comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ro. qͦs g̾ci aplustria dicunt. Atrudib aut̃
uena cushabilia. uel quia uementẽ excipi¬
unt. quasi excipibilia. Excipiunt enim
apros. expectantq leones: intrant ursos.
mentum habens in inedio. Dicta aut̾ lancea.
quod equa lance id ẽ equali amento pond̾a¬
ta uibratur. Amentum uinculum ẽ. iacu¬
loꝵ hastilium. qui medũs hastis aꝑtatur.
& inde amentum qͦd media hasta religat᷑
ut iaculetur. Claua ẽ. qualis fuit herculis
dicta qͦd sit clauis ferreis inuicem religata:
& est cubito semis facta in longitudine.
Hȩc & catheia. qm oratius caiam dicit.
Est enun genus gallici teli ex materia qmͣ
maxime lenta: quȩ iactu quidem ñ longe
ꝓpt̾ grauitatem euolat. s quo ꝑuenit ii
uuia ꝑfringit. Quod si ab artifice ntita¬
tur. rursum redit ad eum qui misit. Hinc
memunt uirgilius dicens. Tentonico ritu
torquere catheias. Unde & eos hispani &
galli tautauos uocant. Falarica ẽ telum

Expanded text:
ro, quae Graeci aplustria dicunt. †A trudibus autem ro, quae Graeci aplustria dicunt. †A trudibus autem venatui abilia, vel quia venientem excipiunt, quasi excipiabula. Excipiunt enim apros expectantque leones, intrant ursos, mentum habens in medio: dicta autem lancea quod aequa lance, id est aequali amento, ponderata vibratur. Amentum vinculum est iaculorum hastilium qui mediis hastis aptatur: et inde amentum quod media hasta religatur ut iaculetur. Clava est qualis fuit Herculis, dicta quod sit clavis ferreis invicem religata; et est cubito semis facta in longitudine. Haec et cateia, quam Horatius caiam dicit. Est enim genus Gallici teli ex materia quam maxime lenta, quae iacta quidem non longe propter gravitatem evolat, sed quo pervenit, vi nimia perfringit; quod si ab artifice mittatur, rursum redit ad eum qui misit. Huic meminit Vergilius dicensAen. 7, 741: Teutonico ritu soliti torquere cateias. Unde et eos Hispani et Galli tautanos vocant. Falarica est telum
Abbreviated transcription (Latin):
lacum cuiꝰ duplex mucro ac bifurcus in
modum caude hirundineȩ formatus:
unde & celidoniacus dir. Sica a secando
dicta ẽ. Est enm gladius breuis quo ma¬
rime utunt᷑. qui apud italos latrocinia ex¬
ercent. a quo & sicarii dicti. Tranquillus arit̃
dicit. dum cuiusdam gladiatoris. inludum
emissus gladius curuatus fuisset. ex acie recta.
ꝓcurrit unus ad eum corrigendum. tumq
apuguante responsum ẽ: sica pugnabo. In¬
de sice nom̃ datum. Secures signa sunt.
quȩ ante consules ferebantui: qͥs ispanz
abusu francoꝵ ꝑ diriuationem franciscas
uocant. & ea signa portari ne aut usum ꝑ¬
deret belli. aut uacans aspectum amit¬
teret gladiorum. de hastis. uii.¬
asta ẽ contus cum ferro. cuius dimi¬
nutiuum facit hastilia. Nomen aut̾
hasta abastu sumpsit. uude & astucia. Con¬
tum ferrum ñ habet. s tantum cuspide
conitum. Est enim contum acuta rotun¬
ditas. Trudes amites sunt. cum lunato fer¬

Expanded text:
latum, cuius duplex mucro ac bifurcus in latum, cuius duplex mucro ac bifurcus in modum caudae hirundineae formatur; unde et chelidoniacus dicitur. Sica a secando dicta. Est enim gladius brevis quo maxime utuntur qui apud Italos latrocinia eercent; a quo et sicarii dicti. Tranquilluslud. hist. 195 autem dicit: 'Dum cuiusdam gladiatoris in ludum emissi gladius curvatus fuisset ex acie recta, procucurrit unus ad id corrigendum; tumque a pugnante responsum est: Sic ha pugnabo. Inde sicae nomen datum.' Secures signa sunt quae ante consules ferebantur; quas Hispani ab usu Francorum per derivationem Franciscas vocant. Ea signa portari ne aut usum perderent belli, aut vacans aspectum amitteret gladiorum. § 7 De hastis. Hasta est contus cum ferro; cuius diminutivum facit hastilia. Nomen autem hasta ab astu sumpsit; unde et astutia. Contum ferrum non habet, sed tantum cuspide conitum: est enim conum acuta rotunditas. Trudes amites sunt cum lunato fer
Abbreviated transcription (Latin):
es aut̃ gladii: abacumine dicta. Capulus
uocatus. uel quia caput ẽ gladii: uel quia
cbi capitur ut teneatuii: Nam alias: acies
ferri ñ sinit. Mucro ñ tantum gladii est:
s & cuiuslibet teli acumen: dictus alon¬
gitudine. Nam mnucro g̾ci longum. dñt.
Hinc & macera. Macera aut̃ ẽ gladius longꝰ
exuna parte acutus. Framea uͦ gladius ex
ntraque parte acutus. qmͣ uulgo spacam
uocant. Ipsa ẽ & rumphea. Framea autẽ
dicta. quia ferrea ẽ. Nam sicut ferram̃¬
patitur dicunus. Alii spatam latine au¬
cumant dictam. eo quod spaciosa sit:¬
id ẽ lata & ampla. Unde & spatulam in
pecorib. Seimispacium gladius ẽ a me¬
dia spate longitudine appellatum. ñ ut
imprudens uulgus dicit. sinespacium:
dum sagita uelocior sit. Pugio apungendo
& transfigendo uocatus ẽ. Est enim gladiꝰ
paruus & bisacutus. lateri adherens. Idem
& clunabulum dictum. qͦd religetur ad
clunem. Celidoniacꝰ glacdus ferrum est.

Expanded text:
es autem gladii ab acumine dicta. Capulus es autem gladii ab acumine dicta. Capulus vocatus vel quia caput est gladii, vel quia ibi capitur ut teneatur: nam alias acies ferri non sinit. Mucro non tantum gladii est, sed et cuiuslibet teli acumen, dictus a longitudine. Nam μακρὸν Graeci longum vocant; hinc et machaera. Machaera autem est gladius longus ex una parte acutus. Framea vero gladius ex utraque parte acutus, quam vulgo spatam vocant. Ipsa est et romphea. Framea autem dicta quia ferrea est: nam sicut ferrampati dicitur. Alii spatam Latine autumant dictam, eo quod spaid est lata et ampla: unde et spatula in pecoribus. Semispatium gladium est a media spatae longitudine appellatum, non, ut inprudens vulgus dicit, sine spatio, dum sagitta velocior sit. Pugio a pungendo et transfigendo vocatus. Est enim gladius parvus et bis acutus lateri adhaerens. Idem et clunabulum dictum, quod religetur ad clunem. Chelidoniacus gladius ferrum est
Abbreviated transcription (Latin):
nam receptus dr̃: quo se exercitꝰ recipit.
Unde & signa receptui canere dicuntur.
Classica sunt cornua. quȩ conuocandi
causa erant facta: & a calando classica
dicebantui: Dequib uirgilius. Classica
namq sonant. Apud amazonas autẽ
ñ tube sicut a regib. s a regina sistro uo
menta sunt. Unde & ubi reponuntui.
armaria dicta sunt. Item arma & tela onni¬
um generum. s arma funt quib ipsi tuem᷑:
tela sunt quȩ enitimus. Nam arma dup¬
ꝑlicia sunt. id ẽ uelquib ꝑcutimus. uel
quib teginur. Arma aut̃ ꝓprie dicta sc̃:
eoqͦd armos tegunt. Nam arma uel abarmis
reos idest a marte. de gladiis. ui¬
laduis generalit̾ dr ensis inp̃lio. s ensis
ferrum tantum: gladius uͦ totus. Pro¬
pric aut̃ appellatus gͥadirs: qͦd gulam di¬
iudat. idẽ ceruicem secet. Ad hoc enim pͥ¬
mum ẽ factus. Nam cet̾a iuembra securib
magis cedunt᷑. collum gladio tantum. Aci¬

