comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mas inpecora uel pecorum in homines post mortem posse
trans ferri hoc certe quodmorum similitudo adidtra¬
hat. uelut auaros informicas. rapaces inmiluos. saeuos ac
superbos in lcones. sectatores inmundȩ uoluptatis in sues
&siqua similia: haec quippe asserunt. nec attendunt per
hancrationem nullomodo fieriposse ut pecoris anima
postmortem in hominem trans feratur: nullo modo
enim pecus similior erit homini quamporco. & cumman¬
suescunt leoner. canibus uel &iam ouibus fiunt similiores
quam hominibus : Cumigitur apecorum moribus pecora
non recedunt. & quae aliquantulum c&eris dissimilia fiunt
similiora sunt tamen suo generi quam humano. longeque
plus ab hominibus quam a pecoribus differunt : Num quã
erunt hominum animae istae. si ea quaesimiliora sint
trahunt: Siautem hoc argumentum falsum est. quomo¬
do erit uera illa opinio : quando quidem nihil aliud affe¬
runt: quo &iam si non uera saltim uere similis habeatur :

Expanded text:
mas in pecora, vel pecorum imas in pecora, vel pecorum itransferri? hoc certe, quod morum similitudo ad id trahat, uelut auaros in formicas, rapaces in miluos, saeuos ac superbos in leones, sectatores inmundae uoluptatis in sues et si qua similia. haec quippe adserunt nec adtendunt per hanc rationem nullo modo fieri posse, ut pecoris anima post mortem in hominem transferatur. nullo modo enim porcus similior erit homini quam porco; et cum mansuescunt leones, canibus uel etiam ouibus fiunt similiores quam hominibus. cum igitur a pecorum moribus pecora non recedunt et quae aliquantulum ceteris dissimilia fiunt, similiora sunt tamen suo generi quam humano longeque plus ab hominibus quam a pecoribus differunt, numquam erunt hominum animae istae, si ea, quae similiora sunt, trahunt. si autem hoc argumentum falsum est, quomodo erit uera illa opinio, quandoquidem nihil aliud adferunt, quo etiamsi non uera, saltem uerisimilis habeatur?
Abbreviated transcription (Latin):
intellegentes suas falsas opiniones contra earum ueri¬
tatem peruicaciter asserunt: sed quoquomodo sehabe¬
at uel non habeat opinio philo sophorum dere uolutio¬
nibus animarum: catholicȩ tamen fidei non conuenit
credere animas pecorum in homines: authominum in pe¬
cora transmigrare. fieri sane homines uitae genere pe¬
coribus similes : & ipsaeres humanae clamant. & scribtu¬
rae testantur: unde est illud quod commemoraui. homo
in honore positus non intellexit conparatus estiumen¬
tis in sensatis & similis factus est eis sed in hac uitaen¬
que non post mostem: proinde ueltalibus bestus no¬
lebat in potestatem darianimam suam qui dicebatino
tradideris bestus animam confitentem tibu quales ca¬
uendos dñs significat ubi dicit cos indutos uestitu ouium
intus autem esse iupos rapaces. uel ipsi diabolo &angelis
eius. nam & ille dicituru est &leo &dracho: quidenim
afferunti argumenti philosophi. quiputant hominum ani¬

Expanded text:
intellegentes suas -falsas opiniones contra earum ueriintellegentes suas -falsas opiniones contra earum ueritatem peruicaciter adserunt. sed quoquo modo se habeat uel non habeat opinio philosophorum de reuolutionibus animarum, catholicae tamen fidei non conuenit credere animas pecorum in homines aut hominum in pecora transmigrare. Fieri sane homines uitae genere pecoribus similes et ipsae res humanae clamant et scriptura testatur. unde est illud, quod commemoraui: homo in honore positus non intellexit; conparatus est iumentis insensatis et similis factus est eis, sed in hac uita utique, non post mortem. proinde uel talibus bestiis nolebat in potestatem dari animam suam, qui dicebat: ne tradideris bestiis animam confitentem tibi — quales cauendos significat dominus, ubi dicit eos indutos uestitu ouium, intus autem esse lupos rapaces — uel ipsi diabolo et angelis eius; nam et ille dictus est et leo et draco. afferunt argumenti philosophi qui putant hominum ani
Abbreviated transcription (Latin):
mam nonnisi ingenere alicuius corporis ponit: de inde
cauendum est: nequaedam translatio animae fieri
apecore in hominem posse credatur. quodueritati fi¬
deique catholicae omnino contrarium est. Si con¬
cesseremus inrationalem animan ueluti materiem
subiacere : unde rationalis anima fiat : sicenim fi&.
ut si haec in melius conmutata erit hominisilla quoq
ind&erius conmutata sit pecoris: dequo ludibri o
quorundam ꝓhilo sophorum &iam eorum posteri
erubuerunt. neceͦs hoc sensisse: sed non recte intellec¬
ios esse dixerunt: & credo itaesse. uelut siquisquam &i¬
am describturis nostris hoc sentiat ubi dictum est. ho¬
mo inhonore positus non intellexit conparatus est
pecoribus insensatis & similis factus est eir. aut ubi itẽ
legitur. n& radideris bestiis animam confitentem tibi :
Neque enim non omnes her&lici scribturas catholicas le¬
gunt: nec ob aliud sunt her&ici. nisi quod eas non recte

Expanded text:
mam nonnisi in genere alicuius corporis ponit. Deinde mam nonnisi in genere alicuius corporis ponit. Deinde cauendua pecore in hominem posse credatur quod veritati fideique catholicae omnino contrarium est, si concesserimus irrationalem animam veluti materiem subjacere, unde rationalis anima fiat. Sic enim fiet, ut si haec in melius commutata, erit hominis; illa quoque in deterius commutata, sit pecoris. De quo ludibrio quorumdam philosophorum etiam eorum posteri erubuerunt, nec eos hoc sensisse, sed non recte intellectos esse dixerunt. Et credo ita esse, velut si quisquam etiam de Scripturis nostris hoc sentiat, ubi dictum est, Homo in honore positus non intellexit; comparatus est pecoribus insensatis, et similis factus legitur: ne tradideris bestiis animam confitentem tibi. neque enim non omnes haeretici scripturas catholicas legunt nec ob aliud sunt haeretici, nisi quod eas non bene
Abbreviated transcription (Latin):
luntate. intellectur memoria: sienim est aliquid un¬
de istam de fluxionem formatae carnids in spirar&
tam quam suflando animam faciens: idemquebeatũ t̃
nullomodo mou&ur aut mutatur aut amittit aliquid̃
cum hoc abeo defluit. Unde anima fit. non est enim
corpus. ut tamquam ex alandominuatur : si autem an¬
ma in rauonalis materies est quodam modo dequa fit
anima rationalis idesthumana: rursus quaeritur
&iam ipsa in rationalis undefiat. quia & ipsam non facit
nisicreator omnium naturarum: An illa demateriecor¬
porali : curnonergo &ista. nisi foste quod uelut grada¬
tim fieri conceditur: conpendio posse dm̃ facerequisquã
negauit: proinde qualib& adhibeatur interpositio.
sicorpus est materies animae inrationalis. & anima in¬
rationalis est materies animae rationalis: ꝓculdubio
corpus est materies animae rationalis: quod neminem
umquam scio ausumesse sentire : nisiqui & ipsam ani¬

