comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filiũ. apłica testatꝰ auctoritas: Icło gͦ eqͣlẽ dõ esse ñ illi
rapina fuerat. s nat᷑a. qͥa in forma ueri dĩ ñ nͥ uerꝰ esse
potuit . ds̃. & diuinȩ formnę unitas ipsa ẽ dipinitatis
uniꝰ nat᷑alis ȩqͣlitas Ubi gͦ formȩ unitas innatura erat.
ȩqͣbitatis rapͥna ñ erat: Nat᷑alis aut̃ diuinitatis ȩqͥlitas.
quȩ informa dĩ erat. auferri dõ uͦ ñ poterat Inde ẽ
qđ retinens uęritatẽ diyinitatis. & ueritatẽ̾ accipi¬
ens carnissunꝰ idẽq dei atq hominis filius. & patre
factꝰ ẽ minor. & patri ꝑmansit ȩqualis. Ideo utrũq
ueracit᷑ ipsaueritas dix̃. & pat̾ maior me ẽ. & ego & patꝰ
unũ sumꝰ. Uere gͦ do patri minor ẽ ap̃c qͥnat᷑alit̾ ex patrib

Expanded text:
tolica testatur auctoritas. Ideo ergo aequalem Deo esse, non illi rapina fuerat, sed natura; quia in forma veri Dei non nisi verus esse potuit Deus, et divinae formae unitas ipsa est deitatis unius naturalis aequalitas. Ubi ergo formae unitas in natura erat, aequalitas rapina non erat. Naturalis autem divinitatis aequalitas, quae in forma Dei erat, auferri Deo vero non poterat. 16. Inde est quod, retinens veritatem divinitatis, et veritatem accipiens carnis, unus idemque Dei et hominis filius, et Patre factus est minor, et Patri permansit aequalis. Ideo utrumque veraciter ipsa veritas dixit: et: Pater major me est ; et: Ego et Pater unum sumus . Vere ergo Deo Patre minor
Abbreviated transcription (Latin):
darte E it̾m Non enĩ masit as̃ filiũ suũ imũdũ ut
idic& mundũ sed ut sal uetur mundꝰ ꝑipsũ Ulec
beatꝰ dixissa ioħs Qui diligit genitorẽ. diligit eũ qͥ natus ẽ
ex eo Nec ipse Riliꝰ dixisse pat̾ m̃susq mͦ oꝑatꝰ. & ego oꝑor¬
pse enĩ qͥfiliꝰ ar̃ si iclẽ essa aepat̃. ñueracit᷑ dĩfiliꝰ diceretur.
qͥa ñ dedo sed de sola uirgine nasceret᷑ Adextremũ nec ipse
pat̾ de cȩlo testaretꝰ. & suũ cõporali uoce filũ demonstra-
dicens Hic ẽ filiꝰ m̃s dilectus in qͦ mͥ con placup

Expanded text:
it Deus Filium suum in mundum ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum . Nec beatus dixisset Joannes: Qui diligit Genitorem, diligit et eum qui natus est ex eo . Nec ipse Filius dixisset: Pater meus usque modo opers dicitur, si idem esse et Pater, non veraciter Dei Filius diceretur, quia non de Deo, sed de sola virgine nasceretur. Ad extremum nec ipse Pater de coelo testaretur, et suum corporali voce Filium demonstraret, dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui
Abbreviated transcription (Latin):
& dm̃ patrẽ dm̃ uerũ. & dm̃ filiũ dm̃uerũ cęlestiũ eloqͥoꝵ
atestatione cognoscimꝰ : aut unũ uerũ dm̃ naturalit᷑ pa¬
trẽ & filiũ cũ catholicis asserant. aut duos ueros deos ase
coli cont᷑ ueritatẽ scẽ fidei dicant: aut creaturȩ. cultores
se ipsos ꝓfiteri ñ metuant. ut ueriatẽ dĩ se inm̃datiũ cõ¬
mutalle ipsa rerũ manifestatione cognoscant: Una qͥppe
ueritas imiꝰ ueridei. immo una ueritas. unꝰ uerꝰ ds ñ¬

Expanded text:
 coelestium eloquiorum attestatione cognoscimus; aut unum verum Deum naturaliter Patrem et Filium cum catholicis asserant, aut duos veros deos a se coli, contra veritatem sanctae fidei dicant; aut creaturae cultores seipsos profiteri non metuant, ut veritatem Dei se in mendacium commutasse ipsa rerum manifestatione cognoscant. Una quippe veritas unius veri Dei, imo una veritas, unus
Abbreviated transcription (Latin):
audi israbel dñs dĩ tuus ds unus ẽ. & alt̾ius qđ legitꝰ
cnni dm̃ tuũ idorabis& illi soli seruies In quantũm
ipsõ dño dõdonante possumꝰ intellegentiã requiramꝰ
rimũ quippe nos testimoniũ ro sunse meminimꝰ illud
utriq fatemur. esse firmissimũ ut ab hoc testimoni
nullus etistire aliquatenꝰ recedendũ. Pro inde qm̃ duos
deos afidelib coli regula precepti hunis nulla ratio
ꝑmittn. aut pai t̃ & filium crulant unũ natualit dm̃.
si uolunt sine huiꝰ trans gressione mandati unũ dm̃ sic
colere. ut nec patrẽ colan̾t sine fibo. nec fibũ sine patre.
aut quia dĩ maior ads minor dr̃ iuiꝰ esse non possunt. nec el¬
se ẽ ut aut pitre̾ solũ dñm dm̃ suũ dicant a filiũ dñm
dm̃ suũ om̃i modis negent. aut solũ filiũ dñm dm̃ suũ as¬
serant. & di patris cultura recelant. Sed dm̃ pat ẽ dnm

Expanded text:
Audi, Israel: Dominus Deus tuus Deus unus est; et alterius, quo legitur Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies; in quantum, ipso Domino Deo donante, possumus, intelligentiam requiramus. Primum quippe nos testimonium posuisse meminimus illudoc itaque sic utrique fatemur esse firmissimum, ut ab hoc testimonio nullus existimet aliquatenus recedendum. 6. Proinde quoniam duos deos a fidelibus coli regula praecepti hujus nulla ratione permittit: aut Patrem et Filium credant unum naturaliter Deum, si volunt sine hujus transgressione mandati unum Deum sic colere, ut nec Patrem colant sine Filio, nec Filium sine Patre; aut, quia Deus major et Deus minor, Deus unus esse non possunt , necesse est ut, aut Patrem solum Dominum Deum suum dicant, et Filium Dominum Deum suum omnimodis negent; aut solum Filium Dominum Deum asserant, et a Dei Patris cultura recedant. Sed Deum Patrem Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
hospitẽ colligere. nudũ oꝑire. iusitare languidũ. reqͥrere
carceratũ. consolari tristẽ. afflicto & lugenti cõpati ñ haben
n ꝑͣbere necessaria. uictũ & uestitũ dĩpidere cũ egeno.
Aroplecti indigenã. fouere domellicũ. amare ꝑegrinũ.
redimere captiuũ suscrare aduenã. tueri pupillũ e or¬
phanũ. sufr agari iuduȩ. subuenire oppͣlo. prͣare auxihũ
de solato. disrũꝑe colligatioues inpiaeatis. uelquecũq p̾cep¬
toꝵ tuoꝵ documenta de clarant. diligent᷑ crecłẽ & audi¬
re. ardent᷑ inuestigare. prudent᷑ seire. festͥmant̾ exer¬
cere. de sicdant᷑ inplere. & corã te humile̾ sc̃ꝑ existere.
ut surgã ñ deiciar. erigar ñ subruas. Ascendã ũ descer¬
dã. qͥa caro cũqͣ inhabito semꝑ me dudere uult adpeuatũ.
cũ uult corgnari. s nͥ mecũ uult de certare
uersor incdomo mea ⁊ Undiq me pestiferos morsus dila¬

