comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
codem recto non sunt qr ut illi
ꝑspatium itabic ꝑmorbum c¬
mẽti debet. ¶ Mutum sili mõ cr¬
cipimus. s ibibi uocis anxiliũ¬
tm̃n suꝑfuit. ¶ Sinoso sexcip
exea familia quiciłis facinoris
siccariis lataẽ facinoris noxius

Expanded text:
odem tecto non sunt, quia ut illi per spatium, ita hic per morbum nmereri debet.Mutum simili modo excipimus, sed ibi, ubi uocis tantum auxilium superfuit.Furiosos excipi ex ea familia, qui eius facinoris sicariis lata est facinoris noxius
Abbreviated transcription (Latin):
Aul. Qui postumos hrdes isti¬
tuetat. nonnatis posthumis ire
orẽ ẜo loco scupsiͣ ħrdem. cum afi¬
lia necatus diceretur uxordiemi
suumobietat ħrdes mulietis. ac¬
tioes exꝯstitutioe dari sibi postu¬
labant/ eos ita temum audiendoᷤ¬

Expanded text:
um.Qui postumos heredes instituerat, non natis postumis uxorem secundo loco scripsit heredem: cum a familia necatus diceretur, uxor diem suum obierat: heredes mulieris actiones ex constitutione sibi dari postulabant. eos ita demum audiendo
Abbreviated transcription (Latin):
ut siquicem oĩb fe̾re potunt᷑ q̃¬
uis cindamtusit supplicio afti¬
tiend̾ siuõ simul omib non po¬
tuit excusandum qa quib dam
opemi trilit nan illud durum ẽ
dice̾ sicum duob.auxilium fer¬
re non posset. elegit. altice auxii¬
io clectione crimen eum ꝯxissẽ¬
Quait ⁊ six̃nus muliens mnaito

Expanded text:
ut, si quidem omnibus ferre potuit, quamuis quibusdam tulit, supplicio adficiendum: si uero simul omnibus non potuit, excusandum, quia quibusdam opem tulerit. nam illud durum est dicere, si, cum duobus auxilium ferre non possit, elegit alteri esse auxilio, electione crimen eum contraxisse.Quare et si seruus mulieris marito
Abbreviated transcription (Latin):
mouens duxiss aẜuo iũ morti
illatam eẽ sibi dicendumẽ nõ
credendum dno simoriens hec
ritus uxorem noctu intrã cubici¬
lum secum cubantem necam̃t
ꝯsulti libabuntur. s si cxaudis¬
sent ⁊ op̾ẽ nontulissent plectẽ¬
dicrunt non tm̃ sipprium eẽnt
manitus mnad uiteno dephnia
occidit qr ignoscitur ci dic̾edũ

Expanded text:
mortis allatam esse sibi, dicendum est non esse credendum domino, si moriens hoc ritus uxorem noctu intra cubiculum secum cubantem necauerit consulti liberabuntur. sed si exaudissent et opem non tulissent, plectendi erunt, non tantum si proprii essent maritus in adulterio deprehensam occid
Abbreviated transcription (Latin):
dñs inter fectusẽ ueluci siquis
climanit utauxilium ꝯꝑenret᷑
aut t̾ruit acgress s at̃q siqui a
turbam ꝯnõcanit ant si corpus
suum obiecĩt młalias corpore suo
auxiliumtulit. ¶Bontri semper
qui clamore usus c̃ auxiium cõ¬
tulisse uicetur. QQuidenim sicur
poss manu de pelle ad nõpiculur
ieclamorẽ manem elegit piec¬
temdus utiq erit. ¶ Ed siulsãi¬
tati sunt suicum pro̾ tegetent do¬
iiium dicendimẽ para ciis de¬
be nisi siant ip̃i sibi uulnã ita fe¬
cerunt dataoꝑa nepumiẽntur. añ
talia uulnea isti acceperunt ut p̾set
nichilominis op̃e ferre siuolius¬
sent. ¶Sidñs mortifere uunãt᷑
suꝑ uixit nec tequo quam ẜ uoꝵ
suoꝵ ꝯquestus sit q̃ si sub eocem.
recto fuerunt tñ parcẽdum illis
ꝯmodo pisom rescrip sit in hec u¬
uilium doĩtum postea qm̃ ꝯteru¬
tus aouentu latronũ ꝓfugerat
nuuam suam uuln̾ãtum̃ ẽe mox
testõ fc̃o purgasse offitium ẜuoꝵ
suoꝵ ne pictas ꝓ ẜuis nec solliciti.¬

Expanded text:
 ueluti si quis clamauit, ut ad auxilium conueniretur, aut terruit adgressores atque si quis turbam conuocauit aut si corpus suum obiecit uel alias corpore suo auxilium tulit.Non tamen semper qui clamore usus est, auxilium tulisse uidetur: quid enim, si, cum posset manu depellere a domino periculum, ille clamorem inanem elegit? plectendus utique erit.Quid si uulnerati sint serui, cum protegerent dominum? dicendum est parci eis debere, nisi si aut ipsi sibi uulnera ista fecerunt data opera, ne punirentur, aut ‹t›alia uulnera isti acceperunt, ut possent nihilo minus opem ferre, si uoluissent.Si dominus mortifere uulneratus superuixerit nec de quoquam seruorum suorum conquestus sit, etiamsi sub eodem tecto fuerunt, tamen parcendum illis mmodus Pisoni rescripsit in haec uIulium Donatum, posteaquam conterritus aduentu latronum profugerat uillam suam, uulneratum esse, mox testamento facto purgasse officium seruorum suorum, nec pietas pro seruis nec sollicitu
Abbreviated transcription (Latin):
in auxilium habebit. areuo
cauetut ut sipca dunoxus ẜuuᷤ
ueniss quamcocumq aĩadusi.¬
mcum ce̾t uenditor pretium p̃¬
staret ne emꝑtor iniutiam fecis¬
itase indeatut senatus. ¶ Si filius
⁊fa. qui incastrensi peculio testat᷑
ẽ. occisus sit omni m̃o id deftn¬
cum ꝑatris .f. boa ꝑtineanthis¬

Expanded text:
um auxilium habebit. 8 Idemcauetur, ut, si poenae obnoxius seruus uenisset, quandoque animaduut uenditor pretium praestaret, ne emptori iniuriam fecisse uideatur senatus.Si filius familias, qui in castrensi peculio testatus est, occisus sit, omnimodo id defencum patris f
Abbreviated transcription (Latin):
Umaliter milla
com̃ustutaee possit
nͥ ꝑiculo capĩtis sin
custodiam dnista
adomestĩcis quam ab ex̃ neis pr̃a¬
re. ẜuicogantut / ideo scãtus ꝯsul¬
ta intro clucta sunt cepublica s¬
¶Setuus pignori datuis ꝙ actin
cxistens efficit ut cesinant ẽẽ c¬
hrdis facit neuiceantur int̾im
cinscẽ. Idemq erit dicẽdum.⁊ in
quo. astenditur non c̃e festinad

Expanded text:
um aliter nulla domus tuta esse possit, nisi periculo capitis sui custodiam dominis tam ab domesticis quam ab extraneis praestare serui cogantur, ideo senatus consulta introducta sunt de publica quaes.Seruus pignori datus, quod attinet existens efficit, ut desinant esse heredis, facit ne uideantur interim eius. idemque erit dicendum in stquo ostenditur non esse festinandum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ego puto pleninsaccipiẽdur
ut ⁊̃ ad eos liberos ꝑtineat ꝗ in
potestate non suntinco qui ẽ
mnadoptionem oitus ñ putam
locum brẽ senatus ꝯ sultum q̃¬
ius inacoptato locum ħt. s nͨ
inalum pno occiso locusẽ scãtus
ꝯsulto de matrisx̃ius filio filia.¬
suus pr̃s cxist̾at occisus fuãt.¬
Idem sceñ. ait ꝯstantñis defc̃dẽd̾
brde insticutio filio de his qõnẽ
gati uł manumissi sunt. añ at¬
tam Brditatem filio occiso/ q̃i
ip̾ius noneent futunattamen
ribi decessit. qr extinctum lega¬
tum ⁊libtas e̾ senatusꝯ sulto foẽ¬

