comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bra retractatio quasi inportuna muscarũ
in probitas oculos cordis circum uolare ac
spiritualem eius aciem in quiȩtare magĩs
quam excę̧care consueuit. Acunctis
autem his cogitationum nequam gene¬
ribus castigari monuit salomon cum di¬
cit. Omni custodia serua cortuum. qm̃
ex ipso uita procȩdit. Cuius monita sequen¬
tes agamus solliciti. ut si quid consensu ꝑ¬
petrandi facinoris in animo deliquimus:
cita hoc confessione & dignis pęnitentiar
fructibus abstergamus. Si delectatione
peccandi nos temptari senserimus. noxiã
delectationem crebris precibus ac lacri¬
mis. crebra amaritudinis perpetuae re¬
cordatione pellamus. Et si nos solos ad
hanc propulsandam sufficere non posse
uiderimus. fratrum quaeramus auxi¬
lia: ut quod nr̃is uiribus nequiuimus.
illorum consilio et intercessione sumamꝰ
Multum enim ualet dęprecatio iusti assidoa.
& sicut idem prȩmisit oratio fidei salua¬
bit infirmum & alleuabit eum dñs:

Expanded text:
bra retractatio, quasi importuna muscarum bra retractatio, quasi importuna muscarum improbitas, oculos cordis circumvolare ac spiritalem ejus aciem inquietare magis quam excaecare consuevit. A cunctis autem his cogitationum nequam generibus castigari monuit Salomon, cum dicit: « Omni custodia serva cor tuum, quoniam ex ipso vita procedit , » cujus monita sequentes agamus solliciti, ut si quid consensu perpetrandi facinoris in animo deliquimus, cita hoc confessione et dignis poenitentiae fructibus abstergamus; si delectatione peccandi nos tentari senserimus, noxiam delectationem crebris precibus ac lacrymis, crebra amaritudinis perpetuae recorhanc propulsandam sufficere non posse viderimus, fratrum quaeramus auxilia, ut quod nostris viribus nequivimus, illorum consilio et intercessione sumamus. Multum enim valet deprecatio justi assidua; et, sicut idem praemisit, oratio fidei salvabit infirmum, et alleviabit eum Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Non intemplo nr̃i pectoris odioꝵ.
non inuidiae rubigo resideat. Non inde
turpis uel contumeliosi sermonis radix
oriatur. non ibi meditatio facti nocentis
innascatur. Memores simus dominicae
comminationis qua dicitur. Ego enim
opera et cogitationes eorum uenio ut
congregem. Et expulsis uitiorum ru-¬
deribus talem cordis nr̃i paremus man¬
sionem: cuius ipse dignetur in esse man¬
sor: qui eius in euitabilis inspector et
iudex est. Sciendum est quia triplex est
modus cogitationum nequam. Unus
earum quae deliberatione & proposito
peccandi mentem contaminant. alius
earum quae delectatione quidem pecca¬
ti mentem per turbant nec tamen hanc
ad peccandi consensum pertrahunt.
tertius earum quae naturali motu men
tem percurrentes non tamen hanc ad
patranda uitia illiciunt. quam abonis qͣ
cogitare debuit impediunt: ueluti est
cum fantasmata rerum quae aliquando
super uacuae gesta uel dicta nouimus.
ad memoriã reducimus : Quarum cre¬

Expanded text:
mus. Non in templo nostri pectoris odiorummus. Non in templo nostri pectoris odiorum flamma, non invidiae rubigo resideat, non inde turpis vel contumeliosi sermonis radix oriatur, non ibi meditatio facti nocentis innascatur: memores simus dominicae comminationis, qua dicitur: Ego enim opera et cogitationes eorum venio ut congregem . Et expulsis vitiorum ruderibus, talem cordis nostri paremus mansionem, cujus ipse dignetur inesse mansor, qui ejus inevitabilis inspector et judex est. Sciendum autem quia triplex est modus cogitationum nequam: unus earum quae deliberatione, et proposito peccandi mentem contaminant; alius earum quae delectatione quidem peccati mentem perturbant, nec tamen hanc ad peccandi consensum pertrahunt; tertius earum quae nattem percurrentes non tam hanc ad patranda vitia illiciunt, quam a nobis, quae cogitare debuit, impediunt; veluti est cum phantasmata rerum, quae aliquando supervacue gesta vel dicta novimus, ad memoriam reducimus, quarum cre
Abbreviated transcription (Latin):
mysteria dictorum nec dum compre¬
hendere ualebant. Quod autem ad .xxxu.¬
uingit nunc scimus quia scis omnia &
non opus est tibi ut quis te interroget.
in hoc credimus quia adõ existi: aperte
ostendunt quia loquens ad eos dñs de his
maxime disputabat quae illos delectabat
audire. & quae in terrogare uolebant
haec ipse prȩueniens eos ultro proferebat
Unde merito illum scire omnia quasi đm.
& quasi dĩ filium adõ uenisse credunt &
confitentur. Apertum namq diuinita¬
tis indicium est cogitationum nosse secre
ta. salomone affirmante: qui dõ suppli¬
cans ait. Tu enim solus nosti corda omniũ
filiorum hominum. Unde etiam hie¬
remias ait. Tu autem dñe sabaoth qui
iudicas iuste. & probas renes & cõr. Neq¬
hoc hoc transeundum aut negligenter
commemorandum sed sollerter inuigi¬
landum est fratres mei. ut non uerba
tantum & opera nr̃a sed ipsa quoq cor¬
dium secreta diuinis aspectibus redda¬

Expanded text:
mysteria dictorum necdum compremysteria dictorum necdum comprehendere valebant. Quod autem adjungunt: Nunc scimus, quia scis omnia, et non opus est tibi ut quis te interroget. In hoc credimus, quia a Deo exiisti: aperte ostendunt quia loquens ad eos Dominus, de his maxime disputabat, quae illos delectabat audire et quae illi interrogare volebant. Haec ipse praeveniens eos, ultro proferebat, unde merito illum scire omnia quasi Deum, et quasi Dei Filium a Deo venisse credunt et confitentur. Apertum namque divinitatis indicium est cogitata, Salomone affirmante, qui Deo supplicans ait: Tu enim solus nosti corda omnium filiorum hominum . Unde etiam Hieremias ait: Tu autem, Domine Sabaoth, qui judicas juste, et probas renes et cor . Neque haec transeunter aut negligenter commemoranda, sed solerter invigilandum est, fratres mei, ut non verba tantum, et opera nostra, sed ipsa quoque cordium secreta divinis aspectibus digna redda
Abbreviated transcription (Latin):
tre: quia non in ea forma qua ę̧qualis
est patri sed in assumpta creatura mi¬
nor apparuit. Et uenit in mundum.
quia informa serui quam accȩpit etiã
mundi huius amatoribus se uidendum
prȩbuit. Iterum reliquit mundum.
et rediit ad patrem: quia ab aspectu
amatorum mundi quod uiderant ab¬
stulit. et se amatoribus suis aequalem
patri esse credendum docuit. Reliquit
mundum. & rediit ad patrem: quia hu¬
manitatem quam induit: per ascensio¬
nem ad inuisibilia perduxit. Haec
quidem uerba dñi mystica & sicut ipse
testatur inprouerbiis sunt dicta: sed
discipuli quibus dicebantur adeo car
nales adhuc erant: ut eorum profundi¬
tatem minime caperent. et non sołu
archana dictorum sed nec ignorantiam
suam intelligerent putantes simpliciter
et dilucide prolata quae non intelligen¬
tibus prouerbia erant. Unde continuo
responderunt. Ecce nunc palam loque¬
ris. & prouerbium nullum dicis. Palã
igitur eum loqui autumabant. cuius

