comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aculeo: cui etiam praestantissinu
non nunquani iuccubuere urri :
illibatum acontagrone hominis
corpus iumorta usque ieruaste
Ueium et si hac tam comitndabili
conitantia plurimum haec laudan¬
dasit Martia: nõ minui tamen
inꝗeni iuribus et aniticro maniui
commendanda elt. Haec equidem
ser sub maꝑitro diaicerit seu mõ¬
trante natura huit nobil incertum
elt : quin uideatur hoc esse certis¬
simum. quod al pernatu mulreori¬
bul ministerus ne ocio tabelceret in
studium le picturat atque sculo¬
turae dederit omnemr: et tandem
tam artiticiose tamque polite pin¬
niculo pinxisse atque ex eborescul:¬
piisse unagines: ut Sopolim et ⁊¬
Dionysium suae aetatu pictorel
tamesiimos iuptrarit. Eiuiique
rei tuit notis imum argumentum
tabulas ase pural caertito praccosiores
tiusse. Et quod longe mirabrlui.
asserunt eeim non tantum eximie
piixine quod et non nulli con¬
tigit aliquando: uerum adeo ue¬
locel ad pingendum huisse manus:

Expanded text:
aculeo, cui etiam prestantissimi aculeo, cui etiam prestantissimi non nunquam succubuere viri, illibatum a contagione hominis corpus in mortem usque servasse. Verum etsi hac tam commendabili constantia plurimum hec laudanda sit Martia, non minus tamen ingenii viribus et artificio manuum commendanda est. Hec equidem, seu sub magistro didicerit, seu monstrante natura habuerit, nobis incertum est, cum hoc videatur esse certissimum, quod, aspernatis muliebribus ministeriis, ne ocio tabesceret, in studium se picture atque sculpture dederit omnem; et tandem tam artificiose tanque polite pinniculo pinxisse atque ex ebore sculpsisse ymagines, ut Sopolim et Dyonisium, sue etatis pictores famosissimos, superarit; eiusque rei fuit notissimum argumentum, tabulas a se pictas ceteris preciosiores fuisse. Et, quod longe mirabilius, asserunt eam non tantum eximie pinxisse, quod et non nullis contigit aliquando, verum adeo veloces ad pingendum habuisse manus,
Abbreviated transcription (Latin):
circa practordia lede primo huma¬
nitate flexibili ducumemollit om̃e
et opportuntatum indaꝑatrix atq̃
comꝑtrix optima ut lachirimcncrĩ
infelicibus misceant: aegntudines
arque pericula laltem desideriosu¬
beant et non nunquam si desint
remedra uicarias subeant mortos.
uiutani grandes eftectus aguni
it ininus muremur si quis prirm
tilu inparentes agamius : qum eo
potius iuderimur iuces reddere et
quod alias sumpsimus debita reltitu¬
tione persoluere.
Arna uarronis perpetua iurge
Romae iamdudum reperta elt
cius tamen Marronis inueuisse
non memini nec enan qua aeta¬
te. Hanc ego obleruatam uirqum¬
tatem tanto egregiori laude extol¬
lendam prito. quanto sui uinstoe¬
mina sua sponte non superioris
cocictione integuorem seruauit.
Non enim arit ueltae sacerdotio
alligatam arit Dianae uoto obno¬
xiam leu alteruis protesionis impli¬
citam: quibus plurimae auit coercẽt
aut retinentur: inuenio led sola
mentis integritate superato canus

Expanded text:
circa precordia sede, primo humacirca precordia sede, primo humanitate flexibili durum emollit omne, et oportunitatum indagatrix atque compertrix optima, agit ut lacrimas cum infelicibus misceant, egritudines atque pericula saltem desiderio subeant et non nunquam, si desint remedia, vicarias subeant mortes. Qui tam grandes effectus agunt ut minus miremur si quid pium filii in parentes agamus, cum eo potius videamur vices reddere et quod alias sumpsimus debita restitutione persolvere. LXVI. a Varronis perpetua virgo Rome iam dudum reperta est; cuius tamen Varronis invenisse non memini, nec etiam qua etate. Hanc ego, ob servatam virginitatem, tanto egregiori laude extollendam puto, quanto sui iuris femina, sua sponte, non superioris coactione, integriorem servaverit. Non enim aut Veste sacerdotio alligatam aut Dyane voto obnoxiam seu alterius professionis implicitam, quibus plurime aut cohercentur aut retinentur, invenio; sed sola mentis integritate, superato carnis
Abbreviated transcription (Latin):
proipectans aduertit quoiiam edu¬
ctis manimis illas iugiendas orinris
cõmoueret: miratus qut pretatem
et inusitatum nutrieudi matrem
natue comꝑtim. uiniro rettulit
iii. uir autem praetori practor pub¬
lico nunciauit contilio. Ex quor
communi contentri tactum elt :¬
ut pietati filiae dono daretur me¬
titum mam iupplicuun. Si ser¬
uanti inpugna iuribus uuem quer¬
neam coronam largrebatur anti¬
quitus: qua lacre seturantem uitar¬
tere matrem genitam decorabinuus:
non eqruidem tam pio tacinori Iatus
dignum / erum comperiel utes
frondes. Haec preras nõ solum sca
ed admirabilis fuit nec tantum ae¬
quanda qrun immo praeterenda
natinae muntri quo docemur par¬
uulos natos lacte iutirmiorem aera¬
tem deducere hac parenia morti sub¬
trahere. Mirabiles ergo pretatis sunt
iuires. Nam nedum foenunta corda
quae tacile incompassionem trahuntꝰ
et ladirimas: es non nunquã in ete¬
tata et adamantina obitinatione
durata penetrat pectora: et posita

Expanded text:
prospectans, advertit quoniam, eduprospectans, advertit quoniam, eductis mammis, illas sugiendas ori matris admoveret; miratusque pietatem et inusitatum nutriendi matrem nate compertum, triumviro retulit; triumvir autem pretori; pretor publico nuntiavit consilio. Ex quo comuni consensu factum est ut pietati filie dono daretur meritum matri supplicium. Si servanti in pugna viribus civem, querneam coronam largiebatur antiquitas, qua, lacte servantem in carcere matrem, genitam decorabimus? Non equidem tam pio facinori satis dignum sertum comperies inter frondes. Hec pietas non solum sancta, sed admirabilis fuit; nec tantum equanda, quinimo preferenda nature muneri, quo docemur parvulos natos lacte in firmiorem etatem deducere ac parentes morti subtrahere. Mirabiles ergo pietatis sunt vires; nam nedum feminea corda, que facile in compassionem trahuntur et lacrimas, sed non nunquam in efferata et adamantina, obstinatione durata, penetrat pectora; et, posita
Abbreviated transcription (Latin):
mens est et innominatae mulieris
pietatem inclytani reterre. Frut
eno iiuenculae hiuc honesti generis
mater sed intelix. Nam Romae ap̃
praetoris tribunal ob quod nemeni¬
tum nescio capitali iupplicio dam¬
nata et apraetore ttiumuiro it
illi iam indictar sententia poena
interret tradita a triumuird aut
in hoc idem publici carteris cus tõdi
exhibita uerum quoniam nobilis
erat ut nocte necaretur inunctu
est ustos autem humanitate qua¬
dan impultul diun ingenuitati
mulieris compateretur in eam saeu¬
ire manibus noluit seo uiuama clari¬
sam que ut inedia consumeretur
omisit. Ad quam insendam tilia
ienit et excussa prius egregie ne
quid eibi deferret iutrorium intrare
carcerem acultode obtinuit elunẽti¬
que iam matei lacte: quo recenti abu¬
dabat partu: opitulata elt. Demum
continuatis diebus pluscrilis coepit
mirari cultos quod tamdiu dann¬
ata mulier absque cibo trax iss et spm
et elam quid crim mre ageret nata

