comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fieatione ⁊ ipsa pfigurans p̃figurata ẽ.
Nãq: agar aneilla sare. eiꝰꝙ filiꝰ. imago qͣ¬
dã huiꝰ imaginis fuit. Et qm̃ transiture etant
umbre luce ueniente. idđõ dic̃ lib̾a sara. quȩ
significabat lib̾am ei uitatẽ cui rurso alio
m significande. etiã illa umbra seruiebat.
Cice ancilła ⁊ filiũ eiꝰ. ñ enĩ hereserit filius
ancillȩ. cũ filio meo isa ac. Qđ ait apłs. eũ
filio lib̾ȩ. Inuenimꝰ gͦ int̾rena ciuitate
duas formas. unã suã p̃sentiã demonstran¬
tẽ. alt̾am cęlesti ciuitati significande p̃
sentia sua seruientẽ. Parit aut̃ ciues tͣrene
ciuitatis peccato uitiata nat᷑a. celestis u̾
ciuitatis eiues. parit apeecato nat᷑am lib̾¬
ans gr̃ã. Uñ illa uocant᷑ uasa ire ista uasi

Expanded text:
ficatione et ipsa praefigurans praefigurata est. Namque Agar ancilla Sarrae eiusque filius imago quaedam huius imaginis fuit; et quoniam transiturae erant umbrae luce ueniente, ideo dixit libera Sarra, quae significabat liberam ciuitatem, cui rursus alio modo significandae etiam illa umbra seruiebat: Eice ancillam et filium eius; non enim heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac, quod ait apostolus: Cum filio liberae. Inuenimus ergo in terrena ciuitate duas formas, unam suam praesentiam demonstrantem, alteram caelesti ciuitati significandae sua praesentia seruientem. Parit autem ciues terrenae ciuitatis peccato uitiata natura, caelestis uero ciuitatis ciues parit a peccato naturam liberans gratia unde illa uocantur uasa irae, ista uasa
Abbreviated transcription (Latin):
liũ eiꝰ. ñ enĩ heres erit filiꝰ ancillȩ cũ filio
libe. Nos aut̃ fr̃s ñ sumꝰ ancille filii.s. li¬
berȩ. Qua libertate xp̃e nos lib̾auit.
Hec forma intelligendi de apłiea aueto¬
ritate descendens. Locũ nob̾ aꝑit qͣm ad
mođu scͥptas duũ testam̃oꝵ. uet̾is & noui
accipꝰe debeamꝰ. Pars enĩ qđa t̃renȩ eiui

Expanded text:
cum filio liberae. Nos autem, fratres, non sumus ancillae filii, sed liberae, qua libertate Christus nos liberauit. Haec forma intellegendi de apostolica auctoritate descendens locum nobis aperit, quem ad modum scripturas duorum testamentorum, ueteris et noui, accipere debeamus. Pars enim quae
Abbreviated transcription (Latin):
mysticȩ appellamꝰ ciuitates duas. hoc ẽ duas
societates hoi̾im: quarũ ẽ una que p̃desti¬
nata ẽ inȩt̃nũ regnare eũ đ̾o. alt̾a et̾nũ
suppliciũ subire cũ diabolo. S iste finis
ẽ earũ. de quo post loquenđu ẽ. Nunc aut̃
quõ de ex ortu earẽ. siue in angłis. quoꝵ
numus ignorat᷑ anob̾. siue in duob pri¬
mis ħoib satisdietũ ẽ iã mͥ uidet᷑ earũ
ad grediendus ex eursꝰ. ex qͦ illi duo gn̾are
ceper: donec hoĩes gn̾arẽ cessabt. ꝑ oc enĩ
uniuersũ tempꝰ siue sełm inquo eedunt

Expanded text:
mystice appellamus civitates duas, hoc est duas societates hominum: quarum est una quae praedestinata est in aeternum regnare cum Deo; altera, aeternum supplicium subire cum diabolo. Sed iste finis est earum, de quo post loquendum est. Nunc autem quoniam de exortu earum, sive in Angelis, quorum numerus ignoratur a nobis, siue in duobus primis hominibus satis dictum est, iam mihi uidetur earum adgrediendus excursus, ex quo illi duo generare coeperunt, donec homines generare cessabunt. Hoc enim uniuerso tempus siue s
Abbreviated transcription (Latin):
TATEPARADY¬
si. ł de ipso parady¬
so. & de uita ibi pri¬
moꝵ hoium. eoꝵq: pecca¬
to atq supplicio. multi multa sensert̃.:
multa dixerunt. multa litt̾is mandauer̃:
Nos quoq: scđm script᷑as scãs ł qđ in eis legi¬
mus. ł qđ exeis intelligere potuimus. carũ
ẽ gruentes auetoritati. dehis rebꝰ insuꝑio¬
ribꝰ libris diximꝰ. Enueleatiꝰ aut̃ si ista
qͣrant᷑. multiplices atq multimodas pari¬
unt disputationes. quȩ plurib intex¬
enda s̃ uoluminibꝰ. quã hoc opus tẽpꝰq de¬
poseit. qđ ñ ita largũ habemꝰ ut in om̃ibꝰ
ꝗͣ possumꝰ reqͥrere ociosi. & scrupulosi. para¬
tiores ad int̾roganđu quã capaciores ad in¬
telligenđu. nos oporteat in morari.
Arbitror tam̃ satis nosiã fecisse magnas
& difficillimis questionib de initio ł mun¬
di ł animȩ. ł ip̃siꝰ gn̾is humani. qđ induo¬

Expanded text:
tate paradisi uel de ipso paradiso et de uita ibi primorum hominum eorumque peccato adque supplicio multi multa senserunt, multa dixerunt, multa litteris mandauerunt. Nos quoque secundum scripturas sanctas uel quod in eis legimus uel quod ex eis intellegere potuimus earum congruentes auctoritati de his rebus in superioribus libris diximus. Enucleatius autem si ista quaerantur, multiplices adque multimodas pariunt disputationes, quae pluribus intexendae sint uoluminibus, quam hoc opus tempusque deposcit, quod non ita largum habemus, ut in omnibus, quae possunt requirere otiosi et scrupulosi, paratiores ad interrogandum quam capaciores ad intellegendum, nos oporteat inmorari. Arbitror tamen satis nos iam fecisse magnis et difficillimis quaestionibus de initio uel mundi uel animae uel ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerꝰ & coluert̃. & serui er̃t ereature potiꝰ
quã creatori. qͥ ẽ benedietꝰ in seła. In hac
aut̃ nulla ẽ hõis sapientia. nisi pietas. ꝗͣ
recte colit᷑ uerusd̾s: id expectans p̃miũ in
societate scõꝵ. ñ sołu hor̃um. uerũ & ange¬
loꝵ: ut sit d̾s om̃a in
omnibys. ExPLI

Expanded text:
 seruierunt creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula; in hac autem nulla est hominis sapientia nisi pietas, qua recte colitur uerus Deus, id expectans praemium in societate sanctorum non solum hominum, uerum etiam angelorum, ut sit Deus omnia in omnibus. LI
Abbreviated transcription (Latin):
uas in honorẽ aliud inc̃tumeliã. Priꝰ
aut᷑ factũ ẽ uas inẽtumeliã. postea uͦ
alt̾um in honorẽ. quia & in ipso uno siẽ
iã dixi hoĩe. pͥꝰ ẽ reꝓbũ. Uñ neceẽ est
incipiamꝰ. & uͥ ñ est necẽe ut rema
ñ qͥdẽ omĩs ħomalꝰ. erit bonꝰ nemo tam̃
erit bonꝰ qͥ ñ erat malꝰ. S qͣnto qͥsq: cicius¬

Expanded text:
norem, aliud in contumeliam . Prius autem factum est vas in contumeliam, post vero alterum in honorem: quia et in ipso uno, sicut jam dixi, homine, prius est reprobum, unde necesse est incipiamus, et ubi non est necesse ut remannon quidem omnis homo malus erit bonus, nemo tamen erit bonus qui non erat malus: sed quanto quisque ci
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑna ẽ enĩ scõꝵ eiuttas. qm̃ uis hic pariat
ciues. in qͥbꝰ ꝑegnat᷑. donec regni eiꝰ tẽpꝰ ad¬
ueniat. cũ ꝯgregat᷑a ẽ om̃s insuis corꝑibꝰ
resurgentes. qñdo eis ꝓmissũ dabit᷑ regnũ.
yͥ cũ suo pͥncipe rege̾ scłoꝵ. sine ullo tẽꝑis
huiꝰ. & imago ꝓpħica ei significandę po¬
tiꝰ qm̃ p̃sentande. seriuuit intͣris. qͦ cam
tẽꝑe demonstrari oportebat. Et dicta est
etiã ipsa ciuitas sc̃a. merito significantis
imaginis. ñ exp̃ssȩ sic̃ fut᷑a ẽ ueritatis. De
hac imagine seruiente. & de illa qm sig¬
nificat libera eiuitate. sic apłs ad galat᷑ha
loqͥt᷑. Dicite mͥ in qͥd sublege uolentes ẽẽ.