Expanded text:
luntate, intellectu, memoria. si enim est aliquid, unluntate, intellectu, memoria. si enim est aliquid, unde istam defluxionem formatae carni deus inspiraret, tamquam sufflando animam faciens, idemque beatum est, nullo modo mouetur aut mutatur aut amittit aliquid, cum hoc ab eo defluit, unde anima fit. non est enim corpus, ut tamquam exhalando minuatur. Si autem anima inrationalis materies est quodammodo, de qua fit anima rationalis, id est humana, rursus quaeritur, etiam ipsa inrationalis unde fiat, quia et ipsam non facit nisi creator omnium naturarum. an illa de materie corporali? cur non ergo et ista? nisi forte quod uelut gradatim fieri conceditur conpendio posse deum facere quisquam negabit. proinde quaelibet adhibeatur interpositio, si corpus est materies animae inrationalis et anima inrationalis est materies animae rationalis, procul dubio corpus est materies animae rationalis. quod neminem umquam scio ausum esse sentire, nisi qui et ipsam ani
Abbreviated transcription (Latin):
nondum facultate: sienim uidemus in fantile mani¬
mam iamutique hominis animam nondum coepis¬
se utiratione. & tamen eam rationalem iam dici¬
mus cur non credatur sic in illa materie dequa fac¬
ia est anima qui&um fuisse motum &iam sentiendi
sicut in ista in fantili quaeiam ceste anima est homini
qui&us est adhuc motur ratiocinandi : nam suambe¬
taerat uita dequa facta est hominis anima d&eriusere
facta est &ideo non iam illa materies huius sed ilꝰ¬
us ista defluxio est : Nammateries aliquacum formi¬
tur presestim adõ in melius si nedubitatione formatur
Sed &iam sicuius quam in aliqua beatitudine factȩ ͥ
dõuitae defluxio anima humana poss& intellegiine
si credendaerat esse coepisse in aliquo actumeritorum
suorum nisi ex quo propriam coepit agere uitamdum
anima facta est animans carnem & eius sensibus uel¬
ut nuntiis utens atque inseipsa seuiuere sentiens sua uo¬

Expanded text:
nondum facultate? si enim uidemus infantilem aninondum facultate? si enim uidemus infantilem animam, iam utique hominis animam, nondum coepisse uti ratione et tamen eam rationalem iam dicimus, cur non credatur sic in illa materie, de qua facta est, quietum fuisse motum etiam sentiendi, sicut in ista infantili, quae iam certe anima est hominis, quietus est adhuc motus ratiocinandi? Nam si iam beata erat uita, de qua facta est hominis anima, deterius ergo facta est, et ideo non iam illa materies huius, sed illius ista defluxio est. nam materies aliqua cum formatur, praesertim a deo, in melius sine dubitatione formatur. sed etiam si cuiusquam in aliqua beatitudine factae a deo uitae defluxio anima humana posset intellegi, nec sic credenda erat esse coepisse in aliquo actu meritorum suorum, nisi ex quo propriam coepit agere uitam, dum anima facta est animans carnem et eius sensibus uelut nuntiis utens atque in se ipsa se uiuere sentiens sua uo
Abbreviated transcription (Latin):
r&l : secundum quam dicitur mundus celum & terra :
atuero illa spiritalis materies. si fuit ulla unde ani¬
ma fier&. uel si est ulla unde animae fiunt quidip¬
sa est : quod nomen. quam spȩciem. quem usum in re¬
bus conditis ten& uiuit annon: siuiuit. quid agit ᷑ quid
confert uniuersitatis effectibis beatamꝰ neuitam ger
animis eram. an neutram: uiuificat aliquid. an ab ħoc
&iam opere uacat.& in quodam secr&lo uniuersi¬
tausotiosa requiescit sine uigili sensu motuque uitali :
Sienim nulla prorsus adhuc uitaerat. quomodo ess&
uita futurae quaedam incorporea nec uiua mate¬
ries. aut falsum ẽs autanimis lat&: Siautem iam ui¬
uebat necbeatae nec miserae: quomodo rationalis
erat: quod situnc rauonalis facta est cum ex illama¬
teriae natura humanae animae facta est: inratio¬
nalis ergo uita materies erat animae rationa¬
lis: idest humanae: quidergo interillã pecorir¬
que distabat: anrationalis erat iam possibilitate:

Expanded text:
ret, secundum quam dicitur mundus caelum et terra. ret, secundum quam dicitur mundus caelum et terra. At uero illa spiritalis materies, si fuit ulla, unde anima fieret, uel si est ulla, unde animae fiunt, quid ipsa est? quod nomen, quam speciem, quem usum in rebus conditis tenet? uiuit, an non? si uiuit, quid agit? quid confert uniuersitatis effectibus? beatamne uitam gerit, an miseram, an neutram? uiuificat aliquid? an ab hoc etiam opere uacat et in quodam secreto uniuersitatis otiosa requiescit sine uigili sensu motuque uitali? si enim nulla prorsus adhuc uita erat, quomodo esset uitae futurae quaedam incorporea nec uiua materies? aut falsum est aut nimis latet. si autem iam uiuebat nec beate nec misere, quomodo rationalis erat? quodsi tunc rationalis facta est, cum ex illa materie natura humanae animae facta est, inrationalis ergo uita materies erat animae rationalis, id est humanae? quid ergo inter illam pecorisque distabat? an rationalis erat iam possibilitate,
Abbreviated transcription (Latin):
uitus atque fallatus deformem reddi : formari autem
iustutibus ueritatisque doctrina : : sed in sua iamnatu¬
ra quae est anima sicut &iam caro in sua natura qua
iam caro est & salute decoratur : & morbi suul neribus¬
que foedatur: sed sicut haec excepto quodiam caro est¬
inquanatura uel proficit ut pulchsa uel deficit ut
de formissit  Habuit &iam materiem id est terram de
qua fier& ut omnino caro ess& : sic fostasse potuit & an¬
ma antequam ea ipsa natura fier& Quae anima dicitur
cuius uel pulcritudo uistus uel deformatas uitium est habe¬
re aliquam materiem prosuo genere spiritalem quae
nondum ess& anima sicut terra dequacaro facta estiam
erat aliquid quamuis non erat caro: sedenim terra
inplebat mundi infimam pastem antequam deilla
corpus hominis fier& conferens uniuerso totum suum
ut &iam sinulla exeacaro fier& animantis cuius quã
specie ⁊amen suamundi fabricam molem que conple¬

