text:
um excommunicatis non est communicandum. Et si quis cum excommunicato avertendo regulas scienter saltem in domo simul locutus fuerit vel oraverit, ille communione privet
Abbreviated transcription (Latin):
solus offertur. in quo uini efficientia¬
tm̃ demonstrat᷑. salutis ur̃e sacͣm en¬
tum negligit᷑. qͦd aqua significat᷑.
Non enim potest calix dommi ẽt̃ aqua
sola. aut uinũ solũ. nisi in utrũq mi¬
sceatur:⁊ iõ qr iam ex hoc plurima &
multiplex maiorum manauit sentũ¬
tia. deinceps omnis talis error atq pre¬
sumptio cessare debet. ne ꝑuersorũ
xĩordinata ẽpago statũ ueritatis e¬
neruet: ⁊ iõ nulli deinceps licitum
erit aliud in diuinis sacris offerre.
nisi iuxta antiquoꝵ sententiã con-¬
cilioꝵ panem tm̃ ⁊ calicem uino ꝙ
aqua ꝑmixtũ. de cetero aliter ꝗͣ pre¬
ceptum ẽ faciens. tam dui a sacrifi¬
cando cessabit. quã dui legitima pe¬
nitentie satisfactione correptꝰ. ad g¬
dus sui officium redeat q amisit.¬

Expanded text:
olus offertur, in quo vini tantum efficientia demonstratur, salutis nostrae sacramentum negligitur, quod aqua significatur. Non enim potest calix Domini esse aqua sola aut vinum solum, nisi utrumque misceatur, et ideo quia jam ex hoc plurima et multiplex majorum manavit sententia, deinceps omnis talis error atque praesumptio cessare debet, ne perversorum et inordinata propago statum veritatis enervet. Et ideo nulli deerit aliud in divinis sacrificiis offerre, nisi juxta antiquorum sententiam conciliorum panem tantum, et calicem vino et aqua permistum. De caetero aliter quam praeceptum est faciens tandiu a sacrificando cessabit, quandiu legitima poenitentiae satisfactione correptus, ad gradus sui officium redeat, quod amisit
Abbreviated transcription (Latin):
cum sepe adu̾sa a sarracenorũ pari¬
b ꝑueniãt nuntia. quidã in roma¬
norũ portũ sarracenos clam furque¬
ꝙ uenturos eẽ dicebãt. ꝓ quo nr̃m
cõgͥgari p̃cepimus ppłm. maritimũ¬
q ad litꝰ descende decreuimus. ⁊ egͥssi

Expanded text:
um saepe adversa a Sarracenorum partibus perveniant nuntia, quidam in Romanum portum Sarracenos clam furtiveque venturos esse dicebant. Pro quo nostrum congregari praecipimus populum, maritimumque ad littus descendere dec
Abbreviated transcription (Latin):
baptismũ penitentiã de priorib
peccatis ita tñ ut etiã baptirent᷑ sic̃
scͥptum ẽ in actib apłoꝵ. loquente
petro ad iudeos ac dicente. agite pe¬
nitentiã. & baptiretur unus quis que

Expanded text:
baptismum poenitentiam de suis prioribus peccatis, ita tamen, ut etiam baptizentur, sicut scriptum est in Actibus Apostolorum, loquente Petro ad Judaeos ac dicente: Agite poenitentiam, et baptizetur unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
iquis pb̃t uite suȩ nͤgli¬
gons prauis exemplis
mala de se suspicari ꝑ
xpĩanitatis constrictus infamiam eiꝰ
patefecerit. ⁊ certi accusatores cͥminis
eius defuerinit. ammoneat᷑ p̃mo seor sũ
ab epõ. de iñ subduob ł trib testibꝰ. Si
ñ emendauit in conuentu pdroꝵ ep̃s

Expanded text:
quis presbyter vitae suae negligens pravis exemplis mala de se suspicari peChristianitatis constrictus infamiam ejus patefecerit, et certi accusatores criminis ejus defuerint, admoneatur primo seorsim ab episcopo: deinde sub duobus vel tribus testibus, si non emendaverit, in conventu p
Abbreviated transcription (Latin):
nouerint p̃b̾e quasdã inuisibiles
oportu nitates ⁊ causas ut illa na¬
scantur. Quod aut isti faciunt u¬
sibilit̾. hoc illi inuisibilit̾. Deus uͦ
solus unus c̾atorẽ qui causas ipsas
rationesꝙ semmarias rebꝰ inserult.

Expanded text:
nouerint praebere quasdam uisibiles nouerint praebere quasdam uisibiles oportunitates et causas, ut illa nascantur. quod autem isti faciunt uisibiliter, hoc angeli inuisibiliter; deus uero solus unus creator est, qui causas ipsas et rationes seminarias rebus inseuit.
Abbreviated transcription (Latin):
mente reꝓbi. circa fidẽ. s ultra ñ ꝓ¬
ficiant. Insipientia enim illorum
manifesta erit omĩbꝰ sic̃ ⁊ illorum
fuit. Nec iõ quisquã c̃de debet. qͦsli¬
bet magicis artib aliꝗͥ face posse
sine ꝑmissu di qr omnia quȩ fiunt
aut usto uiditio facit. aut ꝑmissu
suo ita fieri sinit. Quod p̃dicti magi
uirgã suã ꝓiecit conu̾sa ẽ indraco¬
nem ꝓieceruntq singuli uirgas su¬
as quȩ iꝯu̾se sunt indracones. s de
uoraut uirga aaron uirgas eoꝵ.
Nõ gͦ fuerunt c̾atores draconum
nec magi nec angeli mali quib mi¬
nistris illa oꝑabant᷑. Insunt enim rebꝰ
corporeis ꝑomuia elementa. quedã
occulte seminarie rationes quibus
condita fui̾t oportunitas demporał
atq causalis ꝓrumpunt inspẽs de¬
bitas. sui modis ⁊ finib Et sio ñ dicũꝰ
angłi qui ista faciunt animalium
creatores. sicut nec aqͥcole segetum
ł arborũ ł quorũcũqͦ interra gignẽ¬
tium c̾atores dicendi sunt. Quamius

