comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scđm litteram : immo scd̾m ueritatẽ
dicta sint ꝓphetię.
oeterũ ex eo qđ nabuchodonosor mer¬
cedem accepit boni oꝑis: in telligimꝰ
etiam in ȩthnicos siquid boni fecerił
non absq mercede dei iudicio p̃teriri.
Unde &. ꝑ ieremiam nabuchodonosor
columba dei appellatur. eo qđ aduer¬
sum popłm peccatorem dĩ seruierit
uoluntati : &. adducam inquit ser¬
uũ meum nabuchodonosor. Ex quo
ꝑspicuum ẽ. condemnari nos cõpa¬
ratione gentilium : si illi lege faciant
naturali quȩ nos etiam scripta ne¬
gligimus. De quo plenissime ad roma¬
nos paulus apłs disputat. Ac ne
aliquid preterire uideamur : scd̃m
in telligentiam spiritalem quęrimꝰ
ubi hunc numerũ hoc est uicesimũ
septimũ legimus. In geneseos libro
scriptura testatur. sescentesimo anno
uitȩ noe. scđo mense. uicesima septi¬
ma die mensis scdi. suꝑ faciem terrȩ
aquas inductas esse diluuii. &. postea
septimo mensȩ eiusdẽ anni qui uicmsꝰ

Expanded text:
secundum litteram, immo juxta veritatem secundum litteram, immo juxta veritatem dicta sint prophetiae. Caeterum ex eo quod Nabuchodonosor mercedem accepit boni operis, intelligimus etiam ethnicos, si quid boni fecerint, non absque mercede Dei judicio praeteriri. Unde et per Jeremiam Nabuchodonosor columba Dei appellatur, eo quod adversum populum peccatorem Dei servierit voluntati. Et adducam, inquit, servum meum Nabuchodonosor . Ex quo perspicuum est condemnari nos comparatione gentilium, si illi lege faciant naturali, quae nos etiam scripta negligimus. De quo plenissime ad Romanos Paulus apostolus disputat. Ac ne aliquid praeterire videamur secundum intelligentiam spiritualem, quaerimus ubi hunc numerum, hoc est, vicesimum septimum legerimus. In Geneseos libro Scriptura testatur , sexcentesimo anno vitae Noe, secundo mense, vicesima septima die mensis secundi, super faciem terrae aquas inductas esse diluvii, et postea septimo mense ejusdem anni, qui vicinus
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad ethiopiam uastauit. ita ut
apẏm interficeret ⁊ om̃ia eoꝵ simu¬
lachra deleret. Quã obcausam putał
eum uersum in amentiã. casu equi
&. ꝓprio pugione confossum. Plenissi¬
me hanc historiam narrat herodotꝰ:
gentisq eius popłi &. mensura t̾rȩ
ꝑcircuitũ usq ad desertum ȩthiopiȩ
& littora magni maris libiȩq &
arabiȩ confinia de monstrantur:
Causa autẽ irȩ dñi contra ȩgyptum
illa ẽ: qđ popłm dĩ suo deceꝑit auxi¬
lio. ne speraret in dñm .&. illũ ad ira¬
cundiam ꝓuocarit. In illo inquit die
quo ȩgyptus capta fuerit. pullulabit
cornu domus isrł : haud dubiũ quin
regium genus significet. Quod quidã
alii ad ultimũ tempus referunt. qͣndo
ait o ꝓpheta hoc prius fuerit exple¬
tum: tunc aperietur os tuũ ⁊ uatici¬
nium tuum nequaquã dubia ꝓmis¬
sione pendebit : sed cernetur oꝑe ꝑpe¬
tratum. ut sciant qui audierint me¬
esse dñm. cuius dixisse fecisse est. Hȩc

Expanded text:
usque ad Aethiopiam vastavit, ita ut usque ad Aethiopiam vastavit, ita ut Apim interficeret, et omnia illorum simulacra deleret. Quam ob causam putant eum versum in amentiam casu equi, et proprio pugione confossum. Plenissime hanc historiam narrat Herodotus:gentisque illius populi, et mensura terrae per circuitum usque ad desertum Aethiopiae et littora Magni maris, Libiaeque et Arabiae confinia demonstrantur. Causa autem irae Domini contra Aegyptum, illa est, quod populum Dei suo deceperit auxilio, ne speraret in Deum, et illum ad iracundiam provocaret. In illo, inquit, die quo Aegyptus capta fuerit, pullulabit cornu domus Israel: haud dubium quin regium genus significet. Quod quidam alii ad ultimum tempus referunt, quandoait, o Propheta, hoc prius fuerit expletum, 353 tunc aperietur os tuum, et vaticinium tuum nequaquam dubia promissione pendebit, sed cernetur opere perpetratum: ut sciant esse Dominum, cujus dixisse, fecisse est. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
tauit: ita ut capta urbe nichil dig¬
nũ labori suo inuenir&. nabuchodono¬
sor. Et quia dĩ in hac parte obȩdierat
uoluntati: post aliquot annos captiui¬
tatis tyriȩ datur ei ȩgyptus. Multoq
seuior tyrus egypto. Illa enĩ oppug¬
nabat ierłm: hȩc uanũ pollicebatur
auxilium. Alud ẽ autẽ spem in becil¬
litate deciꝑe: aliud aduersũ di popłm
dimicare. Hoc ẽ gͦ qđ dicit. Nabucho¬
donosor rex babylonis in oppugnati¬
one tyri suum mͥ seruire fecit exer¬
citum: ut impleret uoluntatẽ meã.
Om̃e caput decaluatũ. &. om̃ĩs hume¬
rus depilatus. gestantium cophinos
terrȩ ⁊ lapides: quib raduntur
humeri .&. decaluatur caput. Et ta¬
men nec ipse nec exercitus eiꝰ aliquid
dignũ inuenit in tyro. Et in hoc cũ¬
m seruierit. &. meam contra tyrum
impleuerit uoluntatẽ : idcirco dabo
ei terrã ȩgypti. Quod qͥdã dicunt
sub nabuchodonosor esse cõpletũ. alii
sub cambyse filio cyri. qui ȩgyptum

Expanded text:
tavit: ita ut capta urbe, nihil digtavit: ita ut capta urbe, nihil dignum labore suo inveniret Nabuchodonosor. Et quia Dei in hac parte obedierat voluntati, post aliquot annos captivitatis Tyriae, datur ei Aegyptus; multoque saevior Tyrus Aegypto. Illa enim oppugnabat Jerusalem; haec vanum pollicebatur auxilium. Aliud est enim spe imbecillitatem decipere: aliud adversum populum Dei dimicare. Hoc est ergo quod dicit Nabuchodonosor rex Babylonis, in oppugnatione Tyri suum mihi servire fecit exercitum, ut implerem voluntatem meam: Omne caput decalvatum, et omnis humerus depilatus est, gestantium cophinos terrae, et lapides quibus raduntur humeri, et decalvatur caput; et tamen nec ipse, nec exercitus ejus aliquid dignum invenit in Tyro. Et cum in hoc mihi servierit, et meam contra Tyrum impleverit voluntatem, idcirco dabo ei terram Aegypti. Quod quidam dicunt sub Nabuchodonosor esse completum: alii sub Cambyse filio Cyri, qui Aegyptum
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib decimus. duodecimꝰq
in extrema descriptione templi ui¬
cesimus quintꝰ. Sed facilis solutio ẽ.
licet diuersis sit facta temporib: ta¬
men quia de una ꝓuincia ꝓphetat᷑.
iunctȩ sibi sunt. Qd̾ &. in ieremia
crebro legimus: ut p̃postero ordine
tempora describantur. Prius enĩ sede¬
chiȩ in quib dã gesta referunt᷑: &.
postea ioachim qui ante eum fuit.
In psalmis aut̃ quia carmen ẽ lyricũ:
historiȩ ordo non quęritur. Dicamꝰ
gͦ prius iuxta litterã. Nabuchodo¬
nosor cum oppugnaret tẏrũ .&. ari¬
etes machinas uineasq eo qđ cincta
mari esset muris non poss adiunge¬
re: infinitã exercitus multitudinẽ
iussit saxa & aggerem comportare.
& expleto medio mari inmo freto
iam iãq ꝑfectũ. &. ꝑ cussione arietũ
muroꝵ fundamenta quaterent᷑ : qͥc qͥd
preciosũ in auro argento. uestibq
uaria suppellectili mobilitas habuit.
impositum nauibus ad insulas aspor¬

