comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fabarius ria riũ qd̾ fit defabisuł qd̾ ꝑtiẽt
ad fabas & hic fabarius .i. cantor Et dice¬
bantur apud gentiles cantores fabarii qa
illo legumĩe maxime utebantur in cibo et ꝑcompo¬
.⁊ frangant cũ molendo eam cõmuniũt uł sunt due

Expanded text:
fabarius -a -um, quod fit de fabis vel quod pertinet ad fabas, et hic fabarius, idest cantor, et dicebantur apud gentiles cantores fabarii quia illo legumine maxime utebantur in cibo. Et per compo frangant, cum molendo eam comminuunt, vel sunt due
Abbreviated transcription (Latin):
tote ualere ꝙ olim solebat dici mortuis post sẽpul¬
turam ab arnieis ꝙ erat signũq. amplius nõ debe¬
hant eos iudere et quia tale erat signũ dosoris tri¬
sticie et meroris inde tractum ẽ ut ualeo ponatur
pperire uł infirmari. Aualco uales dr ualesco ser

Expanded text:
tote valere, quod olim solebat dici mortuis post peractam sepulturam ab amicis, quod erat signum quod amplius non debebant eos videre; et quia tale ‘vale’ signum erat doloris et tristitie et meroris, inde tractum est ut valeo ponatur pro perire vel infirmari. Et a valeo hic valor
Abbreviated transcription (Latin):
qi tenentes unibras et ẽ etħpa undetenebro¬
sus sa sum. Et cõꝑatur Unde hec tenebrositas
tatis Et tenebro fenebras obscurare tenebrosũ
facẽ Et ꝯpatur Contenebrobras Obtenebro
bras & hñc inchoa tenebrasco scis cõtenebra¬
sco scis obtenebrascoscis Cenebro et eis ꝯpoĩta
xpm̃ lumen mundi ne ambulemus intenebris
tenebre metuende sunt morũ non oculorum
et si oculorũ non extiorum sedintĩorũ undedi¬
scernitur nõ album et nigrum sed instũ et ĩiustũ¬

Expanded text:
quasi tenentes umbras, et est ethimologia, unde tenebrosus -a -um, et comparatur, unde hec tenebrositas. Item a tenebre tenebro -as, obscurare, tenebrosum facere, et componitur contenebro -as, obtenebro -as, et hinc inchoativa tenebrasco, contenebrasco, obtenebrasco; tenebro et eius composita m lumen mundi, ne ambulemus in tenebris. Tenebrae metuendae sunt, morum, non oculorum: etsi oculorum, non exteriorum, sed interiorum. Unde discernitur non album et nigrum, sed justum et injustu
Abbreviated transcription (Latin):
Unde nox dr intempesta qĩ ingongrua quia nõ ht̃
ydoneum tempus gerendis rebus dr̾ ergo nox in
discernitur quia non ht̃ tempus aptum ut actus
fiet ĩco uł iõ sine tp̃e nõ quia nõ hẽat tempꝰ ded
quia tp̃a noctis non ita diuidunt᷑ pactus nrõs

Expanded text:
unde nox dicitur intempesta, quasi incongrua, quia non habeat ydoneum tempus gerendis rebus, dicitur ergo ‘nox intdiscernitur, quia non habeat tempus aptum ut aliquid fiat in ea, vel ideo sine tempore, non quia non habeat tempus, sed quia tempora noctis non ita dividuntur per nos
Abbreviated transcription (Latin):
locis enĩ quibuscũq magnis antiqui templa di¬
cebant et templa dicta quasi tecta ampla sed et
locus designatus ad orientem ad contemplacõm
templum dicebatur cuius ꝑtes quatuor erant
antica adortum postica adõocasum sinistra ad
septent̾onẽ dextera ad meridiem spectans Qd̃ dr̃¬

Expanded text:
locis enim quibuscumque magnis antiqui templa dicebant: et templa dicta quasi tecta ampla. Sed et locus designatus ad orientem a contemplatione templum dicebatur. Cuius partes quattuor erant: antica ad ortum, postica ad occasum, sinistra ad septentrionem, dextra ad meridiem spectans.
Abbreviated transcription (Latin):
cia dñium rõnis inlibidinem et ĩalios aĩ motus
uł uietus aĩ refrenandi motus ĩ nos impetũ facĩ¬
entes utsic nichil cupiamnus et per ꝯpõ ĩ tempãs
tempacio rerum sed tꝑancia ammor¬
empero atem̃poro mutata o ĩe fit tempero as
quia extempore ꝓcedit temꝑies Unde tempa¬
tus ta tumi Et cõꝑatur Et componitur intpatus
altempas ualde uł iuxta temꝑare uł obedixe. cõ.¬
sunt actiua p̃ter obtempero et attempero ꝓobe¬
dire que sunt neutra Et corripit pe¬
empeltas atempus et pestis qñq eciã tempe¬
stas dr᷑ tempus Et tims derinatur tantũ atem¬
pore et inde tempesto stas molestare destruere
sus sa srm tempestate ꝓlemis Et cõpatur iinde
tempestuose stuosius ssime adubium Et hecten¬
pestuositas tatis Et nota ꝙ tempestas ꝓtpe ht

Expanded text:
inium rationis in libidinem et in alios animi motus vel virtus animi refrenandi motus in nos impetum facientes, ut sic nichil cupiamus; et per compositionem inttemperatio rerum, sed temperantia animorItem a temporo, mutata o in e, fit tempero -as, quia ex tempore procedit temperies; unde temperatus -a -um, et comparatur, et componitur intemperatus ero -as, valde vel iuxta temperare vel obedire, consita activa sunt preter obtempero et attempero pro obedire, que sunt neutra. Itsic quasi tempus pestis; quandoque etiam tempestas dicitur tempus, et tunc derivatur tantum a tempore; et inde tempesto -as, molestare, tempestatsus -a -um, tempestate plenus, et comparatur, unde tempestuose -ius -me adverbium et hec temp
Abbreviated transcription (Latin):
uocant lignimm quohauriñt aquam alongitu¬
dine dictum hoc hyspani ciconiam uocãt quian
tetur auem illam rostcum leuantem et deponen¬
tem hĩor ligmrm mõ sepe fit super puteos¬
eloneum telon grecelatine dr̾ tributum iindehoc
porie teloneum di tributum demercibus marinis
emcalitus acceptum qĩ omm̃ litorũ fiscalis ꝯductio
hnde teloneum dr᷑ locus ubi recolligitur et exigit᷑
ibi eñ uectigalis exactor sedet p̃cium rebus inpo¬
siturus et uoce amcatoribꝰ flagitans ettale officũ

Expanded text:
vocant lignum quo hauriunt aquam, a longitudine dictum; hoc Hyspani ciconiam vocant quia imitetur avem illam rostrum levantem et deponentem: huiusmodi lignum modo fit sepe super puteosem telon grece, latine dicitur tributum, unde hoc prie telonium dicitur tributum de mercibus marinis circa litus acceptum, quasi omnium litorum fiscalis conductio; unde et telonium dicitur locus ubi recolligitur et exigituribi enim vectigalis exactor sedet, pretium rebus impositurus et voce a mercatoribus flagitans, et tale officium
Abbreviated transcription (Latin):
nie .i. uitaꝵ extremitas dependens diu̾sorũ
colorũ inite sunt qui cnibus ĩnectunt᷑ qͥbꝰ
fluentes religantur capilli sic dicte quia uinciãt
Item uita ẽ qua corona uincitur Tena uł tenia
extrema pars uite qua dependent corone¬
tur unde hoc tenacitas tatis et fenaculus lalum
aliquantulum tenax
hec tendicula le di ͫ Tendicule autem sunt insidie
que tenduntur anibus siue leporibus uł eciã aliis
Tendo tendis tetendi tensum uł tentũ.i ¶ aiãlibͤ
ire et tendere dicunt arcum uineã uł brachia
inspioe uł latenter face̾ iinde attentus ta tum Et
re uł sił ire uł sił tende̾ extende̾ iindehͨ cõtencio¬