Expanded text:
: ego puto plenius accipiendum, ut etiam ad eos liberos pertineat, qui in potestate non sunt.In eo, qui est in adoptionem datus, non putamus locum habere senatus consultum, quamuis in adoptato locum habet.Sed nec in alumno occiso locus est senatus consulto.De matris seruis filio filiasuus heres existat, occisus fuerit.Idem Scaeuola ait constantius defendendum herede instituto filio de his quaestigati uel manumissi sunt, ante aditam hereditatem filio occiso: quamipsius non essent futuri, attamen ubi decessit, qua extinctum legatum et libertas est, senatus consulto fo
Abbreviated transcription (Latin):
possunt. ¶Sis.⁊ manus quiꝰ
intulit senatus .s. quidem sil¬
laniano locus none¶S mors
qr enim inse sementem ꝓhibe
penaafficiãtut. sinõ non potue¬
rnt liberentur. ¶Siquis non
metu cuminis inmine̾tis s te¬
dio uite ui inpatientia coloris
sibi manus inculit eiustestmn¬

Expanded text:
possunt.Si sibi manus quis intulit, senatus consulto quidem Silaniano locus non est, sed que eum in se saeuientem prohibere, poena adficiantur, si uero non potuerunt, liberentur.Si quis non metu criminis inminentis, sed taedio uitae uel inpatientia doloris sibi manus intulit, eius test
Abbreviated transcription (Latin):
iii hndam supplicumiq sum̃s
licet non sit inpote state filius¬
ta faminia ẽ et inacomusẽ. ita
uidicandum atq inꝓpriis ẜii.
scãtus censuit. S n uxore occi
nti recte dicit. ¶ Occisoꝵ applla¬
tioẽ eos ꝯtinen labo scripsit ꝗ
piĩ aut cede sunt int̾fec tro p̃u¬
ta ingulatum strãgnlatũ p̃cip¬
itatum uł sqͥxo uł fuste ł lapide
pcussũ uł quo alio telo necatũꝙ
siquis puta ueneno ul ⁊ quo¬
aliͦdim necare soleat int̾ cp̃t᷑
sit. ao hoc scãtuscosultum uidi¬
cita mortiscius nonptinebit
hoc idcirco qr totiens ꝑm̃endi
tule nunt quotiens potuerunt
ei adu̾susium opem fełre ⁊ no
culenint. ¶Cetm quid potũcrũt
facere. id ususcos quiueneno
quo. aliomore insidianti¶ pla¬
ne siuenenum pium in fusur
sit scãtus ꝯsulcum locum ht.¬
ucumq igicur ins. aduibitaẽ q̃
intimete solet ibicuicendinnẽ

Expanded text:
lii habendam suppliciumque sumendum, licet non sit in potestate filiusta familia est et una domus est, ita uindicandum atque in propriis seruis senatus censuit.Sed neque uxore occise dixit.Occisorum appellatione eos contineri Labeo scribit, qui per uim aut caedem sunt interfecti, ut puta iugulatum strangulatum praecipitatum uel saxo uel fuste uel lapide percussum uel quo alio telo necatum.Quod si quis puta ueneno uelam necare soleat interemptus sit, ad hoc senatus consultum uindicta mortis eius non pertinebit: hoc idcirco, quia totiens puniendi tulerunt, quotiens potuerunt ei aduersus uim opem ferre et non tulerunt: ceterum quid potuerunt facere aduersus eos, qui ueneno uel quo alio more insidiantur: Plane si uenenum per uim infusum sit, senatus consultum locum habet.Ubicumque igitur uis adhibita est quae interemere solet, ibi dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
applicamus ut ꝙ decesserit dea¬
crahimus ⁊ iuł. alias accipiẽd
legatum pecuiuait si ip̃i ẜuo
legetur aliassialũ. Tam supĩ
idcpc̃ in legato sꝑxctandum
neo mortis tp̃c sic tn ut incre¬
m̃tã exreb peculianb ad eum
ꝑueniat ut puta pactusãcillaꝵ
ipi legetur peculium ñ debebi
um peculium legatur ii sim¬
ile ẽ eum om̃e augintumad
teat icemidicas.

Expanded text:
applicamus uel quod decessit detrahimus? et Iulianus alias accipiendum legatum peculii ait, si ipsi seruo legetur, alias, si alii: nam si ipsi, id tempus in legato spectandum, neo, mortis tempus, sic tamen, ut incrementa ex rebus peculiaribus ad eum perueniant, ut puta partus ancillarum ipsi legetur peculium, non debebum peculium legatur, uerisimile est eum omne augmentum ad reat, idem dicas.
Abbreviated transcription (Latin):
inpeculio b̃t. peculium lega¬
Ni. Iunc muti le legatum
peculũ sit cum ymis mĩro testa¬
tore decedit ceteru simortis
lium suumri cum moriat sibi
balxto libq esto ꝯsulebatuꝵ
recte neͣ pamphilo peculiũ le¬
gatum underetur ꝙ prinsquã
liber ẽẽ pcculium sibi br̃e ĩsuꝰ¬

Expanded text:
 peculium legaum.Tunc inutile legatum peculii fit, cum seruus uiuo testatore decedit: ceterum si mortis lium suum cum moriar sibi habeto liberque esto'. consulebatur, rectene Pamphilo peculium legatum uideretur, quod prius quam liber esset peculium sibi habere iu
Abbreviated transcription (Latin):
iu uissit atq ita ẜmislibtatẽ
accep respeculu professiomi sub¬
tetas non inderi manuiifso
tacite xcessas apparuit. ¶Testã¬
m̃co data libertate peculium
leganerat eu demq postra o¬
peculuactioes riprarẽt᷑ extestõ¬

Expanded text:
iussit atque ita servus libertatem accepit. res peculii professioni subtractas non videri manumisso tacite concessas apparuit. Testamento data libertate peculium legaverat eundemque postea peculii actiones ei praestarent
Abbreviated transcription (Latin):
Di filius .t miles mileͬs
nonsit testitui dehis que inci¬
stris acquisierit.mad ca admat¬
tem ꝑtineant indendum est
S ⁊ ñ puto magis eim indi¬
tio̾ militum hoc bntitium con¬
cessume non ut omimo q̃si
pictes familiarum in ea te sĩt¬
qñ inpendenti est. anquedam
psone piit obstare matti⁊ cai
to mortuo postiumus ci filiu
po cuerit nasci. nec natus fitz ui
mortuus editus ul ⁊ quod filiꝰ
qui in bostium potestate ctat
post limimo non sit teu̾sutus.

