comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ te in columen custodiat. dilec¬
tissime frater.
eRcia pars incipit de ꝯu̾sione
habitant. Rex uͦ eoꝵ Adi̾inus tan
nemo angloꝵ añ eũ om̃s bͥtannie
angli uł britones habitabãt subdi¬
tione eiꝰ essent. Qͥn & meuanas in
or. ⁊ frugum ꝓuentu atq ubertate
felicior: nõ gentarũ seraginta miliar ĩ
mensuram. scd̃a trecentarum ⁊ ultͣ
spaciũ tenet. Rex autẽ ille filiam
edelb̾ti. regis Edelburgã xͥanam pa¬
ganꝰ duxerat. q̃ alio noĩe Tate uo
cabatur. Tc̃q uenit paulinus ut
ubi p̃dicaret. ad hoc ordinatus
ep̃c a iusto archiep̃o. Anno autem
seq̃nte. uenit siquidã siccariꝰ noĩe
eumermissus a rege. W ests exe chichel¬
mo: ut regem ed Winũ int̾fic̾et. Qͥ
simulans legationẽ dñi sui. cucur¬
rit in regẽ cum sica bicipiti toxica¬
ta iuxͣ amnẽ doruentionẽ. Qd̾ in¬
dens lilla regiꝰ minister: int̾ponẽs
se ictui tͣnͣsfixus ẽ: ⁊ eodẽ icturex
dixit paulinꝰ qͦd p̃cib suis apd̾ deũ

Expanded text:
Deus te incolumem custodiat, dilectissime frater. Tertia pars incipit de conversione habitant. Rex vero eorum Edwinus tantnemo Anglorum ante eum omnis Britanniae Angli vel Britones habitabant, sub ditione ejus essent. Quin et Mevanias insor et frugum proventu atque ubertate felicior, nongentarum sexaginta familiarum mensuram; secunda trecentarum et ultra spatium tenet. Rex autem ille filiam Edelberti regis Edelburgam Christianam paganus duxerat: quae alio nomine vocabatur Tate. Cum qua venit Paulinus ut ibi praedicaret, ad hoc ordinatus episcopus a Justo archiepiscopo. Anno autem sequente venit quidam sicarius nomine Eumer missus a rege Westsere Chilchelmo ut regem Edwinum interficeret. Qui simulans legationem domini sui, cucurrit in regem cum sica bicipiti toxicata, juxta amnem Dorvencionem. Quod videns Lilla regius minister interponens se ictui transfixus est, et eodem ictu rexdixit Paulinus quod precibus suis apud Deum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuinciã lindisse. que ẽ. ad me¬
ridianã ripam humbre fluminis:
pͥusqmͣ p̃fectum lindocolie cun¬
tatis cui nom̃ blecca. cum domo
sua ꝯu̾tit. In qͥ ciuitate eccł̃iam egͦ¬
gii oꝑis fecit. & in ea honoriũ con¬
secrauit archiep̃m. Quiꝰ tector uel
longa incuria. uł hostili manu de¬
iecto: parietes hactenꝰ stare uident᷑.
Urbs autẽ lincolie. q̃ tunc lindo¬
colnia uocabat᷑ & ꝓuncia lindisse
ei ad iacens. qͣccũquaq dauditur
uel fluuiis. uł paludib. uł mari
ad m̾ce regnum ꝑtinet. Urbs aũ
illa & situ splendida ẽ: & ꝓuincia
rerum młtarũ locuplex. Uñ qͥdã

Expanded text:
inciam Lindissae, quae est ad meridianam ripam Humbrae fluminis, priusquam praefectum Lindocolinae civitatis cui nomen Blecca cum domo sua convertit, in qua civitate ecclesiam egregii operis fecit, et in ea Honorium consecravit archiepiscopum. Cujus tecto vel longa incuria vel hostili manu dejecto parietes hactenus stare videntur. Urbs autem Lincolniae, quae tunc Lindocolina vocabatur, et provincia Lindissae ei adjacens, quae circumquaque claudit vel fluviis, vel paludibus, vel mari, ad Merciae regnum pertinet. Urbs autem illa et situ splendida est, et provincia rerum multarum locuples; unde quida
Abbreviated transcription (Latin):
speon. Lbi gͦ ꝑiit ppłs multus
gliã cũ qͥnqͣginta pupib in
nordł. agiam. & bello fugauit o¬
laf regem noris aginensiũ: regnũq
illud recepit. in suam subditionẽ.
rediens in nordsẜagiam. a patrie
illius gentem occisus est. Remansit¬
q cnuto regnũ illud dum uixit. Cir¬
ca hoc tempꝰ. Rob̾to regi francie. suc¬
cessit henricus filius suus.o
nut regis anno qͥntodecimo. Ro¬
b̾tus dux normanne inꝑegͥna¬
tione ierosolimitana mortuus ẽ. Qui
luccessit sillelmꝰ notꝰ filiꝰ eiꝰ in pue¬
tili etate. Rex uͦ cnut romam splen¬
dide ꝑrexit. & el emosiniam qͤ uocat᷑
romscot. qmͣ antecessores sui ded̾ant:
eccł̃ie romane ꝑhennit̾ assignauit.
Quis autẽ numeret elemosinas eiꝰ.
& dapsilitates eiꝰ. & magnalia que
gessit rex magnus. in ꝑegͥnatione
illa: Non fuit rex sub occidentali¬
mundi limite. qͥtam splendide. tã
lamose. tome sc̃a loca petiss. Nodẽ
uͦ anno roma rediens: ꝑrexit in sco¬

Expanded text:
Speon. Ibi ergo periit populus multus Speon. Ibi ergo periit populus multus glia cum quinquaginta puppibus in Norwegiam, et bello fugavit Olaf regem Norwegensium, regnumque illud recepit in suam subditionem. rediens in Norwegiam a patriae illius gente occisus est. Remansitque Cnut regnum illud dum vixit. Circa hoc tempus Roberto regi Francorum successit Henricus filius suus. Cnut regis anno decimo quinto Robertus dux Normanniae peregrinatione Jerosolymitana mortuus est, cui successit Willielmus nothus filius suus in puerili aetate. Rex vero Cnut Romam splendide perrexit; et eleemosynam, quae vocatur Romscot, quam antecessores sui dederant Ecclesiae Romanae, perenniter assignavit. Quis autem numeret eleemosynas ejus, et dapsilitates ejus, et magnalia, quae gessit rex magnus in peregrinatione illa? Non fuit rex sub Occidentali limite, qui tam splendide, tam famose Romae sancta loca petiisset. Eodem vero anno Roma rediens, perrexit in Sco
Abbreviated transcription (Latin):
outens excitum: rege scio. Nocte ꝓ¬
fectus est in hoctes. Igitur imꝓui¬
dos inuasit. occidit: fugauit. Rex
uͦ summo mane cũ anglos fugis¬
se uel ad hostes ꝑfide tnͣsisse puta¬
ret. acies ordinatas in hostem diri¬
gens: non inuenit in castris nisi
obrem sũ.mo honore deinceps
anglos habuit. nec minori quã
uacos. his actis: in angliam rediit
Hoc circa tempꝰ leuing archi ep̃o
defuncto: athelnod successor eius
romam peciit. Cum qͦ lefwẜmus
abbas eliensis ꝓfectus: abbatiã
in iuste sͥ ablatam. ppͣ. benedicto
iubente rehabuit. Archi ep̃c uero
roma rediens: corpus scĩ alphei a
lundonia tnͣstulit cantuatiam.
Paut regis anno. uiͦii. normannoꝵ¬
dux Ricardꝰ scds pr̃ emme regil
angloꝵ uiu̾e non adiecit. ꝑͦ quem¬
ricardus filius suus. anno prope
uno imꝑauit. Et pͦ eum Rob̾tus
iuit cum ex̾citu angloꝵ rex indã¬
ciam. contra ulf ⁊ cilaf. Qui gra
terra & mari ad duxerunt. degens