Expanded text:
idest vitarum extremitas dependens diversorum colorum: vite sunt que crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli, sic dicte quia vinciant; item vita est qua corona vincitur, tena vel tenia extrema pars vite, que dependet coronratur; unde hec tenacitas -tis, et tenaculus -a -um, aliquantulum tenaxhec tenticula -le: tendicule vel tenticule sunt insidie que tenduntur avibus vel leporibus vel et aliisTENDO -is tetendi tentum vel tensum, idest ire; et tendere dicunt arcum et vineam et brachia, inspicere vel attentum facere, unde attentus -a -um, et re, vel simul ire vel simul tendere, extende
Abbreviated transcription (Latin):
tepeat et temꝑetur uicissim humiore siccitate calore
frigore Et dr̃ tempus młtiplicit̾ dr̾ ocĩam spaciũ
sine mor inqua uiuimus ut annus mensis. Dr
ra et difficilis ẽ rerum coempco et bonũ tempus ẽ
.ł facilis ẽ rerum coempcio dr eciam tempus opor¬

Expanded text:
tepeat et temperetur vicissim humore, siccitate, calore, frigore; et dicitur tempus multipliciter. Dicitur enim spatium sive mora in qua vivimus, ut annus, mensis; dira et difficilis est rerum coemptio’, et ‘bonum tempus est’, idest ‘facilis est rerum coemptio’; dicitur et tempus oppor
Abbreviated transcription (Latin):
lum teli quicqͥd alonge iaci pt̃ ut lapis maxcello
et huĩoi indetela ꝓprie dicimtur q̃bus hostem
impugnamus sed arnia quibus nos defendims
Et ideo recipiunt copulacionem arma et pela Celũ
eciam abusiue dr᷑ gladius et telum dr̾ dolor late¬
ris quia corpus dolore transube̾t tanquã gladius
Emere atemetum dr temere .i. sumptuose
tas tatis p̃sumpcõ uiolencia fatutas Et temera¬
riuis ria rium. presumptuosus audax qui audet
audenda et non audenda et distat inter audacẽ¬

Expanded text:
lum, quicquid a longe iaci potest, ut lapis, martellus et huiusmodi, unde tela proprie dicuntur quibus hostem impugnamus, sed arma quibus defendimur, et ideo recipiunt copulationem arma et tela; telum etiam abusive dicitur gladius; et telum dolor lateralis quia corpus dolore transverberet tamquam gladiusm a temetum temere, idest presumptuose,tas -tis, presumptio, violentia, fatuitas, et temerarius -a -um, presumptuosus, audax, qui audet audenda et non audenda; et temero -a
Abbreviated transcription (Latin):
a italaris et hoctalare unde talaris tumica
quia usq adtaloꝵ descendat Et hoc talare talaris
instem̃ uolandi talo alligatum quo m̾curus ute

Expanded text:
 talaris -re, unde talaris tunica quia usque ad talos descendat; et hoc talare -ris, instrumentum volandi talo alligatum, quo Mercurius ute
Abbreviated transcription (Latin):
nitur quadruplus pla plumi Unde quadruplo
façere Unde et quadruplatores et quadruplicato¬
res dñt usurarn inquadruplũ sua recipientes
Quadruplator eciã dr̃ senex uł contractus qui duo¬
bus pedibus et duobus baculis sustentat᷑ ꝑplan¬

Expanded text:
nitur quadruplus -a -um, unde quadruplo facere, unde quadruplicatores et quadruplatores dicuntur usurarii in quadruplum sua recipientes; quadruplator etiam dicitur senex vel contractus qui duobus pedibus et duobus baculis sustentatus per plat
Abbreviated transcription (Latin):
uppliculm asupplico cas dr̾ hoc suppliciũ .i. tormẽ¬
tum pena ꝓqua supplicatur Et suppliciũ .i. suppli¬
cacio Moris enĩ erat antiquitus ut dexebus sup¬
plicum .i. damnatorũ donaria .i. templa dcorũ
ampliarentur et iõ supplicia ponũtur ꝓsuppli¬
cacoĩbus iinde et suppliciũ ꝓpiie dr̾ cum quis

Expanded text:
et hec supplicitas et hoc supplicium, idest tormentum, pena pro qua supplicatur; et supplicium idest supplicatio: mos enim erat antiquitus ut de rebus supplicum, idest damnatorum, donaria, idest templa, deorum ampliarentur, et ideo supplicia ponuntur pro supplicationibus, unde et supplicium proprie dicitur cum quis
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu miranda accio cumi elacõne nõ eleuat
sed grauat qui enĩ sine hũilitate uirtutes congre¬
gat qiͣ qui inuentũ pulue̾m portat Et unde ali¬
quid ferre cernitur inde defius cecatur Incunctis
ergo que agitis frẽs mei radicem bom oꝑis hũili¬
tatem tenete nec quibus iam suꝑiores sed qͥbo
adhuc inferiores estis aspicite ut̃ dimi uobis¬
meliorũ exempla ꝓpoĩtis ad maiora semper
ascendere exhnũlitate ualeatis

Expanded text:
m elatione non elevat, sed gravat. Qui enim sine humilitate virtutes congregat, in ventum pulverem portat; et unde aliquid ferre cernitur, inde deterius caecatur. In cunctis ergo quae agitis, fratres mei, radicem boni operis humilitatem tenete; nec quibus jam superiores, sed quibus adhuc inferiores estis, aspicite, ut dum meliorum vobis exempla proponitis, ad majora semper ascendere ex humilitate valeatis
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmone qnͣti hũiliantur qui huiles non sunt alii
cum rancore huĩliantur Alii pacienter alii et li¬
benter p̾mi rei sunt sequentes Aut sod̾i innoxii¬
michi quia huĩliasti me ĩs uerohiũlis ẽ Non pt̃ ho
dicere qui muitus tolsat nmus qui murmurat

Expanded text:
o. Quanti humiliantur, qui humiles non sunt? Alii cum rancore humiliantur, alii patienter, alii et libenter. Primi rei sunt, sequentes innoximihi quia humiliasti me, is vere humilis est. Non potest hoc dicere qui invitus tolerat; minus, qui murmurat
Abbreviated transcription (Latin):
altus hec alpis pis sed rato ĩueĩt᷑ ĩsign¬
lari et dñr alpes qr alta petentes uł qral¬
ti pedes .i. mõtes et nõ ẽ cõposicõ et ẽtrat᷑¬
tum alingua gallicorũ qui alpes altos mon¬
stes uocãt

