comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uerẽs ritꝰ qͦs aũ susceptã ꝑmanũnor si lege̾ excole¬
bãt: pꝰ eadẽ susceptã ꝓhibit̾i st̃ exerceri. duasuid
lis aliq̃m sorores: simul duc̃e uxores. uł amitã
urorẽ acciꝑe. õĩl aĩałib uesci. ħ ⁊ similia añ lege̾
agentes rei ñ habebantur. s pꝰ ea nemosiue pecca¬
to faicẽ potuit. M. Liege̾ nr̃am ꝓut moysẽs dedit ⁊
õis patrũ nr̃oꝵ gen̾atio antiqͥtꝰ coluit sic &̾ a nobͥ¬
seruatiões dño acceptabiles fuissent: du̾ easoꝑe
cõpleretis. neqͣꝗͣ. uos d̾ tẽplo ⁊ patͥa eieciss. S ut
nus ad qͥescã sermonib. tuo te redaguendũ ẽe
ostencła. iudicio eũ sic̃ dixi nichil nͥ panca d̾ legis¬

Expanded text:
ceptam per manum Moysi legem excolebant , post eamdem susceptam prohibuit exercere, duas videlicet sorores simul ducere uxores, vel amitam uxorem accipere, omnibus animalibus vesci . Haec et similia ante legem agentes, rei non habebantur, sed postea nemo sine peccato facere potuit. MOYSES. Legem nostram prout Moyses dedit, et omnis patrum nostrorum generatio antiquitus coluit, et sic etiam a nobservationes Domino acceptabiles fuissent, dum eas opere compleretis, nequaquam vos de templo et patria ejecisset. Sed ut tuis acquiescam sermonibus, tuo te redarguendum esse osten
Abbreviated transcription (Latin):
l& dñs d̾s tuus. totiꝰ scłi gͣs crederent. Curgͦ ut cre¬
dant cogis: Qͥa nullus nͥ uoluntate d̾i credit. E in
alio loco. uob̃ inqͥt gentib u̾tas dei iaͣ uenit. Qui
cet. qͥ suꝑ om̃s uidex ÷. Itẽ ĩ eodẽ. Dñs inqͥt d̾s
tuus sub una lege cuctos si uellet sine discor¬
dia poner&. singit itẽ ĩ alio loco tͣnꝗͣ. ds ẜ lo¬
qͣt᷑. Nĩquit muolentia ĩlege deb& e̾ẽ. Iã u̾itas ⁊ iꝰti¬
tia app&. Qͥuoluerit: sponte sua credat. Itẽ ĩ aleo¬
rauo. Uos increduli ñ qd̃ oratis oro. nec qͦm oro oratiꝰ.
⁊ quẽ adoratis nͣ adoro. mͥ lex. ⁊ uob̾ lex discors. Wĩ

Expanded text:
Dominus Deus tuus, totius saeculi gentes crederent. Cur ergo ut credant cogis? quia nullus nisi voluntate Dei credit. Et in alio loco, vobis, inquit, gentibus veritas Dei jam venit. Qui cet, qui super omnes judex est. Item in eodem, Dominus, inquit, Deus tuus sub una lege cunctos si vellet sine discordia poneret. Fingit item in alio loco tanquam n, inquit, violentia in lege debet esse, jam veritas et justitia apparet, qui voluerit sponte sua credat. Item in Alcorano, vos increduli non quod oratis oro, nec quem oro oratis, et quem adoratis non adoro, mihi lex, et vobis lex discors. Et in
Abbreviated transcription (Latin):
q sane reabebit sua̾. ħ naͣq erit leticiȩ cõ sũma¬
tio . P. Illa gͥ mulier ꝗ̃ pꝰ tres aut plures habitoᷤᷤ
maritos ÷ mortua. in resurrectiõe quẽ ex his ÷
habit᷑a : Nã sipͥmũ habiturã respondis. lex iuo¬
ysi destruet᷑. dicentis: qd̾ pꝰ scd̾m ñ debeat ad pri¬
muͣ redie maritũ. diuͦ aliũ ꝗͣ. pͥmũ habiturã res¬
pod̾is: iii eo &̃. ⁊ destructio legis. Cadẽ uãq lege¬
uibente: pͥmo uiro iuuente nec eã repueliaute.
cuiꝗͣ. ñ pon̾t nub̾e. S ecce cũ tot suscitati. totq
pꝰ eos fueruit nati. qͥ libet horꝵ ert̃ qͣndoq mori¬
turi : M.Inmortales ex inde ꝑmanebt̃. S. Ratio
stare nͣ posse qd̾ dicis dͤ monstrat. Cũ i hõ come¬
derit. bibit. gen̾ancli usũ habuerit: necesse est
qd̃ ex .iiiͦi. elem̃tis cõpositꝰ sit. Qͥcqͥd aũ taliter

Expanded text:
 sane rehabebit suam. Haec namque erit laetitiae consummatio. PETRUS. Illa igitur mulier quae post tres aut plures habitos maritos est mortua, in resurrectione quem ex his est habitura? Nam, si primum habituram responderis, lex Moysi destruetur dicentis, quod post secundum non debeat ad primum redire maritum; si vero alium quam primum babituram responderis, in eo etiam est destructio legis, eadem namque jubente, primo viro vivente, nec eam repudiante, cuiquam non poterit nubere . Sed ecce cum tot suscitati, totque post eos fuerint nati, quilibet horum erunt quandoque morituri? MOYSES. Immortales exinde permanebunt. PETRUS. Ratio stare non posse quod dicis demonstrat. Cum enim homo comederit, biberit, generandi usum habuerit, necesse est quod ex quatuor elementis compositus sit. Quidquid autem talite
Abbreviated transcription (Latin):
sustineat᷑. t̾cia manũ. qͣrta pedẽ amtitat. ⁊ qui
cui lib& hõi m̃brũ abstulerit: digno p̾cio redin&e.
ħ uniu̾sa p̾cepta iccuro st̃ ad̾o ꝓposita: ne sininus
larga q̃libet faciendi ẽ &̃ licentia: totiꝰ gentis fie¬
ret eito riuna. Auiuo sẽꝑ abstin̾e uibñt᷑. qm̃ fo

Expanded text:
sustineat, tertia manum, quarta pedem amittat, et qui sustineat, tertia manum, quarta pedem amittat, et qui cuilibet homini membrum abstulerit, digno pretio redimet. Haec universa praecepta idcirco sunt a Deo proposita, ne si nimis larga quaelibet faciendi esset licentia, totius gentis fieret cito ruina. A vino semper abstinere jubentur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
t̾eio ei ꝙͣ. libet repudiare. ⁊ eandẽ rursus liceat¬
acciꝑe. Empticias uͦ atq captiuas qͦteũq uolu¬
erit hab̾e licitũ erit. S ⁊ easdẽ uenelendi de¬
nuoq em̃di. lib̾am potestatẽ habebit. sic tñ ut pꝰ¬
ꝗͣ. semel gͣuidã fecerit: neqͣꝗͣ. se alt̾iꝰ seruitutis iu¬
go astͥng̾e̾ possit. Conceditur ĩ suꝑ eis oᷤ ꝓpͥa cog¬
natioẽ hab̾e uxores. ut sanguinis ꝓles accrescat.
⁊ fortiꝰ int̾ eos amicitiȩ iundm iugeat. De pos¬
sessiõĩb repetendis uidicia talia st̃ ap̃ eos: qͣlia
ẽe̾ ap̃ hebreos ipse optime nosti. ut petitor
restib cõꝓbꝙ̃. et negator uiram̃to semet expur¬
get. Testes aũ nullos nͥualde idoneos ꝓbatasq
ꝑ sonas suscipuut. ⁊ qͥb sine uiram̃to crecłe pos¬
fint. Inqͥledã ꝙ̃ aliis mosaice legis morẽ custodi¬
unt ut qui hõis sanguinẽ fud̾it: eadẽ pęna
plectat᷑. ⁊ qͥsqͥs ĩ ad ult̾io d̾ p̾hensus fuerit. eu ad¬