Expanded text:
hospitem colligere, nudum operire, visitare languidum, requirere hospitem colligere, nudum operire, visitare languidum, requirere carceratum, consolari tristem, afflicto et lugenti compati, non habenti praebere necessaria, victum et vestitum dividere cum egeno: ampiecti indigenam, fovere domesticum, amare peregrinum, redimere captivum, suscipere advenam, tueri pupillum et orphanum, suffragari viduae, subvenire oppresso, praestare auxilium desolato, disrumpere colligationes impietatis: vel quaecumque praeceptorum tuorum documenta declarant, diligenter credere et audire, ardenter investigare, prudenter scire, festinanter exercere, desideranter implere, et coram te humilem semper existere: ut surgam, non dejiciar; erigar, non subruar; ascendam, non descendam quia caro, cum qua inhabito, semper ducere me vult ad peccatum; mecum vult coronari, sed non mecum decertare. leo subversor in domo mea, undique me pestifero morsu dila
Abbreviated transcription (Latin):
oportunȩ dilectionis nniorib ostendere. frat̃nã onera
siue ꝑicula eqͣnimit᷑ sustmere: cunctis simul ꝓdesse. ñ ob¬
esse. nulli nocere. nulli adu̾sari. nullũ calumpnuari. nul¬
li offendiculũ ponere. nullũ iudicare. nulli detrahere
nulli in iriosa esse. nulliꝰ carꝑe uitã. nlliꝰ explorare
semitã. sed de memae ipsa tantũ esse sollicitã Oalũ ꝓmalo
ne qͣquã rependere. in ipriarũ mearũ nec iemoremẽe.
ullatenꝰ nec pindicẽ. sed mom̃ib bonitate suꝑare ma¬
liciã Maledicenti benedictionẽ parare. mnimicũ ut
amicũ diligere Conuitia aecontumelias irascentiũ susti¬
nere ñ rependere. iniurias cito obliuisci. offenso meo
ignoscere.adueniã concedendã semꝑ paratã esse. alien
non concupiscere. nec occalione qͣlibae auferre. mea uͦ
retinere. esuriente̾ deinde re̾ficere: Sicientẽ po tare.

Expanded text:
opportunae dilectionis junioribus ostendere; fraterna onera opportunae dilectionis junioribus ostendere; fraterna onera sive pericula aequanimiter sustinere; cunctis simul prodesse, non obesse; nulli nocere, nulli adversari, nullum calumniari, nulli offendiculum ponere, nullum judicare, nulli detrahere, nulli injuriosam esse, nullius carpere vitam, nullius explorare semitam, sed de me ipsa tantum esse sollicitam, malum pro malo nequaquam rependere; injuriarum mearum nec memorem esse ullatenus, nec vindicem; sed in omni bonitate superare malitiam: maledicenti benedictionem parare, inimicum ut amicum diligere, convicia et contumelias irascentium sustinere, non rependere, injurias cito oblivisci, offensori meo ignoscere, ad veniam concedendam semper paratam esse: aliena non concupiscere, nec occasione qualibet auferre; mea vero retinere esurientem, et deinde reficere, sitientem potare,
Abbreviated transcription (Latin):
uolã pacificđ mansuaã. modestam. siue simulatione. e
om̃ib banis concordẽ. in uigiliis. in ieiuniis morationil
constant̃ strenuã Da & iam inmansuctudine moderatũ ser¬
monẽ. ad ipisci silentiũ. ut loquar qđ condec&. taceã qđ
loqui ñ oportet. uł qͥc qͥd ex uitutũ fructib conferre dig¬
&e te quẽ bene credendo confiteor. male iupendo u̾denegẽ
& te quẽ strenua fide sequor actu negli gentiȩ oꝑib ñ offen¬
dam: sãc me niscõ conuersari ꝓponto seqͥ uisticiã dili¬
meditari uł loqui. te indesinent᷑ tinero feeaole ite
disigere. tua p̃cepta seruare. pacẽ cũ om̃ib sme dolo reti¬
nere. Piscordes sine simulatione ad concordiã ꝓuocare:
aritate cunctis insimulatã offerre. nullũ scandalirare nul
me p̃ferre. sed om̃ib inferiorẽ iudicare. Neuerentiã & ho¬
norẽ. ñ ꝓpt᷑ timorẽ potentũ sed ob altissimũ enberer
seniori b obȩdientiam & karitatẽ eqͣlibus offerre Grãm

Expanded text:
simulatione esse, omnibus bonis concordem, in vigiliis, in jejuniis, in orationibus constanter strenuam. Da etiam in mansuetudine moderatum sermonem, adipisci silentium; ut loquar quod condecet, taceam quod loqui non oportet: vel quidquid ex virtutum fructibus conferre diget te, quem bene credendo confiteor, male vivendo non denegem; et te quem strenua fide sequor actu, negligentiae operibus non offendam. Fac me in sancto conversantem proposito, sequi justitiam, dilimeditari vel loqui; te indesinenter timere, te amare, te diligere, tua praecepta servare, pacem cum omnibus sine dolo retinere, discordes sine simulatione ad concordiam provocare, charitatem cunctis insimulatam offerre, nullum scandalizare, nulli me praeferre, sed omnibus inferiorem judicare, reverentiam et timorem non propter timorem potentum, sed ob Altissimum exhibere; senioribus obedientiam, et charitatem aequalibus offerre: gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ afiliũ & spͣm scm tres esse ꝑlonas. sed ñtres esse nat᷑as Un¬
de trinitas illa scã digne creditꝰ inꝑsonis: Tres aut̃ deos
in una nat᷑a tͥnitatis nulla potest e̾ẽ diu̾sitas. ido x intrib
ꝑsonis manae inconfusa ꝓprietas. & inimitate nat᷑ȩ regnat
incomutabilit̾ substantialis ȩqualitas. Ideo de filio dĩcitur.

Expanded text:
t Spiritum sanctum, tres esse personas, sed non tres esse naturas. Unde Trinitas illa sancta digne creditur in personis, tres autem deos in una natura Trinitatis nulla potest esse diversitas, ideo in tribus personis manet inconfusa proprietas et in unitate naturae regnat inco
Abbreviated transcription (Latin):
nedico dñm dilectissime fili. cuiꝰ gr̃a talis eł ut cũ sis etate
iumor ñ quȩ sũt carnis sed quȩ sũnt sp̃c concupiscas. & fidei
feruore succensus. illa laudabilit̾ iã incipias meditari. qͥb
ñ uoluptas carnẽ dã pnabilit̾ nuiriat. sed agnita ueritas. ami¬
mũ sꝑualit᷑ pascat: Ipsius enĩ factã inspiratione ñ dubito. ut
cũ studus insistere soleas scłariũ literarũ. nc̃ diuinis eloqͥis
inpendas affectũ. Illud utiq uolens magis appͣhende ñ unde.
rio cupit instrui. uitȩ scientiã desiđat adipisci Inquantũ
qͥsq crescae. tanto magis qđ uerũ & sꝰ lutare ẽ discit: Nuiꝰ
scientiȩ qui tenuerit in dubitant᷑ initiũ. ꝑueniae ad pfectũ
& qui ñ spreuerit lac apłici sermonis. humilit̃ acciꝑe ipse
merebitꝰ solidi cibi ꝑceptione gaude Siue aut̃ quis intra
ec łam catholicã lacte nutriatꝰ. siue cibo pascatꝰ: tantũ si
asinu mãris ȩccłȩ ñ recesserit. uitȩ particeps ꝑmanebit. qͥa

