comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nonuidebitisme.
Etiterũ modicũ & uidebitis me.
qui auado ad patrẽ. Ita ob¬
scura crant discipulis ante¬
Tt quȩrentes inter se quid
ess& qđ dicer & omnino se
faterentꝰ nescire: Sequit᷑
cnim euangeliũ. Dixerunt
ergo ex discipulis enis ad inui¬
cem. Quid ÷ hoc qđ dicit nob̾
modicũ & nonudebitis me.

Expanded text:
non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me, quia vado ad Patrem, ita obscura erant discipulis, anteut quaerentes inter se quid esset quod diceret, omnino se faterentur nescire. Sequitur enim Evangelium: Dixerunt ergo ex discipulis ejus ad invicem, Quid est hoc quod dicit nobis, Modicum
Abbreviated transcription (Latin):
Sic alius clarificabit. alius glori¬
ficabit. latinunter pr&es.
insuaquisq: trans latione po¬
suerunt: qm̃ipsa. quae grece
dicitꝰ doxa. undedictũ ÷ uerbũ¬

Expanded text:
 alius clarificabit, alius glorificabit, latini interpretes in sua quisque translatione posuerunt: quoniam ipsa quae graece dicitur δόξα, unde dictum est verbu
Abbreviated transcription (Latin):
Nuit in pr&eritis seculis.
Et in prȩsentib est erit infuturis
Sit quianũquã defuit.
Crit quianum quã deerit.
est quia semper est.
q enim uelut quuam non
sit cũ pr&eritis occidit. Aut
cũ prȩsentib uelut quã non
maneat labitur. Autcũ fu¬
turis ueluti qui non fuerat
ori&ur. Pr oinde cũ secim¬
dũ uolumina tẽporũ locutio
humana uariat. quiꝑnulla
decẽpotuit. aut potest. aut
poterit tẽpora. Ueradeillo
dicuntꝰ cuius lib& tẽporis uerba
semꝑscit. Urgo et scuit &scit¬
audit. & audi&. quia sicut
i amdixim hoc ÷ illi audire
qđ scire et scire illi hocest
audit. audi& Aquo est.
billoest: a quoꝓcedit. Hicali¬
quis forsitan quaerat. utrũ
& afilio ꝓcedat sp̃s sc̃s. ilius
enim solius patris : filius.
Et pater solius filui ÷ pater.
Sp̃s autẽ scr̃ non ÷ unius eorũ
spr sedamborũ: Habes

Expanded text:
Fuit, in praeteritis saeculis, Fuit, in praeteritis saeculis, est in praesentibus, erit in futuris. Fuit, quia nunquam defuit; erit, quia nunquam deerit; est, quia semper est. Neque enim, velut qui jam non sit, cum praeteritis occidit; aut cum praesentibus, velut qui non maneat, labitur; aut cum futuris, velut qui non fuerat, orietur. Proinde cum secundum volumina temporum locutio humana variatur, qui per nulla deesse potuit aut potest aut poterit tempora, vera de illo dicuntur cujuslibet temporis verba.  et scit, et scietaudit, et audiet: quia sicut jam diximus, hoc est illi audire quod scire, et scire illi hoc est audit, et audiet a quo est: ab illo est a quo procedit. 6. Hic aliquis forsitan quaerat utrum et a Filio procedat Spiritus sanctus. Filius enim solius Patris est Filius, et Pater solius Filii est Pater: Spiritus autem sanctus non est unius eorum Spiritus, sed amborum. Habes
Abbreviated transcription (Latin):
uiaergonon est ascipso sed ab
illo aquoꝓcedit: aquoilliest
essentia ab illo scientia: Abillo
igitꝰ audientia quodnihil est
aliud quam scientia.
emoueat qđ uerbu futuritẽ¬
poris positũ est: Nonenim dic¬
tũ ÷ quȩ cũq audiuit autque¬
cũq audit. sed quęcũq audi&
loqu&ur. Illa quippe audien¬
tia sempiter na÷. Quia sempi¬
terna scientia. Nco autẽ qđ
sempiternũ ÷ sincinitio & sine
fine. Cuius lib& tẽporis uer¬
bũponatꝰ: Siue pr&eriti. siue
prasentis. siue futuri: Non
mendaciter ponitur.tam¬
uis enim natura illa in mutabilis
& mneffabilis non recipiat
fuit. &crit sedtantumest.
psaenimueraciter ÷ quiamũ¬
tarinon potest. Etideo illitan¬
tũ conuenerat dicere egosum
quisũ. Et dices fili is israhel.
Quiest misit me aduos:
amen ꝓpt̃ mutabilitatẽ tẽporũ
inquib uerfat̾ꝰ urã mortalitas.
& nr̃a mutcbilitas non men¬
daciter dicimus. fuit. &erit & est.

Expanded text:
Quia ergo non est a semetipso, sed ab Quia ergo non est a semetipso, sed ab illo a quo procedit; a quo illi est essentia, ab illo scientia: ab illo igitur audientia, quod nihil est aliud quam scientia. 5. Nec moveat quod verbum futuri temporis positum est. Non enim dictum est, quaecumque audivit, aut, quaecumque audit; sed, quaecumque audiet, loquetur. Illa quippe audientia sempiterna est, quia sempiterna scientia. In eo autem quod sempiternum est, sine initio et sine fine, cujuslibet temporis verbum ponatur, sive praeteriti, sive praesentis, sive futuri, non mendaciter ponitur. Quamvis enim natura illa immutabilis et ineffabilis non recipiat Fuit et Erit, sed tantum Est: ipsa enim veraciter est, quia mutari non potest; et ideo illi tantum convenerat dicere, Ego sum qui sum; et, Dices filiis Israel, Qui est, misit me ad vos : tamen propter mutabilitatem temporum in quibus versatur nostra mortalitas et nostra mutabilitas, non mendaciter dicimus, et fuit, et erit, et est.
Abbreviated transcription (Latin):
qđ simpliciter unũ ÷ sicut hab&
pater uitã insem& ipso: necali
udest ipse quãuita quȩ mipso est.
Et dedit filio habereuitã insem&¬
ipso: hoc÷ genuit filiũ qui& ipse
uitaess&: Sicitaq: debemus acci¬
pere qđ despũscõdictũ÷: non e
nim loqu&ur a sem& ipso sed que¬
cũq audi& loqu&ur: ⁊it intelle¬
gamus non cu ẽẽ a sem&ipso.
ater quippe solus. dealionon :
autẽ nec natus: dealio necꝓcedit:
Nec ideo sinealiqua disparilitas
in suma illatrinitate cogitationi
uid autẽ illud intersit inter
ꝓcedere & nasci. longumest
quaerendo disserere. Et teme¬
rariũ cũdis serueris dĩffinire
Quia hoc &menti utcũq conp̃¬
hendero: Et siquid fortemens
in de conp̃henderit linguȩ
difficilimũ ÷ explicare : quan¬
tus lib& prȩsit doctor. quantu¬
lib& ad sit auditor
oner goloqueur a semecipso.¬
Sedquecũq audi& loqueur
Billo audi&. A quo procedit.
udire illiscir eest : Scireuerocẽ
Sicut superius disputatumest.