Expanded text:
Nam receptus dicitur, quo se exercitus recipit, Nam receptus dicitur, quo se exercitus recipit, unde et signa receptui canere dicuntur. 5. Classica sunt cornua, quae convocandi causa erant facta, et a calando classica dicebantur. De quibus Virgilius: Classica jamque sonant. Apud Amazonas autem non tuba sicut a regibus, sed a regina sistro vocmenta sunt; unde et ubi reponuntur, armaria dicta sunt. Item arma et tela omnium generum; sed arma sunt quibus ipsi tuemur, tela sunt quae emittimus. Nam arma duplicia sunt: id est vel quibus percutimus, vel quibus tegimur. Arma autem proprie dicta sunt eo quod armos tegunt. Nam arma vel ab armis Ἄρεος, id est a Marte. De gladiis . Gladius generaliter dicitur ensis in proelio; sed ensis ferrum tantum, gladius vero totus. Proprie autem appellatus gladius, quod gulam dividit, id est cervicem secat. Ad hoc enim primum est factus; nam cetera membra securibus magis caeduntur, collum gladio tantum. Aci
Abbreviated transcription (Latin):
signum fuit. Dequo ꝑsius. Bucina cogebat
priscos ad arma quirites. Huius clangor bn
gire ꝑechera clangor. Hanc enim atyrre
maritimas oras ñ facile ad qͣmq p̃de occa¬
sionem uoce aut bucina conuocarentur:
uento plerumq obstrepente. Hinc postea
bellicis certaminib adhibita ẽ. ad den unci¬
anda signa belloꝵ: ut ubi ex audiri p̾co ꝑ
tumultum ñ pot̾at: sonitus tubȩ cangentis
attingeret. Audiebatui. aut̃ non solum in
p̃liis. s & in omnib festis dieb ꝓpt̃ laudis
sollempnitatis ur̾e. Preceptum enim fue¬
rat uideis ut inicio noue lune tuba clan¬
gerent. quod etiam huc usq faciuut.
Item tubam. quasi tibiam. Int̾ tubam aut̃
& bucinam. uet̾es discernebant. Nam bn¬
cina insonans. sollicitudinẽ ad bella de¬
nunciabat. Uirgilius. Qua bucina sig¬
num dira dedit. Tuba aut̃ p̃lium inch¬
bella cominittantui. int̾dum ut in seqͣn¬
tur eos qui fugiunt. int̾dum receptui:

Expanded text:
signum fuit. De qua Propertius: Buccina jam signum fuit. De qua Propertius: Buccina jam priscos cogebat ad arma Quirites. Hujus clangor bucgire per aethera clangor. Hanc enim a Tyrrhmaritimas oras non facile ad quamque praedae occasionem voce aut buccina convocarentur, vento plerumque obstrepente. 3. Hinc postea bellicis certaminibus adhibita est ad denuntiadhibita est, ut ubi exaudiri preco per tumultum non poterat, sonitus tube clangentis attingeret. Audiebatur autem non solum in preliis, sed in omnibus festis diebus, propter laudis sollemnitatis vestrae.' Praeceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Item tubam quasi tibiam. Inter tubam autem et bucinam veteres discernebant. Nam bcina insonans sollicitudinem ad bella denuntiabat. Virgilius: Qua buccina signum Dira dedit. Tuba autem praelium indibella committantur; interdum ut insequantur eos qui fugiunt, interdum receptui.
Abbreviated transcription (Latin):
signum dedit. Quo factum ẽ. ut deinceps
militum signis commnitteret᷑. Cuiꝰ meminte
lucanus dicens. Signa pares aquilas & pila
minantia pilis. Dra conum signa ab appoͥliue
morte phitonis serpentis in choata sunt. dehinc
agͥcis ꝙ romanis in bello gestari ceꝑunt. Pilã
insigno constituisse fert᷑ augustus. ꝓpt̾ natio¬
nes sͥ incuncto orbe subiectas: ut malus figu¬
ram orb̾ ostend̾et. Uexillum & ipsum signũ
bellicum. tractum nom̃ habens auel dimi¬
nutione. quasi uelixilum. Sub romulo aut̃¬
fasciculos feni ꝓuexillis milites habuerunt.¬
Hinc & manipuili appellant᷑. Mampulos aut
dicumis fasces feni. qͦd manum impleant. Cȩti
signa diuersis ꝓlata imaginib scd̾m militane
consuetudinem existunt. ꝑ quas exercitus ꝑ
mixtionẽ p̃liorum agnoscit. de bucuns
Dicta aut̃ auoce. quasi uocina. Nam pa¬
gam agrestesq ad omnẽ usum bucina ad com¬
pita conuocabant᷑. Proprie gͦ hoc agrestib

Expanded text:
signum dedit; quo factum est ut deinceps signum dedit; quo factum est ut deinceps militum signis committeretur. Cuius meminit Lucanus dicens1, 7: Signa pares aquilas et pila minantia pilis. Draconum signa ab Apolline morte Pythonis serpentis inchoata sunt. Dehinc a Graecis et Romanis in bello gestari coeperunt. Pilam in signo constituisse fertur Augustus, propter nationes sibi in cuncto orbe subiectas, ut maius figuram orbis ostenderet. Vexillum et ipsud signum bellicum, tractum nomen habens a veli diminutione, quasi velxillum. Sub Romulo autfasciculos feni Hinc et manipuli appellantur. Manipulos enim dicimus fasces feni, quod manum impleant. Caetera signa diversis praelata imaginibus secundum militarem consuetudinem existunt, per quae se exercitus in permistione praeliorum agnoscit. CAPUT IV. dicta a voce, quasi vocina. Nam pagani agrestesque ad omnem usum buccina ad compita convocabantur. Proprie ergo hoc agrestibus
Abbreviated transcription (Latin):
ad tantum fastigium euecti mediocritatis hu¬
manȩ cominonerent᷑. Duob generib delet᷑
& dissice corpore ponto. Spolia hostrum: p̃da.
manubiȩ. exuuiȩ. partes. Preda. ap̃dando uo¬
cata. Manubie. eo quod manib detrahuunt᷑.
Hȩ & ex uuie. ab exuendo dicte. quia exuiut᷑.
Hȩ & partes. a pari diuisione. ꝓꝑsonarum
quauitate. & laboꝵ iusta diuisione. Opolia
aut̃ a paleis. quasi expalia: uictis enim de¬
trahuntur. de signis bellorum. iu¬
igna belloꝵ dicuntui. qͦd his exercitus
& pugnandi & uictorie receptui accipit
syinbolum. Nam aut ꝑ uoceui tubȩ aut ꝑ
symbolum anuuouetur exercitus. Legionũ
prucipalia signa aquilȩ. dãcones. & pilȩ. Aqͥ¬
lȩ ideo. quod eadem auis iouis in armis auspi¬
cio fuerit. Nam dum idem iouis adu̾sus tita¬
nas ꝓficisceretur. aquilam ei in auspicio appa¬
ruisse feruit. qͣm ille ꝓindicio uictoriȩ ac¬
ceptam tutele suȩ auspicatus: eaui legioni