Expanded text:
i filius familias miles non sit testatus de his, quae in castris adquisierit, an ea ad matrem pertineat, uidendum est. sed non puto: magis enim iudicio militum hoc beneficium concessum est, non ut omnimodo quasi patres familiarum in ea re sint.Quando in pendenti est, an quaedam personae possint obstare matri, et casus to mortuo postumus ei filius potuerit nasci nec natus sit aut mortuus editus, uel quod etiam filius qui in hostium potestate erat postliminio non sit reuersus.
Abbreviated transcription (Latin):
gͣdu cum patruũ maiore demon¬
stratem fecimus. adiecto dum¬
tat filio us filia qr filius patriun
mnioris totidem necẽe c̃psona᷑
ꝯplectatut quot patrinismaior
i. octo cotidẽ exfilie ꝑsoã ꝯputau¬

Expanded text:
gradu, cum patruum maiorem demonstraremus, fecimus, adiecto dumtaxat filio filia, quia filius patrui maioris totidem necesse est personas complectatur, quot patruus maior, id est octo. totidem ex filiae p
Abbreviated transcription (Latin):
neptis. hii sũt aui pacri uiauie
paternie. ꝓnepos ꝓneptis exnepott
us ernepte filio natis ꝯsobrim.
ꝯtinebunt quituor nepos qua¬
cuor neptis. Quia ⁊ pactuns duꝑ¬
licit accipitur ⁊ nepos nepuis sb
singusis pacuor psois duꝑlict̾
Amite nepos ncptis hu sunt aro¬

Expanded text:
neptis: hi sunt aui paterni uel auiae paternae pronepos proneptis ex nepote uel ex nepte filio natis, consobrini continebunt, quattuor nepos, quattuor neptis, quia et patruus dupliciter accipitur et nepos uel neptis sub singulis patruorum personis duplicatur. amitae nepos
Abbreviated transcription (Latin):
in sint fiẽt parencentes testam¬
to uł codicillis canetint. ꝙ̃ sifor¬
te es alienumtin erit ut cx reb
cetens non possit exsolui tẽ p̃tõ
urbunus uir clanssimus ader
qui pro sua religioẽ estimet q̃
possunt alienan obligan nede¬
bunt. manente puꝑillo actigẽ
si postea potuent pbanobitp̾tu
ec̃ precori ¶ Sicomunis res erit.
⁊ sotius. addimisionem ꝓuocet
aut sicredito qui pignoriagrũ
aparente pupilli accepituis
exscquitu̾t nichil nouanclum
censco ¶ de functus lum uiuera
tes uenales huit cestam̃to tñ ỹ

Expanded text:
rentes testamento uel codicillis cauerint. quod si forte aes alienum tantum erit, ut ex rebus ceteris non possit exsolui, tunc praetor urbanus uir clarissimus adeatur, qui pro sua religione aestimet, quae possunt alienari obligariue debeant, manente pupillo actione, si postea potuerit probari obreptum esse praetori. si communis res erit et socius ad diuisionem prouocet, aut si creditor, qui pignori agrum a parente pupilli acceperit, ius exsequetur, nihil nouandum censeo'. Si defunctus dum uiueret res uenale
Abbreviated transcription (Latin):
c. qui ius pignoris. saluñ sit.
Tuigitur calis speties in prina¬
to uenditore incidenit. impecia¬
li benefitio opus ẽ. ut itscripto
pignus confirmetur.

Expanded text:
um sit. si igitur talis species in privato venditore inciderit, imperiali beneficio opus est, ut ex rescripto pignus confirmetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tutor esto ul quo. adtrans mare
nõ icĩt᷑. in possit suspectus posti¬
lan ceco gestu quem ad ministĩ

Expanded text:
tutor esto' uel 'quoad trans mare non ierit', an possit suspectus postulari ex eo gestu, quem administ
Abbreviated transcription (Latin):
tabuł alio nie quo gnĩe adhoc ce¬
. stainitum ꝑtinet teliqueto ita
ualeruale uolo. quero ancodicilli q
an hoc testin sccipti suynt deueat
tati eͥc. Inbentius celsus plo¬
tianc salt in hec uerba siquis Ad
hoc test ꝑtinẽs teliqueto ualere

Expanded text:
tabulis alioue quo genere ad hoc testamentum pertinens reliquero, ita ualere uolo'. quaero, an codicilli, qui ante hoc testamentum scripti sunt, debeant rati esse. Iuuentius Celsus Plotianae salutem. Haec uerba: 'si quid ad hoc testamentum pertinens reliquero, ualere
Abbreviated transcription (Latin):
codicillos quii ꝯfirmanĩt de inde
arrogandum se pͥbuit ⁊ ibi codic¬
llos ficetit. at que ita emancipat
decessetit qr. an excodicill legatad¬
hiũt nec si malis ẽ muto qui rec¬
te cod iallos ꝯfirmanĩt licet eni
is testm̃ facẽ non possit᷑. tñ cestm̃¬
S dicemus codicillos uase nã
⁊ si posthumus natus rũꝑit test
ualent ¶Simiis testin quidem
cia fecĩt anute milican ualeant

Expanded text:
codicillos quis confirmauerit, deinde adrogandum se praebuerit et ibi codicllos fecerit atque ita emancipatus decesserit, quaeritur, an ex codicillis legata dehabuit. nec similis est muto, qui recte codicillos confirmauerit: licet enim is testamentum facere non possit, tamen testsed dicemus codicillos ualere: nam et si postumus natus ruperit testaualent. Si miles testamentum quidem itia fecerit, an iure militari ualeant
Abbreviated transcription (Latin):
S̾ Quigram ntero uxoꝵe c̃ẽ igͦ¬
eibat codicillis ad filiumͣ secip̃¬
tis libertates cedit nata potest
mortem patris filiacum de ean¬
chil pactem sensisie sstitifi pla¬
cum e⁊ abea nicħ pater peclerit.

Expanded text:
 Qui graui utero uxorem esse ignorabat, codicillis ad filium scriptis libertates dedit. nata post mortem patris filia, cum de ea nihil patrem sensisse constitisset, placum ab ea nihil pater petierit
Abbreviated transcription (Latin):
n. Set cum ea testatoris uoli¬
cas fuit ut ex uiiisa brditate
iegata erogaret dicendum est¬
scciptis hrlib ꝓfuturam do¬
li exceptione siam pliusquã
Broitatia portio petatuꝵ
intestati successor debebit qui¬
cumq enim ab incestato suc¬
cessit locum hñc codicilli nã
uui casuse nec intͣ q suc celic
dum intestato succedat. ¶Ad

Expanded text:
. Sed cum ea testatoris uoluntas fuerit, ut ex uniuersa hereditate legata erogarentur, dicendum scriptis heredibus profuturam doli exceptionem, si amplius quam hereditaria portio petatur.intestati successor debebit: quicumque enim ab intestato successerit, locum habent codicilli: nam unus casus est nec interest qui succedit dum intestato succedat. ad
Abbreviated transcription (Latin):
rescripserunt nichil egisse mant
⁊ ⁊̃ piures quis facert põt ⁊ ip̃is
manu nec scribi nec sigin nocesse
ẽ ¶Licet incontrrmatione codig
uł subsci otos cam ualent facti
abco codicilli licet neq ab eo sigͣ¬
ti neq manncuis scupti fueri̾nt᷑
LAimea que postea genintur pri¬
orib derogant. ¶Codicillos isdem
si tmatione coclicilloꝵ ueliti nar
captinitate eius cedicillos ꝯ firmi¬
uerit ⁊ mcapcintatem codicillos
scribat nam nõ ualenqid̃e ẽ siali¬
quo mõ uistestĩ faciendi de sienꝰtꝰ
hr̃e preterea m illis que nõ unsᷤ
s facti sunt non ẽ piñ ħnaum¬