Expanded text:
 liceat. Emptitias vero atque captivas quotcunque voluerit habere licitum erit, sed et easdem vendendi denuoque emendi liberam potestatem habebit, sic tamen, ut, postquam semel gravidam fecerit, nequaquam se alterius servitutis jugo astringere possit. Conceditur insuper eis de propria cognatione habere uxores ut sanguinis proles accrescat, et fortius inter eos amicitiae vinculum vigeat. De possessionibus repetendis judicia talia sunt apud eos, qualia esse apud Hebraeos ipse optime nosti, ut petitor testibus comprobet, et negator juramento semel expurget. Testes autem nullos nisi valde idoneos probatasque personas suscipiunt et quibus sine juramento credere possint. In quibusdam etiam aliis Mosaicae legis morem custodiunt, ut qui hominis sanguinem fuderit, eadem poena plectatur , et quisquis in adulterio deprehensus fuerit, cum ad
Abbreviated transcription (Latin):
re : ꝗͣ. dictͣ fuisse ad e ⁊ ab rahã: ñ exauctoritate
s mahoniet : domꝰ ħ idoł plȩna erat. S situ o mo¬
yses scires qͣł ee̾t domꝰ illa: ⁊ qd̾ secretũ ibi in e̾e̾t:
⁊eur illuc mahometꝰ ire. ⁊ ꝙ̃ ĩ lege ĩ ueniunt᷑ iꝰsit
face̾: uald mirareris ind̾. M. Istud rogo mͥ qd̾ dicis
norabant. ⁊ duo idola ab eiscle̾ ibi colebant᷑. alt̾ũ
exalbo: alt̾ũ exiugͦ lapide patratũ. Nomͣ quidẽ
illiꝰ qd̃ exnigͦ erat lapide: merculicius. nom̃ uero
altiꝰ chamos. Alt̾um. qd̾ ex nigro lapide ĩ honore
satͦm. alt̾ũ uͦ qd̾ exalbo: in honore martis. edifica
tũ. bis manno cultores eoꝵ ad ipsa ascendebant
ad orauda. Ad martẽ qͥdẽ: qͣndo sol ĩpͥmũ gͣdũ ari¬
etis uttͣt. qͥa aries honor ÷ martis. In cuiꝰ discessu¬

Expanded text:
auctoritate set, domus haec idolis plena erat. Sed si tu, o Moyses, scires qualis esset domus illa, et quod secretum ibi inesset, et cur illuc Mahomethus iret, et quae in lege inveniuntur jussit facere, valde mirareris inde. MOYSES. Istud rogo mihi quod dicnorabant, et duo idola ab eisdem ibi colebantur, alterum ex albo, alterum ex nigro lapide paratum. Nomen quidem illius quod ex nigro erat lapide Mercurius, nomen vero alterius Chamos. Alterum quod ex nigro lapide est, in honore Saturni, alterum quod ex albo in honore Martis aedificatum est. Bis in anno cultores eorum ad ipsa ascendebant adoranda, ad Martem quidem quando sol in primum gradum arietis intrat, quia aries honor est Martis. In cu
Abbreviated transcription (Latin):
s plebs in manũ decidit inimiei: uel qͣtalit̾ ordina
ratione diẽ dñic̃a debemꝰ nos celebrare ꝓpt̾ resur¬
rectionẽ xͥ. q̃ sic̃ diximꝰ ⁊ credulitatis fuit causa: et¬
dentes obiere: utiq ipso moriente saluati st̃. s in¬
ferni pͥus tenebras subiere. Q uͦ pꝰ resurrectionẽ
creddidert̃:⁊ ꝑ mortẽ eiꝰ saluant᷑.⁊ tñ tartara nesci

Expanded text:
sed plebs in manum decidit inimici, vel illa qua talitersed plebs in manum decidit inimici, vel illa qua taliterratione diem Dominicam debemus nos celebrare, propter resurrectionem n ipsum credentes obiere, utique ipso moriente salvati sunt, sed inferni tenebras prius subiere. Qui vero post resurrectionem crediderunt, et per mortem ejus salvantur, et tamen tartara nesci
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa aliqͥs exibat: paratꝰ erat hostis ille ⁊ ĩsidians: eũ
capiebat: ⁊ ĩ tenebrosũ carcerẽ detrudebat. Rex aũ
ille qͥ ciuitatẽ condidat: eiꝰ in coł uenturũ fore tẽpꝰ
ꝓmittebat. quo eos de hoste illo lib̾are decreuerat.
Nullũ uͦ aliũ ab eis censũ. uel remun̾ationẽ exige¬
bat: nͥ ut diẽ illũ celeb̾imũ colerẽt: qͦ ciuitas ꝑfec¬
ta fuerat. ⁊ nb ħ ꝙͣ qđ eadẽ die de p̃dicto hoste eos¬
lib̾aturꝰ erat: qͥ eã dui celebͣrt̃. sic̃ rex eis p̃ceꝑat.
Trans acto aũ ñ nullo tpr̃is spacio: suꝑ eos miscor¬
diã atq pietatẽ habuit. et eosde illa captiuatioẽ
p̃sentialit̾ lib̾are disposuit. filiũ gͥ suũ misit. qͥ de¬
uicto hoste: de eiꝰ manu captiuos emisit. lib̾atis
itaq ciuib de iugo inimici: rex p̃dictus. talit̾ ur
illiꝰ neqͣqͣm formidare oportuit. S dic õ moyses ultͣ
dies pocidebuit celebrari: nel illa qͥciuitas ꝑacta est

Expanded text:
iquis de ea exibat paratus erat hostis ille, et insidians eum capiebat, et in tenebrosum carcerem detrudebat. Rex autem ille qui civitatem condiderat, ejus incolis venturum esse tempus promittebat, quo eos de hoste illo liberare decreverat. Nullum autem alium ab eis censum vel remunerationem exigebat, nisi ut diem illum celeberrimum colerent, quo civitas perfecta fuerat, t, sicut rex eis praeceperat. Transacto autem nonnullo temporis spatio, super eos misericordiam atque pietatem habuit, et eos de illa captivatione praesentialiter liberare disposuit, filium igitur suum misit. Qui, devicto hoste, de ejus manu captivos emisit. Liberatis itaque de jugo inimici rex praedictus taliter urbinimici formidare oportuit. Sed dic, o Moyses, utra dies potius debuit celebrari, vel illa qua civitas peracta est,
Abbreviated transcription (Latin):
sat᷑ui ÷. Qd churificabãt nudi tonsisq capitib:
usq in hodiernũ diẽ in uidia ut dixi cȩlebrant᷑.
Arabes uͦ cũ anion ⁊ moab idola adorabant. Moho¬
metꝰ auͭ pꝰ longuͣ tẽpꝰ ueniens: pͥstinã consuetudi¬
neͣ neqͥuit auferre. s qͣsi qͦdã mͦ more nutato ĩcon

Expanded text:
est Saturni. Quod thurificabant nudi tonsisque capitibus, usque in hodiernum diem in India, ut dixi, celebratur. Arabes vero cum Amon et Moab idola adorabant. Mahomethus autem post longum tempus veniens, pristinam consuetudinem nequivit auferre, sed quasi quodammo
Abbreviated transcription (Latin):
tate d̾ monstͣtũ ꝓpħã dixeris. quẽ ratis mitacłis dͤ¬
notatũ. freq̃nt audieris: Nonne ꝓpħã eũ brutũ
aĩal. bos uideł doregelȩ nuncupauit: Honne per
utranq manicã ing̾ssa luna. ac desinu redinteg¬
ta ꝓgredi eos ꝓpħã eũ mirificũ d̾ signauite Nũ¬
qͥd ad ħ ĩ notescendũ illiꝰ manu d̾ mulsa oĩ ppło as¬
fluentẽ inamilla ouis haustu̾ lactis p̾buit: Mirũ
uenit qͥdẽ arbor ad eũ.⁊ ipse d̾ fructu eiꝰ comedit.
⁊ brachiũ ouis qd̾ inuenenatũ sͥ erat ĩscutella
appositũ: cũ eo lociitũ ÷ ꝙ dix. neme comedas:
cũ ipse mahometh ĩ alcorano suo nichil tale re¬
tulit. s potiꝰ qͥcqͥd ĩ arcorano de ipso scͥptũ ñ fue¬
rat: on uo mo uerũ credi ꝓhibuit. De oĩb iuqͥt¬

