comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
retransmisit: magnis p̾cibus petens ut
equũ ipse possideret. quẽ iuri suo sedẽdo
declicasset. De quo etiam illud mirabile
a nr̃is semoribus narrari solet: quod in
constantinopolitano urbe. ad portam que
uocatur aurea ueniens: pplorum turb sibi
occurrentibꝰ in conspͤtui om̃iũ roganti ceco
lumen reddidit: ⁊ manu suꝑposita. ocłoꝵ
tenebras fugauit.
Ose non multum uero temporis exigẽ¬
te causa gothoꝵ: uir quoq beatissimuᷤ
igapitus huius scẽ romane eccłe pontifex.
cui d̾o dispensante seruio: ad iustimanũ
dus oblatus ẽ. mutus. ⁊ claudus: qui neq
bat. Cumq hunc ꝓpinqui illiꝰ flentes
obtulissent: uir dñi sollicite requisiuit:
an curatiois illius haberent fidẽ. Cui
dum mutute di. ex auctoritate petri fixã
salutis illius spem habere se dicerent. ꝓ¬
tinus uenerandus uir oratiomi incubu¬
it: ⁊ missarum sollempnia exorsus: sacͥ¬
ficium inconspͣtu d̃i om̃i potentis inmo¬

Expanded text:
retransmisit, magnis precibus petens ut retransmisit, magnis precibus petens ut equum ipse possideret, quem juri suo sedendo dedicasset. De quo etiam illud mirabile a nostris senioribus narrari solet, quod in Constantinopolitana urbe ad portam quae vocatur Aurea, veniens, populorum turbis sibi occurrentibus, in conspectu omnium roganti caeco lumen reddidit, et manu superposita oculorum tenebras fugavit.ost non multum vero temporis, exigente causa Gothorum, vir quoque beatissimus Agapitus huius sanctae Romanae ecclesiae pontifex, cui Deo dispensante deservio, ad Iustinianum dus oblatus est mutus et claudus, qui neque bat. Cumque hunc propinqui illius flentes obtulissent, vir Domini sollicite requisivit an curationis illius haberent fidem. Cui dum in virtute Dei, ex auctoritate Petri, fixam salutis illius spem habere se dicerent, protinus venerandus vir orationi incubuit, et missarum solemnia exorsus, sacrificium in conspectu Dei omnipotentis immo
Abbreviated transcription (Latin):
otorum tp̃re dum iohs uir beatissimꝰ
Huius romane eccłie pontifex adius¬
tinum seniorẽ pͥncipem ꝑgeret: inchorĩ¬
ti partibꝰ aduenit: cui necesse fuit ut in
itinere ad sedendum eius requiri debuis¬
set. Quod illic quidam uir nobilis audi¬
ens: equũ quẽ ꝓ magna mansuetudine
eius conure sedere consueuerat. ita ei ob¬
tulit ut cum ad loca alia ꝑuenientibus
ille que dederat. ꝓpt̾ suam coniugem re¬
transmiti. Factumq ẽ ⁊ usq ad certum
locum p̾dictus uir equo eodẽ subuehen¬
te ꝑductus est. Quimox ut alium reppit.
illum quẽ accepat retransmisit. Cumq
eum p̾dicti nobilis uiri conure sedere ex
more uoluisset: ultra nõ ualuit: quia pꝰ
sessionẽ tanti pontificis. mulierẽ ferre
recusauit. Cepit namq in manso flatu
et fremitu. atq incessante tocius corpor¬
is motu quasi despiciendo ꝓdere: quia post
membra pontificis. mulierẽ ferre nõ pos¬
set. Quod uir eius prudent̾ intuitus: h.¬
hunc ad eundẽ uenerabilẽ uirum ꝓtiꝰ

Expanded text:
othorum tempore, cum Joannes vir beatissimus hujus Romanae Ecclesiae pontifex ad Justinum seniorem principem pergeret, 284 in Corinthi partibus advenit, cui necesse fuit ut in itinere ad sedendum equus requiri debuisset. Quod illic quidam vir nobilis audiens, equum, quem pro magna mansuetudine ejus conjux sedere consueverat, ita ei obtulit, ut cum ad loca alia pervenienti ille quem dederat propter suam conjugem retransmitti. Factumque est, et usque ad certum locum praedictus vir equo eodem subvehente perductus est. Qui mox ut alium reperit, illum quem acceperat retransmisit. Cumque eum praedicti nobilis viri conjux sedere ex more voluisset, ultra non valuit, quia post sessionem tanti pontificis mulierem ferre recusavit. Coepit namque immenso flatu et fremitu, atque incessanti totius corporis motu quasi despiciendo prodere, quia post membra pontificis mulierem ferre non posset. Quod vir ejus prudenter intuitus, hunc ad eumdem venerabilem virum protinus
Abbreviated transcription (Latin):
non feram: cum paulus dicat. omibus
om̃ia factus sũ. ut om̃s facerem saluoᷤ
Quod ipse quoq dũ excondescentione
caritatis fecerit: in hac re ampliꝰ uene¬
rari debes. inqua morẽ egregii p̾dicator¬
mori me p̾sente contigit: qui repente dũ
loqueretur. uitalẽ emisit flatum. Et quẽ
prius mecum loquentẽ iudebam: subito
extinctum uidi. Sed eius aĩa utrũ egres¬
sa sit annon: nõ uidi. Et ualde durum
uidetur: ut credat᷑ res esse quam nullus

Expanded text:
us omnia factus sum, ut omnes facerem salvos ? Quod ipse quoque dum ex condescensione charitatis egeris, in hac re amplius venerari debes, in qua morem egregii praedicatorm me fuisse contigit. Qui repente dum loqueretur, vitalem emisit flatum; et quem prius mecum loquentem videbam, subito extinctum vidi. Sed ejus anima utrum egressa sit, an non, non vidi; et valde durum videtur ut credatur res esse, quam nullus
Abbreviated transcription (Latin):
cantando ẜuant. qr mandata dĩ ñ ex ti¬
more s ex amore custodiunt. Cantare
p̾ceptiones cantabiles fiunt. qͣs ñ extris¬
ticia s exdesid̾io semꝑ oꝑant᷑. Uultis cor
iusti qͣsi cui̾dam cantoris gazophilatiũ
audire: Cantabiles mͥ erãt iustificatio¬
nes tue in loco incolatꝰ m̃i. Iustificatio¬
nes di dicimꝰ p̾cepta diuina. q̃ nos iustoᷤ
latus nr̃i cantabiles fiunt: qñ in hac pe¬
grinatione uite p̾sentis ipsa cadẽ mãda¬
data diligimꝰ ⁊ ex desid̾io implemꝰ. Hinc
ẽ qd̾ isdẽ psalmista it̾um ex cantoꝵ gazo¬
pecc̃a laxant᷑. cantare & peceator debet
.i. hanc cũ gandio dice̾. atq spare. Sed
quis ita iꝰtꝰ ẽ. ut eiꝰ s̃ et̾num iudiciũ añ mẽ¬
tis ocłos reuocet ⁊ ñ tremiscat: Ac pociꝰ
uenire ad illud exanĩ tanti uidicis presu¬
mat. festin ⁊ gaudeat. Qsq̃s ille ẽ magnꝰ

