comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mor ille quo in eũ ferebar offensus ⁊
no ablatus. in ea forma ꝑ manet ex
qua eũ talem credens amaueram.
Nisi forte ad hoc ut talis sit. eũ amo¬
cum talem nõ eẽ cõpero. At in hoĩe¬
ilło nicħ mutatũ est: mutari tñ pot̾
ut fiat ꝙ eũ iam ẽẽ crediderã. In m̃te
aũt mea mutata est utiq ip̃a exi¬
stimatio que de illo ałr se habebat ⁊
ałr ht̃: idemq amor ab intentione
ꝑfruendi ad intentionẽ cõsulendũ
cõmutabili desuꝑ iusticia iubente de¬
flexus est. Ipsa uero forma incõcus
se stabilis q ueritatis et in qua frue¬
rer hoĩe bonũ eũ credens et in qua
cõsulo ut bonus sit. eadem luce intor¬
ruptibilis ac sincerissime rõnis et
mee mentis aspectũ et illam phan¬
tasie nubem qm desuꝑ cerno cum e¬
uidẽ hõiem quem uideram cogito
ĩꝑturbabili eternitate ꝑfundit. Ite
cum archum pulchre et eqͣbiliter
maginariũ cõspectũ facit. S ali
corꝑis tangimꝰ: aut ymagines eoꝵ

Expanded text:
mor ille, quo in eum ferebar, offensus, et ne ablatus, in ea forma permanet, ex qua eum talem credens amaveram. Nisi forte ad hoc amo jam, ut talis sit, cum talem non esse comperero. At in illo homine nihil mutatum est: mutari tamen potest, ut fiat quod cum jam esse credideram. In mente autem mea mutata est utique ipsa existimatio, quae de illo aliter se habebat, et aliter habet: idemque amor ab intentione perfruendi ad intentionem consulendi, incommutabili desuper justitia jubente deflexus est. Ipsa vero forma inconcussae ac stabilis veritatis, et in qua fruerer homine bonum eum credens, et in qua consulo ut bonus sit, eadem luce incorruptibilis sincerissimaeque rationis et meae mentis aspectum, et illam phantasiae nubem, quam desuper cerno, cum eumdem hominem quem videram cogito, imperturbabili aeternitate perfundit. Item cum arcum pulchre ac aequabiliter maginarium conspectum facit. Sed aliucorporis tangimus, aut imagines absentium
Abbreviated transcription (Latin):
na mens: nõ aliq̾d in cõmuta¬
bile nouit et amat. Aliterq quilibet
autẽ humanã mentẽ speciali uel ge¬
nerali cognitione diffinit. Itaq cũ mͥ
de sua ꝓpria loqͥtur utrũ intelligat
ħ uł illud an nõ intelligat: et utrũ
uelit an nolit ħ an illud credo. Cum
uͦ de humana specialiter aut gen̾a-¬
liter uerũ dicit: agnosco et approbo.
Nñ manifestũ est aliud unumquẽ¬
ritate ꝙ alius quoq possit intue¬
ri. qͦx alterũ mutari ꝑ temꝑa. alteꝵ¬

Expanded text:
am, non aliquid incommutabile novit et amat: aliterque unusquisautem humanam mentem speciali aut generali cognitione definit. Itaque cum mihi de sua propria loquitur, utrum intelligat hoc aut illud, an non intelligat, et utrum velit, an nolit hoc aut illud, credo: cum vero de humana specialiter aut generaliter verum dicit, agnosco et approbo. Unde manifestum est, aliud unumquemritate, quod alius quoque possit intueri: quorum alterum mutari per tem
Abbreviated transcription (Latin):
te cogitant᷑ siuie ałr qmͣ sunt siue
fortuitu sicuti sunt. aliis oĩo regłis
supͣ m̃tem nr̃am incõmutabilit̾ ma¬
nentib uel approbare apud nos ip¬
sos neł imꝓbare cõuintimsꝰ cũ recte ali¬
quid approbamꝰ uel ĩꝓbamius. Nã ⁊
fingo alexandriam qͣm nõ uidi. eas¬
dem ymaginarias formas qͣsdam
uiris incorruptissimis regulis fir¬
mum est. Et si corꝑaliũ ymaginũ
qiͣ quodam nubilo subtexit᷑. nõ tñ
inuoluit᷑ atꝙ cõfundit᷑. S inter est
utrum ego sub illa uel illa caligine
tanqmͣ a celo ꝓspicuo seducar: an
sicut in altissimis montib accide̾
solet int̾ utrumq aere libero fruẽs
et serenissimã lucem supͣ et densissi¬
mas tenebras subt̾ aspiciens. Nã
unde in me suꝑni amoris ardor ĩflã

Expanded text:
te cogitantur, sive aliter quam sunt, sive fortuitu sicuti sunt, aliis omnino regulis supra mentem nostram incommutabiliter manentibus, vel approbare apud nosmetipsos, vel improbare convincimur, cum recte aliquid approbamus aut improbamus. Nam et  et cum fingo Alexandriae quae non vidi, easdemque imaginarias formas quasdamjuris incorruptissimis regulis firmum est: et si corporalium imaginum quasi quodam nubilo subtexitur, non tamen involvitur atque confunditur. 11. Sed interest utrum ego sub illa vel in illa caligine, tanquam a coelo perspicuo secludar; an sicut in altissimis montibus accidere solet, inter utrumque aere libero fruens, et serenissimam lucem supra, et densissimas nebulas subter aspiciam. Nam unde in me fraterni amoris
Abbreviated transcription (Latin):
stote tales qͣles uos artifex d̾s fe¬
cit: estote qͣles uos manus prĩs
ĩstituit. Maneat ĩ uobis facies ĩ¬
corrupta. c̾nix pura forma sinca̾
Nõ inferant᷑ aurib uulnera: nͨ
Sint a cõpedib aureis pedes li¬
beri: cͥues nulło colore fucati. ocłi
cõspiciendo d̾o digni

Expanded text:
stote tales quales uos Deus artifex fecit, estote tales quales uos manus patris instituit: maneat in uobis facies incorrupta, ceruix pura, forma sincera: non inferantur auribus uulnera, nec sint a compedibus aureis pedes liberi, crines nullo colore fucati, oculi conspiciendo Deo digni
Abbreviated transcription (Latin):
rent horribilia. Ut cũ forciores sunt ĩ
eis motus int̾iores ext̾iorib: int̾ioreᷤ
exludũt ext̾iores et iuidet᷑ eis ꝙ uide¬
ant demones et lo qnͣtur eis: Quod a̾
discõtinuant locutiones: causa est ꝙ
frigidũ et siccũ difficilit̾ mobile est.
Et ideo nullus motuũ: potest attin¬
gere ad debitũ finẽ. Et hec est causa
deliramenti in sensib. Et insuꝑ hanc
ruinã cõplexionis et dissolutionẽ pp̃
quam corrũpunt᷑ forme eis imp̾sse sicͥ

