comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
populusq: adunius dñilaudes &iste adunitatem fraternae
dilectionis hortatur.
Postmonita mutuae dilectionis nunc consequenter suad&
ut felix adunatio in laudes dñi flagrantissimo caritatis studo
concit&ur.. Prima parte inuitat ꝓph&a adbenedicendum
dñm ubi plurali numero predic tam plebem alloquitur
deinde conuersus populum singulariter benedicit quia scau¬
decusest acuirtus ecclesiae lib& referre quem ad modum usq
ad supernam hierusalem gradus isti peruenerint
Primo siquidem gradu saeculi designat horrorem. postquem
adurtutum omnium studia festinatur: Secundo uirtus du
defensionis exponitur cuinihil obuiare posse monstratur
Tertio magnum gaudium essedicitur inecclesia dñi puramente uer
Quarto interquas lib& angustias. doc& constanter de dño p̃sum¬
dum donec miseratus exaudiat. Quinto mon& uthberati

Expanded text:
populosque ad unius Domini laudes, et iste ad unitatem fraternae populosque ad unius Domini laudes, et iste ad unitatem fraternae dilectionis hortatur.Post monita mutuae dilectionis, nunc consequenter suadet, ut felix adunatio in laudes Domini flagrantissimo charitatis studio psalmi. Prima parte invitat propheta ad benedicendum Deum: ubi plurali numero praedictam plebem cognoscitur admonere. Deinde conversus populum singulariter benedicit: quia sata unitas decus est ac virtus Ecclesiae. Libet referre, quemadmodum usque ad supernam Jerusalem gradus isti pervenerint. Primo siquidem gradu saeculi designat horrorem, postquam ad virtutum omnium studia festinatur. Secundo virtus divina defensionis exponitur, cui nihil obviare posse monstratur. Tertio magnum gaudium esse dicitur in Ecclesia Domini pura mente versari. Quarto inter quaslibet angustias docet constanter de Domino praesumendum, donec miseratus exaudiat. Quinto monet ut, liberati
Abbreviated transcription (Latin):
hiegradus incarnationis dominicȩ sacramenta describit.
dignumenim fuerat ut post duo denarium apostolorum numerũ
q̃si capud omnium ipse tertius decimus aduenir& neq enim
ilehumilis qui actenus clamauerat dȩꝓfundis subitose intan¬
tam laudem potuiss& erigere.. sed dauid hoc loco xp̃s intelle¬
gendus est: Prima parce ꝓph&a xp̃iuerba refert quibus
patri ꝓmiserit requiemnse non alias sumere nisiuere religionis
affectum humanis cordib infdiss&: secunda dicit este
cognitum quodueraciter fuerat axp̃o pollicitum prae¬
cessuas adiciens ut quam tocius mundum saluaturur ad¬
uenir& Tertia ꝓmissionem apatre illi factam ꝑ hib&
esse complendam ut fructus uteri uirginalis thronum
regisedeat adernum. quatinus ecclesiameius benedica
pauperes pascat sacerdotes glorific& & p̃teh tate meis
producat inimicos induat confusione suꝑeum floreat
ut quise xp̃iana religione cõstringunt inunam caritatis
conuenientiam perseuerent : Hic psalmus sicut & ex ui

Expanded text:
Hic gradus incarnationis Dominicae sacramenta describit. Dignum enim fuerat, ut post duodenarium apostolorum numerum quasi caput omnium ipse tertius decimus adveniret. Neque enim ille humilis, qui hactenus clamaverat de profundis, subito se in tantam laudem potuissgendus est. Prima parte propheta Christi verba refert, quibus Patri promiserit requiem se non alias sumere, nisi vere religionis affectum humanis cordibus infudisset. Secunda dicit esse cognitum, quod veraciter fuerat a Christo pollicitum, preces suas adjiciens, ut quam totius mundum salvaturus adveniret. Tertia promissionem a Patre illi factam perhibet esse complendam, ut fructus uteri virginalis thronum regni sedeat aeternum: quatenus Ecclesiam ejus benedicat, pauperes pascat, sacerdotes glorificet, et potestatem ejus producat, inimicos induat confusione, super eum floreat ut qui se Christiana religione constringunt, in una charitatis convenientia perseverent. Hic psalmus sicut centesim
Abbreviated transcription (Latin):
neradu undecimo collocatus ꝓph& a paenitentiae sesatis¬
factione ꝓsternit quia nec icĩ quisq in carne constititus
peccato adintegrum carere potest. sed & hoc dicendum
quia omne peccatum qs̃i unde narium est quia decalogi
ꝑfectionem trans greditur. Clanat ꝓph&a ad dnm
ut peccatorum ꝓfundo liber&ur boniuolentium boniiud
quaerens decalamitatib indicatis. Nec mora ad gradu¬
lationis gaudia uenit. ut agnoscerent paenitentes quant
gratias suscipiuntur quib: tam uelox medicina prestatus¬
Poselabores paenitentiae ꝓph&a suauia canticorum no¬
alimenta transmittitꝰ. totum uidelic& hunc psalmĩ
demansu&udine atq humilitate decantans ut quod
labor p̃missȩ confessionis afflixerat gloriosae deuon¬
nis ducedo reficiat.: Primo ordine ꝓph&a exem su
humilitatem & mansu&udinem docens populum utq
xp̃ianum paenaisibi grauissimam ponit simandita
dñi non comsumma humilitate susciper&.
Secundo conuerius hortatur israhel iugiter sperare

Expanded text:
radu undecimo collocatus propheta poenitentiae se satisfactione prosternit, quia nec sanctus quisque in carne constitutus, peccata ad integrum cavere potest; sed et hoc dicendum, quia omne peccatum quasi undenarium est, quia decalogi perfectionem transgreditur. Clamat propheta ad Dominum, ut peccatorum profundo liberaretur benevolentia boni judicis de calamitatibus indicatis. Nec mora, ad gratulationis gaudia venit, ut agnoscerent poenitentes, quanta gratia suscipiuntur, quibus tamen velox medicina praestatuPost labores poenitentiae propheta suavia canticorum noalimenta transmittit, totum videlicet hunc psalmum de mansuetudine atque humilitate decantans, ut quos labor praemissae confessionis afflixerat, gloriosae devotionis dulcedo reficiat. Primo ordine propheta exemplo suo humilitatem et mansuetudinem docens, populum utique Christianum poenam sibi gravissimam ponit, si mandata Domini non cum summa humilitate susciperet. Secundo conversus hortatur Israel jugiter sperare
Abbreviated transcription (Latin):
exoptat nomen qq̃ litterȩ pariter exponens ubiatt
Aosextam decimam litteram in a&ernum membradñi uiues¬
tia ꝑuenerunt. In qua p&unt satrae incarnationis aduen
tempus esse dicentia ut ad destruendos suꝑbos potentia dilnꝰ
monstr&ur. ille est ergo fonsuiuus quiqueritur. iste ocula
mundus quiquerit. oculs inquitinei defecerunt in salutir
Septimam decimam litteram sc̃i populi intrat oratio asserensse¬

