comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que huic disputationi ñ negligendã uideant᷑
inferre q̃stionẽ. Ferunt᷑ qͥppe mortui ñ nulli.
uel insõnis uel alio qͦc̃q mͦ apparuisse uiuentib: atq
uͥ eoꝵ corꝑa iacerent in humata nescientib locisq mon¬
stratis ãmonuisse. ut sibi sepult᷑a qͤdefuerat p̃b̾et᷑. Hȩc
sũ qͥ talia sibi accidisse ꝯfirmant: ĩpudent̾ uenire uide¬
bim᷑. S respondendũ ẽ. ñ ido putandũ e̾eᷤᷤ mortuos ista
sentire: qͥa hec dicere uelindicare uel petere uidentur
in sõnis. Nã ꝙ uuentes apparent sepe uiuentib dormi¬
entib. qͥũ se ipsi nesciant apparere: ꝙ abeis hec qͥ sõniauerint
audiunt dicentib qd̾ eos in sonnis uider int. agentes aliqͥd uel
loquentes. Si gͦ me potest aliqͥs in sõnis uid̾e sibi aliqͥd qd̾ fac¬
tũ ẽ indicantẽ. uel etiã qd̾ futur̃ ẽ p̾nuntiantẽ. c̃ id ego prsq̃
ignorẽ. ꝙ om̃ino ꝓrss ñcurẽ. ñ solũ qͥd ille sõniet. s utrũ

Expanded text:
quae huic disputationi non neglegendam uideantur inferre quaestionem. feruntur quippe mortui nonnulli uel in somnis uel alio quocumque modo apparuisse uiuentibus atque ubi eorum corpora iacerent inhumata nescientibus, locisque monstratis admonuisse, ut sibi sepultura, quae defuerat, praeberetur. haec ssum qui talia sibi accidisse confirmant, impudenter uenire uidebimur. sed respondendum est non ideo putandum esse mortuos ista sentire, quia haec dicere uel indicare uel petere uidentur in somnis. nam et uiuentes apparent saepe uiuentibus dormientibus, dum se ipsi nesciant apparere, et ab eis haec qui somniauerint audiunt dicentibus, quod eos in somnis uiderint agentes aliquid uel loquentes. si ergo me potest aliquis in somnis uidere sibi aliquid, quodquod factum est, indicantem uel etiam id quod futurum est praenuntiantem, cum id ego prorsus ignorem et omnino prorsus non curem non solum quid ille somniet, sed utrum
Abbreviated transcription (Latin):
stantia que ads ñ ẽ: ereat᷑a ẽ: ꝙ que creatura ñ est
ds ẽ. ꝙsi ñ est filius eiꝰdem substantiȩ euiꝰ pat᷑. gͦ fac¬
ta substantia ẽ. Si facta substantia ẽ: ñ om̃ia ꝑipsũ
facta sunt. At si om̃ia ꝑipsum facta sunt: uniꝰ gͥ
eiꝰdemq cũpatre substantiȩ ẽ: ꝙ id̾o nontantũ

Expanded text:
stantistantideus est. et si non est filius eiusdem substantiae, cuius pater, ergo facta substantia est; si facta substantia est, non omnia per ipsum facta sunt; at si omnia per ipsum facta sunt, unius igitur eiusdemque cum patre substantiae est, et ideo non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
aut ñ e̾eᷤᷤ uerũ ãm. aut ñ cõpatre unũ ꝙsolũ
đm. aut ñ uere inmortałe. quia mutabiłe̾: mani¬
festissima diuinoꝵ testimonioꝵ ꝙ consonauoce con¬
uicti sunt. Uñ sunt illa. in pͥncipio erat u̾bũ. ꝙ u̾bũ
erat apd̃ am: ꝙ ds erat u̾bũ. Manifestũ enĩ qd̾ uer¬
bũ dĩ filiũ ai unicũ accepimus. de qͦ pꝰ dicit. ꝙ u̾bũ
caro factũ ẽ. ꝓpt̾ natiuitat̾e in carnationis eiꝰ.
que facta ẽ intẽꝑe ex uirgine. Id̾o aut̃ declarat
nont̾atũ dm eẽ. s etiã eiꝰdem c̃patre substantie: qͥa
cũ dpxiss & q̾s erat ũbũ. hoc erat inqͥt in pͥncipio
apd̃ q̃m. Omĩa ꝑ ipsũ facta sunt: ꝙ sine ipso factũ ẽ
nichil. Neq enĩ dicit omia nͥ que facta sunt: id ẽ om¬
nẽ creat᷑am. Nñ liqͥdo apparet ipsũ factũ ñ e̾e̾ ꝑqu̾e
facta sunt om̃ia. Et si factus n̾ẽ : creat᷑a n̾eꝰ. Si aut̃
creat᷑a n̾ẽ: eiꝰdem ẽpatre substantiȩ ẽ. Omĩs enĩsub¬

Expanded text:
esse uerum deum aut non cum patre unum et solum deum aut non uere immortalem, quia mutabilem, manifestissima diuinorum testimoniorum et consona uoce conuicti sunt. unde sunt illa: in principio erat uerbum, et uerbum erat apud deum, et deus erat uerbum. manifeste enim uerbum dei filiucaro factum est, propter natiuitatem incarnationis eius, quae facta est in tempore ex uirgine. in eo autem declarat non tantum deum esse sed etiam eiusdem cum patre substantiae, quia, cum dixisset: et deus erat uerbum, hoc erat, inquit, in principio aput deum; omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. neque enim dicit omnia, nisi quae facta sunt, id est omnem creaturam. unde liquido apparet ipsum factum non esse per quem facta sunt omnia; et si factus non est, creatura non est; si autem creatura non est, eiusdem cum patre substantiae est. omnis enim sub
Abbreviated transcription (Latin):
figuratis regula huiꝰmodi.: ut tandui u̾set᷑ dili¬
genti consid̾atione qd̃ legit᷑. donec ad regnũ ca-¬
ritatis int̃p̃tatio ꝑaucat᷑. Si aut̃ hoc iam ꝓpͥe sonat. nul¬
la putet᷑ figurata locutio. Si p̃ceptiua locutio ẽ: aut
flagitiũ aut facinꝰ uetans. aut utilitat̾e aut benefici¬
entiã ubens: ñ ẽ figurata. Si aut̃ flagitiũ aut facinꝰ
uidet᷑ ub̾e. aut ut ilitat̾e & beneficientiã uetare: figu¬
rata ẽ. Nͥ manducau̾̃itis in qͥt carnẽ filii hoĩs ꝙ sangͥ¬
ñe bib̾itis: ñ habebitis uit̾a in uob̾. facinꝰ uel flagitiũ ui
det᷑ iub̾e. Figura gͦ ẽ. p̃cipiens passioni dñi ẽeᷤ c̃omunican¬
aũ. ꝙ suauit̾ atq ut ilit̾ sconaendũ in memoria: qd ꝓno¬
bis caro eiꝰ erucifixa & uuln̾ata sit. Ait scͥpt᷑a. Si esuri¬
erit inimicꝰ tuus: ciba illũ. Si sitit. potũ da illi. Hic
nullo dubitante. beneficientiã p̾cipit. s qd̾ seqͥt᷑. hoc enĩ