Expanded text:
Superna est enim sanctorum ciuitas, quamuis hic pariat ciues, in quibus peregrinatur, donec regni eius tempus adueniat, cum congregatura est omnes in suis corporibus resurgentes, quando eis promis sum dabitur regnum, ubi cum suo principe rege saeculorum sine ullo temporis huius et imago prophetica ei significandae potius quam praesentandae seruiuit in terris, quo eam tempore demonstrari oportebat, et dicta est etiam ipsa ciuitas sancta merito significantis imaginis, non expressae, sicut futura est, ueritatis. De hac imagine seruiente et de illa, quam significat, libera ciuitate sic apostolus ad Galatas loquitur: Dicite mihi, inquit, sub leg
Abbreviated transcription (Latin):
neq angłs. neq ho cadet. indi potestast
ñ fuisse S. hoc eoꝵ potestati maliut ñ
auferre. atꝙ: ita ⁊ qntũ mali eoꝵ supbi.
⁊ qnͣtũ boñi sua gra ualet ostendẽt.
itrrenã seilicet amor sui usq ad ẽtep̃tum
ai. edl estẽ uͦ amor di. usꝙ ad c̃teptum sui.
suaexaltat caput suũ: Hec dic̃ đo suo.
głamea & exaltans eaput meum. Illi
nprineipibꝰ eiꝰ ł ineis ꝗͣs subiugauit
nationibꝰ dominandi libido dominatur:
in hanc scruiunt inuieẽ in caritate. & p̃¬
positi consulendo. & subditi obtemꝑan¬
do.Illa insius potentibꝰ diligit uirtutẽ
suã: hec dic̃ dõ suo. Diligã te dñe iurtus
mea. Ioq in illa sapientes eiꝰ scđm hoĩem
uiuentes. aut corꝑis aut animi sui bona
utriꝰq sectati s̃. aut ꝗͥ potuert̃ eognose̾e
đm. ñ ut đm honorauer̃ ł gr̃as egerunt.

Expanded text:
neque angelus neque homo caderet, in Dei potestate non fuisse? Sed hoc eorum potestati maluit non auferre adque ita, et quantum mali eorum superbia et quantum boni sua gratia ualeret, ostendere. terrenam scilicet amor sui usque ad contemtum Dei, caelestem uero amor Dei usque ad contemtum sui. gloria sua exaltat caput suum; haec dicit Deo suo: Gloria mea et exaltans caput meum. Illi in principibus eius uel in eis quas subiugat nationibus dominandi libido dominatur; in hac seruiunt inuicem in caritate et praepositi consulendo et subditi obtemperando. Illa in suis potentibus diligit uirtutem suam; haec dicit Deo suo: Diligam te, Domine, uirtus mea. Ideoque in illa sapientes eius secundum hominem uiuentes aut corporis aut animi sui bona aut utriusque sectati sunt, aut qui potuerunt cognoscere Deum, non ut Deum honorauerunt aut gratias egerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos necant: ita bene uiu̾e sine aduito¬
rio di etiã inpara dẏso n̾ erat inpotestat.
Erat aut̃ inpotestate malȩ uiu̾e. sibeati¬
tudine ñ ꝑmansura: ⁊ pęna iustissima se¬
cutura. Cũ gͥhuiꝰ fut̾ĩ caso humani. dsñ
ma¬
lignitate tẽptari.: nullomodo¬

Expanded text:
ipsos necant: ita bene uiuere sine adiutoipsos necant: ita bene uiuere sine adiutorio Dei etiam in paradiso non erat in potestate; erat autem in potestate male uiuere, sed beatitudine non permansura et poena iustissima secutura. Cum igitur huius futuri casus humani Deus non malignitate tentari
Abbreviated transcription (Latin):
omĩ potent᷑ sua euiq distribuit. ñ sołu bonis.
uerũ etiã malis bene uti nouit. Ae ꝑhoc ꝓpt̃
meritũ pͥme male uoluntatis itadãp̃nato
atq: obdurato angło malo. ut iãbonã uolun¬
tatẽ ult̾iꝰ ñ haberet. bene utensds. cur ñ
ꝑmitt̾et ut ab illo pͥmꝰ ħo. qͥ rectꝰ hoc ẽ bone
uoluntatis creatꝰ fuerat tẽptarit᷑. qñdo qͥde
sic erat institut. ut si deaduitorio di fidet.
bonꝰ ħo mału angłm uineet.si aut̃ ereato¬
rẽ atq: ad iutorẽ dm̃ suꝑbe sͥ placendode
sereret uincet᷑: meritũ bonũ habens in hae¬
uita. diuinitꝰ uoluntate recta. mału uͦ in
deserente đm uoluntate ꝑu̾sa : quia ⁊ ip¬
sũ fidere deadiutorio dĩ. ñ qͥđe posset sine
adiutorio đi. Nec tam̃ iđo abhis diuinȩ
grȩ beneficus s placendo recede. ñ habebat
inpotestate. Nã sic̃ in hac carne uiu̾e sine
adium̃tis alm̃toꝵ in potestate ñ ẽ. ñ aut̃
in ca uiu̾e inpotestate ẽ. qd faciunt qͥ se

Expanded text:
omnipotenter sua cuique distribuit, non solum bonis, uerum etiam malis bene uti nouit. Ac per hoc propter meritum primae malae uoluntatis ita damnato adque obdurato angelo malo, ut iam bonam uoluntatem ulterius non haberet, bene utens Deus quur non permitteret, ut ab illo primus homo, qui rectus, hoc est bonae uoluntatis, creatus fuerat, tentaretur? Quando quidem sic erat institutus, ut, si de adiutorio Dei fideret bonus homo, malum angelum uinceret; si autem creatorem adque adiutorem Deum superbe sibi placendo de- \' sereret, uinceretur; meritum bonum habens in adiuta diuinitus uoluntate recta, malum uero in deserente Deum uoluntate peruersa. Quia et ipsum fidere de adiutorio Dei non quidem posset sine adiutorio Dei, nec tamen ideo ab his diuinae gratiae beneficiis sibi placendo recedere non habebat in potestate. Nam sicut in hac carne uiuere sine adiumentis alimentorum in potestate non est, non autem in ea uiuere in potestate est, quod faciunt qui se
Abbreviated transcription (Latin):
ẽsortio fit inmunis. eũ qͥbꝰ illi iusta ec̃t pena
cõmunis. Cur gͦ ñercaret de ꝗͦs peccatdres
culpa merereiꝰ.⁊ qͥd sua grã donaret᷑ posset
ostende. nec subillo ereatore ac dispositore.
ꝑu̾sa in ordinatio delinꝗñtiũ. rectẽ ꝑuer¬

Expanded text:
na communis. Cur ergo non crearet Deus, quos peccaturos culpa mereretur, et quid sua gratia donaretur, posset ostendere, nec sub illo creatore ac dispositore perversa inordinatio delinquentium rectum perver
Abbreviated transcription (Latin):
luntatiᷤᷤ. Nine ẽ qđ imped̾ loquentẽ. pu¬
dor: ⁊ si ñ deficiat ratio cogitantẽ. Uerũtam̃
om̃i potenti đ̾o sũmo. ac sũme bono.
ereatori om̃i ũ ereaturarẽ. uoluntatẽ aut̃

