comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sedm̃ hic annum dici regni eius om¬
nium gentiũ. barbararũ nõ uidee tan¬
tum ⁊ chaldeorum sed assyriorum quo
q ⁊egyptiorum ⁊ moabitaium ⁊ re¬
liquarum nationum quas dño conce¬
dente superarat. Unde ⁊ iosephus ĩ
decimo antiquitatum scribit libro. Po¬
st annuni scdm egẏptie uastitatis
rex nabugodonosor uidit mirabile som¬
nium ⁊ conterritus est sp̃s eius. ⁊
somniũ fugit ah eo. Uidit rex impi¬
us somnium futurorum ut interpie¬
tante sco danihele qid̃ uiderat deus
glorificet᷑ ⁊ captiuorũ deoq incapti¬
uitate seruientium sit grande sola¬
tium. Hoc idem de pharaone legimꝰ
nõ qd̃ pharao ⁊ nabugodonosor u¬
dere meruerint. sed quod ioseph ⁊
danihel digni extiteruit qui inter¬
pretatione eorum om̃ib preferren¬
tur. Precepit ergo ut conuocarent᷑
arioli. ⁊ magi ⁊ malefici ⁊ chaldei
quos nos ariolos ceteri. esimoyoyc
interpretati sunt. id est in cantato

Expanded text:
secundum hic annum dici regni ejus, omsecundum hic annum dici regni ejus, omnium 627 gentium barbararum, non Judaeae tantum et Chaldaeorum, sed Assyriorum quoque et Aegyptiorum, et Moabitarum, et reliquarum nationum, quas, Domino concedente, superarat. Unde et Josephus in decimo Antiquitatum scribit libro: Post annum secundum Aegyptiae vastitatis, rex Nabuchodonosor vidit mirabile somnium, et conterritus est spiritus ejus, et somnium ejus fugit ab eo. Vidit rex impius somnium futurorum, ut interpretante sancto quod viderat, Deus glorificaretur; et captivorum Deoque in captivitate servientium sit grande solatium. Hoc idem in Pharaone legimus, non quod Pharao et Nabuchodonosor videre meruerint, sed quod Joseph et Daniel digni exstiterint, qui interpretatione eorum omnibus praeferrentur. Praecepit ergo rex, ut convocarentur harioli, et magi, et malefici, et ChaldaeiQuos nos hariolos, caeteri ἐπαοιδοὺς interpretati sunt, id est, incantator
Abbreviated transcription (Latin):
stituerat ut enutriti trib aninis pos¬
tea starent in conspectu regis. Et om
mne uerbum sapientie ⁊ intellectus
auod sciscitatus est abeis rex in uenit
in eis decuplum super cunctos ariolos
⁊ magos qui erant in uniu̾so regno
eius. Pro ariolos ⁊ magis wlgata e¬
ditõ sophistas ⁊ philosophos trans¬
tulit. Non iuxta hanc philosophĩa
⁊ sophisticam disciplinam qũa greco¬
rum eruditio pollicetur sed doctrinã
gentis barbare aua usq hodie caldei
philosophantur. Suit aut̃ damhel
usq ad annũ pͥmum ciri regis. Dice¬
mus in consequentib quomodo qui
usq ad annũ primũ ciri regis hic fu¬
isse describitur. postea tertio anno e¬
uisdem cyri regis ⁊ pͥmo darii fuisse
memoretur.
anno regni nabugodo¬
nosor uidit nabugodo¬
nosor sommniũ. Si post tres annos¬
pueri ingressi sunt in conspectu eius
nt ipse preceperat. quo modo nunc se¬
cundo anno regni sui somniũ uidisse
narratur: Quod ita soluunt hebrei

Expanded text:
stituerat, ut enutriti tribus annis, posstituerat, ut enutriti tribus annis, postea starent in conspectu regis. Et omne uerbum sapientię et intellectus, quod sciscitatus est ab eis rex, inuenit in eis decuplum super cunctos ariolos et magos qui erant in universo regno ejus. Pro hariolis et magis, vulgata editio sophistas et philosophos transtulit: non juxta hanc philosophiam et sophisticam disciplinam, quam Graecorum eruditio pollicetur; sed juxta doctrinam gentis barbarae, qua usque hodie Chaldaei philosophantur. Fuit autem Daniel usque ad annum primum Cyri regis. Dicemus in consequentibus, quomodo qui usque ad annum primum regis Cyri hic fuisse describitur, postea tertio anno ejusdem Cyri regis, et primo Darii fuisse memoretur. undo regni Nabuchodonosor, vidit Nabuchodonosor somnium, et contpueri ingressi sunt in conspectu ejus, ut ipse praeceperat, quomodo nunc secundo anno regni sui somnium vidisse narratur? Quod ita solvunt Hebraei,
Abbreviated transcription (Latin):
tur nobis logumi̾a aduescendum ⁊ a¬
qua ad bibendum. In credulis fidei ma¬
gnitudine. non solum sibi corpulen¬
tiam polliceri esu uilioris cibi sed ⁊
tempus constituere. Non est pergo te¬
meritatis sed fidei. ob quam regias da¬
pes contempserãt. Pueris aũt his de¬
dit deus scientiam. ⁊ disciplinam in
om̃i libro ⁊ sapientia. Daniheli aũt¬
dedit intelligentiam omnium uisio¬
nũ ⁊ sompniorum. Nota qd̾ deus de¬
dit scĩs pueris scientiam. ⁊ disciplinã
secularium litterarũ. in om̃i libro et
sapi̾a pro qua symmachus interpre¬
tatus est. artem gr̃amaticam ut cũc¬
ta que legebant intelligerent ⁊ spũ
dei de chaldeorum scientia iudicarent
Danihel aut̃ hoc extra tres pueros
habebat in signe. qd uisiones ⁊ som¬
nia quib per simbola quedam ⁊ enig¬
mata futura moustrantur. sagaci m̃¬
te cernebat ut qd̃ alii uidebant in
phantasmate hic ocłis. coidis aspice
triennii tempus intellige quod rex cõ¬

Expanded text:
tur nobis legumina ad vescendum, et atur nobis legumina ad vescendum, et aqua ad bibendum. Incredibilis 626 fidei magnitudo non solum sibi corpulentiam polliceri esu vilioris cibi, sed et tempus statuere. Non est ergo temeritatis, sed fidei, ob quam regias dapes contempserunt. Pueris autdit Deus scientiam et disciplinam in omni libro et sapientia Daniheli autem intellegentiam omnium visionum et somderit sanctis pueris scientiam et disciplinam saecularium litterarum in omni libro et sapientia. Pro quo Symmachus interpretatus est, artem grammaticam, ut cuncta quae legebant, intelligerent, et spiritu Dei de Chaldaeorum scientia judicarent. Daniel autem hoc extra tres pueros habebat insigne, quod visiones et somnia quibus per symbola quaedam et aenigmata, futura monstrantur, sagaci mente cernebat: ut quod alii videbant in phantasmate, hic oculis cordis aspicertriennii tempus intellige, quod rex con
Abbreviated transcription (Latin):
quiesceret discere quod nõ liceat. dis¬
cunt aũt. non ut sequantur sed ut
iudicent atq coniuncant. quo mo¬
do si quispiam aduersum mathema¬
thicos uelit scribere imperitus ma¬
thematicus risui pateat ⁊ aduer¬
sus philosophos disputans si ig¬
noret dognata philosophorũ. Dis¬
cunt ergo ea mente doctrinam cai¬
daycam. qua ⁊ moyses omnem sa¬
pientiam egyptõrum. Dedit au¬
tem d̾s danheli grãm ⁊ miscdĩam¬
in conspectu principis eunuchorum
Qui propter peccata malorũ ductꝰ
est in captiuitatem propt̾ uitutũ
suarum magnitudinem statim merce¬
dem recepit. Proposuerat enĩ incorde
suo. ne pollueretur de mensa regis ⁊
epulis regis. proposuerat uiles cibos
id circo grãm ⁊ miscdi̾am in conspec¬
tu principis enuchorũ accepit dño lar¬
giente. Ex quo in telligimus pro neces¬
sitate rerum si quando scĩ diliguntur
tis hominũ peruersorũ. Tempta nos
obsecto seruos tuos dieb decem. ⁊ den¬