Expanded text:
ducens exercitum, rege inscio, nocte pducens exercitum, rege inscio, nocte profectus est in hostes. Igitur improvidos invasit, occidit, fugavit. Rex vero summo mane cum Anglos fugisse, vel ad hostes perfide transisse putaret, acies ordinatas in hostem dirigens non invenit in castris, nisi mobrem summo honore deinceps Anglos habuit, nec minori quam Dacos. His actis in Angliam rediit. Hoc circa tempus Leving archiepiscopo defuncto, Athelnold successor ejus Romam petiit. Cum quo Lefwinus abbas Eliensis profectus abbatiam injuste sibi ablatam, papa Benedicto jubente, rehabuit. Archiepiscopus vero Roma rediens corpus sancti Alfei a Londonia transtulit Cantuariam. Cnut regis anno octavo dux Normannorum Richardus secundus pater Emmae reginae Anglorum vivere non adjecit. prope uno imperavit: et post eum Robertus ivit cum exercitu Anglorum rex in Daciam contra Ulf et Eilaf; qui gravm terra et mari adduxerunt de gente
Abbreviated transcription (Latin):
gestã denudass: respondit rex. Ego te ob
tanti obsequii meritũ. cunctis angloꝵ
ꝓcerib reddã celsiorẽ. Lussit gͦ eum ex¬
capitari. & capud instipite. suꝑ
celsiorẽ lundonie turrim figi. Sic
ꝑiit edmundꝰ rex fortis. cum uno
anno regnasset: & sepultus est
iuxta edgar auum suum in glas¬
nut rex angloꝵ. emam ducis
normannoꝵ filia. uxorem re¬
gis edelredi duxit. ꝑostea uͦ rex
oignam retͥbutionem nequitie.
anglis reddidit. Ip̃e namq in
dñinio suo W ests exam habebat.
hirc. nordhimbram: ⁊urchillus
estangle. edricus merte. Rex uͦ
cnut: edricum occidit. Turchil¬
lum exulauit. hyre fug̾e com¬
pulit. ꝑret̾ea sũmos ꝓcerum
aggͤssus. normannũ ducem in¬
cit quoq ꝑ angliam mirabilem
nut t̾cio anno regni sui unt in
daciã: ducens ex̾citũ anglorum
& datoꝵ inwandalos. Cum autẽ
hostib crastina die conflicturus ap¬
ꝓpinqͣsset. Godiẜ inus consul angloꝵ

Expanded text:
gestam denudasset, respondit rex: Ego te ob gestam denudasset, respondit rex: Ego te ob tanti obsequii meritum cunctis Anglorum proceribus reddam celsiorem. Jussit ergo eum excapitari, et caput in stipite super celsiorem Londoniae turrim figi. Sic periit Edmundus rex fortis cum uno anno regnasset; et sepultus est juxta Edgar avum suum in Glasnut rex Anglorum Emmam ducis Normannorum filiam, uxorem regis Andelredi duxit. Postea vero rex dignam retributionem. nequitiae Anglis reddidit. Ipse namque in dominio suo Westsexam habebat, Hyrc Nordhumbram, Turchillus Estangle, Edricus Merce. Rex vero Cnut Edricum occidit, Turchillum exsulavit, Hyrc fugere compulit: praeterea summos procerum aggressus Normannum ducem incit quoque per Angliam mirabilem Cnut tertio anno regni sui ivit in Daciam, ducens exercitum Anglorum et Dacorum in Wandalos. Cum autem hostibus crastina die conflicturus, appropinquasset, Godwinus consul Anglorum
Abbreviated transcription (Latin):
& tamen sͥ timens inqͥd. Luuenũ
omniũ fortissime. qͦ necessitas est
alcerum nr̃m. regnandi causa fer¬
ro ꝑire: Simꝰ fr̃s ad optiui: regnũq
partiamur. imꝑemꝰq ego rebus
intuis. tuq in meis. Dacia qͦ tuo
disponatur imꝑio. his u̾bis iuue¬
nis mens generosa delinita est:⁊
mante: edmundꝰ regnũ suscepit
Westsexe. cnut uͦ regnũ merte sus¬
cipiens reu̾sus ẽ. ad lundoniam.
Omundus rex pͦ paucos ex hinc
dies ꝓditione occisus est apd̾
oxeneforde. Sic autẽ occisus est
Cũ rex hostib suis terribilis & tim̃¬
dissimus in regno floreret: iuit
nocte quadam indomũ euacua¬
tionis. ad reqͥsita nature. Ubi fi¬
lius edrici ducis. in fouea secreta¬
ria delitescens consilio patͥs: regẽ
int̾celanda cultello bis acuto ꝑ¬
cussit. & interuiscera ferrũ figẽs.
fugiens reliquid. E dricus gͥ ad
regem cnut ueniens: salutauit eũ
oicens. Aue rex solus. Cu cũ rem

Expanded text:
et tamen sibi timens, inquit: Juvenum et tamen sibi timens, inquit: Juvenum omnium fortissime, quae necessitas est alterum nostrum regnandi causa ferro perire. Simus fratres adoptivi, regnumque partiamur, imperemusque ego rebus in tuis, tuque in meis. Dacia quoque tuo disponatur imperio. His verbis juvenis mens generosa delinita est: eaudio lacrymante, Edmundus regnum suscepit Westsexe, Cnut vero regnum Merce suscipiens reversus est Londoniam. Edmundus rex post paucos exhinc dies proditione occisus est apud Drineford. Sic autem occisus est. Cum rex hostibus suis terribilis et timendissimus in regno floreret, ivit nocte quadam in domum evacuationis ad requisita naturae, ubi filius Edrici ducis in fovea secretaria delitescens consilio patris, regem inter celanda cultello bis acuto percussit; et inter viscera ferrum figens fugiens reliquit. Edricus igitur ad regem Cnut veniens, salutavit eum dicens: Ave, rex solus. Cui cum rem
Abbreviated transcription (Latin):
ednod dux. ⁊ alfric dux. ⁊ godisi¬
ne dux. & ulfketel dux. de estan¬
gle. & alfu ard filius alfixi ducis.
& omnis fios nobilitatis bͥcannie.
Rex uͦ cnut tanta fretus uictoria.
lundoniã. & sceptra cepit regalia.¬
Septima tñ uice: congregati sunt
ex̾citus in Gloucestresc̃re. Hinc aũ
formidantes fortitudinẽ regis edinũ¬
di. Iiinc uͦ cnut regis: dixerunt in¬
tra se ꝓceres. ¶ur insensati. necis ꝑi¬
cłm tociens incurrimꝰ: Pugnent sin¬
gulariter. qͥ regnare student singła¬
riter. Placuit sententia regib. Nec
enim mediocͥs erat rex cnut ꝓbita¬
tis. Positi gͥ reges molane. duel¬
lum inceꝑunt. Belis gͥ & lanceis
utͥmq fractis. suꝑ arma om̃i ar¬
moꝵ p̃stantissima: rem gladiis
egerunt. Audiebant gͥ & uidebãt
horribiles tinnitus. & igneas colli¬
siones popłs ut̾q cum gemitu &
clamore. Tandẽ uigor in comꝑabi¬
lis edmundi. fulminare cepit. Cui
cnut rex cũ magno uigore resistẽs:

Expanded text:
Ednod dux, et Aelfric dux, et GodwiEdnod dux, et Aelfric dux, et Godwine dux, et Ulfketel dux de Estangle; et Ailward filius Alfsi ducis, et omnis flos nobilitatis Britanniae. Rex vero Cnut tanta fretus victoria Londoniam et sceptra cepit regalia.Septima tamen vice congregati sunt exercitus in Gloucestrescyre. Hinc autem formidantes fortitudinem regis Edmundi, illinc vero regis Cnut, dixerunt inter se proceres: Cur insensati necis periculum toties incurrimus? pugnent singulariter, qui regnare student singulariter. Placuit sententia regibus, nec enim mediocris erat rex Cnut probitatis. Positi igitur reges Molaniae duellum inceperunt. Telis igitur et lanceis utrinque fractis super arma omnium armorum praestantissima rem gladiis egere. Audiebant igitur, et videbant horribiles tinnitus, et igneas collisiones populus uterque cum gemitu et clamore, tandem vigor incomparabilis Edmundi fulminare cepit. Cui Cnut rex cum magno vigore resistens,
Abbreviated transcription (Latin):
non fuerat in anglia. Sextum bellũ
cõmisit edmundꝰ cũ maxima gen¬
te. ⁊ cruit. cũ omnib dacoꝵ exciti¬
b ꝯ gͤgatis in estsexe: ap̃ esesoune.
Bello gͥ acerrimo ⁊ finali pugnatũ
est: & utͥq inuintibiles cede despec¬
ta ꝑsistebant. Apparuit autẽ ibi
uirtus edmundi iuuenis. Eum enĩ
uacos solito acrius pugnare uidet.
loco regio relicto qͦd erat ex more in¬
ter draconẽ. & in signe uocat᷑ stan¬
dard: cucurrit t̾ribilit̾  inaciem
pͥmam. Uibrans igit᷑.. gladium
ilectum. ⁊ inbrachio: iuuenis ed¬
mundi dignum: mͦ fulminis fidit
atiem regalem aduolat. ubi cum
clamor & stridor horrendus inciꝑet.
uidens dux edricus ruiam dacoꝵ
immin̾e: clamauit angloꝵ genti.
flet engle. fiet engle. det.is. edmund.
tuus est edmundus. Sic gͥ camãs.
fugã cum suis pͥmus incepit. Qmͦ
tota gens angloꝵ. in fugã subse¬
tuta est.Illic gͥ miranda strages
angloꝵ fc̃a est. Iuic occisus est

Expanded text:
non fuerat in Anglia. Sextum bellum non fuerat in Anglia. Sextum bellum commisit Edmundus cum maxima gente, et Cnut cum omnibus Dacorum exercitibus congregatis in Estsexe apud Clesdune. Bello igitur acerrimo et finali pugnatum est, et utrique invincibiles caede despecta persistebant. Apparuit autem ibi virtus Edmundi juvenis. Cum enim Dacos solito acrius pugnare videret, loco regio relicto, quod erat ex more inter draconem et insigne, quod vocatur Standard, cucurrit terribilis in aciem primam; vibrans igitur gladium electum, et brachio juvenis Edmundi dignum, modo fulminis fidit aciem regalem advolat; ubi cum clamor et stridor horrendus inciperet, videns dux Edricus ruinam Dacorum imminere, clamavit Anglorum genti: Flet, Engle, flet, Engle: dedis Edmund. tuus est Edmundus. Sic igitur clamans fugam cum suis primus incepit, quem tota gens Anglorum in fugam subsecuta est. Illic igitur miranda strages Anglorum facta est: illic occisus est
Abbreviated transcription (Latin):
Crtũ bellũ gessit ꝯtͣ eundẽ ex̾titũ.
pͦ duos dies. ap̃ srentforde. Miti
autẽ suoꝵ in eo tnsitu nimis festi¬
nantes. flumine. submersi st̃. łp̃e
tamen: belli festiuũ decus optimt
Rex gͥ cnuit summo tumore ꝑstrin
manũ suã multis copiis ad se mai¬
uatis augm̃tauit. Cogitauerunt ⁊
cnut rex. ⁊ dux edricus. ut quẽ ar¬
mis uinc̾e neqͥbant: ꝓ dicione uinco¬
rent: Tgit᷑ dux edricus concordatus
est ei. ut eum ꝓderet. Tuit gͦ consilio
eiꝰ in wests exe. ut maximũ ꝯt᷑ cnuc
ouceret ex̾titum. Enut uͦ int̾ea lun¬
uoniã obsidens. t̾ra & aqͣ fortit̾ assi¬
luit: s ciues ei uirilit̾ obstiterunt.
in kent: pugnatũ cũ dacis. S in ip̃a
obuiatione p̃cedentiũ uexillatorũ.
horror nimius dacos in uasit: & in
fugã uersi sunt. E dmundꝰ uͦ ꝑsecutꝰ
est eos cum occisione magna. usq
Dux uͦ edricus. consilio neqͥssimo fe¬
cit eũ resist̾e. Consiliũ peius. datũ

Expanded text:
Quartum bellum gessit contra eumdem exercitum Quartum bellum gessit contra eumdem exercitum post duos dies apud Brenddeforde. Multi autem suorum in eo transitu nimis festinantes flumine submersi sunt; ipse tamen belli festivum decus obtinuit. Rex igitur Cnut summo timore perstrictus manum suam multis copiis ad se mandatis augmentavit. Cogitaverunt etiam Cnut rex et dux Edricus, ut quem armis vincere nequibant, proditione vincerent. Igitur dux Edricus concordatus est ei, ut eum proderet. Ivit ergo consilio ejus in Westsexe, ut maximum contra Cnut duceret exercitum. Cnut vero interea Londoniam obsidens, terra et aqua fortiter assilivit; sed cives ei viriliter obstiterunt. eforde ivit in Kent pugnatum cum Dacis. Sed in ipsa obviatione praecedentium vexillatorum horror nimius Dacos invasit, et in fugam versi sunt. Edmundus vero persecutus est eos cum occisione magna usque Dux vero Edricus consilio nequissimo fecit eum resistere. Consilium pejus datum
Abbreviated transcription (Latin):
foueã magnã exausteali parte. tͣxẽ¬
runt puppes suas exoccidentali par¬
te pontis: fodientesq cirta urbẽ.
ita qͦd nemo intͣre uel exire posset.
urbem sepe & gͣuit̾ assiliert s ciuieᷤ
eis caute & fortiter obstiterunt. De
bellis uͦ regiis edmundi. ⁊ deforti¬
tudine eius nonne hec scripta st̃
in historiis ueterum cum laude
omundus pͥmũ bellũ gessit ꝯtͣ
exertitum dacoꝵ. apd̾ peoman iuxta
gillinges. Successusꝙ manifestior.
ꝯtigit edmundo. Scd̾m bellũ gessit
ꝯtͣ cnut regẽ. apd̾ seorstane. Ubi pugs¬
natũ est acerrime. Dux uͦ edric.⁊
almar derling: erant in p̃lio contͦ
regem edmundum. Igit᷑ multi exicͦ¬
q parte ceciderunt. & ex̾citꝰ ꝑse di¬
uisi sunt. Tertio: cũ manu electa
bellatoꝵ uenit lundoniã. Et fuga¬
to ex̾citu ad puppes. qͥ obsederat ui¬
bem: fortissime lib̾auit eã. & cum
oebito tͥumpho ingressus est in eam.