Expanded text:
exoptat: nomen quoque litterae pariter exponens, ubi ait: exoptat: nomen quoque litterae pariter exponens, ubi ait: sextam decimam litteram in aeternum membra Domini viventia pervenerunt, in qua petunt sacrae incarnationis adventum, tempus esse dicentia, ut ad destruendos superbos potentia divina monstretur. Iste est ergo fons vivus, qui quaeritur: iste oculus mundus, qui quaerit: oculi, inquit, mei defecerunt in salutarSeptimam decimam litteram sancti populi intrat oratio, asserens
Abbreviated transcription (Latin):
testatur ꝓuenisse dulcidinem. Qđ ergomem interp̃tatur
&terum quam dulcia faucib meis eloquiatua io est exquo as¬
tu dulcedinis & amoris ut signific& exintimo q uero dicitur¬
ex ipsis significat exipsis dñi mandatis eoruidem concipiendun
amorem undedicit amandatis tuis intellexi & .c̃.
Foxiii. litterã cohors beata peruenit. inqua pedib suis dox¬
nici uerbi lumen radiare congaud&. animamsuam hun¬
Ima satis factione commendans. exp&ens r&ributiones dñ
perp&ruas obquas littera haec sempiterm nomen accepit.
porro quod &piscis interp̃tatur ostenditeum qui scł fluctib:
obsitus lumen uerbi requirit dicens humilatussum usq¬
Ao .xi. litteram catholicum uenit examen inquadicit iniquo
io est aduersarios legis odio sibi fuisie legem uero dñi sedile¬
xisse p&ens ut abeo susceptus mala scħ euadat. carnenq
suam timored̃i subici. nede eius p̃uaricatione iudic& ur

Expanded text:
testatur provenisse dulcedinem. Quod ergo Mem interpretatur, testatur provenisse dulcedinem. Quod ergo Mem interpretatur, , Domine! » et iterum: « Quam dulcia faucibus meis eloquia tua! » id est, ex quo affectu dulcedinis et amoris, ut significex ipsis: significat ex ipsis Domini mandatis eorumdem concipiendum amorem, unde dicit, a mandatis tuis intellexi. H B imam litteram cohors beata pervenit, in qua pedibus suis Dominici verbi lumen radiare congaudet, animam suam humillima satisfactione commendans, expetens retributiones Domini perpetuas, et ob quas littera haec sempiterni nomen accepit. Porro quod et piscis interpretatur, ostendit eum, qui saeculi fluctibus obsitus, lumen verbi requirit, dicens: Humiliatus sum usquam litteram Catholicam venit examen, in qua dicit iniquos, id est, adversarios legis odio sibi fuisse, legem vero Domini se dilexisse: petens ut ab eo susceptus mala saeculi evadant, carnemque suam timori Domini subjici, ne de ejus praevaricatione judicetur,
Abbreviated transcription (Latin):
enumerat qq̃ quanta suꝑborum in secutione pertulerit .
Aadpostremum p&it ut in mandatis dñi ipsiuis munere ꝑseuer&
haec ergo mentis deuotio perchaph litteram designatur quae
itamanus interp̃tatur ut eius demmanus palmam siue uolam
signific&. Io est non contractam eam sed apertam ex pansisq
digtis in sinu&. Manusergo significat opera uel cordis uelcor¬
poris uelipsius amoris interni. apertiouero eiusest quam
osalmista cominendans ait. reuela ad dñm uiamtuam &spera
tem dñi factaq describens dicit omnia temporalia finem
possessuscipere mandata uero eius nequaquam terminum
repperire quorum disciplinȩ libentissime subdita ꝓclamat
in a&ernum non obliuiscar iustificationestuas &ideo lamech
Dopulus beatus quiproph&arum atq euangeli plurima medi¬
tatione ꝓfeerat in hac littera introducitur alloquendum
data & ideo suꝑmel & fauum orisuo scripturarum diuinarũ

Expanded text:
Enumerat quoque quanta superborum insultatione pertulerit. Enumerat quoque quanta superborum insultatione pertulerit. Ad postremum petit, ut in mandatis Domini ipsius munere perseveret. Haec ergo mentis devotio per Caph litteram designatur, quae ita manus interpretatur, ut ejusdem manus palmam, sive volam, significet. Id est, non contractam eam, sed apertam, expansisque digitis insinuet. Manus ergo significat opera, vel cordis, vel corporis, vel ipsius amoris interni. Apertio vero ejus est quam Psalmista commendans, ait: « Revela ad Dominum viam tuam, et spera tem Domini factaque describens, dicit omnia temporalia finem posse suscipere, mandata vero ejus nequaquam terminum reperire, quorum disciplinae libentissime subdita proclamat: « In aeternum non obliviscar justificationes tuas, et ideo Lamed Populus beatus, qui prophetarum atque Evangelii plurima meditatione profecerat, in hac littera introducitur ad loquendum: data, et ideo super mel et favum ori suo Scripturarum divinarum
Abbreviated transcription (Latin):
peruenir& testimonia eius asserens sibi supra omnesesse diuitias.
Nomenq praesentis lit terae pariter exponens bonum stiumdo
intellectum mandatorum sibim& debere concedi utuereuto
munere ꝑfruatur exp&ens ut ꝑdñi miseri cordiam fiat in ma¬
culata nepossit inilla iudicatione confundi. recte igitur scient
uel principium nuncupatur littera in quapopulus fidelis
abillo capiendi quaerit intellectum a quouiuendi sumpsit
exordium manustuae inquiens feceruntine & plasmauer
damihi intellestum &c&era: potest&iam scientia uel principu
adho interp̃tari quod dicitur. cognouidñe quia aequitas iudio
tua quod in hebreica ueritate italegitur. sciodñe quia iuasti
iuditiumtiuum & hocscientiae ꝑfectioris quae infuturo reudo¬
daest esse principium quianunc exparte cognoscimus & ex
parte proph&amus.Xi. chaph MANuS
MANUS
in quanimnium desideriumsuum in aduentudm̃ feliciter confit&ur

