comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a uehus essent a moliri tum deum dona ipsosq deos sed colentiũ
magis q̃ rapientium modo coepe. Namq delecti ex omni exerei¬
tu iuuenes pure lotis corporibus candida ueste quibus deportan¬
da romam regina uino assignata erat uenerabundi templum in¬
iere. Primo religiose admouentes manus quod id signum mo¬
re etrusco nisi certe gentis sacerdos attrectare non esset solitus.
Dein cum quidam seu spiritu diuino tactus seu uiuenili ioco uis ne
romam ire uino dixisset annuisse coeteri deam conclamauerunt
Inde fabul&e adiectum est uocem quoq dicentis uelle auditam.
Motam certe sede sua parui molimenti adminiculis sequentis mo¬
do accepimus leuem ac facilem translatu fuisse integramq in a¬
uentinum aeternam sedem suam quo uota romani dictatoris uo¬
uerant perlatam. Ubi templum ei postea idem qui uouerat ca¬
millus dedicauit. Hic uehiorum occasus fuit. urbis opulentissi¬

Expanded text:
a Ueiis essent, amoliri tum deum dona ipsosque deos, sed colentium a Ueiis essent, amoliri tum deum dona ipsosque deos, sed colentium magis quam rapientium modo, coepere. namque delecti ex omni exercitu iuuenes, pure lautis corporibus, candida ueste, quibus deportanda Romam regina Iuno adsignata erat, uenerabundi templum iniere, primo religiose admouentes manus, quod id signum more Etrusco nisi certae gentis sacerdos attractare non esset solitus. dein cum quidam, seu spiritu diuino tactus seu iuuenali ioco, 'uisne Romam ire, Iuno?' dixisset, adnuisse ceteri deam conclamauerunt. inde fabulae adiectum est uocem quoque dicentis uelle auditam; motam certe sede sua parui molimenti adminiculis, sequentis modo accepimus leuem ac facilem tralatu fuisse, integramque in Auentinum aeternam sedem suam quo uota Romani dictatoris uocauerant perlatam, ubi templum ei postea idem qui uouerat Camillus dedicauit. hic Ueiorum occasus fuit, urbis opulentissi
Abbreviated transcription (Latin):
us ad celum tollens precatus esse ut sicui deorum hominumq ni¬
mia sua fortuna populiq.r. uideretur ut eam inuidiam lenire ꝗͣ
minimo suo priuato in commodo publicoq.p. r. liceret. Conuer¬
tentem se inter hanc uenerationem traditur memoriae prolapsũ
cecidisse. Idq omen pertinuisse postea euentu rem conectantibus
uisum ad damnationem ipsus camilli. capte deinde urbis roma¬
ne quod post paucos accidit annos cladem. Atq ille dies cede hos¬
tium ac a direptione urbis opulentissime est consumptus. Postero
die libera corpora dictator sub corona uendidit. Ea sola pecunia
in publicum redigitur. haud sine ira plebis. Et quod retulere pr
de secum nec duci qui ad senatum malignitatis auctores quaerẽ¬
do rem arbitrii sui reiccisset nec senatui sed liciniae familiae ex¬
qua filius ad senatum retulisset pater tam popularis sententie au¬
tor fuisset acceptum referebant. Cum iam humanae opes egeste

Expanded text:
us ad caelum tollens precatus esse ut si cui deorum hominumque nius ad caelum tollens precatus esse ut si cui deorum hominumque nimia sua fortuna populique Romani uideretur, ut eam inuidiam lenire quam minimo suo priuato incommodo publicoque populi Romani liceret. conuertentem se inter hanc uenerationem traditur memoriae prolapsum cecidisse; idque omen pertinuisse postea euentu rem coniectantibus uisum ad damnationem ipsius Camilli, captae deinde urbis Romanae, quod post paucos accidit annos, cladem. atque ille dies caede hostium ac direptione urbis opulentissimae est consumptus: postero die libera corpora dictator sub corona uendidit. ea sola pecunia in publicum redigitur, haud sine ira plebis; et quod rettulere secum praedae, nec duci, qui ad senatum malignitatis auctores quaerendo rem arbitrii sui reiecisset, nec senatui, sed Liciniae familiae,qua filius ad senatum rettulisset, pater tam popularis sententiae auctor fuisset, acceptum referebant. cum iam humanae opes egestae
Abbreviated transcription (Latin):
tis militibus eo tempore plenus in .edem uinonis quae in uehienta¬
ia arce erat armatos repente edidit. Et pars auersos in muris inuad¬
unt hostes. pars claustra portarum reuellunt. pars cum extectis saxa
teguleq a mulieribus ac seruitus iacerentur inferunt ignes. Clamor
omnia uarus terrentium ac pauentium uocibus mixto mulierum
ac puerorum ploratu complet. Momento temporis deiectis ex mu¬
ro undiq armatis patefactisq portis cum alii agmine irruerent ali
desertos scanderent muros urbs hostibus impletur. omnibus locis
pugnatur. deinde multa iam edita cede senescit pugna. Et dicta¬
tor precones edicere iubet ut ab inermi abstineatur. Is finis sang¬
uinis fuit. Dedi inde inermes cepti. & ad predam permissu dicta¬
toris miles discurrit. Quae cum ante oculos eius aliquantum spe
atq opinione maior maiorisq pretii rerum ferretur dicitur man¬

Expanded text:
tis militibus eo tempore plenus, in aedem Iunonis quae in Ueientatis militibus eo tempore plenus, in aedem Iunonis quae in Ueientana arce erat armatos repente edidit, et pars auersos in muris inuadunt hostes, pars claustra portarum reuellunt, pars cum ex tectis saxa tegulaeque a mulieribus ac seruitiis iacerentur, inferunt ignes. clamor omnia uariis terrentium ac pauentium uocibus mixto mulierum ac puerorum ploratu complet. momento temporis deiectis ex muro undique armatis patefactisque portis cum alii agmine inruerent, alii desertos scanderent muros, urbs hostibus impletur; omnibus locis pugnatur; deinde multa iam edita caede senescit pugna, et dictator praecones edicere iubet ut ab inermi abstineatur. is finis sanguinis fuit. dedi inde inermes coepti et ad praedam miles permissu dictatoris discurrit. quae cum ante oculos eius aliquantum spe atque opinione maior maiorisque pretii rerum ferretur, dicitur man
Abbreviated transcription (Latin):
catos deos alios uotis ex urbe sua auocatos hostium templa nouasq
sedes spectare seq ultimum illum diem agere nihil minus timen¬
tes ꝗͣ subrutis cunculo moemibus arcem iam plenam hostium esse
in muros prose quisq armati discurrunt. mirantes quidnam id es¬
set quod cum tot per dies nemo se a stationibus romanus mouissci
tum uelut repentino icti furore improuidi currerent ad muros.
Inseritur huic loco fabula immolante rege uehientium uocem arus¬
picis dicentis qui cius hostiae exta prosecuisset ei iictoriam dari ex¬
auditam in cuniculo mouisse romanos milites ut ad aperto cunicu¬
lo exta raperent & ad dictatorem ferrent. Sed in rebus tam antiq¬
uissimis si quae similia ueri sunt pro ueris accipiantur satis habeam
Haec ad ostentationem scene gaudentis miraculis aptiora ꝗͣ ad fidem
neq affirmare neque refellere opere pretium est. Cuniculus delec¬

