comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obus cligendũ permisit. Non autẽ in horũ alterum compulit. Mancre innupta
digo acsicpraeceptum impleo: corripe. argue increpa. Utere qua uolueris seueri¬
tate sinupsero. quihuic contradicam. nisi apostolũ. pon beneintellegis. Nequeenĩ
ille praccepiss& si auiro discesserit innuptã maneremulierem. nisi cam cui discedere
licuiss& illauna uidelic& causi. quacibi propterea tacita est. quia notissi maesthocẽ
fornicationis. Hancenim solam ds̃ magister excepit: cũ dedimittenda loquer&ur
uxore : deditq intellegi. talẽformam &iã in uiro eẽseruandam. quõ ponsolũ
modo putas quod abeo discedis non nubendo excusare . a quotibi non lict omnino
discedere : cũ haeca nobis mulier audierit: putoquodolis eam sic respondere utdicat.
propterea semanere innuptam. quia sineullacuiri fornicatione discessit: Nam suille

Expanded text:
obus eligendum permisit, non autem in horum alterum conpulit. manere innupta obus eligendum permisit, non autem in horum alterum conpulit. manere innupta eligo ac sic praeceptum inpleo. corripe. argue, increpa, utere qua uolueris seueritate, si nupsero. Quid huic contradicam nisi: apostolum non bene intellegis? neque enim ille praecepisset, si a uiro discesserit, innuptam manere mulierem, nisi eam, cui discedere licuisset, illa una uidelicet causa, quae ibi propterea tacita est, quia notissima est, hoc est fornicationis. hanc enim solam deus magister excepit, cum de dimittenda loqueretur uxore, deditque intellegi talem formam etiam a uiro esse seruandam, quoniam non solum modo te putas quod ab eo discedis non nubendo excusare, a quo tibi non licet omnino discedere? cum haec a nobis mulier audierit, puto, quod nolis eam sic respondere, ut dicat propterea se manere innuptam, quia sine ulla uiri fornicatione discessit; nam si ille
Abbreviated transcription (Latin):
sumus dicturi mulieri nisi quad dicit ecdesiae sanadotrina reddedebitũ uiro. pedi
tuquȩris und eamplius honoreris. illeundedamn&ur inueniat: Hocenim & illi
diceremus. si tenolente continere uoluiss& : Nonenĩ habes potestatẽ corporistui sed
ille. sicut nec ille hab& potestatẽ corporisfui. sedtu: Nolite muicẽfraudare. pisi ex
consensu: Cum haecatq huius modiplura quacadh&c ꝑtineant dixerimus. plac& nt
tibi ut nobis mulier existatuaratione respondeat: Ego a postolũ audio dicentem
Praccipio mulierem auiro nondiscedere. quod si discesserit manere ininuptã. aut
uiro suore conciliari: Eccediscessi Nolo reconciliariuiro. sed innupta permanco.
Nonenĩ ait. sidiscesserit m anerein nuptam. donec ui rosuo re concili&ur. sed manc
quit innuptam. autui rosuore conciliari. Hocinquit ficut aut illudunũ edu¬

Expanded text:
sumus dicturi mulieri, nisi quod dicit ecclesiae sana doctrina? redde debitum uiro, ne, dum sumus dicturi mulieri, nisi quod dicit ecclesiae sana doctrina? redde debitum uiro, ne, dum tu quaeris unde amplius honoreris, ille unde damnetur inueniat. hoc enim et illi diceremus, si te nolente continere uoluisset. non enim habes potestatem corporis tui, sed ille; sicut nec ille habet potestatem corporis sui, sed tu. nolite inuicem fraudare nisi ex consensu. cum haec atque huius modi plura, quae ad hoc pertineant, dixerimus, placetne tibi, ut nobis mulier ex ista tua ratione respondeat: ego apostolum audio dicentem: praecipio mulierem a uiro non discedere; quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari? ecce discessi, nolo reconciliari uiro, sed innupta permaneo. non enim ait: si discesserit, manere innuptam, donec uiro suo reconcilietur, sed, manere, inquit, innuptam aut uiro suo reconciliari. hoc, inquit, faciat aut illud. unum e du
Abbreviated transcription (Latin):
ipnuptam. absit ut tontra hoc pracceptũ faciat. quacsi di scedit ut in nupta ꝑmanes
pisiergo illo intellegatur. cuilic& discedere. Nonaute lic&. Nisiuiro fornicante:
quomodo iub&ur in nupta si discesserit permanere : Quis est quidicat si disoesse¬
rit mulier auiro ponfornicante innupta permaneat. cũ ei pisi aui rofornicantes
discedere omnino ponliceat. Sensusitaq istetuus quantũ aduers&ur uinculo
coniugali. ubids̃ nec continentiã uoluit suscipi. Nisi pari concordiq consensu pi¬
to quadiam intellegas: sedrem ipsim paulo aptius proloquamur. & quasi constitian
apteoculos: Ecceconplacuit continentia mulieriuiro noncomplacuit Discessit
abeomulier. & coepit uiuere continenter. ipsiscilic& castimansura. Sed factura quas
dñs ponuult adulterum uirũ : quicũ se non continuerit alteram quȩr& : Quid

Expanded text:
innuptam. absit, ut contra hoc praeceptum faciat, quae sic discedit, ut innupta permaneat. innuptam. absit, ut contra hoc praeceptum faciat, quae sic discedit, ut innupta permaneat. nisi ergo illa intellegatur, cui licet discedere — non autem licet nisi uiro fornicante — quomodo iubetur innupta, si discesserit, permanere? quis est, qui dicat: si discesserit mulier a uiro non fornicante, innupta permaneat. cum ei nisi a uiro fornicante discedere omnino non liceat? sensus itaque iste tuus quantum aduersetur uinculo coniugali. ubi dominus nec continentiam uoluit suscipi nisi pari concordia atque consensu, puto quod iam intellegas. Sed rem ipsam paulo apertius proloquamur et quasi constituamus ante oculos. ecce placuit continentia mulieri, uiro non placet. discessit ab eo mulier et coepit uiuere continenter, ipsa scilicet casta mansura, sed factura, quod dominus non uult, adulterum uirum: qui cum se non continuerit, alteram quaeret. quid
Abbreviated transcription (Latin):
bit qui uoluntatẽ d̃ĩ haec dicentis intellegit: quõ nec continentiae causa
dimitti coniugẽ uoluit. qui solã causã fornicationis excepit: Redea¬
musigitur ad ipsa a postoli uerba dicentis. His autẽ qui sunt in coniugio
precipio
nonegosed dñs. uxore auironondiscedere . Quod si discesserit manere in nupa
& cũ uelut interrogemus. &tã quã p̃sentẽ quod am mado consulamus: Cur dixisti
postole. quodsi disces serit manere pnuptã. lic& nediscedere apnonlic&. Si p
lic& curprecipis discedenti ut mancat in nupta : Siautẽlic& profecto est aliqua
causaqualiceat. Haec autẽ inquisita noninuenitur. pisiquã solã saluator ex¬
cepit. id est causa fornicationis: Acꝑ hoc non prȩcepita postolus mulierem sidiscos¬
rit manere innuptam. pisi quaeilla causadiscedit auiro. qua solacilicitũ est dis