Expanded text:
ad tantum fastigium evecti mediocritatis huad tantum fastigium evecti mediocritatis humanae commonerentur. Duobus autem generibus deletur age diversos et dissice corpora ponto. Spolia hostium: praeda, manubiae, exuviae, partes. Praeda a praedando vocata. Manubiae, eo quod manibus detrahuntur. Haec et exuviae ab exuendo dictae, quia exuuntur. Haec et partes a pari divisione pro personarum qualitate, et laborum iusta decisione. Spolia autem a palleis, quasi expallia; victis enim detrahuntur. § 3 De signis. Signa bellorum dicuntur quod ex his exercitus et pugnandi et victoriae receptui accipit symbolon. Nam aut per vocem tubae, aut per symbolon admonetur exercitus. Legionum principalia signa: aquilae, dracones et pilae. Aquilae ideo, quod eadem avis Iovis in armis auspicio fuerit. Nam dum idem Iovis adversus Titanas proficisceretur, aquilam ei in auspicio apparuisse ferunt; quam ille pro indicio victoriae acceptam tutelae suae auspicatus, eam legioni
Abbreviated transcription (Latin):
dicare solitum erat. scdõ senatum: tercio
ppłm. Erat aut̃ romanoꝵ mos. ut trium¬
phantes quadrigis ueherent᷑: ex illo quod
soliti suit pͥores duces hoc habitu bella mire.
Quic̃q aut̃ in conflictu uicissent: palma
aurea coronabant᷑. quia palma stimulos
habet. qui uͦ sine conflictu fugientes ꝓstrass
laurea. eo quod hȩc arbor sine spinis est. Namq
& purpura & palmata toga triumphantes m¬
ducbantur. & scipionem cum sceptro in manu
gerebant. ad imitationẽ uictorie scipionis. licet¬
& scipio baculus sit quo homines innituntur.
Unde & ille pͥmus cornelius scipio appellatusẽ:
quia inforo pat̾ eius cecus in iuxiis eo ambulabat.
Suꝑ scipionem aut̃ aquila sedebat. obindiciũ
qͦd ꝑuictoriam quasi ad sitꝑnam magnitudinẽ
accederent. Inde & colore rufo ꝑliuiebant᷑. qͥs
uitarentur diuini ignis effigiem. Quod uero
a carnifice contingebant᷑. id esse in dicium ut

Expanded text:
dicare solitum erat, secundo senatum, tertio dicare solitum erat, secundo senatum, tertio populum. Erat autem Romanorum mos, ut triumphantes quadrigis veherentur, ex illo quod soliti sunt priores duces hoc habitu inire bella. Quicumque autem in conflictu vicissent, palma aurea coronabantur, quia palma stimulos habet: qui vero sine conflictu fugientes prostrasset, laurea; eo quod hec arbor sine spinis est. Namque et purpurea et palmata toga triumphantes induebantur et Sgerebant ad imitationem victoriae Scipionis; licet et scipio baculum sit quo homines innituntur. Unde et ille primus Cornelius Scipio appellatus est, quia in foro pater eius caecus innixus eo ambulabat. Super scipionem autem aquila supersedebat, ob indicium quod per victoriam quasi ad supernam magnitudinem accederent. Inde et colore rufo perliniebantur, quasi imitarentur divini ignis effigiem. Quod vero a carnifice contingebantur, id esse indicium ut
Abbreviated transcription (Latin):
da uictoria: quȩ ꝑmmimensa detrimenta con¬
tingit. N̾ hoc ẽ qͦd laudat salu̾tius. duces uic¬
toriam icruento exercitu deportasse. Pompa
dicta ẽ g̾ca significatione apotos ponteses:
hoc ẽ publice ostentari. Precedit aut̃ uictoria
pompam. ideo qͦd ituris ad hoc certam̃ pͥmũ
est uictorie uotum. Tropheum dictum apo
tes tropes. id ẽ aconu̾sione hostis & fuga. Nam
ab eo quod hostem quis fugasset merebatur
tropheum. qui occidisset triumphum. Cri¬
umphus dictus ẽ. apotestriambes. idẽ ab ex¬
ultatione. Plene enim uictorie triumphus
debetur. semiplene tropheum: quia ñdum
plenam ẽ uictoriam consecutus. Non enim
obtinuit s fugauit exercitum. Hȩc tamen
nomina scͥptores confundunt. Tranquillus
aut̃ triumphum latine dicit potrus appella¬
tum. qͦd is qui triumphans urbem ingredere¬
tur. triꝑtito iudicio honoraret᷑. Nam pͥmum
duci de triumpho concedendo exercitum ui¬

Expanded text:
da victoria, quae per immensa detrimenta conda victoria, quae per immensa detrimenta contingit. Et hoc est, quod laudat Sallustius, duces victoriam incruento exercitu deportasse. Pompa dicta est Graeca significatione apo tou pompeuein, hoc est, publice ostentari. Praecedit autem victoria pompam ideo, quod ituris ad hoc certamen prius est victoriae votum. Trophaeum dictum apo tes propes, id est, a conversione hostis et fuga: nam ab eo quod hostem quis fugasset, merebatur trophaeum: qui occidisset, triumphum, umphus dicitur, apotis triambes, id est ab exultatione. Plene enim victorie triumphus debetur, semiplene tropheum; quia nondum plenam victoriam est consecutus. Non enim obtinuit, sed fugavit exercitum: hec tamen nomina scriptores confundunt. Tranquillus autem triumphum latine dicit potius appellatum, quod is qui triumphans urbem ingrederetur, tripartito iudicio honoraretur. Nam primum duci de triumpho concedendo exercitum iu
Abbreviated transcription (Latin):
hostis hostem Uiide & prela ligna quib uua
p̃mitur. Pugna uocata. eo quod usus fuiss
inicio pugnis in bello contendere. uel quia
pͥmo bellum pugnis incipiebant. Unde & pugna
etiam duorum ẽ aliquando sine ferro. Quattuor
Pacis uocabulum. uidetur. a pacto sumptum.
Posterus aut̃ pax accipitur. fedꝰ pͥmum initur.
fedus ẽ pax quȩ fit int̾ dimicantes. uel afide.¬
uel aficialib id ẽ sacerdotib dictuni. Pipsos
enim fiebant federa. sic̃ ꝑ secu lares bella. Alii
federa dictaputant aporca fede & crudeliter
occisa. cuiꝰ mors optabat᷑ ei qui apace resilisset.¬
Uirgilius. &cesa iungebant federa porca. fe¬
mne regnum scħ huius bellis queritur.
uictoriis ꝓpagatur. Uictoria dicta. qͦdu
id ẽ uirtute ad ipiscat᷑. Hoc ẽ enim ius gentiũ
uim ui expellere. nam turpis ẽ dolo quesita
uictoria. Certa aut̃ uictoria ẽ. uel occisio hostis.
uel expoliatio: uel utrumq. Non ẽ aut̃ iocrin¬