Expanded text:
figuratis regula huius modi, ut tamdiu uersetur diligenti consideratione quod legitur, donec ad regnum caritatis interpretatio perducatur, si autem iam hoc proprie sonat, nulla putetur figurata locutio. Si praeceptiua locutio est aut flagitium aut facinus uetans aut utilitatem aut beneficientiam iubens, non est figurata. si autem flagitium aut facinus uidetur iubere aut utilitatem et beneficientiam uetare, figurata est. nisi manducaueritis, inquit, carnem filii hominis et sanguinem biberitis, non habebitis uitam in uecipiens passioni dominicae communicandum, et suaviter atque utiliter recondendum in memoria quod pro nobis caro ejus crucifixa et vulnerata sit. Ait Scriptura: Si esurierit inimicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da illi. Hic nullo dubitante beneficentiam praecipit: sed quod sequitur, Hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
mitꝰ. qͣb suꝑbia sanat᷑. eiꝰ qͥ dolet se mimicũ fuisse ho¬
minis. a qͦ eiꝰ miseriȩ fubuenit᷑. It̾e c̃ ait dñs qͥamat
aĩmã suã ꝑdet eã. ñ utilitatẽ uetare putandꝰ ẽ. qͣde¬
bet qͥsq conseruare animã suã. s figurate dictũ ꝑ¬
dat animã. idẽ ꝑimat. atq amittat usu̾ eiꝰ qu̾e nunc
habet. ꝑt̾isum scilicet atq p̃posterũ.ͥ qͦinclmat᷑ tẽpo¬
ralib ut et̃na ñ querat. scͥptũ ẽ. damiscd̾i: ꝙ ne suscipi
as peccor̃e. Posterior pars huiꝰ sententie uidet᷑ uetare
beneficentiã. ait enĩ ne suscipias peccatore. Intelligas gͦ
darũ scͥpt᷑arũ alia cõmunit̾ pcipi. alia singłis

Expanded text:
hominis, a quo eius miseriae subuenitur. item cum ait dominus: qui amat animam suam, perdet eam, non utilitatem uetare putandus est, qua debet quisque conseruare animam suam, sed figurate dictum perdet animam, id est perimat atque amittat usum eius, quem nunc habet, peruersum scilicet atque praeposterum, quo inclinatur temporalibus, ut aeterna non quaeraas peccatorem; posterior pars hujus sententiae videtur vetare beneficentiam; ait enim: Ne suscipias peccatorem; intelligas ergo darum Scripturarum alia communiter praecipi, alia singulis
Abbreviated transcription (Latin):
Unde dicit alio boco. Nemo gͦ uos uidicet in cibo
aut in potu: aut in parte diei festi. aut neomeniȩ.
aut sabbatoꝵ. qͦd ẽ umbra futuroꝵ. hic etiã cũ
dicit nemo uos in eis iudicet: declarat qͦd ñ sit
necesse ut iã hȩc obseruent᷑. Cũ autẽ dicit qͦd ẽ
umbra futuroꝵ: ostendit qͣm oportuerit ut illo
tẽp̾r obseruarent᷑. quo ista quȩ nob̾ iã manife¬
sta eluxerunt. ꝑtales umbras figurarũ futura
p̾dicebant᷑. ꝓ inde si manichei resurrectione dñi
iustificarent᷑. cuiꝰ resurrectionis dies ex die qͥdẽ
passionis t̾cius. pꝰ die auitẽ sabbati hoc ẽ pꝰ septi

Expanded text:
unde dicit alio loco: nemo ergo uos iudicet in cibo unde dicit alio loco: nemo ergo uos iudicet in cibo aut potu aut in parte diei festi aut neomeniae aut sabbatorum, quod est umbra futurorum. hic etiam cum dicit: nemo uos in eis iudicet, declarat, quam non sit necesse, ut iam haec obseruentur; cum autem dicit: quod est umbra futurorum, ostendit, quam oportuerit, ut illo tempore obseruarentur, quo ista, quae nobis iam manifestata eluxerunt, per tales umbras figurarum futura praedicebantur.' Proinde si Manichaei resurrectione domini iustificarentur, cuius resurrectionis dies ex die quidem passionis tertius, post diem tamen sabbati. hoc est post septi
Abbreviated transcription (Latin):
displicent litterȩ ueteris testam̃ti. qͥcquid łs
mandauit pͥori popło ad celebrandã umbrã fu-¬
turoꝵ ñ intelligentes. & ea mͦ ñ obseruari animad¬
uertentes. ex more p̾sentis tẽꝑis illa rep̾hendunt:
quȩ utiq illi tẽꝑi congruebant:. quo ista quȩ
nunc manifesta sunt. uent᷑a significarent᷑. Sed
quid dicturi sunt adu̾sus apłm qui ait. hec
om̃ia infigura contingebant illis: scripta sũ
autẽ ꝓpter nos in quos finis scłoꝵ obuenit. Ecce
ipse aꝑuit cur ille littere accipiant᷑ a nob̾: & cur
illa reru̾ signa iam necesse ñ sit ut obseruentur
a nob̾. Cũ enĩ dicit scripta sunt ꝓpt̾ nos: ꝓculdu¬
bio demonstrat quanta nob̾ cura legenda & in¬
telligenda. &. in quanta auctoritate habenda
sint: qͥa ꝓpt̾ nos utiq scripta sunt. Cũ uͦ dicit fi¬
gurȩ nr̃e fuerunt & in figura contingebant illis:
ostendit iã ñ opꝰ ẽẽ ut cũ res ipsas manifestas agi¬
mꝰ. figuratũ p̾nũtiantiũ celebrationi seruiamus.

Expanded text:
ti, quicquid deus mandauit priori populo ad celebrandam umbram futurorum non intellegentes et ea modo non obseruari animaduertentes ex more praesentis temporis illa reprehendunt, quae utique illi tempori congruebant, quo ista, quae nunc manifestata sunt, uentura significarentur. sed quid dicturi sunt aduersus apostolum, qui ait: haec omnia in figura contingebant illis; scripta sunt autem propter nos, in quos finis saeculorum obuenit? ecce ipse aperuit, cur illae litterae accipiantur a nobis et cur illa rerum signa iam necesse a nobis. Cum enim dicit, Scripta sunt propter nos, procul dubio demonstrat quanta nobis cura legenda et intelligenda, et in quanta auctoritate habenda sint, quia propter nos utique scripta sunt: cum vero dicit, Figurae nostrae fuerunt et: in figura contingebant illis, ostendit iam non opus esse ut, cum res ipsas manifestas agimus, figurarum praenuntiantium celebrationi seruiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ꝙ illud. Nonẽ enĩ regnũ qi esea & potus. sed
iustitia & pax & gaudiũ. Et quia solent homines
multũ gand̾e de carnalib epulis: ad didit inspũ¬
sc̃o. Iustificat᷑ gͦ sapientia ab om̃ib filiis suis. qͥ in¬
telligunt utẽdis tͣrenis temꝑa oportuna ẽẽ de¬
bere : facilitatẽ uͦ carendi talib ꝙ amorẽ fruendi

Expanded text:
st. Non est enim regnum Dei esca et potus, sed justitia, et pax, et gaudium. . Et quia solent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addidit. In Spam sapientia ab omnibus filiis suis, qui intelligunt utendis terrenis tempora opportuna esse dbere, facilitatem vero carendi talibus, et amorem fruendi
Abbreviated transcription (Latin):
ant. s simul & illũ sine loco ac tẽpr̾ cont̾ẽplantur:
& eus ininferib ussa ꝑficiunt. mouentes seꝑ t̾ẽpꝰ.
corpꝰ aut̾e ꝑ tẽpꝰ & locũ qͣntũ eoꝵ congruit actioni.