Expanded text:
catos deos, alios uotis ex urbe sua euocatos hostium templa nouasque catos deos, alios uotis ex urbe sua euocatos hostium templa nouasque sedes spectare, seque ultimum illum diem agere, nihil minus timentes quam subrutis cuniculo moenibus arcem iam plenam hostium esse, in muros pro se quisque armati discurrunt, mirantes quidnam id esset quod cum tot per dies nemo se ab stationibus Romanus mouisset, tum uelut repentino icti furore improuidi currerent ad muros. inseritur huic loco fabula: immolante rege Ueientium uocem haruspicis, dicentis qui eius hostiae exta prosecuisset, ei uictoriam dari, exauditam in cuniculo mouisse Romanos milites ut adaperto cuniculo exta raperent et ad dictatorem ferrent. sed in rebus tam antiquis si quae similia ueri sint pro ueris accipiantur, satis habeam: haec ad ostentationem scenae gaudentis miraculis aptiora quam ad fidem neque adfirmare neque refellere est operae pretium. cuniculus delec
Abbreviated transcription (Latin):
re plebi. ac pati habere quod cuique sors belli dederit. Haec tutior
uisa sententia est quae popularem senatum faceret. Edictum itaq
est ad predam uehientem quibus uideretur in castra ad dictatorẽ
proficiscerentur. Ingens profecta multitudo repleuit castra. Tum
dictator auspicato e gressus cum edixisset ut arma milites caperent
tuo ductu inquit phitice appollo tuoq numine instinctus pergo ad
delendam urbem uehios tibi hinc decimam partem prede deuoueo
Te simul uino regina quae nunc uehios colis precor ut nos uictores
in nostram tuamq mox futuram urbem sequare ubi te dignum am¬
plitudine tua templum accipiat. Hec precatus superante multitu¬
dine ab omnibus locis urbem aggreditur. quo minor a cuniculo in¬
gruentis periculi sensus esset. Uehientes ignari se iam a suis uatib¬
us iam ab externis oraculis proditos iam in partem praedae suae ue¬

Expanded text:
re plebi ac pati habere quod cuique fors belli dederit. haec tutior re plebi ac pati habere quod cuique fors belli dederit. haec tutior uisa sententia est quae popularem senatum faceret. edictum itaque est ad praedam Ueientem quibus uideretur in castra ad dictatorem proficiscerentur. ingens profecta multitudo repleuit castra. tum dictator auspicato egressus cum edixisset ut arma milites caperent, 'tuo ductu' inquit, 'Pythice Apollo, tuoque numine instinctus pergo ad delendam urbem Ueios, tibique hinc decimam partem praedae uoueo. te simul, Iuno regina, quae nunc Ueios colis, precor, ut nos uictores in nostram tuamque mox futuram urbem sequare, ubi te dignum amplitudine tua templum accipiat'. haec precatus, superante multitudine ab omnibus locis urbem adgreditur, quo minor ab cuniculo ingruentis periculi sensus esset. Ueientes ignari se iam a suis uatibus, iam ab externis oraculis proditos, iam in partem praedae suae uo
Abbreviated transcription (Latin):
plebs conferret. Fuis enim doni societatem sensuras equaliter om¬
nium domos non auidas in direptiones manus otiosorum urbanoꝵ
prerepturas fortium bellatorum premia esse. Cum ita ferme eue
niat ut segnior sit predator quisquis laboris periculiq precipuam
partem petere soleat. Licinius contra suspectam & inuisam semper
cam pecuniam fore aiebat causasq criminum ad plebem seditionũ¬
inde ac legum nouarum prebituram. Satius igitur esse reconcili¬
ari eo dono plebis animos exhaustis atq exinanitis tributo tot an¬
norum succurri & sentire prede fructum ex eo bello in quo prope
consenuerint. Gratius id fore letiusq quod quisque sua manu cap
tum ex hoste domum retulerit ꝗͣ si multiplex alterius arbitrio accipi¬
at. lpsum dictatorem fugere inuidiam ex eo criminaq eo delegasse
ad senatum. Senatum quoq debere reiectam rem ad se permitte¬

Expanded text:
plebes conferret; eius enim doni societatem sensuras aequaliter omplebes conferret; eius enim doni societatem sensuras aequaliter omnium domos, non avidas in direptiones manus otiosorum urbanorum praerepturas fortium bniat ut segnior sit praedator ut quisque laboris periculique praecipuam petere partem soleat. Licinius contra suspectam et inuisam semper eam pecuniam fore aiebat, causasque criminum ad plebem, seditionuinde ac legum nouarum praebituram; satius igitur esse reconciliari eo dono plebis animos, exhaustis atque exinanitis tributo tot annorum succurri, et sentire praedae fructum ex eo bello in quo prope consenuerint. gratius id fore laetiusque quod quisque sua manu ex hoste captum domum rettulerit quam si multiplex alterius arbitrio accipiat. ipsum dictatorem fugere inuidiam ex eo criminaque; eo delegasse ad senatum; senatum quoque debere reiectam rem ad se permitte
Abbreviated transcription (Latin):
sum ꝗͣ in arcem uiam facerent. Dictator cum iam in manibus ui¬
deret uictoriam esse. urbem opulentissimam capi tantumq prede
fore quantum non omnibus in unum collatis ante bellis fuisset ni
quam inde aut militum iram ex malignitate predae partite aut
inindiam apud patres ex prodiga largitione caperet litteras ad se¬
natum misit deum immortalium benignitate suis consiliis patiẽ¬
tia militum uehios iam fore in potestate populi.r. quid de preda
faciendum censerent: Due senatum distinebant sententiae. Se¬
nis . P. licinii quem primum dixisse a filio interrogatum ferunt
Edici palam placere populo ut qui particeps esse prede uellet in cas¬
tra uehios iret. Altera appii claudii qui largitionem nouam pro¬
digam inequalem inconsultam arguens si semel nephas ducerent
captam ex hostibus in erario exhausto bellis pecuniam esse autor
erat stipendii ex ea pecunia militi numerandi ut eo minus tributi