Expanded text:
robi circa fidem: sed ultra non proficient. Insipientia enim eorum manifesta erit omnibus, sicut et illorum fuit. Nec ideo quisquam credere debet quoslibet magicis artibus aliquid facere posse sine permissu Dei, quoniam quae fiunt, aut justo judicio facit, aut permissu suo ita fieri sinit, quod praedicti magi virgam suam projecit, et conversa est in draconem: projeceruntque ipsi singuli virgas suas, quae versae sunt in drvoravit virga Aaron virgas eorum. Non ergo fuerunt creatores draconum, nec magi nec angeli mali quibus ministris illa operabantur. Insunt enim rebus corporeis per omnia elementa, quaedam occultae seminariae rationes, quibus cum data fuerit oportunitas temporalis atque causalis, prorumpunt in species debitas suis modis et finibus. et sic non dicuntur angeli, qui ista faciunt, animalium creatores, sicut nec agricolae segetum uel arborum uel quorumque in terra gignentium creatores dicendi sunt, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
os autem in spetie panis ⁊ umi.
quam uidemus. res inuisibiles
a. xp̃i carnem ⁊ sangunem hono¬
ramus. nec similiter pendimus haˢ
duas species quem admodum ante
consecrationem pendebamus. cũ
fideliter fateamur ante consecratio¬
nem ẽt̃ panem & uinum. q̃ natura for-¬
inauit. Post con secrationem uero car¬

Expanded text:
os etenim in specie panis et uini quam uidemus res inuisibiles id est Christi carnem et sanguinem honoramus. Nec simduas species, quemadmodum ante consecrationem pendebamus, cum fideliter fateamur ante consecrationem esse panem et vinum, quod natura formavit, post consecrationem vero car
Abbreviated transcription (Latin):
Si cecidit sacrificium de
manu offerentis terratenꝰ ut ñ inue¬
niatur. ome qͦdeumq inuentũ fue¬
rit. in loco in quo cecidit c̃buratur.

Expanded text:
Si ceciderit sacrificium de manibus offerentis terratenus ut non inveniatur, omne quodcunque inventum fuerit in loco in quo ceciderit comburetu
Abbreviated transcription (Latin):
roreuerentia di ⁊ sac̾dotũ id uniu̾sa
scã synodus statuit. ut quia solent
crebro mensis ociosȩ fabule int̾poni.
in omĩ sac̾dotali cõuiuio lectio scrip¬
turarum diuinarũ misceat᷑. ꝑ hoc enĩ
⁊ anime edifficabunt᷑ ad bonum ⁊ fabu¬
le ñ ne cessarie ꝓhibent᷑.

Expanded text:
ro reverentia Dei et sacerdotum id universa sancta synodus statuit, ut, quia solent crebro mensis otiosae fabulae interponi, in omni sacerdotali convivio lectio Scripturarum divinarum misceatur. Per hoc enim et animae aedificantur ad bonum, et fabulae non necessariae
Abbreviated transcription (Latin):
Hendatiũ ẽ falsa significatio tium.
cũ uolũtate fallendi. Item faciat
qͥ pot̃. Cũ aut̃ ad hoc uentũ fui̾t ut
tali saluti ꝯsulere nͥ peccando ñ pos¬
sit. iã se existimet ñ hr̃e qͥ faciat. qñ

Expanded text:
endacium est falsa significatio vocis cum voluntate fallendi. Item: Faciatquod potest. Cum autem ad hoc ventum fuerit, ut tali saluti consulere nisi peccando non possit, jam se existimet non habere quid faciat, quando
Abbreviated transcription (Latin):
inne genꝰ mendatii sũ moꝑe fuge.
Neccasu nec studio loquaris falsũ.
nec ut p̃stes m̃tiri studeas nec qͣlibet
fallatia uitã alicuiꝰ defendas caue
ullũ iustũ m̃datiũ omẽ m̃datiũ pec¬
catum.

Expanded text:
ne genus mendacii summopere fuge. Nec casu nec studio loquaris falsum, nec ut praestes mentiri studeas, nec qualibet fallacia vitam alicujus defen das. Cave Nullum justum mendacium: omne mendacium peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
beram beniuolentiã. Tuaũt cui pla
cum expon̾e uoluises quid sibi uellet
q̃ ait. Ego dico ñdñs. Cum alloquet᷑¬
fide fideles quib eent coniuges in¬
fideles. dixisti qͥ dñs iussit. necon¬
iugia sibi met dir̾ise religionis copu¬
larent᷑. ⁊ ipsum adhib usti testimo¬
nium diũ dicentis. Non accipias u¬
xorem filio tuo afiliab alienigenaꝵ
ne traducat eũ pꝰ dõs suos ut ꝑeat
anima eius. Ad didisti ⁊̃ u̾ba apłi¬