Expanded text:
tate demonstratum prophetam dixeris, quem satis miraculis denotatum frequenter audieris? Nonne prophetam eum brutum animal bos videlicet Doregele nuncupavit? Nonne per utramque manicam ingressa luna de sinu redintegrata progrediens, prophetam eum mirificum designavit? Nunquid ad hoc innotescendum illius manu demulsa omni populo affluentem mamilla ovis haustum lactis praebuit? Mirum venit quidem arbor ad eum, et ipse de fructu ejus comedit, et brachium ovis quod invenenatum sibi erat in scutella appositum cum eo locutum est et dixit. Ne comedas, cum ipse Mahometh in Alcorano suo nihil tale retulit, sed potius quidquid in Alcorano de eo scriptum non fuerat, omnino verum credi
Abbreviated transcription (Latin):
homethũ ĩdie orandũ preciꝑe dic̃is. id̾o utiq fec᷑.
q ad uttorio d̾i. Iudei Ñ scd̾m legẽ t̾ iudie orant.
xp̃iani uͦ septies: s iste nec t̾ nec septies. s qͥnqͥes
oraudo: t̾minũ int̾ utͣnq posuit. Qd̃ aũ quam
orent. illos manꝰ ⁊ brachia. ⁊ cęt̾a corꝑis mẽbra ab¬
luere laudas: ñ adorationẽ ꝑtinꝙ. Ad orationẽ
qͥdẽ ꝑtin& mundari untͥnsecꝰ ñ extͥnsecꝰ. S mun¬
dicia ħ d̾ ablittiõe m̃broꝵ ꝑtinebat cultorib stellę
uen̾is. qͥ uolentes eã orare: ad modũ feminȩ se ap¬

Expanded text:
humetum in die orandum praecipere dicis, ideo utique fecit, que adjutorio Dei. Judaei enim secundum legem ter in die orant, Christiani vero septies, sed iste nec ter nec septies, sed quinquies orando terminum inter utramque posuit. Quod antequam orent illos manus et brachia et caetera corporis membra abluere laudas, non ad orationem pertinet. Ad orationem quidem pertinet mundari, intrinsecus non extrinsecus. Munditia autem de ablutione membrorum pertinebat cultoribus stellae Veneris, qui volentes eam orare, ad modum feminae se ap
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ ĩ crucis uideł signũ poni p̃ceptꝰ ẽ: sanguinẽ
designauit xp̃i. qͥ sr̃ erucẽ effusus est. Q sic̃ sanguis
illiꝰ agni. ut diximꝰ de morte corporis custodiuit fide¬
les dñi:ita et fideles suos de int̾itu aĩe. sanguis rede
in qub comedebat᷑ conseruauit: unde & illis tm¬

Expanded text:
s poni praeceptus est, sanguinem designavit Christi qui super crucem effusus est. Et sicut sanguis illius agni, ut diximus, de morte corporis custodivit fideles Domini, ita et fideles suos de interitu animae, sanguis redemin quibus comedebatur conservavit, unde et in illis t
Abbreviated transcription (Latin):
a se ĩuice̾ seꝑatis. ñ ittet᷑ ãplius homo his reb se
totiꝰ boni iuscii p̾t̾ militiã ⁊ aratrũ. appetentes lu¬
xuriã deditiq gulȩ: facile scd̃̾m uoluntate̾ sui¬

Expanded text:
a se invicem separatis, non utetur homo his rebus saa se invicem separatis, non utetur homo his rebus satotius boni inscii, praeter militiam et aratrum, appetentes luxuriam, deditique gulae, facile secundum voluntatem eor
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ẽ. ꝑtitias ⁊ captiuas qͦtlibet posstͣ hab̾e. ħ qui¬
dẽ qͣntũ ad uos ad ult̾iũ ÷. qͥa multo ciens paret
piens uidet᷑ fieri iꝰsit: P. Mahomethus ualde fe¬
minas diligebat. ⁊ ꝑnmniu̾ luritriosus erat. ⁊ si¬
eitt ipsem& ꝓfessus ÷: uis lux uriȩ qͣdraginta
hoĩũ ĩeo manebat. & maxime qͥa arabes ualde
ltixuriosi erauat: uoliuitati eoꝵ ut crederent satis¬
fec̃. Qd de ꝓͥa cognanioẽ hab̾e urores dixeris: mos
tõĩs. De iuidiciis uñ supͣ dixisti: inqͥbdã sane mo¬
ysi ꝯsentiunt legi. ĩqͥbdã uͦ dissentiunt. Qd̃ id̾o
mahomethus fec̾: ut aliqͣntulũ diu̾sa e̾e̾t lex sua
alege moysi. Auino sẽꝑ id̾o abstiu̾e iubent᷑: ne for¬
te socii d̾b̾ati: pate face̾nt ruinã ppłi. Quȩ au de
paradiso p̾dicasti: p̾t̾ ititeuda st̃. qͥa ratioẽ ñ posst̃
cõꝓbari. Separata qͥppe aĩa a corꝑe.⁊ qͣtuor elemͣtiᷤᷤ

Expanded text:
autem emptitias et captivas quotlibet possunt habere, hoc quiautem emptitias et captivas quotlibet possunt habere, hoc quidem quantum ad nos adulterium est, quia multoties pater piens videtur fieri jussit. PETRUS. Mahomethus valde feminas diligebat, et pernimium luxuriosus erat, et sicuti ipsemet professus est, vis luxuriae quadraginta hominum in eo manebat. Et maxime quia Arabes valde luxuriosi erant, voluntati eorum ut crederent satisfecit. Quod de propria cognatione habere uxores dixeris, mos Moysi consentiunt legi, in quibusdam vero dissentiunt, quod Mahometh fecit ut aliquantulum diversa esset lex sua a lege Moysi. A vino ideo semper abstinere jubentur, ne forte socii inebriati patefacerent ruinam populi. Quae de paradiso praedicasti praetermittenda sunt, quia ratione non possunt comprobari. Separata quippe anima a corpore et quatuor elementis
Abbreviated transcription (Latin):
Lib alcorani talis:. qd̾ ⁊ post̾i̾or pͥmũ destruit ordinẽ.
ordinatꝰ e̾e̾t. Post mortẽ uͦ ipsuis socii eiꝰ qͥ secũ
morati fuerant: qͥsq ut ita dicã lectionẽ suã renũ¬
tians: al coranũ coposuer̃. uñ nescimꝰ. qͥs pͥor. qͥsue
post̾ior fuit ordo. Ideo autẽ maho meth p̾dari. cap¬
tiuare. ⁊ gͣs intͥfic̾e̾ iꝰssit: qd̾ arabes qͥ dm̃ ignorã¬
tes in deserto manebant: ĩp̃datiõib delectaren¬
tur.⁊ ut maxime illi cred̾ent. M. Estimo uerũ
ẽe qd̾ dicis . P. Qd dicis ẽe̾ ilł. absolutã omẽm car¬
cendũ: nob̃ qͦ absoluta ÷ õĩs caro. In ħ tantũ scił
inporei carne discordamꝰ. ħ aũ fec̃ maho methus.
ut ĩ eo alege sua uos xp̃iani differremꝰ. Qd̃ d uxo¬
rib dixisti lic̾e̾. qͣtuor acciꝑe.⁊ qͣlibet repudiata
aliã duc̾e̾: ħ nulla qͥde̾ p̾cipit᷑ ratioẽ. neq it nisi
causa filios ꝓcreandi. p̾ceptũ ÷ uxorẽ acciꝑe Qd

Expanded text:
Liber Alcorani talis est, quod et posterior primum destruit ordinem. ordinatus esset. Post mortem vero ipsius, socii ejus qui secum morati fuerant, quisque, ut ita dicam, lectionem suam renuntians, Alcoranum composuerunt, unde nescimus quis prior quis posterior fuit ordo. Ideo autem Mahometh praedari, captivare, et gentes interficere jussit, quod Arabes qui Deum ignorantes in deserto manebant, in praedationibus delectarentur, et ut maxime illi crederent. MOYSES. Aestimo verum esse quod dicis. PETRUS. Quod dicis illis absolutam esse omnem carcendum, nobis quoque absoluta est omnis caro. In hoc tantum scilicet in porci carne discordamus. Hoc autem fecit Mahomethus, ut in eo a lege sua nos Christiani differremus. Quod de uxoribus dixisti licere quatuor accipere et qualibet repudiata aliam accipere, hoc nulla quidem praecipitur ratione, neque enim nisi causa filios procreandi, praeceptum est uxorem accipere . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ sepulturam corporis angłi eũ nescientib
euuctis de lat᷑i eẽnt ad cęluui. Uñ qͥa statumm
ñ sepeliert᷑ eũ iccuro ferẽ ĩcepit. ut stati sepelire¬
t᷑. hac gͦ causa gͣs ĩerrore pͥstino parũꝑ deti¬
nuit. Duo uͦ fr̃s. seͥptoris mahomethi filii. no¬
ĩe haran ⁊ horam : ieiiuiis ⁊ uigiliis fortiter
corpora macerantes pene ad mortẽ deuenert.
S pat̾ eor sepe filios ad monebat. ne ꝑtã lon¬
gã macerationẽ sua fatigarent corꝑa. Ipseaũ
uidens illos ẽe̾ stultos. ⁊ ad mortis hostir᷑ pre
ni nio dolore iaͣ d̾ uenisse: d mahometho utti
erat iẽ pate feẽ. Cognita aũ a patre eiꝰ neqͥcia:¬
fortit̾ ꝑstabant. Ita deniq legẽ ꝙͣ. uis nͣ extoto
diuitte̾ ceper̃. S q̃dã pars gentis istõsĩ consu¬
etudiue seciti st̃. Oib gͦ modis onieꝵses pos¬

