comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parit̾ abducent᷑. Sacerdotes in hebreo
non habet᷑. sed principes. Ad diderunt
isti principes audias sacerdotes. Inter
crudelitatẽ autẽ damasci & filiorũ
am mon hoc inter est. qđ illi contriuert̃
in plaustris ferreis gala ad. siue in serris
ferreis pregnantes gala ad: isti autem
dissecuerunt pregnantes gala ad. ad
dilatandũ terminũ suum.
Ni damascenis qui bibunt sanguinẽ ac¬
cipiunt᷑ heretici. qͥ ñ solũ populũ dĩ
ab ecclesia diripuerunt sed & contriue¬
runt eũ. & cõmoluerunt ferreis dentib.
de qͥb scriptũ ẽ. Qui deuorant plebẽ meã
sicut escã panis. In filiis ammon qͥ in terp̃¬
tant᷑ popłs meroris uł popłs m̃s scismati¬
cos accipe. qui separant qͥdẽ deceptam
multitudinẽ ab eccłia dĩ. & rudes ani¬
mas quȩ nuꝑ xp̃i concepere sermonem.
abrũpunt & diuidunt. non tam̃ hoc fa¬
ciunt crudelitate qua heretici qͥ decep¬
tos quosq trucidant. sed in eadẽ regula

Expanded text:
ejus pariter abducentur. Sacerdotes in Hebraeo ejus pariter abducentur. Sacerdotes in Hebraeo non habetur, sed principes. Addiderunt iilli principes, audias sacerdotes. Inter crudelitatem autem Damasci et filiorum Ammon hoc interest, quod illi contriverunt in plaustris ferreis Galaad, sive in serris ferreis praegnantes Galaad: isti autem dissecuerunt praegnantes Galaad, ad dilatandum terminum suum. In Damascenis, qui bibunt sanguinem, accipiuntur haeretici, qui non solum populum Dei ab Ecclesia diripuerunt, sed et contriverunt eum, et commolierunt ferreis dentibus, de quibus scriptum est: Quid devorant plebem meam, sicut escam panis ? 237 In filiis Ammon, qui interpretatur populus moeroris, vel populus meus, schismaticos accipimus, qui separant quidem deceptam multitudinem ab Ecclesia Dei, et rudes animas, quae nuper Christi concepere sermonem, abrumpunt et dividunt: tamen hoc non faciunt crudelitate, qua haeretici deceptos quosque trucidant, sed in eadem regula
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. ut dilatar& terminos suos. Q succen¬
dã ignẽ suꝑ muros rabba. & deuorabit
fundamenta eiꝰ cũ clamore in die belli.
& cõmouebitur in die consũmationis suȩ.
& ibunt reges eiꝰ in captiuitatẽ. sacer doteᷤ
eoꝵ & principes eoꝵ simul dicit dñs.
ilios ammon qͥ de loth stirpe generati
sunt & habitant ꝰ arabia ubi nunc ẽ phila¬
delphia. corripit sermo diuinus quare
sub saul rege iudeȩ naas ammanites pͥn.¬
ceps eoꝵ uastauerit iabes gala ad & dis¬
secuerit pregnantes eius. ut dilatar&
terminos suos. & omnẽ galaditin suo
imꝑio subiugar&. Unde cõminat᷑ succen¬
surũ se ignẽ in muros rabba quȩ fuit me
tropolis ammanitarũ. ut deuorentur
edes illius in clamore & in ululatu uin-¬
centis excercitꝰ. in die cõmotionis & tur¬
binis quando captiui eiꝰ nabugo donosor
uincente ducent᷑. & idolũ ammanitarũ
qđ uocat᷑ melchon id est reac eoꝵ feret᷑
in assirios. & principes eiꝰ id ẽ sacerdotes¬

Expanded text:
rum, ut dilataret terminos suos: et succendam ignem super muros Rabba, et devorabit fundamenta cum clamore in die belli, et commovebitur in die consummationis suae: et ibunt reges in captivitatem, ÷ sacerdotes eorum ⁑ et principes eorum simul, dicit Dominus. Filios Ammon qui de Lot stirpe generati sunt, et habitant in Arabia, ubi nunc est Philadelphia, corripit sermo divinus: quare sub Saule rege Judaeae Naas Ammonites, princeps eorum, vastaverit Jabes Galaad, et desecuerit praegnantes ejus, ut dilataret terminos suos, et omnem Galaaditin suo imperio subjugaret . Unde comminatur succensurum se ignem in muros Rabba, quae fuit metropolis Ammonitarum, ut devorentur « aedes illius in clamore et ululatu vincentis exercitus, in die commotionis et turbinis, » quando captivi ejus Nabuchodonosor vincente ducentur, et idolum Ammonitarum, quod vocatur Melchon, id est, rex eorum feretur in Assyrios, et principes ejus parite
Abbreviated transcription (Latin):
natione impetũ ducti ambiguitate uer¬
apħpħo & furorẽ eiꝰ & horrorẽ signĩfi¬
cat. Hebrath uͦ & indignatio & impetꝰ
dotio habitationes transtulit. soli lax
ȩc dicit dñs. Suꝑ trib scelerib filioꝵ
dissecuerit pregnantes gala ad ad dila-
tandũ terminũ suũ. & succenlã ignem
in muro rabbeth. & deuorabit edes eiꝰ
in ululatu. in die belli & in turbine. in
die cõmotionis. & ibit mel chon in capti¬
uitatẽ. ipse & principes eiꝰ simul dic̃ dñs.¬

Expanded text:
natione, impetum, ducti ambiguitate vernatione, impetum, ducti ambiguitate ver furorem ejus, et horrorem suum significat: EBRATH   vero et indignatio et impetus dotio, habitatores transtulit: soli SeptHaec dicit Dominus: Super tribus sceleribus 236 filiorum desecuertandum terminum suum. Et succendam ignem in muro Rabba, et devorabit aedes ejus in ululatu, in die belli, et in turbine, in die belli commotionis, et ibit Melchon in captivitatem, ipse et princeps ejus simul, dicit D
Abbreviated transcription (Latin):
uicqͥd de esau & iacob dixximꝰ. referamꝰ
ad iudeos & populũ xp̃ianũ. Illi enĩ ter¬
reni & sanguinarii ꝑsecuti sunt frẽm¬
suũ iacob qui eos subplantauit & abstulit
primogenita eoꝵ & ꝑsecuti sunt in gladio.
ita ut substantias possessionesq credentiũ
publicarent. qͦd in actib apłoꝵ legimus.
& uiolauerunt misccłiam ac iura natu¬
rȩ. oblitiq sunt matris suȩ rebeccȩ quȩ
inter p̾tatur patientia. & simul eos ge¬
nerauit in xp̃o. antiquũq furorẽ &
iracundiã tenentes usq hodie in sinago¬
gis suis sub nomine nazarenoꝵ blasphe
interficiant uolunt igne cõburi. Sed dñs
mitt& ignẽ in theman in deserta siccaq
iudeȩ. quȩ nequaquã irrigantur ym¬
brib ꝓphetarũ : & deuorabit om̃s muni¬
tiones eoꝵ siue fundamenta muroꝵ eius.
ut om̃i sensu litterȩ concidente suꝑ edifi-¬
cetur ecclesia in xp̃i dñi fundamentis.
Pro miscłia septuaginta uuluã trans¬
tulerunt. & ꝓ furore horrorẽ. & ꝓ indig¬