Expanded text:
perveniret, testimonia ejus asserens sibi supra omnes esse divitias, perveniret, testimonia ejus asserens sibi supra omnes esse divitias, nomenque praesentis litterae pariter exponens, bonum suum dicit imunere perfruatur, expetensque ut Domini misericordia fiat immaculata, ne possit in illa judicationvel principium nuncupatur littera, in qua populus fidelis ab illo capiendi quaerit intellectum, a quo vivendi sumpsit exordium. Manus tuae, inquiens, fecerunt me, et plasmaverunt: da mihi intellectum, etc. Potest etiam scientia, vel principium ad hoc interpretari, quod dicitur: Cognovi, Domine, quia aequitas judicia tua, quod in Hebraica veritate ita legitur: Scio, Domine, quia justum judicium tuum, et hoc scientiae perfectioris, quae in futuro revelanda est, esse principium: quia nunc ex parte cognoscimus, et ex parte prophetamus. COMMENTARIUS. Manus in qua nimium desiderium suum in adventu Domini feliciter confitetur.
Abbreviated transcription (Latin):
horus illescorum spem promissionum dñi sensib: nostris omnino
commendat ut firmum inmentenr̃a permaneat quod glo¬
riosa ueritas pollic&ur asserens pp̃eam fideles aduersa
mundi libentissime sustinere quisen im mortem tempora¬
lem m&uat. Cui a&erna uita promittitur ipsa eg̃ uitaq
hic in spe illic inre ꝑcipitur oliuȩ nomine quam ⁊ailittera
designat exprimitur : Nam & in hac peregrinatione scorum
facies exhilaratur inoleo: & inilla patria perfectius scĩspũs
a&erna uisione atque inhabitatione pinguescit. & quia
septi formis÷ eiusdem sps̃ gratia recte septima littera
uocitatur oliua. Nomen autem fornicationis congruit
Agnen beatum adoctauam litteram uenit in quade siderat uider
faciemdñ quia eius mandatis noscitur obiecutum. & quia hoc
desiderium in resurrectionis gloria perfici&ur octaua littera
uitae uocabulo gaud&. .uiiii.
tias agit humibiatum sefuise ut adiustificationes dñ deuotissi mus

Expanded text:
horus ille sanctorum spem promissionum Domini sensibus nostris omnino commendat, ut firmum in mente nostra permaneat quod gloriosa veritas pollicetur, asserens propterea fideles adversa mundi libentissime sustinere; quis enim mortem temporalem metuat, cui aeterna vita promittitur? Ipsa ergo vita, quae hic in spe, illic in re percipitur, olivae nomine, quam Zain littera designat, exprimitur. Nam et in hac peregrinatione sanctorum facies exhilaratur in oleo, et in illa patria perfectius sancti Spiritus aeterna visione atque inhabitatione pinguescit. Et quia septiformis est ejusdem spiritus gratia, recte septima littera vocitatur oliva. Nomen autem fornicationis congruit en beatum ad octavam litteram venit, in qua desiderat videre faciem Domini, mandatis noscitur obsecutum. Et quia hoc desiderium in resurrectionis gloria perficietur, octava littera vitae vocabulo gaudet. tias agit, humiliatum se fuisse, ut ad justificationes Domini devotissimus
Abbreviated transcription (Latin):
donam decimam litteram ingreditur reuerentissimuschorus
inqua iuxtu nomeneius intoto cordesuo clamat ad dñm
iustificationes eius sedulus exquirens & in uerbo illius anti¬
cipata confessione gauisus adiciensse cognouisse testi¬
monia dñi in a&ernum essefundata. X res. caput.
ingreditur in quase fecit uiuificari qm̃ mandata dñi
summo studio requisiuit longea peccatorib salutem
commemorans quia similia nonfecerint. principium qq
uerborum dñi testatur esseueritatem . & hocest capud¬
aperuisse ossuum & ad traxisse sp̃m uteius audiatur oratio.
exitusq aquarum transisse lacrimas pias quia nonsit aiudaeir
custodita lex dñi. & rectelittera uocabulum oris accipit
inqua paruulus quis & humilis introitum cordis aperit
rium phatrix carnissuae cohors scõrum adoctauam decimã
lit teram uenit inqua secundum ipsius litterȩ nomeniustitiã
dñi confit&ur &eloquia eius ignita continua sedicit dilec¬

Expanded text:
onam decimam litteram ingreditur reverendissimus chorus, in qua juxta nomen ejus in toto corde suo clamat ad Dominum justificationes ejus sedulus exquirens, et in verbo illius anticipata confessione gavisus, adjiciensque se cognovisse testimonia Domini in aeternum esse fundata. COMMENTARIUS. ingreditur, in qua se petit vivificari, quoniam mandata Domini summo studio requisivit: longe a peccatoribus salutem commemorans, quia similia non fecerunt. Principium quoque verborum Domini testatur esse veritatem. Et hoc est capuaperuisse os suum, et attraxisse spiritum, ut ejus audiatur oratio, exitusque aquarum transisse lacrymas pias, quia non sit a Judaeis custodita lex Domini, et recte littera vocabulum oris accipit, in qua parvulus quis et humilis introitum cordis aperitriumphatrix carnis suae cohors sanctorum ad octavam decimam litteram venit, in qua secundum ipsius litterae nomen justitiam Domini confitetur, et eloquia ejus ignita continua se dicit dilec
Abbreviated transcription (Latin):
quia laborantes inuinea dñi denario regni remunerantur
a&erni indecimo gradu tolerantia passionum suadentur
cum crebra ecclesiae commemoratur afflictio
nprima positione p̃p̃mon& israhel utdicat qđ cercamina
uel insidias a suis p̃tulerit hostib: Nequis fidelium de ꝓpriis
poss& dissperare pressuris.: Secunda inimicis ecclesi a ꝑpara¬
bolas in praecatur qđ eis iniudicio futuro nouerat esseuenturũ:¬

Expanded text:
Quia laborantes in vinea Domini denario regni remunerantur aeterni, in decimo gradu tolerantia passionum suadetur, cum crebra Ecclesiae commemoratur afflictio. In prima positione populum monet Israelem, ut dicat, quod certamina vel insidias a suis pertulerit hostibus, ne quis fidelium de propriis posset desperare pressuris. Secunda inimicis Ecclesiae per parabolas imprecatur, quod eis in judicio futuro noverat esse venturu
Abbreviated transcription (Latin):
philosophorumq summa ingenia uirtutis culmine deuincit:
quia & in hoc saeculo recteuidere & infuturo uitam anime
ꝓp&uam cum corporis resurrectione credere sperare &di¬
gerenouit.: Pertotum psalmum ꝓph& loquitur
nprima parte clamat addnm ut liber&ur alabiis iniquis
&alingua dolosa Secunda uehementer affligitur quae
in hacuita diutius commorans ahenauitia sustinendo maloꝵ

Expanded text:
philosophorum summa ingenia virtutis culmine devincit: philosophorum summa ingenia virtutis culmine devincit: quia et in hoc saeculo recte videre, et in futuro vitam animae perpetuam cum corporis resurrectione credere, sperare et diligere novit. Per totum psalmum propheta loquitur. In prima parte clamat ad Dominum, ut liberetur a labiis iniquis, et a lingua dolosa. Secunda vehementer affligitur, qui in hac vita diutius commorans, aliena vitia sustinenda, malorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad supernatendant. ueluti si aliqui infoueam ceciderit¬
& ponatur scala unde ascendi capiat facultatem. in foueu
itaq captiuitatis cum populus is rahelticus deuenis s&
cumtribular &ur clamauit ad dñm & ex auditusest
patriamq reductus ita uturbe temploq restaurato dicer&
eccenunc benedicite dñm omnesseruidñm quistatis in domodñi.
qui exemplo qui in peccati foueam cecidit gradibus humibitatis
quibus superna rep&at opurhab& quibenegradus xu
uel in psalterio descripti uel intemplo salomonis conpositiesse
ꝑhibentur ut significent nos ꝑ ebdomadem legis & ogdo adem
dominicȩ resurrestionis adsuꝑna possere surgere. Nec alias
mundi principem euadi Nisirequies animȩ post carnem quasi
diluuii quae concaua uallium & planitiam camporum in in¬
mensum excesserat altissimosmontes XU cubitoͥs trans¬
cendisse narratur. quia fides ecdesiae quaebaptismi unda
sacratur cumgentiles uulgimores facile super& tum