Expanded text:
bit, qui uoluntatem domini haec dicentis intellegit? quoniam nec continentiae causa bit, qui uoluntatem domini haec dicentis intellegit? quoniam nec continentiae causa dimitti coniugem uoluit, qui solam causam fornicationis excepit. Redeamus igitur ad ipsa apostoli uerba dicentis: his autem, qui sunt in coniugio, praecipio, non ego, sed dominus, uxorem a uiro non discedere; quodsi discesserit, manere innuptam, et eum uelut interrogemus et tamquam praesentem quodam modo consulamus: cur dixisti. apostole, quodsi discesserit, manere innuptam? licetne discedere an non licet? si non licet, cur praecipis discedenti. ut maneat innupta? si autem licet, profecto est aliqua causa, qua liceat. haec autem inquisita non inuenitur, nisi quam solam saluator excepit, id est causa fornicationis. ac per hoc non praecipit apostolus mulierem, si discesserit, manere innuptam, nisi quae illa causa discedit a uiro, qua sola ei discedere licit
Abbreviated transcription (Latin):
coniuge. ponlic& coniugi continere : Namsilic& mulieri sicdimittere
uirũ utmaneat ipnupta: Non uirhab& sed ipsa suicorporis potestatẽ. quod
&iam deuiro intellegitur: Deindecum dictũ est. quicũ quedimiserit uxo¬
rem suã excepta causac fornicationis. faciteã moechari: quomodo dictum
intellecturi sumus. Nisi prohibitũ eẽhoming dimittere uxorem sinulla
causa fornicationis extiterit: Etdictũ estquare nescilic& faciat eam
moechari: utiq ideo quia &iã si non ipsa dimiserit: sed dimissa fuerit. erit
moecha sinupserit. Propter hocergo tã magnũ malũ. Nonlic& homini
dimittere uxorem. pisi excausa fornicationis. Tuncenĩ nonipsedimit¬
tendo facit adulteram. sed dimitat adulteram. Quid siergodicat. di¬
mitto quidem ux orem meã sineulla causa fornicationis. sed continens ꝑ¬
manebo:. Ideo Nediaemus eũ impune fecisse quod fecit: quis hocdicere aude¬

Expanded text:
coniuge non licet coniugi continere? nam si licet mulieri sic dimittere coniuge non licet coniugi continere? nam si licet mulieri sic dimittere uirum, ut maneat innupta, non uir habet, sed ipsa sui corporis potestatem: quod etiam de uiro intellegitur. deinde cum dictum est: quicumque dimiserit uxorem suam excepta causa fornicationis, facit eam moechari, quomodo dictum intellecturi sumus, nisi prohibitum esse homini dimittere uxorem, si nulla causa fornicationis extiterit? et dictum est quare, ne scilicet faciat eam moechari; utique ideo, quia, etiamsi non ipsa dimiserit, sed dimissa fuerit, erit moecha, si nupserit. Propter hoc ergo tam magnum malum non licet homini dimittere uxorem nisi ex causa fornicationis. tunc enim non ipse dimittendo facit adulteram, sed dimittit adulteram. quid? si ergo dicat: dimitto quidem uxorem meam sine ulla causa fornicationis, sed continens permanebo, ideone dicemus eum inpune fecisse quod fecit? quis hoc dicere aude
Abbreviated transcription (Latin):
ista causa nonest. suꝑest secundum id quod existimas ut aut coniunx pon
discedat a coniuge aut si discesserit. si necon iugio maneat. iut ad pristinum
copiugium reuestatur: Nulla ergo exsistente causa fornicationis. cui lib& con¬
iugi licebit unum d&ribus eligere: aut nondiscere a coniuge. aut sidiscesserit
sic manere. aut si non sic manserit. non alterum quȩrere. sed priori i eddire:
&ubi est quodidem apostolus pecad tẽpus ut uac&ur orationi. pisi ex con¬
sensu uoluit coniuges carnali fraudare inuicẽdebito: quomodo saluu merit
quodait. Propt̃ fornicationes autem. unusquis queux orem su ã habeat
& una quȩ queuirum suũ habeat: uxoriuir debitũ reddat. similit̃ autẽ & uxor
uiro Vxor non hab& potestatẽ corporissui sed uir. similit̃ &uir ponhab&
potestatẽ corporissui sed mulier: Hoc quomodo uerũ erit. nisiquia nolente

Expanded text:
ista causa non est, superest secundum id, quod existimas, ut aut coniux non ista causa non est, superest secundum id, quod existimas, ut aut coniux non discedat a coniuge aut, si discesserit, sine coniugio maneat aut ad pristinum coniugium reuertatur. nulla ergo existente causa fornicationis cuilibet coniugi licebit unum de tribus eligere: aut non discedere a coniuge aut, si discesserit, sic manere aut, si non sic manserit, non alterum quaerere, sed priori se reddere. Et ubi est, quod idem apostolus nec ad tempus, ut uacetur orationi, nisi ex consensu uoluit coniuges carnali fraudare inuicem debito? quomodo saluum erit quod ait: propter fornicationes autem unusquisque uxorem suam habeat, et unaquaeque suum uirum habeat. uxori uir debitum reddat, similiter autem et uxor uiro. uxor non habet potestatem corporis sui, sed uir; similiter et uir non habet potestatem corporis sui, sed mulier? hoc quomodo uerum erit, nisi quia nolente
Abbreviated transcription (Latin):
utsi aui ro discesserit innupta permancat. Nondȩ scedendi aufestur licentia sea
Nubendi: Quod siita est. datur ergolicentia feminis quac continentes eẽ uolue¬
rint. pullũ maritorũ exspectare consensum: ut quod dictũ est. mulierẽ auin
Nondiscedere. eis praeceptũ cẽuideatur qua e possent eligere noncontinentiã
sed talediuortium quolicer&eis in aliorũ nuptias conuenire: Proindequaedile¬
xerint pullũ desiderare concubitũ. Nullũ ferre conubium. licebiteis uirossuos
&iam sine ulla fornicationis causarelinquere. & innuptas secundum apos¬
tolum ꝑmanere. Et uirisimiliter qm̃ par formaest in utrisq si contren¬
tes eẽ uoluerint. &iam uxoribus non consentientibus deserent eas.
et sine ullis nuptiis ꝑmanebunt: Tuncenim eis ut putas alia conugo
licer& inquirere sifornicationis causa diuortium nasceretur. Cũ uero

