comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum dñi sceluatoris. ut uno
cetque eodem tempore
tem plum que corrueret &
tolleretur. Impleto illo
quod supra dictum est¬
÷ Eccedominator dñs scbaoth¬
÷ aufer& abhierusalem & dȩui
÷ fortitudiñẽ panis & omnem
÷roburque gigante & hominem¬
÷ bellactorem & iudicem & ꝓph&ã
÷genarium & cedmirabilẽ consi¬
÷ liariũ & sapientẽ aerchitectum.
÷ & prudentem auditorem
÷ & c&erce quae propheticus¬
÷ sermo contexuit. Iccequ
÷ profundiestis corde ut codño¬
÷ cbs condactis consilium quorum
sunt intenebris opera & di¬
÷cunt quis uidet nos: & quis¬
÷ nouit nos peruersa est haceo
uestra cogitatio quasi si lutum
contra figulum cogitet.
& dicat opus factori suo nonne¬
÷ fecistime  & figmentum
dicat fictorisuo non intellegis. lxx
Aequi profundum consilium faci¬
unt. & erunt intenebriso peraeorũ
& dicunt quisuid& nos & quissci &
nos: & qucenos facimus:
:Non neut lutum figuli
÷reputa bimini: num quid dicit¬

Expanded text:
tum Domini Salvatoris, ut uno tum Domini Salvatoris, ut uno atque eodem tempore templumque corrueret ettolleretur impleto illo quod supra dictum est: Ecce dominator Dominus sabaoth auferet ab Jerusalem et m fortitudinem panis, et omne robur aquae; gigantem, et hominem bellatorem, et judicem et prophetam genarium, et admirabilem et consiliarum, et sapientem architectum, et prudentem auditorem , et caetera quae propheticussermo contexuit. i profundi estis corde, ut a Domino abscondatis consilium; quorum sunt in tenebris opera, et dicunt: Quis videt nos, et quis novit nos? Perversa est haec vestra cogitatio, quasi si lutum contra figulum cogitet, et dicat opus factori suo: non fecisti me; et figmentum dicat fictori suo: non intelligis. LXX: Vae qui profundum consilium faciunt, et erunt in tenebris opera eorum, et dicunt: Quis videt nos? quis sciet nos, et quae nos facimus? nonne ut lutum figuli reputabimini? Numquid dicet
Abbreviated transcription (Latin):
quaceforis uidentur ẽẽ pul¬
chra intus autem plence
sunt ossibus mortuorum:
quiele gerunt
puerunt. prropter ecc
ccuditurum es sese
comminatur. iuxta. lx
ut ne quac quecin
nios eoferans ferct
sed intoto orbe
dis perget. Iiyxeta
hebraicum cedmirationem
magnam populo iudaeorum
stupendum que
miraculum facturum esse
sedicit ut perdat eorum
sccpientiam qui non recepe
runt dĩ uirtutem: dĩque
sccpi entiam & intellectum
prudentium abscondat &cel&
nescilic&. eum repperiant quae
in littera continetur. De hoc
loco cpõs paulus scribens
adcorinthios posuit testimoniũ
Perdam sapienticm¬
÷ sapientium. & intellectum
prudentium reprobabo
Aliis uerbis e undem
sensum edisserens. Non quo
dĩ. in imicus sit sapien¬
ticcecuius pacter est & per
quemomnis est in hominibus
sccpientia. sed cum coddita¬
mento posuit. ut in hebra¬
ico est. sapientium populi
& prudentium illius id est populs
iuda eorum: & reuera
grande miraculum dĩ
fecit inpopulo post ceduen¬

Expanded text:
quae foris videntur esse pulquae foris videntur esse pulchra, intus autem plena sunt ossibus mortuorum: qui elegerunt puerunt : Propterea additurum se esse comminatur, juxta LXX, ut nequaquam nios eos transferat, sed in toto orbe dispergat. Juxta Hebraicum, admirationem magnam populo Judaeorum stupendumque miraculum facturum esse se dicit; ut perdat eorum sapientrunt Dei virtutem; Deique sapientiam et intellectum prudentium abscondat et celet, ne scilicet eum reperiant qui in littera conloco Apostolus Paulus scribens ad Corinthios posuit testimonium: Perdam sapientiam sapientium, et intellectum prudentium reprobabo : aliis verbis eumdem sensum edisserens: non quod Deus sit inimicus sapientiae cujus pater est, et per quem omnis est in hominibus sapientia; sed cum additamento posuit, ut in Hebraico est, sapientium populi et 395 prudentiuJudaeorum. Et revera grande miraculum Deus fecit in populo post adven
Abbreviated transcription (Latin):
ad monuimus. euangelistas
&ccp̃os non uerbum. interprae¬
tactus esse de uerbo Nec lxx
interpraetum auctoritatem
secutos quorum editio illo
iam tempore legeb cotur.
sed quasi hebreos & instruc¬
tos. legeccbsque damnosensuũ
suis usos eẽ sermonib: ad ꝓpin¬
quaet aũt populus iudaeorũ ore
& lcbiis suisdõ quiccunius di
cultum habere segloriatus
& respuere idola sed
coreius lon geest aebeo
qui a non recipit dñm̃
cipit filium. non recipit
patrem. simul quedis coc¬
mus quomodo celiquis
adpropinquit dõ
uellon gefiat ab eo qui&
perhiere micm
loquitur dñs
aed propin quacns ego
& non de longe dicit dñr:
ccutem dõmente Noncor¬
pore sicut & demoy se legimus
pin quabant. orabat enim
debcct ad eum insensu & sp̃ũ
Hii autem de quib: scribitur
qđ tollantur cbutero & erudian¬
tur cpuero usque cds e nec
ad propinquant dõ qui cetra¬
ditiones pharisa eorum
scribarumque suscipiunt
quace eos longefaciunt
cedõ & sunt sepulchra dealbata

Expanded text:
admonuimus, Evangelistas admonuimus, Evangelistas et Apostolos, non verbum interpretatos esse de verbo; nec LXX Interpretum auctoritatem secutos, quorum editio illo jam tempore legebatur; sed quasi Hebraeos et instructos in Lege, absque damno sensuum suis usos esse sermonibus. Appropinquat autem populus Judet labiis suis Deo; quia unius Dei cultum habere se gloriatur et respuere idola; sed cor ejus longe est ab eo, quia non recipit Dominucipit Filium, non recipit Patrem. Simulque discamus quomodo aliquis appropinquet Deo, vel longe fiat ab eo. Qui et per Jeremiam loquitur: Deus appropinquans ego, et non de longe dicit Dominus autem Deo mente, non corpore; sicut et de Moyse legimus:opinquabant . Orabat enim debat ad eum sensu et spiritu. Hi autem de quibus scribitur quod tollantur ab utero, et erudiantur a puero usque ad senectuappropinquant Deo, quia traditiones Pharisaeorum Scribarumque suscipiunt, quae eos longe faciunt a Deo, et sunt sepulcra dealbata,
Abbreviated transcription (Latin):
populo quia suis p̃ceptoribus de¬
uorantur. factebuntur nescire
selitterar. & id circo legerenon
posse Atq: eduobus mcclis multo
leuius est legis imperitiã consiteri
quamiactare prudentiamt u¬
& non possescire quodditi¬
÷ dicitur: & dixit dñs pro eo¬
÷ quod ecd propinquatũ¬
÷ populus iste oresuo. Coraũteius
memaen decto hominumo
÷ &ideo ecceego ceddem irud
÷ut codmirationem faciam
populo huic miraculo
÷grcndi & stupendo:¬
÷ peribit enim
sacpientia a sapientibus
eius & intellectus
⁊ abscondetur. Ixx .i. & cott¬
& labiis suis bonorat me coraut̃
terea ecceadiciam ut trans ferã
estdñs contra phceriscceos
in euangelio
matthei dicensquare
quare
÷ dectum dĩ propter
traditiones ues trasi: iqr
&iterum. y pocritaebene
proph&cuit de uobis
isci as dicens populus
istelabiis mehonorcot
cor autem eius longe est
ame: frustra
autem colunt me
docentes doctrincs prece¬
cepta hominum
Inquo notare debemus
illud quod plerum que