Expanded text:
sum quam in arcem uiam facerent. dictator cum iam in manibus uisum quam in arcem uiam facerent. dictator cum iam in manibus uideret uictoriam esse, urbem opulentfore quantum non omnibus in unum conlatis ante bellis fuisset, ne quam inde aut militum iram ex malignitate praedae partitae aut invidiam apud patres ex prodiga largitione caperet, litteras ad senatum misit, deum immortalium benignitate suis consiliis patientia militum Veios iam fore in potestate populi Romani; quid de praeda faciendum censerent? duae senatum distinebant sententiae, senis P. Licini, quem primum dixisse a filio interrogatum ferunt, edici palam placere populo ut qui particeps esse praedae vellet in castra Veios iret, altera Ap. Claudi, qui largitionem novam prodigam inaequalem inconsultam arguens, si semel nefas ducerent captam ex hostibus in aerario exhausto bellis pecuniam esse, auctor erat stipendii ex ea pecunia militi numerandi ut eo minus tributi
Abbreviated transcription (Latin):
Profectus cum exercitu ab urbe expectatione hominum maiore ꝗͣ spe
in agro primum nepesino cum phaliscis ac capenatibus signa con¬
fert. Ommaq ibi sũma ratione consilioq acta fortuna etiam ut fit
secuta est. Non proelio tantum fudit hostes sed castris quoq exuit¬
ingentiq preda est potitus. cuius pars maxima ad questorem red¬
acta est haud ita multum militi datum. Inde ad uehios exercitus
ductus. densioraq castella facta. Et a procursationibus quae multe
temere inter murum & uallum fiebant edicto ne quis inuissu pug¬
naret ad opus milites traducti. Operum fuit omnium longe maxi¬
mum ac laboriosissimum cuniculiis in arcem hostium agi ceptus.
Quod ne intermitteretur opus neu sub terra continuus labor eosdẽ
conficeret. in partes sex munitorum numerum diuisit. Sene ho¬
re in orbem operi attribute sunt nocte ac die nunquam ante omis¬

Expanded text:
profectus cum exercitu ab urbe exspectatione hominum maiore quam spe, profectus cum exercitu ab urbe exspectatione hominum maiore quam spe, in agro primum Nepesino cum Faliscis et Capenatibus signa confert. omnia ibi summa ratione consilioque acta fortuna etiam, ut fit, secuta est. non proelio tantum fudit hostes, sed castris quoque exuitingentique praeda est potitus; cuius pars maxima ad quaestorem redacta est, haud ita multum militi datum. inde ad Ueios exercitus ductus, densioraque castella facta, et a procursationibus quae multae temere inter murum ac uallum fiebant, edicto ne quis iniussu pugnaret, ad opus milites traducti. operum fuit omnium longe maximum ac laboriosissimum cuniculus in arcem hostium agi coeptus. quod ne intermitteretur opus neu sub terra continuus labor eosdem conficeret, in partes sex munitorum numerum diuisit; senae horae in orbem operi attributae sunt; nocte ac die nunquam ante omis
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur fatalis dux ad excidium illius urbis scruandeq patriae .M.
furius camillus dictator dictus magistrum equitum .P. cornelium
scipionem dixit. Omnia repente mutauerat imperator mutatus
Alia spes. alius animus hominum fortuna quoq alia urbis uideri.
minium primum in eos qui a uehiis in illo pauore fugerant more
militari animaduertit. Effecitq ne hostis maxime timendus mi¬
liti esset. Deinde indicto delectu in diem certam ipse interim ue¬
hios ad confirmandos militum animos intercurrit. Inde romam ad
scribendum nouum exercitum redit. Nullo detrectante militiam.
eregrinam etiam iuuentus latini herniciq operam suam pollicen¬
tes ad id bellum uenere. Quibus cum gratias egisset in senatu dic¬
tator satis iam omnibus ad id bellum paratis ludos magnos ex se¬
natus consulto uouit uehus captis se facturum. Edemq matute ma¬
tris refectam dedicaturum. iam ante a rege seruio tullio dedicatã.

Expanded text:
igitur fatalis dux ad excidium illius urbis seruandaeque patriae, M. igitur fatalis dux ad excidium illius urbis seruandaeque patriae, M. Furius Camillus , dictator dictus magistrum equitum P. Cornelium Scipionem dixit. omnia repente mutauerat imperator mutatus; alia spes, alius animus hominum, fortuna quoque alia urbis uideri. omnium primum in eos qui a Ueiis in illo pauore fugerant more militari animaduertit, effecitque ne hostis maxime timendus militi esset. deinde indicto dilectu in diem certam, ipse interim Ueios ad confirmandos militum animos intercurrit; inde Romam ad scribendum nouum exercitum redit, nullo detractante militiam. peregrina etiam iuuentus, Latini Hernicique, operam suam pollicentes ad id bellum uenere; quibus cum gratias in senatu egisset dictator, satis iam omnibus ad id bellum paratis, ludos magnos ex senatus consulto uouit Ueiis captis se facturum aedemque Matutae Matris refectam dedicaturum, iam ante ab rege Ser. Tullio dedicatam.
Abbreviated transcription (Latin):
co hosti commisit plus ignominie erat ꝗͣ cladis acceptum quae pro¬
pe in cladem ingentem uertit. Tantum inde terroris non romae
modo quo multiplex fama peruenerat sed in castris quoq fuit¬
ad uehios. Egre ibi miles retentus a fuga est. Cum peruasisset cas¬
tra rumor ducibus exercituq ceso uictorem capenatem ac phalis¬
cum atruriae omen iuuentutem haud procul inde abesse. His tu¬
multuosiora romae. lam castra ad uehios oppugnari. lam partẽ
hostium tendere ad urbem agmine infesto crediderant. Concur¬
sumq in muros est. Et matronarum quas ex domo conciuerat pu¬
blicus pauor obsecrationes in templis facte precibusq adus petitũ
ut exicium ab urbis tectis templisq ac moenibus romanis arcerẽt
uehiosq eum auerterent terrorem. Si sacra renouata rite si pro¬
curata prodigia essent. lam ludi latineq instaurata erant. lam
ex lacu albano aqua emissa in agros. Uchiosq fata appetebant.