Expanded text:
sequentibus decimus duodecimusque, sequentibus decimus duodecimusque, et in extrema descriptione templi, vicesimus quintus. Sed facilis solutio est.licet diversis sit facta temporibus: tamen quia de una provincia prophetatur, junctae sibi sunt. Quod et in Jeremia crebro legimus, ut praepostero ordine tempora describantur. Prius enim Sedeciae in quibusdam gesta referuntur, et postea Joachim qui ante eum fuit. In Psalmis autem quia carmen est lyricum, historiae ordo non quaeritur. Dicamus ergo prius juxta litteram. Nabuchodonosor cum oppugnaret Tyrum, et arietes, machinas, vineasque eo quod cincta esset mari, muris non posset adjungere, infinitam exercitus multitudinem jussit saxa et aggeres comportare, et expleto medio mari, immo freto jam jamque perfectum, et percussione arietum, murorum fundamenta quaterentur, quidquid pretiosum in auro, argento, vestibusque, et varia supellectili nobilitas habuit, impositum navibus, ad insulas 352 aspor
Abbreviated transcription (Latin):
ł factũ est in uicesimo & septimo an¬
no. in primo. in una die mensis: fac¬
Itũ est uerbũ dñi ad me dicens. fili ho¬
minis: nabuchodonosor rex babyloniꝰᷤ
seruire fecit exercitum suũ seruitu¬
te magna aduersum tyrũ. Omne
caput decaluatum. &. om̃is hume¬
rus depilatus: & merces ñ est reodi¬
ta ei. neq exercitui eiꝰ suꝑ tyro pro
seruitute qua seruiuit mͥ aduersus eã
Propt̾ea hȩc dicit dñs ds̃. Ecce ego dabo
nabuchodonosor regem babylonis in
terra ȩgypti: &. auferet multitu¬
dinẽ eius. &. dep̃dabitur manubiaᷤ
eiꝰ & diripiet spolia eius. &. erit in¬
mercedem exercitui illiꝰ. & oꝑi ꝓ quo
seruiuit ad uersus eam : dedi ei t̃ram
egypti. ꝓ eo quod laborauert̃ michi.
ait dñs ds̃. In die illa pullulabit cor¬
nu domus isrł : &. tibi dabo aꝑtũ
os in medio eoꝵ: ⁊ scient qm̃ ego dñs.
Uęritur. quo mͦ post decimũ an̾nũ
suꝑioris ser monis statim uicesimus
& septimus ponatur annus .&. in con¬

Expanded text:
 factum est in vicesimo et septimo anno in primo in una mensis factum est verbum Domini ad me dicens fili hominis Nabuchodonosor rex Babylonis servire fecit exercitum suum servitute magna adversum Tyrum omne caput decalvatum et omnis umerus depilatus est et merces non est reddita ei neque exercitui eius de Tyro pro servitute qua servivit mihi adversum eam propterea haec dicit Dominus Deus ecce ego dabo Nabuchodonosor regem Babylonis in terra Aegypti et accipiet multitudinem eius et depraedabitur manubias eius et diripiet spolia eius et erit merces exercitui illius et operi pro quo servivit adversum eam dedi ei terram Aegypti pro eo quod laboraverunt mihi ait Di dabo apertum os in medio eorum, et scient, quia ego Dominus. Quaeritur quomodo post decimum annum superioris sermonis, statim vicesimus et septimus ponatur annus, et in con
Abbreviated transcription (Latin):
rat dño neq stet contra irã eiꝰ. orationis
ꝑseuerantia. Sicut eni murus osti op¬
ponitur. et aduersario occurri solet ex
aduerso contraq uenienti: ita di sen¬
tentia sc̃oꝵ p̃cib frangitur. Unde &
moysi dr̃. Dimitte me : & delebo popłm
Pistum. Cui enĩ dr̃. dimitte me: osten¬
ditur qđ tenendi habeat facultatem.
Isti stare non possunt in pͣlio in die dm̃i:
ut ꝓpopło p̃cib dimicent. &. resistant
Iobsecrationib sententiȩ di. Quia igit᷑
uana conspiciunt .&. diuinant men¬
datiũ. & a dño missos esse se dicunt.
cũ ñsint missi abeo.&. ꝑseuerant in
errorib &. suũ cupiunt firmare ser¬
monẽ: arguunt᷑ qđ omĩa sint cassa
quȩ p̃dicant. suũ mendatiũ dñi sermo¬
nẽ esse dicentes.

Expanded text:
rat Domino, neque stet contra iram ejus orationis rat Domino, neque stet contra iram ejus orationis perseverantia. Sicut enim murus hosti opponitur, et adversario occurri solet ex adverso contraque venienti, ita Dei sententia sanctorum precibus frangitur. Unde et Moysi dicitur: « Dimitte me, et delebo populum istum . » Cui enim dicitur, « dimitte me, » ostenditur, quod tenendi habeat facultatem. Isti stare non possunt in praelio in die Domini, ut pro populo precibus dimicent et resistant obsecrationibus sententiae Dei. Quia igitur vana conspiciunt, et divinant mendacium, et a Domino missos esse se dicunt, cum non sint missi ab eo, et perseverant in erroribus, et suum cupiunt firmare sermonem; arguuntur quod omnia sint cassa quae praedicant, suum mendacium Domini sermonem esse dicentes.
Abbreviated transcription (Latin):
miserit eos: &. ꝑseuerauert̃ confirma¬
re sermonẽ. Numqͥd non uisionẽ cassã
uidistis: &. diuinationẽ mendacem
locuti estis: &. dicitis. ait dñs: cũ ego
nonsim locutus: Lxx.
icut uulpes in desertis: ꝓphetȩ tui
ifrł. Non stetert̃ infirmam̃to : &.
congregauert̃ greges suꝑ domũ ifrł.
Non surrexerunt
qͥ dicunt in
die dni: uidentes meti dacia. diuinan¬
misit eos: et cȩperunt suscitare sermo¬
nẽ. Nonne uisionẽ falsam uidistis.
&. diuinationes uanas locuti estis. &
icamus primũ iuxta hebraicũ. Ipħȩ
isrł uulpium similes st̃: cotidie domes¬
Nticarũ auiũ furta facientes. Qui habi¬
tant iuxta aquilã & .lxx. in desertis:
iuxta Symmachũ et theodotionẽ in
parietinis. atq ruinosis: qͥ non possunt
ascendere ex aduerso. neq murũ ꝓ do
mo ifrł opponere. Legimus aaron aduer¬
sus ignẽ isrłis popłm deuorantẽ occurris¬
se &. stetisse mediũ: &. opposuisse murũ
ꝓ salute popłi. leremiȩ quoq dr̃. ne occur¬