Expanded text:
luntatis? Hinc est quod impedit loquentem puluntatis? Hinc est quod impedit loquentem pudor, etsi non deficiat ratio cogitantem. Verumtamen omnipotenti Deo, summo ac summe bono creatori omnium naturarum, voluntatum
Abbreviated transcription (Latin):
posset illud inier. ꝗ̃ hoc pot̾ eiei. Et enĩ ad
parienđu ñ doloris gemit. s maturitatis
inpulsꝰ feminea uiscera relaxaret. sic ad
fetandũ ⁊ c̃cipiendũ. ñ libidini ᷤᷤ appetitꝰ.
s uoluntariꝰ usꝰ. nat᷑am utrãq ẽiungeret.
Derebꝰ enĩ loqͥm᷑ nunc pudndis.⁊ idõ ꝗͣm¬
uis ante ꝗm̃ earũ pudet. qͣles ẽẽ potuissent.
coniciamꝰ ut possumꝰ. tam̃ nec eẽ ẽ. ut nr̃a
disputatio magiᷤ refrenet᷑ ea qͦ nos reuocat
uerecundia. quã eloq̃ntia q̃ nob̾ parũ sub¬
petit adiuuet᷑. Nã eũ id ꝗd dico. nec ipsi ex¬
ꝑti fuerint. qͥ exꝑira potuer̃: quõ p̃occupan¬
te peccato. exiliũ deparadyso ante meru
er̃: ꝗmͣ dͥ inoꝑe serende ꝓpaginis tͣnqͥllo
arbitͥo ẽuenireq qͦmͦ nune cũ ista cõme¬
morant᷑. sensibꝰ oecurrit humaniᷤᷤ. nͥ exꝑi¬
entia libi diniᷤ tͣbi de. ñ ẽiect᷑a placidȩ uo¬

Expanded text:
posset illud inici, qua hoc potest eici. Ut enim ad posset illud inici, qua hoc potest eici. Ut enim ad pariendum non doloris gemitus, sed maturitatis inpulsus feminea uiscera relaxaret, sic ad fetandum et concipiendum non libidinis adpetitus, sed uoluntarius usus naturam utramque coniungeret. De rebus loquimur nunc pudendis et ideo, quamuis, antequam earum puderet, quales esse potuissent coniciamus ut possumus, tamen necesse est, ut nostra disputatio magis frenetur ea, quae nos reuocat, uerecundia, quam eloquentia, quae nobis parum subpetit, adiuuetur. Nam cum id quod dico nec ipsi experti fuerint, qui experiri potuerunt quoniam praeoccupante peccato exilium de paradiso ante meru in opere serendae propaginis tranquillo arbitrio convenirent, quomodo nunc cum ista commemorantur, sensibus occurrit humanis, nisi experientia libidinis turbidae, non conjectura placidae vo
Abbreviated transcription (Latin):
c̃iugũ fida.⁊ exhonesto amorȩ societas. ẽsors
m̃tis corꝑisq uigilia. ⁊ mandati sine labore
eustodia. Nlassitudo fatigabat ociosũ. ñ sõnꝰ
p̃mebat inuitũ antanta felicitate rerũ :÷
felicitate ħorũ. absit ut suspicem᷑ ñ potius¬
se płe serisine libidinis morbo. s eo uolun¬
tatiᷤ nutu mou̾ent᷑ m̃bͣ illa qͦ cęt̾a: ⁊ sine or¬
diniᷤ illecebrosostimulo. eũ tranqͥllitate
animi ⁊ corꝑi ᷤ. nulla corruptionẽ integri¬
tatis. infundet᷑ gremio maritꝰ uxoris. Neq
enĩ qr exꝑientia ꝓbari ñ pot̃. ido eređndũ ñ
ẽ. qͣndo illas corꝑis partes ñ ageret tͣbidꝰ ea¬
lor s spontanea potestate. siẽ opꝰ eẽt adhib̾et.
ita tͦ potiꝰ se uto ẽiugi ᷤᷤsalua integͥtate fe¬
minei genitaliᷤᷤ. uirile sem̃ inmnti. sic̃ nͦ
pot̃ eadẽ integͥtate salua. exut̾o uͥginiᷤᷤ flu¬
xus m̃strui eruoriᷤ emitti. Cade qͥppe uia.

Expanded text:
coniugum fida ex honesto amore societas, concors coniugum fida ex honesto amore societas, concors mentis corporisque uigilia et mandati sine labore custodia. Non lassitudo fatigabat otiosum, non somnus premebat inuitum. In tanta facilitate rerum et felicitate hominum absit ut suspicemur non potuisse prolem seri sine libidinis morbo, sed eo uoluntatis nutu mouerentur membra illa quo cetera, et sine ardoris inlecebroso stimulo cum tranquillitate animi et corporis nulla corruptione integritatis infunderetur gremio maritus uxoris. Neque enim quia experientia probari non potest, ideo credendum non est, quando illas corporis partes non ageret turbidus calor, sed spontanea potestas, sicut opus esset, adhiberet, ita tunc potuisse utero coniugis salua integritate feminei genitalis uirile semen inmitti, sicut nunc potest eadem integritate salua ex utero uirginis fluxus menstrui cruoris emitti. Eadem quippe uia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ hanc amanđi ẽ. ꝗeqͥd aliud amat᷑. Por¬
rosi tantũ amat᷑ ꝗnͣtũ amari dignaẽ ñ enĩ
hõ in paradẏso sic̃ uolebat. quã diu hoc uo¬
lebat. ꝗd ds iusserat: uiuebat fruens đõ.
ex qͦ bono erat bonꝰ. uiuebat sine. ulla ege¬
state: ita semꝑ uiu̾e habens inpotestate.
sibꝰ ad erat neesuriret. potꝰ nesitiret:
lignũ uitȩ. ne ilłu senecta dissoluet. Nihil
corruptionis incorꝑe. ł ex corꝑe ullas mo¬
lestias ulltꝰ eiꝰ sensibꝰ nullꝰ in gerebat. Nullꝰ
intͥnsecꝰ morbꝰ. nullꝰ actꝰ metuebat᷑ ext̾n¬
secꝰ. sũma incarne sanitas. in animo tota
tͣnquillitas. sic̃ inparadyso nulł estꝰ. aut
frigꝰ. ita in eiꝰ habitatore. nulla excupi¬
ditate ł timore. accedebat bone uolunta¬
tiᷤ offensio. Nihil om̃ino tͥste nihil erat
inanit᷑ letũ. gaudiũ uerũ ꝑpetuabat᷑ exdo.
inqͣm flagrabat caritas de corde puro. &
ẽseientia bona. ⁊ fide ñ fieta. atq intse

Expanded text:
pter hanc amandum est quidquid aliud amatur. Porro si tantum amatur, quantum amari digna est non enim homo in paradiso sicut uolebat, quamdiu hoc uolebat quod Deus iusserat; uiuebat fruens Deo, ex quo bono erat bonus; uiuebat sine ulla egestate, ita semper uiuere habens in potestate. Cibus aderat ne esuriret, potus ne sitiret, lignum uitae ne illum senecta dissolueret. Nihil corruptionis in corpore uel ex corpore ullas molestias ullis eius sensibus ingerebat. Nullus intrinsecus morbus, nullus ictus metuebatur extrinsecus. Summa in carne sanitas, in animo tota tranquillitas. Sicut in paradiso nullus aestus aut frigus, sic in eius habitatore nulla ex cupiditate uel timore accidebat bonae uoluntatis offensio. Nihil omnino triste, nihil erat inaniter laetum. Gaudium uerum perpetuabatur ex Deo, in quem flagrabat caritas de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, adque inter se
Abbreviated transcription (Latin):
to gen̾e humano sue ciuitatis impleret:
ñ eosiã meritis qͣndo qͥđe uniu̾sa massa.
tãqm̃ inuiciata radice đanata ẽ.s grã
discernens. ⁊ liberatis ñ sołu deseipsis. ue¬
rũ etiã deñ lib̾atis. ꝗͥd eis largiat᷑ ostendñs.
Ñ enĩ debitas gratuita bonitate . tͦ se