Expanded text:
uitiis atque fallaciis deformem reddi, formari autem uitiis atque fallaciis deformem reddi, formari autem uirtutibus ueritatisque doctrina, sed in sua iam natura, qua est anima, sicut etiam caro in sua natura, qua iam caro est, et salute decoratur et morbis uulneribusque foedatur. sed sicut haec excepto, quod iam caro est,-in qua natura uel proficit, ut pulchra, uel deficit, ut deformis sit, habuit etiam materiem, id est terram, de qua fieret, ut omnino caro esset: sic fortasse potuit et anima, antequam ea ipsa natura fieret, -quae anima dicitur, cuius uel pulchritudo uirtus uel deformitas uitium est, habere aliquam materiem pro suo genere spiritalem, quae nondum esset anima, sicut terra, de qua caro facta est, iam erat aliquid, quamuis non erat caro. Sed enim terra inplebat mundi infimam partem, antequam de illa corpus hominis fieret, conferens uniuerso totum suum, ut, etiamsi nulla ex ea caro fieret animantis cuiusquam. specie tamen sua mundi fabricam molemque conple
Abbreviated transcription (Latin):
factus sit flatus cum ds̃ flar uoluit. idemque hominis ani¬
ma factus sit: anuero iam erat aliquid spiritale quã¬
uis hoc quic quiderat nondum animae natura erat.
at que ex hoc factus sit flatur sit flatusdi quaenatura es¬
s& animae. sicut nec corporis humani natura iamera
antequam ds̃ eam delimoterrae uel puluere formari
nonenim caro humana erat puluis aut limus. sed tamenꝰ
aliquiderat unde illa fier& quae nondum erat: num
ergo credibile est in primis illis sex dierum operib dm̃ con¬
didisse non solum futuri corporis humani causalemo
rationem uerum &iam materiem dequa fiero : id est
terram decuius limo uel puluere finger&ur : animae
autem solam ibi condidisse rationem secundum quã
fier&. non eliam quandam prosuo genere materiam
dequa fier& : Si enim quiddam in conmutabile ess& an¬
ma nullo modo eius quasi materiem quaerere deberemus
Nunc autem mut abilitas cius satis indicat eam interim

Expanded text:
factus sit flatus, cum deus flare uoluit, idemque hominis anifactus sit flatus, cum deus flare uoluit, idemque hominis anima factus sit: an uero iam erat aliquid spiritale, quamuis hoc, quidquid erat, nondum animae natura erat, atque ex hoc factus sit flatus dei, quae natura esset animae, sicut nec corporis humani natura iam erat, antequam deus eam de limo terrae uel puluere formauisset. non enim caro humana erat puluis aut limus, sed tamen aliquid erat, unde illa fieret, quae nondum erat. Num ergo credibile est in primis illis sex dierum operibus deum condidisse non solum futuri corporis humani causalem rationem uerum etiam materiem, de qua fieret, id est terram, de cuius limo uel puluere fingeretur, animae autem solam ibi condidisse rationem, secundum quam fieret. non etiam quandam pro suo genere materiam, de qua fieret? si enim quiddam incommatabile esset anima, nullo modo eius quasi materiem quaerere deberemus; nunc autem mutabilitas eius satis indicat eam interim
Abbreviated transcription (Latin):
r& non uideo quemam modum intellegamus adhuc eum
exnihilo animas facere : andicendum est eum in illis qui¬
demoperibus primorum sexcherum fecisse illum diem
occultum: ac si hoc potius credioport&. spiritalem at¬
que intellec tualem naturam scilic& unitatis angeli¬
cae. & mundumidest celum &terram atque in illis
iam extantibus naturis rationes creasse futurarum a
liarum non ipsas naturas: Alioquin suam ibi creatae
essent sicut erant futurae. non ad huc essent futura e:
quod siita est non dum erat in conditis rebus anmae hũ¬
manae ulla natura. & tunc esse coepit cum eam dr̃ sufflan¬
do fecit atque indidit homini: sed non ideo quaestio subo¬
lataest. quaquaeritur adhuc utrum eam naturam
quae anima dicitur & antea nonerat exnihilo creaue¬
rit. tamquam ipse flatus eius: non ex aliqua sub stantia
subiacente factussit. sicut de flatu dicebamus quem
facit anima excorpore suo: sed omnino exnihilo tunc

Expanded text:
t, non uideo, quemadmodum intellegamus adhuc eum t, non uideo, quemadmodum intellegamus adhuc eum ex nihilo animas facere. an dicendum est eum in illis quidem operibus primorum sex dierum fecisse diem illum occultum ac, si hoc potius credi oportet, spiritalem atque intellectualem naturam, scilicet unitatis angelicae, et mundum, id est caelum et terram, atque in illis iam extantibus naturis rationes creasse futurarum aliarum naturarum, non ipsas naturas? alioquin si iam ibi creatae essent, sicut erant futurae, non adhuc essent futurae. quod si ita est, nondum erat in conditis rebus animae humanae ulla natura et tunc esse coepit, cum eam deus sufflando fecit atque indidit homini. Sed non ideo quaestio sublata est, qua quaeritur adhuc, utrum eam naturam, quae anima dicitur et antea non erat ex nihilo creauerit, tamquam ipse flatus eius non ex aliqua substantia subiacente factus sit, sicut de flatu dicebamus, quem facit anima ex corpore suo, sed omnino ex nihilo tunc
Abbreviated transcription (Latin):
mus sufflando fecisse animum hominis nisicorpoream
deisto aere subi acente sibi excorpore sua non tamen
quod fecirr& dediss& sufflando descipso dedisse putar
deberemus uideremur sedita de sibi subiecto aere cor¬
poris sui sicut anima de huius modi re similiter adia¬
cente. Noc est decorpore nonde ipsa flatum facii:
Nuncuero quia non tantum modo mund corpusdõ esse
subditum dicimus. sed illum esse supra omnem creaturã
siue corporalem siue spiritalem. nec deseipso: nec de cor¬
poreis elementis credendus est animam fecisse suf¬
flando : utrum autem exeo quodomnino nonerat id est
exnihilo : anex aliquare quae iamabillo facta spirita¬
litererat. sed anima nondumerat merito quaeripo¬
test sienim dm̃ adhuc aliquid exnihilo creare non credi¬
mus postea quam creauit omnia simul. & obhoca con¬
summatis omnib operib requieuisse credimus quae
incͥoauit facere: ut quic quid deinde facer& ex his face