Expanded text:
tre, quia non in ea forma qua aequalis tre, quia non in ea forma qua aequalis est Patri, sed in assumpta creatura minor apparuit. Et venit in mundum, quia in forma servi quam accepit, etiam mundi hujus amatoribus se videndum praebuit. Iterum reliquit mundum, et rediit ad Patrem, quia ab aspectu amatorum mundi quod viderant abstulit, et se amatoribus suis aequalem Patri esse credendum docuit. Reliquit mundum, et rediit ad Patrem, quia humanitatem quam induit per ascensionem ad invisibilia perduxit. Haec quidem verba Domini mystica, et sicut ipse testatur, in proverbiis sunt dicta; sed discnales adhuc erant, ut eorum profunditatem minime caperent; et non solum arcana dictorum, sed nec ipsam ignorantiam suam intelligerent, putantes simpliciter et dilucide prolata, quae non intelligentibus proverbia erant: et continuo responderunt: Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis. Palam igitur eum loqui aestimabant, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
mandum credendumq filium amando
sustulerit. & quia ipsi agnitam filii di¬
lectionem ac fidem pio et sollicito corde
seruauerint maioribus eos donis pater¬
nae dilectionis esse remuneratos. Non
autem arbitrandum quia pater sine
filio aut spũ scõ amare uel amoris possit
munera dare : nec rursus ȩstimandum
quia filius sine patre & spũ sc̃o ualeat
amari uel credi. Quod ergo ait ipse eni
pater amat uos: intelligendum est unã
cum filio & spũ sc̃o amare quos amore dig¬
nos iudicat. Et quod adiunxit quia uos
me amastis. eadem ratione sentiendum
est: quia quicumq filium recte amat
hunc cum patre & amborum spũ amet.
quia quorum inseparabilis est natura di¬
uinitatis:horum una eademq sunt dona
uirtutis. Exiui apatre. & ueni inmun-¬
dum. iterum relinquo mundum: & ua¬
do ad patrem. Exiuit apatre. & uenit
in mundum: quia uisibilis mundo appa¬
ruit inhumanitate. qui erat inuisibilis
apud patrem indiuinitate. Exiuit apa¬

Expanded text:
mandum credendumque Filium amando mandum credendumque Filium amando sustulerit, et quia ipsi agnitam filii dilectionem ac fidem pio et sollicito corde servaverint, majoribus eos donis paternae dilectionis esse remuneratos. Non autem arbitrandum quia Pater sine Filio et Spiritu sancto amare, vel amoris possit munera dare. Nec rursus aestimandum quia Filius sine Patre et Spiritu sancto valeat amari vel credi. Quod ergo ait: Ipse enim Pater amat vos, intelligendum est una cum Filio et Spiritu sancto amare, quos amore dignos judicat. Et quod adjunxit: quia vos me amastis, eadem ratione sentiendum est, quia quicunque Filium recte amat, hunc cum Patre et amborum Spiritu amat, quia quorum inseparabilis est natura divinitatis, horum una eademque sunt dona virtutis. Exivi a Patre, et veni in mundum. Iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem. Exivit a Patre et venit in mundum, quia mundo visibilis apparuit in humanitate, qui erat invisibilis apud Patrem in divinitate. Exivit a Pa
Abbreviated transcription (Latin):
iustum: propter dispensationem dictũ
est assumptae humanitatis. cuius cum
triumphum patris ostendit oculis pro
nr̃a infirmitate propitius interuenit.
Cotest et ita non in conuenienter accipi
quod ait. et non dico uobis quia ego ro¬
gabo patrem de uobis: quia non deprae¬
senti rogo sed defuturo tempore posuit
rogabo. quod scĩs ininterna pace recep¬
tis non opus sit iam aliquid rogare de
illis. quia nimirum tanta beatitudine
donati sunt quae amplior esse non potest.
Ipse enim pater amat uos: quia uos me
amatis. & creditis quia adõ exiiii. Non
ita intelligendum est quasi amor et
credulitas discipulorum praecesserit a¬
morem quo illos pater amaret.meritũq
humanum prius sit muneribus gratiȩ
caelestis. cum apertissime dicat apls aut
quis prior dedit illi & retribuetur ei.
qm̃ ex ipso & peripsum & in ipso sunt
omnia: sed ita potius quia pater illos
gratuito amore pręuenerit atq ad a¬

Expanded text:
justum ; propter dispensationem dictum justum ; propter dispensationem dictum est assumptae humanitatis, cujus cum triumphum Patris ostendit oculis, pro nostra infirmitate propitius intervenit. Potest et ita non inconvenienter accipi quod ait: Et non dico vobis, quia ego rogabo Patrem de vobis, quia non de praesenti rogo, sed de futuro tempore posuit rogabo, quod, sanctis in interna pace receptis, non opus sit jam aliquid rogari de illis, quia nimirum tanta beatitudine donati sunt, quae amplior esse non potest. Ipse enim Pater amat vos, quia vos me amastis, et credidistis quia a Deo exivi. Non ita intelligendum est, quasi amor et credulitas discipulorum praecesserit amorem quo illos Pater amaret, meritumque humanum prius sit muneribus gratiae coelestis, cum apertissime dicat Apostolus: Aut quis prior dedit illi, et retribuetur ei? Quoniam ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia ; sed ita potius, quia Pater illos gratuito amore praevenerit, atque ad a
Abbreviated transcription (Latin):
propter uerbum dĩ & propter testi¬
monium quod habebant. & clamabant
uoce magna dicentes. Usquequo dñe
sc̃s & uerus non iudicas & uindicas san¬
guinem nrm de his qui habitant in
terra: Ubi continuo subinfertur
Et datae sunt illis singulae stolae albae.
et dictum est illis ut requiescerent
tempus adhuc modicum: donec imple¬
rentur conserui eorum et fr̃s eorum:
Singulas quippe stolas albas nunc habent
animae. cum sola sua felicitate fruunt᷑.
Dinas tunc accipient. cum impleto infine
numero fratrum corporum quoq im¬
mortalium receptione laetabuntur.
modo humanitatis humilia loquendo
designat. Quod enim dicit non rogatu¬
rum se patrem de discipulis. propter
consubstantialem patri diuinitatis suae
potentiam dicit: in qua non patrem
ipse rogare sed rogata cum patre consu¬
euit donare. Quod uero petro ait ego
autem rogaui protẽ ut non deficiat᷑
fides tua. & de illo iohannes aduocatũ
inquit habemus apud patrem iħm xp̃m