Expanded text:
nedico Dominum, dilectissime fili, cujus gratia talis es, ut cum sis aetate junior, non quae sunt carnis, sed quae sunt spiritus concupiscas; et fidei fervore succensus, illa laudabiliter jam incipias meditari, quibus non voluptas carnem damnabiliter nutriat, sed agnita veritas animum spiritaliter pascat; ipsius enim factum inspiratione non dubito, ut cum studiis insistere soleas saecularium litterarum, nunc divinis eloquiis impendas affectum: illud utique volens magis apprehendere, non unde rio cupit instrui, vitae scientiam desiderat adipisci; in qua tantum quisque crescit, quanto magis quod verum et salutare est, discit. Hujus scientiae qui tenuerit indubitanter initium, perveniet ad perfectum, et qui non spreverit lac apostolici sermonis humiliter accipere, ipse merebitur solidi cibi perceptione gaudere. Sive autem quis intra Ecclesiam catholicam lacte nutriatur, sive cibo pascatur; si tamen a sinu matris Ecclesiae non recesserit, vitae particeps permanebit; quia
Abbreviated transcription (Latin):
iedauadhecanima qͥd iu adhes respondes ⁊ Ecanquit
redẽptori meu ame qrã carne exuar . quid adhet n espun¬
deđ  & qđ ad hanũ corpus cũqͦ in habito incitare uoluisse
Nonsit in me obsecro dñe concupiscentia libicdinis scdd auor
in habita pulcerrime castitatis Sim ad malũ audiencũ tar¬
da adu̾bũ tuũ sestina. adꝑficiendũ accelerans: Sĩ intua
timore sollicita. inamore ꝑ fecta infide constan̾s. inspe
mullatenꝰ dubians: Pilectionẽ ꝓximi ferã odii ardore ñ
urar. nec iniudiȩ liuore tabescam Sc̃m semꝑ opus ime
spira ut cogite̾. conpelle ut faciã. suade m ut diligã te. con¬
firname ut teneã te. custodime neꝑdã te: Non ingre¬
diatꝰ nec requiescat in domicilio mẽo ubi t̾ua debae̾ esse
mansio pes suꝑbiȩ. nec gulȩ cancupiscentia. Fornicatio
auarIcia. in uidia nec ira. nec tͥsticia. nec uana gła .s. ꝓłm.¬

Expanded text:
d haec, anima, quid tu ad haec respondes? Dicam, inquit, Redemptori meo, antequam carne exuar, quid ad haec respondeam, et ad quod bonum, corpus cum quo inhabito, incitare voluissem. Non sit in me, obsecro, Domine, concupiscentia libidinis; sed amor inhabitet pulcherrimae castitatis. Sim ad malum audiendum tarda, ad verbum tuum festina, ad perficiendum accelerans. Sim in tuo timore sollicita, in amore perfecta, in fide constans, in spe nullatenus dubitans. Dilectione proximi ferveam, odii ardore non urar, nec invidiae livore tabescam. Sanctum semper opus in me spira ut cogitem, compelle ut faciam. Suade me ut diligam te, confirma me ut teneam te, custodi me ne perdam te. Non ingrediatur nec requiescat in domicilio meo, ubi tua debet esse mansio, pes superbiae nec gulae concupiscentia, fornicatio nec avaritia, invidia nec ira, tristitia nec vana gloria.
Abbreviated transcription (Latin):
t Niñe fili ꝑtuo scõ desiderio a dilectione transmisi. ex
quib tibĩ quidã p̃beatur instructionis gustas. &e ex hoc
gustu crescat inte ꝓlixior lectionis adfec̾tus Tanto magis¬
aut̃ poteris dõ adiruante ꝓficere. quanto studiosius
ceꝑis scõꝵ patrũ dicta reqͥrere. inuenta frequentiꝰ atq
uerũ etiã hereticoꝵ mortiferã conyincere falsitatem.
credens ae firmit᷑ retinens unã naturã. & tres ꝑsonas
intrinitate do. & unã ꝑsonã duas n᷑at᷑as in unigenito
pistolam. Fili. Petrȩ tuȩ Haritatis accepi ẜ appetnũ.¬
inqua te significasti uelle ierosolimã ꝑgere. ⁊ popos¬
cisti te literis nr̃is in strui. quã debeas millis partib
uerȩ fidei regulã tenere. ut nullus tͥ possit sensus hereticȩ
subriꝑe falsitatis Gaudeo qͥdẽ qđ de fide uera sine ullo
ꝑfidie uitio custodienda sollicitudinẽ geris. sine qͥ nulla
auctaritas. qͥa sine fide inpossibile ẽ placere do fides nãq¬

Expanded text:
 fili, pro tuo sancto desiderio et dilectione transmisi, ex quibus tibi quidem praebeatur instructionis gustus, et ex hoc gustu crescat in te prolixioris lectionis affectus, ut tanto magis possis Deo adjuvante proficere, quanto studiosius coeperis sanctorum Patrum dicta requirere, inventa frequentius atque verum etiam haereticorum mortiferam convincere falsitatem, credens et firmiter retinens, unam naturam et tres personas in Trinitate Deo, et unam personam duasque naturas in unigenito pistolam, fili Petre, tuae Charitatis accepi; in qua te significasti velle Jerosolymam pergere, et poposcisti te litteris nostris instrui, quam debeas in illis partibus verae fidei regulam tenere, ut nullus tibi possit sensus haereticae subrepere falsitatis. Gaudeo quidem, quod pro fide vera sine ullo perfidiae vitio custodienda sollicitudinem geris, sine qua nulla auctoritas, quia sine fide impossibile est placere Deo . Fides est namqu
Abbreviated transcription (Latin):
bris obscuratũ habentes intellectũ.alienati auita dĩ ꝑigno¬
rantiã quȩ est in illis ꝓpt̾ cȩcitatẽ cordis ipsoꝵ  Ipsa enim
cordis cecnas. & qͥd credat. &e qͥd agat igno¬
rat
icis itaq aqͥbus dã tibi arrianis de patre oe
filio
ꝓpositã questionẽ. in qua patrẽ maiorẽ &mino¬
rem
quib minꝰ instrucdus eł ñ inuenise qđ eis indefensionen
uerȩ fidei responderes : Hoc inte itaq: pͥmitꝰ in nomine
dñi laudo. qͥa si tͥ ñ fuit tanta respondendi facultas: ꝑman¬
sit tam̃ icorde tuo ueritatis firma credulitas Non enĩ
ut quã du qͥs sermone ñ potest defensare ueritatẽ. ficdeli
tamen corde cde uitae errorẽ Erpedit aut̃ ut salubrima
petri apłi uerba sectemur p̾cipientis ut simus parati sẽp
ad respondendũ om̃i posẽnti nos rationẽ de fide & spẽ
quę in nobis est Uolens gͦ ad respondendũ paratior in¬
ueniri. paeis ut nr̃o instructꝰ sermone cognoscas. quẽ admo¬

