comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qua suio peris partementiri: Scrip seram hinc iam aliquando adte epistolam quȩ non perlata est :
quia nec perrexit. cuiperferendam tradideram: exqua illud mihi suggestum est cumistamdictarem
quod in hac quoque preter mittere non debui: ut sialia est sententiatua. eademq: est melior: timo¬
rimeo libenter ignoscas: sienimaliter sentis uerumq: tusentis: Nam nisi uerum sit. melius esse nom potest:
ut non dicam nulla certe non magna culpa meus error ueritati fauet si rec te in quo quã uerras pstest
fauere mendatio : Deo rigłne autem quod rescribere dignatus es. iamsciebam  Nontantum in ecdẽ¬
siasticis lit teris. sed in omnibus recta & uera que in uenerimus ad probare ad quelaudare. falsa uero
& prauaim probare. aTque reprehendere : Sedillud de prudentia doc trinaq: tua desiderabam

Expanded text:
qua sui operis parte mentiri. Scripseram iam hinc aliquando ad te epistulam, quae non perlata est, quia nec perrexit, cui perferendam tradideram. ex qua illud mihi suggestum est, cum ista dictarem, quod in hac quoque praetermittere non debui, ut, si alia est sententia tua eademque est melior, timori meo libenter ignoscas. si enim aliter sentis uerumque tu sentis — nam, nisi uerum sit, melius esse non potest —, ut non dicam nulla, certe non magna culpa meus error ueritati fauet, si recte in quoquam ueritas potest fauere mendacio. De Origene autem quod rescribere dignatus es, iam sciebam non tantum in ecclesiasticis litteris, sed in omnibus recta et uera, quae inuenerimus, adprobare atque laudare, falsa uero et praua inprobare atque reprehendere. sed illud de prudentia doctrinaque tua desiderabam
Abbreviated transcription (Latin):
omn odilectis simno et caltus inceris simo caritãs obseruando adque am plectendo fratri et copi¬
prer bitero ineronimo augustinus Habeo gratiam quod pror su scmpti ⁊ silo fton p enu
milu epistolam reddidifa sed bm uorem multo quãexte uellem sumere taliuiro. ⁊ quore poo¬
quantulibet gecupet prllusser mo prolixus est. Quan quã ita quenos negotiorum alienorum secularum

Expanded text:
o dilectissimo, et cultu sincerissimo caritatis observando atque amplectendo fratri et Compresbytero HIERONYMO, AUGUSTINUS. 1. « Habeo gratiam, quod pro subscripta salutatione, plenam mihi Epistolam reddidisti, sed breviorem multo quaquanta libet occupet, nullus sermo prolixus est. quamquam itaque nos negotiorum alienorum eorum
Abbreviated transcription (Latin):
unum a ftipulato rem proferre debebis: Haec de explanatione unius capitulȩ eisdoilstrcum sũb¬
nas÷ sed neuidear aduersum rationẽtuã nititestium numero &occasione uirorm inlus raum sub¬
ter fugere uenitatem nec manum audereconsere re: breuiter descripturis exemplapro ponason
Ina dibus apoftolorum uox factaest ad petrum dicens : Sur gepetre: occide & manducate estom¬
tul aonmala quadrupedum : et serpentiumterrȩ. & uoła tilium caeli:: Quodicto ostenditur
pullum bominem secum clum naturam es sepollutum. sed equa liter omnes ah p̃ĩ euangebũ prouocari
Ad quod petrus respondit: Absit quia num quam mandaui commune et in mundum: Et uoxsecindi
adeum factaest. quȩds̃ purificauit tune com mune dixeris: Ibit itaque cȩ saream et ingressus ad core¬
uum aperiens ossuum dixit : Inueritate comperio quõ nonest personarum acceptor ds̃. sed inomni
gentȩ quitimet eum. et operatur iusticiam acceptus est illi : Deniq cecidit sp̃s sc̃s super eos. et obsti

Expanded text:
unum adstipulatorem proferre debebis. haec de explanatione unius capituli epistulae ad Galatas. Sed ne uidear aduersum rationem tuam niti testium numero et occasione uirorum inlustrium subterfugere ueritatem nec manum audere conserere, breuiter de scripturis exempla proponam. in actibus apostolorum uox facta est ad Petrum dicens: Surge, Petre, occide et manduca, id est omnia animalia quadrupedum et serpentium terrae et uolatilium caeli. quo dicto ostenditur nullum hominem secundum naturam esse pollutum, sed aequaliter omnes ad Christi euangelium prouocari. ad quod Petrus respondit: Absit, quia numquam manducaui commune et inmundum. et uox secundo ad eum facta est: Quae deus purificauit, tu ne commune dixeris. iuit itaque Caesaream et ingressus ad Cornelium aperiens os suum dixit: In ueritate comperio, quoniam non est personarum acceptor deus, sed in omni gente, qui timet eum et operatur iustitiam, acceptus est illi. denique cecidit spiritus sanctus super eos et obstipu
Abbreviated transcription (Latin):
roph&ae uerba
quae lar giente dñoho
diae caritati uestrae
loquenda sunt: lectione
magis indigent quã ex¬
positione.: Earnim intribus
portis interi oribus replican¬
tur. quar sec undo iam uel
tertio de exterioribus dicta
sunt : Pauca uero in earum
descriptione permutantur.
Vndenecesseest eanos quae
iam dicta sunNegendo
trans currere: ut quȩ necdũ
dicta sunt. licentiũs possima¬
Se nodare: Itaq nunc dicitur:

Expanded text:
rophetae verba quae, largiente Domino, hodie charitati vestrae loquenda sunt lectione magis indigent quam expositione. Ea enim in tribus portis interioribus replicantur quae secundo jam, vel tertio de exterioribus dicta sunt. Pauca vero in earum descriptione permutantur. Unde necesse est ea nos quae jam dicta sunt legendo transcurrere, ut ea quae necdum dicta sunt licentius possimus enodare. Itaque nunc dicitur:
Abbreviated transcription (Latin):
or non solum portã orien¬
tis respicit. sed &iam aqui¬
lonis:: Quia nonsolis quim
Innocentiaꝑmanent sed
&iam peccatoribus peccata
sua penitendo dãpnantib
a periuntur interioris atru
gaudia. ut ineffabilia
my steria patriae caelestis
agnoscant. agnoscendo siti¬
ant. sitiendo currant. cur¬
rendo ꝑueniant: haec in¬
terni gaudii secr&a cogno¬
uerat quidicebat. ⁊ Sitiuit
animamea addm̃ iuum.
quando ueniam & parebo.
ante faciem di Praedica¬
torgentium adhunc aditũ
regni caelestis an helabat.
cum dicer&.: Cupio dissolui &
rat sponsa quae dicebat: dilec¬
tus meus misit manum suam
per foramen. & uenter me¬
us intreniuit ad tactũ eius:
Dilectus & enim manum ꝑ
foramen mittit: quandouir¬
tute sua dñs nostrumani¬
mum ꝑ subtilem intellec¬
tum pulsat.: & uenterm
tactu illius contremꝑscit : qui¬
a infirmitas nostra ꝑhoc
qđ caelestis gaudii intellec¬
tu tangitur.ipsa suaexal¬
tatione turbatur: & fit in
mente pauor. Quia iam¬

