comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Velocus nihil iuris ꝑito ꝓfuturꝰ negligentiã sui face¬
r& trebatiũ uelutiꝓhemio magnꝰ orator reddit
attentũ. Aitirita sese diuisisse in pͥncipio ut alios
secꝰ assumi. Etcũ desuꝑiorib: locis idonee disputatũ
sit untractatã reliquã partẽ ñ oportere p̃teriri
Neq ithuncee trebatiũ qͥsua arte contentꝰ c&eroꝵ
studia negligat uerũ diligentia atq ingenio
plurimũ ualens cuncta ad seꝑtinere dicat quae
libalib: studiis annumerent᷑: Simuldandã eẽ
oꝑam dicit qm̃ beniuolo animo ciceronis opꝰtrebatiꝰ
eet editurꝰ. ut cũ in multoꝵ manꝰ uenis s& ꝓdessohis
integrũ poss& qͥ rectis studiis tenerent᷑: Hoc quoq¬

Expanded text:
e locus nihil jurisperito profuturus negligentiam sui facee locus nihil jurisperito profuturus negligentiam sui faceret, Trebatium ut in prooemio magnus orator reddit attentum; ait enim ita sese divisisse in principio, ut alios ios extrinsecus assumi, et cum de superioribus locis idonee disputatum sit, intractatam reliquam partem non oportere praeteriri. Neque enim hunc esse Trebatium, qui sua arte contentus, caeterorum studia negligat, verum diligentia atque ingenio plurimum valens, cuncta ad se pertinere ducat, quae liberalibus studiis annumerentur; simul dandam esse operam dicit, quoniam benevolo animo Ciceronis opus Trebatius esset editurus, ut cum in multorum manus venisset, prodesse iis integrum posset, qui rectis studiis tenerentur, hoc quoq
Abbreviated transcription (Latin):
aliae in constantos Amplꝰ Causarũ aliae st̃ uolunta¬
riae aliȩignorate Ignoratarũ pars incasii pars inne¬
cessitate ẽ constituta: Necessariarũ parsinui pars h¬
inscientia pars in inscientia positae. Effectauͦ in¬
tantũ diuidi posst̾. in quantũ ad suꝑius dictas causas
referunt᷑ Locus uͦ a cõparatione minoꝵ pariũ atq
maioꝵ diuidit᷑ innumero specie .ui. adres alias af¬
festione Quaecũ ita sint cũq nihilsit indiuisione
p̃termis sũ reste m̃ tullius partitionẽ c̃clusit dics
Nullã argum̃ti sedẽ ẽ̾ẽ p̃teritã Restatigͥlocꝰ qui
extrinsecꝰ sumit᷑. quiqm̃ nihiliuris consultis ẽ utilis
de qͥb satis dictũ alios assumi extrinsecꝰ de eis pauca
dicamꝰ & siea nihi lonũ noaduras disputationes ꝑti¬
nent: Sed tamꝰ totã re efficiamꝰ quando quidẽ cepimꝰ
ita ad tescribunt᷑ ut &iã in alioꝵ manꝰ sint uentura :
detur oꝑa. ut quã plurimũ quos recta studia de
lectant ꝓdesse possimus COMMENTUM¬

Expanded text:
aliae inconstantes. Amplius, causarum aliae sunt voluntariae, aliae ignoratae. Ignoratarum pars in casu, pars in necessitate est constituta. Necessariarum pars vi, pars in scientia posita est. Effecta vero intantum dividi possunt, inquantum ad superius dictas causas referuntur. Locus vero a comparatione minorum, parium atque majorum, dividitur in numerum, speciem, vim, ad res alias affectionem. Quae cum ita sint, cumque nihil sit in divisione praetermissum, recte M. Tullius partitionem conclusit, dicens nullam argumenti sedem esse praeteritr, quem, quoniam nihil jurisconsultis est utilis, de quibus satis est dictum; alios assumi extrinsecus, de iis pauca dicamus, etsi ea nihil omnino ad vestras disputationes pertinent; sed tamen totam rem perficiamus, quandoquidem coepimus. ita ad te scribuntur, ut etiam in aliorum manus sint ventura, detur opera, ut quam plurimum lectant, prodesse possimus. N
Abbreviated transcription (Latin):
ritas utrisq constabit. Quicquiduͦ absq his p̃dicabitur. ueritatẽ uni. alte¬
ri diuidet falsitatẽ. simultam̃ falsas eẽ non euenit. tẽ descriptio suppo¬