Expanded text:
rent horribilia. Unde cum fortiores sint in rent horribilia. Unde cum fortiores sint in eis motus interiores exterioribus, interiores excludunt exteriores, et videtur eis quod videant daemones et loquantur eis. Quod autem discontinuant locutiones, causa est quod frigidum et siccum difficulter mobile est, et ideo nullus motuum potest pertingere ad debitum finem. Et haec est etiam causa deliramenti in senibus, et insuper habent ruinam complexionis et dissolutionem, propter quam corrumpuntur formae eis
Abbreviated transcription (Latin):
na est iuuentus. In pueris enĩ pp̃
multas euaporationes magnus e̾
fluxus nut̾menti a capite ad orga¬
na sensus cõmunis et ꝓprioꝵ. Et ido̾
cũ abstrahunt᷑ sensus eoꝵ ab actib
extiorib sicut in tenebris et in loco
ne et spũ descendũt forme ab ymagi¬
natiua ad sensũ cõmunẽ. Et uidetꝰ
eis ꝙ uideant uł aucliant horribli̾a.
adiutoriũ. sensus cõmunis diffundi¬
tur suꝑ sensus ꝓprios in ext̾iorib acti¬
b. Et ideo tunc nõ sentiunt motum
simulachroꝵ intrinsecus: eo ꝙ forciorẽ
motus ext̾iores excludunt debiliores
int̾iores. Scd̾a causa est cõplexio fri¬
gida et sicca sicut melancolia dñans.
frigidũ eñi et siccũ faciunt fortissimã
intentionẽ simulachroꝵ int̾ioꝵ: et de¬
bilissimã receptionẽ ext̾ioꝵ. Et ideuro
int̾iora efficiunt᷑ fortius mouẽtia: et
fortissimo motu descendũt ad sensum
cõmunem et uident᷑ eẽ sensãta. Et pp̃
maliciam cõplexionis frequent̾ appa¬

Expanded text:
una est iuventus. In pueris enim propter multas evaporationes magnus est fluxus | nutrimenti a capite ad organa sensus communis et propriorum , et ideo cum abstrahuntur sensus eorum ab actibus exterioribus, sicut in tenebriine et spiritu descendunt formae ab imaginativa ad sensum communem, et videtur eis quod videant et audiant horribilia vadiutorium, sensus communis diffunditur super sensus proprios in exterioribus actibus, et ideo tunc non sentiunt motus simulacrorum intrinsecus, eo quod fortiores motus exteriores excludant debiliores interiores. Secunda causa est complexio frigida et sicca, sicut melancholia dominans. Frigidum autem et siccum faciunt fortissimam intentionem simulacrorum interiorum et debilissimam receptionem exteriorum, et idcirco interiora efficiuntur fortius moventia et fortissimo motu descendunt ad sensum communem et videntur esse sensata , et propter malitiam complexionis frequenter appa
Abbreviated transcription (Latin):
nũ p̾mo qͥdem diluuio est obru
tũ. Scd̾o in edificatione t᷑ris ela¬
tũ et in diuisione linguaꝵ disꝑ¬
sũ. Tercio in abraham circum cisũ:¬
et ĩ moyse p̾ceptis ĩformatũ. sub
iudicib quo cõsilio gub̾natum.
Qrto sub regib dñatõi subiectũ.
Q̾nto sub pontificib religioni pa-¬
rens. Sexto sub grã uera bonita¬
te illustratũ.

Expanded text:
m diluvio obrutum est, secundo in aedificatione turris elatum, in divisione linguarum dispersum, tertio in Abraham circumcisum, in Moyse praeceptis informatum, sub judicibus consilio gubernatum, et quarto sub regibus dominatori subjectum, quinto sub pontificibus religioni parens, sexto sub gratia vera bonitate illustratum.
Abbreviated transcription (Latin):
tia qͣi qͦdam diluuio lubrice obli¬
uionis obruit᷑ ut nõ uideat᷑ in po¬
qͣnt᷑. Scd̾a idest puericia pͥͫ de di¬
luuio obliuionis ad sensũ exiẽs
ꝑ suꝑbiam erigit᷑: ac ꝑ cõcupiscẽ¬
tiam diuidit᷑ ⁊ dispgit᷑. Cercia idest
acolescentia primũ ꝑ cohibitõe¬

Expanded text:
tia, quasi quodam diluvio lubrice oblivionis obruitur, ut non videatur in poquat. Secunda, id est pueritia, primum a diluvio oblivionis ad sensum exiens, per superbiam erigitur, et per concupiscentiam dividitur et dispergitur. Tertia est ab adolescentia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ex eis lum̃ manat. uł qd̾ exĩi¬
cio sui clausã teneant lucẽ aut
extrinsecus acceptã uisu p̃ponẽ¬
do refundant. Pupilla est medius
punctus oculi: in qͦ uis est iudẽ¬
tur: ꝓꝑterea pupille appellantur.
luta: ut st̾ puelle. Ph̾ici dicunt
eadem pupillas qͣs uidemꝰ ĩ oculis
morituros añ tͥduũ nõ hr̃e. Qͥb
nõ uisis: certa est desꝑatõ. Cireulꝰ
uͦ qͦ a pupilla albe ꝑtes oculi seꝑã¬
tur: discreta nigredĩe corona dr. ꝙ
rotunditate sui ornet ambitũ pu¬
pille. Palpebre st̾ sinus oculoꝵ a
palpitatõne dc̃e qr semꝑ mouẽtur.
Concurrũt .n. ĩuicem ut assidno
motu reficiant obtutũ. Nuntte
st̾ aũ ualo capilłoꝵ: ut et aꝑtis
oculis si qͥd inciderit repellatur: ⁊
somno cõuenientiꝰ tanqm ĩuolu¬
ti qͥescãt latẽtes. Cilia st̾ tegmina

Expanded text:
d ex eis lumen manat, vel quod ex initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui proponendo refundant. Ppunctus oculi, in quo vis est videntur, propterea pupillae appellantur. luta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. Circulus vero, quo a pupilla albae antur discreta nigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornet ambitum pupillae. Palpebrae sunt sinus oculorum, a palpitatione dictae, quia semper moventur. Concurrunt enim invicem, ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem vallo capillorum, ut et apertis oculis si quid inciderit repellatur, et somno coniventibus tamquam involuti quiescant latentes. In summita
Abbreviated transcription (Latin):
qr celent ocłos tegant q tuta cu¬
stodia. Suꝑcilia dcã st̃: qr supposi
ta ciliis. Que idcuro pilis uestita
st̃: ut oculis munimta pͥecendãt
et sudorem a capite defluentẽ depel¬
lant. Int̾ciliũ u est mediũ illo̾ ĩter
st̃cilia qd̃ sine pilis est. Gene srꝰ. ĩ fi¬
ores ocłoꝵ ꝑtes uñ barbe ĩchoant.
ide ĩcipiant gigni barbe . St̾ale stͥ

Expanded text:
oculos tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis; quae idcirco pilis vestita sunt ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluentem depellant. Intercilium vero est medium illud inter supercilia quod sine pilis est. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. inde incipia
Abbreviated transcription (Latin):
plenam pcc̃i noxam talis cõmo¬
tio minine cõputer᷑: tũ nec dũ
ꝑfecte m̃tis indiciũ est nec ad pu¬
rũ excocti uicii manifestatõ. cũ p
fallaces ymagines huiusmoor

Expanded text:
plenam peccati noxam talis commotio minime reputetur, tamen necdum perfectae mentis indicium est nec ad purum excocti uitii manifestatio, cum per fallaces imagines huiusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
cuius locus oĩno det̾minatꝰ nõ est.
nͥ qr multis exemplis et reuelatõi
lam exerceri. Et fortassis ꝓbabiliꝰ
erit ut in hiis potissimũ locis sin¬
gule penã sustinere credant᷑ in qͥb
culpami cõmiserunt.¬

Expanded text:
cujus locus omnino determinatus non est, nisi quia multis exemplis et revelationilam exerceri, et fortassis probabilius erit ut in iis potissimum locis singulae poenam sustinere credantur, in quibus culpam
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩm sic imitant᷑ ⁊ exprimunt ꝙ
nisi uideant᷑ oĩo discerni nõ possũt.
Nõnulli ⁊̃ ab imo sine ullo pedore tta
numerosos ꝓ arbitrio sonitus edunt.¬
ut ex illa quoq ꝑte cantare uideant¬