Expanded text:
mens est et innominate mulieris mens est et innominate mulieris pietatem inclitam referre. Fuit ergo iuvencule huic honesti generis mater, sed infelix; nam Rome apud pretoris tribunal, ob quod demeritum nescio, capitali supplicio damnata; et a pretore triumviro, ut illi iam indictam sententia penam inferret, tradita; a triumviro autem, in hoc idem, publici carceris custodi exhibita. Verum, quoniam nobilis esset, ut nocte necaretur iniunctum est. Custos autem, humanitate quadam inpulsus, dum ingenuitati mulieris compateretur, in eam sevire manibus noluit, sed vivam clausamque, ut inedia consumeretur, omisit. Ad quam visendam filia venit et excussa prius egregie, ne quid cibi deferret introrsum, intrare carcerem a custode obtinuit esurientique iam matri lacte, quo recenti habundabat partu, opitulata est; demum, continuatis diebus plusculis, cepit mirari custos quod tam diu damnata mulier absque cibo traxisset spiritum; et clam quid cum matre ageret nata
Abbreviated transcription (Latin):
concederet et intructum deduceret
eidem deae sacrum aras ludolque
auetus tate tuisse concessol. Qua
educti tallacia eam: quae iuuens
fornices coluerat: aquibus cunque
etiam prominima stipe prastratu.
quasi sius alis ⁊ ephytus illam incae¬
lum detulerit: cum iunone regina
deabus que alus ledere arbrtrati sũt.
Et sicingenio suo Elora et fartunae
munere ex male quaesita pecuma
ex meretrice nymplia tacta est
Dephyri que lucrata coningim
dertatis numen apud mortales in
templis relidens diuinis honoribus
celebrata. adeo ut non solum exe
hlota flora sed clara ubiq̃ locoꝵ
ex insigui sui temporis scortõ x¬
facta sit.
De Romana iuuencula. Cap. lxu.¬
Omana tuit Iuuencula nec
ex faece plaebaera nitallore
traxit origuiem. Cuiuis deperditum
maliꝗuitate tortunae nomen et
parentum conuigisque notitra tor¬
san aliquantulum ineriti decoris sur¬
ripunse iundebitur. Sed ne perme
ubitactum uideatur: si illi inter
claras locum non dedero: apponere

Expanded text:
concederet et in fructum deduceret, concederet et in fructum deduceret, eidem dee sacrum aras ludosque a vetustate fuisse concessos. Qua seducti fallacia, eam, que vivens fornices coluerat, a quibuscunque etiam pro minima stipe prostrata, quasi suis alis zephyrus illam in celum detulerit, cum Iunone regina deabusque aliis sedere arbitrati sunt. Et sic ingenio suo Flora et fortune munere ex male quesita pecunia, ex meretrice nynpha facta est zephyrique lucrata coniugium et deitatis numen, apud mortales, in templis residens, divinis honoribus celebrata, adeo ut, non solum ex Clora Flora, sed clara ubique locorum, ex insigni sui temporis scorto, facta sit. LXV. De romana iuvencula. Romana fuit iuvencula, nec ex fece plebeia, ni fallor, traxit originem; cuius deperditum malignitate fortune nomen et parentum coniugisque notitia forsan aliquantulum meriti decoris surripuisse videbitur. Sed, ne per me subtractum videatur, si illi inter claras locum non dedero, apponere
Abbreviated transcription (Latin):
quin lenatus onquui eorum con¬
scius erubeceret: Arbem iam rerũ
dominam tam obscoena maculari
nota: ut in meretricus laudel con¬
cumeret omnis: aduertretque illã
tacile delere non posse. ad ionommia
subtrahendam turpitudini decelta¬
bilem atque tidiculum liymuiny
etorem. Finxit quippe ineplendorẽ
E lorae mnelytae teltatricis fabulam
et ignaro iam populo recitauit: ula
asserent iamoridum mirae puldin¬
tuoius indigenam truse nympham
nomine shloram et a rephiyro e¬
uento: quem fauonium dicimus.
ardentissime amattm et postremo
inconuem sumptam eique ab eod
quem stultitia suia inter deoi norabar
dotalitio quodam munere seu propter
nuptias ut fit deitatem tuise conce¬
Iam hoc cum officio: it uete pͥmo
arborel collelque et prata floribus ex¬
ornaret enque praeeset et inde ex
Chlora Flora etiam diceretur et
quomam tructus ex floribus seque¬
retur ut dertate eun placata lubis
illos ampla quadam liberalitate

Expanded text:
cum senatus, originis eorum concum senatus, originis eorum conscius, erubesceret, urbem, iam rerum dominam, tam obscena maculari nota, ut in meretricis laudes concurreret omnis, adverteretque illam facile deleri non posse, ad ignominiam subtrahendam, turpitudini detestabilem atque ridiculum superiniunxit errorem. Finxit quippe in splendorem Flore, inclite testatricis, fabulam, et ignaro iam populo recitavit: illam asserens iam dudum mire pulchritudinis indigenam fuisse nynpham, nomine Cloram, et a zephyro vento, quem latine favonium dicimus, ardentissime amatam et postremo in coniugem sumptam; eique, ab eodem quem, stultitia sua, inter deos nominabant, dotalitio quodam munere, seu propter nuptias, ut fit, deitatem fuisse concessam: hoc cum officio, ut vere primo arbores colles et prata floribus exornaret eisque preesset; et inde ex Clora, Flora etiam diceretur; et quoniam fructus ex floribus sequerentur, ut, deitate eius placata ludis, illos ampla quadam liberalitate
Abbreviated transcription (Latin):
quin nullus illi tiliui es et et nous
perpetuandi cupido. Ut reor: toem¬
meo astu intuturam sui nomms
ploriam Romanum hogulum su¬
Itantiarimi iuarum sibi dixit
haeredem. in hoc tamen parte di¬
iutiarmi ieruata: ut quod ex ea
annuum Iusciperctur toenus: in
anniuerarrum natalis lui ludis
publice factis e togaretur omme.
Nec eanr teterlit opinio. Nam
quin gratram Romanae plaebis
ex haeredirate iuscepta caprasset
anniuis inliu memotiam nominis
tieri ludos obririt tacile. Inquio
ipectante uuilgo ad euis puto quaeltũ
posteris ostendendum initralia tur¬
pia nudae meretrices mimorum
officium iumma cum impicientiũ
noluptate gelticulationis impudicis
et uariis exercebant. Qua illecebri
ostentatione actum edt. ut senex
foenore suscepto leu ex aere publico
annis lingulis eum instantia
ludi huinmodi tanquam sanctiss¬
imi aplaebe inlibidine prona pe¬
terentur et Flotales ab institumce
etiam dicerentur. Sane tractu tprs