Expanded text:
ant, sed simul et illum sine loco ac tempore contemplantur ant, sed simul et illum sine loco ac tempore contemplantur et eius in inferioribus iussa perficiunt, mouentes se per tempus, corpus autem per tempus et locum, quantum eorum congruit actioni.
Abbreviated transcription (Latin):
bona. siue ꝑse ipsam. siue ꝑ malum in reb dũ taxat
quȩ naturalit̾ sunt etiam malis uoluntatibus
subditȩ.: idest in corꝑib Nam in seipsis malȩ uolun¬
tatis habent intĩorẽ penã suã: eadem ipsa iniqͥtatem
suam. Ac per hoc sublimib angłis dõ subditȩ fru¬
entib & do beate seruientes. subdita ẽ om̃is natura
corporea: om̃is inrationabilis uita. om̃is uoluntas
uł infirma uł praua. ut hoc de subditis uł cũ sub¬
ditis agant qͦd nature ordo poscit in om̃ib iuben¬
te illo cui subiecta sunt om̃ia. Pinde illi in illo ueri¬
tat̾e incomutabilẽ uident: et scdm eã suas diriguis
uoluntates. fiunt gͦ illi participes ęt̾nitatis uerita¬
tis: uoluntatis eius semꝑ sine tẽꝑe & loco. Mouent᷑
autẽ eius mꝑio etiã tẽꝑalit̾. illo ñ tẽꝑalit̾ moto:
nec ita ut ab eiꝰ cont̾ẽplatione resiliant aut deflu¬

Expanded text:
bona, sine per se ipsam sine per malam, in rebus dumtaxat, bona, sine per se ipsam sine per malam, in rebus dumtaxat, quae naturaliter sunt etiam malis uoluntatibus subditae, id est in corporibus. nam in se ipsis malae uoluntates habent interiorem poenam suam eandem ipsam iniquitatem suam. Ac per hoc sublimibus angelis deo subdite fruentibus et deo beate seruientibus subdita est omnis natura corporea, omnis inrationalis uita, omnis uoluntas uel infirma uel praua, ut hoc de subditis uel cum subditis agant, quod naturae ordo poscit in omnibus iubente illo, cui subiecta sunt omnia. proinde illi in illo ueritatem incommutabilem uident et secundum eam suas dirigunt uoluntates. fiunt ergo illi participes aeternitatis, ueritatis, . uoluntatis eius semper sine tempore et loco; mouentur autem eius imperio etiam temporaliter illo non temporaliter moto, nec ita, ut ab eius contemplatione resiliant aut deflu
Abbreviated transcription (Latin):
luntatẽ subdite sint necesse ẽ illi quȩ habet: E hoc
ordinatione creatoris. qui nũquã ita punit uolun-¬
tatẽ malã. ut nature ꝑunat dignitatẽ. Cũ gͥ om̃e
corpꝰ & om̃is anima mrationalis ñ habeat uolun¬
tatis arbitum. subdita ista sunt eis naturis. que
p̾dicte sunt arbitͥo uoluntatis. Nec om̃ia om̃ibꝰ. s
sic̃ distribuit ustitia creatoris. Ergo di ꝓuidentia
regens atq administrans uniu̾sam creat᷑am & na-¬
turas & uoluntates. Naturas ut sint. uoluntates
autẽ ut nec infructuosȩ bonȩ. nec inpunitȩ malȩ
sint. Subdit pͥmitꝰ om̃ia sibi. deinde creaturã cor¬
ꝑalẽ creat᷑e spĩtali. inrationalẽ rationali. t̾restrem
cȩlesti. femineã masculine: minꝰ ualent̾ẽ ualentio¬
ri. indigentiorẽ copiosiori. In uoluntatib autem
bonas sibi. ceteras uͦ ipsis seruientib sibi.: ut hoc
patiat᷑ uoluntas mala. quod ex iussu dĩ fecerit

Expanded text:
luntatem, subditae sint necesse est illis quae habent, et hoc luntatem, subditae sint necesse est illis quae habent, et hoc ordinatione creatoris, qui numquam ita punit uoluntatem malam, ut naturae perimat dignitatem. cum igitur omne corpus et omnis anima inrationalis non habeat uoluntatis arbitrium, subdita ista sunt eis naturis, quae praeditae sunt arbitrio uoluntatis, nec omnibus omnia, sed sicut distribuit iustitia creatoris. ergo dei prouidentia regens atque administrans uniuersam creaturam, et naturas et uoluntates, naturas, ut sint, uoluntates autem, ut nec infructuosae bonae nec inpunitae malae sint, subdit primitus omnia sibi, deinde creaturam corporalem creaturae spiritali, inrationalem rationali, terrestrem caelesti, femineam masculinae, minus ualentem ualentiori, indigentiorem copiosiori, in uoluntatibus autem bonas sibi, ceteras uero ipsis seruientibus sibi, ut hoc patiatur uoluntas mala, quod ex iussu dei fecerit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ loci spatia distendit᷑ corpꝰ est. Ac ꝑhoc consequens ẽ
ut anima ꝑ locũ moueri ñ putet᷑: si corpꝰ ñ ẽẽ ñ credat᷑.
S ut dicere ceꝑam si de anima hoc quisq ñ uult cre¬
dere: ñ nimis urgendus est. Substantiã uͦ dĩ nͥ credat̃
nec ꝑ tepꝰ nec ꝑlocũ moueri: ñdũ ꝑfecte incomutabi¬
tura tͥnitatis. & ob hoc ita ęt̾na ut & aliqͥd coet̾num
ẽẽ ñ possit. Ipsa apud se ipsam & inseipsa sine ullo
tẽpr̃ ac loco mouet. tam̃ ꝑ tẽpꝰ & locũ sibi subditã
creaturã. naturas creans bonitate uoluntatis. or¬
dinans potestate: innaturis nulla sit quȩ ñ ab illo
sit. Inuoluntatib aut̾ẽ nulla bona sit cui ñ ꝓsit. nul¬
la mala sit qͣbene uti non possit. S qͥa ñ omĩb naturis
dedit uoluntatis arbitum. ille qͥbꝰ dedit potentiores
ac suꝑ iores sunt illȩ atttẽ naturȩ quȩ ñ habent uo¬

Expanded text:
per loci spatia distenditur corpus est; ac per hoc consequens est, per loci spatia distenditur corpus est; ac per hoc consequens est, ut anima per locum moueri non putetur, si corpus non esse crsed, ut dicere coeperam, si de anima hoc quisque non vult credere, non nimis urgendus est. Substantiam vero Dei nisi credat nec per tempus nec per locum moveri, nondum perfecte incommutabitura trinitatis et ob hoc ita aeterna, ut ei aliquid coaeternum esse non possit, ipsa apud se ipsam et in se ipsa sine ullo tempore ac loco, mouet tamen per tempus et locum sibi subditam creaturam, naturas creans bonitate, uoluntates ordinans potestate, ut in naturis nulla sit quae non ab illo sit, in uoluntatibus autem nulla bona sit cui non prosit, nulla mala sit qua bene uti non possit. sed quia non omnibus naturis dedit uoluntatis arbitrium, illae autem quibus dedit potentiores ac superiores sunt, illae naturae, quae non habent uo
Abbreviated transcription (Latin):
tia locoꝵ suoꝵ: quanto magis ipse animȩ mitus
cui m̃bra deseruiunt ut quod placuerit figatur.
unde id qͦd mouendũ ẽ innitatur. cũ anima ñ sit
natura corporea nec locali spatio corpꝰ impleat. sic̃
a qua utrẽ. siue spongiã: S miris modis ipso incor¬
poreo nutu cũmixta sit uiuificando corꝑi qͦ & im¬
perat corꝑi quadã intentione ñ mole. Quanto magis
inquã nutꝰ ipse uoluntatis eius ñ ꝑ locũ mouet᷑ ut cor¬
pus ꝑlocũ moueat. qͣndo totũ ꝑ partes mouet. Nec¬
aliquas loco mouet: nͥ ꝑillas quas loco ñ mouet. Qd
si intelligere difficile ẽ. utrũq credat᷑. & qͦd creat᷑a spĩ¬
ma quisq ñ uult credere. qͦd quidem sine dubio ñ so¬
lũ credẽt. uerũ etiã intelligeret si eã posset sicuti ẽ in¬
corꝑeam cogitare. Cui enĩ non facile occurrat qͦd ꝑ locũ
ñ moueat᷑. que ꝑ loci spatia ñ distendit᷑. Qcqͥd autẽ