Expanded text:
populo, qui a suis praeceptoribus depopulo, qui a suis praeceptoribus devoratur, fatebuntur nescire se litteras, et idcirco legere non posse. Atque e duobus malis multo levius est legis imperitiam confiteri, quam jactare prudentiam; et non posse scire quod dicitur. . Et dixit Dominus: Pro eo quod appropinquat pome mandato hominum ; ideo ecce ego addam, ut admirationem faciam populo huic miracolo grandi et stupendo; peribit enim sapientia a sapientibus eius, et intellectus abscondetur". Non et labiis suis honorat me; cor autterea ecce adjiciam ut transferam Dominus contra Pharisaeos in Evangelio Matthaei, dicens: Quare datum Dei propter traditiones vestras . Et iterum: Hypocritae, bene prophetavit de vobis Isaias, dicens: Populus iste labiis me honorat, cor autem ejus longe est a me. Frustra autem colunt me docentes doctrinas et praecepta hominum . In quo notare debemus illud quod plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
uobis omnis scriptura
ut uos quilegitis lit teras
& proph&ccrum eloquia Nosse
uos aestimatis et diebus ac noc¬
tibus uolumina scripturccrũ
indefessoore meditamini N
intellegatis quod legitis. sicut
inapocalypsi iohannis scribitꝰ
quis ẽ dignus cc̃perire librum
& soluere signacula ei cũque
nullus fuiss& inuentus quicpe riset
signacula flens sesedicit & dĩtan
tum adsemeruisse sermonem
noliflere ecceuicitleo de tribuiuda
ra dix dauid. ut ccperiat librum
ut multiputant psc&l morũ dauid
sedomnium scripturarum quece
tereccunus liber ceppellectur.
De quo et ezechiel mistico sermo¬
ne testatur quod scriptum
fuerit in tus & foris. insensu¬
& inlittera. De quo etscel¬
ucctor loquitur inpscdmis.
in capitelibri scriptum est
deme Nhieremicce non isa icce
sed in omni scripturee scc̃e.
queceunus liber appellactur magis¬
tris igitur iudeceorum usque ad
prccesentem diem neq: untibus
legere &cperire signacula &
misteria pandere scripturarum:
si dederis eum librum in docto

Expanded text:
tura ut vos qui Legis litteras, et prophetarum vaticinia nosse vos existimatis, et diebus ac noctibus volumina Scripturarum indefesso ore meditamini, non intelligatis quod legitis, sicut in Apocalypsi Joannis scribitur: Quis est dignus aperire librum, et solvere signacula ejus ? Cumque nullus fuisset inventus qui aperiret signacula, flesse se dicit; et Dei tandem ad se meruisse sermonem: Noli flere: ecce vicit leo de tribu Juda radix David, ut aperiat librum;ut multi putant, psalmorum David, sed omnium Scripturarum, quae unus liber appellantur. De quo Ezechiel mystico sermone testatur , quod scriptus fuerit intus et foris; in sensut in littera. De quo etvator loquitur in psalmis: In capitulo libri scriptum est de me ; non Jeremiae, non Isaiae, sed in omni Scriptura sancta, quae unus liber appellatur. Magistris igitur Judaeorum usque in praesentem diem nequeuntibus legere et aperire signacula, et mysteria pandere Scripturarum, si dederis eum librum indocto
Abbreviated transcription (Latin):
dep̃catur : Pat̃ glorificame
gloria quã habui. prius quam
mundus. eẽt apudte : Dictũ ẽ
denatiui tate eius. dictũ decȩteris
inmedio sacram̃tis. uenit admor¬
tẽ quae ñ consueto mortaliũ nomi¬
ne. sed quia in xp̃o. erat uita per¬
p&ua requier appellatur: Nor
aũt ut manifestum. legenti sensũ
faceremus. ꝓ dormitione & requie
altero uerbo. sed eodem sensu se¬
pulchrum uertimus: In tempore
igit᷑ illo quando xp̃i intotomundo
euangelium corus card. & reple

Expanded text:
deprecatur: Pater, glorifica me deprecatur: Pater, glorifica me gloria, quam habui prius quam mundus esset apud te . Dictum est de nativitate ejus, dictum est de caeteris in medio Sacramentis: venit ad mortem, quae non consueto mortalium nomine, sed quia in Christo erat vita perpetua, requies appellatur. Nos autem, ut manifestum legenti sensum faceremus, pro dormitione, et requie, altero verbo, sed eodem sensu, sepulcrum vertimus. In tempore igitur illo, quando Christi in toto mundo Evangelium coruscarit, et reple
Abbreviated transcription (Latin):
modo a quae maris operiunt ꝓ¬
funda maris hoe est terram quȩ
operta ẽ. fluctibur. sic rcientia
dñi omnir terra complebitur.
quã diuersorum prius murim
coniunctione: Miambeatus
a postolus petrus. inuaselinteo.
qđ decaelo dimissum .ẽ. seui dir¬
setestatur. habentem mͦi princi¬
pia quar quat tuor mundi pla¬
gas intellegimus. ut repletã ter¬
ram dĩ scentiã cognoscamus: In
quo uaseerant quad rupedia &
serpenter. & bestiae. & uolatilia
cȩ li. ut qđ arca indiluuo. hoc ecdesia
prestet imundo: Indic illa ra¬
dixierse qͥ stat insignũ populorũ
ipsum genter dep̃cabuntur. &e¬
rit sepulchrũ eiur gloriosum. boc
Et erit indieilla radixiesse & qui
consurgit ut principes sitgeniũ.
in ipsogentes sperabunt. eteritre¬
quies eiꝰ honor: Prequie eius in
om̃s similit̃ trans tulerunt: pro
honore quoq: in hebrȩo legitur
Cnabod. quod ꝑspicue gloriam
sonat: et est sensus: Erit mors
eius gloriosa. Vt implebitur il¬
lud quod saluator ineuangelio

Expanded text:
modo aquae maris operiunt profunda maris, hoc est, terram quae operta est fluctibus, sic scientia Domini omnis terra complebitur. Quam diversorum prius morum conjunctionem etiam beatus Apostolus Petrus in vase linteo , quod de coelo dimissum est, se vidisse testatur, habente quatuor principia, quae quatuor mundi plagas intelligimus, ut repletam terram Dei scientia cognoscamus: in quo vase erant quadrupedia, et serpentes, et bestiae, et volatilia coeli, ut quod Arca in diluvio, hoc Ecclesia praestet in mundo. In die illa radix Jesse, qui stat in signum populorum: ipsum gentes depiosum. LXX: Et erit in die illa radix Jesse, et qui consurget, ut princeps sit gentium, in ipso gentes sperabunt, et erit requies ejus honor. Pro requie ejus, in omnes similiter transtulerunt. Pro honore quoque in Hebraeo legitur CHABOD , quod perspicue gloriam sonat. Et est sensus: erit mors ejus gloriosa, ut impleatur illud quod Salvator in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
hoc .ẽ. malitiae spm secundũ
quod in hicre mia legimus Ar¬
guit te p̃uaricatiotua & moli¬
tiatua corripi&te: sinaatẽ
scanduli tatur her&icus qui ue¬
tus non recipit testam̃tũ qđ dñr
miscere dicatur erroris ueluer¬
tiginis sp̃m cudiat scriptum
ina postolum hoc .ẽ. in nouo testu¬
mento tradidit eos dr̃ indeside¬
riis cordis sui in in munditiae:
Et iterum. propter ec tradidit
illis dr̃ in passiones ignominiae:
Et rursum tradidit eos dr̃ in re¬
probum sensum ut fecciant quȩ

