comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rusticꝰ sciebat: Qđ nouerat arboris cul¬
tor. non nou̾at arboris ͤator ⁊ sum qͦ
csuriens poma qͥsuit in arbore: sigui¬
ficauit se aliqͥd esurire. & aliqͥd aliud
querere. Et̃ arborẽ illam sine fructu
foliis plenam repꝑit : ⁊ maledixit ⁊ a¬
ruit. Quid arbor fec̃at. fructũ nõ affe¬
rendo: E culpa arboris infecundicaᷤ:
S sunt qui fructum uoluntate dare ñ
possunt. Illorum ÷ culpa sterilitas: qͦ¬
rũ fecũdicas ÷ uolũtas. Crant gͦ uides
habentes u̾ba legis : ⁊ facta nõ habentes.
Pleni foliis: ⁊ fructꝰ nõ ferentes. Hoc dixi
nificaret: ut excepto eo qͦd mua ⁊ mag¬
na ⁊ diuina crant. aliqͥd inde etiãdis
c̃cmꝰ. Uideamꝰ gͦ qͥd nos disc̃e uoluit:
in tͥb mortius qͦs sliscitauit. Resuscita¬
uit filiam mortuam archisinagogi ad
qͣm egͦtantẽ petebatur: ut eam de eͥtu¬
dine liberaret. Et̃ cum ꝑgit: mortua nũ¬
tiatur. ꝙ qͦsi iam frustra fatigaret᷑: re¬

Expanded text:
rusticus sciebat? Quod noverat arboris culrusticus sciebat? Quod noverat arboris cultor, non noverat arboris creator? Cum ergo esuriens poma quaesivit in arbore, significavit se aliquid esurire, et aliquid aliud quaerere: et arborem illam sine fructu foliis plenam reperit, et maledixit; et aruit. Quid arbor fecerat fructum non afferendo ? Quae culpa arboris infecunditas? Sed sunt qui fructum voluntate dare non possunt. Illorum est culpa sterilitas, quorum fecunditas est voluntas. Erant ergo Judaei habentes verba Legis et facta non habentes, pleni foliis et fructus non ferentes. Hoc dixi,nificaret, ut excepto eo quod mira et magna et divina erant, aliquid inde etiam dis. Videamus ergo quid nos discere voluit in tribus mortuis, quos suscitavit. Resuscitavit filiam mortuam Archisynagogi, ad quam aegrotantem petebatur, ut eam de aegritudine liberaret. Et cum pergit, mortua nuntiatur; et quasi jam frustra fatigaretur, re
Abbreviated transcription (Latin):
faciebat corꝑaliter: etiã sp̃ualiter uole¬
bat intelligi. Neq enim cãtum miracła
ꝓpt̾ miracła faciebat: s ut illa qͥ facie¬
bat mira essent iudentib. uera essent
incelligentib. Qmadinoctũ qui uidet
liceras in codice optime scͥptas. ⁊ uon
nouit leg̃e. laudat qͥdem antiqͣrii ma¬
num. ãmirans apicũ pulcͥcudinem. sed
qͥd sibi ueluit: qͥd indicent illi apices uescit.
Q̾÷ ocłis laudator: mente nõ cognitor. Auiꝰ
aut̃ ⁊ laudat artificiũ. ⁊ capit intellectũ.
Ille utiq qͥ non solũ uidẽ qͦd omune ẽ om̃ub
potest: s ctiã leg̃t. Qd qͥ nõ didicit: nõ¬
intellexerunt qͥd sibi uellent. ⁊ qͥd intelligẽ¬
tib qͦdãmͦ innucrent: mirati sunt cmͣtũ
qͥa facta sunt. Alii uͦ ⁊ facta mirati:⁊
intellectu assecuti. Cales nos in scola xp̾
re. Non enĩ erat illius pomi tempꝰ sicud
eũgłista cestatur: ⁊ tñ esuriens poma
qͥsierat in arbors: Xp̃c nesciebat. qͦd

Expanded text:
iam spiritualiter volebat intelligi. Neque enim tantum miracula propter miracula faciebat: sed ut illa quae faciebat, mira essent videntibus, vera essent intelligentibus. Quemadmodum qui videt litteras in codice optime scripto, et non novit legere, laudat quidem antiquarii manum admirans apicum pulchritudinem; sed quid sibi velint, quid indicent illi apices nescit; et est oculis laudator, mente non cognitor: alius autem et laudat artificium, et capit intellectum; ille utique qui non solum videre quod commune est omnibus potest, sed etiam legintellexerunt quid sibi vellent, et quid intelligentibus quodam modo innuerent, mirati sunt tantum quia facta sunt: alii vero et facta mirati, et intellecta assecuti. Tales nos in schola Chrre. Non enim erat illius pomi tempus, sicut Evangelista testatur: et tamen esuriens poma quaesivit in arbore. Christus nesciebat, quod
Abbreviated transcription (Latin):
iħ̃u xp̃i. om̃s qͥdem audienteᷤ
⁊ credentes mouent s alioꝰ atq
alios: aliter ⁊ alit̾. Qͥdem enim
corꝑalia ciꝰ miracła stupentes: maiora
intueri non norunt. Quidem uͦ ea que
gesta audiunt in corporib: nunc am¬
plius in animis ammirantur. Dicit ip̃e
dñs. Sicud enum pater suscitat mor¬
tuos ⁊ iiuficat. sic ⁊ filiꝰ qͦs uult ui¬
iuficat. Non utiq alios ꝑat̾. ⁊ alios
filius: s eosdem pater ⁊ filuis. qͥa omia
pater ꝑ filium. Nemo gͦ dubitet. qͥ
xp̃ianus ÷ : eciam nunc moetuos sus¬
citari. S om̃is homo habet ocłos quib
uideri potest mortuus resurgens. itã
ut resurrent filius huius uictue: qui mͦ
ex eũgło recitatus ÷. Unde autem iide¬
ant homines resurg̾e mortuos in coede
non om̃s habent: nisi qui iam resur¬
rexerłnt in corde: Ampluis ÷ resuscita¬
re semꝑ uicturum : qm suscitare it̾m
gauisa÷ mat̾ uilua. De hominib in
sp̃u cotidie suscitatis: gaudet mater
ecła. Ille qͥdem mortuus erat corꝑe: ill

Expanded text:
audientes et credentes movent: sed alios atque alios aliter et aliter. Quidam enim corporalia ejus miracula stupentes, majora intueri non norunt: quidam vero ea quae gesta audiunt in corporibus, nunc amplius in animis admirantur. Dicit ipse Dominus, Sicut enim Pater suscitat mortuos, et vivificat; sic et Filius quos vult, vivificat . Non utique alios Filius, alios Pater; sed eosdem Pater et Filius: quia omnia Pater per Filium. Nemo ergo dubitet qui christianus est, etiam nunc mortuos suscitari. Sed omnis homo habet oculos, quibus videre potest mortuos resurgere ita, ut resurrexit filius hujus viduae, qui modo ex Evangelio recitatus est: unde autem videant homines resurgere mortuos in corde, non omnes habent, nisi qui jam resurrexerunt in corde. Amplius est resuscitare semper victurum, quam suscitare iterugavisa est mater vidua: de hominibus in spiritu quotidie suscitatis gaudet mater Ecclesia. Ille quidem mortuus erat corpore; illi
Abbreviated transcription (Latin):
& uincit: tu hosti suocũbis. Stat corpꝰ: ⁊
iacet capud. Qui autem uxores nõdum
habetis. et tam ad mensam dñicã iã acce¬
ditis. ⁊ carnem xͥ manducatis. et sangͥnẽ
bibitis: si ducturi estis upores seruate uos
urorib ur̃is. ¶les cas uultis aduos uenut:
tales uos debent ⁊ ipse iuenire. qͥs inue¬
uis ẽ. qui nõ castam uelit duc̃e: uxorem :
Intactã qͦris. intactus esto. Purã qͥris: noli
ẽc inpurꝰ. Non enim illa potest: ⁊ tu ñ
potes. Si ficri nõ posset: nec illa posset.
Iuia uͦ illa potest: doceat te qͥa fieri potest.
ꝙ illa ut possit : ds̃ regit. S tu glosiore¬
ris:. si fec̃is. Qre gloriosiore Iuani p̃mic pa¬
rentum custocdia. resrenat insirmioris
scxꝰ ipsa uerccũdia: postremo leges ti¬
met. qͦs tu non tunes. Icleo gͦ gloriosior
cris si fec̃is: quia si tu fec̾is dm̃ tunes.
Habet illa multa que ticat: p̃ter dm̃.
Tu solũ dm̃ tunes. S tu qͣm cunes: ma¬
lor ÷ om̃ib. Ipse ÷ timendus in publico:

Expanded text:
et vincit: tu hosti succumbis? Stat corpus, et jacet caput? Qui autem uxores nondum habetis, et tamen ad mensam Dominicam jam acceditis, et carnem Christi manducatis, et sanguinem bibitis, si ducturi estis eas vultis ad vos venire, tales vos debent et ipsae invenire. Quis juvenis est, qui non castam velit ducere uxorem? Intactam quaeris, intactus esto. Puram quaeris, noli esse impurus. Non enim illa potest, et tu non potes. Si fieri non posset, nec illa posset. Quia vero illa potest, doceat te quia fieri potest. Et illam, ut possit, Deus regit. Sed tu gloriosior eris, si feceris. Quare gloriosior? Illam premit parentum custodia, refrenat infirmioris sexus ipsa verecundia: postremo leges timet, quas tu non times. Ideo ergo gloriosior eris, si feceris: quia tu si feceris, Deum times. Habet illa multa quae timeat praeter Deum: tu solum Deum times. Sed tu quem times, major est omnibus. Ipse timendus est in publico,
Abbreviated transcription (Latin):
lon qͦd uolumꝰ facimꝰ. Ere : Quia uolumꝰ
ut mille sint ꝯcupiscentie: s non possu¬
mus. Uelimus nolimꝰ: habemus illas. He¬
limꝰ nolimus: ticillant. blancluitur. sti¬
mulant. infestant: surg̾e uolunt. Premũ
nem. Nũqͥd hoc etiam cum mortiuis fue¬
rit hõ: Aosit. Ueponis caruem. E modo
cecum trahis ꝯcupiscentias carnuse S si bñ
pugnasti recipieris ad qurecem: de qͦ qͥcte
coronandus es: non dap̃uandus. ut ptra
ꝑducaris ad regnum. Ergo qͣidui hic
uiuit᷑ tr̃s sic ÷: sicud ⁊ nos qui sentiimꝰ
in ista militia. Minores quidem hostes
habemꝰ: s camen habemus. fatigati sunt
tũ etiam fatigati: non cessant qͦlib cũq
motibus infestare. senectutis qͥetem. Acrior
pugna uuenum ẽ. Nonimꝰ enn: transiui¬
uuis ꝑ eam. Caro gͦ ꝯcupiscit acdũsiis spm:¬
⁊ sp̃c aclũsus carnem. ut non ea que uul¬
tis faciatis. Qd enim uultis o scĩ o boni p̾l¬
atores. o fortes milites xp̃i. quid uulcis :

Expanded text:
d volumus facimus. Quare? Quia volumus ut nullae sint concupiscentiae, sed non possumus. Velimus nolimus, habemus illas: velimus nolimus, titillant, blandiuntur, stimulant, infestant, surgere volunt. Premuntnem. Numquid hoc etiam cum mortuus fuerit homo? Absit. Deponis carnem, quomodo tecum trahis concupiscentias carnis? Sed si bene pugnasti, reciperis ad quietem. De qua quiete coronandus es, non damnandus: ut postea perducaris ad regnum. Ergo quamdiu hic vivitur, fratres, sic est: sic et nos qui senuimus in ista militia, minores quidem hostes habemus: sed tamen habemus. Fatigati sunt tamen etiam fatigati non cessant qualibuscumque metibus infestare senectutis quietem. Acrior pugna juvenum est: novimus eam, transivimus per eam. Caro ergo concupiscit adversus sps adversus carnem; ut non ea quae vultis, faciatis. Quid enim vultis, o sancti, o boni praeliatores, o fortes milites Christi? quid vultis?
Abbreviated transcription (Latin):
Non es recte baptitatus: quia ego ibi ñfui.
Uide qͥs ibi fuit. Qd dictum: ioħ̾i: Suꝑ quẽ
uideris sp̃m desceudentem. qͦsi colũbã:
hic÷ qͥbaptizat. Ipsum habcus quercrẽ
ce: Inmo qͥ mͥ ab ipso baptizato inuidisti.
cem ur̃am & illoꝵ: & uidete qͥd eliga¬
tis. Non hoc dicimus. Si sis sc̃ĩ dcus
scit. sisimꝰ unqͥ: ⁊ hoc magis ipst scit. bos
in nobis sꝑcm non ponatis: qͣlescũꝙ si¬
mus. Si boni sumꝰ: facite qͦd scͥptũ est.
Imitatores mei estote. sic̃ ⁊ ego xp̃i. Si au¬
tem mali sumus: nec sic deserti eftimꝰ.
nec sic sine ꝯsilio remansistis. Auctitẽ
diccncem. Qͤ dicunt facite: que autem
faciunt fac̾e nolite. Illi autẽ ꝯtra. Atsi
boni sueriuuꝰ ꝑistis. Ecce ÷ alius qͥ ue¬
niet in nomine suo. Ergouita mea exte pen¬
debit: & salus mea ex te religabitur: Ita¬
ne oblicus sum funcdam̃tum meum : Nõ¬
ne petra erat xp̃c : Nonne qui eclificat fuꝑ

Expanded text:
Non es recte baptizatus, quia ego ibi non fui. Non es recte baptizatus, quia ego ibi non fui. Vide quis ibi fuit. Quid dictum est Joanni? Super quem videris Spiritum descendentem quasi columbam, hic est qui baptizat . Ipsum habes quaerentem te: imo quia mihi ab ipso baptizato invidisti, cem nostram et illorum, et videte quid eligatis. Nos hoc dicimus: Simus sancti, Deus scit; simus iniqui, et hoc magis ipse scit: vos in nobis spem non ponatis, qualescumque simus. Si boni sumus, facite quod scriptum est: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Si autem mali sumus, nec sic deserti estis, nec sic sine consilio remansistis: audite dicentem, Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite . Illi autem contra: Nisi boni fuerimus, peristis. Ecce est alius qui veniet in nomine suo. Ergo vita mea ex te pendebit, et salus mea ex te religabitur? Itane oblitus sum fundamentum meum? Nonne petra erat Christus ? Nonne qui aedificat super
Abbreviated transcription (Latin):
nomen suum honoraturꝰ ÷. ⁊ nomen
ego uistifico s̃ Respondet᷑ ci. Ego ad xp̃n
ueni. nõ pedib: s corde ucui. ubi eũgłm
audiui ibi credidi. ibi haptizatus sum:
qͥa in xp̃m credidi. in dm̃ credidi. & ille.
Non es munctus. Qͦre.: quia non ibi fui.
Dic qͥre non sum niundatus. homo qui
baptitatus sum in icrłm. homo qui bap¬
titatus sum ũbi gr̃a apd̃ ephesios. ad qͦs
cdatam epłam legis ⁊ qͦrũ pacem sꝑius.
Cor ad ephesios scͥpsit apłs. fundata est eccła
manet usq nunc: & uberius manet. nuilti¬
plicius manet. T enet qͦel accepit ab apłõ. Sl
qͥs amunitiaũit nobis p̾ter qͣui accepistis:
anachema sit. Quid gͦ: Qͥd mͥdicis. inunt̃
nonsum : Ibi baptiratus. mundus ñ sũ:
Etiam. non es. Qre : Quia ego ibi non fui.
S qͥubiq ÷: ibi fuit. quia u̾q ÷. Ibi non¬
suit. in cuiꝰ nonieu credich: Eu nescionud̾
ueniens. irimo non ueniens. s uoleus nt
ego adte ucniam. Hic positus dicis michi.