Expanded text:
propter verbum Dei et propter testipropter verbum Dei et propter testimonium quod habebant, et clamabant voce magna dicentes: Usquequo, Domine sanctus et verus, non judicas, et vindicas sanguterra? Ubi continuo subinfertur: Et datae sunt illis singulae stolae albae, et dictum est illis ut requiescerent tempus adhuc modicum, donec implerentur conservi eorum, et fratres eorum. Singulas quippe stolas albas nunc habent animae, cum sola sua felicitate fruuntur; binas tunc accipient cum, impleto in fine numero fratrum, corporum quoque immortalium receptione laetantur. modo humanitatis humilia loquendo designat. Quod enim dicit non rogaturum se Patrem, de discipulis propter consubstantialem Patri divinitatis suae potentiam dicit, in qua non Patrem ipse rogare, sed rogatam cum Patre consuevit donare. Quod vero Petro ait: Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua ; et de illo Joannes: Advocatum, inquit, habemus apud Patrem, Jesum Christum
Abbreviated transcription (Latin):
uidebimus eum facien ad faciem. De qua
adnuntiatione dicit & iohannes. Km̃i.¬
nunc filii di sumus: & nondum apparu¬
it quid erimus. Scimus quia cum ap¬
paruerit similes ei erimus: uidebimus
enim eum sicuti est. Ubi ueraciter
in nomine iħu petunt electi dum pro
nr̃a fragilitate intercȩdunt: quatinus
ad suae saluationis sortem pertingamꝰ:
aqua adhuc inter insidias hostium
peregrinamur in terris. Quam sc̃orum
petitionem aptissime in die futuram
promisit. illo inquiens die in nomine
meo petetis: In die et enim petunt. quia
non inter tenebras pressurarum ut nr̃a
in prȩsenti sed inluce sempiternae pacis
& gloriae beatorum spirituum pronob̃
intercessio funditur. Possunt autem
idem sp̃s electorum in illa caelesti ciui¬
tate positi &iam prose ipsis in nomine
saluatoris petere in telligi. quia uidelic&
tempus uniuersalis iudicii & resurrecti¬
onis corporum in quibus pro dño cer¬
ait. Uidi sub altare animas interfectoꝵs

Expanded text:
Videbimus eum facie ad faciem . De qua Videbimus eum facie ad faciem . De qua annuntiatione dicit et Joannes: nondum apparuit quid erimus. Scimus enim quia, cum apparuerit, similes ei erimus, videbimus enim eum sicuti est . Ubi veraciter in nomine Jesu petunt electi, dum pro nostra fragilitate intercedunt, quatenus ad suae salvationis sortem pertingamus, a qua adhuc inter insidias hostium peregrinamur in terris, quam sanctorum petitionem aptissime in die futura promisit: Illo, inquiens, die in nomine meo petetis. In die etenim petunt, quia non in tenebris pressurarum, ut nostra in praesenti, sed in luce sempiternae pacis, et gloriae beatorum spirituum pro nobis intercessio funditur. Possunt autem idem spiritus electorum in illa coelesti civitate positi, etiam pro seipsis in nomine Salvatoris petere intelligi, quia, videlicet, tempus universalis judicii et resurrectionis corporum in quibus pro Domino cerait: Vidi sub altare animas interfectorum
Abbreviated transcription (Latin):
tantum modo patriae caelestis introitũ
flagitare: sed et digna operatione ꝓeius
perceptione certare. Neq enim quip¬
piam utilitatis affert bene orando suꝑ¬
na quaerere. qui non destitit uiuendo
insimis implicari. Haec inprouerbiis
locutus sum uobis. Uenit hora cum
iam non inprouerbiis loquar uobis.
sed palam de patre adnuntiabo uobis.
llam nimirum horam significat. qua eis
peracta sua passione ac resurrectione:
ip̃s scĩ erat grãm daturus. Tunc & eñi
spiritualiter intus instructi. spirituali¬
ter dilectione succensi quo perfectius
omnia quae de agnitione diuinitatis
mortalibus erant capienda coeperunt
eo ardentius sola quae ad eius uisionem
promerendam iuuarent pẽtere ac desi¬
derare curarunt. Hoc est enim quod
subiunxit. Illo die in nomine meo pete¬
tis. Possumus horam quam pollicetur
infutura uita in telligere. in qua palã
de patre adnuntiat idest palam patrẽ
ostendit electis: quando sicut apl̃s ait

Expanded text:
tantummodo patriae coelestis introitum tantummodo patriae coelestis introitum flagitare, sed et digna operatione pro ejus perceptione certare. Neque enim quidpiam utilitatis affert bene orando superna quaerere, qui non desistit perverse vivendo infimis implicari. Haec in proverbiis locutus sum vobis. Venit hora, cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis. Illam nimirum horam significat, qua eis, peracta sua passione ac resurrectione, Spiritus sancti erat gratiam daturus. Tunc etenim spiritualiter intus instructi, spirituali dilectione succensi, quo perfectius omnia quae de agnitione divinitatis mortalibus erant capienda, ceperant, eo ardentius sola quae ad ejus visionem promerendam juvarent, petere ac desiderare curarent. Hoc est enim quod subjunxit: Illo die in nomine meo petetis. Possumus horam quam pollicetur in futura vita intelligere, in qua palam de Patre annuntiat, id est, palam Patrem ostendet electis, quando, sicut Apostolus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
cum pro dño terrenis exercentur aduer¬
sis. Habent gaudium. cum amore fra¬
ternitatis suadente discunt gaudere cũ
gaudentibus. flere cum flentibus. Sed
non est plenum gaudium. quod fletu
uariante miscetur. Plenum quippe
gaudium fit : ubi nemine flente cum
solis datur gaudere gaudentibus:it
itaq petite & accipietis. ut gaudiũ ur̃m
sit plenum: ac si patenter dicat. Non
fluxa saeculi gaudia quae & merore sẽꝑ
mixta et certo sunt fine obnoxia. sed
illud singulare gaudium apatre petite:
cuius plenitudo nullo cuius libet inquie¬
tudinis attactu minuitur. aeternitas
nullo umquam termino dissoluitur
Si enim perstiteritis inpetendo. procul
dubio quae petitis accipietis. De huius
plenitudine gaudii petrus fidelibus scri¬
bit dicens. Credentes autem exultabitis
laetitia inenarrabili & glorificata. re¬
portantes finem fidei uraẽ salutem ani¬
marum uestrarum. letere autem
huiusmodi gaudium. est non uerbis

