comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dedicit apostolus. sed abluti estis. sed scĩficatiestis. sed iustificati estis. Ab luti
uidelic& inbaptismo. scificati hostia salutari. iustificatibonis actibus. Pos¬
sunt autem in holo caustis quae post diluuium dño demundis animantibus obla¬
ta sunt. &iam scĩmartrres specialiter figurari qui post lauacrum baptis mi
non solum uitae munditiam seruauere. sed & sanguinem suum prodño fudere
nuncupabantur. quae sacroigni tota solebant absumi. & dequibus nihilinu sũ
cedebant offerentium. Vn de merito tales hostiaem artrribus scĩs figurate con¬
ueniunt. quinon inuita tantum modo sua: uerum in morte &iam dm̃ clarifi¬
care meruerunt. Altare autem in quo haec holo causta offeruntur. ipsum est
causta unum uero altare. qui a multitudinis credentium eratcor & anima una.

Expanded text:
de dicit Apostolus: Sed abluti estis, sed sanctificati estis, sed justificati estis . Abluti de dicit Apostolus: Sed abluti estis, sed sanctificati estis, sed justificati estis . Abluti videlicet in baptismo, sanctificati hostia salutari, justificati bonis actibus. Possunt autem in holocaustis quae post diluvium Domino de mundis animantibus oblata sunt etiam sancti martyres specialiter figurari, qui post lavacrum baptismi non solum vitae munditiam servavere, sed et sanguinem suum pro Domino fudere. uo nomine illa sacrificia nuncupabantur quae sacro igni tota solebant absumi, et de quibus nihil in usum cedebat offerentium; unde merito tales nostiae martyribus sanctis figurate conveniunt, qui non in vita tantummodo sua, verum in morte etiam Deum clarificare meruerunt. Altare autem in quo haec, holocausta offeruntur ipsum est causta, unum vero altare, quia multitudinis credentium erat cor unum et anima una,
Abbreviated transcription (Latin):
tificis nostri qui initium sextae a&atis. Immototam sextam aetatem hostia
sui corporis & sanguinis in altari scaẽ crucis dõ dedicar&. Quod autem dicit᷑
quia offerente noe odoratus est dñs odorem suauitatis: nonillum significat
odorem suauitatis qui de accensis exiens hostiis humanas poterat naresde lecta¬
re. sed illum potius uirtutum dicit odorem. qui depurissimo offerentis corde
qui depurissimo offerentis corde
procedens: ad conspectum diuinae maiestatis ascendebat. qualem infilio suo
iacob isaac patriarcha olebat cum dicer&. Ecceodor fs¬
Ecceodor filii mei sicut odor agri
plenicui bene dixit dñs. Et dequo a postolus. xp̃i inquit bonus odor sumusd
in omniloco. Iuxtamysticos uero sensus. aptissime postdiluuium immolat
noe quia & hicest ordo nrãe in xp̃o consecrationis ut primo fonte uitae lauemus
acde inde ad sacrum altare dominicae oblationis libaminȩ reficiamur. Vn¬

Expanded text:
tificis nostri, qui initium sextae aetatis, imo totam sextam aetatem hostia tificis nostri, qui initium sextae aetatis, imo totam sextam aetatem hostia sui corporis et sanguinis in altari sanctae crucis Deo dicaret: quod autem dicitur quia offerente Noe odoratus est Dominus odorem suavitatis, non illum significat odorem suavitatis qui de accensis exiens hostiis humanas poterat nares delectare; sed illum potius virtutum dicit odorem, qui, de purissimo offerentis cordequi, de purissimo offerentis corde procedens, ad conspectum divinae Majestatis ascendebat; qualem in filio suo Jacob Isaac patriarcha olebat, cum diceret: Ecce odor filii mei, sicut odor agri pleni, cui benedixit Dominus , et de quo Apostolus, Christi, inquit, bonus odor sumus i loco . Juxta mysticos vero sensus aptissime post diluvium immolat Noe, quia et hic est ordo nostrae in Christo consecrationis, ut primo fonte vitae lavemur, ac deinde ad sacrum altare Dominicae oblationis libamine reficiamur; un
Abbreviated transcription (Latin):
mundis optulit holo causta super altare. Vtuiriustus & uere perfectus inge¬
nerationibussuis postquam tantȩ cladi superfuit. mox aedificato altari gra¬
tias agit conditori simul obsecrans neultra mundus taliplaga mereaturpercu¬
ti. Et quia deuote acpie supplicat. ocius auditu dignus efficitur. Sequitur
enim. Odoratus que ese dñs odorem suauitatis: & ait ad eum. Nequaquam
ultra maledicam terrae propter homines. Dignumque fuit ut uir sc̃s &
futurorum prouidus sicut abel primae. Ita&ipse inicium secundȩ mundi
a&atis oblatisdõ sacrificiis consecrar&. qđ ipsũ & abra ham ac melchi se dech int̃ inicia t̃tiȩ
aetatis fecisse memorantur
Dauid &iamrex quarte patriarcha aetatis hoc
principio quintae a&atis restaurato altari quod destruxerunt chaldei in eodẽ
loco fecisse referuntur¬
runtur Quae cuneti figuram pretulere summiregis acueripon¬

Expanded text:
mundis, obtulit holocausta super altare. Ut vir justus et vere perfectus in gemundis, obtulit holocausta super altare. Ut vir justus et vere perfectus in generationibus suis postquam tantae cladi superfuit, mox, aedificato altari, gratias agit Conditori, simul obsecrans ne ultra mundus tali plaga mereatur percuti. Et quia devote ac pie supplicat, ocius auditu dignus efficitur. Sequitur enim: Odoratusque est Dominus odorem suavitatis, et ait ad eum: Nequaquam ultra maledicam terram propter homines. Dignumque fecit ut vir sanctus et futurorum providus, sicut Abel primae, ita et ipse initium secundae mundi aetatis, oblatis Deo sacrificiis, consecraret; quod ipsum et Abraham ac Melchisedech inter initia tertiae aetatis fecisse memorantur. David etiam rex quartae patriarcha aetatis hoc principio quintae aetatis, restaurato altari quod destruxerunt Chaldaei, in eodem loco fecisse referuntur: quae cuncta figuram praetulere summi Regis ac veri Pon
Abbreviated transcription (Latin):
ordine diebus trecentis sexaginta quinque. quibus annussolis expletu¬
solis expletur
Annum ergo totum erant in arca id est quous que sol transcurso circulo signifero
perduo decim suos menses omnes mundi plagas in lustrar&. ut sicut aqua orbem
totum operiens diluebat: Itauelut cooperans illisol eodem temporis spatio
totum circuiens orbem luce sui fulgoris inradiar&. Quomodo autem fonsuitȩ
dñs sic & soliustitiȩ sol& figuratȩ uocari fons quia regenerat solquianos in lu¬
minat. iuxta illud psalmographi. Qm̃ apud te est fonsuitae & in lumine
tuo uidebimus lumen. Etannum solis integrum eratnoe cum hisquae saluan¬
daerant perdiluuium animantibus & hominibus in arca . quia d ñspertotum
huius scłi tempus perquae omnes orbis plagas ecclesiam suam & unda lauacri
salutaris abluit & gratia sui sp̃s in lustrat
Aedificauit autem noe altaredño & tollens decunctis pecoribus & uolucribus

