comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Si moxregenerati iãbeatiesse mus
& dies bonos ageremus: ñ nobis
diceret ipłs. quiiam regeneratis
& fidelib: loquitur. Redimentes tẽ¬
pus : qm̃ dies mali sunt Et regenerati
diesmalos ducimus : quo usq finiat᷑
poena mortalitatis. & suc cedat gra¬
ut quid colimꝰdm : Vt hic habeamus
felicitatẽ: Quanti illa habent qui
non coluntdmñ : ut hic senes camus
& de crepitiefficiamur. Quanti
se nescunt blasphematores dĩ : Ideo
colendus ẽds̃ ut cultores illius ha¬
beant filios & non sint sceriles ł¬
lios ds̃ &l conibus & õnagris. &
serpentib: dat: Non ergo ꝓmagno
&uerobono petendum ẽ qđ & iudeis
& paganis & hereticis &iam & ipsis
bestus dat᷑ Aurũ enĩ & argentum
honores filios & patrimonia mul¬
ta: habent etiã & mali Qui enĩ
uerc ipi inusẽ non ista om̃a tran¬
sitoria deb& petere : sed tantum
pondus intentionis uł orationis suȩ
ad expetendã eternã beatitudinẽ
debet hpendere: Ista enĩ tempo¬

Expanded text:
Si mox regenerati, jam beati essemus, Si mox regenerati, jam beati essemus, et dies bonos ageremus; non nobis diceret Apostolus, qui jam regeneratis et fidelibus loquitur, Redimentes tempus, quoniam dies mali sunt. Et regenerati dies malos ducimus, quousque finiatur poena mortalitatis, et succedat grautquid colimus eum? Ut hic habeamus felicitatem? Quanti illam habent qui non colunt Deum? Ut hic senescamus et decrepiti efficiamur? Quanti senescunt blasphematores Dei? Ideo colendus est Deus, ut cultores illius habeant filios et non sint steriles? Filios Deus et leonibus, et onagris, et serpentibus dat. Non ergo pro magno et vero bono petendum est, quod et Judaeis, et Paganis, et haereticis, etiam et ipsis bestiis datur. Aurum enim et argentum, honores, filios, et patrimonia multa habent etiam et mali. Qui enim vere christianus est, non ista omnia transitoria debet petere: sed totum pondus intentionis vel orationis suae ad expetendam aeternam beatitudinem debet impendere. Ista enim tempo
Abbreviated transcription (Latin):
postolus cum legeret᷑ iudistis:
lmmo om̃s audi uimus dicentẽ
nobis: Videte quomodo caute. imbu¬
letis : non ut iniipientes sed ut sipi¬
entes : Redimentes tempus : qm̃ dies
mali sunt Dies malos fr̃s : duc resfa¬
ciunt Malttia : & miseria: Perma
rarum ordinati dłcunt᷑. uicessuas
agunt : Oritursol: & occidit sol: Iterũ
oritur : & occidit: Veniunt tempora
transcunt tẽpora Cui molesta sunt
tẽpora. si homines sibi non sunt mo¬
lesti : Ergo dies malos sic̃ dnxi duȩ
res faciunt: Miscria hominũ : &
malitia hominum: Sed miseria :¬
omniũ cõmunis ẽ : Non deb& ma¬
litia cẽ cõmunis: Ex quo enĩ depec
cato adam om̃s miscrinati sumus:
cõmunis miseria est : Sed contra
generationẽ quȩ nos miferosfe¬
cit : ꝓuidit dĩ regenerationem
unde nos amiseria liberaret:
Generatiomittit hn miseriam :
regeneratio designat adbeatitu¬
dinẽ : Non enĩ qr dea regeneratio
amiseria liberat : nosiã continuo
ut regenerati sumus beati sumus

Expanded text:
postolum cum legeretur, audistis, imo omnes audivimus dicentem nobis: Videte quomodo caute ambuletis, non ut insipientes, sed ut sapientes; redimentes tempus, quoniam dies mali sunt. Dies malos, fratres, duae res faciunt, malitia et miseria. Per mararum, ordinati sunt, ducunt vices suas, agunt tempora. Oritur sol, et occidit: sol iterum oritur, et occidit: veniunt tempora, transeunt tempora. Cui molesta sunt tempora, si homines sibi non sunt molesti? Ergo dies malos, sicut dixi, duae res faciunt, miseria hominum et malitia hominum. Sed miseria hominum communis est: non debet malitia esse communis. Ex quo enim lapcato Adam omnes miseri nati sumus, communis est miseria. Sed contra generationem quae nos miseros fecit, providit Deus regenerationem, unde nos a miseria liberaret. Generatio mittit in miseriam: regeneratio designat ad beatitudinem. Non enim quia dixi, regeneratio liberat a miseria; jam nos continuo ut regenerati sumus, beati sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
dubitante peccam. cumint̃ ipiã sa¬
cramenta mentimur. Quã obrẽ
connectim & eum quantũ possum
inquantum aut̃ ex octasione carnis
in firmitatis quia ñ dũ morte rtsoluta ñ¬
dum resurrectione mutatae motus re¬
p̃henubiles a imꝓbi sabrepunt petca¬
mus utiq quod faterinos conuenit: ne
dura ceruice nec langoris sanitatem
sed dã pnationẽ sũ pbuȩ merea mur
Uti deutrũq uerissime scriptum est.
& quinatus est & dõnon peccat & qđ

Expanded text:
dubitante peccamus, cum inter ipsa Sadubitante peccamus, cum inter ipsa Sacramenta mentimur. Quamobrem, connectimur, et eum in quantum possumin quantum autem ex occasione carnalis infirmitatis, quia nondum morte resoluta, nondum resurrectione mutata est, motus reprehensibiles improbique subrepunt, peccamus. Quod utique fateri nos convenit; ne dura cervice, non languoris nostri sanitatem, sed damnationem superbiae mereamur. Unde utrumque verissime scriptum est: et, Qui natus est ex Deo, non pecc
Abbreviated transcription (Latin):
sentiant᷑ : sicut homicidiũ & adulte¬
congregata ł scabiȩ quȩ plura sunt
necant aut nom̃ decus ita ext̃minant
ut ab illius sponsi spodiosi forma prae
filus hominũ catissimis amplexib
separent nisi medi cam̃ toatidia nȩ
poenetentiȩ desistnt̃. Qdsifalsum est¬
unde cotidie tundim pectora qđ nosquoq
antistites ad altart adĩstentes cũ omnib
dep̃cam quȩ iã inbaptismo nisi di¬
missa credimꝰ deipsa fidedubitam
sed itiq: de cotidianis percatis hoc di¬
cinꝰ ꝓquib &iã sacrificia ȩlemosina¬
rum iciuniorũ & ipsarũ orationum
ac supplicationũ quis que ꝓsuis uirib
offerrenoncessant quisquis ita que
si diligent᷑ ad tondens Nalla scipsũ ad¬
ulatione seducit: satis intellegit cũ
quantopericilo mortus sempiternȩ
& cui quanta poenuria ꝑfectȩ iustitiȩ
hoc est inuia confttutus redire con&
Nam siñ habem peccata & tundentes
pectora dicim dimitte nob̵ debita
nra ex hoc ipso certegrauit̃ Nullo