Expanded text:
eum nescientibus cunctis delaturi essent ad coelum, unde, quia statim non eum sepelierunt, idcirco foetere incepit, ut statim sepeliretur. Hac ergo causa gentem in errore pristino parumper detinuit. Duo fratres scriptores Mahomethi, nomine Hazan, et Hozain, jejuniis et vigiliis fortiter corpora macerantes, pene ad mortem devenerunt. Pater vero eorum saepe filios admonebat, ne per tam longam macerationem sua fatigarent corpora. Ipse autem videns illos stultos esse, et ad mortis ostium prae nimio labore jam devenisse, de Mahometho uti erat rem patefecit. Cognita autem nequiperstabant, ita denique legem quamvis non ex toto dimittere coeperunt. Sed quaedam pars gentis istos in consuetudine insecuti sunt. Omnibus ergo modis, o Moyses, pos
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ ꝯtextꝰ plurimu decoris ⁊ dulcedtnis hñs. ap̃ eos
qͥ de licias corporis sũmũ bonũ putant. ñ minorẽ
qͣm si ipse mahomet ad e̾e̾t captare beniuolentiã
uabeat: de met̾n id sꝑare te ntrũ ÷ ut ad ħ ꝑsua¬
dendũ iustiteris: in qͦ me nullatenꝰ. falli posse
fuerit. qͦmͦ callida simulatiõe ꝓpħã se confinxerit.
⁊ ad ħ machiuandũ qͥs ei consiliariꝰ extit̾it. Unũ
reor tͥ in cõꝑtũ manet. ipsã quã dic̾t mahome
thi doctrinã. ꝗͣ. man̾e̾ uidicẽ. Dũ gͥ uitã moresq
eiꝰ mea narratiõe digesta audieris. t̾c me scire de
gͥ utroq parente orbatꝰ: subauuncłi siu manephi
patrocinio puericiȩ anuos agebat. idoloꝵq te tẽ¬
poris cultui cũ uuiu̾sa gente arabũ inseruiens. qͣm¬
ad modũ ipse in alcorano suo testat᷑. dicens dm̃ di
xisse sibi. Orphanꝰ fiuisti: ⁊ te suscepi. uerrore.⁊¬

Expanded text:
plurimum decoris et dulcedinis habens, apud eos qui delicias corporis summum bonum putant, non minorem quam si ipse Mahometh adesset, captare benevolentiam valeat, de me tamen id sperare te mirum est, ut ad hoc persuadendum institeris, in quo me nullatenus falli posse fuerit, quomodo callida simulatione prophetam se confinxerit, et ad hoc machinandum quis ejus consiliarius exstiterit. Unum, reor, tibi incertum t doctrinam quam inanem judicem. Dum igitur vitam moresque ejus mea narratione digesta audieris, tunc me scire de gitur utroque parente orbatus, sub avunculi sui Panephi patrocinio, pueritiae annos agebat, idolorum tunc temporis cultui cum universa gente Arabum inserviens, quemadmodum ipse xisse sibi: Orphanus fuisti et suscepi te
Abbreviated transcription (Latin):
utiq p̾cet̾is debuiss elig̾e : quã ꝯstat reliquis
honestiorẽ ⁊ habiliorẽ erist̾e̾. Lex ÷ siqͥdẽ larga d̾
p̾sentis uitȩ deliciis. multa seruans mandata. iͥ
qͦ ostñdit᷑ diuina circa eos fuisse dilectio maxi-¬
ma. part̾q suis cultorib gaudia reꝑnitiit ĩ effa
nus. brachia. faciẽ. os. nares. aures. ocłos. capilloᷤ
d̾centissime. ⁊ ad ultimũ pedes lauaut. ħ facto:
abea diei hora qͣ nigrũ ab albo distiuguere ꝑuisiu
pot̾unt filũ usq ad soł occisũ. ueino comedere. lib̾e.
aut uporis cõmixtiõe se p̾sumat federe. Post solis
occasũ donec adseq̃ntis diei crepuscłm: seꝑ eis cibo.
⁊ potu. ꝓpͥsq uxorib ꝓut cuq libet liceat itti.
Si tñaut infirmitate fuerit pͥgͣuatꝰ. aut ĩuia erit
ꝙͣ duu aut langoris aut irineris tẽpꝰ durau̾it: ꝯcedit᷑

Expanded text:
utique prae caeteris debuisses eligere, quam constat reliquis honestiorem et habiliorem existere. Lex est si quidem larga, de praesentis vitae deliciis multa servans mandata, in quo ostenditur divina circa eos fuisse dilectio maxima, pariterque suis cultoribus gaudia repromittit ineffabnus, brachia, faciem, os, nares, aures, oculos, capillos, decentissime, et ad ultimum pedes lavant. Hoc facto, ab ea diei hora qua nigrum ab albo distinguere per visum poterunt filum, usque ad solis occasum, nemo comedere, bibere, aut uxoris commistione se praesumat foedare. Post solis autem occasum, donec ad sequentis diei crepusculum, semper eis cibo et potu, propriisque uxoribus prout cuique libet, liceat uti. Si tamen aut infirmitate fuerit praegravatus aut in via erit, quandiu aut languoris aut itineris duraverit tempus,
Abbreviated transcription (Latin):
biloniȩ captiuitate ⁊ diriuiꝰ ⁊ credimꝰ fuisse p̾dicta.
ꝙ ĩ eadẽ cõplȩta. Nã pꝰ ipsã ⁊ nos diuiuitas respexit:
⁊ sacͥficia nr̃a suscepit. P. Explanationi tuȩ m̃s ob¬
tiine in tellectꝰ ꝯcordat. Cũ n ds uos d captiuitate
eductos ad tẽplũ patͥaq redurit: pat&. quia ⁊ pro¬
pħarũ iinas cõpleuit. ⁊ culpis indultis uictimas
ur̃as acceptabiles habuit. S cũ pꝰ ea ĩpͥstina scele¬
ra redissetis. pͥstinis denuo pęnis multati estis. et
qͣnto scd̾a captiuitas maioꝵ graruor q fuit. qͣm
pͥma: tanto maiorẽ ĩ hac ꝗͣ. in illa d̾i suꝑ uos liq̃t¬

Expanded text:
icta, et in eadem completa. Nam post ipsam et divinitas nos respexit, et sacrificia nostra suscepit. PETRUS. Explanationi tuae meus optime intellectus concordat. Cum enim Deus vos de captivitate eductos ad templum patriamque reduxit, patet quia prophetarum minas complevit, et culpis indultis victimas vestras acceptabiles habuit. Sed cum postea in pristina scelera redissetis, pristinis denuo poenis multati estis, et quanto secunda captivitas major graviorque fuit, quam prima, tanto majorem in hac quam in illa Dei su
Abbreviated transcription (Latin):
pidando diabolo. Hane aũ domũ dict. adã cũ d̾
ꝑ adyso exulass: dño extruxisse.⁊ oĩb filiis eius
donee abra hã ad uenit locũ orationis fuisse.
Abra hã aũ fidel d̾i seruus eam rob̾auit.⁊ instau¬
rauit. ⁊ ĩea dño uota uouit.⁊ sacͥficia obtulit.
filioq suo noĩe ismaheli pꝰ mortẽ reliqͥt. eiq
⁊ õiby filiis eiꝰ ꝑ multa annoꝵ curricła donee
mahomi& natꝰ ÷ orandi d omꝰ ꝑmansit. Qͦna