Expanded text:
ntes intellectum, alienati a vita Dei per ignorantiam, quae est in illis, propter caecitatem cordis ipsorum : ipsa enim cordis caecitas, et quid credat, et quid agat, ignoraticis itaque a quibusdam Arianis de Patre et Filio propositam quaestionem, in qua Patrem majorem et minorem quibus minus instructus es, non invenisse quid eis in defensionem verae fidei responderes. Hoc in te itaque primitus in nomine Domini laudo, quia si tibi non fuit tanta respondendi facultas, permansit tamen in corde tuo veritatis firma credulitas. Non enim ut quandiu quis sermone non potest defendere veritatem, fideli tamen corde devitet errorem. Expedit autem ut saluberrima Petri apostoli verba sectemur, praecipientis ut simus parati semper ad respondendum omni poscenti nos rationem de fide et spe quae in nobis est . Volens ergo ad respondendum paratior inveniri, petis ut nostro instructus sermone agnoscas quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet qđ ipse filiusait. quia qđ cũq p̾at᷑ facit. hec eadem
& fihꝰ similit᷑ facit. &e sicut pater sulcitat mortuos eui¬
uificat. sic & filius qͦs uult iurificat: In illa gͦ trinitatis nat
sic totũ unũ ẽ. ut nichil ibi possit uel separari uł dipidi.
sic totũ ẽ ȩqͣle. ut nichil ibi matꝰ aut minꝰ ualeat in ueniri:
stũ nob̾ unũ dm̃. noui &ueteris testamti ueridica demonstra
actoritas. De hoc enĩ uno dõ. beatus moxses dicit. Audi ifrł.

Expanded text:
adem et Filius similiter facit. Et sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . In illa ergo Trinitatis natura, sic totum unum est, ut nihil ibi possit vel separari vel dividi: sic totum aequale est, ut nihil ibi majus aut minus valeat inveniri. Istum nobis unum Deum Novi et Veteris Testamenti veridica demonstrat auctoritas; de hoc enim uno Deo beatus Moyses dicit: Audi, Israel:
Abbreviated transcription (Latin):
sit uies untuactũ parit osficiũq: seruire: Ileq inicuiqua
fas est sic adorare am̃ patrẽ ut din filiũ ñ adora. cũ uti¬
I de ipso filio seriptũ sit indeuterononuo. Pęta¬
mini cęli summl cũ eo. & idorent eũ om̃s angłi eiꝰ
ipso qͦq beatꝰ dđ dic̃ in pialmis ad orailnãt eñ uĩnis

Expanded text:
servies, intellectum pariter officiumque servare. Neque enim cuiquam fas est sic adorare Deum Patrem, ut Deum Filium non adoret , cum utique de ipso Filio scriptum sit in Deuteronomio: Laetamini, coeli, simul cum eo, et adorent eum omnes angeli Dei. De ipso quoque beatus David dicat in Psa
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ille dr̃. qͥsolus habae uerã dixinitatẽ colendi alteriꝰ di mul¬
latenꝰ tribuat facultatẽ. nec insacram̃to redẽptionis huma¬
ne fit aliqͣtenꝰ nominandꝰ. qͥs qͥs ab uniꝰ ueridei. natura inue¬
nitur extraneus Misteriũ aut̃ redẽptionis humanȩ nulla
ratione ꝑficitꝰ. simbaptismo uel filii uel sp̃s scĩ uocabulum
tionis ñ ꝑmittit extendi. & dilectionis tuȩ pͥmordia ñsũt
lectionis plixitate fatiganda. sed breuitate potius excitan¬
da. ut dũ lreue opus delectabilit̾ legeris. apluxã lectionẽ
ardentius in flã meris. pauca quȩ dicturꝰ sũ intente lege.
prudent᷑ intellege. & indubitant̾ tene. ex qͥb ualeas in
assertione fidei afalsis uera discernere. & ap̾ianã fidem
ipsius illuminatoris nr̃i iuamine retinere U nꝰ deusẽ
sp̃c sci nat᷑a. sed ñ una ꝑsona ħro inde ut retenta uerita¬
te possis refellere uelcerte respuere falsitatẽ. siquẽ

Expanded text:
cum ille Deus, qui solus habet veram divinitatem, colendi alterius dei nullatenus 205 tribuat facultatem; nec in sacramento redemptionis humanae sit aliquatenus nominandus, quisquis ab unius veri Dei natura invenitur extraneus. Mysterium autem redemptionis humanae nulla ratione perficitur, si in baptismo vel Filii, vel Spiritus sancti, vocabulum tionis non permittit extendi, dilectionis tuae primordia non sunt lectionis prolixitate fatiganda, sed brevitate potius excitanda, ut dum breve opus delectabiliter legis, ad prolixam lectionem ardentius inflammeris. Pauca quae dicturus sum, intente lege, prudenter intellige, et indubitanter tene: ex quibus valeas in assertione fidei a falsis vera discernere, et Christianam fidem, ipsius illuminatoris nostri juvamine retinere . CAP. XI. sancti, natura, sed non una persona. Proinde ut retenta veritate possis refellere, vel certe respuere falsitatem, si quem
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑alit̃ ẽ. uerax ds̃. uerꝰ dr̃ ueritas ar̃ ꝓmanens cũ putre
nat᷑alit᷑ unꝰuerax. unꝰ uerꝰ unaq ueritas: quia duos deus
minor patre sed eqͣlis ẽ patris qͥa
filiꝰ ita uerꝰ deus
dicnꝰ ut pat̃ ds̃ uerior ñdicat᷑
Indeo enĩ uͦ nichil

Expanded text:
aliter est verax Deus, veritas Deus, permanens cum Patre naturaliter unus verax, unus verus, unaque veritas: quia duos deos minor Patre, sed aequalis est Patri, quia Filius ita verus Deus dicitur, ut Pater Deus verior non dicatur; in Deo enim vero nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sic ẽ dĩ patris filiꝰ. sic̃ nos sumꝰ. Ille ẽ enĩ ꝓpͥus. nos redẽpti
lle natꝰ: nos facti. Ille uerꝰ nos adoptiyi: Ille aut̃ qͥueri
ẽ filiꝰ. ipse etiã uerus ẽ ds̃. ñ ad optione generatꝰ. sed de
patre nat᷑alit᷑ natꝰ. In qͦuero dõ. uͦq filio: iđo ẽ uera di-¬
uinitas. qͥa nat᷑alis ẽ illi de patre natroitas ꝓ ptͣ qđ eũ
uerũ pairis filium. uerũ am̃ uitãq et̃nã. beatꝰ ioħs in¬

Expanded text:
n sic est Dei Patris filius, sicut nos sumus: ille est enim proprius, nos redempti; ille natus, nos facti; ille verus, nos adoptivi. Ille autem, qui verus est filius, ipse etiam verus est Deus, non adoptione generatus, sed de Patre naturaliter natus. In quo vero Deo veroque Filio, ideo est vera divinitas, quia naturalis est illi de Patre nativitas. Propter quod eum verum Patris Filium, verum Deum, vitamque aeternam, beatus
Abbreviated transcription (Latin):
un te de tra egipti. de donio seruitutis. ñ erunt łͥ di al s
ne patre creua dix issẽ filiꝰ. nece sse e ut aut patͣ ddñscs
getꝰ aut filiꝰ. Pe illo enĩ qͥdint egosũ dñs as tuus qͥ
dunte de t̾raegipti. de donio ser Sruitutis ñerunt tͥ
medũ. seq n bens a fidelib ad orandũ. prsus nt̃ dixit