Expanded text:
ta Dei non ex timore, sed ex amore perficiunt; eisque ceptiones cantabiles fiunt, quia non ex tristitia, sed ex desiderio semper operantur. Vultis cor justi quasi cujusdam cantoris gazophylacium audire? Cantabiles mihi erant justificationes tuae in loco incolatus mei . Justificationes Dei dicimus praecepta divina, quae nos justos loco incolatus nostri cantabiles fiunt, quando in hac peregrinatione vitae praesentis ipsa eadem mandata diligimus, et ex desiderio implemus. Hinc est quod idem Psalmista iterum ex cantorum gazopeccata laxantur, cantare etiam peccator debet, id est hanc cum gaudio dicere atque sperare. Sed quis ita justus est, ut ejus sibi aeternum judicium ante mentis oculos revocet, et non contremiscat, ac potius venire ad illud examen tanti judicis praesumat, festinet, et gaudeat? Quisquis ille est, magnus
Abbreviated transcription (Latin):
pirationẽ scĩ sp̃s pruden¬
ter intelligẽs dic̃. Mira¬
bilia testimomia tua doͦ.
id̾o scrutata ẽ ea anma
mea. Qui rursꝰ ait. Reuela oclos me¬
os. ⁊ ꝯsid̾abo mirabilia de lege tua. Qui
enĩ nec dum occulta de aꝑtis intelligit:
oculos uelatos ht.Q. ũ iam ñ intellig̃. re¬
uelatos.⁊ mirabilia de lege dĩ consid̾at. qͥ
sp̃ualit̾ litt̾e u̾ba discutiens: que int̾iꝰ ma¬
guitudo lateat pensat. Anñẽ mirabile
qñ aliud auribꝰ sonat. atq aliud ex̃ ad in¬
telligentiã qd ñ sonabat: Cui gͦ u̾bum
sac̾ eloqi ñ lapidi simile dixerĩ. in quo igs
latet: Q̾ manu quidẽ frigidus tenet᷑. s ꝑ¬
cussꝰ ferro ꝑ scintillas emicat. acq emit¬
tit ignẽ qui pꝰ.ardeat quẽ pͥusmanꝰ frigidũ
tenebat. Sic ⁊ enĩ sic u̾ba s̃ sacri eloqͥi. que
quidẽ ꝑ narrationẽ lut̾e frigide tenẽtur:

Expanded text:
ationem sancti Spiritus prudenter intelligens, dicit: Mirabilia testimonia tua, ideo scrutata est ea anima mea . Qui rursus ait: Revela oculos meos, et considerabo mirabilia de lege tua . Qui enim necdum occulta de apertis intelligit, oculos velatos habet. Qui vero jam intelligit, revelatis oculis mirabilia de lege Dei considerat, quia, spiritaliter litterae verba discutiens, quae interius magnitudo lateat pensat. An non est mirabile quando aliud auribus sonat, atque aliud exit ad intelligentiam quod non sonabat? Cui ergo verbum sacri eloquii latet, qui manu quidem frigidus tenetur, sed percussus ferro per scintillas emicat. Atque hoc emittit ignem, qui post ardeat, quod prius manus frigidum tenebat: sic etenim sic verba sunt sacri eloquii, quae quidem per narrationem litterae frigida tenentur.
Abbreviated transcription (Latin):
rientalis q̃ respiciebat ad uiã aquilonis. Ĩ
his itaq u̾b lutere ad amorẽ d̾i cuiꝰ aĩmꝰ
ñ feruescat: Qͥn pociꝰ quis nõ ex ipsa eoꝵ
lectione tepefiat: Si aũt latẽs in littera
sp̃u alis medulla discutit᷑: ꝑ ħ scintille in¬
cellectꝰ exeunt ⁊ incendũt. qd̾ pͥus cordis au¬
ribꝰ frigidus sonabat. Nob̾ tm̃ ut se aspirã¬
te dño int̾ior intellectꝰ aꝑiat: ipsa pͥusnar¬
ratio uxta litt̾am patefiat. Ait enĩ. quia
tri atq orientis porte desc̃bunt᷑. ut ipsũ
atriũ qd̾ eẽ extra portam int̾iorẽ dixerat:
aportis ext̾ioribꝰ eẽ int̾ius ostendat. At̾ũ
gͦ ħ: foris ⁊ intꝰ ẽ. Foris: qr extͣ portam in¬
t̾iorẽ. Intus aũt: qr exͣtra portas ext̾iores.

Expanded text:
is. » In his itaque verbis litterae ad amorem Dei cujus animus infervescat? quin potius quis non ex ipsa eorum lectione tepefiat? Si autem latens in littera spiritalis medulla discutitur, per hoc scintillae intellectus exeunt et incendunt, quod prius cordis auribus frigidum sonabat: nobis tamen ut se aspirante Domino interior intellectus aperiat, ipsa prius narratio juxta litteram patefiat. Ait enim, quia tri atque orientis portae describuntur: ut ipsum atrium quod esse extra portam interiorem dixerat, a portis exterioribus esse interius ostendat. Atrium ergo hoc et foris et intus est, foris, quia extra portam interiorem: int
Abbreviated transcription (Latin):
psa quippe ẽ añ gradus ⁊ portã. qr pꝰ
ad fidẽ uenimꝰ. ut pꝰmodũ ꝑspũ aliu
donoꝵ gͣdus celestis uite aditum intremꝰ.
Non eñ uirtutibꝰ uenit᷑ ad fidẽ. s ꝑ fidem
ꝑtingit᷑ ad uirtutes. Cornelius enĩ centu¬
rio cuiꝰ elemosine añ baptismũ angło tes¬
tante laudate s̃. ñ oꝑibꝰ ueñ ad fidẽ. s fide

Expanded text:
pe est ante gradus et portam, quia prius ad fidem venimus, ut postmodum per spiritalium donorum gradus coelestis vitae aditum intremus. Non enim per virtutes venitur ad fidem, sed per fidem pertingitur ad virtutes. Cornelius enim centurio, cujus eleemosynae ante baptismum, angelo testante, laudatae sunt, non operibus venit ad fidem, sed fide
Abbreviated transcription (Latin):
pisti ũ ferias: ego non ꝓhibro. Cumq
hoc continue ꝑtriennium ageret᷑: die qͣ¬
dam antiquus hostis. tanta hac eiꝰ forti¬
cudine uictus infremuit: seq ꝑdiuexũ
montis latus inp̾cipicuĩ serpens dedit.
om̃iaq arbusta loci illius flamina ex se
exeunte concremauit. Qui in eo qd̵ mõ¬
tis latus om̃e conbussit. cogente om̃i¬
potente d̾o monstrare conpulsus ẽ. cuiꝰ¬
uite uirtutis fuerat: qui uictꝰ absce de¬
bat. Perpende queso iste uir dñi ĩ quo
mentis uertice stetit. qui cũ serpente ꝑ
trienniũ iacuit securus.

Expanded text:
pisti ut ferias, ego non prohibeo. Cumque pisti ut ferias, ego non prohibeo. Cumque hoc continue per triennium gereretur, die quadam antiquus hostis tanta hac ejus fortitudine victus infremuit, seque per devexum montis latus in praecipitium serpens dedit, omniaque arbusta loci illius flamma ex se exeunte concremavit. Qui in eo quod montis latus omne combussit, cogente omnipotente Deo, monstrare compulsus est, quantae virtutis fuerat, per quem victus abscedebat. Perpende, quaeso, iste vir Domini in quo mentis vertice stetit, qui cum serpente per triennium jacuit securus.
Abbreviated transcription (Latin):
uiris narrantibꝰ agnoui. Cuiꝰ hoc mi¬
raculum pͥmum fuit: qd mox ut se in p̾¬
dicti montis foramine ꝯtulit. ex petra e¬
adem. que in semetipsam concaua. angͦ¬
tum specum fecerat: aque stilla ꝓrupit.
que martino d̾i famulo inusu cotidiano
sufficeret: & nec plus ad esset. nec necessi¬
tati de esset. Qua iure ostendit om̃ps d̃s.
quantam sui famuli curam gereret: cui
uetusto miraculo potũ in solitudine ex
petir duricia ministraret. Sed antiquꝰ
hostis humani generis. eius uiribus in¬
uidens: hunc usitata arte pellere exeo
specu molitus est. Nam amicã sibi bes¬
tiam: serpentẽ scilicet ingressus. hunc
ab eadem habitatione eicere. facto terro¬
re conatus est. Cepit ⁊ enum serpens in
speluncam uenire. solus cum solo: eo¬
qr orante se ante illum sternere: ⁊ cũ
cubante parit̾ cubare. Sed uir sõs oĩ¬
no inꝑterritus: eius ori. manũ uel pedẽ
extendebat dicens. Si licentiam acce¬