Expanded text:
mus sufflando fecisse animam hominis, nisi corpoream mus sufflando fecisse animam hominis, nisi corpoream de isto aere subiacente sibi ex corpore suo, non tamen quod dedisset sufflando de se ipso dedisse putare deberemus, sed ita de sibi subiecto aere corporis sui, sicut anima de huiusmodi re similiter adiacente, hoc est de corpore, non de se ipsa flatum facit. nunc uero quia non tantummodo mundi corpus deo esse subditum dicimus, sed illum esse supra omnem creaturam siue corporalem siue spiritalem, nec de se ipso nec de corporeis elementis credendus est animam fecisse sufflando. Utrum autem ex eo, quod omnino non erat, id est ex nihilo, an ex aliqua re, quae iam ab illo facta spiritaliter. erat, sed anima nondum erat, merito quaeri potest. si enim deum adhuc aliquid ex nihilo creare non credimus, posteaquam creauit omnia simul, et ob hoc a consummatis omnibus operibus requieuisse credimus, quae inchoauit facere, ut, quidquid deinde faceret, ex his face
Abbreviated transcription (Latin):
tur meliora quae fecit uerbo quam quod fecit flatuquia &
in nobis melius est uerbum quam flatus inihil est interim
secundum supra dictam rationem. curanimam ipsami
flatum dicere dubitemus. dum intellegatur non eẽ dinatin
atque substantia. Sed hoc ipsum esse sufflare quod est f¬
tum facere. quod autem flatum facere hoc animã face¬
re : cui sententiae congruit quod peresaiam dicit dr̃.
sp̃s enim a me proced& & flatum omnem ego feci na
nonquem lib& flatum corporeum eumdicer sequen¬
uadocent: cum enim dixiss& omnem flatum ego feci
& propter peccatum inquit pusillum quid contristaui
cum & percussicum: quidergo dicit flatum nisi ani¬
mam. quae propter peccatum percussa & contrista¬
taest: Quidigitur est omnem flatum ego feci. nisiom¬
nem animam ego feci: Siergo dm̃diceremus tam quã
corporei mundi huiuis animam cumundus ipse est tam¬
quam corpus unius animantis: recte noneum dicere¬

Expanded text:
tur meliora quae fecit uerbo quam quod fecit flatu, quia et tur meliora quae fecit uerbo quam quod fecit flatu, quia et in nobis melius est uerbum quam flatus, nihil est interim secundum supra dictam rationem, cur animam ipsam flatum dei dicere dubitemus, dum intellegatur non esse dei natura atque substantia, sed hoc ipsum esse sufflare, quod est flatum facere, quod autem flatum facere, hoc animam facere. cui sententiae congruit quod per Esaiam dicit deus: spiritus enim a me procedet, et flatum omnem ego feci; nam non quemlibet flatum corporeum eum dicere sequentia docent. cum enim dixisset: omnem flatum ego feci, et, propter peccatum, inquit, pusillum quid contristaui eum et percussi eum. quid ergo dicit flatum nisi animam, quae propter peccatum percussa et contristata est? quid igitur est: omnem flatum ego feci, nisi: omnem animam ego feci? Si ergo deum diceremus tamquam corporei mundi huius animam, cui mundus ipse esset tamquam corpus unius animantis, recte non eum dicere
Abbreviated transcription (Latin):
si&iam non ex hoc qui forinsecus adiac& accepto &
reddito. sed exipsius nostri corporis natura qua constat
suflando aliquid eiceremus : non eadem natura est cor¬
poris & animae : quod & ipsi utique consentiunt: qua prop¬
ter &iam sic aliud est animae substantia quae corpus
regit & mou&. aliud flatus quem regendo & mouendo
facit decorpore sibi subdito non deseipsa cui corpus est
subditum: cum itaque longe quidem in conparabili
modo sed tamen anima regat subditum corpus & dr̃ sub¬
ditam creaturam :curnon potius intellegatur de subie¬
ia sibi creatura fecisseds̃ animam in eo quod suflasse dictus
est: quando quidem ipsa anima quamuis corporisuo non
ita domin&ur ut ds̃ uniuersitati quam condidit tamen
eius motu non desua substantia flatum facit: possemus
quidem dicere nec ipsum dĩ flatum esse animam hominis:
seddm̃ suflando fecisse animam in homine: sed neputen¬

Expanded text:
odsi etiam non ex hoc, qui forinsecus adiacet, accepto et odsi etiam non ex hoc, qui forinsecus adiacet, accepto et reddito, sed ex ipsius nostri corporis natura, qua constat, sufflando aliquid eiceremus, non eadem natura est corporis et animae: quod et ipsi utique consentiunt. quapropter etiam sic aliud est animae substantia, qua corpus regit et mouet, aliud flatus, quem regendo et mouendo facit de corpore sibi subdito, non de se ipsa, cui corpus est subditum. cum itaque longe quidem inconparabili modo sed tamen anima. regat subditum corpus et deus subditam creaturam, cur non potius intellegatur de subiecta sibi creatura fecisse deus animam in eo, quod sufflasse dictus est, quandoquidem ipsa anima, quamuis corpori suo non ita dominetur ut deus uniuersitati, quam condidit, tamen eius motu, non de sua substantia flatum facit? Possemus quidem dicere nec ipsum dei flatum esse animam hominis, sed deum sufflando fecisse animam in homine; sed ne puten
Abbreviated transcription (Latin):
autem animae naturam uelinde terius uel in melius
conmutari posse quisambigit . ac perhoc sacrilega
opinio eam & dm̃ credere unius esse sub stantiae: quid
enim hoc modo aliud quam & ille conmutabilis credi¬
tur : credendum itaque est & intellegendum neque
ullomodo dubitandum. quod rectafides hab& animã
sic esse adõ tamquam rem quam fecerit. nontamquam
naturã cuius ipseest siue genuerit siue quoquomodo pro¬
tulerit & quomodo inquiunt scribtumest sufflauit in
faciem eius & factus est homo in animam uiuam. Si non
animadĩ pars est uel dĩ omnino substantia: immouerot
ex hoc uerbo satis appar& ita non ẽẽ: cumenim homo
sufflat. anima utique ipsa subi acentem sibi natur ã
corporis mou&. & deilla nonde se ipsa flatum facit
nisi isti foste tamtardi sunt. ut nesciant isto reciproco
habitu quem de hoc aere circum fuso ducimur & red di¬
mus fieri &iam flatum. cumuoluntate suflamus. qđ¬