Expanded text:
ritas utrisque constabit. Quidquid vero absque his praedicabitur, veritatem uni, alteritas utrisque constabit. Quidquid vero absque his praedicabitur, veritatem uni, alteri dividet falsitatem, simul tamen falsas esse non evenit. Item descriptio suppo
Abbreviated transcription (Latin):
uero uniuersalib siquidẽ eade subiecto p̃dicentur. quȩ a subiecto ualeant se¬
gregari. siue illa maiorasint. ut uisticia hõe. siueminora ut de eodẽ hõe grã¬
matioꝰ: utrisq ad erit falsa sententia. Quicquiduero reliquorũ suerit predica
ni uerũ. alteri faci& ad eẽ mendaciũ. nũꝗuero in hisoone¬
uenitur. In particularib uero affirinationibus siquidẽ ea p̃dicentur quȩ
cũ separari possint tũ ł maiora sunt ut iustꝰ hõe ł minora ut grã maticꝰ hõe :
cõmunis affirmationis ueritas optinebit. Alia uero quȩ libet p̃dicatio. unã
ueram alterã semꝑ effici& eẽ mendaoẽ. sed nũ quã cõ muniter mentientur : In
ne gationibus uero parti cularibus hic modus est. ut siue ea quȩ adeẽ non
possunt ut lapis hoĩ. siue q̃ possunt ac poterunt segregari. cũ tam̃ aliud eo¬
rum maiussit ut iusticia hoẽ. aliud minus ut grã matica hõe p̃dicentur: ue¬

Expanded text:
ero universalibus siquidem ea de subiecto praedicentur quae a subiecto valeant segregari, sive illa maiora sint, ut iustitia homine, sive minora ut eodem homine grammaticus, utrisque aderit falsa sententia. Quidquid vero reliquorum fuerit praedicatum uni verum, alteri faciet adesse mendacium. Nunquam vero in his conenitur. In particularibus vero affirmationibus siquidem ea praedicentur, quae cum separari possint, tum vel maiora sunt, ut iustus homine, vel minora, ut grammaticus homine, communis affirmationes veritas obtinebit. Alia vero quaelibet praedicatio unam veram, alteram semper faciet esse mendacem, sed nunquam communiter mentientur. In negationibus vero particularibus hic modus est, ut sive ea quae adesse non possunt, ut lapis homini, sive quae possunt ac poterunt segregari, cum tamen eorum aliud maius sit, ut iustitia homine, aliud minus, ut grammaticus homine, praedicentur, ve
Abbreviated transcription (Latin):
centur. fient decẽ milia cõplexiones. In illis aũt̃ ꝓpositionibus quȩ tribus
uariantur figuris siquidẽ medius terminꝰ similiter & in prima & in scđa
hypothetica ꝓponatur mille erunt cõplexiones ad earũ similitudinẽ q̃
extrib categoricis conectuntur. Iunc enĩ unus atq idem terminus in utris¬
q tres neq amplius faciet enuntiationes : Similiteruero inutrisq ꝓponit᷑¬