Expanded text:
ad superna tendunt: veluti si aliquis in foveam ceciderit, et ponatur scala, unde ascendendi capiat facultatem. In foveam itaque captivitatis cum populus Israeliticus devenisset, cum tribularetur, clamavit ad Dominum, et exauditus est, in patriamque reductus est, ita ut urbe temploque restaurato diceret: Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini. Quo exemplo, qui in peccati foveam cecidit, gradibus humilitatis, quibus superna repetat, opus habet. Qui bene gradus quindecim vel in Psalterio descripti, vel in templo Salomonis compositi esse perhibentur: ut significent nos per hebdomadam legis et ogdoadem Dominicae resurrectionis ad superna posse resurgere, nec alias mundi principem evadi, nisi requies animae post carnem quasi diluvii, qua concava vallium et planitiem camporum in immensum excesserat, altissimos montes, quindecim cubitis transcendisse narratur: quia fides Ecclesiae, quae baptismi unda sacratur, cum gentiles mores facile superet, tum
Abbreviated transcription (Latin):
quantum ad finem psalmiuicinus est tantum s exp̃o desidem
proximari. Totumenim pertin& ad aduentum dñi saluato
quem fidelium deuotio in effabili desiderio sustinebat ut oue
perditam reuocare pi&atissuae munere dignar&ur
ipseergo est nobis cunctarum consummatio uirtittum quia
cumq: eumuidere meruerimus nil ultra quaerere opus
habemus. ipsius est signum quo redempti canimus signatune

Expanded text:
quantum ad finem psalmi, vicinus est, tantum se Christo desiderat proximari. Totum enim ad adventum Domini Salvatoris, quem fidelium devotio ineffabili desiderio sustinebat, ut ovem perditam revocare pietatis suae munere dignaretur. Ipse ergo est nobis cunctarum consummatio virtutum, quia quicunque eum videre meruerimus, nil ultra quaerere opus habemus. Ipsius est signum, quem redempti canimus: Signatum est
Abbreviated transcription (Latin):
estenim initentio psalmi istius ut initio hebreici populi per
p̃stitam nuntiar& ꝑquas similitudines rerum & hodie
unum quemque liberari approbat xp̃ĩ anum
commemorat q̃ miracula dñs hebreis p̃iliterit & populo
Ap̃iano. Secundo sub interrogatione dicit curfugerit
Responsionem gratissimam iungens a faciedñ terram fuisse
commotam. Tertiosimulacra gentium inutilia demostrat
adoratoribus suis & religiodm̃ quamut uitalis & salube¬
rima propruscultorib consequenter exponit.

Expanded text:
Est enim intentio psalmi istius, ut ab initio Hebraici populi per us mundo praestitam nuntiaret, per quas similitudines rerum, et hodie unumquemque liberari approbat Christianumcommemorat quae miracula Dominus Hebraeis praestiterit, et populo Christiano. Secundo sub interrogatione dicit cur fugerit ed., retinuit: responsionem gratissimam jungens, a facie commotam. Tertio simulacra gentium inutilia demonstrat adoratoribus suis, et religio Domini quam sit vitalis et saluberrima propriis cultoribus consequenter exponit.
Abbreviated transcription (Latin):
Excitatnos de somno huius saeculi sollempnis acuera
commonito: Liberatus ꝓph&a de ꝓfunda fouea pecca¬
terum &iam inilla p&ra misericordiae conftiuitus
Primo membro gratias atit qm̃ se exauditum esse cognoseit & com
ratus ꝑueniat adillam requiem sempiternam quam fidelibur
promittit dñimunere concedendam. Alleluia
Percotum psalimum inuictorum marterum uerba referunar
prima posetione beneficiadm̃ commemorant quibus cum hesit
quideis dignum potuisser reddi occurrit utiq gloriosus cah
martrrii qui tamendñ largitate p̃statur: Secunda chor
ipse seruum sedm̃ & filium eccleniae catholicae prostcetur
nedo placitum & her&icorum putares esse marterium

Expanded text:
Excitat nos de somno hujus saeculi solemnis ac vera commonitio liberatus propheta de profunda fovea peccatorum, etiam in illa petra misericordiae constitutus. Primo membro gratias agit quoniam se exauditum esse cognoscit, et contra num, ut liberatus perveniat ad illam requiem sempiternam, quam fidelibus promittit Dominus munere concedendam. COMMENTAPer totum psalmum invictorum martyrum verba referuntur. Prima positione beneficia Domini commemorant, quibus cum haesitarent, quid eis dignum potuisset reddi, occurrit utique gloriosus calix martyrum, qui tamen Domini largitate praestatur. Secunda chorus ipse se servum Domini et filium Ecclesiae catholicae profitetur, ne Domino placitum etiam haereticorum putares esse martyrium
Abbreviated transcription (Latin):
Vicesimam primam litteram scõrum co&us ingreditur in qua
persecutiones saeuientium caritate dñi sibidicit esse gratissima
septiesie qq̃ in die laudes dño dixisse cui&iam uiassuas notas
esse ꝓsic&ur. Dentes autem quos huius litterȩ nomen ex pri
uel scõꝵ intellege quidñm laudent uel ꝑsecutorum dequib:
dicitur filii hominum denteseorum arma & sagittȩ¬

Expanded text:
Vicesimam primam litteram sanctorum coetus ingreditur, in qua persecutiones saevientium charitate Domini sibi dicit esse gratissimas: septies quoque in die laudes Domino dixisse, cui etiam suas vias notas esse profitetur. Dentes autem quos hujus litterae nomen exprimit, vel sanctorum intellige, qui Dominum laudent, vel persecutorum. De quibus dicitur: Filii hominum, dentes eorum arma et sagitt
Abbreviated transcription (Latin):
rito congruit Ipsa estenim cui suus auetor quasi disponsatȩ sibi uirgini sponsus. sed a nuptialib. gaudus
multotempore dilatae. loquitur ꝑ proph&am. Dies multos expectabisme : Non fornicaberis et non
eris uiro sedetggo expettabote. Quod quomodo diceret. idem ꝓph&ca consequenter exposuit
quiadies multos inquit sedebunt filisrł sine rege etsine principe etsinc sicrificio. et sinc altar. etsine ephodet
sine therifim. et posthace reuestentur filiu srł etquaerent dñm dm̃ suũ et dauid regemsuũ: Et pauebunt adͥ
dñm et adbonumeius. in nouissimo dierum. ETAUDIUIT SAUL QVOD APARUISSIT DAUO¬

