comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ. Sicut gͦ cęlestis panis qui uere. xͥ caro ẽ
suo modo uocat᷑ corpus xͥ. cũ reuera sit sacra¬
mentũ corporisxͥ. illius uidelicet qͦd palpa¬
bile. usibile. mortale incruce positũ ẽ. uoca¬
turq ipsa carnis ĩmolatio que sacerdotis ma
nib fit. xp̃i passio. mors crucifiio. ñ inreiue¬
ritate. sed significante misterio: sic sacram¬
tũ fidei. quod baptisma intelligit᷑ fides est.
semel imolatus ẽ. xp̃c inseipso: Et tamenin
sacram̃to ñ solũ ꝑ om̃s pasche sollempnita¬
tes sed omĩ die ppłis ĩmolat᷑: nec utiq menti¬
cur. qui int̾rogatꝰ eũ respondit ĩmolari.
Si enĩ sacram̃ta quanda similitudinẽ earii
rerũ quarũ sacram̃ta st̃ ñ haberent: omĩno
sacram̃ta ñ ee̾nt. Ex hac aut̃ simil itudine:

Expanded text:
entem. Sicut ergo celestis panis que uera Christi caro est suo modo uocatur corpus Christi cum re uera sit sacramentum corporis Christi, illius uidelicet quod uisibile, palpabile, mortale in cruce est suspensum, uocaturque ipsa carnis ipsius immolatio que sacenibus fit Christi passio, mors, crucifixio, non in rei veritate, sed significante mysterio: sic sacramentum fidei, quod baptisma intelligitur, fides est. semel immolatus est Christus in seipso? Et tamen in sacramento non solum per omnes Paschae solemnitates, sed omni die populis immolatur; nec utique mentitur qui interrogatus, eum responderit immolari. Si enim sacramenta quamdam similitudinem earum rerum, quarum sacramenta sunt, non haberent, omnino sacramenta n
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore ascendentis incelũ. Ide eiusde.: nec ta¬
men usquequaq eiꝰdẽ. Idem nãq uerus ap̃c¬
& uerꝰ homo. fingens & ascendens: uerũtam̃
aliudẽ figientũ cerrem itineris. aliud est
ueritas in celũ ascendentis. Nec aliquis ita
desipuerit. ut ꝓpterra neget fingentẽ se¬
longius ire c̃e uerũ ip̃m: qr ipso figm̃to lon¬
gioris itineris significauit se uerũ xp̃m in
celũ ascensurũ. MNe gͦ in tanta fide rudes
citubent. diuina grã aspirante. qͥd de hac
re sentiendũ sit. scõꝵ auctoritates ostendt̃:
ut corporis xͥ insacram̃to sacramentũ signi¬
ficans & significatũ in panis & uiniforma.
itẽq in hominis forma substantialit et
uere unũ eundeq xp̃m credant ẽẽ. Et de
sacram̃to qͥdem panis & uini. quod significet.¬
& sit nuncupatiue corpus xͥ: suꝑius dictũẽ.

Expanded text:
tempore ascendentis in celum. Idem eiusdem nec tamen usquequaque eiusdem. Verus namque deus et uerus homo et fingens et ascendens; uerumtamen aliud est figmentum terreni itineris, aliud in celum ueritas ascendentis. Nec aliquis ita desipuerit, ut prlongius ire, esse verum Christum, quia figmento longioris itineris, significat se verum Christum in coelum ascensurum. Ne ergo in re tanta, fide rudes titubent, divina gratia aspirante, quid de hac re sentiendum sit, sanctorum auctoritates ostendent, ut corporis Christi in sacramento sacramentum significans et significatum, in panis et vini forma, itemque in hominis forma substantialiter et vere unum eumdemque Christum credant esse. Et de sacramento quidem panis et vini, quod significet et sit nuncupative corpus Christi, superius dictum est.
Abbreviated transcription (Latin):
& diuinũ p̃omĩb corporib singłariter
uidit. in alta aut̃ sacramentũ corporis
xp̃i id ẽ forma panis absolute scđinqu̾e¬
da modũ corpus xp̃i dixit. qr cõmuni fi¬
gura ñ existentium quod dicunt᷑. illud
dici corpus xp̃i notauit. Quod autem
niuisibile corpus xp̃i. sacramentũ uisibilis cor¬
poris x dint: intelligibilit̾ tancũ ꝑerteriorẽ
aliquã actionẽ. & ñ sensualit accipiendũ est.
Qnomꝰ enĩ more ceteroꝵ sacram̃to ꝑ uisibi¬
lium. id quod uideri ñ potest. rei uisibiliꝰ
esse poterit signũ. nisi ꝑ exterioris alicuiꝰ
actionis circase imaginẽ: ux¬

Expanded text:
 divinum prae omnibus corporibus singulariter vidit. In altera autem sacramentum corporis Christi, id est formam panis absolute secundum quemdam modum corpus Christi dixit, quia communi figura non existentium quod dicuntur, illud dici corpus Christi notavit. Quod autem invisibile corpus Christi sacramentum visibilis corporis Christi dixit, intellialiquam actionem, et non sensualiter accipiendum est. Quomodo enim more caeterorum sacramentorum visibilium, id quod videri non potest, rei visibilis esse poterit signum, nisi per exterioris alicujus actionis circa se imaginem?
Abbreviated transcription (Latin):
pus eiꝰ nob̃ uiaticũ ẽ. ne moriam᷑ & defi¬
ciamꝰ inuia. s ꝑducam̃ ad uitã. ueritas
et. ne eiꝰ ꝓmissionib fallam̃: uita ẽ. ut
ea inperuentione feliciter fruam̃. In hac ergo
mortali uita. imortali cibo uite nos paseit: ne
in ȩcernũ moriam̃. Nec solũ sua ex se simili¬
tudine. cibi & pocus noĩe & specie significari

Expanded text:
deficiamus in via, sed perducamur ad vitam; veritas est, ne ejus promissionibus fallamur; vita est, ut ea in proventione feliciter fruamur. In hac ergo mortali vita immortali cibo vitae nos pascit, ne in aeternum moriamur. Nec solum sua ex se similitudine cibi et potus nomine et s
Abbreviated transcription (Latin):
ce. Qomͦ una & ñ multe: Quia semel oblatꝰ
est ꝓp̃c. hoc aut̃ sacͥficiũ exẽplũ ẽ illiꝰ. idipsũ.
semꝑ idipsũ. Proinde hoc ẽ sacͥficiũ. Alioqͥn
Pontifer aut̃ ille ẽ: qui hostiã obtulit nos
mundantẽ. Ipsã offerimꝰ eciã nẽ: que cunc
oblata consumi ñ potest. Quod nos facimis:
incõmemorationẽ fit eiꝰ quod factũẽ. Hoc
enĩ facite. ait: in meã cõmemorationẽ. Quod
igit᷑ ut scĩ testant᷑ diuersis locis diuersisq
tẽporib sacͥficat᷑. ñ tam̃ multa corpora. sed
& unũ ideq corpꝰ integrũ ẽ: omĩpotentiȩ que
ap̃o etiã ꝓ parte carnis collata ẽ attͥbuendũ