Expanded text:
foveam magnam ex australi parte, traxefoveam magnam ex australi parte, traxerunt puppes suas ex occidentali parte pontis, fodientesque circa urbem, ita quod nemo intrare vel exire posset, urbem saepe et graviter assilierunt; sed cives eis caute et viriliter restiterunt. De bellis vero regis Edmundi, et de fortitudine ejus nonne haec scripta sunt in historiis veterum cum laude dmundus primum bellum gessit contra exercitum Dacorum apud Peonnam juxta Tillinges, successusque manifestior contigit Edmundo. Secundum bellum gessit contra Cnut regem apud Sceorstan, ubi pugnatum est acerrime. Dux vero Edric, et Almer Derling erant in praelio contra regem Edmundum. Igitur multi ex utraque parte ceciderunt, et exercitus per se divisi sunt. Tertio cum manu electa bellatorum venit Londoniam: et fugato exercitu ad puppes, qui obsederat urbem, fortissime liberavit eam; et cum debito triumpho ingressus est in eam.
Abbreviated transcription (Latin):
scyre. & iñ iuxta paludes ad stanfor¬
ad snotingehamscyre. & sic in nord¬
himbre. gͥ euerwic. Qd̾ audiens
uctred dimisit p̃dationẽ suam. &
reu̾sus est nordhimbre: & necessi¬
tate subditus est. cnut. & cum eo
tota nordhimbre. & dedit obsides:.
& tamen ibi occisus est. Edmun¬
ous uͦ rediit ad ꝑ lundoniã. a pr̃ẽ
suu̾. S cnut statuens hirc consu¬
lem suꝑ nordhimbre in loco uctre¬
oi. redut ad puppes suas ante
pascha. pͦ pascha uͦ: cum nauigio
suo tendebat lundoniam.
DERed cũ regnass xxxuii. an¬
nis. pͦ multos labores & anxie¬
tates uite sue. decessit lundonia:
anceqmͣ nauigiũ hostile aduenis¬
set. ꝑ qmͣ : Edmundꝰ filius eiꝰ. elec¬
tus est in regem. Qui uocatus ẽ.
yrenside .i. ferreum latus. Quia
maximi uigoris & mirabilis pa¬
tientie. bellicis erat in negociis:
Omundus rex iuit inwests exe.
& omis gens ei subdita ẽ. In¬
t̾ea uenerunt dacoꝵ puppes ad
grenesiic.⁊ iñ londoniã: facientesq

Expanded text:
scire, et inde juxta paludes ad Standforin Snotinghamscire; et sic in Nordhumbre erga Guerwic. Quod audiens Uctred, dimisit praedationem suam et reversus est in Nordhumbre, et necessitate subditus est Cnut et cum eo tota Nordhumbre; et dedit obsides, et tamen ibi occisus est. Edmundus vero rediit Londoniam ad patrem suum. Sed Cnut statuens Hirc consulem super Nordhumbre in loco Uctredi, rediit ad puppes suas ante Pascha; post Pascha vero cum navigio suo tendebat Londoniam. Adelred, cum regnasset XXXVII annis, post multos labores et anxietates vitae suae decessit in Londonia antequam navigium hostile advenisset. Post quem Edmundus filius ejus electus est in regem: qui cognominatus est Ireneside, id est ferreum latus, quia maximi vigoris, et mirabilis patientiae bellicis erat in negotiis. Edmundus rex ivit in Westsexe, et omnis gens ei subdita est. Interea venerunt Dacorum puppes ad Grenewic, et inde Londoniam; facientesque
Abbreviated transcription (Latin):
sent exboreali parte tamasis.
estangle. & granteburgescyre. &¬
mescyre. & ests exe. & midelsexe.
⁊ ħefordescyre. & sedefordesc̃re.
& partem huntendunescyre. que
est ex ea parte fluminis. & mul¬
tum in hanitunes cyre. E xaustra¬
li parte tamasis kent. & sudreie.
& hastinges. & sud sexe. & bertscy¬
re. & haiteseyre. & multum
inWintunescyre. metropolim an-¬
glie cantuariam obsederunt: &
ꝓdicione ceꝑunt. Almar enim.

Expanded text:
sent ex boreali parte Tamesis, sent ex boreali parte Tamesis, Estangle, et Grantebrigescire, emscire, et Estsexe, et Middlesexe, et Herfordscire, et Bedefordscire, et partem Huntedunescire, quae est ex ea parte fluminis, et multum in Hamtunescire: ex australi parte Tamesis Kent et Sudreie et Hastings et Sudsex et Bercscire, et Hampiscire, et multum in Wiltunescire, metropolim Angliae Cantuariam obsiderunt, et proditione ceperunt. Almar enim
Abbreviated transcription (Latin):
rosq iactantes: suꝑ acumina
lancearum recipiebant. Quidã
uͦ fama dignus extenta. in gradꝰ
turris templi quod ad huc ibidẽ
star: ascendit. Et tam loco qmͣ
ꝓbitate munitus: ab omni solus
exercitu se defendit. Iñ uͦ daci tnͣ¬
seuntes ꝑ estsexam. uenerunt ad
flumen tamasis. N ec segnes inde
ꝓ mouerunt acies in oxenefordescy¬
re. & inbukinghanscyre. & sic
iuxta usam ad bedeforde. ⁊ sic ad
temesforde. flumen uͦ use ꝑ tria
castra que sunt capita ꝓiuncia¬
runt decurrit scilicet bukinge¬
dam urbis. nunc uͦ uille non in¬
amabilis. ex alia parte fluminis
sita: castris duob p̃dictis. tam
situs fulgore qmͣ sui decore. tam
p̃dictarum pꝰlaudum uicinitate
qmͣ ferarum & piscium fertilita¬
te longe p̃minet. Ad festum uͦ
scĩ andree diuerterunt. ad norhã¬
tone. Qua combusta ꝑtͣnseun¬
tes: cirta tamasim totam terrã
combusserunt. & ad natale classi
sue se redididerunt.
nno.xi. cum iam daci p̃das¬

Expanded text:
rosque jactantes super acumina rosque jactantes super acumina lancearum recipiebant. Quidam vero fama dignus extenta in gradus turris templi, quod adhuc ibidem stat, ascendit, et tam loco quam probitate munitus ab omni solus exercitu se defendit. Inde vero Daci transeuntes per Estsexam venerunt ad flumen Tamesis. Nec segnes inde promoverunt acies in Drinefordscire, et in Bokinghamscire; et sic juxta Usam ad Bedeford, et sic ad Cemesford. Flumen vero Usae per tria castra, quae sunt capita provinciarum, decurrit, scilicet Bukingdam urbis, nunc vero villae non inamabilis ex alia parte fluminis sita, castris duobus praedictis, tam situs fulgore quam sui decore, tam praedictarum paludum vicinitate quam ferarum et piscium fertilitate longe praeeminet. Ad festum vero S. Andreae diverterunt ad Northamtune. Qua combusta, pertranseuntes cis Tamesim, totam terram combusserunt, et ad Natale classi suae se reddiderunt. Anno XI, cum jam Daci praedas
Abbreviated transcription (Latin):
nno .xͣ. uenerunt daci apud
bipesibic: in die ascensinis
dm̃. & in surrexerunt in ufsketel
ducẽ ex̾citus. & estangli ꝓtinus
fugerunt.S hoĩes grantebur¬
gesꝙyre. uiriliter obstitert̃.
Unde dum angli regnauerunt.
laus gnͣteburgiensis ꝓuincie. splẽ¬
oide floruit. Cuneis uero inter se
in uincibiłr confligentib. mortis¬
q casum uilipendentib. octisus
est a edelstan sororuis regis: &
os wi dux. & edwi fr̃ euiti. & wl¬
fric consul & multi cum eis pͥn¬
cipes. Anglis uͦ cum memoria fu¬
ge nulla adesset: turtetild mire¬
neheued .i. cãpud formice pͥmus
fugam incepit. & obꝓbriũ me¬
ruit sempit̾num. Daci uͦ uictores.
terram estanglie tͥbus mensib.
⁊ etiam plaudes p̃cedenti libro
descriptas: cum eccł̃is uel p̃dati
sunt. uel combusserunt. Uestrux¬
crunt ⁊̃ tedforde. combusserunt
quoq grantebruge. & in recedẽ¬
tes ꝑmontana amenissima lo¬
ham: quos qͦs in uenerunt in
eodem loco neci dederunt: pue¬