Expanded text:
rito congruit. Ipsa est igitur, cui suus auctor, quasi desponsatae sibi virgini sponsus, sed a nuptialibus gaudiis rito congruit. Ipsa est igitur, cui suus auctor, quasi desponsatae sibi virgini sponsus, sed a nuptialibus gaudiis multo tempore dilatae, loquitur per prophetam: Dies multos exspectabis me, non fornicaberis, et non eris viro, sed ego exspectabo te . Quod quomodo diceret idem propheta, consequenter exposuit: Quia dies multos, inquit, sedebunt filii Israel sine rege, et sine principe, et sine sacrificio, et sine altari, et sine ephod, et sine theraphim. Et post haec revertentur filii Israel, et quaerent Dominum Deum suum, et David regem suum, et pavebunt ad Dominum, et ad bonum ejus in novissimo dierum. CAPUT X. Saul quaerente Da
Abbreviated transcription (Latin):
dialeticos philosophos : et ipsosrerum dominos sibi reconciliandos aduit. Sedethis xp̃s. usq ad complen¬
da tempora nationum. fidemdĩ patris et ecclesiae pietatem. religiosa sedulitate tutandam commendauit
DIXITO GAD PROPHITA ADDAUIO: NOLI MANERE INPAAESIDIO. PROFICISCERE IT UADE INTIR¬
ram iuda Et profectus dauid. uenit in saltum areth. Dicit xp̃o ꝓphetia. Quaenil sacramentorũ cius ca¬
nere pra&er misit: ut ingressa plenitudine gentium. Nonultrasuam fidem. ab insidiis iud eorũ infirmis¬
simo credentis ecdesiae studeat munimine tutari: Sedreliquias potius hisfahelitice gentis. Secundũ
clectionem gratiȩ saluas facere dignetur. Quiuaticinia exequens ꝓph&arũ. tempore praefinito
ueni& ad inculta diu sed ꝑsciam excolenda supbę pectora plebis: cui Niomen arethadest morȩ Noninme¬

Expanded text:
dialecticos, philosophos, et ipsos rerum dominos sibi reconciliandos abiit; sed et his Christus usque ad complendialecticos, philosophos, et ipsos rerum dominos sibi reconciliandos abiit; sed et his Christus usque ad complenda tempora nationum, fidem Dei Patris et Ecclesiae pietatem religiosa sedulitate tutandam commendavit. dixitque Gad propheta ad David noli manere in praesidio proficiscere et vade in terram Iuda et profectus David venit in saltum Hareth et nere praetermisit, ut, ingressa plenitudine gentium, non ultra suam fidem ab insidiis Judaeorum infirmissimo credentis Ecclesiae studeat munimine tutari, sed reliquias potius Israeliticae gentis secundum electionem gratiae salvas facere dignaretur; qui, vaticinia exsequens prophetarum, tempore praefinito veniet ad inculta diu, sed per se jam extollenda superbae pectora plebis, cui nomen Hareth, id est, more, non imme
Abbreviated transcription (Latin):
unitate signataest. ad speranda. quaerenda et obtinenda caelestia regna uocati. Centenarius ñq
Numerus . qui posttot in leua currentes numeros. primus dexteram petere solet: sicut saepedic¬
tum est finitis laborib. infimis. suꝑni regni pandit introitum. Sane notandum. quod haec quae
inspelunca odollam gesta ꝓuirib explaniuimus. sic ad primitiuam ecdesiam referri possunt. ut etiã
totius ecclesiae Nonindecenter aptentur statui. Namq. secuntus. specialites ad nr̃am ad est gentium spec
tant eclesiam. ETPROFECTUS EST DAUID INDEINMASFA. QUAEEST MOAB ITDIXIT ADAEÕE
moab Maneat oro pat̾meus et matermea uobiscum. Donec sciam quid faciat mihi ds̃ etcetera¬
Desion exiuit lex et uerbum dñi dehierusalem: ꝑ uenitq crescendo ad ecclesiam gentium in altissima
fidei etuistutum specula constitutam. Masfinamq trans festur inspeculam. Peruenit et adoratores.

Expanded text:
unitate signata est, ad speranda, quaerenda, et obtinenda coelestia regna vocati. Centenarius namque unitate signata est, ad speranda, quaerenda, et obtinenda coelestia regna vocati. Centenarius namque numerus, qui post tot in laeva currentes numeros primus dexteram petere solet, sicut saepe dictum est, finitis laboribus infimis superni regni pandit introitum. Sane notandum quod haec quae in spelunca Odollam gesta, pro viribus explanavimus, sic ad primitivam ecclesiam referri possunt, ut etiam totius Ecclesiae non indecenter statui aptentur. Nam quae sequuntur specialiter ad nostram, id est, geti viri. Et profectus est David inde in Maspha, quae est Moab, et dixit ad regem Moab: Maneat, oro, pater meus et mater mea vobiscum, donec sciam quid faciat mihi Deus. Et rDe Sion exivit lex, et verbum Domini de Jerusalem , pervenitque crescendo ad Ecclesiam gentium, in altissima fidei et virtutum specula constitutam. Maspha namque transfertur in speluncam Pervenit et ad oratores
Abbreviated transcription (Latin):
ipsidõ placere. dm̃ potuissent suscipere siuellent. QUODCUM AUDISSENT FRATRESEIUS
et omnis domus patriseius. descenderunt adcum illuc et conuenerunt adeum om̃nes quierant in an¬
gustia constituti et oppressi aere alieno. et amaro animo. et factus st eorum princeps
qui sunt fratres eius. propter quod etipse homo factusest: uel angeli qui sunt maxime domuspatris
eius. edocus habitationis gloriae eius. Conueniunt et omnes. qui peccatorum suorum conscientia de¬
praessi a maris paenitentiae lacrimis defiderant ablui. liberatiq abaere alieno idest faenore peccati
quod diabolus contulit: Xp̃oduce acprincipe sperant ad regnigaudia prouehi.
FUERUNTO CUMEO QUASI QUADRNGENTI UIRI : Adherent dño stantes quiq iN
fide uiriliter agentes et confostaticorda ꝑdoctrinam euangelii. quaequattuor librorum pulcherrime