Expanded text:
d simpliciter unum est. Sicut habet d simpliciter unum est. Sicut habet Pater vitam in seud est ipse quam vita quae in illo est: et dedit Filio habere vitam in semetipso; hoc est, genuit Filium qui et ipse vita est. Sic itaque debemus accipere, quodnim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur, ut intelligamus non eum esse a semetipso. Pater quippe solus de alio non eautem nec natus est de alio, nec procedit. Nec ideo sane aliqua disparilitas in summa illa Trinitate cogitationi Quid autem illic intersit inter procedere et nasci, et longum est quaerendo disserere, et temerarium cum disserueris definire: quia hoc et menti utcumque comprehendere, et si quid forte mens inde comprehenderit, linguae difficillimum est explicare, quantuslibet praesit doctor, quantuslibet adsit auditor. Non ergo loquetur a semetipsoSed quaecumque audiet, loquetur: ab illo audiet a quo procedit. Audire illi scire est; scire vero esse, sicut superius disputatum est.
Abbreviated transcription (Latin):
id accipiamus quodait. Non
enim loqueur a se m&ipso
sed quecũq audia loqueur
Cũ mnea non sit alia diuinita¬
tis alia humanitatis. uel al¬
terius creature cinuscũque
substantia. magna exoritur
indedificultas. lludenim
quod sicut colũba sps sc̃ sͣ appa¬
ruit specie corporali Uisiofu¬
it adhorã facta atq transac¬
ta sicut &iã quando suꝑdis¬
cipulos uenit. uise sunt illis
linquȩ diuerse uelut ignis:
Qui& in sedit suꝑunũ quẽq eoeũ.¬
star&. hoc &iã de illo igni
compellit̾ dicere. Ut intellega¬
tur nihil hocũ debere sedicere:
stccenĩ quade substantia di
quomodo ut opuserat signisi¬
canda corporeis hominũ sen¬
sib sese intulerunt atq tran¬
sierunt. Adhorã diuinitus
facta sunt decreatura serui¬
ente. Non deipsa dominante
natura. Quc in se manens qđ
uult mou&. Et qđ uult immu¬
haberest. Ac ꝑhoc nonsic
hab& scientiã Vt aliud illi
sit scientia quascit aliudessen¬
tia quaest. sedutrũq unũ ÷
Necutrũq dicendum est.

Expanded text:
do accipiamus quod ait, Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur; cum in ea non sit alia divinitatis, alia humanitatis, vel alterius creaturae cujuscumque substantia, magna exoritur difficultas. 2. Illud enim quod sicut columba Spiritus sanctus apparuit specie corporali , visio fuit ad horam facta atque transacta: sicut etiam quando super discipulos venit, visae sunt illis linguae divisae velut ignis, qui et insedit sustaret; hoc etiam de illo igne compellitur dicere, ut intelligat nihil horum debere se dicere. Ista enim quae de substantia Dei quoquo modo ut opus erat significanda, corporeis hominum sensibus sese intulerunt atque transierunt, ad horam divinitus facta sunt de creatura serviente, non de ipsa dominante natura, quae in se manens quod vult movet, et quod vult immuhabet est. Ac per hoc non sic habet scientiam, ut aliud illi sit scientia qua scit, aliud essentia qua est; sed utrumque unum. Nec utrumque dicendum est,
Abbreviated transcription (Latin):
omnino resest. sed quia intan¬
tȩr ei conparatione. quicquid
aliud concupiscitur. nihilest.
eq enim ꝓrsus nullares ÷
homo de quoait a postolus
Quise putat aliquideẽ cũ nihil
sit ncõ paratione quippe spiri¬
talis hominis. quiscit gratiadi
sees se qđ est. Quis quis uana
prȩsumit. Nihil est&iam
icergo recte intellegi potest
A menamen dicouob. siquid p&i¬
eritis patrẽ in nomine meo
dabit uobis. Vt hocqđait si
quid. Non qđ lib& intelleꝗat᷑
sed aliquid qđ non inbeate uitȩ
cõ paratione sit nihil.t qđ se¬
quit᷑. usq: modo non ƿeistis
quic quã in nominemeo. duo¬
b modis intellegi potest.
el quia noninno mine meo pe

Expanded text:
omnino res est, sed quia in tanomnino res est, sed quia in tantae rei comparatione quidquid aliud concupiscitur, nihil est. Neque enim prorsus nulla res est homo, de quo ait Apostolus: Qui se putat aliquid esse, cum nihil sit . In comparatione quippe spiritualis hominis, qui scit gratia Dei se esse quod est, quisquis vana praesumit, nihil est. Etiam sic ergo recte intelligi potest, Amen, amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis; ut hoc quod ait, si quid, non quodlibet intelligatur, sed aliquid quod non in beatae vitae comparatione sit nihil. Et quod sequitur, Usque modo non petistis quidquam in nomine meo, duobus modis intelligi potest: vel qu
Abbreviated transcription (Latin):
mine pecit. &accipit qđ peat
sinon contrasuã salutẽ sempi¬
ternã p&rit. Accipit autẽ: quax
deb& accipere. Quaedã enim
nonnegant᷑. sedut cangruo
dent᷑ tẽpore differuntur.
ta sane intellegendu ÷ qđ ait
dabit uobis. Ut eabeneficia sig¬
nificata sciant᷑ his uerbis.
quaeadeos quipeunt ꝓprie
ꝑtinent. xaudiunt᷑ quippe
omnib exaudiunt᷑. Vel ami¬
cis uel mimicissuis. uel quibi¬
lib& aliis. quianonutcũq dic¬
tũ ÷ dabit. sed dabit uobis
sq modomquit: non pacis¬
tis quicquã innomine meo
eite & accipieas. Ut gaudiũ
ur in sitplenã. Hoc qđ dicit
gaudiũ plenũ ꝓfecto non cas¬
nale sed sp̃itale gaudiũ est
Et quando tantuerit ut aliqũ
eu iã nonsit addendu: ꝓculdi¬
bio tuncerit plenum.
uicquid ergo peat᷑ qđ ꝑtineat
ad hoc gaudiũ consequendum
hoc ÷ in nomine xp̃i p&endum
sidiuinã intellegime gratiã.
si uere beatã poscimus uitam.
uicquid autẽ aliud p&itur.
Nihil p&citur : Nonquia nulla

Expanded text:
ne petit; et accipit quod petit, si non contra salutem sempiternam petit. Accipit autem, quando debet accipere. Quaedam enim non negantur, sed ut congruo dentur tempore, differuntur. Ita sane intelligendum est, quod ait Dabit vobis, ut ea beneficia significata sciantur his verbis, quae ad eos qui petunt proprie pertinent. Exaudiuntur quippe omnibus exaudiuntur, vel amicis, vel inimicis, vel quibuslibet aliis, quia non utcunque dictum est, Dabit, sed Dabit vobis. Usque modo, inquit, non petistis quidquam in nomine meo; Petite, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum. Hoc quod dicit gaudium plenum, profecto non carnale, sed spirituale gaudium est: et quando tantum erit, ut aliquid ei jam non sit addendum, procul dubio tunc erit plenum. Quidquid ergo petitur quod pertineat ad hoc gaudium consequendum, hoc est in nomine Christi petendum, si divinam intelligimus gratiam, si vere beatam poscimus vitam. Quidquid autem aliud petitur, nihil petitur: non quia nulla
Abbreviated transcription (Latin):
Iƿsis non potiuloqui qua si spiri¬
talib: sedquasi carnedib
quiaid sicut spiritales capere
non ualebant. Duicũq autẽ
spiritales inter eoserant.
spiriteli intellectupsi capiebant.
Vt sic intellegat᷑ quodait. Non
potui uobis loqui quasispritalib
sed quasicarnalib: Acsi dicer&
on potiuistis quasispiritales: sed
quasi car nales capere qđ loque¬
bałtur. Animalis enimhomo
Id ÷ qui sccundũ hominẽ sapit.
animalis dictus ab anima carna¬
lis acarne. quia exanima & car¬
ne constat totus homo. Non
ꝓcipit qua sunt spr̃di. Idest.
quid gratiȩ credentib crux
conferat xp̃i. et putat hoc illa
cruce actũ cẽ tantũ modo.
Vt nobis usq ad mortẽ ꝓuerita¬
te certantib. Imitandum
preber&ur exemplũ. Nam
sisciant huius modi homines.
quinolunt ẽẽ nisi homines.
Quẽ ad modũ xp̃s crucifixus
factus sit nobis sapientia ado.
etiustitia. & scĩficatio & redẽp¬
tio: Utquẽ ad modũ scriptũ÷