Expanded text:
to genere humano suae ciuitatis inpleret, non eos iam meritis, quando quidem uniuersa massa tamquam in uitiata radice damnata est, sed gratia discernens et liberatis non solum de ipsis, uerum etiam de non liberatis, quid eis largiatur, ostendens. Non enim debita, sed gratuita bonitate tunc se
Abbreviated transcription (Latin):
luntate mou̾et᷑. qd n nͥ libidine ñ mouet᷑. Nã
⁊ħoium gͦrũ da nat᷑as nouimꝰ. multũ cet̾iꝰ dis¬
pures. ⁊ ipsa raritate mirabiles. ñ nulla ut
uoluÑ de corꝑe facientiũ. ꝗͦ alii nullomͦ posst̃
iaudita iux credt̃. St̃ enĩ qͥ ⁊ aures moueant. N.¬
ł singłas. ł ambassimul. St̃ enĩ qͥ totã cesariẽ l.¬
capite in moto. qnͣtũ capilli occupant depo¬
lułu p̃cordis ẽtrectatis. tã qͣm desaculo qd
placuerit integerrimũ ꝓfer̃: qđa uoces auiũ
pecoꝵq ⁊ alioꝵ quoꝵ lib hoium sic imitant᷑
atꝙ expͥmunt. ut nͥ uideant᷑ discerni om̃ino
ñ possint. Nnulli abimosine pudore ullo.
ianumosos ꝓarbitͥo sonitꝰ et. ut exilla etiã
punte cantare uideant᷑. Ipse sũ exꝑtꝰ. sud are
boiem sołe eũ uellet. Notũ ẽ ꝗͦsda flere eũ uo¬
lunt: atq: ub̃tim laeͥmas funde. lã illud mul
dẽ ineredibiliꝰ. qđ pleriꝗ: frs̃ memoria recen¬

Expanded text:
e non mouetur. Nam et hominum quorundam naturas nouimus multum ceteris dispares et ipsa raritate mirabiles nonnulla ut uolunt de corpore facientium, quae alii nullo modo possunt et audita uix credunt. Sunt enim, qui et aures moueant uel singulas uel ambas simul. Sunt qui totam caesariem capite inmoto, quantum capilli occupant, depolulum praecordiis contrectatis tamquam de sacculo quod placuerit integerimum proferunt. Quidam uoces auium pecorumque et aliorum quorumlibet hominum sic imitantur adque exprimunt, ut, nisi uideantur, discerni omnino non possint. Nonnulli ab imo sine putore ullo ita numerosos pro arbitrio sonitus edunt, ut ex illa etiam parte cantare uideantur. Ipse sum expertus sudare hominem solere, cum uellet. Notum est quosdam flere, cum uolunt, adque ubertim lacrimas fundere. Iam illud multo est incredibilius, quod pleri
Abbreviated transcription (Latin):
ibeiꝰ qͥrẽ mirabiłẽ eorã seire cu¬
piebunt. adimitatꝰ qͣsi lam̃tan¬
tiseuiꝰ lib ħors uoees. itase aufe¬
tebat asensibꝰ. ⁊ iacebat simillimꝰ mortuo:
it ñ sołu uellicantes atq pungentes. mini¬
me sentiret .s aliqñdo e̾tiã igne ureret᷑ ad¬
moto. sine ullo doloris sensu. n p̃mođu ex
uuilie. q̃ aut̃ obnitendo s ñ sentiendo non
none corpꝰ eõ ꝓbabat᷑: ꝗd tãqm̃ in defuncto
uinueniebat᷑ anhelit horũ tam̃ uoces

Expanded text:
qui rem mirabilem coram scire cupiebant, id imitatas quasi lamentantis cujuslibet hominis votes, ita se auferebat a sensibus, et jacebat simillimus mortuo, ut non solum vellicantes atque pungentes minime sentiret, sed aliquando etiam igne ureretur admoto, sine ullo doloris sensu, nisi postmodum ex vulnere: non autem obnitendo, sed non sentiendo non movere corpus, eo probabatur, quod tanquam in defuncto nullus inveniebatur anhelitus: hominum tamen voces
Abbreviated transcription (Latin):
duatibꝰ urtã ita inplerisꝙ motionibꝰ &
affectionibꝰ ext̃ usitatũ natẽ modũ mirab¬
lit̃ seruiat. ꝗd cause ẽ ut ñeredamꝰ ante ino¬
bȩdientiȩ peocatũ. corruptioniꝰq supplicip̃
ad ꝓpagandđa ꝓłe sine ulla libidine seruire
uoluntati humanȩ. humana m̃bpotuisse :¬
Donatꝰ ẽ itaq ħo .s̾. qr deseruit dnm placen¬
do s. ⁊ ñ obedienꝰ do. ñ potuit obedire nec s̃.
Hinc euidntior miseria ꝗħo ñ uiuit ut uult.
Nã si ut uellet uiu̾et. beatũ se putaret. s nec
nit u̾mori. falli. offendi.omĩno ñ possit. eiq.
fit certũ. ita semꝑ fut᷑um. Hoc enĩ nat᷑a expetit.
nec plene atq ꝑfecte beata erit. nͥ adepta qđ ex¬
petit. Nunc uͦ ꝗͥs ħorum pot̾ ut uult uiue. qnͣ¬
do ipsũ uiu̾e ñ ẽ inpotestate: Uiu̾e enĩ uult.
mori cogit᷑. qͦmͦ gͦ uiuit ut uult. qͥ ñ uiuit
qnͣdiu uult : qd si mori uoluerit. qͦmͦ pot̾ ut
riendo ꝑuen̾it. Uerũ enĩ uiuat ut uult. qm̃

Expanded text:
 motionibus et affectionibus extra vsitatum nature modum mirabiliter seruiat; quid cause est, vt non credamus ante inobedientie peccatum et corruptionis supplicium ad propagandam prolem sine vlla libidine seruire voluntati humane humana mDonatus est itaque homo sibi, quia deseruit Deum placendo sibi, et non oboediens Deo non potuit oboedire nec sibi. Hinc euidentior miseria, qua homo non uiuit ut uult. Nam si ut uellet uiueret, beatum se putaret; sed nec mori falli offendi omnino non possit eique sit certum ita semper futurum. Hoc enim natura expetit, nec plene adque perfecte beata erit nisi adepta quod expetit. Nunc uero quis hominum potest ut uult uiuere, quando ipsum uiuere non est in potestate? Viuere enim uult, mori cogitur. Quo modo ergo uiuit ut uult, qui non uiuit quamdiu uult? Quod si mori uoluerit, quo modo poteriendo peruenerit. Verum ecce uiuat ut uult, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
donee infidelitatẽ refelła. ñ defide rerũ in ex¬
ꝑtarũ .s desensu exꝑtarũ argum̃tantẽ. lagt
enĩ hȩc sine offensione. qͥ ñ exhorret apłm hor¬
renda feminarũ fiagitia rep̃hend̾ntẽ. ꝗͣ mina¬

Expanded text:
donec infidelitatem refellam, non de fide rerum inexdonec infidelitatem refellam, non de fide rerum inexpertarum, sed de sensu expertarum argumentantem. Legit enim haec sine offensione, qui non exhorret Apostolum horrenda feminarum flagitia reprehendentem, quae imm
Abbreviated transcription (Latin):
appetunt implere ñ pos s̃t. pudiertia eustodit
ñ amissa s ñ ꝑmissa delectatione peecati. Nunc
renisũ. hanc repugnantiã. hanc uoluntatis:
libidinis rixã. ł certe aduoluntatiꝰ sufficientũ.
libidinis indigentiã. ꝓculdubio nͥ culpabilis
in obedientia penali in obedientia plectit᷑ in pu¬
radẏso. nuptiȩ ñ haberent. s uoluntati m̃bra
uas in hoc opꝰ ereatũ seminaret. ut nͦ t̃rã manꝰ.
re p̃fato apudieis auribꝰ posc̾e. cur idfierit.
nulla causa eẽt.s in om̃a ꝗ dehuiꝰ mͦi mebriᷤᷤ
sensũ cogitantis atting̾ent. sine ullo timort
obscenitatis. li sermo ferret᷑. nec ipsa u̾bi
eeñt qͣ uocarent᷑ obscena. s qͥcqͥd inde dicit᷑.
tã honestũ eet̃. qm̃ dealiis eũ loqͥm᷑ eorꝑis pit¬
tibꝰ. Qs ꝗͥs gͦ adhas litt̾as inpudicꝰ acced culpĩ
refugiat ñ nat᷑am. facta denotet suȩ tͦpitudi¬
nis. ñ u̾ba nr̃e necessitatiᷤ. in qͥbꝰ mͥ facillime
pudicꝰ ⁊ religiosꝰ lector ł auditor ignoseit.