Expanded text:
am cum de paradiso exsulasset, Domino exstruxisse, et omnibus filiis ejus donec ad Abraham advenit locum orationis fuisse. Abraham autem fidelis Dei servus, eam roboravit, et instauravit et in ea Domino vota vovit, et sacrificia obtulit, filioque suo nomine Ismaeli post mortem reliquit, eique et omnibus filiis ejus per multa annorum curricula, donec Mahom
Abbreviated transcription (Latin):
magna gens ĩeũ nͣcrederet. P. Si cuͣ d̾i aduttorio
cuucta ꝑegisset: ñ inulto ciens d̾uictꝰ fuissꝙ. nec
ut sup̃ dixutiꝰ dentes eiꝰ inbello crepiusfent.
qͥ ut cet̾i reges uincebat᷑ ⁊ uincebat. aliqͣndo.
S pꝰ mortẽ ipsius om̃s ab ipsius lege disced̾e
uoluer̃. Ipse it dixerat. t̾cio die corpꝰ suu̾ de fe¬
rendũ eẽ ad cȩlũ. Ut uͦ illũ m̃daõe cognouer̃
⁊ cacdauer fece̾ ud̾unt: in humato corpore ma¬
callide amonuit adcredendũ gͥs.⁊ dix illos
ñ bñ ĩtellexisse mahomen sermonẽ. Maho¬
methus in qͥt ñ dix̾: qd̾ anͣ̃ sepulturã. uł i

Expanded text:
i cum Dei adjutorio cuncta peregisset, non multoties devictus fuisset, nec ut supra diximus, dentes illius in bello crepuissent, qui ut caeteri reges vincebatur, et vincebat aliquando. Sed post mortem ipsius omnes ab ejus lege discedere voluerunt. Ipse enim dixerat tertio die corpus suum deferendum esse ad coelum. Ut vero illum mendacem cognoverunt, et cadaver foetere viderunt, inhumato corpore macallide admonuit ad credendum gentes, et dixit illos non bene intelligere Mahomethi sermonem. Mahomethus, inquit, non dixit, quod ante sep
Abbreviated transcription (Latin):
onali differat aĩa patent̾ agnoui.S qm̃ philosophi
dict᷑ in hoĩe ẽẽ. iͦii. aĩas: postulo ut q̃nã hee suit aꝑi¬
as. P. Tres illȩ qͣs dic̃t aĩȩ. st̃. aĩa uegetabił. aĩa bes¬
tiałis. ⁊ aĩa rationał. M. harũ singularũ oꝑa ⁊ offi¬
cia ut eclicas ex postulo. P. Ab inus ad suꝑiora. gͣ¬
datĩ ascend̾e libꝙ. Uegetabił aĩȩ duo st̃ officia. fac̃

Expanded text:
onali differat anima patenter agnovi. Sed quoniam philosophi dicunt in homines tres esse animas, postulo ut quaenam hae sint aperias. PETRUS. Tres illae quas dicunt animae, sunt anima vegetabilis, anima bestialis, anima rationalis. MOYSES. Harum singularum opera et officia ut dicas expostulo. PETRUS. Ab imis ad superiora gradatim ascendere libet. Vegetabilis animae duo sunt officia. Facit
Abbreviated transcription (Latin):
płꝰ soltro recordent᷑. ⁊ euncta ꝓudeant. ⁊ in ipso qͦ
meliꝰ aĩa iug& mom̃to: homo ute̾at. Cũ auͣ tanta
ut dixi ꝑspicacia uigeat aĩa tc oĩa languentis. cor¬
ꝑis plus decresẽt officia. In uenimꝰ p̃tẽa senes ple¬
rosq cũ ad talẽ ꝑueneruit senectute̾. ut nulla sit
in eis fortitudo corꝑ ea: tẽ pollẽ ꝯsilio aĩam ⁊ oĩ sa¬
lib& uuiꝰ hõis aĩa: nec in sui nat᷑a ullatenꝰ ꝑ mu¬
tat᷑. s boni maliq ÷ susceptibił. restat necessario. ut

Expanded text:
plus solito recordetur, et cuncta provideat, et in ipso quo melius anima vigeat, momento homo intereat. Cum autem tanta ut dixi perspicacia vigeat anima, tunc omnia languentis corporis plus decrescunt officia. Invenimus praeterea senes plerosque cum ad talem pervenerint senectutem, ut nulla sit in eis fortitudo corporea, tunc pollere consilio animam et omni saslibet unius hominis anima, nec in sui natura ullatenus permutatur, sed boni malique est susceptibilis, restat necessario ut
Abbreviated transcription (Latin):
flurũ seminis patiebat᷑. ⁊ mulleris q̃ in estrius tẽ¬
porib seꝑabat᷑. sacͥficiaq purificatioĩs eoꝵ sac̾do¬
tũ ꝯstiruebant᷑ arbitͥo. Siqͥs hoĩs mortui tentoriũ
uttͦirer. aut caclauer occisi tetigiss: siue os illiꝰ aut
sepulcrũ: tã ipse ꝗͣ. uniu̾sa uasa tentorii ĩmunda
erant. donec cõbuste uitulȩ cinerib asꝑsa mun¬
darent᷑. P t̾ea alia ꝗͣ. plurima in lege p̾cepta sũt.
q̃ auob̾ iã dudũ oĩno p̾t̾missa st̃. M. De legis p̾¬
ceptis q̃ minime obseruamꝰ: neqͣquã redarguen-

Expanded text:
struis temporibus separabatur , sacrificiaque purificationis eorum, sacerdotum constituebantur arbitrio. Si quis hominis mortui tentorium introiret, aut cadaver occisi tetigisset, sive os illius aut sepulcrum tam ipse quam universa vasa tentorii, immunda erant, donec combustae vitulae cineribus aspersa mundarentur . Praeterea alia quamplurima in lege praecepta sunt , quae a vobis jam dudum omnino praetermissa sunt. MOYSES. De legis praeceptis quae minime observamus n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstriuut inparierȩ in angło domꝰ. ne facies apparer&
niunt: lapides istos osculari p̾cep̃. ⁊ humiliatis
tonsisq capitib : int̾ cͥura lapides retͦ iactare. qͥ
humili antes dorsadenudant: qd̃ ÷ siguu̾ legis
pͥstinȩ. Dic tu gͦ o moyses qͦ intentiõe nisi ea qͣm¬
dico ista p̾cep̃: M. Dixi tͥ iutentionẽ me uescire.
qͥa nusquã repꝑi scͥptũ. Unũ tũ de lapidib iacien¬
dis scio. qͥa adeffugaudũ demones ista se fac̾e̾ diet.
Iu libris autẽ illoꝵ scͥptũ uidi. qͥa homar qͥdam
ex decẽ sociismahometi more soltro lapides deos¬
clatis. sic erorsus ÷. Utib̾ uqͥt lapidib dico. qd̃
nec ad uiuare nec noce potestis. scio. s qͥa maho¬
metus fec̃: illiꝰ morẽ exeqͦr . P. Qd diristi lapiclilȩ
iactis demones effugari: non consequeus ratiõ
uidet᷑ e̾e̾. qͥa qd̾ ñ aliquo ꝑcipitt᷑ sensu corporeo:
effugari tã leuit̾ nequaquã pot̾. Hoĩe uͦ diuino
citos fuisse: nuror te dice̾. sensu corꝑoali ea pci¬