Expanded text:
beram beneuolentiam. Tu autem, cui placberam beneuolentiam. Tu autem, cui placcum exponere uoluisses, quid sibi uellet, quod ait: ego dico, non dominus, cum alloqueretur fideles, quibus essent coniuges infideles, dixisti: quia dominus iussit, ne coniugia sibimet diuersae religionis copularentur' et ipsum adhibuisti testimonium domini dicentis: non accipies uxorem filio tuo a filiabus alienigenarum, ne traducat eum post deos suos et pereat anima eius. addidisti etiam uerba apo
Abbreviated transcription (Latin):
conuigem. quãuis liceat ⁊ dimittere
quemadmodum recte dñis melius ẽẽ
qͥ ⁊ licet ⁊ expedit. quã id q̾ licet nec ex¬
pedit. his de causis factumẽ. ut expo¬
nens dñi sermonẽ. quẽ ꝓlixum in mõ¬
te habuit. uͥ uentum ẽ ad questionẽ
de conuigib dimittendis adhibitũ
haberent conuiges infideles ut con¬
sentientes habitare secum ñ dimitte
rẽt. Quod utiq iõ monendum ñui¬
bendum fuit. quia ñ tanto pondere
ꝓhibendisũt homines face̾ licita
quamuis ñ expediant. quanto pon¬
de ꝓhibenda sunt illicita. Si autem
firmitati ñ p̃ uidicando iussioni. Uñ
habet questionis uͥ ait ego dico ñ dñs
Item. uͥait. Ecce ego paulus dico uob̃
qr sicͥcumcidamini.xͥ. uob̾ nichil ꝓde¬
Monemus enim quia caros habemus
ut faciant dñi p̃cepta ł ussa. Cum
buisset aut̃ dñs si eẽt illicitũ. gͣ scd̾m
ea quȩ supͣ̃ du diximus multumq
u̾sauimus. licitum erat ꝑiustitiam
s ⁊̃ licitum ñ erat faciendum pp̃ li¬

Expanded text:
e, quamvis liceat et dimittere, quemadmodum recte dicimus melius esse quod licet et expedit, quam id quod licet nec expedit. His de causis factum est ut ego exponens Domini sermonem quem prolixum in monte habuit, ubi ventum est ad quaestionem de conjugihaberent conjuges infideles, ut consentientes habirent. quod utique ideo monendum, non iubendum fuit, quia non tanto pondere prohibendi sunt homines facere licita, quamuis non expediant, quanto pondere prohibentur inlicita. si autem firmitati, non praeiudicando iussioni. undehabet quaestionis, ubi ait: ego dico, non dominus? item ubi ait: ecce ego Paulus dico uobis, quia si circumcidaminiMonemus enim eos quos charos habemus ut faciant Domini praecepta vel jussa. Cum buisset autem dominus, si esset inlicitum. ergo secundum ea, quae supra diu diximus multumque uersauimus, licitum erat per iustitiam, sed etiam licitum non erat faciendum propter li
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓhibet apłs consilio caritatis. qr
infidelib affert impedimentũ sa¬
lutis ñ solum qr ꝑnitiosissime scan¬
dalitant᷑ offensi. uerũ ⁊̃ qr inalia
conuigia cum cetiderint uiuentib
eis a quib dimittunt᷑. adult̾inis ne¬
xib colligati. difficile resoluunt᷑¬
Ideo hic ũ qͥ licet ñexpedit. ñ pot̃ di¬
ci sidimiserit infidelẽ bene facit. ⁊ si
ñ dimiserit snelius fac̃. sic̃ dictumẽ.

Expanded text:
prohibet apostolus consilio caritatis, quia prohibet apostolus consilio caritatis, quia infidelibus affert inpedimentum salutis: non solum quia perniciosissime scandalizantur offensi, uerum etiam quia in alia coniugia cum ceciderint uiuentibus eis, a quibus dimittuntur, adulterinis nexibus colligati difficillime resoluuntuIdeo hic, ubi id quod licet non expedit, non potest dici: si dimiserit infidelem, bene facit; si non dimiserit, melius facit, sicut dictum
Abbreviated transcription (Latin):
sit. ⁊ in seꝑabilia sint oꝑa eiꝰ trinitaqs.
Dicit tñ. Deuirginib aũt̃ p̃ceptum
dnĩ ñ ha beo. consilium aũt do. Non
ut hoc cõsiliũ alienum existimemꝰ
adnõ. cũ cõtinuo sequat᷑ ⁊ dicat.
scđm miãm caritatis q̃ illi a domino
lit ipsum licitum partim quidã ex¬
pediat. partim iꝰ ñ expediat. Ex pe¬
nullũ ex hoc inpedimentum salutis
infert᷑. uelud cumdat consilium
ñnubendi apłs uirginib uñ p̃¬
ceptum dnĩ se ñ habere testat᷑. licet
licitum ⁊̃ expedit. qm̃ inuetita ⁊ illi¬
eita re riuturam carnis infirmitatẽ
sic excep̃ honestate nubendi. ut ne¬
minem inpediat ad salutem quãuis
magis expediret magisq honestum
tẽt siuirgo consiliũ quo p̃ceptũ eã
Ñ cõpellit arriꝑet. T̃ unc aut ñ expe¬
s usus ipsiꝰ potestatis aliis affert ĩ¬
pedimentum salutis. sicut ẽ uñ iã
dui loquimur discessio conuigis fi¬
delis abinfideli. quã ñꝑhibet dñs
p̃cepto legis. qr corã illo iniustañẽ¬