Expanded text:
autem animae naturam uel in deterius uel in melius autem animae naturam uel in deterius uel in melius commutari posse quis ambigit? ac per hoc sacrilega opinio est eam et deum credere unius esse substantiae. quid enim hoc modo aliud quam et ille commutabilis creditur? credendum itaque est et intellegendum neque ullo modo dubitandum, quod recta fides habet, animam sic esse a deo tamquam rem, quam fecerit, non tamquam naturae, cuius ipse est, siue genuerit siue quoquo modo protulerit. Et quomodo, inquiunt, scriptum est: sufflauit in faciem eius, et factus est homo in animam uiuam, si non anima dei pars est uel dei omnino substantia? immo uero ex hoc uerbo satis adparet ita non esse. cum enim homo sufflat, anima utique ipsa subiacentem sibi naturam corporis mouet et de illa, non de se ipsa flatum facit; nisi forte isti tam tardi sunt, ut nesciant isto reciproco halitu, quem de hoc aere circumfuso ducimus et reddimus, fieri etiam flatum, cum uoluntate sufflamus. qu
Abbreviated transcription (Latin):
codices habent spirauit uelin sperauit in faciem eiur
sed cum greci habent. eneprencen. non dubitabutur
flauit uel su flauit esse dicendum: quaerebamus autem
insuperiore sermone de manibus dĩ cum homo delimo
formatus cogitar&ur: quid ergo nunc dicendum est
in eo quod scribtum est suflauit ds̃. nisi quia sicut non ma¬
nibus corporis finxit. itanec faucibus labusque suffla¬
uit: uerum tamen hoc uerbo scribtura in quaestione
difficillima plu re rimumnos quantum opinor ad¬
iuuit: Nam cumquidam ex hoc uerbo crediderint
aliquid esse animam de ipsa substantia dĩ. Id est eiusdẽ
naturae cuius ille est : hoc ideo putantes qui a cũ hamo
sufflat aliquid de seipso eicit in flatu : hinc potiusam¬
monendisumus. hanc inimicam fidei catholicae repro¬
bare sententiã Nosenim credimus dĩ naturã atque
sub stantiam quae intrinitate creditur amultis. ime¬
legitur a paucis. omninoesse in conmutabilem: porro

Expanded text:
codices habent: spirauit uel inspirauit in faciem eius. codices habent: spirauit uel inspirauit in faciem eius. sed cum graeci habeant svstpoairjasv, non dubitatur flauit uel sufflauit esse dicendum. quaerebamus autem in superiore sermone de manibus dei, cum homo de limo formatus cogitaretur; quid ergo nunc dicendum est in eo quod scriptum est: sufflauit deus, nisi quia sicut non manibus corporis finxit, ita nec faucibus labiisue sufflauit? Uerum tamen hoc uerbo scriptura in quaestione difficillima plurimum nos, quantum opinor, adiuuit. Nam cum quidam ex hoc uerbo crediderint aliquid esse animam de ipsa substantia dei, id est eiusdem naturae, cuius ille est, hoc ideo putantes, quia cum homo sufflat, aliquid de se ipso eicit in flatu, hinc potius admonendi sumus hanc. inimicam fidei catholicae reprobare sententiam. nos enim credimus dei naturam atque substantiam, quae in trinitate creditur a multis, intellegitur a paucis, omnino esse incommutabilem. porro
Abbreviated transcription (Latin):
÷ finxit dr̃ hominem puluerem de terra & flauit in
faciem eius flatum uitae . & factus est homo in animã
uuentem: H aec uerba scribturae nobis &inprincipio
uperioris libri consideranda preposuimus & deipro
homine facto Maximeque decius corpor quantum
sns diximus quod secundum scribturas uisum est disser¬
umus: sed quia deanima humana non parua quaestio
estud hunc eam librum differendam put auimur: nesci¬
entes quantum nos dñs adiuturus esso recte loqui cupi¬
dorillud tamen scientes nisi quantum ipse adiuuaro
senie nonesse loquituros: Recte est autem ueraciter att
congruenter : nihil audacter refellendo:nihil temert
isseriando : dumadhuc dubium est uerum falsum̃ nestt
sue fidei suit scientiae xp̃ianae: quodauiem doceri¬
potest uel rerum ratione a pestissima uel scribturarũ
auctoritate cestissima sine cunctatione asserendo ac
primum illud uideamus quod scribtum est flauit uo
suflauit infaciem eius flatum suitae : non nulli enin

Expanded text:
terra et flauit in faciem eius flatum uitae, et factus est homo in animam uiuentem. haec uerba scripturae nobis et in principio superioris libri consideranda proposueramus et de ipso homine facto maximeque de eius corpore, quantum satis duximus, quod secundum scripturas uisum est, disseruimus. sed quia de anima humana non parua quaestio est, ad hunc eam librum differendam putauimus nescientes, quantum nos dominus adiuturus esset recte loqui cupidos, illud tamen scientes, nisi, quantum ipse adiuuaret, recte nos non esse locuturos. recte autem est ueraciter atque congruenter nihil audacter refellendo, nihil temere adfirmando, dum adhuc dubium est, uerum falsumne sit, siue fidei siue scientiae christianae, quod autem doceripotest, uel rerum ratione apertissima uel scripturarum auctoritate certissima sine cunctatione adserendo. Ac primum illud uideamus, quod scriptum est: flauit uel sufflauit in faciem eius flatum uitae. nonnulli enim
Abbreviated transcription (Latin):
postnos. omnib enim dicebat quos suos futurosuide¬
bat Ecce ego uobiscum sum usque in con summationẽ
seculi: sicuidõ notuserat proph&a cuidixit. priusquã
te formarem inutero nouite: sicut decimatus est leui cũ
ess& inlumbis abraham: Curenim non ita & ipse abra¬
haminadam &ipseadam in primis operib: mundiquas
ds̃ creauit omnia simul: sed uerbadm̃iperos carnis eiurꝗ
uerba dĩ perora proph& arum temporali corpori suoce
proferuntur : & omnibus sillabis sus congruas temporũ
moras sumunt atque consumunt: cum uerods̃ dicebat.
Faciamus hominem adimaginem & similitudinem nos trã
& habeat potestatem piscium maris &uolatilium caeli &