Expanded text:
centur, fient decem milia complexiones. In illis autem propositionibus quae tribus centur, fient decem milia complexiones. In illis autem propositionibus quae tribus variantur figuris, siquidem medius terminus similiter et in prima et in secunda hypothetica proponatur, mille erunt complexiones, ad earum similitudinem quae ex tribus categoricis conectuntur; tunc enim unus atque idem terminus in utrisque tres neque amplius faciet enuntiationes. Similiter vero in utrisque proponit
Abbreviated transcription (Latin):
gatione cõplexio scđm eẽ. ł necessario eẽ. ł contingenter eẽ quinque ni¬
dos centũ efficit cõplexiones : qm̃ tertia ꝓpositio ł ad firmatiua erit ł ne¬
gatiua Et si affirmatiua quinq: modis ł in esse significans. ł necessario
in eẽ dupliciter ł contingenter in eẽ dupliciter: itemq: totidẽ negabit᷑
modis. simul non amplius quã deciesꝓponentur. Quosit ut tertia ꝓpositio cũ
duabus superioribus centũ interse modis copulatis at que cõplexis. iuncta
cõmissa mille om̃s faciat cõplexiones. Centũ nãq
esenĩ centũ mille ꝑfic sunt. Rursus qm̃ ex duabus hyppodieticis iuncta con¬
dicionalis quattuor categoricis copulatur. & duae interse primae cate¬
goricae centũ cõplexionib: ungebantur : necesseẽ ut posteriores quoq
duae. centũ cõplexionib conectabantur. Quodsicentũ superiorũ ꝓposi¬
tionũ categaricarũ modi centũ postegiorũ categoricarum modis cõpli¬

Expanded text:
e, quinque modos, centum efficit complexiones, quoniam tertia proposito vel affirmativa erit vel negativa, et si affirmativa quinque modis vel inesse significans, vel necessario inesse dupliciter, vel contingenter inesse dupliciter, itemque totidem negabitur modis, simul non amplius quam decies proponetur. Quo fit ut tertia propositio cum duabus superioribus, centum inter se modis copulatis atque complexis, iuncta atque commissa, mille omnes faciat complexiones. Centum namquees enim centum mille sunt. Rursus quoniam ex duabus hypotheticis iuncta conditionalis quatuor categoricis copulatur, et duae inter se primae categoricae centum complexionibus iungebantur, necesse est ut posteriores quoque duae centum complexionibus conectantur; quod si centum superiorum propositionum categoricarum modi centum posteriorum categoricarum modis compli
Abbreviated transcription (Latin):
dũ potest ꝓpositionũ numerus inuenirietiã in hisꝓpositionibus quȩ ex
categorica & hypothetica copulatur. uel quȩ ex duabus condicionalibus : Eiunt:

Expanded text:
dum potest propositionum numerus inveniri etiam in his propositionibus quae ex dum potest propositionum numerus inveniri etiam in his propositionibus quae ex catego
Abbreviated transcription (Latin):
es astirmatiua enũtiatione ꝓponentur. Sed qm̃ om̃is affiriatio habet
oppositã ne gationẽ . rursus quinquies negatiua enuntiatione poterunt
ꝓnuntiari. Erunt igitur in pͥma ꝓpositione quȩ una pars est hypothe¬
ticae ꝓpositionis in negatione & affirmatione constitutȩ modorũ ꝓpositi¬
ones decẽ. Scđa etiam ꝓpositio quȩ pars est hipotheticae. totidem astir¬
mationibus & negationibus ꝓponi potest Erunt igitur euo quoque enũ¬
tiationes decẽ. Sed cũ prima ꝓpositio scđȩ ꝓpositioni quadã consequer¬
tia copulatur ut unahypotecioafiat. om̃es decẽ affirmatiuȩ. acne¬
gatiuȩ ꝓpositioneb. onũbus decẽ asfirinatiuis negatiusq ꝓpositionibus
applicabuntur : itaq cõplexae. centũ om̃s efficiunt ꝓpositiones eae
quȩ conexe exsimplicibus coniunguntur: Secundum hunc uero mo¬