Expanded text:
cum nullus illi filius esset et nominis cum nullus illi filius esset et nominis perpetuandi cupido, ut reor, femineo astu, in futuram sui nominis gloriam, romanum populum substantiarum suarum sibi dixit heredem; in hoc tamen parte divitiarum servata, ut, quod ex ea annuum susciperetur fenus, in anniversarium natalis sui, ludis publice factis, erogaretur omne. Nec eam fefellit opinio. Nam cum gratiam romane plebis ex hereditate suscepta captasset, annuos in memoriam sui nominis fieri ludos obtinuit facile: in quibus, spectante vulgo, ad eius puto questum posteris ostendendum, inter alia turpia, nude meretrices mimorum officium, summa cum inspicientium voluptate, gesticulationibus impudicis et variis exercebant. Qua illecebri ostentatione actum est ut, seu ex fenore suscepto, seu ex ere publico, annis singulis cum instantia ludi huiusmodi, tanquam sanctissimi, a plebe, in libidinem prona, peterentur; et florales ab institutrice etiam dicerentur. Sane tractu temporis
Abbreviated transcription (Latin):
culum ut li uinceretur ⁊ eccules:
iple sibi deltipe templi coenam et
amitam pararet. Si uero terculel
uictor euaderet tunc illi de pecunia
propna illud idem tacturum sedix̃.
Uecum qui urcisset Hercules
montira eriam iolitus iuperaro : et
coenam et nobrlem meretricem Flo¬
ram praeparasse contirmant. Cuia
docnirenti intemplo uisum aunt
cum Hercule concubiude: ei que ab
eodem dictum le iuscepturam mir¬
cedem concubitus ab eo: quem pͥmo
mane templum exiens inutiuret.
Quae quin ł amcio ditidimo
iiueni templum exitus occuumiset.
ab eo amata atque deducta eit. Ea
quin seeum ftuiset due ab eodem
moriente haeres relicta et sie dituta.
Uecum sunt qui dicant nõ E lorã
sed Accam Laurentiam tuisse:
quae Romulum Remumquesere
nutriuerat seu nuttuut poltea.
Sane huius ducordantiae ego non
curo: dum mõ consret Floram me¬
retrcem et diuitem extitisse. Hac
auter it eo tendam quo cusio.
aduemiente mortalis uitae termĩo

Expanded text:
iculum ut, si vinceretur Hercules, iculum ut, si vinceretur Hercules, ipse sibi de stipe templi cenam et amicam pararet; si vero Hercules victor evaderet, tune illi de pecunia propria illud idem facturum se dixit. Verum cum vicisset Hercules, monstra etiam solitus superare, ei cenam et nobilem meretricem Floram preparasse confirmant. Cui dormienti in templo visum aiunt cum Hercule concubuisse eique ab eodem dictum se suscepturam mercedem concubitus ab eo quem, primo mane, templum exiens, inveniret. Que cum Fanitio, ditissimo iuveni, templum exiens occurrisset, ab eo amata atque deducta est; et, cum secum fuisset diu, ab eodem moriente heres relicta; et sic ditata. Verum sunt qui dicant hanc non Floram, sed Accam Laurentiam fuisse, que Romulum Remumque seu nutriverat, seu nutrivit postea. Sane huius discordantie ego non coro, dum modo constet Floram meretricem et divitem extitisse. Hec autem, ut eo tendam quo cupio, adveniente mortalis vite termino,
Abbreviated transcription (Latin):
et ad efugiendam iꝑuomniam si
asacrificio arcerentur: seriandae
castimoniae cauiam atq̃ stuoium
inecisse ..
De Flora meretrice dea florum et
Loram Romanam fuisse mu¬
lierem teltari iuidetur antiꝗtas.
ui quantum decord ignommniosus
quaeltus subtraxit. fantum tamae
tortuna fautrix ausit. Haec aut
it omnes asserunt ditisuma turit
mulier seo de quaestu diuitiarum
diserepant. Namalii dicunt hanc
ominem uiuentutu suae ac torm¬
ontatis corporeat florem interfor¬
nicel et lenonel / celel tolque iutntl
meterricio publico conlumo sixte
et nunc hos nunc illol srolidos laser¬
uiis blanditus que: Ut talium mo¬
ris elt: Iustantiarum denudans et
undique cortadem et excerpens in
eas tam amplissimas deuenise diui¬
tias. Alii utro honestius arbitrati le¬
pidam et ridiculam ex ea rferunt
huitoriam: asserentes Romae aedituu
Hecculis ociolum teseris ludum
incohasse manibus alternis. Quaꝵ
qum Herculi dextram Itatius ser
et iuttram sibi: dicunt tecis se pen¬

Expanded text:
et effugiendam ignominiam, si et effugiendam ignominiam, si a sacrificio arcerentur, servande castimonie causam atque studium iniecisse. LXIV. De Flora meretrice dea florum et loram romanam fuisse mulierem testari videtur antiquitas: cui quantum decoris ignominiosus questus subtraxit, tantum fame fortuna fautrix ausit. Hec autem, ut omnes asserunt, ditissima fuit mulier. sed de questu divitiarum discrepant. Nam alii dicunt hanc omnem iuventutis sue ac formositatis corporee florem, inter fornices et lenones scelestosque iuvenes, meretricio publico consumpsisse; et nunc hos, nunc illos stolidos lasciviis blanditiisque — ut talium moris est — substantiarum denudans et undique corradens et excerpens, in eas tam amplissimas devenisse divitias. Alii vero, honestius arbitrati, lepidam et ridiculam ex ea referunt hystoriam, asserentes Rome edituum Herculis ociosum tesseris ludum inchoasse manibus alternis, quarum cum Herculi dextram statuisset, et sinistram sibi, dicunt fecisse per
Abbreviated transcription (Latin):
decoris pudicitiat matronalis certam̃
sumates. oꝑam dantes ut haet ara
quam ego plaebaeiae pudicinas uob¬
praesentibus dico si inaliquo porese
fanctius illa et castiorbus coli creda¬
tur lypareat que agentibus uobus
non solum caelestes anrmas pectoribus
pacritatum intunor. Odigna atque
sanctisuma matronae uerba o indig¬
natio laudanda et inuentum in astra
laero plaulu extollendum non inui¬
rorum sultantial non adoramenta
lascuuae capessenda a ⁊ irginia con¬
iuratum dt. Qum inmo inlasci¬
uos petulantesque uiuenum oculos
atque concupiscentias et ad suam
promerendam castumoriae ꝗliam
optimo initituto sanctis que uiribus
itum est: adeo it tunt incoeptum
et diupost haet actum sit: ut qum
nulla nisi/pectatue pudicitiae et
quae uni tantum iuro nupsioset
Sacriticandi iuis eo praestaretur
initmplo et spectantium incestuocis
oculis fracta li brornosa ope sanctita¬
te patritiae aequareturame. Nec
dubitem multis ob glonae cupidintm