Expanded text:
hoc est, malitiae spiritum: secundum hoc est, malitiae spiritum: secundum quod et in Jeremia legimus: Arguet te praevaricatio tua, et malitia tua corripiet te . Sin autem scandalizatur haereticus, qui vetus non recipit Testamentum, quod Dominus miscere dicatur erroris vel vertiginis spiritum, audiat scriptum in Apostolo, hoc est, in novo Testamento: Tradidit eos Deus in desideriis cordis sui in immunditiam . Et iterum: Propterea tradidit eos Deus in passiones ignominiae. Et rursum: Tradidit eos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae
Abbreviated transcription (Latin):
dere compellit quid cogitacuerit
dm̃ sabebotb suꝑ aegyptũ istius
mundi & quid in consũ mationẽ
facturur sit : stulti sunt adpro¬
bati principes taneos qui hu¬
milem bereticorũ. habuere
mandactum : Emacuerunt
omnes principes mẽphace os qui
eloquentiae & oris pullu lauere
lacctapticm: Memphis enĩ
os uelecore int̃p̃tatur & metic¬
sequitur deceperunt a egyptũ
angulum populorum oius. site
iuxtalxx decipient ae gyptũ
ꝑ tribus. hoc significat qđreg¬
num sũpientiae siecularis.
stultum ẽe monstretur. &in
singulorum dogmnatũ princi¬
pes qui int̃ p̃tuintur tribus
crguantur stultos habuisse
doctores : dñs eñ iimscuit eis
spm̃ uertiginis siue erroris.
iuxta illud quod scriptũ ẽ. &
sicut non probauer̃ dm̃ babere
innotitiã tradidit illos dr̃ in
reprobum sensum: Et quomo¬
do qui scr̃ ẽ. cumi sca dicere
potest sp̃s scclutistuae facio¬
mus suꝑ t̃rũ. sio qui pecaito¬
res sunt faciant sp̃merroris.

Expanded text:
dere compellit, quid cogitaverit dere compellit, quid cogitaverit Dominus Sabaoth super Aegyptum istius mundi, et quid in consummatione facturus sit. Stulti sunt approbati principes Taneos qui humile haereticorum habuere mandatum. Emarcuerunt omnes principes Mempheos, qui eloquentiae et oris polluere jactantia. Memphis enim, os, vel, ex ore, interpretatur, et μsequitur: Deceperunt Aegyptum angulum populorum ejus, sive juxta LXX: decipient Aegyptum per tribus, hoc significat, quod regnum sapientiae saecularis stultum esse monstretur, et singulorum dogmatum principes, qui interpretantur tribus, arguantur stultos habuisse doctores. Dominus enim miscuit eis spiritum vertiginis, sive errorum, juxta illud quod scriptum est: Et sicut non probaverunt Deum habere in notitia, tradidit illos Deus in reprobum sensum . Et quomodo qui sanctus est, cum Isaia dicere potest: Spiritum salutis tuae faciemus super terram? sic qui peccator est, faciet spiritum erroris,
Abbreviated transcription (Latin):
& in tellegenti ão prudentium
citis pharioni filius sapien¬
tium. Ego filius regum anti¬
quorum ubinune sapientes
tui adnuntient tibi. & indicent
quid cogitituerit dñs ex erbi¬
tuum suꝑ acgrptum. stulti
futi sunt princi pestanaceor.
mar cuerunt principes mem¬
phaceos. deceperunt aegyp¬
tum angulum populorum q̃
dñs miscuit in medio eius sp̃mn
uertiginis & errare fecer̃
Aegrptum in omni opere suo
si cut errat obrius &uomens
& non erdet aegypto opus quod
fe oie& caput & caudecm in¬
s curucentem & refrenantẽ :
solent her&ici regisuo uel
pbaraoni dicere filii sumus
scpientium : qui aebimtio doo¬
trinam nobis apostolicam
tradiderunt : filii sumus
regum antiquorum qui ap¬
pellantur reges philosopho¬
rum. & babemus scionticm
scriptur arum iunc tam scpi¬
enticcescceculi:. Quos nunc in¬
t̃rogat siue ipsum regem bero¬
ticorum abisint sapientes onis
qui contempnebant ecdesiasti¬
oam simplictitotem & respon¬

Expanded text:
et inteet intecetis Pharaoni: Filius sapientium ego, filius regum antiquorum? Ubi sunt nunc sapientes tui? annuntient tibi, et indicent quid cogitaverit Dominus exercituum super Aegyptum. Stulti facti sunt principes Taneos, emarcuerunt principes Mempheos, deceperunt Aegyptum, angulum populorum ejus. Dominus miscuit in medio ejus spiritum vertiginis: et errare fecerunt Aegyptum in omni opere suo, sicut errat ebrius et vomens. Et non erit Aegypto opus, quod faciat caput et caudam incurvantem et refrenantem. Solent haeretici regi suo vel Pharaoni dicere: Filii sumus sapientium, qui ab initio doctrinam nobis Apostolicam tradiderunt: filii sumus regum antiquorum, qui appellantur reges philosophorum, et habemus scientiam Scripturarum junctam sapientiae saeculari. Quos nunc interrogat, sive ipsum regem haereticorum, ubi sint sapientes ejus qui contemnebant Ecclesiasticam simplicitatem: et respon
Abbreviated transcription (Latin):
istipiscatores quifaciebant lacu¬
nas & fouecs. adhoc fecerint ut
animas in eis deciperent : Natan¬
dum quod prolacunis lxxTΥTΗΟΝ
Transtulerunt quod genus ẽ. po¬
tionis exfrugibus aquaque con¬
fectum. Et uulgo indal matiae
pannoniaeqy prouintia gentili
barbaroque sermone appellat᷑
sabaiũ hoc maxime utuntum
aogrptii . ut ponpuras aquas
bibentibus tribuant : sed turbi¬
das & conmixtarum feciũ similes
& ꝑ huius cemodi potionẽ bereticȩ
pra uitatis doctrina monstre¬
tur. Tunc stultierunt principes
tunees quace int̃ p̃tatur manda¬
tum humile : Omnes enimhere¬
tici contrariã abtitudini humi¬
litatem docent. Et d&rehunt
adinferos & sunt principes hu¬
miles deiectique mandecti:¬
Consilicrii quoq: facrcco quirex
aegypti .ẽ. et recte dissipator
& diuisus & in paortes ucri cr
separatus exprimitur insipi¬
ens corguuntur de dirse consi¬
lium quia quandoq: disper¬
der & dr̃ scipientiã secpientiũ