Expanded text:
quiescerent discere quod non licebat. Disquiescerent discere quod non licebat. Discunt autem, non ut sequantur, sed ut judicent atque convincant, quomodo si quispiam adversus mathematicos velit scribere imperitus mathematis, risui pateat, et adversus philosophos disputans, si ignoret dogmata philosophorum. Discunt ergo ea mente doctrinam Chaldaeorum, qua et Moyses omnem sapientiam Aegyptiorum didiem Deus Danieli gratiam et miserin conspectu principis eunuchorum, etc. Qui propter peccata majorum ductus est in captivitatem, propter virtutum suarum magnitudinem statim mercedem recepit. Proposuerat enim in corde suo, ut non pollueretur de mensa regis, et epulis regiis praeposuerat viles cibos: idcirco gratiam et misericordiam in conspectu principis eunuchorum accepit, Domino largiente. Ex quo intelligimus pro necessitate rerum, si quando diliguntur sorum. Tenta nos, obsecro, servos tuos diebus decem, et den
Abbreviated transcription (Latin):
nũc hebrei pueri linguam auam
nouerant deceri uibeant᷑. nisi forte
iixta quorumdam opinionem duas
abraham linguas hebreorum ⁊ chai¬
deoium scide dicamus. Et imposuit
eis prepositus enuuchorũ nomina. da¬
nihel balthasar. ⁊ ananie sidrach. mi¬
saheli. misach ⁊ azarie ab denago. Nõ¬
pharao ioseph inegypto appellauit
sontophaneg nolentes eos in terra
Unde ⁊ propha dicit in psalmo. Quo¬
modo cantabunus cantabimꝰ canticũ
dm̃i: in terra aliena: Porto dñs in
bonam partem nomina mitat anti¬
qua. ⁊ ex reb ponit iurtutum uo¬
cabula ut abram appellaret ⁊ abra¬
nam. ⁊ sarai saram. In ewanglio
quoq quondam. symon petri nom̃
accepit. ⁊ filii ⁊ebedei appellati sunt
filii tontrui. Quod nõ ut pleriq
sed emendatius legitur. Ganerehem
Droposint aũt danihel in corde suo
ne pollueretur de mensa regis neq
regis ⁊ de uino potus eius nõ uult
rum sciret ẽẽ pectatum nũ quamad¬

Expanded text:
nunc Hebraei pueri linguam quam nunc Hebraei pueri linguam quam noverant, doceri jubeantur: nisi forte juxta quorumdam opinionem duas Abraham linguas, et Hebraeorum et Chaldaeorum scisse dicamus. Et impeis praepositus eunuchorum nomina Daniheli Balthasar et Ananiae Sedrac Misaheli Misac et Azariae AbdenagPharao Joseph in Aegypto appellavit , Somtonphanech, nolentes eos in terra Unde propheta dicit in Psalmo: Quomodo cantabimus canticum Domini in terra aliena ? Porro Dominus in bonam partem nomina mutat antiqua, et ex rebus imponit virtutum vocabula: ut Abram appellaret Abraam, et Sarai, Sara . In Evangelio quoque quondam Simon Petri nomen accepit , et filii Zebedaei appellati sunt, filii tonitrui: quod non ut plerique sed emendatius legitur benereem. Proposuit autem Daniel in corde suo ne pollueretur de mensa regis, et regis et de vino potus ejus nolunt rum scirent esse peccatum, nunquam ac
Abbreviated transcription (Latin):
multis perdunt malis. Ideo partem
uasorum domus d̾i. ⁊ nõ om̃ia uasa in¬
tegra atq ꝑfecta cepisse memorant᷑.
Et ait rex asphanaz prepõĩto ennu
pueros in quib nulla eẽt macula. pro
asphanar in editõne wlgata abiedes¬
thomin qd̃ theodotio posuit .lix. ⁊̃
aquila lectos uł elictor transtulert̃
symmachus parthos. pro uerbo nom̃
gentis intelligens. qd̾ nos iuxta edi¬
intyrannos uertimꝰ maxime quia pro¬
cedit de regio semie. Unde ⁊ arbitr̃a¬
tur hebrei. danihelem ⁊ ananiam
⁊ misahelem. ⁊ azariam fuisse eunu¬
chos impleta illa prophetia q̃ ad e¬
zechiam ꝑ ysaiam ꝓphãm dicitur.
Ex semine tuo tollent ⁊ facient eu¬
sensui illud contrariũ sit qd̾ sequit᷑.
Pueros siue iuuenes in quib nulla
eẽt macula ut doceret eos litteras ⁊̃
linguam caldeorum. Philo arbitrat᷑
linguam ebreorum ipãm ẽẽ caldeam
quia abraham de caldeis fuerit. Qd̃
si recipimus q̃rendum est. quomodo

Expanded text:
multis perdunt malis, ideo partem multis perdunt malis, ideo partem vasorum domus Dei, et non omnia vasa integra atque perfecta cepisse memorantur. Et ait rex Asphanez praeposito eunucpueros in quibus nulla esset macula. Pro Asphanez in editione vulgata ἀβριθομμὶν, quod Theodotio posuit, LXX et Aquila, electos transtulerunt, Symmachus Parthos, pro verbo, nomen gentis intelligens, quod nos juxta ediin tyrannos vertimus: maxime quia praecedit, de regio semine. Unde et arbitrantur Hebraei, Danielem, et Ananiam, et Misael, et Azariam fuisse eunuchos, impleta illa prophetia quae ad Ezechiam per Isaiam prophetam dicitur: Et de semine tuo tollent, et facient eusensui illud contrarium sit quod sequitur: Pueros, sive juvenes, in quibus nulla esset macula, ut doceret eos litteras et linguam Chaldaeorum. Philo arbitratur linguam Hebraeorum ipsam esse Chaldaicam, quia Abraham de Chaldaeis fuerit. Quod si recipimus, quaerendum est, quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
non aduersariorum fortitudinis fu¬
isse uictoriam sed dñi uoluntatis. Et
ꝑtem uasorum domus dei: ⁊ asportauit
ea in terram sennaar. in domũ dei sui.
⁊ uasa intulit indomum thesauri de¬
i sui. Terra sennaar locus ẽ. babylo¬
nis in quo fuit campus duram ⁊ tur¬
ris quam usq ad celum. hi qui ab ori¬
ente monerant pedes suos edificare co¬
nati sunt. Unde ⁊ a confusione lingua¬
rum locus nomen accepit babylon
aue in lingua nr̃a tranfertur confu¬
sio. Simulq auimaduertendũ est se¬
cundum anagogen qd̾ rex babylonis
non potuerit uniuersa dei uasa tnͣs¬
ferre ⁊ in ydolio cid̃ sibi fixerat col¬
Si enim cũctos philosophorum re¬
uoluas libros necesse est ut in his re¬
pperias aliauam ꝑtem uasorum domꝰ¬
dĩ ut apud platonem fabucatorẽ mũdi
dñi ut apud zenonem stoicorũ prin¬
cipem inferos ⁊ iumortales animas
⁊ unũ bonũ honestatem. S quia iun¬
gunt mendatiũ u̾tati ⁊ nature bonũ