Expanded text:
decoris pudicitie matronalis certamen decoris pudicitie matronalis certamen summatis, operam dantes ut hec ara, quam ego plebeie Pudicitie presentibus vobis dico, si in aliquo potest, sanctius illa et a castioribus coli credatur appareatque, agentibus vobis, non solum celestes animas pectoribus patritiarum infundi —. O digna atque sanctissima matrone verba! O indignatio laudanda et inventum in astra leto plausu extollendum! Non in virorum substantias, non ad ornamenta lascivie capessenda a Virginea coniuratum est, quin imo in lascivos petulantesque iuvenum oculos atque concupiscentias et ad suam promerendam castimonie gloriam optimo instituto sanctisque viribus itum est, adeo ut tunc inceptum et diu post hec actum sit ut, cum nulla, nisi spectate pudicitie et que uni tantum viro nupsisset, sacrificandi ius eo prestaretur in templo, et, spectantium incestuosis oculis fracta libidinosa spe, sanctitate patritie equaretur are. Nec dubitem multis ob glorie cupidinem
Abbreviated transcription (Latin):
actederet. A quo quĩn marronis p̃ri¬
tul imgantibut suꝑbe semora eset
eo quos Lucio & olumno p lachaeio
hommi anno tamen praeterito
contuli nupta foret: brerus a pud sa¬
ctam aedem toeminea altercatio
orra eit. Quae tandem muliebr
indiguatione in maius animorum
incendrum lese extulit. acterum
qum le dixiset rirginia et pudiã
esse et patritiam: et ex templo pami¬
eo quod plaebaero homini uirgo nup¬
Iiset: et gelta uiti mins extulisset
laudibus. relictis patcitũs domum in¬
dignans repetut uerbique opusiuꝑ¬
adierit egteqium. Nam quin sidit
multum aedium esset inuico lon¬
ꝑo: inquibus tunc una cum iurobi¬
tabat. quantum ex ei expare una
susficere lacello modrco arbutata est:
euinxit acaeteris et ibidem aram
initituit: accenitisque matronis plae¬
baeris arogantiam patritiarum expo¬
suit. et conquelta ex iuscepta ad illis
miuina subdrdit Uos erꝑo deprecor
hortorque it uti cecnitio huiiusur¬
bis uitos habere continuum de uir¬
tute cettamen: sic et interuos solius

Expanded text:
t; a quo cum, matronis patritiis imperantibus, superbe semota esset, eo quod Lucio Volumnio, plebeio homini, anno tamen preterito consuli, nupta foret, brevis apud sacram edem feminea altercatio orta est; que tandem muliebri indignatione in maius animorum incendium sese extulit. Ceterum cum se dixisset Virginea et pudicam esse et patritiam, et ex templo patrieo quod plebeio homini virgo nupsisset, et gesta viri miris extulisset laudibus, relictis patritiis, domum indignans repetiit verbisque opus superadiecit egregium. Nam cum sibi multum edium esset in vico longo, in quibus tunc una cum viro habitabat, quantum ex eis ex parte una sufficere sacello modico arbitrata est, seclusit a ceteris et ibidem aram instituit accersitisque matronis plebeis arrogantiam patritiarum exposuit et questa ex suscepta ab illis iniuria subdidit: — Vos ergo deprecor hortorque ut, uti cernitis huius urbis viros habere continuum de virtute certamen, sic et inter vos solius
Abbreviated transcription (Latin):
uidere potiusse datum est. Et ex cognit¬
is non semꝑ omnes uolentĩ ininierate
memoria . Saneneme omni no ime¬
morem puttnt. credant uolo quia nõ
me in aduertente plurtmce tam barb¬
arae quã braetae atque latinae et
et earum facinora noui. Sed nõmͣ
arripienti in hoc calamum anmmens
fuit omnes uelle desctibere. Qum
iimo it ab inicio opulculi buius te¬
Iratus sum exmultitud ine quasdama
elicete et apponere quod satis cõgtue
factum rear euꝑuacanea restat ob.¬
rectio. Reliquis uo sicbictum sit pos¬
sibile esse et contigiese facile ctedam
nõ nulla minus Grecte condiste. De¬
cipit enim ꝑsaepe nõ columigno¬
tantia retum seo eirca opuiairiũ
mina laborantis affectio. Quodai
factum cit doleo quaeioque ꝓ utnt¬
rabile honestorum ctudiorum doecis.
aeguo animo quod minus bñtactum
est pruoentiores tetant et oiquis illis
picie charitatis opus eit minus debite
ocripta aientes minuentesque com¬

Expanded text:
videre potuisse datum est; et ex cognitvidere potuisse datum est; et ex cognitis, non semper omnes volenti ministrat memoria. Sane, ne me omnino immemorem putent, credant volo quia non me inadvertenter plurime, tam barbare quam grece atque latine et Aet earum facinora novi, sed non michi, arripienti in hoc calamum, animus fuit omnes velle describere; quin imo — ut ab initio opusculi huius testatus sum — ex multitudine quasdam elicere et apponere. Quod cum satis congrue factum rear, supervacanea restat obiectio. Reliquis vero sic dictum sit: possibile esse et contigisse facile credam non nulla minus recte consistere. Decipit enim persepe non solum ignorantia rerum, sed circa opus suum nimia laborantis affectio. Quod si factum sit, doleo quesoque, per venerabile honestorum studiorum decus, equo animo quod minus bene factum est prudentiores ferant; et si quis illis pie caritatis spiritus est, minus debite scripta augentes minuentesque cor
Abbreviated transcription (Latin):
at nõ reꝗinam sius dicas eẽ ced lo¬
ciam. Quae maiora petas inpru¬
dentissimo rege : E aet nec nõ siquis
de intcgntates mentis iuae ommnia ex¬
plicare uelit. Iermo lonqusimus
Quibus agentibus non solum illam reor
eꝗteꝗiam et splendida claritate conspi¬
cuam: led lingulare decris italicum
nullis hactenus nationibus umile x¬
asum
N nr̃os usque toeminas: ut latis
apparet: deuenimus. Quas intar
adeo prarus rutilantium numcrus ẽ
atdare coepti tinem honestius credara:
quã his ducentibus hodicrims ad ulitrio¬
ra progredi : et potissime dum tamprae¬
cdara regina concluserit quod Eua
ptima omnium parens incohauit. Scro
tamen nõ detuturos qui dicant młtas
omissas fore: et hos iuꝑ alio. qui alia
obuciant: quae torlan merito redarqui
posint. Ego critem at primus cã hu¬
militate respondeam: omil issemultas
tatebor ultro. Non orum ante alia
omnel attigisse potecam quia pliui̾¬
mas tamat irumphator tempiis assup̃¬