Expanded text:
viris narrantibus agnovi. Cujus hoc miviris narrantibus agnovi. Cujus hoc miraculum primum fuit, quod mox ut se in praedicti montis foramine contulit, ex petra eadem, quae in semetipsa concava angustum specum fecerat, aquae stilla prorupit, quae Martino Dei famulo in usu quotidiano sufficeret, et nec plus adesset, nec necessitati deesset. Qua in re ostendit omnipotens Deus quantam sui famuli curam gereret, cui vetusto miraculo potum in solitudine ex petrae duritia ministraret 316 Sed antiquus hostis humani generis, ejus viribus invidens, hunc usitata arte pellere ex eo specu molitus est. Nam amicam sibi bestiam, serpentem scilicet, ingressus, hunc ab eadem habitatione ejicere facto terrore conatus est. Coepit etenim serpens in speluncam venire solus cum solo, eoque orante se ante illum sternere, et cum cubante pariter cubare. Sed vir sanctus omnino imperterritus, ejus ori manum vel pedem extendebat, dicens: Si licentiam acce
Abbreviated transcription (Latin):
uthicius uero qui p̾dicto florentio in
uia d̾i socius fuerat: magnus pꝰ mor¬
tem claruit. inuirtute signoꝵ. Nam
cum multa cuies urbis de eo soleãt nar¬
rare miracula: illud tam̃ ẽ precipiũ.
quod usq ad hec longobardoꝵ tempo¬
ra om̃ps deus ꝑ uestimentum illiuis as¬
sidue dignabatur oꝑari. Nam quociẽ
pluuia deerat: ⁊ estu nimio terrã lon¬
ga siccitas exurebat: collecti in unum
ciues urbis illiꝰ euis tunicam leuare
que plene t̾ram saciare potuisset. Ex q̃ re
patuit: eius anuna quid uirtutis intꝰ.
quid meriti haberet: cuiꝰ foris ostensa
uestis. iram conditoris auerteret. xui.¬
Up quoq in partes cam panie uir
ualde uenerabilis martinus nõĩe
in monte marsico solitariam uitã dux̃.
multisq annis inspecu angustissimo in¬
clusus fuit: quẽ multi ex nr̃is nouerũt.
eiusq actibus p̾sentes extiterunt: de quo
multa ipse beate memorie papa pelagi¬
o p̾descessore meo. ⁊ aliis religiosissimis

Expanded text:
Eutychius vero, qui praedicti Florentii in Eutychius vero, qui praedicti Florentii in via Domino socius fuerat, magnus post mortem claruit in virtute signorum. Nam cum multa cives urbis illius de eo soleant narrare miracula, illud tamen est praecipuum, quod usque ad haec Langobardorum tempora omnipotens Deus per vestimentum illius assidue dignabatur operari. Nam quoties pluvia deerat, et aestu nimio terram longa siccitas exurebat, collecti in unum cives urbis illius, ejus tunicam levare quae plene terram satiare potuisset. Ex qua re patuit, ejus anima quid virtutis intus, quid meriti haberet, cujus foris ostensa vestis iram Conditoris averteret.  quoque in parte Campaniae vir valde venerabilis Martinus nomine in monte Marsico solitariam vitam duxit, multisque annis in specu angustissimo inclusus fuit, quem multi ex nostris noverunt, ejusque actibus praesentes exstiterunt. De quo multa ipse et beatae memoriae papa Pelagio decessore meo, et aliis religiosissimis
Abbreviated transcription (Latin):
dio ppłi polluta labia heñtis ego habito.
pollutionẽ namq labioꝵ hr̃e se doluit:
s unde hanc contraxerat indicauit: cũ
in medio ppłi polluta labia hñtis se ha¬
bitare phibuit. Ualde eñĩ difficile est.
u̾ lingua seculariũ mentẽ non inquinet:
quantum tangit. quia dum plerumq
digna est. etiam delectabilit̾ tenemus:
ut ex ea iam redire nõ libeat. ad quam
uelut ex condescensione ducti uenimus
incauti. Sicq fit. ut ab ociosis ad adno
xia: a leuibus ad grauiora ueniamus:
inquinatur stulta locutione. Quia sic̃
scriptum ẽ. qui au̾tit aurẽ suam ne au¬
diat legem: oratio eus erit execrabilis
quid ergo mirum si postulantes tarde a
dño exaudimur: qui p̾cipientẽ dñm aut
tarde aut nullomodo audimus: Et qͥd
mirum si florentius inprece sua citius
est auditus. qui in p̾ceptis suis dñm ci¬
tius audiuit: petrus. Hicħ est quod
responderi ualeat aꝑte rationi. Gregoriꝰ.

Expanded text:
dio populi polluta labia habentis ego habito . dio populi polluta labia habentis ego habito . Pollutionem namque labiorum habere se doluit; sed unde hanc contraxerit, indicavit, 313 cum in medio populi polluta labia habentis se habitare perhibuit. Valde enim difficile est ut lingua saecularium mentem non inquinet quam tangit, quia dum plerumquedigna est etiam delectabiliter tenemus, ut ex ea jam redire non libeat, ad quam velut ex condescensione ducti venimus inviti. Sicque fit ut ab otiosis ad noxia, a levibus ad graviora verba veniinquinatur stulta locutione, quia sicut scriptum est: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Quid ergo mirum si postulantes tarde a Domino audimur, qui praecipientem Dominum aut tarde aut nullo modo audimus? Et quid mirum si Florentius in prece sua citius est auditus, qui in praeceptis suis Dominum citius audivit? PETR. Nihil est quod responderi valeat apertae rationi. GREGOR.
Abbreviated transcription (Latin):
singularẽ mundiciã. atq euis sim pli¬
dem naturam: multũ petre humani cor¬
dis mundicia atq simplicitas ualet. Hoc̃
ipso namq qd̾ eius famuli a terrenis acci¬
onibꝰ segregati ociosa loqui nesciunt: et
mentẽ ꝑ uerba spargere atq inquinare de¬
uitant: auctoris sui p̾ceteris exaudicionẽ
inpetrant: cui inquantũ est possibile. ipꝰ¬
sa puritate ac simplicitate cogitationis.
quasi ex quadam iam similitudine cõcor¬
dant. Nos aũt turbis pplaribus admixti.
dum frequent̾ ociosa. nõnumquã uero etiã
grauiter noxia loquimur: os nrm̃ om̃i¬
potenti d̾o tanto longinquũ fit: quanto
huic mũdo ꝓxunum. Multum quippe
deorsum ducimur: dum locutione conti¬
nua secularibꝰ admiscemur. Quod bene
ysaias. postquã regem dm̃ exercituũ uid̾.
in semetipsum rep̾hendie ⁊ penituit di¬
cens. Ue michi quia tacui: quia uir pol¬
lutus labiis ego sum. Iui cur poluta la¬
bia haberet apuit: cum subuine. In me¬