Expanded text:
non adversariorum fortitudinis funon adversariorum fortitudinis fuisse victoriam, sed Domini voluntatis. Et partem vasorum domus Dei, et asportavit ea in terram Sennaar, in domum Dei sui, et vasa intulit in domum thesauri Dei sui . Terra Sennaar locus est Babylonis in quo fuit campus Dura, et turris quam usque ad coelum hi qui ab Oriente moverant pedes suos, aedificare conati sunt. Unde et a confusione linguarum locus nomen accepit Babylon, quae in linguam nostram tranfertur confusio. Simul et animadvertendum secundum anagogen, quod rex Babylonis non potuerit universa Dei vasa transferre, et in idolio quod sibi finxerat colSi enim cunctos philosophorum revolvas libros, necesse est ut in eis reperias aliquam partem vasorum Dei. Ut apud Platonem, fabricatorem mundi Deum, ut apud Zenonem Stoicorum principem, inferos et immortales animas, et unum bonum, honestatem; sed quia jungunt mendacium veritati, et naturae bonum
Abbreviated transcription (Latin):
iude uenit nabugodo¬
nosor rex babylonis
L oachim filius ioseͥe cunus tertio de¬
cimo anno prophetare orsus est.Iere¬
mias sub quo etiam bolda mulier pro¬
phetauit. ipse est qui alio nomine ap¬
pellatur helyachim. ⁊ regnauit super
tribum uidam ⁊ iherłm annis undecim
Cui successit in regnum filius eius io¬
achu cognomento iechonias qui ter¬
tio mense regni sui die dclma captast
A ducib nabugodonosor ductus est in
babylonem ⁊ in loco eius constitutus
est sedechias filius iosie patruus eius
cuius anno undecimo iherłm capta at¬
q subu̾sa est. Nemo igitur putet in
damhelis principio ẽẽ ioachim qui in
iczcchielis exordio ioachim scribit᷑
iste enim extremam sillabam chim
habet ille chim. Et ob hanc causam ĩ
ewangłio scd̃m mathm̃ una uidetur de¬
⁊ tertia incipit. a ioachin filio ioachim
Quod ignorans porphirius calump¬
niam in struit ẽẽ. suam ostendens un¬
peritiam dum ewangliste mathei ar¬
guere nititur falsitatem. Quodcũꝙ

Expanded text:
 venit Nabuchodonosor rex Babylonis . Joacim filius Josiae cujus tertio decimo anno prophetare orsus est Jeremias, sub quo et Olda mulier prophetavit, ipse est qui alio nomine appellatur Heliachim, et regnavit super tribum Juda et Jerusalem annis undecim: cui successit in regnum filius ejus Joachim, cognomento Jechonias; qui tertio mense regni sui, die decimo, captus est a ducibus Nabuchodonosor, ductusque est in Babylonem, et in loco ejus constitutus est Sedecias filius Josiae patruus ejus, cujus anno undecimo Jerusalem capta atque subversa est. Nemo igitur putet eumdem in Danielis principio esse Joacim, qui in Ezechielis exordio Joachin scribitur. Iste enim extremam syllabam Chin habet, ille Cim. Et ob hanc causam in Evangelio secundum Matthaeum una videtur deet tertia incipit a Joachin filio Joacim. Quod ignorans Porphyrius, calumniam struit Ecclesiae, suam ostendens imperitiam, dum evangelistae Matthaei arguere nititur falsitatem. Et tradidi
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. Ipse mutat tempora ⁊ etates tras¬
fert regna atq constituit. Non ergo
miremur si quando cernimus regib
reges ⁊ regnis regna succederẽ que di
gubernantur ⁊ mutantur ⁊ finiunt᷑
arbitrio. Causas q singłorum nouit
ille qui conditor om̃im est. ⁊ sepe ma¬
los reges patitur suscitari. ut mali ma¬
los puniant. Simulq subostendit¬
⁊ generali disputatõne preparat au¬
ditoiem sommũ qd̾ uidit ẽẽ de muta¬
tõne ⁊ successione regnorũ. Dat sa¬
pientiam sapientib. ⁊ scientiam in¬
telligentib disciplinam iuxta illud qd̾
scriptum est. Audiens sapiens sapi

Expanded text:
bunt. Et ipse mutat tempora et aetates, et transbunt. Et ipse mutat tempora et aetates, et transfert regna atque constituit. Non ergo miremur, si quando cernimus, et regibus reges, et regnis regna succedere, quae Dei gubernantur et mutantur, et finiuntur arbitrio. Causasque singulorum novit ille qui conditor omnium est, et saepe malos reges patirur suscitari, ut mali malos puniant: simulque subostendit, et generali disputatione praeparat auditorem, somnium 630 quo vidit esse de mutatione et successione regnorum. Dat sapientiam sapientibus, et scientiam intelligentibus disciplinam. Juxta illud quod scriptum est
Abbreviated transcription (Latin):
daret sibi ad solutõnem indicandam
rei. Et ingressus est domum suam a¬
nameq misaheli azarieq sotiis suis
in dicauit negotium ut quererent
miscdi̾am a facie dei celi. Tempus pos.¬
tulat non quo tractatõne ⁊ sagacita¬
te mentis occłta per quirat. sed quo oc¬
cultorum dñm precaretur. Et ideo a¬
naniam misahelem. ⁊ azariam iun¬
git ad preces. ne solus de suo merito
uideatur presumere. ut quorum erat
commune discrimen. cõmunis ẽẽt¬
⁊ oratio. Tunc daniheli peruisionẽ
nocte mistĩum reuelatum est. Som¬
niũ regis suo discit samnio. immo
⁊ somniũ ⁊ interpretatõnem eius di
reuelatõne cognoscit. qd̾ demones ig:¬
norabant sapientia scłi scire nõ pote¬
tat. Unde ⁊ apłi minist̾i̾um qd̾ cunctis
retro generatõnib fuerat ignoratum
dño reuelante cognoscunt. Et daniel
tib atq prestigiis terrena deludunt
danihel deo celi benedixit. Dii ⁊ enim
qui non fecerunt celum ⁊ terram peri¬