Expanded text:
or non solum portam Orienor non solum portam Orientis respicit, sed etiam Aquilonis, quia non solum his qui in innocentia permanent, sed etiam peccatoribus peccata sua poenitendo damnantibus aperiuntur interioris atrii gaudia, ut ineffabilia mysteria patriae coelestis agnoscant, agnoscendo sitiant, sitiendo currant, currendo perveniant. Haec interni gaudii secreta cognoverat, qui dicebat: Sitivit anima mea ad Deum vivum, quando veniam et apparebo ante faciem Dei ? Praedicator gentium ad hunc aditum regni coelestis anhelabat, cum dicebat: Cupio dissolvi etnoverat sponsa, quae dicebat: Dilectus meus misit manum suam per foramen, et venter meus intremuit ad tactum ejus . Dilectus etenim manum per foramen mittit, quando virtute sua Dominus nostrum animum per subtilem intellectum pulsat. Et venter in tactu illius contremiscit, quia infirmitas nostra per hoc quod coelestis gaudii intellectu tangitur, ipsa sua exsultatione turbatur, et fit in mente pavor cum la
Abbreviated transcription (Latin):
peccass& .: Pensemus ergo quan¬
ta ei erat custodiabonioperis
quimfiliis suis expiabat sacrifi¬
ciisculpascordis .⁊ Sedquam
iustum sese ꝓsperitate mnno¬
tuerat: ualde autem ignotu
erat si per seuerare iustus &
inter flagella potuis se&¬

Expanded text:
peccasset . Pensemus ergo quanpeccasset . Pensemus ergo quanta et erat custodia boni operis, qui in filiis suis expiabat sacrificiis culpas cordis. Sed quam justus esset, in prosperitate innotuerat, valde autem ignotum erat si perseverare justus et inter flagella potuisse
Abbreviated transcription (Latin):
in indignationẽ prosiliat
& linguam in mur murati¬
onis a maritudinem accen¬
dat : Quiigitur in carnis suȩ
inopia sehinc indecircun¬
ispicit. atque a peccati
la queo custodit: nouitesuri
sitate fugientes. elatio¬
nem & inmoderata gaudia
in prosperitate delinemꝰ: &
quia perfidem. spem atq
caritatem interioris uite atriũ
tribus portis intrare concu¬
piscimus. Palmas hinc&inde
teneamus . ⁊ Lib& adhucalterũ
quidem carlestis patriae adm̃¬
tem reducere. & qualiter hinc
inde palmamtentat demons¬
trare : beatus & enimiob cũ
ess& uiris orientalibus ditior
& ei pros peracuncta subp& e¬
rent. filii pollerent. filiae
crescerent. greges exsuberarenta
Intanto omni potentiꝰdĩ timore
perstitit. ut intercustodiam
disciplinae: inter acta iusti¬
tiae. intermulta humilitatis
obsequia misericordiarope¬
ribus intentus. sacrificiis offe¬
rendis deditus holo caustad̃o
prosingulis filiis immolar&.
nequis eorum saltem in corde

Expanded text:
in indignationem prosiliat, in indignationem prosiliat, et linguam in murmurationis amaritudinem accendat. Qui igitur in carnis suae inopia se hinc inde circumspicit, atque a peccati laqueo custodit, novit esurisitate fugientes, et elationem et immoderata gaudia in prosperitate declinantes, quia per fidem, spem, atque charitatem, interioris vitae atrium tribus portis intrare concupiscimus, palmas hinc et inde teneamus. Libet adhuc alterum civem coelestis patriae ad mentem reducere, et qualiter hinc inde palmam teneat demonstrare. Beatus etenim Job cum esset viris Orientalibus ditior, et ei prospera cuncta suppeterent, filii pollerent, familia cresceret, greges exuberarent, in tanto omnipotentis Dei timore perstitit, ut inter custodiam disciplinae, inter acta justitiae, inter multa humilitatis obsequia, misericordiae operibus intentus, sacrificiis offerendis deditus holocausta Domino pro singulis filiis immolaret, ne quis eorum saltem in corde
Abbreviated transcription (Latin):
curamus: uoluptas subripit.
modum refectionis excaedit :
Vndefit ut culpatranseat
adculpam. qui aplerun que
in alia carnis teptationascit᷑:
dum carnismmo deratius in
refectione seruitur . : Ex pecca
toenim primihominis in fir¬
mante patura in hoc mun¬
dorum nr̃ĩs temptationibus
nascimur : & caro nobis ali¬
quando ad itrix est ibo¬
no o pere: aliquando autem
seduetrix est in malum.
Siigitureplus quam debenus
tribuimus hostem nutri mx
& sinece ssitatieius quȩ debe¬
mus non reddimus : ciuem
necamus . ⁊ Satiandaita que
est caro sed adhuc usque
ut in bono nobis opere famu
naest satiari.neunus quisque
per sati& atem carnis. ad ini¬
quitatem prorum pat turpi¬
tudinis : Discamus esurire
aplaceat: nen os uentris neces¬
sitas ad culpã trahat. nepec¬
catummenti
tiam suggerat. & dumca¬
ro fame afficitur adcupi¬
ditatem animus irrit&ur.
& quęrat cumculpa ꝓuide¬
re unde carni ualeat inne¬
cessitate satis facere. Necor

Expanded text:
curamus, voluptas subrepit, curamus, voluptas subrepit, modum refectionis excedit: unde fit ut culpa transeat ad culpam, quia plerumque inde alia carnis tentatio nascitur, dum carni immoderatius in refectione servitur: ex peccato etenim primi hominis infirmante natura in hoc mundo cum nostris tentationibus nascitur, et caro nobis aliquando adjutrix est in bono opere, aliquando autem seductrix in malum. Si igitur ei plus quam debemus tribuimus, hostem nutrimus: et si necessitati ejus, quae debemus, non reddimus, civem necamus. Satianda itaque est caro, sed ad hoc usque, ut in bono nobis opere famulna est satiari, ne unusquisque per satietatem carnis ad iniquitatem prorumpat turpitudinis. Discamus esurire,a placeat, ne nos ventris necessitas ad culpam trahat, ne peccatum menti tia suggerat; et dum caro fame afficitur, ad cupiditatem animus irritetur, et quaerat cum culpa providere unde carni valeat in necessitate satisfacere, ne cor
Abbreviated transcription (Latin):
desiderat : suam sibi aliquomo
do auaritiam excusat.:
abundantia itaq: suꝑbiȩ
uicina÷: quͥasi quando & iam
cupiditas intercipit. hanc ut
ita dixerim quasi peregrina
captiuitas inuasit.: Sugit᷑
abundantiar artemscire
uolumus: necesse est ut non
solum eaquȩ uicina sunt
sed ea &iam quȩ de longin¬
quoueniunt uitia fugiamus:
Discamus penuriam pati.
neeaquȩ non habemus habe¬
re & iam culpa requiramus¬
Nefelices putemus quos reb
onstos cernimus: nimi aual¬
desunt eaquȩ sibi quasi in sup¬
tus uitae pręsentis p̃parant.
Multa portant: sed inuia
breui. Magna est nobis in
hoc itinere socia paupertas.
quae ammũ non angustat. cum
de ÷ terrenasubstantia .: Dequa
cum aerno iudicirationes
ponamus liberius ad patria
tendimus: quia quasi inuia
pondere caremus: Discamx
satiari insumendis almen¬
tis corporis. negulae magis
quam necessitati seruiamus.:
Plus enim concupiscentia quã
necessitas p&it.⁊ & sae pedũ
carnis in opiar satis facere