Expanded text:
uxi te de terra Aegypti, de domo servitutis: Non erunt tibi dii absque sine Patre creditur dixisse Filius, necesse est ut aut Pater DominusDeus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti, de domo servitutis: Non erunt tibi viendum, seque jubens a fidelibus adorandum, prorsus interdixit
Abbreviated transcription (Latin):
indilectione. non est indõ quia ds̃ dilectio est. Porro qui
non est indõ. non est inlumine. qui a ds̃ lumen ẽ. & tenebre
in eo non sunt ullae. Quiergo ñ est in lumine. quid mi¬
rũ si non uid& lum̃ iđ non uid& dm̃. quia in tenebris est:
Frem aut̃ uid& humano uisu. quo uideri ds̃ non potest
Sedsicũ quem uid & humano uisu spuali caritate diliger&.
uider& dm̃ qui est ipsa caritas uisu interiore quo uideri
potest. Itaq. qui frẽm quẽ uid& ñ diligit. dm̃ qũȩ ꝓp¬
terea ñ uid& qui a ds̃ dilectio est quacar& qui fr̃em non
diligit. quomodo potest diligere : Nec illa iam questio
magis diligimus. quanto magis diligimus dm̃. UIIII.
x una igitur eademq caritate dm̃ ꝓximũq. diligimꝰ
enĩ est quaeso. qđ ex ardescimus cum audimus & legimꝰ
ecce nunc tẽpus acceptabile. ecce nunc dies salutis. nullã
in quoquã dantes offensionẽ ut ñ rep̃hendatur ministeriũ

Expanded text:
in dilectione, non est in deo, quia deus dilectio est. porro qui in dilectione, non est in deo, quia deus dilectio est. porro qui non est in deo, non est in lumine, quia deus lumen est et tenebrae in eo non sunt ullae. qui ergo non est in lumine, quid mirum, si non uidet lumen, id est non uidet deum, quia in tenebris est? fratrem autem uidet humano uisu, quo uideri deus non potest. sed si eum quem uidet humano uisu spiritali caritate diligeret, uideret deum, qui est ipsa caritas, uisu interiore, quem uideri potest. itaque qui fratrem, quem uidet, non diligit, deum, quem propterea non uidet, quia deus didiligit, quomodo potest diligere? Nec illa jam quaestio magis diligimus, quanto magis diligimus Deum. Ex una igitur eademque charitate Deum proximumque diligimus: enim est, quaeso, quod exardescimus, cum audimus et legimus: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis: nullam in quoquam dantes offensionem, ut non reprehendatur ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
& cognouit dm̃. Qui ñ diligit ñ cognouit dm̃. quia ds
dilectio est. Ista contextio. satis aꝑteq declarat eandem
ipsã fraternã dilectionẽ. Nam fraterna dilectio est qua
diligimus inuicẽ. & quamnonsolũ exdõ. sed &iã ẽẽ dm̃
tanta uidemus auctoritate p̃dicari. Cumergo de dilec¬
tione diligimus fr̃ẽm. dedõ diligimus frẽm. & ce ficripotest
meandẽ dilectionẽ non p̃cipue diligamus. qua frẽm diligi¬
mus Vnde colligitur duo illa p̃cepta non posse sine inuicẽ
m quippe ds dilecꝰtio est. dm̃ certe diligit. qui diligit
dilectionem. Dilectionem aũt necesse est diligat. qui
diligit frr̃m. Et ideo qđ paulo postait. ñ potest dm̃ dili¬
gert que non uid&. qui frẽm quem uidet ñ diligit. quia
haec illa causa est ñ uidendi dm̃. qđ non diligitꝰ frarem
Qui enĩ non diligit frẽm. non est indilectione. Et qui ñ est

Expanded text:
et cognouit deum. qui non diligit, non cognouit deum, quia deus et cognouit deum. qui non diligit, non cognouit deum, quia deus dilectio est., ista contextio satis aperteque declarat eandem ipsam fraternam dilectionem - nam fraterna dilectio est, qua diligimus inuicem — non solum ex deo sed etiam deum esse tanta auctoritate praedicari. cum ergo de dilectione diligimus fratrem, de deo diligimus fratrem nec fieri potest, ut eandem dilectionem non praecipue diligamus, qua fratrem diligimus. unde colligitur duo illa praecepta non esse posse sine inuicem. quoniam quippe deus dilectio est, deum certe diligit qui diligit dilectionem. dilectionem autem necesse est diligat qui diligit fratrem. et ideo, quod paulo post ait, non potest deum diligere, quem non uidet, qui fratrem, quem uidet, non diligit, quia haec illa causa est non uidendi deum, quod non diligit fratrem. qui enim non diligit fratrem, non est in dilectione, et qui non est
Abbreviated transcription (Latin):
diligat aliquid opost&. ut caritate se diligat. Sicut enim
uerbum indicat aliquid. indicat &iã se ipsum. sed non se
uerbum indicat nisi se aliquid indicare indic&. sic & caritas
diligit quidem se. sed nisise aliquid diligentẽ diligat. non
caritate sediligit Quid ergo diligit caritas. nisi qđ carita¬
te diligimus. Id aut̃ ut apximo ꝓueamur. frater est
Dilectionẽ aut̃ fraternã quantũ commend& iohannes apłs.
at tendamus. Quidiligit in quit frẽm suũ in lumine man&
& scandalũ in eo non est. Manifestũ est qđ iusticiȩ ꝑfecti¬
onẽ infr̃is dilectione posuerit. Nam in quo scandalum
non est. utiq ꝑfectus ẽ. & tam̃ uidetur dedilectione dĩ
tacuisse. qđ nunquã facer&. nisi quia in ipsa fraterna dilec¬
tione uult intellegi dm̃. Aꝑtissime enĩ in eadem epła
paulo post itadicit. Dilectissimi diligamus inuicem.
quia dilectio ex dõ est. & om̃is qui diligit. ex dõnatus est

Expanded text:
diligat aliquid oportet, ut caritate se diligat. sicut enim diligat aliquid oportet, ut caritate se diligat. sicut enim uerbum indicat aliquid, indicat etiam se ipsum; sed non se uerbum indicat, nisi se aliquid indicare indicet: sic et caritas diligit quidem se, sed nisi se aliquid diligentem diligat, non caritate se diligit. quid ergo diligit caritas nisi quod caritate diligimus? id autem, ut proximo prouehamur, frater est. dilectionem autem fraternam quantum commendet Iohannes apostolus, attendamus: qui diligit, inquit, fratrem suum, in lumine manet et scandalum in eo non est. manifestum est, quod iustitiae perfectionem in fratris dilectione posuerit; nam in quo scandalum non est, utique perfectus est. et tamen uidetur dilectionem dei tacuisse. quod numquam faceret, nisi quia in ipsa fraterna dilectione uult intellegi deum. apertissime enim in eadem epistula paulo post ita dicit: dilectissimi, diligamus inuicem, quia dilectio ex deo est, et omnis, qui diligit, ex deo natus est
Abbreviated transcription (Latin):
dm & dilectione amplectere dm̃. Ipsa est dilecno qua
om̃s bonos angłos. & om̃s di seruos consociat uinculo sc̃ita¬
tis. nosq & illos coniungit inuicẽ nobis. & subiungit sibi
Quanto igitus saneores sumus atumore suꝑbiae. tanto sumꝰ
dileetione pleniores Et quo nisi dõ plenus ẽ qui plenꝰ
est dilectione: At enĩ caritatẽ uideo. & quantũ possũ
cammente conspicio. & credo scripture dicenti: qm̃ ds̃
caritas est & qui man& in caritate indõ man&. Sed cum
illum uideo. non in ea uideo trinitatẽ immo uero uides
trinitatẽ. si carititẽ uides Sed cõmonebo sipotero ut
uidere te uideas. Assit tantũ ipsa ut moueamur ciritite
adaliqđ bonũ. quia cũ diligimꝰ caritatẽ. aliquid dili¬
geniẽ diligimus: ꝓpter hoc ipsũ quia diligit aliquid
rgo quid diligit caritas. ut &iã possit ipsa caritas diligi:
Caritas eni non est. quae nihil diligit: Siaut se ipsã diligit