Expanded text:
hominum sic imitantur atque exprimunt, vt, nisi videantur, discerni omnino non possunt. Nonnulli ab imo sine pudore vllo ita numerosos ut ex illa etiam parte cantare uidean
Abbreviated transcription (Latin):
animꝰ iacet ⁊ ad cõtemplatõem sui
saltẽ in ip̃o fine respiciat. faciet
at sibimet instabit et cotidie bre¬
uitatẽ tẽporis metiens: qͥcqͥd amiᷤᷤ¬
sum est diligenti uite p̾sentis usu

Expanded text:
animus uacet et ad contemplationem sui saltem in ipso fine respiciat. Faciet ac sibi instabit et cotidie breuitatem temporis metietur; quicquid amissum est, id diligenti usu praesentis uitae
Abbreviated transcription (Latin):
genib singła q̃ ad t̾minũ suũ ꝓ¬
monẽs nichil uniu̾sitatis cõcordiã
pacemq turbare ꝑmittit: s sic uni¬
cuiq ꝙ suũ est tribuit ut dissimi¬
liter currẽtia ad unũ finem cõdu¬
cat: et ut unius oꝑatõ uim effcm̃¬
q alt̾ius nõ ĩpediat

Expanded text:
inum suum promonens, nihil universitatis concordiam pacemque turbare permittit; sed sic unicuique quod suum est tribuit, ut dissimiliter currentia ad unum finem conducat, et ut unius operatio vim effectumque alterius non impediat
Abbreviated transcription (Latin):
tu defem̃ patiunt᷑. Nam ħ ip̃m qͦd
in qͥbdam eiꝰ oꝑib pulchus nõ pul¬
chrũ uidet᷑. turꝑe tñ nõ est ubi. est.
qr ħ in toto pulchrũ est ad qͦd est.
Ergo ex eo in toto ꝑium maxĩa est
riata distinctaq omĩfaria pulch¬

Expanded text:
tu defectum patiuntur. Nam hoc ipsum, quod in quibusdam ejus operibus pulchris non pulchrum videtur, turpe tamen non est, ubi est; habet, quia hoc in toto pulchrum est ad quod est. Ergo riata distinctaque omnifariam pulch
Abbreviated transcription (Latin):
Si fortit̾ ꝑtingit
sapĩa a fine usq ad finẽ: non est
defectus opificis differens pulchri¬
tudo cõditonis. Qͣre gͦ nõ eq̃ pulchͣ
st̾ oĩa nͥ ut magis pulchra sint si¬
mul uniu̾sa. Nam si nõ eẽnt dif¬
ferent̾ pulchra. singula. nõ eẽnt ĩ¬
cõꝑabilit̾ pulchra uniu̾sa: qr si es¬
set una pulchritudo in singulis ꝙͣ¬
libet excellens illa foret ⁊ ceteris oĩ¬
b eminentior. nõ eẽt omĩs pulch¬
tudo in uniu̾sis. Igit᷑ sapĩa a fine
usq ad finem fortit̾ ꝑtingit. qr sic
oꝑa sua usꝙ ad fundũ reꝵ ꝓseqͥtur

Expanded text:
Si fortiter pertingit Sapientia a fine usque ad finem: ergo non est defectu opificis, differens pulchritudo conditionis. Quare ergo non aeque pulchra sunt omnia, nisi ut magis pulchra sint simul universa? Nam si non essent differenter pulchra singula, non essent incomparabiliter pulchra universa; quia summa esset pulchritudo in singulis quaelibet excellens illa foret, et caeteris omnibus eminentior, non esset omnis pulchritudo in universis. Ergo Sapientia a fine usque ad finem fortiter pertingit; quia sic o
Abbreviated transcription (Latin):
est fuluꝰ aper media tam senus ĩ
ira. fulmineo rapidos dũ rotat ora
canes. Nec lea cũ catulis lactanti¬
bus ub̃a p̾bet. nec breuis ignaro
uipera lesa pede. femina qͣm soci
deprensa pelice lecti. ardet ⁊ ĩ multu

Expanded text:
est fuluus aper media tam sevus in ira, Fulmineo rapidos dum rotat ore canes. Nec lea, cum catulis lactantibus ubera prebet; Nec brevis ignaro vipera lesa pede, Femina quam socii deprensa pellice lecti Ardet et in vultu
Abbreviated transcription (Latin):
ħ humana uita ĩnumerabiliũ ꝑtur¬
batõnũ in cõstantia u̾setur et fluc¬
citatẽ. Cuiꝰ erroris maxima cã est
in se ip̃m̃ colligendi atq in se ipso re¬
chritudo imin̾sitatis intelliget: que
ꝓfecto ab uno cognominata est:
Adeoq illũ uid̾e nõ licet aĩe q̃ ĩ muil¬
ta ꝓcedit: sectat᷑q auiditate pauꝑi¬
em qmͣ nescit sola segregatõne mul¬
titudi̾s posse uitari. Multitudĩem uͦ
nõ hoĩm dico: s oĩm q̃ sensus attin¬
plecti. Sicut .n. ĩ cireulo qnͣtũ us
amplo unũ est mediũ qͦ cuncta
cõuergunt qͦd centron geometre

Expanded text:
interea humana uita innumerabilium perturbationum inconstantia uersetur et flucditatem. Cuius erroris maxima causa esum in se ipsum colligendi atque in se ipso rechritudo uniuersitatis, intellegit, quae profecto ab uno cognominata est idcircoque illam uidere non licet animae, quae in multa procedit sectaturque auiditate pauperiem, quam nescit sola segregatione multitudinis posse uitari. multitudinem autem non hominum dico sed omnium, quae sensus attinplecti. ut enim in circulo quantumuis amplo unum est medium, quo cuncta conuergunt, quod xsvvoov ge
Abbreviated transcription (Latin):
sua. fiat gͦ sine murmure de con¬
silio medicine ita ut ⁊ si nolit in¬
firmus. iubente pposito faciat ꝙ fa¬
ciendũ est ꝓ salute. Si aut nelit ⁊
forte nõ expedit: sue cupiditati nõ
obediat᷑. Aliqñ eñi ⁊̃ si noceat ꝓdesse
credit᷑ qd̃ delectat.¬

Expanded text:
set fiat sine murmure de consilio medi a etiam ut si nolit iubente preposito faciat quod faciendum est pro salute Si autem velit et fors ipse expedit sue cupiditati non obediatur aliquando etiam si noceat prodesse creditur quod delectat
Abbreviated transcription (Latin):
uidit faciendũ est a seruiente ꝙ
iussit. Et tũc forte uidendũ est a pro¬
merẽte cur iussi̾t. S tñ ut cãm ins¬
sionis huiꝰ nõ diutius req̾ramꝰ: si ħ
ip̃m magna est utilitas hõi ꝙ dõ
seruit. iubendo d̾s utile facit qͥcqͥd
iube̾ qd̾ inutile est possit. Nec fieri
pot̾ ut uoluntas ꝓpria nõ grandi
ruine ponde suꝑ hoĩem cadat si eam
uoluntati suꝑioris extollendo p̾po¬

Expanded text:
uiderit; faciendum est a seruiente quod iussit, et tunc forte uidendum est a promerente, cur iusserit. sed tamen ut causam iussionis huius non diutius requiramus, si haec ipsa magna est utilitas homini quod deo seruit, iubendo deus utile facit quidquit, ne iubere quod inutile est possit. Nec fieri potest ut uoluntas propria non grandi ruinae pondere super hominem cadat, si eam uoluntati superioris ex- . tollendo p
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ assignes: ne nõ accipias ꝙ ac¬
ciꝑe poteras ⁊ qd̃ acceꝑas ꝑdas.
Detestabłis eñi est cordis humani
⁊suꝑbia qͣ facit hõ ꝙ d̾s in hoĩb
dampnat: s illa detestabilior qͣsͥ¬