Expanded text:
Esau et Jacob diximus, referamus ad Judaeos et populum Christianum. Illi enim terreni et sanguinarii persecuti sunt fratrem Jacob, qui eos supplantavit, et abstulit primogenita eorum, et persecuti sunt in gladio, ita ut substantias possessionesque credentium publicarent, quod in Actibus apostolorum legimus : et violaverunt misericordiam ac jura naturae, oblitique sunt matris suae Rebeccae, quae interpretatur patientia, et simul eos generavit in Christo: antiquumque furorem et iracundiam tenentes, usque hodie in synagogis suis sub nomine Nazarenorum blaspheminterficiant, volunt igne comburi. Sed Dominus mittet ignem in Theman, in deserta siccaque Judaeae quae nequaquam irrigantur imbribus prophetarum, et devorabit omnes munitiones eorum, sive fundamenta murorum ejus, ut omni sensu litterae concidente, superaedificetur Ecclesia Christi Domini fundamentis. Pro misericordia, Septuaginta vulvam transtulerunt. Et pro furore, horrorem: et pro indig
Abbreviated transcription (Latin):
custodiuit in eternũ. & emittã ignẽ in the¬
man. & deuorabit fundamenta muroꝵ eiꝰ.
dom ipse ẽ qui & esau. ob coctionẽ rufȩ
lentis ita appellatꝰ. cuius edulio pͥmoge.¬
nita ꝑdidit. Hic alio nomine appellat᷑¬
seir id est pilosus & hispidus. Unde mon¬
tes idumeoꝵ uocantur montes seir. & ab
edom greco sermone idumea dicitur.
Iste ꝑsecutus ẽ in gladio frẽm suũ. filios
uidelic& ia cob. De quib in benedictionib
isa ac quib benediait primũ iacob &
postea esau plenius scriptũ ẽ: ut odium
fr̃m serua ret᷑ in posteris. & gens idu¬
mea in tantũ ꝑsequeretur fr̃s suos. ut
egredientib de egipto ne transitum
quidẽ in terrã sc̃am conceder& & non

Expanded text:
todivit in aeternum: et emittam ignem in Theman, et devorabit fundamenta murorum ejus. Edom ipse est qui et Esau, ob coctionem rufae lentis ita appellatus, cujus edulio primogenita perdidit: hic alio nomine appellatuSeir, pilosus et hispidus. Unde montes Idumaeorum vocantur montes Seir, et ab Edom Graeco sermone Idumaea dicitur. Iste persecutus est in gladio fratrem suum, filios videlicet Jacob, de quibus in benedictionibus Isaac, quibus benedicit primum Jacob, et postea Esau, plenius scriptum est: ut odium fratrum servaretur in posteris, et gens Idumaea intantum persequeretur fratres suos, ut egredientibus de Aegypto ne transitum quidem in terram sanctam concederet; et non
Abbreviated transcription (Latin):
pita pauperũ. & uiã humiliũ declina¬
bant  & filius & pat̾ eiꝰ ingredie¬
bant̾ ad eandẽ puellã ut cõtam inarent
nom̃ dĩ sui. & uestimenta sua alligan¬
tes funib faciebant umbracula iuxta
altare. & uinũ de calumniis bibebant
uissimũ isrł id est decẽ tribus. quoniã
prope omnia quȩ sequnt᷑ ad ipsũ scrip¬
ta prȩdixximꝰ. ut sub uno textu ser¬
mo ꝓpheticus libri ordinẽ continer&.
Primũ gͦ eoꝵ scelus est siue impietas
in trib criminib enumerata uł qua¬
tuor. qđ ꝓpt̾ pecuniã hominẽ uendide¬
rint. & hominẽ iustũ. Qui in eo admi

Expanded text:
pauperum, et viam humilium declinabant, et filius et pater ejus ingrediebantur ad eamdem puellam, ut contaminarent nomen Dei sui: et vestimenta sua alligantes funibus, faciebant umbracula juxta altare, et vinum de calumniis bibebant simum Israel, id est, decem tribus, quoniam prope omnia quae sequuntur, ad ipsum scripta praediximus, ut sub uno textu sermo propheticus libri ordinem contineret. Primum ergo eorum scelus est, sive impietas, in tribus criminibus enumerata, vel quatuor, quod propter pecuniam hominem vendiderint, et hominem justum, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera ꝓpria. ut obliuisceretur germa¬
nitatis. & obdurar& uiscera miscdĩȩ.
fr̃emq se esse nescir&. & contẽpner&
uuluã rebeccȩ.quȩ uno partu geminos
ultra furorẽ suũ. & indignationem
suã seruauit usq in finẽ. odiũ monstrat
tẽ. qđ interp̃tat᷑ theman. Quȩ ꝓuintia
ñ solũ theman sed & daren & nageb dr̃.¬

Expanded text:
rmanitatis, et obduraret viscera misericordiae, fratremque se esse nesciret, et contemneret vulvam Rebeccae, quae uno partu geminos ultra furorem suum, et indignationem suam servavit usque in finem, odium monstrat tem, quod interpretatur Theman: quae provincia non solum Theman, sed et Daron et Nageb d
Abbreviated transcription (Latin):
preceptũq nobis sit describere scãm scrip.¬
turã in corde nr̃o triplicit̃. Mittit autẽ
dñs ignẽ in om̃s munitiones tiri. qui non
solũ muros sed & fundamenta illius deuo¬
rabit. De captiuitate salomonis pro quo
in hebreo habetur comsummata atq
perfecta. supra dixinus.
ec dic̃ dñs. Suꝑ trib scelerib edom. &
suꝑ quatuor non conuertã eũ. eo quod
ꝑsecutus sit in gladio fr̃em suũ & uiola

Expanded text:
escribere sacram Scripturam in corde nostro tripliciter. Mittet autem Deus ignem in omnes munitiones Tyri, qui non solum muros, sed et fundamenta illius devorabit. De captivitate Salomonis, pro quo in Hebraico habetur, consummata atque perfecta, supra diximus. Haec dicit Dominus: Super tribus sceleribus Edom et super quatuor non convertam eum: eo quod persecutus s
Abbreviated transcription (Latin):
homicida est. Sicut enĩ ignis dñi saluos
facit eos quoꝵ corda penstrarit. sic igniᷤᷤ
iste qui de celo ceciderit quasi fulgur. qͥ
succendit diaboli sagittas quoscũq affla-¬
uerit int̾fici&. Transfer& quoq manũ
suã suꝑ accaron. ubi sterilitas ẽ & eradi¬
catio. Quicũq enĩ spũalẽ ñ receperit
intelligentiã. audi& ꝑ osee. Da eis dñe.
Quid dabis eis. Da eis uuluã sterilẽ & ubera
arentia. Et ut omĩa semel uno sermone
cõprehender&. ꝑditurũ esse se om̃s reli

Expanded text:
homicida est. Sicut enim ignis Domini salvos homicida est. Sicut enim ignis Domini salvos faciet eos, quorum corda penetraverit: sic ignis iste qui de coelo decidit, quasi fulgur, qui succendit diaboli sagittas, quoscumque afflaverit, interficiet. Transferet quoque manum suam super Accaron, ubi sterilitas et eradicatio est. Quicumque enim spiritualem non receperit intelligentiam, audiet per Osee: Da eis, Domine. Quid dabis eis? Da eis vulvam sterilem, et ubera arentia. Et ut omnia semel uno sermone comprehenderet, perditurum se esse dicit omnes reli
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s qͥ occidentẽ sequitur litterã nolt̃q
recipere sp̃m uiuificantẽ. sed quecũq
interpretant᷑ & sapiunt uolunt esse
terrena. nec audiunt cũ discipulis pa-¬
rabolas dñm disserentẽ & dicentẽ eis
qui hab& aures audiendi audiat. preser¬
tim cũ apłs manifestã historiã in duob
intelligat sacramentis. uno suꝑ montẽ
sina quȩ ẽ agar & seruit cũ filiis suis. al¬
tero suꝑ ierłm liberã quȩ ẽ mater nr̃a.
Ignẽ gͥ se in muros gazȩ & omĩa eius di-¬
cit argumenta missurũ. quib sua men¬
dacia circũdare nitit᷑ & tueri. Cũq
ignẽ in muros miserit. deuorabuntur
edes siue fundamenta illius: quicquid
arte constructũ. De azoto quoq quȩ &
ipsa alienigenarũ ẽ. aufer& habitatorẽ.
Cuius quia litterã sequit᷑. ubera ñ lacte
sed igne sunt plena. & quȩ mentitur ig¬
nẽ se habere patrui. uł cuiꝰ uniuersa ge¬
neratio ignib deputanda ẽ. Q tollit
sceptrũ siue tribũ de ascalone. ubi ignis