Expanded text:
appetunt, implere non possunt; pudicitia custoditur, non amissa, sed non permissa delectatione peccati. Hunc renisum, hanc repugnantiam, hanc voluntatis et libidinis rixam, vel certe ad voluntatis sufficientiam, libidinis indigentiam, procul dubio nisi culpabilis inobedientia poenali inobedientia plecteretur, in paradiso nuptiae non haberent, sed voluntati membra vas in hoc opus creatum seminaret, ut nunc terram manre praefato a pudicis auribus poscere, cur id fieret nulla causa esset: sed in omnia quae de hujusmodi membris sensum cogitantis attingerent, sine ullo timore obscenitatis liber sermo ferretur: nec ipsa verba essent, quae vocarentur obscena; sed quidquid inde diceretur, tam honestum esset, quam de aliis cum loquimur corporis partibus. Quisquis ergo ad has litteras impudicus accedit, culpam refugiat, non naturam; facta denotet suae turpitudinis, non verba nostrae necessitatis; in quibus mihi facillime pudicus et religiosus lector vel auditor ignoscit,
Abbreviated transcription (Latin):
naret gͥ płe uir: susciꝑet femina genitalib
te motis. ñ libidine c̃eitatiᷤ. Neq enĩ casda
m̃b mouemꝰ adnutũ. ꝗͣ c̃ pactis articulatas
ossib sic̃ ⁊ manꝰ ⁊ pedes. ⁊ digitos. uerũ cũ
illa q̃ mollibꝰ remissa s̃ neruiᷤ eũ uolumꝰcio¬
uemꝰ. agitando ⁊ porrigendo ꝓduemi. &
torqͣndo flectimꝰ. ⁊ ẽstringendo duram. Iu
mollissimi iuscers̃. ⁊ obhoc antro pectoris
uocẽq emittendã seu modificanda. sic̃ follesfa¬
broꝵ ł organoꝵ.flantiᷤᷤ respiranti. loqͤntis. cla¬
mintis. cantantis seruiunt uoluntati. Omit¬
to qd animalibꝰ qͥbđa nat᷑alit̾ inditũ ẽ. ut teg¬
m̃ qͦ corpꝰ om̃e uestit᷑. siqͥd in qͦcũq: loco eiꝰ sense
rint abigendu. ibi tantũ moueant. uͥsentiuÑ.
nee sołu insidntes muscaᷤᷤ uerũ etiã inheren¬
tis astascutis tͤmore discutiant. Nũ ꝗͥd qr id
ñ pot̾ ħo. iđo ereator qͥbꝰ uoluit. animantibꝰ
donart ñ potuit. Sic gͦ ⁊ ipse ħo potuit obe¬

Expanded text:
naret igitur prolem uir, susciperet femina genitalibus te motis, non libidine concitatis. Neque enim ea sola membra mouemus ad nutum, quae conpactis articulata sunt ossibus, sicut manus et pedes et digitos, uerum etiam illa, quae mollibus remissa sunt neruis, cum uolumus, mouemus agitando et porrigendo producimus et torquendo flectimus et constringendo duramus, smollissimi uiscerum et ob hoc antro pectoris uocemque emittendam seu modificandam, sicut folles fabrorum uel organorum, flantis, respirantis, loquentis, clamantis, cantantis seruiunt uoluntati. Omitto quod animalibus quibusdam naturaliter inditum est, ut tegmen, quo corpus omne uestitur, si quid in quocumque loco erint abigendum, ibi tantum moveant, ubi sentiunt; nec solum insidentes muscas, verum etiam haerentes hastas cutis tremore discutiant. Numquid quia id non potest homo, ideo Creator quibus voluit animantibus donare non potuit? Sic ergo et ipse homo potuit obe
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾eq.S. qͦmͦ id fieri posset. nͨ ñ ẽ qͦdemonstret᷑
exemplo. Nec ido tam̃ in eredibile deb uidi. etiã
illud unũ m̃brũ sine ista libidine uoluntati
potuisse setuire: cui tot m̃bra nͨ seruiunt. Anuͦ
manꝰ⁊ pedes mouemꝰ eũ uolumꝰ ad ea qͥhis m̃bris
agenda ẽ.sine ullo renisu. tanta facilitate. qͣnͣta
⁊ innob ⁊ in aliis uidemꝰ maxime in artificibꝰ qͦ¬
rũcũq oꝑũ corporaliũ. uͥ ad exercenda infirmi¬
orẽ tardiorẽq nat᷑am agilior accessit industͥa:
⁊ ñ credimꝰ ad opꝰ gn̾ationiᷤᷤ filioꝵ silibido ñ fu¬
isset. qͦ peccato inobedientiȩ retͥbuta ẽ. obedient̃

Expanded text:
Sed quo modo id fieri posset, nunc non est quo demonstretur exemplo. Nec ideo tamen incredibile debet uideri etiam illud unum sine ista libidine uoluntati potuisse seruire, cui tot membra nunc seruiunt. An uero manus et pedes mouemus, cum uolumus, ad ea quae his membris agenda sunt, sine ullo renisu, tanta facilitate, quanta et in nobis et in aliis uidemus, maxime in artificibus quorumque operum corporalium, ubi ad exercendam infirmiorem tardioremque naturam agilior accessit industria; et non credimus ad opus generationis filiorum, si libido non fuisset, quae peccato inoboedientiae retributa
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ sine libidine ͣ pꝰpeccatũ exorta. inspecta ẽ¬
fusa uelata ẽ. nec tͦ nasci potiusse. siẽ neq nune
pos st̃. nec inpara dẏso fut᷑os fiusse .s fõris. siẽ
⁊ factũ ẽ. Nã pꝰea qm̃ iñ dimissi s̃. adgignen¬
doᷤ filios eoier̃. eosq genuer̃. Nos aut̃ nullomͦ

Expanded text:
tus sine libidine, quae post peccatum exorta inspecta, contus sine libidine, quae post peccatum exorta inspecta, confusa uelata est, nec tunc nasci potuisse, sicut neque nunc possunt, nec in paradiso futuros fuisse, sed foris, sicut et factum est. Nam postea quam inde dimissi sunt, ad gignendos filios
Abbreviated transcription (Latin):
rent᷑. ⁊ ĩplerent t̾rã. qmͣuis indelinꝗntibꝰ
mansit. tam̃ añ ꝗͣm delinqͤrent data ẽ. ut
gnoseet᷑ ꝓcreationẽ filioꝵ adgłam conubii
ñ adpenã ꝑtin̾e pecaiti . S nuncħoies ꝓfec¬
to illiꝰ qͣ inparadyso fuit felicitatiꝰ ignari
ctũ ipsã honestatẽ erubesecre nuptiarũ.
ñ potuisse gigni filios opinant᷑. Alu seͥpt᷑as di¬
uinas. ulegit᷑ pꝰ peccatũ puduisse nuditatis.
⁊ pudñda eẽ ẽtecta. ꝓrso ñ accipientes. s infide¬
lit̃ irriđntes. alii uͦ qm̃uis eas accipiant ⁊ hono¬
rent. illud tam̃ qđ dictũ ẽ. creserte⁊ multiplica¬
mini. ñ scđm carnałẽ fecunditatẽ uołt intelle¬
plicabis inaĩa mea uͥtutẽ. ut id qđ ingenesi seqͥt᷑
⁊ implete t̾rã.⁊ dnamini eiꝰ t̾rã intellegant
carnẽ. quã p̃sentia sua implet aĩa. eiꝰq: maxime
dnat᷑. cũ in uͥtute multiplicat᷑. carnales aut̃ fe¬