Expanded text:
tia locorum suorum, quanto magis ipse animae nutus, tia locorum suorum, quanto magis ipse animae nutus, cui membra deseruiunt, ut quod placuerit figatur, unde id, quod mouendum est, innitatur, cum anima non sit natura corporea nec locali spatio corpus inpleat, sicut aqua utrem sine spongiam, sed miris modis ipso incorporeo nutu commixta sit uiuificando corpori, quo et inperat corpori quadam intentione, non mole: quanto magis, inquam, nutus ipse uoluntatis eius non per locum mouetur, ut corpus per locum moueat, quando totum paliquas loco movet, nisi per illas quas loco non movet? Quod si intelligere difficile est, utrumque credatur, et quod creatura spirima quisque non uult hoc credere - quod quidem sine dubio non solum crederet, uerum etiam intellegeret, si eam posset, sicuti est, incorpoream cogitare. cui enim non facile occurrat, quod per locum non moueatur, quae per loci spatia non distenditur? quidquid autem
Abbreviated transcription (Latin):
loco fira sunt non moueri. Non enĩ mouet᷑ solus di¬
gitus nͥ manꝰ fixa sit: acuiꝰ articulo uelut in moto car¬
dine moueatur. Sic tota palma ab articulo cubiti.
sic cubitꝰ ab articło umeri umerꝰ a scapula cõmo¬
uetur. stantib utiq cardinib qͥb motio nitat᷑. &
ꝑloci spaciũ qͦd mouet᷑. Sic planta in talo ẽ articł
quo stante mouet᷑. sic cͤu ris in genu. & totius pe¬
dis incoxa. & nullus m̃bri motus omĩno ẽ quẽ uo¬
luntas mouet. nͥ ab aliqͦ articuli cardine quẽ natꝰ
euisdẽ uoluntatis pͥmitus figit ut ab eo qͥ locispacio
ñ mouetur. agi ualeat qͦd mouet᷑. Deniq nec iam¬
bulando pes leuat᷑. nͥ alius fixus totũ ferat: donec
ille qui motus est aloco unde fertur ad locũ qͦfert᷑
immoto articulo sui cardinis innitat᷑. Porro si in
corꝑe nullũ m̃brũ ꝑ locũ uoluntas mouet. nͥ ab
poreas habeant quantitates suas. qͥb occupent spa¬

Expanded text:
loco fixa sunt, non moueri. non enim mouetur solus diloco fixa sunt, non moueri. non enim mouetur solus digitus, nisi manus fixa sit, a cuius articulo, uelut inmoto cardine, moueatur. sic tota palma ab articulo cubiti, sic cubitus ab articulo humeri, humerus ab scapula cum mouetur stantibus utique cardinibus, quibus motio nitatur, it per loci spatium, quod mouetur; sic plantae in talo est articulus, quo stante moueatur; sic cruris in genu et totius pedis in coxa. et nullus membri motus omnino est, quem uoluntas mouet, nisi ab aliquo articuli cardine, quem nutus eiusdem uoluntatis primitus figit, ut ab eo, quod loci spatio non mouetur, agi ualeat, quod mouetur. denique nec in ambulando pes leuatur, nisi alius fixus totum corpus ferat, donec ille, qui motus est, a loco, unde fertur, ad locum, quo fertur, inmoto articulo sui cardinis innitatur. Porro, si in corpore nullum membrum per locum uoluntas monet nisi ab poreas habeant quantitates suas, quibus occupent spa
Abbreviated transcription (Latin):
sine tẽpr̾ aloco: mouet conditũ sp̃m ꝑtẽpꝰ sine loco.
mouet corpꝰ ꝑtẽpꝰ & locũ. Quo circa qͥsqͥs intellige¬
re conatur quẽ admodũ et̾nꝰ uere et̾nꝰ. & uere in¬
mortalis atq incomutabilis ds̃. ipse nec ꝑ locũ nec
ꝑ tẽpꝰ motꝰ moueat teꝑalit̾ & localit̾ creaturã suã.
Non eũ puto posse assequi nͥ pͥus intellȩxerit quẽ ad¬
modũ anima hoc ẽ sp̾s creatꝰ ñ ꝑ locũ. s tantũ ꝑ
tẽpꝰ motꝰ moueat corpꝰ ꝑ tẽpꝰ & locũ. Si enĩ qͦd in¬
se ipso agit᷑ caꝑe ñdũ potest. quanto minꝰ illud qͦd
supͣ ẽ affecta quippe anima carnaliũ sensuũ consu¬
etudine. etiã se ipsã cũ corꝑe ꝑ locũ moueri putat dũ
id ꝑ locũ mouet. Quȩ siposset diligent̾ inspicere tan¬
quã cardines m̃broꝵ corꝑis sui quẽ admodũ articu¬
latĩ dispositi sunt. aqͥb uitia motionũ uitant᷑.¬
inueniet ea que ꝑ spatia locoꝵ mouent᷑. nͥ abeis qͦ

Expanded text:
sine tempore ac loco, mouet conditum spiritum per tempus sine loco, mouet corpus per tempus et locum. Quocirca quisquis intellegere conatur quemadmodum aeternus, uere aeternus et uere iutabilis deus, ipse nec per locum nec per tempus motus moneat temporaliter et localiter creaturam suam, non eum puto posse assequi, nisi prius intellexerit quemadmodum anima, hoc est spiritus creatus non per locum, sed tantum per tempus motus, moueat corpus per tempus et locum. si enim qseipso agitur capere nondum potest, quanto minus illud quod supra est? 41. Affecta quippe anima carnalium sensuum consuetudine, etiam seipsam cum corpore per locum moveri putat, dum id per locum movet. Quae si possit diligenter inspicere, tanquam cardines membrorum corporis sui, quemadmodum articulatim dispositi sunt, a inueniet ea, quae per spatia locorum mouentur, nisi ab eis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
cum ea scriberet. qͥcqͥd hic ueri potuimꝰ inue¬
nire: & quicqͥd nos non potuimꝰ. aut ñ dñ potu¬
imus. & tam̃ inueniri in eis potest. Postremo
dñe qui ds es. et ñ caro & sanguis. siqͥd homo
minꝰ uidet. nũquid & sp̃m tuũ bonũ qͥ deduca
me in terrã bonã latere potuit. qͥcqͥd eras in
eis uerbis tu ipse reuelaturus legentib poste¬
ris. etiã si ille ꝑ quẽ dicta sunt. unã fortassis
ex multis uiris sententiã cogitauitꝰ. Quod si
ita est: sit gͥ illa quã cogitauit ceteris excel¬
sior. Nob̾ autẽ dñe aut ipsam demonstra. aut
quam placet alterã uerã: ut siue nob̾ hoc qͦd
etiam illi homini tuo. siue aliud ex eorũdẽ
uerboꝵ occasione patefacias. Tu tam̃ pascas: non
error illudat

Expanded text:
cum ea scriberet, quidquid hic ueri potuimus inuecum ea scriberet, quidquid hic ueri potuimus inuenire et quidquid nos non potuimus aut nondum potuimus et tamen in eis inueniri potest. Postremo, domine, qui deus es et non caro minus videt, nunquid et spiritum tuum bonum, qui deducet me in terram rectam, latere potuit quidquid eras in eis verbis tu ipse revelaturus legentibus posteris, etiamsi ille per quem dicta sunt unam fortassis ex multis viris sententiam cogitavit. Quod si ita est, sit igitur illa quam cogitavit caeteris excelsior. Nobis autem, Domine, aut ipsam demonstra, aut quam placet alteram veram, ut sive nobis hoc quod etiam illi homini tuo, sive aliud ex eorumdem verborum occasione patefacias, tu tamen nos pascas, non error illudat
Abbreviated transcription (Latin):
scriberet attendisse credamꝰ: quod in eis maxi¬
me & luce ueritatis. &. fruge utilitatis excellit.
Ita cũ alius dixerit hoc sensit quod ego. & alius
unmo illud quod ego. religiosius me arbitror
dicere. Cur ñ utrũq potius. si utrũq uerũ est.¬
& si quid tercium. &. siquid quartũ. & si qͥd ali
ñ illa om̃a uidisse credat᷑ ꝑ quẽ d̾s unꝰ sacras lit¬
teras uera & diuersa uisuris multoꝵ sensibus
tẽꝑauit: Ergo certe quod intrepidꝰ de meo cor¬
de. pnuntio. si ad culm̃ auctoritatis aliqͥd scribe¬
rem. sic mallem scribere: ut quod ueri quisq
de his rebus caꝑe posset. mea uerba resonarent.
quam ut unam uerã sententiã adhoc aꝑtius
ponerẽ. ut excluderẽ ceteras. quarũ falsitas me
non posset offendere. Nolo itaq d̾s m̃s ta p̃ceps
esse: ut hoc illũ uirũ de te meruisse ñ credam
Sensit ille omĩno in his uerbis atq cogitauit