Expanded text:
hostis hostem. Unde et prela ligna quibus uva hostis hostem. Unde et prela ligna quibus uva premitur. Pugna vocata eo quod initio usus fuisset in bello pugnis contendere, vel quia primo bellum pugnis incipiebant. Unde et pugna etiam duorum est aliquando et sine ferro. Quattuor Pacis vocabulum videtur a pacto sumptum. Posterius autem pax accipitur, fedus primum initur. Fedus est pax que fit inter dimicantes, vel a fecialibus, id est sacerdotibus dictum, per ipsos enim fiebant federa, sicut per seculares bella. Alii federa dicta esse putant a porca fede et crudeliter occisa, cuiVirgilius: Et caesa jungebant foedera porca. Foee triumphis. Omne regnum saeculi hujus bellis quaeritur, victoriis propagatur. Victoria dicta, quod vi, id est, virtute adipiscatur: hoc est enim jus gentium, vim vi expellere: nam turpis est dolo quaesita victoria. Certa autem victoria est, vel occisio hostis, vel exspoliatio, vel utrumque. Non est autem jucun
Abbreviated transcription (Latin):
differat utrumq: cicero docet. Potest enim
aut̃ ẽẽ sine bello ñ potest. Quid ẽ enun ali¬
ud cumultus. nͥ ꝑturbatio tanta ut maior
timor oriatur: Vnde etiam dictus tuniultꝰ.
quasi tunor multus. Grauius aut̃ ẽẽ tumul¬
tum qm bellum. Nam un bello uocationes
ualent. in tumultu ñ ualent. Differt autẽ
bellum. pugna. & p̃lium. Nam bellum unz¬
u̾sum dicitur. ut punicum. Huius partes
sunt pugnȩ: ut canuensis. termensis. Rur¬
sum in una pugna multa sunt p̃lia. Aliud
enm incoruib. aluid in media. aliud inex¬
trema acie gerit᷑. Bellum gͥ ẽ totum. pug¬
na unus diei. p̃lium pars pugne ẽ. Bellũ
antea duellum uocatum. eo qͦd due suit par¬
tes dunicantium. uel qͦd alterũ faciat uicto¬
rem. alium uictum. Postea mutata &o de¬
tracta lict̾a. dictum ẽ bellum. Alii ꝑ antifra¬
sin putant dictum. eo qͦd sit horridũ: unde
ste pessimum. Prelia dicinit᷑ ab impͥmendo

Expanded text:
differat utrumque Cicero docet Phil. 8, 3:differat utrumque Cicero docet Phil. 8, 3:autem esse sine bello non potest. Quid est enim aliud tumultus nisi perturbatio tanta ut maior timor oriatur?' Unde etiam dictus tumultus, quasi timor multus. 'Gravius autem esse tumultum quam bellum; nam in bello vacationes valent, in tumultu non valent.' Differt autem bellum, pugna et proelium. Nam bellum universum dicitur, ut Punicum. Huius partes sunt pugnae, ut Cannensis, Thermensis. Rursus in una pugna multa sunt proelia. Aliud enim in cornibus, aliud in media, aliud in extrema acie geritur. Bellum igitur est totum, pugna unius diei, proelium pars pugnae est. Bellum antea duellum vocatum eo quod duae sint partes dimicantium, vel quod alterum faciat victorem, alterum victum. Postea mutata et detracta littera dictum est bellum. Alii per antiphrasin putant dictum eo quod sit horridum; unde sit pessimum. Prelia dicuntur ab inpremendo,
Abbreviated transcription (Latin):
gente gesserunt. Nusqmͣ ciuile bellum ẽ:
nbi non solum ciues certant: s & cognati.
quale auctum ẽ init̾ cesarem & pompertun.
quando gener & socer inuicem dimicaue¬
runt. Siquidem in hac pugna fr̃ cum fr̃e
dimicauit. & pat̾ ad u̾sus filium arma por
belia itaq dicunt᷑ int̾na. ext̾na. seruilia.
socialia. piratica. Nam piratica bella sunt.
sparsa latronuni manus ꝑ maria. iniopari¬
onib leuib & fugacib. ñ solum nauium
commeatus. s etiam insulas ꝓuinciasq
uastantib: quos pͥmum ẜneuis pompeius
post iuitam uastationem qͣm t̾ra mariq diu
egerat. mira celeritatȩ comp̃ssit. ac suꝑauit.
Sicut aut̃ bellum nocatur quod cont᷑ hostes
agitut. ita tumultus qui ciuili seditione con¬
citatur. Nam seditio ẽ dissentio ciuium. di¬
cta qͦd seorsum alii ad alios eant. Alii existi¬
mant dissensionem animoꝵ seditionẽ uo¬
cari. qͦm g̾ci diastasin uocant. Quo autẽ

Expanded text:
gente gesserunt. Plus quam civile bellum est gente gesserunt. Plus quam civile bellum est ubi non solum cives certant, sed et cognati; quale actum est inter Caesarem et Pompeium, quando gener et socer invicem dimicaverunt. Siquidem in hac pugna frater cum fratre dimicavit, et pater adversus filium arma portBella itaque dicuntur interna, externa, servilia, socialia, piratica. Nam piratica bella sunt sparsa latronum per maria mioparonibus levibus et fugacibus, non solum navibus commeatus, sed etiam insulas provinciasque vastantibus. Quos primum Gnaeus Pompeius post multam vastationem, quam terra marique diu egerant, mira celeritate conpressit ac superavit. Sicut autem bellum vocatur quod contra hostes agitur, ita tumultus quod civili seditione concitatur. Nam seditio est dissensio civium, dicta quod seorsum alii ad alios eant. Alii aestimant dissensionem animorum seditionem vocari, quam Graeci διάστασιν vocant. Quo autem
Abbreviated transcription (Latin):
rimus bella intulit
ninus assyrioꝵ rex.
Ipse enim finib suis
nequaquam conten
na uastare. liberos
populos aut crucidare aut subicere cepit.
uiuu̾samq asiam usq ad libie fines noua
seruitute ꝑdomuit. Hinc etiam studuit
orbis. in mutuo sangune alt̾na cede gras
sare. Quatuor aut̾ sunt genera belloꝵ.
id ẽ iustum. iniustum. ciuile. & plusqm
ciuile. Iustum bellum ẽ. quod ex p̃dicto
geritur de reb repetitis. aut ꝓpulsan¬
dorum hostium causa. Inustum bellũ
ẽ. quod defurore ñ delegitima ratione
untui. de quo in re publica cicero dicit.
Illa inusta bella sunt: quȩ sunt sine
causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut
ꝓpulsandoꝵ hostium causam bellum geri
lustum nullum potest. & hoc idem tul¬
lius paruis uit̾iectis subdidit. Hullum
bellum iustum habetur nͥ demintiatũ
nͥ dictum. nͥ de repetitis reb. Ciule bel¬
lum ẽ. int̾ ciues orta seditio & concitati¬
tumultus. sicut int̾ sillam & marium:
qui bellum ciuile int̾ se inuicem muna

Expanded text:
rimus bella intulit Ninus Assyriorum rex. Ipse enim finibus suis nequaquam contentna vastare, liberos populos aut trucidare aut subicere coepit, universamque Asiam usque ad Libyae fines nova servitute perdomuit. Hinc iam studuit orbis in mutuo sanguine alterna crassare caede. Quattuor autem sunt genera bellorum: id est iustum, iniustum civile, et plus quam civile. Iustum bellum est quod ex praedicto geritur de rebus repetitis aut propulsandorum hostium causa. Iniustum bellum est quod de furore, non de legitima ratione initur. De quo in Republica Cicero dicit 3, 35: 'Illa iniusta bella sunt quae sunt sine causa suscepta. Nam extra ulciscendi aut propulsandorum hostium causa bellum geri iustum nullum potest.' Et hoc idem Tullius parvis interiectis subdidit: 'Nullum bellum iustum habetur nisi denuntiatum, nisi dictum, nisi de repetitis rebus.' Civile bellum est inter cives orta seditio et concitumultus, sicut inter Syllam et Marium, qui bellum civile invicem in una
Abbreviated transcription (Latin):
pera celi ẽ species quedam in rotundum
formata. cuius centrum t̾ra est. ex omib
partib  equalit̾ inclusa. Hanc spe¬
ram nec pͥn na ciputm habere dicunt
nec t̾minũ. E ideo quod in rotundumi
quasi circu m lus unde incipiat uel ubi¬
desinat non facile comp̃hendatuR.