Expanded text:
nomen suum honoraturus est, et noEgo justifico? Respondetur ei: Ego ad Christum veni, non pedibus, sed corde veni: ubi Evangelium audivi, ibi credidi, ibi baptizatus sum: quia in Christum credidi, in Deum credidi. Et ille: Non es mundus. Quare? Quia non ibi fui. Dic quare non sum mundatus, homo qui baptizatus sum in Jerusalem, homo qui baptizatus sum, verbi gratia, apud Ephesios, ad quos datam Epistolam legis, et quorum pacem spernis? Ecce ad Ephesios scripsit Apostolus: fundata est Ecclesia, manet usque nunc; et uberius manet, multiplicius manet, tenet quod accepit ab Apostolo, Si quis annuntiaverit vobis praeter quam quod accepistis, anathema sit . Quid ergo? quid mihi dicis? Mundus non sum? Ibi baptizatus, mundus non sum? Etiam non es. Quare? Quia ego ibi non fui. Sed qui ubique est, ibi fuit. Qui ubique est, ibi fuit, in cujus nomen credidi. Tu nescio unde veniens, imo non veniens, sed volens ut ego ad te veniam, hic positus dicis mihi:
Abbreviated transcription (Latin):
enim sccłm carnem uix̃itis: moriemini.
Si autem sp̃u facta carnis mortusicauitiꝰ:
uiuetis. In his u̾bis iam eitollebat se hõ
quasi sp̃u suo facta carnis possit mor¬
tificare. Si scłm carnem uperitis: mori¬
emii. Si autem spũ facta carnis mor¬
tisicaueritis : mo uiuctis. Eipone no¬
bis apłe⁊ quo spu. Habet enum ⁊ hõ
homo ÷. Homo eium ostat ex corpore:¬

Expanded text:
enim secundum carnem vixeritis, moriemini: enim secundum carnem vixeritis, moriemini: si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. In his verbis jam extollebat se homo, quasi spiritu suo facta carnis possit mortificare. Si secundum carnem vixeritis, moriemini: si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Expone nobis, Apostole, quo spiritu. Habet enim et homo homo est. Homo enim constat ex
Abbreviated transcription (Latin):
miinis. fiat qͦd ait apłs. Non reguet pac¬
catum in ur̃o mortali corpe: Nlon dixit:
non sic. Iam ÷ ibi. Qͦd ideo peccatum uo¬
catur: quia m̃ito peccati ꝯtigit. Non i
in paracdiso caro ꝯcupiscebat aduersus
sp̃m: aut erat ibi ista pugna. ubi pax
ertit sola. S facta tͣngressione p̾cea qͣm
homo noluit seruire deo suo & donatus
 sibi. nec sic donatus sibi ut possit saltẽ pos¬
sidere se. s ab eopossessus a quo deceptus.
cepit caro ꝯcupiscẽ adũsus sp̃m. ⁊ hoc in
bonis concupiscere adũsus sp̃m. Nam in ma¬
lis non habet cõtra quem cõcupiscat. Ibi
enim ꝯcupiscit adũsus sp̃m: ubi ÷ sp̃s.¬
hominis tãtum datum. Sp̃e dei est.
qui pugnat inte. adũsus de: adũsus illd̾
qͦd ÷ inte ꝯtrate. Noliusti enim stare an
dñm. Eccidisti fractus ͤ Quomͦ uos q̃n de
manu hoĩs cadit in t̾ram: fractus es. Ct
quia fractus es ideo adũsus es tibr. ideo
cõtra te es. Nicħ sit in ce ꝯtra te: ⁊ integer

Expanded text:
s. Fiat quod ait Apostolus, Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Non dixit, non sit. Jam est ibi. Quod ideo peccatum vocatur, quia merito peccati contigit. Non enim in paradiso caro concupiscebat adversus spiritum, aut erat ibi ista pugna, ubi pax erat sola: sed facta transgressione, posteaquam homo noluit servire Deo, et donatus est sibi; nec sic donatus sibi, ut possit saltem possidere se; sed ab eo possessus, a quo deceptus; coepit caro concupiscere adversus spiritum. Et hoc in bonis concupiscit adversus spiritum: nam in malis non habet contra quem concupiscere. Ibi enim concupiscit adversus spiritum, ubi est shominis tantum datum. Spiritus Dei est qui pugnat in te adversus te, adversus illud quod est in te contra te. Noluisti enim stare ad Dominum; cecidisti, fractus es; quomodo vas quando de manu hominis cadit in terram, fractus es. Et quia fractus es, ideo adversus es tibi, ideo es contra te. Nihil sit in te contra te, et integer
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ incellige. Sublata ÷ qͤstio: subsequẽ¬
tib u̾bis. Cum enim cdixisse. si aucem spi¬
ritu facta carnis morcisicau̾itis inuetis:
continuo addidit. Qtqͦt enum spu dei agũ¬
tur: hii fllii sunt dei. Agis si agoris: & bñ
agis siabono agaris. Ergo qͦd cdixit cibi
si spñi facta carnus mortisicau̾itis unetis
⁊ ambiguum tibi erat de quo sp̃u chix¬
xrit: in sequentib u̾bus intellige p̃cep¬
torem: agnosce redeptorem. Et enim
ille redẽptor tͥ sp̃m decdit: qͦ mortisiceᷤ
facta carnuis. Etqͦt enim sp̃u dei agunt᷑:
hii filii sunt dei. Non sunt silii dei:

Expanded text:
sequentibus verbis. Cum enim dixisset, Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis; continuo addidit, Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei . Agis, si agaris; et bene agis, si a bono agaris. Ergo quod dixit tibi, Si spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis; et ambiguum tibi erat de quo spiritu dixerat, in sequentibus verbis intellige praeceptorem, agnosce Redemptorem. Etenim ille Redemptor tibi Spiritum dedit, quo mortifices facta carnis. Quotquot enim Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
ocdisti aniniam tuã. ⁊ diligis caruem tuã.
resurget caro cua: s ut coequeatur cũ aĩa
tua. Ergo pͥus anima diligenda÷. que deo
subcdenda ẽ: ut oeclinem suũ seruitꝰ ista
custodiat. Anima deo: anune caro. his
seruiat caro tua amme tue: Ueo seruat
anima cua. Debes regi: uc possis reg̾e. Nã
lucta ista tam ꝑiculosa ÷: ut si dimiserit
.mordecis ⁊ comeditis inuicem : iudece ne
Cab inuicem ꝯsumamini. Dico autem. Sp̃u¬
F ambulace: & cõcupiscencia carnis. non¬
E dixit ne habucritis. neꝙ hoc dixit ne fe¬
c̃itis. s ne ꝑfec̾itis. quid sit autem hoc
Sad uuante dño dic̃am ut potero. Ad esto¬
Ste ut intelligatis: si sp̃ũ ambulatis. Dico
Elius possit intelligi. Dixi enum non frustra
Eapłm noluisse dic̾e ꝯcupiscentias caruis ne¬
⁊ habueritis. neq hoc sattem dic̃e uoluisse.¬

Expanded text:
disti animam tuam, et diligis carnem tuam, resurget caro tua; sed ut torqueatur anima tua. Ergo prius anima diligenda est, quae Deo subdenda est, ut ordinem suum servitus ista custodiat, anima Deo, animae caro. Vis serviat caro tua animae tuae? Deo serviat anima tua. Debes regi, ut possis regere. Nam lucta ista tam periculosa est, ut si dimiserit mordetis et comeditis invicem, videte ne ab invicem consumamini. Dico autem, Spiritu ambulate.  dixit, Ne habueritis; neque hoc dixit, Ne feceritis; sed, ne perfeceritis. Quid sit autem hoc, adjuvante Domino, dicam ut potero: adestote, ut intelligatis, si Spiritu ambulatis. Dico lius possit intelligi. Dixi enim, non frustra Apostolum noluisse dicere, Concupiscentias carnis ne habueritis; neque hoc saltem voluisse
Abbreviated transcription (Latin):
nat᷑am suam : ⁊ audio te dicentem.
Si autem sp̃u facta carnis mortisicaui¬
tis: uiuetis. Queso quo sp̃u. meo an
dei: Audio enim ũba tua: ⁊ adhuc
ambiguitate ꝑmoueor. Sp̃s enim cum
dicitur. & hominis ÷ aliq̃n ⁊ peccoris.