Expanded text:
ut non reginam suis dicas esse, sed sout non reginam suis dicas esse, sed sotiam. Que maiora petas in prudentissimo rege? Esset necnon, si quis de integritate mentis sue omnia expÎicare velit, sermo longissimus. Quibus agentibus, ego non solum illam reor egregiam et splendida claritate conspicuam, sed singulare decus ytalicum, nullis hactenus nationibus simile visum. In nostras usque feminas, ut satis apparet, devenimus, quas inter adeo perrarus rutilantium numerus est, ut dare ceptis finem honestius credam quam, his ducentibus hodiernis, ad ulteriora progredi; et potissime dum tam preclara regina concluserit quod Eva, prima omnium parens, inchoavit. Scio tamen non defuturos qui dicant multas obmissas fore; et hos super, alios qui alia obiciant, que forsan merito redargui possint. Ego autem — ut primis cum humilitate respondeam — omisisse multas fateor ultro; non enim ante alia omnes attigisse poteram, quia plurimas fame triunphator tempus assump
Abbreviated transcription (Latin):
foemina tantum at traude potius qua
ingenio decipere queas. Est et magnit¬
ica regio potius quã toemineo more sic
et ꝗrata memorque obs equionim. Lon¬
ganimis et et conitani: it lacrume
propositum eius nõ leuiter ĩ uacuum.
quod satis
iamdudu
eam fortunae sceruentis incultus
quibus pecepe acri concuoia motriet
echulorum hatrum aisidia et extera
bella nõ nunquam intra nqn grem¬
ium debacchata. Sic et alieno chimĩe
tugam exiliumque et coniuium
diitro mores : liuored nobiluam or¬
nutran nec meritam tamam: põ¬
nsicum minas eralia. Quae ominia
forti pratulit pectore et tamd̃em erecti
inuictoque omnia iupcrauit aro.¬
A edepol grandia nedum mulieri ses
robusto ac pratualido regi. Eit ili
practerea o pectabile ac lactum detuc
orqꝰ. doquium mite et cunctnꝰ grata
facundia. Et uti illi regalis et in¬
flexa maieitas ẽ ubi opportumitas
exipt. lic familiaris humanitus:
Nietas mansuctudo: atq̃ beniquitas:

Expanded text:
femina tantum, ut fraude potius quam femina tantum, ut fraude potius quam ingenio illam decipere queas. Est et magnifica, regio potius quam femineo more; sic et grata memorque obsequiorum; longanimis est et constans, ut sacrum propositum eius non leviter flectas in vacuum: quod satis iam dudumin eam fortune sevientis insultus, quibus persepe acri concussa motu et regulorum fratrum discordia et extera bella, non nunquam intra regni gremium debachata, sic et alieno crimine fugam exilium et coniugum austeros mores, livores nobilium, sinistram nec meritam famam, pontificum minas et alia, que omnia forte pertulit pectore; et tandem erecto invictoque omnia superavit animo: edepol grandia, nedum mulieri, sed robusto ac prevalido regi! Est illi preterea spectabile ac letum decus oris, eloquium mite et cunctis grata facundia. Et ut illi regalis et inflexa maiestas est, ubi oportunitas exigit, sic et familiaris humanitas, pietas, mansuetudo atque benignitas,
Abbreviated transcription (Latin):
edt: Iuficit illi ad ip̾ium animus :
tum ꝑlucidam adliut auorum indolẽ
seruat. La enum postqua regrodia¬
dematt insignita at: iurtuste ino¬
urpens ralida ad eo purgauit nedum
curitats et domatica loct: ucrumal¬
pes. laltus deuios: nemora et ferarum
lustra Icelelta hominum manu. ut
autugeret omnis cerretacta: aut se cael¬
sis clauderet arcibus. Quos aguime
armorum emuclo lub egregio duce. ñ
ante locorum talium oboidionim soluet
quã captio munitionibus intandos hoies
accisset supplicio. Quod praecedentior
regum aliquis aut noluit aut tecise
nequiuit. Eoque redegit terras quas x¬
pocsidet : at non solum inope sed et opri¬
lentus cantando nocte dieque possit quo
uelit tutua iter arripere. Et quod nõ
minus salubre inorgnes uiros regnique
proceres canta fraenauit modestia et
eocum morel solutos retraxit inmelius:
ut polita suꝑbia ueteri qui regel olimꝑ
iupendebant: hodie taciem itatae nr̃u¬
licri honheant. Et insuꝑ oculatar

Expanded text:
est, sufficit illi ad imperium animus: est, sufficit illi ad imperium animus: tam perlucidam adhuc avorum indolem servat. Ea enim, posto quam regio dyademate insignita est, virtute insurgens valida, adeo purgavit, nedum civitates et domestica loca, verum Alpes, saltus devios, nemora et ferarum lustra scelesta hominum manu, ut aufugeret omnis terrefacta aut se celsis clauderet arcibus; quos, agmine armatorum emisso sub egregio duce, non ante locorum talium obsidionem solveret, quam, captis munitionibus, infandos homines affecisset supplicio, quod precedentium regum aliquis aut noluit aut fecisse nequivit; eoque redegit terras quas possidet, ut non solum inops, sed et opulentus cantando nocte dieque possit quo velit tutus iter arripere; et — quod non minus salubre — insignes viros Regnique proceres tanta frenavit modestia et eorum mores solutos retraxit in melius, ut, posita superbia veteri, qui reges olim parvipendebant, bodie faciem irate mulieris horrescant. Est insuper oculata
Abbreviated transcription (Latin):
et alii plures at maiora sinam: Ut
prta Nitrosolymitanum regnum:
Siciliae iniulam et in sisalpina e¬
Gallia Pedimontis territorium: quae
illi ab usurpantium quorund̃am oo¬
cupantur iniuria. Sic et qui Septim¬
anam proruncia inter Narbones em
Galliam Rhodanum alpesque in¬
colunt et focaleui comitatum sius
aeque iussis parent: eamquesibi
fatentur dominam et reginam. O quot
his in repiombus cruittites inclytae.
quat insignia oppida: quot maris si¬
nus et rctugra naritarum: quot nar¬
alia. quot lacus. quot medici tontes:
quot siluae. nemora: laltus a moeni¬
que tecesus et pinguia: nec nõ quot
nuitroli popiili quot ingentes lunt
proceres. quã grandri mtriꝑ opultrtia
et rerum ornium adiactum opect¬
antium copia : equidem nõ eait expl¬
icare lacile. Quod quin pmaxium
oit dominium : uec id it aninlitribus
posiden conbrictum: nõ ninius mira¬
di quã elaritatis cusert: si catis inop¬
icimm. Et quod longe mirabilius