Expanded text:
aera coeli est species quaedam in rotundum formata, cujus centrum terra est ex omnibus partibus aequaliter conclusa. Hanc sphaeram nec principium habere dicunt, nec terminum, ideo quod in rotundum quasi circulus, unde incipiat, vel ubidesinat, non facile comprehenditur.
Abbreviated transcription (Latin):
oruiatio mundi ita monstratur.
Nam quenrad modum erigit᷑ inun¬
dus insepteitrionalem plagam: ita de¬
clinatur maustralem. Caput autẽ eus¬
& quasi facies orientalis regio ẽ: ultuna
pars septenitrionalis est. De celo & eiꝰ nomine..
elum philosophi rotundum uolu .uiii.¬
bile atq ardens ẽẽ dixerunt. uocatur¬
q honomine eo qͦd tanqm uas celatum
iinpressa signa habeat stellarum. Distiux̃
eui eum d̾s claris luminib. iuppleuit
sole stilicet & lune orbe fulgenti & astroꝵ
micantium splendentib signis ad ornauit.

Expanded text:
Formatio mundi ita demonstratur. Formatio mundi ita demonstratur. Nam quemadmodum erigitur mundus in septentrionalem plagam, ita declinatur et quasi facies orientalis regio est, ultima pars septentrionalis est. § 31 De caelo et eius nomine. Caelum philosophi rotundum, volubile atque ardens esse dixerunt; vocatumque hoc nomine, eo quod tamquam vas caelatum inpressa signa habeat stellarum. Distinxit illud Deus claris luminaribus et implevit, sole scilicet et luna orbi fulgentibus, et astrorum micantium splendentibus signis adornavit.
Abbreviated transcription (Latin):
astronomie & astrologiȩ .iiii.¬
nt̾ astronomiam autẽ & astrologiam aliqͥd
differt. Nam astronomia celi conu̾sionẽ ornat᷑.
ortus. obitus. motusq syderum continet:
uel qu a excausa ita uocentui: Astrologia
uͦ. partim e naturalis. partim suꝑsticiosa÷
Naturalis. dum exsequitur solis & lunȩ
cursus uel stellarum certasq tempoꝵ stati¬
ones. Suꝑsticiosa uͦ ẽ illa quã mathematic
secuntur: qui in stellis auguriantur: q̃q
etiam duodecin celi signa ꝑ singula ani-¬
me uel corporis membra disponunt. syde¬
rumq cursu natiuitates hominum & mo¬
res p̃dicare conantur. De astrononue ra
rimis constat. Diffinit eni quid
sit mundus. quid celum. quid spere
situs & cursꝰ. quid axis celi. & poli quȩ
sint climata celi. qui cursus solis et lunȩ
undus ẽ hic qui constat ex mine.ui.
celo & t̾ra & mari. cunctisq sydib.
Qui iccirco mundus ẽ appellatus: quia sẽꝑ
in motu ẽ. Nulla enim requies eius elem̃¬
tis concessa ẽ.¬

Expanded text:
Astronomiae et Astrologiae . Inter Astronomiam autem et Astrologiam aliquid differt. Nam Astronomia caeli conversionem, ortus, obitus motusque siderum continet, vel qua ex causa ita vocentur. Astrologia vero partim naturalis, partim superstitiosa est. Naturalis, dum exequitur solis et lunae cursus, vel stellarum certas temporum stationes. Superstitiosa vero est illa quam mathematici sequuntur, qui in stellis auguriantur, quique etiam duodecim caeli signa per singula animae vel corporis membra disponunt, siderumque cursu nativitates hominum et mores praedicare conantur. De Astronomiae rarimis sit mundus, quid celum, quid spere situs et cursus, quid axis celi et poli, que sint climata celi, qui cursus Solis et Lune, undus est is qui constat ex coelo et terra, mari cunctisque sideribus. Qui idcirco mundus est appellatus, quia semper in motu est; nulla enim requies ejus elementis concessa es
Abbreviated transcription (Latin):
Claudius anñ. xiiii. Marchus
euuangelium edidit.
uespasianus ant̾i .x. hieroso xp̃ianos¬
dus & puis fuit.
domitianus. anñ. xyi. Iohannes
Nerua aut̾ .i. Iohannes¬
Adrianus. anũ. xxi. Aquila
interpres habetur.
heresis oritur.
Commodus. ant̾i. xiii. Theodotiori
habent hystoriȩ.
Seuerus. anĩ. xuiii. Simmacus
interpres habetur.
antoninus ant̃.uii. Quinta editio
hierosolimis inuenitur.
chil gestorum habet.
in signis habetur.
xp̃ianus imꝑator fuit.
monachus claruit.
Gallus. ant̃ .ii. nouatus
heresim condit.
ab illirico expulit.
nos per sequitur.
Tacitus anu̾ .i. huius uite¬
bru̾itas nichil prenotat.

Expanded text:
Claudius, an. XIV. Marcus Evangelium edidit, Vespasianus, an. X. Hierosodus et pius fuit, Domitianus, an XVI. Joannes Nerva anno uno. IohannesAdrianus annis interpres habetur. haeresis oritur. Commodus ann. XIII. Theodotion ihabet historiae. Severus ann. XVIII. Symmachus interpres habetur. Antoninus ann. VII. Quinta editio Hierosolymis invenitur. vitae nihil gestorum habet. insignis habetur.Christianus imperator fuit, monachus claruit, Gallus, an. II. Novatus haeresim condit, ab Illyrico expulit, nos persequitur, Tacitus, an. I. Hujus brevitas vitae praen
Abbreviated transcription (Latin):
u. xxxii.
uI.
manis subiciuntur.
Alexander. anũ.x. Siria
a romanis subiecta est.
Ptolomeus anñ .uiii. Rethorica
romanis subditur.
narchiam tenuit.

Expanded text:
VMLXXXII. II. manis subiciuntur. VMXCIX. Alexander ann. X. Syria a Romanis subiecta est. VMCIX. Ptolomaeus ann. VIII. Rhetorica Romanis subditur. narchiam tenuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Constantinus magnus. annꝰ. xxx.. niche¬
pomorphitarum heresis oritur. xiͣ ꝑ secutio.
Iulianus apostata. anñ. u. hic ex xp̃iano
Iouianus. annꝰ .i. Iste iterum
xp̃ianus effectus est.
ualentinianus anĩ . xiiii. Gothi
heretici efficiuntur.