Expanded text:
ordine diebus trecentis sexaginta quinque, quibus annus ordine diebus trecentis sexaginta quinque, quibus annus solis expletur. Anno ergo toto erant in arca, id est, quousque sol, transcurso circulo signifero, per duodecim suos menses omnes mundi plagas illustraret, ut sicut aqua orbem totum operiens diluebat, ita velut cooperans illi sol eodem temporis spatio totum circuiens orbem luce sui fulgoris irradiaret. Quomodo autem Fons vitae Dominus, sic et Sol justitiae solet figurate vocari. Fons, quia regenerat; Sol, quia nos illuminat, juxta illud Psalmographi; Quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen . Et anno solis integro erat Noe cum his quae salvanda erant per diluvium animantibus et hominibus in arca, quia Dominus per totum hujus saeculi tempus, perque omnes orbis plagas Ecclesiam suam et unda lavacri salutaris abluit, et gratia sui Spiritus illustrat. Aedificavit autem Noe altare Domino, et tollens de cunctis pecoribus et volucribus
Abbreviated transcription (Latin):
Docentes eos seruare omnia quaecumque mandaui uobis. quasi trpice
dicer&: &egressa postdiluuium animantia de arca. ingrediantur innouam ter¬
rae faciem nouis uernantem floribus. ibique multi plicentur & crescant. Quod
autem uicesima septima die mensis egrediuntur arcam. quiest numerus ternarius
quadratis solidus ut praefatisumus : significat perfectionem fidei quae in baptis mo
consecratur quod nulla possit exparte titubare. sed aduersus omnes diaboli insidias
inuicta semper acstabilis perdurat
Notandum quasi iuxta licteram quod annum
solis integrum fuerunt in arta . qui septima decimadie mensis secundi eam ingressi sunt
Et postannum uicesima septimadie eiusdem mensis egressi. sienim hodiernadie
uerbi gratia perkalendas a priles ess& luna septima decima : sequente anno pridie
Ecalendarum earundem uicesima septima ess& lunauentura decursisex¬
tura decur sisex

Expanded text:
Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis , quasi typice Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis , quasi typice diceret: Et egressa post diluvium animantia de arca ingrediantur in novam terrae faciem, novis vernantem floribus, ibique multiplicentur et crescant. Quod autem vigesima septima die mensis egrediuntur arcam, qui est numerus ternarius quadratus solidus, ut praefati sumus, significat perfectionem fidei quae in baptismo consecratur, quod nulla possit ex parte titubare, sed adversus omnes diaboli insidias invicta semper ac stabilis perduret. Notandum, quasi juxta litteram quod annum solis integrum fuerunt in arca qui septima decima die mensis secundi eam ingressi sunt, et post annum vicesima septima die ejusdem mensis egressi. Si enim hodierna die, verbi gratia, per Kalendas Apriles esset luna septima decima, sequenti anno pridie Kalendarum earumdem vicesima septima esset luna ventura, decursis ex
Abbreviated transcription (Latin):
Egredere arcamtu &uxortua filiitui &uxores filiorum tuorum tecum. Cuncta¬
s animantia quae sunt apudte ex omni carne tam in uolatilibus quam inbestiis & in
uniuersis reptilibus quaereptant superterram educcecum & ingredimini super
sterram. Crescite & multiplicamini & replete eam. Egressus estergonoe & filueiꝰ
c&era. Multifariȩ multis modis e adem xp̃i ecclesiae mysteria saepius lterata
significatione repetuntur. Egressio ergonoe dearca interram diluuio mundatã
cumhis quossecum induxerat hominibus & animantibus illi tempori figuratȩ conue¬
nit cum quique fidelium fontebaptis matis abluti: ad exertenda &iam in pub¬
lico bona opera xpõduce spiritali uidelic& noe procedunt. & continuo uirtutum
spiritalium augmento crescunt ac multiplicantur. Euntes inquit inmundum
dicore cuncta animantium genera in artam aquis diluenda inducite. statim que
adunxit

Expanded text:
Egredere arcam tu et uxor tua, filii tui et uxores filiorum tuorum tecum; cunctaEgredere arcam tu et uxor tua, filii tui et uxores filiorum tuorum tecum; cuncta animantia quae sunt apud te ex omni carne, tam in volatilibus, quam in bestiis, et universis reptilibus quae reptant super terram educ tecum; et ingredimini super terram. Crescite et multiplicamini, et replete eam. Egressus est ergo Noe et filii tera. Multifariam multis modis eadem Christi Ecclesiae mysteria saepius iterata significatione repetuntur. Egressio ergo Noe de arca in terram diluvio mundatam cum his quos secum induxerat hominibus et animantibus, illi tempori figurate convenit, cum quique fidelium fonte baptismatis abluti ad exercenda etiam in publico bona opera, Christo duce, spiritali videlicet Noe procedunt, et continuo virtutum spiritualium augmento crescunt et multiplicantur. Euntes, inquit, in mundudicere: cuncta animantium genera in arcam aquis diluenda inducite, statimque adjunxit:
Abbreviated transcription (Latin):
incarne uestigia eius promodulo suo imitando sequantur. Et hoc aptissi mȩ
primo post̃ sescentos annos primomensȩ primadiemensis factum esse perhibe tur
ut primordium quoque annimensis & dieinouam uitae spiritalis inchoationem
quae fidelibus esse incho andamonstrar&. Denique idem mensis inlege in quo
& pascha fieri praeceptum est mensis nouorum uocatur. obmagnum utique sacra
Mense secundo ui cesima septima die mensis are facta est terra.
Supradictum est
quod primomense inchoante exsiccata est super ficie sterrae & nunc mense secundo
poene completo arefactaesse terra describitur. quianimirum tunc insuper ficie
uirentibus herbis tellus exsiccatae st ut poss& reuirescere atque herbas quas ab
ta est ut calcantium gressus sustiner&. In tantum herbis uestita florentibus ut & iam
pascendis ess& idonea pecoribus aciumentis. Locutus est autem ds̃ ad noedicens¬