Expanded text:
cum pro Domino terrenis exercentur advercum pro Domino terrenis exercentur adversis: habent gaudium cum amore fraternitatis suadente, discunt gaudere cum gaudentibus, et flere cum flentibus. Sed non est plenum gaudium quod fletu variante miscetur. Plenum quippe gaudium fit, ubi, nemine flente, cum solis datur gaudere gaudentibus. Ait itaque: Petite et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum. Ac si patenter dicat: Non fluxa saeculi gaudia, quae et moerore semper mista, et certo sunt fine obnoxia, sed illud singulare gaudium a Patre petite, cujus plenitudo nullo cujuslibet inquietudinis attactu minuitur, aeternitas nullo unquam termino dissolvitur. Si enim perstiteritis in petendo, procul dubio quae petitis accipietis. De cujus plenitudine gaudii Petrus fidelibus scribit, dicens: Credentes autem exsultabitis laetitia inenarrabili et glorificata, reportantes finem fidei vestrae salutem animarum vestrarum . Petere autem hujusmodi gaudium est, non verbis
Abbreviated transcription (Latin):
quia dum ipsum saluatorem uisibili prȩ¬
sentia conplecterentur: minus adinuisi¬
bilia salutis dona mentis intuitum erexe¬
rant. Sed & nr̃a fragilitas patrem petens
non innomine iħu idest saluatoris petit
dum contra rationem suae petit salutis.
non ut apłorum simplicitas corporali ui¬
su sui saluatoris ab aeternae salutis petiti¬
one retardata : sed obstaculo propriae
cupiditatis ab intuitu dñicȩ uoluntatis
impedita. Quid autem principaliter
petendum ac sine ulla dubietate eis qui
fideliter inpetendo perstiterint sit pa¬
randum apatre. dñs subdendo mani-¬
festat dicens. Petite & accipietis. ut gau¬
dium ur̃m sit plenum. Ordo quippe
sensus est. Petite. ut gaudium ur̃m sit
plenum: & accipietis: Plenum ergo gau¬
dium beatitudinem perpetuae pacis ap-¬
pellat. Nam ut taceamus de gaudio re¬
proborum quo sibi luctum mercantur
aeternum: habent scĩ &iam inprȩsenti
gaudium de sp̃e caelestium bonorum:

Expanded text:
quia dum ipsum Salvatorem visibili praequia dum ipsum Salvatorem visibili praesentia complecterentur, minus ad invisibilia salutis dona mentis intuitum erexerant. Sed et nostra fragilitas Patrem petens non in nomine Jesu, id est, Salvatoris petit, dum contra rationem suae petit salutis, non ut apostolorum simplicitas corporali visu sui Salvatoris ab aeternae salutis petitione sit retardata, sed obstaculo propriae cupiditatis ab intuitu dominicae voluntatis impedita. Quid autem principaliter petendum, ac sine ulla dubietate eis qui fideliter in petendo perstiterunt sit parandum a Patre, Dominus subdendo manifestat, dicens: Petite et accipietis ut gaudium vestrum sit plenum. Ordo quippe sensus est: Petite ut gaudium vestrum sit plenum, et accipietis. Plenum ergo gaudium beatitudinem perpetuae pacis appellat. Nam ut taceamus de gaudio reproborum, quo sibi luctum mercantur aeternum, habent sancti etiam in praesenti gaudium de spe coelestium bonorum,
Abbreviated transcription (Latin):
Quod pia prouisione nr̃i conditoris constat
actitari: ut uidelicet desideria nrae de¬
uotionis dilatione crescant. & cremento
cotidiano magis magisq prouecta tan¬
dem perfectius capiant gaudia quae
requirunt. Inter quae notandum fe
quia cum propeccantibus oramus. et
si eorum saluationem inpetrare nequi¬
mus. nequaquam tamen fructii precis
nrae priuamur. quia & si illi non sunt
digni saluari: nos tamen amoris quem illiᷤᷤ
inpendimis mercede donabimur. sicq in
tali quoq petitione implebitur nobis illa
añi promissio qua att. Siquid petieritis
patrem in nomine meo. dabit uobis. Into¬
endum enim quia non ait simpliciter
dabit. sed dabit in quit uobis: quia et si
non eis pro quibus petimus dabit. nobis
tamen cum proaliorum erratibus miseri¬
corditer interuenimus praemium nrãe
benignitatis restituet. Sequitur. Usq mͦ
non petistis quicquam in nomine meo.
Non petierunt eatenus in nomine saluatoriᷤᷤ.

Expanded text:
quia pia provisione nostri conditoris constat quia pia provisione nostri conditoris constat actitari, ut videlicet desideria nostrae devotionis dilatione crescant, et cremento quotidiano magis magisque provecta tandem perfectius capiant gaudia, quae requirunt. Inter quae notandum, quia cum pro peccantibus oramus, et si eorum salvationem impetrare nequimus, nequaquam tamen fructu precis nostrae privamur, quia, etsi illi non sunt digni salvari, nos tamen amoris quem illis impendimus mercede donabimur. Sicque in tali quoque petitione implebitur nobis illa Domini promissio, qua ait: Si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis . Intuendum enim, quia non ait simpdabit, sed dabit, inquit, vobis, quia etsi non eis pro quibus petimus dabit, nobis tamen, cum pro aliorum erratibus misericorditer intervenimus, praemium nostrae benignitatis restituet. Sequitur: Usque modo non petistis quidquam in nomine meo. Non petierunt eatenus in nomine Salvatoris,
Abbreviated transcription (Latin):
nobis quod inepte petimus negatur.
quod eidem apło paulo contigisse proliut
cui ter petenti responsum est. sufficit
tibi gratia mea nam uirtus in infirmita¬
te perficitur. uel utilia quidem & quae
adueram salutem respiciant petimus
sed ipsi male uiuendo auditum a nohis
iusti iudicis auertimus incidentes iillod
salomonis. qui auertit aurem suam ne
audiat legem oratio eius erit execrabi¬
lis. uel dum propeccantibus quibusdã
ut resipiscant oramus et si salubriter
petimus atq ex nr̃o merito digni sumus
auditu. ipsorum tamen peruersitas ne
impetremus obsistit. Fit &iam aliquan¬
do ut salutaria prorsus & precibus sol¬
licitis & deuotis quaeramus actionibus.
nec tamen statim quae petimus obtinea¬
mus. sed infuturum petitionis nrãe
differatur effectus: sicut cum gẽnibus
flexis condie rogamus patrem dicentes
adueniat regnum tuum. idem tamen
regnum non mox oratione finita sed
tempore congruo sumus accepturi.