Expanded text:
post nos. omnibus enim dicebat, quos suos futuros uidepost nos. omnibus enim dicebat, quos suos futuros uidebat: ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi; sicut deo notus erat propheta, cui dixit: priusquam te formarem in utero, noui te, sicut decimatus est Leui, cum esset in lumbis Abraham. cur enim non ita et ipse Abraham in Adam et ipse Adam in primis operibus mundi, quae deus creauit omnia simul? sed uerba domini per os carnis eius et uerba dei per ora prophetarum temporali corporis uoce proferuntur et omnibus syllabis suis congruas temporum moras sumunt atque consumunt; cum uero deus dicebat: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram; et habeat potestatem piscium maris et uolatilium caeli
Abbreviated transcription (Latin):
tionem quae nonuideo quomodo ponit intellegi side¬
fuit aliquid tunc non causaliter conditum quod postea
uis ibiliter conder&ur: Deinde quia sexur ipse masculi
& feminaenisiincorporibus esse non potest: quod si
quisquam secundum intellectum & actionem̃ tam qũã
utrumq sexum inuna anima accipiendum putauerit:
quid faci& de his quae ad escam dr̃ ipsodie dedit deligno¬
rum fructibur. quaenis homini habenti corpus non
utiq congrua est : nam si& hanc escam figuratae quir¬
quam accipere uoluerit: reced& a propri&ate re¬
rum gestarum quae primitur in huius modina rratio¬
nibus omni obseruationẽ fundata est: quomodoergo
oquebatur inquiteis qui nondum audiebant nec in¬
telle gebant . qui anecerant qui uerba perciperent:.
ponsem respondere sic eos alloquutum dm̃ quem am¬
modum xp̃rnor nondumnator &iam longe post fu¬
turo s. nec tantum nos. sed &iam eos omnes qui futuri sun

Expanded text:
tionem - quae non uideo quomodo possit intellegi, si detionem - quae non uideo quomodo possit intellegi, si defuit aliquid tunc non causaliter conditum, quod postea uisibiliter conderetur — deinde quia sexus ipse masculi et feminae nisi in corporibus esse non potest. quod si quisquam secundum intellectum et actionem tamquam utrumque sexum in una anima accipiendum putauerit. quid faciet de his, quae ad escam deus ipso die dedit de lignorum fructibus, quae nisi homini habenti corpus non utique congrua est? nam si et hanc escam figurate quisquam accipere uoluerit. recedet a proprietate rerum gestarum. quae primitus in huiusmodi narra- . tionibus omni obseruatione fundanda est. Quomodo, inquit. ergo loquebatur eis. qui nondum audiebant nec intellegebant, quia nec erant, qui uerba perciperent? possem respondere sic eos adlocutum deum, quemadmodum Christus nos nondum natos et tam longe post futuros, nec tantum nos, sed etiam eos omnes, qui futuri sunt
Abbreviated transcription (Latin):
illa sexdierum conditione factuserat Datur quidem de
seminibus adhanc rem non nulla similitudo propterilla
quae in eis futura conserta sunt uerum tamen ante om¬
nia uisibilia semina sunt illaecausae: sed non intellegit:
Quidergo faciam. nisi quantum possum salubriteromone¬
am. utscribtura edĩ credat: & tunc factum hominem
quando dĩ cum factus est dies fecit celum & terram de quo
alibi seribtura diere quiuiun madernum creauit om¬
nia simulꝵ & tunc quando iam non simul sed suis quae¬
que temporib creans finxit eum delimoterrae & ex
eius osse mulierem: nam necisto modo eos illosextodie
factos. nec tamen eos illosextodie non factos intellege¬
re scribtura permittat: Forte ergo animae eorum
sexto illodie factae erant ubi & ipsa imagodĩ reete in¬
tellegitur in spiriumentis eorum : ut postea corpora
formarentur: sed neque hoc credere eadem scribtura
permittit. primo propter illam operum consumma¬

Expanded text:
illa sex dierum conditione factus erat. datur quidem de illa sex dierum conditione factus erat. datur quidem de seminibus ad hanc rem nonnulla similitudo propter illa, quae in eis futura conserta sunt; uerum tamen ante omnia uisibilia semina sunt illae causae . sed non intellegit. quid ergo faciam, nisi, quantum possum, salubriter moneam, ut scripturae dei credat et tunc factum hominem, quando deus, cum factus est dies, fecit caelum et terram, de quo alibi scriptura dicit: qui uiuit in aeternum, creauit omnia simul, et tunc, quando iam non simul sed suis quaeque temporibus creans finxit eum de limo terrae et ex eius osse mulierem? nam nec isto modo eos illo sexto die factos nec tamen eos illo sexto die non factos intellegere scriptura permittit. Forte ergo animae eorum sexto illo die factae erant, ubi et ipsa imago dei recte intellegitur in spiritu mentis eorum, ut postea corpora formarentur? sed neque hoc credere scriptura eadem permittit. primo propter illam operum consumma
Abbreviated transcription (Latin):
quando factasit femina: inueni& extraillos sex dies. tuncenim
facta est quando ds̃ d&erra finxit adhuc bestias agri. & uola¬
tilia caeli. non quando uolatilia produxerunt aquae & ani¬
mamuiuam in qua & bestiaesunt produxit terra: tunc au¬
tem factus esthomo & masculur & femina: ergo & tunc &
postea: neq enim tunc & non postea. autuero postea &
nontunc : nec alii postea. sedidem ipsi. aliter tunc. aliter
postea: quaer& exme. quomodo respondebo postea. uis¬
biliter sicut species humanae constitutionir nota nobisest.
non ta menparentibus generantibus. sedille delimo. illa
de costacius : quaer& tunc quomodo: respondebo inuisibi¬
liter: potentialiter. causaliter. quomodo fiunt. futura non
facta: hic forte non intelleg&: subtrahuntur enim ei
cuncta quaenouit usq ad ipsã seminum corpulentiam:
neq enimuel tale aliquid homo iamerat. cumin prima