Expanded text:
ipsis non potuit loqui quasi spiriipsis non potuit loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; quia id sicut spirituales capere non valebant. Quicumque autem spirituales inter eos erant, spirituali ipsi intellectu capiebant: ut sic intelligatur quod ait, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, ac si diceret, Non potuistis quasi spirituales, sed quasi carnales capere quod loquebar. Animalis enim homo, id est, qui secundum hominem sapit, animalis dictus ab anima, carnalis a carne, quia ex anima et carne constat totus homo; non percipit quae sunt Spiritus Dei , id est, quid gratiae credentibus crux conferat Christi; et putat hoc illa cruce actum esse tantummodo, ut nobis usque ad mortem pro veritate certantibus imitandum praeberetur exemplum. Nam si scirent hujusmodi homines, qui nolunt esse nisi homines, quemadmodum Christus crucifixus factus sit nobis sapientia a Deo, et justitia, et sanctificatio, et redemptio, ut quemadmodum scriptum est,
Abbreviated transcription (Latin):
credebant. qua spĩtales in suꝑ
agnoscebant. Ignoratus autẽ
ait. quignorat. Quia nondũci
reuelatũest Ut qđoredat sciat.
uodcũfit in hominis mente:
Ipsedicitꝰ cognosci ado.I Quia ds
illũ cognoscentẽ facit: sicut ait
alibi: Nunc autẽ cognoscentes
dm̃r immo cogniti ado
eq enimtunc cognouerat eos
ds̃. praecognitos & clectos ante
constitutionẽ mundi: sedtime
cos scipsu cognoscere fecerat:
ocigitur primitus cognito.
Quod eaipsa quesimul audiunt
spitͣcdes atq carnales ꝓsuo
quiq: modulo capiunt: illi
ut paruuli. istiut maiores
Illiutlactis alimentũ. istiut cibi
solidamentũ: Nulla uid&ur
esse necessitas ut aliqua secre¬
ta doctrinȩ taceantur. Et ab¬
scondant᷑ sidelib paruulis
scorsũ dicenda maiorib hoc ÷
intellegentiorib & hocideo
faciendũ put&ur quia dixit
apostolus. Nonpotiuloqui
uobis quasi spiritalib:. sed qua¬
si carnalib. Hocipsũ enim
qđ non iudicauit se scire in cis.

Expanded text:
credebant, quae spirituales insuper credebant, quae spirituales insuper agnoscebant. Ignorabitur autem, ait, qui ignorat; quia nondum ei revelatum est, ut quod credit sciat. Quod cum fit in hominis mente, ipse dicitur cognosci a Deo; quia Deus illum cognoscentem facit, sicut alibi ait: Nunc autem cognoscentes Deum, imo cogniti a Neque enim tunc cognoverat eos Deus, praecognitos et electos ante mundi constitutionem ; sed tunc eos seipsum cognoscere fecerat. 3. Hoc igitur primitus cognito, quod ea ipsa quae simul audiunt spirituales atque carnales, pro suo quique modulo capiunt; illi ut parvuli, isti ut majores, illi ut lactis alimentum, isti ut cibi solidamentum: nulla videtur esse necessitas, ut aliqua secreta doctrinae taceantur, et abscondantur fidelibus parvulis, seorsum dicenda majoribus, hoc est intelligentioribus; et hoc ideo faciendum putetur, quia dixit Apostolus, Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus. Hoc ipsum enim quod non judicavi
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ capaciorib: id&iã intellegen¬
do cernentib. Illisergo tãquã
lacteus potus: Istis tãquã soli¬
duscibus. Nonquia hoc illi alit̃
inpopulis. istialiter cõgnoueri
incubiculis cognouerunt. sed
qđ eodem modo utriq cũ palã
dicer&ur audiebant: ꝓ suo
modo quiq capiebant: umn
enimxp̃s ꝓpterea sit crucifi¬
xus. ut in remis sionẽ peccato¬
rũ sanguinẽ funder&. qua
eius itni au geniti passione
diuina.  gratia cõmen¬
datus. ut ne mo in homine
glori&ur: quomodo intelle¬
gebant xp̃m eruci fixũ quiad¬
huc dicebant ⁊ egosum pauli.
ũ quid quomodo ipse paulus
quidicebat. inihi autẽ absit
gloxiari. nisi mncruce dñi nr̃i
fixo Et ipse cibũ ꝓsua ca pacitate
sumebat. Et illos lacte ꝓeorũ
infirmitate nutrͤibat. Peniq
illa que scripsit ad corinthios
Aliter utiq ab ipsis par uulis. Alit̃
acapaciorib possuntellegi suens:
Ait.iquis : interuos ꝓph&ca
tener&ur : Acꝑ hoc illi eaipsa

Expanded text:
autem capacioribus id etiam intelligenautem capacioribus id etiam intelligendo cernentibus; illis ergo tanquam lacteus potus, istis tanquam solidus cibus: non quia hoc illi aliter in populis, isti aliter in cubiculis cognoverunt; sed quod eodem modo utrique cum palam diceretur audiebant, pro suo modo quique capiebant. Cum enim Christus propterea sit crucifixus, ut in remissionem peccatorum sanguinem funderet, qua ejus Unigeniti passione divina gratia commendatur, ut nemo in homine glorietur; quomodo intelligebant Christum crucifixum qui adhuc dicebant, Ego sum Pauli ? Numquid quomodo ipse Paulus qui dicebat, Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Dominifixo, et ipse cibum pro sua capacitate sumebat, et illos lacte pro eorum infirmitate nutriebat. Denique illa quae scripsit ad Corinthios, aliter utique ab ipsis parvulis, aliter a capacioribus posse intelligi sciens, ait: Si quis est inter vos propheta teneretur; ac per hoc illi ea ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
lib quasipar uulis in xp̃o
lacuobis potũ dedi nonescam:
Nondũ enim poteratis. sed nec
adhuc quidem potestis. Ad¬
hucenim  carnales : siau¬
tẽ dixerim habent: timen¬
dũ & cauendũ ÷. uesubhac
occasione in occultis nefaria
doccant᷑  etspiritaliũ nomi¬
nae uelutca quaecar nales cape¬
re nonpossunt. non solũ
excusatione dealbanda. Ve¬
rũ&iã prędicatione laudan¬
da iuideantur. rimũ ergo
lacte par uulos aluis se sedic̃
apostolus: Ipsautro caroei
inqua factat uera morscius.
& uulnera uero confixi sanguisq¬
a carnalib quo abspiritalib cogi¬
tatur: Qullis : lacistis cib. eiuia
& sinon audiunt amplius: Intel
qualiter mente ꝑcipit᷑ etiam
qđ mfide pariter abutrisq reci¬
pit̾. Itafit in praedicatus abapos¬
tolis xp̃s crucifixus. Et iud ȩis
ess& scandalũ gemib stultia
et ipss uocatis iuidȩis & grecis.
dĩ uirtus & disapientia ⁊ sedcas¬
nalib paruulis id tantũ cre¬
dendo tenentib. spiritalibus