Expanded text:
in carne, vestigia ejus pro modulo suo imitando sequantur. Et hoc aptissime in carne, vestigia ejus pro modulo suo imitando sequantur. Et hoc aptissime primo post sexcentos annos, primo mense, prima die mensis, factum esse perhibetur, ut primordium quoque anni, mensis, et diei, novam vitae spiritalis inchoationem quae fidelibus esset inchoanda monstraret. Denique idem mensis in lege in quo et pascha fieri praeceptum est, mensis novorum vocatur, ob magnum utique sacramMense secundo, vigesima septima die mensis arefacta est terra. Supra dictum est quod primo mense inchoante exsiccata esset superficies terrae; et nunc mense secundo pene completo arefacta esse terra describitur, quia nimirum tunc in superficie virentibus herbis tellus exsiccata est, ut posset revirescere, atque herbas, quas abta est, ut calcantium gressus sustineret, in tantum herbis vestita florentibus, ut etiam pascendis esset idonea pecoribus ac jumentis. Locutus est autem De
Abbreviated transcription (Latin):
accepimus gratiam progratia. gratiam uidelic& beatae retributionis progratia
bonȩ actionis. Igitur sescente simo primo anno primo mense prima diemensis
inminutae sunt aquae sũperterram. & a periens tectum arcaenoe aspexit
uiditque quod ex siccata ess& super ficies terrae Tectum arcae supremamei
tabulam dicit dequa praedictum erat & incubito consumabis sum mitatem
Inquo uidelic& tecto unum cubitum longo aclato ipsum mediatorem dĩ&
hominum significari diximus. quiita membris ecclesiae suae uoluit humanitus soci¬
ari ut dignitate suae potestatis singulariter hanctranscender& hactotam ab alto
proteger&. Hoc autem tectum ab eunte diluuio aperuit noe quiace lebrato bap¬
tismi sacramento singulis fidelium oport& diligentius extempore dominicae In¬
carnationis artana doctorum ore reserari. ut cognitis eis quaeille gessit ueldocuit

Expanded text:
accepimus, gratiam pro gratia, gratiam videlicet retributionis pro gratia accepimus, gratiam pro gratia, gratiam videlicet retributionis pro gratia bonae actionis. Igitur sexcentesimo primo anno, primo mense, primo die mensis immutatae sunt aquae super terram; et aperiens tectum arcae Noe aspexit, viditque quod exsiccata esset superficies terrae. Tectum arcae supremam ejus tabulam dicit de qua praedictum erat: Et in cubito consummabis summitatem. In quo videlicet tecto unum cubitum longo ac lato ipsum Mediatorem Dei et hominum significari diximus, qui ita membris Ecclesiae suae voluit humanitus sociari, ut dignitate suae potestatis singulariter hanc transcenderet, ac totam ab alto protegeret. Hoc autem tectum, abeunte diluvio, aperuit Noe, quia celebrato baptismi sacramento, singulis fidelium oportet diligentius ex tempore dominicae Incarnationis arcana doctorum ore reserari, ut cognitis eis quae ille gessit vel docuit
Abbreviated transcription (Latin):
sa ultra ad eum Columba quaecessantibus aquis superterram exit
de arta necrediit : signi ficat ex euntes dehacuita animas scõrum inliberam luc̃ẽ
patriae caelestis neque ultra ad terrenam conuersationem remeantes. In
quaui delic& patria sicut proph&ia euacuabitur. scientia destruetur: lin¬
guȩ cessabunt. sic& unda baptismi siccabitur. Caritas autem num quam cadit
perquam ueritas & uita in commutabilis perp&uo praesens uidebitur. atque lauda¬
bitur. Et quia non solum ut bona operemur. uerum &iam ut post bona opera. adui¬
tam perueniamus a&ernam superniest domum muneris. Recte colum ba non
solum postdies septem exiit ut surculum oliuae Inferr& in arcam. sed ad ducta
oliua. postdies septem alios egressa est ut libero solis &uelut noui orbis fruer&ur
aspectu. gratia enim dĩ uita acerna in xpo ihũ. Et deplenitudine eius nos om̃s

Expanded text:
sa ultra ad eum. Columba quae, cessantibus aquis, super terram exiit sa ultra ad eum. Columba quae, cessantibus aquis, super terram exiit de arca nec rediit, significat exeuntes de hac vita animas sanctorum in liberam lucem patriae coelestis, neque ultra ad terrenam conversationem remeantes: in qua videlicet patria sicut prophetia evacuabitur, scientia destruetur, linguae cessabunt, sic et unda baptismi siccabitur; charitas autem nunquam cadet, per quam veritas et vita incommutabilis perpetuo praesens videbitur atque laudabitur. Et quia non solum, ut bona operemur, verum etiam ut post bona opera ad vitam perveniamus aeternam superni est donum muneris, recte columba non solum post dies septem exiit, ut surculum olivae inferret in arcam, sed et adducta oliva post dies septem alios egressa est, ut libero solis et velut novi orbis frueretur aspectu. Gratia enim Dei vita aeterna in Christo Jesu, et de plenitudine ejus nos omnes
Abbreviated transcription (Latin):
aperti sunt caeli & descendit sp̃s sc̃s inspecie columbae supereum quod accipien¬
tibus baptisma singulis ecclesiȩ filiis ad aperiendam. & illius ianuam regni
caelestis inponitur manus a pontifice perunctionem sacro scĩ crismatis
ut accipiant spm̃ scm̃. Cui figurae congruit apte quod coruus ante in latio¬
nem oliuae perco lumbam egressus fuerat nec reuersus in artam ne uide lic&
proph&ia. uel symonis perfidiam silendo prȩterir&. quibaptitatus quidem
inecclesia. sed prius quam permanus inpositioni gratiam scĩ sp̃s acciper&
est abecclesia repulsus eo quod felle amaritudinis plenus. non innocentiam
columbinae simplicitatispio: sed maligno potius incorde coruinam gestar&
nigredinem. Intellexit ergo noe quod cessassent aquae superterram. exp¬
tauitquenihi lominus septem alios dies &emis it cobumbam quae non est reuer¬