Expanded text:
rit eos, et perseveraverunt confirmare sermonem. Numquid non visionem cassam vidistis, et divinationem mendacem locuti estis? et dicitis, ait Dominus, cum ego non sim locutus. LXX: Sicut vulpes in desertis prophetae tui. Non steterunt in firmamento, et congregaverunt greges super domum Israel. Non resurrexerunt qui dicunt in die Domini: videntes mendacia, divinanmisit eos: et coeperunt suscitare sermonem. Nonne visionem falsam vidistis, et divinationes vanas locuti estisDicamus primum juxta Hebraicum. Prophetae Israel vulpium similes sunt, quotidie domesticarum avium furta facientes: qui habitant, juxta Aquilam et LXX, in desertis; juxta Symmachum et Theodotionem, in parietinis atque ruinosis: qui non possunt asmo Israel opponere. Legimus Aaron adversum ignem Israel populum devorantem, occurrisse et stetisse medium, et opposuisse se murum pro salute populi. Jeremiae quoque dicitur, ne occur
Abbreviated transcription (Latin):
rotȩ. sp̃m dĩ sequebant᷑. Et ꝓpħa dicit.
Post dñm dm tuũ ambulabis. Et in alio
loco. Deduc me insemita recta. Et ite¬
rũ. Sp̃s tuus bonꝰ deducet me in terrã.
Et popło dĩ: columna ignis & nubis. erat
dux in solitudine. Et ieremias loquit᷑.
Non laboraui sequens te. Quis aut̃ hereti¬
coꝵ qui sequitur sp̃m suũ ñ impingat
in tenebras. &. cȩcus cȩcos ducat in foueã:
Inde licet sibi in mysteriis immo orgiis
suis. plus eccłasticis doctorib uidere ui¬
deantur : tam̃ nichil om̃ino uident. qͥa
solem iusticiȩ ꝑdidert̃: frustraq imi¬
tant᷑ eos. qͥ prius uocabant᷑ uidentes.
& quib dr̃. Qui uides. uade recede in

Expanded text:
rotae spiritum Dei sequebantur. Et propheta dicit: Post Dominum Deum tuum ambulabis . Et in alio loco: Deduc me in semitam rectam . Et iterum: Spiritus tuus bonus ipse deducet me in terram . Et populo Dei, columna ignis et nubes erat dux in solitudine . Et Jeremias loquitur: Non laboravi sequens te . Quis autem haereticorum qui sequitur spiritum suum, non impingat in tenebris, et caecus caecos ducat in foveam? Unde licet sibi in mysteriis, immo orgiis suis plura ecclesiasticis doctoribus videre videantur, tamen nihil omnino vident: quia solem justitiae perdiderunt, frustraque imitantur eos, qui prius vocabantur Videntes, et quibus dicitur: Qui vides vade: recede in
Abbreviated transcription (Latin):
Uo ꝓphetarũ nom̃ scđm regulã scrip¬
turarũ. bonis malisq cõmune sit : mne
differunt. qđ boni ꝓpħȩ esse dicunt᷑
sapientes. mali aut̃. stulti &. insipiente
Quoꝵ alterũ refer ad eccłasticos uiros. al¬
terũ ad om̃s hereticos qͥ di sp̃m relin
quentes. sequunt᷑ sp̃m suũ. Quia
nequaꝗ diuino instinctu. s ꝓprio
corde uaticinant᷑: unde &. nichil ui¬
dent. Qui aut̃ sapiens ẽ: ñ cordis sui

Expanded text:
m regulam Scripturarum bonis malisque commune sit, in eo differunt, quod boni prophetae esse 123 dicuntur sapientes, mali autem stulti et insipientes: quorum alterum refertur ad ecclesiasticos viros, alterum ad omnes haereticos, qui Dei quentes sequuntur spiritum suum: quia nequaquam divino instinctu, sed proprio corde vaticinantur: unde et nihil vident.
Abbreviated transcription (Latin):
oc qđ nos posuimꝰ. qui ꝓphetant. &. dices
ꝓphetantib de corde suo: omisere lxx.
Et ꝓ eo qđ non habetur in hebreo. addi¬
der̃t. &. ꝓphetabis: &. dices ad eos. Est
aut̃ sermo contͣ pseudo ꝓphetas. qͥ deci¬
piebant popłm: & contra di mandata
aliud ꝓphetabant. Nec quẽ piã moueat.
qđ ꝓphetȩ appellantur. Hanc enĩ habo.
scã scriptura consuetudinẽ. ut unũquẽq
uaticinationis suȩ &. sermonis ꝓphetã
nuncupet: sicut ꝓpħȩ appellabant᷑ baal.
Unde &. apłs paulus poetã grecũ. ꝓ¬
pigri. Et in oseȩ legimus. Sicut ꝓpheta
insaniens. homo portans sp̃m.
quoꝵ pͥncipes ex suo corde confingant. Qͥ
autẽ ab eis seducti st̃: alioꝵ mendaciis
ad quiescant.
ae ꝓphetis insipientib: qui sequunt᷑

Expanded text:
oc quod nos posuimus: Qui prophetant, et dices prophetantibus de corde suo, omisere LXX, et pro eo quod non habetur in Hebraeo, addiderunt, et prophetabis, et dices ad eos. Est autem sermo contra pseudoprophetas, qui decipiebant populum, et, contra Dei mandata, aliud prophetabant. Nec quempiam moveat, quod prophetae appellantur: hanc enim habet sancta Scriptura consuetudinem, ut unumquemque vaticinationis suae et sermonis prophetam nuncupet. Sicut prophetae appellantur Baal Unde et apostolus Paulus, poetam graecum prpigri . » Et in Osea legimus: « Sicut propheta insaniens homo portans spiritquorum principes ex suo corde confingant. Qui autem ab eis seducti sunt, aliorum mendaciis adquiescant. « Vae prophetis insipientibus, qui sequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
posset eus to¬
chium. ex pla¬
nationes in
iezechiel per
singulos li¬
bros ꝓpriis
texere ꝓphe¬
tiis .&. quod
uaticinatione coniunctũ ẽ. nequaꝗͣ. ex¬
positione diuidere. ut facilior esset cur¬
sus dictantis parit̾ &. legentis: longũq
& imm̃sũ in terp̾tationis it̾ certis
spatiis sperare. &. quasi titulis &. indici¬
bus &. ut ꝓpius loquar. argum̃tisos¬
tendere qͥd libri singłi continerent.S
quid faciam. cũ aliȩ ꝓphetiȩ breuiores
sint. aliȩ longȩ : ut sȩpe necessitate co¬
gamur.&. plures in unũ librũ coarta¬
re .&. unã in multos diuidere: Unde
niores quoq popłi ifrł et ad terrã super
quã inducunt᷑ . iiuͦi plagę pessimȩ. &. de
ligno uitis qđ cũ fuerit abscisum in uti¬
le ẽ int̾ om̃ia ligna siluarũ. catalogum
etiam uitioꝵ ierłm. uolumꝰ quarto li¬
bro comp̃hendere. Quẽ quia unius
uoluminis ñ patitur angustia. alterã
partẽ eiꝰ qͥnto uolumini reseruamus:
prudentissimi lectoris sollicitudinẽ