Expanded text:
desiderat, suam aliquo modo desiderat, suam aliquo modo sibi avaritiam excusat. Abundantia itaque superbiae vicina est; quam si quando etiam cupiditas intercipit, hanc, ut ita dixerim, quasi peregrina captivitas invasit. Si igitur abundantiae artem scire volumus, necesse est ut non solum ea quae vicina sunt, sed etiam ea quae de longinquo veniunt, vitia fugiamus. Discamus penuriam pati, ne ea quae non habemus, habere etiam cum culpa requiramusne felices putemus, quos rebus onustos cernimus. Nimia valde sunt ea, quae sibi quasi in sumptus vitae praesentis praeparant, multa portant, sed in via brevi: magna est nobis in hoc itinere socia paupertas, quae animum non angustat, cum deest terrena substantia, de qua aeterno judici rationes ponamus. Liberius ad patriam tendimus, quia quasi in via pondere caremus. Discamus satiari, ne in sumendis alimentis corporis gulae magis quam necessitati serviamus. Plus enim concupiscentia, quam necessitas petit: et saepe dum carnis inopiae satisfacere
Abbreviated transcription (Latin):
amon& dicens.: Nolite dili¬
geremundum. neque ea quar
inmundo sunt. : Quimox rati¬
onem subdidit. quare.: Siqu¬
is diligit mundum: non est
caritas patris ineo . : Ne moe¬
nim potest duobus dominis
seruire : quia non ual& simul
transitoria & a& ernadilige¬
re.: Sienim a& nitatem diligi¬
mus. cunctatemporalia in u
sunon affectu possideamus.:
Qui eandem rationem proti¬
nus subdit dicens. : Quia om¬
ne quodest inmundo concu¬
piscentia carnis est: & concu¬
piscentia oculorum. & su per¬
bia uitae.: Idõ enimhabere
aliquid omnes & ultra quam
necesseest concupiscunt. utha¬
bendo superbiant: & quia hoc
alius non hab&. se in cogitationi¬
bus extollant. Quisquis itaq:
talis est : adhuc ad portandam
abundantiam doctus non est
Sȩprautem quod auaritia ex
app&itu suggerit. necessitate
putat.⁊ & cum minora suffici¬
ant. dol& maiora deesse.atq:
in cautus animus quandam
quas inecessitatem patitur qu̾a
parit:⁊ & cum nimia sunt quȩ

Expanded text:
admonet, dicens: Nolite diliadmonet, dicens: Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . Qui mox rationem subdidit, quare: Si quis diligit mundum, non est charitas Patris in eo . Nemo enservire, quia non valet simul transitoria et aeterna diligere. Si enim aeternitatem diligimus, cuncta tempsu non in affectu possidemus. Qui eamdem rationem protinus subdidit, dicens: Quia omne quod in mundo est concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitae aliquid homines, et ultra quam necesse est concupiscunt, ut habendo superbiant: et quia hoc alius non habet, se in cogitationibus exttalis est, adhuc ad portandam abundantiam doctus non est. Saepe vero quod avaritia ex appetitu suggerit, necessitatem putat: et cum minora sufficiant, dolet majora deesse; atque incautus animus quamdam quasi necessitatem patitur quam parit. Et cum nimia sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
tiuos filios adhereditatem ragni
caelestis nutrit : & non solum
donis reficit. sed& iam flagellis
erudit ⁊ Discamus igitur÷ abun¬
dare. ut cuncta quaeabeo acci
pimus cum indigentibus par¬
tiamur: & mentem abunda¬
tia non eleu&. nefortas sega¬
udeat quiahoc adestsibi qđ dẽ¬
est alteri. & noniam commu¬
nibono sed ꝓprio la&xur. ⁊ Apri¬
uato gaudio ueritas ad commu¬
ne discipulos reuocat: cum eos
depraedicatione redeuntes &
desubiectione dȩ monum la& an¬
tes a mon& dicens : No litega¬
udere superhoc: sed potius ga¬
ud&e & exultate. quia nomina
ur̃a scripta sunt in caelo.
non enim omnes electi demo¬
nia eiciunt: sed tamenelectoꝵ
omni anomina caelotenent᷑
adscripta : Amonentur er¬
go discipuli priuatam la&itiã
deponere. communi autem &
perp&ua felicitate gaudere:
Quisquis itaque in eogaud&
quod alter non hab&. exipsa
sua abundantia d&erior fac¬
tus gaudium priuatum ha¬
b& ÷ Contra huius nos appe¬
titum abundantiae lohans

Expanded text:
adoptivos ad haereditatem regni adoptivos ad haereditatem regni coelestis nutrit, et non solum donis reficit, sed etiam flagellis erudit. Discamus igitur abundare, ut cuncta quae ab eo accipimus, cum indigentibus partiamur. Et mentem abundantia non elevet, ne fortasse gaudeat quia hoc adest sibi quod deest alteri, et non jam communi bono, sed proprio laetetur. A privato gaudio Veritas ad commune discipulos revocat, cum eos de praedicatione redeuntes, et de subjectione daemonum laetantes admonet, dicens: Nolite gaudere super hoc, sed potius gaudete et exsultate, quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Non enim omnes electi daemonia ejiciunt, sed tamen electorum omnium nomina coelo tenentur ascripta. Admonentur ergo discipuli privatam laetitiam deponere, de communi autem et perpetua felicitate gaudere. Quisquis itaque in eo gaudet quod alter non habet, ex ipsa sua abundantia deterior factus, gaudium privatum habet. Contra hujus nos appetitum abundantiae Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
tionem uirtutis. Nec plus
carnitribuit quam neces¬
sitas p&it : scit satiari: qui
limentorum in opiam sme
mur muratione tolerat. nec
pronecessitatibus uictus agit
aliquid undeanima peccati laq¬
um incurrat.  Scit esurirȩ:
Quemergo uec in abundantia
suꝑbia eleuat. uec innecessita¬
te cupiditas irritat: nouit a¬
bundare. nouit penuriã pati:
quicum statim subder&. omnia
possum  Neelationis esse uerba
crederemus. adiunxit Inquo:
ineo qui me confortat.: Eccein
altum ramus prodiit. sed quia
in radicest&it ernir inuiridi¬
tate ꝓmansit: In altum enim
surgens arescer&. sise aradice¬
diui siss&. ⁊ Sibienim nihiltri¬
buit : qui omnia seposse non
inse sed ineo qui se confortat
fat&ur . ⁊ Hinc& in de ergo prae¬
quemnec abundatia in superbiã.¬
nec mnopia ad auariam ꝑtrahit:
Discamus itaque fratres nouso¬
lum in prosperis sed in aduer¬
sis quoque gratias agere: Pater
enimnobis expr&ate sua factus
conditor nrt. nos quoque ad op