Expanded text:
rescripserunt nihil egisse matre et plures quis facere potest et ipsius manu neque scribi neque signari necesse est. Licet in confirmatione codiciet subscriptos, tamen valent facti ab eo codicilli, licet neque ab eo signati neque manu eius scripti fuerint: nam ea quae postea geruntur prioribus derogant. Codicillos is demirmationem codicillorum, ueluti si ante captiuitatem quis codicillos confirmauerit et in captiuitate codicillos scribat: nam non ualent. idem est, si aliquo modo ius testamenti faciendi desierit habere. Praeterea in illis, quae non iuris, sed facti sunt, non est perin
Abbreviated transcription (Latin):
cͥditorib pat̾ius redenisi substi¬
recte notat᷑aẽ. inpugͣfiat enĩ uti¬
litatẽ pupulbam p̃e saltẽ põt
brẽ successõr em metueiũ hone¬
testato possidebit brditatẽm ⁊ qd̾
mnꝑune nec enĩ uidetur uoluis¬
se fraudare edictũm ꝗ sibiꝓspic̃ꝰ
ne oñb patrisꝑnpilli brditas
inplicaretut. S ꝙ infr̃e scrips¬
it. credo ita intiu gedum. siñ in¬
pubis ft fuĩt s testatõris. Tctur
utiq si fr̃. apatre fris substitutus

Expanded text:
et substirecte notata est: impugnat enim utilitatem pupilli, qui ipse saltem potest habere successorem: metu enim onetestato possidebit hereditatem et quidem impune: nec enim uidetur uoluisse fraudare edictum, qui sibi prospicit, ne oneribus patris pupilli hereditas implicaretur. sed quod in fratre scripsit, credo ita intellegendum, si non impuberis frater fuit, sed testatoris: ceterum utique si frater a patre fratri substitutus
Abbreviated transcription (Latin):
factus ẽ soluere ꝯpellitur non ⁊
posthumus ¶S ⁊ sicodicillos
reliquis se duob superstitib.
filus decedens cumputaret alt
ex his prius decessisse simili nõ
dicipõt omina pm̃ debere fiuu
ad quem sccipti sunt codicilli. ad¬
que si souis br̃s extiti ssec pacti.
imio dum caxat putem debet eo
Iolu putar successorẽ s futuꝵ¬

Expanded text:
factus est, soluere compellitur, non etiam postumus. sed et si codicillos reliquisset duobus superstitibus filiis decedens, cum putaret alterum ex his prius decessisse, simili modo dici potest omnia perinde debere filium, ad quem scripti sunt codicilli, atque si solus heres exstitisset patri. immo dumtaxat partem debet: eosolum putaret successorem sibi futu
Abbreviated transcription (Latin):
dñicã s exm̃cede ut extraneic
coloni. solent funcdum colui¬
sent nõ deberis gaio seio alũpno
mneo fundos meos illũ ⁊ illu
aita ut instructisunt ⁊ domri
osupiorem dati uolo qitum ẽ¬
incẽti dedisse nisi hisaquo pre¬
teretut aliud testatorẽ sensisse
manifeste docẽtut. at habitati¬
dõu̾b ⁊ teliquis colonoꝵ ⁊ uil¬
ucoꝵ ⁊ mancipus ⁊ pecore om̃i
legauit ⁊ peculus ⁊ cumactore
quesitum ẽ an re liqua colore¬
poita cantice decolomadisces¬
serant exubis supra scriptis le¬
gato cedãt oedi nominderi de is
teliquis ẽẽ cogitatumide q̃si¬
it mactore legato. anuxor ⁊
.s qͣ suit cumi testator fc̃o cestam̃¬

Expanded text:
nica, sed mercede, ut extranei coloni solent, fundum coluisset, non deberi. "Gaio Seio alumno meo fundos meos illum et illum, ita ut instructi sunt, et domum superiorem dari volo": quaevideri dedisse, nisi is, a quo peteretur, aliud testatorem sensisse manifeste doceret: at si habitatidotibus et reliquis colonorum et vilicorum et mancipiis et pecore omni legavit et peculiis et cum actore: quaesitum est, an reliqua colonorposita cautione de colonia discesserant, ex verbis supra scriptis legato cedant. respondit non videri de his reliquis esse cogitatum. Idem quaesiit in actore legato, an uxor et dem quaesiit, cum testator facto testam
Abbreviated transcription (Latin):
b̃. Procutator a quo tatioem
hrs cxigẽ ꝓhibitus eoq noĩe
pcuritores lbuit campnatus
e pecumamabargentano debi¬
tam excõtractu quem ad ꝓcuãtõ
Eecit uire manditi cogitut resti¬
tiic ulactioes prestait.

Expanded text:
um. Procurator, a quo rationem heres exigere prohibitus eoque nomine procuratorem liberare damnatus est, pecuniam ab argentario debitam ex contractu, quem ut procurator fecit, iure mandati cogetur restituere uel actiones praestare.
Abbreviated transcription (Latin):
panĩt ⁊ ex cregit debit᷑u aliud
dici pot qr inarbittio brdis ẽẽ ñ
debet ut quamꝙ oditione exi¬
stente n ipilegatatio debeatũ
legatum si tamiẽ ut uiuat et
caꝑe possit ncq ci ad que hoc

Expanded text:
pauerit et exegerit debitum, aliud dici oportet, quia in arbitrio heredis esse non debet, ut quandoque condicione existente neque ipsi legatario debeatur legatum, si tum uiuat et capere possit, neque
Abbreviated transcription (Latin):
mod ix. ip̃m debitorem siꝯ ue¬
matut exceptione tuum esse
¶Ganis seius cum. acolenisset
accepit cutatores publiumo
meuium ⁊ lutium semꝑnu
S emi icem gauis seius intra
legitimã ctatem ꝯstitutus. cu
iñ fcͣmn ꝯce deret. testõ suo decua¬
torib siusitacanit. Questicẽ
curatorib meis nemo faciat
remenim ipẽ tractam. Qucõ
antationem cure brdes ad in¬
tiacutatoribꝰ petere possent
cum defimietus ut cruerbis ce

Expanded text:
dit ipsum debitorem, si conueniatur, exceptione tutum esse: Gaius Seius cum adoleuisset, accepit curatores Publium Maeuium et Lucium Sempronium. sed enim idem Gaius Seius intra legitimam aetatem constitutus cum in fatum concederet, testamento suo de curatoribus suis ita cauit: 'quaestionem curatoribus meis nemo faciat: rem enim ipse tractaui'. quaero, an rationem curae heredes adulti a curatoribus petere possint, cum defunctus, ut ex uer
Abbreviated transcription (Latin):
¶Abaureli o sempnio frẽ¬
nieo neminem molestati no¬
lo. noi̾e debiti neq crigẽ aliqo
abẽo quamdiu nuuict n desor¬
ce n deusure noiẽ debĩti ⁊ ab¬

Expanded text:
Aurelio Sempronio fratri meo. Neminem molestari uolo nomine debiti neque exigere aliquid ab eo, quamdiu uiueret, neque de sorte aut usurae nomine debiti: et ab
Abbreviated transcription (Latin):
hr̃s sibi hrẽ necua ⁊ attilicinuᷤ
Sihrs philuũt cum frui exo¬
ducto suure locationis quid
tetinẽt. extestõ fore obligatu
aut ietisiẽt totam enim loca¬
tioe legatum uiden.¬

Expanded text:
ibi habere. Nerua Atilicinus, si heres prohiberet eum frui, ex conducto, si iure locationis quid retineret, ex testamento fore obligatum an retineret: totam enim locationem legatam uideri
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmittit suspectum facẽ adoles¬
centibo plane. uolentib suspe¬
ctos face curatores suos ꝑmit¬
titur. dum mo erꝯsilio necessi¬
nonsit romissa s lata negligẽ¬
tia quia iste ppe frandem ã ccẽ¬
dit it moueri hune quasi suspe
ne alimta decemantur su cop¬
iam ꝑseuerant nonfacẽ ut si¬
is ieb̾ careant ycipit reique ẜ¬
uande cĩ puꝑillus impossessioẽ
mittitur cĩ qui suspectus siñ a ᷤ