Expanded text:
scriberet, adtendisse credamus, quod in eis maxiscriberet, adtendisse credamus, quod in eis maxime et luce ueritatis et fruge utilitatis excellit. Ita cum alius dixerit: "hoc sensit, quod ego", et alius: "immo illud, quod ego", religiosius me arbitror dicere: cur non utrumque potius, si utrumque uerum est, et si quid tertium - et si quid quartum et si quid omnnon illa omnia uidisse credatur, per quem deus unus sacras litteras uera et diuersa uisuris multorum sensibus temperauit? ego certe, quod intrepidus de meo corde pronuntio, si ad culmen auctoritatis aliquid scriberem, sic mallem scribere, ut quod ueri quisque de his rebus capere posset, mea uerba resonarent, quam ut unam ueram sententiam ad hoc apertius ponerem, ut excluderem ceteras, quarum falsitas me non posset offendere. nolo itaque, deus meus, tam praeceps esse, ut hoc illum uirum de te meruisse non credam. sensit ille omnino in his uerbis atque cogitauit,
Abbreviated transcription (Latin):
informia. Et p̾cedatur ȩternitatȩ creatoris.
ut esset de nichilo unde aliquid fieret. In hac
diuersitate sententiarũ uerarũ. condiã pari¬
at ipsa ueritas. & d̾s ñr musereatur nr̃i. ut legitime
lege utamͣ p̃cepti fine. pura caritate. Ae perhoc si
quis querit ex me quid horũ moyses tuus ille fa¬
mulus senserit: ñ sunt hi sermones confessionum
mearũ si tibi ñ confiteor nescio. Et scio tam̃ ueras
illasͣ sententias: exceptis carnalibus de quibꝰ qͣntũ
existimaui locutus sum. Quos tam̃ bonȩ spei par¬
uulos hȩc uerba libri tui ñ territant. alta humili¬
ter. & pauca copiose: s & om̃s quos in eis u̾bis uera
cernere ac dicere fateor. Diligamꝰ nos inuic̾e.
pariterq diligamꝰ te dm̃ nr̃m font̾ẽ ueritatis.
siñ uana. sed ipsamsitimꝰ. Cundem famulum
tuũ scripture huius dispensatorẽ sp̃ũ tuo ple¬
nũ. ita honoremꝰ: ut hoc eũ te reuelante cũ hȩc

Expanded text:
informia, et praecedatnr aeternitate creatoris, informia, et praecedatnr aeternitate creatoris, ut esset de nihilo, unde aliquid fieret. In hac diuersitate sententiarum uerarum concordiam pariat ipsa ueritas, et deus noster misereatur nostri, ut legitime lege utamur, praecepti fine, pura caritate. ac per hoc, si quis quaerit ex me, quid horum Moyses, tuus ille famulus, senserit, non sunt hi sermones confessionum mearum. si tibi non confiteor, nescio et scio tamen illas ueras esse sententias exceptis carnalibus, de quibus quantum existimaui locutus sum. quos tamen bonae spei paruulos haec uerba libri tui non territant alta humiliter et pauca copiose; sed omnes, quos in eis uerbis uera cernere ac dicere fateor, diligamus nos inuicem pariterque diligamus te, deum nostrum, fontem ueritatis, si non uana, sed ipsam sitimus, eundemque famulum tuum, scripturae huius dispensatorem, spiritu tuo plenum, ita honoremus, ut hoc eum te reuelante, cum haec
Abbreviated transcription (Latin):
ut cantus sit. E ido sicut dicebam pͥor mate¬
ries sonandi. quam forma cantandi: ñ ꝑfici¬
endi potentia prior. Neq enĩ sonꝰ est cantandi
artifex: s cantandi anime subiacet ex corꝑe de
quo cantũ faciat: nec t̾ẽpore pͥor: simul enim
cum cantu editur. Nec prior electione. ñ enĩ
potior sonus quã cantus: quando quidẽ cantꝰ
est. non tantũ sonus. uerũ etiã speciosus sonꝰ.
S pͥor ẽ origine. quia ñ cantꝰ formatur ut sonꝰ
sit: s sonus formatur ut cantus sit. Hoc exemplo
qui potest intelligat. materiam rerũ pͥmo fac¬
tam. & appellatam celũ & terrã. quia inde
facta sunt celũ & terra: nec t̾ẽpr̃ pͥmo factam
quia forme rerũ exerunt tẽꝑa. Illa aut̾e erat
informis. iamq in t̾eꝑibꝰ simul animadũtit᷑.
Nec tamen de illa narrari aliquid potest. nͥ
uelut tẽꝑe pͥor sit: cumpendatur extremior.
quia profecto meliora sunt formata quam

Expanded text:
ut cantus sit. et ideo, sicut dicebam, prior mateut cantus sit. et ideo, sicut dicebam, prior materies sonandi quam forma cantandi: non per faciendi potentiam prior; neque enim sonus est cantandi artifex, sed cantanti animae subiacet ex corpore, de quo cantum faciat; nec tempore prior: simul enim cum cantu editur; nec prior electione: non enim potior sonus quam cantus, quandoquidem cantus est non tantum sonus uerum etiam speciosus sonus. sed prior est origine, quia non cantus formatur, ut sonus sit, sed sonus formatur, ut cantus sit. hoc exemplo qui potest intellegat materiam rerum primo factam et appellatam caelum et terram, quia inde facta sunt caelum et terra, nec tempore primo factam, quia formae rerum exserunt tempora, illa autem erat informis iamque in temporibus simul animaduertitur, nec tamen de illa narrari aliquid potest, nisi uelut tempore prior sit, cum pendatur extremior, quia profecto meliora sunt formata quam
Abbreviated transcription (Latin):
sit sonus quã cantꝰ. ido quia cantus est formatꝰ
sonus. & esse utiq aliquid ñ formatũ potest forma¬
ri autẽ quod ñ est ñ potestꝰ. Sic ẽ pͥor materies.
quam id quod ex ea fit. Non idõ pͥor quia ipsa ef¬
ficit. cũ potius fiat: nec pͥor interuallo tẽporis.
Neq enim pͥore tempore sonos edimꝰ informeᷤ
sine cantu: & eos posteriore teꝑe in formã can¬
tici coaptamꝰ aut fingimꝰ sicut ligna quibus
arcͥa. uł argentũ quo uasculũ fabricatur. Ta¬
lis quippe materiȩ: tẽꝑe etiam p̾cedunt for¬
mas rerũ quȩ fiunt ex eis. At in cantu ñ ita
ẽ. Cũ enĩ cantaturꝰ auditur. sonꝰ est: ñ pͥus i¬
formiter sonat: & deinde formatur in cantu.
Quod enĩ pͥmo ut cũq sonuerit p̾derit. nec
ex eo qͥcquã repperies. quod resũptũ arte cõpo¬
nas. & id̾o cantus in sono suo uertitur. Qͥ sonꝰ
eius. materies eius est: ide quippe formatur