Expanded text:
. Nicaepomorphitarum haeresis oritur. VMDLVIII. Iulianus ann. II. Hic ex Christiano Iovianus ann. I. Iste iterum Christianus effectus est. VMDLXI. Valentinianus ann. XIV. Gothi haeretici efficiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Marcianus anñ .ui. Calcidonensis
synodus agtui.
Leo maior anĩ. xui. Egyptus errore
dioscori latrat.
Tenon ann̾. xuii. acephaloꝵ
doctor p̃dicatur.
catholici efficiuntur.
Residium sexte etatis tempus deo soli cog¬

Expanded text:
Marcianus ann. VI. Chalcedonensis synodus agitur. VMDCLIV. Leo maior ann. XVI. Aegyptus errore Dioscori latrat. VMDCLXX. Zenon ann. XVII. Acephalorum copus praedicatur. catholici effecti sunt,Residuum sextae in aetatis soli Deo est cog
Abbreviated transcription (Latin):
id ẽ terendis. Hinc & pignienta. eo qͦd inpila
& pilo aguntur. quasi piliginenta. Est aut̃
pila uas concauum & medicoꝵ aptũ usui. iuqͦ
ꝓprie tipsane fieri & pigm̃ta concidi solent.
Uarro aut̾ refert piluminum quendã initalia
fuisse. qui pisendis p̃fuit arius. unde piliimins
& pr stores. Ab hoc gͥ pilum & pilam nuentã
quib far pisetur: & ex eus nomine ita appellata.
Dilum autẽ ẽ: unde ciudit᷑ quicqͥd inpillam
mittitur Mortarium quod ibi iam seinina
impuiuerẽ redacta & mortua condiantur.
Eiticula est inqua circum ducta colliria
resoluuntur. Erit enin leuis. Nam asꝑa
frangi potius quam resolui colliriũ facit.

Expanded text:
id est terendis. Hinc et pigmenta, eo quod in pila id est terendis. Hinc et pigmenta, eo quod in pila et pilo aguntur, quasi piligmenta. Est enim pila vas concavum et medicorum aptum usui, in quo proprie ptisanae fieri et pigmenta concidi solent. Varro autem refert Pilumnium quendam in Italia fuisse, qui pinsendis praefuit arvis, unde et pilumni et pistores. Ab hoc igitur pilum et pilam inventam, quibus far pinsitur, et ex eius nomine ita appellata. Pilum autem est unde contunditur quidquid in pila mittitur. Mortarium, quod ibi iam semina in pulverem redacta et mortua condiantur. Coticula est resolvuntur: erit enim lenis, nam aspera frangi potius quam resolvi collirium facit.
Abbreviated transcription (Latin):
hominem. & sententia s auit puniant aut
liberent. De libris meoei libus..
forismus ẽ sermo breuis integrũ sensũ
ꝓposite rei scribens. Prognostica p̃uisio
egritudinũ. uocata ap̃noscendo. Oportet
enim medicum. & p̃terita agnoscere. & p̃¬
sentia scire. & futura p̃uidere. Dinaniedia
potestas herbarum. id ẽ uis & possibilitas.
Nam & herbarũ cura uis ipsa dinamis dr
unde & dinamedia nuncupat᷑. ubi eoꝵ me¬
dicine scribuntur. Butanicũ herbariũ
tur. dum pluruma contineat ferram̃¬
ta. Cyron enim g̾ce manꝰ uocat᷑. fleotomũ
uocatum ab incisione. Nam incisio g̾ce io¬
mum dr. Smuliaria. Sangistrauum ipa¬
tͣotelẽ. Guua: quȩ alatins asimilitudine
cucurbita. a suspirio uentosa uocat᷑. Deuiq
amimata spũ ꝑ igniculũ. de hine p̃ciso cor¬
pors suꝑposita: omine quod intra cutẽ uel al¬
tius estuat. siue humorẽ siue sanguinẽ euocat
insuꝑficiem. Clistere. Pila. apillendis semiub

Expanded text:
hominem, et sententia sua aut puniant aut hominem, et sententia sua aut puniant aut liberent. De libris medicinalibus . Aforismus est sermo brevis, integrum sensum propositae rei scribens. Prognostica praevisio aegritudinum, vocata a praenoscendo. Oportet enim medicum et praeterita agnoscere, et praesentia scire, et futura praevidere. Dinamidia, potestas herbarum, id est vis et possibilitas. Nam in herbarum cura vis ipsa δύναμις dicitur; unde et dinamidia nuncupatur, ubi eodicinae scribuntur. Butanicum herbarum tur, dum plurima contineat ferramta. Cyron enim grece, manus vocatur. Phlebotomum vocatum ab incisione. Nam incisio grece tour. Similaria. Angistrum. Spatomele. Guva, quae a Latinis a similitudine cucurbita, a suspirio ventosa vocatur. Denique animata spiritu per igniculum, dehinc praeciso corpori superposita omne, quod intra cutem vel altius aestuat, sive humorem, sive sanguinem, evocat in superficiem. Clistere. Pila a pisendis seminibus,
Abbreviated transcription (Latin):
latine purgatoria dr̃. Catapodia eo quod
modicum potetur. seu mglutiatur: Diamaron.
a succo more nom̃ sumpsit. ex quo uinũ confi¬
citur. sicut diacodion. quia excodia id ẽ ex
papauere fit. sic̃ diasꝑmaton. qͥa ex seminib
componit᷑. Electuariũ uocatũ eo qͦd molle sor¬
beatur. Trociscus dictus qͥa ininodũ rotulȩ
deformatui: Trocos enĩ g̃ce rotundũ dr. Col¬
liria latinum sonat. qͦd uicia oculoꝵ det̾gant.
Epitima. eo qͦd suꝑponat᷑ alis ad uitoriis p̃¬
Cataplasma ẽ: eo quod
inductio solasit. Implastrum: eo qͦd
inducatur. Malagna. qͦd sine igne
maceret᷑ & cõp̃hendat᷑. Enema g̾ce. latine rae¬
laxatio d̾r. Pessaria dicta. qͦd intus miciant᷑.
Medicinam umentoꝵ cyron quidã grecꝰ
inuenit. Inde ꝑingit᷑ dimidia parte homo.¬
& dimidia equus. Dictus aut̃ cyron apotu
medici uocant. quib credo ex iudicio infir¬
mitatis hoc nom̃ impositum ẽ: quasi iudicẽt

Expanded text:
Latine purgatoria dicuntur. Catapotia, eo quod Latine purgatoria dicuntur. Catapotia, eo quod modicum potetur, seu inglutiatur. Diamoron a suco morae nomen sumpsit, ex quo conficitur; sicut diacodion, quia ex codia, id est ex papavere fit; sicut diaspermaton, quia ex seminibus conponitur. Electuarium vocatum eo quod molle sorbeatur. Trociscos dictus quia in modum rotulae deformatur; τροχὸς enim Graece rota dicitur. Collyria Latinum sonat, quod vitia oculorum detergant. Epitima, eo quod superponatur aliis adiutoriis prCataplasma, eo quod inductio sola sit. Inplastrum, eo quod inducatur. Malagma, quod sine igne maceretur et conprehendatur. Enema Graece, Latine relaxatio dicitur. Pessaria dicta quod intus iniciantur. Medicinam iumentorum Chiron quidam Graecus invenit. Inde pingitur dimidia parte homo, dimidia equus. Dictus autem Chiron ἀπὸ medici vocant, quibus, credo, ex iudicio infirmitatis hoc nomen inpositum est, quod quasi iudicent
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ medicina. herbis tantũ & succis erat.
Talis enim medendi usus cepit. deinde ferro.
& cet̾is medicanientis. Om̃is aut̃ curatio
aut excontrariis. aut exsimilib adhibet᷑.
Ex contrariis. ut frigidũ calido. uel humidũ
sicco: sicut & in homine suꝑbia sanari ñ
potest. nisi humilitate sanet᷑. Ex similib
uͦ sic̃ ligam̃tum uulneri. rotundũ rotũdo.
uel oblungum oblungo apponit᷑. Ligat᷑a
uitoria ipsa nominib suis significant.
Nam & antidotum g̾ce: latine excontͣrio
datũ significat. Contraria enim contra
gustus eiꝰ amarus ẽ. Exconuenienti enĩ
nom̃ accepit. quia amaritudo morb aia¬
ritudinesolui solet. Om̃a autẽ medicam̃ta
erꝓpriis causis habent uocabula. Gera
emm dicta: quasi diuma. Arteriacar
quod apta sint guituris meatui. & tumo¬
res faucium & arteriarũ leniat. Tyriaca
ẽ antidotum serpentinum. qͦ uenena pellũ¬
tur: ut ꝑestis peste soluatur: Catartica g̾ce.