Expanded text:
nno X venerunt Daci apud Gipeswic in die Ascensionis Domini, et insurrexerunt in Dwlfketel ducem exercitus, et Estangli protinus fugerunt. Sed homines Grantebridgescire viriliter obstiterunt; unde dum Angli regnaverunt, laus Grantebrigiensis provinciae splendide floruit. Cuneis vero inter se invincibiliter confligentibus mortisque casum vilipendentibus, occisus est Athelstan sororius regis, et Oswi dux, et Edwi frater Evici, et Wulfrie consul, et cum eis principes. Anglis vero cum memoria fugae nulla adesset, Turcetil Mireneheved, id est caput formicae, primus fugam incoepit, et opprobrium meruit sempiternum. Daci vero victores terram Estangle tribus mensibus, et etiam paludes praecedenti libro descriptas cum ecclesiis vel praedati sunt, vel combusserunt: destruxerunt etiam Cedford; combusserunt quoque Grantebrige, et inde recedentes per montana amoenissima loham, quosquos invenerunt, in eodem loco neci dederunt, pue
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram eoꝵ saisiuit. ⁊ uxorẽ sigeferdi
duxit. ¶nut uͦ rediit ad acia in
sandb̾ic: ueniẽsq in w ests exe ad
frodemuntham. iñ p̃dauit dorsete.
& sumersete. & Wiltes cre. Rex uͦ
adelred iacebat infirmus apd̾ chos¬
ham. Tc̃ edmundꝰ filiꝰ regis. ⁊ dux
edricus. ꝯgͣgato ex̾citu contra enut:
cũ simul uenissent. uoluit dux ꝓ¬
oere iuuenẽ. Ideoq diuisi sunt: ⁊
p̃lium dimissum est. Igit᷑ W ests exe
subdita est. cnut regi dacoꝵ.
nno. xui.dux edricus. cum.xl. na¬
uib subdens se cuut regi. & rex
cũ. clx. nauib. ꝯuenerunt in tama¬
sim. ꝑ gentesq ap̃ crikelande. War¬
ngscyre ferro & flãma destruxerunt.
Rex autẽ adelred fecit edictum: ut
innumera. dictum est regi: qͦd sui
ꝓde uolebant eum. Qmͣ obrem di¬
misso ex̾citu. rediit lundoniã. Ed¬
mundꝰ uͦ unt ad uctred ducẽ nord¬
hibre. P̃dauert̃q simul in stafor¬
oescyre. & inscropescyre. & inlege¬

Expanded text:
terram eorum saisivit, et uxorem Sigeferdi terram eorum saisivit, et uxorem Sigeferdi duxit. Cnut vero rediit a Dacia in Sandwic, veniensque in Westsexe ad Frothemutham, inde praedavit Dorset, et Sumerset, et Wiltsire. Rex vero Adelred jacebat infirmus apud Chosam. Tunc Edmundus, filius regis, et dux Edricus, congregato exercitu contra Cnut, cum simul venissent, voluit dux prodere juvenem. Ideoque divisi sunt, et praelium dimissum est. Igitur Westsexe subdita est Cnut regi Dacorum. Anno XVI dux Edricus cum XL navibus subdens se Cnut regi, et rex cum CLX navibus convenerunt in Tamesim, pergentesque apud Crikelade, Warewicsire ferro et flamma destruxerunt. Rex autem Adelred fecit edictum, ut gata esset gens innumera, dictum est regi, quod sui prodere volebant eum. Quamobrem, dimisso exercitu, rediit Londoniam. Edmundus vero ivit ad Uctred ducem Nordhumbre, praedaveruntque simul in Staffordscire, et in Scropscire, et in Lege
Abbreviated transcription (Latin):
curos. Ille autẽ ꝑ edw̾ ardum fili¬
um suum p̃missum. omnia rege
& ppło digna spondens eis: adue¬
niens ab omni angloꝵ gente cum
leticia susceptus est. Umit uͦ cum
etertitu suo moratus apd̃ gemes¬
burh usq ad pascha cũ hominib
lindeseie concordatus est. Qd̃ audi¬
ens rex adelred. cum maximo exerci¬
ui suꝑ ueniens: ꝓuinciã illam com¬
bussit. & ꝓuinciales pene omnes
int̾fecit. Qnut uͦ intime dolens gẽ¬
tem illam sui causa destructam: ꝑ
admittens obsides nobilissimos. qͥ
erant prĩ suo traditi: abscidit eis ma¬
nus & nasum. p̃t̾ hoc malum. ussit
rex exertitui qͥ erat ap̃ Grenelit: red¬
di. xxi.m. lib̾. Addidit autẽ dñs ma¬
lis solitis. malum insolitũ. Mare¬
nãq ascendens solito suꝑius: uil¬
las cũ popło submersit innumero.
nno .xu. dux edricus. ꝓdidit si¬
uerd. & morre. ꝓc̾es egregios. uo¬
catos namq incamerã suam. fecit
occidi. Edmundꝰ uͦ filiꝰ regis edelredi.

Expanded text:
turos. Ille autem per Edwardum filituros. Ille autem per Edwardum filium suum praemissum omnia rege et populo digna spondens eis, adveniens ab omni Anglorum gente cum laetitia susceptus est. Cnut vero cum exercitu suo moratus apud Geinsburh usque ad Pascha, hominibus Lindsey concordatus est. Quod audiens rex Adelred, cum maximo exercitu superveniens provinciam illam combussit, et provinciales pene omnes interfecit. Cnut vero intime dolens gentem illam sui causa destructam, pee emittens  al. admittens obsides nobilissimos, qui erant patri suo traditi, abscidit eis manus et nasum. Praeter hoc malum jussit rex exercitui, qui erat apud Grenewic, reddi XXI mille librarum Addidit autem Dominus malis solitis malum insolitum: mar ascendens solito superius villas cum populo submersit innumero. Anno XV dux Edricus prodidit Siferd et Morchere proceres egregios; vocatos namque in cameram suam fecit occidi. Edmundus, filius regis Adelredi,
Abbreviated transcription (Latin):
Swein gͥ in de recedens. iuit ad
Walingeford: & iñ ad bachan. ⁊
omnis Wests exa subdita est e
ad puppes suas. lundomense
⁊̃ subditi sunt ei: qͥa timebant
ne eos inꝑnitiem redigeret. Qd
uidens rex adelred: misit emmã
reginam ricardo fr̃isuo innorman¬
niam. & pea edwardũ & alfredum
filios suos suos. Swem uͦ ab om̃i
ppło habebatur ꝓrege. Tussitq da¬
ri ꝑ angliam. uictum & censum ex̾¬
citui suo. Turchil uͦ. similiter iuissit
uari exertitui suo. qͥ erat ingrene¬
wic. Rex uͦ edelred: petiit Withlan¬
de. Quo ꝑnatale moratus: trans¬
fretauit fugitiuus ad Ricardum
normannie ducem.
nno .xiiii. suem iam rex angloꝵ:
in exordio regni sui subita mor¬
tẽ ꝑiit. Er̾titꝰ autẽ eiꝰ. elegit cnuth
filium suum in regẽ. Angli uͦ in
normanniã adelredo regi nunti¬
os direxerunt. intimantes ei qͦd
si humamiꝰ solito uellet eos tracta¬
re. nullũ eolibentiꝰ se in regẽ recep¬