Expanded text:
altus hec alpis, sed raro invenitur in singulari, et dicuntur alpes quasi alta petentes vel quasi altipedes, idest montes, et non est compositio; et est tractum a lingua Gallorum, qui alpes altos montes vocant
Abbreviated transcription (Latin):
odoris cuue lignũ itethomiamatũ calta¬
ribus adoletur Et inde hec aldes alois pt
suodam ungento amarissiõ et intesto &e spi¬
A lopicia cie ẽ fluor capillorũ eicũspcetur¬
pilis fuliuis eris qualitatem habentibtis
sic dcã usilitudine aiãlis uulpecule quã
greci allopiciã uocant Pnde alsopicosuo¬

Expanded text:
odoris, cuius lignum vice thimiamatum in altaribus adoletur; et inde hec aloes -is, pro quodam unguento amarissimo inde facto vel spALOPICIA est fluor capillorum circumscriptuspilis fulvis, aeris qualitatem habentibus, sic dicta a similitudine animalis vulpecule, quam Greci alopiciam vocant, unde alopiciosu
Abbreviated transcription (Latin):
lterco cas caui uł altercor caris.⁊ certare li¬
tigare et dr᷑. ab alter et cõponit᷑ utrumq
coalterco cas et coaltercor garis hec alt̾itas
nuim .i ucissitudinarius T̃nde alterne et¬
eciã alternatim adu̾biũ .i. uicissitudinarie
et alterno nas u̾bũ actiuũ. x mutuare uł al¬
ternatim aͥd dice̾ uł face̾ et eciã ĩueĩt᷑. ꝑdisso
unde alteratus ta tum .i uariatus et pt̃ eẽ
nomen simplicit᷑ dermuatũ ab alter alteius¬
lteruter alter cõponit᷑ cũ uter et fit alterut¬

Expanded text:
lterco -as, vel altercor -aris, idest certare, litigare, et inde verbalia; et componitur utrumque coalterco -as, et coaltercor -aris; et est vicissitudinarius, unde alterne et alternatim adverbia, idest vicissitudinarie, et alterno -as verbum activum, idest mutuare, vel alternatim aliquid dicere vel facere, et etiam pro dissounde alteratus -a -um, idest variatus et potest esse nomen simpliciter derivatum ab alter; alter componitur cum plica et fit alter
Abbreviated transcription (Latin):
TESPRE¬
ALURI
uistus uł luctus
quo noĩe p̃figu¬
rabatur occiden¬
tas et quia cito
solutus ẽ subtractꝰ¬

Expanded text:
terpretatur iustus vel luctus, quo nomine prefigurabatur occidentas, quia cito solutus est et subtract
Abbreviated transcription (Latin):
S andix cis fenũ gen̾s genus herbe dequa fit
quedam tinctura iude sandicus ca. cumi Et
landicius cia cium tali colore insertus infectus
Et sandicinus na. nuim. meodem sensu Et hec
sandalica ce. genus coloris colore emabaneo odore

Expanded text:
SANDIX -cis, genus rubee herbe de qua fit quedam tinctura, unde sandicus -a -um et sandicius -a -um, tali colore infectus, et sandicinus -a -um in eodem sensu, et hec sandarica -ce, genus coloris colore cinnabareo, odore
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. ꝓbi multa sapĩa erunt p̃diti improbi aũt
sua insipiencia confundentur ut miseri Amici
dei sũmam interse hẽbunt amiciciã Inimici uero¬
dei maximã interse municiciã hẽbunt Exunt pace
ꝓpetua concordes bfi erunt iugi dissensione discor¬
honore magno sublimabunt᷑ damnati uero młto
dedecore supp̾nient᷑ decuri aũt boni exunt q nunqͣ
bonũ illorũ ꝑibit Timore mali cruciabuntur qui
om̃i fine carebit Aderor et desolacio his qui depñ
contempserunt gaudiũ et exultacio his exit qui
eorum exaudiet et saluos faciet eos ꝙ nobis con
cardinaliũ Sandalia eciam dp̃r subtalapes quibꝰ
papa et epĩ solent missas celebrare quales bͥtũs
Sartholomens deferebat Sandalium eciam dice¬
batur pannus quo oꝑiebantur uuluera et corpora

Expanded text:
bunt. Probi maxima sapientia erunt praediti: improbi autem sua insipientia confundentur ut miseri. Amici Dei summam inter se habebunt amicitiam: inimici vero maximam inter se inimicitiam. Erunt pace perpetua concordes beati: erunt miseri jugi dissensione dissorhonore magno sublimabuntur: damnati vero multo dedecore opprimentur. Securi erunt boni quod nunquam bonum eorum peribit: timore mali cruciabuntur, qui omni fine carebit. Moeror et desolatio his qui Dominum Christum contempserunt: gaudium et delectatio his qui lorucardinalium. Sandalia etiam dicuntur subtelares quibus papa et episcopi solent missas cantare, quales beatus Bartholomeus deferebat. Sandalium etiam dicitur pannus quo operiebantur vulnera vel corpora
Abbreviated transcription (Latin):
secrare uł sanctum facere confirmare et
Cirrogare pene ab om̃i iniuria defendere Sic et le
consuetudine nichil enĩ sctm̃ apud uetẽs diçeba¬
tur nisi ꝙ sang̾ne hostie eẽt ꝯsecratum et resꝑsũ
Unde hi qui purificari uolebant sangͥne hõstie
ungebantur iinde sctĩ postea dicebantur quasi¬

Expanded text:
secrare, sanctum facere, confirmare et irrogatione pene ab iniuria defendere: sic et legconsuetudine; nichil enim sanctum apud veteres dicebatur, nisi quod sanguine hostie esset consecratum vel respersum. Unde hii qui purificari volebant sanguine hostie tangebantur, unde et sancti postea dicebantur, u
Abbreviated transcription (Latin):
futura scient n ͨ ad corũ noticie subtrahetur que
creator scienda ercauit nec indigencia exit ut
quisquam interroget quis euis ꝓauꝰ fue̾it et de
cuns stirpe ꝓdierit uł quis ille uł illesit Opm
et linguat ce om̃i creatilraꝵ arcm noticiã hebũt
fuero nec inde euborem aliqͥs hẽbit si inhac uita
ri tuo nõ solum ꝓte sed eciam ꝓillis qui tecũ erũt
grõsus semper existas Hẽbis p̃oculis deqñta nos
miseria extraxit hẽbis nõ quidẽ ad confusionem
sed ad maiorem leticie glorificacõnem Cum itaq¬
erit utiq non sic impii nõ sic Sed circa hoc ꝙ scłi
erunt pulcerrim credendum puto ꝙ ip̃i erunt

Expanded text:
futura scient, nec aliquid eorum notitiae subtrahetur, quae creator scienda creavit; nec indigentia erit ut quisquam interroget, quis ejus proavus fuerit et de cujus stirpe prodierit, et quis ille vel ille sit. Omnium etiam linguarum et omnium creaturafuero: nec inde ruborem aliquis habebit, si in hac vitri tuo non solum pro te, sed etiam pro illis qui tecum erunt, gratiosus semper existas, prae oculis de quanta miseria nos extraxerit habebis, non quidem ad confusionem, sed ad majorem laetitiae glorificationem. Terit? Utique non sic impii non sic ; sed contra hoc quod sancti erunt pulcherrimi, credendum puto quod ipsi erunt
Abbreviated transcription (Latin):
ta drq̃dam arbor parua et mollis Iude sambuce¬
existens Et hoc sambucetum ti locus ubi ille arbo¬
res crescunt Et hec sambuca ce. qd̾dam gemus sym¬
phonie musicũ quia fit de illa arbore Et ħ sambuçi¬
narius rii qͥ canit cum sambuca . Et bec sambusti¬
stie młr que canit cũ tali instro Et hic sambucu¬
lus culi saltator ad uocem sambuce et corripit cu