Expanded text:
autem medicina herbis tantum et sucis erat. autem medicina herbis tantum et sucis erat. Talis enim medendi usus coepit, deinde ferro et ceteris medicamentis. Omnis autem curatio aut ex contrariis aut ex similibus adhibetur. Ex contrariis, ut frigidum calido, vel humido siccum; sicut et in homine superbia sanari non potest, nisi humilitate sanetur. Ex similibus vero, sicut ligamentum vulneri rotundo rotundum, vel oblongo oblongum adponitur. Ligatura adiutoria nominibus suis significant. Nam antidotum Graece, Latine ex contrario datum dicitur. Contraria enim contrargustus eius amarus est. Ex convenienti enim nomen accepit, quia amaritudo morbi amaritudine solvi solet. Omnia autem medicamenta ex propriis causis habent vocabula. Hiera enim dicta quasi divina. Arteriaca, quod apta sint gutturis meatui, et tumores faucium et arteriarum leniant. Tiriaca est antidotum serpentinum quo venena pelluntur, ut pestis peste solvatur. Catartica Graece,
Abbreviated transcription (Latin):
Excitato enim calore nulneris: sanguis
insaniem uertitur. Nam sauies ñ fit
in quencumq locuui. nisi ubi sanguis
aduenerit. Quia omne quod putrescet.
nisi calidum & humidum fuerit qͦd est
sanguis: putrefieri ñ potest. Sanies aut̃
sꝑuenda ũ ẽ. Meminimus enim¬
& ysaiam ezechiȩ languenti aliquid
medinale mandasse. & paulus apłs ty
motheo modicum uinum ꝓdesse dixit.
Curatio aut̾ morboꝵ trib gn̾ib constat.
farmantia. qͣm latiui inedicamina uocant.
Cyrurgia: quã latini mauuũ oꝑationẽ
appellant. Manꝰ enu apud g̾cos cyros uo
catur: Dieta: quam latini regulan nun¬
cuꝑant. Est enu obseruatio legis & uitȩ
Sunt aut̃ omni curationi species tres. Primũ
genꝰ dieticũ. scd̾m farmaticũ. t̾cium cyrur¬
gicũ. Dieta ẽ obseruatio legis & uitȩ. farma¬
tia ẽ medicam̃toꝵ curatio. cy rargia ferra¬
mentoꝵ incisio. Nam ferro incidit᷑. quȩ me¬
dicanentoꝵ ñ senserit medicinã. Antiqͥor

Expanded text:
Excitato enim calore vulneris sanguis Excitato enim calore vulneris sanguis in saniem vertitur. Nam sanies non fit in quocumque loco, nisi ubi sanguis advenerit; quia omne, quod putrescit, nisi calidum et humidum fuerit, quod est sanguis, putrefieri non potest. Sanies auernenda non est: meminimus enim Isaiam Ezechie languenti aliquid medicinale mandasse et Paulus apostolus. Timotheo modicum vinum prodesse dixit. Curatio igitur morborum tribus generibus constat. Pharmacia, quam Latini medicamina vocant: chyrurgia, quam Latini manuum operationem apcatur: Diaeta, quam Latini regulam nuncupant; est enim observatio legis et vitae. Sunt autem omni curationi species tres: primum genus diaeticum, secundum pharmaceuticum, tertium chirurgicum. Diaeta est observatio legis et vitae. Pharmacia est medicamentorum curatio. Chirurgia ferramentorum incisio; nam ferro exciduntur quae medicamentorum non senserint medicinam. Antiquior
Abbreviated transcription (Latin):
mine. qͦd sit coloris fellei. Hunc morbum
latini arcuatum dicunt. Asimilitudine cele¬
stis arcus. Aurignnem uͦ appellari uarro ait
a colore auri. Regium aut̃ morbum inde esti¬
mant dictum. quod uino bono & regalib ci-¬
bis facilius curetur. Cancer a similitudine
maritimi animalis uocat᷑. uulnꝰ sic̃ medici
dicunt. nullis medicamentis sanabile. Aut
gͦ p̃cidi solet a corpore m̃brum ubi nascitur:
ut aliqͣnto dutius uiuat. tam̃ inde mortẽ
quamilibet tardius affuturam. furunculꝰ
ẽ cumor macutum surgens. dictus eo quod
ferueat: quasi ferunculus. Unde & g̾ce antrax¬
ex ulcerant᷑. dicta ex langore oscitantium.
fremisculi ulcera circa ictum oris. similia
his quȩ fiunt uimentis asꝑitate frenorum.
Ulcus putredo ipsa. uulnus qͦd ferro fit qͦsi
uiulcus. quod olet. quasi olcus. unde & ulc̾a.
Pnstula ẽ insuꝑficie corporis turgida ueluti
collecꝰtio. Papula ẽ paruissima cutis erectio

Expanded text:
mine, quod sit coloris fellei. Hunc morbum mine, quod sit coloris fellei. Hunc morbum Latini arcuatum dicunt, a similitudine caelestis arcus. Auriginem vero Varro appellari ait a colore auri. Regium autem morbum inde aestimant dictum, quod vino bono et regalibus cibis facilius curetur. Cancer a similitudine maritimi animalis vocatum. Vulnus sicut medici dicunt nullis medicamentis sanabile. At ergo praecidi solet a corpore membrum, ubi nascitur, ut aliquantum diutius vivat: tamen inde mortem, quamlibet tardius, adfuturam. Furunculus est tumor in acutum surgens, dictus quod fervet, quasi fervunculus; unde et Graexulcerantur, dicta ex languore oscitantium. Frenusculi ulcera circa rictum oris, similia his quae fiunt iumentis asperitate frenorum. Ulcus putredo ipsa; vulnus, quod ferro fit, quasi vi. Et ulcus, quod olet, quasi olcus, unde et ulcera. Pustula est in superficie corporis turgida veluti collectio. Papula est parvissima cutis erectio,
Abbreviated transcription (Latin):
ne. s scabies tenius asꝑitas & squamatio est
hinc deniq nom̃ accepit. quȩ ita ueluti pur¬
gamenta admittat: nam squabies qua si
squanies. Lepra uͦ asꝑitas cutis squamosa.
lepide herbe similis: unde ꝙ nom̃ sumpsit.
Cuius color nunc innigrediuẽ u̾titur: minc
in alborẽ. nunc in ruborem. Incorpore hoĩs
ita lepra dinoscitur. si uariatim int̾ sanas cutis¬
partes color diu̾sus appareat. aut si ita se ubiq
diffundat. ut omnia unus coloris qͣmuis
diem uisus patentib oculis de negatur. &
noctib irruentib tenebris redditui: aut
u̾sa uice ut pleriq uolunt die redditur: no¬
cte negatui. Elefantiacus morb ẽ ex similitu
dine elefanti. cuius natura lit̾ dura pellis.
& asꝑa nom̃ morbo in hominib dedit. quia
corporis suꝑficiem sinulem facit elefantoꝵ
cuti. siue quia ingens passio ẽ: sicut animal
ipsum ex quo diriuatum nom̃ ducit. Hic¬
teris g̾ci apellant. acuiusdam animalis no¬