Expanded text:
daret sibi ad solutionem indicandam daret sibi ad solutionem indicandam regi et ingressus est domum suam Ananiaeque Misaheli et Azariae sociis suis indicavit negotium ut quaererent misericordiam a facie Dei caeli suptulat: non quo tractatione et sagacilate mentis occulta perquireret; sed quo occultorum Dominum precaretur. Et ideo Ananiam, et Misaelem, et Azariam jungit ad preces, ne solus de suo merito videatur praesumere: ut quorum erat commune discrimen, communis esset et oratio. Tunc Danieli per visionem nocte mysterium revelatum est. Somnium regis suo discit somnio: immo et somnium, et interpretationem ejus, Dei revelatione cognoscit, quod daemones ignorabant, sapientia saeculi scire non poterat. Unde et apostoli mysterium, quod cunctis retro generationibus fuerat ignoratum, Domino revelante, cognoscunt. Et Daniel tibus atque praestigiis terrena deludunt, Daniel Deo coeli benedixit. Dii enim qui non fecerunt coelum et terram, peri
Abbreviated transcription (Latin):
tib. ⁊ prolata sententia. iubrant᷑¬
perire cum cetĩs. qd̾ ita edisserunt ut
eo tempore quo rex p̃mia ⁊ dona ⁊ ho¬
norem maximium promittebat ite uo¬
luerunt. ne impudenter diuitias ⁊ dig¬
nitatem caldaicam inderentur appetete
aut certe ip̃i caldei in uidentes głie co¬
rum ⁊ scientie soli ingressisint quasi
soli premia percepturi. ⁊ postea inpeti¬
culo uoluerint habere consortes quos
in spe głi̾e refuteuerant. Et interro¬
gauit danihel eum qui a rege acceperat
potestatem. quã ob causam tam ctude¬
lis sententia a facie regis eẽt egressa.
Scientes chaldei qd̃ decuplum super
cunctos ariolos ⁊ magos. qui erant
in uniu̾sa caldea. danihel ⁊ tres pueri
saperent ⁊ intelligerent celauerant
eos interrogatõnem regis ne prefer¬
rentur sibi interpretatõne somnis ⁊
ob hanc causam interrogat danihel de
crudelitate sententie quia causam si¬
periculi nesciebat. Cum ergo rem in¬
dicasset. arioch daniheli. damhel in¬
gressus rogauit regem ut tempus

Expanded text:
tibus, et prolata sententia jubperire cum caeteris. Quod ita edisserunt, ut eo tempore quo rex praemia et dona, et honorem maximum promittebat, ire noluerint, ne impudenter divitias et dignitatem Chaldaicam viderentur appetere. Aut certe ipsi Chaldaei invidentes gloriae eorum et scientiae, soli ingressi sunt, quasi soli praemia percepturi, et postea in periculo voluerint habere consortes quos in spe gloriae refutaverant. Et interrogavit eum qui a rege acceperat 629 potestatem, quam ob causam tam crudelis sententia a facie regis esset egressa. Scientes Chaldaei, quod decuplum super cunctos hariolos et magos qui erant in universa Chaldaea, Daniel et tres pueri saperent et intelligerent, celaverunt eos interrogationem regis, ne praeferrentur sibi in interpretatione somnii. Et ob hanc causam interrogavit Daniel de crudelitate sententiae, qui causam periculi sui nesciebat. Cum ergo rem indicasset Arioch Daniheli Danihel ingressus rogavit regem ut tempus
Abbreviated transcription (Latin):
corum h ẏstoria necessaria est. suturii
nici. cognomento. alipi. quos ⁊ porphi¬
rius. secutum esse se dicit. Iosephi quo¬
q ⁊ eorũ quos ponit iosephus precipu¬
eq nri liuii. ⁊ pompeii. togi atq iusti¬
hẏstoriam.⁊ post alexandrũ usq ad cesa¬
rem augustum sẏrie ⁊ egypti id est seu¬
leuci. ⁊ antiochi.⁊ tholomeorũ bella
describunt. Et si quando coguur lit¬
terarum secularium recordari. ⁊ aliqua
ex his dicere que olun omisimus non
nr̃e est uoluntatis s ut ita dicam gra¬
uissime necessitatis ut probemus ea q̃
a scĩs prophis ante secula multa pre¬
dicta sunt. tam grecorũ quam latino¬
rum ⁊ aliarum gentium lictis ꝯtinĩ.¬

Expanded text:
corum historia necessaria est: Sutorii corum historia necessaria est: Sutorii nici cognomento Alipii, quos et Porphyrius esse secutum se dicit: Josephi quoque et eorum quos ponit Josephus, praecipueque nostri Livii, et Pompeii Trogi, atque Justihistoriam, et post Alexandrum usque ad Caesarem Augustum, Syriae et Aegypti, id est, Seleuci, et Antiochi, et Ptolemaeorum bella describunt. Et si quando cogimur litterarum saecularium recordari, et alex his discere que olim omisimus, non est nostre voluntatis, sed ut ita dicam, gravissime necessitatis; ut probemus ea que a sanctis prophetis ante secula multa predicta sunt tam Grecorum, quam Latinorum et aliarum gentium literis cont
Abbreviated transcription (Latin):
dicant hebionitam qui altero genere
uideus est. S ⁊ origenes de theodo¬
tõnis opere in editõne wlgata aste¬
riscos posuit. Docens defuisse que ad¬
dita sunt. ⁊ rursus quosdam uersꝰ
ebolis prenotauit. super flua queq
designans. Cumq om̃s xp̃i eccłie
tam grecorum quam latinorũ sỹroꝵ¬
quoq ⁊ egyptiorum hanc sub asteris¬
cis ⁊ obelis editõnem legant ignos¬
cant in uidi laboriosi meo qui nolui
habere nr̃os quod greci in aquile ⁊
theodotõnis ac symmachi editõnib
lectitant. Et si illis intantis diuiti¬
is doctrinarum non contempnunt
studia hominũ iudeorum car latina
recipienda est. Uerum iam tempus
non iuxta consuetudinem nrãm pro¬
ponentes om̃ia ⁊ omia disserentes
ut in duodecim prophis fecimus s
breuit̾ ⁊ per interualla ea tantum que
obscura sunt explanantes ne librorum
in numerabilium magnitudo lestori fas¬
tidium faciat. Ad intelligendas autẽ
extcemas ꝑtes danihelis multiplex gre¬

Expanded text:
dicant ebionitam, qui 621-622 altero genere dicant ebionitam, qui 621-622 altero genere Judaeus est. Sed et Origenes de Theodotionis opere in editione Vulgata asteriscos posuit, docens defuisse quae addita sunt, et rursus quosdam versus obelis praenotavit, superflua quaeque designans. Cumque omnes Christi Ecclesiam tam Graecorum quam Latinorum, Syrorumque et Aegyptiorum hanc sub asteriscis et obelis editionem legant, ignoscant invidi labori meo, qui volui habere nostros, quod Graeci in Aquilae et Theodotionis ac Symmachi editionibus lectitant. Et si illi in tantis divitiis doctrinarum non contemnunt studia hominum Judaeorum: cur Latina recipienda est. Verum jam tempus non juxta consuetudinem nostram proponentes omnia, et omnia disserentes, ut in duodecim prophetis fecimus; sed et per intervalla ea tantum, quae obscura sunt explanantes, ne librorum innumerabilium magnitudo lectori fastidium faciat. Ad intelligendas autem extremas partes Danielis, multiplex Grae
Abbreviated transcription (Latin):
coms fabulas non contineri in he¬
braico s partem ẽẽ prophetie aba¬
cuc filii ihũ de tribu leui siciit iux¬
tan lix. interpretes in titulo eins¬
dem belis fabule pouitur. Homo
quidam erat sacerdos nomine dan¬
hel filius abda cominua regis ba¬
bylonis cum danihelem ⁊ tros pu¬
eros de tribu uida fuisse sc̃a script᷑a
telcetar.ynde ⁊nos ante amnos pli¬
rimos cum uerteremus danihelem
has uisiones obelo p̃notauimus signi¬
ficantes eas inhebraico non haberi. Et
dignari michi quasi ego decurtauerĩ
ubrum cum ⁊ origenes. ⁊ eusebius. ⁊
apollinaris aliiq eccliastici uiri ⁊ doc¬
dores gretie has ut dixi uisiones non
haberi apud hebreos fateatur nec se
debere respondere porphirio pro his q̃
nullam scripture sc̃ẽ auctoritatem
prebeant. Illud quoq lectorem am¬
moneo. danihelem non uxta .lix. in¬
terpretes. s iuxta theodotõnem ec¬
cli̾as legere. qui utique post aduent̃
xp̃i in credulus fuit licet eũ quidam