Expanded text:
aperti sunt coeli, et descendit Spiritus sanctus in specie columbae super eum; quod, accipienaperti sunt coeli, et descendit Spiritus sanctus in specie columbae super eum; quod, accipientibus baptisma singulis Ecclesiae filiis, ad aperiendam et illis januam regni coelestis imponitur manus a pontifice per unctionem sacrosancti chrismatis, ut accipiant Spiritum sanctum. Cui figurae congruit apte quod corvus ante illationem olivae per columbam egressus fuerat, nec reversus in arcam, ne videlicet prophetia vel Simonis perfidiam silendo praeteriret, qui baptizatus quidem in Ecclesia, sed, priusquam per manus impositionem gratiam sancti Spiritus acciperet, est ab Ecclesia repulsus, eo quod felle amaritudinis plenus non innocentiam columbinae simplicitatis, pio sed maligno potius in corde corvinam gestaret nigredinem Intellexit ergo Noe quod cessassent aquae super terram, exspectavitque nihilominus septem alios dies, et emisit columbam, quae non est rever
Abbreviated transcription (Latin):
atillauenit aduesperam portans ad eum ramumoliuae uirentibus foli is
in ore suo. Ramusenim oliuae foris inuentus &ore columbae in arcam in latꝰ.
trpumgerit eorum qui extra ecclesiam quidem baptisma percipiunt. sed pin¬
guedine caritatis fructosi &pia intentione uelut foliorum sunt uiriditate
integri quorum plurimi posteriore tempore quasi aduesperam reconciliatione
spiritalium uirorum uelutore columbae reuocantur adecclesiam. Quod
bene post septem dies ex quoforis ipsa requiem non inuenit columba fecit. Sep¬
tenarius quippe dierum niumerus. misticeluci gratiae spiritalis sol& aptari.
quianimirum uiris piritales post quam a carnalibus desideriis mentem abstra¬
hunt suam eodem ipũ gratiae ammoniti abstrahere abhis & alios conant᷑
Potest in columba quae a perta postdiluuium senestraramum oliuae intulit
in arcam &iam hoc praefiguratum intellegi. quod baptitato dño iniordane

Expanded text:
at illa venit ad vesperam portans ad eum ramum olivae virentibus foliis at illa venit ad vesperam portans ad eum ramum olivae virentibus foliis in ore suo. Ramus enim olivae foris inventus, et ore columbae in arcam illatus typum gerit eorum qui extra Ecclesiam quidem baptisma percipiunt, sed pinguedine charitatis fructuosi, et pia intentione velut foliorum sunt viriditate integri: quorum plurimi posteriore tempore quasi ad vesperam reconciliatione spiritalium virorum velut ore columbae revocantur ad Ecclesiam, quod bene post septem dies ex quo foris ipsa requiem non invenit columba fecit. Septenarius quippe dierum numerus mystice luci gratiae spiritalis solet aptari, quia nimirum viri spiritales postquam a carnalibus desideriis mentem abstrahunt suam, eodem spiritu gratiae admoniti abstrahere ab his et alios conantur. Potest in columba, quae aperta post diluvium fenestra ramum olivae intulit in arcam, etiam hoc praefiguratum intelligi, quod, baptizato Domino in Jordane,
Abbreviated transcription (Latin):
sam intulit in arcam: Columba ut diximus spiritalem ac simplicem designat
mentem electorum quipate facta sibi fenestra supernȩ contemplationis tanto
cautius quae in insimis uoluuntur omnia spernunt: Quanto altius eaquȩ¬
autius quae in infimis uoluuntur omnia sperr
perpetuomanent gaudia cernunt: Tales nam que in exemplum huius colum¬
bae ad eo cuncta saeculi oblectamenta quali sublimius uolandi despiciunt.
utne ultimis quidem suȩ mentis uestigiis ea tangere curent ut pote quinullã
sibi in hocmundo inuenire ueram requiem possint. cuius & aduersa simul
& prospera instar aquarum labentium uaga feruntur acdubia. Non solum
autem qui intra septa ecclesiae ipsimanere. sed & alios quantum ualent
uel exemplosuo uel ortatu inhanc introducere satagunt. Vn derecte subdit᷑
expectatis autem ultra septem diebus rursum dimisit colum bam ex arca.

Expanded text:
sam intulit in arcam. Columba, ut diximus, spiritalem ac simplicem designat sam intulit in arcam. Columba, ut diximus, spiritalem ac simplicem designat mentem electorum, qui, patefacta sibi fenestra supernae contemplationis, tanto cautius quae in infimis volvuntur omnia spernunt, quanto altius ea quautius quae in infimis volvuntur omnia spernunt, quanto altius ea quae perpetuo manent gaudia cernunt. Tales namque in exemplum hujus columbae adeo cuncta saeculi oblectamenta quasi sublimius volando despiciunt, ut ne ultimis quidem suae mentis vestigiis ea tangere curent, ut pote qui nullam sibi in hoc mundo invenire veram requiem possint, cujus et adversa simul et prospera instar aquarum labentium vaga feruntur ac dubia. Non solum autem hi intra septa Ecclesiae ipsi manere, sed et alios quantum valent vel exemplo suo vel hortatu in hanc introducere satagunt; unde recte subditur; Exspectatis autem ultra septem diebus, rursum dimisit columbam ex arca;
Abbreviated transcription (Latin):
Nonait egressus est & reuersus est in arcam. sed egrediebatur inquit & reuerte¬
batur donec siccarentur aquae superterram. Quia uidelic& huc illucque
uolatud ubio uertebatur modo abire incipiens. modo ad artam uelut intraturꝰ redi¬
ens nec tamen fenestram. undeegressus fueratrepetens. sed potius foris uacansusq
dum remotis aquis requiem sibi ac sedem extraarcam repperir&. Cuius egres sui
atque itineri recte conparantur hiqui sacramentis quidem caelestibus instituti
atque inbuti sunt necta men nigredinem terrenȩ oblectationis exuentes lata
potius mundi ltinera quam ecclesi asticȩ conuersationis claustra diligunt
Emisit quoque columbam posteum ut uider& si iam cessassent aquȩ super ficiem
terrȩ: Quae cum non in ueniss& ubi requiescer& peseius. reuersa est adeum in arcã
A quae enimerant super uniuersam terram extenditque manum & ad prehen¬

Expanded text:
Non ait egressus est et reversus est in arcam; sed egrediebatur, inquit, et reverteNon ait egressus est et reversus est in arcam; sed egrediebatur, inquit, et revertebatur donec siccarentur aquae super terram, quia videlicet huc illucque olatu dubio vertebatur, modo abire incipiens, modo ad arcam velut intraturus rediens, nec tamen fenestram unde egressus fuerat repetens, sed potius foris vagans usque dum remotis aquis requiem sibi ac sedem extra arcam reperiret; cujus egressui atque itineri recte comparantur hi qui sacramentis quidem coelestibus instituti atque imbuti sunt, nec tamen nigredinem terrenae oblectationis exuentes, lata potius mundi itinera quam ecclesiasticae conversationis claustra diligunt. Emisit quoque columbam post eum, ut videret si jam cessassent aquae super faciem terrae; quae cum non invenisset ubi requiesceret pes ejus, reversa est ad eum in arcam. Aquae enim erant super universam terram; extenditque manum, et apprehen
Abbreviated transcription (Latin):
cimimensis postapparentia montium cacumina quadragintadies transeunt
& sic frenestram suam aperiens noe nouȩ lucis in artam patefecit introitum
quia nimirum patefacta fidelibus uita futura quam percepturi sunt. pnte sa¬
patefacta superbia eorum quiextra
ecclesiam positi demundana segloria iactant. &iam hoc patefacit fidelibus suis
xp̃s quia praecepta legis non uiribus humanȩ libertatis sed euangelicȩ gratiȩ
peripsum debeant munire perfici: Quicum & hanc fidematque humi litatem
flagitandi in omnibus diuini auxilii perceperint. tunc &iam altiora supernȩ
patriȩ donacognoscere quasi a perta nouiter fenestra in arca merentur. Sed ean¬
dem donorum caelestium cognitione ut diximus alii ad perniciem suam alii
intur ad salutem. Vndebene deemisso exarcacoruo subiungitur
Quiegrediebatur & reuertebatur donec siccarentur aquae superterram