Expanded text:
et alii plures, ut maiora sinam, ut et alii plures, ut maiora sinam, ut puta ierosolimitanum regnum, Sycilie insulam et in Cisalpina Gallia Pedimontis territorium, que illi ab usurpantium quorundam occupantur iniuria; sic et qui septimanam provinciam inter narbonensem Galliam Rhodanum Alpesque incolunt et Focalcherii comitatum, suis eque iussis parent eamque sibi fatentur dominam et reginam. O quot his in regionibus civitates inclite, quot insignia oppida, quot maris sinus et refugia nautarum, quot navalia, quot lacus, quot medici fontes, quot silve nemora saltus amenique recessus et pinguia arva! Necnon quot numerosi populi, quot ingentes sunt proceres! Quam grandis insuper opulentia et rerum omnium, ad victum spectantium, copia, equidem non esset explicare facile. Quod cum permaximum sit dominium nec id sit a mulieribus possideculi quam claritatis affert, si satis inspicimus. Et, quod longe mirabilius
Abbreviated transcription (Latin):
exquinre: nõ subsiltemus ante quã
ꝑ minuos ascendentes reges in Darda¬
num pͥmum Ilionis ductorem ue¬
nerimius : cuuuis patrem Ioriem dixe
uettres. Ex qua tamantiqua tam
ꝑnosa procapia tot hint uide prae¬
elar mandutre principes: ut nullus
Chrictianorum regul sit qui lunc
nulla ditbus patrielm nostrorum
nee nr̃i orbe eaulsit nobilior. Hacc
ttiam Carolo patre ea adhuc intan¬
tula iimatura morte subtracto:
qum nulla enet Roberto auo meliois
prolis proles alitra: iure factum dr
eo etiam sic mandante ut eidem mo¬
ticnti iuꝑltes regnorum emecretur
hatres. N ec equidero ultra torndam
Tonam aut intti Sauromatas srib¬
qlaciali polo illi praegrandis cessit haered¬
itas: quin immo inter Adriaticum et
Tytchenum mare ad umbria et Pice¬
no ac uetere olscorum patria in
Siculum usque tretum submiticae¬
lo. Quos inter tines eius parent imꝑio
sampani reteres: Lucam: Brucu:
Salentim: Lalabri Daumque et ue¬
stini ac Sammũi: Leligni Marsiq

Expanded text:
exquirere, non subsistemus antequam exquirere, non subsistemus antequam per innumeros ascendentes reges in Dardanum, primum Ylionis auctorem, venerimus, cuius patrem Iovem dixere veteres. Ex qua tam antiqua tanque generosa prosapia tot hinc inde preclari manavere principes ut nullus christianorum regum sit qui huic nulla diebus patrum nostrorum nec nostris orbe effulsit nobilior. Hec etiam, Karolo patre, ea adhuc infantula, immatura morte subtracto, cum nulla esset Roberto avo melioris sexus proles altera, iure factum est, eo etiam sic mandante, ut eidem morienti superstes regnorum efficeretur heres. Nec equidem ultra torridam zonam aut inter Sauromatas subglaciali polo illi pregrandis cessit hereditas, quin imo inter Adriaticum et Tyrrenum mare ab Umbria et Piceno ac veteri Volscorum patria in syculum usque fretum sub miti celo; quos inter fines eius parent imperio Campani veteres, Lucani Bruttii Sallentini Calabri Daunique et Vestales ac Samnii Peligni Marsique
Abbreviated transcription (Latin):
ili amoueri proposito. Rolanduse
autem confrisus et stro inaiiaee
ouae poenittus ab amnibus pariupẽ¬
sus deiecto uiltu non solum tratrum
sco etiam plaebatiorum hominum
facrem fugiens in miseram tortunani
abiit non auius quar trauderenu¬
erat iure repettre. Generosum aut
mulieris cinimum miratus est rex
extulere laudibus: incerti quid commnẽ¬
crtatem amiola tam grañoi pecriĩa
redemerit iiuenem an quod redemp¬
tum atque conutntum tanquã im¬
meritum animosa opraeuetit atq
rerecerit..
De Iohanna Hierus alem et Siciliae
tegina
Ohanna Huerusalem et Sici¬
lieres origure potentia et moribus cie
no nr̃o illustris elt hoemina. De qua
ni iuderctur omisisse odium : satius
erat tuciusse quã scripsisse pauca.
Fuit igitur haec seueriscimi pͥncipis
Taroli Calabrrae ducis inelyti et pͥmo
Nuruusalem et Siciliue regis ac ala¬
rae Philippi reꝗre francorum tilia
prima. Cuii parentum si uelim
auos proauos que intiutin ueque

Expanded text:
ili amoveri proposito. Rolandus ili amoveri proposito. Rolandus autem confusus et sero ignavie sue penitens, ab omnibus parvipensus, deiecto vultu non solum fratrum, sed etiam plebeiorum hominum faciem fugiens, in miseram fortunam abiit, non ausus quam fraude renuerat iure repetere. Generosum autem mulieris animum miratus est rex extulere laudibus, incerti quid commencitatem femineam Cammiola tam grandi pecunia redemerit iuvenem, an quod redemptum atque convictum. tanquam immeritum animosa spreverit atque deiecerit. CVI. De Iohanna Ierusalem et Sycilie regina. Iohanna Ierusalem et Syclieres origine potentia et moribus evo nostro illustris est femina. De qua, ni videretur omisisse odium, satius erat tacuisse quam scripsisse pauca. Fuit ergo hec serenissimi principis Karoli Calabrie ducis incliti et primoIerusalem et Sycilie regis, ac Marie, Phylippi regis Francorum sororis, filia prima. Cuius parentum, si velimus avos proavosque in finem usque
Abbreviated transcription (Latin):
regiam foeminan. sed qum ab incu¬
nabulis apuo regias iurguies nurus
et coninges ueroditasin mores et
onimimi iumps isse reꝗiol mirim
non est: quod satis est ad nobilitatẽ
assumendam regiam. Sed quid młta:
ego tibi in hoc facilis ero : inquo tum
meum esse quin iicerim: ne meus
sis sponte concedo. Tua sit regia clan¬
tas intidelitatis tamen nota foedata.
tuum sit niutrule tobur tua caduta
formositas. E go de caetero mea uidru¬
tate conterita consistam et quas milii
pracstitit fortunas deus quã extegem¬
tus honestioribus relinquam haeredibus.
Uade igitur intauste iuucrus et qm̃
ma habere te inoignum fecisti: trus
disce sumptibus quibus artibus qub
fallaciis alias ludas foeminas. Alihi
tacẽ quoniam semel ate decaepta sis
ob quod minquam una tecum esemͥ
mens elt. &erum caelibem seruare
intam tius amplexibrs longe prae¬
ponendam cenceo. Se queltis dictis
e conspectu subtraxit suo nec de cactero
potuit precibus et morutiis a laudab¬