Expanded text:
Suain igitur, inde recedens, ivit ad Suain igitur, inde recedens, ivit ad Wallingford, et inde ad Bathan; et omnis Westsex subdita est ei. ad puppes suas, Londonienses etiam subditi sunt ei, quia timebant ne eos in perniciem redigeret. Quod videns rex Aedelred, misit Emmam reginam Richardo fratri suo in Normanniam, et postea Edwardum et Aelfredum filios suos. Suain vero ab omni populo habebatur pro rege, jussitque dari per Angliam victum et censum exercitui suo. Turchil vero similiter jussit dari exercitui suo, qui erat in Grenewic. Rex autem Aedelred petiit Withland; quo per Natale moratus, transfretavit fugitivus ad Richardum Normanniae ducem. Anno XIV Suain jam rex Anglorum in exordio regni sui subita morte periit. Exercitus autem ejus elegit Cnut filium suum in regem. Angli vero in Normanniam Aedelredo regi nuntios direxerunt, intimantes ei quod si humanius solito vellet eos tractare, nullum eo libentius se in regem recep
Abbreviated transcription (Latin):
ceptũ corpꝰ cum debito honore de¬
tulerunt. & sepelierunt ad mo¬
nasterium sc̃i pauli. Quo in
loco. d̾s m̾ita sc̃i martiris osten¬
oit. Succ̃ autẽ ei lefwẜ ing archi¬
ep̃c. Tunc uͦ rex nimis sero pacẽ
fecit cũ dacoꝵ exercitu. dans eis
re oportuno pax fiebat. donet
numa contͥcione t̾ra langue¬
ret. Sub diderunt autẽ se regi.xlu.
puppes dacoꝵ. ꝑmittentes quod
angliam tuerentur. Rex uͦ inue¬
niret eis. uictum & uestitũ.
nno .xiii. Siẜem rex dacoꝵ ueũ
statimq subditus est ei. Uctred
oux norhimbre. & tota gens illa.
Gens ⁊̃ lindeseie. & gens urbium
.U. & om̃s exboreali parte. Wadlin¬
gestrete. dederunt ei obsides: rex
uͦ tdidit obsides: & puppes. cnuc
filio suo custodiendos.  gensq
ad oxenefordiam & W incestriam.
gentes illas in deditõnem accepit.
Lñ reu̾tens lundoniã: ppłm młtũ
amisit intamasi. qͥa non curabal
ire adpontem. Eiues uͦ qr rex edc¬
red inerat: fortiter ei restiterunt.

Expanded text:
ceptum corpus cum debito honore deceptum corpus cum debito honore detulerunt, et sepelierunt ad monasterium S. Pauli: quo in loco Deus merita sancti martyris ostendit. Successit autem ei Lefwing archiepisc. Tunc vero rex nimis sero pacem fecit cum Dacorum exercitu, dans eis  tempore opportuno pax fiebat, donec nimia contritione terra langueret. Subdiderunt autem se regi XLV puppes Dacorum, promittentes quod Angliam tuerentur, rex vero inveniret eis victum et vestitum. Anno XIII Swein rex Dacorum venit statimque subditus est ei Ucthred, dux Nordhumbre, et tota gens illa. Gens etiam Lindsey, et gens urbium V et omnes ex horeale parte Watlingstreet dederunt ei obsides. Rex vero tradidit obsides, et puppes Cnut filio suo custodiendas, pergensque ad Oxinefordiam et Wincestriam gentes illas in ditionem accepit. Inde revertens Lundoniam, populum multum amisit in Tamesi, quia non curabant ire ad pontem. Cives vero, quia rex Adelred inerat, fortiter ei restiterunt.
Abbreviated transcription (Latin):
alfw ord p̃positum regis. & cl̾icos
cum monachis. & uiros cũ mulie¬
rib. Sicq uictores: ad puppes re¬
oierunt. Uidens autẽ spectacłm
horrendum. faciem urbis antiq
pulcherrime. totã in cin̾es redac¬
tam. cadau̾a cuiũ ꝑ uicos densis¬
sime iacentia sanguine. solum
flumenq in grescentia. flecum ⁊
eiulatum pueroꝵ & mulierum.
in captiuitatẽ tnͣsducendoꝵ capd̾
fidei fontemq doctͥne angloꝵ: uin¬
culis mancipatum obꝓbriose
nno .xii. cũ sabb̃m ad eẽt. in
ebdomada paschali cõmoti
sunt daci gͣ archi ep̃m: qͥa ꝓhibe¬
bat petuniam dariꝓse. Erant
⁊̃ ebͥũ uino. qͦd uen̾at ab austro.
Adducto gͥ archiep̃o in medio eoꝵ
iactauerunt eũ ossa & capita
boum. Inde cum deo om̃ipotẽ¬
ti grates letissimas exintimo cor¬
oe redderet. ꝑcussus est capite
cũ securi. Eecidit gͥ uix dñi. scõq
cruore t̾ram asꝑgens: anima
beata celi decorauit templa. Ma¬
ne autẽ ep̃i ednod & helhun. sus¬

Expanded text:
Alfword praepositum regis, et clericos cum monachis, et viros cum mulieribus; sicque victores ad puppes redierunt. Videres autem spectaculum horrendum faciem urbis antiquae et pulcherrimae totam in cineres redactam, cadavera civium per vicos densissime jacentia, sanguine solum flumenque nigrescentia, fletum et ejulatum puerorum et mulierum in captivitatem transducendorum, caput fidei fontemque doctrinae Anglorum vinculis mancipatum opprobriose nno XII, cum Sabbatum adesset in hebdomada paschali, commoti sunt Daci erga archiepisc., quia prohibebat pecuniam dari pro se. Erant etiam ebrii vino, quod venerat ab austro. Adducto igitur archiepisc. in medio eorum jactaverunt in eum ossa et capita boum, unde cum Deo omnipotenti grates laetissimas ex intimo corde redderet, percussus est capite cum securi. Cecidit ergo vir Dei sanctoque cruore terram aspergens; anima beata coeli decoravit templa. Mane autem episcopi Ednod et Helhum sus
Abbreviated transcription (Latin):
iunctã: si xp̃ianus ẽẽ. recte uo¬
luerit. nulli alt̾i copulet᷑ s ita
ꝑmaneat. aut ꝓpͥe retoncilietur
nullũ deinceps ab aliqua nr̃m
oriatur contentionis scandalum:
aut aliqua ꝓaliis diuulgentur.
placuit ut queq diffinita sunt:
rio scribendam dictaui. Quisqͥs¬
ta canonũ nr̃a ⁊̃ consentione. ac
subscͥptione. manus nr̃e confir¬
fringere temptauerit: nouerit
se ab om̃i offõ sacerdotale. ⁊ nr̃a
societate separatum. Diuina noᷤ
tes: custodiat in columes. E acta

Expanded text:
junctam, si Christianus esse recte vojunctam, si Christianus esse recte voluerit, nulli alteri copuletur; sed ita permaneat, aut propriae reconcilietur nullum deinceps ab aliquo nostrum oriatur contentionis scandalum, aut alia prae aliis divulgarentur, placuit ut quaeque diffinita sunt, rio scribendam dictavi. Actta canonum, nostra etiam consensione ac subscriptione manus nostrae confirfringere tentaverit, noverit se ab omni officio sacerdotali et nostra societate separandum. Divina vos tes, custodiat incolumes. » Facta
Abbreviated transcription (Latin):
xiiii. lunã mensis pͥmi. scdm: ut
nullus epõꝵ parrochiam alterius
inuadat. sed contentus sit guber¬
natione credite sͥ plebis. Tertium:
ut queq monasteria deo consecrata
sunt nulli ep̃oꝵ liceat ea in qͣtare¬

Expanded text:
imam lunam mensis primi. Secundum. Ut nullus episcoporum parochiam alterius invadat, sed contentus sit gubernatione creditae sibi plebis. Tertium. Ut quaeque monasteria Deo consecrata sunt, nulli episcoporum liceat ea in a
Abbreviated transcription (Latin):
m. ⁊ .c. eos. Mouet eniꝰ aera dñs:
uentos extitat. iaculat᷑ fulgͦa. de
celo intonat: ut t̾rigenas adtimen¬
oum se suscitet: ut corda eoꝵ in me¬
moriã fut᷑i iudicii reuocet: ut suꝑ¬
biam eoꝵ dissipet. ⁊ conturbet au¬
uatiam. Reducto admentẽ trem̃do
ardentib futurus ẽ. innubib in
potestate magna & maiestate: ad
iudicandos uiuos & mortuos. ꝑtos¬
ter qͦd inqͥd oportet nos ammonicio¬
ni eiꝰ. celesti debito cũ timore ⁊ amore
tespondere: ut quociens aere cõmo¬
to manum qͣsi ad feriendũ minias
exerit nec ad huc tamen ꝑcutit: mox
imploremꝰ eiꝰ miscd̃iam ⁊ discussis
penet᷑uib cordis nr̃i. atq expͣgatis ui¬
cioꝵ ruderib. solliciti neumqm ꝑ