Expanded text:
isti piscatores, qui faciebant lacuisti piscatores, qui faciebant lacunas, et foveas, ad hoc fecerint, ut animas in eis deciperent. Notandum quod pro lacunis LXX ζύθον transtulerunt, quod genus est potionis ex frugibus aquaque confectum, et vulgo in Dalmatiae Pannoniaeque provinciis, gentili barbaroque sermone appellatur sabaium. Hoc maxime utuntur Aegyptii, ut non puras aquas bibentibus tribuant, sed turbidas, et commixtarum fecium similes, ut per hujuscemodi potionem haereticae pravitatis doctrina monstretur. Tunc stulti erunt principes Taneos, quae interpretatur mandatum humile. Omnes enim haeretici contrariam altitudini humilitatem docent, et detrahunt ad inferos, et sunt principes humilis deConsiliarii quoque Pharao, qui rex Aegypti est, et recte dissipator, et divisus, et in partes varias separatus exprimitur, insipiens arguentur dedisse consilium, quando disperderit Dominus sapientiam sapientium,
Abbreviated transcription (Latin):
piscatores qui contrarii pisca¬
toribus dñi. Et lugeant quimit¬
tebant hamum in flumen & ex¬
pandebant r&e suꝑ faciem
ccquae. Qui singulos quosq: de¬
cipiunt hcmum mittunt in a¬
quas turbidas: Quiaut̃ plures¬
sunt simul ita ut synagogis sc¬
tanae loquantur puplicue & po
populorum abducant greges
istirerte suꝑcquas mittunt ae¬
gypticas : Confundentur & am
hi qui operanturlinum: Illud
plectenter illud & texenter subtilia.
Quod proprie addia lecti corum
artem ꝑtin& : prosubtilib: bissũ:
Lxx transtulerunt quod &ip¬
sum in sacerdo tum uestib: texit᷑ :
Quodq: sequitur. &erunt inrigua
eius flaccentia omnes qui facie¬
bant lacunas ad capiendos piscer.
hoc significat. quo d om̃s insidiae
a egrpti piscatorum destruant᷑
& perecnt : prolacunis quȩ fec¬
ciebant ad capiendos pisces. quod
nos iuxta sensum int̃p̃tatisumus
Et in hebraico & incunctis int̃p̃¬
tibus in locopiscium ponuntur ca¬
nimae ut ab historia trahamur
adtropologiam. quod uidelic&

Expanded text:
i valde contrarii sunt piscatoribus Domini, et lugeant qui mittebant hamum in flumen, et expandebant rete super faciem aquae. Qui singulos quosque decipiunt, hamum mittunt in aquas turbidas. Qui autem plures simul, ita ut in synagogis Satanae loquantur publice, et populorum abducant greges, isti rete super aquas mittunt Aegyptias. Confundentur etiam hi qui operabantur linum, ut plectentes illud, et texentes subtilia: quod proprie ad dialecticorum artem pertinet. Pro subtilibus, byssum LXX transtulerunt, quod et ipsum in sacerdotum vestibus texitur. Quodque sequitur: Et erunt irrigua ejus flaccentia, omnes qui faciebant lacunas ad capiendos pisces, hoc significat, quod omnes insidiae Aegypti piscatorum destruantur, et pereant. Pro lacunis quae fiebant ad capiendos pisces, quod nos juxta sensum interpretati sumus, et in Hebraico, et in cunctis interpretibus, in loco piscium ponuntur animae, ut ab historia trahamur ad tropologiam, quod videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
a quila int̃p̃tatus ẽ incuruum
atq: uersum incuruo senes intelle¬
gi uoles inuerso las ciuientes pueros.
quiomnicꝑuersa facciant. ac ꝑ
hoc eẽ sensum quod in aegyptum
nonsolũ caput. desit᷑ cauda sed &
senes et pueri. idẽ. principium
& finis: Indie illa erit aegyptus
commotionis manus dñi exercituũ
quamipse mouebit suꝑ eã. &erit
t̃ra iuda ae gẏpto infestiuitatẽ
omnis qui illius fuerit recordatus.
pauebit a faccie consiludñi exer¬
cituum. quod ipseco gitauit suꝑ
eccm : In illo tempore hoc enim
ut crebro diximus significat di¬
es quando miscuerit dñs spm
erroris atq: uertiginis ut euo¬
mat aegyptus uinum draconũ
& furorem aspidum in sanabilẽ
intellegens errorem suum & e¬
bri&atem pristinam: Aegyp¬
tus tiiebit qua simulier ñtimo¬
refortuitu. quiuiris accedere
consueuit quos ñ amat aegrp¬
tus & suffocat : & interficit :
sed timore femineo quas solas
uult phartco uiuere. Timebit aũt

Expanded text:
Aquila interpretatus est, incurvum, Aquila interpretatus est, incurvum, atque perversum. In incurvo, senes intelligi volens; in perverso, lascivientes pueros, qui omnia perversa faciant; ac per hoc esse sensum, quod in Aegypto non solum caput desit et cauda, sed et senes et pueri, id est, et principium et finis. In die commotionis manus Domini exercituum, quam ipse movebit super eam. Et erit terra Juda Aegypto in festivitatem: Omnis qui illius fuerit recordatus, pavebit a facie consilii Domini exercituum, quod ipse cogitavit super eam. In illo tempore, hoc enim, ut crebro diximus, significat dies, quando miscuerit Dominus spiritum erroris atque vertiginis, ut evomat Aegyptus vinum draconum, et furorem aspidum insanabilem, intelligens errorem suum et ebrietatem pristinam, Aegyptus timebit quasi mulier, non timore fortuito, qui viris accidere consuevit, quos non amat Aegyptus, sed suffocat et interficit; sed timore femineo, quas solas vult Pharao vivere. Timebit autem
Abbreviated transcription (Latin):
tium: Quod quidem non solũ in
epistola adromanos sed & ad
tes sa lonicenses : De antix p̃ole¬
gimus. proeo quod carita tem
ueritactis non suscoporunt. ut
sal uarentur: inmittit eis dr̃
operitionẽ erroris ut credant
mendatio &iu dicentur omner
qui ñ crediderunt ueriitti
sed conplacuer̃ sibi inmendatio.
quod puto apostolum paulum
de p̃senti iscciae lectione sump¬
sisse in qua dicit dñs miscuit
eis sp̃m erroris & errare fecer̃
aegrptum in omnib: operib: suis
sicut errat inquie ebrius &uo¬
mens qui in ebriatus ẽ uitis:
de quibus ebris iohello quitur.
ucce qui ebrii sunt absq: uino
& non solum ebrii sed & uom̃tes
furorem draconum & furor e
aspidum in scnabilem: Vt post¬
quã huius cemodi uinum euomu¬
erint intellegunt ebri&atẽ
suc̃ aetq cognoscant. qđ quam¬
diu ȩbrifuerint nec principium
habuerint nec finem : id ẽ nec ca¬
put nec caudam sed trunc̃ exu¬
traq: parte animal : Proprin
tiomore suo ipsa uerba hebruica
posuit cãpfet et ẽcnoñ. quod