Expanded text:
ies affirmativa enuntiatione proponentur; sed quoniam omnis affirmatio habet ies affirmativa enuntiatione proponentur; sed quoniam omnis affirmatio habet oppositam negationem, rursus quinquies negativa enuntiatione poterunt pronuntiari. Erunt igitur in prima propositione, quae una pars est hypotheticae propositionis in negatione et affirmatione constitutae modorum, propositiones decem. Secunda etiam propositio, quae pars est hmationibus et negationibus proponi potest; erunt igitur ejus quoque enuntiationes decem. Sed cum prima propositio secundae propositioni quadam consequentia copuletur, ut una hypothetica fiat, omnes decem affirmativae ac negativae propositiones omnibus decem affirmativis negativisque propositionibus applicabuntur. Itaque complexae centum omnes efficiunt propositiones, hae quae connexae ex simplicibus conjunguntur. Secundum hunc vero mo
Abbreviated transcription (Latin):
Etsidicat aliquis. contingit omẽra terminũ eẽ itaq alius neg& non c̃¬
tuigit omẽa. ternunũ eẽ. fecerit oppositã negationẽ. Inutrisq enim
negatio & modũ remo u&. & significationẽ uniuersalitatis extinguit
Atq hȩc quidẽ in simplicib & cathegoricis propositionibus euenire ne¬
cesse est dequarũ natura diligentius ꝑsecutisumus in his uoluminib:
quos scđae edicionis expositionũ in aristo telis periermenias inscripsimꝰ:
Siquis igitur ꝓpositionũ om̃iũ conditionaliũ numerũ quȩrat. ex cadiego¬
ricis poterit inuenire : A primũ in conexis ex duabus simplicibus in¬
quirendus est hoc modo. Nam qm̃ ꝓpositio simplex hypothetica exca¬
tegoricis duabus uingitur. una earũ aut in eẽ significabit ł continge¬
re eẽ duplicit̃. ł necesse eẽ dupliciter. Quodsisint affirmatiuȩ quinqͥ¬

Expanded text:
Et si dicat aliquis: «contingit omnem a terminum esse», itaque aliquis neget: «non coEt si dicat aliquis: «contingit omnem a terminum esse», itaque aliquis neget: «non contingit omnem a terminum esse», fecerit oppositam negationem; in utrisque enim negatio et modum removet, et significationem universalitatis exstinguit. Atque hoc quidem in simplicibus et categoricis propositionibus evenire necesse est, de quarum natura diligentius persecuti sumus in his voluminibus, quae secundae editionis expositionum in Aristotelis περὶ ἐρμηνείας inscripsimus. Si quis igitur propositionum omnium conditionalium numerum quaerat, ex categoricis poterit invenire; ac primum in conexis ex duabus simplicibus inquirendus est hoc modo. Nam quoniam propositio simplex hypothetica ex categoricis duabus iungitur, una earum vel inesse significabit, vel contingere esse dupliciter, vel necesse esse dupliciter; quod si sint affirmativae, quinqu
Abbreviated transcription (Latin):
uehiementer opposita ut eaq̃ dicit non necesse ẽ esse : Itẽ in contingentibus
si ad eẽ negatio ponatur. fit contingens negatio ut ei
fit contingentis
negatio. contingenti affirmationi ueliement̃ opposita. ut ea q̃diat. ñ contingit neẽ.
Sed qm̃ om̃is ꝓpositio aut uniuersalis. aut particularis. aut indefinita. aut
laris: ꝑroponitur uniuersalis hoc modo. Quidã hõ legit.
logis morũ institutione monstratũ est. illȩ sibi maxime uideantur oppositae .¬
quȩ cũq: ł uniuers alst̃affirmant si particularit̃ denegetur. ł unuersalit̃
denegant si particularit̃ affirmetur. Et quȩ singulares sunt. si illa quidem
in affirmatione sit posita. illauero in negatione. Quȩ cũ itasint silȩc ea¬
dẽ ratio ad contingentes & necessarias referatur . idẽ in nec essariis & con¬
tingentibus inuenitur. ut si quis dicat. Omẽna. terminũ eẽ nec esse ẽ : aliusq
neg& dicens . Non necesse ẽ omena terminũ eẽ. fecit oppositã negationem