Expanded text:
identem sequuntur litteram, noluntque recipere spiritum vivificantem; sed quaecumque interpretantur et sapiunt, volunt esse terrena, nec audiunt cum discipulis parabolas Dominum disserentem, et dicentem eis: Qui habet aures audiendi, audiat : praesertim cum Apostolus manifestam historiam in duobus intelligat Testamentis . Unum super montem Sina, quae est Agar, et servit cum filiis suis: alterum super Jerusalem libera, quae est mater nostra. Ignem igitur se in muros Gazae, et omnia ejus dicit argumenta missurum, quibus sua mendacia circumdare nititur et tueri. Cumque ignem in muros miserit, devorabuntur aedes, sive fundamenta illius, quidquid arte constructum. De Azoto quoque, quae et ipsa alienigenarum est, auferet habitatorem: cujus, quia litteram sequitur, ubera non lacte, sed igne sunt plena: et quae mentitur ignem habere se patrui, ejus universa generatio ignibus deputanda est. . Et tollet sceptrum, sive tribum de Ascalone, ubi ignis
Abbreviated transcription (Latin):
Nec impiũ tibi ẽẽ uideat᷑. sinunc dñs di¬
cat ꝓiecisti me in ꝓfundũ. qͥ loquit᷑ in psal¬
mo. qm̃ quẽ tu ꝑcussisti ꝑsecuti sunt : se
cundũ illud qđ ex ꝑsona patris in zacha¬
ria ponit᷑. ꝑcutiã pastorẽ. & oues disꝑgent᷑.
ones gurgites tui & fluctꝰ tui suꝑ me
sierint & detonuerit seua tẽpestas: nulli
uerimꝰ autẽ qͦmͦ om̃s eleuatione dubiũ ẽ.¬
& gurgites & fluctꝰ dĩ suꝑ saluatorem
transierint. Tẽptatio ẽ uita hominis
suꝑ terrã. siue ut in hebraico habet̾. mili¬
tia. qͥa hic militamꝰ ut alibi coronem᷑. nul¬
lusq hominũ ẽ qui cunctas sustinere que.¬
at tẽptationes absq eo qͥ tẽptatꝰ ẽ in om̃ib
iuxta nr̃am similitudinẽ. abq peccato.
Unde & ad corinthios dr̃. Tẽptatio uos non

Expanded text:
Nec impium tibi esse videatur, si nunc Dominus diNec impium tibi esse videatur, si nunc Dominus dicat: Projecisti me in profundum , qui loquitur in psalmo: cundum illud quod ex persona Patris in Zacharia ponitur: Percutiam pastorem, et oves dispergentur . Omnes gurgites tui et fluctus tui super me nsierint, et detonuerit saeva tempestas, nulliaerimus autem quomodo omnes elevationes, et gurgites, et fluctus Dei, super Salvatorem transierint. Tentatio est vita hominum super terram , sive ut in Hebraico habetur, militia, quia hic militamus, ut alibi coronemur. Nullusque est hominum, qui cunctas sustinere queat tentationes, absque eo qui tentatus est in omnibus, juxta nostram similitudinem, sine peccato. Unde et ad
Abbreviated transcription (Latin):
mo dr̃. Tu autẽ abiecisti & despexisti. di¬
stulisti xp̃m tuũ. subuertisti testamentũ
serui tui. cõtaminasti in terra scũ ariũ
eiꝰ. destruxisti om̃s macerias eiꝰ. & rełqͣ.
Ad cõparationẽ enĩ cȩlestis beatitudinis
& eius loci de quo scriptũ ẽ in pace scã locus
eius. om̃is terrena habitatio plena ẽ fluc¬
tib. plena tẽpestatib. Porro corde maris
significat᷑ infernus. ꝓ quo in euangelio le¬
gimꝰ in corde terrȩ. Quomͦ autẽ cor ani¬
malis in medio ẽ. ita & infernus in medio
terrȩ ee̾ ꝑhibet᷑. Uel certe iuxta anago¬
gen in corde maris in meduis tẽptationib
ẽẽ se memorat. & tam̃ cũ int̾ amaras
aquas fuerit & tẽptatꝰ sit iuxta omnia
absq peccato. non sensit amaras aquas. sed
flumine circũdatꝰ ẽ. De qͦ & in loco alio
legimꝰ. Fluminis impetꝰ letificat ciuitatẽ
diꝰ. Aliis bibentib salsos fluctꝰ. ego in me-¬
diis tẽpestatib dulcissima fluenta sorbebã.

Expanded text:
r: Tu autem abjecisti et despexisti, distulisti Christum tuum: subvertisti testamentum servi tui, contaminasti in terra sanctuarium ejus, destruxisti omnes macerias ejus , et reliqua. Ad comparationem enim coelestis beatitudinis, et ejus loci, de quo scriptum est: In pace sancta locus ejus , omnis terrena habitatio plena est fluctibus, 408 plena tempestatibus. Porro per cor maris significatur infernus, pro quo in Evangelio legimus: In corde terrae . Quomodo autem cor animalis in medio est, ita et infernus in medio terrae esse perhibetur. Vel certe juxta ἀναγωγὴν, in corde maris, id est, in mediis tentationibus esse se memorat. Et tamen cum inter amaras aquas fuerit, et tentatus sit juxta omnia absque peccato, non sensit amaras aquas: sed flumine circumdatus est, de quo et in alio loco legimus: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei : aliis bibentibus salsos fluctus, ego in mediis tentationibus dulcissima fluenta sorbebam.
Abbreviated transcription (Latin):
uersa quȩ accidunt absq dĩ ñ ingruunt
uoluntate. idcirco dĩ gurgites dicunt᷑
& fluctꝰ qͥ ñ oppresserunt ihm. sed transi¬
ert̃. suꝑ eũ minantes tantũ naufragiũ
ñ inferentes. Uniuersȩ gͥ ꝑsecutiones &
turbines qͥb genus uexabat᷑ humanũ
& cunctȩ nauiculȩ frangebant᷑. suꝑ meũ
detonuere caput. Ego sustinui tẽp̃tati.¬
ones. & fregi turbines seuientes: ut¬
go dixci. Iceteri securius nauigarent.