Expanded text:
o lac vobis potum dedi, non escam; nondum enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis; adhuc enim estis carnales » ? Si autem dixerimus, Habent; timendum et cavendum est, ne sub hac occasione in occultis nefaria doceantur, et spiritualium nomine, velut ea quae carnales capere non possunt, non solum excusatione dealbanda, verum etiam praedicatione laudanda videantur. 2. Primum ergo lacte parvulos aluisse se dicit Apostolus; ipsa vero caro ejus, in qua facta est vera mors ejus et vulnera vera confixi, sanguisqa carnalibus quo ab spiritualibus cogitatur, et illis est lac, istis cibus; quia et si no Non aequaliter mente percipitur etiam quod in fide pariter ab utrisque percipitur. Ita fit ut praedicatus ab apostolis Christus crucifixus, et Judaeisesset scandalum, et Gentibus stultitia, et ipsis vocatis Judaeis et Graecis Dei Virtus et Dei Sapientia : sed carnalibus parvulis id tantum credendo tenentibus, spiritualibus
Abbreviated transcription (Latin):
patiebat᷑ dictũ ÷. Tetigit meali¬
eũ discipulis ait: Uos sed&e
inciuitate. quousq induami¬
credendus ÷ dicere euangelis¬
ta. Uir tus deillo exibat &
sanabat om̃s: iergo & depa¬
Cur putas. nisiquẽ ad modũ¬
mea sedeius qui me misit:
Sugit᷑ intellegit᷑. hic eius doc¬
trina quã tocmendix̃ non suã
sed patris: quanto magis intel
dit. Vt non dicer& de me
non ꝓcedit ⁊: A quo aut̃chab&
filius ut sitds. est enĩ dedo ds.
abiillo hab&utiq ut &uiã deillo
ut &iã defilio ꝓcedat sicut ꝓcedit
depatre: abipso hab& patre
Hicutcũq exiã illud intellegit᷑.
quantũatalib: quales nossum
intellegipotest. Cur nondicat᷑
Amborũ utiq filius dicerctur
qđ ab sor dissimir. filiur qu ippenullor¬

Expanded text:
patiebatur, ait: Tetigit me alipatiebatur, ait: Tetigit me alieum discipulis, ait, Vos autem sedete in civitate quousque induamicredendus est dicere evangelista, Virtus de illo exibat, et sanabat om« Cur putas, nisi quemadmodumea, sed ejus qui me misit . Si igitur intelligitur hic ejus doctrina, quam tamen dixit non suam, sed Patris; quanto magis illic dit, ut non diceret, De me non procedit? A quo autem habet Filius ut sit Deus est enim de Deo Deus, ab illo habet utique ut etiam de illo ut etiam de illo procedat, sicut procedit de patre, ab ipso habet patre. hic utcumque etiam illud intellegitur, quantum a talibus, quales nos sumus. intellegi potest, cur non dicatuamborum utique filius diceretur: quod absurdissimum est. filius quippe null
Abbreviated transcription (Latin):
ũquidduo sunt. alius patris
alius filibsit. Vxum
enim corpus. ait cũsig nifica¬
r& ecdesiã Moxq addidit
ctunus sp̃s. Et uide quomo¬
do illidimpleat trinitatem:
sicut uocatiestis inquit. In
una spe uocationis ur̃ac.
patrẽ nomin et. Sequitur
pater. & unus dñs. Idest
filius. Ita sit &unus sp̃s.
dicit apostolus. misitds sp̃m
filu sui incordanra. Habes&a¬
lioloco Eun dem apostolũ
dicentẽ. Siautẽ sp̃s eius qui
suscitauit ihm̃ ex mortuis.
alia sunt testimonia: quib
side singulis interrogemur
Non possi nꝑ nisi & patrẽ & fi¬
uocant᷑ & singuli. hocꝓprie
uocari oportuit eũ quinon:
unius eorũ. sed inquo cõmu¬
nitas appar & amborũ: C ur
ergo non credamus qđ & iã
defilio ꝓcedit sp̃s sc̃s. cũ filiiquoq
ipsesit sp̃s Sienim non abeoꝓ
ceder& Nou post resur rectio¬
nẽ sere prȩsentans discipulis suis.
Insufflass& dicens Accipite spm̃n
ipso : Ad hocꝑtin& &iã illud qđ
demuliere quae fluxũ sanguinis

Expanded text:
Nunquid duo sunt, alius Patris, alius Filii? Absit, Unum enim corpus ait, cum significaret Ecclesiam, moxque addidit, et unus spiritus ; et vide quomodo illic impleat Trinitatem, Sicut vocati estis, inquit, in una spe vocationis vestraePatrem nominet. Sequitur Pater et unus Dominus, id est Filius, ita sit et unus Spiritus, dicit ApoFilii sui in corda vestra. Habes alio loco eumdem apostolum dicentem, Si autem Spiritus ejus qui suscitavit Jesum ex mortuis, alia sunt testimonia quibus si de singulis interrogemur, non possimus nisi et Patrem et Fivocantur et singuli, hoc proprie vocari oportuit eum qui non est unus eorum, sed in quo communitas apparet amborum. Cur ergo non credamus quod etiam de Filio procedat Spiritus sanctus, cum Filii quoque ipse sit Spiritus? Si enim non ab eo procederet, non post resurrectionem se repraesentans discipulis suis insufflasset dicens: Accipite Spiritum ipso? Ad hoc pertinet etiam illud quod de muliere quae fluxum sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
Omma quȩcũq hab& paer
measunt: ꝓpterca dixi
quiademeo accipia: Et ad¬
nuntiabit uobis. Sed quia
ista iamꝓlixius in alium sinñt
differenda sermonem.