Expanded text:
et mollis, unde sambuceet hoc sambucetum, locus ubi ille arbores crescunt; et hec sambuca -ce, quoddam genus simphonie musicum, quia fit de illa arbore, unde hic sambucinarius, qui canit cum sambuca, et hec sambuste canit cum tali instrumento, et hic sambuculus, saltator ad vocem sambuce. S 28
Abbreviated transcription (Latin):
iuis pia pium religiosus msericors benignus
ꝓpicius Et cõperatur persupplecõm ꝑtus ma¬
gis pͥis pussimus Unde pie magis pie piissime
Et hec pietas pietatis s. pixtus per quam iũctis¬
prĩẽ et beniuolis et cõm̃ctis sangume officuĩ et di

Expanded text:
IUS -a -um, religiosus, misericors, benignus, propitius, et comparatur per suppletionem: pius, magis pius, piissimus; unde pie, magis pie, -sime, et hec pietas -tis, scilicet virtus per quam patrie, benivolis et coniunctis sangu
Abbreviated transcription (Latin):
antea tundebatur et semdebatur granũ iinde et
apud uetẽs nõ molitores dicebantur sed pistores
quasi ꝑmsores apinsendis granis frumenti.x te
uendis Adalarum enĩ usus non diciii erat sed
granum ibi pilo findebant et tundebant Et hinc¬
tractum ẽ ut dicatur pistinũ pẽ ẜuilis quia ẜui
mmpistrinũ mittebantur ligati et ibi ad modum

Expanded text:
antea tundebant ibi et findebant granum, unde et apud veteres non molitores dicti sed pistores, quasi pinsores a pinsendis granis frumenti, idest terendis; molarum enim usus nondum erat, sed granum pilo ibi findebant; unde et Vitractum est ut dicatur pistrinum pena servilis, quia servi in pistrinum mittebantur ligati et ibi ad modum
Abbreviated transcription (Latin):
confluo conflius .i. sił fluere unde confluus cõflua
confluũ ĩtem circum fluo is unde circunifluxus
naturałr decuxrit ut humor aque Eluere aũt̃ tribo
modis dr᷑ humore rerũ sanie uiuorũ tabe mortuo¬
rum item diffluo .i.i. diu̾sis modis uł indu̾isas
ꝑtes fluere ĩtem effluo .is. extra fluere erercere ab
fluere unde influus m̃flua influũ ĩtem interfiuo
interflius inter aliqua fluere iinde interfluus flua
Item p̃fluo is ante fluere p̃cuerẽ Item p̃tẽrfluo rs
is retro fluere Unde refluus a .uni. Itẽ suꝑfluo is. sr̃¬

Expanded text:
confluo, idest simul fluere, unde confluus -a -um; circumfluo -is, unde circumfluus naturaliter decurrit, ut humor aque; fluere autem tribus modis dicitur: humore rerum, sanie vivorum, tabe mortuorum. Diffluo -is, idest diversis modis vel in diversas partes fluere; efffluere, unde influus -a -um; interfluo -is, idest inter aliqua fluere, unde interfluus -a re; prefluo -is, ante fluere, precurrere; preterfluo -is, -is, retro fluere, unde refluus -a -um ; superfluo -is,
Abbreviated transcription (Latin):
petrosesinũ petra componit᷑ cũ selmum qd̾ ẽ apiũ
et dr̾ hoc petroselinum petroselm q̾a fit siłe apio
et naseitur inpetris et montibrs preruptis ꝙ
nos petrapiũ dicere possitmmus selinũ enĩ grece
apiũ dr̾ et ẽ genus apii aliud ẽ genus ypolelimĩ

Expanded text:
esia. Et petra componitur cum selinum, quod est apium, et dicitur hoc petroselinum, quia sit simile apio, et nascitur in petris in montibus preruptis; quod nos petrapium dicere possumus – selinum enim grece apium dicitur –, et est genus apii. Aliud genus est yposelinon,
Abbreviated transcription (Latin):
pheton afos qd̾ ẽ ignis dr̾ hic pheton tontis. filius solis
qͣi totus ardens Ipẽ enĩ p̾mo uocabatur eridanus qͥ
cũ male regeret curtum prĩs fulmiẽ aioue extinctur
ẽ et combustus a qua combustione dictus ẽ postea
pheton Et quia tunc cecidit mꝑadum inde postea
padus dictus ẽ eridianus abillo eo subierso iinde
pbetonteus tea tenm et ħ phetontides dis filios uł
repos ullius iide h phetontis tidis filia uł neptis ꝓp

Expanded text:
Item a fos quod est ignis hic Pheton -tontis, filius Solis, quasi totus ardens. Ipse enim primo vocabatur Eridanus, qui, cum male regeret currum patris, fulmine a Iove extinctus est et combustus; a qua combustione dictus est postea Pheton, et, quia tunc cecidit in Padum, inde Padus postea dictus est Eridanus ab illo in eo submerso. Unde phetonteus -a -um et hic Phetontides -de, filius vel nepos illius, unde hec Phetontis -tidis, filia vel neptis p
Abbreviated transcription (Latin):
mĩcius lucis spũs sctũs ẽ cuius uocem in ꝓphetis
et apłis nos detrma negacõne qua dnm̃ negamõ
nosle uoce ancillarum exterriti excitamur adama¬
dedeo male locun suas adpocimos et male feciniꝰ
portimus in petendo unde et meretrices petulcas
poraus  petucuo lixirriosus qui sepe pent coitã
cus quasi petens ulcus¬
tune petere et ꝓp̾e coitũ luxuriari lasciuie am̃ida¬
petulançia et ꝓcacitas uienia sibi quadã mentis
ñgunt᷑ insania ut plus uelit petulas temeritate
lascinus ludo Et cõꝑatur petulans cior tissimus
tulantia cie adtiõ petulanti addita a.  corr tu petu
bo aliquantulum ẜcuus oculi quadam uelocitate
cito uoluunt᷑ huc et illuc et hec peta pete guelca

Expanded text:
us sanctus? cujus voce in prophetis, et apostolis nos de terna abnegatione, qua Deum negavimus nosse, voce ancillarum exterriti, excitamur ad amade Deo, et male locuti sumus ad proximos: et male fecimus portunus in petendo, unde et meretrices petulcas vocamus, et petulcus luxuriosus qui sepe petit coitumcus quasi petens ulcustune petere, et proprie coitum, luxuriari, lascivie animum dapetulantia et procacitas vicina sibi quadam mentis iunguntur insania ut plus velint; petulans temeritate, lascivus ludo; et comparatur -or -mus, tulantia -e. Itbo aliquantulum, scilicet cuius oculi quadam velocitate cito volvuntur huc et illuc, et hec peta -e, guelca,
Abbreviated transcription (Latin):
latibulũ foramẽ ubi idificant columbe Columbar
eciam dr᷑ quoddam gens uinculi agollo quia sit
aptum collo dicimtur eciam columbaria loca cõ¬
caua mnaui ꝑque remii emittunt᷑ quia sut silia
latibulis columbarũ ubi nidificat¬