Expanded text:
abilia sint opera Trinitatis. Dicit tamen: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo; consilium autem do, non ut hoc consilium alienum existimemus a Domino, quum continuo sequatur, et dicat: cordiam caritatis, quae illi a Domino ut ipsum licitum partim quidem expediat, partim vero non expediat. Expenullum ex hoc inpedimentum salutis infertur: uelut, cum dat consilium non nubendi Apostolus virginibus, unde praeceptum Domini se non habere testatur, licet licitum etiam expedit, quoniam in uetita et inlicita ruituram carnis infirmitatem sic excepit honestate nubendi, ut neminem inpediat ad salutem, quamuis magis expediret magisque honestum esset, si uirgo consilium, quo praeceptum eam non conpellit, arriperet. tunc autem non expesed usus ipsius potestatis aliis affert inpedimentum salutis. sicut est, unde iam diu loquimur, discessio coniugis fidelis ab infideli, quam non prohibet dominus praecepto legis, quia coram illo iniusta
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enim recedere ab infidelib uxori¬
bus maritis. fideles uiri ł ftmine ñ
ꝓhibent᷑ adnõ. ut neq iubeantur
Nam si dimittẽ tales coniuges iube¬
rent᷑ nullus locus eẽt consilio monẽtis
apłi. ne hoc fieret. Nullo modo enim qͥ
cõꝑit. ex quib si ñ ambo c̃derent. s u¬
nus aut una. ⁊ infidelis cũ fideli cõ¬
sentiret habitare. nec ꝓhiberi a dño
debuit fidelis infidelem dimitaere.
uera euis pudititia cum cõiuge dici
pot̾. quia omẽ qͣ ñ ẽ exfide peccatũ ẽ.
Quamuis ueram pudititiam fidelis
ñ ht̃ ueram. Iõ aut̃ nec iuberi debu¬
erunt fideles ab infidelib seꝑari. qr
ñ contͣ ussionem dni gentiles fuert̃
ambo coniuncti. Qm̃ gͦ ab infi deli
fidelem discede ñꝓhibet nec iuibet
utile ⁊ fidele cõ silium. Uñ cum dixisset
demuliere cuiꝰ uir mortuus fuit. bea¬
tior aut erit sisic ꝑmanserit scđm
nr̃m consilium nequis hoc consilium
tanquã humanum ⁊ ñ diuinum con¬
tempnendum putaret. Adiecit. Puto

Expanded text:
Sic enim recedere ab infidelibus uxoribus vel maritis fideles viri vel feminae non prohibentur a Domino, ut neque jubeantur. Nam si dimittere tales conjuges juberentur, nullus locus esset consilio monentis Apostoli, ne hoc fieret. Nullo enim modo quoconiuges: ex quibus si non ambo crederent, sed unus aut una et infidelis cum fideli consentiret habitare, nec prohiberi a domino debuit fidelis infidelem dimittere uera eius pudicitia cum coniuge dici potest, quia omne quod non est ex fide, peccatum est: quamuis ueram fidelis non habet ueram. ideo autem nec iuberi debuerunt fideles ab infidelibus separari, quia non contra iussionem domini gentiles fuerunt ambo coniuncti. Quoniam ergo ab infideli fidelem discedere nec prohibet nec iubet dutile et fidele consilium. unde cum dixisset de muliere, cuius uir mortuus fuerit: beatior autem erit, si sic permanserit, secundum meum consilium, ne quis hoc consilium tamquam humanum et non diuinum contemnendum putaret. adiecit: puto
Abbreviated transcription (Latin):
Qdicã : An ĩ h explauãdo aliꝗ̃to dili¬
gentiꝰ inmorabor᷑ attende ut rem ip¬
sam tamquam inconspectu consid̃an¬
dam planiore sermone ponamus.
Ecce coniuges duo unus infidelitatis
ita fuerunt qu uinc̾ti sunt. Nulla de
his quȩstio ẽ. quȩ ꝑtineat adillam
dnĩ ussionem doctrinamq apłicam
⁊ p̃ceptum testamenti uet̾is ⁊ noui qͦ
ꝓhibet᷑ fideł cum ufideli copulare
coniugium. Iam sunt conuiges ⁊ ad¬
huc ambo sunt infideles. Ad huc tales
sunt quales fuerunt añ quã coniun¬
gerent᷑. qualesꝙ conuineti sunt. Ueñ
eugłii p̃dicator c̾didit eorum aut unꝰ
alt una. s ita ut infidelis cum fideb
habitare eonsentiat. Iubet fideli dñs
ne infidelem dimittat. an ñubet.⁊
Sidixeris iubet reclamat apłs. ego
dico ñ dominus. Si dixeris ñ ubet.
iungi. hic enim nullo modo ẽ ista
sausa. De iam iunctis loquimur. ñ
de iungendis. Si gͦ tuam causam ñ
apłs: Cernis enim iã ut existimo nõ

Expanded text:
quid dicam? an in hoc explanando aliquanto diliquid dicam? an in hoc explanando aliquanto diligentius immorabor? Adtende, ut rem ipsam tamquam in conspectu considerandam planiore sermone ponamus. ecce coniuges duo unius infidelitatis; ita fuerunt quando iuncti sunt. nulla de his quaestio est, quae pertineat ad illam domini iussionem doctrinamque apostolicam et praeceptum testamenti ueteris et noui, quo prohibetur fidelis cum infideli copulare coniugium. iam sunt coniuges et adhuc ambo sunt infidsunt quales fuerunt antequam jungerentur, qualesque conjuncti sunt. Venit Evangelii praedicator, credidit eorum aut unus, aut una; sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat. Jubet fideli Dominus ne infidelem dimittat, an non jubet? Si dixeris, Jubet; reclamat Apostolus, Ego dico, non Dominus. Si dixeris, Non jubet; iungi\'. hic enim nullo modo est ista causa; de iam iunctis loquimur, non de iungendis. si ergo tu causam non etat apostolus — cernis enim iam, ut existimo, non
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ita exposuisti ut aduingeres .i.
fidei maneãt copulata coniugia.
Quare contͣ dñi uissum. coutra doctͥ¬
nam suam contͣ p̃ceptum testaiñti
ñ solum monet. s ⁊̃ iubet. ut si alter
exconuigib c̃didisset altm̃ ñc̃dentẽ
secũ tñ habitare consentientem ñdi¬
mitteret. his uͥbis tuuis. Aliud h. ali¬
Illudẽnim dehis conugiis agit᷑. quȩ¬
sibi pͥmitus copulant᷑ nenubat femina
nͥ sue religionis uiro. ł neuir talem du¬
cat uxorem. Idenim ut dicis iubet
abnuat.: Ubi gͥ ñde conuingendis
s de coniunctis. ambo quippe uiuꝰ
eiusdemq infidelitatis fuerint. qñ
conuineti sunt. s eugłium cõuenisset.
alt̾ siue alt̾a ł altã sine alt̾o c̃didit. Si
gͦ aliud ẽ hoc. q̃ sine scrupulo ullius
dubicationis apparet.eur fidelem cũ
infideli coniuge ꝑ man̾e ñ ⁊ dñs sic̃
apłs uibet: Nisi forte isto loco uacat¬
illud. quod tam fidelit̾ ipse ait. An
uultis exꝑimentũ acciꝑe eiꝰ ꝗ ĩme