Expanded text:
co hosti commisit. plus ignominiae erat quam cladis acceptum, quae proco hosti commisit. plus ignominiae erat quam cladis acceptum, quae prope in cladem ingentem uertit; tantum inde terroris non Romae modo, quo multiplex fama peruenerat, sed in castris quoque fuitad Ueios. aegre ibi miles retentus a fuga est cum peruasisset castra rumor ducibus exercituque caeso uictorem Capenatem ac Faliscum Etruriaeque omnem iuuentutem haud procul inde abesse. his tumultuosiora Romae, iam castra ad Ueios oppugnari, iam partem hostium tendere ad urbem agmine infesto, crediderant; concursumque in muros est et matronarum, quas ex domo conciuerat publicus pauor, obsecrationes in templis factae, precibusque ab dis petitum ut exitium ab urbis tectis templisque ac moenibus Romanis arcerent Ueiosque eum auerterent terrorem, si sacra renouata rite, si procurata prodigia essent. iam ludi Latinaeque instaurata erant, iam ex lacu Albano aqua emissa in agros, Ueiosque fata adpetebant.
Abbreviated transcription (Latin):
res corporis affecte. sensus oculorum atq aurium hebetes. memo¬
ria labat uigor animi obtusus. En uobis inquit iuuenem filium
tenens effigiem atq imaginem eius quem uos antea tribunum mi¬
litum explebe primum fecistis. Hunc ego institutum disciplina
mea uicarium pro me reip. do dicoq uosq quaeso quirites delatũ
mihi ultro honorem huic petenti meisq pro eo adiectis precibus
mandetis. Datum id petenti patri filiusq eius .P. licinius tribunus
mili. consulari potestate cum his quos supra scripsimus declaratus
icinius genutiusq tri. mili. profecti aduersus phaliscos capenatesq
dum bellum maiore animo gerunt ꝗͣ consilio precipitauere se in
insidias. Genutus morte honesta temeritatem luens ante signa
inter primores cecidit. Ticinius in editum tumulum ex multa tre¬
pidatione militibus collectis aciem restituit nec se tamen equo lo¬

Expanded text:
res corporis adfectae, sensus oculorum atque aurium hebetes, memores corporis adfectae, sensus oculorum atque aurium hebetes, memoria labat, uigor animi obtunsus. en uobis' inquit, 'iuuenem', filium tenens, 'effigiem atque imaginem eius quem uos antea tribunum militum ex plebe primum fecistis. hunc ego institutum disciplina mea uicarium pro me rei publicae do dicoque, uosque quaeso, Quirites, delatum mihi ultro honorem huic petenti meisque pro eo adiectis precibus mandetis.' datum id petenti patri filiusque eius P. Licinius tribunus militum consulari potestate cum iis quos supra scripsimus declaratus. Titinius Genuciusque tribuni militum profecti aduersus Faliscos Capenatesque, dum bellum maiore animo gerunt quam consilio, praecipitauere se in insidias. Genucius morte honesta temeritatem luens ante signa inter primores cecidit; Titinius in editum tumulum ex multa trepidatione militibus collectis aciem restituit; nec se tamen aequo lo
Abbreviated transcription (Latin):
men nominiq & presentibus periculis consanguineorum id dari¬
ut si qui uiuentutis sue uoluntate ad id bellum eant non impediãt
Cum magnum aduenis se hostium numerum fama rom& erat. Eoq
mitescere discordiae intestine metu communi ut fit cepte. Haud in¬
uitis patribus P. licinium caluum prerogatiua tribunum militum nõ
petentem creant moderationis experte in priore magistratu uirum
Cocterum iam tum exacte. etatis omnesq deinceps ex collegio eiu¬
dem anni refici apparebat. L. ticinium .P. menenium. CN. genu¬
tium. L. attilium. Qui prius ꝗͣ renuntiarentur uire uocatis tribub¬
us permissu interregis. P. licinius caluus ita uerba fecit Omen con¬
cordiae quirites rei maxime in hoc tempus utili memoria nostri
magistratus uos his comiciis petere insequentem annum uideo si
collegas eosdem reficitis etiam usu meliores factos. Me iam non e¬
undem sed umbram nomenq publii licinii relictum uidetis. Ui¬

Expanded text:
men nominique et praesentibus periculis consanguineorum id darimen nominique et praesentibus periculis consanguineorum id dariut si qui iuuentutis suae uoluntate ad id bellum eant non impediant. eum magnum aduenisse hostium numerum fama Romae erat, eoque mitescere discordiae intestinae metu communi, ut fit, coeptae. haud inuitis patribus P. Licinium Caluum praerogatiua tribunum militum non petentem creant, moderationis expertae in priore magistratu uirum, ceterum iam tum exactae aetatis; omnesque deinceps ex collegio eiusdem anni refici apparebat, L. Titinium P. Maenium Cn. Genucium L. Atilium . qui priusquam renuntiarentur iure uocatis tribubus, permissu interregis P. Licinius Caluus ita uerba fecit: 'omen concordiae, Quirites, rei maxime in hoc tempus utili, memoria nostri magistratus uos his comitiis petere in insequentem annum uideo. sed collegas eosdem reficitis, etiam usu meliores factos: me iam non eundem sed umbram nomenque P. Licini relictum uidetis. ui
Abbreviated transcription (Latin):
expiationem eorum esse ut tribuni mil. abdicarent se magistra¬
tu. Auspicia de integro repeterentur & interregnum mniretur.
Ea ita facta sunt ex senatus consulto. Interreges tres deinceps fue¬
re. L. ualerius. Q. seruilius fidenas. M. furius camillus. Nun¬
quam desitum interim turbari comitia. Interpellantibus tri . pl.
Donec conuenisset prius ut maior pars tribunorum militum ex
plebe crearctur. Quae dum aguntur. concilia aetrurie ad fanum
uoltunne habita. Postulantibusq capenatibus ac phaliscis ut uehi¬
os communi animo consilioq omnes etruriae populi ex obsidione
eriperent. Responsum est antea se id uehientibus negasse quia un¬
de consilium non petissent super tanta re auxilium petere non de¬
berent. Nunc iam prose fortunam suam illis negare maxime
in ea parte aetruriae inusitatam gentem nouos accolas gallos esse
cum quibus nec pax satisfida nec bellum procerto sit. Sanguini ta¬

Expanded text:
expiationem eorum esse ut tribuni militum abdicarent se magistraexpiationem eorum esse ut tribuni militum abdicarent se magistratu, auspicia de integro repeterentur et interregnum iniretur. ea ita facta sunt ex senatus consulto. interreges tres deinceps fuere, L. Ualerius , Q. Seruilius Fidenas , M. Furius Camillus . nunquam desitum interim turbari, comitia interpellantibus tribunis plebis donec conuenisset prius ut maior pars tribunorum militum ex plebe crearetur. quae dum aguntur, concilia Etruriae ad fanum Uoltumnae habita, postulantibusque Capenatibus ac Faliscis ut Ueios communi animo consilioque omnes Etruriae populi ex obsidione eriperent, responsum est antea se id Ueientibus negasse quia unde consilium non petissent super tanta re auxilium petere non deberent; nunc iam pro se fortunam suam illis negare. maxima iam in parte Etruriae gentem inuisitatam, nouos accolas Gallos esse, cum quibus nec pax satis fida nec bellum pro certo sit. sanguini ta
Abbreviated transcription (Latin):
sperata ope humana fata & deos spectabant. Cum legati a delphis
uenerunt. sortem oraculi afferentes congruentem responso capti ua¬
tis. Romane aquam albanam caue lacu contineri caue in mare
manare suo flumine sinas. Emissam per agros rigabis dissipatamq
rius extingues. Tum tu insiste audax hostium muris. Memor quã
per tot annos obsides urbem ex ea tibi hnis quae nunc panduntur fa¬
tis uictoriam datam. bello perfecto donum amplum uictor ad me¬
a templa portato. Sacraq patria quorum omissa cura est instau¬
rata ut assolet facito. Ingens inde haberi captiuo uati honos cep¬
tus. Eumq adhibere tribuni mil. cornelius postumiusq ad prodigi
albani procurationem ac deos rite placandos cepere. Inuentumq
tandem est ubi neglectas cerimonias intermissumue solemne du
arguerent nihil profecto aliud esse quam magistratus uitio creat¬
os. latinas sacrumq in albano monte non rite concepisse. Unam