Expanded text:
ipsi Deo placere, Deum potuissent suscipere, si vellent. Quod cum audissent fratipsi Deo placere, Deum potuissent suscipere, si vellent. Quod cum audissent fratet omnis domus patris eius descenderunt ad eum illuc et convenerunt ad eum omnes qui erant in angustia constituti et oppressi aere alieno et amaro animo et factus est eorum princeps qui sunt fratres ejus, propter quod ipse homo factus est; vel angeli, qui sunt maxime domus Patris ejus, et locus habitationis gloriae ejus. Conveniunt et omnes qui, peccatorum suorum conscientia depressi, amaris poenitentiae lacrymis desiderant ablui, liberarique ab aere alieno, id est fenore peccati, quod diabolus contulit; Christo duce ac principe, sperant ad regni gaudia provehi. Fueruntque cum eo quasi quadringenti viri. Adhaerent Domino stantes quique in fide, viriliter agentes, et confortati corda per doctrinam Evangelii, quae quatuor librorum pulcherrima
Abbreviated transcription (Latin):
in principe daemoniorum eicit doemonia. Sed etpostresurrectionem ascensionemq eius incaelos.
praedicantib a postolis ueritatem euangelii. dementes nonnulli quasi fabulosam derisere et ab¬
iecere uesaniam. Vndeest. quod ille sapientib et insipientib debitor. xp̃o testimoniũ ꝑhibens
audiuit: Insanis paule. Multete litterae ad insiniam conuestunt. Quot quot ergo xp̃m furoris
arguunt etmaniae. Nonmirum sihune adomosuaementis. furiose contem nendo reiciunt
ABIIT ERGO INDE DAUID . IT FUGIT INSPE LUNCAM ODOLLAM. O dollam inter¬
praetatur testimonium eorum. Et dñs suꝑborum corda fugiens. in humiliũ spũ pectora quaede
terreno culmine uel decore Nihilhabent gratus mansor ingreditur. quorum ipsa humilitas
aquibus suꝑbientibus ds̃ fugit appellantur humiles : quo uidedict testimonio conuincantur quiae.

Expanded text:
in principe daemoniorum ejicit daemonia . Sed et post resurrectionem ascensionemque ejus in coelos, in principe daemoniorum ejicit daemonia . Sed et post resurrectionem ascensionemque ejus in coelos, praedicantibus apostolis veritatem Evangelii, dementes nonnulli quasi fabulosam derisere et abjecere vesaniam. Unde est quod ille sapientibus et insipientibus debitor, Christo testimonium perhibens, audivit: Insanis, Paule, multae litterae ad insaniam te convertunt . Quotquot ergo Christum furoris arguunt, et maniae, non mirum si hunc a domo suae mentis furiose contemnendo rejiciunt. Abiit ergo David inde, et fugit in speluncam Odollam. Odollam interpretatur testimonium eorum; et Dominus superborum corda fugiens, in humilium spiritu pectora, quae de terreno culmine vel decore nihil habent, gratus mansor ingreditur; quorum ipsa humilitas a quibus superbientibus Deus fugit, appellantur humiles, quo videlicet testimonio convincantur quia et
Abbreviated transcription (Latin):
adsinandos oculos cordiseorum. quigloriam diuinitatissuae uidere nequiuerant. protulit humanȩ
collirium humilitatis. sedimpiorũ nonnulli &in passionib: eum quasi hominem: fragilitatis ar¬
guebant. et inuistutib quasi daemoniosũ et contrariadõ potestate miraicula facientem ab homina¬
tioni habetunt. Deniq Narrante euangelio didicimus. Nonsolum quid ab aduersariis. sed qͥd
a suisetiam pecdum plena fide roboratis sentir&ur dicer&urq deillo. Etuenerunt inquit addomũ.
et conuenit iterum turba. itaut non possent Neq panem manducare. Itcum audissent sui. exierunt
tenerecum. Dicebunt enim qnm infurorem uersus est. Haec quidem suicarnales adhuc obinesti¬
mabilem crebrescentium uistutũ eius quantitatem simul etqualitatem egerint. sed alieni uide quid
etiam illi. It scribe inquit qui abhierosolimis descenderant. Dicehunt qnmbedzebubhab&. etquia

Expanded text:
ad sanandos oculos cordis eorum qui gloriam divinitatis suae videre nequiverant, protulit humanae ad sanandos oculos cordis eorum qui gloriam divinitatis suae videre nequiverant, protulit humanae collyrium humilitatis; sed impiorum nonnulli et in passionibus eum quasi hominem fragilitatis arguebant, et in virtutibus quasi daemoniosum, et contraria Deo potestate miracula facientem abominationi habebant. Denique, narrante Evangelio, didicimus non solum quid ab adversariis, sed quid a suis etiam, necdum plena fide roboratis sentiretur, dicereturque de illo: Et venerunt, inquit, ad domum et convenit iterum turba, ita ut non possent neque panem manducare. Et cum audissent sui, exierunt tenere eum; dicebant enim: Quoniam in furorem versus est . Haec quidem sui carnales adhuc ob inaestimabilem crebrescentium virtutum ejus quantitatem simul et qualitatem egerunt; sed alieni vide quid etiam illi: Et scribae, inquit, qui ab Jerosolymis descenderunt, dicebant: Quoniam Beelzebub habet, et quia
Abbreviated transcription (Latin):
ee malebat Conlabebatur int̾manus eorũ. peccator apparendo eis quidelegis operib. etiustitia
loriabuntur. Inpingebat in ostia postae. interauspicia reudlati caclestis in troitus. passionis abiecta
subeundo Saliuas dimittebut inbarbum. absconsi ad tempus diuinac potentia maiestatis. inter
conuicii et inrisiones inimicorum ignominiosa tunctem poris id est crucis moste moriendo
adme: apdesunt nobis furiosi quod introduxistis eum ut fureret me praesentiae: hic neingredi&ur
domũmeam: Dauid quidem suspectus obfamam uuistutum getcheis industriosae furentis ac¬
tus imitabatur. quatenus energumenus creditus. miscrentib: his qui inuiderant. dimitteretur in lesus
Sed eorum rex dispensatoriae trans figurationis eius inscius. utuere furiosũ eũ aserepellit suaedomꝰ
ingressu priuat utinsanum. Nec porro abumbra historiae graditur allegoriae ueritas. Onsenim

Expanded text:
esse malebant. Collabebatur inter manus illorum, peccator apparendo eis qui de legis operibus et justitia esse malebant. Collabebatur inter manus illorum, peccator apparendo eis qui de legis operibus et justitia gloriabantur. Impingebat in ostia portae, inter auspicia revelati coelestis introitus, passionis abjecta subeundo salivas dimittebat in barbam, absconsa ad tempus divinae potentia majestatis, inter vitia et irrisiones inimicorum, ignominiosa tunc temporis, id est, crucis morte moriendo. ad me? An desunt nobis furiosi, quia introduxistis istum, ut fureret me praesente? dimittite illum: hinc ne ingrediatur domum meam? Atus imitabatur, quatenus energumenus creditus, miserantibus his qui eum viderant, dimitteretur illaesus. Sed eorum rex dispensatoriae transfigurationis ejus inscius, ut vere furiosum eum a se repellit, suae domus ingressu privat ut insanum. Nec porro ab umbra historiae graditur allegoriae veritas. Dominus enim
Abbreviated transcription (Latin):
inquit exitus mostis. Defluebunt saliuae dauid inbarbam: Et dñs incruce dispectus acblasphe¬
matus inter latrones abimpiis. omnia tolerando patienter. obiectu fragilitatis humanȩ ad tempus
diuinitatis suae fostia praetexebat. Vnde abacuc ꝓpheta tropheum glorificae crucis cõmendans.
splendor inquit eius ut lux erit cornua in manib: eius. ibi absconditaest fostitudo eius Neq enĩ
frustra incanticis canticorum. ubitanta sollestia tam sedula repetitione mystica xp̃i sicut eterdesiȩ
membia omnu defcribuntur: Desola quaemaximie uirum dec& burbu pildictum inuenimus quia
pimirum quasi saliuam barbum uistutem uerbi ꝑpetuam. induta extempore carnis cel abat infirmi¬
tsͫ Inmutauit igitur ossuũ mysteria regnidĩ quae fidelib. pate faciebut ab scondendo eis quiforis