Expanded text:
mittitur suspectos facere: adulescentibus plane uolentibus suspectos facere curatores suos permittitur, dummodo ex consilio necessanon sit admissa, sed lata neglegentia, quia ista prope fraudem accedit, remoueri hunc quasi suspecne alimenta decernantur, sui copiam perseuerant non facere, ut suis rebus careant praecipitur reique seruandae causa pupillus in possessionem mittatur eius, qui suspectu
Abbreviated transcription (Latin):
nepocib nonpetatpars ciũs
friaccrescit sinõ exfiliis alter
Ancpotib id ꝓde namq tuntͣ
duo semisies fiint exquib
alteru filiusalterum nepote
ꝯ sequintut ¶ Si pruustestin¬

Expanded text:
nepotibus non petat, pars eius fratri adcrescit. si uero ex filiis alter nepotibus id prodest: namque tunc duo semisses fiunt, ex quibus alterum filius, alterum nepotes consequuntur.Si prius test
Abbreviated transcription (Latin):
S. Sifilius .fa. cutelamadii¬
nistranent ⁊ libatus patria potãte
dolo aliquid fecit mactio tutele
patrem quoq hoc nomine tere¬
at. quentur. Et equum ẽ. ut eumr
dum taxat dolum pat prestet. a
ꝯmissusẽ anteemandi putione¬
cxatit cuius turclam cutor siiꝰ
gesserat ex hrelitina cacututore
suolxebit. acciorm ¶Situtor in
derĩt. ⁊ siquis extat tefensor eu
qui patusc suscipx. iditium tu¬
cele. nł si quis curator bonis cuiꝰ

Expanded text:
. Si filius familias tutelam administrauerit et liberatus patria potestate dolo aliquid fecerit, an actio tutelae patrem quoque hoc nomine ten‹ea›t, quaeritur. et aequum est, ut eum dumtaxat dolum pater praestet, qui commissus est ante emancipationeei, cuius tutelam tutor suus gesserat, ex hereditaria causa cum tutore suo habebit actionem. Si tutor in derint, et si quis existat defensor eius, qui paratus est suscipere iudicium tutelae, uel si quis sit curator boni
Abbreviated transcription (Latin):
U lut. Situtele. aut negor. gest¬
oragatin incerto hoc quatum
ab nadu̾sañis debetur. tutori ꝓ¬
curatori ue. arbitratii iudicis
caucdumẽ qd co nomĩe cisabsit.

Expanded text:
um. Si tutelae aut negotiorum gestorum agatur incerto hoc, quantum ab aduersariis debetur tutori procuratoriue, arbitratu iudicis cauendum est, quod eo nomine eis absit.
Abbreviated transcription (Latin):
to p̾tore dixit se nes libos hre
adiccit ptea. bnti patruum le¬
ygittimn tutore seuitiose tuto¬
rẽ datum p̾cor ita decreuit. Gĩ
legittimum tutorẽ habẽbũti
tutor datus es nõ ẽ tibi necͣcia ce
cusatio. QQuero cum nemo
patruus imprbi tutor eet mͤ
chilo minus tutoritmansit

Expanded text:
praetore dixit se tres liberos habere, adiecit praeterea habenti patruum legitimum tutorem se vitiose tutorem datum. praetor ita decrevit: "si legitimum tutorem habenti tutexcusatio'. quaero, cum nemo patruus impuberi tutor esset, an nihilo minus tutor remansit
Abbreviated transcription (Latin):
liboꝵ qd allegabat excusatum.
cdidit quammalitiã. abad¬
ministratioe cefsass utilema¬
tionem nondandam.

Expanded text:
od allegabat, excusatum crederet quam malitia ab administratione cessasset, utilem actionem non dandam.
Abbreviated transcription (Latin):
ut supdirimis ouplicit inis¬
uguntut ⁊ iteo hic quoque itħ.
patris mei mec matus amutaẽ
soe huic nomini eade tatione
subiecte sunt michi. isꝙ est
anunculus magnus qui pata
matteta magna etitame oma

Expanded text:
ut supra diximus, dupliciter intelleguntur et ideo hic quoque quattuor patris mei uel matris meae e huic nomini eadem ratione subiectae sunt mihique is est avunculus magnus, qui patri matertera magna est aviae
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ pacet llum hr̃e ereadem
matre illiint se trs sunt michi
alt cognatus non c̾sororisilir
n̾uãcur ut frnepos quoq du¬
pucitet intlligitut exfilio uel

Expanded text:
m patre, illum habere ex eadem matre: illi inter se fratres sunt, mihi alter cognatus non est. soror similiter numeratur ut frater. nepos quoque dupliciter intellegitur ex filio vel
Abbreviated transcription (Latin):
mtresamna pacra mea nupsit
cia nupsit pater mo pepit me
¶ego tibi pacruus sum its¬
lo nupsit. nam quierbis mu¬
sculis nati sunt inuic̾e patrui
muir ile filiam cius duer
adoloseentis naticrunt qui ce¬

Expanded text:
matre. avia paterna mea nupsit tua nupsit patri meo, peperit me: ego tibi patruus sum etlio nupserit: nam qui ex his masculi nati fuerint, inuicem patrui mulier ille filiam eius duxerit, adulescentis nati erunt, e
Abbreviated transcription (Latin):
tore uł p̾side dum se pͥutat acto¬
rẽ gesserit tutelam indẽdum̃ ã
ptutorem teneantur ⁊ magis
ẽ ut quamnis ꝯ pulsus gesseit
gessit cum tutor nõ eẽt at ĩste̾
ditator nonqĩ tutor s qĩ curato
gessit. ¶Inꝑtatele iuditio usu¬

Expanded text:
ide, dum se putat tutorem, gesserit tutelam, uidendum, an pro tutore teneatur. et magis est, ut, quamuis compulsus gesserit tutoris gessit, cum tutor non esset. at iste curator non quasi tutor, sed quasi curator gessit.In protutelae iudicio usu
Abbreviated transcription (Latin):
co qui ꝑtutore negotia gcuit. ⁊
an pubtatem igirosse ntele¬
milla dubitatio ẽ qr tutõnonẽ.q̃¬
re siquis fim̃ta tutela ꝓtutorei
negotia impuberis gessit tene¬
bitur¶ S ⁊ siprius p̾tutore ne¬
gotia administranit tenide qĩ
tutor eque tenebitur ereo qd p
tutore. ad imistiquit quamui
deroluatu hic gestus intatele
actiom. ¶Siquisquisi tutor
negotiagessĩt ciusquium pn¬
bes ẽ. n tutorem bre. pot ꝙ̃ ꝓtu¬
tele actiocessat᷑ simili mo ⁊ sici
qui nondimi natu se narripro¬
ut tutore quis getat camee pso¬
nam oportet cuis ctas recipia
tutorẽ .i. impuberem cẽ oportet
s erit negotioꝵ .g. accossicuratõ¬

Expanded text:
eo, qui pro tutore negotia gessit, etiam ante pubertatem agi posse nulla dubitatio est, quia tutor non est.Quare si quis finita tutela pro tutore negotia impuberis gessit, tenebitur.Sed et si prius pro tutore administrauerit, deinde quasi tutor, aeque tenebitur ex eo quod pro tututelae actionem.Si quis quasi tutor negotia gesserit eius qui iam pubes est neque tutorem habere potest, protutelae actio cessat: simili modo et si eius, qui nondum natus est. nam ut pro tutore quis gerat, eam esse personam oportet, cuius aetas recipiat tutorem, id est impuberem esse oportet. sed erit negotio
Abbreviated transcription (Latin):
gessit teneatur. ⁊ certe hactẽnu
tenebitur. sialius gesturus fu¬
it. S ⁊ sicognito ꝙͣtutor nõ fu¬
it abstinuit᷑ se administratior¬
pupilli nonctioranit ut ci tu