Expanded text:
cimi mensis, post apparentia montium cacumina quadraginta dies transeunt, cimi mensis, post apparentia montium cacumina quadraginta dies transeunt, et sic fenestram suam aperiens Noe novae lucis in arcam patefecit introitum, quia nimirum patefacta fidelibus vita futura quam percepturi sunt, patefacta superbia eorum qui extra Ecclesiam positi de mundana se gloria jactant, etiam hoc patefacit fidelibus suis Christus, quia praecepta legis non viribus humanae libertatis, sed evangelicae gratiae per ipsum debeant munere perfici, qui cum et hanc fidem atque humilitatem flagitandi in omnibus divini auxilii perceperint, tunc etiam altiora supernae patriae dona cognoscere, quasi aperta noviter fenestra in arca merentur, sed eamdem donorum coelestium cognitionem, ut diximus, alii ad perniciem suam, alii utuntur ad salutem; unde bene de emisso ex arca corvo subjungitur. Qui egrediebatur et revertebatur, donec siccarentur aquae super terram.
Abbreviated transcription (Latin):
inquadie apparerent cacumina montium quia quanto perfectius hoc ineorum
mundo cordegeritur. tanto certius mundanacel situdo quam frustra imple¬
tur patescit : Cumque transissent quad raginta dies. aperiens noe fenestram
Sartae quam fecerat dimisit coruum &c&era. Diximus supra defenestra arcȩ¬
quae trans acto diluuio aperitur. quod illa design& archana mysteriorum
cae lestium. quibus baptitati specialiter initiantur. sed eisdem ipsis sacra mentis
quidam ad in lecebras saeculi. quidam uero adopera pietatis utuntur: & hiquidem
incoruo. illi exprimuntur in columba. Quod uero quadraginta perdecem qua¬
ter ducta complentur. Potest innumero quad raginta dierum non in merito
diuinae legis impletio quae per euangelii gratiã ꝑficit᷑ intimari. lexenĩ indecẽpceptis c̃tin&
Euangelii doctrina. in quattuor libris descripta est. & apte post initium de¬

Expanded text:
In qua die apparent cacumina montium, quia quanto perfectius hoc in eorum In qua die apparent cacumina montium, quia quanto perfectius hoc in eorum mundo corde geritur, tanto certius mundana celsitudo quam frustra infletur patescit. Cumque transissent quadraginta dies, aperiens Noe fenestram arcae, quam fecerat, dimisit corvum, etc. Diximus supra de quae transacto diluvio aperitur, quod illa designet arcana mysteriorum coelestium, quibus baptizati specialiter initiantur; sed eisdem ipsis sacramentis quidam ad illecebras saeculi, quidam vero ad opera pietatis utuntur; et hi quidem in corvo, illi exprimuntur in columba. Quod vero quadraginta per decem quater ducta complentur, potest in numero dierum quadragenario non immerito divinae legis impletio, quae per evangelii gratiam perficitur, intimari. Lex enim in decem praeceptis continetur: Evangelii doctrina in quatuor libris descripta est, et apte post initium de
Abbreviated transcription (Latin):
Atuero aquȩ ibant & decrescebat usque ad decimum mensem. Potest in mense
decimo illud tempus exprimi. quod ad aeternȩ lucis gaudia. scĩcum dnõ ingre¬
diuntur Nam & ipse ineuangelio nomine denarii quicultoribus uineȩ dare¬
tur. perceptionem eiusdem regnicae lestis insinuat. Denarius quippedecem¬
obolos hab&. Euntergo aquae quae arcam diluerant & decrescunt usque ad de¬
cimum mensem quia lauacrum baptis matis ubi insingulis quibus que fidelium
suum munus impleuerit cessat. Neque enim quis quam sipeccauerit potest
denuo eodem sacribaptis matis fonte mundari.
sed eosiam semel ablutos acscĩ¬
Decimo enim mense prima diemensis. apparuerunt cacumi¬
na montium potest diesprima decimi mensis initium illud uitȩ perennis
intellegi. quo &iam in hacuita positigustant & uident scĩ qm̃ suauis est dñs

Expanded text:
At vero aquae ibant et decrescebant usque ad decimum mensem. Potest in mense At vero aquae ibant et decrescebant usque ad decimum mensem. Potest in mense decimo illud tempus exprimi, quo ad aeternae lucis gaudia sancti cum Domino ingrediuntur. Nam et ipse in Evangelio nomine denarii, qui cultoribus vineae daretur, perceptionem ejusdem regni coelestis insinuat. Denarius quippe decemobolos habet. Eunt ergo aquae, quae arcam diluerant, et decrescunt usque ad decimum mensem, quia lavacrum baptismatis, ubi in singulis quibusque fidelium suum munus impleverit, cessat. Neque enim quisquam, si peccaverit, potest denuo eodem sacri baptismatis fonte mundari; sed eos jam semel ablutos ac sanctit ante faciem Dei. Decimo enim mense prima die mensis apparuerunt cacumina montium. Potest dies prima decimi mensis initium illud vitae perennis intelligi, quo etiam in hac vita positi gustant et vident sancti quoniam suavis est Dominus.
Abbreviated transcription (Latin):
septima diemensis eiusdem quinumerus est iuxta arith meticam rationem terna¬
rius quadratus solidus adrequiem arca peruenit : Ternarius nam que numerus
de uotioni nostrae mentis congruit propter memoriam quadm̃ recolimus. propt̃
intellegentiam quacognoscimus. propteruo luntatem quadiligimus. Sed haec
ipsa trinitas ut desimplicia crecta linea adquadraturam perueniat. multiplica
tria fiunt nouem. Vtuero eadem quadratura &iam altitudinem sumat acsoli¬
da efficiat : Item multiplica nouem pertria. erunt iuginti septem Idest¬
numerum ternarium quad ratum solidum complebis in quo arta requieuit.
quia ecclesiȩ suȩ mentis atque actionis stabilitate quasi conquadrata requiem
& in hacuita expectat. & infutura percipit aeternam: Requieuit autem su¬
permontes armenie. quia calcato apice pompae mundialis &iam In hac
peregrinatione uitamducens caelestibus gaudiis animo propinquat