Expanded text:
sperata ope humana fata et deos spectabant, cum legati ab Delphis sperata ope humana fata et deos spectabant, cum legati ab Delphis uenerunt, sortem oraculi adferentes congruentem responso captiui uatis: 'Romane, aquam Albanam caue lacu contineri, caue in mare manare suo flumine sinas; emissam per agros rigabis dissipatamque riuis exstingues; tum tu insiste audax hostium muris, memor quam per tot annos obsides urbem ex ea tibi his quae nunc panduntur fatis uictoriam datam. bello perfecto donum amplum uictor ad mea templa portato, sacraque patria, quorum omissa cura est, instaurata ut adsolet facito.' ingens inde haberi captiuus uates coeptus, eumque adhibere tribuni militum Cornelius Postumiusque ad prodigii Albani procurationem ac deos rite placandos coepere; inuentumque tandem est ubi neglectas caerimonias intermissumue sollemne di arguerent: nihil profecto aliud esse quam magistratus uitio creatos Latinas sacrumque in Albano monte non rite concepisse; unam
Abbreviated transcription (Latin):
cohortes expeditas mittunt. Aut enim passuros inultam eam in¬
iuriam romanos ne nouo bello se onerarent aut exiguo eoq parum
ualido exercitu persecuturos. Romanis indignitas maior ꝗͣ cura
populationis tarquiniensium fuit. Eo nec magno conatu suscepta
nec in longum dilata res est. A. postumius &. L. uilius non iusto
delectu & enim a tribunis pl. impediebantur sed prope uolunta¬
riorum quos adhortando incitauerant coacta manu per agrum
ceretem obliquis tramitibus egressi redeuntes a populationibus gra¬
uesq preda tarquinienses oppressere multos mortales obtruncant.
omnes exuunt impedimentis. Et receptis agrorum suorum spolus
romam reuertuntur. Biduum ad cognoscendas res datum domi¬
nis. tertio incognita erant autem ea pleraq hostium ipsorum sub
hasta ueniere quodq inde redatum militibus diuisum est. Coete¬
ra bella maximeq uehiens incerti exitus erant. lamq romani de¬

Expanded text:
cohortes expeditas mittunt: aut enim passuros inultam eam incohortes expeditas mittunt: aut enim passuros inultam eam iniuriam Romanos ne nouo bello se onerarent, aut exiguo eoque parum ualido exercitu persecuturos. Romanis indignitas maior quam cura populationis Tarquiniensium fuit; eo nec magno conatu suscepta nec in longum dilata res est. A. Postumius et L. Iulius , non iusto dilectu—etenim ab tribunis plebis impediebantur—sed prope uoluntariorum quos adhortando incitauerant coacta manu, per agrum Caeretem obliquis tramitibus egressi, redeuntes a populationibus grauesque praeda Tarquinienses oppressere. multos mortales obtruncant, omnes exuunt impedimentis, et receptis agrorum suorum spoliis Romam reuertuntur. biduum ad recognoscendas res datum dominis; tertio incognita—erant autem ea pleraque hostium ipsorum—sub hasta ueniere quodque inde redactum militibus est diuisum. cetera bella maximeque Ueiens incerti exitus erant. iamque Romani de
Abbreviated transcription (Latin):
rite emisisset uictoriam de uehientibus dari. Ante ꝗͣ id fiat deos
moenia uehientium deserturos non esse. ex equebantur inde qua so¬
lemnis deriuatio esset. Sed auctorem leuem nec satis fidum super
tanta re patres rati decreuere legatos sortesq oraculi phitici expec¬
tandas. Prius ꝗͣ a delphis oratores redirent albaniue prodigii pia¬
cula inuenirentur noui tribuni mil. consulari po. L. ulius tullus
.P. furius medullins quartum. L. sergius fidenas. A. postumius re¬
gilliensis. P. cornelius maluginensis. A. manlius magistratum ini¬
erunt. Eo anno tarquinienses noui hostes exorti quia multis simul
oellis uolscorum ad anxur ubi presidium obsidebatur equorum
id lauicos qui romanam ibi coloniam oppugnabant. Ad hoc uehi¬
enti & phalisco & capenati bello occupatos uidebant romanos nec
intra muros quietiora negotia esse certaminibus patrum ac plebis.
Inter hec locum inuiriae rati esse predatum in agrum romanum

Expanded text:
rite emisisset uictoriam de Ueientibus dari; antequam id fiat deos rite emisisset uictoriam de Ueientibus dari; antequam id fiat deos moenia Ueientium deserturos non esse. exsequebatur inde quae sollemnis deriuatio esset; sed auctorem leuem nec satis fidum super tanta re patres rati decreuere legatos sortesque oraculi Pythici exspectandas. priusquam a Delphis oratores redirent Albaniue prodigii piacula inuenirentur, noui tribuni militum consulari potestate, L. Iulius Iulus L. Furius Medullinus quartum L. Sergius Fidenas A. Postumius Regillensis P. Cornelius Maluginensis A. Manlius magistratum inierunt. eo anno Tarquinienses noui hostes exorti. qui quia multis simul bellis, Uolscorum ad Anxur, ubi praesidium obsidebatur, Aequorum ad Labicos, qui Romanam ibi coloniam oppugnabant, ad hoc Ueientique et Falisco et Capenati bello occupatos uidebant Romanos, nec intra muros quietiora negotia esse certaminibus patrum ac plebis, inter haec locum iniuriae rati esse, praedatum in agrum Romanum
Abbreviated transcription (Latin):
ti procuratione si opere illi esset consulere uelle ad colloquium ua¬
tem elicuit. Cumq progressi ambo a suis longius essent inermes
sine ullo metu preualens uiuenis romanus senem infirmum in cõ¬
spectu omnium raptum ne quicquam tumultuantibus etruscis ad
suos transtulit. Qui cum perductus ad imperatorem inde romam
ad senatum missus esset sciscitantibus quidnam id esset quod de la¬
cu albano docusset respondit profecto iratos deos uehienti populo
illo fuisse die quo sibi eam mentem obiecissent ut excidium patrie
fatale proderet. Itaq quae tum cecinerit diuino spiritu instinctu
ea se nec ut indicta sint reuocare posse & tacendo forsitan quae
dii immortales uulgari uelint haud minus ꝗͣ celanda esfando ne¬
fas contrah. His igitur libris fatalibus sic disciplina etrusca tradi¬
tum esse. ut quando aqua albana abundasset tum si eam romanus