Expanded text:
deum et dilectione amplectere deum. ipsa est dilectio, quae deum et dilectione amplectere deum. ipsa est dilectio, quae bonos omnes angelos et omnes dei seruos consociat uinculo sanctitatis, nosque et illos coniungit inuicem nobis, subiungit sibi. quanto igitur saniores sumus a tumore superbiae, tanto sumus dilectione pleniores. et quo nisi deo plenus est qui plenus est dilectione? at enim caritatem uideo et, quantum possum, eam mente conspicio et credo scripturae dicenti: quoniam deus caritas est, et qui manet in caritate, in deo manet. sed cum eam uideo, non in ea uideo trinitatem. immo uero uides trinitatem, si caritatem uides. sed commonebo, si potero, ut uidere te uideas. adsit tantum ipsa, ut moueamur caritate ad aliquod bonum, quia, cum diligimus caritatem, aliquid diligentem diligimus propter hoc ipsum, quia diligit aliquid. ergo quid diligit caritas, ut possit etiam ipsa caritas diligi? caritas enim non est, quae nihil diligit. si autem se ipsa diligit,
Abbreviated transcription (Latin):
tos atq suspensos ad ȩterna atq interiora conuester&
uenite inquit ad me qui laboratis & onerati estis. & ego
uos reficiam. tollite iugũ meũ suꝑuos Et non ait.
discite ame quatridu anos mortuos suscitare. sed ait
discite ame qm̃ mitissũ & humilis corde. Potentior
est enĩ & tutior solidissima humilitas. quã uentosissima
celsitudo. & ideo sequitur dicens: & in uenietis requi ẽ
animab: ur̃is Dilectio enĩ non inflatur. & ds dilectio
est. Et fidedes indilectione acquiescunt illi reuocati
abstrepitu quiforis ẽ ad gaudia silentia. Ecce ds̃ dilec
emo dicat. non noui quid diligam. UIII. cua:
Diligat frẽm. & diliget cindem dilectionem. Magis
enim nouit dilectionẽ qua diligit. quã frẽm quem
diligit. Ecce iam potes notiorem dm̃ habere. quã frem
P lane notiorẽ . quia p̃sentiorem. Notiorem qui a interi¬
orem Notiorem quia cerciorem Amplectere dilectionẽ

Expanded text:
tos atque suspensos ad aeterna atque interiora conuerteret: tos atque suspensos ad aeterna atque interiora conuerteret: uenite, inquit, ad me, qui laboratis et onerati estis, et ego nos reficiam; tollite iugum meum super uos. et non dixit: discite a me quadriduanos mortuos . suscitare, sed ait: discite a me, quia mitis sum et humilis corde. potentior est enim et iustior solidissima humilitas quam uentosissima celsitudo. et ideo sequitur dicens: et inuenietis requiem animabus uestris. dilectio enim non inflatur, et: deus dilectio est, et: fideles in dilectione adquiescunt illi, reuocati ab strepitu, qui foris est, ad gaudia, silentia. ecce deus dillimus? Nemo dicat: Non novi quid diligam; diligat fratrem, et diligat eamdem dilectionem. Magis enim novit dilectionem qua diligit, quam fratrem quem diligit. ecce iam potest notiorem deum habere quam fratrem, plane notiorem, quia praesentiorem, notiorem, quia interiorem, notiorem, quia certiorem. amplectere dilectionem
Abbreviated transcription (Latin):
est. & quiman& in dilectione in dõ man&. consequens
est ergo ut precipue dm̃ diligat. Qua ꝓpter qͥquer̃
dm per istis potestates quaȩ mundo priesunt uel pastib:
mundi. auferuntur ab eo longeq iactantur ñ interuallis
locorum. sed diuersitate affectuum. Exterius enĩ conant᷑
ire. & interiora sua deserunt. quib interior est ds̃
taq & iãsi aliquã scãm celestem potestatem uel audierin.
uel ut cumq cogitauerint. facta magis eius appetunt.
quae humana miratur infirmitas. non imitantur pieta¬
tem qua diuina requies cõparatus Malunt enĩ suꝑbe
hoc posse quod angelus. quã deuote hoc ẽẽ qđ angłs
Non enĩ sc̃s quis quã potestate sua gaud&. sed eius a quo
hab& posse quicquid congruenter potest. & nouit
potentius ẽẽ coniungi omĩpotenti pia uoluntate. qua
ꝓpria uoluntate posse. qđ contremescant quitalia ñ
rantes docer& ampliora. & temporalibus insolitis inten¬

Expanded text:
est, et qui manet in dilectione, in deo manet. consequens est, et qui manet in dilectione, in deo manet. consequens ergo est ut praecipue deum diligat. Quapropter qui quaerunt deum per istas potestates, quae mundo praesunt uel partibus mundi, auferuntur ab eo longeque iactantur, non interuallis locorum, sed diuersitate affectuum; exterius enim conantur ire et interiora sua deserunt, quibus interior est deus. itaque etiam si aliquam sanctam caelitem potestatem uel audierint uel utcumque cogitauerint, facta magis eius appetent, quae humana miratur infirmitas, non imitantur pietatem, qua diuina requies comparatur. malunt enim superbe hoc posse quod angelus, quam deuote hoc esse quod angelus. non enim sanctos quisquam potestate sua gaudet, sed eius a quo habet posse quidquid congruenter potest, et nouit potentius esse coniungi omnipotenti pia uoluntate, quam propria uoluntate posse quod contremescant qui talia norantes doceret ampliora et temporalibus insolitis inten
Abbreviated transcription (Latin):
rum. quis quis aut̃ diligit dm̃. hic cognitus est ab illo.
& illud. qm̃ caritas dĩ diffusa est in cordibus nr̃is. ꝑ sp̃m
scm̃ quidatus est nobis. & alia multa. Quia & quidili¬
git dm̃. consequens est ut faciat qđ p̃cepit ds̃. & intantũ
diligit. in quantũ facit. consequens ergo est. ut & ꝓxi¬
mũ diligat. quia hoc p̃cepit ds̃ : siue tantũ ꝓximi
dilectionẽ scriptura cõmemorat. sicut est illud. in uicẽ
onera ur̃a postate. & sic adimplebitis legem xp̃i. & illud.
Om̃is enĩ lex in uno sermone cõpletur. in eo qđ scriptũ
facite illis: Haec est enĩ lex & ꝓpheta. & pleraq. alia
repperimus in litteris sc̃ĩs inquibus sola dilectio ꝓximi
ad ꝑfectionẽ precipi uidetur. & taceri de dilectione
dĩ cũ in utroq p̾cepto lex pendeat & ꝓphetę. Sed &
hoc ideo. quia & qui ꝓximũ diligit. consequens est ut¬
& ipsam p̃cipue dilectionẽ diligat. Ds aut̃ dilectio