Expanded text:
tuum assignes, ne non accipias quod accipere poteras, et quod acceperas perdas. Detestabilis est enim cordis humani superbia, qua facit homo quod Deus in hominibus damnat; sed illa detestabilior q
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ sicut a pͥma causa efficiente ef
eleuante: s nõ sicut a causa ꝓxima
et ĩmediata q̃ est humiditas a ua-¬
porib eleuatis ad cerebrũ generata.
Propter frigiditatẽ eñi uapores ele¬
uati ad caput: cõuertunt᷑ in humi¬
ditatẽ frigidam que ꝓpter sui graui

Expanded text:
 sicut a prima causa efficiente effm, sed non sicut a causa proxima et immediata , quae est humiditas ex vaporibus elevatis ad cerebrum generata. Propter frigiditatem enim cerebri vapores elevati ad caput convertuntur in humiditatem frigidam , quae propter sui gravi
Abbreviated transcription (Latin):
tegum̃ta naͣ tͥbuit testas cortices coria
sꝑiria setas pilos ꝓlunã pẽnas sqͣ¬
mas uella trũcos ⁊ arbori q̃ cortice ĩtoũ
gemino. a frigorib ⁊ calore tu¬
ta est. Hoĩem u̾o tm̃mͦ nudum
et ĩnuda humo natali die abi¬
cit. ad uagitus statĩ ⁊ ploratũ
nullũq tot aĩaliũ alud ad lacͥ¬

Expanded text:
tegumenta natura tribuit, testas, cortices, coria, spinas, setas, pilos, plumam, pennas, squamas, vellera; truncos etiam arbori, que cortice interdum gemino, a frigoribus et calore tuta est: hominem vero tantum nudum et in nuda humo, natali die abiicit, ad vagitus prostratum et ploratum, nullumque tot animalium aliud ad lac
Abbreviated transcription (Latin):
mini exqͥsita in om̃s uolunta-¬
tes eius. Preuidet bonos futuros et
creat. p̾uidet malos fituros et creat
diter ignoscens et iuste ulciscens.
Itẽq misericordit̾ ulciscens ac iuste
ignoscens nil metuens de ciuiꝰqmͣ
malicia nil indigens. de cuiꝰqͣm iu¬
sticia nil sibi cõsulens de oꝑib ⁊ bo

Expanded text:
mini, exquisita in omnes uoluntates eius! praeuidet bonos futuros et creat, praeuidet malos futuros et creat,alis, misericorditer ignoscens, iuste ulciscens, itemque misericorditer ulciscens, iuste ignoscens, nihil metuens de cuiusquam malitia, nihil indigens de cuiusquam iustitia, nihil sibi consulens nec de o
Abbreviated transcription (Latin):
principiũ uenaꝵ est a corde. Et licet uir¬
tus nutritiua et digestiua sint in epa-¬
te.tamen emanant a corde ad epar.
Et causa epatis est p̾pans digestionem
nutrimenti:s calor cordis est cõplem̃¬
tum. Et ideo cor simplicit̾ est digestio
nis principiũ et nutrimenti: s epar
quodam modo. Et licet epar trahat
primo nutrimentũ astomacho ad
est in epate. Et hoc est nutrimentũ
tractũ a stomacho ꝑ uenas misexai¬
cas qd̃ calore cordis euaporalit̾ ele¬
uatur ad cerebrũ. Scd̾m auiscennã
agens est frigiditas cerebri: que ua¬
porem eleuat ad caput. et cõuertit
in humiclitatẽ frigidam. que des¬
cendendo grauat organa sensuum.
cerebro: s tamen oritur in corde. for¬
mam u̾o sensus et motus accipit a
cerebro. Et in ant̾iori parte est ue-¬
hiculũ sensus pͥncipalit̾: et scd̾ario
motus. In posteriori autẽ est uehicu¬

Expanded text:
principium venarum est a corde; et licet virtus nutritiva et digestiva sint in hepate, tamen emanant a corde ad hepar, et calor hepatis est praeparans digestionem nutrimenti, sed calor cordis est complementum , et ideo cor simpliciter est principium digestionis et nutrimenti, sed hepar quodammodo; et licet hepar trahat primo nutrimentum a stomacho, est in hepate, et hoc est nutrimentum tractum a stomacho per venas miseraicas, quod calore cordis vaporabiliter elevatur ad cerebrum. Secundum autem agens est frigiditas cerebri, quae vaporem elevatum ad caput convertit in humiditatem frigidam, quae descendendo gravat organa sensuum. cerebro, sed tamen oritur in corde, formam vero sensus et motus accipit in cerebro. Et in anteriori parte est vehiculum sensus principaliter et secundario motus. In posteriori autem est vehicu
Abbreviated transcription (Latin):
ẜ qd̃ sic cõsid̾at᷑. est cõplẽs digestionẽ
nittͥm̃ti cuiꝰ ip̃i st̃ sensꝰ. Hoc autẽ
facit calor cordis ut iam dictum
est. Sunt etiam quoddam¬
modo instrumenta omnium¬
quidẽ quo ad iudiciũ suoꝵ sensibili¬
actuali. ut hẽtur in scdo̾ de aĩa et in
principio de sensu et sensato. Hic eĩ
calor actualis procedit a principio
caloris quod est cor. Est etiam alio
mͦ organũ sensus ꝯmunis in corde:
nõ quidẽ quo ad iudiciũ s in quan¬
tũ ip̃e suo sp̃u et calore om̃s sensus
ꝓprios cõducit ad actum. Et idcirco
dicit alphorabius: qd̃ sensus com¬
munis est calidum nat᷑ale. Sp̃m
autẽ et calorem que infundit sensibꝰ
ꝓpriis non accipit a cerebro ut a pri¬
mo pͥncipio: quia illud frigidũ est.
S a corde acciꝑit calorem et sp̃m scd̾
nus ut subiecti. s potius sice est orga¬
noꝵ: exterioꝵ corꝑis sensitiuoꝵ ⁊ mo¬
mo agente ꝙ cerebri frigiditas: et¬

Expanded text:
d sic consideratur, est complens digestionem nutrimenti, cuius ipsi sunt sensus. Hoc autem facit calor cordis, ut iam dictum est. Sunt etiam quodammodo instrumenta omniuquidem quoad iudicium suorum sensibiliactuali, ut habetur in secundo de anima et in primo de sensu et sensato. Hic enim calor actualis procedit a principio caloris quod est cor. Est etiam alio modo organum sensus communis in corde, non quidem quoad iudicium, sed inquantum ipse suo spiritu et calore omnes sensus proprios conducit ad actum. Et idcirco dicit Alfarabius quod ‘sensus communis est calidum naturale’, spiritum autem et calorem, quae infundit sensibus propriis, non accipit a cerebro ut a primo principio, quia illud frigidum est, sed a corde accipit calorem et spiritum snus ut subiecti, sed potius sic est organorum exteriorum corporis sensitivorum et momo agente, quod est frigiditas
Abbreviated transcription (Latin):
em̃ est qd̃ iactũ sumit᷑ aut a
t̾ra aut ab ut̾o: ad gignendũ
uł fructus uł fecus. Est eñi liquor
ex cibi ⁊ corpis decoctõne fc̃s: ae dif¬
fusus ꝑ uenas atq medullas qͥ inde
desudatus in modũ sentine cõtres¬
cit ĩ renib eiectus qͦd ꝑ coitũ ⁊ ĩ rtõ
mulieris susceptus calore qͦdammͦ
uiscerũ ⁊ mẽstrualis sangu̾is ini¬
gatõne forͣtur in corꝑe. Augꝰ. cor¬