Expanded text:
ut, si a uiro discesserit, innupta permaneat, non discedendi aufertur licentia, sed ut, si a uiro discesserit, innupta permaneat, non discedendi aufertur licentia, sed nubendi. quod si ita est, datur ergo licentia feminis, quae continentes esse uoluerint, nullum maritorum exspectare consensum, ut, quod dictum est: mulierem a uiro non discedere, eis praeceptum esse uideatur, quae possunt eligere non continentiam, sed tale diuortium quo liceret eis in aliorum nuptias conuenire. proinde quae dilexerint nullum desiderare concubitum, nullum ferre conubium, licebit eis uiros suos etiam sine ulla fornicationis causa relinquere et innuptas secundum apostolum permanere. et uiri similiter — quoniam par forma est in utrisque — si conti- Dentes esse uoluerint, etiam uxoribus non consentientibus deserent eas et sine ullis nuptiis permanebunt. tunc enim eis, ut putas, alia coniugia liceret inquirere, si fornicationis causa diuortium nasceretur. cum uero
Abbreviated transcription (Latin):
RIMAQUAESTIOEST PRATER DILECTISSI¬
mepollenti carum quas ad mescribens tãquã consulendo tracts¬
ti. quod aita postolus. hisautẽ qui sunt inconiugio praecipio po
ego sed dñs. mulierẽ a uiro nondiscedere quod si ecesserit manere in inu¬
tã. aut uiro suore conciliari. &uir uxorem nondimittat Vtrũ it ast
accipiendum. ut eã prohibuissenubereintellegatur. quaesi necausa fornicatio¬
nis discessi tauiro. Ioqnimsentis : ansicut egosensi ineis libris. quos anteplurimo
annos desermoneeuangelico scripsi quẽ secundũ matheũ habuit saluator in mo¬
te. Illas innuptas manere praeceperit. quac aurissuis eacausa recesserint quac
sola ꝑmissa est. Id est fornicationis: Videtur epĩtibi. tunc aui ro discedentẽ fem¬
nam Nubere non debere. Sinulla uiri fornicatione compulsa discesserit : Ne
ad̵tendis sinullã uircius causã fornicatiomis habuerit. Non cam disce dentẽ ma¬
nere innuptam. sed omnino discedere nondebere: Nam utiq cui praecipitus

Expanded text:
rima quaestio est, frater dilectissime Pollenti, earum quas ad me scribens tamquam consulendo tractasti, quod ait apostolus: his autem qui sunt in coniugio praecipio, non ego. sed dominus, mulierem a uiro non discedere; quodsi discesserit, manere innuptam aut uiro suo reconciliari; et uir uxorem ne dimittat, utrum ita sit accipiendum, ut eam prohibuisse nubere intellegatur, quae sine causa fornicationis discessit a uiro — id enim sentis an, sicut ego sensi in eis libris, quos ante plurimos annos de sermone euangelico scripsi, quem secundum Matthaeum habuit saluator in monte, illas innuptas manere praeceperit, quae a uiris suis ea causa recesserint, quae sola permissa est, id est fornicationis. uidetur enim tibi tunc a uiro discedentem feminam nubere non debere, si nulla uiri fornicatione conpulsa discesserit; nec adtendis, si nullam uir eius causam fornicationis habuerit, non eam discedentem manere innuptam, sed omnino discedere non debere. nam utique cui praecipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
bracum quipreer ciusã fornicationis ux orem dimiserit & aliã duxent ma
pmntiannuis Iec ideotam eũ qui propter causa fornicationis dimiserit &
chiũ neget cẽ quidux ertcim quãmantus pp̃t causa fornicationis abiceit cum

Expanded text:
ita eum. qui praeter causam fornicationis uxorem dimiserit et aliam duxerit, mita eum. qui praeter causam fornicationis uxorem dimiserit et aliam duxerit, mntiamus nec ideo tamen eum, qui propter causam fornicationis dimiserit et moechum neget esse qui duxerit eam, quam maritus propter causam fornicationis abiecit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dux erit moechatur. Itaquicumque scitbonũ facere. & ponfacit peccat. Sed
quam ad modũ hicre tedici non potest. ergosi nescit ponpeceat. suntenĩ &iã peccata
ignorantium. quãuis minora quã scientium. ita necillic rectedicipotest. ergosi cau
fornicationis dimiserit & aliam duxerit. Non moechatur. Estenĩ moehatio
emeorũ qui alias ducunt. relictis propter fornicationẽ prioribus. sedutique
minor quam corum quinom propterfornicitionem dimittunt. &alteras ducunt:
modo &illuddici dimittentiuxorem si necausa fornicationis & aliam duo¬
ti mhui oestilli: Que admedũigitur sidixerimus quicũquemu liett
amurto practercausa forncitionis dimissã duxerit moechatur: preculo
bio uerũ dicimus. pertimen ideoillũ qui propt̃causĩ fornicationis dimisd
duxent abhac crimine ab soluumus. sed utrosq moechos ceminimedubitis

Expanded text:
duxerit, moechatur, ita quicumque scit bonum facere et non facit, peccat. sed duxerit, moechatur, ita quicumque scit bonum facere et non facit, peccat. sed quemadmodum hic recte dici non potest: ergo si nescit, non peccat ■— sunt enim etiam peccata ignorantium, quamuis minora quam scientium — ita nec illic recte dici potest: ergo si causa fornicationis dimiserit et aliam duxerit, non moechatur; est enim moechatio etiam eorum, qui alias ducunt relictis propter fornicationem prioribus, sed utique minor quam eorum, qui non propter fornicationem dimittunt et alteras ducunt. t illi, eodem modo et illud dici: dimittenti uxorem sine causa fornicationis et aliam ducenti moechatio est illi. quemadmodum igitur si dixerimus: quicumque mulierem a marito praeter causam fornicationis dimissam duxerit, moechatur, procul dubio uerum dicimus nec tamen ideo illum, qui propter causam fornicationis dimissam duxerit, ab hoc crimine absoluimus, sed utrosque moechos esse minime dubitamus:
Abbreviated transcription (Latin):
dimiserit ux orem suã. & aliamdux erit moechatur. si eillemoechatus est quidi¬
misa fornicante muliere alteramducit: Credoquiꝰ illud quod maius esthocdñs cõ¬
men dareuoluit: Maiusenim adultetũ cẽ quis negat. uxore non fornicante di¬
missa. alterã ducere quãsi fornicantẽ quis quedimiserit. & tuncalteram duxerit:
nonquia illud adulterium ponest. sed quiaminus est ubi fornicantedimissa alte¬
raducitur: Nam simili loquutioneusus &iamapostolus iacobusait. Scientugit᷑
bonũ facere & nonfacienti peccatũ est illi: Num quidideo nonpeccatũ estilli qui
pescithonũ facere. &ideo nonfacit. Vtiquepeccatũ est. sed hoc grauius. si&iã sciat.
& uonfaciat: Necilludideo nullũ quiaminus Vtergo eodem modo utrũ que
dicamus sicut quicũ quedimiserit ux orem exceptacausa fornicationis & aliã