Expanded text:
tionem virtutis, nec plus tionem virtutis, nec plus carni tribuit quam necessitas petit, scit satiari. Qui alimentorum inopiam sine murmuratione tolerat, nec pro necessitate victus agit aliquid unde anima peccati laqueum incurrat, scit esurire. Quem ergo nec in abundantia superbia elevat, nec in necessitate cupiditas irritat, novit abundare, novit penuriam pati. Qui cum statim subderet, Omnia possum, ne elationis esse verba crederemus, adjunxit in quo, In eo qui me confortat. Ecce in altum ramus prodiit, sed quia in radice se tenuit, in viriditate permansit. In altum enim surgens arescerdivisisset: sibi enim nihil tribuit, qui omnia se posse, non in se, sed in eo qui se confortat, fatetur. Hinc et inde ergo praequem nec abundantia in superbianec inopia ad avaritiam pertrahit. Discamus itaque, fratres, non solum in prosperis, sed in adversis quoque gratias agere. Pater enim nobis ex pietate sua factus est Conditor noster, nos quoque filios
Abbreviated transcription (Latin):
in sui fiduciam extollant.
hinc ÷ quod idem egregius p¬
ari. scio& abundarb: tibiq
& in omnibus institus sum . &
satiari &esurire & abundare
& penuriam pati. omnia pos¬
sum ineo qui me confortat:
Nunquid nam fratres ars ÷
aliquahumiliari & abundare¬
& sadiari & esurire. abunda¬
re & penuriam pati. ut ꝓmag¬
no sescire ista tantus praedica¬
tor insmu&e corsomnino &mi¬
ra disciplinȩ scientia quq̃ otonob̵̃
cordis esł anini sudiscenda : Quẽ e¬
nimpenuirtasua non frangit.
gratiarumactione nonretrahit.
inrerum tempor alium desideriũ
non accendit: Scit & humiliari
hocenim loco apostolus humi¬
liaridicit penuriam per p&i
Nam statim e contrario subiun¬
xit: scio & abundare. Quie¬
nimacceptis rebus non ex tol
litur. quieas adusum uaneglo¬
rignonintor qu&. quisolus non
possid& quod accepit sedhoc
cumindigentibus misericor¬
diter diuidit : Scit ab un¬
dare: qui acceptis alimentis
pona dingur giationem
uentris utituss ed adrepara¬

Expanded text:
in sui fiducia extollant. in sui fiducia extollant. Hinc est quod idem egregius pari, scio & abundare. Vbique & in omnibus institutus sum, & satiari & esurire, & abundare & penuriam pati. Omnia possum in eo qui me cNunquid nam fratres ars est aliqua, humiliari et abundare, satiari et esurire, abundare et penuriam pati; ut pro magno se habere ista tantus praedicator insinuet? Ars omnino, et mira disciplinae scientia, quae toto nobis cordis est annisu discenda. Quem enim penuria sua non frangit, a gratiarum actione non retrahit, in rerum temporalium desiderio non accendit, scit humiliari; hoc enim loco Apostolus humiliari dicit, penuriam pati. Nam statim e contrario subjunxit, Scio abundare. Qui enim acceptis rebus non extollitur, qui eas ad usum vanae gloriae non intorquet, qui solus non possidet quod accepit, sed hoc cum indigentibus misericorditer dividit, scit abundare. Qui acceptis alimentis non ad ingurgitationem ventris utitur, sed ad repara
Abbreviated transcription (Latin):
& exdextro & exsinostrolate¬
re habere palmas debemus
Quod enimhinc & indedicit᷑
latus ut rumque signatur
Ad extro igitur palmam
hab&is quẽ ꝓspera non
extollunt Asinistro palmã
hab& isque madurrsa non
deiciunt. Quasi ex utraque
parte portabat paulus pal¬
mam. cumdicer& Per
armaiustitiae a dextris
& asinistris pergloriam &
ignobilitatem: perinfa¬
miam & bonam famam.
ut seductores & ueraces .: Non
hunc aduersa frangebant : non
ꝓspera inmentis tumore sub¬
leuabant : Hinc indeergoges¬
tabat palmam . qui & in aduer¬
sitate fortis & in prosperitate
humilis permanebat: Quisquis
enim de ꝓsperis extollitur
haberein parte dextera pal¬
mamnescit.: Quisquis inad¬
uersitatlb frangitur: porta¬
repalmam asinistrolatere ig¬
norat. ⁊ Ut ergo hinc & in de
palmagest&ur infronte. ad¬
esse semꝑ nostris mentibus
deb& & in aduersis fiducia
& in pros peris timor: neaut
aduersa in doperationem ꝑ¬
tbrahant. aut ꝓspera animũ

Expanded text:
et ex dextro et ex sinistro lateet ex dextro et ex sinistro latere habere palmam debemus. Quod enim hinc et inde dicitur, latus utrumque signatur. A dextro igitur palmam habet is quem prospera non extollunt; a sinistro palmam habet is quem adversa non dejiciunt. Quasi ex utraque parte portabat Paulus palmam cum diceret: Per arma justitiae a dextris et a sinistris, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famamut seductores et veraces . » Non hunc adversa frangebant, non prospera in mentis tumore sublevabant. Hinc et hinc ergo gestabat palmam, quia et in adversitate fortis, et in prosperitate humilis permanebat. Quisquis enim de prosperis extollitur, habere in parte dextera palmam nescit: quisquis in adversitate frangitur, portare palmam a sinistro latere ignorat. Ut ergo hinc et inde palma gestetur in fronte, adesse semper nostris mentibus debet, et in adversis fiducia, et in prosperis timor: ne aut adversa in desperationem pertrahant, aut prospera animum
Abbreviated transcription (Latin):
Iamnunc inscĩs suis operibus
ostendunt.: Uelcerte quia fidẽ
perorientes. spemper aquilo¬
nis. caritatem uero ꝑ austra¬
lem portam diximus desig¬
nari: notandum nobis est
quiamorientis porta pictu¬
rã palmarum. Ina quilone
uero & meridie caelaturas. ẽx.
phib& Quia contingit sarpr
ut hiquiadhuc inchoantes st̃
necdumse in operibus sqclis ac
magnis exerceant. Hiuero
qui post iniquitates ad uir¬
tutem redeunt. plerun que
utculpas suas ante omnipo¬
tentis ds oculos tegere ua¬
leant in magnis operibus
exetentur  & quiamferuo¬
resps inuirtutibus excreue¬
runt. quasi in meridie in scĩs
actibus in ardescunt.: In ori¬
entis ergo portapictura est.
aquilonis uero & in meridi¬
arcaelatura: quia signum
uictoriar quod inchoanti¬
bus ostenditur hoc in reuer¬
tentibus atq feruentibus
i amsolidius & robustius ten&:
Notandum quoque magno¬
pere ÷ quod dicitur: hinc&
inde. Omnes enim qui ad
uitae aditumtendimus:

Expanded text:
jam nunc in sanctis suis operibus jam nunc in sanctis suis operibus ostendunt. Vel certe quia fidem per Orientis, spem per Aquilonis, charitatem vero per Australem portam diximus designari, notandum nobis est quia in Orientis porta pictura palmarum, in Aquilonis vero et Meridiei, caelatura esse perhibetur, quia contingit saepe ut hi qui adhuc inchoantes sunt, necdum se in operibus solidis ac magnis exerceant; hi vero qui post iniquitates ad virtutes redeunt, plerumque, ut culpas suas ante omnipotentis Dei oculos tegere valeant, in magnis operibus exercentur. Et qui jam fervore spiritus in virtutibus excreverunt, quasi Meridies in sanctis actibus inardescunt. In Orientis ergo porta pictura est, in Aquilonis vero et Meridici caelatura, quia signum victoriae quod in inchoantibus ostenditur, hoc in revertentibus atque ferventibus jam solidius et robustius tenetur. 15. Notandum quoque magnopere est quod dicitur, 1386 Hinc et inde. Omnes enim qui ad vitae aditum tendimus,
Abbreviated transcription (Latin):
sis sed perconuer sionem rede¬
untibus aꝑtedicen&ur. Quod
eis porta atrii interi oris pateat.
quatinus ex ipsos noscertos fa¬
cer& dequibus dubitari potue¬
rat. : Hoc autem deporta aus¬
trali dicendum nonerat: quia
eos ad gaudia interna pertinge¬
re qui feruore sp̃s in uirtutib
ꝑmanent nullus ignorat.
Sequitur. ⁊ Etcȩlatȩ palmae
erant una hinc & altera inde
prius infrontibus pictura pal¬
marum. nunc autem caelatȩ pal¬
mae in frontees se memorantur .:
Incȩlatura quippȩ lapidum ex¬
terioraesse operauidentur
Sedsicut iam superius diximus
Pictura palmarum est: ostensio
signorum.: Nunc uero caela¬
tura palmarum dicitur.
ut bonorum operum demonstra¬
tio design&ur: Ipsi senim sum¬
mis prȩdicator ibus dicitur:
uideant o pera ura bona. & glo¬
rificent patremurm qui estin
caelis: Quiigitur inuita sua
in pressaessescã opera demons¬
trant. palmas infronte cȩla¬
tas habent. quia quantum illos
in posterum uictoria sequatur

Expanded text:
sis, sed per conversionem redesis, sed per conversionem redeuntibus, aperte diceretur quod eis porta atrii interioris pateat: quatenus ex ipsis nos certos faceret, de quibus dubitari potuerat. Hoc autem de porta australi dicendum non erat, quia eos ad gaudia interna pertingere, qui fervore spiritus in virtutibus permanent, nullus ignorat. Sequitur. « Et caelaterant, una hinc, et altera inde prius in frontibus pictura palmarum, nunc autem caelatae palmae in fronte esse memorantur? In caelatura quippe lapidum foris opera esse videntur. Sed, sicut jam superius diximus, pictura palmarum est ostensio signorum. Nunc vero caelatura palmarum dicitur, ut bonorum operum demonstratio designetur. Ipsis enim summis praedicatoribus dicitur: Videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Qui igitur in vita sua impressa esse sancta opera demonstrant, palmas in fronte caelatas habent, quia quanta illos in posterum victoria sequatur,
Abbreviated transcription (Latin):
secr&agaudia ꝑtingat. trȩs
solum modoportas hab& :
Videlic& fidem. spem. atque
caritatem.: Vnam ad orien¬
tem. aliam adaquilonem : ter¬
tiam admeridiem. ⁊ Porta
quippe in orieneest fides: quia
per ipsam lux ueranascitur in
mente : Portaadaquilonem
spes : quia unus quisque inpec¬
catis positus sidẽdesperat
misericordia. funditus perit :
Vndeneces seesł : qui ꝑsuã miꝗ¬
tatem extinctus est: perspẽ
mi sericordiae reuiuiscat.
Porta ad meridiem caritas : quia
inigne amoris ard& .: In meridi¬
ana& enim porta sol in altum
ducitur : quia percaritatem
portis ad interius atrium ten¬
ditur : quia perfidem . spem
atque caritatem ad gaudiase¬
cr&a peruenitur. Alia quo¬
que quaestio oritur. curporta
atrii interioris posita contra
portamorientis & aqui lonis
dicitur & tam̃ sa daustralem
portam pateat tac&ur: Sed
qui a perorientem inchoantes.
peraquilonem lapsos diximus
designari: dignum fuit ut uel
de inchoantibus quibus adhuc

Expanded text:
secreta gaudia pertingat, tres secreta gaudia pertingat, tres solummodo portas habet, videlicet fidem, spem atque charitatem: unam ad orientem, aliam ad aquilonem, tertiam ad meridiem. Porta quippe in oriente est fides: quia per ipsam lux vera nascitur in mente. Porta ad aquilonem spes: quia unusquisque in peccatis positus, si de venia desperaverit, funditus perit: unde necesse est ut qui per suam iniquitatem exstinctus est, per spem misericordiae reviviscat. Porta ad meridiem, charitas, quia in igne amoris ardet. In meridiana etenim porta ducitur, quia per charitatem portis ad interius atrium tenditur, quia per fidem, spem, atque charitatem ad gaudia secreta pervenitur. Alia quoque quaestio oritur, cur porta atrii interioris posita contra portam Orientis et Aquilonis dicitur, et quod ad Australem portam pateat tacetur. Sed quia per Orientem inchoantes, per Aquilonem lapsos diximus designari, dignum fuit ut vel de inchoantibus, quibus adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
nantur Quia calore sc̃isp̃s
accensi uelut inmeridiana
luct uirtutibus excrescunt:
Patrat itaq porta adorien¬
tem. ut hi qui sacramenta fidei
bene inchoauerunt & innul¬
la postmodum uitiorum pro¬
funditate dimersisunt: ad
gaudia secr&a ꝑueniant.
Pateaat porta adaquilone.
ut hi quipost incho ationem
caloris & luminis peccatorũ
suorum frigore obscurita¬
te delapsisunt: perconpunc¬
tionem pȩnitentiae aduenia
redeant. & quae sit in ternȩ
r&ributionis uera la&itia
cognoscant. ⁊ Pateat porta
admeridiem ut hi quscũsde¬
sideriis in uirtutibus feruent.
spirit᷑a li intellectu cotidiae
in ternigaudii mysteria pe¬
netrent: Inter haec autẽ
quȩ ripotest cum quattuor
hinus mundi partessint cur
in hoc aedificio he exterio
res non quattuor sedtres
portaresse memorantur.
Quo drecte quȩrendũ fuerat.
siꝑ ph& a nonspirit᷑ale sed
corporale aedificium uidis¬
s&.: Scã enim ecclesia
id ÷ spirille ardificium ut ad