Expanded text:
en est quod jactum sumitur, aut a terra, aut ab utero ad gignendum, vel fructus, vel fetus. Est enim liquor ex cibi et corporis decoctione factus, ac diffusus per venas atque medullas, qui inde desudatus in modum sentinae concrescit in renibus, ejectusque per coitum, et in utero mulieris susceptus, calore quodammodo viscerum et menstruali sanguinis irrigatione formatur in corpus.
Abbreviated transcription (Latin):
fetu: est sꝑma uiri et caliditas ei
⁊ habundantia ip̃ius et cõuens¬
tia coitus in ora mũdificatõis et
ꝓuocatõ sꝑmatis ex rene dextro.ͥ
cis. Regio qͣ frigida et tẽpus frig¬
dũ et uentus septẽtrionalis adiu¬
uant ad masculinitatẽ: cõtrariũ aũ
ad cõtrariũ. Silr ⁊ etas adolescentis
absq pueritia et senectute. Et dicũt
qͥdam ꝙ si currat ex dextro ad dextrũ¬
eius: mascł̾inat. Si aũt ex duob
sinistris: feminĩat. Si uͦ currit exsi¬
nistro eiꝰ ad dext̾am ip̃ius erit femi-¬
na mascłina. Et si econtrario: mascu¬
lus feminimꝰ.¬

Expanded text:
fetu est sperma viri, et caliditas eius, et abundantia ipsius, et convenientia coitus in hora mundificationis, et provocatio spermatis ex rene dextro, qricis. Regio quoque frigida, et tempus frigidum, et ventus septentrionalis iuvant ad masculinitatem; contrarium autem ad contrarium. Similiter et etas adolescentie absque pueritia et senectute. Et dicunt quidam, quod si currit ex dextro viri ad dextris masculinat. Sin autem ex duobus sinistris, femininat. Si vero currit ex sinistro ad dextrum, erit femina masculina et si contrario masculus femini
Abbreviated transcription (Latin):
bus de causis. Quaꝵ una est sol¬
nis. Et tunc excitatur aĩa ad re¬
pellendum illũd: et post multã
pugnã excitat᷑ rõ quasi cõsolãs
aĩam qͦd nõ sit res s rei simula¬
chrũ. Talia est somnia frequẽtissi¬
me occurrunt religiosis: quib ex
longo studio abhomĩabile fcm̃ est
pcc̃m. Cũ eñi somniãt se peccare:
ex sollicitudine accidit eis qd̃ die¬
tum est. Altera cã est: puritas et
fortitudo intellectus. Quibdã eñi
semꝑ presto sunt uere intelligentie.
et talium anima frequent̾ exclu¬
dit motꝰ simulachroꝵ. Qñ aũ sen¬
sus cõmunis int̾uis cõꝑat ad ext̾i¬
us: tũc cõtingit ex debilitate dormi

Expanded text:
bus de causis. Quarum una est solnis, et tunc excitatur anima ad refellendum illud, et post multam pugnam excitatur ratio quasi consolans animam; quod non sit res, sed rei simulacrum; et talia somnia frequentissime occurrunt religiosis, quibus ex longo studio abominabile factum est peccatum. Cum enim somniant se peccare, ex sollicitudine accidit eis, quod dictum est. Altera autem causa est puritas et fortitudo intellectus. Quibusdam enim semper praesto sunt verae intelligentiae , et talium anima frequenter excludit motus simulacrorum . Quando autem sensus communis interius comparat ad exterius, tunc contingit
Abbreviated transcription (Latin):
galloꝵ et canum tacite uoces au¬
dientes: exꝑgefacti cognouerunt¬
ẽẽ manifeste. Quidã u̾o et respon¬
dent int̾rogati. S tam̃ nullum
istoꝵ ꝓprie dicitur somniũ: eo ꝙ sõ¬
nus iam adeo debilitat᷑. ꝙ sensꝰ¬

Expanded text:
gallorum et canum tacite voces augallorum et canum tacite voces audientes expergefacti cognoverunt manifeste. Quidam vero et respondent interrogati ’. Sed tamen nullum istorum proprie dicitur somnium , eo quod somnus iam adeo debilitatur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
latens sompniũ: ex maiori po¬
testate somnii: alius modus est qd
accipit᷑ somniũ ut res ex debilitate
somni: et ibi est latentia parua. Et
cõtingit qñ iam sensus incipiunt
solui a uigilia. Et tunc pp̃ quietẽ
sensuũ parũ sensibile facit maxĩe
motum in sensu. sicut ꝑua lux ui¬
detur maxima et ꝑuus sonus ma-¬
ximus strepitus esse iudet᷑. Et sic
accidit alicui ꝙ somniat se audire
canes uel campanas: et qñ euigi¬
lat audit eos. Et sic etiam cõtigit
alicuz debiliter dormienti cui assis¬
tunt loquentes de alia materia:
ꝙ sompniat de eadem materia uł
in ꝑte uł in toto. Et ħ est qd̃ dicit
pħ̾s: in scd̃o de somno ⁊ uigilia.
Aliqͥb accidit sentire aliqͦ modo so¬
nũ et lumen et saporem. et lang̾¬
de qͥdem et uelut delonge. Nam ĩ
dormiendo respicientes et enestigio
idem statim surgentes. quod taci¬
te uidebant lumen lucerne dormi¬
entes arbitrabant᷑: exꝑgefacti co¬
gnouerunt qͦd lucerne erant. Et

Expanded text:
latens somnium ex maiori potestate somni. Alius autem modus est quod accipitur somnium ut res ex debilitate somni, et ibi est latentia parva, et contingit quando iam sensus incipiunt solvi a vigilia, et tunc propter quietem sensuum parvum sensibile facit maxime motum in sensu, sicut parva lux videtur maxima et parvus sonus maximus strepitus videtur; et sic accidit alicui quod somniat se audire canes vel campanas, et quando evigilat, audit eos. Et sic etiam contingit alicui debiliter dormienti, cui assistunt loquentes de aliqua materia, quod somniat de eadem materia vel in parte vel in toto. Et hoc est quod dicitphus in secundo de somno et vigilia: ‘Aliquibus accidit sentire aliquo modo sonos et lumen et saporem ac tactum, languide quidem et velut de longe, nam in dormiendo respicientes et e vestigio’, idest statim, ‘surgentes, quod tacite videbant lumen lucernae dormientes, ut arbitrabantur, expergefacti cognoverunt quod lucernae erant, et
Abbreviated transcription (Latin):
as ut tu dulcescas m̃ dulcedo nõ
fallax dulcedo felix ac secura col¬
ligens me a disꝑsione mea. ĩ qͣ
frustatĩ discissus fui dũ ab uno te
adu̾sus in multa euanui. Nam
me delectabat. nͥ amare ⁊ amari:
Um̃ nõ tenebat᷑ modꝰ ab aĩo usq
ad aĩmum qͣtenus est luminos
limes amicitie. s exhalabantur
nebule de limosa cõcupiscentia
carnis ⁊ scatebra pubͥtatis et ob¬
neret᷑ serenitas dilectõis a cali¬
gine libidinis. Efferbui gͦ miser¬
seq̃ns ĩpetum fluxꝰ mei relictote.
et excessi oĩa legitima mea nec
euasi flagella tua. Ne cũ ciuib¬
comitib iter agebam plateaꝵ
hẽrem calcabat me inimicus in¬

Expanded text:
ae, ut tu dulcescas mihi, dulcedo non fallax, dulcedo felix et secura, et colligens me a dispersione, in qua frustatim discissus sum, dum ab uno te auersus in multa euanui. exarme delectabat, nisi amare et amari? Sed non tenebatur modus ab animo usque ad animum quatenus est luminosus limes amicitiae; sed exhalabantur nebulae de limosa concupiscentia carnis et scatebra pubertatis, et obrneretur serenitas dilectionis a caligine libidinis. Utrumquesequens impetum fluxus mei relicto te, et excessi omnia legitima tua nec euasi flagella tua: quicomitibus iter agebam platearuhaererem, calcabat me inimicus in
Abbreviated transcription (Latin):
Hic crucẽ suã tollens seqͥtur salua¬
torem quẽ nͨ orbitas nͨ dampna
debilitant. quẽ ut flaccus ĩ lirico
carmine ait. si fractꝰ illabat᷑ orbis
in panidũ feriant ruine. Usidorꝰ