Expanded text:
rum: quisquis autem diligit deum, hic cognitus est ab illo, rum: quisquis autem diligit deum, hic cognitus est ab illo, et illud: quoniam caritas dei diffusa est in cordibustum, qui datus est nobis, et alia multa — quia et qui diligit deum, consequens est, ut faciat quod praecipit deus, et in tantum diligit, in quantum facit. consequens ergo est, ut et proximum diligat, quia hoc praecipit deus — siue tantum proximi dilectionem scriptura commemorat, sicuti est illud: inuicem onera uestra portate, et sic adimplebitis legem Christi, et illud: omnis enim lex in uno sermone impletur, in eo quod scriptum aec et uos facite illis; haec est enim lex et prophetae. et pleraque alia reperimus in litteris sanctis, in quibus sola dilectio proximi ad perfectionem praecipi uidetur et taceri de dilectione dei, cum in utroque praecepto lex pendeat et prophetae. sed et hoc ideo, quia et qui proximum diligit consequens est, ut ipsam praecipue dilectionem diligat; deus autem dilectio
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit iniustus Ad hoc ergo ut sit malus: Ac ꝑhoc iam ñ se
diligit. Quienĩ diligit iniquitatẽ. odit animã suam. UII.¬
ua propter non est precipue uidendũ in hac questione
quae de trinitate nobis est. & de cognoscendo dõ. nisi
quidsit uera dilectio. immouero quidsit dilectio. Eaqͥppe
dilectio. qͣue uera est. Alioquin. cupiditas est. Atq ita
cupidi ab usiue dicuntur diligere. quemad modũ cupere
abusiuedicuntur quidiligunt Haec est aut̃ uera dilectio
ut inherentes ueritati. iuste uiuamus. & idecontẽpnamus
om̃a mostalia preamore hominũ. quo eos uolumus iuste
iuuere. Ita enĩ & mori ꝓfr̾ib utiliter parati ẽt portrims.
duo p̃cepta sint in quibus tota lex pendet & ꝓphetae. di¬
lectio dĩ & dilectio ꝓximi. ñ in merito plerumq scriptu¬
ra ꝓutroq unũ posuit. siue tantũ dĩ sicuti est illud.
scimus qm̃ diligentib dm̃ om̃a cooperantur inbonũ. & ite¬

Expanded text:
ut sit iniustus, ad hoc ergo, ut sit malus, ac per hoc iam non se ut sit iniustus, ad hoc ergo, ut sit malus, ac per hoc iam non se diligit. qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Quapropter non est praecipue uidendum in hac quaestione, quae de trinitate nobis est et de cognoscendo deo, nisi quid sit uera dilectio, immo uero quid sit dilectio. ea quippe dilectio dicenda, quae uera est; alioquin cupiditas est. atque ita cupidi abusiue dicuntur qui diligere, quemadmodum cupere abusiue dicuntur qui diligunt. haec est autem uera dilectio, ut inhaerentes ueritati iuste uiuamus et ideo contemnamus omnia mortalia prae amore hominum, quo eos uolumus iuste uiuere. ita enim et mori pro fratribus utiliter parati esse poterimusduo praecepta sint, in quibus tota lex pendet et prophetae, dilectio dei et dilectio proximi, non immerito plerumque scriptura pro utroque unum ponit, sine tantum dei, sicuti est illud: scimus, quia diligentibus deum omnia cooperantur in bonum, et ite
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit iustus animus. ut & nos uisti eẽ possimus: Anuero
nisi et istam diligeremus. nullomodo cum diligerems
quem ex isti diligimus: Sed dum iustinonsumus. minus eam
diligimus. quam ut iusti eẽ ualeamus Homo ergo qui credit᷑
iustus. exea forma. & ueritate diligitus. quã cernit & intellegit
apud se ille qui diligit Ipsa uero forma & ueritas non est
quomodo aliunde diligatur. Neq enĩ inuenimus aliquid
tale preter ipsam. ut eim cũ in cognita est. credendo diligimꝰ.
exeo qđ iam tale aliquid nouimus Quicquid enim tale
aspexeris. ipsa est. & non est quicquã tale quõ sola ipsatalis
est. qualis ipsa est. Qiuergo amat homines. aut qui a
iusti sunt. aut ut iusti sint amare debet. Sic enĩ & seipsũ
amare deb&. aut quia iustus est. Aut ut iustussit. Sic enĩ
diligit proximũ. tanquã seipsũ sine ullo periculo. Qui
enĩ aliter se diligit. in iuste sediligit. qm̃ sȩ ad hoc diligit.

Expanded text:
quid sit justus animus, ut et nos justi esse possimus? An vero quid sit justus animus, ut et nos justi esse possimus? An vero nisi et istam diligeremus, nullo modo eum diligeremus quem diligimus ex ista, sed dum justi non sumus, minus eam diligimus quam ut justi esse valeamus? Homo ergo qui creditur justus, ex ea forma et veritate diligitur, quam cernit et intelligit apud se ille qui diligit: ipsa vero forma et veritas non est quomodo aliunde diligatur. Neque enim invenimus aliquid tale praeter ipsam, ut eam, cum incognita est, credendo diligamus, ex eo quod jam tale aliquid novimus. Quidquid enim tale aspexeris, ipsa est: et non est quidquam tale, quoniam sola ipsa talis est, qualis ipsa est. Quiusti sunt aut ut iusti is sint amare debet. sic enim et se ipsum amare debet, aut quia iustus est aut ut iustus sit: sic enim diligit proximum tamquam se ipsum sine ullo periculo. qui enim aliter se diligit, iniuste se diligit, quoniam se ad hoc diligit,
Abbreviated transcription (Latin):
ibi udos: cum ud& &dicit quid sit animus iustus. nec alibi
quam inse uid& cum ipse non sit animus iustus : An illud qđ
uidet. ueritas est interior p̃sens animo qui cam ualet intueri:
Neq om̃s uailent: & qui intueri ualent. hoc &iã qđ intuen¬
tur non om̃s sunt. hoc est non sunt &iã ipsi iusti animi sicut
possunt uidere acdicere quid sit iustus animus: Qđ unde
cẽ poterunt. nisi inherendo cidem ipsi formȩ quã intuca.
ut in de formentur & sint iusti animi. non tantũ cernentẽs &
dicentes iustum cẽ animũ quiscientia atq ratione in uita acꝰ
morib sua cuiq distribuit. sed &iã ut ipsi iuste uiuant.
iusteq moratisint sua cuiq distribuendo: ut nemini quic ꝙ
debeant. nisi ut inuicẽ diligant: Et unde inheretur illi
forme nisi amando: Cur ergo aliũ amamus quẽ credi¬
mus iustũ. & non diligimus ipsam formã ubi uidemus