Expanded text:
versa quae accidunt, absque Dei non ingruunt voluntate: idcirco Dei gurgites dicuntur et fluctus, qui non oppresserunt Jesum, sed transierunt per eum, minantes tantum naufragium, non inferentes. Universae ergo persecutiones, et turbines, quibus genus vexabatur humanum, et cunctae naviculae frangebantur, super meum detonuere caput. Ego sustinui tempestates, et fregi turbines saevientes, ut caeteri securius navigarent.
Abbreviated transcription (Latin):
illud qđ & in pͥmo graduũ psalmo legimꝰ.
Ad dñm cũ tribularer clamaui & exau¬
diuit me. Uentrẽ autẽ inferi aluũ ceti
intelligamus. quȩ tantȩ fuit magnitu¬
dinis. ut instar obtiner& inferni.
ed melius ad ꝑsonã xp̃i referri potest.
qui sub nomine dauid cantat in psalmo
ñ derelinques animã meã in inferno.
nec dabis sc̃m tuũ uidere corruptionẽ.
qͥ fuit in inferno uiuens. int̾ mortuos liber
tꝓiecisti me in ꝓfundũ & cor ma¬
ris. & flumen circũdedit me. Lxx
Roiecisti me in ꝓfundũ cordis maris.
& flumina me circũdederunt.
uantũ ad ꝑsonã ionȩ ñ ẽ difficilis int̾¬
p̃retatio qđ ceti clausus aluo in ꝓfundis¬
simo & in medio mari fuerit. fluminibq
sexagesimi octaui psalmi sumamꝰ exẽplũ.
in qͦ loquit᷑. Infixus sũ in limo ꝓfundi. &
non ẽ substantia : ueni in ꝓfundũ maris.¬

Expanded text:
o graduum psalmo legimus: Ad Dominum cum tribularer clamavi, et exaudivit me . Ventrem autem inferi, alvum ceti intelligamus, quae tantae fuit magnitudinis, ut instar obtineret inferni. Sed melius ad personam Christi referri potest, qui sub nomine David cantat in psalmo: Non derelinques animam meam in inferno: nec dabis sanctum tuum videre corruptionem . Qui fuit in inferno vivens, inter mortuos liber. Et projecisti me in profundum in corde maris, et flumen circumdedit me. LXX: Projecisti me in profundum cordis maris, et flumina me circumdederunt. Quantum ad personam Jonae non est difficilis interpretatio: quod ceti clausus alvo in profundissimo et in medio maris fuerit, fluminibusqutorem sexagesimi octavi psalmi sumamus exemplum in quo loquitur: Infixus sum in limo profundi, et non est substantia: Veni in profundum maris
Abbreviated transcription (Latin):
om̃em grecã latinãq historiã. ibiq cer¬
nent uł daphnen in laurũ uł phetontis
sorores in populos arbores conuersas fuisse.
tatꝰ in cignũ. in auro fluxcerit. in tauro
rapuerit : & cet̾a in qͥb ipsa turpitudo
fabularũ diuinitatis denegat sc̃ĩtatẽ. Illis
crecdunt. & dicunt dõ cuncta possibilia:
& cũ turpib credant potentiaq dĩ uni-¬
uersa defendant. eandẽ uirtutẽ ñ tribu¬
unt & honestis. Qd̃ autẽ scriptũ ẽ et
orauit ionas ad dñm dm̃ suũ de utero
piscis & dixit: intelligimꝰ eũ postquã in
utero ceti sospitẽ se esse senserit. ñ despe¬
rasse de dñi miscdĩa. & totũ ad obsecrati¬
onẽ esse conuersũ. Ds enĩ qͥ dixerat de u¬
sto cũ ipso sũ in tribulatione. & cũ in uoca¬
uerit me dicã ad eũ adsũ: affuit ei. &

Expanded text:
omnem Graecam, Latinamque historiam, ibique ceromnem Graecam, Latinamque historiam, ibique cernent vel Daphnen in laurum, vel Phaetontis sorores in populos arbores fuisse conversas: tatus in cygnum, in auro fluxerit, in tauro rapuerit, et caetera, in quibus ipsa turpitudo fabularum, divinitatis denegat sanctitatem. Illis credunt, et dicunt Deo cuncta possibilia: et cum turpibus credant, potentiaque Dei universa defendant, eamdem virtutem non tribuunt et honestis. Quod autem scriptum est: Et oravit Jonas ad Dominum Deum suum de utero piscis, et dixit, intelligimus eum postquam in utero ceti sospitem esse se senserit, non desperasse de Domini misericordia, et totum ad obsecrationem esse conversum. Deus enim qui dixerat de justo: Cum ipso sum in tribulatione . Et: Cum invocaverit
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ. illius magis sequenda sententia ẽ.
torauit ionas ad dñm dm̃ suũ de
similit̾. tantũ ordine commutato.
uonas refert᷑ ad dñm. & ex eo quod
trib dieb ac trib noctib in utero ceti
fuit passionẽ indicat saluatoris. deb&
& oratio illius tipus ẽẽ orationis dñicȩ
Nec ignoro quosdã fore qͥb incredibile
uideat᷑ trib dieb ac trib noctib in
utero ceti in qͦ naufragia dirigebant᷑.
hominẽ potuisse seruari. qͥutiq aut
fideles erunt aut infideles. Si fideles.
tres pueri missi in caminũ estuantis incen¬
dii intantũ illesi fuerint. ut ne uestimen¬
ta quidẽ eoꝵ odor ignis attigerit. qͦmͦ
recesserit mare. & instar muroꝵ hinc in¬
de rigidũ steterit. ut preber& uiã popło
transeunti. qua humana ratione aucta
pexerit. nec tetigerit. & multa huisce¬
modi. Sin autẽ infideles erunt. legant
qͥndecĩ libros nasonis metamor seon &

Expanded text:
mentum, illius magis sequenda est sententia. Et mentum, illius magis sequenda est sententia. Et oravit Jonas ad Dominum Deum suum de similiter, tantum ordine commutato. Si Jonas refertur ad Dominum, et ex eo quod tribus diebus ac noctibus in utero ceti fuit, passionem indicat Salvatoris, debet et oratio illius typus esse orationis Dominicae. Nec ignoro, quosdam fore, quibus incredibile videatur, tribus diebus ac noctibus in utero ceti, in quo naufragia dirigebantur, hominem potuisse servari, qui utique aut fideles erunt, aut infideles: si fideles, tres pueri missi in caminum aestuantis incendii, intantum illaesi fuerint, ut ne vestimenta quidem eorum odor ignis attigerit : Quomodo recesserit mare, et ad instar murorum hinc inde rigidum steterit, ut praeberet viam populo transeunti : Quomodo humana ratione, aucta pexerit, nec tetigerit: et multa hujuscemodi. Sin autem infideles erunt, legant quindecim libros Nasonis Metamorphoseos, et
Abbreviated transcription (Latin):
cere. Hoc solũ querimꝰ qͦmͦ tres dies &
parasceuen quando sole fugiente ab hora
sexta usq ad horã nonã nox successit
diei. in duas dies & noctes diuidunt.
& apponentes sabbatũ. tres dies & tres
noctes estimant supputandas. Nos uͦ¬
unã diẽ supputemꝰ & noctẽ. & sabbati
alterã : tertiã uͦ noctẽ quȩ diei dnĩcȩ
mancipat᷑. referamꝰ ad exordiũ diei alte¬
rius. Nã & in genesi ñ precedentis diei
ẽ sed sequentis. id est principiũ futuri
ñ finis preteriti. Hoc ut intelligi possit.
dicã sĩplicius. Finge aliquẽ hora nona
egressũ esse de mansione. & alterius
diei hora tertia ad mansionẽ alterã
ꝑuenisse. Si dixero bidui eũ fecisse it̃.
non statĩ rep̃hendar mendacii: quia
ille qͥ ãbulauit ñ om̃s horas utriusq
diei. sed quandã partẽ in itinere consũp¬
serit. Certa mihi hȩc uidetur interp̃¬
tatio. Siqͥs autẽ ista ñ recipit. & meliori
sensu potest loci huius exponere sacra¬