Expanded text:
tae? Quomodo una, et non multae? Quia semel oblatus tae? Quomodo una, et non multae? Quia semel oblatus est Christus, hoc autem sacrificium exemplum est illius, sed ipsum semper idipsum. Proinde hoc est sacrificium; alioquin Pontifex autem ille est, qui hostiam obtulit nos mundantem. Ipsam offerimus etiam nunc, quae tunc oblata, consumi non potest. Quod nos facimus, in commemorationem fit ejus, quod factum est. Hoc enim facite, ait, in meam commemorationem . Quod igitur, ut sancti testantur, diversis locis, diversisque temporibus sacrificatur: non multa tamen corpora, sed et unum idemque corpus integrum est, omnipotentiae, quae Christo etiam pro carnis parte collata est attribuendu
Abbreviated transcription (Latin):
tegrũ se p̾bet in singłi .¶ Sed qͦ impossibi¬
le uideat᷑ ut caro uerbidĩ quȩ multo spũ¬
alior ⁊ potentior ẽ uerbo nr̃o. sit tota et¬
integra inore sumentiũ. cũ uerbũ nr̃m u¬
nũ ideq totũ & integrũ sit in aurib oĩũ
audientiũ : Quod euidentiꝰ ipse xp̃c inse¬
ipso manifestans: p̾sens ipse incena corpꝰ
s sangͥnẽ suũ discipłis distribuit: &cũ
ipse a singłis sumptꝰ comedẽt᷑ & biberet
insaeramento. ipse tam̃ uiuus & integer
mansit inscipso. Sed quid mirũ si xp̃c comedi¬
cur ⁊ integer manet. cum sareptena uidua
non minꝰ oleum comederit. qr testante sacra
historia lechitus olei ñ ẽ iminutꝰ. cũ eadem
script̾a dicat. abiit & fecit uxta uerbũ he¬
lie. & comedit ipsa & domꝰ eius: Unde ambre
in epła ad hebreos. In xp̃o semel oblata ẽ hostia:
ad salutẽ sẽpiternã potens. Qid gͦ nos: Non
ne ꝑsingłos dies offerimꝰ : Offerimꝰ. sed ad re¬
cordationẽ mortis eiꝰ. & una ẽ hostia ñ mul¬

Expanded text:
singulis. Sed quomodo impossibile videatur, ut caro Verbi Dei, quae multo spiritualior et potentior est verbo nostro, sit tota etintegra in ore omnium sumentium, cum verbum nostrum unum idemque, totam et integrum sit in auribus omnium audientium? Quod evidentius ipse Christus in seipso manifestans, in coena corpus et sanguinem suum discipulis suis distribuit: et cum ipse a singulis sumptus comederetur et biberetur in sacramento, ipse tamen vivus et integer mansit in seipso. Sed quid mirum si Christus comeditur et integer manet, cum Sareptana vidua non minus oleum comederit; quia, testante sacra historia, lecythus olei non est imminutus, cum eadem Scriptura dicat, abiit et fecit juxta verbum Eliae, et comedit ipse et domus ejus? Unde Ambrosius in epistola ad Hebraeos : « In Christo semel oblata est hostia ad salutem sempiternam potens. Quid ergo nos?  offerimus, sed ad recordationem mortis ejus, et una est hostia, non mul
Abbreviated transcription (Latin):
idendum aut̃ est cum.
ambrosius paulo ante direrit qr in xp̃o semd
oblaca ẽ hostia. ad salutẽ sempit̾nã potens:
cur quasi cotidiana nr̃a oblatio post illam
semel oblatã uerã. ñ eẽt uera. uel post illam
ta ȩt̾na. & sufficiens ut eã nob̾ conferat ip̃sa
sola. nr̃a oblatio quã aliã uitã posset pro¬
mittere. uel conferre. si eẽt alia: Aliã eni
oblationẽ alia opporteret conferre salucẽ.
uel ad eandem. ad quã conferendam sola ap̃i suf¬
ficit oblatio. eẽt superfiua &e uana. Quia gͦ i¬
possibile ẽ aliã conferri salutẽ. opportet eande
ese illã semel oblatã. & nrãm cotidianã oblati
one. ut eade sibi ipsi ñ sit suꝑflua. s eade sẽꝑ
sufficiens &s semꝑ necessaria. Primũ itaq utrũ
eade nrã ꝯ illa sit uideamꝰ: deinde utrũ semꝑ
eande. sẽper ide salutis sequat᷑ effectus. Sed
ambrosius suȩ questioni quasi respondens ait.¬

Expanded text:
idendum autem est, cum Ambrosius paulo ante dixerit, quia in Christo semel oblata est hostia ad salutem sempiternam potens, cur quasi quotidiana nostra oblatio post illam semel oblatam veram, non esset vera; vel post illam ta aeterna et sufficiens, ut eam nobis conferat, ipsa sola nostra oblatio, quam aliam vitam posset promittere vel conferre, si esset alia? Aliam enim oblationem, aliam oporteret conferre salutem, vel ad eamdem ad quam conferendam sola Christi sufficit oblatio, esset superflua et vana. Quia ergo impossibile est aliam conferri salutem, oportet eamdem esse illam onem, ut eadem sibi ipsi non sit superflua, sed eadem semper sufficiens et semper necessaria. Primum itaque utrum eadem nostra et illa sit videamus, deinde utrum semper eamdem semper idem salutis sequatur effectus. Sed Ambrosius , quasi respondens
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si uinum quis tantũmꝰ offerat. sangͥo
xp̃i incipit ẽẽ sine nobis. si uero aquã solan
aqua uino miscet᷑. & adunatione confusa si¬
bi inuicẽ copulat᷑: tunc sacram̃tũ spũale
& cȩleste ꝑficit᷑. Sic uero calix dñi ñ est ape
sola aut uinũ solũ nisi utrũq sibi misceat
quomͦ nec corpus diũ potest ẽẽ farina sola ar
aqua sola. nisi utrũq ad unatũ fuerit & copi¬
latũ. ꝙ panis uniꝰ cõpage solidatũ. Quods
ipso sacramento ppłs nr̃ ostendit᷑ adunatis¬

Expanded text:
nam si uinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis. si uero aqua sit sola, miscetur et adunatione confusa sibi inuicem copulatur, tunc sacramentum spiritale et caeieste perficitur sic uero calix Domini non est aqua sola aut uinum solum nisi utrumque sibi misceatur, quomodo nec corpus Domini potest esse farina sola aut aqua sola, nisi utrumque adunatum fuerit et copulatum et panis unius conpage solidatum. quo et ipso sacramento populus n
Abbreviated transcription (Latin):
qr signa rerũ st̃ hec ut illa. sicut uariis nõib
appellat᷑ cephas. symon. petrꝰ. ide ẽ petrus: sic
apc̃ ñ ẽ alius. quanuis uariis sacram̃tis repre¬
sentatꝰ. quia cũ species panis & uniduosint
menti inseipso diuidit᷑. nec ꝓ quantitate por¬
tionis magis uł minus accipit᷑. qr inspũali
sua uircute sẽꝑ totus ẽẽ credit̾. ita ut nec
qui plus sacram̃ti acceꝑit habundet. necqui
minꝰ deficiat. qr sẽꝑ ide ẽ totus in magno. to¬
tus in paruo. totus in integͦ. totus infracto:
ipso. Unde merito eusebiꝰ ait. Uere unica &ꝑ
fecta hostia. fide estimanda ñ specie. nec exti¬
ori censenda uisu. sed int̾iori affectu. Unica
sed una sẽꝑ hostia. ꝑfecta. qr necaugeri potest
da specie. uel ext̾iori censenda uisu. s int̾iori
fidei affectu. qr & si uidet᷑ sacranĩtalis speciẽ
nus erat unimodũ. sed ita intͥnsecus uariis
saporib condiebat᷑ ꝓ uoluntate uł uolup¬
tate utentiũ. ut multoꝵ corpoꝵ sapor eẽt