Expanded text:
singularem munditiam, atque ejus simplicem naturam multum, Petre, humani cordis munditia atque simplicitas valet. Hoc ipsum namque quod ejus famuli a terrenis actionibus segregati, otiosa loqui nesciunt, et mentem per verba spargere atque inquinare devitant, auctoris sui prae caeteris exauditionem impetrant. Cui in quantum est possibile, ipsa puritate ac simplicitate cogitationis, quasi ex quadam jam similitudine concordant. Nos autem turbis popularibus admisti, dum frequenter otiosa, nonnunquam vero etiam graviter noxia loquimur, os nostrum omnipotenti Deo tanto longinquum fit, quanto huic mundo proximum. Multum quippe deorsum ducimur, dum locutione continua saecularibus admiscemur. Quod bene Isaias postquam regem Dominum exercituum vidit, in semetipso reprehendit, et poenituit, dicens: Vae mihi, quia tacui, quia vir pollutus labiis ego sum . Qui cur polluta labia haberet, aperuit, cum subjunxit: In me
Abbreviated transcription (Latin):
p̾dicator accipit̾. lim̃ ext̾iꝰ inporta ẽ. ui¬
ta acciua. Lim̃ uͦ int̾ius uita contẽplati¬
ua. ꝑ illã quippe ambulat᷑ in fide. ꝑhãc
uͦ festinat᷑ ad speciẽ. Illa ext̾us duc̾ ut
unꝰquisq bene uu̾e debeat. ista int̾ius
ꝑduc̾ ut ex bona uita ad gaudia eterna
ꝑtingat. Hec nos hodie tcͣtasse suffici¬
at: qr em̃ tnͣseuntes ad alia. diu ꝑ exces¬
sum locuti sumꝰ eaque subiuncta sunt
lectioni alti reseruemꝰ reparandi ꝑ silen¬

Expanded text:
tor accipitur, limen exterius in porta est vita activa, limen vero interius vita contemplativa. Per illam quippe ambulatur in fide, per hanc vero festinatur ad speciem. Illa exterius ducit, ut unusquisque bene vivere debeat; ista interius perducit, ut ex bona vita ad gaudia aeterna pertingat. Haec nos hodie tractasse sufficiat. Quia enim, transeuntes ad alia, diu per excessum locuti sumus, ea quae subjuncta sunt lectioni alteri reservemus, reparandi per silen
Abbreviated transcription (Latin):
gentee int̾iꝰ staret᷑: pax illi erei fixi erei fi¬
gi ꝑ circuitũ ext̾iꝰ uissi sũt: in quibꝰ religa¬
tum tab̾nacum tenet᷑. Colũne itaq argẽ¬
tee int̾iꝰ. paxilli uͦ erei incircuitu figunt᷑.
atq impsis funes ligati sũt: ut tab̾nacu¬
lũ fixũ maneret. qr uidelicz ut sci apłi ĩ
luce sermonis sui solidi starẽt. ut totum
ꝵ fuibꝰ p̾dicatoꝵ m̃tes in solidate stri¬
gerẽt. atq hoc di habitacłm in statũ fi¬
di ligarẽt. Extͣ gͦ paxilli sũt. q̃ añ tp̃s h¬
uiꝰ sc̃ẽ ecclie fuer̾. S tm̃ eos ligãt quim
ipsa st̃. qr dum celestia misteria uentura
p̾dicat. Nec pꝰqm ostensa sũt. credibilia
om̃ibꝰ fecerũt. Ut gͦ intꝰ colũne ĩmobiles
ꝑfecte incarnatioĩs dñice misteriũ crede¬
rent. illoꝵ p̾dicatio obtinuit. qͥ pqm̃ fie¬

Expanded text:
genteae interius starent, paxilli aerei figi per circuitum exterius jussi sunt , in quibus religatum tabernaculum teneretur. Columnae itaque argenteae interius, paxilli vero aerei in circuitu figuntur,  ipsis funes ligati sunt, ut tabernaculum fixum maneret, quia videlicet ut sancti apostoli in luce sermonis sui solidi starent, ut totum rum funibus praedicatorum mentes in soliditate stringerent, atque hoc Dei habitaculum in statu fidei ligarent. Extra ergo paxilli sunt, qui ante tempus hujus sanctae Ecclesiae fuerunt. Sed tamen eos ligant qui in ipsa sunt, quia dum coelestia mysteria ventura praedicant, haec postquam ostensa sunt, credibilia omnibus fecerunt. Ut ergo intus columnae immobiles i apostoli perfecte incarnationis dominicae mysterium crederent, illorum praedicatio obtinuit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sue ad memoriã reuocemꝰ. qui dũ dubia c̾¬
tamina certa m̃te subiit: ad iuctoriã sine
dubietate ꝑueñ. Iam m̃tis inmicicias pꝰ¬
ponere cupimꝰ. in benignitate. añmũ di¬
latare: sannel incogitatiõe deducatur.
qui de pͥncipatu deiectꝰ appło. cũ isdem
ppłs peteret ut ꝓ eo dño p̾ces effunder.
respondit dicẽs. Absit ame ħ peccatũ in
dño. ut cessẽ orare ꝓub culpã quippe uͥ
sc̃s ꝑpetrare se credidit. si his quos adu̾sa¬
rios ꝑtulerat. usq ad deiectionẽ benig¬
nitatẽ gr̃e non reddidiss inp̾ce. Qͥ rur¬
sum cũ uibente d̾o muteret᷑ ut elcl̃ u

Expanded text:
sue ad memoriam revocemus, qui, dum dubia cersue ad memoriam revocemus, qui, dum dubia certamina certa mente adiit, ad victoriam sine dubietate pervenit. Jam mentis inimicitias ponere cupimus, in benignitate animum dilatare? Samuel in cognitionem deducatur, qui de principatu dejectus a populo, cum idem populus peteret ut pro eo Domino preces effunderet, respondit dicens: Absit a me hoc peccatum in Domino, ut cessem orare pro vobis . Culpam quippe vir sanctus perpetrare se credidit, si eis quos adversarios pertulerat usque ad dejectionem, benignitatem gratiae non reddidisset in prece. Qui rursus, cum, jubente Domino, mitteretur ut
Abbreviated transcription (Latin):
bricã uix̃ occupat᷑. Subire obedientie uͥ¬
tutem nitimͣ. aspicere abraham debeniuᷤ.
qui relicta domo. cognatioẽ. pat̾a. obediũ
exire in locũ quẽ accepturꝰ erat in heredi¬
tatẽ.⁊ exut nesciens quo irz: qui paratꝰ ex¬
titit. ut ꝓ et̾na hereditate dilectũ quem
acceꝑat occid̾ heredẽ. ꝙ. qr unicum d̾o
offerre ñ distulit: unuisam mltitudinẽ
gentiũ in semine accepit. Moꝵ simpli¬
citas plac: isaac adm̃tẽ ueniat quẽ in
om̃pis di oculis uice sue tnͣquillitas orna¬
uit. Laboriosa fortitudo ut optim̃ debeat
querit᷑: iacob ad memoriã reducat᷑. q̃ p̾ꝙͣ¬
sciuit fortit̾ ẜuire hoĩ. ad eã qͦ uirtutẽ ꝑ¬
ductꝰ ẽ: ut ñ potuiss a luctante angło su¬
pari. Conam̾ cariis illecebras iunc̾e̾. io¬
sep ad memoriã redeat. qui tẽptante se do¬
mina studuit. carnis ꝯtinentiã ꝙ̃ cũ uite
piculo cꝰtodire. Uñ factum ẽ ut qr m̃bra
sua bene nou̾at regere. regendo qͦ om̃i e¬