Expanded text:
conis fabulas non contineri in Heconis fabulas non contineri in Hebraico, sed partem esse prophetiae Abacuc filii Jesu de tribu Levi: sicut juxta LXX interpretes in titulo ejusdem Belis fabulae ponitur: Homo quidam erat sacerdos, nomine Daniel, filius Abda, conviva regis Babylonis: cum Danielem et tres pueros de tribu Juda fuisse, sancta Scriptura testetur. Unde et nos ante annos plurimos cum verteremus Danielem, has visiones obelo praenotavimus, significantes eas in Hebraico non haberi. Et dicari mihi, quasi ego decurtaverim librum: cum et Origenes et Eusebius et Apollinarius aliique ecclesiastici viri et doctores Graeciae has, ut dixi, visiones non haberi apud Hebraeos fateantur, nec se debere respondere Porphyrio, pro his, quae nullam Scripturae sanctae auctoritatem praebeant. Illud quoque lectorem admoneo, Danielem non juxta LXX interpretes, sed juxta Theodotionem Ecclesias legere, qui utique post adventum Christi incredulus fuit: licet eum quidam
Abbreviated transcription (Latin):
qui lociuit᷑ ad proph̾am. Apperi os to¬
um ⁊ inplebo illud. Si enim cũ ap¬
prehensi fuerimꝰ ante iudices ⁊ tribu¬
nalia monet ne cogitemus quid res¬
pondere debeamus quãtomagis con¬
tra aduersarios blasphemantes sua
potest bella bellare ⁊ in seruis suis
uincere: Unde ⁊ psalmi plurimi
illud hebraicum quodin titulis pomi¬
tur. lammanasse. pro quo.lxx tras¬
tulerunt infinem magis pro iucto¬
ria continent. Aquila enun inter
prebet uictoriam. Syminachus.pi¬
nichion qd̾ proprie triumphum pal¬
maniq significat. S ⁊ hoc nossede:¬
bemus inter cetera prophirium inda¬
nihelis nobis libro obicere. id cirto
illum apparet confictum nec haberi
apud hebreos s greci sermonis esse
cõmentum. quia in susanne fabu¬
la contineatur dicente danihele ad
logiam magis greco serioni con¬
uenire quam hebreo. Cui ⁊ eusebi¬
us ⁊ appollinaus pari sententia res¬
ponderunt. susanne bollis q ac dra¬

Expanded text:
qui loquitur ad prophetam: Aperi os tuqui loquitur ad prophetam: Aperi os tuum, et implebo illud . Si enim cum apprehensi fuerimus ante judices et tribunalia, monet ne cogitemus quid respondere debeamus : quanto magis contra adversarios blasphemantes, sua potest bella bellare, et in servis suis vincere? Unde et psalmi plurimi illud Hebraicum, quod in titulis ponitur LAMANASSE  , pro quo LXX transtulerunt, in finem, magis pro victoria continent. Aquila enim interppraebet victoriam. Symmachus ἐπινίκιον, quod proprie triumphum palmamque significat. Sed et hoc nosse debemus inter caetera, Porphyrium de Danielis libro nobis objicere, idcirco illum apparere confictum, nec haberi apud Hebraeos, sed Graeci sermonis esse commentum, quia in Susannae fabula contineatur, dicente Daniele ad plogiam magis Graeco sermoni convenire, quam Hebraeo. Cui et Eusebius et Apollinarius pari sententia responderunt: Susannae Belisque ac Dra
Abbreviated transcription (Latin):
campleta. ⁊ transacta negare non
poterat. superatus hẏstorie u̾tate. in
hanc prorupit calumpniam. ut ea
q̃ in consummatõne mundi de anti¬
xpisto futura dicuntur propt̾ iustoꝵ
in quibdam similitudinem. sub anti¬
ocho epiphanie impleta ẽe contendat
Cuius impugnatio testimoniũ u̾ta¬
tis est. tanta enim dictorũ fuit fides:
ut proph̾a incredulis hominib non
uideatur futura dixisse sed narrasse
pretĩta. Et tamen situbi se occasio in
explanatõne eius dem uoluminis dedĩt
calumpniis illius strictim respondẽ
conabor. ⁊ philosophie artib immo
ma litie seculari perquam subuert̾e
nititur ueritatem ⁊ quib dam pres¬
tigiis clarum oclorum lumen aufer¬
re explanatõne simplici contraire. Ita¬
sate ⁊ marcella unicã rome scitatis
exemplar iunctos fide ⁊ sanguine.
ut conatus meos oratõnibus ad iu¬
uentis. ⁊ dñs atq saluator nr̃ pro cau¬
sa sua suo sensu meo ore respondeat

Expanded text:
completa, et transacta negare non completa, et transacta negare non poterat, superatus historiae veritate, in hanc prorupit calumniam, ut ea quae in consummatione mundi de Antichristo futura dicuntur, propter gestorum in quibusdam similitudinem sub Antiocho Epiphane impleta contendat. Cujus impugnatio testimonium veritatis est. Tanta enim dictorum fides fuit, ut propheta incredulis hominibus non videatur futura dixisse; sed narrasse praeterita. Et tamen sicubi se occasio in explanatione ejusdem voluminis dederit, calumniae illius strictim respondere conabor, et philosophiae artibus, immo malitiae saeculari, per quam subvertere nititur veritatem, et quibusdam praestigiis clarum oculorum lumen auferre, explanatione simplici contraire. Itaατε, et Marcella, unicum Romanae sanctitatis xemplar, junctos fide et sanguine, ut conatus meos vestris orationibus adjuvetis: ut Dominus atque Salvator pro causa sua, suo sensu, meo ore respondeat,
Abbreviated transcription (Latin):
duodecimum librum
scripsit porphilius no¬
lens eum ab ipso cuius
est scriptus nouune ẽẽ compositum
sed aquodam qui temporib antiochi
qui appellatus est ephiphanes fuerat
in uidea. ⁊ non tam damelem uentr¬
ra dixisse quam illum narrasse pretĩ¬
ta. Deniq quicquid usq ad antiochr̃
diperit. ueram hystoriam continere
si quid aũt ultra opinatus sit quia
quia futura nescierit. esse mentitum
sui sollertissime responderunt eusebi
bro hoc est iugesimo sexto ⁊ ante hos
exparte methodius. Uerum quia nob̾
propoĩtum est non aduersarii calump¬
niis respondere que longo sermone in¬
digent sed ea que aproph̾a dicta sunt
nr̃is disserere id est xp̃ianis illud pre¬
fatõne cõmoneo. nullum propħat̃
tam aperte dixisse de xp̃o. Non enim¬
scribit solum ẽẽ eum uenturum qd̃
est cõmune cum cetis. sed quo tempo¬
re uenturus sit docet ⁊ reges ꝑ oidĩem
digerit. ⁊ annos ꝑ oidinem enumerat
ac manifestissima signa prenuntiat
Que quia uidit prophilius uniuer