Expanded text:
regiam feminam, sed, cum ab incuregiam feminam, sed, cum ab incunabulis apud regias virgines nurus et coniuges versata sim, mores et animum sumpsisse regios mirum non est quod satis est ad nobilitatem assummendam regiam. Sed quid multa? Ego tibi in hoc facilis ero in quo tu mimeum esse cum vicerim, ne meus sis sponte concedo. Tua sit regia claritas, infidelitatis tamen nota fedata; tuum sit iuvenile robur, tua caduca formositas. Ego de cetero mea viduitate contenta consistam; et quas michi prestitit fortunas Deus, quam ex te genitis, honestioribus relinquam heredibus. Vade igitur, infauste iuvenis; et quoniam me habere te indignum fecisti, tuis disce sumptibus quibus artibus quibus fallaciis alias ludas feminas. Michi sat est quoniam semel a te decepta sum, ob quod nunquam una tecum esse michi mens est, verum celibem servare vitam, quam tuis amplexibus longe preponendam censeo" —. Seque his dictis e conspectu subtraxit suo, nec de cetero potuit precibus aut monitis a laudab
Abbreviated transcription (Latin):
Ium. quae sola pro solute tua sust¬
cintias exsolui meas. Eꝗos anuola
ni quae te emanibrs ccpitalis
hostu maiorum tuorime catenis
ecanere ex exttema misena peciuã
mea te eripiu. teram desperitione
labantem inspem sustuli. te inpa¬
triam redeꝑ. te in regiam: tem lu¬
cem pristinam reuoccuni. te excap¬
tiuo debili curpique tequim̃ robri¬
stum ey eciosum que iuuenem feci.
Quid ego inmentem tuam rerroco
quac teminisse debel et negarenõ
pori: Tu uero probñticus tame
memorandis has rependran ꝓrãa
ut ausus ois oponsum negare ma¬
inmonium honeitis sanctique
testimoniis tabulis orgnatio uallatũ:
et redemptntem tuam delpicere : at¬
et tupi si potunses suspicione inac¬
ulare. E tubes cebas isanae mentis
homo uiduam ex equeltri iuro natã
habere conuigem. O quã satins eru¬
biusse tuetat euacuasse tidem prae¬
ititam. dei pariupendisse s anctum
et terribile nomen et execrabili in¬
gratituoine tua gria abundcns uut¬
iorum sis ostendiate. Fateor me non

Expanded text:
sum, que sola pro salute tua substantias exolvi meas! Ego Cammiola sum que te e manibus capitalis hostis maiorum tuorum, e cathenis, e carcere, ex extrema miseria pecunia mea te eripui, te iam desperatione labantem in spem substulite in patriam redegi, te in regiam, te in lucem pristinam revocavi, te ex captivo debili turpique regium robustum spetiosumque iuvenem feci. Quid ego in mentem tuam revoco que meminisse debes et negare non potes? Tu vero pro benefitiis tam memorandis has rependisti gratias ut ausus sis sponsum negare matrimonium, honestis sanctisque testimoniis tabulisque signatis vallatum et redemptricem tuam despicere aet turpi, si potuisses, suspitione maculare. Erubescebas insane mentis homo viduam ex equestri viro natam habere coniugem. O quam satius erubuisse fuerat evacuasse fidem prestitam, Dei parvipendisse sanctum et terribile nomen, et execrabili ingratitudine tua quam abundans vitiorum sis ostendisse! Fateor me non
Abbreviated transcription (Latin):
protempare concensum ẽ: siguum et
ipse dedit certamuns. Aderdent iam
hostes: qui sublato elamore ingẽti
lente uenienti Siculorum clatci
miscuere proras et iniecere erreas
manus: tormentis telic ꝙ̃ primo un¬
petu incohantes certamen. Et haeli¬
tantibus acque tere torpentibus ob
repentinam contilii mutationem pae¬
moniti atq̃ uruentes ultro boftiedi¬
am milites sele hostium intulere
nauigiis et gladiis manibus que rem
auere coepere et anquine cuncta toe¬
dare. Sicrili uero tam distidentel qui
potutre nuoluti promꝰ trega dedere

Expanded text:
pro tempore concessum est, signum et pro tempore concessum est, signum et ipse dedit certaminis. Aderant iam hostes qui, sublato clamore ingenti, lente venienti Syculorum classi miscuere proras et iniecere ferreas manus, tormentis telisque primo impetu inchoantes certamen; et hesitantibus atque fere torpentibus ob repentinam consilii mutationem Syculis, premoniti atque irruentes ultro goffrediani milites sese hostium intulere navigiis et gladiis manibusque rem agere cepere et sanguine cuncta fedare. Syculi vero iam diffidentes, qui potuere, revolutis proris t
Abbreviated transcription (Latin):
ex tuto coepit tei expectare fortunam.
Noltes autem occupatis euaitiꝗrolocis
omssis impediente nemine quaete¬
rebant oppidaun intultre / uberdia.
Quo recur iuccessu Iohannes ela¬
tus bosredum indinncationt̃ ero¬
cauit. Quod qum ardentissimi uir
ingenii non dentictass et et nocteta¬
bulatis ac turribus roborad et clatem
ordinasset que nauel et caetera et
apparente aurora oratione ferueati
suos ammasset: inpugnam cubla¬
tis ancors et signo dato proras uertit
in Siculos. Ie hanne uero: eui nõ
erat animus Gofredrun sumpturũ
sconet expictaturum siculorum
nauigiorum molem non incertam
sea Dad incequendam tugientium
ouas compos uerat naues ł ardorem et
apparcitum uementium hostium
uicõens fere destitutus animotimuit
poeinituit que eum petuae quodim¬
nunt le obtenturum putarat. Et
secum iam tebus dittiaens amimosa¬
tis tepenti: ne omnino uidtreturey¬
angius: reuoluto rerum repente in
praelium ordine quantum seilicet