Expanded text:
nobis quod inepte petimus negatur, nobis quod inepte petimus negatur, quod eidem apostolo Paulo contigisse probatur, cui ter petenti responsum est: Sufficit tibi gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur; vel utilia quidem, et quae ad veram salutem respiciant petimus, sed ipsi male vivendo auditum a nobis justi Judicis avertimus, incidentes in illud Salomonis: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis; vel dum pro peccantibus quibusdam, ut resipiscant, oramus, et si salubriter petimus, atque ex nauditu, ipsorum tamen perversitas ne impetremus obsistit. Fit etiam aliquando ut salutaria prorsus et precibus sollicitis et devotis quaeramus actionibus, nec tamen statim quae petimus obtineamus, sed in futurum petitionis nostrae differatur effectus. Sicut cum genibus flexis quotidie rogamus Patrem, dicentes, Adveniat regnum tuum, idem tamen regnum non mox oratione finita, sed tempore congruo sumus accepturi,
Abbreviated transcription (Latin):
otest mouere in firmos au¬¬
ditores quomodo incapite Ixi
mine meo dabit uobis: cum non solum
nr̃isimiles multa quae patrem in xp̃i
nomine uidentur petere non accipi-¬
ant. uerum &iam ipse apls paulus ter¬
tio dñm rogauerit ut ase angelus sata¬
ne a quo tribulabatur abscȩderet. nec
inpetrare potuerit. Sed huius motio
quaestionis antiqua iam patrum ex¬
planatione serenata est: qui ueraciter
intellexerunt illos solum innomine
saluatoris petere qui ea quae adperpe¬
tuam salutem pertinent petunt. ideoIxii
q apłm non innomine saluatoris pe-
tiisse ut temptatione careret quam
ob custodiam humilitatis accȩperat.
quia si hac caruisset saluus esse non
posset. ipso affirmante cum ait. Et ne
magnitudo reuelationum extollat᷑
me : datus est michi stimulus cariis
meae angelus satanȩ ut me colafiret:
Quotienscumq ergo petentes non exau¬
dimur. ideo fit : quia uel contra auxi¬
lume mrãe salutis petimus ac propterea
amiseri ⁊ corde patre beneficii grati

Expanded text:
otest movere infirmos auditores quomodo in capite lecmine meo, dabit vobis, cum non solum nostri similes multa quae Patrem in Christi nomine videntur petere non accipiant, verum etiam ipse apostolus Paulus tertio Dominum rogaverit, ut a se angelus Satanae, a quo tribulabatur, abscederet, nec impetrare potuerit. Sed hujus motio quaestionis antiqua jam Patrum explanatione reserata est, qui veraciter intellexerunt illos solum in nomine Salvatoris petere, qui ea quae ad salutem perpetuam pertinent petunt; ideoque apostolum non in nomine Salvatoris petisse aiunt, ut tentatione careret, quam ob custodiam humilitatis acceperat, quia si hac caruisset, salvus esse non posset, ipso affirmante cum ait: Ne magnitudo revelationum extollat me, datus est mihi stimulus carnis meae angelus Satanae, qui me colaphizet . Quotiescunque ergo petentes non exaudimur, ideo fit, quia vel contra auxilium nostrae salutis petimus, ac propterea a misericorde Patre beneficii gratia
Abbreviated transcription (Latin):
oecasionẽ calũpniȩ & uerbũ aliquod
inuenire quod pateret insidiis: quia
in sermonibus confutati sunt. ultra non
in terrogant. sed aꝑtissime cõprehensũ
romanȩ tradunt potestati. Ex quo in¬
telligimus uenena in uidiȩ posse quidẽ
superari. sed difficile conquiescunt:

Expanded text:
occasionem calumniae, et verbum aliquod occasionem calumniae, et verbum aliquod invenire quod pateret insidiis, quia in sermonibus confutati sunt, ultra non interrogant, sed apertissime comprehensum Romanae tradunt potestati. Ex quo intelligimus venena invidiae posse quidem superari, sed difficile conquiescere.
Abbreviated transcription (Latin):
tem non sequebantur. Porro ad aeter¬
nitatem animarũ ꝓbandã de moyse po¬
nit exempłu. Ego sum ds̃ abraham. & ds
isa ac. et ds̃ iacob Statimq infert. ds̃ autẽ
ꝓbauerit animas permanere post mortẽ
quod illi inter cętera negabant. neq enim
poterat fieri ut eorũ c̾e̾t ds̃ qui nequaquã
subsisterent consequenter introducere¬
tur & corpoꝵ resurrectio. quȩ cũ ani¬
mabus bona malaue gesserunt. Om̃s
enim uiuunt ei. Omnes uidelicet illi
quoꝵ dñs ẽ ds̃ uiuunt ei uita utiq uera.
qua iusti uiuunt &iã quando corpore
moriuntur. De qua alibi dñs ait. Qui
credit in me: etiamsi mortuus fuerit ui¬
uet. Crede ergo. et si mortuus fueris
uiues. Si autẽ non credis. & eum uiuis
mortuus es. Uidua enĩ quȩ in delitiiᷤ ẽ.
uiuens mortua est. Respondentes aitã
quidam scribarum dixerunt. Magster
bene dixisti. Et amplius non audebant
eum quic quã interrogare. Prmapes
sacerdotũ. saducȩi et scribȩ queentes