Expanded text:
est. Hoc solum quaerimus, quomodo tres dies, et dam παρασκευὴν, quando sole fugiente ab hora sexta usque ad horam nonam, nox successit diei, in duos dies et noctes dividunt, et apponentes sabbatum, tres dies et tres noctes aestimant supputandas: nos veunam diem supputemus et noctem, et sabbati alteram: tertiam vero noctem, quae diei Dominicae mancipatur, referamus ad exordium diei alterius: nam et in Genesi nox non praecedentis diei est , sed sequentis, id est, principium futuri, non finis praeteriti. Hoc ut intelligi possit, dicam simplicius. Finge aliquem hora nona egressum esse de mansione, et alterius diei hora tertia ad mansionem alteram pervenisse: si dixero bidui eum fecisse iter, non statim reprehendar mendacii, quia ille qui ambulavit, non omnes horas utriusque diei, sed quamdam partem 406 itinere consumpserit. Certe mihi haec videtur interpretatio. Si quis autem istam non receperit, et meliori sensu potest loci hujus exponere sacra
Abbreviated transcription (Latin):
mea ad dñm. & exaudiuit me de uentre
inferi. Clamaui. & exaudisti uocẽ meã.
eptuaginta similiter. hoc tantu modo
cõmutato. de uentre inferi clamoris mei.
futuro p̾cat᷑. sed de p̾terito gr̃as agit: indi¬
cans nob̾ qđ eo tẽpore qͦ p̃cipitatꝰ ẽ in mare¬
dũ uidiss& cetũ & tantã corporis molẽ
& immanes rictꝰ aꝑto se ore sorbere. dñi
recordatꝰ sit & clamauerit uł aquis
cedentib & clamore inueniente locũ.
uł toto cordis affectu scđm illud qđ apłs
dicit. clamantes in cordib nr̃is abba pat̾.
& clamauerit ei qͥ solus nouit corda ho¬
minũ. & loquit᷑ ad moysen qͥd clamas ad
me. cũ utiq nihil ante hanc uocẽ clamas¬

Expanded text:
mea ad Dominum, et exaudivit me, de ventre inferni clamavi, et exaudisti vocem meam. Septuaginta similiter, hoc tantummodo commutato: de ventre inferi clamoris mei afuturo precatur, sed de praeterito gratias agit: indicans nobis quod ex eo tempore quo praecipitatus in mare vidisset cetum, et tantam corporis molem, et immanes rictus aperto se ore sorbere, Domini recordatus sit, et clamaverit, vel aquis cedentibus, et clamore inveniente locum, vel toto cordis affectu, secundum illud quod Apostolus dicit: Clamantes in cordibus vestris, abba, pater . Et clamaverit ei qui solus novit corda hominum, et loquitur ad Moysen: Quid clamas ad me ? Cum utiq
Abbreviated transcription (Latin):
prius sententias mundi errore iactatos.
& osee. amos. isaias. iohel qͥ eodẽ tẽpore
ꝓphetabant popłm in iudea nequeunt
emendare. Ex qͦ ostendit᷑ sed ariñ posse
naufragiũ. nisi morte fugitiui.
t preparauit dñs piscẽ grandẽ. ut de-¬
t precepit dñs ceto magno. ut deuora

Expanded text:
prius sententias mundi errore jactatos. prius sententias mundi errore jactatos. Et Osee, Amos, Isaias, Joel, qui eodem tempore prophetabant, populum in Judaea nequeunt emendare. Ex quo ostenditur sedari non posse naufragium, nisi morte fugitivi. Et praeparavit Dominus piscem grandem: ut det praecepit Dominus ceto magno, et devora
Abbreviated transcription (Latin):
dñm. & immolauerunt hostias dño. &
uouerunt uota. Laex similiter.
nte passionẽ dñi timentes clamaue¬
rant ad deos suos. post passionẽ eius
dñm timent id est uenerant᷑ & colunt.
& ñ timent simplicit̾ ut in pͥncipio legi¬
mꝰ. sed timore magno iuxta illud qđ
tłr̃. ex tota anima & ex toto corde
& ex tota mente tua. & immolauerunt
hostias. quas certe iuxta litterã in me¬
diis fluctib ñ habebant. Sed qͥa sacri¬
ficiũ dño sp̃s contribulatꝰ ẽ. & in alio
loco dr̃ immola dõ sacrificiũ laudis.
& redde altissimo uota tua. & rursum.
reddemꝰ tͥ uitulos labioꝵ nr̃oꝵ. idcirco
in mari immolant hostias. & alias sponte
ꝓmittunt. uota facientes se nũ quã ab
eo quẽ colere ceperant recessuros. Timu¬
ert̃ enĩ timore magno. qͥa ex tranqͥlli¬
tate maris & tẽpestatis fuga uera ꝓpħȩ
uerba cernebant. Ionas in mari fugitiuus.
naufragus. mortuus. saluat nauiculam
fluctuantẽ. saluat et hnicos in diuersas

Expanded text:
molaverunt hostias Domino, et voverunt vota. LXX similiter. Ante Domini passionem timentes clamaverunt ad deos suos: post passionem ejus Dominum timent, id est, venerantur et colunt, et non timent simpliciter, ut in principio legimus, sed timore magno, juxta illud quod dicitur: Ex tota anima, et ex toto corde, et ex tota mente tua . Et immolaverunt hostias, quas certe juxta litteram in mediis fluctibus non habebant: sed quia sacrificium Deo spiritus contribulatus est . Et in alio loco dicitur: Immola Deo sacrificium laudis, et redde Altissimo vota tua . Et rursum: Reddemus tibi vitulos labiorum nostrorum: idcirco in mari immolant hostias, et alias sponte promittunt vota facientes: se numquam ab eo quem colere coeperant, recessuros. Timuerunt enim timore magno: quia ex tranquillitate maris et tempestatis fuga, vera prophetae verba cernebant. Jonas in mari fugitivus, naufragus, mortuus, salvat naviculam fluctuantem: salvat ethnicos in diversas
Abbreviated transcription (Latin):
non dicebã abiectꝰ sũ. Postquã ueni in
ꝓfundũ maris & hominis carne circũ¬
datꝰ sũ. humanos imitor affectꝰ & dico.
abiectꝰ sũ a conspectu oculoꝵ tuoꝵ. Hoc
quasi homo locutꝰ sũ. ceterũ quasi ds̃ &
is qͥ cũ essẽ in forma tua ñ sũ rapinã ar¬
bitratꝰ equalẽ me ẽẽ tui uolens ad te
euehere humanũ genꝰ ut ubi ego sũ & tu.
ibi sint & om̃s qͥin me & te crediderint. dico
erũtam̃ rursũ uidebo tẽplũ sc̃m tuũ.
addã ut uideã templũ scm tuum.
editio putas. interp̾tari potest igitur.
ambigentis incerto. sed ex fiducia cõp¬
bantis. ꝓ quo nos interp̃tati sumꝰ. uerũtañ

Expanded text:
non dicebam, abjectus sum. Postquam autem veni in profundum maris, et hominis carne circumdatus sum, humanos imitor affectus, dico: Abjectus sum a conspectu oculorum tuorum. Hoc quasi homo locutus sum: caeterum quasi Deus, et his, qui cum essem in forma tua, non sum rapinam arbitratus aequalem me esse tui , volens ad te evehere humanum genus: ut ubi ego sum et tu, ibi sint et omnes, qui in me et te crediderunt , dico: Verumtamen rursum vide templum sanctum addam ut videam templum sanctum tuum? editio, putas, interpretari potest, igitur, ambigentis incerto, sed ex fiducia comprobantis: pro quo nos interpretati sumus: Verumtamen
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiat. Quȩ auidis faucib predã pu¬
tans quantũ in deuoratione letata est:
tantũ luxit in uomitu. Tuncq cõpletũ
ẽ illud qđ legimꝰ in osee. Ero mors tua
omors. ero morsus tuus inferne. In hebra¬
ico autẽ piscẽ grandẽ legimꝰ. ꝓ qͦ lxac in¬
terp̃tes & dñs in euangłio cetũ uocant.
rẽ ipsã breuius explicantes. In hebraico
grandis. haud dubiũ qͥn cȩtũ significo.
& animaduertendũ qđ ubi putabatur
in teritꝰ. ibi custodia sit. Porro qđ ait
preparauit. uł ab initio cũ conder& de
quo & in psalmo scribit᷑. draco iste quẽ for¬
masti ad illudendũ ei. uł certe iuxta na-
uĩ fecit uenire. ut p̾cipitẽ ionã in suos
susciper& sinus. & ꝓ morte preberet
habitaculũ. ut qui in naui iratum sen¬
serat dm̃. ꝓpitiũ in morte sentir&ꝵ.
t erat ionas in uentre piscis trib dieb
terat ionas in uentre ceti trib dieb