Expanded text:
nantur, qui, calore sancti Spiritus nantur, qui, calore sancti Spiritus accensi, velut in meridiana luce virtutibus excrescunt. Pateat itaque porta ad Orientem, ut hi qui sacramenta fidei bene inchoaverunt, et in nulla postmodum vitiorum profunditate demersi sunt, ad gaudia secreta perveniant. Pateat porta ad Aquilonem, ut hi qui post inchoationem caloris et luminis in peccatorum suorum frigore et obscuritate dilapsi sunt per compunctionem poenitentiae ad veniam redeant, et quae sit internae retributionis vera laetitia cognoscant. Pateat porta ad Meridiem, ut hi qui sanctis desideriis in virtutibus fervent per spiritalem intellectum quotidie interni gaudii mysteria penetrent. Inter haec autem quaeri potest, cum quatuor hujus mundi partes sint, cur in hoc aedificio exterioris atrii non quatuor, sed tres portae esse memorquod recte quaerendum fuerat, si propheta non spiritale, sed corporale aedificium vidisset. Sancta enim Ecclesia, id est spiritale aedificium, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
mensurari. : Idcircoergoa
portis usquead portam cen¬
tum sunt cubiti. ut quasiq¬
dam mora indesit ipsa
dilatio uiuendi: ꝑ quã coti¬
due in uirtutibus crescitur.
ut adinteriorem aditum
perfectius perueniatur. Sequi
tur.: & duxit meaduiam austra¬
lem & ecceporta quȩ respiciebat
ad austrum: & mensus est fron¬
temeius & uestibulum eius
iuxta mensuras supeniores. & fe¬
nestras eius & uestibula incircu¬
itu sicut fenestras eeras
quinqua ginta cubitorum longi¬
tudinem & latitudinem iuigin¬
tiquinque cubitorum. & ingra¬
dibus septem ascendebatur ade¬
um & uestibulum antefores
& aqui lonis porta iamdictast:¬
& congruumnonest ut in ea
quȩ semel ac secundo expo¬
nentes diximus sȩpius repli¬
cemus. : Notandum tamen
nobis est quia m spirit᷑ab ar¬
dificio alter aditus ad orien¬
tem. alius ad aquilonẽ: atq:
alius ad austrum patet.:
Sicut enim aqui lonis frigo¬
repeccatores. ita peraustrale
uiam feruentes spũ desig¬

Expanded text:
mensurari. Idcirco ergo a mensurari. Idcirco ergo a portis usque ad portam centum sunt cubiti, ut quasi quaedam mora eundi sit ipsa dilatio vivendi, per quam quotidie in virtutibus crescitur, ut ad interiorem aditum perfectius perveniatur. Sequit duxit me ad viam australem et ecce porta quae respiciebat ad austrum et mensus est frontem eius et vestibulum eius iuxta mensuras superiores et fenestras eius et vestibula in circuitu sicut fenestras ceteras quinquaginta cubitorum longitudine et latitudine viginti quinque cubitorum et in gradibus septem ascendebatur ad eam et vestibulum ante fores et Aquilonis porta jam dicta sunt, et congruum non est ut ea quae semel ac secundo exponentes diximus saepius replicemus. Notandum tamen nobis est quia in spiritali aedificio alter aditus ad Orientem, alius ad Aquilonem, atque alius ad Austrum patet. Sicut enim Aquilonis frigore peccatores, ita per Australem viam ferventes spiritu desig
Abbreviated transcription (Latin):
at. patientes esse secredunt
Sedquia nemoros percontu¬
meli as & aduersitates pulsat.
plerun que contingit ut spi¬
rit᷑a leministerium ue linuiti
suscipiant. atque ad guberna¬
tionem fidelium deducant᷑.:
Quimagnis tribulationibus fu¬
erint hinc in depulsati: tur¬
bati mente sese imperfec¬
tos inuenium: qui nonpul¬
sati perfectos: esse credidert᷑
Quaex reagitur ut sem& ip¬
soscolligant. & apud setaciti
obꝓbriums uar infirmitatis
erubescant : At que ex ipsa sua
confusione roborati contra
aduersa patientiam opponant :¬
& extribulatione ꝓficiunt.
quiprius in otio ex ipsasuase¬
curitate torpebant : & uera¬
citer esse incipiunt. qua¬
les seesse prius in aniterpu¬
tauerunt. ⁊ Hiita que cum
aportis exterioribus usque
ad interiorem portam perbo¬
ni studii atrium differunt᷑
hoc ipsum in eis atrium cen¬
tum cubitis mensuratur. quia
dilatione & exercitio in scã
cotidiae perfictione profi¬
ciunt ⁊ percotidianadesi¬

Expanded text:
at, patientes esse se credant, at, patientes esse se credant, sed quia nemo eos per contumelias et adversitates pulsat. Et plerumque contingit ut spiritale ministerium vel inviti suscipiant, atque ad gubernationem fidelium deducantur. cum magnis tribulationibus fuerint hinc inde pulsati, turbati mente, sese imperfectos inveniunt, qui non pulsati, perfectos se esse crediderunt. Qua 1384 ex re agitur ut se ad semetipsos colligant, et apud se tacite opprobrium suae infirmitatis erubescant, atque, ex ipsa sua confusione roborati, contra adversa patientiam opponant, et ex tribulatione proficiant, qui prius in otio ex ipsa sua securitate torpebant. Et veraciter esse tales incipiunt quales se esse prius inaniter putaverunt. Hi itaque cum a portis exterioribus usque ad interiorem portam per boni studii atrium differuntur, hoc ipsum in eis atrium centum cubitis mensuratur, quia dilatione et exercitatione sancta quotidie ad perfectionem proficiunt. Per quotidiana enim desi
Abbreviated transcription (Latin):
tus alegione dȩmonum fuerat.
ireiam cum dño uolebat. Srd
tamenei dicitur: reuerte¬
reindomum tuam : & narra
quanta tibi. fecerit dñs.
Sicsponsa in canticis canticorũ
scis desideriis animata. loquit᷑
dicens : Inlectulo meo pernoc¬
tes quȩsiui quem diligit ani¬
mamea: quȩ siui illum & non
inueni : Inlectulo enim di¬
lectum quaerit: quando in
ipsosuo otio & uacatione
quam app&it iam uidere
animadnm concupiscit.
Iam ad eum exire desiderat.
lam carere praesentis uitae
tenebris anhelat. Sed quȩrit
illum & noninuenit. qui a
quanuis magno amore de¬
sider&: adhuctamenei non c¬
cȩditur uidere quem amat .⁊
Iales ita que scorum mentes
quid aliud in hoc desiderio
faciunt. nisi quod iamapor¬
tis exterioribus peratrium
interius ad portam currunt:
Quibus sae pe euenit. ut cũse
uiderint magno cae lestis gra¬
tiae munere compunctus. ĩam
seꝑ fatos existiment. ut oboe¬
dientes putent . ⁊ Sed quia
nullus est qui dura prȩcipi¬