Expanded text:
latibulum, foramen ubi nidificant columbe; columbar etiam dicitur quoddam genus vinculi a collo quia sit aptum collo. Dicuntur etiam columbaria loca concava in navi per que remi emittuntur, quia sint similia latibulis columbarum ubi nidifica
Abbreviated transcription (Latin):
stris nam urus bos siluestris drͣ inde colirrus
cauda illius Unde & quadã siłitudine coluri di
cuntur duo circuli imꝑfecti in celo qui quadã
ydeali prudencia finginit᷑ infirmamẽto sic̃ enĩ
canda boius facit circulũ imꝑfctm̃ ĩta quidam
circuli fingunt᷑ cẽ incelo imꝑfcti qñtũ ad uisũ¬

Expanded text:
stris: nam urus bos silvestris dicitur. Inde colurus cauda illius, unde et quadam similitudine dicuntur coluri duo circuli imperfecti in celo qui quadam ydeali pendentia finguntur in firmamento: sicut enim cauda bovis facit circulum imperfectum ita quidam circuli finguntur esse in celo imperfecti quantum ad visu
Abbreviated transcription (Latin):
is ditis adito tas dr᷑ hic &. hec dis & hoc dite
non ẽ ĩusu ut p̾scianus asserit Et comꝑat᷑ dis
cior ditissimus Unde dititer dicius ditissime
adũbiũ Et his dis ditis .r pluto aditando quia
mortibus nr̃is orbem suũ ditat ẜm uguicõnem

Expanded text:
 Item a dito -as hic et hec dis et hoc -te, non est in usu ut Priscianus asserit, et comparatur -tior -simus, unde dititer -ius -sime adverbium. Item hic Dis -tis, idest Pluto, a ditando, quia nostris mortibus orbem suum ditat; et per com
Abbreviated transcription (Latin):
et dicuntur moctei̾a philatei̾a que gestabant ath¬
lete facta desũmitatibus axmorũ q̃ auictis accepe¬
rant et ea collo suo suspensa gerebat quoçiens
uictores extitant qi signa nictorie Et iõ philateia
talia in quibus designabantur uictorie auictoria
inceteria sunt dictaᷤ¬

Expanded text:
a dicuntur filacteria que gestabant athlete, facta de summitate armorum que a victis acceperant et ea collo suo suspensa gerebant quotiens victores extiterant, quasi signa victorie, et ideo philacteria talia in quibus designabantur victorie a victoria niciteria sunt dicta
Abbreviated transcription (Latin):
mortuorũ uł que fit ꝑmortuũ quia quibusdam in¬
cantacionibus uidentur mortui resuscitati dipinare
et adinterrogata rñdere ad quos suscitandos hũam
cadaueris sangius additur Nam amare sangͥnem
dicintur demones i deoq quociens nicromancia
fit cruor aque miscctur ut colore sanguis facilius
puocentur iinde meromancius cĩa cii Et icro¬

Expanded text:
natio que fit per mortuum, quia quibusdam incantationibus videntur mortui resuscitati divinare et ad interrogata respondere, ad quos suscitandos humani cadaveris sanguis additur: nam amare sanguinem demones dicuntur, ideoque quotiens nigromantia fit, cruor aque miscetur ut colore sanguinis facilius provocentur; unde nigromantius -a -um et nigro
Abbreviated transcription (Latin):
mim .r quedam passio qua ꝑdiem uisus denegat᷑¬
bris redditur uł econuso die redditur nocte denega¬
tur iinde nctalincus cacum. q̃ tlem morbũ patit᷑
nocturmis Et hic nictilius .i. bachus quia de nocte
ei sacrificabant uł de nocte potacõni uacabant et

Expanded text:
 quedam passio qua per diem visus bris redditur, vel e contrario die redditur, nocte denegatur; unde nictalmicus -a -um, qui talem morbum patitur. nocturnus, et hic Nictilius, idest Bachus, quia de nocte ei sacrificabant vel de nocte potationi vacabant et
Abbreviated transcription (Latin):
correpta sc exterior pars domus sic̃ ẽ porticus qa
ẽ ueste consecratum uł quia uestibulum pus fuit
factum intemplo dee ueste uł quia m illa parte
domũ uł ꝓprie sic dr᷑ porticus in qua uescunir
uł ꝯponitur aue qd̾ ẽ sine et sto qulasi sine stacõne
quia introeuntes non stant ĩ illa ꝑte neq moran¬
tur sed transeunt ĩitiorem ꝑtem᷑ domus¬
uesfigii signum pedis p̾ma planta exp̃ssum sic
dictism quia uie p̃curdencutm uestigis uestigent
.i. agnoscantur Unde et sepe uestigiũ dx̃ signum
in de uestigio uestigias uestigiis inquirẽ et ꝑsinco¬
pani uestigo uestigas inquirere explorare ft̃ dr̃ ĩ
uestigare quasi uestem agere et uestigium qĩ uestis
accio quia cũ mius uestes pedibus mouentus Et
ꝯponitur inuestigo gas inquire Et ẽ actuiũ uestigo¬

Expanded text:
cet exterior pars domus, sicut porticus, quia est Veste consecratum, vel quia vestibulum prius fuit factum in templo Veste, vel quia in illa parte domum, vel proprie sic dicitur porticus in qua vestimur; vel componitur a ve-, quod est sine, et sto, quasi sine statione vel quia introeuntes non stant in illa parte, neque morantur, sed transeunt in interiorem partem domusium, signum pedis prima planta expressum, sic dictum quia vie precurrentium vestigiis vestigentur, scilicet agnoscantur, unde et sepe vestigium dicitur signum; et inde vestigio -as, vestigiis inquirere, et per sincopam vestigo -as, inquirere, explorare, et dicitur vestigare quasi vestem agere, et vestigium quasi vestis actio, quia cum imus vestes pedibus movemus; et componitur investigo -as, inquirere, et est acti
Abbreviated transcription (Latin):
omeł exhamer̃ uesꝑtiliones nõ minus quadru¬
pedes sunt quan pemiate quas eciã solas ex au¬
bus oĩbus dentes hrẽ constat et catulos ꝓcrear
firmit᷑ et ĩ aere nõ plumis sed quadam memi¬
leccio pnaturã nam uelud sece quid̾ piscatorie

Expanded text:
o etiam vespertiliones non minus quadrupedes sunt quam pennatae, quas etiam solas ex avibus omnibus dentes habere constat; et catulos procreare feruntur; aut in aere non plumis, sed quadam memlectio per naturam. Nam velut setae quaedam piscatoriae
Abbreviated transcription (Latin):
s. planicies pedum quia plante nq̃ sunt rotunde
sedut inquadrupedibus non enĩ homo eum sit ib¬
pes posset staxe et sunt plante anteriores partos q̃
ex multis ossibus constant Calx p̾ma pars plante
sic dictus acallo quia terram calcamus hinc et cal¬
caneus ĩtem planta dr̃ olus ꝙ plantatur et ramus
arhorũ q̃ inseritur iinde hec plantula le. dimi. et hic
plante sunt rapte desũmitate arborũ sed plantaria
que cũ radicibus et terra auellunt᷑ et alibi plantan¬
tur et hoc plantatoriũ toriiidem ꝙ plantare¬
tur hec plantago plantaginis herba quedam quia plan