Expanded text:
 sicut variis nominibus appellatus Cephas, Simon, Petrus, idem est Petrus, sic Christus non est alius, quamvis variis sacramentis repraesentatus; quia, cum species panis et vini duo sintmenti in seipso dividitur, nec pro quantitate portionis majus vel minus accipitur, quia in spirituali sua virtute semper totus esse creditur, ita ut nec qui plus sacramenti acceperit, abundet, nec qui minus, deficiat; quia semper idem est totus, in magno totus, in parvo totus, in integro totus, in fractoipso. Unde merito Eusebius ait: « Vere unica et perfecta hostia, fide aestimanda non specie, nec exteriori censenda visu, sed interiosed una semper hostia perfecta, quia nec augeri potest da specie, vel exteriori censenda visu, sed interiori fidei affectu; quia, etsi videtur sacramentalis species nus erat unimodum, sed ita intrinsecus variis saporibus condiebatur pro voluntate, vel voluptate utentium, ut multorum corporum sapor in
Abbreviated transcription (Latin):
concicanda. & deuotionẽ augendã. & imica¬
cionẽ ꝓuocandam ostendimꝰ. Cur enĩ beatu
ambs̃ ad recordationẽ mortis eiꝰ hostiam xͥ
cotidie offerri diceret. S nr̃m sacͥficium exẽ¬
plũ illius sacͥficii. si tantis beneficiis nos
uellet ẽẽ ingratos. sñ magis deuotione &
umitatione nr̃a tante grẽ eẽ obuorios: Sed
ꝑtam saeram̃tales & concorporales sumꝰ xͦ. licet
non uera s imaginaria passione inseipso ĩmo¬
let. uera tñ &s ñ imaginaria passione inm̃briᷤᷤ
suis ĩmolat᷑. quando nos qui in memoriã pas¬
sionis suȩ sacram̃tũ tante suȩ pietatis agimꝰ.
sacͥficando ipsũ. flendo. & cornrm uera com¬
punctione atterendo. morte tã pii s dilec
cidiũ &s pacͥs annuntiamꝰ. Sic enĩ paulus¬
ait. suppleo ea quȩ dest̃ passionũ xͥ incar¬
ne mea: ita & in omib menbris suis pati¬
cur. ut & sibi compatientib conregnare
faciliꝰ credat᷑. qr reuera dignabit᷑ cos esse

Expanded text:
concitandam, et devotionem augendam, et imitaconcitandam, et devotionem augendam, et imitationem provocandam ostendimus. Cur enim beatus Ambrosius ad recordationem mortis ejus hostiam Christi quotidie offerri diceret, et nostrum sacrificium, exemplum illius sacrificii, si tantis beneficiis nos vellet esse ingratos et non magis devotione et imitatione nostra, tantae gratiae esse obnoxios? Ssacramentales et concorporales sumus Christo, licet non vera, sed imaginaria passione in seipso immoletur, vera tamen et non imaginaria passione in membris suis immolatur, quando nos, qui in memoriam passionis suae sacramentum tantae suae pietatis agimus sacrificando ipsum, flendo et cor nostrum vera compunctione atterendo, mortem tam pii et dilecti Domini et patris annuntiamus. Sicut enim ait: Suppleo ea quae desunt passionum Christi in carne mea : ita et omnibus membris suis compatitur, ut et sibi compatientibus conregnare facilius credatur, quia revera dignabitur eos esse
Abbreviated transcription (Latin):
corpus assũptũ ablaturus erat ex oculis
nr̃is & sidib illaturus. necessariuĩ erat ut
nob̾ in hac die sacram̃tũ corporis ⁊ sangͥnis
sui consecraret: ut coleret᷑ iugit ꝑmisteri¬
um. quod semel offerebat᷑ in p̾ciũ. ut qr
cotidiana & indefessa currebat ꝑ hominũ
salute redemptio. perpetua e̾ẽt eciamre¬
demptionis oblatio: & ꝑhennis illa uictini
uiueret in memoria. & semꝑ p̾sens eẽt ingr̃a.¬
Itẽ augustinꝰ insermone de quarta feria. Si
sanguinẽ ip̃i cota cũ reuerentia ꝑcipis: cognos¬
ces ꝑ illum cua cibi dimicti peccata. Item in
eode: Tu anima xp̃iana uide ne deseras m̃sa
sponsi tui: ut pulchra ꝑmaneas. Carnes eiũ
cotidie manducabis ut uitã ȩt̾nam habeas:
ꝯ sanguinẽ eiꝰ potabis. Cotidianã gͥ xp̃i
adeptione .s necessariã & sufficientẽ nobis as¬
trimmꝰ: ipsi aut̃ ip̃o ñ supplicio passionis uel
occisionis eẽ molestam. sed quada ipsiꝰ passio¬
nis imaginatione nobis utilẽ ad memoriam

Expanded text:
corpus assumptum ablaturus erat ex oculis nostris, et sideribus illaturus, necessarium erat ut nobis in hac die sacramentum corporis et sanguinis sui consecraret, ut coleretur jugiter per mysterium quod semel offerebatur in pretium. Ut quia quotidiana et indefessa currebat pro hominum salute redemptio, perpetua esset etiam redemptionis oblatio. Et perennis illa victima viveret in memoria, ut semper praesens esset in graquarta feria : « Si sanguinem Christi tota cum reverentia percipis, cognosces per illum tua tibi dimitti peccata. » Item in eodem : « Tu, anima Christiana, vide ne deseras mensam sponsi tui, ut pulchra permaneas. Carnes ejus quotidie manducabis, ut vitam aeternam habeas, et sanguinem ejus potabis. » Quotidianam iadeptioni necessariam, et sufficientem nobis astruximus. Ipsi autem Christo non supplicio passionis vel occisionis esse molestam, sed quadam ipsius passionis imaginatione nobis utilem ad memoriam
Abbreviated transcription (Latin):
indiuiduũ cũ diuidit᷑. sic incorruptũ cum
sumptũ fuerit credat᷑. Quomͦ enĩ incorrip¬
tionẽ nob̾ largiret᷑. si inseipso corruptionẽ
resurgens pateret᷑: Aut qͦ mͦ sacramĩto suo
nos sibi unicorporans ut corpus capiti. uel
uos nob̾ ut menbra m̃bris. unũ faceret.
si inseipso ñ unus sed diuisus & cõminutꝰ
dentib sum̃tium ẽẽt: Quomͦ tam̃ corpꝰ
indiuisum. & sumat᷑ inconsũptũ. ratiostupt
fides mirat᷑ ipsa: sed ex adiunctȩ diuinitatispi¬
tentia. quȩ ubiq tota p̾sens est in corpore suo
spũali. ĩmo ꝑ omĩpotentiã sibi collatã cduuno
iã facto id fieri posse ñ diffidens. uenerat᷑. Si
enĩ facta. uł miracula. uł dicta. qͥb filiusdi
maiestatẽ suã mundo aperuit ꝑfecte rimari
uelimꝰ: inuenimꝰ hominẽ quẽ sibi unuit in
una ꝑsona. in nulla disuunctũ grã. ut etiã
ꝓ parte carnis omĩa ut dictii ẽ sint ei subiecti
p̃cer eũ qui sibi subiecit omĩa. Sed hiuc miran¬