Expanded text:
Omnia quaecumque habet Pater, mea sunt: propterea dixi quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Sed quia iste jam prolixus est, in alium sunt differenda sermonem.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ ÷ inmorandii. uihil enĩ
hab& quȩ stionis cuius a nob
exportio flagit&ur: sed qđ
adiungit. Illeme clarifica¬
bit quia demeo ascipi& & ad
nuntiabit uobis. Non neglegn¬
ter ÷ transcundu. Quodem̃
ait ille meclarisicabit. potefi
intellegi quia dis fundendo
acqualis quẽ secunducarnẽ
prius tantũ modo nouerant.
ethominẽ sicut homines cogi¬
tabant. Velcerte quia ꝓipsa
caritatẽ fiducia reple. &ti
diffusa÷ in totoorbe terrarũ
Vt sidixerit illeme clari¬
ficabit. t ãquã dicer& ille
uobis aufer&timorẽ & dabit
tes. glorięmeȩ ꝑtotũ mun¬
dũ dabitis odocem. Comen¬
dabitis honorem. Quoder̃

Expanded text:
num est, immorandum: nihil enim habet quaestionis, cujus a nobis expositio flagitetur. Sed quod adjungit, Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, non negligenter est transeundum. Quod enim ait, Ille me clarificabit, potest intelligi, quia diffundendo aequalis, quem secundum carnem prius tantummodo noverant, et hominem sicut homines cogitabant. Vel certe, quia per ipsam charitatem fdiffusa est toto orbe terrarum, ut sic dixerit: Ille me clarificabit, tanquam diceret: Ille vobis auferet timorem, et tes, gloriae meae per totum mundum dabitis odorem, commendabitis honorem. Quod enim
Abbreviated transcription (Latin):
posse accipidiximus. Utoboe¬
dientiã suã qua factus. oboedi¬
ens usq ad mortẽ crucis pręnim¬
tias se filius uider&ur. Et udi¬
ciũ futurũ. quouiuos &mor¬
tuos iudicabit. Quia hoc ꝑid
facturus ÷ qđ filius hominis est
ꝓpt̃ qđ dixit. Pater non iuidicat
quẽquã sedom neiudicid̃ dedit
silio. Quia miudicio non forma
di quaequalis ÷ patri. nec alim¬
pus uideripotest. sed forma
hominis apparebit quaminora¬
tus ÷ &iã modi cominus aban¬
gelis quãuisiã inclaritate
nonin pristinasit humilitate
uenturus. Conspicuus tamen
futurus bonis & malis.
nic ait callud etpotestatẽ
dedit enudiciũ facere: qm̃sili¬
us hominis ÷.n quib uerbis
cius manifestat . Noneã formã
prȩsentandã c̃ẽ iudicio inqua

Expanded text:
posse diximus, ut obedientiam suam, qua factus est obediens usque ad mortem , praenuntiasse Filius videretur et in judicio futuram, quo vivos et mortuos judicabit , quia hoc per id facturus est, quod Filius hominis est, propter quod dixit: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium Filio dedit , quia in judicio non forma Dei, qua coaequalis est Patri, nec ab impiis videri potest, sed forma hominis apparebit, qua minoratus est etiam modico minus ab angelis , quamvis jam in claritate, non in pristina sit humilitate venturus, conspicuus tamen futurus et bonis et malis. Hinc ait et illud: Et potestatem dedit ei judicium facere, quoniam Filius hominis est . In quibus verbis ejus manifestatur non eam formam pr
Abbreviated transcription (Latin):
facerequicquã. sicut audio.
iudico. Adã nãq ꝑcuius unius
hominis inoboedientiã peccatores
constitutisunt multr nonsicut
audiuit iudicauit. Quia qđ audi¬
ipso fecit malũ qđ fecit. quia
nondi uoluntatẽ sed suã fecit.
steautẽ ꝑcuius unius hominis
obocdientiã iusticonstituunt᷑

Expanded text:
sicut audio, judico. Adam namque per cujus unius hominis inobedientiam peccatores constituti sunt multi, non sicut audivit, judicavit; quia quod audiipso fecit malum quod fecit; quia non Dei voluntatem, sed suam fecit: iste autem per cujus unius hominis obedientiam justi
Abbreviated transcription (Latin):
IUM PROMIT TCROT
dñs uenturum
innonnullis codicib legitur
deduc& uos inominfueritatẽ.
Vonenim loqu&us a sem&¬
ipso. sed quȩcũq audi&loquet᷑.
equib euangelicis uerbis

Expanded text:
um promitteret Dominus venturum in nonnullis codicibus legitur, Deducet vos in omni veritate. Non enim loquetur a semetipso, sed quaecumque audiet, loquetur. De quibus evangelici
Abbreviated transcription (Latin):
Amen dmendico
uobis. siquid peaeri¬
tis patrẽ in nomine meo.
dabit uobis. Iamdictũ est
insuperiorib huius domini¬
ci sermonis partib. ꝓp̃t
eos quinonnulla peunt
a patre inxp̃i nomine Nec
accipiunt: Nec p&im nomi¬
ne saluatoris quicquid pei¬
tur contrarationẽ salutis.
Nonenim sonũ litterarum
ac syllabarũ sed qđ sonus
ipse significat. Et qđ eosono
recte a cueraciter intellegit᷑
Hoc accipiendus ÷ dicere
cũdicit in nomine meo.
nde qui hoc sentit dexp̃o qđ
Non peit in eius nomine.
Qã sinontaceat ineolitteris

Expanded text:
ico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis. Jam dictum est in superioribus hujus dominici sermonis partibus, propter eos qui nonnulla petunt a Patre in Christi nomine, nec accipiunt, non peti in nomine Salvatoris quidquid petitur contra rationem salutis . Non enim sonum litterarum ac syllabarum, sed quod sonus ipse significat, et quod eo sono recte ac veraciter intelligitur, hoc accipiendus est dicere cum dicit, in nomine meo. Unde qui hoc sentit de Christonon petit in ejus nomine, etiamsi non taceat litteris
Abbreviated transcription (Latin):
unũ sumus. Axius uidelic&.
eius demq substantiae: Nam
si omnis nouitas ꝓfanaessoc
Nec ad nõdicer &ur. mandatũ
nouum douobis: Nec testamen¬
tũ apƿellar&ur nouum ⁊ pec
cantar&ur iuniuer saterra can¬
ticũ nouum Sedꝓfanȩ sunt
uerborũ nouitates : ubidicit mu¬
lie r insipiens & audax. ƿanes
occultos libent̃ addtingite: Et
aquac furtiue dulcedinem.
ꝑhac pollicitatione false scientiȩ.¬
ꝓhib& &iã illoloco apostolus. tibi
dicit. timothee depositũ custo¬
tates. Et contradictiones falsi
nominis scientiȩ: quãquidam
ꝓmittentes circafidemex cide¬
runt. Nihilenim sicamant isti.
quã scientiã ꝓmittere. Etfidem
rerũ uerarũ quas credere
paruuli prȩcipiunt᷑. Uelutim¬
peritiã deridere. Hic& aliquis.
Lihil nesp̃itales uirihabent in
doctrina qđ carnalib taceant ÷
Et sƿiritalib eloquant᷑ ⁊. Sires¬
ponderonon habent : Continuo
mihi dic&ur exepistola adcho¬
rinthios apostoli pauli. Non