Expanded text:
quando facta sit femina, inueniet extra illos sex dies; tunc enim quando facta sit femina, inueniet extra illos sex dies; tunc enim facta est, quando deus de terra finxit adhuc bestias agri et uolatilia caeli, non quando uolatilia produxerunt aquae et animam uiuam, in qua et bestiae sunt, produxit terra. tunc autem factus est homo et masculus et femina : ergo et tunc et postea. neque enim tunc et non postea aut uero postea et non tunc; nec alii postea, sed idem ipsi aliter tunc, aliter postea. quaeret ex me: quomodo postea? respondebo: uisibiliter, sicut species humanae constitutionis nota nobis est, non tamen parentibus generantibus, sed ille de limo, illa de costa eius. quaeret: tunc quomodo? respondebo: inuisibiliter, potentialiter, causaliter, quomodo fiunt futura non facta. Hic forte non intelleget. subtrahuntur enim ei cuncta, quae nouit, usque ad ipsam seminum corpulentiam. neque enim uel tale aliquid homo iam erat. cum in prima
Abbreviated transcription (Latin):
quod scimus nos nec sentire nec dicere : quam quam enim
praecedentibus sermonibus quantum potuerim lecto¬
rem praestruxerim:: plures tamen arbitror caliga¬
re in his locis & putare ita fuisse prius hominem in illodi
opere quo simul omnia creata sunt. ut aliquam uitam
ducer & utłi locutionem ad se directam cumdixit dr̃
eccedediuobis omne pabulum seminale discerner &
creder& & intelleger&: nouerit ergo qui hoc pu¬
tat mon hoc me sensisse neque dixisse: sed rursus sidixe¬
ro monita fuisse hominem in illa prima rerum condi¬
tione quacre auit dr̃ omnia simul sicutiest ñ tantũ
perfectae a &atis homo sedne in fans quidem. nec tan¬
tum infans. sed nepuerperium quidem in utero ma¬
tris. nectantum hoc. sed nec semen quidem ui sibile
hominis putauit omnino non fuisse : Redeat ergo
ad scribturam: in ueni& sextodie hominem factum adima¬
ginem dĩ. factos autem masculum & feminam: Item quaeras

Expanded text:
quod scimus nos nec sentire nec dicere. quamquam enim quod scimus nos nec sentire nec dicere. quamquam enim praecedentibus sermonibus. quantum potuerim, lectorem praestruxerim, plures tamen arbitror caligare in his locis et putare ita fuisse prius hominem in illo dei opere quo simul omnia creata sunt, ut aliquam uitam duceret, ut dei locutionem ad se directam, cum dixit deus: ecce dedi uobis omne pabulum seminale, discerneret, crederet, intellegeret. nouerit ergo, qui hoc putat, non hoc me sensisse neque dixisse. Sed rursus, si dixero non ita fuisse hominem in illa prima rerum conditione, qua creauit deus omnia simul, sicuti est non tantum perfectae aetatis homo, sed ne infans quidem, nec tantum infans, sed ne puerperium quidem in utero matris, nec tantum hoc, sed ne semen quidem uisibile hominis, putabit omnino non fuisse. redeat ergo ad scripturam, inueniet sexto die hominem factum ad imaginem dei, factos autem masculum et feminam. item quaerat,
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur : Aliter ergo tunc ambo &nunc aliter ambo
tunc scilic& secundum potentiam peruerbum dĩ tamquã
seminaliter mundo inditam cum creauit omnia simul a qui¬
bus indie septimo requieuit ex quibus omnia suis quaeq
temporib iam per seculorum ordinem fierent : nunc
autem secundum operationem praebendam temporib
quausque nunc operatur. & o postebat iam suotempore
fieriadam delimoterrae: eiusque mulierem ex uirilate¬
re: inqua dis tributioneo perumdĩ pastim ad illos dies in¬
unsibiles pertinentium in quibus creauitomnia simul
pastim adistos adpositos in quibus operatur cortidie quic¬
quid ex illis tamquam in uolucris primordialibus intem¬
pore euoluitur : si non impostune atque absurde scrib¬
turae uerba sequuti sumus. quae nos ad haec disunguer¬
daduxerunt : cauendum est nepropter ipsarum rerum
aliquanto difficilem perceptionem quam tardiores as¬
se quinon sufficiunt putemur aliud sentire acdicere

Expanded text:
cuntur. aliter ergo tunc ambo et nunc aliter ambo cuntur. aliter ergo tunc ambo et nunc aliter ambo : tunc scilicet secundum potentiam per uerbum dei tamquam seminaliter mundo inditam, cum creauit omnia simul, a quibus in die septimo requieuit, ex quibus omnia suis quaeque temporibus iam per saeculorum ordinem fierent, nunc autem secundum operationem praebendam temporibus, qua usque nunc operatur, et oportebat iam suo tempore fieri Adam de limo terrae eiusque mulierem ex uiri latere. In qua distributione operum dei partim ad illos dies inuisibiles pertinentium, in quibus creauit omnia simul, partim ad istos, in quibus operatur cotidie \'quidquid ex illis tamquam inuolucris primordialibus in tempore euoluitur. si non inportune neque absurde scripturae uerba secuti sumus, quae nos ad haec distinguenda duxerunt, cauendum est, ne propter ipsarum rerum aliquanto difficilem perceptionem, quam tardiores adsequi non sufficiunt, putemur aliquid sentire ac dicere,
Abbreviated transcription (Latin):
agri . & omnia uolatilia caeli. nisi quiaiam terra produxerat
omnes bestiar agri sextodie & aqua omnia uolatilia caeli qun¬
todie: Aliterergo tunc idest potentialiter atq causaliter
sicutilli operi conp&ebat quocreauit omnia simul aquib
indie septimo requieuit : Aliter autemnunc sicute auidemus
quae ꝑ temporalia spatia creat. sicutusq nunc operatur :
Acper hoc iam peristos notissimos lucis corporalis dies qui
circuitu solis fiunt. eua facta est delatere uirisui : Tunc enim
dr̃ adhuc finxit deerrabestias & uolatilia. in quibur cumad¬
iutorium simile ipsi adam non ess& inuentum illa formataest:
Intalibus ergo dieb &iam ipsum delimo finxit dr̃: Neq enim
dicendum est. masculum quidem
inamuero posterioribus dieb. ł cumipso sextodie
apertissime dictumsit. masculum & feminam fecit eos
& benedixiteos &coera quaedeam bob: & adambos q¬