Expanded text:
hic crucem suam tollens, sequitur Salvatorem, quem nec orbitas, nec damna debilitant. Quem, ut Flaccus in lyrico carmine Impavidum feriant ruine.
Abbreviated transcription (Latin):
paucisq cõcessũ uniu̾sam crea¬
turã corpeam et in corꝑeam m̃te cõ¬
sideratã cõꝑtamq mutabilem ĩten¬
tione m̃tis excede̾: atq ĩ cõmutabi¬
lem dei subam ꝑuenire. et illic ex ip̃o¬

Expanded text:
paucisque concessum, universam creaturam corpoream et incorpoream, consideratam compertamque, mutabilem, intentione mentis excedere, atque ad incommutabilem dei substantiam pervenire et illic di
Abbreviated transcription (Latin):
Certum est .n. ꝙ om̃e qd̃ fcm̃ est ĩ
nuo et pondere et mẽsura legitti¬
mũ terminũ suũ et finem ht̃. Et
id circo si ad oꝑis m̃surã creatoris
potentia modũq cõponit᷑: ip̃a ꝓ¬
culdubio et fine et mẽsura termi¬
facit. Constat .n. ꝙ om̃e quod
fit: ab et̾no pͥuisũ est fut᷑m ẽẽ qr
ab et̾no fut᷑m est qd̃ tñ ip̃m ab e

Expanded text:
Certum est enim quod omne quod factum est in numero, et pondere et mensura, legitimum terminum et finem suum habet: et idcirco si ad operis mensuram Creatoris potentia, modumque componitur, ipsa procul dubio, et fine et mensura termifacit. Constat enim quod omne quod fit ab aeterno praevisum est futurum esse; quia ab aeterno futurum est, quod ipsum tame
Abbreviated transcription (Latin):
est fieri nc̃ce est: aliud fieri qͣm fit
nulla rõne possibile est.Amplius
qͥdqͥd facit deus si melius potest fa¬
cere qm facit in ħ ip̃õ nõ bñ facit qd̃
meliꝰ face̾ ⁊ bonũ facienti est male
facere. Sz hoc pia mens in deũ dici

Expanded text:
e, fieri necesse est aliud fieri quam fit nulla ratione possibile est. Amplius quidquid facit Deus, si melius potest facere quam facit, in hoc ipso non bene facit, quod melius facere, etiam bonum facientis male est facere. Sec hoc pia mens in Deum dici
Abbreviated transcription (Latin):
set p̾uisũ qͦd nũqmͣ fuerat fut᷑m: ⁊
tñ staret p̾uidentia in eo ut nõ fie¬
ret sic̾ mͦ in eo cõstitit ut fieret nõ
mutata ut post aliam alia eẽt s nͥ
nũqmͣ alia eẽt. Ergo d̾s aliud pot̾

Expanded text:
aevisum quod nunquam fuerat futurum; et constaret providentia in eo ut non fieret; sicut modo in eo consistit ut fieret non mutata ut post aliam alia esset; sed ut nunquam alia esset. Ergo Deus aliud potest
Abbreviated transcription (Latin):
est. Sz si ita sũme bona est ut nulla
plane creatori eqͣtur. ⁊ uel extra me¬
tam extendit᷑ qd̾ infra est: uel intͣ
ĩmensitatẽ coarcat᷑ qͦd sũmũ est. Qd
utrũq pari ĩcõuenientia ĩpossibile
est. Si u̾o ideo nõ potest ẽẽ melior
qr bonũ ãpliꝰ qͦd ei ceest capere ip̃a
nõ potest iam hoc ip̃m nõ posse de
fiat capax maioris boni: qr et hoc ip̃e
qͥ fecit potest. Ergo in se nõ potest ĩ dõ

Expanded text:
est. Sed si ita summe bona est, ut nullauo plane Creatori aequatur, et vel extra metam extenditur, quod infra est: vel intra immensitatem coarctatur, quod summum est: quod utrumque pari inconvenientia io ideo non potest melior esse, quia bonum amplius, quod ei deest, capere ipsa non potest, jam hoc ipsum non posse deffiat capax majoris boni, quia et hoc ipse, qui fecit, potest. Ergo in se non potest, in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
in bestias. sicut de illa magna fa¬
mosissima circe qͦ sotios qͦ ulixis
mutasse fertur in bestias. ⁊ de archa¬
dib qͥ sorte ducti tnͣsnatabant qͦd¬
dam stagnũ. atq ibi cõuertebant᷑
in lupos. Nani ⁊ dyomedis socios
in uolucres fuisse cõuersos. nõ fa¬
buloso mendatõ s hystorica affir¬
matione cõfirmant. S et qͥdam
asserunt strigas ex hoĩb fieri. ad
multa .n. latrocinia figure scele¬
ratoꝵ mutant᷑. sine magicis can¬
tib. sine h̾baꝵ ueneficio totis cor¬
ꝑib in feras transeunt. Sinqͥdem
cipiunt. et corrupta in diu̾sas spe
transforͣnt. sicut de uituloꝵ caribͤ
putridis apes: sicut de eqͥs scara¬
bei. de mulis locuste. de cancris scor¬
piones. Ouidius. Concaua litco¬
rer si demas brachia cancri: scorpi¬
on exibit caudaq minabit᷑ unca.
temꝑib in lupos transfigurant᷑.
deinde spacio exacto ꝙ huic sorti
atcribittũ est. in pͥstinam faciem
reu̾tuntur. Pplis istis deus mars

Expanded text:
in bestias, sicut de illa maga famosissima Circe, quae socios quoque Ulyssis mutasse fertur in bestias, et de Arcadibus, qui, sorte ducti, transnatabant quoddam stagnum, atque ibi convertebantur in lupos. 2. Nam et Diomedis socios in volucres fuisse conversos, non fabuloso mendacio, sed historica affirmatione confirmant. Sed et quidam asserunt strigas ex hominibus fieri. Ad multa enim latrocinia figurae sceleratorum mutantur, et sive magicis cantibus, sive herbarum beneficio, totis corporibus in feras transeunt. 3. Siquidationem recipiunt, et corrupta in diversas species transformantur, sicut de vitulorum carnibus putridis apes, sicut de equis scarabei, de mulis locustae, de cancris scorpiones. Ovidius: Concava littorei si demas brachia cancri, Scorpius exibit, caudaque minabitur unca. temporibus in lupos transfigurantur; deinde exacto spatio, quod huic sorti adtributum est, in pristinam faciem reuertuntur. Populis istis deus Mars
Abbreviated transcription (Latin):
mundo appetunt. ⁊ sicut magna
mala sic flagella ꝑtimescunt. in eis
qͦs flagellatos aspiciunt culpas ex
pena metiunt᷑. Qͦs .n. ꝑcussos c̃nĩt
deo displicuisse suspicant᷑. Uñ ami¬
ci beati iob quẽ ꝑcussũ uiderũt. ĩ

Expanded text:
appetunt, et sicut magna mala, sic flagella pertimescunt, in eis quos flagellatos aspiciunt, culpas ex poena metiuntur. Quos enim percussos cernunt, Deo displicuisse suspicantur. Unde amici beati Job, quem percussum viderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
factio ꝑcussionis est uoluntas i¬
sta cõditoris. q̃ cũ in iustũ facere
nil solet: iusta agnoscit᷑ ⁊̃ si latet.
Nam ⁊ cũ ex ĩiusticie pec̃õ ꝑcutimur
si ĩꝑcussione nr̃a diuine uolunta¬
ti cõuingim᷑: mox a nr̃a iniusti¬
cia ip̃a cõuinctõe liberamur. Et ma¬