Expanded text:
ioni opposita, ut ea quae dicit: «non necesse est esse». Item in contingentibus si ad esse negatio ponatur, fit contingens negatio, ut eafit contingentis negatio contingenti affirmationi vehementer opposita, ut ea quae dicit: «non contingit esse». Sed quoniam omnis propositio aut universalis aut particularis aut indefinita aut singularis proponitur — universalis hoc modo: «omnis homo legit»logismorum Institutione monstratum est, illae sibi maxime videantur oppositae quaecumque vel universale affirmant, si particulariter denegetur, vel universale denegant, si particulariter affirmetur, et quae singulares sunt, si illa quidem in affirmatione sit posita, illa vero in negatione. Quae cum ita sint, si haec eadem ratio ad contingentes et necessarias referatur, idem in necessariis et contingentibus invenitur, ut si quis dicat: «omnem a terminum esse necesse est», aliusque neget dicens: «non necesse est omnem a terminum esse», fecit oppositam negationem.
Abbreviated transcription (Latin):
sequentib: repugnantia reddut hocmͦ. Sidies
lux : Repugnantia fiunt ita Sidies . lux ñ est
Repugnant i diem ee & lucẽ ñ ẽe Quae repugnan¬
uͦ hanc repugnantiã in c̃ditione c̃sistere. qr sic̃ di
tentias gert᷑. nec quicquã intelligunt᷑ habere cõ¬
mune Atq idõ diuersis acceptae tẽporib: uera ft̃.
nec repugnant Nã sicut in his ꝓpositionib: dies ẽ

Expanded text:
sequentibus repugnantia redduntur, hoc modo: Si diessequentibus repugnantia redduntur, hoc modo: Si dieslux est. Repugantia sunt ita: Si dies est, lux non est: repugnant enim diem esse et lucem non esse. Quae repugnanum vero est, hanc repugnantiam in conditione consistere, quia si condittentias gerunt, nec quidquam intelliguntur habere commune, atque ideo diversis acceptae temporibus verae sunt, nec repugnant. Nam sicut in his propositionibus, dies e
Abbreviated transcription (Latin):
aliũ ex similitudine aliũ exc̃trariolocũ atulliꝰ
suꝑiꝰ enumerauit : nã scđm ꝓpositã rationẽ qm̃simi¬
litudinẽ & contrarietatẽ intelligentia una ꝑpen¬
sequentia c̃sentire dñr. sicut eaquae similia nun¬
cupant᷑ In hisnãq una tantũ qualitas inuenit᷑ &
scđm eandẽ qualita tẽ similia eẽ dñr Atin ante¬
cedentib: & consequentib: ñ qualitatis similitu¬
do s qͥdã naturae consensus Et qua similia st̃ sine
se eẽ posst᷑ antecedentia uͦ & c̃sequentia si ne se eẽ
ñ posst̃. Atq: idcirco ñ uid& eẽ consequentiũ & ante¬
cedentiũ cũ similitudine ulla cõmunio naturae
Quaeratio ñ ualde uid & idonea. nec explicat qđ de¬
monstrare conabat᷑ Illud certe firmissimũ eẽ con¬
stitit. qđ huiꝰ lo citractatꝰ conditionalib: sẽꝑ propo¬
sitionib: ac cõmodar&᷑. Conditionalis uͦ ꝓpositio
.ẽ. quae cũ conditione ꝓnunciat eẽ aliqͥd. si aliud
Nã sireb: consequentib: negatio int̃ponat᷑. ex con¬