Expanded text:
septima die mensis ejusdem, qui numerus est juxta arithmeticam rationem ternaseptima die mensis ejusdem, qui numerus est juxta arithmeticam rationem ternarius quadratus solidus, ad requiem arca pervenit. Ternarius namque numerus devotioni nostrae mentis congruit propter memoriam qua Deum recolimus, propter intelligentiam qua cognoscimus, propter voluntatem qua diligimus. Sed haec ipsa trinitas ut de simplici ac recta linea ad quadraturam perveniat, multiplica tria per tria, fiunt novem; ut vero eadem quadratura etiam altitudinem sumat ac solida efficiatur, item multiplica novem per tria, erunt viginti septenumerum ternarium quadratum solidum complebis, in quo arca requievit, quia Ecclesiae suae mentis atque actionis stabilitate quasi conquadrata requiem et in hac vita exspectat, et in futura percipit aeternam. Requievit autem super montes Armeniae, quia calcato apice pompae mundialis, etiam in hac peregrinatione vitam ducens, coelestibus gaudiis animo propinquat.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem beatitudinis a continentia & diuinae legis meditatione sumens dicendo:
Beatus uirquinon abiit in consilio impiorum & c&era : Circa finem uero noua futu¬
ri saeculi gaudia commendans dicendo. & in ipso finecuncta in dĩ laude consumars
Cantate dño cantiuum nouum lauseius in ecclesia scõrum. Ita concludendo om̃is
sps̃ laudetdnm: Quicentesimus enim & quinquagesimus psalmus. merito totus
indĩ laude canitur atque completur : quianimirum totius nostrae beatitudin is
in hoc sum maest ut inhabitantes indomoeius ipsum sine fine laudemus:
Requie uitque arca mensẽ septimo uicesima septima diemensis supermontes ar¬
menie: Quod arca septimo mense requieuit. ad illam septimam requiem de
qua saepius dictum est significatio recurrit : Quia perfectiquique & qui conscientia
fixae indm̃ cogitationis uelut quadrati sunt ad requiem tendunt. Bene uicesima¬

Expanded text:
quidem beatitudinis a continentia et divinae legis meditatione sumens, dicendo: quidem beatitudinis a continentia et divinae legis meditatione sumens, dicendo: Beatus vir qui non abiit in consilio impiorum , et caetera. Circa finem vero nova futuri saeculi gaudia commendans dicendo, et in ipso fine cuncta in Dei laude consummans: Cantate Domino canticum novum, laus ejus in ecclesia sanctorum ; ita concludendo; Omnis spiritus laudet Dominum . Qui centesimus et quinquagesimus psalmus merito totus in Dei laude canitur, atque completur, quia nimirum totius nostrae beatitudinis in hoc summa est, ut inhabitantes in domo ejus ipsum sine fine laudemus. Requievitque arca mense septimo, vigesima septima die mensis super montes Armeniae. Quod arca septimo mense requievit, ad illam septimam requiem, de qua saepius dictum est significatio recurrit, quia perfecti quique, et qui constantia fixae in Deum cogitationis velut quadrati sunt, ad requiem tendunt. Bene vices
Abbreviated transcription (Latin):
redeuntes & coeperunt minui postcentum quinquagintadies: Quod dicit reuer¬
sas esse aquas de terra euntes & redeuntes. a perte indicat uixta litteram quod om̃s
fluuiorum acriuorum decursus peroccultas terrȩ uenas admatricem abr̃s sum
redeant: luxta illud salomonis : Omnia flumina intrant inmare & marenon
idat. Ad locum unde exeunt flumina reuertuntur ut icerum fluant
mistice autem postaentum quin quaginta dies clauduntur fontes abyssi & cataractae
caeli pluuis cessantibus aquae reuertuntur : quia uerba sacri oraculi postquam
nos infide acspe perpetuȩ quietis atque in mortalitatis instituerint. ultra nos
docere cessabunt qui anihilmaius quod promittere debeant habebunt
Postquam in mortalicarnis & sp̃sgloria perfectos ad beatam nos uisionem nostri
conditoris ad duxerint : Vndebene liber psalmorum qui centenario & quin¬
quagenario numero continetur. indiuina laude consum matur Initium

Expanded text:
redeuntes, et coeperunt minui post centum quinquaginta dies. Quod dicit reverredeuntes, et coeperunt minui post centum quinquaginta dies. Quod dicit reversas esse aquas de terra euntes et redeuntes, aperte indicat juxta litteram quod omnes fluviorum ac rivorum decursus per occultas terrae venas ad matricem abyssum redeant, juxta illud Salomonis: Omnia flumina intrant in mare, et mare non redundat; ad locum unde exeunt flumina revertuntur, ut iterum fluant Mystice autem post centum quinquaginta dies clauduntur fontes abyssi et cataractae coeli, pluviis cessantibus, aquae revertuntur, quia verba sacri oraculi, postquam nos in fide ac spe perpetuae quietis atque immortalitatis instituerint, ultra nos docere cessabunt, quia nihil majus quod promittere debeant habebunt, postquam immortali carnis et spiritus gloria perfectos ad beatam nos visionem nostri Conditoris adduxerint. Unde bene liber Psalmorum, qui centenario et quinquagenario numero continetur, in divina laude consummatur. Initium
Abbreviated transcription (Latin):
in arca: adduxit spm superterram & inminutae sunt aquȩ: Potest in nomine
sp̃s ipseuiuificator dĩ sp̃s accipi: dequo in principio dictum est : Et sp̃s dĩferebatur
superaquas: de quo dubium nonest. quia sicut tunc congregatis aquis in locum
unum a refecit terram. Ita &iam nunc ablatis demedio aquis diluuii: denuofa¬
ciem terrae reuelauit : Potest & uentus iste aereus nomine sp̃s appellari iuxta
illud psalmistae: Dixit &stetit sp̃s procellȩ: cuius flatibus crebris plerum que
solent aquae minui uel de loco moueri: Vnde est illud exodi : Cumque extendiss&
morses manum supermare. abstulit illud dñs flante uento uehementi &urente
tota nocte & uertit insiccum diuisa est aqua : Et clausi sunt fontes abyssi & catarac.¬
tae caeli & prohibitae sunt pluuiȩ decaelo. reuerseque aquȩ de terra euntes &