Expanded text:
tiantur, sicuti homicidium et adultecongregata velut scabies, quo plura sunt necant, aut nostrum decus ita exterminant, ut ab illius sponsi speciosi forma prae filiis hominum castissimis amplexibus separent, nisi medicamento quotidianae poenitentiae desiccentur. unde quotidie tundimus pectora? Quod nos quoque antistites ad altare assistentes cum omnibusprecamur, quae jam in Baptismo nisi dimissa credimus, de ipsa fide dubitamus: sed utique de quotidianis peccatis hoc dicimus, pro quibus etiam sacrificia eleemosynarum, jejuniorum, et ipsarum orationum ac supplicationum quisque pro suis viribus offerre non cessat. Quisquis itaque se diligenter attendens, nulla se ipsum adulatione seducit, satis intelligit cum quanto periculo mortis aeternae, et cum quanta penuria perfectae justitiae hoc est, in via constitutus redire conetur. Nam si non habemus peccata, et tundentes pectora dicimus, Dimitte nobis debita nostra; ex hoc ipso certe et graviter nullo
Abbreviated transcription (Latin):
quid hoc: Dnẽ dimit teilli & hocans¬
no id est temponeisto subgratia par¬
cepeccatorib parce infidelib par¬
cesterilib: parce infructuosis Cir¬
cũ fodioei adhibeo cophinũ ster
poenitentiȩ docere : łossa enĩ humi¬
lis terra est. Cophinũ stercoris: In
bono intellege. Sor dessunt sed fruo¬
tũdant : Sor descultoris dolor ẽ
peccatis. Quia gunt poenitentiam
in sordib: agunt & tam̃ intellegant
& ueracit̃ agant. Nuncergo arbori
dicitur agite poenitentiã al ꝓpin¬
decẽ & octo annos habens in in firmitate¬
recolite Sex diebus dis̃ ꝑfecitopera sua
anni in illla muliere Curua erat

Expanded text:
quid orat? Domine, dimitte illam et hoc anno: id est, tempore isto sub gratia, parce peccatoribus, parce infidelibus, parce sterilibus, parce infructuosis. Circumfodio ei, et adhibeo cophinum stercpoenitentiam docere? Fossa enim humilis terra est. Cophinum stercoris, in bono intellige. Sordes sunt, sed fructum dant. Sordes cultoris, dolores sunt peccatoris. Qui agunt poenitentiam, in sordibus agunt: si tamen intelligant, et veraciter agant. Huic ergo arbori dicitur: Agite poenitentiam; appropindecem et octo annos habens in infirmitate? Sex diebus Deus perfecit opera sua. anni in illa muliere. Curva erat
Abbreviated transcription (Latin):
& si est hoc in dispensatorib uerbidi
&ministris sacram̃torũ. qui sunt
mili tesxpi: quanto magiscetera
stipendiaria multitudo & quȩdã
piuntia magnirogis : quã nefor¬
to ł falsa suspitione auaritiȩ mi¬
les ille fidelissimꝰ atque fortissim
apłs paulus ostender& siusstipen¬
diis militauit. & subito forte defu¬
it sũptus necessarius alia secda¬
abeis stipendiũ aduranministra¬
tionẽ Quanto ergomagis in ecłas
ꝓuntiales secularib: negotiis obli¬
gati cotidianã debent a gerepoe¬
nitentiã qui quã uis a furtis rapi¬
nis a fraudib: ab adultiris & forni¬
cationib: omniq luxuria acrude¬
litate odiorũ & in imictiarũ ꝑti¬
natia ab omm deniq: ido latriae
facditato specta cilor mugacitate
hensiũ atq scsmatũ impauanitate
atq omnib huius cemodiflagitiũs &
facinorib inmunes puri atq: in togri
eẽ debent : tam ꝓpt̃ administrationẽ
rerũ tẽporaliũ & coniugiorũ : artissi:¬
ma uinculatã multa peccant. ut ñ

Expanded text:
 si hoc dispensatores verbi Dei et ministri Sacramentorum ejus, milites Christi; quanto magis caetera stipendiaria multitudo, et quaedam provincia magni regis? Quam ne forte vel falsa suspicione avaritiae miles ille fidelissimus atque fortissimus apostolus Paulus offenderet, suis stipendiis militavit: et ubi forte defuit sumptus necessarius, Aab eis stipendium ad vestram ministrationem . Quanto ergo magis Ecclesiae provinciales saecularibus negotiis obligati, quotidianam debent agere poenitentiam? Qui quamvis a furtis, a rapinis, a fraudibus, ab adulteriis et fornicationibus omnique luxuria, a crudelitate odiorum et inimicitiarum pertinacia, ab omni denique idololatriae foeditate, spectaculorum nugacitate, haeresum atque schismatum impia vanitate, atque ab omnibus hujuscemodi flagitiis et facinoribus immunes, puri atque integri esse debeant: tamen propter administrationem rerum familiarium, et conjugiorum arctissima vi
Abbreviated transcription (Latin):
est iustũ. ut spiritalia ministran¬
tes: suꝑ flu iudicem. Qui enim
uerbũ dĩ libent̃ audit: In aures
animȩ depatria paradisi trans¬
missas sȩuscepisse non dubita. Qui
ad mon&ur ut pauperi aliquid
tribuat : dũmanus adelemosinas
expandit. dextralia a xp̃o trans:¬
missas ꝑcipiat. Quomodo enim
terrenss ornamentis caro luxdrio¬
sa paruo tempore ornatur ut car¬
nalibus oculis aut adiuã aut ad
aliorũ malo toncupis centiũ ruinã
placere possit : sic anima sca diui¬
nis sermonibus tã quã spiritalib
&ernis bonorii operũ margartas cõ¬
ponit᷑ ut ad illius gelestis sponsicon¬
sortiũ & nuptiale conuiuiuĩ felicit̃
ornata ꝑueniat: ut non eidicatur
illud qđ scriptũ est ineugło Amice
quomodo huc in trasti nonhabens ues¬
tẽnuptialẽ : Neb onorũ ornam̃¬
tis expoliatus acnudus audire me¬
reat᷑ ligate illimanus & pedes &
ꝓicite in tenebras exteriores ibi est
fl&us astridordentiũ sed magis

Expanded text:
est justum ut spiritualia ministranest justum ut spiritualia ministrantes superflui judicemur. Qui enim verbum Dei libenter audit, inaures animae de patria paradisi transmissas se suscepisse non dubitet. Qui admonetur ut pauperi tribuat aliquid, dum manus ad eleemosynas expandit, dextralia a Christo transmissa percipiet. Quomodo enim terrenis ornamentis caro luxuriosa parvo tempore ornatur, ut carnalibus oculis aut ad suam aut ad aliorum male concupiscentium ruinam placere possit; sic anima sancta divinis sermonibus tanquam spiritualibus et aeternis bonorum operum margaritis componitur, ut ad illius coelestis sponsi consortium et nuptiale convivium feliciter ornata perveniat: ut non ei dicatur illud quod scriptum est in Evangelio, Amice, quomodo huc intrasti non habens vestem nuptialem ? ne bonorum ornamentis exspoliatus ac nudus audire mereatur, Ligate illi manus et pedes, et projicite in tenebras exteriores, ubi est fletus et stridor dentium ; sed
Abbreviated transcription (Latin):
uis infirmitas cogit sic tamen
ut ia ceat : sed magissedeat. &
ad tentis auribꝰ quȩ pͣdicantur
auido corde suscipiant inter
rogo uos frs uel sorores dicite
mihi quid ub plus eẽ uidetur
dicere deb&is quod non sit minus
uerbũ dĩ quã corpus xpĩ. Et ideo
quanta sollicitudine obserua¬
mus quando nob corpus xpĩminis¬
trat̃ ut nihil ex ipso de manib
nris in terra cadat : tanta solli¬
citudine obseruem ne uerbum dĩ
qđ nb̵ erogat᷑ dum aliud a ut po¬
gitamus aut loquim decorde
puro depereat : quia nonminus
seus erit ꝗuerbũ dĩ negligenter
audierit : quã ille qui corpus xpĩ inter¬
rã cadere neglegentia sua ꝑ miserit.
anulos aureos erogare uelimus.
utrum stare uel accipere uellent
filignrẽ. Sinc ulla dubitatione
cum grandi ambitione quȩ illis of¬
ferebant᷑ acciperent. Nos uero
quia ornamenta corporalia ef:¬
ferre nom possumus nec debemus
Id eonon libent̃ audim. Sed non