Expanded text:
ti procuratione si operae illi esset consulere uelle, ad conloquium uati procuratione si operae illi esset consulere uelle, ad conloquium uatem elicuit. cumque progressi ambo a suis longius essent inermes sine ullo metu, praeualens iuuenis Romanus senem infirmum in conspectu omnium raptum nequiquam tumultuantibus Etruscis ad suos transtulit. qui cum perductus ad imperatorem, inde Romam ad senatum missus esset, sciscitantibus quidnam id esset quod de lacu Albano docuisset, respondit profecto iratos deos Ueienti populo illo fuisse die quo sibi eam mentem obiecissent ut excidium patriae fatale proderet. itaque quae tum cecinerit diuino spiritu instinctus, ea se nec ut indicta sint reuocare posse, et tacendo forsitan quae di immortales uolgari uelint haud minus quam celanda effando nefas contrahi. sic igitur libris fatalibus, sic disciplina Etrusca traditum esse, ut quando aqua Albana abundasset, tum si eam Romanus
Abbreviated transcription (Latin):
& quia hostibus ctruscis per quos ea procurarent aruspices non erat
In unum omnium cure uerse sunt quod lacus in albano nemore si¬
ne ullis celestibus aquis causaue qua alia que rem miraculo exime¬
tur in altitudinem insolitam creuit. Quid nam eo di portenderent
prodigio missi sciscitatum oratores ad delphicum oraculum. sed pro¬
pior interpres fatis oblatus. Senior quidam uehiens qui inter cauil¬
lantes in stationibus ac custodus milites romanos etruscosq uatici¬
nantis immodum cecinit prius ꝗͣ ex lacu albano aqua emissa foret
nunquam potiturum uehus romanum. Quod primo uelut temere
iactum sperm agitari deinde sermonibus ceptum est. donec unus
estatione romana percunctatus proximum oppidanorum iam per
longinquitatem belli commertio sermonum facto quisnam is esser
qui per ambagies de lacu albano iaceret postquam audunt aruspi¬
cem esse uir haud intacti religione animi creatus de priuati porten¬

Expanded text:
et quia, hostibus Etruscis, per quos ea procurarent haruspices non erant: et quia, hostibus Etruscis, per quos ea procurarent haruspices non erant: in unum omnium curae uersae sunt quod lacus in Albano nemore, sine ullis caelestibus aquis causaue qua alia quae rem miraculo eximeret, in altitudinem insolitam creuit. quidnam eo di portenderent prodigio missi sciscitatum oratores ad Delphicum oraculum. sed propior interpres fatis oblatus senior quidam Ueiens, qui inter cauillantes in stationibus ac custodiis milites Romanos Etruscosque uaticinantis in modum cecinit priusquam ex lacu Albano aqua emissa foret nunquam potiturum Ueiis Romanum. quod primo uelut temere iactum sperni, agitari deinde sermonibus coeptum est donec unus ex statione Romana percontatus proximum oppidanorum, iam per longinquitatem belli commercio sermonum facto, quisnam is esset qui per ambages de lacu Albano iaceret, postquam audiuit haruspicem esse, uir haud intacti religione animi, causatus de priuati porten
Abbreviated transcription (Latin):
ris urbiq illatam hauddubia ira deum quos pestis arcende causa
placandos esse in libris fatalibus inuentum sit. Comitiis quae auspi¬
cato fierent indignum dus uisum honores uulgari discriminaq¬
gentium confundi. Preterquam maiestate petentium religione
etiam attoniti homines patricios omnes parte magna honoratissi¬
mum quemq tribunos militum consulari potestate creauere.L
ualerium potitum.Q. ualerium maximum. M. furium camil¬
lum iterum.L. furium medullinum tertium quintium seruiliũ
fidenatem iterum. Q. sulpicium camerinum iterum. His tribu¬
nis ad uehios nihil admodum memorabile actum tota uis in po¬
pulationibus fuit. Duo summi imperatores potitus a phalerus ca
millus a capena predas in tegras egere nulla incolumi relicta re cuu
ferro aut igni noceri posset. Prodigia interim multa nuntiari quo¬
rum pleraq & quia singuli auctores erant parum credita spretaꝙ

Expanded text:
ris urbique inlatam haud dubia ira deum, quos pestis eius arcendae causa ris urbique inlatam haud dubia ira deum, quos pestis eius arcendae causa placandos esse in libris fatalibus inuentum sit; comitiis auspicato gentium confundi. praeterquam maiestate petentium, religione etiam attoniti homines patricios omnes, partem magnam honoratissimum quemque, tribunos militum consulari potestate creavere, L. Valerium Potitum quintum M. Valerium Maximum M. Furium Camillum iterum L. Furium Medullinum Medullinuim tertium Q. Servilium Fidenatem iterum Q. Sulpicium Camerinum iterum. his tribunis ad Veios nihil admodum memorabile actum est; tota vis in populatiomillus a Capena praedas ingentes egere, nulla incolumi relicta re cui ferro aut igni noceri posset. prodigia interim multa nuntiari, quorum pleraque et quia singuli auctores erant parum credita spretaque,
Abbreviated transcription (Latin):
ingentem ediderunt cedem. neq ita multo post iam palantes uelu¬
ti forte oblati populatores capenatis agri reliquias pugnae absump¬
sere. Et uehientium refugientes in urbem multi ante portas cesi
dum pre metu ne simul romanus irrumperet obiectis foribus extre¬
mos suorum exclusere. Haec eo anno acta. & iam comitia tribu¬
norum militum militum aderant quorum prope maior patribus
ꝗͣ bellitura erat. Quippe non comunitatum modo cum plebe sed
prope amissum cernentibus summum imperium. Itaq clarissimis
uiris ex composito preparatis ad petendum quos pretereundi ue¬
recundiam crederent fore. nihilominus ipsi perinde ac si omnes
candidati essent cuncta experientes non homines modo sed deos
etiam excipiebant in religionem uertentes comitia biennio habita.
riore anno intolerandam hiemem prodigusq diuinis similem co¬
ortam. Proximo non prodigia sed iam euentus pestilentiam ag¬