Expanded text:
in arca, adduxit spiritum super terram, et imminutae sunt aquae. Potest in nomine in arca, adduxit spiritum super terram, et imminutae sunt aquae. Potest in nomine Spiritus ipse vivificator Dei Spiritus accipi, de quo in principio dictum est: Et Spiritus Dei ferebatur super aquas , de quo dubium non est quia sicut tunc, congregatis aquis, in locum unum arefecit terram, ita etiam nunc, ablatis de medio aquis diluvii, denuo faciem terrae revelavit. Potest et ventus iste aereus nomine Spiritus appellari, juxta illud Psalmistae: Dixit et stetit spiritus procellae , cujus flatibus crebris plerumque solent aquae minui vel de loco moveri; unde est illud Exodi: Cumque extendisset Moyses manum super mare, abstulit illud Dominus, flante vento vehementi et urente tota nocte, et vertit in siccum, divisaque est aqua . Et clausi sunt fontes abyssi, et cataractae coeli, et prohibitae sunt pluviae de coelo, reversaeque sunt aquae de terra euntes et
Abbreviated transcription (Latin):
rexit amortuis. octo rectissime tempus nostrae resurrectionis insinuant: Quinde¬
cimergo cubitis id est septem & octo . aqua montes excelsos transcendit : quia fides
ecclesiae quae fonte lauacri salutaris sc̃ificatur: spe futurae requiei & in morta¬
litatis antecellit Comni fastui filosophiae carnalis : quae demundi quidem creatura
nouit subtiliter disputare sed ereatore mundi & eaquae supra mundum in illa est
uita scõrum nildicere nouit : Obtinueruntque aquae terrascentum quinquaquinta
diebus : Et hic numerus adidem sacramentum : quod quindenarius pertinet:
Quia enim septuaginta a septem & ab octo dominantur octoginta. coniuncto utroq
numero centum quin quaginta diebus obtinuerunt aquae terras: Eandem ut
dixi commendantes & confirmantes actionem baptismi. In consecran do nouo
homine adtenendam quietis acresurrectionis fidem : Recordatus autem dñs
noe cunctorum que animantium & omnium iumentorum quae erant cum eo

Expanded text:
rexit a mortuis, octo rectissime tempus nostrae resurrectionis insinuant. Quindecim ergo cubitis, id est, septem et octo, aqua montes excelsos transcendit, quia fides Ecclesiae, quae fonte lavacri salutaris sanctificatur, spe futurae requiei et immortalitatis antecellit omni fastui philosophiae carnalis, quae de mundi quidem creatura novit subtiliter disputare, sed de Creatore mundi et ea quae supra mundum in illa est vita sanctorum nihil dicere novit. Obtinueruntque aquae terras centum quinquaginta diebus. Et hic numerus ad idem sacramentum quod quindenarius pertinet; quia enim septuaginta a septem, et ab octo denominantur octoginta, conjuncto utroque numero centum quinquaginta diebus obtinuerunt aquae terras, eamdem, ut dixi, commendantes et confirmantes actionem baptismi in consecrando novo homine ad tenendam quietis ac resurrectionis fidem. Recordatus autem Dominus Noe, cunctorumque animantium, et omnium jumentorum quae erant cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
nonoccides & enim non solum opere perpetrans homi cidiũfacit¬
sed &iam et qui incurrit in eum: esurientem uel nudum quimo¬
ripossit nisi indumentũ cỹbumq porrigendo subueniat. etidẽ
homicida tenebitur : Septimum non furtum facies qđ estuitium
rapacitatis : Oc tauum Non falsum testimonium dices. quodest
crimen mendacii et falsitatis : Nonum non concupis cesuxorẽ pocimi
tui: In hoc prȩcepto uetat intentionem adulterinȩ cogitationis :
Nam aliud est facere aliquidtale prȩteruxorem : aliud non
appetere alienam uxorem : Ideo duo p̃cepta sunt non mecha¬
beris non concupis ces uxorem proximitui : Decimum non conci¬
pisces remproximitui: In quo prȩceptodamnat ambitionẽ scłi. &
refrenat concupiscentiam rerũ : Itaq horum primũ ꝓhib& suꝑ¬
stitionẽ .II. Secundũ errorẽ .iii. Tertiũ interficit seculia morẽ .iiii. Quar

Expanded text:
Non occides ; etenim non solum opere perpetrans homicidium facitNon occides ; etenim non solum opere perpetrans homicidium facitsed etiam et qui incurrit in eum esurientem vel nudum, qui mori possit nisi indumentum cibumque porrigendo subveniat, et idem homicida tenebitur. Septimum: Non furtum facies , quod est vitium rapacitatis. Octavum: Non falsum testimonium dices , quod est crimen mendacii et falsitatis. Nonum: Non concupisces uxorem proximi tui . In hoc praecepto vetat intentionem adulterinae cogitationis. Nam aliud est facere aliquid tale praeter uxorem, aliud non appetere alienam uxorem. Ideo duo praecepta sunt: Non moechaberis. Et: Non concupisces uxorem proximi tui. Decimum: Non concupisces rem proximi tui . In hoc praecepto damnat ambitionem saeculi, et refrenat concupiscentiam rerum. Itaque horum primum prohibet subreptionem, secundum errorem, tertium interficit saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
tamen in ordine quartũ est. Honora patrem tuũ & matremtuam :
A parentibus enim suis homo a perit oculos. et haec uita ab eorum
dilectione sumit exordium. Inde hoc mandatum primũ ẽst inseptem
sicut et dñs in euangelio ait: honora patrem tuum et matrem
tuã quod est mandatum primum : Sed quomodo primũ quia
quartum. nisi quia prȩdictum est insepte nario numero
qui pertin& ad dilectionem proximi : primus est inaltera
tabula : Nam ideo duȩ tabule legis datȩ sunt : Iube turergo in
hoc praecepto filiis honorareparentes. Ne contu meliosus illis
exister& : sed officio pietatis debitam reuerentiam praesta¬
ret : Nam qui parentibus honorem deferri non nouit quibus
parcere poterit qui suos odit : Quintum non mechaberis
idest nequis quam praetermatrimonii foedere. aliis feminis
misceatur ad explendam libi dinem: Namspecialitera dulte¬
rium facit qui praetersuam ad alteram accedit : Sextum