Expanded text:
bricam vixit occupatus . Subire obedientiae virtutem nitimur? Aspicere Abraham debemus , qui, relicta domo, cognatione, patria, obedivit exire in locum quem accepturus erat in haereditatem, et exiit nesciens quo iret ; qui paratus exstitit ut pro aeterna haeracceperat occideret haeredem. Et quia unicum Domino offerre non distulit, universam multitudinem gentium in semine accepit . Morum simplicitas placet? Isaac ad mentem veniat, quem in omnipotentis Dei oculis vitae suae tranquillitas ornavit . Laboriosa fortitudo, ut obtineri debeat, quaeritur? Jacob ad memoriam deducatur , scivit fortiter servire homini, ad eam quoque virtutem perductus est, ut non potuisset a luctante angelo superari . Conamur carnis illecebram vincere? Joseph ad memoriam redeat, qui, tentante se domina, studuit carnis continentiam etiam cum vitae periculo custodire . Unde factum est ut quia membra sua bene no
Abbreviated transcription (Latin):
uin: Pensemus gͦ enis animũ qnͣtꝰ ar¬
do caritatis incend̾at. qui ⁊ illum fle¬
bat aquo timebat occidi: Caue aũ uo¬
lumiꝰ quẽ timemꝰ. Sollicita m̃te nb pẽ¬
sandum ẽ. ne si locum fortasse reꝑimꝰ:.
malũ ꝓ malo redclamꝰ ipsi quẽ fugimuᷤ.
Daino gͦ ad memoriã redeat qui ꝑ sequẽ¬
tem se regẽ ⁊ inueñ ut potuiss occidere.
⁊ tĩn in ipsa feriendi potestate positꝰ e
leg̃ bonũ qd̃ ipse deber fac̾e: ñ aũt ma¬
lũ qd̾ ille merebat᷑ pati dicẽs. Absit ame¬
isdẽ pꝰ ab ostibꝰ fuiss int̾emptꝰ᷑: eũ quẽ ꝑ¬
sequtorẽ dũ mu̾ ꝑtulit: fleuit occisum.
Errantibꝰ huiꝰ mundi potentibꝰ libe lo¬
qui decernimꝰ iohis auctoritas ad aĩmũ
deducat᷑: qui herodis nequitiã reprehẽ¬
dẽs: ꝓ u̾bi rectitudine occidi ñ timuit.
d̾o pon̾e in morte festinamꝰ: petrꝰ admẽ¬
tem ueniat. q̃ int̾ flagella gaud qͥ ceso
pͥncipibꝰ resistit: qui uitã suã ꝓuita des¬

Expanded text:
m? Pensemus ergo ejus animum quantus dolor charitatis incenderat, qui et illum flebat a quo timebat occidi. Cavere autem volumus quem timemus? sollicita nobis mente pensandum est ne, si locum fortasse reperiremus, malum pro malo reddamus ipsi quem fugimus. David ergo ad memoriam redeat, qui persequentem se regem et invenit ut potuisset occidere, et tamen in ipsa feriendi potestate positus, elegit bonum quod ipse deberet facere, non autem malum quod ille merebatur pati, dicens: « Absit a mepost ab hostibus fuisset interemptus, eum, quem persecutorem dum viveret pertulit, flevit occisum . Errantibus hujus mundi potentibus libere loqui decernimus? Joannis auctoritas ad animum reducatur, qui, Herodis nequitiam reprehendens, pro verbi rectitudine occidi non timuit Deo ponere in morte festinamus? Petrus ad mentem veniat , qui inter flagella gaudet, qui caesus principibus resistit, qui vitam suam pro vita des
Abbreviated transcription (Latin):
scoꝵ uiroꝵ ac fortiũ actione mõstrat᷑. ut
pꝰqm̃ nos aꝑtiora p̾cepta atq exempla iꝰ¬
toꝵ ad bonã oꝑationẽ instruunt: tũc ad
cere scͥpta nr̃i ꝯditoris: que ad nos missa s̃.
Multũ ualde ẽ qd̾ ꝑea aĩmꝰ refricat᷑ ad ca¬
lorẽ. ne miq̃tatis sue fugore torpescat. Cũ
in illa p̾cedentes iustos fortit̾ egisse cognoᷤ¬
cimꝰ.⁊ ipsi ad forticudinẽ bone oꝑatioĩs ac¬
cingin̾ scõꝵ exemploꝵ flãma aĩmꝰ legẽtis
incendit᷑. Uid que fortia ab eis facta sũt
⁊ ualde indignat᷑ s̃. qr talia ñ imitat᷑. Uñ
recte sponsi uoce ad sponsã dr̃ incanticiᷤᷤcã¬
ticoꝵ. Sicuti tris del collum tuñ que edifi¬
cata ẽ cum ꝓpugnacul suis. Mille dipei pẽ

Expanded text:
 ac fortium actione monstratur, ut postquam nos apertiora praecepta atque exempla justorum ad bonam operationem instruunt, tunc ad cere scripta nostri Redemptoris, quae ad nos missa sunt. Multum valde est quod per ea animus refricatur ad calorem, ne iniquitatis suae frigore torpescat. 19. Cum illa praecedentes justos fortiter egisse cognoscimus, et ipsi ad fortitudinem bonae operationis accingimur, sanctorum exemplorum flamma animus legentis incenditur. Videt quae fortia ab eis facta sunt, et valde indignatur sibi, quia talia non imitatur. Unde recte sponsi voce ad sponsam dicitur in Canticis canticorum: Sicut turris David collum tuum, quae aedificata est cum propugnaculis suis. Mill
Abbreviated transcription (Latin):
S int̾ utqͣ distat. qr clipeũ ꝓ nr̃o munimi¬
ne ubicũq uolumꝰ mouemꝰ. ꝓpugnacło
aũ defendi possumus. s ħ mou̾e nõ possu¬
mꝰ Clipeꝰ inmanu ẽ: nã ꝓpugnaculũ nõ
tenet᷑. Qd gͦ int̾ ꝓpugnacła ⁊ clipeo ᷤ dis¬

Expanded text:
 inter utraque distat, quia clypeos pro nostro munimine ubicunque volumus movemus, propugnaculo autem defendi possumus, sed hoc movere non possumus. Clypeus in manu est: nam propugnaculum non tenetur. Quid ergo inter propugnacula et cl
Abbreviated transcription (Latin):
P lim̃ ⁊ enĩ porte. unusqͥsq ingredit᷑. Et
que sũt duo ħ limina. nͥ patres testam̃ti
uet̾is. ⁊ patres testam̃ti noui: Nõ solũ
quippe hide quibꝰ dñs incarnari dignatꝰ
ẽ: s oms testam̃ti uet̾is patres porte huiꝰ
lim̃ fuerũt. qr hi qui eum p̾dicare et in
eo sꝑare meruer̃: cunctis ad eũ ueniẽtibꝰ
aꝑuer̃ aditum fid̾i. q om̃is qͥ credicłit
dũm. qͣsi iam portã huiꝰ liminis intra

Expanded text:
ingreditur. Et quae sunt duo haec limina, nisi patres testamenti veteris, et patres testamenti novi? Non solum quippe hi de quibus Dominus incarnari dignatus est, sed omnes testamenti veteris patres portae hujus limen fuerunt, quia hi qui eum praedicare, et in eo sperare meruerunt, cunctis ad eum venientibus aperuerunt aditum fidei, ut omnis qui crediderit Dominum quasi jam portam hujus liminis intra
Abbreviated transcription (Latin):
Uidam aũt religiosus atq fidelis¬
simus uir. ad huc michi inmonas¬
terio narrauit: qd̃ aliqui de sicilie par¬
tibꝰ nauigio romam petentes: in mare̾
medio positi. cuiꝰdam serui d̃i qui in sãp¬
nio fuerat inclusus: ad celũ ferri ani¬
mam uideruit. Qui descendentes ad t̾¬
ram. causamq an ita acta esset subti
liter ꝑscrutantes: illo die inuenerũt
obisse d̾i famulũ: quo hunc ad regna
celestia ascendisse cognouerũt.