Expanded text:
scilicet planities pedum, quia plante non sunt rotunde ut in quadrupedibus: non enim homo, cum sit bipes, posset stare; et sunt plante anteriores partes, que et de multis ossibus constant; calx prima pars plante, sic dictus a callo quo terram calcamus, et hinc et calcaneus. Item planta dicitur olus quod plantatur et ramus arborum qui inseritur, unde hec plantula diminutivum; plante sunt rapte de summitate arborum, sed plantaria que cum radicibus et terra avelluntur et alibi plantantur. Et hoc plantarium, idem quod plantaretas vel planta
Abbreviated transcription (Latin):
hedicunt᷑ planũte .ł exrorem ĩcucientes qͥa sigul
diebus ortum et occasum suũ sic uariando hosb
incucunit eirorem et facunt cos errare Unde bn
planũte .iercorem incucientes planete enĩ nõ
eerant ĩmocundem motum et candẽ moueno
legem nũc hñt quam abinicio sue condicõsn
habuerunt Sederrare uidentur
mortalibus cum ita uanant ortus et ocrasus pi
diuersa loca iinde pocius debent dici planũte
.x errare facientes quam planete .i errantes¬
non enĩ ip̃i erraut sed nos circa corũ motus errare
faciunt stem planeta dr̃ febris erratica Et plane¬
ta quedam uestis laxa enra horas quia errantibꝰ¬
horis euagatur Et aplaneta planeticus ca. cum et
hic et hec planetaris et hoc plauetare Et nota ꝙ

Expanded text:
et planunte, idest errorem incutientes, quia, singulis diebus ortum et occasum suum sic variando, hominibus incutiunt errorem et faciunt eos errare; unde seplanunte, idest errorem incutientes. Planete enim non errant, immo eundem motum et eandem movendi legem nunc habent quam ab initio sue conditionis habuerunt, sed errare videntur mortalibus cum ita varient ortus et occasus per diversa loca; unde potius debent dici planunte, idest errare facientes, quam planete, idest errantesnon enim ipsi errant, sed nos circa eorum motus errare faciunt. Item planeta dicitur febris erratica, et planeta quedam vestis laxa circa oras, quia oris errantibus vagatur; et a planeta planeticus -a -um, et hic et hec planetaris -re. Et nota quod
Abbreviated transcription (Latin):
E ro eras eraui rare. Pre p̃ꝑare Et componitur de¬
ta oberatum .i. ere conductus inde in uita sctĩ
orartini oberatos ht̃ meos seriptores ꝑ quos
tibi mee inepcie publicantur Et oberare ẽ undi ꝙꝓ
ere circiudare ltem componitur subero eras .i.
auro uł argento uł alio metallo uł alia re expone
unde et aurũ dr᷑ suberatum qd̾ subse es habet

Expanded text:
ere est, eratum quod in parte; et componitur dem, idest ere conductus, unde in Vita sancti Martini ‘oberatos habes meos scriptores per quos tibi mee ineptie publicantur’; et oberare est undique ere circumdare. Item componitur subero -as, idesauro vel argento vel alio metallo vel alia re es ponere, unde et aurum dicitur suberatum quod sub se habet
Abbreviated transcription (Latin):
olecta aplecto ctis ꝓflectere dr hec plecta plecte qͥ¬
libet uexus ex uirgulis uł papiro uł carecto fcto
iinde confinos faciebant hnde hec plectula le
dimimutim iosephus in uiiiͦ. Erant creature ex
erispantibus plectulis facte plecta eciam dr̃ cali

Expanded text:
pro flectere hec plecta -e, quilibet nexus ex virgulis vel papiro vel carecto factus, unde cophinos faciebant; unde hec plectula -e diminutivum; Iosephus in VIII ‘erant celature ex crispantibus plectulis facte’. Plecta etiam dicitur calix
Abbreviated transcription (Latin):
Unde inꝑassione dnĩ legitur Et plectentes coro¬
nam despinis imposuerunt capiti eius
plec¬
tentes .i. ꝯponentes flectendo circũcirca
nas uł fiat ista construccio et plectentes .x punien¬
tes eum imposuerunt ei coronã despinis Et ut dĩ¬

Expanded text:
unde in Passione Domini ‘et plectentes coronam de spinis imposuerunt capiti eius’: plectentes, idest componentes flectendo circumcirca spinas; vel fiat ita constructio: et plectentes, idest punientes eum, imposuerunt capiti eius coronam de spinis. Und
Abbreviated transcription (Latin):
plectrum amplecto ctis proflectere d̾r hoc plectrũ
plectri gubernaculum nauis uł lingua incorpe
uł pocius ultima pars lingue et percussorium̃
cythare quia flectitur huc et illuc uł aplecto pro
pumire uel uerberape quia plectrum uerberat ei
berentit unde hoc plectellum lli. dimmutĩm
celeste et sunt septem ille stelle se pleiades et dñr
sic qi pliuades qiͣ pluuiamdantes quia eis orien¬
tibus abundat plulua et dicunt᷑ pleiades apleione
matre eormin uel aplitate sunt enim septem sed nõ
cubuere cum diis sed una tm̃ cum mortali unde

Expanded text:
em a plecto pro flectere hoc plectrum, idest gubernaculum navis vel lingua in corpore vel potius ultima pars lingue, et percussorium cithare, quia flectitur huc et illuc; vel a plecto pro punire et verberare quia plectrum verberat et percutit; unde hoc plectellum diminutivum. celeste, et sunt VII ille stelle, scilicet Pleiades, et dicuntur sic quasi pluviades, quasi pluviam dantes, quia eis orientibus abundat pluvia; vel dicuntur Pleiades a Pleione matre earum, vel a pluralitate: sunt enim VII, sed non cu
Abbreviated transcription (Latin):
hec spica spice qui descipla ꝓsilit et apparet¬
ułd̾r spica qi sperica quia totunda ẽ Et spica
ad huc temies ĩmodi spiculi apꝑarent Unde et sagit¬
inde hec spicositas tatis spicarũ plenitudo et abim¬
dancia item aspica spicatus ta tum spicam hñs uł sp¬
cis ornatus ul exspicis ꝯpoĩtus sic̃ ĩ enangelio legitur
ungentu spicatum qd̾ despicis arõtum fuit factum

Expanded text:
hec spica -ce, quia de stipula prosilit et apparet, vel spica quasi sperica, quia rotunda est, et spica adhuc tenues in modum spiculi apparent; unde et sagit et comparatur; unde hec spicositas, spicarum plenitudo et abundantia. Item a spica spicatus -a -um, spicam habens vel spicis ornatus, vel ex spicis compositus, sicut in Evangelio legitur unguentum spicatum quia de spicis aromatum fuit factum
Abbreviated transcription (Latin):
natm mõ iterra mõ inaqua moratur Et idem
curuũ qiͣ cersidrus Lucanus tñ uidetur uelle ꝙ
aliud gems ẜpentis sit thelidrus quã cersidrus
lubilis admodũ illius serpentis quo area adeqͣtur
uide ꝙ quidam solent. ꝓferre has dcões corrupte
dicũt᷑ cellidrus cilindrus chilindrus sed barba¬
risimus ẽmhis oĩbus Chilindrus tñienitur sed
malia significacõne s. quedam figura quadrata
sic̃ dr᷑ ingcometria hñs suꝑius semicirculũ Et dr᷑
sic ap̃dicto lapide uł serpente pp̃ equalitatem unde
hec chilindroidis dr᷑ umbra equaliter cresecs̃ inlon