Expanded text:
cus Tullius superius enumeravit? Nam secundum propositam rationem, quoniam similitudinem et contrarietatem intelligentia una perpensequentia consentire dicuntur, sicut ea quae similia nuncupantur. In his namque una tantum qualitas invenitur, et secundum eamdem qualitatem similia esse dicuntur; at in antecedentibus et consequentibus non qualitatis similitudo, sed quidam naturae consensus est. Et quae similia sunt sine se esse possunt, antecedentia vero et consequentia sine se esse non possunt, atque idcirco non videtur esse consequentium et antecedentium cum similitudine ulla communio naturae. Quae ratio non valde videtur idonea, nec explicat quod demonstrare conabatur: illud certe firmissimum esse constat, quod hujus loci tractatus conditionalibus semper propositionibus accommodaretur. Conditionalis vero propositio est quae cum conditione pronuntiat esse aliquid, si aliud Nam si rebus consequentibus negatio interponatur, ex con
Abbreviated transcription (Latin):
eodẽ ordine participant. Et qm̃ sunt ꝓpositio nes aliȩ affirmatiue aliȩ negatiur Ali¬
e uniuersales. aliȩ partiles. aliȩ in definitȩ : Duȩ suntex his quȩ qualitate differt̃ tres
quȩ quantitate. Et sunt quȩ qualitate difforunt: affirmatua & negatiua. Ad quantita¬
tẽ uero q̃ differunt sunt uniuersalis. partilis & indefinita. In affirmatius enini
& negatiuis. quale quidsit aut nonsit ostenditur. In uni uersali partili & inde
finita : deomiũ ł nullorũ ł noniiullorũ quantitate monstratur. Existis ergo qcun¬
q ꝓ positionib: id est uniuersali. partili. indefinita. affirmatiua negatiua : sex
tribus quȩ sunt ad quantitatẽ iundis sex coniunctiones : dequibus indefinitas af¬
firmatiuas & negatiuas separemus et desolis uniuersalibus & partilibus tractatꝰ
atur. Subscribantur erũ eorũ participantiũ quȩ ad eundẽ utroq:¬

Expanded text:
itiones, aliae affirmativae, aliae negativae, aliae universales, aliae particulares, aliae indefinitae, duae sunt ex his quae qualitate differunt, tres quae quantitate. Et sunt quae qualitate differunt affirmativa et negativa; ad quantitatem quae vero differunt, sunt universalis, particularis et indefinita. In affirmativis enim et negativis quale quid sit aut non sit ostenditur. In universali particulari et finita de omnium vel nullorum vel nonnullorum quantitate monstratur. Ex his ergo quinque differentiis, id est universali, particulari, indefinita, affirmativa, negatribus quae sunt ad quantitatem iunctis, sex coniunctiones, de quibus indefinitas, affirmativas et negativas separemus, et de solis universalibus et particularibus tractatus habeatur. Subscribantur etiam earum participantium quae ad eumdem o
Abbreviated transcription (Latin):
substantiam continebit. Nam ut id quod minus est de eo quod mauis
tosit maius & de sub iccti substantia predicetur erit genus. Onĩe

Expanded text:
substantiam continebit. Nam ut id quod minus est de eo quod maius r, ut subiecto sit maius, et de subiecti substantia praedicetur, erit genus: omne e
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ igͥ ꝓliberis manere nihi lopottere. exh qđ cũ eo
mulier nuptias fecit cũ qͦ conubii ius ñ erat
Hoc uͦ erat antecedens Ngͦ a consequenti sed
ꝓbar& eã nuptias cũ eofecisse qͥcũ conubuius ñ eet
reste a consequentib: argum̃tũ factũ cẽdicer & ur
Fier& a consequentib: argum̃tũ sita poner&ꝰ Si qͥd
quunt᷑ cũ eonupta eet mulier cũ qͦ conubii iuserat
Assumo qđ c̃sequens S inuliercũ eonupta ñ cũ
quo conubii iuserat Concludo antecedens: Nihilgͥ
exaffectis Om̃eit c̃sequens adid qđ p̃cedit refert᷑
Maxima ꝓpositio ubic̃sequens ñ est ibi nec ante¬
cedens quidẽ eẽ potest Ac dehis erit aliꝰ uberius
disserendi locus