Expanded text:
ingentem ediderunt caedem; nec ita multo post iam palantes ueluingentem ediderunt caedem; nec ita multo post iam palantes ueluti forte oblati populatores Capenatis agri reliquias pugnae absumpsere. et Ueientium refugientes in urbem multi ante portas caesi, dum prae metu, ne simul Romanus inrumperet, obiectis foribus extremos suorum exclusere. haec eo anno acta; et iam comitia tribunorum militum aderant, quorum prope maior patribus quam belli cura erat, quippe non communicatum modo cum plebe sed prope amissum cernentibus summum imperium. itaque clarissimis uiris ex composito praeparatis ad petendum quos praetereundi uerecundiam crederent fore, nihilo minus ipsi perinde ac si omnes candidati essent cuncta experientes non homines modo sed deos etiam exciebant, in religionem uertentes comitia biennio habita: priore anno intolerandam hiemem prodigiisque diuinis similem coortam, proximo non prodigia sed iam euentus: pestilentiam ag
Abbreviated transcription (Latin):
est. tota urbe patentibis ianuis. promiscuoq usu rerum omnium
in propatulo posito notos ignotosq passim aduenas in hospitium
ductos ferunt & cum inimicis quoq benigne ac comiter sermo¬
nes habitos. Iurgiis ac litibus temperatum. Unctis quoq demp¬
ta in eos dies uincula. Religioni deinde fuisse quibus cam opem
detulissent uinciri. Interim ad uehios terror multiplex fuit. Tri¬
bus in unum bellis collatis. Namq eodem quo antea modo cir¬
ca munimenta cum repente capenates phalisciq subsidio uenissẽt
aduersus tres exercitus ancipiti proelio pugnatum est. Ante om¬
nia adiuuit memoria damnationis sergi ac uergini. Itaq inaioribus¬
castris unde antea cessatum fuerat breui spatio circum ducte copi.e ca¬
penates in uallum romanum uersos atergo aggrediuntur. Inde p¬
ugna cepta & phaliscis intulit terrorem. trepidantesq eruptio ex
castris opportune facta auertit. Repulsos deinde insecuti uictores

Expanded text:
est. tota urbe patentibus ianuis promiscuoque usu rerum omnium est. tota urbe patentibus ianuis promiscuoque usu rerum omnium in propatulo posito, notos ignotosque passim aduenas in hospitium ductos ferunt, et cum inimicis quoque benigne ac comiter sermones habitos; iurgiis ac litibus temperatum; uinctis quoque dempta in eos dies uincula; religioni deinde fuisse quibus eam opem di tulissent uinciri. interim ad Ueios terror multiplex fuit tribus in unum bellis conlatis. namque eodem quo antea modo circa munimenta cum repente Capenates Faliscique subsidio uenissent, aduersus tres exercitus ancipiti proelio pugnatum est. ante omnia adiuuit memoria damnationis Sergi ac Uergini. itaque <e> maioribuscastris, unde antea cessatum fuerat, breui spatio circumductae copiae Capenates in uallum Romanum uersos ab tergo adgrediuntur; inde pugna coepta et Faliscis intulit terrorem, trepidantesque eruptio ex castris opportune facta auertit. repulsos deinde insecuti uictores
Abbreviated transcription (Latin):
licinius ut cocperat haud tumultuose magistratum maiore gaudio
plebis quam indignatione patrum ita ctiam gessit dulcedo inuasit
proximis comitus tribunorum mili. plebeios creandi. Unus .M. ue¬
turius ex patricus candidatis locum tenuit. plebeios alios tribun¬
os mili. consulari po. omnes fere centuriae dixere. M. pomponiũ
EN. dulium uoleronem publicium . eN. genutium. L. atilium.
Tristem hicmem siue ex intemperie celi raptim mutatione in contra¬
rium facta siue alia qua de causa grauis pestilensq omnibus anima¬
libus estas excepit. Cuius insanabili pernitiei quando nec causa nec
finis inueniebatur librisibillimi ex senatus consulto aditi sunt. Duũ¬
uiri sacris faciundis lectisterno tunc primum in urbe romana fac¬
to per dies octo. apollinem latonamq & dianam herculem mer¬
curium atq neptunum tribus ꝗͣ amplissime tunc apparari pote¬
rat stratis lectis placauere. Priuatim quoque id sacrum celebratum

Expanded text:
Licinius ut ceperat haud tumultuose magistratum maiore gaudio Licinius ut ceperat haud tumultuose magistratum maiore gaudio plebis quam indignatione patrum, ita etiam gessit, dulcedo inuasit proximis comitiis tribunorum militum plebeios creandi. unus M. Ueturius ex patriciis candidatis locum tenuit: plebeios alios tribunos militum consulari potestate omnes fere centuriae dixere, M. Pomponium Cn. Duillium Uoleronem Publilium Cn. Genucium L. Atilium . tristem hiemem siue ex intemperie caeli, raptim mutatione in contrarium facta, siue alia qua de causa grauis pestilensque omnibus animalibus aestas excepit; cuius insanabili perniciei quando nec causa nec finis inueniebatur, libri Sibyllini ex senatus consulto aditi sunt. duumuiri sacris faciundis, lectisternio tunc primum in urbe Romana facto, per dies octo Apollinem Latonamque et Dianam, Herculem, Mercurium atque Neptunum tribus quam amplissime tum apparari poterat stratis lectis placauere. priuatim quoque id sacrum celebratum
Abbreviated transcription (Latin):
.L. popilius uolero. Ipsa plebs mirabatur se tantam rem obtinuisse.
non is modo qui creatus erat. uir nullis ante honoribus usus uetus
tantum senator & aetate iam grauis nec satis constat cur primus
ac potissimum ad nouum delibandum honorem sit habitus. Alii
cN. cornelii fratris qui tri.mil. priore anno fuerat triplexq stipen-¬
dium equitibus dederat gratia extractum ad tantum honorem cre¬
dunt. Alii orationem ipsum tempestiuam de concordia ordinum
patribus plebiq gratam habuisse. Hac uictoria comitiorum exul¬
tantes tribum quod maxime rem p. impediebat de tributo remiserit
Collatum obedienter missumq ad exercitum est. Anxur in uolscis bre¬
ui receptum est neglectis die festo custodus urbis. Insignus annus hi¬
cine gelida ac niuosa fuit. Adeo ut uic clause. tiberis innauigabilis
fuerit. Annona exante conuecta copia nihil mutauit. Et quia ꝑ.