Expanded text:
tem non sequebantur. Porro ad aetertem non sequebantur. Porro ad aeternitatem animarum probandam, de Moyse ponit exemplum: Ego sum Deus Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob . Statimque infert Deus autem probaverit animas permanere post mortem, quod illi inter caetera negabant neque enim poterat fieri ut eorum esset Deus qui nequaquam subsisterent consequenter introduceretur et corporum resurrectio, quae cum animabus bona malave gesserunt. Omnes enim vivunt ei. Omnes videlicet illi quorum Dominus est Deus. Vivunt ei, vita utique vera, qua justi vivunt etiam quando corpore moriuntur. De qua alibi Dominus ait: Qui credit in me, etiam si mortuus fuerit vivet . Crede ergo, et si mortuus fueris vives. Si autem non credis, et cum vivis mortuus es. Vidua enim quae in deliciis est, vivens mortua est . Respondentes autem quidam scribarum dixerunt: Magister bene dixisti. Et amplius non audebant eum quidquam interrogare. Principes sacerdotum, Sadducaei, et scribae quaerentes
Abbreviated transcription (Latin):
est. neq conubia. E quales enim an¬
gelis sunt. & filii dĩ sunt : qui gloria¬
resurrectionis in nouati sine ullo mor¬
tis metu. sine ulla labe corruptionis.
sine ullo terreni status actu ꝑpetua
dĩ uisione fruuntur. Ad quã necesse
est angelicȩ dignitatis ȩqualitatẽ quis¬
quis tunc ascendere desiderat: nunc
minimis fr̃ibus condescendat. Quia
uero resurgant mortui: & moyses os¬
tendit secus rubum sicut ait. dñm dm
abraham & dm isaac & dm̃ iacob:
Ad comprobrandam resurrectionis ue¬
ritatem multo aliis manifestioribus
exemplis uti potuit. Equibus ẽ illud
Suscitabuntur mortui. et resurgent
qui insepulchris sunt. Quȩritur ita¬
ꝙ quid sibi uoluerit dñs hoc ꝓferre
testimonium quod uidetur ambiguũ.
uel non satis adresurrectionis ꝑtinet
ueritatem. Sed saducȩi quinq tantũ
libros moysi recipiebant. ꝓphetarũ uati¬
cinia respuentes. Stultum ergo erat in¬
de ꝓferre testimonia. quoꝵ auctorita¬

Expanded text:
est, neque connubia. Aequales enim anest, neque connubia. Aequales enim angelis sunt, et filii sunt resurrectionis innovati, sine ullo mortis metu, sine ulla labe corruptionis, sine ullo terreni status actu, perpetua Dei visione fruuntur, ad quam necesse est angelicae dignitatis aequalitatem quisquis tunc ascendere desiderat, nunc minimis fratribus condescendat. Quia vero resurgant mortui, et Moyses ostendit secus rubum, sicut dicit Dominum Abraham, et Deus Isaac, et Deus Jacob? Ad comprobandam resurrectionis veritatem multo aliis manifestioribus exemplis uti potuit, e quibus est et illud: Suscitabuntur mortui, et resurgent qui in sepulcris sunt. Et ique, quid sibi voluerit Dominus hoc proferre testimonium, quod videtur ambiguum vel non satis ad resurrectionis pertinet veritatem. Sed Sadducaei quinque tantum libros Moysi recipiebant, prophetarum vaticinia respuentes. Stultum ergo erat inde proferre testimonia, quorum auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
ri uel sine nuptiis futuri sint. in digni
autem id est peccatores uel minime. re¬
sur recturi uel adnuptias resurrecturi
sint credendi : sed ita potius retinendũ
quod omnes & resurrecturi & absq
nuptiis sint in scło illo mansuri. Dñs
autem saluator ut ad głam resurrectio¬
nis animos excitarer in quirendam: de
electis solum modo facere uoluit sermo¬
nem. Si autem in resurrectione neꝙ nu¬
bunt neq ducunt uxores : resurgunt
ergo corpora quȩ possunt nubere et du¬
cere uxores. hoc est feminarum & uiroꝵ
certis discreta membra speciebus sed nul¬
li concumbendi uoluptati uel necessita¬
ti mancipata. Nemo quippe dicit de
lapide et arbore et his rebus quae non
habent membra genitalia quod non
nubant neq ducant uxores : sed de hiᷤ
qui cum possint nubere tamen alia
ratione non nubunt. Neq enim ultra
mori poterunt: quia conubia ꝓpter
filios. filii ꝓpter successionem. successio
propter mortẽ. Ubi ergo mors non

Expanded text:
ri, vel sine nuptiis futuri sint, indigni ri, vel sine nuptiis futuri sint, indigni autem, id est, peccatores, vel minime resurrecturi, vel ad nuptias resurrecturi sint credendi; sed ita potius sentiendum, quod omnes et resurrecturi, et absque nuptiis sint in saeculo illo mansuri. Dominus autem Salvator ut ad gloriam resurrectionis animos excitaret inquirendam, de electis solummodo voluerit facere sermonem. Si autem in resurrectione neque nubunt neque ducunt uxores, resurgunt ergo corpora quae possunt nubere et ducere uxores, hoc est feminarum et virorum certis discreta membra speciebus, sed nulla concumbendi voluptate vel necessitate mancipata. Nemo quippe dicit de lapide et arbore, et his rebus quae non habent membra genitalia, quod non nubant neque ducant uxores, sed de his qui cum possunt nubere, tamen alia ratione non nubunt. Neque enim ultra mori poterunt. Quia connubia propter filios. Filii propter successionem. Successio propter mortem. Ubi ergo mors non
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ canibus neq mittatis margaritas
urãs ante porcos. cur ipse quędam uel hic
de gloria resurrectionis uel alibi de dispen¬
sationis aut & iã diuinitatis suȩ mẏsteri¬
is dixisse inuenitur. quae multi qui ad¬
erant uel resiftendo uel contemnendo ñ
accȩperunt: Non putandus est scm̃
dedisse canibus. aut margaritas misisse
ante porcos. Non enim eis dedit qui ca¬
pere non poterant. sed eis qui poterant
et simul ad erant. quos propter alioꝵ
immunditiam negligi non oporte¬
bat. Et cum eum tẽptatores in terro¬
gabant: respondebat illis ita ut quid
contradicerent non haberent. quãuis
uenenis suis contabescerent potiusqũã
illius cibo saturarentur. Alii tamen
qui poterant capere ex illorum occasi
one multa utiliter audiebant. Illi autẽ
qui digni habebuntur scło illo & resur¬
rectione ex mortuis. neq nubuntuneꝙ
ducunt uxores. Non ita in telligendũ
est quasi digni tantum uel resur rectu¬

Expanded text:
sanctum canibus, neque mittatis margaritas sanctum canibus, neque mittatis margaritas vestras ante porcos, quod ipse quaedam vel hic de gloria resurrectionis, vel alibi de dispensationis, aut etiam divinitatis suae mysterio dixisse invenitur quae multi qui addiderant vel resistendo vel contemnendo non acceperunt, non putandus est sanctum dedisse canibus, aut margaritas misisse ante porcos. Non enim eis dedit qui capere non potet simul aderant; quos propter aliorum immunditiam negligi non oportebat. Et cum eum tentatores interrogabant, respondebatque illis, ita ut quid contradicerent non haberent, quamvis venenis suis contabescerent potius, quam illius cibo saturarentur; alii tamen qui poterone multa utiliter audiebant. Illi autem qui digni habebuntur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubent, neque ducent uxores. Non ita intelligendum est, quasi digni tantum vel resurrectu
Abbreviated transcription (Latin):
semen. et mortui sunt. Nouissima om¬
nium mortua est & mulier. Qui resur¬
rectionem corporum non credebant.
animas uidicantes in terire cũ corpori¬
bus : recte istiusmodi fingunt fabulam.
quae deliramenti arguat eos qui resur¬
rectionem asserunt mortuorũ. Potest
autem fieri. ut uere ingente eoꝵ aliquan¬
do hoc acciderit. In resurrectione ergo
cuius eoꝵ erit uxor: Si quidem septem
habuerunt eam uxort̃. Turpedinem
fabulȩ opponunt. ut resurrectionis de¬
negent ueritatem. Uerum mystice sep¬
tem fr̃s sine filiis defuncti reꝓbis quibuᷤ¬
ꝙ cong̾ruunt. qui ꝑ totam huius sȩculi
uitam quȩ septẽ diebus uoluitur abonis¬
operibus steriles existunt. Quibus uiri¬
tim morte misera prȩreptis: adultimũ
& ipsa mundana conuersatio quam illi
sine uitali opere transegerant quasi uxor
infȩcunda transiuit. Et ait illis iħis
filii sȩcłi huius nubunt. & traduntur
adnuptias. Cum dñs dicat nolite dare