Expanded text:
unum sumus , unius videlicet unum sumus , unius videlicet ejusdemque substantiae. Nam si omnis novitas profana esset, nec a Domino diceretur, Mandatum novum do vobis ; nec Testamentum appellaretur Novum, nec cantaretur in universa terra Canticum novum. Sed profanae sunt verborum novitates, ubi dicit mulier insipiens et audax: Panes occultos libenter attingite, et aquae furtivae dulcedinem. Ab hac pollicitatione falsae scientiae prohibet etiam illo loco Apostolus ubi dicit: « O Timothee, depositum custotates, et contradictiones falsi nominis scientiae, quam quidam promittentes, circa fidem exciderunt » . Nihil enim sic amant isti quam scientiam promittere; et fidem rerum verarum quas credere parvuli praecipiuntur, velut imperitiam deridere. 5. Dicet aliquis: Nihilne spirituales viri habent in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus eloquantur? Si respondero, Non habent, continuo mihi dicetur ex Epistola ad Corinthios apostoli Pauli: « Non
Abbreviated transcription (Latin):
dã pruritulibidinis. &iãin car¬
ne corrũpit᷑ in tegritas castita¬
tis. Audite itaq apostolũt alia
praeuidentẽ : Et eauitanda
sa lubriter amͦmontem
rofanas inquit uerborũ noui¬
tate fe uita: multũ cnim ꝓfi¬
ciunt adimpieatẽ. et sermo
eorũ sicut cancer serpit.
t nonait uerborũ nouitates:
sed ad didit ꝓfanas Sunt enim
& doctrinae religionis congru¬
entes uerborũ nouitates: sicut
ipsũ nomen xp̃ianorũ quando
dici ceperit sicut scriptũ est
X anthiochia enimprimũ post
ascensionẽ dñi appellati sunt
discipulixp̃iani. sicutlegitur
inactib apostolorũ: Et xeno¬
dochia & monasteria posteasim
appellata nouis nominibus:
Res tamen ipsȩ. & ante nomina
suaerant. & religionis ueritate
firmant᷑: qua&iã contraimꝓ¬
bos defenduntur: d uersus
impi&atẽ quoq arrianorũ here¬
ticorũ. Nouum nomen patres.
homousion condiderunt: sed
non rem nouam teclinomine siꝗ¬
nauerunt. Hocenim uocat᷑
homousion. qđ est ego & pater

Expanded text:
iam in carne corrumpitur integritas castitatis. Audite itaque Apostolum talia praevidentem, et ea vitanda salubriter admonentem: Profanas, inquit, verborum novitates evita: multum enim proficiunt ad impietatem, et sermo eorum sicut cancer serpit . Et non ait, verborum novitates; sed addidit, profanas. Sunt enim et doctrinae religionis congruentes verborum novitates, sicut ipsum nomen Christianorum quando dici coeperit, scriptum est. In Antiochia enim primum post ascensionem Domini appellati sunt discipuli Christiani, sicut legitur in Actibus Apostolorum : et xenodochia et monasteria postea sunt appellata novis nominibus, res tamen ipsae et ante nomina sua erant, et religionis veritate firmantur, qua etiam contra improbos defenduntur. Adversus impietatem quoque Arianorum haereticorum novum nomen Patris Homousion condiderunt: sed non rem novam tali nomine signaverunt; hoc enim vocatur Homousion, quod est, Ego et Pater
Abbreviated transcription (Latin):
tatib secr&a quęrant᷑. Et ea
quadeb& castorũ sp̃s corpusq
uitare. dicat᷑ carnales sustine¬
re non posse sermone alio
sidñs donauerit disputandu᷑
ditiam istũ aliquando claudamꝵ
dicit. Adhuc multa
habeo uobis dicere
sed non potestis poctare modo
exortã difficilẽ quȩstionem
me rccolo distu lisse. utde
spatio tractar&ur : quia illũ
modus cõp&ens cõpellebat
finire sermonẽ. Auncergo
ꝑtract&ur ut dñs ipsedona¬
uerit. Iquicordinr̃o ut ꝓpone¬
r&ur ingessit. aec ÷ autẽ
questio. uitrũ spitales homines
halcant aliquid in doctrina
qđ carnalib taceant: Et spita¬
lib dicant: uasi dixerim
non habent: Respondebit᷑
nobis. Quid e ergo qđ dicebat

Expanded text:
tatibus secreta quaerantur, et ea quae debet castorum spiritus corpusque vitare, dicatur carnales sustinere non posse, sermone alio si Dominus donaverit, disputandum est, ut jam istum aliquando claudamusdicit, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, exortam difficilem quaestionem me recolo distulisse, ut inde otiosius tractaretur, quia illum modus competens compellebat finire sermonem. Nunc ergopertractetur ut Dominus ipse donaverit, qui cordi nostro ut proponeretur ingessit. Haec est autem quaestio: utrum spirituales homines habeant aliquid in doctrina, quod carnalibus taceant, et spiritualibus dicant. Quia si dixerimus, Non habent; respondebitur nobis, Qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicerent. Igo quidem sũ
pauli. Ego autẽ apollo. ego
uerocephe sed sp̃nt alit egosu axp̃i
Verũillud adhucquȩstionem
facit qđ inepistola adhebreos.
legit᷑ : cũiam deber&is tẽpore
ipsoeẽ doctores. Iterũdociri¬
na indigeris quȩ sint elbnenta
sermanũdi: et factiestis opus
habentes lacte  non solidoci¬
bo. Omnisenim quilactat᷑. in¬
exꝑtus÷ uerbũ iustitiȩ: Infans :
enim. Perfectocũ ÷ autem so¬
liduscib: Eocũ quiꝑ habitũ exei

Expanded text:
quidem sum Pauli; ego autem Apollo; ego vero Cephae: sed spiritualiter, Ego sum Verum illud adhuc quaestionem facit, quod in Epistola ad Hebraeos legitur: « Cum jam deberetis tempore ipso esse doctores, iterum doctrina indigetis, quae sint elementa sermonum Dei; et facti estis opus habentes lacte, non solido cibo. Omnis enim qui lactatur, inexpertus est verbum justitiae; infans est enim. Perfectorum est autem solidus cibus, eorum
Abbreviated transcription (Latin):
diuinationes. Inspectis pecudũ
uis cerib occisorũ : autuocib
& uolatib auiũ. Aut signis mul¬
tẽ formib dȩmonũ : in susurran¬
tur. aurib: hominu peritorũ
ꝑconloquia per ditorum¬
ropter haec inlicita atq pimi¬
enda secr&co mulierillec
non solũ insipiens. uerũ audax

Expanded text:
divinationes inspectis pecudum divinationes inspectis pecudum visceribus occisorum, aut vocibus et volatibus avium, aut signis multiformibus daemonum, insusurrantur auribus hominum periturorum per colloquia perditorumropter haec illicita atque punienda secreta, mulier illa non solum insipiens, verum aud
Abbreviated transcription (Latin):
gite. Etaquę furtiuȩ dulcedi¬
nem. Haecenim mulier uani¬
tas ÷ impiorũ. cũ sint insipien¬
ti ssum aliquidsc scire opinan¬
tiũ ⁊ sicut deista muliere dictũ :
Inops panis efficiatur: Quȩcũ
sit᷑ inops. promittit panes.
dest cũ sit ignara ueritatis: ꝓmit¬
tit scientiã ueritatis: Occultis
tamen panes ꝓmittit. quos dicit
libenter attingi. Et aquȩ fur¬
tiuȩ dulcedinẽ: teascilic& li¬
bentius & dultͦius audiatur
et agantur. quȩ pcclã mecdesia
dici Crediq ꝓhibentur. Ipsa
quippe occultatione. condiunt
quodã modo nefccrii doctores sua
uenena curiosis. Utideoscexisti¬
ment aliquid discere magnum.
qui ameruit hebere secr&um.
Et suauius hauriant insipientĩã.
quã putant scientiã. Cuius ꝓhii¬
bitã quodã modo furant᷑ audien¬
ticm. inc& nefccrios ritus
suos. hominib: sacrilega curio¬
sitate deceptis uel dccipiendis
magicarũ artiũ doctrina com¬
mendat:  incille mlicitae