Expanded text:
ne, sed scabies tenuis asperitas et squamatio est. ne, sed scabies tenuis asperitas et squamatio est. Hinc denique nomen accepit, quae ita veluti purgamenta amittat. Nam scabies quasi squamies. Lepra vero asperitas cutis squamosa lepidae herbae similis, unde et nomen sumpsit: cuius color nunc in nigredinem vertitur, nunc in alborem, nunc in ruborem. In corpore hominis ita lepra dinoscitur: si variatim intpartes color diuersus appareat, at si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamuis diem visus patentibus oculis denegatur, et nocturnis irruentibus tenebris redhibetur, aut, versa vice ut plerique volunt, die redditur, nocte negatur. dine elephanti, cuius naturaliter dura pellis et aspera nomen morbo in hominibus dedit; quia corporis superficiem similem facit elephantorum cuti, sive quia ingens passio est, sicut animal ipsud ex quo derivatum ducit nomen. Hicteris Graeci appellant a cuiusdam animalis no
Abbreviated transcription (Latin):
abspecie lenticule dicta. Erisipila ẽ. qͣm lati¬
ni sacruni ignẽ appellant. id ẽ erecrandum:
ꝑantifrasin. Siquidem insuꝑficie rubore
flãmeo cutes rubescunt: tunc multo ru¬
bore quasi abigne uicina inuadunt᷑ loca.
ita ut etiam febris excrtetur. Serpedo est
rubor cutis cũ pustularũ extantia. & nom̃
sumpsit a serpendo: eo qͦd serpiat inembrũ.
Impetigo ẽ sicca scabies ꝓminens a corpore
cum asꝑitate & rotũditate formȩ. Hanc
uulgus sarnam uocat. Hȩc autẽ sine dolo¬
re corpꝰ occupat. & ñ absq tedio excrescens:
membroꝵ decorem fedat. Prurigo uocata¬
sima ac purulenta collectio inpi lis pal¬
pebrarum constituta. in medio lata. & ex
utroq conducta. ordei granum similans:
satyriasis aliud. Uerruce singulatim sunt
satiriasis uͦ una fortior. & cura ipsam plures
mueniuntur. Scabies & lepra. utraq pas¬
sio asꝑitas cutis cum pruritu& squamatio¬

Expanded text:
a specie lenticulae dicta. 4. Erysipelas est quam Latia specie lenticulae dicta. 4. Erysipelas est quam Latini sacrum ignem appellant, id est, exsecrandum per antiphrasim. Siquidem in superficie rubore flammeo cutis rubescit. Tunc moto rubore quasi ab igne vicina invaduntur loca, ita ut etiam febris excitetur. 5. Serpedo est rubor cutis cum pustularum exstantia, et nomen sumpsit a serpendo, eo quod serpat per membra. 6. Impetigo est sicca scabies, prominens a corpore, cum asperitate et rotundivulgus arnam vocat. Hec autem sine dolore corpus occupat et non absque tedio excrescens, membrorum decorem fedat. Serpedo estsima ac purulenta collectio in pilis palpebrium constituta, in medio lata et ex utroque conducta, hordei granum similans: satiriasis aliud. Verrucae singulatim sunt, satiriasis vero una fortior, et circa ipsam plures inveniuntur. Scabies et lepra. Utraque passio asperitas cutis cum pruritu et squamatio
Abbreviated transcription (Latin):
ẽpetra. quȩ inuesica fit: unde & nom̃ accepit.
Gignitur aut̃ exmat̾ia flegmatica. Stranguiria
dicta ẽ. eo quod stringat urinarũ difficultatem.
Satyriasis. uige desidium ueneris. cum exten¬
sione naturalium locoꝵ dicta passio a satẏris.¬
Diarria ẽ uigis uentris cursus. sine uoiitu.
dissenteria ẽ diuisio contimiationis. id ẽ ulce¬
ratio intestimi. Dis enimn diuisio ẽ: interra
intestina. fit aut̃ int̾cidente fiuore. quẽ g̾ci
eo quod fissure sint rugis collecte circa orificiũ.
Hȩc & emorroide a sanguinis fiuore dicte. Gre¬
fulius pilis: aeris qualitatẽ habentibus.
Uocata aut̾ hoc nomine asimilitudie ani¬
malis uulpecule. qm g̾ci alopiciam uocant.
Parotide sunt duritie uel collectiones quȩ ex
febrib. aut exalio aliquo nascunt᷑ in auri¬
um uicinitates. unde & parotide sunt appellate.
Ota enim grece: auricula dĩ. Lentigo ẽ ue
stigia maculaꝵ par uula. in rotuditate formata:

Expanded text:
petra est quae in vesica fit, unde et nomen accepit. petra est quae in vesica fit, unde et nomen accepit. Gignitur autem ex materia phlegmatica. Stranguria dicta est, eo quod stringat urinarum difficultatem. Satiriasis iuge desiderium Veneris cum extensione naturalium locorum. Dicta passio a Satyris.Diarria iugis ventris cursus sine vomitu. Disinteria est divisio continuationis, id est ulceratio intestini. Dis enim divisio est, intera intestina. Fit autem antecedente fluore, quem Graeci cuntur, eo quod fissurae sint rugis collectae circa orificium. Haec et emorroidae a sanguinis fluore dictae. Graepilis fulvis, aeris qualitatem habentibus: vocata hoc nomine a similitudine animalis vulpeculae, quam Graeci ἀλώπεκα vocant. Parfebribus, aut ex alio aliquo nascuntur in aurium vicinitate. Unde et parotide sunt appellate: ota enim grstigia macularum parvula in rotunditatem formata,
Abbreviated transcription (Latin):
Daralysis dicta a corporis impensatione. facta
ex multa infrigidatione aut intoto corpore
perantia egrotantis. uel curatione mala
medicaminis: aut post egritudinẽ tarda re¬
sumptio. Antrofia nom̃ accepit a diminuti¬
one nom̃ corporis. Nam g̾ci nutrimenti ces¬
satione antrosian dicunt. Est enim tenuitaᷤ
corporis ex causis latentib & paulatun con¬
ualescentib. Sarcian ẽ suꝑfluum carnis
incrementum. quo ultramodum corpora
saginant᷑. Greci enu caruẽ sarcian uocant.
Sciasis uocata a parte corporis qͣm uerat.
Nam u̾tebroꝵ ossa quoꝵ suminitas iliorum
inicio t̾minatur: g̾ei scia uocant: fit aut̃
deflegiate quotiens descend̾it in recta ossa
& efficit᷑ ibi glutinatio. Podagram g̾ci a reten¬
tione pedum dicunt nomiuatam. & a ferali
dolore. Siquidem omne qͦd immite fuerit. ab¬
usiue agreste uocamꝰ. Artericꝰ moib ab arti¬
culoꝵ passione uocabulum sumpsit. Calculus

Expanded text:
Paralesis dicta a corporis inpensatione, facta Paralesis dicta a corporis inpensatione, facta ex multa infrigidatione, aut in toto corpore, perantia aegrotantis, vel curatione mala medicaminis; aut post aegritudinem tarda resumptio. Atrofia nomen accepit a diminutione corporis. Nam Graeci nutrimenti cessationem ἀτροφίαν dicunt. Est enim tenuitas corporis ex causis latentibus et paulatim convalescentibus. Sarcia est superfluum carnis incrementum, quo ultra modum corpora saginantur. Graeci enim carnem σάρκα vocant. Sciasis vocata a parte corporis, quam vexat. Nam vertebrorum ossa, quorum summitas iliorum initio terminatur, Graeci ἰσχία vocant. Fit autem de phlegma quotiens descenderit in recta ossa, et efficitur ibi glutinatio. Podagram Graeci a retentione pedum dicunt nominatam, et a ferali dolore. Siquidem omne, quod inmite fuerit, abusive agreste vocamus. Artriticus morbus ab articulorum passione vocabulum sumpsit. Cauculus