Expanded text:
ium. Quod quidem non solum in Epistola ad Romanos, sed et ad Thessalonicenses de Antichristo legimus: Pro eo quod charitatem veritatis non susceperunt, ut salvarentur, mittet eis Deus operationem erroris, ut credant mendacio, et judicentur omnes qui non crediderunt veritati, sed complacuerunt sibi in mendacio : quod puto Apostolum Paulum de praesenti Isaiae lectione sumpsisse, in qua dicit: Dominus miscuit eis spiritum erroris, et errare fecerunt Aegyptum in omnibus operibus suis, sicut errat, inquit, ebrius et vomens, qui inebriatus est vitiis. De quibus ebriis Joel loquitur: Vae qui ebrii sunt absque vino. Et non solum ebrii: sed et vomentes furorem draconum, et furorem aspidum insanabilem, ut postquam hujuscemodi vinum evomuerint, intelligant ebrietatem suam, atque cognoscant, quod quamdiu ebrii fuerint, nec principium habuerint, nec finem, id est, nec caput, nec caudam: sed truncum ex utraque parte animal. Pro princtio more suo ipsa verba Hebraica posuit CHAPHPHE et AGMON : quod
Abbreviated transcription (Latin):
donosor int̾fecit & ꝑdidit: Iux¬
ta hebrȩicũ difficilir intellec¬
tus .ẽ. quomodo t̃rã suã ꝑdide¬
rit & populũ suũ occiderit. Ni¬
si forte hocsensu accipiendũ ẽ:
Eos quor tibi ds̃ incorreptionẽ de¬
derat : tupȩnitur ꝑdidisti: uł
alit̃. antiquũ assyriorũ regnũ
temultũ suꝑbiente & eleuante
contradm̃ ceruicẽ tuã omnino
destructũ ẽ: si enĩ te egisse humi¬
lit̃ & scis serm̃ surã tuã assrri¬
us &babr lonius hucurq: regna¬
r&: siue hoc modo tã crudelir
fuisti in ex t̃nor. ut &iã subiector
tibi populor furibundus obpri¬
merer: Nuocabitꝰ in ȩt̃nũ. se¬
men pessimorũ. p̃paratȩ filios
eiꝰ occisioni iniquitatẽ patrũ
suorũ. non consurgent nec here¬
ditabunt t̃rã neq implebunt
faciẽ orbis ciuitatũ: Om̃irhis¬
tiriae consentiunt: Quod
Hoc ergoscriptura praedi¬
cit quod intantã babrlonue¬
niat uastitatẽ ut &iã dere¬
mineregio nullur rema¬
neat: sed ꝓpt̃ impietatem

Expanded text:
didit. Juxta Hebraicum difficilis intellectus est, quomodo terram suam perdiderit, et populum suum occiderit: nisi forte hoc sensu accipiendum est, eos, quos tibi Deus in correptionem dederat, tu penitus perdidisti. Vel aliter: antiquum Assyriorum regnum, te multum superbiente et elevante contra Deum cervicem tuam, omnino destructum est. Si enim te egisses humiliter, et scisses mensuram tuam, Assyrius et Babylonius hucusque regnaret. Sive hoc modo: tam crudelis fuisti in externos, ut etiam subjectos tibi populos furibundus opprimeres. Non vocabitur in aeternum semeius occisioni iniquitate patrum suorum: non consurgent, nec haereditabunt terram, neque implebunt facies orbis civitatum. Omnes historiae consentiunt, quod Hoc ergo Scriptura praedicit, quod in tantam Babylon veniet vastitatem, ut etiam de semine regio nullus remaneat, sed propter impietatem
Abbreviated transcription (Latin):
dicenttibi: Haec emphaticor
legenda sunt & scenȩ modo
non quo facta sint sed quo fieri
potuerint nisi forte animas
regũ quas intersec erat. exul¬
tantes regibabr lonia occur¬
rissecredimus: solatiũ enĩma¬
lorũ cũ inimicos uiderint eade
sustinere: Etuulnera tuses

Expanded text:
dicent tibi. Haec emphatic ῶs dicent tibi. Haec emphatic ῶs legenda sunt et scenae modo; non quod facta sint, sed quod fieri potuerint: nisi forte animas regum quos interfecerat, insultantes regi Babylonio occurrisse credimus. Solatium enim malorum est, cum inimicos viderint eadem sustinere. Et tu vulneratus es
Abbreviated transcription (Latin):
entẽ infuroregentes. perse¬
quentẽ crudelit̃. conquieuit &
sil uit omĩs terra gauisa .ẽ. & ex¬
ultauit: Uox ista plangen
depopulans contritus sit. &¬
redactus innihili: illeinquã
qui fuit baculus impiorũ qui
sceptra & uirga regali om̃er
furibunda ꝑcutiens. cĩ pla¬
ga non poterat sustinerꝙ.
qui fugientes quoq: crude¬
lit̃ ꝑsequebat᷑. quomo do con¬
quieuit & humiliatus est
& adruinã eĩ omist̃ra consi¬
quoq: lȩtatȩ sunt suꝑte & cȩ¬
drilibaniex quo dormisti:
non arcendit qui suct dat
nos: Perabieter & cȩdror liba¬
ni principer gentiũ intellige.
quinabuchodo nosor ꝑcuti¬
ente succisi sunt : qui & ipsi in uo¬
cel& itia erũpentes dicent :
Ex quo ad inferna deductus es
nullus alius potuit inuenire
qui magnos. potentes que suc¬
ciderit: Infernus subtercon
turbatur est in occursd̃ ad¬
uentus tus suscita uit tibigi¬
gantes om̃s principes t̃rae
surrexerunt desolus suis.
cuncti principes nationum.
uni uersi respondebunt. &

Expanded text:
furore gentes, persequentem crudeliter: conquievit et siluit: omnis terra gavisa est et exsultavit. Vox ista plangentdepopulans, contritus sit et redactus in nihil. Ille, inquam, qui fuit baculus impiorum, qui sceptrum et virga regalis omnes furibunde percutiens, cujus plaga non poterat sustineri, qui fugientes quoque crudeliter persequebatur: quomodo conquievit et humiliatus est, et ad ruinam ejus omnis terra consiquoque laetatae sunt super te et cedri Libani: Ex quo dormisti, non ascendit qui succidat nos. Per abietes et cedros Libani principes gentium intellige, qui Nabuchodonosor percutiente succisi sunt, qui et ipsi in vocem laetitiae prorumpentes dicunt: Ex quo ad inferna deductus es, nullus alius potuit inveniri, qui magnos potentesque succideret. Infturbatus est in occursum adventus tui suscitavit tibi gigantas omnes principes terrae surrexerunt de soliis scuncti principes nationum universi respondebunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
serti appetitor. intrare : Di¬
dicimur a quodã fratre ae¬
lamita. quae deillis finib
egrediens. Nunc hiero sole¬
mis uitam exigit monacho¬
rũ uenationes regias esse
inbabrlone & omnis gene¬
ris bestias murorum cius
tantum ambitu coerceri:
Instare dicit tẽpus quo ab hos¬
te capiendant: postcaptiuita¬
tẽ quippe hierus alem. non
multũ tẽpus in medio. & a me¬
dis persir que uastata. ẽ: Mi
serebitur enĩ dñs ia cob. &elig&
adhuc de urrł. & requiescere
eori faci& suꝑhumũ suã: Deh
soffonias pleniur loquitur:
lauda filiasion iubila is rł lȩ¬
tare & exulta in omnicorde fi¬
lia hierus alẽ quiꝰ abstulit dñs
iudiciũ tuũ auertit inimicor
tuos significat aut̃ tẽpur quo
cyrds rex ꝑsarũ captiuũ popu¬
lũ hierus alem redire ꝑmisit:
Lege etrae librũ aggeũq & ta¬
chariã quando subrorobabel. &
hiesusacerdote magno. etra &
nimia altare . tẽplũ mumq