Expanded text:
posset, Eustochium, explanationes in Ezechielem per singulos libros propriis texere prophetiis, et quod vaticinatione conjunctum est, nequaquam expositione dividere: ut facilior esset cursus dictantis pariter et legentis; longumque et immensum interpretationis iter certis spatiis separare, ut quasi titulis et indicibus, et, ut proprius loquar, argumentis ostenderem quid libri singuli continerent. Sed quid faciam, cum aliae prophetiae breves sint, aliae longae: ut saepe necessitate cogamur et plures in unum librum coarctare, et unam in multos dividere? Unde  populi Israel et ad terram super quam inducuntur quatuor plagae pessimae, et de ligno vitis, quod cum fuerit abscisum, inutile est inter omnia ligna silvarum, catalogum etiam vitiorum Jerusalem volumus quarto libro comprehendere. Quem quia unius voluminis non patitur angustia, alteram partem ejus quinto volumini reservamus: prudentissimi lectoris sollicitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinem qui in xp̃i passione effus
est. Legendumq ita: & sic lectionis
ordo reddendus. Cũ filios alienige¬
nas in circũcisos corde & corpore
inducatis in scũariũ meũ. &. pollu¬
atis domũ meam: audetis offerre
panes &. adipem . &. sanguinẽ my¬
stica sacramenta.&. non intelligitis
qđ solueritis &. p̃tergressi sitis pa¬
ctum meũ in om̃ib scelerib &.
impietatib ur̃is. & non seruaue¬
ritis p̾cepta scũarii mei. neq posue¬
ritis custodes cerimoniarũ mearum
inscũario meo. Omĩs autẽ ad uersus
eos ẽ cõminatio ÷ qui non audiert̃¬
intelligendũ. Dissoluistis pactũ meũ
in om̃ib scelerib ur̃is .&. non serua¬
stis p̃cepta scuarii mei: &. audetis
indignos alienosq custodes ponere
in obseruatione scũarii mei uobism&¬
ipsis. ut sub audiatur ñ mͥ. et ẽ sensꝰ.¬
N qui uobis in carnalib seruiant ac
ministrent.&. ob ur̃a refrigeria meũ
polluant scũarium.

Expanded text:
sanguinem qui in Christi passione effusus sanguinem qui in Christi passione effusus est. Legendumque ita et sic lectionis ordo reddendus. Cum filios alienigenas, et incircumcisos corde et corpore inducatis in sanctuarium meum, et polluatis domum meam, audetis offerre panem et adipem et sanguinem, mystica sacramenta, et non intelligitis quod solveritis et praetergressi sitis pactum meum in omnibus sceleribus et impietatibus vestris, et non servaveritis praecepta sanctuarii mei, neque posueritis custodes caeremoniarum mearum in sanctuario meo. Omnis autem adversus eos est comminatio, qui non audierndum, « Dissolvistis pactum meum in omnibus sceleribus vestris, et non servastis praecepta sanctuarii mei; » et audetis indignos alienosque custodes ponere in observatione sanctuarii mei vobismetipsis, ut subaudiatur non mihi. Et est sensus: Qui vobis in carnalibus serviant ac ministrent, et ob vestra refrigeria meum polluant sanctuarium.
Abbreviated transcription (Latin):
a uobis. Uestib quoq utetur. quȩ
frigus repellant: non quȩ tenuitate
sui corpora nuda demonstrent. At¬
tenuata ie uniis caro et circũcisa con¬
tinentia. fugit opꝓbrium ȩgyptioꝵ.
qui sunt magnis carnib & illud po
caro mea in terra deserta. &. in uia¬
⁊ in in aquosa: sic in sco apparui tibi.
Si quando gͦ alienigenas in troducere
uoluerimus in templũ di : circũcida¬
mus aures eoꝵ & labia & cor &.
omnem carnẽ. oculosq gustũ &. odo¬
ratum ÷ ut om̃ia cũ dei timore &
ratione faciamus. Audiant hoc epi
ut non inducant filios alienos in cir¬
cũcisos corde & in circũcisos carne.
ne sint in scũario di. &. polluant
domũ eius. Si enim hoc fecerint :
aptabitur illis quod sequitur. Et
offertis panes meos. panes uidelicet
ꝓpositionis in cunctis eccłiis . &. in
orbe terrarũ de uno pane pullu¬
lantes. Et non solũ panes: sed &¬
ad ipem quoq de quo scriptum est.
Ex adipe frumenti saturauit eos. Et

Expanded text:
a vobis. » Vestibus quoque utetur quae a vobis. » Vestibus quoque utetur quae frigus repellant, non quae tenuitate sui corpora nuda demonstrent. Attenuata jejuniis caro et circumcisa continentia fugit opprobrium Aegyptiorum qui sunt magnis carnibus, et illud potcaro mea in terra deserta et invia et inaquosa, sic in sancto apparui tibi . Si quando ergo alienigenas introducere voluerimus in templo Dei, circumcidamus aures eorum, et labia, et cor, et omnem carnem, oculosque, gustum et odoratum, ut omnia cum Dei timore et ratione faciamus. Audiant hoc episut non inducant filios alienos incircumcisos corde, et incircumcisos carne, ne sint in sanctuario Dei, et polluant domum ejus. Si enim hoc fecerint, aptabitur illis quod sequitur: « Et offertis panes meos, » panes videlicet propositionis in cunctis ecclesiis et in orbe terrarum, de uno pane pullulantes. Et non solum panes, sed adipem quoque, de quo scriptum est: « Et adipe frumenti saturavit eos , » et
Abbreviated transcription (Latin):
de corde nr̃o. nec de nobis dicit᷑. Im¬
pinguatũ ẽ cor popłi huiꝰ: & aurib
suis grauit̾ audierunt. Ergo ⁊ caro
similiter circũciditur: ut nequaqͣ
faciamus t̾rena oꝑa. quȩ ꝓ necessita¬
te corporis facere cõpellimur. cibũ
capere &. potum &. somnũ. &. uti
uestib Quȩ tunc circũcidimus:
si non addelicia & ad luxuriã
& ad inertiam. sed ad necessitatem¬
N naturȩ &. corporis istius sustentaculũ
cuncta faciamus. Qui bibit uinum
modicum. ꝓpter stomachũ &. freqͦn¬
tes infirmitates. & odit ebrietatem:
circũcidit carnem suã. Qui dormit
quantũ natura patitur : audiet a sa¬
lomone. Si sederis. absq timore eris:
si dormieris suauiter dormies: & ñ
timebis pauorem suꝑ uenientẽ tibi. neq
impetus impioꝵ suꝑuenientes. Et qͥ
fugit fornicationem & uxori debitũ
reddit. reuertens ad idipsum ne tẽptet
eum sathanas: audiet cũ popło isrł.
In hac die abstuli ob ꝓbrium ȩgypti