Expanded text:
prior sonus quam cantus, ideo quia cantus est formatus prior sonus quam cantus, ideo quia cantus est formatus sonus et esse utique aliquid non formatum potest, formari autem quod non est non potest? sic est prior materies quam id, quod ex ea fit, non ideo prior, quia ipsa efficit, cum potius fiat, nec prior interuallo temporis. neque enim priore tempore sonos edimus informes sine cantu et eos posteriore tempore in formam cantici coaptamus aut fingimus, sicut ligna, quibus arca, uel argentum, quo uasculum fabricatur; tales quippe materiae tempore etiam praecedunt formas rerum, quae fiunt ex eis. at in cantu non ita est. cum enim cantatur, auditur sonus eius, non prius informiter sonat et deinde formatur in cantum. quod enim primo utcumque sonuerit, praeterit, nec ex eo quicquam reperies, quod resumptum arte conponas: et ideo cantus in sono suo uertitur, qui sonus eius materies eius est. idem quippe formatur,
Abbreviated transcription (Latin):
am cęli & terrȩ intelligat: uidelicet uniu̾sȩ.
idẽ intelligibilis corruptibilisq creaturȩ. Si
enĩ iam formatã uelut uniu̾sam. recte ab eo
queri poterit si hoc pͥmo fecit ds quid fecerit
deinceps. & pꝰ uniu̾setat̾e non inueniet. Ac ꝑ
hoc audiet inuitꝰ. quomͦ illud pͥmo. si postea
nichil: cũ uͦ dicit pͥmo informẽ. deinde formata.
non ẽ absurdus simͦ ẽ idoneus discernere. qͥd
p̾cedat eternitate. quid tẽpore. quid electio¬
ne. quid origine. et̾nitate. fic̃ ds om̃ia. tẽꝑe.
sicut flos fructũ electione. sicut fructꝰ florem.
origine sicut sonus cantũ. In his quatuor pͥmum
& ultimũ quȩ cõmemoraui difficillime intelli¬
guntur: duo media facillime. Nam quȩ rara ui¬
sio ẽ. &. nimis ardua conspicere dñe ȩt̾nitatem
tuã: incõmutabilit̾ mutabilia facientẽ. ac per
hoc pͥorẽ: qͥs deinde sic acutũ cernat animo. ut
sine labore magno dinoscere ualeat. quomͦ pͥor

Expanded text:
am caeli et terrae intellegat, uidelicet uniuersae, am caeli et terrae intellegat, uidelicet uniuersae, id est intellegibilis corporalisque creaturae. si enim iam formatam uelit uniuersam, recte ab eo quaeri poterit, si hoc primo fecit deus, quid fecerit deinceps; et post uniuersitatem non inueniet ac per hoc audiet inuitus: quomodo illud primo, si postea nihil? cum uero dicit primo informem, deinde formatam, non est absurdus, si modo est idoneus discernere quid praecedat aeternitate, quid tempore, quid electione, quid origine: aeternitate, sicut deus omnia; tempore, sicut flos fructum; electione, sicut fructus florem; origine, sicut sonus cantum. in his quattuor primum et ultimum quae commemoraui difficillime intelleguntur, duo media facillime. namque rara uisio est et nimis ardua conspicere, domine, aeternitatem tuam inconmutabiliter mutabilia facientem ac per hoc priorem. quis deinde sic acutum cernat animo, ut sine labore magno dinoscere ualeat, quomodo sit
Abbreviated transcription (Latin):
sic credit esse cognominatã: alius iam forma¬
tas distinctasq naturas: alius unã formatam
eandemq spiritale̾ cęli nomine: aliã informẽ
corꝑalis materiȩ. terre nomine. Qui aut̾e in¬
telligunt in nominibꝰ cęli & t̾rȩ. adhuc infor¬
m̾ẽ materiã de qua formaret᷑ cęlũ & t̾ra: nec
ipsi uno mͦ id intelligunt. s alius unde consũ¬
maretur intelligibilis sensibilisq creatura: aliꝰ
tantũ unde sensibilis moles ista corporea sinu
grandi continens ꝑspicuas proptasq naturas.
nec illi uno modo qui iam dispositas digestasq
naturas. celũ & derrã uocari hoc loco credunt
S alius uisibilẽ atq inuisibilem: alius solã uisi¬
bilem in qͣ luminosũ celũ suspicimꝰ : & t̾rã caligi¬
nosã. quȩq in eis sunt. At ille qͥ ñ alit̾ accipit
in pͥncipio fecit. quã si diceret᷑ pͥmo fecit. ñ hab&
quomͦ ueracit̾ intelligat cęlu̾ & t̾ram nͥ materi¬

Expanded text:
sic esse credit cognominatam. Alius jam formasic esse credit cognominatam. Alius jam formatas distinctasque naturas, alius unam formatam eamdemque spiritalem coeli nomine, aliam informem corporalis materiae terrae nomine. Qui autem intelligunt in omnibus coeli et terrae adhuc informem materiam, de qua formaretur coelum et terra, nec ipsi uno modo id intelligunt, sed alius unde consummaretur intelligibilis sensibilisque creatura, alius, tantum unde sensibilis moles ista corporea sinu grandi continens perspicuas promptasque naturas: nec illi uno modo, qui jam dispositas digestasque creaturas coelum et terram vocari hoc loco credunt, sed alius invisibilem atque visibilem, alius solam visibilem, in qua luminosum coelum suspicimus, et terram caliginosam quaeque in eis sunt. At ille qui non aliter accipit, In principio fecit, quam si diceretur primo fecit, non habet quomodo ueraciter intellegat caelum et terram, nisi materi
Abbreviated transcription (Latin):
fecisti om̃ia ñ de te similitudinẽ tuã formã om̃iũ.
sed de nichilo dissimilitudine informẽ quȩ forma¬
retur ꝑ similitudinẽ tuã: recurrens in te unũ pro
captu ordinato. Quantũ cuiq rerũ in suo genere
datum ẽ: & fierent omĩa bona ualde. siue ma¬
neant circa te. siue gradatim remotiore distan¬
tia per tẽꝑa & locos. pulchras narrationes faci
ant aut patiant᷑. Uident hȩc & gaudent in lu¬
ce ueritatis quantũ hic ualent: & alius eoꝵ in¬
tendit in id quod dictũ ẽ. in pͥncipio fecit deus.
& respicit sapientiã pͥncipiũ. quia & loquit᷑ nob̾
ipsa. Alius intendit itidẽ in eadẽ uerba. & pͥncipi¬
um intelligit exordiũ rerũ conditarũ &. sic ac
cipit. In pͥncipio fecit. Ac sidiceret᷑. Pͥmo fecit.
atq ĩneis qui intelligunt in pͥncipio quod in
sapientia fecisti cęlum & t̾ram. alius eorũ
ipsũ cęlũ & t̾ram. creabilẽ materiã cęli & t̾rȩ

Expanded text:
fecisti omnia: non de te similitudinem tuam formam omnium, fecisti omnia: non de te similitudinem tuam formam omnium, sed de nihilo dissimilitudinem intormem, quae formaretur per similitudinem tuam, recurrens in te unum, pro captu ordinato quantum cuique rerum in suo genere datum est, et fierent omnia bona valde, sive maneant circa te, sive gradatim remotiore distantia per tempora et loca pulchras narrationes fant aut patiantur. uident haec et gaudent in luce ueritatis tuae, quantulum hic ualent. Et alius eorum intendit in id, quod dictum est: in principio fecit deus, et respicit sapientiam principium, quia et loquitur ipsa nobis. alius itidem intendit in eadem uerba et principium intcipit, In principio fecit, ac si diceretur primo fecit, atque in eis intelligunt, In principio, quod in sapientia fecisti coelum et terram, alius eorum ipsum coelum et terram, creabilem materiam coeli et terrae
Abbreviated transcription (Latin):
in eoꝵ gestatur infirmitas salubrit̾ edificat᷑ fideᷤᷤ.
qua certũ habeant &. teneant dm̃ fecisse om̃s na¬
turas. quas eoꝵ sensus mirabili uarietate circũ¬
spicit. Quoꝵ si qͥspiã qͣsi uilitatẽ dictoꝵ asꝑnatꝰ.
extra nutritorias cunas suꝑba in becillitate se
extenderit. heu cadet miser. & dñe d̾s miserere
ne implumem pullũ conculcent qͥ transeunt ui¬
am . q. mitte angłm tuũ qͥ eũ reponat in nido. ut
uiuat donec uolet. Alii uͦ quib hec u̾ba ñ ĩã nidꝰ
s opaca frutecta sunt. uident in eis latentes
fructus & uolitant letantes. & garriunt scrutan¬
des. & carpunt eos. Uident eni cũ hec u̾ba leg̾t
uł audiunt: tua d̾s eterne stabili ꝑmansione.
cuncta p̾terita & fut᷑a tẽꝑa suꝑari. Nec tamen
quicquã esse teꝑalis creature quod tuñ feceris.
cuius uoluntas quia id ẽ quod tu. nullo mͦ mu¬
tata. uł quȩ antea ñ fuisset exorta uoluntate