Expanded text:
dimiserit uxorem suam et aliam duxerit, moechatur, si et ille moechus est, qui didimiserit uxorem suam et aliam duxerit, moechatur, si et ille moechus est, qui dimissa fornicante muliere alteram ducit?\' credo, quia illud quod maius est, hoc dominus commendare uoluit. maius enim adulterium esse quis negat uxore non fornicante dimissa. alteram ducere, quam si fornicantem quisque dimiserit et tunc alteram duxerit? non quia illud adulterium non est, sed quia minus est, ubi fornicante dimissa altera ducitur. nam simili locutione usus etiam apostolus Iacobus ait: scienti igitur bonum facere et non facienti peccatum est illi. numquid ideo non peccatum est etiam illi, qui nescit bonum facere et ideo non facit? utique peccatum est; sed hoc grauius, si etiam sciat et non faciat, nec illud ideo nullum, quia minus. ut ergo eodem modo utrumque dicamus: sicut quicumque dimiserit uxorem excepta causa fornicationis et aliam
Abbreviated transcription (Latin):
tura nobis. secͥtamen alibiait. Quicũ quedimiserit uxorẽsuã. pisie xcuusi forni¬
tunti is & aliã duxerit moechatur: Sihoemodo intellogendũ est. utquicũq cuusa
fornicationis dimiserit &aliãduxerit. Nonmoethetur. Ponuidour in haccui¬
sa par forma essemariu&ux oris. quando quidem mulier &iã sicuusa fornicatio¬
nis discesserit auiro. & alii nupserit moechatur: uirautẽ si cadẽ causaux orem di¬
misenit & aliam duxerit nonmoechatur: At si par forma est in utroque. ut̃q
mocchatur. si sc alteri iunxerit. &ũ cũ se afornicandis iunxerit: Paremuero
eẽ formã in haccausa uiri atquemulieris. ibi ostendit a postolus. quod sepe comie¬
morandũ est: Vbicũdixiss& uxor non hab& potestatẽcorporissui. seduir. ad¬
iect atqueut. similiter &uir ponhab& potestatẽ conporissui s edmulier : Curergo
inquis in t̃posut dñs & causa fornicationis. & ponpotius generaliter ait. quicumque

Expanded text:
tur a nobis, sed tamen alibi ait: quicumque dimiserit uxorem suam nisi ex causa fornicationis et aliam duxerit, moechatur, si hoc modo intellegendum est, ut quicumque causa fornicationis . dimiserit et aliam duxerit, non moechetur, non uidetur in hac causa par forma esse mariti et uxoris, quandoquidem mulier, etiamsi causa fornicationis discesserit a uiro et alii nupserit, moechatur, uir autem, si eadem causa uxorem\' dimiserit et aliam duxerit, non moechatur. at si par forma est in utroque, uterque moechatur. si se alteri iunxerit, etiam cum se a fornicante disiunxerit. parem uero esse formam in hac causa uiri atque mulieris, ibi ostendit apostolus — quod saepe commemorandum est — ubi, cum dixisset: uxor non habet potestatem corporis sui, sed uir, adiecit atque ait: similiter et uir non habet potestatem corporis sui, sed mulier. \'Cur ergo, inquis, interposuit dominus causam fornicationis et non potius generaliter ait: quicumque
Abbreviated transcription (Latin):
postũ comperisti. describendos mihiq mittendos uere fraterna planeq sincera dilacti¬
one curares: Tantũ ergo abest uthinc tuaecaritati succenseam. quia fecistiut potius pisi
fecisses integro iure amicitiae succensere deberem : Agoitaq uberes gratias, que ad modũ
autẽ acceperim factũtuum hinc manifestius indicaui quod hunc ad telibrum moxutillos
legisinealiquadilatione conscripsi:¬

Expanded text:
positum comperisti, describendos mihique mittendos uere fraterna planeque sincera dilectipositum comperisti, describendos mihique mittendos uere fraterna planeque sincera dilectione curares. tantum ergo abest, ut hinc tuae caritati succenseam, quia fecisti, ut potius, nisi fecisses, integro iure amicitiae succensere deberem. ago itaque uberes gratias. quemadmodum autem acceperim factum tuum, hinc manifestius indicaui, quod hunc ad te librum, mox ut illos legi, sine aliqua dilatione conscripsi
Abbreviated transcription (Latin):
librũ quẽ ad tepotius quicurã & fideinraẽ & exestimationis ieae. ut uerus catholicus
& bonus amicus fideliter benigneq gessisti. quẽad aliũ quanquã scribendũ putaui
tulegendũ dabis uel describendũ quib potueris. uel quibus dandũ eẽ iudicaueris: Ip
quo istius iuuenis praesũptionẽ. itareprimendã & redarguendã putaui. ut tamep
cũ diligã. Necdam nari sed emendari uelim. atque toa proficere indomo magna quȩ
est catholica ecclesia. quo eum misericordia diuina perduxit: ut sit in illauas in honon
scĩficatũ. utiled̃o ad omneopus bonũ sẽꝑ paratum Etbeneuiuendo & sanadicendo
Porro autẽ. sipsũ oport& ut diligam sicut facio. quanto magis tefrater cuius erga
mebeniuolentiam. & cuius catholicã fidẽ cautã & sobriã optimenoui: Vnde fac¬
tũ est uteos libros quitibi displicuerunt Etinquib pomen meũ aliter quã uelles