Expanded text:
vis infirmitas cogit, sic tamen vis infirmitas cogit, sic tamen ut non jaceat, sed magis sedeat, et attentis auribus quae praedicantur avido corde suscipiat. 2. Verrogo vos, fratres vel sorores, dicite mihi. Quid vobis plus esse videtur,dicere debetis, quod non sit minus verbum Dei quam corpus Christi. Et ideo quanta sollicitudine observamus, quando nobis corpus Christi ministratur, ut nihil ex ipso de nostris manibus in terram cadat; tanta sollicitudine observemus, ne verbum Dei quod nobis erogatur, dum aliud aut cogitamus aut loquimur, de corde nostro depereat: quia non minus reus erit qui verbum Dei negligenter audierit, quam ille qui corpus Christi in terram cadere negligentia sua permiserit.vel annulos aureos erogare velimus, utrum stare aut accipere vellent filiae nostrae. Sine ulla dubitatione, cum grandi ambitione quae illis offeruntur acciperent. Nos vero quia ornamenta corporalia offerre nec possumus nec debemus, ideo non libenter audimur. Sed non
Abbreviated transcription (Latin):
Ante aliquat dies ꝓpter eos quiaut
Apedes dolent aut aliqua cor¬
Aporis in equalitate laborant
paterna pietate sollicitus con¬
silũ dedi & qđa modo suppli-¬
caui. ut quando aut passiones
ꝑlixe autcerte alique lectio¬
nes longiores legunt: quista¬
re non possunt. humilit̃ &cũsi¬
lentio sodentes adtentis aurib
audiant quȩ legunt᷑ Nunclie¬
ro aliquȩ defilial nr̃is putant
quod hoc aut homines aut certe
plures que sane sunt corpore
frequenter debeant facere.
Namubi uerbũ dĩ coeperit re¬
citari : quasi in lectulis suis ita
ia tereuolunt : & atque utinã
ł iacerent tantũ modo & tacen¬
tes uorbũ di sitiente corde sus.¬
ciperent non &iamse ita otiosis
fabulis occuparent : ut quod prȩ¬
dicat᷑ nec ipse audiant. nec aliis
audire ꝑmittant. Vnde rogo
uos uenorabiles filiȩ & sollicitu¬
dine paterna cõmoneo ut quan¬
do aut lectiones legunt aut uer¬
bũ dni prȩdicat᷑ . Nulla se interrã
ꝓiciat nisi forte quã nimiũ gra¬

Expanded text:
Ante aliquot dies propter eos qui aut pedes dolent, aut aliqua corporis inaequalitate laborant, paterna pietate sollicitus consilium dedi et quodam modo supplicavi, ut quando aut Passiones prolixae aut certe aliquae lectiones longiores leguntur, qui stare non possunt, humiliter et cum silentio sedentes, attentis auribus audiant quae leguntur. Nunc vero aliquae de filiabus nostris putant quod hoc aut omnes, aut certe plures quae sanae sunt corpore, frequenter debeant facere. Nam ubi verbum Dei coeperit recitari, quasi in lectulis suis ita jacere volunt: atque utinam vel jacerent tantummodo, et tacentes verbum Dei sitienti corde susciperent; non etiam se ita otiosis fabulis occuparent, ut quod praedicatur nec ipsae audiant, nec alios audire permittant. Unde rogo vos, venerabiles filiae, et sollicitudine paterna commoneo, ut quando aut lectiones leguntur, aut verbum Dei praedicatur, nulla se in terram projiciat: nisi forte quam nimium gra
Abbreviated transcription (Latin):
promisisti ꝓmisit patribus nr̃is:
sed autionem frut quã legerem us&
nos si faciat nobiscumrationem & di
debeo demodico quodrestat infidelẽ
fructũ dignũ poenitentiae quicur¬
uusẽ t̃rã intueatur. t̃rina felicitate
litetur : & istum solam putat eẽ ui
tũ ub ibeatus esse possit aliam ñ redit
Quicũq tamcuruus ẽ erigatur : si ꝑse

Expanded text:
Promisit patribus nostris; sed cautionem fecit, quam legeremus et nos. Si faciat nobiscum rationem, quidebeo: pro modico quod restat, infidelem fructum dignum poenitentiae. Qui curvus est, terram intuetur, terrena felicitate laetatur, istam solam putat esse vitam beatam, ubi beatus esse possit, aliam non credit: quicumque tam curvus est, erigatur: si pe
Abbreviated transcription (Latin):
eidictum est Videfilia & audi seclau¬
di & uide Audiprȩdicta: uidecõple
xp̃s deuirgine : ꝓmissus ẽ. & natus est
Non fecerat mirabilia: promissa sunt
&fitit. Nondum erat passus : promissũ
est & factum est Non resurrexit : prȩ¬
dictumẽ & impletum est & factumẽ¬

Expanded text:
ei dictum est, Vide filia, et audi; sed, Auei dictum est, Vide filia, et audi; sed, Audi et vide . Audi praedicta, vide completChristus de virgine, promissus est, et natus est: non fecerat mirabilia, promissa sunt, et fecit: nondum erat passus, promissum est, et factum est: non resurrexerat, praedictum est, et impletum est: nome
Abbreviated transcription (Latin):
caro antenos Verbũ car int̃dm̃ &
hominẽ Vlirginẽ undenasceres secđm
carnẽ elegisti : uirginẽ concipienđ in¬
uenisti natus uirginẽ reliquisti sed
non agnos cebaris. apparebus & la¬
tebas apparebat infirmitas. late
rabilia ualitudinib Egrotorũ prȩst¬
& dictũ est : Sifilius dĩ cs descende detru¬
ce Ita netu ꝑdideris potentia anpoti¬
us demonstrabas patientia : & tam̃
ualeat homo non pxualeat impius
inimicus non prȩ ualeat cccus iudeus
Cumenim crucifgereris prȩuuluisse sibi
cusus est cȩcus iudeus. Ex surge dnẽ ñ
cendit mcȩlũ undeunturus c̃ uidicare
arbore ficulbicȩ cepimus redcamus It arbor
in fructuosa nonderideas : qui a parciturtibi
dilata ẽ securis: Nolitẽ secura : utni& &am¬
putaberis Crede uenturus est lsta om̃a
qua euides nonerant: xp̃ianus populusto¬
toorbe terrarum aliquando nonerat
in prophata legebatur : intra non uide¬
batur Modo ccutem & legitur & uide¬
tur Ipsaecđa sicẽ compellata. Nõ