Expanded text:
 eos. Movet enim aera Dominus, ventos excitat, jaculatur fulgura, de caelo intonat, ut terrigenas ad timendum se suscitet, ut corda eorum in memoriam futuri judicii revocet, ut superbiam eorum dissipet; et conturbet audaciam, reducto ad mentem tremendo ardentibus, venturus est in nubibus potestate magna et majestate ad judicandos vivos et mortuos. Propter quod, inquit, oportet nos admonitioni ejus caelesti, debito cum timore et amore respondere; ut quoties aere commoto, manum quasi ad feriendum minitans exerit, nec adhuc tamen percutit, mox imploremus ejus misericordiam, et discussis penetralibus cordis nostri, atque expurgatis vitiorum ruderibus, solliciti nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
gedingun. ubi ꝓutusq regis anima.
.i. occisi ⁊ eiꝰ qͥ occidẽ iussit: eccłia
constructa ẽ. Erat autẽ. rex os wi¬
ne aspectu uenustus. statura sulli¬
mis. affatu iocundus. morib ciui¬
lis. manu largus: & ideo ab om̃ib
dilectus ⁊ anobilib cuiusq ꝓuin¬
cie frequentatus Quiꝰ inter ceteras
urtutes.specialis benedictionis

Expanded text:
Getlingum, ubi pro utriusque regis anima id est occisi et ejus qui occidere jussit, ecclesia constructa est. Erat autem rex Oswine aspectu venustus, statura sublimis, affatu jucundus, moribus civilis, manu largus, et ideo ab omnibus dilectus, et a nobilibus cujusque provinciae frequentatus; de cujus specialis benedictionis
Abbreviated transcription (Latin):
miam iamq essent manus ad
panẽ benedicendũ missuri: in¬
trasse subito ministrũ ipsuis. cui
suscipiendoꝵ inopũ erat cura de¬
legata: & indicasse regi. qͥa mul¬
titudo pauꝑum unde cũq adue¬
postulans aliqͥd elemosine. a rego

Expanded text:
amque essent manus ad panem benedicendum missuri, intrasse subito ministrum ipsius cui suscipiendorum inopum erat cura delegata, et indicasse regi quia multitudo pauperum undecumque advepostulans aliquid eleemosynae a rege:
Abbreviated transcription (Latin):
annum̾ato ⁊̃ illo anno. quẽ ⁊ fe¬
ralis impietas regis briconũ. ⁊ a¬
postasia demens regum angloꝵ
detestabilem fecerat. Si quidẽ ut
supͣ docuimus. unanimo om̃iũ
consensu firmatũ est: ut nomẽ
deberet: neq aliquis eoꝵ regno
annus ad notari. Quo cõpleto an¬
noꝵ cͣriculo. occisus est cõmisso
gui p̃lio ab eadem pagana gente.
paganoq rege m̾tioꝵ. a quo ⁊
p̃decessor eiꝰ edwine ꝑenitus fue¬
rat:. in loco qͥ lingua angloꝵ nun¬
cupatur maserfelth. anno etatis
sue tͥcesimo octauo: die qͥnto
sides indeum. que deuotio m̃tis¬
tutũ claruit. Namiq in loco uͥ ꝓpa
tͥa dimicans. a paganis in t̾fectus
est: usq hodie sanitates in firmoꝵ
hominũ ⁊ peccoꝵ. celebrari non
oesinunt. Unde contigit ut pulue.¬
rem illum uͥ corpus eius int̾ram
corruit. multi auferentes ⁊ in aqm
tum cõmodi afferrent. Qui uide¬
licet mos adeo in crebuit: ut pau¬
latim ablata ex iñ t̾ra. fossam ad
mensuram stature uirilis. altam¬

Expanded text:
adnumerato etiam illo anno, quem et feralis impietas regis Brittonum, et apostasia demens regum Anglorum detestabilem fecerat. Siquidem, ut supra docuimus, unanimo omnium consensu firmatum est, ut nomen deberet, neque aliquis regno eorum annus adnotari. Quo completo annorum curriculo, occisus est commisso gravi praelio, ab eadem pagana gente paganoque rege Merciorum, a quo et praedecessor ejus Aeduini peremptus fuerat, in loco qui lingua Anglorum nuncupatur Maserfelth, anno aetatis suae trigesimo octavo, die quinto s quanta fides in Deum, quae devotio mentisaculis claruit. Namque in loco ubi pro patria dimicans a paganis interfectus est, usque hodie sanitates infirmorum et hominum et pecorum celebrari non desinunt. Unde contigit ut pulverem ipsum ubi corpus ejus in terram corruit, multi auferentes, et in aquam tum commodi adferrent. Qui videlicet mos adeo increbuit, ut paulatim ablata exinde terra fossam ad mensuram staturae virilis
Abbreviated transcription (Latin):
pulchetrimo sepe spectaculo conti¬
git. ut euͣngelizante antistite qui
angloꝵ linguã ꝑfecte nõ nou̾at:
ip̃e suis ducib ac ministris. in¬
terp̃s u̾bi exist̾et celestis. Quia ni

Expanded text:
pulcherrimo saepe spectaculo contigit, ut evangelizante antistite qui Anglorum linguam perfecte non noverat, ipse rex suis ducibus ac ministris interpres verbi existeret caelestis: quia
Abbreviated transcription (Latin):
causis. cũ reges simul conflicturi
essent a p̃ wilfaresdun .i. mons
w̾ilfari. ⁊ ã. auico cataract. one
.x. ferme milib contͣ sol sticialem
occasum: uidens se oswine impa¬
rem uirib remitens ex̾titum: ab¬
scondit se. indomo hundwaldi co¬
mitis q̃m sͥ amicissimũ putabat.¬

Expanded text:
causis, cum reges simul conflicturi essent apud Wilfaresdune, id est montem Wilfari, et est a vico Cataractone decem ferme millibus contra solstitialem occasum, videns se Oswine imparem viribus, remittens exercitum, abscondit se in domo Hunwaldi comitis, quem sibi amicissimum putabat
Abbreviated transcription (Latin):
dam: ꝓ illicito coniugio. ueture om̃i¬
um cõmunionẽ. Quod contemp¬
nens rex: pnduit cum eo. Reu̾tensq
obuiantis ep̃i cecidit ad pedes. Qmͦ
iacentẽ. iratus uirga tangens: pre.¬
dixit eum in p̃a domo moriturũ.
Contigitq ut consul p̃dictus ⁊ fra¬
ter eiꝰ eum in ip̃a domo int̾ficerent.
Dixert̃q se id fecisse: qͥa nimis mitiᷤ¬
erat & partens hostib. Successit
aũ sigeberto suithelm. baptizatus
ab ip̃o ced in estanglia in rendles¬
ham .i. mansio rendli. Suscepitqꝵ
eũ de lauacro Ahelwold rex ipsius
constructo. cũ illuc ab ests exe sepe.
rediret: tẽpore mortalitatis ibidem
obiit. Qui successit in ep̃atu fr̃ eius
ceada.