Expanded text:
inquit, exitus mortis . Defluebant salivae David in barbam, et Dominus in cruce despectus ac blaspheinquit, exitus mortis . Defluebant salivae David in barbam, et Dominus in cruce despectus ac blasphematus inter latrones ab impiis, omnia tolerando patienter objectu fragilitatis humanae ad tempus divinitatis suae fortia praetexebat. Unde Habacuc propheta tropaeum glorificae crucis commendans: Splendor, inquit, ejus ut lux erit, cornua in manibus ejus, ubi abscondita est fortitudo ejus . Neque enim frustra in Canticis Canticorum, ubi tanta solertia, tam sedula repetitione mystica Christi, sicut et Ecclesiae membra omnia describuntur, de sola, quae maxime virum decet, barba nihil dictum invenimus, quia nimirum quasi saliva barbam virtutem verbi perpetuam induta ex tempore carnis celabat infirmitas. Immutavit igitur os suum, mysteria regni Dei, quae fidelibus patefaciebat, abscondendo eis qui foris
Abbreviated transcription (Latin):
soluebat sabbutũ. sed et patrem suum dicebatdm̃. aequalem se faciensdõ Inpingebat dauid inostiapor¬
tae. casummortis inuenitdñs int̃ initia praedicatȩ nouae salutis. quęuice ostiorũ Nunc dignis ape¬
rire. Nuncclausa dimittere malebat indignis. Immo ipsa sibi hostia uitae mostis occasionem habuit
uel quia ꝑsequentes eũ iudaei . euangelicę gratia praedicationis occiderunt: uelquiaipse ut paradisi
nobis limina panderet. gladium illum qui obsistebat flameũ atq uersatilem. sanguine etaqua.
quem delateresuo ꝓduceret extinguere dignatus est. Vnde bene psalmista: Videnscũ ut nos
inpostis filiae sion laudemtuam adnuntiaturos induceret. Prius in pingentem in eiusdem hostia
postae cum de nrãe spe saluationis praemi sisset dicens: Prosperũ iterfaciet nobi sds̃ salutaris nr̃

Expanded text:
solvebat Sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Impingebat David in ostia porsolvebat Sabbatum, sed et Patrem suum dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Impingebat David in ostia portae; casum mortis invenit Dominus inter initia praedicatae novae salutis, quae vice ostiorum nunc dignis aperire, nunc claudere malebat indignis; imo ipsa sibi ostia vitae mortis occasione habuit, vel quia persequentes eum Judaei, evangelicae gratia praedicationis, occidere; vel quia ipse, ut paradisi nobis limina panderet, gladium qui obsistebat flammeum, atque versatilem, sanguine et aqua, quem de latere suo produceret, exstinguere dignatus est. Unde bene Psalmista videns eum, ut nos in portis filiae Sion laudem suam annuntiaturos induceret, prius impingentem in ejusdem ostia portae, cum de nostrae spe salvationis praemisisset, dicens: Prosperum iter faciet nobis Deus salutaris noster,
Abbreviated transcription (Latin):
dico uobis. uelcum trans lato sacerdotio legis quoq et caeremoniarũ translationem fieri uoluit. Sed
in tueri debent quod non hoc specialit̃ hostibus. Sed suae potius fidei mysteria suscipientibus mutationis
genus ostendit atq ideo mutationem oris quã in typũ illius beatus dauid Ncabinimicis agnoscereturex¬
hibuit adeorum potius sensum referendam. qui signa et doctrinã saluatoris uidentes nonuidelunt. et
audientes non intellogebant. ET CVSMLABEBATUR INTERMANUSTORŨ ET INPINGEBATIN
ostia postae. defluebantq saliuac eius in barbum. Manus getcheorum operaiudeorum. ostia postȩ¬
initia reuelate gratiae cadestis Saliua infirmitatem: barbauistutem designat. Conlabebatur dauid
intermanus gettheorũ. labi inpeccatũ caecis uidebaturdñs cõpiratus operib iudeorũ : qui a non solum

Expanded text:
dico vobis ; vel cum, translato sacerdotio, legis quoque et caeremoniarum translationem fieri voluit. Sed dico vobis ; vel cum, translato sacerdotio, legis quoque et caeremoniarum translationem fieri voluit. Sed intueri debent quod non hoc specialiter hostibus, sed suae potius fidei mysteria suscipientibus mutationis genus ostendit; atque ideo mutationem oris, quam in typum illius beatus David, ne ab inimicis agnosceretur, exhibuit, ad eorum potius sensum referendam, qui signa et doctrinam Salvatoris videntes non videbant, et ait os suum coram eis, et conlabebatur inter manus eorum: et inpingebat in ostium portae, defluebantque saliuae eius in barbam, cum etiam uxoruinitia revelatae gratiae coelestis; saliva, infirmitatem; barba, virtutem designat. Collabebatur David inter manus Gethaeorum; labi in peccatum caecis videbatur Dominus, comparatus operibus Judaeorum, qui non solum
Abbreviated transcription (Latin):
Uidit in sapientia suadñs incredula simul et dolosa quorun dam iudacorũ praccordia. et sicuthuma¬
no more loqui dedõ scriptura solet intantũ extimuit a facie populi qui frater eierait humane cõmunio¬
ne fragilitatis. ꝑsecutorũ uero auctor impi&ate daemonicae coniurationis: ut eidem sua sacramenta
uel monita ꝑ parabolas magis et enigmata quam apta luce dixerit. Neuidelicet sc̃m canibus & porcis
margaritas cõmitteret. Sicut enim dauid qui sobriũ se suis semꝑ ostendere consuerat ossuũ coramgettheis
immutauit. Ita etdñs loquens in parabolis corim suꝑbis & adse suosq torquendos. corda promta gestłti¬
bus seorsũ suisomnia manifesta expositione disserebat: quin et aperuit illis sensum utintellegerent scrip¬
turas. Volunt quidam in mutasse osdñm cũ dicebat Audistis quiadictum est antiquis ego autem