Expanded text:
caro inter nos, Verbum caro inter Deum et hominem: virginem unde nascereris secundum carnem elegisti, virginem concipiendus invenisti, natus virginem reliquisti. Sed non agnoscebaris: apparebas, et latebas. Apparebat infirmitas, latebracula, valetudinibus aegrotorum sadictum est, Si Filius Dei es, descende de cruce . Itane tu perdideras potentiam, an potius demonstrabas patientiam? Et tamevaleat homo. Non praevaleat impius inimicus, non praevaleat caecus Judaeus. Cum enim crucifigereris, praevaluisse sibi visus est Judaeus caecus. Exsurge, Domine, non cendit in coelum: inde venturus est judicare ia arbor infructuosa, non derideas, quia parcitur tibi: dilata est securis, noli esse secura; veniet, et amputaberis. Crede quia venturus est. Ista omnia quae vides, non erant. Christianus populus toto orbe terrarum aliquando non erat. In prophetia legebatur, in terra non videbatur: modo autem et legitur, et videtur. Ipsa Ecclesia sic est completa. Non
Abbreviated transcription (Latin):
riennium aut̃ tria sunt tẽpora
Vnum antelege alterũ sublege
tertium subgratia. Non est aut̃
in portunũ ut arbor ficulneȩ intel¬
legat᷑ genus humanũ. Primꝰ enĩ
homo quando pecca uit foliis ficul¬
neis pudenda uelauit. Haec uela¬
uit unde nati sum mẽbra : quae
ante peccatũ fuerant glorianda
postpeccatũ pudenda sunt facta
rent quanda peccatũ ñ ꝓ cesserat:
nec poterant desui creatoris operib:
erub̵ cere quia operib creatoris
suibonis nullum opussuũ miscue¬
rant Natũ est ergo in degenus
humanũ. homode homine obnox¬
ius de debitore. mortalis demorta le
Peccator depeccatore hosergo a ppellat
curis radicib arboris infructuo sȩ
Inc̃cedit colonus. differt iũpplicium
ut adhibeat auxiliũ. Qđ aut̃ inter¬
cedit colonus : om̃s sc̃i intra eccła or ant¬

Expanded text:
riennium autem, tria sunt tempora: unum ante Legem, alterum sub Lege, tertium sub gratia. Non est autem importunum, ut arbor ficulnea intelligatur genus humanum. Primus enim homo quando peccavit, foliis ficulneis pudenda velavit : haec velavit, unde nati sumus, membra. Quae enim ante peccatum fuerant glorianda, post peccatum pudenda sunt facta.rent, quando peccatum non praecesserat: nec poterant de sui Creatoris operibus erubescere, quia operibus Creatoris sui bonis nullum adhuc malurunt, natum est de illis genus humanum: id est, homo de homine, obnoxius de debitore, mortalis de mortali, peccator de peccatore. Hos ergo appellat curis radicibus arboris infructuosae. Intercedit colonus, differtur supplicium, ut adhibeatur auxilium. Qui autem intercedit colonus
Abbreviated transcription (Latin):
negotiosua sũptumaiore occupatꝰ
& in diffecent̃ flagitat sub uenire
aut in uerbo manifesto iustitiȩ re¬
sistit: &̧ cacupiditate aut misera¬
bili tarditate. Nond& quicquã
amplius autminus quã opor &
non loquat᷑ amplius quã op est.
aut cũ &iã non opus est. Spetiosi
enĩ pedes euange li Tantiũ pa cẽ
cuangeliTantiũ bona sed tamen
deterra sicca. puluerẽ contrahunt
Quisane in iudicio eorũ ex cutit᷑ : qui
sibihancex hibitionẽ ꝑ uersa uolun¬
tato contẽpnunt Non solũ ergo
&ignorantiã & ꝓpt̃ dicimalitiã
quȩ utina sufficer& sicut de illa
dictumẽ sufficit dieim alitia sua
quã iubem ferre atque portaro
donec transeat & sustinero drm̃
uirilit̃ agendo ut fructũ ad fe¬
ram cũ tolerantia : Sed &iam
ꝓpt̃ ipsũ puluerẽ mundihui qui pert

Expanded text:
negotio suo, cum tu majore occupatus negotio suo, cum tu majore occupatus es, indifferenter flagitat subveniri; aut in verbo manifestae justitiae resistit caeca cupiditate, aut miserabili tarditate. Non det quidquam amplius vel minus quam oportet: non loquatur amplius quam opus est, aut cum etiam non opus est. Speciosi enim pedes evangelizantium pacem, evangelizantium bona . Sed tamen de terra sicca pulverem contrahunt, qui sane in judicium eorum excutitur, qui sibi hanc exhibitionem perversa voluntate contemnunt. Non solum ergo et ignorantiam, et propter diei malitiam, quae utinam sufficeret, sicut de illa dictum est, Sufficit diei malitia sua ; quam jubemur ferre atque portare, donec transeat, et sustinere Deum viriliter agendo, ut fructum afferamus cum tolerantia: sed etiam propter ipsum pulverem mundi hujus, qui per
Abbreviated transcription (Latin):
qđͣ accepit : nedicatur ei. Serue ne¬
quam & piger sida res petuniam
meã ego ueniens cum usuris exigerẽ:
ne auferatur abeo quod accepit
nepiciatur in tenebras exteriores
Quam ue hementissimã poenã sibi
tmere debent illi : qui seruare inte¬
grum possunt : Quod acceperunt
quȩ spes illorum est qui hocimpie
scelerateq: disꝑgunt: Vers abit᷑
ergo iste in rebus humanis ñ car¬
nis sed spiritalis ad quisitionis deuic¬
toofficio Nũ quid en imnegotus
sȩcularibus obligatus: Sed tam̃
quimilitatdõ non otio desidiȩ tur¬
pidus & abiectus : d& mihi si potest
suas elemosinas om̃s cumhr laritate
siue cum carnalibus necessitatibus pau-¬
perum quid erogat : siue cumpanes
cȩlestis dispensator. inuicta aduer¬
sus diabolum castra in credentiũ
difficultatibus rerũ quȩ neces se est
existant ut ostendat᷑ homini quod
homo est : nonira subrepat in eum
qui aut odiose irruit. Aut in por¬
tune in opia coatus p&it aut