Expanded text:
ividitur, sic incorruptum cum sumptum fuerit, credatur. Quomodo enim incorruptionem nobis largiretur, si in seipso corruptionem resurgens pateretur? Aut quomodo sacramento suo nos sibi incorporans, ut corpus capiti, vel nos nobis ut membra membris unum faceret, si in seipso non unitus, sed divisus et comminutus dentibus sumentium esset? Quomodo tamen corpus nconsumptum ratio stupet, fides ipsa miratur; sed ex adjunctae divinitatis potentia quae ubique tota praesens est in corpore suo spirituali, imo per omnipotentiam sibi collatam, divino jam facto id fieri posse, non diffidens veneratur. Si enim facta, vel miracula, vel dicta quibus Filius Dei majestatem suam mundo apernit, perfecte rimari velimus, inveniemus hominem, quem sibi univit in una persona, in nulla disjunctum gratia, ut etiam pro parte carnis omnia, ut dictum est, sint ei subjecta, praeter eum qui subjecit sibi omnia. Sed huic miran
Abbreviated transcription (Latin):
apłicis equã auctoritatis ercellentiã ñ obtine¬
ant. eande taĩ fidem cũ fidelib y scĩs aute¬
cessorib nr̃is nos tenere sufficient̃ ꝓbant: hu¬
iusq ꝓbacionis in hoc sibi ꝑfectã auctoritatem
uendicant. qr nisi ita esset ut docent. in sacͥs
canonib uel romanoꝵ poncificũ decrecis sic̃
ueretica uel apochrifa scͥpta dãpnate essent.
nec eas ieccła catholici uiri lege̾nt ul recita¬
rent. Cum gͦ p̾teriti s p̃sentes fideles ubiq
terrarũ hoc credant & astruant. si hȩc uniuer¬
salis eccłe fides uera ad salutẽ ñ excicit: aut
nusquã catholica ȩccła fuit. aut periit S
aut ñ fuisse aut ꝑiisse eccłam nemo catholi
misit. insemine cuo benedicent᷑ om̃s gentes:
ltẽq ubi ẽ qͦd eade ueritas apłis ait. docete
onis gentes. qui credidit saluuserit: Cũ enĩ¬

Expanded text:
icis aequam auctoritatis excellentiam non obtineant, eamdem tamen fidem cum fidelibus et sanctis antecessoribus nostris nos tenere sufficienter probant, hujusque probationis in hoc sibi perfectam auctoritatem vindicant, quia nisi ita esset ut docent, in sacris canonibus vel Romanorum pontificum decretis, sicut haeretica vel apocrypha scripta damnatae essent, nec eas in Ecclesia catholici viri vel legerent vel recitarent. Cum ergo praeteriti et praesentes fideles ubique terrarum hoc credant et hoc astruant, si haec universalis Ecclesiae fides vera ad salutem non exstitit, aut nunquam catholica Ecclesia fuit, aut periit. Sed aut non fuisse, aut periisse Ecclesiam nemo catholicmisit: In semine tuo benedicentur omnes gentes? Itemque ubi est quod eadem veritas apostolis ait: Docete omnes gentes. Qui crediderit salvus erit? Cum eni
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Hoc ẽ corpꝰ meũ. Ferebat᷑ enĩ illud in ma¬
nib suis. Com gͦ constet qr seipsũ moritus
ĩmortalẽ. uisibilis inuisibilẽ in sacram̃to de¬
derit: constat qr illud corpꝰ suũ quale nos mͦ
sumimꝰ tale fuit. unũ ideq omĩno insubstan
te ꝯ ĩmortalitate. in hominis ssacram̃ti forma
nunc hominis tantũ.  sacram̃ti forma. Quã
idemtitatẽ substantię. diuersicatẽq forme
augustinꝰ discernens: de idetitate substantie.
ut omẽm nouitatẽ uel diuersitatẽ excludat.
ait insermone ad neophitos. Hoc accipite
in pane: quod pependit incruce. Hoc acci¬
illudidem hic ẽẽ quod ibi fuit: de diuersitate
formȩ in epła ad hireneum ita ait. Non hoc
corpus quod iude̾is manducat᷑i estis. nec bibi¬
turi illũ sangͥnẽ quẽ fusuri st̃ qui me crucifi

Expanded text:
us in manibus suis. » Cum ergo constet, quia seipsum moriturus immortalem, visibilis invisibilem in sacramento dederit, constat quia illud corpus suum, quale nos modo sumimus, tale fuit, unum idemque omnino substantte et immortalitate, in hominis et sacramenti forma, nunc hominis tantum et sacramenti forma. Quam identitatem substantiae, diversitatemque formae Augustinus discernens; de identitate substantiae, ut omnem novitatem vel diversitatem excludat, ait in serm. ad Neophytos: « Hoc accipite in pane, quod pependit in cruce; hoc accim veraciter astruxit, illud idem hic esse quod ibi fuit: de diversitate formae in epistola ad Irenaeum ita ait: « Non hoc corpus quod videtis manducaturi estis, nec bibituri illum sanguinem, quem fusuri sunt qui me
Abbreviated transcription (Latin):
aug̾ ad cõpbandũ quod sacram̃tũ fida
fides diceret᷑. duas similitudines dedii
unã actualis sacram̃ti ĩmolationis sei¬
licet imaginarie. alterã uero realis forme
scilicet panis & iuni. ut sicut imolation
imaginaria figurate uocat mors cruci¬
te uocat᷑ corpꝰ .xͥ. sic sacramitũ fidei scilias
baptisina figurate dicat᷑ fides: notandũ
quod in altera harũ similitudinũ celest

Expanded text:
Augustinus ad comprobandum, quod sacramentum fidei fides diceretur, duas similitudines dedit: unam actualis sacramenti, immolationis scilicet imaginarie, alteram vero realis, formae scilicet panis et vini, ut, sicut immolatio imaginariae figurate vocatur mors, et crucite vocatur corpus Christi, sic sacramentum fidei, scilicet baptisma, figurate vocetur fides. Notandum quod in altera harum similitudinum coelestem
Abbreviated transcription (Latin):
sic in unitate ꝑsonȩ dõ comunclã credimꝰ. ut
quod ds habet ꝑnaturã: hoc ipsa ꝑ gratiam.
Cũ gͦ nos habituri simꝰ. sangeli mͦ habeant.
ut quantacũq interualla locoꝵ. nullo fere
tẽporis int̾uallo nimia sua celeritate ꝑtranse¬
aut: ñ tam̃ hoc habent. ut unde recedunt
ibi remaneant. quo pͥuilegio sola caro xͥ que¬
p̾ter omẽm creaturã adeo insignita ẽ. ut ꝑ¬

Expanded text:
in unitate personae Deo conjunctam credimus, ut quod habet Deus per naturam, hoc ipsa per gratiam. Cum ergo nos habituri simus, et angeli modo habeant, ut quantacunque intervalla locorum, nullo fere temporis intervallo, nimia sua celeritate pertranseant, non tamen hoc habent, ut unde recedunt, ibi remaneant. Quo privilegio sola caro Chriper omnem creaturam a Deo exaltata est
Abbreviated transcription (Latin):
no altari conficiens. nec tantũ qͥd suis meritis. s
canone d̾m patrẽ dicens. lube hȩc oblata cͥ ꝑ
manus & uirtutẽ filii cui angłi tui.qr ẽ angbꝰ
magni consilii. ñ ini humile & uisibile altare
ubi mͦẽ. sed insublime altare tuĩ. id: filium
cuũ. quẽ usq ad dexterã cuã in conspectudi¬
uinȩ maiestatis tue sublimasti: deferri. ut
fiat nob corpus & sangͥs dilecti filii cui. osten¬
dens ipsũ filiũ iussione patͥs incęlis ẽẽ offeren¬
tẽ.s hostiã. & id suꝑ quod offert̃. qr omnino
fidei& grẽ eiꝰ uinitim᷑. qͦd t̾rena corpora in
xp̃m conũti. ipsũq incęlestib ad dexteram
patͥs sedentẽ ꝓ nob̾ int̾pellare. & insacramto