Expanded text:
 ita exposuisti ut adjungeres: Id fidei maneant copulata coniugia, quare contra hoc domini iussum, contra doctrinam suam, contra praeceptum testamenti n solum monet, sed etiam jubet, ut si alter ex conjugibus credidisset, alterum non credentem, secum habitare tamen consentientem, non dimitteret. His verbis suis aliud hoc, aliIllud enim de his conjugiis agitur, qusibi primitus copulantur, ne nubat femina non suae religionis uiro uel uir talem ducat uxorem. id enim, ut dicis, iubetabnuat, ubi agitur non de coniungendis, sed de coniunctis? ambo quippe unius eiusdemque infidelitatis fuerunt, quando coniuncti sunt; sed euangelium cum uenisset, alter sine altera uel altera sine altero credidit. si ergo aliud est hoc, quod sine scrupulo ullius dubitationis apparet, cur fidelem cum infideli in coniugio permanere non et dominus sicut apostolus iubet? nisi forte isto loco uacat, quod tam fidenter ipse ait: an uultis experimentum accipere e
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃. p̃ceptum dnĩ ñ habeo consilium
aut̃ do. ⁊ hic dic̃ egodico ñdñs. Qua¬
tale ẽ ego dico. Illud aut̃ dissimile ẽ.
quia denubendo ⁊ ñnubendo pot̃. di¬
dimittendo ł ñ dimittendo. qm̃ unũ
horũ ñ expedit. aliud expedit dici ñ
oportet qui dimittit bene facit. ⁊ qui
ñ dimittit meluis facit. S dicioportet

Expanded text:
ceptum domini non habeo, consilium autem do, et hic dicit: ego dico, non dominus. quatale est e god i co, illud autem dissimile est, quia de nubendo et non nubendo potest didimittendo uel non dimittendo, quoniam unum horum non expedit, aliud expedit, dici non oportet: qui dimittit, bene facit; et qui non dimittit, melius facit, sed dici oportet:
Abbreviated transcription (Latin):
expedit aliud minus aliud mampliꝰ
o querit᷑ utrumq qͥ parit̾ licitum ẽ
ꝑ iustitiam quȩ coram dño ẽ.⁊ iõ nich¬
dit p̃p̃ infirmitates hominum. Et
eẽt neq contra ꝓ hibitionem diũ apłs
deli conuige dimit tendo ł ñdimit¬
tendo. aliquid simile ẽ inu̾b̃ apłi.¬

Expanded text:
expedit, aliud minus, aliud amplius. o quaeritur, utrumque quidem pariter licitum est per justitiam, quae coram Domino est et idit propter infirmitates hominum, et esset, neque contra prohibitionem Domini Apostolus deli conjuge dimittendo vel non dimittendo, aliquid simile inveni
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo uera caro. qͦm̾ uerus
sanguis. qui similitudinem non ui¬
deo carnis. non uideo sanguinis ue¬
ritateme Primo omnium dieo tͥ di¬
co de sermone xp̃i. qui oꝑatur ut
possit mutare: ⁊ conuertere gene
ra ⁊ instituta nature. Deuide ubi ñ
tulerunt sermonem xp̃i discipłi eiꝰ¬
s audientes qͥ carnem suam daret
mandere. ⁊ sanguinem suum darez
ad bibendum recedebant. Solus cũ
petrus dixit. Uerba uitȩ eterne ha¬
bes. ⁊ ego ate quo m̃ recedam sle g̃
plures hec dicerent. & ne ueluti quidã
eẽt horror cruoris. s maneret grã re¬
demptionis. ideo in similituainem¬
quidẽ accipis sacramentum. s uerȩ
nature głam uirtutem q conseqͦriᷤ.
Ego sum inquit panis qui de celo
descendi.¬

Expanded text:
quomodo vera caro, quomodo verus sanguis, qui similitudinem non video carnis, non video sanguinis veritatem. Primo omnium dico tibi de sermone Christi qui operatur ut possit mutare et cra instituta nature. Deinde ubi non tulerunt sermonem Christi discipuli eius, audientes quod carnem suam daret manducare et sanguinem suum daret ad bibendum recedebant. Solus tantum Petrus dixit: Verba vitae aeternae habes, et ego a te quomodo recedam? Ne igitur plures hoc dicerent, et ne veluti quidam esset horror erroris, sed maneret gratia Redemptionis, ideo in similitudinem accipis sacramentum. Sed verae naturae gloriam virtutemque consequeris. Ego sum, inquit, panis qui de coelo descendi
Abbreviated transcription (Latin):
et honorem sac̾docii tantum modo cõ¬
tiuige. ita ut dereb exccłȩ in qua conue¬
nit. sibi nichil p̃sumat. Sustineat aut̃

Expanded text:
tet ordinem sacerdotii tantummodo contingere, ita ut de rebus ecclesiae in qua convenit nihil sibi praesumat, sustineat aut
Abbreviated transcription (Latin):
petunt sͥ rectorem: i hoc iustũ ẽẽ ut np-
se ueniat. ⁊ cũ ipso ordinent ep̃m. ꝯd si
c̃ uentus litteris tacuerit ⁊ dissimulauerit
nicħq scͥpserit satisfaciendũ ẽẽ ppłis ut
ueniant ex uicina ep̃i ꝓiuncia. ⁊ ordi¬
uent ep̃iu.¬