Expanded text:
librum, quem ad te potius, qui curam et fidei nostrae et existimationis meae ut uerus catholicus librum, quem ad te potius, qui curam et fidei nostrae et existimationis meae ut uerus catholicus et bonus amicus fideliter benigneque gessisti, quam ad alium quemquam scribendum putaui, tu legendum dabis uel describendum quibus potueris uel quibus dandum esse iudicaucris. in quo istius iuuenis praesumptionem ita reprimendam et redarguendam putaui, ut tamen eum diligam nec damnari, sed emendari uelim atque ita proficere in domo magna. quae est catholica ecclesia, quo eum misericordia diuina perduxit. ut sit in illa uas in honore sanctificatum, utile domino, ad omne opus bonum semper paratum et bene uiuendo et sana dicendo. porro autem si ipsum oportet ut diligam, sicut facio, quanto magis te, frater, cuius erga me beniuolentiam et cuius catholicam fidem cautam et sobriam optime noni! unde factum est, ut eos libros, qui tibi displicuerunt et in quibus nomen meum aliter quam uelles
Abbreviated transcription (Latin):
quod lib& eorũ falsũ atqueimpiũ est: inueniant &iã scripturarũ dehacre cestissim
testimonia & hanc sententiã suã ponsolũ menonu&ante . uerũ &iã fauente & gn¬
tias agente defendant Siautẽnoninueniunt cestissimã dehacre auctoritatẽ diuino¬
rũ doquiorum. & aliquidillorũ quattuor ꝑ inopiã dicere copelluntur: Cohibeant se
peꝑ ipsã inopiã &iã paruulorũ animas non habere originaleperratũ secundũ pelag¬
anam heresem olimdamnabilẽ nuperrimeq damnate dicere compellantur:
Melius estenim hominis fateri se nescire quod nescit: quã in heresim ueldam natam
incurrere uel nouam condere. dum temere aud& defensaere quod nescit : M ichuius ho¬
minis falsa & absurda. in quibusñ tãpericulosae. uerũ tamepc a tramite ueritatis
scribere ibi forsitanomnia uel siomnia nonpotuero plurima ostendam: Istũ autem

Expanded text:
quodlibet eorum falsum atque impium est, inueniant etiam scripturarum de hac re certissima quodlibet eorum falsum atque impium est, inueniant etiam scripturarum de hac re certissima testimonia et hanc sententiam suam non solum me non uetante, uerum etiam fauente et gratias agente defendant. si autem non inueniunt certissimam de hac re auctoritatem diuinorum eloquioium et aliquid illorum quattuor per inopiam dicere conpelluntur, cohibeant se, ne per ipsam inopiam etiam pa: uulorum animas non habere originale peccatum secundum Pelagianam heresim olim damnabilem nuperrimeque damnatam dicere conpellantur. melius est enim homini fateri se nescire quod nescit quam in heresim uel damnatam incurrere uel nouam condere, dum temere audet defensare quod nescit. alia huius hominis falsa et absurda, in quibus non tam periculose, uerum tamen a tramite ueritatis scribere; ibi forsitan omnia uel, si omnia non potuero, plurima ostendam. Istum autem
Abbreviated transcription (Latin):
gũ uisũest. Absitergo ut animarũ ppago si falsacstatalib. ⁊ efellatur. &animirõ no¬
uerõ insufflatio. siueriest atalibus defendatur: Quã bitri quicũ queuolunt defen¬
dere quod dicuntur animaepouae nascentibus in sufflari nom deparentibus trabhi.
aliquidillorũ quattuor quac supra commemoriui caucant oninimodohocest
pedicant adõfierianimas peccatrices. peralienũ originalepeccatũ. Nedicant pur¬
uulos qui sincduptismo exierint. peruenireposse aduitã aeternã. regnũq. celorũ
originali peccato perquoflib& aliud resoluto. Nedicant animas percasse alicubi ante
carnẽ Ethoc merito in carnẽ percatriaem fuissed &rusas. Nedicant percata quaein
eis inuenta nonsunt. quie praescita sunt. merito fuissepunita. cũ adeãuitã ubi eac̃¬
mitterent. ꝑmisse non fuerint peruenire: Nihilergoistorũ quattuor dicentes q:

Expanded text:
gum uisum est. absit ergo, ut animarum propago, si falsa est, a talibus refellatur et animarum nogum uisum est. absit ergo, ut animarum propago, si falsa est, a talibus refellatur et animarum nouarum insufflatio, si uera est, a talibus defendatur. Quamobrem quicumque uolunt defendere, quod dicuntur animae nouae nascentibus insufflari, non de parentibus trahi, aliquid illorum quattuor, quae supra commemoraui, caueant omni modo, hoc est: \'ne dicant a deo fieri animas peccatrices per alienum originale peccatum; ne dicant paruulos, qui sine baptismo exierint. peruenire posse ad uitam aeternam regnumque caelorum originali peccato per quodlibet aliud resoluto; ne dicant animas peccasse alicubi ante carnem et hoc merito in carnem peccatricem fuisse detrusas; ne dicant peccata, quae in eis inuenta non sunt, quia praescita sunt, merito fuisse punita, cum ad eam uitam, ubi ea committerent, permissae non fuerint peruenire\'. nihil ergo istorum quattuor dicentes, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
tonem defendi quidem minime prohibemus. sed abeis qui potuerint aliquid inuenire
ud in cinonicis libris quod non sit ambiguũ dissoluendȩ huic obligatissimequ estioni.
udinratiocinationipissuis quo non sit contrariũ catholicȩ ueritati. nonit alibiisqia¬
lisisteapparuit. qui non inueniendo quid dicer&. & deliberationẽ suã polendo
suspendereu iressuas omnino non moiens: petacer& ausus estdicere inquinari animã
meruisse ꝑcarnem. & essemeruisse animã peccatricem. cuius nullũ meritũ scubonum
scumalũ antec arnẽ potuit inuenire . Et paruulis sinebiptis modecorporeeceuntibus
in corporati pereius sacramenta in cius eed esia: eosquesi ne lauacro rogencrationis
d ducuita emigrintes ponadrequi ẽ tantumire sed ad regnũcdorum posse&iam per¬
uenire : Et alia multũ ab surdac. quacomnia colligere atquemistolibro digererilon¬

Expanded text:
tionem defendi quidem minime prohibemus, sed ab eis qui potuerint aliquid inuenire tionem defendi quidem minime prohibemus, sed ab eis qui potuerint aliquid inuenire uel in canonicis libris, quod non sit ambiguum dissoluendae huic obligatissimae quaestioni, uel in ratiocinationibus suis. quod non sit contrarium catholicae ueritati, non a talibus qualis iste apparuit, qui non inueniendo quid diceret et deliberationem suam nolendo suspendere uires suas omnino non metiens, ne taceret, ausus est dicere \'inquinari animam meruisse per carnem et esse meruisse animam peccatricem\', cuius nullum meritum, seu bonum seu malum, ante carnem potuit inuenire, et \'paruulis sine baptismo de corpore exeuntibus isto non sunt incorporati per eius sacramenta in eius ecclesia, \'eosque sine lauacro regenerationis de hac uita migrantes non ad requiem tantum ire, sed ad regnum caelorum posse etiam peruenire\' et alia multum absurda. quae omnia colligere atque in isto libro digerere lon
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ita sintuid eo librũ istũ iã esse claudendum, Omniaquippe quȩ mihi maximenecessa¬
ria uideluntur contin&. quibus hiquilegerint scunt cauere sedebere. Nehuichom ini
cuiusduos libros mihimis i sti in hoc consentiant. ut credant animas sic exdĩflatii esse
ut non sint exnihilo : Hocenim quicredit & si uerbis neg& . reipsaclamat animas dĩ
habere substantiam. & ipsius genuseẽ nonmunere sed natura : Nam dequoquisque na¬
turesuȩ originẽducit. deillonaturȩ sua cgenus dutere negari sobriaepullo pactopor est:
Isteautẽ ita sibi est ipsecontrarius. ut genusdi cẽ animaesdicat. nonnatura sedmunre:
Ectamen non factas exnihilo. sed exillodicat originẽducere: ac siceas quod prius noguic¬
rat addi naturã reuocare nondubitat : onimarũ autẽ nouarũ sinepropaginc in sufsla¬