Expanded text:
no altari conficiens, nec tamen aliquid suis meritis, sedCanone Deum Patrem, dicens: Jube haec ablata tibi per manus et virtutem Filii tui, angeli tui, qui est angelus magni consilii, non in hoc humile et visibile altare ubi modo est, sed in sublime altare tuum, id est Filium tuum, quem usque ad dexteram tuam in conspectu majestatis tuae sublimasti, deferri; ut fiat nobis corpus et sanguis dilecti Filii tui: ostendens ipsum Filium, jussione Patris in coelis esse offerentem, et hostiam, et id super quod offertur; quia omnino fidei et gratiae ejus innitimur, quod terrena corpora in Christum converti, ipsumque in coelestibus ad dexteram Patris sed
Abbreviated transcription (Latin):
cer astructũ ẽ: quod de ueritate constat
de eiꝰ eciam potestate uideamꝰ. Quãuis enĩ
omẽ corpus om̃isq ereatã localissit: de hoc
cam̃ suꝑsu bstantiali corpore credendum ẽ
qͦd eodẽ tẽpore & uere ẽ in sacram̃to un terxis.
& uere incȩlo sedet ad dextam patͥs. Frustͤ
enĩ imolationis sue tẽpore diceremꝰ. qui se¬
des ad deiterã patͥs miserere nob̾: siquẽ ad¬
oramꝰ insacram̃to. m̃tiremur ẽẽ incȩlo. Igit̾
qm̃ astructũ est de sacram̃to ubi minus ẽẽ
uidebat᷑. astruamꝰ & de cęlo. ubi ascendens
corpus suũ corã testib suis apłis leuauit.¬

Expanded text:
ter astructum est: quod de veritate constat, de ejus etiam potestate videamus. Quamvis enim omne corpus, omnisque creatura localis sit, de hoc tamen supersubstantiali corpore credendum est, quod eodem tempore et vere est in sacramento suo in terris, et vere in coelo sedet ad dexteram Patris. Frustra enim immolationis suae tempore diceremus: Qui sedes ad dexteram Patris, miserere nobis, si quem adoramus in sacramento, mentiremur esse in coelo. Quia ergo astructum est de sacramento ubi minus esse videbatur, astruamus et de coelo, ubi ascendens corpus suum coram testibus suis apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
sit qr corpꝰ xͥ tale accipimus insacram̃to qua¬
rogaciuã tantȩ dignitatis in capite cognos¬
camꝰ. Ait augustinꝰ in libro encheridion.¬
ulla corruptione. sine oueris difficultate.
in qͥb tanta facilitas. quanta felicitas erit.
Propt̃ quȩ spũalia dicta st̃: cũ ꝑculdubio
corpora sint futura ñ sp̃c̃. Itẽ ide in libro
di facilitate subdet᷑: usq ad implendam im¬
mortalitatis indissolubilis securissimamuo¬
luntatem. om̃i molestiȩ sensu. omĩ corruptibili¬
cate. omĩ cardicate decracta. Et post pauca.
Corpora carnis st̃ habitura substantiã: sed nul¬
lam tardicatẽ. corruptionẽq carualẽ spũ uiui¬
ficante passura.Quod si tantȩ facilitatis futã
sunt corpora scõꝵ. ut implenda uoluntatẽ sp̃c
nulla sua tarditate impediant᷑. qͥd de corpore
ap̃i capitis nr̃i credendũ ẽ. cui ũ mͦ facilitas. qua
non tardet᷑ ad faciendũ quȩ uoluerit. sed etiã
ut ipse ait. om̃ĩs potestas data ẽ in cȩlo & in t̾ra.

Expanded text:
s Christi tale accipimus in sacramento, quarogativam tantae dignitatis in capite cognoscamus. Ait Augustinus in libro Enchiridionulla corruptione, onere, difficultate. In quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod et spiritalia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura, non spiritus. Sed sicut di facilitate subdetur, usque ad implendam immortalitatis indissolubilis securissimam voluntatem, omni molestiae sensu, omni corruptibilitate, omni tarditate detracta. » Et post pauca: « Corpora carnis sunt habitura substantiam, sed nullam tarditatem corruptionemque carnalem spiritu vivificante passura. Quod si tantae facilitatis futura sunt corpora sanctorum, ut ad implendam voluntatem spiritus nulla sua tarditate impediantur, quid de corpore Christi capitis nostri credendum est, cui non modo facilitas qua non tardetur ad faciendum quae voluerit, sed etiam, ut ipse ait, omnis potestas data est in coelo et in terra,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ ꝑsone incelo erat quando in terralo¬
quebat᷑. Sicut erat filius hominis incelo
quomꝰ filius di int̾ra. Filius di int̾ra insus¬
cepta carne. filius hominis incelo in uinta¬
te ꝑsonȩ. In quo notandũ ẽ qr forma illa
humana in qua xp̃c cenans cũ discipłis tra¬
didit illis scipsũ insacram̃to quasi aliũ: s
tam̃ eunde. uno loco ẽ in cȩlo ad dexteram
patͥs integra. sicut integra fuit incena qͦn¬
pa in epła anat holio epo missa. Quilies
in patris sit dextera constitucus: in eadem ta¬
mencarne quã sumpsit ex uirgine sacram̃tum

Expanded text:
 quando in terra loquebatur. Sic erat Filius hominis in coelo, quomodo Filius Dei in terra. Filius Dei in terra in suscepta carne: filius hominis in coelo in unitate personae. » In quo notandum est quia forma illa humana, in qua Christus, coenans cum discipulis, tradidit illis seipsum in sacramento quasi alium, et tamen eumdem: uno loco est in coelis ad dexteram Patris integra, sicut integra fuit in coena, quanpa in epistola Anatholio episcopo missa: « Qui licet in Patris sit dextera constitutus, in eadem tamen carne, quam sumpsit ex Virgine, sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
psalmo septuagesimo qͥnto. Si patrẽ ⁊ fili¬
um scđ̾m diuinitatẽ cogitas: ubiq p̃sensẽ.
Si aut̃ filiũ sic intelligis quomͦ uisus ẽ in
caruẽ int̾ homines: s crucifixus resurrent.
ascendit uicelũ. & incireuitu eiꝰ st̃ augeli¬

Expanded text:
psalmo septuagesimo quinto: « Si fratrem vel Filium secundum divinitatem cogitas, ubique praesens est. Si autem Filium sic intelligis, quomodo visus est in carne inter homines, et crucifixus, et resurrexit, ascendit in coelum, et in circuitu ejus
Abbreviated transcription (Latin):
omnes gentes ita secredere glorient̃: si salutis be¬
nedictione carent. utͣbiq ueritas deio in ꝓphetia
ꝙ in eugłio ꝑiclitat᷑. Item cum carnẽ .& sangͥnẽ
suum naturali sua specie suis fidelib reuelare
dignatus sit. si causa desiderii satiandi fecit.
& ita ñ est: seruoꝵ suoꝵ deuotionẽ non cõple¬
uit. sed fefellit. Si causa dubietatis sanande
fecit. ꝯ ita non ẽ: infirmoꝵ errorem ñ abstulit
sed addidit. Quod de pietate s ueritate diuina.
uel leuit suspicari ñ m̃ sacͥlegium sedo ne fari¬
um ẽ. Auathema gͦ maranatha sit qͥ auctori