Expanded text:
petant sibi rectorem, et hoc justum esse, ut et ipsi veniant, et cum ipso ordinent episcopum. Quod si conventus litteris tacuerit, et dissimulaverit, nihilque rescripserit, satisfaciendum esse populis ut veniant ex vicina episcopi provincia, et ordinent epi
Abbreviated transcription (Latin):
ullo pacto digamos ł concubinaꝵ
cathenis uisertos dece subire minist̾iũ.
Item. Bene audiuii p̃cipiente dño mo¬
ysi. quia nec uxor debeat sac̾doti di¬
gama conuenire. ne honorem polluat
sac̾dotis. Sicut unius uxoris uirum.
sicut unius uiri mandat uxorem.
Sigͦ cłicus monagamus fu̾it. ⁊ uxor
euis digama. noli eum ininistio ap-¬
plicare. Digamam enim duxit uxorẽ.

Expanded text:
ullo pacto digamos vel concubinarum catenis insertos decet subire ministerium.t. Bene audivi praecipiente Domino Moysi, quia nec uxor debet sacerdoti digama convenire, ne honorem polluat sacerdotii. Sicut unius uxoris virum, sic unius viri mandat uxorem. Si ergo clericus monogamus fuerit, et uxor ejus digama, noli eum ministerio applicare. Digamam enim duxit uxorem.
Abbreviated transcription (Latin):
bisto die in antra cũista femina
cuinqua adult̾iũ ł fornicationem feci¬
sti. uñ disciplinã ł penitentiã fecisti.
ampliꝰ ñ adultabis. nec fornicab̾is. cũ
ea. nec aliã uxorẽ accipies. ñ pꝰ ꝑactã
Abisto die
inantea istã tuã coniugẽ. iłł. quam
in iuste dimiseras ita tenebis sicut

Expanded text:
isto die in antea cum ista femina cum qua adulterium vel fornicationem fecisti, unde disciplinam vel poenitentiam suscepisti, amplius non adulterabis nec fornicaberis cum ea nec aliam uxorem accipies nonnisi post Ab isto die in antea istam tuam conjugem nomine N. quam injuste dimiseras ita tenebis, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
ita inseꝑabilit̾ oꝑent᷑. Nlã quo intelles¬
t dm̃ homo capit. qui ipsũ intellectũ
suum quo eũ uult caꝑe nondũ capit. Si aut̃
hc̃ iam capit. attendat diligent̃ nicħ in eo eẽ
in sua nataͣ meliꝰ. & uideat utrũ ibi uideat ulla
li uiam̃ta formaꝵ. nitores colorum. gͣndita-
tem spatiosam. partium distantiam. moł dis-¬
tentionem. aliquas ꝑ locorũ int̾ ualla moti¬
ones. uł aliquid huiꝰmodi. sicħ certe istorum
capimus. q̃nto capaces sumus. ꝯͦd gͦ ñ inue¬
nimus in meliore nr̃o: ñ debemꝰ in illo que¬
rerȩ. qͦd longe melius est meliore nr̃o. ut sie
intelligamꝰ am̃ si possumus. qͣntum possumꝰ.
sñ qualitate bonum. sñ qͣntitate magnum.
sñ indigentia creatorem. sił situ p̃sentem. sñ
habitu omnia continentem. sñ loco ubiq totũ.
sñ temꝑe sempit̾num. sñ ulla c̃mutatione sui¬
mutabilia facientem. nicb q facientem. qͥs¬
qͥs dm cogitat ⁊ ñdũ pot̾ oĩo inuenire qͥd sit:

Expanded text:
ita inseparabiliter operentur. Nam, quo intellectu homo Deum capit, qui ipsum intellectum suum, quo eum vult capere, nondum capit? Si autem hunc jam capit, attendat diligenter, nihil in eo esse in sua natura melius, et videat utrum ibi videat ulla lineamenta formarum, nitores colorum, spatiosam granditatem, partium distantiam, molis distensionem, aliquas per locorum intervalla motiones, vel aliquid hujusmodi. Nihil istorum capimus, quanto capaces sumus. Quod ergo non invenimus in meliore nostro, non debemus in illo quaerere quod longe melius est meliore nostro. Ut sic intelligamus Deum, si possumus quantum possumus sine qualitate bonum, sine quantitate magnum, sine indigentia creatorem, sine situ praesentem, sine habitu omnia continentem, sine loco ubique totum, sine tempore sempiternum, sine ulla sui mutatione mutabilia facientem, nihilque patientem. Quisquis Deum ita cogitat, et nondum potest omnimodo invenire quid sit,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s quos legere potui qui ante m̾e
scͥpserunt de trinitate quȩ d̾s ẽ di-¬
uinorũ librorũ uet̾um ⁊ nouorũ catholi¬
ci tractatores hoc intendert̃ scdm scͥp¬
nam insinuent unitatem. Ideo q ñ sunt
tres dei.s unus deus. qͣuis pater filium
genuerit. ⁊ ideo filius ñ sit qui pat̃ est. fi¬
lius q apatre sit genitus. ⁊ ideo pater ñ
nec filius. s tm̃mͥ patris . ⁊ filii sp̃e ꝙ patͥ
ꝙ filio etiã ipse coequalis. ⁊ ad tͥnicatis ꝑ-¬
tinens unitatem. ñ tñ eandem trinitatem
natam de uirgine maria. ⁊ sub pontio pi-¬
lato crucifixam ⁊ sepultam. ⁊ t̾cia die re¬
sur rexisse. ⁊ in celum ascendisse. s tm̃ mͦ
p asscensionẽ dñi sonitu facto de celo
quasi ferret᷑ flatus uehemens: ⁊ linguis
eandem tͥnitatem dixisse de celo. tues fi¬
lius meus dilectus. siue cũ baptiz atus ẽ
a iohanne. siue in monte qñ cũ illo erast
tres discipuli. aut qn uox sonuit de ce¬
lo dicens. & clarificaui. ⁊ it̾m clarificabo.¬