Expanded text:
cum ita sint, uideo librum istum iam esse claudendum. omnia quippe, quae mihi maxime necessacum ita sint, uideo librum istum iam esse claudendum. omnia quippe, quae mihi maxime necessaria uidebantur, continet, quibus hi qui legerint sciant cauere se debere, ne huic homini, cuius duos libros mihi misisti, in hoc consentiant, ut credant \'animas sic ex dei flatu esse, ut non sint ex nihilo\'. hoc enim qui credit, etsi uerbis neget, re ipsa clamat animas dei habere substantiam et ipsius genus esse non munere, sed natura. nam de quo quisque naturae suae originem ducit, de illo naturae suae genus ducere negari sobrie nullo pacto potest. iste autem ita sibi est ipse contrarius, ut genus dei esse animas dicat non natura, sed munere et tamen non factas ex nihilo, sed ex illo dicat originem ducere; ac sic eas, quod prius negauerat, ad dei naturam reuocare non dubitat. Animarum autem nouarum sine propagine insuffla
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid potest: quia plurimis aliis sc̃arũ scripturarũ locis. Nonsolũ carnem. uerũ
&iam animã humanã. Io estrationalẽ inesse homini xp̃o. sinculli ambiguitate
monstratur: Vnd e&isti a quibus animarũ propigo defenditur possent acciper
a parte cotũ cẽdictum õs deossibus meis & caro decarnem ea: Vt illuintelleger&
& anima. quẽ ad madũ uerbũ carnẽ factum nonsine anima accipimus: si quẽ ad modi
alia testimonu docent haberchuman ĩ animã xp̃m̃. ita ocistialiquibus nonambigi¬
is testimonus ꝓpaginẽ astruerentan imarũ , Pariuia igitur ammonemus &ium
hosimimarũ prepigine destriunt ut nouas adõ sufflarianim as. cestis documentis.
asserint, &tunc illud quod dictũ est os exossibus meis. & carodec arnemea Nontropi¬
ce apistetotũ ut simul intellegatur &anima. sed ꝓpriedesolac carnedictũ eẽdefendant quȩ

Expanded text:
aliquid potest —, quia plurimis aliis sanctarum scripturarum locis non solam carnem, uerum aliquid potest —, quia plurimis aliis sanctarum scripturarum locis non solam carnem, uerum etiam animam humanam, id est rationalem, inesse homini Christo sine ulla ambiguitate monstratur. unde et isti, a quibus animarum propago defenditur, possent accipere a parte totum esse dictum: os de ossibus us mis et caro de carne mea, ut illic intellegeretur et anima, quemadmodum uerbum carnem factum non sine anima accipimus, si, quemadmodum alia testimonia docent habere humanam animam Christum, ita et isti aliquibus non ambiguis testimoniis propaginem astruerent animarum. pari uice igitur ammonemus etiam hos, qui animarum propaginem destruunt, ut nonas a deo sufflari animas certis documentis asserant et tunc illud, quod dictum est: os ex ossibus meis et caro de carne mea, non tropice a parte totum. ut simul intellegatur et anima, sed proprie de sola carne dictum esse defendant. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
nemea. cũtota ex uiro noncaro sola sit sumpta, Si autẽnon est exuiro sedeam dĩn
sufflauit. sicutuiro a totopars significata est. ubilegitur deuirosuo sumptiestcum
carocius nontora sit sumpta. Qua propter cũ his testimoniis quod ad hancrem per¬
tin&. utiq ambiguis non soluatur haecquestio. Illud tamenscio si ͥrgumentari ho¬
mines quiex hocputant anima mulieris nonessedeani mauiri: quia non estdictũ ani¬
mad eanimamea. sed curodecarnemea. Quẽad modũ argumentantur a pollin aristȩ
uel quicũ que sunt alii aduersus animãdnĩ. quã propterea negant. quia scriptũ legiũ
uerbũ caro factũ est: Sienĩ & anima inquiunt ibicet̃. debuitdici uerbũ homo fic¬
tũ est sed istis propterardicitur. carnis nomine solere scripturã totũ hominẽnun¬
cupare sicutiest. Et uid ebit omnis carosalutaredĩ: Nonenĩ caro sineanima uidere

Expanded text:
ne mea, cum tota ex uiro, non caro sola sit sumpta. si autem non est ex uiro, sed eam deus ne mea, cum tota ex uiro, non caro sola sit sumpta. si autem non est ex uiro, sed eam deus insufflauit sicut uiro, a toto pars significata est, ubi legitur: de uiro suo sumpta est, eum caro eius, non tota sit sumpta. Quapropter, cum his testimoniis, quod ad hanc rem pertinet, utique ambiguis non soluatur haec quaestio, illud tamen scio sic argumentari homines, qui ex hoc putant animam mulieris non esse de anima uiri, quia non est dictum: \'anima de anima mea\', sed: caro carne mea, quemadmodum argumentantur Apollinaristae uel quicumque sunt alii aduersus animam domini, quam propterea negant, quia scriptum legunt: uerbum caro factum est. \'si enim et anima\', inquiunt, \'ibi esset, debuit dici: uerbum homo factum est\'. sed istis propterea dicitur carnis nomine solere scripturam totum hominem nuncupare — sieuti est: et uidebit omnis caro salut a r e d e i; non enim caro sine anima uidere
Abbreviated transcription (Latin):
mĩuiuã. pet sicet̃t ũ consequens ut nom propagar&ur expirentibu s anima pisi
oa ũ dealiorũ hoc seriptc̃ similit̃ loger &cur: E. aeriem̃ potuit ut mẽbrũ p̾anima¬
trans fusionẽtraher&ur: Cũuero taitũ est occultatũ est nonnogatũ : sedneq affir¬
matũ: acphoc sicubi fortenitacitũ est. clariorib: documentis est adftruendũ : Vndene
illiqui defendunt animatũ propuginẽ exeo quo non sufflauitds̃in faciemmulieris
aliquid adiuiuantur. uecilli quicũnegant. Iocoquia non dixitadam. anima de an¬
mamea debent sibipersu adere quod nescuint: Si cutenim cidẽnonsoluta sedmane¬
teque stionepotuit tacere scrpturte. quod mulier dõsufflante sicutuir eius acceperit
animã : siceadẽ onsoluta. sed manente questione poruit tacerescriptura: ut adam
apaste totũ significitũ est. ubilegitur. Hocnunc os ex ossibusmeis & carodetar¬