Expanded text:
tus a legione daemonum fuerat tus a legione daemonum fuerat jam cum Domino ire volebat, sed tamen ei dicitur: Revertere in domum tuam, et narra quanta fecerit tibi Dominus . Sic sponsa in Canticis canticorum sanctis desideriis anxia loquitur, dicens: In lectulo meo per noctes quaesivi quem diligit anima mea. Quaesivi illum, et non inveni . In lectulo enim dilectum quaerit, quando in ipso suo otio et vacatione quam appetit jam videre anima Dominum concupiscit, jam ad eum exire desiderat, jam carere praesentis vitae tenebris anhelat. Sed quaerit illum, et non invenit, quia quamvis magno amore desiderat adhuc tamen ei non conceditur videre quem amat. 12. Tales itaque sanctorum mentes quid aliud in hoc desiderio faciunt, nisi quod jam a portis exterioribus per atrium interius ad portam currunt? Quibus saepe evenit ut cum se viderint magno coelestis gratiae munere compunctos, jam se perfectos existiment, et obedientes putent; sed quia nullus est qui dura praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
occupationis portant onera:
minus inpraeceptis caelestib
exercentur. anhelare medul¬
litus ad acernam patriam
non uacat. ipsa meis sua ali¬
quomodo desideria languescuns
Quia animo curis temporali¬
bus praepedito ueragaudia
quae cognouit amare tantum¬
non lic& quantum lib&: hi
plerunque aiugo mundi
collamentis excutiunt om¬
nia deserunt. terrenȩ curae
pondera deponunt: at que ut
ad caeleste desiderium latius
animi sinum laxent uitamre¬
motam p&unt. & in eascis p̾ci¬
bus intenti. saeris meditationi¬
bus dediti cotidiano sefl&u
afficiunt. & u&ustatẽ cordis
igne amoris conflant. atq
ad cȩleste gaudium accȩdendo
seiii nouant. : Hiplerun que
in ipso suo de fiderio accensi
ex ireiam decarne concupis¬
cunt.At que ad uitam prȩ¬
sentent redire postfl&us
nolunt. ⁊ Sedtamen differun¬
tur. ut dilatatus amor exip¬
sasuadilatione ꝓficiat: & ar¬
denti desiderio quasi quode¬
gatur crescat.: Sic inregio¬
ne gera senorum qui libera¬

Expanded text:
occupationis portant onera, occupationis portant onera, minus in praeceptis coelestibus exercentur. Anhelare medullitus ad aeternam patriam non vacat, ipsa in eis sua aliquo modo desideria languescunt, quia nimirum curis temporalibus praepeditum vera gaudia quae cognovit amare non tantum licet quantum libet. Hi plerumque a jugo mundi colla mentis excutiunt, omnia deserunt, terrenae curae pondera deponunt, atque ut ad coeleste desiderium latius animi sinum laxent, vitam remotam petunt, et in sanctis precibus intenti, sacris meditationibus dediti, quotidiano se fletu afficiunt, et vetustatem cordis igne amoris conflant, atque ad coeleste gaudium accendendo se innovant. Hi plerumque, in ipso suo desiderio accensi, exire jam de carne concupiscunt, atque ad vitam praesentem redire post fletum nolunt. Sed tamen differuntur, ut dilatus amor ex ipsa sua dilatione proficiat, et ardenti desiderio quasi quod negatur crescat. Sic in regione Gerasenorum qui libera
Abbreviated transcription (Latin):
ducitur. ⁊ Hic itaq quiaditũ
atru interioris uid&. ꝓfecto
necesseest ut ꝓuitam ꝑfectio¬
nis currat: ut pauor inchoa¬
tionis usque ad consum man¬
onis ingressum ꝑueniat:
Mensur&ur ergo atrium
in terius quod a portis exte¬
rioribus usque ad portã interi¬
ore itenditur centum cubi¬
tis: ut qui intrare amando
coepit latitudinem ꝑfectio¬
nis habeat inmente: Quati¬
sed transitori a cuncta depi¬
ciens quo adusque ad gaudia
secr& aperueniat peratriũ
ꝑfectionis currat.: Sunt
enim multi quilam inseptẽ
gradibus aditum portat
exterioris intrauerunt iux¬
ta quendam superno dispen¬
sationis uutum ꝑtimorem
di humiles. ꝓpr&atis studi¬
um misericordes. ꝑscientiã
discr&i. ꝑmentis fortitudi¬
ne
liberi per consilium cauti.
perintellectum prouidi per
sapientiam maturi Sed ad
huc quibusdam necessitatib
obligati huius mundi curis in¬
seruiunt. & unde iam ex mag¬
na parte excusserunt animũ
ibi adhuc tenentur inuiti.⁊
Cu que in posita terrenae

Expanded text:
ctum. Itaque qui aditum atrii interioris videt, profecto necesse est, ut per vitam perfectionis currat: ut a porta inchoationis usque ad consummationis ingressum perveniat. Mensuretur ergo atrium interius, quod a portis exterioribus usque ad portam interiorem tenditur, centum cubitis: ut qui intrare amando coepit, latitudinem perfectionis habeat in mente: quatesed transitoria cuncta despiciens, quousque ad gaudia secreta perveniat, per atrium perfectionis currat. Sunt etenim multi, qui jam in septem gradibus aditum portae exterioris intraverunt, juxta quemdam supernae dispensationis modum per timorem Dei humiles, per pietatis studium misericordes, per scientiam discreti, per mentis fortitudinem liberi, per consilium cauti, per intellectum providi, per sapihuc quibusdam necessitatibus obligati, hujus mundi curis inserviunt, et unde jam ex magna parte excusserunt animum, ibi adhuc tenentur inviti. Cumque superimposita terrenae
Abbreviated transcription (Latin):
tarum nominesolos intellegi¬
mus Scõs apostolos designa¬
ri. qui uidelic& priminobis
sunt scãe aecdesiae praedica¬
tores. & fidem nos. spem atq
caritatem sum mopere tenere
docuerant: Ipsutique nobis
in bis uirtutibus portȩ sunt
Quinos pereasdem uirtutes
ad interiorem intellectũ
a&ernae sapientie perducunt.
Sed ipsi exteriores portȩ sunt.
quos accȩpimus interiores. Si
uercipsi interior esunt quos in¬
tellegimus exteriores. ha in¬
hain
re intellegi utiliter potest quia
ipsinobis exteriores simul&
interiores portaesunt. Cum
enimadhue incoantibus non
altamistica sed quaedam quȩ
capipraeualent praedicant. Por
porta exterior pateat.
Vonpotu uobis loqui quasi
spirit᷑alibus: sed qua si carnalib