Expanded text:
rentur, et implerent terram, quamvis et in delinquentibus rentur, et implerent terram, quamvis et in delinquentibus manserit, tamen antequam delinquerent data est, ut cognosceretur procreationem filiorum ad gloriam conubii. non ad poenam pertinere peccati. Sed nunc homines, profecto illius quae in paradiso fuit felicitatis ignarietiam ipsam honestatem erubescere nuptiarum, non potuisse gigni filios opinantur, alii scripturas diuinas, ubi legitur post peccatum puduisse nuditatis et pudenda esse contecta, prorsus non accipientes, sed infideliter inridentes; alii uero quamuis eas accipiant et honorent, illud tamen quod dictum est: Crescite et multiplicamini, non secundum carnalem fecunditatem uolunt intellealiEt implete terram, et dominamini ejus, terram intelligant carnem, quam praesentia sua implet anima, ejusque maxime dominatur, cum in uirtute multiplicatur; carnales autem fe
Abbreviated transcription (Latin):
sud gͥ huiꝰ libidini. humanã sine ulla dũ¬
bitatiõe nat᷑am: ⁊ merito pud. In eiꝰ qͥppe in¬
obȩdientiã ꝗͤ genitalia corꝑis m̃b̃solis suis
motibꝰ subdidit. ⁊ potestat uoluntats eripu¬
it satisostendit᷑. qͥd sit ħois illiꝰ pͥme inobe¬
dientiȩ retͥbutũ. ꝗͦd inea parte maxxime opor¬
tuit apparere. ꝗͦ gn̾at᷑ ipsa nat᷑a. ꝗͦ illo pͥmo ⁊
magno indet̾iꝰ e̾ mutata peecato. a cuiꝰ nexii
nullꝰ eruit᷑. nͥ id qđ eũ om̃s inuno eeñt. in eõ¬
eredamꝰ illos ẽ iuges in para dẏso ẽstitutos. ꝑ
hinc libidinẽ. deꝗ erubescendo eade m̃bra
texer̃ implet᷑os fuisse. qđ insua benedicnõe
ds dix̃. Crescite ⁊ multiplicabimini. ⁊ reple¬
peccatũ ea nat᷑a ñ impudens amissa potesta¬
te. cui corpꝰ exom̃i parte seruiebat. sensit.
adtendit. erubuit. oꝑuit. Illa uͦ benedictio
nuptiarũ. ut c̃iuneti eresc̾ent.⁊ multiplica¬

Expanded text:
ur hujus libidinis humanam sine ulla duur hujus libidinis humanam sine ulla dubitatione naturam, et merito pudet. In ejus quippe inobedientia, quae genitalia corporis membra solis suis motibus subdidit, et potestati voluntatis eripuit, satis ostenditur quid sit hominis illi primae inobedientiae retributum: quod in ea maxime parte oportuit apparere, qua generatur ipsa natura, quae illo primo et magno in deterius est mutata peccato: a cujus nexu nullus eruitur, nisi id quod, cum omnes in uno essent, in comcredamus illos coniuges in paradiso constitutos per hanc libidinem, de qua erubescendo eadem membra texerunt, inpleturos fuisse quod in sua benedictione Deus dixit: Crescite et multiplicamini et replepeccatum eam natura non impudens, amissa potestate cui corpus ex omni parte serviebat, sensit, attendit, erubuit, operuit. Illa vero benedictio nuptiarum, ut conjugati crescerent, et multiplica
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pudeat id agere. nec inuieo. aut platea qͣlib
c̃iigałe c̃cubitũ deuitare. Uiẽ tam̃ pudor nat᷑a¬
lis opinionẽ huiꝰ erroris. Nã ⁊ si ꝑhibent hoc
aliqñdo głabundu fecisse diogenẽ. tta putan¬
tẽsectã suã nobĩ liorẽ fut᷑am. si inħorũ me¬
moria insignior eiꝰ inpuđntia figet᷑. pꝰtea tam̃
acinieis fieri cessatũ ẽ plꝰq ualuit pudor ut
ctubese̾ent hores ħoibꝰ quã error: ut hoies
canibꝰ eẽ similes affectarent. Uñ ⁊ ilłuł illos ꝗͥ
hoe fecisse referunt᷑. potiꝰ arbit᷑r c̃cũbentiũ mo¬
tꝰ dedisse oculis ħoiũ. nescientiũ qͥd subpallio
tegͥet᷑. qmͣ humano p̃sente c̃spectu. potuisse
ilła ꝑagi uoluptatẽ. Ibi enĩ phylosophi ñ
trubeseebant uidi se uelle c̃ cũbe. uͥlibi do ip¬
saerubese̾et surg̾e. Et nunc uidemꝰ ad hue ẽe
aud hoc fac̾e̾. Qđ sialiqͥ ausi eeñt. ñ dicã ietibꝰ
lapidantiũ. certe c̃spuentiũ saliuiᷤᷤ obruereN

Expanded text:
tea qualibet coniugalem concubitum deuitare. Vicit tamen pudor naturalis opinionem huius erroris. Nam etsi perhibent, hoc aliquando gloriabundum fecisse Diogenem, ita putantem sectam suam nobiliorem futuram, si in hominum memoria insignior eius inpudentia figeretur, postea tamen a Cynicis fieri cessatum est, plusque ualuit pudor, ut erubescerent homines hominibus, quam error, ut homines canibus esse similes adfectarent. Unde et illum uel illos, qui hoc fecisse referuntur, potius arbitror concumbentium motus dedisse oculis hominum nescientium quid sub pallio gereretur, quam humano premente conspectu potuisse illam peragi uoluptatem. Ibi enim philosophi non erubescebant uideri se uelle concumbere, ubi libido ipsa erubesceret surgere. Et nunc uidemus adhuc esseaudet hoc facere, quod si aliqui ausi essent, ut non dicam ictibus lapidant
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis ñ in ẽuenient᷑ possint etiã ad intelleet¬
um sp̃ituałe referri. mascułu tam̃ ⁊ feminã.
ñ sic̃ simile aliqͥd etiã inħore uno intelligi
pot̾. qr uidelicet in eo aliud ẽ qđ regit. aliud
qđ regit᷑.s. si ẽ euidntissime apparet indiusi
sexꝰ corꝑihꝰ mascułu ⁊ feminã ita creatoᷤᷤ ut
ꝓłe gnando eresc̾ent. ⁊ multiplicarent᷑ ⁊
inplerent t̾rã. magne absurditatis ẽ relucta
aut deaiã rationali que regit. ⁊ irrationali
cupiditate qͣ regit᷑. aut de uirtute ẽtẽplati¬
ua qͦ excellit.⁊ de actiua qͥ subdit᷑. aut de in¬
tellectum̃tiᷤ. ⁊ sensu corꝑis. s aꝑte deuineu¬
lo c̃iugali. qͦ inuicẽ sͥ utͣq sexꝰ obstringit᷑.¬

Expanded text:
quam non inconuenienter possint etiam ad intellectum spiritalem referri, masculum tamen et feminam non sicut simile aliquid etiam in homine uno intellegi potest, quia uidelicet in eo aliud est quod regit, aliud quod regitur; sed sicut euidentissime apparet in diuersi sexus corporibus, masculum et feminam ita creatos, ut prolem generando crescerent et multiplicarentur et inplereaut de animo rationali qui regit et inrationali cupiditate quae regitur, aut de uirtute contemplatiua quae excellit et de actiua quae subditur, aut de intellectu mentis et sensu corporis, sed aperte de uinculo coniugali, quo inuicem sibi uterque sexus obstringit
Abbreviated transcription (Latin):
suas diligant. Qs ꝗͥs aut̃ diẽ ñ fuisse cort᷑os. nec ge¬
n̾aturas. Nͥ peccassent. qͥd dic̃. nͥ ꝓpt̃ numositatẽ
scõꝵ. necessariũ ħors fuisse peccatũ. Si enĩ ñ pec¬
cando soli remanent:qr si ẽ putant nͥ peccassen
gn̾a̾re ñ possent. ꝓfecto ut ñ soli duo iusti ħores
possint cẽ s multi. necessariũ peccatũ fuit. Qđ s
erede absurdi ẽ illud potiꝰ ẽ cred̾nđu. qđ seoꝵ nu¬
mus. ꝗñtꝰ cõplende illi suffic̃beatissime ciiuita¬
ti tantꝰ existeret.⁊ si nemo peccass. qͣntꝰ nunc ꝑ
di grãm demultitudine colligit᷑ peccatoꝵ. quo¬