Expanded text:
naturam suam, et audio te dicentem, Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Quaero quo spiritu: meo, an Dei? Audio enim verba tua, et adhuc ambiguitate promoveor. Spiritus enim cum dicitur, et hominis est aliquando, et pecoris
Abbreviated transcription (Latin):
ioh̾is de celo ÷ an ex hominib: Audier̃t
et tacuerunt. Cogitauerunt eium apl
se cito. Si dixerimus ab hominib lapida¬
bit nos pͦpłs : quia ꝓpħ̾am habent ioh̾m.
Sidixerimꝰ de celo: dicturꝰ ÷ nobis. Ere gͦ
non crectidistis ci : Quia ioh̃s. xp̃o ꝑhi¬
buit testimonium. Angꝰtati in cordibi suiꝰ
qͥstionib siuis: ⁊ illaqueati laqueis suis. responder̃t.
Nescimus. Que potuit alia uox ẽe tenebra¬
rum & Rectum ÷ quidem homini: ut q̃n
nescit dicat nescio. Qñ autem scit: et
dicit nescio: testis est contra se. utiꝙ
nouerant excellentiam iohis. & quia
de celo erat baptismũ euis. s nolebant
ad quiesc̾e cui testimoniũ ꝑhibuit ioħs.
At ubi dixerunt nescinꝰ : respondit eis.
ih̾c. Nec ego dicam uobis in qua potesta¬
te ista facio. Et ꝯfusi sunt: et impletũ
÷. paraui luc̾nam xp̃o meo. inimicos eiꝰ

Expanded text:
Joannis de coelo est, an ex hominibus? Audierunt, Joannis de coelo est, an ex hominibus? Audierunt, et tacuerunt. Cogitaverunt enim apud se cito, Si dixerimus, Ab hominibus, lapidabit nos populus: quia prophetam habent Joannem. Si dixerimus, De coelo; dicturus est nobis, Quare ergo non credidistis ei testimonium. Angustati in cordibus suis quaestionibus suis, et illaqueati laqueis suis, responderunt, Nescimus. Quae potuit alia vox esse tenebrarum? Rectum est quidem homini, ut quando nescit, dicat, Nescio. Quando autem scit, et dicit, Nescio; testis est contra se. Utique noverant excellentiam Joannis, et quia de coelo erat baptismum ejus: sed nolebant acquiescere cui testimonium perhibuit Joannes. At ubi dixerunt, Nescimus: respondit eis Jesus, Nec ego dicam vobis in qua potestate ista facio . Et confusi sunt, et impletum est, Paravi lucernam Christo meo; inimicos ejus
Abbreviated transcription (Latin):
Nonne ipse ÷ qui dixit. ego sum uia ueri¬
tas & uita ÷ Eui gͦ credendum÷. si uerita¬
ti uon est credendum: Pfecto enim u
uult credere nisi fassitati: qui non ele¬
git credere ueritati. Dictum est gͦ hoc scłm
ipsos ut sic intelligas : & exhis u̾bis hunc
sensum ꝯcipias. Si ego cestimonium ꝑhibe¬
o de me ipso: testimo niũ meum non est
uerum: id ẽ sicud putatis. Ille eium noue¬
rat uerum esse. de se testimoniũ suuur: s
ꝓpter infirmos ꝓpter incredulos ꝓpter non
intelligentes. sol luc̃nas querebat. Fulgorẽ
qͥppe solis lippitudo eorum ferre. uon poit
cerna arcdens ⁊ lucens: &. uos uoliustis
exultare. ad horam in lumine cuis. luc̃ua
ista: ad illorum ꝯfusionẽ parata÷. Qd hoc
soli: Ut immicos eius induam ꝯfusiõe
suꝑ ipsum autẽ florebit scĩficatio mea. De¬
nique hinc sunt ofusi quodam loco per
ipsum ioh̃m: qͣndo dixerunt dño iudei.
In qua potestate ista facis & Dic nobis. Qb
respondit. Dicite michi ⁊ uos. Daptismũ

Expanded text:
sum via, et veritas, et vita ? Cui ergo credendum est, si veritati non est credendum? Profecto enim non vult credere nisi falsitati, qui non eligit credere veritati. Dictum est ergo hoc secundum ipsos, ut sic intelligas, et ex his verbis hunc sensum concipias: Si ego testimonium perhibeo de me, testimonium meum non est verum, id est, sicut putatis. Ille enim noverat verum esse de se testimonium suum: sed propter infirmos, propter incredulos, propter non intelligentes, sol lucernas quaerebat. Fulgorem quippe solis lippitudo eorum ferre non poteracerna ardens et lucens, et vos voluistis exsultare ad horam in lumine ejus. Lucerna ista ad illorum confusionem parata est, quia de hoc soli? Inimicos ejus induam confusione: super ipsum autem florebit sanctificatio mea . Denique hinc sunt confusi quodam loco per ipsum Joannem, quando dixerunt Domino Judaei: In qua potestate ista facis? dic nobis. Quibus respondit: Dicite mihi et vos, Baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
autem adũsus carnem. ut uon ea que iuil¬
tis illa faciatis. Uidetis qͣm ꝑculose audicur:
si non incelligitur. Uidetis quẽ admodum
ꝑtineat ad officium pastoris oꝑtos fontes
aꝑire .&. aquã puram in noxiam sitienti¬
pugnas. uide qͣle bellum ꝓposuit. qͥlem
puguam. uitꝰ intra cr ipsum. Caro ꝯcupis¬
cit adũsus sp̃m. Si non ꝯcupiscit ⁊ sp̃s acdu̾su
carnem: fac acdulterium: Si aucem̃ cõcupiꝰ s̃p̃s¬
cit adũsus carnem: luctam uideo. uictum ñ
delectat: s sp̃s concupiscit actũsus carnẽ.
Delectat et castitas. Ergo iuincat sp̃s caruẽ.
aut certe non uincatur a carne. Adult̾uim
tenebras querit: casticas lucem desiderat.
Qͦ modo uis in notescere: sic uiue. Quomͦ uiꝰ¬

Expanded text:
quae vultis, illa faciatis. Videtis quam periculose auditur, si non intelligitur. Videtis quemadmodum pertineat ad officium pastoris, opertos fontes aperire, et aquam puram, innoxiam, sitienti qualem rixam, intus, intra te ipsum. Caro concupiscit adversus spiritum. Si non concupiscit et spiritus adversus carnem, fac adulterium. Si autem spiritus concupiscit adversus carnem, luctam video, victum non delectat. Sed spiritus concupiscit adversus carnem: delectat et castitas. Ergo vincat spiritus carnem: aut certe non vincatur a carne. Adulterium tenebras quaerit, castitas lucem desiderat. Quomodo vis innotescere, sic vive: quomodo v
Abbreviated transcription (Latin):
enun inuicem adũsant᷑: ut non ea que
uultis faciatis. Hoc si non intelligat᷑: ꝑi¬
culosissime audit᷑. Ideo sollicitꝰ ne male
hiẽs intelligendo pereant: suscepi u̾ba a
prandii non urget. Ad istum cdiẽ id÷
sabbatum. inarine hi assolent ꝯueni¬
re. qui esuriunt ũbum dei. Audite: actten¬
dite. Dican qͣntum pocero cdiligenter. ¶a¬
nabilib uicti ꝯmictunt queq facinora acꝙ
flagicia & i unmunditiis tam pessims uolup¬
tant᷑. que turpe est etiam dic̃e: ⁊ dicunt sibi
ista ũba apłi. Uide quid dixit apłs. Ut nõ
ea que uultis: illa faciatis. Uolo facere: cogor.
cũ pellor. uincor. facio que nolo sicud dicit