Expanded text:
ex tuto cepit rei expectare fortunam. ex tuto cepit rei expectare fortunam. Hostes autem, occupatis evestigio locis omissis, impediente nemine, que Eerebant oppidanis intulere sussidia. Quo rerum successu Iohannes elatus, Goffredum in dimicationem evocavit; quod cum ardentissimi vir ingenii non detrectasset et nocte tabulatis ac turribus roborasset classem, ordinassetque naves et cetera et, apparente aurora, oratione ferventi suos animasset in pugnam, sublatis ancoris et signo dato proras vertit in Syculos. Iohannes vero, cui non erat animus Goffredum sumpturum, sed nec expectaturum Syculorum navigiorum molem, non in certamen, sed ad insequendas fugientium suas composuerat naves; ardorem et apparatum venientium hostium videns, fere destitutus animo timuit penituitque eum petiisse quod minime se obtenturum putarat. Et secum iam rebus diffidens, animo satis tepenti ne omnino videretur exanguis, revoluto rerum repente in prelium ordine, quantum scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
cum parentibus et iuro unicodum
nas coniecuta ẽ. Ea que lronatatia
decore leniante Federico iam dicto
rebus humanis cubtracto: ei que se¬
trofilio iuffecto factum elt Ut Me¬
ianae tegis iuslu praegrandri para¬
retur classis subbuatu Iohamul
Clarimontu comitis ea tempestute
bellicosissimi hommis: Li paritan
obiessis et extrema fere inedia labo¬
rantibus latura lublidium. Qua
non soliun mercede conbrctos miles
sea et auxiliani plures et tamlito¬
tani quã medrtrranei uoluntarii
ad armorum glonam consequenda
conscendere Iproceres. Obsederat eim
opproum Itrenum uir Gofredus
de Equilucio Roberti Hierualem
et Siciliat regis tunt naualis prae¬
tectus. Qui opprdanos oppugnatõ¬
nibus et bellicis machinia atquer
fecquenti circundatione ad eo debili¬
tautrat: ut proxima iperareturde¬
ditio. Sane qum noiuia et explora¬
torius teferentibus lembis classemho¬
itiun longe ua ampliorem propin.¬
quari. teuiocatis inrinum nauibus

Expanded text:
cum parentibus et viro unico, ducum parentibus et viro unico, dutias consecuta est; eaque honestatis decore<m> servante, Frederico iam dicto rebus humanis subtracto, eique Petro filio suffecto, factum est ut Messane, regis iussu, pregrandis pararetur classis sub ducatu Iohannis Clarimontis comitis, ea tempestate bellicosissimi hominis, Liparitanis obsessis et extrema fere inedia laborantibus, latura subsidium. Quam non solum mercede conductus miles, sed et auxiliarii plures, et tam litorani quam mediterranei voluntarii, ad armorum gloriam consequendam, consce<n>dere proceres. Obsederat enim oppidum strenuus vir Goffredus de Squilacio, Roberti Ierusalem et Sycilie regis, tunc navalis prefectus, qui oppidanos oppugnationibus et bellicis machinis atque frequenti circundatione adeo debilitaverat ut proxima speraretur deditio. Sane cum novisset, exploratoriis referentibus lembis, classem hostium longe sua ampliorem propinquari, revocatis in unum navibus,
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem Panorni tentoriis et
socundum alios intra urbem: per¬
cipientibus crnctis impatrix aecre¬
pita intantem emxã eit: Federicum
scilicet. Qui postea in monitrolum
euasrt hominem et Italiae totius
nedum reqni Sicilide peltem: ut
nõ euacuaret  alabri abbatis ucitic¬
inium. Quis ergo non coreaeptũ
ꝑtum que  onstantiae arbitrabitur
monttrolum quin praeter hunce¬
Quid nr̃is dico temporibus : nõ ab
aidrientu Aeneae aid /talos unum
practertam annosae mulieuis com¬
ꝓtus: Elis ab eth scilicet conuigis
⁊ achanae. Ex qua dei singlilani
oꝑe Iohannd natus dt. Cui intere
natos mulieram iecundui nõ erat
De lannola Stnensi andua. a¬
Amiola iudua mulier õecora
corporeo: moribus: maquiti¬
centia at honeltate et lauoabili
pudicitia splendida. Senensis on¬
gine turt: Laurentii de Ioringo
homimis equetris ordinis tilia. Uitã
autem cipris Al danam diciliae
uetustissimam ciitatem nõ mi¬
nii commendabilem quã egngiã

Expanded text:
tis extra civitatem Panormi tentoriis et, tis extra civitatem Panormi tentoriis et, secundum alios, intra urbem, percipientibus cunctis, imperatrix decrepita infantem enixa est, Fredericum scilicet, qui postea in monstruosum evasit hominem et Ytalie totius, nedum regni Sycilie, pestem, ut non evacuaret calabri abbatis vaticinium. Quis ergo non conceptum partumque Constantie arbitrabitur monstruosum? Cum, preter hunc,Quid nostris dico temporibus? Non ab advento Enee ad Ytalos, unum preter, tam annose mulieris compertus, Helisabeth scilicet coniugis Zacharie, ex qua, Dei singulari opere, Iohannes natus est cui, inter natos mulierum, secundus non erat De Cammiola senensi vidua. Cammiola vidua mulier decore corporeo, moribus magnificentia ac honestate et laudabili pudicitia splendida, senensis origine fuit, Laurentii de Toringo, hominis equestris ordinis, filia; vitam autem apud Messanam, Sycilie vetustissimam civitatem, non minus commendabilem quam egregiam,
Abbreviated transcription (Latin):
rentiam scilicet ut nuiberet: qumn
inimobrlis staret in professionieceu
propolito et cinnola etiam iuderctur
aetus obitere. Seo qum ea etram
renuente res adeo procestisent ut
cominõde nequirent retraha: Eu¬
rico Romanoruum impaton olim
Federiei primi filio desponsata ẽ.
Et sic rugosa anus iacni omistis
claustris positisque sanctimomaliũ
uittis cultu ornata regio nuptaq̃
et impatrix derienit in medium.
Et quae deo iurgintatẽ drearat
ppotriam chalamuni principis
intranꝰ miptialem que conscendens
choram eam inuita deposut. Ex
quo factum est non absque auoientiũ
cmitatione. ut quinquaꝗesimum
et quintum aetatis oirae armnum
cigens annola conciperet. Et quin
tarda penes omnes corrceptioius lu¬
iusmodi fides esset : doliuque crederet
apliribus: ad auterendam iuspici¬
onem ptouide actumest: ut propi¬
quante partus tempore idicto aes¬
ari matronae regna Siciliae uoca¬
tentur omnes uolentes tuturo ptiu
interee. Quibus conuementibue

Expanded text:
tentiam, scilicet ut nuberet, cum tentiam, scilicet ut nuberet, cum immobilis staret in professionis sue proposito, et annosa etiam videretur etas obsistere. Sed cum, ea etiam renuente, res adeo processissent ut commode nequirent retrahi, Henrico Romanorum imperatori, olim Frederici primi filio, desponsata est. Et sic rugosa anus, sacris omissis claustris positisque sanctimonialium victis, cultu ornata regio, nuptaque et imperatrix devenit in medium; et que Deo virginitatem dicarat perpetuam, thalamum principis intrans nuptialemque conscendens thorum, eam invita deposuit. Ex quo factum est, non absque audientium admiratione, ut quinquagesimum et quintum etatis sue annum agens, annosa conciperet. Et cum tarda penes omnes conceptionis huiusmodi fides esset dolusque crederetur a pluribus, ad auferendam suspitionem provide actum est ut, propinquante partus tempore, edicto Cesaris matrone regni Sycilie vocarentur omnes volentes futuro partui interesse. Quibus convenientibus