Expanded text:
serti appetitor intrare. Didicimus a quodam fratre Elamita, qui de illis finibus egrediens, nunc Jerosolymis vitam exigit monachorum, venationes regias esse in Babylone, et omnis generis bestias murorum ejus tantum ambitu coerceri. Instare dicit tempus quo ab hostibus capienda sit. Post captivitatem quippe Jerusalem, non multum tempus in medio, et a Medis Persebitur enim Dominus Jacob, et eliget adhuc de Israel, et requiescere eos faciet super humum suam. De hoc Sophonias plenius loquitur: Lauda, filia Sion; jubila, Israel; laetare et exsulta in omni corde, filia Jerusalem: quia abstulit Dominus judicium tuum: avertit inimicos tuos . Significat autem tempus quo Cyrus rex Persarum captivum populum Jerusalem redire permisit. Lege Esdrae librum , Aggaeum et Zachariam , quando sub Zorobabel, et Jesu sacerdote magno, et Esdra, et Neemia, altar
Abbreviated transcription (Latin):
compediret᷑ cadauertuũ subt̃
te sterne turtinea. & operi¬
mentũ tuũ erunt uermer.
sermo potentiũ & principũt̃¬
rȩ quos supra cedros. & abi&er
appellar& ad regẽ babrloniũ
dirggit᷑ in inferis constitũ. Iam
non dolemus nos fuisse succisos.
cũ&tu eadẽ secure corrueris.
omnis potentia tua & incȩlo ele¬
uata suꝑbia. ad t̃rã detracta ẽ:
Ergo ne&tuũ cadauertinea sus¬
tentauit. &scatentiũ operi&
uermiũ multi tudo sentiens.
morte hominis uilitatẽ . qui
dĩ inte potentiã p̃ferebar:
Quomodo cȩci disti decelo luci¬
fer. quimane oriebaris. cor¬
ruistiin terra qui uulnera

Expanded text:
cidetur cadaver tuum, subter te sternetur tinea, et operimentum tuum erunt vermes. Sermo potentium et principum terrae, quos supra cedros et abietes appellarat, ad regem Babylonium dirigitur in inferis constitutum. Jam non dolemus nos fuisse succisos, cum et tu eadem securi corrueris. Omnis potentia tua, et in coelum elevata superbia, ad terram detracta est. Ergone et tuum cadaver tineam sustentabit, et scatentium operiet vermium multitudo? Senties per mortem hominis vilitatem, qui Dei in te potentiam praeferebas. Quomodo cecidisti de coelo, lucifer, qui mane oriebaris: corruisti in terram qui vu
Abbreviated transcription (Latin):
nim & populur gomorre quia
cogituuer̃ consiliũ pessimũ. & al¬
liguuer̃ iustũ atq dixer̃: non
habemus regem nisi cues arem :
Et rursum: Nosscimus quiamor¬
si locutur sit dr̃ istũ aut quisit:
nescimus : simulq glorianter
in euangelio semen abrubam¬
opera abrahã facer&is: & rur
sum : uor ex diabulo patre nati
estis &opera putris ur̃i uultir
facere : Tale quid et in hiereci¬
hel adhierusalem loquitur:
pater tuus amorrueus et mat̃¬
I tuu chet thea: aiunt hebrueiob
duas causar int̃fectum isaiã.
quod principes sodomonim
et populd̃ gomorruecos appel¬
lauerit : Et quod d nõ dicente ad
morsen: ñ poteris uidere faciẽ me¬
ã iste cusus sit dicere: uididnm̃s e
dentẽ superthronũ excelsum ete¬
leuatum : Non considerantes qđ
faciem & pederdĩ siue suos. quia
inhebrueo ambiguuelegitur. seru¬
phimtexerint. et mediatuntũ eiꝰ.
is aias uidirse s cribat: homoigitur
dĩ fuciẽ uidere ñ potest: Angeliuũt
etiũ minimonim iecclesia sẽꝑui

Expanded text:
orrhae, quia cogitaverunt consilium pessimum, et alligaverunt justum, atque dixerunt, Non habemus regem nisi Caesarem . Et rursum: Nos scimus quia Moysi locutus est Deus; istum autem quis sit, nescimus . Simulque gloriantes in Eopera Abrahae faceretis. » Non sum: Vos ex diabolo patre nati estis: et opera patris vestri vultis facere . Tale quid et Ezechiel ad Jerusalem loquitur: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Gethaea . Aiunt Hebraei ob duas causas interfectum Isaiam, quod principes Sodomorum et populum Gomorrhae eos appellaverit, et quod Domino dicente ad Moysen: Non poteris videre faciem meam , iste ausus sit dicere: Vidi Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum ; non considerantes quod faciem et pedes Dei, sive suos, quia in Hebraeo ambigue legitur, Seraphim texerint: et media tantum ejus Isaias vidisse se scribat. Homo igitur Dei faciem videre non potest. Angeli autem etiam minimorum in Ecclesia, semper
Abbreviated transcription (Latin):
brae prioris fugentur erroris:
qui possit caput leuare. aut for¬
te quid facere : in hebraico non
hab&ur & ingrecis codicibus
uero iugulante confos sumẽ:¬
S Congre gaminipopuli & uincimi¬
Ini. & audite uniuersae pro¬
ni siue in firmamini & confring¬
miniut int̃ pr&ati sunt alii. Lxx
posuerunt. sci toteuerbum enim
hebraicum Aohu. propt̃res lit
terae & dal&h similitu dinẽ intel¬
lexer̃ . doti. Oigitur populi sa¬
mariae & syriae infirmosuos¬
& debiles ẽẽ cognoscite & emma¬
nuhele praesente : nihil possecon¬
trahierusalem urbemdĩ & hocnon
solumuos quiuicniestis. sed cuncta
procul terra cognosc&: quãuis
enim exercitum congreg&is
& aduingatis uos ad proelium:
& maior sit numerus obsidenti¬
um quam obsessorum : tam̃ ñ
semel sediterum dicam um cimi¬
ni. & quod cumque contrahie¬
ru salem interius consilium
dissi pabitur. & lic& supra
dixeritis. ascendamus adiu¬
dam. & sus citemus eum qui¬
escentem. & ponamus regem

Expanded text:
brae prioris fugentur erroris. brae prioris fugentur erroris. qui possit caput levare, aut forte aliquid facere: in Hebraico non habetur, et in Graecis codicibus ÷ veru jugulante confossum est. Congregamini populi et vincimini, et audite universae proni, sive infirmamini, et confringimini, ut interpretati sunt alii, LXX posuerunt, scitote. Verbum enim Hebraicum, ROU  , propter RES   litterae, et DALETH   similitudinem, intellexerunt DOU  . O igitur populi Samariae et Syriae, infirmos et debiles esse cognoscite, et Emmanuele praesente, nihil posse contra Jerusalem urbem Dei: et hoc non solum vos, qui vicini estis, sed cuncta procul terra cognoscat. Quamvis enim exercitum congregetis, et accingatis vos ad praelium, et major sit numerus obsidentium quam obsessorum, tamen non semel, sed iterum dicam, vincimini. Et quodcumque contra Jerusalem inieritis consilium, dissipabitur. Et licet supra dixeritis : Ascendamus ad Judam, et suscitemus eum quiescentem, 121 et ponamus regem
Abbreviated transcription (Latin):
uidelic& sapientiae saecularis. & au¬
fer& spolia samariae. Quib eccłam
her&ici spoliauerant dicentes. p̃e nob̵
pars indauid neq: hereditas infilio
iesse : P̃sente ipso rege assyriorũ
diabolo quieis non poterit auxiliari
Tales aũt filios non solummaria ꝓphe¬
tis uurgo ꝑ p&ua sed& scãe mulieres
& rebecca quȩ in linguarira patien¬
tiã sonat : Et adiccit dñs loqui ad
medicens. pro eo quod ab iecitpo¬
pulus iste aquas siloe quȩ uadit
cũ silentio & ad sũpisit magisra s in
& filiũ romoliae : propt̃ hoc eccedñs
ad duc& suꝑ eoraquas fluminis for