Expanded text:
gite, et aquae furtivae dulcedigite, et aquae furtivae dulcedinem . Haec enim mulier vanitas est impiorum, cum sint insipientissimi, aliquid se scire opinantium, sicut de ista muliere dictum est, inops panis effecta. Quae cum sit inops panis, promittit panes; id est, cum sit ignara veritatis, promittit scientiam veritatis. Occultos tamen panes promittit, quos dicit libenter attingi, et aquae furtivae dulcedinem; ut ea scilicet libentius et dulcius audiantur et agantur, quae palam in Ecclesia dici credique prohibentur. Ipsa quippe occultatione condiunt quodammodo nefarii doctores sua venena curiosis; ut ideo se existiment aliquid discere magnum, quia meruit habere secretum, et suavius hauriant insipientiam, quam putant scientiam, cujus prohibitam quodammodo furantur audientiam. 3. Hinc et nefarios ritus suos hominibus sacrilega curiositate deceptis vel decipiendis magicarum artium doctrina commendat. Hinc illae illicitae
Abbreviated transcription (Latin):
sed ab eo quidat incrementũ:
ƿ&ere acsperare debetis.
ro inde sicut praeerito ser¬
mone cõmonui. Cau&re
maxime quipar uuli estis.
& adhuc alimentis lacte is in¬
diges Nehominib: sub hac
occasone deceptis ac deceptorib
Quiadñs ait. Adhuc multaha¬
beo uobis dicere sed non potes¬
tis portare modo. Aurei cu¬
riosam prebeatis adincognita
scienda: Cũmentes inualidas
habeatis aduera & falsa iudican¬
da. Maxime ꝓpt̃ obscenis simas
turpitudmes. quas docuit sata¬
nas animas instccbiles atque
carnales: Adhocdo sinente
ut eius ubiq sint tremenda ui¬
dicia. Et in cõparatione imnpu¬
rae nequitiae dulcescat puris¬
sima disciplina Itq ut illiͦe
honorem. timorem autem
uel pudorem sibi: quimnilla ma¬
la. uel illo regente noncecidit:
tid illo in deleuante surrexit:
Caueetimendo &orando
ne niruatis iuillud enigma sa¬
lomonis. ubimulier insipiens
& audax. in ops panis effecta
Conuocat preereuntes dicens
Panesoccultos libenter attin¬

Expanded text:
sed ab eo qui dat incrementum , sed ab eo qui dat incrementum , petere ac sperare debetis. 2. Proinde, sicut praeterito sermone commonui, cavete, maxime qui parvuli estis et adhuc alimentis lacteis indigetis, ne hominibus sub hac occasione deceptis ac deceptoribus, quia Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo, aurem curiosam praebeatis ad incognita scienda, cum mentes invalidas habeatis ad vera et falsa dijudicanda: maxime propter obscoenissimas turpitudines, quas docuit satanas animas instabiles atque carnales, ad hoc Deo sinente, ut ejus ubique sint tremenda judicia, et in comparatione impurae nequitiae dulcescat purissima disciplina; atque ut illi det honorem, timorem autem vel pudorem sibi, qui in illa mala vel illo regente non cecidit, vel illo inde levante surrexit. Cavete timendo et orando, ne irruatis in illud aenigma Salomonis, ubi mulier insipiens et audax, inops panis effecta, convocat praetereuntes dicens, Panes occultos libenter attin
Abbreviated transcription (Latin):
trinitatẽ Et tamen quis ho¬
minũ sicut angeli sapiat trim¬
tatẽ  Eaipsaergo quȩ dedi
acernitate. Ueritate. sc̃itate
In promtu & palã sineces satione
dicunt᷑ Ab aliis bene ab aliis
male intellegunt᷑: Immo
ab aluis intellegunt᷑. Ab alus
non intelleguntur. Quienim
male intellegit: Non intellegit
Ibeis ipsis autẽ aquib bene intel¬
legunt᷑ Ab alisminus ab aliis
amplius. mentis iiuacitate
cernuntur: Et anullo homi¬
nũ. sicut ab angelis capiuntur:
uipsa ergomente. hoc est in
interiore homine quodam¬
modo crescitur: Nonsolũ
ut adcibũ alacte transcatur
uerũ &iã ut amplius atq am¬
pƿlius cib ipse sumatur
Non autẽ crescit᷑ spatiosa mole
sed intellegentia luminosa
Quia & ipse cibus. Intellegi¬
bilis luxest. Ut ergo cresca¬
tis. eumq capiatis. Et quan¬
tomagis crescitis. tanto ma¬
gis magisq capiatis: Non
ab eo doctore quiurĩs aurib
sonat. hocest forinsecus
operando plantat &rigat

Expanded text:
Trinitatem: et tamen quis hoTrinitatem: et tamen quis hominum sicut Angeli sapiat Trinitatem? Ea ipsa ergo quae de Dei aeternitate, veritate, sanctitate, in promptu et palam sine cessatione dicuntur, ab aliis bene, ab aliis male intelliguntur: imo ab aliis intelliguntur, ab aliis non intelliguntur. Qui enim male intelligit, non intelligit. Ab eis ipsis autem a quibus bene intelliguntur, ab aliis minus, ab aliis amplius mentis vivacitate cernuntur, et a nullo hominum sicut ab Angelis capiuntur. In ipsa ergo mente, hoc est in interiore homine, quodammodo crescitur, non solum ut ad cibum a lacte transeatur, verum etiam ut amplius atque amplius cibus ipse sumatur. Non autem crescitur spatiosa mole, sed intelligentia luminosa; quia et ipse cibus intelligibilis lux est. Ut ergo crescatis, eumque capiatis, et quanto magis crescitis, tanto magis magisque capiatis; non ab eo doctore qui vestris auribus sonat, hoc est, forinsecus operando plantat et rigat,
Abbreviated transcription (Latin):
cr&animis abdita suspicemus.
quȩ cũdici adocente possint.
portari a discente nonpossint
sed ea ipsa qua in doctrina re¬
ligionis. in quorũ lib& hominũ
notitia legimus & scribimus.
Audimus & dicimus: si uell&
eomodo nobis xp̃s dicere. sicui
eadicit angelis scĩs in scipso imi¬
genito patris uerbo. patriq
co&erno quinã portare homi¬
nes possent. &iã suames sent
sp̃itales: quales ad huc aposto¬
li non fuerunt. quando eis ista
dñs loquebatur: qualesq pos¬
tea ueniente scõspũ factisunt.
Namutiq quicquid decreatura
sciripotest: minus÷ ipso creatore:
Quisũmus & uerus &immuta¬
bilis ds̃ est. Et quiseũtac&
cinantib: postremo ab ipsis
&iãblas phemantib: nominatur
Et cũeũ nemotaceat.quis est
quieũ sicut intellegendus est
capiat. Cũdeorib & aurib ho¬
minũ non recedat. quis ÷ cuius
acies ad eũ mentis accedat.
Nisi ipsesic innotescere uoluis s&
& quis hominũ iamistã sic eliteai