Expanded text:
omnes gentes ita se credere glorientur, si salutis benedictione carent, utrobique veritas Dei et in prophetia et in Evangelio periclitatur. Item cum carnem et sanguinem suum naturali sua specie fidelibus suis revelare dignatus sit, si causa desiderii satiandi fecit et ita non est, servorum suorum devotionem non complevit, sed fefellit; si causa dubietatis sanandae fecit et ita non est, infirmorum errorem non abstulit, sed auxit: quod de pietate et veritate divina vel leviter suspicari, non modo sacrilegum, sed et nefarium est. Anathema ergo mar
Abbreviated transcription (Latin):
nisi forte eã ipsã oculis uidere uelimꝰ: Inqͦ
tanĩ nec ipse dĩis nobis deẽẽ uoluit: s mo¬
dice fidei nr̃e ꝑ om̃ia consuluit. Quãuis enĩ ipsiꝰ
eccłe catholica fide quȩ ab iitio conuersionis sue
ita credidit x ita saluata ẽ. sufficient̃ astructum
sit. quod uera caro ip̃i uerq sangͥs in mensado¬
ininica imolet᷑. ne quis tam̃ ꝑuersor aliter i¬
celligeret uel exponeret. facta sc̃ ado congrua
huic nĩx fidei miracula. quando. uel ubi. uel
quib reuelare dignatus ẽ siuiꝰ misterii secreta.
Que minirũ facta ẽẽ ñ ignorabit quisqͥs studio¬
sius scõꝵ patrũ gesta legerit: quȩ testantur sa¬
cram̃tum corporis & sangͥnis xp̃i ablata panis .&
uini specie. caruẽ s sangͥnem nat̾ali sua spetie i¬

Expanded text:
sam oculis videre velimus? In quo tamen nec ipse Dominus nobis deesse voluit, sed modicae fidei nostrae per omnia consuluit. Quamvis enim ipsiusEcclesiae catholica fide, quae ab initio conversionis suae ita credidit, et ita salvata est, sufficienter astructum sit, quod vera caro Christi verusque sanguis in mensa Dominica immoletur; ne quis tamen perversor aliter intelligeret vel exponeret, facta sunt a Deo congrua huic nostrae fidei miracula, quando vel ubi, vel quibus revelare dignatus est hujus mysterii secreta: quae nimirum facta esse non ignorabit, quisquis studiosius sanctorum Patrum gesta legerit, quae testantur sacramentum corporis et sanguinis Christi, ablata panis et vini specie, carnem et sanguinem naturali sua specie
Abbreviated transcription (Latin):
Omĩpotentid̾o qui unꝰ & uerꝰ ẽ. ego omĩ die sa¬
crifico. non thuris fumũ. nec cauroꝵ mugien¬
tium carnes nec hircoꝵ sangͥnem: sed imacła¬
tum agnũ cotidie in altari crucis sacͥfico.
Cuiꝰ carnes postea quã omĩs credentiũ ppłus¬
manducauerit & sangͥnẽ biberit: agnus qui
sacͥficatus ẽ. integer ꝑseuerat & uiuus. Et cũ
uere sacͥficatus sit & uere carnes eiꝰ manduca¬
te sint a ppło & uere sangͥs eiꝰ sit bibitꝰ. tamen

Expanded text:
Omnipotenti Deo qui unus et verus est, ego omni die sacrifico, non thuris fumum, nec taurorum mugientium carnes, nec hircorum sanguinem, sed immaculatum sanguinem quotidie in altari crucis sacrifico; cujus carnem postea quam omnis populus credentium manducaverit, et ejus sanguinem biberit, Agnus, qui sacrificatus est, integer perseverat et vivus. » Et cum vere sacrificatus sit, et vere carnes ejus manducatae si
Abbreviated transcription (Latin):
celebratũ ẽ. Nn quo notandũ ẽ qr inueteri
testam̃to dedit ds tantũ figurȩ umbram.
in nouo ueritatẽ cũ fig̾a: in futuro dabit
ueritatẽ cũ fig̾a s manifestã: ut tali pfec¬
tu cẽpoꝵ nos ꝑfecte ueritati uiciniores
ostendet. qͥb post obumbratã ueritatem
nichil nisi eande manifestã dari restaret.
Uetus enĩ testam̃tũ ueritatẽ ꝓmisit ñ dedic.
nouũ dedit s ñ ostendit: qͥd restat nisit
eade ueritas in alia uita manifestet᷑. Unde
& uenerabilis prbr beda ait in expositioe¬

Expanded text:
enit. » In quo notandum est, quia in Veteri Testamento, dedit Deus tantum figurae umbram, in Novo veritatem cum figura, in futuro dabit veritatem non cum figura, sed manifestam, ut tali profectu temporum nos perfectae veritati viciniores ostenderet, quibus post umbratam veritatem, nihil nisi eamdem manifestam dari restaret. Vetus enim Testamentum veritatem promisit, non dedit; Novum dedit, sed non ostendit. Quid restat, nisi ut eadem veritas in alia vita manifestetur? Unde et venerabilis Beda presbyter ait in expositio
Abbreviated transcription (Latin):
minꝰ ꝑauerat repperit minꝰ. eoqͦd eucharis¬
tiȩ sacra ꝑceptio ñ inquantitare s in uircu¬
te consistat. qͦd corpus sacerdote dispensan¬
ce tantũ ẽ inexiguo quantũ constat ẽẽ in
toto. qͦd cũ ȩccła fideliũ sumit. sicut plenũ
uniuersis. ita integrũ ẽẽ ꝓbat᷑ insingłis
De hoc pane cũ assumit̃: nichil minꝰ habet
siuguli quã uniuersi s Tocũ unus. totũ
duo. tocum plures sine diminutione ꝑcipiunt:
qr benedictio huiꝰ saeram̃ti scit distrui. nescit
distͥbutione consumi. Itẽ augustinꝰ insermone
de uerbis dnĩ. Pucastisqr de hoc corpore quodui¬
detis partes facturꝰ sim. & menbra mea concisu¬
rus. &s uob̃ donaturꝰ. Quid gͦ si uiditis filium
hominis ascendentẽ ubierat pͥus: Cerce qui
integer ascende potuit: consumi ñ potuit.
Ergo de corpore o sangͥne suo dedit nob̾salubrẽ
refectionẽ: & tã magnã breuit᷑ soluit de inte¬
gritate sua questionẽ. Manducent gͦ sbibant.

Expanded text:
averat, reperit minus, eo quod eucharistiae sacra perceptio non in quantitate, sed in virtute consistat. Quod corpus sacerdote dispensante, tantum est in exiguo quantum esse constat in toto: quod cum Ecclesia fidelium sumit, sicut plenum in universis, ita integrum esse probatur in singulis. De hoc pane cum assumitur, nihil minus habent singuli quam universi. Totum unus, totum duo, totum plures sine diminutione percipiunt, quia benedictio hujus sacramenti scit distribui, nescit distributione consumi. » Item Augustinus in sermone De verbis Domini: « Putatis quia de hoc corpore quod videtis partes facturus sim, et membra mea concisurus, et vobis daturus? Quid ergo si videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Certe qui integer ascendere potuit, consumi non potuit. Ergo de corpore et sanguine suo dedit nobis salubrem refectionem, et tam magnam breviter solvit de integritate sua quaestionem. Manducent ergo et bibant;
Abbreviated transcription (Latin):
cauerit uon morietur in ecernũ. & corpus
sed quasi filius ex substantia patͥs: ita uera eius¬
mi qͥnti. Modo homicidis donatus ẽ fusus sangͥo
iinocentis: Sipsum sangͥnem quẽ per iusaui ani
fuderunt. ꝑ grãm biberunt: Itẽ ide in psalmo
que occidistis baptizaiini. e dimittunt᷑ uobis
peccati ur̃a: medicũ uel post ea cognouistis. iã
securi bibite sangͥnem quẽ fudistis. Itẽ idem
derunt uude multi. donatꝰ ẽ eis sanguis xp̃i:
ut magis eũ bib̾ent quo liberarent᷑. quãrei
de illo effuso cenerent̃. Itẽ ide inserione de
tulit suppliciũ filio di. quod cunctis filiis hio¬
minũ in remedium uerteret᷑: fudit sangͥnẽ
iustũ. qui reconciliando mundo & p̾cium esset
suꝑ iołiem. Illi uidert xp̃m suo scelere mori¬
entẽ. & crediderunt in xp̃m suis sceleribus
ignoscentem: quo usq biberent sanguinẽ
quẽ fuderant de sua saluce desꝑauerant.¬