Expanded text:
inu eorum gestatur infirmitas, salubriter aedificatur fides, inu eorum gestatur infirmitas, salubriter aedificatur fides, qua certum habeant et teneant deum fecisse omnes naturas, quas eorum sensus mirabili uarietate circuminspicit. quorum si quispiam quasi uilitatem dictorum aspernatus extra nutritorias cunas superba inbecillitate se extenderit, heu! cadet miser et, domine deus, miserere ne implumem pullum conculcent qui transeunt uiam, et mitte angelum tuum, qui eum reponat in nido, ut uiuat donec uolet. Alii uero, quibus haec uerba non iam nidus, sed opacata frutecta sunt, uident in eis latentes fructus et uolitant laetantes et garriunt scrutantes et carpunt eos; uident enim, cum haec uerba legunt uel audiunt, tua, deus, aeterne stabili permansione cuncta praeterita et futura tempora superari nec tamen quicquam esse temporalis creaturae quod tu non feceris, cuius uoluntas, quia id est quod tu, nullo modo mutata uel quae antea non fuisset, exorta uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
icut enĩ fons in paruo loco uberior est.
pluribꝰq riuis in ampliora spatia fluxũ
pensatoris. sermocinaturis plurib ꝓfitt᷑a paruo ser¬
monis modulo scatet fluenta liqͥdȩ ueritatis:
Unde sibi qͥsq uerũ qͦd de his rebꝰ potest. hic illud.
ille illud. ꝑlongiores loquelarũ anfractꝰ trahat.
Alii enĩ cũ hȩc uerba legunt uł audiunt. cogi¬
tant dm̃ quasi hominẽ. aut qͦsi aliqͣm molem
imm̃sa p̃ditã potestate. nouo quodã &. repentino
placito extra se ipsam. tanqͣm locis distantibus
fecisse celum & t̾ram. Duo magna corꝑa. supͣ &
infra. quibꝰ om̃ia continerent᷑. & cũ audiunt dix̾
d̾s fiat illud & factũ est illud: cogitant u̾ba cepta¬
& finita. sonantia dẽꝑibꝰ atq transeuntia: pꝰ quoꝵ
transitũ statĩ existere qͦd uissũ ẽ ut existeret. Et si
quid forte aliud hoc mͦ ex familiaritate carnis opi¬
nantur. in quib adhuc paruulis anmalibꝰ dum
isto humillimo genere uerboꝵ tanqͣm mat̾nos¬

Expanded text:
icut enim fons in paruo loco uberior est pluribusque riuis in ampliora spatia fluxum pensatoris tui sermocinaturis pluribus profutura paruo sermonis modulo scatet fluenta liquidae ueritatis, unde sibi quisque uerum quod de his rebus potest, hic illud, ille illud, per longiores loquellarum anfractus trahat. alii enim cum haec uerba legunt uel audiunt, cogitant deum quasi hominem aut quasi aliquam mole immensa praeditam potestatem nouo quodam et repentino placito extra se ipsum tamquam locis distantibus fecisse caelum et terram, duo magna corpora supra et infra, quibus omnia continerentur. et cum audiunt: "dixit deus: fiat illud, et factum est illud", cogitant uerba concepta, finita, sonantia temporibus atque transeuntia, post quorum transitum statim existere quod iussum est ut existeret; et si quid forte aliud hoc modo ex familiaritate carnis opinantur. in quibus adhuc paruulis animalibus, dum isto humillimo genere uerborum tamquam materno s
Abbreviated transcription (Latin):
aixer᷑ pꝰ sex dies. qd ille adnuim̾atis finalib idẽ pͥmo
atq ultimo. dix̃ pꝰ xiͫ dies. eo loquendi iͦ. qͦ pars ꝓto
to ẽmemorat᷑. It̃ qd̾ lucas ait de moyse ꝙ helia. ꝙ fãcꝰ¬
tum ẽ c̃disceaent abillo. ait petrus ad iħm. Precep¬
tor bonũ ẽ nos hic e̾e̾ ꝙcet̾a: ñ debet putari co̾trartũ¬
ei qd̾ matheꝰ mareꝰq ita conuinxer̃ petrũ hoc sugges¬
sisse: qs̃ ad hue moyses & helias cͣ dño loquerent᷑.
N enĩ exp̃sser̃ qd̾ tunc. s tacuer̾ potius qđ iste addidit:
illis discedentib hoc petrũ detͥb tab̾nacłis facien¬
dis año suggessisse. Addidit ꝙ lucas int̾ntib illis
in nube̾̃ factam ẽẽ nocẽ de nube qđ illi ũ dixer̃. s nec /elaxxi.

Expanded text:
dixerunt post sex dies, quod ille adnumeratis finalibus, id est primo dixerunt post sex dies, quod ille adnumeratis finalibus, id est primo adque ultimo, dixit post octo dies, eo loquendi modo, quo pars pro toto commemoratur. Item quod Lucas ait de Moyse et Helia: et factum est, dum discederent ab illo, ait Petrus ad Iesum: praeceptor, bonum est nos hic esse, ei, quod Matthaeus Marcusque ita conjunxerunt Petrum hoc suggessisse, quasi adhuc Moyses et Elias cum Domino loquerentur. non enim expresserunt, quod tunc, sed tacuerunt potius, quod iste addidit, illis discedentibus hoc Petrum de tribus tabernaculis faciendis domino suggessisse. addidit etiam Lucas intrantibus illis in nubem factamesse uocem de nube; quod illi non dixerunt, sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm eiꝰ. ꝙduxit illos in montẽ excelsum seorsim: ꝙ ce¬
t̾a usq ad illud uͥ ait. nemini dixeritis uisionẽ donec
filiꝰ hominis amortuis resurgat. hȩc uisio dm̃i in
ȩimgłistis exdem orame memorat᷑. & ad easdẽ omĩno
sententias: s ect̾ͣa ea scd̃ns gena locutionũ diu̾sa sine
ulla sententiar diu̾sitate. eͤ multis locis suꝑiꝰ demons¬
tͣuimꝰ uideri alegentib possint. Qd̾ aut̃ marcꝰ pꝰ sex
dies factũ dic̃ siẽ matheus. Laicas aũ pꝰ uiiͦi. ñ contẽp¬
nendi sͣ si qͦs mouet. ẜ rõne reddita instruendi. Dies
enĩ quando enuntiamꝰ. dicentes pꝰtot dies. aliꝗͣdo nͣ ad¬
numeramꝰ eũ in qͦ loqͥm᷑. ꝙ eũ qͦres ipsa futura ẽ. ꝗͣ p̃¬
nuntiamꝰ ł pollicem᷑: s medios pꝰ qͦs reuera plenos
atq integros illud fut᷑ũ ẽ. Hoc fec̃ matheꝰ ꝙ marcꝰ.
excepto eodiȩ qͦ hȩȩ loqͣbat᷑ iħe. ꝙ illo qͦ exhibinit me¬
moratã in monte uisionẽ: medios dies intuentes