Expanded text:
creta nimis abdita suspicemur, creta nimis abdita suspicemur, quae cum dici a docente possint, portari a discente non possint: sed ea ipsa quae in doctrina religionis in quorumlibet hominum notitia legimus et scribimus, audimus et dicimus, si vellet eo modo nobis Christus dicere, sicut ea dicit Angelis sanctis in seipso unigenito Patris Verbo, Patrique coaeterno; quinam portare homines possent, etiam si jam essent spirituales, quales adhuc Apostoli non fuerunt, quando ista eis Dominus loquebatur, qualesque postea veniente sancto Spiritu facti sunt? Nam utique quidquid de creatura sciri potest, minus est ipso Creatore, qui summus et verus et immutabilis est Deus. Et quis eum tacet? cinantibus, postremo ab ipsis etiam blasphemantibus nominatur? Et cum eum nemo taceat, quis est qui eum sicut intelligendus est capiat, cum de oribus et auribus hominum non recedat? Quis est cujus acies ad eum mentis accedat? nisi ipse sic innotescere voluisset? Et quis hominum jam istam sileat
Abbreviated transcription (Latin):
pͣs sc̃s quẽ proansit
hnis sc discipulis suis es se
missur ũ quicos docer&
omnẽ ueritatẽ. Quã
tunc quando cũeis lo¬
quebat᷑ portare non poterant:
nuncpignus accepimus. qo uerbo
intellegeremus eius nobis pleni¬
tudinẽ inuita alia reseruari.
deles quanta quisq potest cape¬
respiritalia. Et eorũ pectora deside¬
riomaiorefeccendit. siquisq inea ca¬
ritate ꝓficiat. qua& diligat cogni¬
ta & cognoscenda desidere ÷
Ita ut ea quoq ips quaeramc quo¬
modo cũq cognoscit. Nondũ se
scire sciat sicut scienda sunt
in eauita: quã nec oculbs uidit.
nec auris audiuit. Nec incor
hominis ascendit Quoscien¬
dimodiͦ. sinunc ea uell& interi¬
or magister dicere. idest nr̃ȩ
menti aperire atq monstrare
humccna infirmitas portare
non possit. Undeme ur̃ & di¬
lectio meminit iam locutũ
cũ scĩeuangelii uerba tractare¬
mus ubidnsait. Adhuc multa
habeo uobis dicere. sed non po¬
testis portare modoNoxut
in his dñi uerbis. nescio qua se¬

Expanded text:
tus sanctus quem promisit Dominus se discipulis suis esse missurum, qui eos doceret omnem veritatem, quam tunc quando cum eis loquebatur, portare non poterant: nunc pignus accepimus , quo verbo intelligeremus ejus plenitudinem nobis in vita alia reservari: unc docet fideles, quanta quisque potest capere spiritualia; et eorum pectora desiderio majore succendit, si quisque in ea charitate proficiat, qua et diligat cognita, et cognoscenda desideret: ita ut ea quoque ipsa quae nunc quomodocumque cognoscit, nondum se scire sciat, sicut scienda sunt in ea vita quam nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit . Quo sciendi modo, si nunc ea vellet interior magister dicere, id est, nostrae menti aperire atque monstrare; humana infirmitas portare non posset. Unde me vestra Dilectio meminit jam locutum, cum sancti Evangelii verba tractaremus, ubi Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo. Non ut in his Domini verbis nescio quae se
Abbreviated transcription (Latin):
solũ arcipsa: uerũ &a nomine
nrae reli gionis aliena sunt:
uio qđ hec mulier insipiens
& audax subxp̃iano uocabulo
tot scclestas here ses condidit.
Tot nefcendas fabulas finxit:
utinã tedes quedes intheatris
siue cantant᷑ siue saltantur
siue in nmica scurrilitate
ridentur: & non quas damita¬
les quales aduersudm̃ fingere
potuisse. sullcc̃ doleamus
insipientiã. Ut miremur auda¬
ciam. Domes autẽ insipien¬
tissimi hereaci quisexp̃ianos
uocariuolunt: Audacias
figmentorũ suorũ quas maxi¬
me exhorr& sensus human
Occasione euangelice senten¬
tiac colorare conant᷑. ubi
dñs ait. Adhuc multa habeo
uobis dicere sed non potestis
portare modo quasihec ip¬
sa sint quactunc discipuli
portare non poterant
taliba feratur audatia.
spr̃ erubescit immundus.
os apostolus inspũscõ prȩui¬
dens. Ait. Euit enimtẽpus
quos anã doctrinã non susti¬
nebunt: sed recundũ deside¬
ria sua magistros sibi coacer¬
uabunt purientis aurib
Et aueritate quidem auditũ

Expanded text:
ipsa, verum et a nomine nostrae religionis aliena sunt. Quid quod mulier haec insipiens et audax, sub christiano vocabulo tot scelestas haereses condidit, tot nefandas fabulas finxit? Utinam tales quales in theatris sive cantantur, sive saltantur, sive mimica scurrilitate ridentur; et non quasdam tales, quales adversus Deum fingere potuisse sic illam doleamus insipientiam, ut miremur audaciam. Omnes autem insipientissimi haeretici, qui se christianos vocari volunt, audacias figmentorum suorum, quas maxime exhorret sensus humanus, occasione evangelicae sententiae colorare conantur, ubi Dominus ait, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo: quasi haec ipsa sint quae tunc discipuli portare non poterant, talibet feratur audacia, spiritus erubescit immundus. 4. Hos Apostolus in Spiritu sancto praevidens ait: « Erit enim tempus quo sanam doctrinam non sustinebunt, sed secundum desideria sua magistros sibi coacervabunt prurientes auditu: et a veritate quidem auditum
Abbreviated transcription (Latin):
Dequaidem dicit apostolus.
Tunc autẽ facie ad faciem
Et nunc scio exparte. tunc
autẽ cognos cam sicut acoꝗ¬
Docebituos omnẽ ueritatẽ
Vel deduc& uos in omiu ueri¬
tate. Quxcũ ita sint dilec¬
tissimi. moneouos in carita
texp̃i ut seductores caueatis in¬
puros. et obscenȩ turpitudi¬
nis sectas. de quib ait apostolus
qua autẽ occulte fumt abeis.
tur pe ÷ &iã dicere. Necũhor¬
rendas immunditias docere
asserant ficri. Ut possint
illa immnunda & nefanda por¬
tari. Alia sunt inala quae
portare non potest qualiscũ¬
q: pudor humanus: Et alia st
bona quȩ portcore non potest.
Paruus sensus humanus.
sta fiunt incorporib inpudi¬
cis: illa remota sunt a corporib
imiuersis: Hoc impura carne
cẽ mittit᷑ Illud puramente
uixcernitur: Renouamini
tellegite quaesit uoluntasdi¬

Expanded text:
de qua idem dicit apostolus, Tunc autem facie ad faciem; et, Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cogDocebit vos omnem veritatem; vel, deducet vos in omni veritate. 5. Quae cum ita sint, dilectissimi, moneo vos in charitate Christi, ut seductores caveatis impuros et obscoenae turpitudinis sectas, de quibus ait Apostolus, Quae autem occulte fiunt ab istis, turpe est et dicere : ne cum horrendas immunditias docere asserant fieri ut possint illa immunda et nefanda portari. Alia sunt mala quae portare non potest qualiscumque pudor humanus, et alia sunt bona quae portare non potest parvus sensus humanus: ista fiunt in corporibus impudicis, illa remota sunt a corporibus universis; hoc impura carne committitur, illud pura mente vix cernitur. « Renovamini intelligite quae sit voluntas