Expanded text:
duodecimum librum scripsit Porphyrius, nolens eum ab ipso, cujus inscriptus est nomine, esse compositum: sed a quodam qui temporibus Antiochi qui appellatus est Epiphanes, fuerit in Judaea, et non tam Danielem ventura dixisse, quam illum narrasse praeterita. Denique quidquid usque ad Antiochum dixerit, veram historiam continere: si quid autem ultra opinatus sit, quia futura nescierit, esse mentitum. Cui solertissime responderunt Eusebiubro, hoc est, vicesimo sexto, et ante hos ex parte Methodius. Verum quia nobis propositum est, non adversarii calumniis respondere, quae longo sermone indigent: sed ea quae a propheta dicta sunt nostris disserere, id est, Christianis, illud in praefatione commoneo, nullum prophetarum tam aperte dixisse de Christo. scribit eum esse venturum, quod est commune cum caeteris: sed etiam quo tempore venturus sit docet; et reges per ordinem digerit, et annos enumerat, ac manifestissima signa praenuntiat. Quae quia vidit Porphyrius universa
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tam dui lumen p̃dicatõnis eus in
mundo resplendeat milliusq conterat᷑
⁊ iuncatur in sidiis donec ponat in t̾¬
ra uidicsũ ⁊ impleat᷑ illud ad̾ scriptũ:
fiat uoluntas tua. sicut incelo ⁊ inter¬
ra. Et in nomme eius gentes sperabũt
siue in lege eius sperabunt insule. Qͦ
modo enĩ insule. turbine flatuq uen¬
torum ⁊ crebris tempestatib feriunt᷑
quidem sed nõ subu̾tuntur in exemplũ
ewangłice domus q̃ super petram robꝰ¬
ta mole fundata est: ⁊ ita ⁊ ecclie que
sperant in lege. ⁊ in nomine dñi salua¬
toris loquuntur per ysaiam. Ego clui¬
tas firma cuutas que nõ obpugnat᷑.
uem sensum iii.¬
habet qd̃ in ewangłista matho¬

Expanded text:
 tandiu lumen praedicationis ejus in mundo resplendet, nullusque conteretur nec superabitur insidiis, donec ponat in terra iudicium et inpleatur illud, quod scriptum est: fiat uoluntas tua sicut in caelo et in terra. et in nomine eius gentes sperabunt siue in lege eius sperabunt insulae. quo modo enim insulae turbine flatuque uentorum et crebris tempestatibus feriuntur quidem, sed non subuertuntur in exemplum euangelicae domus, quae super petram robusta mole fundata est, ita et ecclesiae, quae sperant in lege et in nomine domini saluatoris, loquuntur per Esaiam: ego ciuitas firma, ciuitas, quae obpugnatur. Quem sensum habeat, quod in euang
Abbreviated transcription (Latin):
De quib aut̃ scripsistis nuchi. bonũ
est homini mulierem non tangere. Et
quam quã hic laudauerit castitatem
tamen ne aqͥuib uideatur prohibere
coniugia: sub uĩgit. Pt̾ forncatõem
aut̃ unusquisq suam uxoruim habe

Expanded text:
de quibus autem scripsistis mihi, bonum de quibus autem scripsistis mihi, bonum est homini mulierem non tangere. et quamquam hic laudauerit castitatem, tamen, ne aliquibus uideatur prohibere coniugia, subiungit: propter fornicationem autem unusquisque suam uxorem habe
Abbreviated transcription (Latin):
Nam dum una ꝑs se etiam a licitis ab¬
stinet. altera ad illicita delapsa est. Et
nescio in tali causa quis magis accu¬
sari. quis amplius culpari debeat utrũ
ille qui repulsus a conuige formeatur
an illa q̃ repellendo a se uirum eũ for¬
nicatõni quodamͦ obicit. Atq ut suꝑ
hac causa quid iu̾tas halrat agnoscas
Danca michi de diuina auctoritate ponẽ¬
da sunt. Apli̾ce doctrine regula nec
cum iouiniano equat continentie oꝑa
nuptiarũ. nec cũ manicheo conuigia
condempnat. Ita uas elc̃oms ac magr̃
gentium inter utrumq temperatus
in cedit ac medius. ut remedium incõ¬
tinentie indulgeat. ⁊ ad primũ prouo¬
cet continentiam. Totusq in hac cao¬
sa euis hic sensus ẽ. ut exutriusq sen¬
tentia ꝓponatur castitas aut certe ab
utroq debitum conmune soluatur
S ip̃a iam apłi uerba ponamus. to¬
tamq hanc causam a sui principio
retractemus. Loquit̾ ad corrathios.

Expanded text:
nam dum una pars se etiam a licitis abnam dum una pars se etiam a licitis abstinet, altera ad illicita delapsa est. et nescio in tali causa quis magis accusari, quis amplius culpari debeat, utrum ille qui repulsus a coniuge fornicatur an illa quae repellendo a se uirum eum fornicationi quodam modo obicit. atque ut super hac causa quid ueritas habeat agnoscas, pauca mihi de diuina auctoritate ponenda sunt. apostolicae doctrinae regula nec cum Iouiniano aequat continentiae opera nuptiarum nec cum Manichaeo coniugia condemnat. ita uas electionis ac magister gentium inter utrumque temperatus incedit ac medius, ut remedium incontinentiae indulgeat et ad praemium prouocet continentiam, totusque in hac causa eius hic sensus est, ut ex utriusque sententia proponatur castitas aut certe ab utroque debitum commune soluatur. Sed ipsa iam apostoli uerba ponamus totamque hanc causam a sui principio retractemus. loquitur enim ad Corinthios:
Abbreviated transcription (Latin):
Magnũ hoc animi signum ⁊ ꝑfecte uir¬
tutis indiciũ est. renũtiare subito ex¬
ꝑte uoluptati. fugere notas carnis ilie¬
cebras. ⁊ calentis ad huc etatis flam¬
mas. fidei ardore restringuere. S illud
quoq simuł didici. qd̾ me non mediocri¬
ter angit ac stummilat. te idelicet tã¬
tum hoc bonũ absꝙ consensu ⁊ pacto
uiri seruare cepisse. cum hinc aplica
interdicat auctoritas. que in hac dũ¬
taxat cansa non modo uxorem uiro s
etiam uirum uxoris subicit potestati
mulier. Tu u̾o quasi oblita federis
nuptialis pactiq huiꝰ ar iuris immemor¬
Qui consulto iuro uoiusti dño castitatem
Si periculose promitit᷑. qd̾ ad huc in
alt̾ius potestate est. Et nescio quam sit
gr̃a donatõ. si unus offerat rem duorũ
Multa iam ꝑ huiuscemodi ignoran¬
tiam Et audiuimus ⁊ uidimus se¬
issa conuigia qd̃q recordari piget occõ¬
ne castitatis ad ult̾i̾um perpetratum.