Expanded text:
idit in sapientia sua Dominus incredula simul et dolosa quorumdam Judaeorum praecordia; et, sicut humaidit in sapientia sua Dominus incredula simul et dolosa quorumdam Judaeorum praecordia; et, sicut humano more loqui de Deo Scriptura solet, in tantum extimuit a facie populi qui frater ei erat humanae communione fragilitatis, persecutorum vero auctor impietate dominicae conjurationis, ut eidem sua sacramenta vel monita per parabolas magis et aenigmata quam aperta luce dixerit, ne videlicet sanctum canibus et porcis margaritas committeret . Sicut enim David, qui sobrium se suis semper ostendere consueverat, os suum coram Gethaeis immutavit; ita et Dominus loquens in parabolis coram superbis, et ad se suosque torquendos corda prompta gestantibus, seorsum suis omnia manifesta expositione differebat; quin et apparuit illis sensum, ut intelligerent scripturas. Volunt quidam immutasse os Dominum, cum dicebat: Audistis, quia dictum est antiquis, ego autem
Abbreviated transcription (Latin):
autem mystice intersiul et achis distare arbitror. quod saul imbutos scientia legis. achis idiotas in eadẽ
plebe significet. Quieruditione lic& dispares. pari aduersus dñm malignitate conuenerunt. praeter
quod ordine priepostero legis periti quo maius scientiae munus ꝑceperunt. comaiore muneris ipsius
ixerunt scribȩ et pharisei iudaici regni nequitue male seruientes. Videtis quia niihil ꝓficimꝰ.
ecce mundus totus posteũ abiit. Cuicantabant ꝑchoros dicentes: Osanna benedictus quiuenit
innominedñi. benedictum quoduenit regnũ patris nr̃i dauid osanna in excelsis. Quem concina exulta¬
tione fideles sui glorificant sublime ferentes. quia plures ꝑ eius doctrinam adꝓmerendũ uitȩ celestis
istos in cordesuo et extimuit ualde a facie achis regis geth et immutauit ossuum coram eis

Expanded text:
autem mystice inter Achis et Saul distare arbitror, quod Saul imbutos scientia legis, Achis idiotas in eadem autem mystice inter Achis et Saul distare arbitror, quod Saul imbutos scientia legis, Achis idiotas in eadem plebe significet; qui erudiendo licet dispares, pari adversus Dominum malignitate convenerunt; propter quod in ordine praepostero legisperiti, quo majus scientiae munus perceperunt, eo majore muneris ipsius ixerunt Scribae et Pharisaei Judaici regni, nequitiae male servientes: Videtis quia nihil proficimus; ecce mundus totus post eum abiit , cui cantabant per choros, dicentes: Osanna benedictus qui venit in nomine Domini! Benedictum quod venit regnum patris nostri David, Osanna in excelsis ! Quem concinna exsultatione fideles sui glorificant, sublime ferentes, quia plures per ejus doctrinam ad promerendum vitae coelestis istos in corde suo, et extimuit valde a facie Achis regis Geth. Et immutavit os suum coram eis
Abbreviated transcription (Latin):
sui sermonis ne intellegatur ab indignis. uenit docendo ad alios. si foste uelipsi audiant ecsi foste
quiescant. Neq ab hocagendo cessat. donec eos quisc humilit̃ recipere udint inueniat Achis
fratmeus aut frater uir: Ceth. interpraetatur torcular. Etquia xp̃s homo quia expopulo iu¬
daico incarnari dignatus est. cundem populum fratrem habuit. quẽ ꝑsecutorem sustinuit: un¬
de loquitur inpsalmo. Ixter factussum fratribus meis. ethospes filiis matrisineȩ: Id est synago¬
ge uelnature mostalis: Quinimirũ populus rextorcularis noninmerito uocatur. quia ꝑsecuti¬
ones et pressuras. Xp̃i etecclesiae gentib ceteris prior excogitauit. et dñm uidelic& ipsum infantem occi¬
dere moliendo. iuuenem occidendo. et ecclesiam postmodũ ꝑsequendo acsuis eliminando definibus. hoc

Expanded text:
sui sermonis, ne intelligatur ab indignis, venit docendo ad alios, si forte vel ipsi audiant, et si forte sui sermonis, ne intelligatur ab indignis, venit docendo ad alios, si forte vel ipsi audiant, et si forte quiescant. Neque ab hoc agendo cessat, donec eos qui se humiliter recipere velint, inveniat. Achis frater meus, aut frater mi: Geth interpretatur torcular. Et quia Christus homo, quia ex populo Judaico incarnari dignatus est, eumdem populum fratrem habuit, quem persecutorem sustinuit. Unde loquitur in Psalmo: Extraneus factus sum fratribus meis, et hospes filiis matris meae , id est, synagogae vel naturae mortalis. Qui nimirum populus rex torcularis non immerito vocatur, quia tribulationes et pressuras Christi et ecclesiae gentibus caeteris prior excogitavit, et Dominum videlicet ipsum infantem occidere moliendo, juvenem occidendo, et Ecclesiam postmodum persequendo, ac suis eliminando de finibus. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Ip haclectione dñs ꝓsequentib se et inuidentibus. dispicientibus quacea quacroepit facere et docere
primatibus iudeorum. abiit inde etuenit in corda humiliũ. collectisq ad se nonpaucis credentiũ
turbis factuis est corum princeps. Nec mora etiam gentib saluandis ad fuit. mansionẽ faciens a pud
eos dõputri. simuletecdesiac matriomniũ nrm̃ rediturus quandoq iuxta uaticinia ꝓphetarũ
etiam ad reliquias isrł in finemundi saluandas. Crebris enim scriptirae scãc̃ paginis. crebris scõrũ
actibus una eademq nri saluatoris incarnati dispensatio. figura uariante repecitur. It reccequia
quod semꝑ desiderabatur et sperabatur a sc̃ĩs. decelut ut semꝑ abeisdem ꝓphetaretur signareturq
futurum. Fugiens ergo dauid a faciesaul. uenit adachis regem geth: Fugiens dñs a contẽntorib:

Expanded text:
In hac lectione Dominus persequentibus se et invidentibus, despicientibusque ea quae coepit facere et docere In hac lectione Dominus persequentibus se et invidentibus, despicientibusque ea quae coepit facere et docere primatibus Judaeorum, abiit inde, et venit in corda humilium; collectisque ad se non paucis credentium turbis, factus est eorum princeps. Nec mora etiam gentibus salvandis adfuit, mansionem faciens apud eos, Deo Patri simul et Ecclesiae matri omnium nostrum rediturus quandoque, juxta vaticinia prophetarum, etiam reliquias Israel in fine mundi salvandas . Crebris enim Scripturae sanctae paginis , crebris sanctorum actibus una eademque nostri Salvatoris incarnati dispensatio, figura variante, repetitur; et recte, quia quod semper desiderabatur et sperabatur a sanctis, decebat ut semper ab eisdem prophetaretur, signareturque futurum. Fugiens ergo David a facie Saul, venit ad Achis regem Geth. Fugiens Dominus a contemptoribus