Expanded text:
semen, et mortui sunt. Novissima omsemen, et mortui sunt. Novissima omnium mortua est et mulier. Qui resurrectionem corporum non credebant, animam judicantes interire cum corporibus, recte istiusmodi fingunt fabulam, quae deliramenti arguat eos qui resurrectionem asserant mortuorum. Potest autem fieri ut vere in gente eorum aliquando hoc acciderit. In resurrectione ergo cujus eorum erit uxor? siquidem septem habuerunt eam uxorem. Turpitudinem fabulae opponunt, ut resurrectionis denegent veritatem. Verum mystice septem hi fratres sine filiis defuncti reprobis quibusque congruunt, qui per totam hujus saeculi vitam, quoperibus steriles existunt: quibus viritim morte misera praereptis, ad ultimum et ipsa mundana conversatio quam illi sine vitali opere transegerant quasi uxor infecunda transibit. Et ait illi Jesus. Filiis saeculi hujus nubunt et traduntur ad nuptias. Cum Dominus dicat, nolite dare
Abbreviated transcription (Latin):
hereses in uideis. una phariseoꝵ
et altera saducȩorũ. Phari¬
sei traditionum & obserua¬
tionum quas illi deiteres uocant iustiti¬
am prȩferebant. unde & diuisi uocabant᷑
apopulo : saducȩi autem qui interpre¬
tantur iusti & ipsi uindicabant sibi qđ
non erant. Prioribus & corporis et
animae resurrectionem credentibus.
confitentibusq angelos et sp̃s.: sequentes
iuxta acta apłorum omã denegabant.
Et in terrogauerunt eum dicentes. Ma¬
gister. moyses scripsit nobis : si fr̾ alicuius
mortuus fuerit habens uxorem & hic¬
sine filiis fuerit ut accipiat cam frater
eius uxorem. & suscitet semen fr̃i suo.
ide distantiam litterȩ & sp̃s luxta
lit teram nubere cogitur in uita. ut de¬
functi semen excitet frater: sp̃s autem
magister est castitatis. Septem ergo fr̃s
erant : & primus accepit uxorem.
et mortuuᷤ est sine filiis. Et sequens
accepit illam. & ipse mortuus ẽ sine
filio. Et tertius accepit illã. similiter
& omnes septem. Et non reliquerunt

Expanded text:
haereses in Judaeis, una Pharisaeorum, et altera Sadducaeorum. Pharisaei traditionum et observationum quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferebant, unde et divisi vocabantur a populo. Sadducaei autem qui interpretantur justi, et ipsi vendicabant sibi quod non erant. Prioribus et corporis et animae resurrectionem credentibus, confitentibusque et angelos et spiritus, sequentes, juxta Acta apostolorum, omnia denegabant. Et interrogabant eum dicentes: Magister, Moyses scripsit nobis ut si cujus frater mortuus fueritsine filiis fuerit, ut accipiat eam frater ejus uxorem, et suscitet semen fratri suo. Vide distantiam litterae et spiritus. Juxta litteram nubere cogitur in vita, ut defuncti semen excitet frater, spiritus autem magister est castitatis. Septem ergo fratres erant, et primus accepit uxorem, et mortuus est sine filiis. Et sequens accepit illam, et ipse mortuus est sine filio. Et tertius accepit illam. Similiter et omnes septem, et non reliquerunt
Abbreviated transcription (Latin):
in hoc scło habetis. cum uos bona egisse re¬
colitis: ualde de ipsis ꝑtimescite. ne conces¬
sa uobis ꝓsperitas eorundem remuneratio
sit bonorum. E cum quosliber pauꝑes
non nulla reprehensibilia ꝑpetrare con¬
spicitis: nolite despicere. nolite desperare.
quia fortasse quod suꝑfluitas tenuissimȩ
prauitatis inquinat. caminus pauꝑtatis
purgat. De uobis omnino ꝑtimescite. quia
non nulla etiam mala acta prospera uita
secuta est: de illis uero sollicite pensate.
quia eorum uitam magistra paupertas
cruciat quousq aduitȩ rectitudinem. Exxui¬
ꝑducat. Sequitur. W in his omnibus
inter nos & uos chaos magnũ firmatũ

Expanded text:
in hoc saeculo habetis, cum vos bona egisse rein hoc saeculo habetis, cum vos bona egisse recolitis, valde de ipsis pertimescite, ne concessa vobis prosperitas eorumdem remuneratio sit bonorum. Et cum quoslibet pauperes nonnulla reprehensibilia perpetrare conspicitis, nolite despicere, nolite desperare, quia fortasse quod superfluitas tenuissimae pravitatis in quinat, caminus paupertatis purgat. De vobis omnimodo pertimescite, quia nonnulla etiam male acta prospera vita secuta est. De illis vero sollicite pensate, quia eorum vitam etiam magistra paupertas cruciat, quousque ad rectitudinem perdu7. Sequitur: Et in his omnibus inter nos et vos chaos mag
Abbreviated transcription (Latin):
consolatur. tu uero cruciaris. Ista fr̃s
kmni sententia pauore potius indiget
quam expositione. Nam si qui estis qui
in hoc mundo exterioris boni aliquid
accȩpistis. ipsum ut ita dicam donum
ex terius ꝑtimescere debetis: ne uobis ꝓ
quorumdã uestroꝵ actuum reconpensa¬
tione sit datum. ne iudex qui hic bona
exteriora restituit aretributione boni
intimi uos repellat. ne honor hic uel di¬
uitiȩ non adiumentum uirtutis sed re¬
muneratio sit laboris. Ecce enim dum
dicitur recepisti bona inuita tua. indicat᷑
et diues iste boni aliquid habuisse. ex qͦ
in hac uita bona receperit. Rursumꝙ
dum de lazarodicitur quia recȩperit ma¬
la. ꝓfecto monstratur & lazarus habuisse
malum aliquod quo purgaretur. Sed
mala lazari purgauit ignis in opiȩ. et
bona diuitis remunerauit felicitas tran¬
seuntis uitȩ. Illum paupertas afflixit
et tersit. istum abundantia remunera¬
uit et reppulit. Quicumq ergo bene