Expanded text:
astitatis. Quisquis autem dicit non fuisse coituros nec generaturos, nisi peccassent, quid dicit, nisi propter numerositatem sanctorum necessarium hominis fuisse peccatum? Si enim non peccando soli remanerent, quia, sicut putant, nisi peccassent, generare non possent: profecto ut non soli duo iusti homines possent esse, sed multi, necessarium peccatum fuit. Quod si credere absurdum est, illud potius est credendum, quod us complendae illi sufficit beatissimae civitati, tantus existeret, etsi nemo peccasset, quantus nunc per Dei gratiam de multitudine colligitur peccatorum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
tiones mouent. s eũ eis c̃senserit uoluntis
mouet. que in usu eoꝵ om̃imꝰ dnat᷑. Nã
qͥs qͥs ubũ emittit iratꝰ. ł ctiã quẽquaꝑ
eutit ñ posset hoc face̾. nͥ lingua ⁊ munꝰ.
iubente qͦđamͦ uoluntate mou̾ent᷑ que
m̃bra etiã eũ ira nulla ẽ. mouent᷑ eadẽ us¬
luntate. At uͦ genitali eorꝑiꝰ partes itali
magisꝙ fert hospectantiũ mulitiudins
ꝗnͣdo iniuste ura seit᷑ ħoi. quã ł uni ape¬
tõ. ⁊ qñdo iustȩ miseet᷑ uxori. Noc ill¬

Expanded text:
tiones, sed, cum eis consenserit, uoluntas tiones, sed, cum eis consenserit, uoluntas mouet, quae in usu eorum omnino dominatur? Nam quisquis uerbum emittit iratus uel etiam quemquam percutit, non posset hoc facere, nisi lingua et manus iubente quodam modo uoluntate mouerentur; quae membra, etiam cum ira nulla est, mouentur eadem uoluntate. At uero genitales corporis partes ita limagisque fert homo spectantium multitudinem, quando iniuste irascitur homini, quam uel unius aspectum et quando iuste miscetur uxori. C
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ animi t̾ciã. uelut in arce qͦđa adistasrt¬
gendaᷤ ꝑhibent collocatã. ut illa imꝑante istĩ
seruientibꝰ possit in ħoie iusticia ex om̃i ani¬
ente ac tẽꝑante fatent᷑ ẽẽ uiciosaᷤ. ut eas abhi
rebꝰ ad ꝗs in iuste mouent᷑. mens ẽpesecndo
⁊ eohibendo refrenẽt acreuocet.atq: ad ea ꝑ¬
mittat qͦ sapientie lege ẽcessa s̃. siẽ irã adex¬
ercendã iusticiã coercionẽ. siẽ libidinẽ adꝓ
pagande ꝓli ᷤ officiũ. Nee inqm̃ partes. in
para dẏso añ peccatũ uiciose ñ erant. Nenĩ
otͣ rectã uoluntatẽ ad aliqͥd mouebant᷑ uñ
nec eẽ eet̃ eas rationes. tãqͣm freniᷤ regentib
abstinꝰe. Nã qđ nunc ita mouent᷑. ⁊ abeis
qͥ tẽꝑant᷑: ⁊ iuste ⁊ pie uiuunt. alias faciliꝰ
alias difficiliꝰ. tam̃ cohibendo ⁊ repugnan¬
do modificant᷑. ñ utiq sanitas exnata.s
scondit uerecundia. ut oꝑa libidinis quȩ
fuint genitalibꝰ m̃bͥs. ꝗͥd cause ẽ nͥqi in

Expanded text:
istas regendas perhibent conlocatam, ut illa imperante, istis seruientibus possit in homine iustitia ex omni aniente ac temperante fatentur esse uitiosas, ut eas ab his rebus, ad quas iniuste mouentur, mens conpescendo et cohibendo refrenet ac reuocet adque ad ea permittat, quae sapientiae lege concessa sunt sicut iram ad exercendam iustam cohercitionem, sicut libidinem ad propagandae prolis officium — hae, inquam, partes in paradiso ante peccatum uitiosae non erant. Non enim contra rectam uoluntatem ad aliquid mouebantur, unde necesse esset eas rationis tamquam frenis regentibus abstinere. Nam quod nunc ita mouentur et ab eis, qui temperanter et iuste et pie uiuunt, alias facilius, alias difficilius, tamen cohibendo et repugnando modificantur, non est utique sanitas ex natura, sed scondit uerecundia, ut opera libidinis, quae fiunt genitalibus membris, quid causae est, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tores eẽ ñ audent. qͥd ẽ cubitꝰ ẽ iugaliᷤᷤ qui
seđm matͥmonialiũ p̃seͥpta tabularũ. ꝓere¬
andoꝵ fit causa filioꝵ: Nne ⁊ ipse ꝗmquã
sit licitꝰ.⁊ honestꝰ. remotũ arbitris eubile ẽ¬

Expanded text:
tores esse non audent. Quid? concubitus coniugalis, qui tores esse non audent. Quid? concubitus coniugalis, qui secundum matrimonialium praescripta tabularum procreandorum fit causa liberorum, nonne et ipse quamquam sit licitus et honestus, remotum ab arbitris cubile
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s. quo abilla stirpe ꝓcreatiꝰ s̃. usq ađo te¬
nent̾ insitũ. pudenda uelare. ut qͥdã barbari
illas corꝑi ꝰ partes nec in balners nudas habe¬
ant.s cũ earũ tegumͣtiᷤ lauent. Popacas qͦq
indie solitudines. cũ qͥđa nudi phylosophen¬
t᷑ uñ gynosophiste nominat᷑. adhibent
carent. Opꝰ uͦ ipsũ qđ libidine tali ꝑagit᷑.
ñ sołu inqͥbꝰq stupris u̾ latebre ad subt̃ fu¬
gienda humana iudieia reqͥrunt᷑. uerũ etiã
inuso corꝑum qmͣ t̾rena eiuitas licitã t᷑pitu¬
dinẽ feẽ. qmͣuis id agat᷑. qd eiꝰ eiuitatiᷤᷤ nulla
ler iundicat. deuitat tam̃ publicũ etiã ꝑmis¬
saatq inpunita libido ẽ spectũ.⁊ uerecundia
nat᷑ali habent ꝓuisũ lupanaria ipsa secretũ.
faciliꝰq potuit inpudicitia ñ hab̾e uineła
ꝓhibitioĩs. qm inpudentia remou̾e latibu¬
la illiꝰ feditatiᷤ. S hanc etiã ipsi t᷑pest᷑pitudi¬
nẽ uocant. cuiꝰ lic sint amatores. ostenta¬

Expanded text:
m ab illa stirpe procreate sunt, usque adeo tenent, insitum pudenda velare, ut quidam barbari illas corporis partes nec in balneant, sed cum earum tegumentis lavent. Per opacas quoque Indiae solitudines, cum quidam nudi philosophentur, unde Gymnosophistae nominantur, adhibent alis. Opus uero ipsum, quod libidine tali peragitur, non solum in quibusque stupris, ubi latebrae ad subterfugienda humana iudicia requiruntur, uerum etiam in usu scortorum, quam terrena ciuitas licitam turpitudinem fecit, quamuis id agatur, quod eius ciuitatis nulla lex uindicat, deuitat tamen publicum etiam permissa adque inpunita libido conspectum, et uerecundia naturali habent prouisum lupanaria ipsa secretum faciliusque potuit inpudicitia non habere uincla prohibitionis, quam inpudentia remouere latibula illius foeditatis. Sed hanc etiam ipsi turpes turpitudinem uocant, cuius licet sint amatores, ostenta
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑis m̃briᷤᷤ ꝓpt̃ obediendi facilitatẽ. uiciosas uͦ
animi partes. ut seruas asꝑiore imꝑio eoerceri.
Et utiq: ordine nat᷑ali. animꝰ añ ponit᷑ corpi:
⁊ tam̃ ipse animꝰ imꝑat corꝑi faciliꝰ qm̃ sͥ. Te¬
tũtam̃ hȩc libado deꝗͣ nͦ disserimꝰ. eo mag̃ eru¬
bescenda existit. qͦ aimꝰ ea nec sͥ efficacit᷑ imꝑ¬
at. ut om̃ino ñ libeat. nec om̃imͦ corꝑi. ut pu¬
denda m̃b uoluntas potiꝰ qm̃ libido cõmo¬
ueat. Qđ si ita eẽt.pudñda ñ eent. Nunc uero
pudet animũ. resisti sͥ a corꝑe.qd ei nat᷑a infe¬
riore subiectũ ẽ. In aliis ꝗͥppe affectionibꝰ eũ
Sͥresistit. iđo minꝰ pud.ꝙr cũ ase ipso uincit᷑.
ipse se uinẽ. Et si in ordinateatq: uiciose. ꝙ ex
his partibꝰ qͤ rationi subici debent. tam̃ apartibꝰ
suis. ac ꝑhoc ut dictũ ẽ ase ipso uincit᷑. Nã eũ
ordinate seaim̃ꝰ uinẽ. ut in rationales motꝰ
eiꝰ. m̃tirationiq subdant᷑. si tam̃ ⁊illa do subdi¬