Expanded text:
suscipiat. Quae avidis faucibus praedam putans, quantum in devoratione laetata est, tantum luxit in vomitu. Tuncque completum est illud quod legitur in Osee: Ero mors tua, o mors: ero morsus tuus, inferne . In Hebraico autem piscem grandem legimus, pro quo LXX interpretes, et Dominus in Evangelio cetum vocant, rem ipsam brevius explicantes. In Hebraico grandis: haud dubium quin cetum significet. Et animadvertendum, quod ubi putabatur interitus, ibi custodia sit. Porro quod ait, praeparavit, vel ab initio cum conderet, de quo et in psalmo scribitur: Draco iste quem formastvem fecit venire, ut praecipitem Jonam in suos reciperet sinus, et pro morte praeberet habitaculum: ut qui in navi iratum senserat Deum, propitium in morte sentiret. Et erat Jonas in ventre piscis tribus diebus erat Jonas
Abbreviated transcription (Latin):
etiã amos ꝓpħam qͥ pastor de pastoribus
fuit & pastor ñ in locis cultis & arborib
ac uineis consitis. aut certe int̾ siluas &
prata uirentia. sed in lata heremi uasti¬
tate in qua uersat̾ leonũ feritas. & int̾.¬
fectio pecoꝵ. artis suȩ usũ ee sermonib.
ut uocẽ dñi terribilẽ atq metuendã.
rugitũ leonũ & fremitũ nominar&.¬

Expanded text:
etiam Amos prophetam, qui pastor de pastoribus etiam Amos prophetam, qui pastor de pastoribus fuit, et pastor non in locis cultis et arboribus ac vineis consitis, aut certe inter silvas et prata virentia, sed in lata eremi vastitate, in qua versatur leonum feritas et interfectio pecorum, artis suae usum esse sermonibus, ut vocem Domini terribilem atque metuendam, rugitum leonum et fremitu
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm dedit uocẽ. Et luxerunt pascua
pastoꝵ. & a refactus est uertea carmeli.
aturale ẽ ut om̃s artifices suȩ artis loqͥnt᷑
exemplis. ut unꝰqͥsq in qͦ studio triuit ȩta¬
tẽ. illius similitudines ꝓferat. Uerbi gr̃a.
Qui nauta ẽ & gubernator tristitiã suam
cõparat tẽpestati. dãnũ naufragiũ uocat.
dissimã & secundos nominat uentos. tran¬
quilla maria & equora cãpis similia. Pre¬
gione miles quicquid dixerit. scutũ. gladiũ.
loricã. galeã. lanceã. arcũ & sagittas.
mortẽ uulnus & uictoriã sonat. In ore
philosophoꝵ sẽꝑ socrates & plato. xenophon
& theophrastus. zeno & aristo teles stoici
uersant̾ & peripatetici. Oratores. lisiã.
& hiperidẽ. periclen. & demostenen. grac¬
cos catones. tullos. & ortensios in cęlũ
laudib referunt. Poetȩ: si heroici sunt
homerũ atq uirgiliũ. si lirici. pindarũ
& flaccũ crebro sermone concelebrant.
Cur hȩc dicta sunt : Ut scilic& ostendamꝰ

Expanded text:
lem dedit vocem suam, et luxerunt pascua pastorum, et arefactus est vertex Carmeli. Naturale est, ut omnes artifices suae artis loquantur exemplis, et unusquisque in quo studio trivit aetatem, illius similitudinem proferat: verbi gratia, qui nauta est et gubernator, tristitiam suam comparat tempestati; damnum, naufragium vocat; acidissimam et secundos nominat ventos; tranquilla maria et aequora, campi similia. E regione miles quidquid dixerit, scutum, gladium, loricam, galeam, lanceam, arcum, sagittam, mortem, vulnus, et victoriam sonat. In ore philosophorum semper Socrates et Plato, Xenophon et Theophrastus, Zeno et Aristoteles, Stoici versantur et Peripatetici. Oratores Lysiam et Hyperidem, Periclem et Demosthenem, Gracchos, Catones, Tullios, et Hortensios in coelum laudibus ferunt. Poetae, si epici sunt, Homerum atque Virgilium; si lyrici, Pindarum et 225 Flaccum crebro sermone concelebrant. Cur haec dicta sunt? ut scilicet ostendamus
Abbreviated transcription (Latin):
posita & cognitio circũcisionis hoc enĩ
interp̃tat᷑ chermel. ꝑ quã sibi uerȩ circũ¬
cisionis scientiã pollicent᷑. lugebit atq
siccabit᷑: & popłoꝵ milia quȩ propt̾ sim¬
plicitatẽ uocant᷑ greges. subita ariditate
rib damasci & suꝑ quatuor ñ conuertã
eũ. eo quod triturauerit in plaustris fer¬
reis gala ad. & mittã ignẽ in domũ aza-¬
hel & douorabit domos benedab & con¬
terã uectẽ damasci. & disꝑdã habitato

Expanded text:
ircumcisionis hoc enim interpretatur CHERMEL   per quam sibi verae circumcisionis scientiam pollicentur, lugebit atque siccabitur, et populorum millia, quae propter simplicitatem vocantur greges, subita ariditateribus Damasci, & super quatuor non conuertam eum, eo quod triturauerit in plaustris ferreis Galaad: & mittā ignem in domū Azahel, & deuorabit domos Benadab, & conteram vectem Damasci. De his in libro
Abbreviated transcription (Latin):
Pulcreq de sion rugi&. & de ierłm dabit
uocẽ suã. ubi erat tẽplũ & dĩ religio. ut
docer& dm̃ non in isrł urbib id est in
bethel & in dan ubi erant aurei uituli.
nec in metropoli samaria & iezrael sed
in uera religione uersari. quȩ illo tẽpr̃
colebat᷑ in sion & ierłm̃ Quo rugiente
meli. qͥ quondã letis pascuis abundabat.
Carmelus grece dr̃ & latine. hebraice
& sunt duo montes qͥ hoc uocant᷑ nomine.
alter in qͦ fuit nabal carmelius maritꝰ
abigail ad australẽ plagã. alter iuxta
ptolomaidẽ quȩ prius uocabat᷑ acco. ma¬
ri imminens. in qͦ helias ꝓpħa flexis ge¬
nib pluuiã impetrauit. Si ergo de
chermel dic̃ in quo habitabat nabal: ma¬
gis pastoꝵ gregib conuenit. qͥa iuxta est
solitudinẽ. Sinꝰ autẽ de illo qui uicinus ẽ
littori. ad reges & ad suꝑbiã ꝑtin& regũ
isrł. quos unminente captiuitate instar
montiũ desertoꝵ dicit esse uastandas.
liter. Cũ dñs de sion & de ierłm de