Expanded text:
quod accepit, ne dicatur ei: Serve nequod accepit, ne dicatur ei: Serve nequam et piger, dares pecuniam meam, et ego veniens cum usuris exigerem: ne auferatur ab eo quod accepit, ne projiciatur in tenebras exteriores . Quam vehementissimam poenam si timere debent illi, qui servare integrum possunt quod acceperunt; quae spes illorum est, qui hoc impie scelerateque disperdunt? Versabitur ergo iste in rebus humanis, non carnalis, sed spiritualis acquisitionis devinctus officio; non quidem negotiis saecularibus obligatus, sed tamen quia militat Deo, non otio desidiae torpidus et abjectus. Det ergo, si potest, suas eleemosynas omnes cum hilaritate, sive cum carnalibus necessitatibus pauperum aliquid erogat, sive cum panis coelestis dispensator invicta adversus diabolum castra in credentium difficultatibus rerum, quae necesse est existant, ut ostendatur homini quod homo est. Non ira subrepat in eum qui aut odiose irruit, aut inopportune inopia coactus petit; aut
Abbreviated transcription (Latin):
neciam regn& peccatum in eius mor¬
tali corpore adoboediendũ deside.¬
rus eius non solũ ut unu uerũ dm̃ colat
nulli simula chrorũ deditus. nul¬
lissa cris dȩ moniorũ inͣ retitus ñ
accipiens inuano nom̃ dñi dĩ sui: quietẽ
sempiternã certã expectans
debitũ honorem parentibus red:¬
dens nec cruentibus homicidus nec
formcationetur patus nec furto
fraudulentus nec mendatiodupli¬
catus nec reiue luxoris aliene con¬
cupiscentia sordidus non in suisdiã
rebus. Aut luxuria defluat Aut
arescat a uaritia nonsit contenti¬
osus non sit contumeliosus non ma¬
ledicus uendat postremo om̃a fua
d pauperibus & sequatur dnm̃ at¬
q: inthesauro ce lesti radice cordis
infigat. Quiduidaur addiposse
ad tãplena iusttiã : Tamenno¬
logloriaur intellegat haco
omã sibi prestita esse : nona se existere
sane pecuniã dominicã : Consulat
ꝓximo sicut sibi sentit et̃ consultũ
nec put& satis esse seruare integrũ

Expanded text:
ne jam regnet peccatum in ejus morne jam regnet peccatum in ejus mortali corpore, ad obediendum desideriis ejus; solum unum verum Deum colat, nulli simulacrorum ritui deditus, nullis sacris daemoniorum irretitus, non accipiens in vanum nomen Domini Dei sui, quietem sempiternam certus exspectans, debitum honorem parentibus reddens, nec cruentus homicidio, nec fornicatione turpatus, nec furto fraudulentus, nec mendacio duplicatus, nec rei vel uxoris alienae concupiscentia sordidus; non in suis etiam rebus aut luxuria diffluat, aut arescat avaritia; non sit contentiosus, non sit contumeliosus, non maledicus; vendat postremo omnia sua, et det pauperibus, et sequatur Christum, atque thesauro coelesti radicem cordis infigat: quid videtur addi posse ad tam plenam justitiam? tamen nolo glorietur. Intelligat haec omnia praestita sibi esse, non a se existere.sane pecuniam dominicam: consulat proximo, sicut sibi sentit esse consultum. Nec putet satis esse servare integrum
Abbreviated transcription (Latin):
prima poenitentia precipitur iude is
Dicente apło petro. Poenitentiã agi
ipsodno imperabatur cũ diceret
poenitentiam agite ad ꝓpinqua¬
bit enim regnũ gelorum. De hac
quis uob ostendit fugere. ab ira¬
uentura : facite ergo dignũ fruc¬
tũ poenitentiȩ. Altera uero poe¬
nitentia est : cuius actio ꝑtatũ
istã uitã dũ in carne morta li
degimus: ꝑ petua supplicationis
humilitate sub eundaẽ Primo
quis animo uitã &nã incorrupti¬
bilẽ inmorta lẽq desiderat nisi
eũ uitȩ huiꝰ temporalis corrupti¬
nat at que optat ad patriam
remeare & illã speciem quȩ ẽ
facie ad faciẽ contemplari
Nusi quẽ peregrinationis suȩ
poenituerit: ex quodo lore pe¬
tentis : &iã uaxilla miserabilis
crupit a sonat. Vȩ mihi qm̃ peregri¬
natio longinqua facta est. De inde
quã uirsequis queglonetur sic habe¬
re corpus edomitũ ut mundo cruci¬
fixus : Ab omni operemalo inser¬
uitutem redacta membra castig&:

Expanded text:
prima poenitentia praecipitur Judaeis, prima poenitentia praecipitur Judaeis, dicente apostolo Petro, poenitentiam agitipso Domino imperabatur, cum diceret: Poententiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum . De hac quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Facite ergo fructum dignum poenitentinitentia est, cujus actio per totam istam vitam, qua in carne mortali degimus, perpetua supplicationis humilitate subeunda est. Primo, quia nemo vitam aeternam, incorruptibilem, immortalemque desiderat, nisi eum vitae hujus temporalis, corruptinat atque optat ad patriam remeare, et illam speciem quae est facie ad faciem contemplari, nisi quem peregrinationis suae poenituerit? Ex quo dolore poenitentis, etiam vox illa miserabilis erumpit et sonat: Heu me! quoniam peregrinatio mea longinqua facta est. Et nequamvis se quisque glorietur sic habere corpus edomitum, ut mundo crucifixus ab omni opere malo, in servitutem redacta membra castiget,
Abbreviated transcription (Latin):
inhacuita Paulatim ee nouitas
accedit & paulati uetustate rece¬
dente succedit: Cũ uero utrũq agit᷑
insta diosum nec solũ ꝑcitima duor¬
sariũ bonis operibus: sed &iã petca¬
ta incautius euitando ꝑcutimus
Neque nunc quis nrm̃ uicerit : sed
quis crebrius feriat quis fortius con¬
flig& ad tendit dinec alios secũ
in sempit̃nã mortẽ ꝑtrahat ꝗ honu¬
nibus tanto lapsũi inuidit ut abali¬
is triũ phantib: infine dicatur.
Ubiest mors contentiotua ubi est
mors aculeustuus : ed neque
facilius ab inimicõ deicim̃ quam
cum eũ suꝑbiendo imitam net uehem¬
tius eu ꝓsternimus quã c̃ humilitate
dnm̃ sequim: nec acriores ei dolores
infigim quã cum plagas peccatoꝵ¬

Expanded text:
hac vita. Paulatim autem novitas accedit, et paulatim vetustate cedente succedit. Cum vero utrumque agitur, in stadio sumus; nec solum percutimus adversarium bonis operibus, sed etiam peccata incautius evitando percutimur. Neque nunc quis nostrum vicerit, sed quis crebrius feriat, quis fortius confligat attenditur; donec alios secum in sempiternam mortem pertrahat, qui homini stanti lapsus invidit, et ab aliis triumphantibus in fine dicatur: Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus ? Sed neque facilius ab inimico dejicimur, quam cum eum superbiendo imitamur; nec vehementius eum prosternimus, quam cum humilitate Dominum sequimur; nec acriores ei dolores infligimus, quam cum plagas peccator
Abbreviated transcription (Latin):
eise demonstrarit sed infirmitati conaessũ
subetie statim hoc aut̃ dico secdmueniã
non seqđni imperui. Solacnim generan¬
dicausae inculpabilisiexus utriusq
comixtio Quã multa sunt alia pecca¬
ta siue hn loquendo dereb & nego tĩis
alienis quȩ non ad teꝑtinent. siue inua¬
nis actionib: cum scriptũ sit fatuus in
risuex altat uoce suã sapiens autem