Expanded text:
agri et omnia uolatilia caeli, nisi quia iam terra produxerat agri et omnia uolatilia caeli, nisi quia iam terra produxerat omnes bestias agri sexto die et aqua omnia uolatilia caeli quinto die. aliter ergo tunc, id est potentialiter atque causaliter, sicut illi operi conpetebat, quo creauit omnia simul, a quibus in die septimo requieuit, aliter autem nunc, sicut ea uidemus, quae per temporalia spatia creat, sicut usque nunc operatur. ac per hoc iam per istos notissimos lucis corporalis dies, qui circuitu solis fiunt. Eua facta est de latere uiri sui. tunc enim deus adhuc finxit de terra bestias et uolatilia, in quibus cum adiutorium simile ipsi Adam non esset inuentum, illa formata est. in talibus ergo diebus etiam ipsum de limo finxit deus. Neque enim dicendum est masculum quidem  feminam uero posterioribus diebus, cum ipso sexto die apertissime dictum sit: masculum et feminam fecit eos et benedixit eos et cetera, quae de ambobus et ad ambos di
Abbreviated transcription (Latin):
agri &omnia uolatilia caeli. & adduxit illa adadam utuide¬
d niuduocar& illa  &omne quodcumq illud uocauit
homimo omnibur peco ribur &omnibur uolatilibus caci &om¬
nibur bestur agri: Adae autem non est inuentur adutors¬
pulis iposi: &i niecitds mentis alienationcm super adami &i obdor¬
miuit & sumit unam de costis eius & adimpleuit carnem in loco
eius. & aedificauit dñs ds̃ costam quamsum sit de adam inmulie¬
rem: Siergo consequenter cum in pecoribus & bestus agri &
uolatilibus caeli non ess& inuentum adiutorium simile homini
fecit eids̃ adiutorium simile de costa lateriseius. Hoc autem fac¬
tum est cume asdem bestias agri & uolatilia caeli adhuc de ter¬
ra finxur& & adillum adduxiss& adhuc quomodo sex todie
factum hoc potest intellegi. quando quidem illodie produxit
terra animam uiuam secundum uerbum dĩ. Volatilia uero
quintodie produxerunt aquae similiter secundum uerbum dĩ :
Nonitaq: hic dicer&ur. & finxit ds̃ adhucd&erra omnes bestias

Expanded text:
li, et adduxit illa ad Adam, ut videret quid vocaret illa: et omne quodcumque illud vocavit nomina omnibus pecoribus et omnibus volatilibus coeli, et omnibus bestiis agri. Adae autem non est inventus adjutor similis ipsi. Et injecit Deus mentis alienationem super Adam, et obdormiuit: et sumsit unam de costis eius et adinpleuit carnem in locum eius. et aedificauit dominus deus costam, quam sumsit de Adam, in mulierem. si ergo consequenter, cum in pecoribus et bestiis agri et uolatilibus caeli non esset inuentum adiutorium simile homini, fecit ei deus adiutorium simile de costa lateris eius, hoc autem factum est, cum easdem bestias agri et uolatilia caeli adhuc de terra finxisset et ad illum adduxisset: quomodo sexto die factum hoc potest intellegi, quandoquidem illo die produxit terra animam uiuam secundum uerbum dei, uolatilia uero quinto die produxerunt aquae similiter secundum uerbum dei? non itaque hic diceretur: et finxit deus adhuc de terra omnes bestias
Abbreviated transcription (Latin):
tus est atq inparadiso constitutur: sed quae sextodiecreata snt:
aper tissime scribtura declarat: Animauiua scilic& secundum
unum quodq genur quadrupedum &repentium & bestiarum
&ipsehomo adimaginemdĩ masculur &femina: Proinde po¬
tuit praeermittere quomodo sit homo factur : quemtamen
mipsodie factum ipse narrauit. utre capitulando postea quem¬
ad modum &iam factur fuerit intimar& : hoc est dderrat pulue
re. & mulierilli delatere : Nontamen aliquod creaturat ge¬
nus pra&ermittere uelineo quod dixit dr̃. fiat. siue faciamus uel
ineo quod dicitur sic est factum siue fecit dr̃: Alioquin frustra
persingulos dier tam diligenter distincta sunt omnia siper¬
mixtionis dierum potest ulla suspitio residere : ut cum herba
die scribtura tacuerit: postremo quid respondebimur deber¬
tis agri. & uolatilibur caeli quae ad duxit dr̃ adadam. ut uide
nquide a uocar& : quodita scribtumest: Et dixit dñs dr

Expanded text:
tus est atque in paradiso constitutus. Sed quae sexto die creata sunt, tus est atque in paradiso constitutus. Sed quae sexto die creata sunt, apertissime Scriptura declarat; anima viva scilicet secundum unumquodque genus, quadrupedum et repentium et bestiarum, et ipse homo ad imaginem Dei masculus et femina. Proinde potuit praetermittere quomodo sit homo factus, quem tamen ipso die factum esse narravit, ut recapitulando postea, quemadmodum etiam factus fuere, et mulier illi de latere, non tamen aliquod creaturae genus praetermittere, uel in eo, quod dixit deus: fiat, siue: faciamus, uel in eo, quod dicitur: sic est factum, siue: fecit deus. alioquin frustra per singulos dies tam diligenter distincta sunt omnia, si permixtionis dierum potest ulla suspicio residere, ut, cum herba die scriptura tacuerit. Postremo, quid respondebimus de bestiis agri et uolatilibus caeli. quae adduxit deus ad Adam, ut uideret, quid ea uocaret? quod ita scriptum est: et dixit dominus deus:
Abbreviated transcription (Latin):
nere. Vnde requieuit indieseptimo. sed adistam potius qua
pertemporum cursus usq: nunc operatur: Cum enim paradi¬
sus plantar&ur. itanarrat: & plantauit dr̃ paradisum in eden
adorientem. & posuit ibi hominem quemfinxerat. & eiecitdẽ do
hucd&erra omnelignum pulchrum ad aspectum & bonum ade¬
cam : Cum dicit ergo eiecit adhuc d&erra omnelignum pulchrĩ
adaspectum: manifestat utiq quod aliter nunc eiecerit d&erra
lignum aliter tunc cum tertio die produxit terra herbampabu¬
lu seminantem semen secundum suum genus & lignum fruc¬
tuo rim secundum suum genus hocest enim eiecit adhuc suꝑ
pertinente ad creanda omnia simul a quibus consum matis in
die septimo requieurt: nuncautem uisibiliter in opere per¬
tinente ad temporum cursum sicutusq nunc operatur: ni
si forte quisdicat. non omne lignigenus tertiodie creatum
sed dilatum aliquid quod sexto crearour cum homo fac¬

Expanded text:
nere, unde requieuit in die septimo, sed ad istam potius, qua nere, unde requieuit in die septimo, sed ad istam potius, qua per temporum cursus usque nunc operatur. cum enim paradisus plantaretur, ita narrat: et plantauit deus paradisum in Eden ad orientem et posuit ibi hominem, quem fignum pulchrum ad aspectum et bonum ad escam. Cum ergo dicit: eiecit adhuc de terra omne lignum pulchrum ad aspectum, manifestat utique, quod aliter nunc eiecerit de terra lignum, aliter tunc, cum tertio die produxit terra herbam pabuli seminantem semen secundum suum genus et lignum fructuosum sepertinente ad creanda omnia simul, a quibus consummatis in die septimo requievit; nunc autem visibiliter in opere pertinente ad temporum cursum, sicut usque nunc operatur. 6. Nisi forte quis dicat non omne ligni genus tertio die creatum, sed dilatum aliquid quod sexto crearetur, cum homo fac