Expanded text:
us sed quasi filius ex substantia patris: ita vera : « Modo homicidis donatus est fusus sanguis innocentis, et ipsum sanguinem quem per insaniam fuderunt per gratiam biberunt. » Item idem in psal. quem occidistis baptizamini, dimittuntur vobis peccata vestra. Medicum vel postea cognovistis jam securi bibite sanguinem quem fudistis. » Item idem derunt inde multi; donatus est eis sanguis Christi, ut magis eum biberent quo liberarentur, quam rei de illo effuso tenerentur. » Item idem in sermone De tulit supplicium filio dei, quod cunctis filiis hominum in remedium uerteretur. Fudit sanguinem iustum, qui reconciliando mundo et premium esset s? At vero illi viderunt Christum suo scelere morientem; et crediderunt in Christum suis sceleribus ignoscentem. Quousque biberent sanguinem quem fuderant, de sua salute desperaverunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hac occasione qͥsquã existimaret cuilibet si¬
crificandũ ẽẽ creature. Pro hoc & sacerdos
di carnẽ ẽẽ. quȩ tante dignitatis ẽ: ut ea
angłicȩ uirtutes honoretministrando.s
homines adorando. & seipsos hostias offerea¬
do. Hac certitudine scĩ ap̃m se manducar

Expanded text:
hanc saltem occasionem quisquam existimaret, cuilibet sahanc saltem occasionem quisquam existimaret, cuilibet sacrificandum esse creaturae. Pro hoc et sacerdos Dei carnem esse, quae tantae dignitatis est, ut eam angelicae virtutes honorent ministrando, et homines adorando, et seipsos hostias offerendo. Hac certitudine sancti mandu
Abbreviated transcription (Latin):
inde contigerit. ubi illũ dic mͥ nr̃a estima¬
teat eiꝰ e̾ẽ manus tantarũ rerũ ministras.
qualẽ lingua uerba illa fundentẽ. aut qͦ
genere ñ mundiorẽ e sanctiorẽ animã ta¬
lis sp̃c receptricem : Tunc etiam angłi cir¬
cumstant sacerdoti: & tͥbunal atq altaris
locus. cęlestib uirtutib adimplet᷑. in ho¬
uorẽ illius qͥ ĩmolat̃. ltẽ gregorius in quar¬
dubium possit. in ipsa immolationis hora
ad sacerdocis uocẽ celos appiri. in illo iħu m
misterio angłoꝵ choros adeẽ. sũmis ima si¬
ari. terrã cȩlestib iungi. unũ ex uisibile¬
ꝯ inuisibilib fieri: Sed necesse ẽ ut cun
hȩc agimꝰ. nosmetipsos deo incordis contͥ¬
one mac temꝰ: & qͥ passionis dñicȩ misteru
celebramꝰ. debemus imitari quod agimus
Tunc gͦ uera ꝓ nob̾ deo hostia erit: cuini
ipsos dõ hostiã fecerit. Unde augustiuꝰ n
libro decimo de ciuitate dei. In forma sere
maluit ds sacrificiũ ẽe quã sumere: ne uel

Expanded text:
inde contigerit, ubi illum, dic mihi, nostra aestimateat ejus esse manus tantarum rerum ministras, qualem linguam verba illa fundentem, aut quo genere non mundiorem et sanctiorem animam, talis spiritus receptricem. Tunc etiam angeli circumstant sacerdotem, et tribunal atque altaris locus coelestibus virtutibus adimpletur, in honorem illius qui immolatsit in ipsa immolationis hora ad sacerdotis vocem celos aperiri, in illo Iesu Christi misterio angelorum choros adesse, summis ima sociari, terram celestibus iungi, unum quid ex visibil invisibilibus fieri? Sed necesse est ut, cum haec agimus, nosmetipsos Deo in cordis contritione mactemus, quia, qui passionis Dominicae mysteria celebramus, debemus imitari quod agimus. Tunc ergo vera pro nobis Deo hostia erit, cum nos ipsos hostiam fecerit. Sed studenlibro X De civitate Dei : « In forma servi Deus maluit sacrificium esse quam sumere, ne per
Abbreviated transcription (Latin):
eo ẽ utilior. Ut gͦ certior sit: alioꝵ scõꝵ subda¬
tur auctoritas. Ait augustinus in exposicio¬
ne psalmi nonagesimi octaui. Inuenio quomͦ
sine impietate adoret᷑ terra: sine impietace
terram. quia caro de terra ẽ: ꝯ de carne mariȩ
carnẽ accepit. & qr in ipsa carne ambulauit.¬
& ipsam carnẽ nobis manducanda ad salutem
dedit: nemo illã carnẽ manducat. nisi adora¬
uerit. Inuentum ẽ quẽ admodũ tale scabellũ
pedum dĩ adoremꝰ. ꝙ ñ solũ pͥeccemꝰ ad orando.
sed & peccenus ñ ad orando. Manc filii di uere
adoranda carnẽ: beatus basilius ad mirans ait
indialogo suo. de dignitate sacerdotii. Omi¬
raculũ. odei innos beniuolentia. Qui sursũ
sedet ad derterã patͥs. sacͥficii cẽpore homi¬
nũ manib continet᷑. tradit̾q lamb̾e capi¬
entib eũ s cũ benedictione cõplecti: fitq
hoc totũ sub occulis humanis. Itẽ ipse. Cũ¬

Expanded text:
eo est utilior. Ut ergo certior sit, aliorum sanctorum subdaeo est utilior. Ut ergo certior sit, aliorum sanctorum subdatur auctoritas. Ait Augustinus in expositione psalmi nonagesimi octavi : « Invenio quomodo sine impietate adoretur terra, sine impietate terram quia caro de terra est et de carne Mariae carnem suscepit; et quia in ipsa carne ambulavit, ipsam carnem nobis manducandam ad saldedit; nemo autem illam carnem manducat nisi prius adoraverit. Inventum est quemadmodum tale scabellum pedum Domini adoremus, et non solum non peccemus adorando, sed et peccemus non adorando. » Hanc filii Dei vere adorandam carnem B. Basilius admirans, ait in dialogo suo De dignitate sacerdotii: « O miraculum, sedet ad dexteram Patris, sacrificii tamen tempore hominum manibus continetur, traditurque lambere cupientibus eum, et cum benedictione complecti, fitque hoc totum sub oculis humanis. » Item ipse:
Abbreviated transcription (Latin):
meũ.xcalicẽ illũ eẽ de qͦ loquutꝰ ẽ iterum
Hicẽ sangͥs m̃s noui testam̃ti: qui ꝑ multis
effundet᷑ in remissionẽ peccatoꝵ. Sig pa¬
nis qͥ de cȩlo descendit corpꝰ ẽ diũ. ꝙ uinũ qͦd
moyses dedit nob̾ panẽ uerũ. sed dñs iħe.
ipse conuiua. ipse conuiuium. ipse comedens
&s qui tomedit᷑. illius bibimus sangͥnem. & sine
ipso potari non possumꝰ. & cotidie insaerificuis eiꝰ
de germine uitis uerȩ q uineȩ sobehic. quod
pacͥs id ÷ in regno głe non inuetustate litterȩ.
sed in nouitate sp̃s ¶ Testimonio xͥ alios tes
figurate. auditoresq suos ita discreuit. ut
his datũ sit nosse misteriũ regnidi. cet̾is au
sis sc̃is non pigrũ fuit scrib̾e. necessarium
dimi repetere. ut ipse in tellectus ueritatĩ
non mee uideatur p̾sumptionis. sed catholicȩ
auctoritatis eoꝵ qui ita crediderunt. & ita salua¬
rimeruerunt.: qr fides ap̃iana quo fit certior.