Expanded text:
uidam religiosus atque fidelissimus vir adhuc mihi in monasterio posito narravit quod aliqui de Siciliae partibus navigio Romam petentes, in mari medio positi, cujusdam servi Dei qui in Samnio fuerat inclusus, ad coelum ferri animam viderunt. Qui descendentes ad terram, causamque an ita esset acta perscrutantes, illo die invenerunt obiisse Dei famulum, quo eum ad coelestia regna ascendisse cognoverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ad eos. qͣd aliud ꝙͣ eius ore frenum mod̾ami¬
p̾sumat: Nam ꝓpħe falsi sua ⁊ ñ dñi u̾ba
ipħabant. Qua exre quoq colligendum est.
. ⁊ quisq̃s expositor inexplanatione sac elo¬
quii. ut fortasse auditoribꝰ placeat aliꝙͣ men¬
nento componit. sua ⁊ ñ di nr̃a u̾ba loquitur.
si tm̃ placendi uł suadendi studio m̃tiat᷑. Nam

Expanded text:
ad eos, quid aliud quam ejus ori frenum moderamipraesumat? Nam prophetae falsi sua et non Dei verba prophetabant . Qua ex re quoque colligendum est quia et quisquis expositor in explanatione sacri eloquii, ut fortasse auditoribus placeat, aliquid mentiendo componit, sua et non Domini verba loquitur, si tamen placendi vel seducendi studio mentiatur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
uenerabił benedictus si libent̾. iudis. ciciꝰ
agnoscis: quia uiuos ipse indociles deseru¬
it: quantos in locis aliis ab anime morte
suscitauit. petru. Ita ẽẽ ut doces: ⁊ ma¬
nifesta ratio: ⁊ ꝓlatum congruũ testimo¬
nium declarat. Sed que so ut de uita tan¬
ti patris adnarrationis ordinẽ redeas. G6̃.
um sc̃s uir diu meadem solitudine uͥ¬
tutibꝰ signisq succresceret: multi ab
eo in eodem loco ad om̃ipotentis di sunt
seruiciũ congregati: ita ut illic .xii. mon
tulatione construeret: inquibꝰ statutis
patribꝰ duodenos monachos deputauit.
P. aucos uͭ secum retinuit: quos ad huc ĩ
sua p̾sentia aptius erudiri iudicauit. Ce¬
pere etiam tunc adeum romane urbis no¬
biles ⁊ religiosi concurrere: suosq ei filios
om̃ipotenti dño nutriendos dare. Tunc
quoq bone spei suas soboles. euticiꝰ mau¬
rum: tertullus uero patricius placidũ
tradidit. E quibꝰ maurus iunior. cũ bo¬

Expanded text:
venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos in locis aliis a morte animae suscitavit. Petr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationis ordinem redeas. Gregor. Cum sanctus vir diu in eadem solitudine virtutibus signisque succresceret, multi ab eo in eodem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim mtulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bo
Abbreviated transcription (Latin):
fit aliquando de malis suꝑuacuus: maxi¬
me si euicino cause suppetant. que fructũ
ter quẽ custodiendũ staret: qui om̃s unͣ¬
nunit̾ se ꝑsequentes cerneret: Et sepe a¬
gitur ianimã ꝑfectoꝵ. qd̃ silentio pete¬
reundum non ẽ. Quia cum laborem suũ
sine fructu esse consid̾ant: in locũ alium
ad laborẽ cum fructu migrant. Unde qͦ
ille egregius p̾dicator qui dissolui cupit
crum: qui certamina passionũ non solũ
ipse appetut. s adtoleranda hec ⁊ alios ac¬
cendit: damasci ꝑsecutionẽ passus. ut po¬
tuiss euadere. murũ. funem. sportamq
que sunt: seqz latenter de poni uoluit. Nu¬
quidnam paulii mortẽ dicimus timuisse:
cum ineodem loco minorẽ sibi fructũ ad¬
esse conspic̾et: ⁊ grauem laborẽ: ad laborẽ
se alibi cum fructu seruauit. Fortis ⁊ enĩ
p̾liator dĩ. teneri intra claustra noluit: c̃¬
taminis campũ quesunt. Inde idem qͦ

Expanded text:
fit aliquando de malis labor supervacuus; maxifit aliquando de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum ter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saepe agitur in animo perfectorum quod silentio praetereundum non est, quia cum laborem suum sine fructu esse considerant, in locum ad laborem cum fructu migrant. Unde iste quoque egregius praedicator qui dissolvi cupit,crum , qui certamina passionum non solum ipse appetiit, sed ad toleranda haec et alios accendit, Damasci persecutionem passus, ut posset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit , seque latenter deponi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, cum in eodem loco minorem sibi fructum aesse conspiceret et gravem laborem, ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit. Unde idem quoque
Abbreviated transcription (Latin):
obus modis petre extra nos ducun᷑:
quia aut ꝑcogitationis lapsũ sub
nos metipsos decidimus: aut ꝑ contem¬
placionis gr̃am suꝑ nos metipsos leua¬
mur. Ille itaqz qui porcos pauit. uaga¬
tione mentis ⁊ in mundicia sub semetip¬
so cecidit: iste uero quẽ angłs soluit eĩꝙ
mentẽ inextasi rapuit: extra se quidẽ.
s sup̃ semetisũ fuit. Uterq ergo ad se re¬
mine ab errore oꝑis se collegit ad cor: ⁊
ille a contẽplationis culmine ad hoc re¬
diit: qd̾ intellectu cõmuni ⁊ prius fuit.
uenerabilis igitur benedictus in illa so¬
litudine habitauit secum: inquantum
se intra cogitationis claustra custodiuit.
Nam quocienscumq hunc contempla¬
nonis ardor in altum rapuit: se ꝓculdu¬
bio sub se reliquit. petr. Patet qd̾ dicis.
sed queso responde.as: si deserere frẽs debu¬
it quos semel suscepit. Gregorius¬
⁊ ego petre existimo. ibi adunati eqͣ¬
nmit̾ portandi sunt mali: ubi inue¬
muntur aliqui qui aduuent᷑ boni. Ubi

Expanded text:
obus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis et immunditia sub semetipsum cecidit; iste vero quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rele ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor. Ut ego, Petre, existimo, ibi adunati aequanimiter portandi sunt mali, ubi inveniuntur aliqui qui adjuventur boni. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
pletos fuisse testati sunt. Ec quedã ali¬
a in augnentum miraculi. que nũc nar¬
rare logum existimo de eodẽ sepulcro¬
Neuis addiderunt. ꝑetrus.
Nquisitiomi mee sufficient̾ iam uide¬
o satisfactũ. S hoc est adhuc qd̾ animũ
esse iam scõꝵ animas in celo: restat ꝓ¬
culdubio ut inquoꝵ quoq anime ẽẽ
nõ nisi minfernum credantur. & quid
hac dere habeat u̾itas ignoro. Nam hu¬
mana estimatio nõ habet: peccatorum
animas ante iudiciũ posse cruciari.¬