Expanded text:
is membris propter obediendi facilitatem: vitiosas vero animi partes ut servos asperiore imperio coerceri? Et utique ordine naturali animus anteponitur corpori, et tamen ipse animus imperat corpori facilius quam sibi. Verumtamen haec libido, de qua nunc disserimus, eo magis erubescenda existit, quod animus in ea nec sibi efficaciter imperat, ut omnino non libeat; nec omnimodo corpori, ut pudenda membra voluntas potius quam libido commoveat: quod si ita esset, pudenda non essent. Nunc vero pudet animum resisti sibi a corpore, quod ei natura inferiore subjectum est. In aliis quippe affectionibus cum sibi resistit, ideo minus pudet, quia cum a se ipso vincitur, ipse se vincit; etsi inordinate atque vitiose, quia ex his partibus, quae rationi subjici debent; tamen a partibus suis, ac per hoc, ut dictum est, a se ipso vincitur. Nam cum ordinate se animus vincit, ut irrationales motus ejus menti rationique subdantur si tamen et illa Deo subdi
Abbreviated transcription (Latin):
cułu ⁊ feminã. ꝗͥ sexus euidens utiq: in carne
ẽ. Hiuc qͥppe oꝑi dĩ etiã benedictio ipsa sub¬
iuncta ẽ. Nã cũ scͥpt᷑a diuina dixisset. maseu¬
lu ⁊ feminã fee̾ eos. ẽtinuo subdidit. ⁊ bene¬
dix̃ eosd̾s dicens. Crescite ⁊ multiplicamini.

Expanded text:
culum et feminam, qui sexus euidens utique in carne est. Huic quippe operi Dei etiam benedictio ipsa subiuncta est. Nam cum scriptura dixisset: Masculum et feminam fecit eos, continuo subdidit: Et benedixit eos Deus dicens: Crescite et multiplicamini
Abbreviated transcription (Latin):
recte factũ. sic appetit sciri. ut tam̃ erubes¬
cat uideri: ͥs enĩ neseit ut filii percent᷑.
qͥd int̾ se ẽiuges agant. qͣndo qͥd̾e ut idagat᷑
tanta celebritate ducunt᷑ uxores. ⁊ tam̃ cũ
agit᷑ uñ filii nascant᷑. nec ipsi filii siqͥ inde
iã natis̃. testes fieri ꝑmittunt᷑ Sic enĩ hoc
recte factũ. ad sui notieiã lucẽ appetit aiõr.
ut tam̃ fugiat ocłoꝵ. Uñ hoc. nͥ qr sic genit᷑

Expanded text:
recte factum sic adpetit sciri, ut tamen erubescat uideri. Quis enim nescit, ut filii procreentur, quid inter se coniuges agant? quando quidem ut id agatur, tanta celebritate ducuntur uxores; et tamen cum agitur, unde filii nascantur, nec ipsi filii, si qui inde iam nati sunt, testes fieri permittuntur. Sic enim hoc recte factum ad sui notitiam lucem adpetit animorum, ut tamen refugiat oculorum. Un
Abbreviated transcription (Latin):
sermocinat᷑ ẽ fȩminȩ. a parte seilier unfi¬
riore illiꝰ humane copule incipienꝰ.
g̃datĩ ꝑueniret ad totũ. ñ existimansutũ
faerle eredułu. nec errando posse decipi.
s dui alieno ced errori. Si c̃ enĩ. daron
trtum ppło adidolũ fabͥcandũ ñ c̃sensit indu¬
t. s cissit obstrietꝰ. nec silomonẽ credibile ẽ er¬
rore putasse idoli eẽ seruiendũ .s. blandũs fe¬
mine ad illa sacͥlegia fuisse ẽpulsũ: ita credn¬
du ẽ ilłu uirũ sue femine uniunũ. hoiem hor.
utrũ loquenti eredidisse seductũ. s sociali ne¬

Expanded text:
sermocinatus est feminae, a parte scilicet inferiore illius humanae copulae incipiens, ut gradatim perueniret ad totum, non existimans uirum facile credulum nec errando posse decipi, sed dum alieno cedit errori. Sicut enim Aaron erranti populo ad idolum fabricandum non consensit inductus, sed cessit obstrictus, nec Salomonem credibile est errore putasse idolis esse seruiendum, sed blanditiis femineis ad illa sacrilegia fuisse conpulsum: ita credendum est illum uirum uam loquendi verbo credidisse seductum, sed sociali ne
Abbreviated transcription (Latin):
dinoscentiã.si aduescendũ ẽtͣ uetitũ tanget᷑.
ex̾re ẽa nom̃ accep̃. ut appellaret᷑ lignũ
scientiȩ boni ⁊ mali. Exꝑta enĩ morbi molestia.
euidentior fit etiã iocunditassanitatis. Cogno¬
uer̃ gͦ quia nudi erant. nudati scilieet ea grã
qͣfiebat. ut nuditas corꝑis nulla eos lege pec¬
cati. mͣti eoꝵ repugnante ẽfund̾et. Hoc itaq
ꝯgnouer᷑: ꝗđ feliciꝰ ignorarent. siđo credentes
⁊obedientes ñ cõmitt̾ent qđ coscogeret exꝑi¬
ri. infidelitas ⁊ in obedientia qͥd noc̾et. Pinde
ẽfusi inobedientia carnissue. tãqm geste pę¬
ne in obedientio suȩ. c̃suer̃ folia fici. ⁊ fecer̃.
s̾ eãpostia .i. succinetoria genitaliũ. Nã qͥđa
intp̃tes succinetoria posuer : Porro aut̃ cãpe¬
stria latinũ qͥde ubi ẽ. s ex eo dictũ ẽ. qđ iu¬
uenes qͥ nudi exercebant᷑ incãpo. pudenda oꝑ¬
iebant. Uñ ꝗͥ ita sunceineti s̃. eãpestratoᷤ uulg̃
appellat. Qđ itaq adu̾sodapnatã eulpã inoᷤ

Expanded text:
 vetitum tangeretur, ex ea re nomen accepit, ut appellaretur lignum sciendi boni et mali. Experta enim morbi molestia, evidentior fit etiam jucunditas sanitatis. Cognoverunt ergo quia nudi erant: nudati scilicet ea gratia, qua fiebat ut nuditas corporis nulla eos lege peccati menti eorum repugnante confunderet. Hoc itaque cognoverunt, quod felicius ignorarent, si Deo credentes et obedientes non committerent, quod eos cogeret experiri infidelitas et inobedientia quid nocerent. Proinde confusi inobedientia carnis suae, tanquam teste poena inobedientiae suae, consuerunt folia fici, et fecerunt  est succinctoria genitalium. Nam quidam interpretes \'succinctoria\' posuerunt. Porro autem \'campestria\' latinum quidem uerbum est, sed ex eo dictum, quod iuuenes, qui nudi exercebantur in campo, pudenda operiebant; unde qui ita succincti sunt, campestratos uulgus appellat. Quod itaque aduersus damnatam culpa i
Abbreviated transcription (Latin):
nũ qm ħo. uͥ iundiete nullꝰ ẽ sensꝰ. etiã rebꝰ
manibꝰ irascat᷑.⁊ male sebentẽ stiłu collidat.
ł calamũ frangat iratꝰ. Uerũ ⁊ ista lie in rati¬
onabilior: tam̃ qđ a uleiscendi libido ẽ.⁊ nes¬
cio q̃ ut ita dicã.qͣsi umbͣ retͥbutioĩs. ut qͥma¬
lȩ faciunt. mala patiant᷑. Est gͥ libido ulcis¬

Expanded text:
 uindictae nullus est sensus, etiam rebus inanimis irascatur, et male scribentem stilum conlidat uel calamum frangat iratus. Verum et ista licet inrationabilior, tamen quaedam ulciscendi libido est, ut nescio qua, ut ita dixerim, quasi umbra retributionis, ut qui male faciunt, mala patiantur. Est igitur libido ulcis