Expanded text:
straret, sed infirmitati concessum; subjecit statim: Hoc autem dico secundum veniam, non secundum imperium . Sola enim generandi causa est inculpabilis sexus utriusque commixtio. Quam multa sunt alia peccata, sive in loquendo de rebus et negotiis alienis, quae non ad te pertinent; sive in vanis cachinnationibus, cum scriptum sit, Stultus in risu exaltat vocem su
Abbreviated transcription (Latin):
um dñĩtui. Rogo uos filiẽ dili¬
gent̃ ea quȩ a nob dicunt᷑ audite.
Si aliquamat̃ ꝓprũs manil: orna¬
re uell& filiam suã & illa despiciens
ornam̃ta quȩ accepit frequentius
se inclin& ad terrã & huc atque
illuc ita ꝑ in quictudinẽ moueat᷑
ut illã mat̃ sua secqͣm suã uolunta¬
tẽ ornare nom possit. nũ quid ñ iuste
aut obiurgat᷑ autcedit : & ineergo
putatematrẽ eẽ animarũ urarũ
& itauos uelim componere. ut in
uobis nec macula nec ruga possit
ante tribunal & niudicis apparere.
Animabus eniur̃is non solũ orna¬
menta sed &iã medicam̃ta deside¬
rans ꝓuidere studeo consuta con¬
talib margaritis ornare si me
non exping& quari aliquis fastidio¬
se uelit accipere Cumenim terre
carissimo pͣtio conparent᷑ quanto
magis &na anim&arũ ornam̃ ta
quȩ absq ullo p̃tio a nob non cũpar¬
uo labore quȩ sita uestris spiritib
offerunt᷑ iustum est ut a uob̵ cumꝑ
fecta caritate suscipiantur
Nos enĩ margaritas uobis depara¬

Expanded text:
re exigat. Rogo vos, filiae, diligenter ea quae a nobis dicuntur audite. Si aliqua mater propriis manibus ornare velit filiam suam, et illa despiciens ornamenta quae accipit, frequentius se inclinet ad terram, et huc atque illuc ita per inquietudinem moveatur, ut illam mater sua secundum suam voluntatem ornare non possit; numquid non juste aut objurgatur, aut caeditur? Et me ergo putate matrem esse animarum vestrarum, et ita vos velle componere, ut in vobis nec macula nec ruga possit ante tribunal aeterni Judicis apparere. Animabus enim vestris non solum ornamenta, sed etiam medicamenta desiderans providere, studeo dissuta contualibus margaritis ornare. Si me non piget; quare aliquis fastidiose velit accipere? Cum enim terrecarissimo pretio comparentur: quanto magis aeterna animarum ornamenta, quae absque ullo pretio a nobis non cum parvo labore quaesita, vestris spiritualibus offeruntur, justum est ut a vobis cum perfecta charitate suscipiantur? Nos enim margaritas vobis de para
Abbreviated transcription (Latin):
Seduos iniquitatẽ facitis & fraudatis
& hoc frib Exceptis tam̃ uuquitatib
& fraudib: hoc ipsũ habert interse
iudicia & lites desȩcularibus rebus
delictũ eẽ dicit. Qđtam̃ ferendũ et̃
ad mon&: si uel eclesiasticoiudicio
lites hui cemodi finiant Hmc est
&iã illuda Quisine uxoreẽ : cogitet
quȩ di sunt qua modo placeatdo. Qui
aut̃ matrimonio coniunctus ẽ : cogi

Expanded text:
tis, et hoc fratribus . Exceptis tamen iniquitatibus et fraudibus, hoc ipsum habere inter se judicia et lites de saecularibus rebus, delictum esse dicit: quod tamen ferendum esse admonet, si vel ecclesiastico judicio lites hujuscemodi finiantur. Hinc est etiam illud: Qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt Dei, quomodo placeat Deo: qui autem matrimonio
Abbreviated transcription (Latin):
nerabiles filiȩ : Non ideo dicimus
quod uos agnouerim uerbũ dĩ non
libent̃ accipere. Propitioenidõ
plus quã cogitari ł dici potest :
deura oboedientia gaud& ex ul¬
tat anima arã. SSed dũuos uolum
admeliora sẽꝑ accendere. Mia ea
quȩ uos ꝑfecte cognoscim agere pat̃¬
na sollicitudine prȩsuminꝰs admo¬
nere. Et quia non tatiuiri ł muli¬
eres uoluer hadiẽ adiuigilias conue¬
nire. rogouos filii ł filiȩ ut eaquȩ
uobis dictas illis qui absentes fuer
fide lissime referatis ut non solũ
deurã sed& de aliorũ correctione
morcedẽ habere possitis SERVO
Quam sit utilis & necessaria poeni¬
tentiȩ medicina facillime
homines intellegunt sise homines
eẽ meminerit scriptum est erum
Qs̃suꝑbis resistit humilib auẽ dat
gratiã. Et dnĩ in eugło dicit ꝗm̃

Expanded text:
nerabiles filiae, non ideo dicimus quod vos agnoverimus verbum Dei non libenter accipere; propitio enim Deo, plus quam cogitari vel dici potest, de vestra obedientia gaudet et exsultat anima nostra: sed dum vos volumus ad meliora semper ascendere, etiam ea quae vos perfecte cognoscimus agere, paterna sollicitudine praesumimus admonere. Et quia non toti viri vel mulieres voluerunt hodie ad vigilias convenire; rogo vos, filii et filiae, ut ea quae vobis dicta sunt, illis qui absentes fuerunt fidelissime referatis: ut non solum de vestra, sed et de aliorum correctione mercedem habere possitis. SERMO Quam sit utilis et necessaria poenitentiae medicina, facillime homines intelligunt, qui se homines esse meminerunt. Scriptum est enim, Deus superbis resistit, humilibus autem dat gra
Abbreviated transcription (Latin):
rã spemsuam posuerat Sursũ a spicere
non poterat. quia sursum corsi ne
causa audiebat: sederex eã dris
Est spescius sed foliis. Quousque ergo¬
ueniat dies iudicii : multũ sibidat
homo Et quid est homo Aliquid
iustus homo gratiadi est iustus
homo Aut quidẽ homo nisi quod
memor ẽs eius. Vis uidere quid sit
homo mendax. Omis homomen¬
dax cantauim. Ex surge dñẽ non
est ergo ex surgednẽ non prȩuale¬
at homo Siomis homo mendaꝵ
Ex surge ueritts non prȩualeat
daxerit. Siuerax ec̃ uoluerit : dedi
menda ciũ ante diluuiũ. Post dilu¬
uiũ : oc tohomines remanserunt
Pipsos terra impleta st hominibus
menda cib: el euatus est populus dĩ
facta sunt tanta miracula prȩro¬
gata diuina beneficia ad terrã pinis¬
sionis ꝑductus est ab aegr̃ptiorũ ser¬
missi sunt templũ accepit sacerdociũ
accepit unctionẽ accepit lege sed¬
praeualeat homo iam uel quia ds̃
factus est homo. Sed &iã ipse faciens
homo Di filiũ ad prȩhendere di

Expanded text:
re. Curva erat, sursum aspicere non poterat: quia Sursum cor, sine causa audiebat. Sed erexit eam Dominus. Est ergo spes, sed filiis, quousque veniat dies judicii. Multum sibi dat homo. Et quid est homo? justus homo, gratia Dei est justus homo. Nam, Quid est homo, nisi quod memor es ejus ? Vis videre quid est homo? Omnis homo mendax . Cantavimus, Exsurge, Domine, non est ergo, Exsurge, Domine, non praevaleat homo? Si omnis homo mendax: exsurge, veritas, non praevaleat dax erit. Si verax esse voluerit de Dei, mendacium ante diluvium, ut post diluvium octo homines remansissent . Per ipsos terra rursus impleta est hominibus mendacibus, et electus est populus Dei. Facta sunt miracula multa, praerogata divina beneficia. Ad terram promissionis perductus est, ab Aegyptiorum serexcitati sunt, templum accepit, sacerdotium accepit, unctionem accepit, legepraevaleat homo, vel quia Deus factus est homo. Sed etiam ipse faciens homo, Dei Filium prehendere, Dei
Abbreviated transcription (Latin):
reddas nouissimũ quadrantem.
Quis ẽ ille aduersarius : Sidiabolus
ẽ. liberati sumus ab illo: Quale pre¬
tiũ ꝓnb̵datum ẽ ut ab illo redi me¬
demptione nr̃a: Quierure nos de
potestate tenebrarũ : & transtulit
in regnum filii caritatissue Re¬
dẽpti simꝰ axp̃o : diabolo renuti¬
auimus: Quomodo dabim operã
liberari ab illo. nenos lterũ capti¬
uos faciat peccatores: Sed non est