Expanded text:
imam uiuam\', nec sic esset iam consequens, ut non propagaretur ex parentibus anima, nisi imam uiuam\', nec sic esset iam consequens, ut non propagaretur ex parentibus anima, nisi etiam de filio eorum hoc scriptum similiter legeretur. fierem propaginis transfusione traheretur. cum uero tacitum est, occultatum est, non negatum, sed neque affirmatum. ac per hoc sicubi forte non tacitum est, clarioribus documentis est astruendum. unde nec illi, qui defendunt animarum propaginem, ex co, quod non sufflauit deus in faciem mulieris, aliquid adiuuantur nec illi, qui eam negant, ideo quia non dixit Adam: \'anima de anima mea\', debent sibi persuadere quod nesciunt. sicut enim eadem non soluta, sed manente quaestione potuit tacere scriptura, quod mulier deo sufflante sicut uir eius acceperit animam, sic eadem non soluta, sed manente quaestione potuit tacere scriptura, ut Adam a parte totum significatum est, ubi legitur: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de car
Abbreviated transcription (Latin):
taest. Hicitaq illiqui contra sentiunt possunt dicere qui a nonscri ptũ est carnem
mulieris. sed mulieren deui rosuo sũptã totã debere accipi cũ amima &spũ: Nã &si
animi sexucar&. pontamen quando appellantur mulieres. ex ceptianima eas
pec esscest intellegi: Alioquin nonitise ammonerentur ornare. nonintorti scri¬
nibus. autauro uel margaritis aut ueste preriosac. sed quod dec& inquit mulieres
pmittentes pieitem ꝑbonã conuersationẽ, utiq pi&cs intus est in anima uel in spõ:
Ettamen mulieres appellatȩ sunt &iam ut scintus ornarent. ubin ullus est sexus
Cũitaq isti sicinterse alternante sermonecestauerint. ego intereos sicudico. ut
nein cognitis fidant. & temereaudeant affirmaire quod nesciunti utrosq commo¬
neam. Sienĩ seriptũ cet in sufflauit flatũuitae in ficiemulieris. & facta estinam¬

Expanded text:
ta est\'? hic itaque illi qui contra sentiunt possunt diccre, quia non scriptum est carnem ta est\'? hic itaque illi qui contra sentiunt possunt diccre, quia non scriptum est carnem mulieris, sed mulierem de uiro suo sumptam. totam debere accipi cum anima et spiritu. nam etsi anima sexu caret, non tamen quando appellantur mulieres excepta anima eas necesse est intellegi. alioquin non ita se ammonerentur ornare: non in tortis crinibus aut auro uel margaritis aut ueste pretiosa, sed quod decet, inquit, mulieres promittentes pietatem per bonam conuersationem. utique pietas intus est in anima ucl in spiritu, et tamen mulieres appellatae sunt, etiam ut se intus ornarent, ubi nullus est sexus. Cum itaque isti sic inter se alternante sermone certauerint, ego inter cos sic iudieo, ut, ne incognitis fidant et temere audeant affirmare quod nesciunt, utrosque commoneam. si enim scriptum esset : \'insufflauit flatum uitae in faciem mulieris et facta est in an
Abbreviated transcription (Latin):
uictius suãmuni resententiam. quiacũ scriptũ sit detra xissedm̃ costam delatereuiri
eamq edificisse in mulierem. Nonestadditũ quod ineius faciem sufflauerit flatum
uite: ideoinquiunt. quiaim deuiro fuerat animata: Namsi non fuiss& nequaquã
nos inquiunt sca scriptura huius rei cognitione fraudass& : Adillud uero quod
ait adam. hocnunc os exossibus meis. et carodecarnemea Necait sp̃s uel animade
spũmeo ul deanimamer: Si cabeis responderi potest qũe ad modũ superius demon¬
stratuest. ut apurte totũ intellegereur. hoedictũ os & caromea: sed quȩ inimata
fuetint derat anon mostua. Ne queeñ hocomini potentẽ ficerepotuisse ideone¬
gandũ est. quian ullus hominũ potest aliquid cũ inima dehumana curne precidere
quaenonait potius undecpinio confirmar&ur istorũ. quõ deui rosuo carocius sũp¬

Expanded text:
uictius suam munire sententiam, quia, cum scriptum sit detraxisse deum costam de latere uiri uictius suam munire sententiam, quia, cum scriptum sit detraxisse deum costam de latere uiri eamque aedificasse in mulierem, non est additum, quod in eius faciem sufflauerit flatum uitae; ideo, inquiunt, quia iam de uiro fuerat animata. nam si non fuisset, nequaquam nos, inquiunt, sancta scriptura huius rei cognitione fraudasset. ad illud uero quod ait Adam: hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea nec ait: \'spiritus\' uel \'anima de spiritu meo\' uel \'de anima mea\', sic ab cis responderi potest. quemadmodum superius demonstratum est, ut a parte totum intellegatur hoc dictum \'os et caro mea\', sed quae animata fuerint detracta, non mortua. neque enim hoc omnipotentem facere potuisse ideo negandum est, quia nullus hominum potest aliquid cum anima de humana carne praecidere. u m p t a c s t, cur non ait potius, unde opinio confirmaretur istorum: \'quoniam de uiro suo caro eius sump
Abbreviated transcription (Latin):
teomnis caroueni&: quia ex carnantellagtur totus homo. Extotoui tem ps
cũdicitur xp̃s sepultu scũ solacius caro sepulta sit: lamillud quod in hoc a postl
testimonio positum est. quia ipsedat omnib. uitã & spm̃. secundũ superiorem as¬
putationem. puto quod neminẽ moueat, Ipscenimdat. sed adhucquȩrimus un¬
ded&: utrũ ex noua insufflatione. anex propugine, ipsaquippedare &iã carni
substantum. rectissimedicitur. quãt amendare expropigine non negatur
Nuincuid eamus illud degenesi testimoniũ. ubi factamulier delatereuiti adducta
estadcum. et dixit. hoc nunc os ex ossibusmeis. Et carodecarnemea. Hocqui ppe
isteputat. quod dicere debuerit adam. anima exanimamea. uel sp̃s despũmeo.
si &iã hocdeillo tractũ eet̃: sed illiqui propaginẽ asserent animarũ. hinc seputant in¬