Expanded text:
construxit in pariete, in angulo domus, ne facies appareretniunt, lapides istos osculari praecepit, et humiliatis tonsisque capitibus inter crura lapides retro jactare, qui humiliantes se dorsa denudant, quod est signum legis pristinae. Dic ergo, Moyses, qua intentione ista co? MOYSES. Dixi tibi intentionem me nescire, quia nusquam reperi scriptum, unum tamen de lapidibus jaciendis scio, quia ad effugandum daemones ista se dicunt facere. In libris illorum scriptum vidi quia Bomar quidam ex decem sociis Mahomethi more solito lapides deosculans sic exorsus est. Vobis, inquit, lapidibus dico, quod nec adjuvare nec nocere potestis scio, sed, quia Mahomethus fecit, illius morem exsequor. PETRUS. Quod dixisti lapidibus jaciendis daemones effugare, non consequens ratio videtur esse, quia quod non aliquo percipitur sensu corporeo, effugare leviter nequaquam potest. Nomine vero divino cutos fuisse, miror te dicere sensu non corporali perci
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑte ꝓpħa atq indubitant̾ osteudit. P. ħ pͥus
debemiꝰ discitte̾. ut scił qͣli eossuscitau̾it mͦ ualea¬
mꝰ agnosc̾e̾. Uideł utrũ pꝰ suscitationẽ oĩa hu¬
mani corꝑis officia expleuerit: necne. Nã ⁊ ħ
plerisq indubiũ uenit. M.Ut nr̃i testantur
doctores: nͣ ꝑ sonniui. s uigilans eos exurge̾ fec̾.
Eut ħ magis ueru̾ e̾e̾ in uotescat: ipsos om̃s mortu¬
os qͦs ipse suscitauit dᷤ ephraĩ tͥbu ꝑ hibent fuisse.
qͦs inegressioẽ ppłi de egypto: dict᷑ obisse ĩphilis¬
teoꝵ regioe. ħ aũ hꝰ suscitatio signũ fuit fict᷑e. ut
quẽ ad modũ illi om̃s st̃ ꝑ eu̾ suscitati: sic ⁊ reliqͥ
uuiu̾si qͣndoq credaut᷑ suscitandi. P. Qͦmͦ ilł
neqͣquã ilł relid̾it rationalẽ: M. Qͣlt̾ eos u̾ra

Expanded text:
ta atque indubitanter ostendit. PETRUS. Hoc prius debemus discutere, ut scilicet quali eos suscitaverit modo valeamus agnoscere, videlicet utrum post suscitationem omnia humani corporis officia expleverint, necne. Nam et hoc plerisque in dubium venit. MOYSES. Ut nostri testantur doctores, non per somnium sed vigilans eos exsurgere fecit. Et ut hoc magis verum esse innotescat, ipsos omnes mortuos quos ipse suscitavit de Ephraim tribu perhibent fuisse, quos in egressione populi de Aegypto dicitur obiisse in Philisthinorum regione. Haec autem suscitatio signum fuit futurae, ut quemadmodum illi omnes sunt per eum suscitati, sic et reliqui universi quandoque credantur suscitandi. PETRUS. Quomnequaquam illis reddiderit rationalem? MOYSES. Qua
Abbreviated transcription (Latin):
Quomͦ aũ qd̃ ex eis cõponit᷑ ⁊ passionib p̾dictis affi¬
cit᷑. cũ eisdẽ affectily siue mutatione in regnũ illud
tͣnfferet᷑ S ut oĩa concedamꝰ. qͥdnã de his qͥ adue¬
niente uncto ⁊ pꝰ nascit᷑i stͣ es dicturꝰ: Moritõs ne eos¬
liꝰ nãq illis for& ñ resurgẽ: ꝗͣ. tantũ dolorẽ ex eoꝵ
morte sustinere. M. Dicamiꝰ gͦ eos nͣ e̾e̾ morituros.

Expanded text:
m quod ex eis componitur, et passionibus praedictis afficitur, cum eisdem affectibus sine mutatione in regnum illud transferetur? Sed ut omnia concedamus, quidnam de his qui adveniente uncto et post nascituri sunt es dicturus? Moriturosne eslius namque illis foret non resurgere, quam tantum dolorem ex eorum morte sustinere. MOYSES. Dicamus e
Abbreviated transcription (Latin):
i inqͥunt angłi. legẽ hanc te ferre minune sinemꝰ.
ꝙͣ nob plusꝙͣ. filiis isrł necessariã simꝰ. Adħ moy ses
insoltta uisioẽ ꝑt̾ritꝰ: nichil responde p̾sũpsit. sed
d ño confortante ut secure respond& ⁊ precipiente:
ait angłis. Cũ lex ħ regencdoꝵ corporũ p̾cepta ꝯtineat:
ñ satis consiło. quid uob̾ qͥ sp̃uales tantũ estissit ne¬
cessaria. Augłi qͥd ad ħ dicerent ñ habentes: ueti conti-¬
euert. De moysigͦ uictoria dm̃ risisse ⁊ ualde leta
tũ dicitis ẽe̾. ⁊ ita moysen pꝰ tͥuͣphũ cũ lege alacrẽ des¬
cendisse. Qt q̃so fatiuitatis diu̾sitates inista ꝯtinent᷑
lascia: Qͦmͦ it mor. ses corporis mole d p̾ssus altitu¬

Expanded text:
iunt, angeli: « Legem hanc te minime ferre sinemus, iunt, angeli: « Legem hanc te minime ferre sinemus, quam nobis plus quam filiis Israel necessariam scimus. » Ad haec Moyses insolita visione perterritus, nihil respondere praesumpsit, sed Domino se confortante ut secure responderet, et praecipiente, ait angelis: « Cum lex haec regendorum corporum praecepta contineat, non satis considero quid vobis qui spiritualis tantunt non habentes, victi conticuerunt. De Moysi igitur victoria Deum risisse, et valde laetatum esse dicitis, et ita Moysen post triumphum cum lege alacrem descendisse. Quot, quaeso, fatuitatis diversitates in hac continentur lascivia? Quomodo enim Moyses corporis mole depressus, altitu
Abbreviated transcription (Latin):
uocat᷑. Inqͦ qͥdẽ cũ eũ ꝑcussiss. cõtiuuo cadens expi¬
rauit. In ħ cognosce qͥ libꝙ pot̾. qd̾ a planta pedis ꝗͣ.
in t̾ra fixã tenebat. usq ad nodũ in quo ꝑcussus ÷.
cubitis ꝑforauat. In qͦ facto qͦt sĩt miranda. qͥd ue
potiꝰ mirer cũ ꝯsid̾o: stupeo. Ubin uł tantũ lapidẽ iu¬
uenire. uł qͣlit̾ pondiis tantũ potuit portare: Aut
qͦmͦ tã pariuila anis tantuĩ. tãd urũ. tãq spissũ sa¬
ricorpꝰ tã cito ualuit penet᷑re. qͦ ue pacto deutes eitã
subito crescẽ: Aut qͣ ratioe tã ĩmense ⁊ mnauditȩ magni¬
tudinis credendus ÷ fuisse. p̾serti cũ lex dicat. lectũ
eiꝰ ferreũ ñ nͥ nouẽ cubitos habuisse. quo u̾e pacto tã¬
tus homo tã facili uulne̾ cecidisse: Lib& ad huc a¬
liud in notescendo ridiculũ: maiorẽ eoꝵ fatuitatẽ
ostende. Auint i qd̾ moꝵ ses ꝓ lege suscipienda ĩ
celũ ascenlit. ⁊ ibi cũ angłis talit̾ alt̾catꝰ sit. Dicebãt

Expanded text:
vocatur. In quo quidem cum eum percussisset, continuo cadens exspiravit. In hoc cognoscere quilibet potest quod a planta pedis quam in terra fixam tenebat usque ad nodum in quo percussus ecubitis perforavit. In quo facto quot sunt miranda, quidve potius mirer, cum considero, stupeo. Ubi enim vel tantum lapidem invenire, vel qualiter tantum pondus potuit portare? Aut quomodo tam parvula avis tantum, tam durum, tamque spissum saxi corpus tam cito valuit penetrare, quove pacto dentes ei tam cito crescere? Aut qua ratione tam immensae et inauditae magnitudinis credendus est fuisse, praesertim cum lex dicat lectum ejus ferreum non nisi novem cubitos habuisse , quove pacto tantus homo tam facili vulnere cecidisse? Libet adhuc aliud innotescendo ridiculum majorem eorum fatuitatem ostendere. Aiunt enim quod Moyses pro lege suscipienda in coelum ascendit, et ibi
Abbreviated transcription (Latin):
maximã multitudine̾ ĩortalẽ asseramꝰ: eũ supra
siue int̾missioẽ eos genat᷑os e̾ẽ dixerimꝰ. ⁊ si ad lapi¬
dũ modũ sibimet suꝑ ponerent᷑: nullatenꝰ in
duplicato t̾re spatio concludent᷑. M. Cũ uuorta¬
les ẽẽ eos d fencłe neq̃ã: saltẽ mortales concedã.P.
Cũmorituros ẽe̾ ꝯcedas: uolo dicas. illa resurrectio
utrũ erit eis ad penã: an ad coronã. M. Ad głam
głent᷑. cur it̾um in corpoꝵ ergastuł retrudent᷑.
ubifame. siri. uigiliis. ⁊ uariis atq inuum̾is de¬
nuo cruciatib agitent᷑: Qͥn in suꝑ scd̾ in tua̾ sentẽ¬
tiã ded̾ȩ mortis timorẽ ⁊ pęnã sustinebt. his oĩb
satis cuilibet pat&. resurrectionẽ illã magis illis
ad dedecꝰ ꝙͣ honorẽ ⁊ glam fieri . M. Ꝙ siũc inqͥe