Expanded text:
Pulchreque de Sion rugiet, et de Jerusalem dabit vocem suam, ubi erat templum et Dei religio, ut doceret, Deum non in Israel urbibus, id est, in Bethel et Dan, ubi erant aurei vituli, nec in metropoli Samaria et Jezrael, sed in vera religione versari, quae illo tempore colebatur in Sion et Jerusalem. Quo rugiente meli, qui quondam laetis pascuis abundabat. Carmelus Graece dicitur et Latine, Hebraice et sunt duo montes, qui vocantur hoc nomine. Alter in quo fuit Nabal Carmelus, maritus Abigail ad Australem plagam. Alter juxta Ptolemaidem, quae prius vocabatur Acho, mari imminens, in quo Elias propheta flexis genibus pluvias impetravit . Si ergo de Chermel dicit, in quo habitavit Nabal, magis pastorum gregibus convenit, quia est juxta solitudinem . Sin autem de illo, qui vicinus est littori, ad reges et superbiam pertinet regum Israel, quos imminente captivitate, instar montium desertorum dicit esse vastandos. Aliter: Cum Dominus de Sion et Jerusalem, de
Abbreviated transcription (Latin):
oncini amos ꝓphetȩ longo sermone cõple¬
xus sũ. illud breuit̾ admonens. explanati¬
onẽ & huius & oseȩ ac tacharię ꝓphetarũ
me & aliis quidẽ uiris sc̃is sed precipue sc̃ȩ̨
& uenerabilis memoriȩ parenti tuȩ paulȩ
dũ uiuer& ꝓmisisse. nec multũ errasse in
sponsionis fide. si qđ matri pollicitꝰ sũ red¬
dã filio. Uerũ iã tẽpus ẽ. ut ipsius ꝓpħȩ
uerba ꝓponens. qͦd mͥ uideat̾ in singulis

Expanded text:
 Amos prophetae longo sermone complexus sum. Illud breviter admonens, explanationem et hujus et Osee et Zachariae prophetarum, me et aliis quidem sanctis viris, sed praecipue sanctae et venerabilis memoriae parenti tuae Paulae, dum viveret, promisisse. Nec multum errare in sponsionis fide, si quod matri pollicitus sum, reddam filio. Verum jam tempus est, ut ipsius Prophetae verba proponens, quid mihi videatur, in singuli
Abbreviated transcription (Latin):
sor. Qđ uerbũ si in p̃positione. m̃a. & no¬
men. sor. diuidat᷑ : de tiro intelligit᷑. Sin
autẽ unus sermo sit : munitionẽ sonat.

Expanded text:
od verbum, si in praepositionem MA, et nomen SOR, dividatur, de Tyro intelligitur; sin autem unus sermo sit, munitionem sonat.
Abbreviated transcription (Latin):
assirus te inpugnantib. Siquidẽ babilon
chaldeoꝵ fuitꝰ ciuitas: ñ assirioꝵ. & urbes
tuȩ munitȩ erunt in diuisionẽ hostilis
exertitꝰ: a tiro usq ad flumen tigrĩ quo
circũiris. & a mari magno usq ad mare
rubrũ. qđ ex latere ꝑgentib indiã tangit
regiones tuas. & de monte ad montẽ de
montib scilic& iudeȩ usq ad montes me¬
diȩ atq ꝑsarũ: tota mesopotamia & uni¬
uersa regio quȩ nc̃ a te tenet᷑ in medio.
aduersarioꝵ imperio subiugabit᷑. &erit
terra in desolationẽ ꝓpt̾ pessimos fructꝰ

Expanded text:
Assyriis te impugnantibus siquidem Babylon Chaldaeorum fuit civitas, non Assyriorum. Et urbes tuae munitae erunt in divisionem hostilis exercitus, a Tyro usque ad flumen Tigrim, quo circuiris, et a mari Magno usque ad mare Rubrum, quod ex latere pergentibus Indiam, tangit regiones tuas. Et de monte usque ad montem: de montibus scilicet Judaeae usque ad montes Mediae atque Persarum, tota Mesopotamia et universa regio, quae nunc a te tenetur in medio, adversariorum imperio subjugabitur. Et erit terra in desolationem propter pessimos fructus
Abbreviated transcription (Latin):
nrbcat ma. & est sensus. Nequaquã ba¬
bilonioꝵ imperio subi acebis. In die illa qua
ȩdificabunt᷑ maceriȩ tuȩ :uenient ad te
de assur & de ciuitatib munitis. a ciuita¬
tib inquã munitis usq ad iordanẽ. ꝑ quẽ
& ante transiuit popłs. & a mari rubro
& cunctis gentib usq ad mare mortuum.
qđ uicinũ ẽ terrȩ tuȩ. & ad montẽ sion
de montib ꝑsarũ atq medoꝵ in quibus
translati prius fuerant. &erit terra
reliqua chaldeoꝵ & eoꝵ qui te uastaue-¬
rant in desolatione ꝓpt̾ habitatores su¬
os. & ꝓpt̃ mala oꝑa eoꝵ. Hoc sibi iudei usq
hodie pollicent᷑. & in eo loco in quo nos po¬
suimꝰ in die illa longe fi& lex. sicut nob̾
uisũ ẽ & sicut prudentiores eoꝵ disserunt
aliqui friuole mentiunt᷑ : & aiunt in die
illa qua a xp̃o ȩdificatȩ fuerint maceriȩ
hierłm scripturas sc̃as legis & ꝓphetarũ
quȩ nc̃ tenent᷑ a nobis tolli de manibus
exposuimꝰ sed adhuc ad babilonẽ dici intel¬

Expanded text:
t est sensus: Nequaquam Babyloniorum imperio subjacebis, in die illa qua aedificabuntur maceriae tuae, venient ad te de Assur, et de civitatibus munitis: a civitatibus, inquam, munitis usque ad Jordanem, per quem et ante transivit 523 populus, et a mari Rubro, et cunctis gentibus usque ad mare Mortuum, quod vicinum est terrae tuae, et ad montem Sion, de montibus Persarum atque Medorum, in quos translati prius fuerant; et erit terra reliqua Chaldaeorum, et eorum qui te vastaverant in desolationem, propter habitatores suos, et propter mala opera eorum. Hoc sibi Judaei usque hodie pollicentur, et in eo loco, in quo nos exposuimus: In die illa longe fiet lex, sicut nobis visum est, et sicut prudentiores eorum disserunt, aliqui frivole mentiuntur, et aiunt: In die illa, qua a Christo aedificatae fuerint maceriae Jerusalem, Scripturas sanctas Legis et Prophetarum, quae nunc tenentur a nobis, tolli de manibus exposuimus; sed adhuc ad Babylonem dici intel
Abbreviated transcription (Latin):
dios suos in aratra. & zibunas suas in fal¬
ces. Et ñ sum& gens contra gentẽ gladiũ.
& ñ discent ultra belligerare. Signifi¬
ierłm iudic& int̾ gentes multas. & argu¬
at ꝓpͥe populũ iudeoꝵ. Nos enĩ quasi pec¬
catores iuxta operũ nr̃oꝵ mensurã udi¬
cabit. illos uͦ ut impios & negatores non
iudicabit. sed argu& condẽpnatos.

Expanded text:
dios suos in aratra, et zibynas suas in falces, et non sumet gens contra gentem gladium, et non discent ultra belligerare : Signifites multas, et arguat proprie populum Judaeorum. Nos enim quasi peccatores juxta operum nostrorum mensuram judicabit: illos vero ut impios et negatores non judicabit, sed arguet condemnatos.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic̃ gͥ septenarius numerꝰ hab& sacramen¬
tũ suũ. sic sc̃ificatꝰ atq ꝑfectꝰ & ut ita di¬
cã uerꝰ ẽ numerꝰ qͥ unione retinet᷑. &
unius dĩ maiestate concludit᷑. Unde dic̃
om̃s unũ esse in patre. loquit᷑ ad eũ. Pa¬
id ẽ in ecatontade. Sicut enĩ decas deci¬
ma unione cõplet̾. sic ecantontas ex decẽ
decadib instruit᷑. Quartꝰ numerꝰ qͥ mille¬
uario numero continet᷑ de decẽ constat
ecatontadib. Cũ igit᷑ qͥs egerit penitentiã.
de millenario numero & quarto. uix re¬
uertit᷑ ad centeriũ & tertiũ numerũ.