Expanded text:
videlicet sapientiae saecularis: et auvidelicet sapientiae saecularis: et auferet spolia Samariae, quibus Ecclesiam haeretici spoliaverunt, dicentes: Non est nobis pars in David, neque haereditas in filio Jesse, praesente ipso rege Assyriorum diabolo qui eis non poterat auxiliari. Tales enim filios non solum Maria prophetissa virgo perpetua, sed et sanctae mulieres et Rebecca, quae in lingua nostra patieniorum. Et adjecit Dominus loqui ad me dicens adhuc: Pro eo quod abjecit populus iste aquas Siloe, quae vadunt cum silentio, et assumpsit magis Rasin, et filium Romeliae: propter hoc ecce Dominus addu
Abbreviated transcription (Latin):
cabatur emmanuhel. Nuncappel¬
l& accelera spolia d& raherefesti¬
na praedari: Ascendens enimin
altum. captiuam duxit captiuita¬
tem. accepit donain hominib: &
antequam humanũ corpus ad su¬
mer& & iuxta in fantiam patrẽ
uocar& dm̃ & matrem mariã :
Aufer&ur damascifortitudo & spolia
samariae ꝑregẽ assyriorumutnec¬
dum natus põpulũ suum domũ dauto
sola inuocatione saluar& : uria sin¬
t̃p̃tatur lux dñi . ⁊ acharias memo¬
ria d̃i ieba rachias benedictio dñi.
quibi testib xp̃i natiuitaqͦs conpro¬
batur: ips eenim in euangelio duob
euntib emmaus. incipiens a morse
&ꝓph&is: disseruit quod deseom̃a
p̃dixissent : Iux tatropologiam in
anima uirginali & nulla sordema¬
uelociter de aduersariis potestatib
spolia d& rahit . & sibi facit uniuersa ser¬
uire : Cumq: ex parte nuncuide¬
at & expartȩ ꝓphec& priusquã
possit eẽ ꝑfectus & merito uoca
redm̃ patrem & matrem suam
caelestem inerusalem : Ad hucin
fortitudinẽ damasci. Doctrinam

Expanded text:
cabatur Emmanuel, nunc appellet, accelera, spolia detrahe, festina praedari. Ascendens enim in altum, captivam duxit captivitatem; accepit dona hominibus . Et antequam humanum corpus assumeret: et juxta infantiam patrem vocaret Deum, et matrem Mariam, auferetur Damasci fortitudo, et spolia Samariae per regem Assyriorum: ut necdum natus populum suum, domum David, sola invocatione salvaret. Urias interpretatur lux Domini; Zacharias, memoria Domini; et Barachias, benedictio Domini: quibus testibus Christi nativitas comprobatur. Ipse enim in Evangelio duobus euntibus in Emmaus . incipiens a Mose et Prophetis, edisseruit quod de se omnia prophetassent. Juxta tropologiam, in anima virginali, et nulla sorde mavelociter de adversariis potestatibus spolia detrahit, et sibi facit universa servire. Cumque ex parte nunc videat, et ex parte prophetet , priusquam possit esse perfectusre Deum patrem, et matrem suam coelestem Jerusalem, adhuc in fortitudinem Damasci, doctrinam
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ int̃ omĩa & augures equos & quadri¬
gas quas d r̃ multiplicare ꝓhibuit regi¬
bisrł : Int̃idola quer̃ opera manuũ
hominũ auaritia c̃demnat᷑: Vnde
ros dequib: furpossit cripere : Ad ex¬
tremum inferens Ñ potestis dõserui¬
re & mã mone : pulchrȩ aut̃ illud po¬
uaũ uersiculi semp auarus eg& alu s
uerbͫ proplleta significauit dicens
& ñ ẽ finis thesaurorum eiꝰ. Non quo
thesauri finẽ non habeant : sed quopor¬
sidentiũ animus ñ inpleatur: utraq
aut̃ gens & iudeorum & romanorũ
perhaec uerba a uaritiue suggilla¬
tur : quod historiȩ quoq: tã grecȩ¬
narrant quã latinȩꝰ Nihil iudȩorũ
& romanorũ gente ẽẽ. uuarius:
Vnde et repetundurũ lex constitu¬
ta .ẽ. & cotidie uidemus illud c̃pleri¬
a postolicũ : qui prȩcipis ñ furandũ
furaris. furẽ iudicẽ audit atq: c̃dẽ¬
nat iud ex furatior in alig̃ desepro¬
mens sententiã : &repleta ẽ t̃raeiꝰ

Expanded text:
tur. Inter omina et augures, equos et quadritur. Inter omina et augures, equos et quadrigas, quas Deus multiplicari prohibuit regibus Israel: inter idola, quae sunt opera manuum hominum, avaritia condemnatur. Unde ros, de quibus fur possit eripere, ad extremum inferens: Non potestis Deo servire et mammonae . Pulchre autem illud coma versiculi: Semper avarus eget, aliis verbis Propheta significavit dicens: Et non est finis thesaurorum ejus. Non quod thesauri finem non habeant, sed quod possidentium animus non impleatur. Utraque autem gens et Judaeorum et Romanorum per haec verba avaritiae sugillatur. Quod historiae quoque tam Graecnarrant quam Latinae, nihil Judaeorum et Romanorum gente esse avarius. darum lex constituta est, et quotidie videmus illud Apostolicum compleri: Qui praecipis non furandum, furaris . Furem judicem audit atque condemnat judex furacior, in alio de se promens sententiam. Et repleta est terra ejus
Abbreviated transcription (Latin):
tantur ecΦΗΝΩΕΝCΑΝ & nos uertimꝰ¬
adheser̃ : ut uiciorum ingentẽ iudeã
turpitudo monstretur: Intantũ aut̃
greci& romani hoc quondã uitiola¬
bor auer̃ ut & claris simiphilos oporũ
graciȩ haberent publicȩ concubinor
et hadrianur philosopiue artibur
eruditus antinoum consecrarit. in
deum templũq: ei acuictimas & sa¬
cerdotes instituerit : & exeo ȩgyptici¬
uitas acrelegio nom̃ acceperit: Int̃
scorta quoq: infornicib spectaculo¬
rũ pueri steterint publicȩ libidini
expositi : donec sub constantino impe¬
ratore xp̃i euangeliocorus cante. &
infidelitas uniuersarũ gentiũ & tur¬
pitudo deleta .ẽ: porro lxx coniuger
eorũ uiolatas eẽ significant : defiliis
alienis iudeos generant: srmmachus
quodã circuitu & honesto sermone
plaudentiũ eandẽ cũ pueris turpitudi¬
nẽ demonstrauit: repleta ẽ t̃ra
argento & uuro & ñ ẽ finir thesuu¬
rorũ ei : Int̃ceterauitia t̃rȩ. dom̃iacob
etiã auri & argenti multitudo numera¬