Expanded text:
gessit teneatur: et hactenus tenebitur, si alius gesturus fuit. sed et si cognito, quod tutor non fuit, abstinuit se administratiopu
Abbreviated transcription (Latin):
i e cxparte sub olitigẽ brdi in¬
sunt. non quisqi michibr̃s eit
Si cobrelis mei portio ceuista
sig mea integra.⁊ illã sencli¬
cãuo. castius ꝯ fundendas esser
partes existimat ꝓcrisiis . ꝯ. In

Expanded text:
 ex parte sub condicione heredi insunt, non " quisquis mihi heres erit". Si coheredis mei portio exhausta sit, mea integra et illam vindicavero, Cassius confundendas esse partes existimat, Proculus contra: in
Abbreviated transcription (Latin):
Et ꝑcuuum sane nonleue uis¬
actore inhac oppinione fiusse
ut nepoti in huis moĩ cã non
Cuius snĩam nos queq sectiti
sumus cum rescriberemus ad
diligent teligionem rescripti
nn ductus sit ut coram nobis
affimauit nõ athitraturse
alit ixdete debere. S cum ipo
metiano ⁊ alus amicisnns
uinis ꝑitis adbibitis plemuis
cc̃tatemus migis uisimest

Expanded text:
Proculum, sane non levem ictorem, in hac opinione fuisse, ut nepoti in huiusmodi causa cuius sententiam nos quoque secuti sumus, cum rescriberemus ad diligens religione rescripti nostri ductus sit ut coram nobis adfirmavit non arbitratum se aliter respondere debere. sed cum et ipso Maeciano et aliis amicis nostris iuris peritis adhibitis plenius tractaremus, magis visum est
Abbreviated transcription (Latin):
aui. ¶ ibcus minorem se cete¬
nano infrandemlegis fecerit
est. Et oĩ qĩ incentenanui lib̾ti
bonis locum saebit patroni q
cquid igitut qua quaratione
auenau̾it ea alienatio nulluᷤ
momiti ẽ. Piane siqua alieã¬
uit inftandem patroni. ad¬
huc tñ post alienationẽ mai¬
or centenano it ãneat alicãtõ
actionem geuocabuntut eaq
rem centenano facit ad hoc ut
legis pceptum cutat. Cumalie¬
natice fca inchominus centear̃
cuco famano ⁊ calinsiano uid¬
cio reuocabitut io ꝙ alienatu
ẽ. ¶ Siquis ples tes simul alie¬
nando minore secentenatio¬
fecerit quatum ima renoaa
ui om̃ium ꝑtibꝰ. maior cen¬
tenat efficitut utrum reuoca¬
mus os. an prorata exsiglis
ut centi nanum eum fatiam
tio fca nullius mom̃ti sit ¶i
quis plane non semelalicaũ
s quasdamtes anquasdam.
posteã alienatio caꝵ retu qr
rostea alicnante sũt ip̃o uẽ
non teuocabitut. s prĩor inpo¬
steriorib fauiane ⁊ taliusiaẽ

Expanded text:
i libertus minorem se centenario in fraudem legis fecerit, est, et ideo quasi in centenarii liberti bonis locum habebit patronus: quidquid igitur quaqua ratione alienauit, ea alienatio nullius momenti est. plane si qua alienauerit in fraudem patroni, adhuc tamen post alienationem maior centenario remaneat, alienatio actionem revocabuntur ea quae rem centenario facit ad hoc, ut legis praeceptum evertat. at cum alienatione facta nihilo minus centenarius circo Fauiano uel Caluisiano iudicio reuocabitur id quod alienatum est. Si quis plures res simul alienando minorem se centenafecerit, quarum una revocata vel omnium partibus maior centenario efficitur: utrum revocamus omnes an pro rata ex singulis, ut centenarium eum faciamus? to facta nullius momenti sit. Si quis plane non semel alienaverit, sed quasdam res ante, quasdam postea, alienatio earum rerum quae postea alienatae sunt ipso iure non revocabitur, sed priorum: in posterioribus F
Abbreviated transcription (Latin):
tis penis ureͣgẽt. int̾dum ille pe¬
ne alibto uigrato exiguntir
ui parsboꝵ eiuus anfetur. ⁊ patro¬
no datir ui fustib ceditut ⁊ ica
ao soluitun¬
u. Seruum a filio .f. milite ma¬
nu missm dunis adrianus rescͥp¬
sit milstcͣ libti. Mͣ suum faccit
non patris. ¶Seruus ñ manuĩss
lib̾tatem ꝯ sequit .s. isqui ea .i. q¬
stractusẽ ut manu mittatur ĩt̃¬

Expanded text:
ertis poenas irrogent. interdum illae poenae a liberto ingrato exiguntur: vel pars bonorum eius aufertur et patrono datur: vel fustibus caeditur et ita absolvitu. Seruum a filio familias milite manumissum diuus Hadrianus rescripsit militem libertum suum facere, non patris. Seruus non manumissus libertatem consequitur is, qui ea lege distractus est, ut manumittatur int
Abbreviated transcription (Latin):
aul Adigere iuuire iuirando ie
tui bãt lib̾taullibos tollat. in
filius adegenit stipulatus uefi¬
erit nicħ ei nocebit᷑ ccite suusu
patroni inqui pot̾ate ẽ idẽ fecit
dicendum ẽ aum laac lege teniĩ

Expanded text:
am Adigere iureiurando, ne nubat liberta vel liberos tollat, intfilius adegerit stipulatus fuerit, nihil ei nocebit: certe si iussu patroni is qui in potestate est idem fecerit, dicendum
Abbreviated transcription (Latin):
qr inpocestate lib̾tie oꝑas daitꝰ
Quams nuuia pscã lege cxcipi¬
legem sentire qui libos colłe p
sunt itaq sicastratum lib̾tu
uire uitindo quis adegent ci¬
cencdum ẽ nonpunin pacton̾
laic lege ¶Si pitto nussib̾tar
uite utrito adegerit ut sibie
nufet siquide ducturus cam¬

Expanded text:
ia in potestate liberti est operas dare. Quamvis nulla persona lege excipilegem sentire, qui liberos tollere possunt. itaque si castratum libertum iureiurando quis adegerit, dicendum est non puniri patronum hac lege. Si patronus libertam iureiurando adegerit, ut sibi nu
Abbreviated transcription (Latin):
ifilio reliquent cui mulier no
petit tutore si sinc lib̾is decesẜit
mortuns eĩt fidci ꝯmissi petitio
qr cralieno indicio descẽdit nc̃
pempta. Que ũt suspectũ tu¬
corẽ nõ fec uec u̾bis nec sentet
aꝯstitutiois inpcnam incidit
quohimoi facci di iudicant et

Expanded text:
non petit tutorem, 'si sine liberis decesserit', mortuus erit', fideicommissi petitio, quae ex alieno iudicio descendit, non est perempta. Quae autem suspectum tutorem non fecit, nec uerbis nec sent‹ent›ia constitutionis in poenam incidit, quod eiusmodi facta diiudicare et
Abbreviated transcription (Latin):
ante non reliquent. Quesi¬
cum ẽ sticho statim libtatem
ꝯsecuto prĩaũt de functo seio
his ad qͥ ᷤ uoã scũ puenerunt e
malitia sticho ꝯ ꝑati deberet.⁊¬