Expanded text:
solvas novissimum quadrantem. solvas novissimum quadrantem. Quis est iste adversarius? Si diabolus; jam liberati sumus ab illo. Quale pretium pro nobis datum est, ut ab illo redimedemptione nostra: Qui eruit nos de potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Redempti sumus, diabolo renuntiavimus: quomodo dabimus operam liberari ab illo, ne nos iterum captivos faciat peccatores? Sed non est
Abbreviated transcription (Latin):
nesciunt inuenire. Iudeis aũt hoc
dicebat : sed &iã ad nossermo ꝓuenit
poenitentiam. ad ꝓpinquabit
enim regnunicelorum: Et modo
eos corripuit dñs : quia nolunt age¬
repoenitentiã ad ꝓpinquante
regno celorum: Regnum celorũ
sicut ipseait: non uenit cũ obser¬
uatione & iterũ ipseait Regnũ
celorũ intrauos ẽ: Prudenterer
toris. que modo inpendit᷑ quã diu
generi humanoparcitur: Ad hoc
enĩ parcitur homini ut conuertat᷑:
&ñ sit quidã pnetur: Viderit ds̃
Si uitrei essemus : minus casus time¬
remus: Qd fragilius uase uitreo :¬
Et si enĩ casus uitreotimetur. senec¬
tus ei & febris ñ amet᷑. nosergo
fiagiliores & infirmiores sumus
quã &casus om̃s qui ñ cessant in reb
huminis: łragilitatẽ utiq nrãm :¬
cotidie forimidamus: Et si ipsi casus
ñ accedant : tempus ambulat. ui
atur: Nouissima se nectus siuene¬
rit : non ẽ qđ differat᷑. ł inde au
pi. princeps ministro & mittaris
in carcerem . non inde &ies. donec

Expanded text:
nesciunt invenire. Judaeis autem hoc dicebat: sed etiam ad nos sermo pervenpoenitentiam; appropinquavit enim regnum co corripit eos Dominus, qui nolunt agere poenitentiam, appropinquante regno coelorum. Regnum coelorum, sicut ipse ait, non veniet cum observatione. Et iterum ipse ait: Regnum coelorum intra vos est . Prudenter ertoris, quae modo impenditur, quamdiu generi humano parcitur. Ad hoc enim parcitur homini, ut convertatur, et non sit qui damnetur. Viderit DeusSi vitrei essemus, minus casus timeremus. Quid fragilius vase vitreo? EEtsi enim casus vitreo vasi timentur, senectus ei et febris non timetur. Nos ergo fragiliores et infirmiores sumus: quia et casus omnes qui non cessant in rebus humanis, fragilitate utique nostra quotidie formidamus; et si ipsi casus non accedant, tempus ambulat: vitatur, novissime senectus cum venerit, non est quo differatur. pi, et princeps ministro, et mittaris in carcerem, unde non exies, donec
Abbreviated transcription (Latin):
requenter inscripturis sc̃is au¬
diuit caritas ur̃a fr̃s dilectissi¬
mi inquost̃ sacerdotes periculo
illud qđ contestat᷑ ipłs: Predica
uerbum : insta oportune aigue¬

Expanded text:
requenter in Scripturis sanctis audivit Charitas vestra, fratres dilectissimi, in quo sint sacerdotes periculo illud quod contestatur Apostolus, Praedica verbum, insta opportune, i
Abbreviated transcription (Latin):
cantamus uersiculũ illũ : ꝑquẽ
detraccores sp̃itali gladio ferunt:
Sic enĩait. Sedens aduersus fratrẽ
tuum detrahebas : & aduersus filiũ
matristuȩ ponebasscandalĩ : Quod
aut dicit sedens: hoc ostendereuo¬
luit ꝗđ ñ transitori detrauerit ne
eisub: eptũ sit ut maledepennolo
queret᷑: Sedens : id ẽ exotio quisi
adhoc uacibas ut derogares primo
tuo. Hec fecisti &tacui : Nemo frs
carissemi falsa secortatte sedecipiat :¬
& put& se ante cribunalxpi non ẽẽ
uenturũ nec redditurĩ de factis
dicit᷑: qr ad hucuindictã suspen¬
dere uidet᷑. Hȩc fecisti & tacui:
Quid ẽ racui. Nisin uindi caui: seue¬
ritatẽ meã distuli. patientiã tibi
ꝓlongaui patientiã tuã duiexpet¬
taui: Hec fecisti & tacui Ego aut
cũ ad huc expectarẽ. ut tepoeniter& :
tu aũt & me contẽpsisti. & apłm au¬

Expanded text:
cantamus versiculum illum, per quem detractores spirituali gladio feriuntur. Sic enim ait: Sedens adversus fratrem tuum detrahebas, et adversus filium matris tuae ponebas scandalum. Quod autem dixit, Sedens, hoc ostendere voluit quod non transitorie detraxerit, nec ei subreptum sit, ut male de proximo loqueretur. Sedens, id est, ex otio: quasi ad hoc vacans, ut derogares proximo tuo. Haec fecisti, et tacui. Nemo, fratres charissimi, falsa securitate se decipiat, et putet se ante tribunal Christi non esse venturum, nec redditurum de factis dicitur, quia adhuc vindictam suspendere videtur. Haec fecisti, et tacui. Quid est, Tacui, nisi, Non vindicavi, severitatem meam distuli, patientiam tibi prolongavi, poenitentiam tuam diu exspectavi? Haec fecisti, et tacui. Ego autem cum adhuc exspectarem, ut te poeniteret; tu et me contempsisti, et A
Abbreviated transcription (Latin):
uita : ꝗ a postea cũ de hoc scło transi¬
erimus nulla c̃punctio uel aliqua
satis factioremanebit: ludexrestat:
& minister & carcer: Vtergo hec
omã dño auxiliante possimꝰ implere :
diligamꝰ toto corde ñ solũ amicos. sed
etiã inimicos. ut in nob impleatur
illud qđ s̃criptũ ẽ: Omis lex inuno
sermone impleat̃ in uobis: Diliges
ꝓximũtuũ tãquã te ipsum: Et illud:
Caritas : operit multitudine peccatoꝵ
Quãrẽ : ipse ꝗest uera caritas prestare
dignetur: quicũ patre & spũs cõui