Expanded text:
Magni hoc animi signum, et perfectae virMagni hoc animi signum, et perfectae virtutis indicium est renuntiare subito expertae voluptati, fugere notas carnis illecebras, et calentis adhuc aetatis flammas fidei amore restinguere. Sed illud quoque simul didici, quod me non mediocriter angit ac stimulat, te videlicet tantum hoc bonum absque consensu et pacto viri servare coepisse; cum hoc apostolica omnino interdicat autoritas, quae in hac dumtaxat causa non modo uxorem viro, sed etiam virum uxoris subjecit potestati. mulier. Tu vero quasi oblita fnuptialis pactique huius ac iuris immemor, inconsulto uiro uouisti domino castitatem. sed periculose promittitur quod adhuc in alterius potestate est; et nescio quam grata sit donatio, si unus offerat rem duorum. multa iam per huiuscemodi ignorantiam et audiuimus et uidimus scissa coniugia, quodque recordari piget, occasione castitatis adulterium praeparatum;
Abbreviated transcription (Latin):
secus capillatura aut circiundatõ auri
aut uestimentorũ cultus s qui abscondi¬
tus cordis est homo in incorruptibilita¬
te quieti ac modesti sp̃s qd̃ est in conspec¬
tu di locuples. Sic enun aliquando ⁊¬
sce mulieres sperantes in dño. ornabãt
se subiecte propriis uiris. sicut sara obe¬
diebat abrahe dism suũ uocans. Hec
aut̃ precipiens nõ eas iubrt squalere sor¬
dib ⁊ horrentib pannorũ assumentis
tegi: sed immoderato cultui ⁊ nimis ex¬
quisito interdicit ornatui simplicemq
cõmendat ornatum atq habitum. De
quo ⁊ uas elcõnis ait. Similr aut̃
mulieres in habitu ornate. cum uere¬
cundia ⁊ sobrietate ornantes se. non
in tortis criminib aut auro. aut mar¬
garitis uł ueste preciosa sed qd̃ decet
mulierib promittentes castitatem ꝑ
om̃ia bona. Nepperi uo̾ te miro fidei ar¬
dore succensan. aliqͦt iam ante annos
continentiam proposuisse. ⁊ reliquum
uite tue tempus pudicitie consecrasse

Expanded text:
nsecus capillatura aut circumdatio auri nsecus capillatura aut circumdatio auri aut uestimentorum cultus, sed qui absconditus cordis est homo in incorruptibilitate quieti et modesti spiritus, qui est i n conspectu dei locuples. sic enim aliquando sanctae mulieres sperantes in Domino ornabant se, subjectae propriis viris, sicut Sara obediebat Abrahae, dominum suum vocans. Haec autem praecipiens, non eas jubet squalere sordibus, et horrentibus pannorum assumentis tegi; sed immoderato cultui et nimis exquisito interdicit ornatui; simplicemque commendat ornatum atque habitum, de quo et Vas electionis ait: Similiter autem et mulieres in habitu ornato, cum verecundia et sobrietate ornantes se, non in tortis crinibus, aut auro, aut margaritis, vel veste pretiosa; sed, quod decet mulieres, promittentes castitatem per opera bona. 28. Reperi vero te miro fidei ardore succensam, aliquot jam ante annos continentiam proposuisse, et reliquum vitae tuae tempus pudicitiae consecrasse.
Abbreviated transcription (Latin):
sequium est. qd̾ ab amore. quam quod
a metu accipitur. Precipue aũt in con¬
iugio uenerabili atꝙ immaculato apłi¬
ce regule ordo teneatur. Seruet᷑ in pͥ¬
mis uiro auctoritas sua. totaꝙ a te
discat donius. quantũ illi houoris debe¬
at. Tu illum obsequio tuo. tu magnũ
illum tua humilitate de moustra. tanto
ip̃a honoratior futura. quantũ illũ am¬
pius honoraneris. Caput enĩ ut ait apls
mulieris est uir. nec aliunde magis reli¬
quum corpus ornat᷑ quam ex capitis dig¬
nitate. Unde idem alibi dicit. Mulie¬
res subdite estote uiris urĩs. sicut opor¬
tet in dño. S ⁊ beatus petrus ait. Si¬
militer aũt mulieres subdite sint iuris
ut ⁊ si qui nõ credunt u̾bo. per mullerẽ
conu̾satõnem sine u̾bo lucri fiant. Si er¬
go etiam gentilib maritis debetur ho¬
nor uure cõiugii. quanto magis reddendꝰ
est xp̃ianus: Atq ut ostendat quib orna¬
mentis etiam uris iuncte femine debeãt

Expanded text:
sequium est, quod ah amore, quam quod sequium est, quod ah amore, quam quod a metu accipitur. praecipue autem in coniugio uenerabili atque immaculato apostolicae regulae ordo teneatur. Seruetur in primis uiro auctoritas sua totaque a te discat domus, quantum illi honoris debeat. tu dominum illum obsequio tuo, tu magnum illum tua humilitate demonstra tanto ipsa honoratior futura, quanto illum amplius honoraueris. caput enim, ut ait apostolus, mulieris est uir; nec aliunde magis reliquum corpus ornatur quam ex capitis dignitate. unde idem alibi dicit: mulieres, subditae estote uiris, sicut oportet in domin o. sed et beatus Petrus ait : similiter autut et, si qui non credunt uerbo, per mulierum conuersationem sine uerbo lucrifiant. si ergo etiam gentilibus maritis debetur honor iure coniugii, quanto magis reddendus est Christianis! Atque ut ostendat, quibus ornamentis etiam uiris iunctae feminae decorare
Abbreviated transcription (Latin):
uatoris aptabitur sermo. Beati estis
cum uobis maledixerint homines mẽ¬
tientes. Nos mͦ id agamus. ut male
de nobis nemo loqui absq mendatio
possit. Ita habeto donnis sollicitudiem
ut aliquam tamen uacatõnem anins¬
tribuas. Eligatur tibi oportunus ⁊
aliquantulum a familie strepitu remo¬
tus locus: in quem tu uelut inportum
quasi ex multa tempestate curarum de
scipias. ⁊ excitatos foris cogitatõnum
fuctus. secreti tranquillitate conponas
Tantum ibi sit diuine lectõnis studium
tam crebre oratõnũ uices tam firma ⁊
pressa de futuris cogitatõ. ut om̃s reliqͥ
temporis occupatõnes hac uacatõne cõ¬
ponses. Nec hoc ideo dicimus quo te re¬
trahamus atus: inmo id agimus ut
ibi discas ibiq mediteris qualem tu
is prebere te debeas. Familiam tuam ita
rogge ⁊ confone ut te matrem magis tu¬
or̃ quam dnãm inderi uelis: aqͥb benig¬
nitate potius qũa seueritate exige reue¬
rentiam. fidelius ⁊ gratius semper ob¬