Expanded text:
pletos fuisse testati sunt, et quaedam alipletos fuisse testati sunt, et quaedam alia in augmento miraculi, quae nunc narrare longum aestimo, de eodem sepulcrejus addiderunt. PETR. Inquisitioni meae sufficienter jam video satisfacesse jam sanctorum animas in coelo, restat procul dubio, ut iniquorum quoque animae esse non nisi in inferno credantur, et quid de hac re habeat veritas ignoro. Nam humana aestimatio non habet, peccatorum animas posse ante judicium cruciari.
Abbreviated transcription (Latin):
uulneribꝰ fuerant: ⁊ ꝓfluenti sania
putebant. S dum corpus erꝰ ex more
ad lauandum fuisset nudatum: ita mͣ¬
ns pedesq eius sani inuenti sũt: ac si
umquam uulneris nichil habuissent.
ductus itaq ac sepultus est: eiusq con¬
iugi uisum ẽ. ut quarto die in sepulcro
illiꝰ marmor quod suꝑpositũ fuerat
mutari debuisset. Quod indelicet mar¬
mor corpori eius suꝑ positum dũ fuiss
ablatum: tante ex corpore ipsius flãgrã¬
tia odoris emanauit: ac si exputrescen¬
te carne illius ꝓuermibꝰ aromata fer¬
buissẽt. Quod factum. dũ narrante me
in homeliis infirmis quibꝰdam ueniss
indubium: die quadam sedente me in
conuentu nobilium. ipsi artifices qui ĩ
sepulcro illius marmor mutauerant ad¬
fuerunt: aliquid me de ꝓpͥa causa roga¬
turi. Quos ego de eodem miraculo corã
clero nobilibꝰ ac plebe requisiui: qui ꝙ
eadẽ odoris flãgrantia miromodo se re¬

Expanded text:
vulneribus fuerant, et profluente sanie vulneribus fuerant, et profluente sanie patebant. Sed dum corpus ejus ex more ad lavandum fuisset nudatum, ita manus pedesque ejus sani inventi sunt, ac si nunquam vulneris aliquid habuissent. Ductus itaque ac sepultus est, ejusque conjugi visum est ut quarto die in sepulcro illius marmor quod superpositum fuerat mutari debuisset. Quod videlicet marmor corpori ejus superpositum dum fuisset ablatum, tanta ex corpore ipsius fragrantia odoris emanavit, ac si ex putrescente carne illius pro vermibus aromata ferbuissent. Quod factum dum, narrante me in homiliis , infirmis quibusdam venisset in dubium, die quadam, sedente me in conventu nobilium, ipsi artifices qui in sepulcro illius marmor mutaverant adfuerunt, aliquid me de propria causa rogaturi. Quos ego de eodem miraculo coram clero, nobilibus ac plebe requisivi, qui et eadem odoris fragrantia miro modo se re
Abbreviated transcription (Latin):
t aũt de egredientibꝰ animabus q̃
multiꝰ prenoscunt ea que cepius
excquanur. Neq hoc silendum ẽ qd̃
de theophanio centum cellensis urbis
comite. in eadem urbe positus multis
aitestantibꝰ agnoui. Fuit namq uͥ
tentus: hospitatͣi precipue studens. Ex¬
ercendis quidem comitatus curis occu¬
patus: agebat terrena ⁊ temporalia: s
ut post infine claruit. magis ex debito.
quã ex intentione. Nam cum ꝓpinquã¬
ce mortis eius tempore grauissima ae¬
ris tempestas obsisteret. ne ad sepeliẽ¬
dũ
duci potuiss: eumq uxor sua cũ fletu
uehementissimo inquireret dicẽs. quid
faciam. quomodo te ad sepeliendũ eicio.
que hostium domus hunis egredi preni¬
mia tempestate nõ possum: c̃unc ille
respondit. Noli mulier flere qui a mox
ut ego de functus fuero. eadem hora ae¬
ris serenitas rediet. Cuius ꝓtinus uo¬
cem mors. ꝙ mortẽ serenitas ẽ secuta.
mitata. Nam manus eus ac pedes po¬
dagre humore tumescentes. uersi in

Expanded text:
t autem de egredientibus animabus, quae multa praenoscunt, ea quae coepimus exsequamur, neque hoc silendum est quod de Theophanio, Centumcellensis urbis comite, in eadem urbe positus, multis attestantibus agnovi. Fuit namque vitentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendis quidem comitatus curis occupatus, agebat terrena et temporalia, sed, ut post in fine claruit, magis ex debito quam ex intentione. Nam dum appropinquante mortis ejus tempore gravissima aeris tempestas obsisteret, ne ad sepeliendum duci potuisset, eumque uxor sua cum fletu vehementissimo inquireret, dicens: Quid faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut ego defunctus fuero, eadem hora aeris serenitas redibit. 416 Cujus protinus vocem mors, et mortem serenitas secuta est. mitata. Nam manus ejus et pedes podagrae humore tumescentes versi in
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis sus ⁊ sacͥficus usq ad finẽ seruare
nõ potuit. Non enĩ sine int̾mi̾tatione ꝑmã¬
sit. cũ in co sp̃itał intelligentia defuit. S
cum redemptor nr ĩmundũ uenit. hoc sp̃ita¬
lit̾ fec̾ intelligi. ꝙ carnalit̾ fec̃ teneri. Itaq
dum sp̃italit̾ lut̾a eiꝰ intelligit᷑: om̃is in eo
illa carnał exibitio uiuificat᷑. T̃estamentũ

Expanded text:
s usque ad finem servari non potuit. Non enim sine immutatione permansit cum in eo spiritalis intelligentia defuit. Sed cum Redemptor noster in mundum venit, hoc spiritaliter fecit intelligi, quod carnaliter invenit teneri. Itaque dum spiritaliter littera ejus intelligitur, omnis in eo illa carnalis exhibitio vivificat. Testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
cunt᷑. uł certe qr incunctis mundi regiomi¬
bꝰ incarnatũ dm̃ p̾dicant. De quibꝰ aꝑt e
mox subdit᷑. Et nõ reu̾tebant᷑ cũ ambula¬
rent. Hec supuis de ammalibꝰ dicta s. S
nõ eadem intelligi de rotis que de.nĩalibus
possunt. Rotas quippe signare testamẽta
diximꝰ. Et testam̃tum uetꝰ ambulauit. q̃d¬
ẽ cum ꝑ p̾dicationẽ adm̃tes hõium uenit:

Expanded text:
nctis mundi regionibus incarnatum Dominum praedicabant. De quibus aperte mox subditur: « Et revertebantur cum ambularent. » Haec superius de animalibus dicta sunt, sed non eadem intelligi de rotis, quae de animalibus possunt. Rotas quippe significare Testamenta diximus. Et Testamentum Vetus ambulavit quidem, cum per praedicationem ad mentes hominum ven
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: qr inẽ testamenti ueti testam̃tum nouũ.¬
ꝓmisit. exibuit. Et qd illud occulte adnun¬
ciat. hoc istud eribitum aꝑte clamat. ꝓphe¬
tia gͦ testam̃ti noui testam̃tum uetꝰ ẽ. Et ex¬
positio testam̃ti uet̾is testam̃tum nouum.