Expanded text:
factio percussionis est voluntas justa conditoris. Quae cum injustum facere nihil solet, justa agnoscitur etiam si latet. Nam cum pro injustitiae peccato percutimur, si in percussione nostra divinae voluntati conjungimur, mox a nostra injustitia ipsa conjunctione liberamur.
Abbreviated transcription (Latin):
locus in eis: ideoq nõ fit in eis mul¬
reddit dicens. Nigra enĩ colera est naͣ¬
liter frigida: sic̾ et nutͥmentũ locũ fri¬
gidũ facit aliasq ꝑticulas ubicũq
existit potestatis huiꝰmodi suꝑfluitas.
Ex hoc accipit᷑. ꝙ caloris subtractio po¬

Expanded text:
locus intus, quare non fit in eis mulcausam dicens: ‘Nigra enim cholera cum naturaliter frigida sit, et nutrimenti locum frigidum facit et alias particulas, ubicumque existit potestate huiusmodi superfluitas’. Ex hoc accipitur quod subtractio
Abbreviated transcription (Latin):
ỹ figurã cõuenientiorẽ figurare:
⁊ hoc totũ cũ extremitatib digito¬
rũ subtili cõpressione. Ex qͥdem mul¬
tis uicib oportet face̾: et oculos eiꝰ
suauit̾ ⁊ assidue t̾gere. Resicã ⁊̃ eius
pmere: ut facilis: fiat exitus urine.
Seinde manꝰ illiꝰ extendant᷑ brachia
q ad genua ducant᷑. Caput instita
liget᷑. eiq pilleus ĩponat᷑. qͥ suꝑ ca

Expanded text:
: et hoc totum cum extremitatibus digitorum, subtili compressione. Quod quidem multis vicibus oportet facere et oculos eius suaviter et assidue tergere, vesicam etiam eius premere, ut facilis fiat exitus urine, deinde manus illius extendantur, brachiaque eius ad genua ducantur, caput instita ligetur, eique pil
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Infantis cũ nascit᷑ płiq sapien¬
tes dixerunt umbilicũ in primis de¬
bere suꝑ qͣtuor digitos incidi: et cimmi
lana munda bñ recorta talit̾ ut nõ
coleat ligari. oleũ qͦ cũ panno suꝑ
eũ ĩponi: ⁊ umbilico medicamen
supponi. Festinandũ est etiam ad
corpus infantis salliendũ cũ sale
tenui ut cutis eiꝰ indurescat: qm̃ i
lico cũ nascit᷑ omĩa q̃ tangunt ip̃m
nociua sũt ei. sine calida siue frigi¬
da. siue aspera. ea sentiat. pp̃ cutis
eiꝰ subtiliationẽ atq calorem. Beĩ
de u aqͣ tepida lauet᷑. eiꝰcumq nares
assidue digitis qͦꝵ ungues incisi sint
purgent᷑. et in eiꝰ ocłos parũ olei ꝓi¬
natur. Cũq opꝰ erit ut faciet᷑: nu¬
rix eiꝰ m̃bra suauit̾ tang̾e debet. et

Expanded text:
na Canon Cum nascitur plerique sapientes dixerunt umbilicum in primis debere super quatuor digitis incidi et cum lana munda bene retorta ligari, taliter ne doleat. Oleum quoque cum panno super eum imponi et umbilico medicamen superponi. Festinandum est etiam ad corpus infantis saliendum cum sale tenui, ut eius cutis indurescat, quoniam illico cum nascitur, omnia que tangunt ipsum ei nociva sunt sive calida sive frigida sive aspera ea sentiat, propter cutis eius subtiliationem atque calorem. Deinde vero aqua tepida lavetur, eiusque nares assidue digitis, quorum ungues incisi sint, purgentur; et in eius oculos parum olei proiiciatur. Cumque opus erit ut fascietur, nutrix eius membra suaviter ta
Abbreviated transcription (Latin):
audire loquentẽ potuit doct̃¬
na ext̾iori opus nõ habuit. Sed
postqͣm librũ uite oculo int̾iorũ
spicere iam nõ ualet scriptura fo¬
ris apponit᷑ ut ex eiꝰ saltẽ ĩspectõ¬

Expanded text:
audire loquentem potuit, doctrina exteriori opus non habuit; sed postquam librum vitae oculo interiori inspicere jam non valet, Scriptura foris apponitur, ut ejus saltem inspect
Abbreviated transcription (Latin):
pe gͦ cã est aut ab interiorib. aut¬
ab ext̾iorib. Ab int̾iorib qͥdẽ pp̃ hũidi¬
tate uscosã ĩ uulua q̃ fetũ lubricat
aut ex mala cõplexione uulue qͣ
uͥtus cõtentiua: deficit. aut ex apo¬
stemate uulue. aut ex nimio cur¬
su m̃struoꝵ in cõceptione unde fe¬
tui nutͥmentũ minus uenit ⁊ mo¬
ritur. atq a na expellitur. Ab extĩ¬
orib aũt: ut saltu. uel clamore ni¬
sininia si̾t ⁊ subita. Sternutatõ qͦ
cõtinua: uel ꝑcuone sine casu ũien¬
tre uel dorso: aut ex catartico. aut ex
post magnitudie̾: aut ex nimio ca¬
su sangiuis de aliqͦ membro corpis.

Expanded text:
ut ab interioribus, aut exterioribus. Ab interioribus quidem, propter humiditatem viscosam in vulva, que fetum lubricat, aut ex mala complexione vulve, qua virtus contentiva deficit; aut ex apostemate vulve, aut ex nimio cursu menstruorum in conceptione, unde fetui nutrimentum minus venit et moritur, atque a natura expellitur. Ab exterioribus autem, ut saltu, vel clamore,si nimia sint et subita: sternutatione quoque continua, vel percussione sive casu, in ventre vel dorso, aut ex catartico, aut ex fetus magnitudine, aut ex nimio cursu sanguinis de aliquo membro corporis.
Abbreviated transcription (Latin):
mitiuis ex peussione uel ca-¬
su uel ex̾citio suꝑfluo uel saltu ue¬
hementi ꝓprieq ad post̾iora uel re¬
tro qͥ multociens facit descende sꝑ¬
ma cõceptũ insibiliter. Aut ex paᷤ¬
sionib aĩalib: ut ira uehem̃ti uł
timore ł. tristicia aut ex aeris fri¬
gore et eiꝰ caliditate suꝑfluis. Ppt̾
ħ̾ enĩ genꝰ ab orret᷑ p̾gnanti plon¬
gatio balnei: ex ħ ꝙ magnificat᷑
hanelitꝰ. Galneũ qͦ licet abortire
faciat ꝑ lubricitate facit tñ abor
litate pp̃ defectum ⁊ mollificatõe
ip̃ius causa resolutõis rei corꝑee
⁊ egritudinib et alkini et fame
uehem̃ti et enacuatione humoris
aut sangu̾is płimi ꝑ medicinã
aut flebothomiam aut ex se ipso
aut exfluxu sangu̾is m̃struoꝵ płi¬
mi: et qñ filiꝰ maior est. tanto no¬
cumentũ in ip̃o cũ flebothomia pł
est. aut ex repletione uehem̃ti
aut ex sacietate nausiatiua pli¬
ma corrumpente nutͥmentũ fecꝰ
et opilante uiam ad eũ: aut ex