Expanded text:
enim invicem adversantur; ut non ea quae vultis, faciatis. Hoc si non intelligatur, periculosissime auditur. Ideo sollicitus ne male homines intelligendo pereant, suscepi haec veprandii non urget: ad istum diem, id est sabbatum, maxime hi assolent convenire, qui esuriunt verbum Dei. Audite et attendite; dicam quantum potero diligenter. CAnabilibus victi, committunt quaeque facinora atque flagitia, et immunditiis tam pessimis volutantur, quae turpe est etiam dicere; et dicunt sibi ista verba Apostoli. Vide quid dixit Apostolus, Ut non ea quae vultis, illa faciatis. Nolo facere, cogor, compellor, vincor, facio quae nolo, si
Abbreviated transcription (Latin):
tati: S si cdiligentiꝰ cogitemꝰ q̾n illi
martires ꝑhibent testimoniũ: ipse
sibi ꝑhibet testimoniũ. Ipse enim ha¬
bitat in martirib: ut ꝑhibeant cesti¬
monium ueritati. Audi unum ex
martirib: ipsum apłm paulũ. Nũqͥd
exꝑinentum uultis acciꝑe eius qui
in me loqͥtur xp̃c: Tum perhibet
Phibeat testimonium petrus. ꝑhibeat pau¬
lus. ꝑhibeant ceteri apłi: ꝑhibeat stepħs.
sine illo quid sunt & De ipso dictum ẽ. As

Expanded text:
ti? Sed si diligentius cogitemus, quando illi martyres perhibent testimonium, ipse sibi perhibet testimonium. Ipse enim habitat in martyribus, ut perhibeant testimonium veritati. Audi unum ex martyribus, ipsum apostolum Paulum: Numquid experimentum vultis accipere ejus qui in me loquitur Christus ? Dum perhiberhibeat testimonium Petrus, perhibeat Paulus, perhibeant caeteri Apostoli, perhibeat Stephanusine illo quid sunt? 4. Charitas ex S
Abbreviated transcription (Latin):
non apłs dicet Surge qͥ dornus. & exur¬
ge a mortius: ⁊ illuminabit ce xp̃c. Por¬
mientem audis cum dicit. surge qui dor¬
mis: s mortuũ intellige cum auctis.
& exurge a mortuis. Dicti sunt sepe
ne om̃is ei qui potest excitare dormut.
Mortuus enim tͥ mortinis ÷: qui qͣntũlibet
pulses. qnͣtũlibet uellices. qͣntũlibet la¬
nies: non exꝑgiscit᷑. Ip̃o autem ille dor¬
miebat: cui dictum ÷ surge: ⁊ ꝯtinuo
surrexit. Nemo tͣm facile excitat in lecto

Expanded text:
non Apostolus diceret: Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Dormientem audis, cum dicit, Surge, qui dormis: sed mortuum intellige, cum audis, Et exsurge a mortuis. Dicti sunt saepelane omnes, ei qui potest excitare, dormiunt. Mortuus enim tibi mortuus est, qui quantumlibet pulses, quantumlibet vellices, quantumlibet lanies, non expergiscitur. Christo autem ille dormiebat, cui dictum est, Surge; et continuo surrexit. Nemo tam facile excitat in lecto,
Abbreviated transcription (Latin):
dmi: ꝯtinuo addidit. ꝑ sp̃m sanctũ quida¬
tus ÷ nobis. Ut gͦ ames cl̃m habitet inte ds̾:
⁊ amet se de te. id ẽ ad amorem suum mo¬
ueat te. accendat te. ⁊ illuminet ce. excicet
nuis pugnamꝰ: quãdui pugnamꝰ : ꝑiclita¬
mur. S in his om̃ib suꝑamꝰ: ꝑ cum qui
dilexit nos. Pugnã nr̃am mͦ cum apłs leg̾e¬
tur audistis. Om̃is inqͥt lex uno sermone.
implecur: in eo qͦd diligis ꝓximũ tuuur.
sicud te ipsum. Prius uide si iam nosti di¬
sicud te ipsum. Si autem nõctum nosti¬
te diligere: timeo ne decipias ꝓrimum
sicud te. Si enim amas iniquitatem:. nõ¬
te diligis. Psalmus cestis÷. Qͥ autem di¬
ligit unquitatem ocdit animam suã.
Si autem octisti animam tuam. quid tibi

Expanded text:
Deum, continuo addidit, per Spiritum sanctum qui datus est nobis . Ut ergo ames Deum, habitet in te Deus, et amet se de te; id est, ad amorem suum moveat te, accendat te, illuminet te, excitet mus, pugnamus; quamdiu pugnamus, periclitamur: sed in his omnibus superamus, per eum qui dilexit nos . Pugnam nostram, modo cum Apostolus legeretur, audistis: Omnis, inquit, Lex in uno sermone impletur, in eo quod est, Diliges proximum tuum sicut te ipsum. Ista dilesicut te ipsum. Si autem nondum nosti diligere te; timeo ne decipias proximum tuum sicut te. Si enim amas iniquitatem, non diligis te. Psalmus testis est: Qui autem diligit iniquitatem, odit animam suam . Si autem o
Abbreviated transcription (Latin):
reduxist me. Reduxist enm de abis¬
sis t̾re : redipast a ꝓfunditate: ⁊ subm̃¬
sione peccatoꝵ. S qͦre iterum. qͣn iã
factum erat: Seqͣmur : ne forte pos¬
t̾iora psalmi ipsuis exponant nobis. qͦd
hic nõ intelligimꝰ qͥd dix̾̃it. Iterum gͦ
audiamus. Qͣntas ostendist mͥ tribu¬
lationes multas et malas : ⁊ ꝯũsus uiui

Expanded text:
 enim de abyssis terrae; reduxisti a profunditate et submersione peccati. Sed quare, iterum? Quando jam factum erat? Sequamur, ne forte posteriora psalmi ipsius exponant nobis, quod hic nondum intelligimus, quid dixerit iterum. Ergo audiamus: Quantas ostendisti mihi tribulationes multa
Abbreviated transcription (Latin):
debuimus. Inuenire: enim in uobis de¬
buimus qͦd non laudaremus: non qͥ¬
rere: qͦd ammon̾emus. Ecce tñ breui¬
t̃ dico: non immoror. Agnoscite hos¬
pitalitatem: ꝑ hanc ꝑuentũ ẽ ad dm.
Suscipiferhopitem cuiꝰ tues comes in
nus qui in domo sua ⁊ in patͥa sua ꝑe¬
gͥnum se ẽẽ cognoscit. Patͥa nr̃a sur