Expanded text:
natim modo in terra, modo in aqua moratur, et idem quasi cersidrus. Lucanus tamen videtur velle quod aliud genus serpentis sit chelidrus quam cersidrus, lubilis ad modum illius serpentis, quo area adequatur. Vide quod quidam solent proferre has dictiones corrupte dicentes cersidrus, chelindrus, chilindrus, sed barbarismus est in his omnibus; chilindrus tamen invenitur, sed in alia significatione, scilicet quedam figura quadrata sic dicitur in geometria habens superius semiciclum, et dicitur sic a predicto lapide vel serpente propter equalitatem; unde hec chilindroydes dicitur umbra equaliter crescens in lon
Abbreviated transcription (Latin):
Cerno .& compoĩta abeodem sũt actiua decer¬
no tñ ꝓconfligere ẽ neutrũ ĩtem cerno differt
auidẽo quia cernimus longinqua uidemus
prima stem cerno & composita ab eo faciunt
p̃t̾ita increui. & supina meretũ sic̃ cresco Et cõ¬

Expanded text:
Cerno et composita ab eo sunt activa; decerno tamen pro confligere est neutrum. Item cerno differt a video, quia cernimus longinqua, videmus proxima. Item cerno et composita ab eo faciunt preteritum in crevi et supinum in cretum, sicut cresco et com
Abbreviated transcription (Latin):
Cerete a chere dr᷑ hoc cerete ceretis quedã eiuitis dum¬
enim xoniani olim militarẽt urxta aquilinã ci¬
tatem quesierũt aciuibus qd̾ eet nomen enũtat
illi uero exptes lingue latineut pote greci sẽ. aroma¬
nr esse saliatos credentes Rñterunt chere qde sal¬
ue tũc̃ ronuani chere nomẽ ciuititis eẽ eredentẽa
subtrauecuent hee addiderunt te hanc subam et orxe¬
xint hoc cerete cẽtis. ꝑmo̾e cuutatis pemult. pducta
unde anliqui sumpserũt nomẽ patum hie xhec
pliuo nomẽ corrumperut patriũ ĩntiõ istomã¬
et fe .s cẽtis subtrabentes ti subam ꝓsincopam
dixerunt hic & hec ceres ẜ hoc cerẽte gtiõ ceretis

Expanded text:
Item a chere hoc Cerete -tis, quedam civitas: dum Romani olim militarent iuxta Achiliam civitatem, quesiverunt a civibus quod esset nomen civitatis; illi vero expertes lingue latine, utpote Greci, se a Romanis esse salutatos credentes, responderunt: ‘chere’, quod est salve. Tunc Romani chere nomen civitatis esse credentes, subtraxerunt h et addiderunt hanc sillabam te, et dixerunt hoc Cerete -tis pro nomine civitatis, penultima producta, unde antiqui sumpserunt hoc patrium hic et heplius nomen corruperunt patrium in nominaet ceretis, subtrahentes ti sillabam per sincopam, et dixerunt hic et hec ceres et hoc -rete, genitivo ceretis
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ p̃rupte sũmitatto monciũ dicunt a crebra
fulmiãcõne qd̾ componitur cum acros qd̾ ẽ mõs
et drͣ acrocerõnia morũ illud idem qrͣ montes
fulmiãti Unde cerannii uł acroceramuii antom.¬
sice dicunt᷑ montes epiri ꝓp̃ altitudinẽ et assi¬
duos ictus fulminum
sed ossa reseruare & eis ñcubare qd̾ nichil est¬
aliud nisi qd cerberus ẽ texra que carnes mor¬
tuorũ cõsimut Sed ossa ꝯsumiere non pt̃ uonde
& sacrofagus drͣ sepulcrum honris̃ qiͣ comedẽs

Expanded text:
m prerupte summitates montium dicuntur a crebra fulminatione, quod componitur cum acros quod est mons et dicitur acroceraunia -orum, illud idem, quasi montes fulminati, unde et Ceraunii vel Acroceraunii antonomasice dicuntur montes Epiri propter altitudinem et assiduos iactus fulminum. sed ossa reservare et eis incubare, quod nichil aliud est nisi quod Cerberus est terra que carnes mortuorum consumit sed ossa consumere non potest; unde et sarcophagus dicitur sepulcrum hominis, quasi comed
Abbreviated transcription (Latin):
qr᷑ u̾sum Item au̾to dr̾ ħ ũsus actus uł passio ne¬
tendi et u̾sus qui constat ex orõnibꝰ usq addi¬
stuccõm et ip̃a distinctio et u̾sus qui constat ex
pedibus Et dr̃ au̾totis quia tam du debet uerti
quo usq recte constituatur uł quia sibi p̃fixo ter¬
mino ultea non ꝓgreditur sed rentitur uł sic
u̾sus anulgo sunt uocati quia scribebant antiqͥ
sic terra arat᷑ asimistra enim addexttam pͥmtĩt
deducebant stilum deinde conu̾tebant abinferiore

Expanded text:
ssio vertendi, et versus quod constat ex orationibus usque ad distinctionem, et ipsa distinctio, et versus quod constat ex pedibus; et dicitur a verto, quia tam diu debet verti quousque recte constituatur vel quia, sibi prefixo termino, ultra non progreditur, sed revertitur. Vel a vulgo versus sunt vocati quia scsicut aratur terra. A sinistra enim ad dexteram primum deducebant stylum, deinde convertebantur ab inferiori, et
Abbreviated transcription (Latin):
funditor uł balistrator¬
baleare. i cum balea iactabile Inuenitur
eciam balearis funda Et deriuat᷑ tuc̃ anoĩe
insule Baleros enĩ ul balerica uł balearis
insula ẽ hyspanie et sunt duo ł affrosyades
et genimasyades maior & mior lande .e.
eas uulgus maiorã & iõricam uocat in
ẽ abalim ergo baleal et abalea baleros ul
balerica uł balearis aquo hic & hec balea

Expanded text:
funditor vel balestrator-re, idest cum balea iactabile. Invenitur et balearis funda, et derivatur tunc a nomine insule: Baleros vel Balerica vel Balearis insula est Hispanie, et sunt due scilicet Afrosiades et Gemasiades maior et minor, unde et eas vulgus Maioricam et Minoricam vocat; in  balin greco balea, et a balea Baleros vel Balearis vel Balerica, a quo hic et hec
Abbreviated transcription (Latin):
tem aĩ follat balm & noys ꝙ ẽ mens qa
iaciat anrietatẽ demente hĩc balneũ balne¬
rũ rii .& balneatoriũ tori amibo ꝓloco in
quo balneatur & balneo baluea uerbum.
alista baliste genus ẽ tormenti et uidetur
eẽ cõpositum abalm & hasta torquet᷑ enĩ
u̾be̾ ueruoꝵ & iacit hastas et saxa hnde hic
balistarius .xii. qui facit halistas uł q̃ incit

Expanded text:
tem animi tollat, a balin et noys, quod est mens, quia iaciat anxietatem de mente; hinc balneum a lerium -rii et hoc balneatorium, ambo pro loco in quo balneatur, et balneo -as verbum hec balista genus tormenti et videtur esse compositum a balin et hasta; torquetur enim verbere nervorum et iacit hastas et saxa, unde hic balistarius, qui facit balistas, vel qui iacit
Abbreviated transcription (Latin):
S urcus asursum dr hic surcus ei trucus qͥ t̾mãẽt
post abscisionẽ arboris uł surcus ramus qui ab
arbore abscinditur et generaliter. pramo ponit