Expanded text:
consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres consolatur, tu vero cruciaris. Ista, fratres mei, sententia pavore potius indiget, quam expositione. Nam si qui estis qui in hoc mundo exterioris boni aliquid accepistis, ipsum, ut ita dicam, donum exterius pertimescere debetis, ne vobis pro quorumdam vestrorum actuum recompensatione sit datum, ne judex qui hic bona exteriora restituit a retributione boni intimi repellat, ne honor hic vel divitiae, non adjumentum virtutis, sed remuneratio sint laboris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarus habuisse malum aliquod quod purgaretur. Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Illum paupertas afflixit et tersit, istum abundantia remuneravit et repulit. Quicunque ergo bene
Abbreviated transcription (Latin):
loquacitate narrauit sed cum elatione
et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia
habundare in conuiui is loquacitas solet:
is qui hic male conuiuatus dicitur. apud in¬
fernum grauius in lingua ardere ꝑhibetur:
Prima namq male conuiuantibus famulat᷑
culpa loquacitatis. post loquacitatẽ uero
ludendi &iam leuitas sequitur. Nã quia
edacitatem lusus sequatur. testatur sacra
scriptura quae ait: Sedit populus man¬
ducare & bibere. & surrexerunt liidere
Sed priusquam adlusum moueatur corpus.
adiocos ac uerba in ania mouetur lingua:
Quid ergo est quod innuitur quia intorm̃tiꝰ
positus diues linguam refrigerari postu¬
lat. nisi quod is qui conuiuando magis
delo quacitate peccauerat ꝑ retributioniᷤᷤ
ustitiam in lingua atrocius ardebat:
Sed cum graui ualde est pauore pensandõ
hoc quod ci ꝑ abrahȩ responsionem dicit᷑
fili recordare quia recȩpisti bona inuita
cua: et lazarus similiter mala. Nunc hic

Expanded text:
loquacitate narravit, sed eum elatione loquacitate narravit, sed eum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, is qui male hic convivatus dicitur, apud infernum gravius in lingua ardere perhibetur. Prima namque male convivantibus famulatur culpa loquacitatis, post loquacitatem vero ludendi etiam levitas sequitur. 1657 Nam quia edacitatem lusus sequatur, testatur sacra Scriptura, quae ait: Sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere . Sed priusquam ad lusum moveatur corpus, ad jocos ac verba inania movetur lingua. Quid ergo est quod innuitur quia in tormentis positus dives linguam suam refrigerari postulat, nisi quod is qui convivando magis de loquacitate peccaverat per retributionis justitiam in lingua atrocius ardebat? 6. Sed cum gravi valde est pavore pensandum hoc quod ei per Abrahae responsionem dicitur: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala. Nunc autem hic
Abbreviated transcription (Latin):
linguam meam : quia crucior in hac flam¬
ma. O quanta est subtilitas iudiciorũ ꝙ̃.
oquam districte agitur bonorũ actuum
malorumꝙ retributio. Certe superius
dictum est quia in hac uita lazarus caden¬
tes micas demensa diuitis quaerebat. et ne-¬
mo illi dabat: nunc desupplicio diuitis
dicitur. quia de extremo digito lazari dis¬
tillare aquam inore suo concupiscit. hinc
ergo. hinc fr̃s colligite quanta sit districtio
seueritatis dĩ. Diues enim iste qui uulnera¬
to pauperi mensȩ suȩ uel minima dare no-¬
luit : in inferno positus usq adminima quȩ¬
renda ꝑuenit. Nam guttam aquȩ peti¬
uit. qui micas panis negauit. Sed notandũ
ualde est: quid sit quod diues inigne positꝰ
linguam suam refrigerari petit. Mos quip¬
pe est sacri eloquii: ut aliquando aliud
dicat. sed ex eodem dicto aliud innuat.
Superius autem hunc suꝑbum diuitem
dñs non loquacitati uacantem dixerat.
sed suꝑflue conuiuantem: neq hunc de

Expanded text:
linguam meam, quia crucior in hac flamlinguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est subtilitas judiciorum Dei! O quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum fuit quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et nemo illi dabat; nunc de supplicio divitis dicitur quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. Hinc ergo, hinc, fratres, colligite quanta sit districtio severitatis Dei. Dives enim iste qui vulnerato pauperi mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Nam guttam aquae petivit, qui micas panis negavit. Sed notandum valde est quid sit quod dives in igne positus linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divitem Dominus non loquacitati vacantem dixerat, sed superflue convivantem. Neque hunc de
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Ex una ergo re omp̃s ds̃ duo iudicia
exhibuit. dum lazarum pauperem ante
ianuam diuitis iacere ꝑmisit: ut et diues
impius dampnationis sibi augeret ultionẽ.
et temptatus pauper cresceret ad remune¬
rationem. Conspiciebat ille cotidie cui non
misereretur. uidebar iste de quo ꝓbaretur.
Duo inferius corda. sed unus desuꝑꝰ inspector.
qui & hunc temptando exercebat ad głam.
& illum tolerando expectabat ad poenam.
Nam sequitur. factum est autem ut more¬
retur lazarus. & portaretur ab angelis
insinum abrahȩ. Mortuus est autem &
diues. et sepultus est in inferno. Qui ni-¬
mirum diues eum eui inhac uita misereri
noluit. in suo iam supplicio positus patro¬
num quęrit. Nam ecce subiungitur. Qini
eleuans oculos cum esset intormentis. uidi
abraham alonge & lazarum insinu eius .&.
ipse clamans dixit. Pater abraham misere
re mei. & mitte lazarum ut intinguat ex¬
tremum digiti sui in aquam. & refrigeret

Expanded text:
bant. Ex una ergo re omnipotens Deus duo judicia bant. Ex una ergo re omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Conspiciebat ille quotidie cui non miseretur, videbat iste de quo probaretur. Duo inferius corda, sed unus desuper inspector qui et hunc tentando exercebat ad gloriam, et illum tolerando exspectabat ad poenam. Nam sequitur: 5. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Qui nimirum dives eum cui in hac vita misereri noluit in suo jam supplicio positus patronum quaerit. Nam ecce subjungitur: Qui elevans oculos, cum esset in tormentis, vidit Abraham a longe, et Lazarum in sinu ejus. Et ipse clamans dixit: Pater Abraham, mistte Lazarum ut intingat extremum digiti sui in aquam, ut refrigeret