Expanded text:
de corde nostro, nec de nobis dicitur: « Imde corde nostro, nec de nobis dicitur: « Impinguatum est cor populi hujus, et auribus suis graviter audierunt . » Ergo et caro similiter circumciditur, ut nequaquam faciamus terrena opera quae pro necessitate corporis facere compellimur, cibum capere, et potum et somnum, et uti vestibus: quae tunc circumcidimus, si non ad delicias et ad luxuriam et ad inertiam, sed ad necessitatem naturae et corporis istius sustentaculum cuncta faciamus. Qui bibit vinum modicum propter stomachum et frequentes infirmitates , et odit ebrietatem, circumcidit carnem suam. Qui dormit quantum natura patitur, audiet a Salomone: « Si sederis, absque timore eris; si dormieris, suaviter dormies, et non timebis pavorem supervenientem tibi neque impetus impiorum supervenientes . » Et qui fugit fornicationem, et uxori debitum reddit, revertens ad idipsum, ne tentet eum Satanas, audiet cum populo Israel, « in hac die abstuli opprobrium Aegypti
Abbreviated transcription (Latin):
Sed quia legimus paulũ dicentẽ. con¬
testor autẽ omnẽ hominẽ qui cir¬
cũciditur. qm̃ si circũcidam ini xp̃c
uobis nichil ꝓderit. & illud ieremiȩ.
ecce in circũcisȩ aures ur̃ȩ & nolu¬
istis audire. et in exodo locutus est
moyses in conspectu dñi dic̃s. ecce filii
ifrł non audierunt te & quomͦ au¬
diet me pharao: ego autẽ sũ tardi
in hebreo. ego autẽ in circũcisus labi¬
is: in terrogemus eos immo cogamꝰ
circũcidere aures & labia desecare.
ut scripturã implere uideantur:
Sin autẽ cęperint circũcisionẽ auriũ
int̾p̃tari. qͣndo nichil tͣpe ⁊ in honestũ
audire nõ patim᷑. ⁊ circũcisionẽ labioꝵ
qͣndo nichil indecenᷤᷤ loqͥm᷑: dicamꝰ easidẽ
expositionẽ etiã in corde ⁊ in carne ser¬
uare debetis. Cor circũcidimꝰ cutello
dĩ &. aufertur de corde nr̃o p̃putiũ.
qͣndo turpes cogitationeᷤᷤ neqͣꝗͣ exeunt

Expanded text:
Sed qui legimus Paulum dicenteSed qui legimus Paulum dicenteem omnem hominem qui circumciditur: quoniam si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit . Et illud Jeremiae: Ecce incircumcisae aures vestrae, et noluistis audire . Et in Exodo locutus est Moyses in conspectu Domini dicens: Ecce filii Israel non audierunt me; et quomodo audiet me Pharao? Ego autem sum tardi in Hebraeo: Ego autem 541 incircumcisus sum labiis, interrogemus eos, immo cogamus circumcidere aures, et labia desecare, ut Scripturam implere videantur. Sin autem coeperint circumcisionem aurium interpretari, quando nihil turpe et inhonestum audire nos patimur, et circumcisionem lquando nihil indecens loquimur, dicamus eis eamdem expositionem etiam in corde et in carne servare debetis. Cor circumcidimus cultello Dei, et aufertur de corde nostro praeputium, quando turpes cogitationes nequaquam exeunt
Abbreviated transcription (Latin):
nia scelera siue iniquitates ur̃ȩ. ad
prioꝵ peccatoꝵ hortatur pęniten¬
tiam. ne augeamus peccata pecca¬
tis .&. materiam futuro paremus
incendio: sed audiamus illud qđ
isaias loquitur. Ue his qui attra¬
hunt peccata sicut funiculo longo:
& sicut iugo corrigię uituli ini¬
quitates. Primũq peccatũ ẽ. qđ
inducunt filios alienos siue alie¬
nigenas. in circũcisos corde &
in circũcisos carne : ut sint inscũa¬
rio łi. &. polluant nomen dñi. Mo¬
dicũ enĩ fermentũ. totã massam cor¬
rũpit. Et inquib dã exemplarib
fertur ꝓ uerbioꝵ. Ne introducas
impiũ intab̾naculum iustoꝵ.
Rgent nos in hoc loco iudȩi & he¬
bionitȩ. qui circũcisionẽ carnis ac¬
cipiunt : quo mͦ possimus p̾sentem
locũ ex ponere. in circũcisos corde
&. incircũcisos carne. quo uidelicet
post spiritalem intelligentiã etiã
carnis circũcisionẽ suscipere debeamꝰ.

Expanded text:
nia scelera vestra, sive iniquitates vestrae, ad nia scelera vestra, sive iniquitates vestrae, ad priorum peccatorum hortatur poenitentiam, ne augeamus peccata peccatis, et materiam futuro paremus incendio. Sed audiamus illud quod Isaias loquitur: « Vae his qui attrahunt peccata sicut funiculo longo, et sicut jugo corrigiae vituli iniquitatis . » Primumque peccatum est, quod inducunt filios alienos sive alienigenas incircumcisos corde, et incircumcisos carne, ut sint in sanctuario Dei, et polluant domum Domini. « Modicum enim fermentum totam massam corrumpit . » Et in quibusdam exemplaribus fertur Proverbiorum, « Ne introducas impium in tabernaculis justorum. » Urgent nos in hoc loco Judaei et Ebionitae qui circumcisionem carnis accipiunt, quomodo possumus praesentem locum exponere, incircumcisos corde et incircumcisos carne: quo videlicet post spiritalem intelligentiam etiam carnis circumcisionem suscipere debeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
cio his aurib audiendũ. de quib
templi cerimonias & legitima eius
intelligere . &. ad extremũ ponere
cor suũ in uiis templi. quia diu̾si
ad eum introitus sunt. Siue uias
templi : cerimoniarũ ordinem sig¬
nificat. &. exitus sanctuarii. Premi
dine cogniturus ẽ. Et hoc notandũ
quod in mundi huiꝰ plaga qui in
maligno positus ẽ. &. in aquilonis
frigore constitutus: cȩlestiũ nob̃
.cerimoniarũ ordo monstratur.
Tdices ad ex asperantẽ me domũ isrł.
Hȩc dicit dñs ds̃. Sufficiant uobis
om̃ia scelera ur̃a domus isrł: eoquod
in circũcisos corde ⁊ in cir cũcisõs car¬
ne. ut sint in scũario meo n pollu
ant domũ meã. Et offertis panes
meos ad ipem & sanguinẽ: & dissol¬
uistis. siue p̾teristis pactũ meum
in om̃ib scelerib ur̃is. ⁊ non ser¬
uastis precepta scũarii mei . &. posu¬
istis custodes obseruationũ mearũ
in scũario meo uobismet ipsis.
Uando dicit. sufficiant uobis om¬

Expanded text:
tio his auribus audiendum, de quibus tio his auribus audiendum, de quibus templi caeremonias et legitima ejus intelligere, et ad extremum ponere cor suum in viis templi, quia diversi ad Deum introitus sunt: sive per vias templi caeremoniarum ordinem significat; et exitus sanctuarii. Prooemdine cogniturus est. Et hoc notandum quod in mundi hujus plaga qui in maligno positus est, et in aquilonis frigore constitutus, coelestis nobis caeremoniarum ordo monstratur. t dices ad exasperantem me domum Israhel haec dicit Dominus Deus sufficiant vobis omnia scelera vestra domus Israhel eo quod ncircumcisos corde et incircumcisos carne ut sint in saant domum meam, et offertis panes meos, adipem et sanguinem, et dissolvistis sive praeteristis pactum meum in omnibus sceleribus vestris; et non servastis praecepta sanctuarii mei et posuistis custodesin sanctuario meo vobismetipsis. » Quando dicit sufficiant vobis om
Abbreviated transcription (Latin):
struitur. ꝑ głam: multo magis quod
manet. in gła. Cauendũq ne destru¬
ctionem prioris głȩ ab olitionẽ pute¬
mꝰ. Sed sic sentiendum quod postꝗͣ.
uenerit quod ꝑfectũ ẽ. id qđ ex par¬
te fuerat destruatur. elut si solis
radiis lampadem cõpares: aut lampa¬
di lumen lucernulȩ. Quã ob rem
ce de iohanne baptista dicit᷑. Ille erat
lucerna lucens in domo. Postquã aut̃
uenit sol iusticiȩ. lucernę lum̃ abscon¬
ditũ est: dicente ipso ꝓpheta atq
baptista. Illũ oportet crescere : me
autẽ minui. Cecidit aut̃ in faciem
suam ꝓpheta: ne dũ plus cernere cu¬
pit quam potest humana fragilitas
intueri. etiam ipsũ oculoꝵ lumen
a mitteret. Unde familiarius eum
uocat dñs filiũ hominis: p̃cipitq
ut ponat cor suũ .&. uideat oculis
& aurib audiat. Primũ enĩ ad in¬
telligendũ quod dr̃: aꝑiendus ẽ ani¬
mus. Scdo cordis intendendi oculi :
de quib dicit᷑ ad abraham. Leua
oculos tuos: & uide stellas cęli. Ter¬