Expanded text:
enarius numerus habet sacramentum suum, sic sanctificatus atque perfectus, et ut ita dicam, verus est numerus, qui unione retinetur, et unius Dei majestate concluditur  Al. reclomnes unum esse cum Patre, loquitur ad eum: Paid est, in hecatontade. Sicut enim decas decima unione completur, sic hecatontas ex decem decadibus struitur. Quartus numerus, 284 qui millenario continetur, de decem constat hecatontadibus. Cum igitur quis egerit poenitentiam, de millenario et quarto numero vix revertitur ad centenarium et tertium numerum.
Abbreviated transcription (Latin):
nuria ueniant ad dñi ciuitatẽ. de qua
egredit̾ fons largissimꝰ qͥ irrigat torrentẽ
spinarũ. Iste ẽ autẽ fons. qͥ dicit ꝑ ieremiã.
Me dereliquerunt fontẽ aquȩ uiuȩ. & fo¬
derunt sibi lacus contritos. qͥ aqͦs continere
non possunt. Hic fons de uno fonte ꝓce¬
dens triplici unione decurrit. &s fontes
patris & filii & sp̃s sc̃i in cerui sitientis mͦ
psalmista suspirat dicens. Sicut ceruus
desiderat ad fontes aquarũ. ita desiderat
anima mea ad te ds̃. Cũq duȩ & tres ciui¬
tatẽ ad unã ꝑrexerint ciuitatẽ in qua

Expanded text:
nuria, veniant ad Domini civitatem, de qua nuria, veniant ad Domini civitatem, de qua egreditur fons largissimus, qui irrigat torrentem spinarum. Iste autem est fons qui dicit per Jeremiam: Me dereliquerunt fontem aquae vivae, et foderunt sibi lacus contritos, qui aquas continere non possunt . Hic fons de uno fonte procedens, triplici unione decurrit: quos fontes Patris et Filii et Spiritus sancti in cervi sitientis modum Psalmista suspirat, dicens: Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum: ita desiderat anima mea ad te, Deus . Cumque duae et tres civitates
Abbreviated transcription (Latin):
reticis pluuias sp̃u ales. & omnẽ rorẽ
diuinȩ sapientiȩ. & mandat nubibus
suis ne pluant suꝑ eos imbrẽ ante tres
menses messis siue uindemiȩ. ut ad fruc¬
tꝰ misterii trinitatis ꝑuenire ñ possint.
& quomͦ sol iste quẽ cernimꝰ. annuum
cursũ suũ donet ad pristinã metam
nom̃ dedit. & solis illustrat᷑ radiis. ab
ea parte quȩ ei uicina ẽ uł plus uł minꝰ
ꝓ uarietate tẽpoꝵ lum̃ accipiens. sic &
ecclesia ueri solis splendore decorata s
duodecĩ impl& apłoꝵ numerũ. Unde
& xii in isrł appellant᷑ trib. & in te¬
stimoniũ ȩternȩ memoriȩ de iordanis
alueo duodetĩ lapides auferunt᷑. ut
ponant᷑ in loco secdȩ̃ circũ cisionis. Pluit
autẽ dñs suꝑ unã ciuitatẽ uerȩ con-¬
fessionis ecclesiã. & suꝑ alterã ñ pluit.
quȩ in hereticoꝵ conciliabulis ẽ. Cumq
illa imbrẽ recipiat sẽpiternũ. ista iugi
ariditate siccat᷑. ut qͥ sitiunt coacti pe¬

Expanded text:
inus pluvias spirituales, et omnem rorem inus pluvias spirituales, et omnem rorem divinae sapientiae; et mandat nubibus suis, ne pluant super eos imbrem ante tres menses messis, sive vindemiae, ut ad fructus mysterii Trinitatis pervenire non possint. Et quomodo sol iste, quem cernimus, annuum cursum, donec ad pristinam metam nomen dedit, et solis illustratur radiis ab ea parte qua ei vicina est, vel plus vel minus pro varietate temporum lumen accipiens: sic et Ecclesia, veri Solis splendore decorata, duodecim implet apostolorum numerum. Undecim in Israel appellantur tribus, et in testimonium aeternae memoriae, de Jordanis 273 alveo duodecim lapides auferuntur, ut ponantur in loco secundae circumcisionis . Pluit autem Dominus super unam civitatem verae confessionis Ecclesiam, et super alteram non pluit, quae in haereticorum conciliabulis est. Cumque illa imbrem recipiat sempiternum, ista jugi ariditate siccatur: ut qui sitiunt, coacti pe
Abbreviated transcription (Latin):
uiȩ concitatȩ sunt. Q suꝑfluũ erat.
nunc cõminari m̃sis iulii siccitatẽ. in
qͦ nũquã pluuias dederat. Prohibuit
autẽ imbrẽ. ut ñ solũ indigentiã panũ.
sed & sitis ardorẽ & bibendi penuriã
sustinerent. In his enĩ locis in qͥb nc̃
degimꝰ pret̾ paruos fontes om̃s aquȩ
cisternarũ sunt : & si imbrẽ diuina
ira suspenderit. maius sitis quã famis
periculũ ẽ. Qđ & in dieb heliȩ ꝓphetȩ
trib annis & sex mensib factũ scriptura¬
a
cõmemorat. & ne forsitan putar& hoc
lege naturȩ & astroꝵ cursu acuarietate
tẽpoꝵ urbib & populis accidisse. suꝑ unã
urbẽ & agros eiꝰ se pluere dicit. & ab alte¬
ra imbrẽ suspendere: ut duȩ & tres ciui¬
tates ꝑgant ad aliã ciuitatẽ. & tam̃ non
satientur aquarũ potib. Cũq hȩc fecerit
ñ in penã sed in medicinã. increpat in
scelere ꝑmanentes. & nec sic quidẽ estis
Rohib& quoq siue repͥmit dñs ab he

Expanded text:
e concitatae sunt . Et superfluum erat nunc comminari mensis Julii siccitatem, in quo numquam pluvias dederat. Prohibuit autem imbrem, ut non solum indigentiam panum, sed et sitis ardorem et bibendi penuriam sustinerent. In his enim locis in quibus nunc degimus, praeter parvos fontes, omnes cisternarum aquae sunt, et si imbres divina ira suspenderit, majus sitis quam famis periculum est: quod et in diebus Eliae prophetae tribus annis et sex mensibus factum Scriptura commemorat . Et ne forsitan putarent hoc lege naturae, et astrorum cursu, ac varietate temporum urbibus et populis accidisse, super unam urbem et agros ejus pluere se dicit, et ab altera imbrem suspendere: ut duae et tres civitates pergant ad aliam civitatem, et tamen non satientur aquarum potibus. Cumque haec fecerit, non in poenam, sed in medicinam, increpat in scelere permanentes: et nec sic quidem ad me Prohibet quoque sive reprimit ab h
Abbreviated transcription (Latin):
De sion enim exi& lex. & uerbũ dñi de ie¬
rusalẽ. & iudicabit inter gentes multas &
argu& popłm plurimũ. & conciclent gla

Expanded text:
de Sion enim exiet lex, et verbum Domini de Jerusalem: et judicabit inter gentes multas, et arguet populum plurimum, et concident gla