Expanded text:
maximam multitudinem immortalem asseramus, cum supra sine intermissione eos generaturos esse dixerimus, et si ad lapidum modum sibimet superponerentur, nullatenus in duplicato terrae spatio concluderentur. MOYSES. Cum immortales eos esse defendere nequeam, saltem mortales concedam. PETRUS. Cum morituros eos esse concedas, volo dicas, illa resurrectio utrum erit eis ad poenam an ad coronam. MOYSES. Ad glorientur, cur iterum in corporum ergastulis retrudentur, ubi fame, siti, vigiliis, et variis atque innumeris denuo cruciatibus agitentur? Quin insuper secundum tuam sententiam secundae mortis timorem et poenam sustinebunt. His omnibus satis cuilibet patet, resurrectionem illam magis illis ad dedecus quam honorem et gloriam fieri. MOYSES. E
Abbreviated transcription (Latin):
redibit ad corpꝰ. ⁊ iudicabit᷑ utrunq. hic aũ sensus
in illiꝰ ꝓpħiȩ explanatione sauo intellectu concipi
pot̾. ita ut nec scͥpt᷑a aliqͣ. uec ratio ulla eis uideat᷑
testimonio. nec a ratioĩs erorbitet semtta: uichil ÷
ĩ ꝯueniens. siqͥs ea diu̾sõ s i̾to exposuerit sensu. Si
sit aut uidet᷑ extͣnea: ea i̾to iudicio carere uirib est

Expanded text:
redibit ad corpus, et judicabitur utrumque . Hic autem sensus in illius prophetiae explanatione sano intellectu concipi potest, ita ut nec Scriptura aliqua vel ratio ulla eis videaturtestimonio, nec a rationis exorbitet semita, nihil est inconveniens si quis eam diverso, sed justo exposuerit sensu. Si sit aut videatur extranea, ea justo judicio carere viribus est
Abbreviated transcription (Latin):
ii pontifices. au illiꝰ ordinis dignitate pͥuabun¬
t᷑: Si dixeris uiuente aaron eos sũuo sac̾dotio
fuugi ñ posse. qͥd gͦ ꝓclerit eis resurrectio : plus
i ad dedecus ⁊ in cõmodũ quã ad decꝰ ⁊ utilitatẽ
eis erit resurgere. meliꝰq eis fuiss ĩmorte ꝑ ma¬
uere: qͣm erũpnosã uitã duc̾e̾. licet ⁊ moy si lex ĩ
ħ facto destruat᷑. qͣ p̾ceptũ habet᷑. ue qͥs maiori sub

Expanded text:
tate privabuntur? Si dixeris vivente Aaron eos summo sacerdotio fungi non posse, quid ergo eis proderit resurrectio? Plus enim ad dedecus et incommodum, quam ad decus et utilitatem erit eis resurgere, meliusque eis fuisset in morte permanere, quam aerumnosam ducere vitam, licet et Moysi lex in hoc facto destr
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ admodũ eȩt̾a huinanitatis officia: sic ⁊ gen̾an¬
di uat᷑am habebt᷑. adeo ut mulierẽ cotidie concep¬
t᷑am. ⁊ cotielie partt᷑am credamiꝰ. P. Qd̃ dicis uix hu¬
manȩ aures posst᷑ audire. Ut n q̃ dicis uera fate¬
ar ẽẽ. seł ut in unctũ ⁊ credit᷑i sinit om̃s ⁊ resusci¬
tandi: cũ cotidie  filios ꝓcrearent. ꝓfecto uec
t̾ra eoscaꝑet.&. si dui plicitͥ maior ẽẽt. aut.
pontꝰ qͦ t̾ra fieret: ⁊ ad eo loci coartarentur angustia.

Expanded text:
quemadmodum caetera humanitatis officia, sic et generandi naturam habebunt, adeo ut mulierem quotidie concepturam, quotidie parituram credamus. PETRUS. Quod dicis vix humanae aures possunt audire. Ut enim quae dicis vera fatear esse, scilicet ut in unctum et credituri sunt omnes et resuscitandi: at cum quotidie filios procrearent, profecto, nec terra eos caperet etiam si dupliciter major esset, aut pontus etiam terra fieret
Abbreviated transcription (Latin):
tũ medietas sapienti cuilibet satis suffic̾et. Uerũ¬
tam̃ qm̃ expositionẽ nr̃ãm tã scͥpt᷑ę qm̃ rationi
ꝯtariã ẽẽ dixisti᷑ Restat ostendas in quo aratio ẽ
dissentiat. P. Nonne creditis qͥ cũ ur̃i resurrexe¬
rint mortiu ad ueniente uucto. adã. qͦ ⁊ seth.
iathusalã.ab rahã.ysaae ⁊ iacob. moyses ⁊
ad uentũ eiꝰ obieruit. parit̾ cũ eis suit resurrectu¬
ri. ⁊ oĩa humani corꝑis officia agentes ⁊ patientes.
pͥstiuosq motꝰ recolentes. autiqͦ inore t̾ras denuo
sint in habituri. ⁊ aaron ac filii eiꝰ sacͥficiũ ut oli
oblaturi. ⁊ amor se sae̾dotalib uestim̃tis iduẽ

Expanded text:
aut auctoritatum medietas sapienti cuilibet satis sufficeret. Verumtamen quoniam expositionem nostram tam Scripturae quam rationi contrariam esse dixisti, restat ostendas in quo a ratione dissentiat. PETRUS. Nonne creditis quia, cum vestri resurrexint mortui adveniente uncto, Adam quoque et Seth, Mathusalem, Abraham, Isaac adventum ejus obierunt, pariter cum eis sint resurrecturi, et omnia humani corporis officia agentes et patientes, pristinosque ritus recolentes, antiquo more terras denuo sint inhabitaturi, et Aaron ac filii ejus sacrificium ut olim oblaturi, et a Moyse sacerdotalibus vestimentis indue
Abbreviated transcription (Latin):
ctoꝵ. ⁊ exdiu̾sitate tẽꝑantiȩ qͣlitatũ eoꝵ Qd̃ si la¬
tꝰ uosse desid̾as. iuilibris uiuemies philo sophor.
quia ad p̾sens d̾ huiꝰmodi re explananda nec tẽpꝰ ha¬
bemꝰ nec locũ. unuio ad nr̃m potiꝰ ÷ nos redire p̃̾põsitũ.
M. huc usq satis philosophice tͣctasti. ꝗͣ distautia sit

Expanded text:
ctorum, et ex diversitate temperantiae qualitatum eorum. Quod si largius nosse desideras, in libris invenies philosophorum, quia ad praesens de hujusmodi re explananda, nec tempus habemus, nec locum, ad vestrum potius est nos redire propositum. MOYSES. Huc usque satis philosophice tractasti, quae distantia sit
Abbreviated transcription (Latin):
appetitiua scł. retentiua. d igestiua. ⁊ expulsiua.
adhesit aĩa.⁊ meis sui exercuit officia. crescendo
scł uittͥendo ⁊ generando. Subtiliorib uͦ besti¬
ał uincta ÷ aĩa. ut sua ineis exib̾e poss officia. p̾¬
stanclo seł sensũ. ⁊ motuͣ d loco ad locuͣ. Qd̃ auͣ
ereis oĩuͣ subtilissimũ. leuissimu̾ fuit. ⁊ tẽꝑatis¬
simuͣ. ⁊ ad suscipiendã rationẽ aptissimiu. illise
rationał aĩa sociauit. ⁊ illa sua q̃ p̾diximꝰ officia
ibi exibuit. ħ itaq mͦ uxta uolitatẽ d̾i aedis¬
positionẽ : tres illȩ aĩe om̃s cõuenerͣ in hoĩem