Expanded text:
riam est: multo magis quod manet in gloria est . Cavendumque ne destructionem prioris gloriae abolitionem putemus; sed sic sentiendum, quod postquam venerit quod perfectum est, id quod ex parte fuerat, destruetur: radiis lampadem compares, aut lampadis lumen lucernulae. Quamobrem et de Joanne Baptista dicitur: « Ille erat lucerna lucens in domo . » Postquam autem venit sol justitiae, lucernae lumen absconditum est, dicente ipso propheta atque Baptista: « Illum oportet crescere, me autem minui . » Cecidit autem in faciem suam propheta, ne dum plus cernere cupit, quam potest humana fragilitas intueri, etiam ipsum oculorum lumen amitteret. Unde familiarius eum vocat Dominus filium hominis, praecipitque ut ponat cor suum et videat oculis, et auribus audiat. Primum enim ad intelligendum quod dicitur aperiendus est animus. Secundo cordis intelligendi oculis, de quibus dicitur ad Abraham: « Leva oculos tuos, et vide stellas coeli . » Ter
Abbreviated transcription (Latin):
tent sacerdotes suꝑ eos sal: ⁊ offerent
eos holocaustum dño. Sept̾ẽ diebus
facies hircum ꝓ peccato cotidie. Et ui¬
tulum de armento. & arietem de pe¬
coribus immaculatos: offerent septẽ
dieb Et expiabunt altare . &. mun¬
dabunt illud: & implebunt manũ

Expanded text:
tent sacerdotes super eos sal, et offerent tent sacerdotes super eos sal, et offerent eos holocaustum Domino. Septem diebus facies hircum pro peccato quotidie: et vitulum de armento, et arietem de pecoribus, immaculatos offerent. Septem diebus expiabunt altare, et mundabunt illud: et implebunt m
Abbreviated transcription (Latin):
in scdo die. uł duo hedi de quib supͣ
diximus uł hircus assumitur: quia
animal est semꝑ ad excelsa festinans.
⁊ nichili ꝑiculi sustinens in p̃cipitiis.
& ibi inuenit uiam ubi oȩteris ani¬
mantibus interitus ẽ. Unde ⁊ gco
sermone. caprarũ et hircoꝵ grex.
sublimiũ conuersatio dr̃. hoc est
sationem significat. Porro altare xp̃i
expiatur sanguine: ut orationes scõ¬
rũ mundȩ ꝑueniant addm̃. Hoc
quoq notandũ: quod iuxta hebrai-¬
cum ipse iezechiel quasi sacerdos ui¬
tulum iubetur assumere &. holocau¬
stum facere. & sanguinẽ eius incir¬
cuitu asꝑgere tam altaris quã anguloꝵ
⁊ coronȩ. siue basis. Septuaginta aut̃
interp̃tes: alios sacerdotes hoc facere
de monstrant. De quib dictũ est. Et¬
dabis sacerdotib leui. qui st̃ de semi¬
ne sadoch: qui accedunt ad me.
res uitulum de armento immacula¬
tũ .&. arietem degrege immaculatũ.
Et offeres eos in conspectu dm̃. ⁊ mit¬

Expanded text:
in secunda die, vel duo haedi, de quibus supra in secunda die, vel duo haedi, de quibus supra diximus, vel hircus assumitur; quia animal est semper ad excelsa festinans, et nihil periculi sustinens in 533 praecipitiis, et ibi invenit viam, ubi caeteris animantibus interitus est. Unde et Graeco sermone caprarum et hircorum grex, sublimium conversatio dicitur, hoc est, sationem significat. Porro altare Christi expiatur sanguine, ut orationes sanctorum mundae permeent ad Deum. Hoc quoqne notandum, quod juxta Hebraicum ipse Ezechiel, quasi sacerdos vitulum jubetur assumere, et holocaustum facere, et sanguinem ejus in circuitu aspergere, tam altaris quam angulorum et coronae, sive basis. Septuaginta autem interpretes alios sacerdotes hoc facere demonstrant, de quibus dictum est: Dabis sacerdotibus Levitis, qui sunt ex semine Sadoc, qui accedunt ad me. res vitulum de armento immaculatum, et arietem de grege immaculatum. Et offeres eos in conspectu Domini; et mit
Abbreviated transcription (Latin):
sꝑm meũ : lapidib obruere iudȩi.
Et quomͦ quosdã credentiũ. pͥmitias
achaiȩ &. asiȩ apłs nominat: sic &
isti primitiȩ fuere martyrũ. quos
xp̃i postea confessio coronauit. Et hoc
notandũ: quod uitulus totꝰ offertur
holocaustũ . &. crassitudo corꝑis eius
diuino igne consumitur. Et si enim
nouimus eum scđm carnẽ. lacob aut̃
et stephanus qui scda die oblati sunt¬
siue hircus qui iuxta hebraicũ nar¬
ratur oblatus: offertur quidẽ in ui¬
de quo loquit᷑ petrus. redempti sumꝰ
ex uana nr̃a conuersatione pat̾nę tra¬
ditionis p̃tioso sanguine xp̃i . &. pau¬
lus apłs docet. p̃cio redempti estis ⁊
in alio loco. pacem faciens ꝑ sangui¬
nẽ crucis suȩ siue in terra siue super
cȩlos: illud significat. quod sanguine
saluatoris .iiͦii. cornua purificentur
altaris. id ẽ quatuor mundi plage. As¬
ꝑgiturq corona ꝓpitiatorii. siue bases
ꝑ circuitũ: ut uniuersa purgentur.
& firma sit ꝓpitiatio. ꝓpterea autẽ

Expanded text:
spiritum meum, » lapidibus obruere Judaei . Et quomodo quosdam credentium primitias Achaiae et Asiae Apostolus nominat , sic et isti primitiae fuere martyrum quos Christi postea confessio coronavit. Et hoc notandum quod vitulus totus offertur in holocaustum, et crassitudo corporis ejus divino igne consumitur. Etsi enim novimus secundum carnem. Jacobus autem et Stephanus, qui ssive hircus, qui juxta Hebraicum narratur oblatus, offertur quidem in vide quo loquitur Petrus: Redempti sumus de vana nostra conversatione paternae traditionis pretioso sanguine Christi ; et Paulus apostolus docet: Pretio redempti estis ; et in alio loco: Pacem faciens per sanguinem crucis suae, sive in terra, sive super coelos , illud significat, quod sanguine Salvatoris, quatuor cornua purificentur altaris, id est, quatuor mundi plagae: aspergiturque corona propitiatorii, sive bases per circuitum, ut universa purgentur, et firma sit propitiatio. Propterea autem
Abbreviated transcription (Latin):
dignitatẽ fuerit consecutus: ꝑ uiã
uestibuli portȩ deforis. hoc est ꝑi
mundi huius labores. &. portam
ecclesie quȩ adhuc in terrenis fini¬
bus posita est. ingredietur. non in¬
terius atriũ. hoc enĩ inpresenti lo¬
co scribitur: sed ad limen portȩ in¬
terioris .&. stabit in ea. Sin aut̃ pͥn¬
ceps in p̃senti scriptura non ingredi¬
tur atriũ interius. sed stat in limi¬
ne eius: nulli dubiũ ẽ. nunc ex par¬
te nos uidere. &. exparte cognosce¬
re .&. necdũ reuelata facie głam dii