Expanded text:
meum; et calicem illum esse de quo locutus est iterum: meum; et calicem illum esse de quo locutus est iterum: Hic est sanguis meus novi testamenti, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum. Si ergo panis qui de coelo Moyses dedit nobis panem uerum, sed dominus Iesus, ipse conuiua et conuiuium, ipse comedens et qui comeditur. illius bibimus sanguinem et sine ipso potare non possumus et cotidie in sacrificiis eius de genimine uitis uerae et uineae Sorech, quae n regno Ecclesiae; non in vetustate litterae, sed in novitate spiritus. » Testimonio Christi testes figurate, auditoresque suos ita discrevit, ut his datum sit nosse mysterium regni Dei, caeteris . Quod ipsis sanctis non pigrum fuit scribere, necessarium duxi repetere; ut ipse intellectus, veritatis non meae videatur praesumptionis, sed catholicae auctoritatis, eorum qui ita crediderunt, et ita salvari meruerunt; quia fides Christiana quo fit certior,
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃tis. Dñs iłic testificabat᷑ nob̾ quod cor¬
pus suũ accipiamꝰ ꝓ sangͥnem. Numqͥd debe¬
mus de eiꝰ fide. s testificatione dubitare: Itẽ¬
hylarius in libro nono de tͥnitate. Ipse ait. Qui
in me manet & ego ineo. De ueritate carnis
ꝯsang̾nis: ñ ẽ relictus ambigendi locus. Nẽ
enĩ& ipsiꝰ dinĩ ꝓfessione ꝯfide nr̃a uere caro
est: & uere sangͥs est. & hec accepta atq haus¬
sit. anne hoc ueritas non ẽ: Est g̃ in nobis
ipse ꝑcarnem. ꝯsumus in eo: dum secumhoc
carnẽ xp̃m manentẽ habemꝰ. uicturis nob̾
ꝑ eũ eaconditione qua uiuit ille ꝑ patrẽ.
ltẽ eusebius emisenꝰ. Cȩlestis confirmat auc¬
toritas. qr caro mea uere ẽ cib: ꝓ sangͥs mñs
uere ẽ potus. Recedat gͦ om̃e infidelitatis
ambiguum: quando qͥde qui aucbor ẽ mu¬
ueris. ipse eciam testis ẽ ueritatis. Itẽ ihe¬
ronimꝰ inepła adedibiam. Nos audiamus pa
saluatoris. ipso dicente ad eos. Hoc ẽ corpꝰ

Expanded text:
minus Iesus testificatur nobis, quod corpus suum accipiamus et sanguinem. Numquid debemus de eius fide et testificatione dubitare? Hilarius in lib. VIII. De Trinitate : « Ipse ait: Qui in me manet et ego in eo . De veritate carnis et sanguinis, non est relictus ambigendi locus. Nunc enim et ipsius Domini professione et fide nostra, vere caro est, et vere sanguis est; et haec accepta atque haussit. Anne hoc veritas non est? Est ergo in nobis ipse per carnem, et sumus in eo, dum secum hoc carnem Christum manentem habemus, victuris nobis per eum, ea conditione qua vivit ille per Patrem. » Item Eusebius Emissenus: « Coelestis confirmat auctoritas, quia caro mea vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Recedat ergo omne infidelitatis ambiguum: quandoquidem qui auctor est muneris, ipse etiam testis est veritatis. » Item Hieronymus in epist. ad Hedibiam : « Nos autem audiamus panorpus Domini Salvatoris, ipso dicente ad eos: Hoc est corpus
Abbreviated transcription (Latin):
iohem. Cũ dixisset qͥ manducat meã carnẽ
bibit meũ sargͥnẽ habet uitã ȩcnã: con¬
tinuo subiecit. & ego resuscitabo eũ in no¬
uissimo die. ut habeat interĩ scđm sp̃m ui¬
aut̃ ad corpus actinet. nec ei uita et̾na frau¬
det̃. sed intesurrectionẽ mortuoꝵ innouis¬
simo die.Unde eciã scđm corpus dicim̃
menbra capitis xͥ eẽ. Augustinꝰ insermone

Expanded text:
m cum dixisset, « Qui manducat carnem meam, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam, » continuo subjecit et dixit: « Ego resuscitabo eum in novissimo die, » ut habeat interim, secuautem ad corpus attinet, nec ei vita aeterna fraudetur, sed in resurrectione mortuorum in novissimo die. Unde etiam secundum corpus dicimur membra capitis Christi esse. Augustinus in serm.
Abbreviated transcription (Latin):
illiꝰ cũ ore ad redẽptionẽ sumit̾. ad imitati¬
onẽ qͦ intenta m̃te cogitat᷑.  In quo notan¬
dũ ẽ qͦd augustinꝰ & gregoriꝰ ide dicunt in
sacram̃to uisibilit̾ ore corporis sumi. qͦd in
ipsa ueritate spĩalit̾ ore cordis hauriri: ñ
quod substantialit̾ alnqͥd uerius credat᷑ corde
quã suniat᷑ ore. sed ipsa pura ueritate sumi
ueritas dicit᷑. quando quod spũale ẽ spũalit̾.
inuisibile uisibilit̾. salutare salubrit. quod
est. sic̃ ẽ suiit᷑ int̾ius amando. qͦd ide tam̃
mentib oꝑat̃ quantũ ad grãm. Licet enĩ
alter gustus sine altero ñ ꝑsit si negligit᷑:
in hoc tam̃ spũalis ẽ uerior. qr semꝑ salutẽ
oꝑat᷑ bonis. corporalis aut̃ aliquando eciam

Expanded text:
umitur, ad imitationem quoque intenta mente cogitatur. » In quo notandum est quod Augustinus et Gregorius idem dicunt, in sacramento visibiliter ore corporis sumi, quod in ipsa veritate spiritualiter ore cordis hauriri; non quod substantialiter aliquid verius credatur corde, quam sumatur ore. Sed, si pura veritate sumi veritas dicitur, quando quod spirituale est spiritualiter, invisibile invisibiliter, salutare salubriter, quod est sicut est sumitur interius, amando. Quod idem tamen mentibus operatur quantum ad gratiam. Licet enim alter gustus sine altero non prosit si negligitur, in hoc tamen spiritualis est verior, quia semper salutem operatur bonis, corporalis autem aliquando etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑. paria. cĩ tam̃ sacram̃tũ panis famili¬
ariꝰ significet ap̃m quã manna. qr manna
fucurũ. panis p̾sentẽ. manna tantũ ex¬
tͥnsecus. panis ita. ut substantialit̃ sit
conuersus in corpꝰ xp̃i. & formalit̾ signifi¬

Expanded text:
a paria; cum tamen sacramentum panis familiarius significet Christum quam manna, quia manna futurum, panis praesentem, manna tantum extrinsecus, panis ita ut substantialiter sit conversus in corpus Christi, et formaliter signifi