Expanded text:
s quos legere potui qui ante me scripserunt de Trinitate, quae Deus est, divinorum librorum veterum et novorum catholici tractatores, hoc intenderunt secundum Scripate divinam insinuent unitatem. Ideoque non tres dii, sed unus Deus, quamvis Pater Filium genuerit, et ideo Filius non sit qui Pater est, Filiusque a Patre sit genitus, et ideo Pater nec Filius, sed tantum Patris et Filii Spiritus, Patri et Filio etiam ipse coaequalis, et ad Trinitatis pertinensontio Pilato crucifixam et sepultam, tertio die resurrexisse, et in coelum ascendisse, sed tantummodo post ascensionem Domini, sonitu facto de coelo quasi ferretur flatus vehemens, et linguis eamdem Trinitatem dixisse de coelo: Tu es Filius meus, sive cum baptizatus est a Joanne , sive in monte, quando cum illo erant tres discipuli , aut quando sonuit vox dicens: Et clarificavi, et iterum clarificabo
Abbreviated transcription (Latin):
uo sunt gn̾a mendatiorũ inquibꝰ
iõ ñ ẽ ꝑnitiosũ qr ñ fallit. Nouit enĩ
aut̃ ideo mitius quia retinet ñ nul¬
lã beniuolentiã. Illud uero qd ñ hãt
det᷑. ⁊ ꝓmittat se rediturũ cũ ille qͥ
ꝯmendauit poposserit. ⁊ si forte gla¬
diũ suũ poscerit furens. manifestũ
ẽ. ñ eẽ reddendũ ne ł se occidat.
ł alios donec ei sanitas restituatur
hoc iõ ñ ht̃ duplex cor qr ille cui cõ¬
mendatꝰ ẽ gladius. cũ ꝓ mictebat̾
se redditurũ poscenti. ñ cogitabat
furentẽ posse re petere. Manifestũ
ẽ ñ eẽ culpandum aliq̃n uerum
tacere. salisu uero die ñ inuenitun
concessũ scĩs.

Expanded text:
o sunt genera mendaciorum in quibus ideo non est perniciosum, quia non fallit. Novit enim aut ideo minus est, quia retinet nonnullam benevolentiam. Illud vero quod non habet detur et promittat se redditurum cum ille qui commendavit poposcerit, et si forte repetit gladium suum furens, manifestum est non esse reddendum ei, ne se occidat vel alios, donec ei sanitas resHomo ideo non habet duplex cor, quia ille cui commendatus est gladius, cum promittebat se redditurum poscenti, non cogitabat furentem posse repetere. Manifestum est non esse culpandum aliquando verum tacere, falsum autem dicere non invenitur concessum sanctis.
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ iã ꝓuenerant uidet᷑ hortatꝰ. Curgͦ nõ
expediat &̃ infideles conuges dimitti
a fidelib causa euident̾ exp̃ssa ẽ. Non
enĩ p̃p̃ iunculũ cũ talib cõuigale ser
ab infidelib conuigib apłs uetat. Mul¬
ta sunt aut̃ facienda ñ iubente lege
s libe caritate. ⁊ ea sunt inur̃ĩs officiis
tñ causa dilectionis inpendimus. Uñ
pͥor ipse dñs cũ se tributum ñ debere
ista cõm̃det eius uͥba testant᷑ u̾ͥdicit.
Cum enim lib̾ sim ex omĩb omium me
seruum feci ut plures lucri facerem
Cum paulo suꝑuus dixisset. Nunqͥ
ñ habemus licentiã manducandi ⁊
bibendi: Nunꝗ ñ habemus licentiã
sororẽ mulierem cͥcũducendi. sicut
solus ⁊ barnabas ñ habemus potestatẽ
hoc oꝑandi: Quis militat suis stipen¬
diis unquã: Quis plãtat uineam ⁊
defructu eiꝰ ñedit: Quis pascit gregẽ
⁊ de lacte gͥgis ñ ꝑcipit: Et paulo pꝰ.
Si alii inquit potestatis urẽ participãt

Expanded text:
quae iam prouenerant, uidetur hortatus. cur ergo non expediat etiam infideles coniuges dimitti a fidelibus, causa euidenter expressa est. non enim propter uinculum cum talibus coniugale seruab infidelibus coniugibus apostolus uetat. Multa sunt autem facienda non iubente lege, sed libera caritate; et ea sunt in nostris officiis npendere, tamen causa dilectionis inpendimus. unde prior ipse dominus, cum se tributum non debere ista commendat, ejus verba testantur ubi dicit: Cum enim liber sim ex omnibus, omnium me servum feci, ut plures lucrifacerem ; cum paulo superius dixisset: Nunquid non habemus licentiam manducandi et bibendi? Nunquid non habemus licentiam sororem mulierem circumducendi, sicut solus, et Barnabas non habemus potestatem hoc operandi? Quis militat suis stipendiis unquam? Quis plantat vineam, et de fructu eius non edit? quis pascit gregem et de lacte gregis non percipit? et paulo post, si alii, inquit, potestatis uestrae participant,
Abbreviated transcription (Latin):
Pororo aũt sisic generationes suppu¬
tari deberent ut ur̃ĩ disputatores
alitumant. dum ioseph exutroq fi¬
llo effraim ⁊ manase nepotes habe¬
ret. nequaquã script̾a dicẽt qi uidit
filios effraim usq ad teitiam. s usq
adsextã generationẽ. Item. beatus qͦ