Expanded text:
est, quia inest Testamento Veteri Testamentum Novuest, quia inest Testamento Veteri Testamentum Novuxhibuit; et quod illud occulte annuntiat, hoc istud exhibitum aperte clamat. Prophetia ergo Testamenti Novi, Testamentum Vetus est; et expositio Testamenti Veteris, Testamentum Novum.
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tum uetꝰ de incarnatione nr̃i redemp¬
toris cepit ꝓpħ̾ando ꝓmutt̾e hoc testamẽtũ
nouũ ꝑfecte narrat expletum. Duo autẽ
cherubui ex auro munidissimo facta sunt:
qr utͣq testam̃ta pura ac simplici u̾itate
describunt᷑. Ex pandunt uͦ alas ⁊ oraculum
opiuint: qr nos qui omp̃is dĩ oraculũ sumꝰ.
aculpis iminentibꝰ scripture sacre edifica¬
tione ꝓtegim̾. Curꝰ dum sententias sollici
lamur. Duo cherubui se mutuo respicuit
u̾sis uultibꝰ inꝓpiciatorium. qr utͣq testam̃¬
ta innullo a se discrepant. ⁊ qͣsi a semetip¬
sa uicissim facies tenent. qr qd uni ꝓmͣtit.
hoc aliud exibet dum int̾ se positum medi¬
acorem dĩ ⁊ hoĩum uident. Facies quippe
a semetipsis cherubin au̾terent. si qd̾ unũ
test. am̃etum ꝓmut̾e̾t. aliud negaret. Sed
dum concordit̾ de mediatore dĩ ⁊ hoĩum
locuntur ⁊ incissim se respiciunt. in ꝓpiei¬
atorium respiciunt. Rota gͦ umedio rote

Expanded text:
Testamentum Vetus de incarnatione nostri Redemptoris coepit prophetando promittere, hoc Testamentum Novum perfecte narrat expletum. Duo autem cherubim ex auro mundissimo facta sunt, quia utraque Testamenta pura ac simplici veritate describuntur. Expandunt vero alas, et oraculum operiunt, quia nos qui omnipotentis Dei oraculum sumus, a culpis imminentibus, Scripturae sacrae aedificatione protegimlamur. Duo ergo cherubim se mutuo respiciunt versis vultibus in propitiatorium, quia utraque Testamenta in nullo a se discrepant. Et quasi ad semetipsa vicissim facies tenent, quia quod unum promittit, hoc aliud exhibet, dum inter se positum Mediatorem Dei et hominum vident. Facies quippe a semetipsis cherubim averterent, si quod unum Testamentum promitteret, aliud negaret. Sed dum concorditer de Mediatore Dei et hominum loquuntur, ut vicissim se respiciant, in propitiatorium intendunt. Rota ergo in medio rotae
Abbreviated transcription (Latin):
aũt qr ubi faciem intendimꝰ. ibi qd necesse ẽ
uidemꝰ. Nota gͦ qͣtuor ht facies: qr pͥus rese¬
aspex̃. Potest qͣ intelligi qͥ qͣtuor facies rota
nis extensa in qͣtuor mũdi partibꝰ innotuit.
Uñ ⁊ bñ eadẽ rota una pͥꝰ uixta a ĩalia apparu¬
isse. ⁊ pmodum q̃tuor facies habuisse descri¬
bitur: qr ñ lex euglio concordaret. in q̃tuor
mundi partibꝰ non innotesc̾et. Sequituꝵ¬
e aspectus rotarũ ⁊ opꝰ xxxi.¬
caꝵ qͣsi uisio maris. Recte sac̃ eloquia
uisiom maris similia narrant᷑. qr ineis mag¬
na sũt uolumina sententiaꝵ cumuli sensu¬
um. Nec in merito mari simił sacͣ d̾r. qr fir¬

Expanded text:
autem, quia ibi faciem intendimus, ubi quod necesse est videmus. Rota ergo quatuor habet facies, quia prius reseaspexit. Potest quoque intelligi, quod quatuor facies rota atiam praedicationis extensa in quatuor mundi partes innotuit. Unde et bene eadem rota una prius juxta animalia apparuisse, et postmodum quatuor facies habuisse describitur, quia nisi lex Evangelio concordaret in quatuor mundi partibus, non innotesceret. « Et aspectus rotarum et opus earum quasi visio maris. » Recte sacra eloquia visioni maris similia narrantur quia in eis magna sunt flumina sententiarum, cumuli sensuum. Nec immerito mari similis Scri
Abbreviated transcription (Latin):
uũ sic̃ diximꝰ intͣ testam̃tum uetꝰ. qr qͥ desig¬
nauit testam̃tum uetꝰ. hoc testam̃tum no¬
num exibuit. It enim pauea de multis lo¬
quar. qͥd ẽ qd̃ adam dormiente eua ꝓducit᷑.
ñ qd moriente xp̃o eccłia formatur. Qdẽ qd̾
ysaac ad immolandum ducit᷑. ⁊ ligna por
tauit: ⁊ sic insacficio ꝓ nob̃ ex humanitate
est mortuus. ut tam̃ in mortalis manet ex
diuinitate: Qd ẽ qd̾ homicida p mortẽ sũ¬
mi pontificis ab solutꝰ ad t̾ram ꝓp̾am redit.
nͥ qd̃ hinanũ genꝰ qͥ peccando semetipsi mor¬
tem intulit: pꝰ mortem ueri sac dotis. uidelic
redemptoris nr̃i peccatoꝵ suoꝵ uinculis sol¬
uitur. ⁊ in paradisi possessione reparatur:
Q̾d ẽ qd̃ intab̾naculo ꝓpiciatorium fieri ui¬
betur. suꝑ qd duo cherubin unũ a sũmitate
una: ⁊ alt̾um a siumitate alia ex auro mũ¬
tes oraculum qui se mutuo respiciunt uer¬
sis uultibꝰ inꝓpiciatorium. nͥ qd utͣq testam̃¬
ta ita sͥ in ꝑ mediatore di ⁊ hõim congru¬

Expanded text:
tamentum Vetus, quia quod designavit Testamentum Vetus, hoc Testamentum Novum exhibuit. Ut enim pauca de multis loquar, quid est quod Adam dormiente Eva producitur , nisi quod moriente Christo Ecclesia formatur? Quid est quod Isaac ad immolandum ducitur, et ligna porttavit? Et sic in sacrificio pro nobis ex humanitate est mortuus, ut tamen immortalis maneret ex divinitate. Quid est quod homicida post mortem summi pontificis absolutus ad terram propriam redit , nisi quod humanum genus quod peccando sibimetipsi mortem intulit, post mortem veri sacerdotis, videlicet Redemptoris nostri peccatorum suorum vinculis solvitur, et in paradisi possessione reparatur? Quid est quod in tabernaculo propitiatorium fieri jubetur , super quod duo cherubim, unum a summitate una, et alterum a summitate alia, ex auro munoperientes oraculum, qui se mutuo respiciunt versis vultibus in propitiatorium , nisi quod utraque Testamenta ita sibi in Mediatore Dei et hominum congru
Abbreviated transcription (Latin):
dimus scriptura sacra ꝑ qͣtuor suas facies ma¬
re ẽ: que cruc̃e annunciant qr aĩos ad t̾ram
uiuentiũ ligno portãt. Nisi añ mari script᷑¬
ani sacm similem cerueret. ꝓph̾a minime di¬
xisset. Repleta ẽ t̾ra scientia dñi sic̾ aqͣ ma¬
ris oꝑientis. Sequitur. xxxii.

Expanded text:
dimus Scriptura sacra per quatuor suas facies mare est. Quae crucem annuntiat, quia nos ad terram viventium ligno portat. Nisi autem mari Scripturam sacram similem cerneret propheta, minime dixisset: Repleta est terra scientia Domini, sicut aquae maris operientis . Sequitur: VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
bus in naui nauigamꝰ. cũ ad desid̾atas t̾ras
tendim: Nob̾ aũt q̃d ẽ indesiderio. ñ illa t̾ra
de qua scriptum ẽ: Portio mea int̾ra uiuen¬
nob̾ ꝓnunciat: cum dic̃. Maledictꝰ om̃is qͥ
pendit ui ligno. Q redemptori nr̃o paulus

Expanded text:
bus in mare navigamus, cum ad desideratas terras tendimus. Nobis autem quid est in desiderio nisi illa terra de qua scriptum est: Portio mea in terra vivennobis praenuntiat, cum dicit: Maledictus omnis qui pendet in ligno . Quod Redemptori nostro Paulus