Expanded text:
dignitatem fuerit consecutus per viam dignitatem fuerit consecutus per viam vestibuli portae deforis, hoc est, per mundi hujus labores: et portam Ecclesiae, quae adhuc in terrenis finibus posita est, ingredietur: non interius atrium, hoc enim in praesenti loco scribitur; sed ad limen portae interioris, et stabit in ea. Sin autem princeps in praesenti Scriptura non ingreditur atrium interius, sed stat in limine ejus, nulli dubium est, nunc ex parte nos videre, et ex parte cognoscere; et necdum revelata faci
Abbreviated transcription (Latin):
Sex autẽ agnis. sit sacrificium: quod
offerre potuerit manus eius qͥ offert.
Et ꝑ singula ȩfi: erit olei mensura. quȩ
appellatur. hin. Kalendarũ autẽ hoc
est neomeniarũ dies. hoc habebit pri¬
uilegium. amplius adie sabbati : ut
uitulus immoletur de armento. siue
taurus immaculatus. Cętera autẽ
hoc est sex agni immaculati .&. aries
immaculatus .&. sacrificia eoꝵ: ritũ
sabbati possidebunt. ita dũ taxat. ut
sicut in ariete oefi offertur sacrificii.
& in uitulo.
ec ꝑspicuitatis causa sint posita. Nc̃
spiritalem sensum dño donante rese¬
remus. Sex dieb quib oꝑamur ĩmun¬
do. porta orientalis atrii interioris:
clausa nobis est. Post quã aut̃ uene¬
rimus ad diem septimũ id est addiẽ
sabbati. in quo ȩterna requies ẽ. siue
addiem Kalendarũ. quando post
cȩcam noctẽ .&. horribiles tenebras
lucis ex ordium ẽ: aꝑietur nobis
porta orientalis. Et siquis nr̃m ꝑ
merita uirtutum. ducis nom̃ &.

Expanded text:
Sex autem agnis sit sacrificium quod Sex autem agnis sit sacrificium quod offerre potuerit manus ejus qui offert; et per singula ephi, erit olei mensura quae appellatur hin. Kalendarum autem, hoc est, neomeniarum dies, hoc habebit privilegium amplius a die sabbati, ut vitulus immoletur de armento, sive taurus immaculatus. Caetera autem, hoc est, sex agni immaculati, et aries immaculatus, et sacrificia eorum, ritum sabbati possidebunt: ita duntaxat, ut sicut in ariete ephi offertur sacrificii et in vitulo. Haec perspicuitatis causa sint posita: nunc spiritualem sensum, Domino donante, reseremus. Sex diebus quibus operamur in mundo, porta Orientalis atrii interioris clausa nobis est. Postquam autem venerimus ad diem septimum, id est, ad diem sabbati, in quo aeterna requies est, sive ad diem kalendarum, quando post caecam noctem et horribiles tenebras, lucis exordium est, aperitur nobis porta Orientalis: et si quis nostrum per merita virtutum, ducis nomen et
Abbreviated transcription (Latin):
lutem ꝑtinent. Ut postquã hostia
principis sacro igne fuerit concre¬
mata. &. dux reconciliatus deo: tc̃
ad orare possit suꝑ limen portȩ in¬
terioris atrii. in quo steterit. ⁊ egre¬
diatur. Quid igitur: Post egres¬
sionem principis statim porta clau¬
detur: Nequaꝗͣ. sed aꝑta erit
usq ad uesperam : ut post princi¬
pem om̃is popłs terrȩ adoret con¬
tra ostium portȩ illius. Ad oret
autẽ in sabbatis & in kalendis:
quando aperitur porta. Et quia
supra dixerat. facient sacerdotes
holo caustum eiꝰ .&. pacifica eius.
nec significauerat holo caustorũ eiꝰ¬
numerũ: nc̃ infert. Holocaustũ aut̃ hoc
offera. pͥnceps dño in die sabb̃i. Offer&. aut̃.
ñ ꝑse. s ꝑ sacerdotes. de qͥb scͥptũ ẽ: ⁊ faci¬
ent sacerdotes holocaustum eius.⁊
pacifica eius. Sex inquit agnos im¬
maculatos.&. arietem immaculatũ :
ita ut sacrificium arietis mensura
oefi sit. quȩ hebraice appellatur ȩfa.

Expanded text:
lutem pertinent, ut postquam hostia lutem pertinent, ut postquam hostia principis sacro igne fuerit concremata, et dux reconciliatus Deo, tunc adorare possit super limen portae interioris atrii, in quo steterit et egrediatur. Quid igitur? post egressionem principis statim porta claudetur! Nequaquam, sed aperta erit usque ad vesperam, ut post principem omnis populus terrae adoret contra ostium portae illius: adoret autem in sabbatis et in Kalendis, quando aperitur porta. Et quia supra dixerat: Facient sacerdotes holocaustum ejus et pacifica ejus, nec significaverat holocaustorum numerum, nunc infert « holocaustum hoc offeret princeps Domino in die sabbati. » Offeret autem  sed per sacerdotes, de quibus scriptum est: Et facient sacerdotes holocaustum ejus, et pacifica ejus: sex, inquit, agnos immaculatos, et arietem immaculatum: ita ut sacrificium arietis mensura ephi sit, quae Hebraice appellatur EPHA  .
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ia oꝑa tua. erit clausa: nec quȩ¬
libet porta. sed quȩ respicit adori¬
entem. unde oritur sol iusticiȩ. Por¬
ro die sabbati. id est septimo in qͦ
requies est: aꝑietur ꝑsingulas ebdo¬
madas. Et rursũ completis diebus
triginta. quando alterius mensis finiꝰ.
& alterius exordiũ est. idest neome¬
nia. die uidelicet kalendarũ. aꝑiet᷑:
ut quod priuilegium hab& septimꝰ
dies in ebdomade. hoc habeat priui¬
legium mensis exordium. Cur aut̃
aꝑiatur die septimo & die kalenda¬
rum. porta interioris atrii. quȩ res¬
picit ad orientem : sequens sermo
monstrabit. Et intrabit inquit
princeps ꝑ uiam portȩ deforis. atrii
uidelicet ex terioris : & stabit in
limine portȩ interioris atrii. quȩ
respicit orientem. Nec ingredietur
atriũ interius: sed illo stante alii
sacerdotes facient ꝓ ipso holocaustũ:
quã oblationem interp̃tatus ẽ Sy-¬
machus. Et pacifica: siue quȩ ad sa¬