Expanded text:
tantur, ἐσφηνώθησαν, et nos vertimadhaeserunt, ut vitiorum in gente Judaea turpitudo monstretur. Intantum autem Graeci, et Romani hoc quondam vitio laboraverunt, ut et clarissimi philosophorum Graeciae haberent publice concubinos: et Adrianus philosophiae artibus eruditus, Antinoum consecrarit in Deum, templumque ei ac victimas, et sacerdotes instituerit, et ex eo Aegypti civitas ac regio nomen acceperit. Inter scorta quoque in fornicibus spectaculorum pueri steterint publicae libidini expositi: donec sub Constantino imperatore, Christi Evangelio coruscante, et infidelitas universarum gentium, et turpitudo deleta est. Porro LXX conjuges eorum violatas esse significant, dum filios alienos Judaeis generant. Symmachus quodam circuitu, et honesto sermone plaudentium, eamdem cum pueris turpitudinem demonstravit. Et repleta est terra argento et auro, et non est finis thesaurorum ejus. Inter caetera vitia terrae domus Jacob, etiam auri et argenti multitudo numera
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sub uestentes templum dĩ.
noneũ ad orauerunt qui uicto¬
riam praebuit. sedidola manu.¬
um suarũ ⁊ sin aut̃ de iudȩis: ꝓ¬
ph&ȩ truculenta sententia ẽ :
ut contrapopulum suũ orareui¬
deatur cui supradixerat: do¬
mus iacob. uenite & ambulemis
in lumine dnĩ In gredere inpe¬
trã abs condere inforsahumo
a facietimoris dñi & a gloria

Expanded text:
qui subvertentes templum Dei, qui subvertentes templum Dei, non eum adoraverunt, qui victoriam praebuit, sed idola manuum suarum. Sin autem de Judaeis, Prophetae truculenta sententia est, ut contra populum suum orare videatur, cui supra dixerat: Domus Jacob, venite, et ambulemus in lumine Domini. Ingredere in petram: abscondere in fossa humo a facie tim
Abbreviated transcription (Latin):
natir̃ & homorationabile animal es
ad orauit & lapidẽ ⁊ sunt aut̃ qui hȩc de
iudȩis int̃p̃tuntur : quod antequã ca¬
perentur ab abrlonus uniuersa fece¬
rint. &ideo dimissi sint a dõ ⁊ unde
& infine capituli ponitur qieergo
dimittascis : possumus secundũ
anagogen & hoc dicere. quod
omne dogma contrarium ueri¬
tuti ador& opera manuum
suarum & constituat idola inter¬
rasua. & incuruetur homo
& humilietur uir
& seerigere non possit : quia sit a
diabulo colligatus. nisi illum
erexerit dñs in exemplum
illius mulieris quã satanas uinxe¬
rat annis decim & octo ut nequa¬
quã cȩlum sed terrã semꝑ aspice¬
r& :neergo dimittas eis Proquo
LXX Interp̃tati sunt ȩt ñ dimittã
eis: si ds̃ loquitur ita intellegen¬
dum est: quia tanta fecerunt
Ñ parcam eis. nectam innumera¬
bilia peccata dimittam :sꝓphe¬
ta : sic sentiendum neergo dimit¬
tas eis. quitanta scelera ꝑ p&ra¬
runt: quod sideromanis intelle¬
gimus. uerior interp̃tatio est :

Expanded text:
nt: et homo, rationale animal, aes adoravit, et lapidem. Sunt autem qui haec de Judaeis interpretentur, quod antequam caperentur a Babyloniis universa haec fecerint, et ideo dimissi sunt a Deo. Unde et in fine capituli ponitur: Ne ergo dimittas eis. Possumus secundum anagogen et hoc dicere, quod omne dogma contrarium veritati adoret opera manuum suarum, et constituat idola in terra sua, et incurvetur homo, et humilietur vir, et se erigere non possit: quia sit a diabolo colligatus, nisi illum erexerit Dominus, exemplo illius mulieris, quam Satanas vinxerat annis decem et octo, ut nequaquam coelum, sed terram semper aspiceret . Ne ergo dimittas eis. Pro quo LXX interpretati sunt: Et non dimittam eis. Si Deus loquitur, ita intelligendum est: Quia tanta fecerunt, non parcam eis, nec tam innumerabilia peccata dimittam. Si Propheta, sic sentiendum: ne ergo dimittas eis, qui tanta scelera perpetrarunt. Quod si de Romanis intelligimus, verior interpretatio est:
Abbreviated transcription (Latin):
cabimus:
potest aut̃ utrũq intellegi qđ & popu¬
lus iudȩorũ c̃trap̃ceptũ dĩ sibiequor &
quadrigas multiplicauerit : & t̃raiudee
uictorũ equis & currib: sit repl& a
repleta ẽ t̃ra ei idolis opus manuũ sua¬
rum ador auer̃ qđ fecer̃ digitieorũ &
inu auit sehomo & humiliatus ẽ uirubi
quondã erat tẽplũ & relegiodĩ : ibi hadri¬
anistatua & iouisidolũ collocatũ ẽ. qđ
multi suꝑ illo testimonio int̃p̃tantur

Expanded text:
cabimus . Potest autem utrumque intelligi, quod et populus Judaeorum contra praeceptum Dei sibi equos, et quadrigas multiplicaverit, et terra Judaeae victorum equis et curribus sit repleta. Et repleta est terra ejus idolis: opus manuum suarum adoraverunt, quod fecerunt digiti eorum, et incurvavit se homo, et humiliatus est vir. Ubi quondam erat Templum et religio Dei, ibi Adriani statua, et Jovis idolum collocatum est. Quod multi super illo te
Abbreviated transcription (Latin):
altabitur aut̃ dñrsolur indicilla y¬
cũ bostes uenerint & omnẽ ꝓuin¬
tiã babylonius aut romanus mu¬
crouastar q circũ sederint agmi¬
nabellatorũ hierusalẽ: tuncnec
diuitiȩ nec nobilitas generis. necpo¬
tentia dignitatũ: aliquẽ defendere
poterunt : sed omniuerit una captiui¬
tas ÷ & dr̃ solus ex altabit᷑ cuiusirã
nullus poterit declinare. ꝯmultihȩc
de deiudicu intellegunt : qđ omnis cre¬
atura conparatione diuinȩ gloriȩ hu¬
miliet᷑ & incuru& & mleesentiat
Dies enĩ dñĩ exercituũ suꝑ omnẽ suꝑbũ &
excelsum & suꝑ omnẽ arogantẽ & rełq:¬
et hec priorib: coniungunt᷑ indie in quid
illa in qua ex altabit᷑ dnrsolur. hoc ẽ indi¬
eultionis dominicȩꝰ excelsi quiq & a¬
rogantes atq sublimer captiuitati &

Expanded text:
altabitur autem Dominus solus in die illaaltabitur autem Dominus solus in die illaCum hostes venerint, et omnem provinciam Babylonius aut Romanus mucro vastaverit, et circumsederint agmina bellatorum Jerusalem: tunc nec divitiae, nec nobilitas generis, nec potentia dignitatum aliquem defendere poterunt; sed omnium erit una captivitas, et Deus solus exaltabitur, cujus iram nullus poterit declinare. Multi haec de die judicii intelligunt, quod omnis creatura comparatione divinae gloriae humilie omnem superbum et excelsum, et super omnem arrogantem. Et haec prioribus conjunguntur. In die, inquit, illa in qua exaltabitur Dominus solus, hoc est, in die ultionis Dominicae, excelsi quique et arrogantes atque sublimes captivitati