Expanded text:
o conjugio vetuit omnium communionem: quod contemnens rex, prandit cum eo, revertensque obviantis episcopi cecidit ad pedes; quem jacentem iratus virga tangens praedixit eum in ipsa domo moriturum, contigitque ut consul praedictus et frater ejus eum in ipsa domo interficerent; dixeruntque se id fecisse, quia nimis erat et parcens hostibus. Successit autem Sigberto Switelm baptizatus ab ipso Ced, in Estanglia in Rendlesham, id est mansione Rendli, suscepitque cum de lavacro Adelwald rex ipsius constructo, cum illuc ab Estsere saepe rediret, tempore mortalitatis ibidem obiit: cui successit in episcopatu frater ejus Ceadda.
Abbreviated transcription (Latin):
nas luebant. Eodẽ quoq anno
osricꝰ rer nordhumbre uita disced̃
regnum qd̾ .xi. annis gub̾nau̾at:
cedił olfo reliqͥd frĩ illiꝰ. qͥ añ se reg¬
nau̾at tp̃r kenredi regis. Rex aũ
ceolwlt.uiii. annis regnũ tenuit.
ħ ẽ. rex ille cui beda uir sc̃s & ue¬
n̾abilis: uir in genii florentis. & xͥ
philosophus: eccl̃iasticã ln loriã
angloꝵ scripsit. Q regi missa qnͣ¬
tũ ꝓfet̾it: finis beatus regis ostẽ¬
edelhardo regnante .u. annis.
Britwoldꝰ archiep̃c pene .xxx.uiii.
annis obiit. & ladwinꝰ qui fue¬
rat pb̃r apd̾ bredune: inni̾ceft̃s
beate memorie. Igwald lundoni¬

Expanded text:
nas luebant. Eodem quoque anno nas luebant. Eodem quoque anno Osricus rex Dordhumbre vita discedens, regnum, quod XI annis gubernaverat, Ceolwolfo reliquit fratri illius, qui ante se regnaverat tempore Cenredi regis. Rex autem Ceolwolf VIII annis regnum tenuit. Hic est rex ille, cui Beda vir sanctus et venerabilis, vir ingenii florentis et Christi philosophus ecclesiasticam historiam Anglorum scripsit: qua regi missa, quantum profecerit finis beatus regis ostAdelardo regnante quinque annis, Britwoldus archiepiscopus pene XXXVIII annis obiit, et Tadwinus, qui fuerat presbyter apud Bredune in Merce factus beatae memoriae Inguald Londoni
Abbreviated transcription (Latin):
dampnationis iudices erunt.
edelhard rex westsexe .iͦ. anno
regni sui pugnauit ꝯtͣ oswald
iuuenẽ de regia stirpe. regnum
idem s ad qͥrere conatus. Oswald
namq filiꝰ fuit adelbold .f̾. chi¬
f. kinric. Qum aũ iuuenis im¬
pari num̾o. regalib turmis põ¬
ous p̃lii diu ꝑtuliss. ⁊ ultra ñ
poss: fuga regi regnum reliqͥd.
Rex gͥ p̃dictus. in regno confor¬
tatus est.
edelhardi regis anno t̾cio appa¬
rurerunt due comete cͥca solẽ
t̾ribiles. Una qͥppe solẽ p̃cedehat
orientẽ. alia sequebatur occidentẽ:
qͣsi orienti simł ⁊ occidenti dire
cladis p̾sage. uł certe una diei.
alt̾a noctis p̃currebat exortum:
signarent. Portabãt aũ facem
ignis ꝯtͣ aqͥlonẽ. qͣsi ad accenden¬
oũ acclinẽ: apparebantq m ense
ianuario.⁊duob ferme septima¬
nis ꝑmanebant. Quo tp̃r grauis¬
sima sarracenoꝵ lues.gallies ⁊
hispamas late misera cede uas¬
tabat. Et ip̃i pͦ ñ młto in eadem
ꝓuincia. dignas sue ꝑfidie. pe¬

Expanded text:
damnationis judices erunt. Adelhard rex Westsere primo anno regni sui pugnavit contra Oswald juvenem de regia stirpe, regnum idem sibi acquirere conantem. Oswald namque filius fuit Adelbold  al. Aedinric. Cum autem juvenis, impar numero regalibus turmis, pondus praelii diu pertulisset, et ultra non posset, fuga regi regnum reliquit. Rex igitur praedictus in regno confortatus est. delhardi regis anno tertio, apparuerunt duae cometae circa solem terribiles; una quippe solem praecedebat orientem, alia sequebatur occidentem, quasi orienti simul et occidenti dirae cladis praesagae; vel certe una diei, altera noctis praecurrebat exortum, us imminere signarent. Portabant autem faciem ignis contra aquilonem quasi ad accendendum acelivem: apparebantque mense Januario, et duabus fermo septimanis permanebant. Quo tempore gravissima Saracenorum lues Gallias et Hispanias late misera caede vastabat. Et ipsi post non multo in eadem provincia dignas suae perfidiae poe
Abbreviated transcription (Latin):
studuit. Reliqͥd aũ mundũ. ixͦ. uͦ¬
anno etatis sue.senex annis. & sa¬
pientia. & plenꝰ dier̃. ñ in uano cõ¬
sumptoꝵ. Qd̾ apparet in oꝑum
suoꝵ num̾o. Scͥpsit gͦ a pͥncipio ge¬
nesis. usq ad natiuitatẽ Ysaac:
libros tres. De tab̾nacło & uasis eiꝰ.
duos. de libris regũ librum.xxx.
qͣstionum. In ꝓu̾bia salomonis.
iii.In cantica canticoꝵ.ui. In es

Expanded text:
studuit; reliquit autem mundum anno Lstuduit; reliquit autem mundum anno LXII aetatis suae, senex annis et sapientia, et plenus dierum non in vano consumptorum: quod apparet in operum suorum numero. Scripsit ergo, a principio Genesis usque ad nativitatem Isaac, libros tres; de tabernaculo et vasis ejus duos; de libris Regum quaestionum. In Proverbia Salomonis, libros III. In Cantica canticorum, libros
Abbreviated transcription (Latin):
tissimꝰ. ꝯgͣgato t̾ribili ex̾citu: obse¬
oit sumertim. castͥs dispositis ꝑ
girum. ¶ũq ñ ẽẽt. qͥ auxilium
in clusis in ferret. uł in cludentib
resist̾e posset: eam recep̃ in suam.
E delbold gͥ rex m̾censis. in axĩa uͥtu¬
de suꝑ reges coetaneos ꝓuectus. õs
ꝓuincias anglie usq ad hym¬
bram flum̃. cũ suis regib sibi
subiectas ẽẽ. uoluit: & fecit. No¬
dem anno. sol obsturatus est.
edhelardi reg̃ anñ.uiii. ład¬
winꝰ archiep̃c. uir religione
⁊ pͥdentia insignis. sacͥs qͦ litt̾is
nobilit̾ instructus: hõib ultra
ñ apparuit. Ascendit aũ in loco
Anno eodem uen̾abilis beda. semꝑ
m̃te in habitata celi concendit pa¬
latia. Q regia uͥtute. sua & alioꝵ
uitia cõpescens. cũ regib ip̃is in¬
ferior ñ sit: dignissime regum in
ordine qͣsi rex ponatur.
munham. ⁊ ĩ giruum a bñdc̃o
abb̾e eiꝰdẽ loci. ac dem̃ ceolfrido
educatꝰ & eruditus: semꝑ scͥpturis

Expanded text:
gato terribili exercitu, obsedit Sumerton castris dispositis per gyrum; cumque non esset qui auxilium inclusis inferret, vel includentibus resistere posset, eam recepit in suam. Edelbald igitur rex Mercensis maxima virtute super reges coaetaneos provectus, omnes provincias Angliae usque ad Humbram flumen cum suis regibus sibi subjectas esse voluit, et fecit. Eodem anno sol obscuratus est. Adelhardi regis anno VIII, Tadwinus archiepiscopus, vir religione et prudentia insignis sacris quoque litteris nobiliter instructus, hominibus ultra non apparuit. Ascendit autem in locAnno eodem venerabilis Beda semper mente inhabitata coeli conscendit palatia. Qui regia virtute sua et aliorum vitia compescens, cum regibus ipsis inferior non sit, dignissime regum in ordine quasi rex ponatur.mudham et Ingirvum, a Benedicto abbate ejusdem loci, ac deinde Ceolfrido educatus et eruditus, semper Scripturis