Expanded text:
vita: quia postea cum de hoc saeculo transivita: quia postea cum de hoc saeculo transierimus, nulla compositio vel aliqua satisfactio remanebit. Judex restat, et minister, et carcer. Ut ergo haec omnia, Domino auxiliante, possimus implere, diligamus toto corde non solum amicos, sed etiam inimicos: ut in nobis impleatur illud quod scriptum est, Omnis lex in uno sermone impleatur in vobis, Diliges proximum tuum, tanquam te ipsum ; et illud, Charitas operit multitudinem peccatorum . Quam rem ipse qui est vera charitas, nobis praestare dignetur, q
Abbreviated transcription (Latin):
obicis. grauiora cõmitts : Fostucã
uides in oculo fratristui: trabẽ aut
in oculo tuo ñuides. Hocenĩ dixit
dñs ꝓpt̃ homines. ꝗcũ odio corripi¬
unt: lrascentẽ corripis. & tuodio
contabescis: Appende instatera
considerationis irã & odiũ : &dẽ ira :
feruor quidã animi: ad prȩsens dis¬
plicettibi : lã inte ira ista inueterata ẽ :
ideo facit odium: Ira festuca ẽ : trabes
futura crescendo: Sic̃ enĩ festuca
crescit intrabẽ : sic irahueterata
fitodium : lãtuo disti. & corripisiras¬
centẽ : lã in illo festuca displic& Inte
adhuc trabes placet : Vultisscire
quantũ sit. sȩpe h uenimꝰ irascipa¬
tresfiliis. patrẽ odisse filiũ difficile
inuenies: Filio quẽ diligit: irascipo¬
test pat̃: Irascit᷑ : sed amat potest
dicere: Odit & amat: ñ potest dicere:
Hocdixi ꝓpt̃ homines quiminora ia¬
tantes : faciamꝰ amititiascũ aduer¬
c̃sentiamꝰ uerbodĩdũ adhuc sumꝰ in hac

Expanded text:
objicis, graviora committis. Festucam objicis, graviora committis. Festucam vides in oculo fratris tui, trabem autem in oculo tuo non vides . Hoc enim dixit Dominus propter homines qui cum odio corripiunt. Irascentem corripis, et tu odio contabescis? Appende in statera considerationis iram et odium. Quid est ira? Fervor quidam animi. Ad praesens displicet tibi. Jam in te ira ista inveterata est, ideo fecit odium. Ira festuca est, trabes futura crescendo. Sicut enim festuca crescit in trabem, sic ira inveterata fit odium. Jam tu odisti, et corripis irascentem: jam in illo festuca displicet, in te adhuc trabes placet. Vultis scire quantum intersit? Saepe invenimus irasci patres filiis: patrem odisse filium difficile invenies. Filio quem diligit, irasci potest pater: Irascitur et amat, potest dici; Odit et amat, non potest dici. Hoc dixi propter homines qui minora in atantes, faciamus amicitias cum adverconsentiamus verbo Dei, dum adhuc sumus in hac
Abbreviated transcription (Latin):
gis : regulã dilectionis i ꝑximum
exte accepisti  Diligo cũ in quiens
Id eodico : Priuste dilige : & dictibi
Si aut uere exdilectione dicis: ma¬
nifestũ ẽ qđ intus egit aliquid. uer¬
bũ qđ ꝓcedit: Sed timendũ ẽ : ne
teñ diligas. & uelis aliũ corripere.
& facias hoc cũ odio: Si aut odistifra¬
trẽ : leuiora obicis quã facis. Quio¬
dit fr̃emsuũ homicidaẽ Audistis:
Hodie lecta ẽ epła iohannis: Aitscri¬
ptura: Ne contẽpnerent homines
que hitus habent incorde : & illa ac
ñdũ insidias p̃parauit. ñ dũ uenena
quȩ siuit : & reus in oculisdĩ. concep¬
toodio iãtenet᷑ : Ad huc uiuit quẽ
quȩrit occidere : & occidisse se iã
iudicat᷑: Siergo cũ odio cõrripis.
audes aliquẽ homicidã corripere ÷
Anqr ñte tenent homines & ucunt
te adiudicẽ. ideo inoculissũ midi &
homicidis: Sed corrigo me hi quit
cũ sũ inuia: Corrigete ergo & tunc
poteris frẽm corripere : Leuiora

Expanded text:
gis? Regulam dilectionis in proximum gis? Regulam dilectionis in proximum ex te accepisti. Diligo eum, inquies. Ideo dico, prius te dilige, et dic tibi. Si autem vere ex dilectione dicis, manifestum est quod intus egit aliquid verbum quod procedit. Sed timendum est ne te non diligas, et velis alium corripere, et facias hoc cum odio. Si autem odisti fratrem, leviora objicis quam facis. Qui odit fratrem suum, homicida est . Audistis, hodie lecta est Epistola Joannis. Ait Scriptura, ne contemnerent homines quae intus habent in corde, et illa accnondum insidias praeparavit, nondum venena quaesivit, et reus in oculis Dei concepto odio jam tenetur. Adhuc vivit quem quaerit occidere, et occidisse jam judicatur. Si ergo cum odio corripis, audes aliquem homicida corripere? An quia non te tenent homines, et ducunt te ad judicem, ideo in oculis summi Dei et homicidis. Sed corrigo me, inquis, cum sum in via. Corrige ergo te, et tunc poteris fratrem corripere. Leviora
Abbreviated transcription (Latin):
erit alia : ubicũ aduersario concor¬
detis: ludex restat : minist̃ & car¬
cer: Multis hec uia cũ sibi plures
nitaẽ: Sed eccefic ꝗa longaerit
uitatua : ut semꝑ tecũ aduersarius
tuus ambulet : Non crubescis tanto
tẽpore cũ tali aduersirio habere
discordiã : Sermodĩ quantũ ẽimipso:
amicus tuus ẽ : Aduersariũ tutibi
eũ facis: Ipsc enĩ tibibene uult : tu
tibi e contrariomale Ille iubet ut¬
ñfureris : tufuraris : Ille iubet ut¬
ñ adulteres : tu adulteras : Ille iubet
friudẽ ñ facias: tufacis: Uetatte
iurare : tufalsũ iuras : Facis om̃a c̃tra
quȩ dicit : Tu tibi facis sermonẽ dĩ
inimicũ : Nec mirũ : quando tutibi
ipseinimicus es : Quienĩ diligit inꝗ¬
tatẽ : odit animã suã : Siergo dili¬
gendo iniquitatẽ odistianimã tuã
plane : sed prius nos: Proximũ uis
corripere : nihiltibi ẽ teipso ꝓpin¬
quius : Quiduis longe : tehabes ante
ñdiligis. qͥ proximũ quomodo dili¬

Expanded text:
erit alia ubi cum adversario concorerit alia ubi cum adversario concordetis. Judex restat, minister et carcer. Multis haec via: cum sibi plures nita est. Sed ecce fac quia longa erit via tua, et semper tecum adversarius tuus ambulet: non erubescis, tanto tempore cum tali adversario habere discordiam? Sermo Dei, quantum est in ipso, amicus tuus est: adversarium tu tibi eum facis. Ipse enim tibi bene vult, tu tibi e contrario male. Ille jubet, Non fureris; tu furaris: ille jubet, Non adulteres; tu adulteras: ille jubet, Fraudem non facias; tu facis: vetat te jurare; tu falsum juras: facis contra omnia quae dicit; tu tibi sermonem Dei facis inimicum. Nec mirum, quando tu tibi ipse inimicus es. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam . Si ergo diligendo iniquitatem odisti animam tuam, plane, sed prius nos. Proximum vis corripere: nihil est tibi te ipso propinquius. Quid is longe? Te habes ante non diligis, proximum quomodo dili