Expanded text:
tamen in ordine quartum est: Honora patrem tuum, et matrem tuam ; tamen in ordine quartum est: Honora patrem tuum, et matrem tuam ; a parentibus enim suis homo aperit oculos, et haec vita ab eorum dilectione sumit exordium; inde hoc mandatum primum est in septem, sicut et Dominus in Evangelio ait: Honora patrem tuum, et matrem tuam , quod est mandatum primum. Sed quomodo primum, quia quartum, nisi quia praedictum est in septenario numero, quia pertinet ad dilectionem proximi, primus est in altera tabula. Nam ideo duae tabulae legis datae sunt. Jubetur ergo in hoc praecepto filiis honorare parentes, neque contumeliosos illis existere, sed officio pietatis debitam reverentiam praestare. Nam qui parentibus honorem deferre non novit, quibus parcere poterit, qui suos odit? Quintum: Non moechaberis , id est, ne quisquam praeter matrimonii foedera aliis feminis misceatur ad explendam libidinem. Nam specialiter adulterium facit, qui praeter suam ad alteram accedit. Sextum:
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ sps ꝑtinentem : Diciturenim ibi: memento ut diem
sabbati scĩfices : Sex diebus operaberis & facies omnia
operatua : Septima autem dies. sabbatum est dñi dĩ
tui non facies omneopus : In sex dierum opere : sexmiliũ¬
annorum operatio continetur : In septimo uero requies beati
illius regni & tempus ostenditur: Quod carnaliter iudaei c. ele¬
brantes peccant. et hoc non nos adfidem mendacii fallentes
optamus : Clamat perpro phetam ds̃ nea menia & sab¬
bata uestra odiuit animamea : Quomodo ergo scĩficata erunt
sabbata illa quaeo diuit dr̃ : Illudergo sabbatum est scĩfica¬
tum: ubi postbona uitȩ huius opera: requies nobis aeterna
promittitur : Ideoq quicquid agimus Si propter futuri scłi
requiem facimus: ueracit̃ sabbatũ obseruamus: Quartũ mandatũ
posthectria pͣcepta : septe narius succedit numerus mandatorũ ad
dilectionẽ pertinens ꝓximi : Et incipit abhonore parentum quod

Expanded text:
m Spiritus sancti pertinentem. Dicitur enim ibi: Memento ut diem m Spiritus sancti pertinentem. Dicitur enim ibi: Memento ut diem Sabbati sanctifices. Sex dies operaberis et facies omnia opera tua; septimus autem dies Sabbatum est Domini Dei tui. Non facies in eo omne opus . In sex dierum opere sex millannorum operatio continetur; in septimo vero requies beati illius temporis regni ostenditur, quod carnaliter Judaei celebrantes peccant; et hoc non nos ad fidem mendacii fallentis aptamus. Clamat per prophetam Deus: Neomenia et Sabbata vestra odivit anima mea . Quomodo ergo sanctificata sunt Sabbata illa quae odivit Dominus? Illud ergo Sabbatum est sanctificatum, ubi post bona vitae hujus opera requies nobis aeterna promittitur; ideoque quidquid agimus, si propter futuri saeculi requiem faciamus, veraciter Sabbatum observamus. Post haec tria praecepta septenarius succedit numerus mandatorum, ad dilectionem proximi pertinens, et incipit ab honore parentum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
praecepta lta sunt distributa : ut tria pertineant addilecti¬
onem perfectȩ trinitatis: septem uero. ad amorem frater¬
num quibus societas humana non lȩditur: primum decalogi
in multos fictos deos fornicationem tuam non effundas :
Secundum praeceptum ad filium pertin& dum dicit: non
ad summes nomen dnĩ dĩtui inuanum : Idestne existimes
creaturam essex pm̃ filium di : qm̃omniscreatura uanitati
subiecta est : Sed credaseum aequalem essepatri : dm̃ dedõ¬
lumen delumine : Verbum a pud dm̃ perquem omnia facta
sunt : Tertium mandatum de sabbato ad spm̃scm ꝑtin&
cuius dono requies nobis sempit̃ na ꝓmittitur : nam quia
scr̃ sps̃ dicitur : propterea & septimum diem sanctificauit dr̃
inaliis enim diebus operum non estnominatus scificationis iñ
sabbato ubidicitur requie uit ds̃: Pro indeigitur : Hoc man¬
tionis: quam &iam propterae ternam requiem addonũ

Expanded text:
praecepta ita sunt distributa, ut tria pertineant ad dilectipraecepta ita sunt distributa, ut tria pertineant ad dilectionem Trinitatis divinae, septem vero ad amorem fraternitatis, quibus societas humana non laeditur. Primum Decalogi in multos fictos deos fornicationem tuam non effundas. Secundum praeceptum ad Filium pertinet, dum dicit: Non assumes nomen Domini Dei tui in vanum . Id est, ne aestimes creaturam esse Filium Dei, quia omnis creatura vanitati subjecta est; sed credas eum aequalem esse Patri, Deum deorum, verbum apud Deum, per quem omnia facta sunt. . Tertium mandatum de Sabbato ad Spiritum pertinet sanctum, cujus dono requies nobis sempiterna promittitur. Nam quia Spiritus sanctus dicitur, propterea et septimum diem sanctificavit. In aliis enim diebus operum non est nominata sanctificatio, nisi in Sabbato, ubi dicitur Requievit Deus . Proinde igitur hoc mantionis, quam etiam propter aeternam requiem, ad donu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ strepentem : Inuocibus namque & tonitruis clamorprȩ¬
dicationis intellegitur : in lam padibus claritas miraculorum :
insonitur. bucinȩ fortis prȩdicatios cõrum: Qua e omnia
discipuli xp̃i inuarietate linguarũ prȩceptis & signis into¬
nuerunt : Interpraecatur autem sinaẏ rubus. quod signifi¬
cat ecclesiam in quaet dñs morsi loquitur : Quod autẽ legem
daturus dñs inigne fumo qued escendit: hoc significat quia &
fideles claritatesuae ostensionis inluminat & infidelium
oculos perfumum erroris obscurat: Quod uero uidetur In
caligine : hoc significat quia impii qui terrena sapi unt
caligine malitiae eum descendentem idest inhumilitate
nascentem non agnouerunt : Alias incaligine uisus legẽ
dedit: Quia ueritatem su ae legis non secuturis infidelibus. quasi
nostrae & cognitionissuae: Eandem que indecem uerba
constituit & saxe istabulis digito suo scripsit & haecquidem

Expanded text:
perstrepentem. In vocibus namque et tonitruis, clamor praeperstrepentem. In vocibus namque et tonitruis, clamor praedicantium intelligitur, in lampadibus claritas miraculorum, in sonitu buccinae fortis praedicatio sanctorum; quae omnia discipuli Christi in varietate linguarum praeceptis et signis intonuerunt. Interpretatur autem Sinai rubus quod significat Ecclesiam, in qua et Dominus Moysi loquitur. Quod autem legem daturus Dominus in igne fumoque descendit, hoc significat quia et fideles claritatis suae ostensione illuminat, et infidelium oculos per fumum erroris obscurat. Quod vero videtur in caligine, hoc significat quia impiis qui terrena sapiunt, caligine malitiae eum descendentem, id est, in humilitate nascentem, non agnoverunt: aliis in caligine visus legem dedit, quia veritatem suae legis non secuturis infidelibus quasi nostrae, et cognitionis suae, eamdemque in decem verba constituit, et saxeis tabulis digito suo scripsit; et haec quidem