Expanded text:
gestiva et expulsiva. adhaesit anima et sua in eis exercuit officia, crescendo scilicet, nutriendo et generando. Subtilioribus autem bestialis juncta est anima, ut sua in eis exhibere posset officia, praestando scilicet sensum et motum de loco ad locum. Quod autem ex eis omnium subtilissimum, levissimum fuit et temperatissimum, et ad suscipiendam rationem aptissimum illi se rationalis anima sociavit et illa sua quae praediximus officia ibi exhibuit. Hoc itaque modo juxta voluntatem Dei ac dispositionem, tres illae animae omnes convenerunt in homine,
Abbreviated transcription (Latin):
Nã ⁊ si ꝓpħȩ qͥ minime reges fuert̃. regib subditi fu¬
qͦ qͥ rex ⁊ ꝓpħa ⁊ legis lator tonꝰ exinit ppłi cui legis
liber tale testimoniũ ꝑ hib& dicens. Ñ surrexit
ꝓpħa ultͣ in isrł sic̃ moy ses. qͦm noss dñs facie
ad faciẽ in om̃ib signis atq portentis q̃ misit
suꝑ eũ. Nõne cũ tanti talesq uri resuscitati.
illiꝰ uncti fuerint uiri subiecti. nonue qͣso młto
melius fuiss eis nͣ resuscitari: P̃t̾ea duo incle
ille ÷ facturꝰ: Qd & abrahã. isaac ⁊ iacõb stͣ fa¬
cti. qͦsmoꝵ ses ipse duͣ uiuer& intanto habebat
p̾cio: qd̾ cũ aliqͥd̾ ad̾o ĩplorabat. ꝓ eoꝵ amore sead¬
eptͣm e̾e̾ orabat. In magno si at̾tendas discͥmine
estis. S uolo ut dicas sinosti. nunqͥd nã illi qͥ tẽ
suscitaudi st̃ mortui nat᷑am ⁊ potestatẽ habebt᷑
filios genaudi: M. Ut qͥd responsurꝰ sis audiã
si gen̾atioĩs officiũ in eĩs nat᷑a negabit : aut le¬

Expanded text:
ae, qui minime reges fuerunt, regibus subditi fuqui et rex, et propheta et legislator totius exstitit populi, cui legis liber tale testimonium perhibet dicens: Non surrexit propheta ultra in Israel, sicut Moyses, quem nosset Dominus facie ad faciem, in omnibus signis atque portentis quae misit super eum . Nonne cum isti tanti talesque viri resuscitati illius uncti fuerint juri subjecti, nonne, quaeso, melius fuisset eis ne resuscitarentur? Praeterea duo inde t facturi, quos Moyses ipse dum viveret in tanto pretio habebat , quod cum aliquid a Deo implorabat, pro eorum amore se adepturum esse orabat? In magno si attendas discrimine estis. Sed volo ut dicas, si nosti, nunquidnam illi qui tunc suscitandi sunt mortui, naturam et potestatem habebunt filios generandi? MOYSES. Ut quid responsurus sis audiam, si generationis officium in eis natura negabit, aut le
Abbreviated transcription (Latin):
.iiiͦi. fit eleũitoꝵ ꝯuinctiõe. ⁊ ex eo loco ĩ om̃s spar¬
git᷑ uenas. ipsiq eorꝑi tͥbuit uitã ⁊ alitu. ⁊ arteriis
assiduũ pulsũ.⁊ nat᷑ale̾ hom̃i motũ. ⁊ hic: cum
corpore qd̃ uuificat simul corruͣpit᷑. Est au ratio¬
nał aĩa. substantia ꝑse subsistens. uicorꝑea. uo¬
luntario motu inoueri faciens corpꝰ. ipsa tam̃ un
in corruptibił eristens. geñiq & ad uincta: spe¬
ciẽ hõĩs ipsa ꝑficiens. M. Memini multos añ
nos dixisse auimã rationalẽ ex.iiͦiͦi. eleñitor⁊ cõ

Expanded text:
it conjunctione, et ex eo loco in omnes spargitur venas, ipsique corpori tribuit vitam, et halitum, et arteriis assiduum pulsum, et naturalem hominis motum, hoc cum corpore quod vivificat simul corrumpitur. Est autem rationalis anima substantia per se subsistens incorporea voluntario motu moveri faciens corpus, ipsa tamen iincorruptibilis existens, generi etiam adjuncta speciem hominis ipsa perficiens. MOYSES. Memini multos ante nos dix
Abbreviated transcription (Latin):
rastis. ⁊ uenistis ⁊ stetitis corã me ĩ domo hac in qͣ
inuocatũ ÷ nom̃ ieũ. ⁊ dixistis. lib̾ati sumꝰ eo
qd̾ fecerimꝰ om̃s ab ominatio es istas. Ab ominatꝰ
÷ itaq d̾s oꝑ̃a ũra. ⁊ iuctimas cũ canticis. expu¬
lntq uos dẽ tẽplo suo ⁊ de t̾ra. sic̃ ysaias ꝓpħa aꝑnis¬
sime talib u̾b insinuat. qͦ mͥ multitulinẽ̾ uic¬
timarũ ur̃arũ dic̃ dñs: Plenꝰ sũ. Ho locausta arie¬

Expanded text:
in domo hac, in qua invocatum est nomen meum, et dixistis: Liberati sumus, eo quod fecimus omnes abominationes istas . Abominatus est itaque Deus opera vestra, et victimas, cum canticis, expulitque vos de templo suo, et terra sicut Isaias propheta apertissime talibus verbis insinuat: Quo mihi multitudinem victimarum vestrarum, dicit Dominus? Plenus sum, holocausta arie
Abbreviated transcription (Latin):
sit uichil deusitatis habens ui se: dixer̃t aĩmã sub¬
tilẽ e̾e̾. si uͦ obscuritins aliqͥd habeat ⁊ spissitudinis.
dixer̾t aĩam segne̾ e̾e̾ ⁊ obtusã. talu illud argumͣto
ꝓbantes. Ex ad uinctioe uiqͥunt qͣrũdã rerũ talia
la illarũ si disiuuete suigillatĩ accipiant᷑: ꝓ uenuuit.¬

Expanded text:
hil densitatis habens in se, dixerunt animam subtilem esse; si vero obscuritatis aliquid habeat et spissitudinis, dixerunt animam segnem esse et obtusam tali illud argumento probantes. Ex adjunctione, inquiunt, quarumdam rerum talia la illarum si disjunctae sigillatim accipiant
Abbreviated transcription (Latin):
tuoꝵ resurrectionẽ ibi patent̾ p̾signatã inuemi¬
eniꝰ. Alioqͥn. sibunet ꝓpħa contrariꝰ ẽẽ uidebit᷑
cũ in suꝑiorib dixerit. Morientes ñ uiuent: gi
si ꝓpħȩ contͣretatẽ ingerit: neqͣquã scd̾m libitũ uniꝰ¬
cuiꝰq ad sensũ nat᷑e ꝯtͣriũ debet exponi. cũ altt̾ sano
sensu possit uitelligi nͥ ne dessaria ratio ita eoegerit
⁊accipi.
M. Audire delectat. qͦnã alio mͦ u̾sus huiꝰ sententia
ste qͣat intelligi. P.Duob modis u̾bu̾ ħ intelligi¬
pot᷑. iideł ut uł d̾ extremi udicii suscitatiõe die¬
tũ credat᷑. uł resuscitatiõis nõie captiuitatis eua¬
sionẽ significauerit. Hic auͥ sensus magis ad litte¬
rã ꝑtine̾ uidet᷑. cũ paulo. suꝑiꝰ ꝓpħa suȩ gentis cap¬
tiuitatẽ ⁊ afflictionẽ d̾ fleu̾it. statĩq diuiuȩ ꝓmis¬
siõĩs ⁊ pietatis solatiũ intulerit dicens. Nuent
mortiri. ⁊ reliqͣ. Neq hanc ȩuasionẽ qͦlibet ĩcerto

Expanded text:
ibi patenter praesignatam inveniemus. Alioquin sibimet propheta contrarius esse videbitur, cum in superioribus dixerit: Morientes non vivent, gigsi prophetae contrarietatem ingerit, nequaquam secundum libitum uniuscujusque ad sensum naturae contrarium debet exponi, cum aliter sano sensu possit intelligi, nisi necessaria ratio ita coegerit accipi. MOYSES. Audire delectat quonam alio modo versus hujus sententiae juste queat intelligi. PETRUS. Duobus modis verbum tatione dictum credatur, vel resuscitationis nomine captivitatis evasionem significaverit. Hic autem sensus magis ad literam pertinere videtur, cum paulo superius propheta suae gentis captivitatem et afflictionem defleverit, statimque divinae promissionis et pietatis solatium intulit dicens: Vivent mortui, et reliqua. Nec hanc evasionem quolibet incerto