Expanded text:
ante non reliquerit'. quaesitum est, Sticho statim libertatem consecuto, prius autem defuncto Seio his, ad quos bona Seii peruenerunt, militia Sticho comparari debet
Abbreviated transcription (Latin):
uicta sunt nõ adiecta quãtitate
ctus solicus fuerat ei prare dem
quid cetens cusde ordinis reliq̃¬
exfacultatib defunctidaritate
cius cuifidei .ꝯ. datumeit mod
lnc acdiectioẽ reliquetit ut uãnt

Expanded text:
icta sunt non adiecta quantitate, nctus solitus fuerat ei praestare, deinde quid ceteris eiusdem ordinis reliquex facultatibus defuncti et caritate eius, cui fideicommissum datum erit, modus hac adiectione reliquerat 'ut habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
exusutio aleretur ꝓut ctate am¬
pliãłũt. Quesitumẽ ancũ exa¬
lio cãpͥite quo gn̾alit̾ li b̾tis lb¬
tabq cibaria ⁊ uestiaria ⁊ hai¬
tatioe reliquid. ⁊ bisilice debetẽ¬

Expanded text:
ex usuris aleretur, prout aetatem ampliauerit: quaesitum est, an ex alio capite, quo generaliter libertis libertabusque cibaria et uestiaria et habitationem reliquit, etiam Basilice debere
Abbreviated transcription (Latin):
eum ciius nocio ẽ extimatutũ¬
quo apuo testatorem fucrunt¬
⁊ ap̃ acubinam fututam legiũ
non debebuntur eius tp̃ĩs de qu¬
o qĩtum ẽ cibana uetum siuel¬
uo in mistĩum ut banumab¬

Expanded text:
eum, cuius notio est, aestimaturumquo apud testatorem fueruntt apud concubinam futura legauit, non debebantur eius temporis, de quo quaesitum est, cibaria: uerum si uelut in ministerium urbanum
Abbreviated transcription (Latin):
ubicor pusmeũ repositũ fuĩt
ibieos morati iubxo ut passẽ¬
tiã filidꝵ meoꝵ ad sacro fagu
nis celebret qĩtum ẽ nuin cxlib¬
tis qui adie mortis n ad brdes
accesẜit n ad sepulebtũ mouĩ¬
Iestanĩto ita cantũ fuͣit lib¬
cis mneiscibania quoq alia pr̃abã
ab brdib meis pr̃ari uolo. unus
cxlib̾tis exuoluntate patroni ne¬
gotu singri quadriennio añ
qua quecetenis libtislegata sũt

Expanded text:
ubi corpus meum positum fuerit, ibi eos morari iubeo, ut per absentiam filiarum mearum ad sarcofagum nis celebrent'. quaesitum est, uni ex libertis, qui a die mortis neque ad heredes accesserit neque ad sepulchrum moTestamento ita cautum fuit: 'libertis meis cibaria quaeque alia praestabam ab heredibus meis praestari uolo': unus ex libertis ex uoluntate patroni negotii sui gratia quadriennio antequa, quae ceteris libertis legata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uolo que mneino accipiebant.
Quesitumẽ cumnino testa¬
core semꝑ mancipia rustica
tpr messeum ⁊ arrcatum deleg¬
tioẽ dnũ sui nim quã acceꝑint
excepto custodic p̃dioꝵ. an hr̃s

Expanded text:
uolo, quae me uiuo accipiebant'. quaesitum est, cum uiuo testatore semper mancipia rustica tempore messium et arearum delegtione domini sui numquam acceperint excepto custode praedii, an heres
Abbreviated transcription (Latin):
postĩ legatum suum acccp̃
Si nolit pecumamalupno
relictam suscipe. i insuscipiẽ¬
cedic mortis testatoris ꝯpellẽ¬
da sit agnoscere R ẜm caque pro

Expanded text:
postquam legatum suum acceperit, si nolit pecuniam alumno relictam suscipere uel in suscipienex die mortis testatoris compellenda sit adgnoscere. r
Abbreviated transcription (Latin):
ht tñrõem in legatariis. Itemĩ
relictumẽ hrs cesidetañs cauere
sibi hac stipłatione audiat᷑ ¶S
legata quidẽ. p̃sentidie relicta
s̃ qͣdam sub xitioẽ intponenda
ełt ista stiplo. ꝓp̃t leg̾ata slicioã

Expanded text:
tionem in legatariis, item inrelictum est heres desiderans cauere sibi hac stipulatione, audiatur. Si legata quaedam praesenti die relicta sint, quaedam sub condicione, interponenda erit ista stip
Abbreviated transcription (Latin):
cu patentum.¬
Lp̃. Int̾lũ licet parẽs ancuiꝰ
inpot̾tate ẽe non desierit s nec ce¬
ꝑit tñ dicimus succc dentes eui
libos suos existere ut puta arto

Expanded text:
cum parentium.Interdum licet parens alicuius in potestate esse non desierit, sed nec coeperit, tamen dicimus succedentes ei liberos suos existere: ut puta adro
Abbreviated transcription (Latin):
uĩt supma noluntas. potior hẽ¬
tur. Slemo cium eam sibi pot̃
fleg̃e dicẽ. ut apriore ei rece dẽ non
liccat s hoc ita locum. hẽbit. si spã¬
⁊litet cdixit prioris uoluntatis se
penitri tuisse ⁊ uoluisse ut legati¬
tiuis plura legata accipiat ¶M¬
les ineum exmilitan delicto ca¬
ip̃i siña qui dampnaui sicut fa¬
quam mora fiat fidciꝯmissanu
solus ꝑititur licet. alienus relĩq̃¬
Et inꝑfecto testõ legata. ui¬

Expanded text:
verit, suprema voluntas potior habetur: nemo enim eam sibi potest legem dicere, ut a priore ei recedere non liceat. sed hoc ita locum habebit, si specialiter dixerit prioris voluntatis sibi paenituisse et voluisse, ut legatarius plura legata accipiat. Miles in eum ex militari delicto caipsa sententia qui damnavit, sicut quam mora fiat, fideicommissarius solus patitur, licet alienus relinquEx imperfecto testamento legata u
Abbreviated transcription (Latin):
ic ꝯsequẽs ẽ. ꝑt ꝓtusquoq mat¬
rem sequatur pĩn legato cedat
ac sum fundo editus fuifs ¶Si
titio stich̾ ant pamphilus utn¬
coꝵ mallet legatus ẽ dem̃ pãp¬
hilum testator ticio doaunt sti¬
legossiis cui legatum fuĩt añã¬

Expanded text:
consequens est, ut partus quoque matrem sequatur et perinde legato cedat, ac si in fundo editus fuisset.Si Titio Stichus aut Pamphilus, ut malet, legatus est, deinde Pamphilum testator Titio donauit, stilego'.Si is cui legatum fuerat an
Abbreviated transcription (Latin):
legatus ab. alio fuĩt actionem
extestõ hbebis. adu̾sus hrdẽ
ut pignus luatur. ¶ Sitesto sti¬
chus ab imno srde legatus fue¬
ili apitẽt̾ meniꝰ celitis crtiat̃o

Expanded text:
legatus ab alio fuerit, actionem ex testamento habebis aduersus heredem, ut pignus luatur.Si testamento Stichus ab uno herede legatus fueilli ap
Abbreviated transcription (Latin):
legatorum fungantur ⁊ĩ mõtis
locum ẽt. Siforte quiscauĩt nͥ
forte restitutuꝵ q accepit opor¬
tebit itaq temitrix cantione
Si quis subinns iutandiꝯdi¬
tioẽ ⁊ precca sub alia sit institu¬
t hiuc udẽdumẽ. aremittat
ris iurindi ꝯditio debeat. licci
sit insticutus. añ si .x. dedeĩt hoc