Expanded text:
debuimus. Invenire enim in vobis dedebuimus. Invenire enim in vobis debuimus quod laudaremus, non quaerere quod admoneremus. Ecce tamen breviter dico, non immoror. Agnoscite hospitalitatem, per hanc perventum est ad Deum. Suscipis hospitem, cujus et tu es comes in nus, qui et in domo sua et in patria sua peregrinum se esse cog
Abbreviated transcription (Latin):
set qͥ alio loco chixit : multi ab oriente
& occidente uenient. Multi: ⁊ certe
pauc. & pauci ⁊ multi. Pauci in cõ
angłoꝵ. Audite Rm̃i. Apocalipsis ħ
habet scͥptum. Post hec
uich ex om̃i lingua &
gente: ⁊ tribu. uenienteni cũ stolis
albis : ⁊ palmis. multitudinẽ: quam
dinuin̾are nemo poterat. Hec ẽ mas¬
sa scõꝵ. Quãto clariore uoce clictura
est. area uentilata. a turba impioꝵ.
et maloꝵ falsorũq xp̃ianoꝵ segrega¬
ta: ad ignes et̾nos seꝑatis. his qui p̃munt.
non tangunt. Mulier enim quedam fun¬
briam tangebat: turba. xp̃m p̃mebat.
Segregatis gͦ omnib dãpnandis. massa
purgata stans ad dexteram nullũ sib
timens miscĩ maloꝵ.. nullũ tunens
ꝑdere bonoꝵ: regnat᷑a cum ap̃o. qnta
fiducia dictura est. ego cognoui qͦd
nis loqͦr. si agnoscunt qͦd dico p̃desti¬
nati ad uitam et̾nam: oꝑib loqͣnt᷑ ñ
uocibus. Coginur loqͥ uobis: qͦd non

Expanded text:
set, qui alio loco dixit, Multi ab oriente set, qui alio loco dixit, Multi ab oriente et occidente venient . Multi certe pauci: et pauci, et multi. Alii ergo sis hoc habet scriptum: Post haec vidi ex omni lingua et gente et tribu venientes cum stolis albis et palmis, multitudinem quam nemo dinumerare potest . Haec est massa sanctorum. Quanto clariore voce dictura est area ventilata, a turba impiorum et malorum falsorumque christianorum segregata, ad ignes aeternos separatis his qui premunt, non tangunt: mulier enim quaedam fimbriam tangebat, turba Christum premebat : segregatis ergo omnibus damnandis, massa purgata stans ad dexteram, nullum sibi timens misceri malorum, nullum timens perdere bonorum, regnatura cum Christo, quanta fiducia dictura est, Ego cognovi quia nis loquor, si agnoscunt quod dico, praedestinati in vitam aeternam, operibus loquantur, non vocibus. Cogimur loqui vobis quod non
Abbreviated transcription (Latin):
Alio loco: ipse hoc ait. Arta uia ẽ & an¬
gusta. que ducit ad uitam: ꝙ pauqi
sunt qui ingͣdiunt᷑ ꝑ illam. lata au¬
tẽ & spaciosa uia est que ducit ad in¬
t̾itum: & multi sunt qͥ ambulant ꝑ
illam. Quid gaudemus ad multitudi¬
nes: Audite: me paug. Scio quia mul¬
ti audistis & pauq obedistis. Aream
uideo. grana quero.ꝙ uix udentur
grana qn̾ area trituratur: sed fut᷑ũ est
ut uentilent᷑. Pauq ergo qui saluant᷑:
in ꝯꝑatione multoꝵ. ꝑicuroꝵ. Nam
ipsi pauci: magnam massam fact᷑ st̃.
Cum uen̾it uentilator ferens uentila¬
brum in manu sua: mundabit are¬
am suam. frumenta recõdet in horre¬
o: paleas autem ꝯburet igni mextingui¬
bili. Non susannet palea granũ. hoc
uerũ loqͥtur neminem fallit. Estote
gͦ inter multos multi: s in ꝯꝑatione
quorũdam multoꝵ pauci. Tauta mas¬
sa ꝓcessura est de hac area: ut imple¬
at horreũ celi. Non enim sibi ꝯtrarius
ꝑ latam uiam ꝑeunt. Contͣriꝰ sibi es¬

Expanded text:
Alio loco ipse ait: Arcta via est et angusta quae ducit ad vitam, et pauci sunt qui ingrediuntur per illam: lata autem et spatiosa est via quae ducit ad interitum, et multi sunt qui ambulant per illam . Quid gaudemus ad multitudines? Audite me, pauci. Scio quia multi auditis, et pauci obauditis. Aream video, grana quaero. Et vix, videntur grana, quando aera trituratur: sed futurum est ut ventiletur. Pauci ergo qui salvantur in comparatione multorum periturorum. Nam ipsi pauci magnam massam facturi sunt. Cum venerit ventilator ferens ventilabrum in manu sua, mundabit aream suam: frumenta recondet in horreum; paleas autem comburet igni inexstinguibili . Non subsannet palea granum: hoc verum loquitur, neminem fallit. Estote ergo inter multos multi, sed in comparatione quorumdam multorum pauci. Tanta massa processura est de hac area, ut impleat horreum coeli. Non enim contrarius sibper latam viam pereunt: contrarius sibi es
Abbreviated transcription (Latin):
inde talia qͦs poma dependebant: s qͥc¬
qͥdẽet arbor illa cuiꝰubet pomi. cuiꝰlibet
fructus ẽẽt: ideo sic uocata ẽ: qͥa homo
aut̃ tetigit fr̃s meis quid illi deer̾at di¬
catur michii. Qd illi deerat inparadiso
ꝯstituto. ii mectia opulentia. metiis de¬
liciis. cui magne delicie erant ipsa ui¬
sitatio dei. cuiꝰ faciem qͣs inimici cimu¬
it pꝰt petatume Qđd ill deerat ut can¬
geret. nͥ qͥa sua potestate. uti uoluit. p̃cep¬
tum rũꝑe delectauit. ut nullo sibi dñam¬
te. fieret sic̃ deus : Liia deo nullus utiq
dñatur. Male elatus. male p̾sumens. fu¬
t᷑us mortiuis recedendo a uia iusticie : ec¬
ce soluit p̃ceptũ excussit a ceruice iugũ
s exultandi animositate difrupit. Ubi ẽ
nunc : Certe captiuus clamat. Iñe. qͥs
similis tͥ: uolui ẽe ꝑũse similis tͥ: & fac¬
tus sum similis peccori. Sub tua cdñati¬
one. sub tuo p̾cepto. uere similis eram:

Expanded text:
inde talia quasi poma pendebant; sed quiinde talia quasi poma pendebant; sed quidquid esset arbor illa, cujuslibet pomi, cujuslibet fructus esset, ideo sic vocata est, quia homo autem tetigit, fratres mei? Quid illi deerat? Dicatur mihi quid illi deerat in paradiso constituto, in media opulentia, mediisque deliciis; cui magnae deliciae erant ipsa visio Dei, cujus faciem quasi inimici timuit post peccatum? Quid illi deerat, ut tangeret, nisi quia sua potestate uti voluit, praeceptum rumpere delectavit; ut nullo sibi dominante fieret sicut Deus, quia Deo nullus utique dominatur? Male vagus, male praesumens, futurus mortuus, recedendo a via justitiae! ecce solvit praeceptum, excussit a cervice jugum s exaltan e animositate disrupit; ubi est nunc? Certe captivus clamat: Domine, quis similis tibi? Volui esse perverse similis tibi, et factus sum similis pecori. Sub tua dominatione, sub tuo praecepto vere similis eram:
Abbreviated transcription (Latin):
lectũ cum reqͥesco. sĩue ad mensam cũre
ficio: siue ad balneum cum lauo. Qͥa gͦ
nichil abste indiget ds. nichil ergo debu¬
it tͥ iuberes Si autem debuit aliqͥt tͥ ui¬
bere. ut te qͦd tibi expedit. sentires ẽẽ sub
dũo. necesse ab aliqua re: ꝓhibendus eras:
non ꝓpter illius arboris malitiam. s ꝓpt̃
nͥ eum ꝓhibuisset ab ea re que nõ erat ma¬
la. in qua obedientia tenet palmam. sola
ibi inobedientia inuenit penã. Bonũ
est: s nolo tangas. Non enim nõ tangen¬
do moriturꝰ eras. Nũqͥd qui hec ꝓhibuit.
alia subtͣex̃ ⁊ Hõne ẽ paradisus fructuons
plenus arborib ⁊ Qd tͥ deẽ e Hoc nolo tã¬
gas: hinc nolo gustes. Bonum ẽ: s obe¬
dientia melior est. ꝓunde cũ detig̃is. nũ¬
qͥd arbor illa maluni ẽrit ut moriaris:
S mobedientia te subicit morti: qͥa ꝓhib¬
ta tetigisti. Ideo arbor illa: appellata est
scientie disnoscendi boni ⁊ mali. Nõ qͥa