Expanded text:
L. Publilius Uolscus . ipsa plebes mirabatur se tantam rem obtinuisse, L. Publilius Uolscus . ipsa plebes mirabatur se tantam rem obtinuisse, non is modo qui creatus erat, uir nullis ante honoribus usus, uetus tantum senator et aetate iam grauis; nec satis constat cur primus ac potissimus ad nouum delibandum honorem sit habitus. alii Cn. Corneli fratris, qui tribunus militum priore anno fuerat triplexque stipendium equitibus dederat, gratia extractum ad tantum honorem credunt, alii orationem ipsum tempestiuam de concordia ordinum patribus plebique gratam habuisse. hac uictoria comitiorum extantes tribuni plebis quod maxime rem publicam impediebat de tributo remiserunt. conlatum oboedienter missumque ad exercitum est. Anxur in Uolscis breui receptum est, neglectis die festo custodiis urbis. insignis annus hieme gelida ac niuosa fuit, adeo ut uiae clausae, Tiberis innauigabilis fuerit. annona ex ante conuecta copia nihil mutauit. et quia P.
Abbreviated transcription (Latin):
At in uulscis depopulato agro anxur ne quicquam oppugnatum lo¬
co alto situm & postquam uis irrita uallo fossaq obsideri ceptum.
ilerio potito uulsci prouincia euenerat. Hoc statu militarium rerũ
seditio intestina maiore mola coorta quam bella tractabantur. Et
cum tributum conferri per tribunos non posset nec stipendium in¬
perpetuum populo mitteretur eraq militaria flagitaret miles haud
procul erat quin castra quoq urbane seditionis contagione turbaren¬
ur. Inter has iras plebis in patres cum tr.pl. nunc illud tempus es¬
e dicerent stabiliende libertatis & a sergus uerginiisque ad plebei¬
os uiros fortes ac strenuos transferendi summi honoris non tamen
ultra processum est ꝗͣ ut unus ex plebe usurpandi uiris causa. P. licini¬
us caluus tribunus militum consulari potestate crearetur. Coeteri pa¬
ricii creati.P. manlius &.P. ticinius.P. melius. L. furius medullinus

Expanded text:
at in Uolscis depopulato agro Anxur nequiquam oppugnatum, loat in Uolscis depopulato agro Anxur nequiquam oppugnatum, loco alto situm et postquam uis inrita erat uallo fossaque obsideri coeptum; Ualerio Potito Uolsci prouincia euenerat. hoc statu militarium rerum, seditio intestina maiore mole coorta quam bella tractabantur; et cum tributum conferri per tribunos non posset nec stipendium imperatoribus mitteretur aeraque militaria flagitaret miles, haud procul erat quin castra quoque urbanae seditionis contagione turbarentur. inter has iras plebis in patres cum tribuni plebi nunc illud tempus esse dicerent stabiliendae libertatis et ab Sergiis Uerginiisque ad plebeios uiros fortes ac strenuos transferendi summi honoris, non tamen ultra processum est quam ut unus ex plebe, usurpandi iuris causa, P. Licinius Caluus tribunus militum consulari potestate crearetur: ceteri patricii creati, P. Manilius L. Titinius P. Maelius L. Furius Medullinus
Abbreviated transcription (Latin):
incitata plebs decem milibus grauis eris reos condemnat. nequicqͣ
sergio martem cõmmunem fortunamq belli accusante. Uergi¬
nio deprecante ne infelicior domi quam militie esset. In hos
uersa ira populi cooptationis tribunorum fraudisq contra legem
treboniam facte memoriam obscuram fecit. Uictores tribum ut¬
presentem mercedem uidicii plebs haberet legem agrariam promul¬
gant tributumq conferri prohibent cum tot exercitibus stipendio op¬
us esset resq militia ita prospere gererentur ut nullo bello ueniretur
ad extremum rei. Namque uehiis castra quae amissa erant recupe¬
rata castellis presidusq firmantur. Preerant tribuni mil. M. emili¬
is & .q. fabius. A. M. furio in phaliscis &. cn. cornelio in capenate
agro hostes nulli extra moenia inuenti prede acte. incendiisq uil¬
larum ac frugum uastati fines oppida nec oppugnata nec obsessa sũt.

Expanded text:
incitata plebs denis milibus aeris grauis reos condemnat, nequiquam incitata plebs denis milibus aeris grauis reos condemnat, nequiquam Sergio Martem communem belli fortunamque accusante, Uerginio deprecante ne infelicior domi quam militiae esset. in hos uersa ira populi cooptationis tribunorum fraudisque contra legem Treboniam factae memoriam obscuram fecit. uictores tribuni utpraesentem mercedem iudicii plebes haberet legem agrariam promulgant, tributumque conferri prohibent, cum tot exercitibus stipendio opus esset resque militia ita prospere gererentur ut nullo bello ueniretur ad exitum spei. namque Ueiis castra quae amissa erant reciperata castellis praesidiisque firmantur; praeerant tribuni militum M'. Aemilius et K. Fabius . a M. Furio in Faliscis, a Cn. Cornelio in Capenate agro hostes nulli extra moenia inuenti; praedae actae incendiisque uillarum ac frugum uastati fines; oppida oppugnata nec obsessa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uidicus confossos predamnatosq uenire ad populi udicum & existi¬
mare defunctos se esse satisq poenarum dedisse quod duobus mensi¬
bus citius priuati facti sint neque intelligere nocendi sibi dutuis tũ
potestatem ereptam esse. non poenam irrogatam. Quippe & col¬
legis abrogatum imperium qui certe nihil deliquissent. Illos repe¬
terent animos quirites quos recenti clade accepta habuissent cum
fuga trepidum plenum uulnerum ac pauore incidentem porris
exercitum uiderint non fortunam aut quemquam deorum sed
hos duces accusantem. Pro certo se habere neminem in contione
stare qui illo die non caput domum fortunasq. L. uerginii ac
.M.sergii sit execratus detestatusq. Minime conuenire quibus
iratos quisque deos precatus sit in his sua potestate cum liceat &¬
oporteat non uti. Numquam deos ipsos admouere nocentibus ma¬
nus. Satis esse si occasione ulciscendi lesos arment. His orationibus

Expanded text:
iudiciis confossos praedamnatosque, uenire ad populi iudicium et existiiudiciis confossos praedamnatosque, uenire ad populi iudicium et existimare defunctos se esse satisque poenarum dedisse quod duobus mensibus citius priuati facti sint, neque intellegere nocendi sibi diutius tum potestatem ereptam esse, non poenam inrogatam; quippe et collegis abrogatum imperium qui certe nihil deliquissent. illos repeterent animos Quirites, quos recenti clade accepta habuissent, cum fuga trepidum, plenum uolnerum ac pauoris incidentem portis exercitum uiderint, non fortunam aut quemquam deorum sed hos duces accusantem. pro certo se habere neminem in contione stare qui illo die non caput domum fortunasque L. Uergini ac M'. Sergi sit exsecratus detestatusque. minime conuenire quibus iratos quisque deos precatus sit, in iis sua potestate, cum liceat et oporteat, non uti. nunquam deos ipsos admouere nocentibus manus; satis esse, si occasione ulciscendi laesos arment. his orationibus