Expanded text:
rem eius, et duxit illos in montem excelsum seorsum, et cetera usque ad illud ubi ait: nemini dixeritis uisionem, nisi filius hominis a mortuis resurgat. haec uisio domini ieuangelistis eodem ordine commemoratur et ad easdem omnino sentenulla sententiarum diuersitate, quae multis locis superius demonstrauimus, uideri a legentibus possunt. Quod autem Marcus post sex dies factum dicit, sicut Mattheus, Lucas autem post octo, non contemnendi sunt, si quos mouet, sed ratione reddita instruendi. dies enim quando enuntiamus dicentes \'post tot dies\\ aliquando non adnumeramus eum, in quo loquimur, et eum, quo res ipsa futura est, quam praenuntiamus uel pollicemur, sed medios, post quos re uera plenos adque integros illud futurum est. hoc fecit Mattheus et Marcus. excepto eo die, quo haec loquebatur Iesus, et illo, quo exhibuit memoratam in monte uisionem. medios dies intuentes
Abbreviated transcription (Latin):
t noluit consolari dicens: qm̃ descendã ad
filiũ meũ lugens ininfernũ. Solet ẽe̾ magna
questio. qͦmͦ intelligat᷑ infernꝰ utrũ illuc mali
tantũ. an etiã boni mortui descendere soleant. Sig̃ tan¬
tũ mali. qͦmͦ iste adfiliũ suũ se dic̃ lugent̾e uelle descen¬
dere: Non enĩ in penis inferni eũ ẽẽ credidit. an ꝑt̾bati
& dolentis u̾ba sunt: mala sua etiã hinc exaggerantis:¬

Expanded text:
escendam ad filium meum lugens in infernum. Solet esse magna quaestio, quomodo intelligatur infernus; utrum illuc mali tantum, an etiam boni mortui descendere soleant. Si ergo tantum mali, quomodo iste ad filium suum se dicit lugentem velle descendere? Non enim in poenis inferni eum esse credit. An perturbati et dolentis verba sunt, mala sua etiam hinc exaggerantis
Abbreviated transcription (Latin):
tate. qua nunc adu̾sus bonos quã aiu hoc ipsũ ex¬
pedit. uel temporalit̾ aliqͥd ualent. Itaq etiam
si om̃s homines conu̾t̾ent᷑ ad dm̃ int̃ quos sunt
etiã inimici ꝓ qͥb iubem᷑ orare : diabolꝰ tam̃ qͥoꝑa¬
t᷑ infilios diffidentiȩ remaneret. inscłi fidem dãp¬
nandꝰ. quẽ finẽ iusti cũ uenire desid̾ant. quauis

Expanded text:
tate, qua nunc aduersum bonos, quamdiu hoc ipsum bonis extate, qua nunc aduersum bonos, quamdiu hoc ipsum bonis expedit, uel temporaliter aliquid ualent. itaque etiam si omnes homines conuerterentur ad deum, inter quos sunt etiam inimici, pro quibus iubemur orare, diabolus tamen, qui operatur in filiis diffidentiae, remaneret in saeculi fine damnandus. quem finem iusti cum u
Abbreviated transcription (Latin):
quantominꝰ illud ͦ S alicubi obscure. alicubi
aꝑte ista ponunt᷑. hic gͦ iniquus iudex ñ exsimilitu¬
dine s ex dissimilitudine adhibitꝰ ẽ. ut ostendet
dñs quanto certiores e̾eᷤᷤ debeant qͥdm ꝑseu̾ant᷑ ro¬
gant fontẽ iustitiȩ atq miscd̾ie. uel si qͥd ex cellen¬
tius dici aut audirę potest: cũ apud iniqͥssimũ
uidicẽ usq ad effectũ implendi desiderii. ualuerit
ꝑ seu̾antia dep̃cantis. Ipsa uͦ uidua potest hab̾e simi¬
litudinẽ eccłȩ. qd̾ desolata uidet᷑ donec ueniat dñs:
qͥtam̃ insecreto nunc etiam curã eiꝰ gerit. Si aut̃
mouet. cur elecꝰti dĩ se uindicari dep̃cent᷑. qd̾ etiam
neam᷑ ut ꝓ nr̃is inimicis ꝙ ꝑseqͤutorib oremus: in¬
telligendũ est eam uindictam ẽẽ iustoꝵ. ut om̃s
mali ꝑeant. Sereunt aut̃ auob modis. aut contĩ¬
sione adiustitiam: aut amissa ꝑsuppliciũ potes¬

Expanded text:
quanto minus illud? sed alicubi obscure, alicubi quanto minus illud? sed alicubi obscure, alicubi aperte ista ponuntur. hic ergo iniquus iudex non ex similitudine, sed ex dissimilitudine adhibitus est, ut ostenderet dominus, quanto certiores esse debeant qui deum perseueranter rogant fontem iustitiae atque misericordiae uel si quid excellentius dici aut audiri potest, cum apud iniquissimum iudicem usque ad effectum implendi desiderii ualuerit perseuerantia deprecantis. Ipsa uero uidua potest habere similitudinem ecclesiae, quod desolata uidetur, donec ueniat dominus, qui tamen in secreto etiam nunc curam eius gerit. si autem monet cur electi dei se uindicari deprecentur, quod etiam neamur, ut pro nostris inimicis et persecutoribus oremus: intellegendum est eam uindictam esse iustorum, ut omnes mali pereant. pereunt autem duobus modis, aut conuersione ad iustitiam aut amissa per supplicium potes
Abbreviated transcription (Latin):
die ẽ & eras inelibanũ mitit᷑ d̾s sic uestit. quanto
magis uos modice fid̾i e. Ad hoc genus ꝑtinet ꝙͣ illud
qd̃ de seruo ait. cui dñs denutiat ut auilicatu re¬
mou̾et᷑. Fraudẽ qͥppe ille fecit dño suo. ut falsatis eyro¬
fraudando quasi ꝓuidit inposterũ laudatũ eũ dicit
a dño. quanto maiori alacritate sibi ꝓuid̾e debent
inȩt̾nam uit̾a. qͥb ut iuste oꝑent᷑ iubet᷑ amicos facere
de m̃amona iniqͥtatis:. Qd̾ suo loco expositũ est. Ad
hoc genus ꝑtinet & ille qͥ ñ ꝓpt̾ amicitiã s ut tedio
careret. iam dormiens excitat᷑. ut tres panes cõmo-¬
det amico suo. Sienĩ ille molestia cõpulsus dedit. quã¬
tomagis qͥs qͥ suos seruos diligens ut petamus hortat᷑.
dabit bona poscentib se:. Itaq illud suꝑiꝰ genus his
ũbis ad iungi potest: sicut illud. ita ⁊ illud. hoc aut̃
post̾ius his u̾bis si llud. quantomagis illud: aut si illud.

Expanded text:
die est et cras in clibanum mittitur, deus sic uestit, quanto die est et cras in clibanum mittitur, deus sic uestit, quanto magis uos modicae fidei? ad hoc genus pertinet etiam illud quod de seruo ait, cui dominus denuntiauerat, ut a uilicatu remoueretur; fraudem quippe ille fecit domino suo, ut falsatis chirofraudando quasi prouidit in posterum, laudatum eum dicit a domino; quanto maiore alacritate sibi prouidere debent in aeternam uitam quibus, ut iuste operentur, iubetur amicos facere de mamona iniquitatis? quod suo loco expositum est. ad hoc genus pertinet et ille qui non propter amicitiam, sed ut taedio careret, iam dormiens excitatur, ut tres panes commodet amico suo. si enim ille molestia compulsus dedit, quanto magis deus, qui suos seruos diligens ut petamus hortatur, dabit bona poscentibus se? itaque illud superius genas his uerbis adiungi potest: sicut illud, ita et illud; hoc autem posterius his uerbis: si illud, quanto magis illud? aut: si illud,