Expanded text:
ibi videt, cum videt et dicit quid sit animus justus, nec alibi ibi videt, cum videt et dicit quid sit animus justus, nec alibi quam in se ipso videt, cum ipse non sit animus justus? An illud quod videt, veritas est interior praesens animo qui eam valet intueri? Neque omnes valent: et qui intueri valent, hoc etiam quod intuentur non omnes sunt, hoc est, non sunt etiam ipsi justi animi, sicut possunt videre ac dicere quid sit justus animus. Quod unde esse poterunt, nisi inhaerendo eidem ipsi formae quam intuentur, ut inde formentur et sint justi animi; non tantum cernentes et dicentes justum esse animum qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit, sed etiam ut ipsi juste vivant justeque morati sint, sua cuique distribuendo, ut nemini quidquam debeant, nisi ut invicem diligant . Et unde inhaeretur illi formae, nisi amando? Cur ergo alium diligimus quem credimus justum, et non diligimus ipsam formam ubi videmus
Abbreviated transcription (Latin):
& sciens dico. iustus ẽ animus. quiscientia. atq ratione
in uita ac moribus suacuiq distribuit. ñ aliquã rem
absentẽ cogito sicut carthaginẽ. aut fingo ut possum
sicut alexandriã. siue itasit. siue ñita: sed presens
quiddã cerno. & cerno apud me. & si ñ sum ipse quod
cerno. & multi siaudiant. approbabunt. Et quisqͥs
me audit atq scienter approbat. apud se & ipse hoc
idem cernit. &iamsi nonsit & ipse qđ cernit: Iustus uero cũ
id dicit: id qđ ipst c̃ cernit & dicit Et ubi ia ipse cernit nisi
apud sẽ ipsum: Sed hoc mirum non est: Vbi cñĩsc ipsum
cerner&: nisi apud se ipsũ: Illud mirabile est ut apud se
animus uideat. qđ alibi nusquã uidit. & uerum udeit.
et ipsum uerũ iustum animũ uideat. & sit ipse animus. & ñ
sit iustus animus quẽ apud sc ipsum uid&. Num est alius
animus iustus. in animo nondum iusto: Aut si non est quem

Expanded text:
et sciens dico, Justus est animus qui scientia atque ratione et sciens dico, Justus est animus qui scientia atque ratione in vita ac moribus sua cuique distribuit; non aliquam rem absentem cogito, sicut Carthaginem, aut fingo ut possum, sicut Alexandriam, sive ita sit, sive non ita: sed praesens quiddam cerno, et cerno apud me, etsi non sum ipse quod cerno, et multi si audiant approbabunt. Et quisquis me audit atque scienter approbat, apud se et ipse hoc idem cernit, etiamsi non sit et ipse quod cernit. Justus vero cum id dicit, id quod ipse est cernit et dicit. Et ubi etiam ipse cernit, nisi apud se ipsum? Sed hoc mirum non est: ubi enim se cerneret, nisi apud se ipsum? Illud mirabile est ut apud se animus videat quod alibi nusquam vidit, et verum videat, et ipsum verum justum animum videat, et sit ipse animus et non sit justus animus, quem apud se ipsum videt. Num est alius animus justus in animo nondum justo? Aut si non est, quem
Abbreviated transcription (Latin):
nunquam uidi. presto est apud me phantasia eius Cũ enim
amultis audissem. & credidissem magnã eẽ illam urbẽ. sicut
mihi narrari potuit. finxi in animo imaginem eius quam
potui. & hoc est apud me uerbum eius cum eã uolo dicere.
antequã uoce quinq syllabas ꝓferam Qđ nomen cius
fere om̃ib notum est. quã tamen imaginẽ siex animo meo
ꝓferre possem ad oculos hominũ qui alexandriã nouer̃
ꝓfecto aut om̃s dicerent non est ipsa. aut sidicerent ipsa ẽ.
multũ mirarer. atq. ipsam in tuens in animo meo. id est
imaginẽ. quasi picturã eius. ipsam tam̃ cẽ nescirẽ. sed eis
crederẽ qui uisam tenerent. Non aut̃ ita quȩro quid sit
iustus. nec ita inuenio. nec ita intueor cũ id eloquor. nec
ita ꝓbor cum audior. nec ita ꝓbo cũ audio. quasi tale
Aliquid oculis uiderim. aut ullo corporis sensu didicerim
aut ab eis qui ita didicissent audierim. Cum enim dico

Expanded text:
nunquam vidi, praesto est apud me phantasma ejus. Cum enim nunquam vidi, praesto est apud me phantasma ejus. Cum enim a multis audissem et credidissem magnam esse illam urbem, sicut mihi narrari potuit, finxi animo meo imaginem ejus quam potui: et hoc est apud me verbum ejus, cum eam volo dicere, antequam voce quinque syllabas proferam, quod nomen ejus fere omnibus notum est. Quam tamen imaginem si ex animo meo proferre possem ad oculos hominum qui Alexandriam noverunt, profecto aut omnes dicerent, Non est ipsa; aut si dicerent, Ipsa est, multum mirarer, atque intuens in animo meo ipsam, id est imaginem quasi picturam ejus, ipsam tamen esse nescirem, sed eis crederem qui visam tenerent. Non autem ita quaero quid sit justus, nec ita invenio, nec ita intueor, cum id eloquor; nec ita probor, cum audior; nec ita probo, cum audio; quasi tale aliquid ocultis viderim, aut ullo corporis sensu didicerim, aut ab eis qui ita didicissent audierim. Cum enim dico
Abbreviated transcription (Latin):
nobas igitur nouimus. quid sit iustus. Non enĩ alibi hoc
inuenio eum quȩro ut hoc eloquar. nisi apud me ipsum
tsi interrogem aliũ quid sit iustus. apud se ipsum querit
quid respondeat Et quis quis hinc uerũ respondere potu¬
it. apud se ipsũ quid responder& inuenit. Et carthaginẽ
quidem cum doqui uolo. ame ipsũ quero ut eloquar. &
apud me ipsũ in uenio phantasiã carthaginis. Sed cam ꝑ
corpus accepi. id est ꝑcorporis sensũ. qm̃ presens in ea corpo¬
re fuliil& cã uidi. atq sensi. memoriaq retinui. ut apud
me inuenirem de illa uerbũ. cũ eam uellem diccre. Ipsa
enĩ phantasia eius. in memoria mea uerbũ eius. ñ sonus
iste trisyllabus. cũ carthago nominatur. uel &iã tacite
nomen ipsũ per spacia tẽporũ cogitaitur. sed illud quod
in animo meo cerno: cum hoc trisyllabum uoce ꝓfero. uel
antequã ꝓferam. Sic & alexandriam cum eloqui uolo. quã

Expanded text:
nobis igitur novimus quid sit justus. Non enim alibi hoc nobis igitur novimus quid sit justus. Non enim alibi hoc invenio, cum quaero ut hoc eloquar, nisi apud me ipsum: et si interrogem alium quid sit justus, apud se ipsum quaerit quid respondeat; et quisquis hinc verum respondere potuit, apud se ipsum quid responderet invenit. Et Carthaginem quidem cum eloqui volo, apud me ipsum quaero ut eloquar, et apud me ipsum invenio phantasiam Carthaginis: sed eam per corpus accepi, id est per corporis sensum, quoniam praesens in ea corpore fui, et eam vidi atque sensi, memoriaque retinui, ut apud me invenirem de illa verbum, cum eam vellem dicere. Ipsa enim phantasia ejus in memoria mea verbum ejus, non sonus iste trisyllabus cum Carthago nominatur, vel etiam tacite nomen ipsum per spatia temporum cogitatur; sed illud quod in animo meo cerno, cum hoc trisyllabum voce profero, vel antequam proferam. Sic et Alexandriam cum eloqui volo, quam