Expanded text:
uatoris aptabitur sermo: beati estis, uatoris aptabitur sermo: beati estis, cum uobis maledixerint homines mentientes. nos modo id agamus, ut male de nobis nemo loqui absque mendacio possit. Ita habeto domus sollicitudinem, ut aliquam tamen uacationem anitribuas. eligatur tibi oportunus et aliquantulum a familiae strepitu remotus locus, in quem tu uelut in portum quasi ex multa tempestate curarum te recipias et excitatos foris cogitationum fluctus secreti tranquillitate componas. tantum ibi sit diuinae lectionis studium, tam crebrae orationum uices, tam firma et pressa de futuris cogitatio, ut omnes reliqui temporis occupationes facile hac uacatione compenses. nec hoc ideo dicimus, quo 15 retrahamus a tuis; immo id agimus, ut ibi discas ibique mediteris, qualem tuis te praebere debeas. Familiam tuam ita rege et confoue, ut te matrem magis tuorum quam dominam uideri uelis, a quibus benignitate potius quam seueritate exige reuerentiam. fidelius et gratius semper ob
Abbreviated transcription (Latin):
possit. dum adu̾sus obtrectatorum libi¬
dinem pugnat meriti magnitudo. nec
fingere quisquam ausus est.a nullo
putat ẽẽ credendum. qd̃ si id assequi dif¬
ficile at nimis arduũ est. saltem hanc
ad hibeamus uite nr̃e diligentiam ne
niale mentes octasionem inueniant
detrahendi. ne ex nobis scintilla proce¬
dat. ꝑ quam adu̾sus nos sinstre fame
conflentur. Alioquim frustra irasci:¬
mur obtrectatorib nr̃is si eis ipsi ob¬
trectandi materias ministramus. Si
aut̃ nobis diligent̾ atq sollicite om̃i¬
A ad honestatem prouidentib. cunctis¬
q actib nr̃is timorem dĩ preferentib
illi nichi lominus in saniunt. console
tur nos conscientia nr̃a. q̃ tunc maxi¬
me tuta ẽ. tunc optime secura est. cũ
ne occasionem quidem male de se sen¬
siendi dedit. Illis ue dicit᷑. ꝑ proph̾am
Qui dicunt qd̃ bonũ est malum. qui
lucem appellant tenebras.⁊ qd̃ dulce
est amarum uocant. Nobis ergosal¬

Expanded text:
possit, dum aduersus obtrectatorum libipossit, dum aduersus obtrectatorum libidinem pugnat meriti magnitudo, nec fingere quisquam ausus est quod a nullo putat esse credendum. quod si id assequi difficile atque nimis arduum est, saltem hanc nostrae adhibeamus uitae diligentiam, ne malae mentes occasionem inueniant detrahendi, ne ex nobis scintilla procedat, per quam aduersum nos sinistrae famae conflentur; alioquin frustra irascimur obtrectatoribus nostris, si eis ipsi obtrectandi materias ministramus. si autem nobis diligenter atque sollicite omnia ad honestatem prouidentibus cunctisque actibus nostris timorem dei praeferentibus illi nihilominus insaniunt, constur nos conscientia nostra, quae tunc maxime tuta est, tunc optime secura est, cum ne occasionem quidem male de se sentiendi dedit. illis enim uae dicitur per prophetam, qui dicunt, quod bonum est, malum, qui lucem appellant tenebras et, quod dulce est, amarum uocant. nobis ergo sal
Abbreviated transcription (Latin):
ipse reprobetur. audiatq cũ pharise¬
.p. is. dicunt enĩ ⁊ non faciunt. Apli̾¬
ci u̾o ⁊ precepti est. ⁊ exempli. ut cu¬
remus non conscientie tantũ s eti¬
am fame. Superfluum ⁊ afructu
uacuũ gentumi magister docet.
Ult enim etiam extrancos a fide
homines per fidelium opera profice̾.
⁊ religionem ipsam religionis disci¬
plina cõmendat. Et ideo sicut lumi¬
naria in mundo lucere nos iubet in
medio natõnis natõnis praue ⁊ per¬
uerse. ut in credule mentes eirantiũ ex
ur̃orum actiuum lumine. ignorantie si¬
e tenebras deprehendant. Unde ipse as
romanos ait. Prouidentes bona. nõ solu
coram deo. s etiam coram hominib. I
alibi. Sine offensione estote undeis ⁊
gentib ⁊ ecclie d̾i. sicut ego ꝑ om̃ia om¬
nib placeo. non querens qd̾ michi uti
le est. s qd̃ multis. Beatus est qui tam
scẽ atq grauit̾ disposuit uitam suam.
ut de eo sinstri aliquid ne fingi quidem

Expanded text:
ipse reprobetur audiatque cum pharisipse reprobetur audiatque cum pharisaeis: dicunt enim et non faciunt. Apostolici uero et praecepti est et exempli, ut curemus non conscientiae tantum sed etiam famae. non superfluum et a fructu uacuum gentium magister hoc docet; uult enim etiam extraneos ad fidem homines per fidelium opera proficere, ut religionem ipsam religionis disciplina commendet. et ideo sicut luminaria in mundo lucere nos iubet in medio nationis prauae et peruersae, ut incredulae mentes errantium ex nostrorum actuum lumine ignorantiae suae tenebras deprehendant. unde et ipse ad Romanos ait: prouidentes bona non solum coram deo sed etiam coram hominibus et alibi: sine offensione estote Iudaeis et gentibus et ecclesiae dei, sicut et ego per omnia omnibus placeo non quaerens, quod mile est, sed quod multis. beatus est qui tam sancte tamque grauiter disposuit uitam suam, ut de eo sinistri aliquid ne fingi quidem
Abbreviated transcription (Latin):
quasi de quodam fastigio contemptꝰ
fui atq arrogantie deidendant ad im¬
plendam dñi uoluntatem. q̃ maxime
in humilitate ꝑficitur. id circo aua¬
riis ciborum desideriis mentem retra¬
hunt ut totam eius uim occupent
in cupiditate uirtutũ. Iamq minus
ieiuimiorũ ⁊ abstinentie laborem ca¬
ro sentit. anima esuriente iustitiã.
Nam ⁊ uas ⁊electõnis paulus. cũ
castigat corpus suum. ⁊ inseruitu¬
tem redigit. ne aliis p̃dicans ipse re¬
prob efficiatur. nõ ob solam ut qui¬
dam imperiti putant hoc efficit cas¬
titatem. non enĩ huic tantum modo
sed om̃ib uirtutib abstinentia opi¬
tulatur. neq magna aut tota apłi
głia est. nõ fornicari. s hoc agit
ut castigatõne corporis erudiatur.
animus. quantoq nil ex noluptati¬
b concupiscit. tanto magis possit
de uirtutib cogitare. ne ꝑfectõis
magister imperfectum in se aliqͥd
ostendat. ne xp̃i iutator extra pre¬
ceptum quicquam ac uoluntatem

Expanded text:
quasi de quodam fastigio contemptus sui atque arrogantiae descendat ad implendam dei uoluntatem, quae maxime in humilitate perficitur. idcirco a uariis ciborum desideriis mentem retrahunt, ut totam eius uim occupent in cupiditate uirtutum. iamque minus ieiuniorum et abstinentiae laborem caro sentit anima esuriente iustitiam. nam et uas electionis, cum castigat corpus suum et in seruitutem redigit, ne aliis praedicans ipse reprobus inueniatur, non ob solam, ut quidam imperiti putant, hoc efficit castitatem; non enim huic tantummodo sed omnibus omnino uirtutibus abstinentia opitulatur. neque magna aut tota apostoli gloria est non fornicari, sed hoc agit, ut castigatione corporis erudiatur animus, quantoque nihil ex uoluptatibus concupiscit, tanto magis possit de uirtutibus cogitare, ne perfectionis magister imperfectum in se aliquid ostendat, ne Christi imitator extra praeceptum quicquam ac uoluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
dierimus canemus iugiter crebro
flebimus indesinenter orabimꝰ
⁊ wolnerate iaculo saluatoris in
conmune dicemus. In ueni quẽ
quesiuit anima mea. tenebo eũ
⁊ non dimictam illum. Epła Ihe¬

Expanded text:
dierimus, canemus iugiter, crebro flebimus, indesinenter orabimus et uulneratae iaculo saluatoris in commune dicemus: inueni, quem quaesiuit anima mea: tenebo eum et non dimittam illum. XLVI