Expanded text:
lectum, cum requiesco; sive ad mensam, cum me lectum, cum requiesco; sive ad mensam, cum me reficio; sive ad balneas, cum lavo? Quia ergo nullo abs te indiget Deus, nihil tibi debuit jubere? Si autem debuit aliquid jubere, ut te, quod tibi expedit, sentires esse sub Domino, ab aliqua re prohibendus eras; non propter illius arboris malitiam, sed propnisi cum prohibuit ab ea re quae non erat mala. Sola ibi obedientia tenet palmam; sola ibi inobedientia invenit poenam. Bonum est; nolo tangas. Non enim non tangendo moriturus es. Numquid qui hinc prohibuit, alia subtraxit? Nonne est paradisus fructuosis plenus arboribus? Quid tibi deest? Hoc nolo tangas; hinc nolo gustes. Bonum est, sed obedientia melior est. Proinde cum tetigeris, numquid arbor illa malum erit, ut moriaris? Sed inobedientia te subjecit morti, quia prohibita tetigisti. Ideo arbor illa appellata est scientiae dignoscendi boni et mali , non quia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑu̾se. Non ẽe sub illiꝰ potestate : s hab̾e
ꝯtra illum potestatẽ. Homo autem po¬
situs sub p̃cepto: audiuit a dño deo.
Noli tang̾e inqͥt hanc arborem. Qͥd ẽ enĩ
illa arbor ⁊ Si bona ẽ. qͦre non tango :
Si mala ẽ qͥd facit in paradiso: Prorsus
ideo ẽ inparadiso: quia bona est:ẜ nolo¬
eam tangas. Quare non tango: ¶a obe¬
dientem te uolo non ꝯtradicentẽ. Ser¬
tis disce ꝯsiliũ. Bona ẽ arbor: nolo tangas.
Quaree Qͥa dñs sum: ⁊ tu seruus. Hec to¬
ta causa ẽ. Si parua est: dectignaris
ẽẽ sermus. Qd autem tͥ expechit. nͥ ẽẽ sub
dño e ¶ modo eris sub dño. nͥ fueris sub
p̃cepto ⁊ Porro si expehit tͥ esse sub dño.
⁊ sub p̃cepto. qͥd tibi uissurus erat ds̃: Al¬
qͥt enim querit abste. Offer mͥ sacͥficuim.
dicturꝰ est tͥ. Nõne: ipse fecit om̃ia In qͥb
te: fecit e Obseqͤre. mͥ dicturꝰ est tͥ. siue ad

Expanded text:
perverse; non esse sub illius potestate, sed habere perverse; non esse sub illius potestate, sed habere contra illum potestatem. Homo autem positus sub praecepto, audivit a Domino Deo, Noli tangere. Quid? Hanc arborem . Quid est enim illa arbor? Si bona est, quare non tango? si mala est, quid facit in paradiso? Prorsus ideo est in paradiso, quia bona est; sed nolo tangas. Quare non tango? Quia obedientem te volo, non contradicentem. Sertis disce consilium. Bona est arbor: nolo tangas. Quare? Quia Dominus sum, et servus es. Haec tota causa est. Si parva est, dedignaris esse servus? Quid autem tibi expedit, nisi esse sub Domino? Quomodo eris sub Domino, nisi fueris sub praecepto? Porro si expedit tibi esse sub Domino, et sub praecepto, quid tibi jussurus erat Deus? Aliquid enim quaerit abs te? Offer mihi sacrificium, dicturus est tibi? Nonne ipse fecit omnia, in quibus et te fecit? Obsequere mihi, dicturus est tibi; sive ad
Abbreviated transcription (Latin):
os. Uemique filius minor qui uoluit i
suam potestatem habere substantiam
que illi apud patrem obtime seruaba¬
tur: factus sue potestatis profectus est
in regionem longinqͣm. hesit pͥncip ma¬
lo: et porcos pauit. fame correptus ẽ. qͥ
satitate suꝑbis abscesserat. Ergo quisqs
ita uult similis ẽẽ deo. ut ad illũ stet. for¬
titudinem q suam sic̃ scͥptũ est. ad illũ
custodiat: non ab illo recedat. Ei coherẽ¬
do signetur tͣmqͦm ex anulo ceris affirxo.
Iabeat imaginem euis: faciens qͦd scͥptũ
est. Michi autem adherere deo bonum
ginem ad quã factus ẽ. Porro autem s
a qͦ regatur. sic ipse uelit sua potestate:
uti. ut qͦmodo d̾s nullo formante. nullo
regente uiuat: qͥd restat fr̃s. nͥ ut rece¬
dens ab eus calore torpescat. recedens
a ueritate uanescat: recedens ab eo qͦd
sũme: atq incõ mutabiliter ẽ inde¬
teriꝰ mutatꝰ de int ficiat: Hoc diabo¬
lus fecit. Imita.  ri deũ uoluit: sed

Expanded text:
. Denique filius minor, qui voluit in sua potestate habere substantiam suam, quae illi apud patrem optime servabatur, factus suae potestatis, profectus est in regionem longinquam, haesit principi malo, porcos pavit; fame correctus est qui saturitate superbus abscesserat . Ergo quisquis ita vult esse similis Deo, ut ad illum stet, fortitudinemque suam, sicut scriptum est, ad illum custodiat , non ab illo recedat: ei cohaerendo signetur tanquam ex annulo cera, illi affixus habeat imaginem ejus, faciens quod dictum est, Mihi adhaerere ginem ad quam factus est. Porro autem si a quo regatur, sic ipse velit sua poteuti, ut quomodo Deus, nullo formante, nullo regente vivat; quid restat, fratres, nisi ut recedens ab ejus calore torpescat, recedens a veritate vanescat, recedens ab eo quod summe atque incommutabiliter est, in deterius mutatus deficiat. 7. Hoc diabolus fecit: imitari Deum voluit, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħs. css ẽẽ non desistens: homo eẽ
gxurge ueritas: non preualeat falsitas.
de suo ꝓpͥo. Si enim de suo ẽȩ uoluerit:
m̃dax erit. Si uerax q̾e uoluerit : de dĩ
datium ante diluniũ: ut pꝰt diluuiũ
octo homines remansissent. ꝑ ipsos t̾ra
rursus impleta ẽ hõib mencdacib: et
electus ẽ popłs dei. facta Multa intra

Expanded text:
Dominus Jesus Deus esse non desistens, homo esseDominus Jesus Deus esse non desistens, homo esseexsurge, veritas, non praevaleat falsitas. de suo proprio. Si enim de suo esse voluerit, mendax erit. Si verax esse voluerit de Dei, nendacium ante diluvium, ut post diluvium octo homines remansissent . Per ipsos terra rursus impleta est hominibus mendacibus, et electus est populus Dei. Facta sunt mira
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ agunt penitentiã in sordibus agunt:
si tñ intelligant & ueracit̾ agant. Huic
gͦ arbori cdicit᷑. Agite penitentiã appin¬
quauit enim regnũ celoꝵ. Qͥd illa mu-
lier decem & octo annos habens in infir¬
mitate ⁊ Sex diebus: deus ꝑfecit oꝑa
sua. Ter seni: decem & octo faciunt. ¶A
gͦ significauit trienniũ in arbore: hoc
decem & octo Milla muliere. Curua e¬
rat : sursũ aspic̾e non pot̾at : qͥa sursũ
cor sine causa auctiebat. Set erexit eã
dñs. Est gͦ spes: s filiis. Qusq ueniat
dies iuditii: multũ dat sibi ho. Quid
ẽ homo: Instus homo. Magnũ aliqͥd
est homo: s tam̃ iustꝰ homo. Gr̃a dei
est iustus homo. Nam qͥd est homo. nis
qͦd memor es eiꝰ ÷ His uidere qͥd est hõ ẽ
Om̃is homo mentdax. Cantauimꝰ exurge
dñe: nõ preualeat homo. Qd est non
preualeat hõ : Nonie apłi om̃s erante hi¬
Nonne &e martires homines erant ⁊ Ip̃e