Expanded text:
legatorum funguntur. Et in mortis locum esse, si forte quis cauerit, nisi urum, restituturum quod accepit: oportebit itaque remitti cautionem. Si quis sub iurisiuranditerea sub alia sit institutus, huic uidendum est an remittatur iurisiurandi condicio debeat, licet sit institutus aut si
Abbreviated transcription (Latin):
luii. Conditiones que ꝯ bo¬
nos mores inscrumcur tetrat¬
tade sunt. Uꝰeliti siab hostibus
uitre suum non redem̃t ⁊ si ꝑi¬
tentib sis patrono ne alim̃ca

Expanded text:
um. Condiciones, quae contra bonos mores inseruntur, remittendae sunt, ueluti 'si ab hostibus patrem suum non redemerit', 'si parentibus suis patronoue alimenta
Abbreviated transcription (Latin):
boi ueneniit fortunam conin¬
ncm fidci ꝯmissatii quoq seqũ¬
ẽ tut utrs ¶ Cum pat filiõ brd
instituto exquo tres habuetant
ne potes fidci ꝯmiiit. netundu.
⁊ fili dece dens duos hrtes insti¬
tuit itium exbrdam̃t. cum fritũ
extranco leauit. diuise uetꝰ. ⁊
uit ⁊ iinumbrdem instituit.i
fundum cr̃neo leccalut. iit puc¬
at marcellus p̾se crbdatos pe

Expanded text:
bona venierunt, fortunam communem fideicommissarii quoque sequuntur. Cum pater filio herede instituto, ex quo tres habuerat nepotes, fideicommisit, ne fundum t filius decedens duos heredes instituit, tertium exheredavit, eum fundum extraneo leuit, unum heredem instituit, fundum extraneo legauit, ut putat Marcellus posse exheredatos pe
Abbreviated transcription (Latin):
nepotis adop̃taũ ⁊cmanc̃ipaũ
ap̃ marcetiũ anacoptio rẽs ceꝰ¬
sa inpediat nepote. S cum sole¬
at emancipatcepatri iungi ne¬
pos quis ñdicat siadoptatus sit
⁊ qĩ filuis nichilominus filio
suo cũ non obstãteq qĩ filius
ad optiuus e̾ inpottãte ñqĩ nati¬
tal. ¶ Sihr̃s institutus nhat

Expanded text:
ancipauit, apud Marcellum, an adoptio rescissa impediat nepotem. sed cum soleat emancipato patri iungi nepos, quis non dicat, etsi adoptatus sit et quasi filius, nihilo minus filio suo eum non obstare, quia quasi filius adoptiuus est in potestate, non quasi naturalis? Si heres institutus n
Abbreviated transcription (Latin):
de incliciis testatoꝵ sic dein de de
successioe ab intestato loq set.
successioẽ ab intestato inpluẽ
ptes diui sit fecit eñ gradus
rum dem̃ uir ⁊ urorissitaant
ab incestato post ꝯpeteit bo. põ.¬

Expanded text:
de iudiciis testa‹n›tium, dein sic de successione ab intestato loqui. Sed successionem ab intestato in plures partes diuisit: fecit enim gradus rum, deinde uiri et uxoris. Ita autem ab intestato potest competere bono
Abbreviated transcription (Latin):
Lp Iicct famose ñ sint ⁊iqu¬
cum facere possunt da nantur¬
nec crceptiones do̾li patumtin
nec referentes iusin randum
decalumpnia intant. nec ño i
uentris noie in ponẽ calupne

Expanded text:
 licet famosae non sint.Et in quantum facere possunt, damnantur.Nec exceptiones doli patiuntur ur.Nec deferentes iusiurandum de calumnia iurant.Nec non et si uentris nomine in possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
militid pict᷑atis
ratio inparentibꝰ
ꝯstat᷑e debet qͣt si
turam salua ẽẽ cebebit.¬
¶Si filius patrem ⁊ matrez
quos uenati᷑ oportet ꝯtune¬
lus afficit. uł inpias minus
cuis inicar p̾fectus utb. delit¬
cum ad publicam utilitatem
dignus militia uidicandus ẽ¬
filius qui patrẽ ⁊ matrẽ a quib
seeducatum dixit maleficos
appell uerit.
.I. Nonon parentũ ac patrioꝵ
tubuendum ẽ. ut quãuis ꝓpro¬
curatore iiditium accipiant
nec actio dedoloͣ .m. aut in uirła¬
ru ineos detut/ licet enim uerb
edc̃i non hãntut Infames itã
hominu non effuguit infaĩe᷑
nocam inclictum quoq umi

Expanded text:
militibus pietatis ratio in parentes constare debet: quare si turam salua esse debet.Si filius matrem aut patrem, quos uenerari oportet, contumeliis adficit uel impias manus eis infert, praefectus urbis delictum ad publicam pietatem dignus militia iudicandus est, qui patrem et matrem, a quibus se educatum dixerit, maleficos appellauerit. Honori parentium ac patronorum tribuendum est, ut, quamvis per procuratorem iudicium accipiant, nec actio de dolo aut iniuriarum in eos detur: licet enim verbis edicti non habeantur infames ita hominum non effugiunt infamiae notam. Interdictum quoque
Abbreviated transcription (Latin):
quis ul ⁊ ab añuc uo eiꝰ accepti
nũmis dedent lib̾tat̾e anabdo
ẜuo qui cumẽet alienus infi¬
non gratuitum bnficium tn
prestu̾it iste nicł̃ ampluis quã

Expanded text:
quis uel etiam ab amico eius acceptis nummis dederit libertatem, an ab eo seruo, qui cum esset alienus in finon gratuitum, beneficium tamen praestitit, iste nihil amplius quam
Abbreviated transcription (Latin):
tioer datus auo matetnõ insti¬
cutuᷤ sit pr̃s apatre natura li
ut. boꝵ. possõnem accipe possu
nec exigimus ut adcat brdita¬
tẽ. s sufficit ut eidelata sit aca¬
nq possit. ¶ Si in adoptioe
datus postca q̃ nissu pattisad¬
optumn hrditate adut ẽmãcirr¬

Expanded text:
titutus sit a patre naturali, ut bonorum possessionem accipere possit: nec enim exigimus, ut adeat hereditatem, sed sufficit, ut ei delata sit adquirique possit.Si in adoptionem datus, posteaquam iussu patris adoptiui hereditatem adiit, emanci
Abbreviated transcription (Latin):
emãcipatussiue isqui mpotã¬
datus exminima ꝑte brs sep¬
tus sit non redigitut. adeam
portione ex qua institutuse.
Quirilem accipit.
interẽ namas hoc solum q̃rit

Expanded text:
emancipatus siue is qui in potesdatus ex minima parte heres scriptus sit, non redigitur ad eam portionem, ex qua institutus est, sed uirilem accipit. in
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuate inceteris quoq teb ħrti¬
tatus missi inpossoẽ hoc erit of¬
ascolligat ⁊ ibi custodiat ubi
domiciluimͣ defunctus huit si
nulla comussit hĩ tatioe oclu¬
cit uł horreum ꝙdã in quo res
collecte custodiantur ⁊ puto
ita legatarios custodire reshrli¬

Expanded text:
are. in ceteris quoque rebus hereditariis missi in possessionem hoc erit ofias colligat et ibi custodiat, ubi domicilium defunctus habuit, et, si nulla domus sit, habitationem conducat vel horreum quoddam, in quo res collectae custodiantur. et puto ita legatarium custodire res heredi