Expanded text:
Porro autPorro auttari deberent ut vestri disputatores autumant dum Joseph ex utroque filio Ephraim, sed et Manasse, nepotes haberet, nequaquam Scriptura diceret, quia vidit filios Ephraim usque ad tertiam sed usque ad VI generationes. Item
Abbreviated transcription (Latin):
tã famose q̃stionis ap̃ illos scrupulũ
nuꝑ etiã int̾ uos emersisse cogno uimꝰ
suꝑ ꝗͣ ñ nullos ꝑnitiosos int̾p̃tes. as
disputatores contͣ uitatis regulã sa¬
nãq doctͥnã dogmatizare dolemus
Sedentes enu incathedra pestilenti¬
e dictitãt. iura quȩ nesciunt.⁊ docẽt
illa que nullatenus didicerunt. Nã
ut fert᷑ ita generatioẽs aduob frib
altrinsecus ꝓdeuntes enumerant. ui
eorum inuicem filios quattuor ne¬
potes. sex ꝓnepotes. octa uã generati¬
onem eẽ ꝓhibeant. hoc itaq mͦ unũ¬
quẽꝙ generationis gradũ qui unus
rictꝰ pestilent̾ irrũperent. si sacre pa¬
bulum scripture uiuacis ingenii.
faucib ruminarent. Nam qͥ duorũ
fr̃m siue nepotũ ł deinceps. utrimq
descendentium generationes ñ diu̾se
dici s eodem subuno noĩe debeant
liuiformit̾ appellari. testat᷑ liben
geneseos cũ dixit. Uixit ioseph. c. ⁊x.
ciam generationẽ. filii qͦ machir filii
manase nati sunt ingenib ioseph.

Expanded text:
tam famosae quaestionis apud illos scrupulum nuper etiam inter vos emersisse cognovimus; super qua nonnullos perniciosos interpretes ac disputatores contra veritatis regulam sanamque doctrinam dogmatizare dolemus. Sedentes enim in cathedra pestilentiae dictant jura quae nesciunt, et docent illa quae nullatenus didicerunt. Nam ut fertur ita generationes a duobus fratribus altrinsecus prodeuntes enumerant, ut eorum invicem filios quartam, nepotes sextam, pronepotes octavam generationem esse perhibeant. Hoc itaque modo unumquemque generationis gradum qui unus ructus pestilenter irrumperent, si sacrae pabulum Scripturae vivacis ingenii faucibus ruminarent. Nam quod duorum fratrum sive nepotum, vel deinceps utrinque descendentium generationes non diversae dici, sed eodem ac sub uno nomine debeant uniformiter appellari, testatur liber Geneseos cum dicit: Vixit Joseph centum dtiam generationem. Filii quoque Machir, filii Manasse, nati sunt in genibus Joseph .
Abbreviated transcription (Latin):
lex romaia inre publica p̃cepit ut
duorum fr̃m ł soiorum. filiꝰ ł filia
inconiugio copularent᷑. s omiõ cogn¬
oscit᷑ ex hoc conuigio ñposse sobolem
subc̃scere. Uñ necesse ẽ. ut iã quarta
ł quinta generatione copulentur
Inquib nimirũ ũbis. luce clarius
patet. qr dũ doctor insignis duorũ
frm̃ soboles ꝓhibet iniat᷑ monio
iungi. in .iiii. uͦ generatione ꝑmit¬

Expanded text:
lex Romana in republica permittit, ut duorum fratrum vel sororum filius vel filia in conjugio misceatur. Sed omnino cognoscitur ex hoc conjugio non posse sobolem subcrescere. Unde necesse est ut in IV, vel V invicem generationem copularentur, in quibus nimirum verbis luce clarius patet quas, dum doctor insignis duorum fratrum soboles prohibet matrimonio jungi, in IV vero generationes permit
Abbreviated transcription (Latin):
A quã enim sale consꝑsam ppłis be̾¬
dicimus. ut ea cuncti asꝑsi sanctifi
cent᷑. Qđ ⁊ oĩb sac̾dotib faciendum ẽẽ
mãdamus. Nã sicinis uitule aspsus. po¬
płm sanctificabat atq mundabat. quã¬
tomagis aqua quȩ sale asꝑsa diuinisq
p̃cib sacrata ẽ. ppłm sanctificat atq
mundat. Et sisale asꝑso. ꝑeliseũ ꝓphã
sterilitas aquȩ sanata ẽ. quantomagis
diuinis p̃cib sacrata aqua. sterelitatem
rerum aufert humanarum. ⁊ quo inqui¬
natos soĩficat ⁊ purgat. ⁊ ceta bona mul¬
tiplicat. ⁊ insidias diaboli au̾tit.⁊ afan-¬

Expanded text:
Aquam enim sale conspersam populis benedicimus, ut ea cuncti aspersi sanctificentur; quod et omnibus sacerdotibus faciendum esse mandamus. Nam si cinis vitulae aspersus populum sanctificabat atque mundabat , quanto magis aqua, quae sale aspersa divinisque precibus sacrata est, populum sanctificat atque mundat? Et si sale asperso per Eliseum prophetam sterilitas aquae sanata est , quanto magis divinis precibus sacrata aqua sterilitatem rerum aufert humanarum, et coinquinanatos sanctificat et purgat, et caetera bona multiplicat, et insidias diaboli avertit,
Abbreviated transcription (Latin):
id c̃sticutndũ ẽẽ censemus. ut si ad ec¬
cłiam raptor cũ rapta c̃fugerit. ⁊ fe¬
minam ipsam iuolentiã ꝑtulisse ẽsti¬
terit. statim liberet᷑ de pocestate rapto¬
mulieris eccłiasticis uiris obedire no¬
luerint. ex ẽmunicent᷑.¬

Expanded text:
id constituendum censuimus, ut si ad ecclesiam raptor cum rapta confugerit, et feminam ipsam violentiam pertulisse constiterit, statim liberetur de potestate raptoentes mulieris ecclesiasticis viris obedire noluerint, excommunicent