Expanded text:
tarum nomine solos intelligitarum nomine solos intelligimus sanctos apostolos designari, qui videlicet primi nobis sunt sanctae Ecclesiae praedicatores, et fidem nos, spem atque charitatem summo opere tenere docuerunt: ipsi itaque nobis in his virtutibus portae sunt, qui nos per easdem virtutes ad interiorem intellectum aeternae sapientiae perducunt. Sed si ipsi exteriores portae sunt, quos accipimus interiores? Si vero ipsi interiores sunt, quos intelligimus exteriores? Qua in re intelligi utiliter potest 1392 quia ipsi nobis exteriores simul et interiores portae sunt. Cum enim adhuc inchoantibus non alta et mystica, sed quaedam quae capi praevalent, praedicant, portporta exterior pateat: Non potui vobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalib
Abbreviated transcription (Latin):
est quiauna: ecclesia in prę¬
dicatoribus testamenti u&e¬
ris ac noui .⁊ Portaenim septẽ
uelocto gradus hab& : quia scĩ
sp̃s septi formemgratiam con¬
corditer praedicant: Oc tauu
uero gradum adnuntiant
reributionis a &nae ⁊ unde
scriptum est. Da partem septẽ
nec non & octo.⁊ Quid itaque
dicere possumus exteriores
portas nisi antiquõs patres
fuisse qui perpraeceptalegis
nouerant opera populi magis
quam corda custodire. utinte¬
fiores portas praedicatores debe
bus monitis discipulorum suo¬
rum corda custodiunt. nema¬
lis quae non faciunt uel in
cogitationibus delectenturꝰ.
Per illas enim septem gradib
ascendidicitur. istis uero octo
graduum ascensus esse perhi¬
b& ur: Quia & inueneratio¬
ne legis dies septimus fuit. &
in nouo testamento octauus di¬
es insacramento ÷ isuideli¬
c& quidominicus appellatur
qui tertius apassione sedocta¬
uus a conditione est. qui a & sep¬
timum sequitur.⁊ Sin uero por¬

Expanded text:
est, quia una est Ecclesia in praeest, quia una est Ecclesia in praedicatoribus Testamenti Veteris ac Novi. Portae autem septem vel octo gradus habent: quia sancti Spiritus septiformem gratiam concorditer praedicant. Octavum vero gradum annuntiant retributionis aeternae. Unde scriptum est: « Da partem septem nec non et octo . » Quid itaque dicere possumus exteriores portas nisi antiquos patres fuisse, qui per praecepta legis noverant opera populi magis, quam corda custodire? ut interiores portas praedicatores sanctbus monitis discipulorum suorum corda custodiunt, ne malis quae non faciunt, vel in cogitationibus delectentur. Per illas enim septem gradibus ascendi dicitur; istarum vero octo graduum ascensus esse perhibetur, quia et in veneratione legis dies septimus fuit, et in Novo Testamento octavus dies cum sacramento est: is videlicet, qui dominicus appellatur, qui tertius a passione, sed octavus a conditione est, quia et septimum sequitur. Sin vero por
Abbreviated transcription (Latin):
adeas non septemSicut: por¬
tis exterioribus dictum fuerat:
sed octo gradibus ascenditur.⁊
Portaenim atrii interioris quȩ
superius dictaest dehis tribus por¬
tis interioribus non est : quia illa
contraorientis & aquilonis por¬
tam respiceredicitur. istȩ autẽ
singulae interius ad austrum
uelorientem & aquilonem po¬
sitae esse me morantur. : Vnde
rectae ꝑ illam aditus interior
designatur: Quia sic ut prę¬
cȩdenti locutione iamdictum ÷
uel iudeae & gentilitati uel in¬
choantibus atque in bono ope¬
re perseuerantibus uel abono
cadentibus sed post culpas ꝑpe
nitentiam surgentibus pat&
Nunc autem postquam singu¬
lae inoriente & aquilone &
austro portae descriptae sunt.
cum interioris atrii rursum po¬
tae singular in austro & oriente
atque aquilone describuntur.
aspirante dño magnaintentione
opus est sinum tantȩ ꝓfundi¬
tatis indagari. ⁊ Sienim porta¬
rum nomine scõs praedicato¬
res accipimus. sciendum nob

Expanded text:
ad eas non septem, sicut de porad eas non septem, sicut de portis exterioribus dictum fuerat, sed octo gradibus ascenditur. Porta enim atrii interioris quae superius dicta est de his tribus portis interioribus non est, quia illa contra Orientis et Aquilonis portam respicere dicitur, istae autem svel orientem et aquilonem positae esse memorantur. Unde recte per illam aditus interior designatur, quia, sicut praecedenti locutione jam dictum est, vel Judae et gentilitati, vel inchoantibus atque in bono perseverantibus, vel a bono cadentibus, sed post culpas per poenitentiam surgentibus patet. Nunc autem postquam singulae in oriente et aquilone, et austro portae descriptae sunt, cur interioris atrii rursum portae singulae in austro et oriente atque aquilone describuntur? Aspirante Deo magna intentione opus est sinum tantae profunditatis indagare. Si enim portarum nomine sanctos praedicatores accepimus, sciendum nobis
Abbreviated transcription (Latin):
bitorum. & uestibulum eius id ÷
atrii exterioris. & palmȩ car¬
latȩ infronte eius hinc &inde.
& in octo gradus ascensuseius.
Ea quoque quae deporta aus¬
trali & orientali dicta sunt.
in eisdem uerbis &iam deporta
quaeada qui lonemre spicit re¬
plicantur: Nam subditur
suras superiores thalamum
& frontemeius. & uestibulum
eius & fenestras eius percircu.¬
itum: longitu dinem quinqua
ginta cubitorum & latitudi¬
nem iuginti quinque cubito¬
rum & uestibulum rius respi¬
ciebat inatrium exterius. &
caelatura palmarum infron¬
:te illius hinc &inde  In octo
gradibus ascensus eius: Quid
itaque interiori atrio. quidtha¬
lamo. quid frontibus. quiduesti¬
belo quid fenestris. quid longitu¬
dine & altitudinem. quid pal¬
marum caelatura signatur. la¬
teiam superius diximus. necop&¬
t& ut in eisdem iterum sed in his
solum modo qua e necdumdicta
sunt occupt.: Nuncergo quae¬
rendum nobis est quae istae
tres portae interiores sint. uel
quidest quod earundem porta

Expanded text:
bitorum. Et vestibulum ejus, id est atrii interioris, et palmae caelatae in fronte ejus hinc et inde, et in octo gradus ascensus ejus. Ea quoque quae de Australi porta et Orientali dicta sunt, in eisdem verbis etiam de porta quae ad Aquilonem respicit replicantur. Nam subditur:suras superiores, thalamum ejus, et frontem ejus, et vestibulum ejus, et fenestras ejus per circuituginta cubitorum, et latitudine viginti quinque cubitorum. Et vestibulum ejus respiciebat in atrium exterius, et caelatura palmarum in 1391 fronte illius hinc et inde, et in octo gradibus ascensus ejus. 2. Quid itaque interiori atrio, quid thalamo, quid frontibus, quid vestibulo, quid fenestris, quid longitudine et latitudine, quid palmarum caelatura signetur, late jam superius diximus , nec oportet ut in eisdem iterum, sed in his solummodo quae necdum dicta sunt occupemur. Nunc ergo quaerendum nobis est quae istae tres portae interiores sint, vel quid est quod earumdem portar