Expanded text:
 loci, unde hic surus -ri, truncus qui remanet post abscissionem arboris vel siccus ramus qui ab arbore absciditur, et generaliter pro ramo ponit
Abbreviated transcription (Latin):
Fugillus lli ferrum qd̃ extrahitur ignis depetra. Et¬
dermari indetur afos qd̾ ẽ ignis et gero geris qͣi fos
gerens Unde fugillollas.i ignem depetra fugillo
extrahere undehic fugillator toris Et hinc ꝑfigurã
fugillatores dicunt᷑ umbre demonũ quoignem fecũt
gio gis ĩtemꝯ fugio gis .i sił fugcte uł ad aliquid fuge
causa securitatis et auxiliũ hñdi ĩtem diffugio gis .i.¬

Expanded text:
FUGILLUS -li, ferrum quo extrahitur ignis de petra, videtur derivari a fos, quod est ignis, et gero, quasi fos gerens, unde fugillo -as, idest ignem de petra fugillo extrahere, unde fugillator -oris, et hinc, per figuram, fugillatores dicuntur umbre demonum que ignem feruntgio -gis; confugio -gis, idest simul fugere vel ad aliquem fugere, causa securitatis et auxilium habendi, unde hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Et notaꝙ sulius et Augustus olim dicebantur qn̾¬
tilis et sextilis anuo quo distabant aprincipio
anni .i. amarcio Antiqui enĩ annũ incipiebant
amarcio usq ad tempus nume Pompilii qui ad¬
dit ianuariũ et februariũ et apposiut illos aprin¬
cipio anni ded distinxit illos menles ẜm lunagoes
sic om̃s alii erant distincti et ita annus r̾mansit
ĩcorrectus usq ad tempus uili cesaris qui cum
moraretur iegypto cum cleopat. aminĩ correxit
et distinrit ẜ̾m cursum solis adidem punctum¬
infine anni redeuntis Scd̃m gꝰ consuetudinẽ anti¬
quorũ qui annũ incipiebant᷑ amarcio omõ men¬
ses dicti sunt amĩo quo distabant aprmcipio an
cio Sed postea ad honorem ilili cesatis qui millo

Expanded text:
tur. Iulius et Augustus olim dicebantur Quintilis et Sextilis a numero quo distabant a principio anni, idest a Martio. Antiqui enim annum incipiebant a Martio usque ad tempus Nume Pompilii, qui addidit Februarium et Ianuarium et apposuit illos in principio anni, sed distinxit illos menses secundum lunationes, sicut et omnes alii erant distincti, et ita annus remansit incorrectus usque ad tempus Iulii Cesaris, qui, cum moraretur in Egipto cum Cleopatra, annum correxit et distinxit in fine anni redeuntis. Secundum ergo consuetudinem antiquorum qui annum incipiebant a martio, omnes menses dicti sunt a numero quo distabant a principio anni, tio, sed post
Abbreviated transcription (Latin):
Oiues aditotas .⁊ pecimiosus siue utat᷑ siue non
ocuples finidis quasi loculis plemis fortuãtu
subito factus btũs honestus moribus et honore
usus Felix qui ht̃ & utitur unde p̾s nꝰ dicit ꝙ d
ues ꝑtinet ad qn̾titatem ext̾secus accidencium
sed felix ad qualitatem ĩtem sepe mueĩt᷑ diues po
non deriuacio uł composicõ Et comꝑat᷑ diues diti¬

Expanded text:
idest pecuniosus, sive utatur sive non: locuples fundis, quasi locis, plenus; fortunatus subito factus; beatus honestis moribus et honore usus; felix qui habet et utitur; unde Priscianus dicit quod dives pertinet ad quantitatem extrinsecus accidentium, sed felix ad qualitatem. Item sepe invenitur dives pnon derivatio vel compositio. Dives comparatur -ti
Abbreviated transcription (Latin):
done dea glandium et dodona eciam dicł
ẽ quedam silua epyri adando dona .i. glandes
trina uł lrãcio doctrine uł decretũ placitum
consensio consolacio ĩnde dogmaticus ca. cum¬
.i doctus sagax prudens sophysticus et dogma¬

Expanded text:
dest dea glandium, et Dodona dicta est quedam silva Epiri, a dando dona, idest glandes, trina, vel iteratio doctrine, vel placitum, vel consensio, vel consolatio; inde dogmaticus -a -um, doctus, sagax, prudens, sophisticus,
Abbreviated transcription (Latin):
nes tela abscondita inligneis uagmis ꝓpt̃ dolum
Et ipẽ eciam lignee uagine dut golones inter qͣs
latet pugio subspẽ baculi et dñr sic quia fallant.
decipiant ferrocũ p̃ferãt spẽm ligni hos eciã uul¬
gus greconoiẽ oxos uocat.i acutos Unde apuo
medicos acutus morbus oxea uocatur aboxi gre¬
coquod ẽ acutum

Expanded text:
nes tela abscondita in ligneis vaginis propter dolum et ipse lignee vagine vocantur dolones, inter quas latet pugio sub specie baculi, et dicuntur sic quia fallant et decipiant ferro cum preferant speciem ligni; hos vulgus greco nomine oxos vocat, idest acutos, unde et apud medicos acutus morbus oxeia vocatur, ab oxi quod est acutum
Abbreviated transcription (Latin):
id quo dolando aufertur deligno ułcum quodo
latur Item adolo las drͣ hic &hec dolatilis et hoc
dolatile aptum addolandũ Et hoc dolatoriũ locu¬
lus sa sum Doleo componitur condoleo .i. simul
ta exeo sunt neutra et facuit p̃titum ilui et su¬
pinũ mlitum et corripuit̃ do Unde Esopus Sepe¬

Expanded text:
d quod dolando aufertur de ligno vel id cum quo dolatur, et hic et hec dolatilis et hoc -le, aptum ad dolandum, et hoc dolatorium sio. Doleo componitur condoleo -les, idest simul ita ab eo sunt neutra et faciunt preteritum in -lui et supinum in -litum et corripiunt
Abbreviated transcription (Latin):
qñ eadem regione romam potiti sunt &ẽ
latisłimis collibus ꝓpagata ẽ stirpesisis
uiti foliis siłis rute sed albioribꝰ sempq ma¬
nẽtibus arbor aũt balsamũ lignũ eius dey¬
robalsamũ dxͣ fructus enus siue semen car¬

Expanded text:
uam eadem regione Romani potiti sunt, etiam latissimis collibus propagata est. Stirpe similis viti, foliis similis rutae sed albioribus semperque manentibus. Arbor autem balsamum, lignum ejus xylobalsamum dicitur; fructus sive semen car
Abbreviated transcription (Latin):
uenitux in mas & neutro genehi baltei et
hec baltea Et ẽ balteus eigulũ militare sic
dcũs qrͣ pendens qa exeosigna dependẽt
addemonstrandũ legionis militaris simiã
.i. sex miliũ sex centorũ ex quo miõ et ipi
consistunt hnde & balteus drͣ nõ tm̃ ꝙ em

Expanded text:
masculini et neutri generis hii baltei et hec baltea; et est balteus cingulum militare, sic dictus quasi pendens quia ex eo signa dependent ad demonstrandam legionis militaris summam, idest sex milium sexcentorum, ex quo numero et ipsi consist