Expanded text:
omnia opera tua , erit clausa; nec quaeomnia opera tua , erit clausa; nec quaelibet porta, sed quae respicit ad Orientem, unde oritur sol justitiae. Porro die sabrequies est, aperietur per singulas hebdomadas, et rursum completis diebus triginta, quando alterius mensis finis et alterius exordium est, id est, neomenia, die videlicet Kalendarum, aperietur: ut quod privilegium habet septimus dies in hebdomade, hoc habeat privilegium mensis exordium. Cur autem aperiatur die septimo, et die Kalendarum porta interioris atrii, quae respicit ad orientem, sequens sermo monstrabit. « Et intrabit, inquit, princeps per viam portae deforis, atrii videlicet exterioris, et stabit in limine portae, » interioris atrii, quae respicit ad orientem. Nec ingredietur atrium interius, sed illo stante alii sacerdotes facient pro ipso holocaustum, quam oblationem interpretatus est Symmachus, et pacifica, sive quae ad sa
Abbreviated transcription (Latin):
portȩ illius in sabbatis . &. in kalen¬
dis coram dño. Holocaustũ aut̃ hoc
offer& princeps dño in die sabbati.
sex agnos immaculatos &. arietem
immaculatũ. &. sacrificium oefi ꝑ
arietem. Agnis uero: sacrificiũ qđ
dederit manus eius. Et olei hin : ꝑ
singula ȩfi. In die autẽ kalendarũ:
uitulũ de armento immaculatum.
Et sex anni &. arietes im maculati ert̃.
tem faciet sacrificium᷑: Agnis aut̃:
sicut in uenerit manus eius. Et
olei hin: ꝑ singula oefi.¬
bi noᷤ int̾p̃tati sumꝰ oefi. quȩ ẽ deci¬
ma pars chori: hex transtulerunt.
pemma. qđ in nr̃a lingua coctionẽ
sonat. Et ubi nos diximus sacrifi¬
cium: illi ipsum hebraicũ posuert̃
uerbũ man̾aa. Qđ aquila. donũ
uł sacrificium: theodotio sacrifici¬
um transtulit. Et interim priusꝗͣ
quid isti significent disseramus: ip¬
denda sunt. Porta inquit atrui
in terioris sex dieb de quib scri¬
ptũ est. sex dieb oꝑaberis. & facieᷤ

Expanded text:
portae illius in sabbatis, et in kalenportae illius in sabbatis, et in kalendis, coram Domino. Holocaustum autem hoc offeret princeps Domino: in die sabbati sex agnos immaculatos, et arietem immaculatum. Et sacrificium ephi per arietem agnis autem sacrificium quod dederit manus eius et olei hin per singula oephi in die autem kalendarum vitulum de armento inmaculatum et sex agni et arietes inmaculati erunt tem faciet sacrificium agnis autem sicut invenerit manus eius et olei hin per singula oeUbi nos interpretati sumus ephi, quae est decima pars cori, LXX transtulerunt πέμμα, quod in nostra lingua coctionem sonat. Et ubi nos diximus, sacrificium, illi ipsum Hebraicum posuere verbum MANAA , quod Aquila, donum, vel sacrificium, Theodotio, sacrificium transtulit. Et interim priusquam quid ista significent, disseramus, ipdenda sunt. Porta, inquit, atrii interioris sex diebus, de quibus scriptum est: Sex diebus operaberis, et facies
Abbreviated transcription (Latin):
pit᷑ni .&. requiem laboris. &. lassitu¬
dinis sanitatẽ. post placationẽ pec¬
catorũ accipere possimus. In septimo
quoq mense. quinta decima mensis
die. hoc ẽ scenophegiarũ. ide obla¬
tionis & sacrificiorũ ordo seruandꝰ
est. tam ꝓpeccato quã ꝓ holocausto.
&x. in sacrificio & in oleo: ut festiui¬
tatẽ dñi fugatis tenebris. & orto lu¬
mine olei consequamur clarioreqͥ
habeamꝰ sollemnitates. inquib nob
omĩa peccata donantur.
Iec dicit dñs ds̃. Porta atrii interio¬
ris quȩ respicit ad orientem: erit
clausa sex diebus in quib opus fit.
Die autẽ sabbati aꝑietur. sed &. in ka
lendarũ die aꝑietur. Et intrabit
princeps ꝑ uiam uestibuli portȩ de¬
foris: & stabit in limine portȩ. Et
facient sacerdotes holocaustũ eius:
& pacifica eius: & ad orabit super
limen portȩ .&. egredietur. Porta
autẽ ñ claudetur. usq ad uesꝑam.
Et adorabit popłs terrȩ ad ostium

Expanded text:
piterni, et requiem laboris, et lassitupiterni, et requiem laboris, et lassitudinis sanitatem, post placationem peccatorum accipere possimus. In septimo quoque mense, quintadecima mensis die, hoc est, scenopegiarum, idem oblationis et sacrificiorum ordo servandus est, tam pro peccato quam pro holocauset in sacrificio, et in oleo, ut festivitatem Domini, fugatis tenebris et orto lumine olei, consequamur, clarioresque habeamus solemnitates, in quibus nobis omnia peccata donantur.ec dicit Dominus Deus: Porta atrii interioris, quae respicit ad orientem, erit clausa sex diebus, in quibus opus fit, die autem sabbati aperietur, sed et in die kalendarum aperietur. Et intrabit princeps per viam vestibuli portae deforis, et stabit in limine portae: et facient sacerdotes holocaustum ejus, et pacifica ejus: Et adorabit super limen portae, et egredietur: porta autem non claudetur usque ad vesperam. Et adorabit populus terrae ad ostium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitiatio ꝓpeccatis nr̃is. & ñ solũ
ꝓ nobis. sed ꝓ om̃i mundo. Oblato
autẽ uitulo ꝓ uniuerso popło t̾rȩ.
in septem dieb reliquis dominice
passionis. septẽ uituli & septe arie¬
tes immaculati offeruntur cotidie:
ut holocausto ⁊ igne dñico concre¬
mentur. Septẽ autẽ uituli. &.uii.
arietes sunt : qui configurantur
dñicȩ passioni. ut imitentur uerũ
uitulũ. ⁊ uerũ arietem: &. sanguine
Imartyrũ ꝑ septem dies totius mun¬
di peccata purgentur. Hircus qͦq
caprarũ offertur ꝓ peccato cotidie.
septem uidelicet diebus. Attendendũq
diligentuis. qđ insacrificio oefi ꝑ
uitulum.&. ȩfi ꝑ arietem. & olei hi.
offeruntur quȩ lege p̃cepta sunt.
In oblatione autẽ hirci. nec ȩfi. nec
ut lxx transtulerunt coctio ponit᷑.
qui ꝓ efi pemĩa hoc ẽ coctionem
interp̃tati sunt. Hin uero quȩ olei
certa mensura est. de qua ante dixi
mus: assumitur in sacrificio uituli
& arietis. ut fomentũ luminis sem¬

Expanded text:
non solum pro nostris, sed pro omni mundo. Oblato autem vitulo pro universo populo terrae, in septem diebus reliquis Dominicae passionis septem vituli, et septem arietes immaculati offeruntur quotidie, ut holocausto et igne Dominico concrementur. Septem autem vituli, et septem arietes sunt, qui configurantur Dominicae passioni, ut imitentur verum vitulum, et verum arietem, sanguinem martyrum per septem dies totius mundi peccata purgentur. Hircus quoque caprarum offertur pro peccato quotidie, septem videlicet diebus. Attendendumque diligentius, quod in sacrificio ephi per vitulum, et ephi per arietem, et olei hin offeruntur quae In oblatione autem hirci nec ephi, nec, ut LXX transtulerunt, coctio ponitur, qui pro ephi πέμμα, hoc est, coctionem interpretati sunt. Hin vero quae olei certa menmus, assumitur in sacrificio vituli et arietis: ut fomentum luminis sem