Expanded text:
te omnis caro ueniet, quia ex carne intellegitur totus homo; ex toto autem pars, te omnis caro ueniet, quia ex carne intellegitur totus homo; ex toto autem pars, cum dicitur Christus sepultus, cum sola eius caro sepulta sit. iam Llud quod in hoc apostoli testimonio positum est, quia ipse dat omnibus uitam et spiritum, secundum superiorem disputationem puto quod neminem moueat; ipse enim dat. sed adhuc quaerimus unde det, utrum ex noua insufflationc an ex propagine. ipse quippe dare etiam carnis substantiam rectissime dicitur, quam tamen dare ex propagine non negatur. Nunc uideamus illud de Genesi testimonium, ubi facta mulier de latere uiri adducta est ad eum et dixit: hoc nunc os ex ossibus meis is et caro de carne m ea. hoc quippe iste putat, \'quod dicere debuerit Adam: "anima ex anima mea" uel: "spiritus de spiritu meo", si etiam hoc de illo tractum esset\'. sed illi qui propaginem asserunt animarum, hinc se putant in
Abbreviated transcription (Latin):
genus hominũ ex unosanguine: tãquã ꝓpterea solacaroꝑtineat ad ppaginem
Sienim hocestuerum quodistiasserunt. ut ponsit anima exanimae. sed caro ex
carõsit tantũ : it adictũ estex uno sanguine. ut nontotus homo significar&ca pan¬
te. sedtantũ unius hominis caro. Illud uero quod dictũ est. in quoom nespecca¬
uerunt : solcc omniũ hominũ caro intelligende est. quȩ inde trans fusaest. a tor
pastem significare scriptura: Si autẽ illud est uerum quod totus homo extoto
homine propagatur. Ioet corpusanima & sp̃s: ib ippriedictũ est. in quo omins
homines peccauerunt. Hic autẽ tropiatex unos anguine totum significatur apo¬
te id estcotus homo quiexanima constat & carne : uel potius. ut isteamat. lo¬
qui ex anim eo& spir&carne: Namet expastetotũ. etextotopastem dium
doquia significare consuerunt: Expastcenĩtotũ significatũ est. ubilegitur. ao

Expanded text:
genus hominum ex uno sanguine, tanquam propterea sola caro pertineat ad propaginem. genus hominum ex uno sanguine, tanquam propterea sola caro pertineat ad propaginem. Si enim hoc est verum, quod isti asserunt, ut non sit anima ex anima, carne sit tantum, ita dictum est e x uno sanguine, ut non totus homo significaretur a parte, sed tantum unius hominis caro; illud nero quod dictum est: in quo omnes peccauerunt, sola omnium hominum caro intellegenda est, quae inde transfusa est, a toto partem significante scriptura. si autem illud est uerum, quod totus homo ex toto homine propagatur, id est corpus, anima et spiritus, ibi proprie dictum est \'in quo omnes homines peccauerunt\', hic autem tropice \'ex uno sanguine\' totum significatur a parte, id est totus homo. qui ex anima constat et carne, uel potius, ut iste amat loqui, ex anima et spiritu et carne. nam et ex parte totum et ex toto partem diuina eloquia significare consuerunt. ex parte enim totum significatum est, ubi legitur: ad
Abbreviated transcription (Latin):
istis uerbis a postoli intellgat: exunocĩ sanguimedixisie. ex unohomine
a parttotum significante loquitionis modo. Si oñĩpsisbc& inteligere. apuste totũ qua
seriptũest. & factus esthomo minimũuiuentem ut illic intellogitur &u sp̃s. de quoserip¬
turcribitacuit.: Cur non alus liceit si caccipere quod dictũ est ex uno sanguine. ut illic
& amima & sp̃s possit intelligi : quõ homo significatus nomine singuinis. ponsolũ
constit ex corpore uerum &iam ex anima &spũ. Sicutenim qui propaginẽ deftend
animarum. nonhinc istũ deb& opprimere. quiadeprimo homine scriptum est i
quo omines peccauerunt : Nonenĩ dictũ est in quo omniũ caropeccauit. sedomnes
dictũ est. Id estomnes homines. cũ homo non solae sitcaro: Sicutergohin cistenon debe
opprimi. quia forteitadictũest omnes homines. ut secundũ solã carnẽ int̾ellegerentu
si ciste non hicdeb& premeredefensores ꝓpiginis animarum. quiae dictũ est omno

Expanded text:
istis verbis Apostoli intelligat, ex uno cum sanguine dixisse, ex uno homine, a parte totum significante locutionis modo. Si enim ipsi licet intelligere a parte totum quod scriptum est, Et factus est homo in animam vivam ; ut illic intelligatur et spiritus, de quo Scriptura ibi tacuit: cur aliis non liceat sic accipere quod dictum est, ex uno sanguine; ut illic et anima et spiritus possit intelligi, quoniam homo significatus nomine sanguinis, non solum constat ex corpore, verum etiam ex anima et spiritu? Sicut enim qui propaginem defendit animarum, non hinc istum debet opprimere, quia de primo homine scriptum est, In quo omnes peccaverunt : non enim dictum est, In quo omnium caro peccavit; sed, omnes dictum est, id est, omnes homines; cum homo non sola sit caro: sicut ergo hinc iste non debet opprimi, quia forte ita dictum est, Omnes homines, ut secundum solam carnem intelligerentur; sic iste non hinc debet premere defensores propaginis animarum, quia dictum est, omne
Abbreviated transcription (Latin):
magis uȩcors quã misericors uanitas. &dicit. Nonsolũ noncunt indamnatio¬
nem paruuli. & sinullũ eos xp̃ianȩ fideilauaqũ auinculo originalis peccati eb¬
saluat. Uerũ &iam felicitate paradysi postmortẽ interim perfruunt᷑: Post
resurrectionẽ autem: &iã regnicelorũ felicitatẽ possidebunt: Haec iste contra
catholicã fundatissimã fidem. Nũ quid dicere auder&. siquȩstionem soluendin
deanimȩ origineuiressuas excedentẽ suscipere non auder&. Horrendis esteñ
coastatus angustiis. ab eis quidicunt. Curds̃ animã tam in iusta aðuersione
multauit. Vt in corpis eam peccati religare uoluerit. cũ consortio carnis peca

Expanded text:
magis vecors quam misericors vanitas, et dicit: Non solum non eunt in damnatiomagis vecors quam misericors vanitas, et dicit: Non solum non eunt in damnationem parvuli, etsi nullum eos christianae fidei lavacrum a vinculo originalis peccati absolvat; verum etiam felicitate paradisi post mortem interim perfruuntur, post resurrectionem vero etiam regni coelorum felicitatem possidebunt. Haec iste contra catholicam fundatissimam fidem numquid dicere auderet, si quaestionem solvendam de animae origine vires suas excedentem suscipere non auderet? CAPUT XIII. 18. Horrendis est enim coarctatus angustiis ab eis qui dicunt, « Cur Deus animam tam injusta animadversione mulctavit, ut in corpus eam peccati relegare voluerit; c