Expanded text:
Qui agunt poenitentiam, in sordibus agunt: Qui agunt poenitentiam, in sordibus agunt: si tamen intelligant, et veraciter agant. Huic ergo arbori dicitur: Agite poenitentiam; appropinquavit enim reglier decem et octo annos habens in infirmitate? Sex diebus Deus perfecit opera sua. Ter seni, decem et octo faciunt. Quod ergo significavit triennium in arbore, hoc decem et octo anni in illa muliere. Curva erat, sursum aspicere non poterat: quia Sursum cor, sine causa audiebat. Sed erexit eam Dominus. Est ergo spes, sed filiis, quousque veniat dies judicii. Multum sibi dat homo. Et quid est homo? Justus homo magnum aliquid est homo. Sed tamen justus homo, gratia Dei est justus homo. Nam, Quid est homo, nisi quod memor es ejus ? Vis videre quid est homo? Omnis homo mendax . Cantavimus, Exsurge, Domine, non praevaleat homo. Quid est, non praevaleat homo? Nonne Apostoli homines erant? Nonne martyres homines erant? Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ appellat in hac arbore. iqui ꝑ omne
tempus fructũ dare noluerunt: ꝙ ꝓpt̃
hoc imminebat securis radicibus an fruc
tuose arboris. Int̾cedit colonis: differt̃ sup¬
pliciũ. ut adhibeat᷑ auxiliũ. Qͥ autem in
tercedit colonꝰ: c̃ om̃is sanctus. qui intͣ
sc̃am eccłam orat ꝓ eis qui sunt extra ec¬
clesiam. Qat. ꝙ quid orat: Dñe duit¬
te illi et hoc anno. Icdẽ tẽꝑe isto sub gr̃a.
parce peccatorib. parce infidelib. par¬
ce sterilibus. parce infructuosis. Circũ¬
foctio e: ꝙ adhibeo cophinũ stercoris.
Si fec̾it fructũ bene. Sin aut̃ niinus:
uenies & amputabis eam. Uenies. Qndo:
In uidicio. Uenies: q̾n uent᷑us es iucdica¬
re uiuos ac mortuos. It̾im: mͦ parcit᷑.¬
Qͥd est aut̃ fossa s Qͥd est circũfodere. nͥ
humilitatem & penitentiã docẽ : fossa
enim: humilis t̾ra. Cophinũ stercoris: in
bono intellige. Sordes sunt:. s fructum
dant. Sordes cultoris: dolores peccators.

Expanded text:
ergo appellat in hac arbore, qui per omne ergo appellat in hac arbore, qui per omne tempus fructum dare noluerunt: et propter hoc imminebat securis radicibus arboris infructuosae. Intercedit colonus, differtur supplicium, ut adhibeatur auxilium. Qui autem us, qui intra Ecclesiam orat pro eis qui sunt extra Ecclesiam. Et quid orat? Domine, dimitte illam et hoc anno: id est, tempore isto sub gratia, parce peccatoribus, parce infidelibus, parce sterilibus, parce infructuosis. Circumfodio ei, et adhibeo cophinum stercoris: si fecerit fructum, bene; sin autem minus, venies et amputabis eam. Venies: quando? In judicio venies, quando venturus es judicare viQuid est autem fossa? quid est circumfodere, nisi humilitatem et poenitentiam docere? Fossa enim humilis terra est. Cophinum stercoris, in bono intellige. Sordes sunt, sed fructum dant. Sordes cultoris, dolores sunt peccatoris.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ non afferebat: & de muliere¬
que decem & octo annos habebat in infirmi¬
tate: qͦd dñs donau̾it audiamus. Arbor
ficulnea: genꝰ humanũ ẽ. Trienniũ aut̃
tria  tẽpora: unũ ante legem. alt̾um sub
lege. terciũ sub gr̃a. Non est autem impor¬
tunum: ut arbor ficulnea intelligatur
genꝰ humanũ. Primꝰ enim homo qñ pec¬
cauit: foliis ficulneis pudenda uelauit.
Hec uelauit: unde sumus nati menbra.
Que eium ante peccatũ fuerant głian¬
da: pꝰt peccatũ pudenda sunt facta.
Deuiq antea nucti erant: et non ꝯfunctebã¬
t᷑. Non erat enim unde erubescerẽt: q̃n
peccatũ non p̃cesserat. Nec pot̾ant desui
oꝑib bonis. nullũ adhuc malũ opus su¬
ũ miscuerant. Nondum enim mandu¬
caũant de ligno scientie bomi & mali:
unde manducare ꝓhibiti erant. Post¬
ea gͦ qͣm manducauerunt & peccauer̃t:
natũ ẽ de illis genus humanũ. id ẽ ho
de homine: obnoxiꝰ de flebitore. morta¬
lis de mortali: peccator de pec̃core. Hos

Expanded text:
bat, et de mulierequae decem et octo annos habebat in infirmitate, quod Dominus donaverit audite. Arbor ficulnea, genus humanum est. Triennium autem, tria sunt tempora: unum ante Legem, alterum sub Lege, tertium sub gratia. Non est autem importunum, ut arbor ficulnea intelligatur genus humanum. Primus enim homo quando peccavit, foliis ficulneis pudenda velavit : haec velavit, unde nati sumus, membra. Quae enim ante peccatum fuerant glorianda, post pecue antea nudi erant, et non confundebantur. Non enim erat unde erubescerent, quando peccatum non praecesserat: nec poterant de sui Creatoris sui bonis nullum adhuc malum opus suum miscuerant. Nondum enim manducaverant de ligno scientiae boni et mali, unde manducare prohibiti erant. Postea ergo quam manducaverunt et peccaverunt, natum est de illis genus humanum: id est, homo de homine, obnoxius de debitore, mortalis de mortali, peccator de peccatore. Hos
Abbreviated transcription (Latin):
eũ. qui fide mundat cor: qͥd ẽ. date elemo¬
sinas. & ecce om̃ia munda sunt uobis:
Adtendamꝰ : & forte ipse exponit. Cum hec
qͥ dabant elemosinas. Et qͦmodo dabãt:
Omia sua decimabant. De om̃ib fructi¬
b suis decimã partem detrahebant:¬
&. elemosinas dabant. Non facile hoc
dei: non triticum solum. s ⁊ uinu ⁊ o¬
leum. Neq hoc solum: s etimi ⁊ res ꝯtẽp¬
tibiles ꝓpter pͣceptũ cdei. cinimũ. rutã.

Expanded text:
eum qui fide mundat cor; quid est, Date eleemoeum qui fide mundat cor; quid est, Date eleemosynam, et ecce omnia munda sunt vobis? Attendamus, et forte ipse exponit? 3. Eleemquia dabant eleemosynas. Et quomodo dabant? Omnia sua decimabant, de omnibus suis fructibus decimam partem detrahebant, et ipsam dabant. Non facile hoc nt Judaei. Non triticum solum, sed et vinum et oleum: neque hoc solum, sed etiam et res contemptibiles propter praeceptum Dei, c