Expanded text:
ne, vel casu vel exercitio superfluo, vel saltu vehementi, proprieque ad posteriora, vel retro, qui multoties facit descendere sperma conceptum visibiliter. Aut ex passionibus animalibus, ut ira vehementi, vel timore, vel tristitia. Aut ex aeris frigore et eius caliditate superfluis: propter hoc enim genus, abhorretur pregnanti prolongatio balnei, ex hoc quod magnificatur anhelitus: balneum enim licet abortire faciat per lubricitatem, facit tamen litate propter defectum et mollificationem ipsius, causa resolutionis rei corpore; et egritudinibus, et aschini, et fame vehementi, et evacuatione humoris aut sanguinis plurimi per medicinam, aut phebotomiam, aut ex seipso, aut ex fluxu sanguinis menstruorum plurimi. Et quanto filius maior est, tanto nocumentum in ipso cum phebotomia plus est: aut ex repletione vehementi, aut ex satietate nauseativa plurima, corrumpente nutrimentum fetus, et opilante viam ad eum. Aut ex
Abbreviated transcription (Latin):
rit ex eo res uirulenta q̃ inrĩcem
moidicat ac ledit eã. aut sicur est
debilitas eiꝰ pp̃ qmͣ nõ firmat᷑. aut
pp̃ pãniculos eius et ĩuolutiones
quib cõtinet᷑. Cũ eñi abrumpunt
et mollificant᷑ et effundit᷑ ex eis.
humiditas eoꝵ ledit mrĩcem. er
expulsina mouet eã ⁊ adimati¬
terũ ad lubricitatẽ. Iterũ pp̃ am¬
plitudinẽ oris mrĩcis. ⁊ ꝑuitatem
aduatõis eiꝰ. aut ex hmmditatib
in mr̃ice. aut in orificiis uenaꝵ lu¬
in mrĩce. ex calore uel frigiditateł
humiditate uel siccitate. et pauci¬
tate nutmenti fetus. Pret̾ea qñs
fit ex uentositate in mr̃ice et ex a¬

Expanded text:
rit ex eo res virulenta, que matricem mordicat ac ledit eam: aut si qua est debilitas eius, propter quam non firmatur, aut propter panniculos eius et involutiones, quibus continetur. Cum enim abrumpuntur et mollificantur et effunditur ex eis, humiditas eorum ledit matricem et expulsiva movet eam et adiuvat iterum ad lubricitatem. Item propter amplitudinem oris matricis et parvitatem adunationis eius; aut ex humiditatibus in matrice, aut in orificiis venarum luin matrice, ex calore vel frigore, vel humiditate, vel siccitate et paucitate nutrimenti fetus. Preterea quandoque fit ex ventositate in matrice et ex a
Abbreviated transcription (Latin):
głs. qͥd de me fiet t̾ra ⁊ cinere: Ille
Qͥs nõ tollerabłiorem ĩ diuite. suꝑ¬
biam qmͣ in pauꝑe ducat: Ne mͥ.
Si tã dure in illo potente aĩadu̾sũ
est. nͨ ei ꝓfuit qͦd cognata potẽtibꝰ
suꝑbia eẽ cognoscit: qͥd de me exi¬
gendũ est et misero et suꝑbo: Deni-¬

Expanded text:
gelo, quid de me fiet terra et cinere? Ille Quis non tolerabiliorem in divite superbiam, quam in paupere ducat? Vae mihi! si tam dure in ps, nec ei profuit quod cognata potentibus superbia esse cognoscitur; quid de me exigendum et misero, et superbo? Deni
Abbreviated transcription (Latin):
gelboe aũt transeat. Dyabolo nãq
qͥ ꝑ gelboe signisicat᷑. hinc inde sũt
montes quos uisitat dñs. suꝑͣan¬
geli. infra hoĩes. In penam siqͥdẽ
suã locũ in aere isto mediũ int̾ celũ
⁊ t̾ram de celo cadens dyaꝰ sortitus
est. ut uideat et inuideat et ipsa ĩ
uidia torq̃eat᷑. Qͥd gͦ suꝑbis t̾ra ⁊

Expanded text:
autem transeat . Diabolo nempe, qui per Gelboe designatur, hinc inde sunt montes quos visitat Dominus; supra angeli, infra homines. In poenam siquidem suam locum in aere isto, medium inter coelum et terram, de coelo cadens sortitus est, ut videat et invideat, ipsaque invidia torq
Abbreviated transcription (Latin):
git accipiendo a phantasmate. et
illa utitur in corꝑe. S cõtra. Que¬
cũq potentia inest alicui in se nõ
delinquens subam eiꝰ: magis in¬
est ei sub̾alit̾ qmͣ illa que mest ei
in cõpatione ad aliud. Potentia
intesligendi ꝑ formas ordinis u¬
aũt intelligendi ex phantasmate:
nõ inest ei nisi incõꝑatione ad cor¬
pus. Igit᷑ in est ei magis sub̾alit̾
qmͣ ista. Inde ult̾ius. Qñcũq po¬
tentia magis est sub̾alis: magis
est ꝑata ad actũ qmͣ illa que
est accidentalis. Potentia: intel¬
ligendi per formas ordĩs uniusi
magis est sub̾alis aĩe qmͣ potentia.
intelligendi ex phantasmate. Ergo
magis debet ẽẽ ꝑata ad actũ. Et ex ħ
seqͥtur: ꝙ aĩa in corpore p̾cipue debet
intelligere ꝑ formas ordinis uniuer¬
si et nõ ex phantasmate. Preterea
q̃ritur ꝑ quem modũ ille forme sĩt
in aĩa. Aut .n. sunt a natura aut ꝑ
illuminatões intelligentiaꝵ. Si p̾m̾o
mͦ: tunc semꝑ sunt in aĩa et in corpe

Expanded text:
git accipiendo a phantasmate , et illa utitur in corpore. Sed contra: 1 Quaecumque potentia inest alicui in se non derelinquens substantiam eius, magis inest ei substantialiter quam illa quae inest ei in comparatione ad aliud; potentia intelligendi per formas ordinis uautem intelligendi ex phantasmate non inest ei nisi in comparatione ad corpus ; ergo inest ei magis substantialiter quam ista. Inde ulterius: Quaecumque potentia magis est substantialis, magis parata est ad actum quam illa quae est accidentalis ; potentia intelligendi per formas ordinis universi magis est substantialis animae quam potentia intelligendi ex phantasmate; ergo magis debet esse parata ad actum. Et ex hoc sequitur quod anima in corpore praecipue debet intelligere per formas ordinis universi, et non ex phantasmate. Praeterea quaeritur, per quem modum illae formae sint in anima. Aut enim sunt a natura, aut per illuminationes intelligentiarum. Si primo modo, tunc semper sunt in anima et in corpore
Abbreviated transcription (Latin):
ex eis q̃ cõmunit̾ sentiunt᷑ ut ex
forma m̃broꝵ ⁊ sitib ac motib
et qͥetib eoꝵ. Et fortasse significa¬
bunt occultam disponem ip̃oꝵ:
p̾terea qͣnͣtitates si fu̾int augm̃¬
tate uel diminute: eoꝵq nume¬
ri fortasse significabũt occultoꝵ
m̃broꝵ dispositõnes. Ut digito¬
rũ curuitas. eꝑatis ꝑuitate signͣt¬
⁊ ex rugitu suꝑ inflationem et
digendi maliciam est signum
ꝑ odores et sapores oris et sil̾ia.
Sorro cognitiones tysis et echi

Expanded text:
ex eis que communiter sentiuntur, ut ex ex eis que communiter sentiuntur, ut ex forma membrorum, et sitibus, ac motibus, et quietibus eorum; et fortasse significabunt occultam dispositionem ipsorum, preterea quantitates si fuerint augmentate, vel diminute, eorumque numeri fortasse significabunt occultorum membrorum dispositiones, ut digitorum curvitas hepatis parvitatem significat: et rugitus super inflationem et digerendi malitiam, est signum ognitiones per odores et sapores oris et similia. Porro cognitiones ptisis et hecti