Expanded text:
 pro liberis manere nihil oportere, ex hoc quod cum eo mulier nuptias fecit cum quo connubii jus non erat: hoc vero erat antecedens. Non ergo a consequenti, sed probaretur eam nuptias cum eo fecisse quicum connubii jus non esset, recte a consequentibus argumentum factum esse diceretur. Fieret vero a consequentibus arquuntur, cum eo nupta esse mulier, cum quo connubii jus erat. Assumo quod est consequens: Sed mulier cum eo nupta non est cum quo connubii jus erat. Concludo antecedens: Nihil igEx affectis: omne enim consequens ad id quod praecedit refertur. Maxima propositio est: Ubi consequens non est, ibi ne antecedens quidem esse potest. Ac de his erit alius uberius disserendi locus
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiae iure c̃tracta quae ñ aut int̃ciuẽ romanã
ciẽq romanũ ungebant᷑. aut ciu princeps populus ue
qđ eximparimatrimoniosuscepti ñ patrẽs matrẽ
sequunt᷑ Ergo quaedã romana uł cũ latino. uł cũ pere¬
grino uł cũ seruo cũ qͦ conubii ius nerat. nuptias fec̃
dotẽ contulit Factoq int̃ eos diuortio. contenditur
annu pta mulieris cũ eocũ qͦ conubuius ñerat. apud
uirũ dotispars postdiuortiũ debeat ꝑmanere. Hic
subiectũ quidẽ nupta muliercũ qͦ conubiũ ñerat
p̃dicatũ uͦ dotis partis apud iurũ postdiuortiũ reten¬
tionis uire ꝑmansio Sumit᷑ gͦ ac̃sequentib: argu¬
m̃tũ hmodo Nã qnuptias fecit cũ eocũ qͦ conubii
ius nullũ  id c̃seqͥt᷑ ut liberi patrẽ ñ sequant᷑ Si
aut̃ liberipatrẽ ñ sequunt᷑ ne in natris qͥdemst᷑ po¬
testate Atsiinpatris potestate ñst᷑. matriq appli¬
cant᷑ apudiurũ dotispars ñ poterit ꝑ manere

Expanded text:
nuptiae jure contractae, quae aut non inter civem romanum civemque romanam inibantur, aut cui princeps populusve cquod ex impari matrimonio suscepti, non patrem, sed matrem sequuntur. Ergo quaedam Romana vel cum Latino, vel cum peregrino, vel cum servo, cum quo connubii jus non erat, nuptias fecit, dotem contulit, factoque inter eos divortio, contenditur an nuptae mulieris cum eo cum quo connubii jus non erat, apud virum dotis pars post divortium debeat permanere. Hic subjectum quidem est, nupta mulier cum quo connubium non erat, praedicatum vero dotis partis apud virum post divortium retentionis jure permansio. Sumitur ergo a consequentibus argumentum hoc modo. Nam quia nuptias fecit cum eo cum quo connubii jus nullum est, id consequitur ut liberi patrem non sequantur. Si autem liberi patrem non sequuntur, ne in patris quidem sunt potestate; at si in patris potestate non sunt, matrique applicantur, apud virum dotis pars non poterit permanere.
Abbreviated transcription (Latin):
einceps locus  qͥa contrario dr̃ Contrarioꝵ autẽ ge¬
neraplura. Vnũ eoꝵ quae in eodẽ gn̾re plurimũ
differtꝰ ut sapientia stultitiae. Eodẽ aut̃ gnredñr
qͥb ꝓpositis occurrt tã quã eregione quaedã contra¬
ria ut celeritatitarditas ñ debilitas Ex qͥb: con¬
traruis. argum̃ta talia existutt Sistultitiã fugimꝰ
sapientiã seqͣm Et bonitatẽ simalitiã. Haecquae

Expanded text:
einceps locus est qui e contrario dicitur. Contrariorum autem genera plura; unum eorum quae in eodem genere plurimum differunt, ut sapientia stultitia. Eodem autem generpositis occurrunt tamquam e regione quaedam contraria, ut celeritati tarditas, non debilitas. Ex quibus contrariis argumenta talia existunt: Si stultitiam fugimus, sapientiam sequamur et bonitatem si malitiam. Haec quae
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta ꝓmunt᷑ S ars facultatẽ imitata naturae uiã
quandã rationẽq repperit. qua id efficifaciliꝰ ac meliꝰ
possit inquare illoꝵ necesse rep̃hendat᷑ error qͥ
r& horicã facultatẽ ñnaturalẽ eẽdixer̃ qm̃qui lib&¬
totꝰ artis alienꝰ in tendere in alterũ crim̃. & seipse
Rep̃hendendi &iã si qͥstꝰ qui e andẽ facultatẽ in sola

Expanded text:
ta promuntur. Sed ars facultatem imitata naturae viam quamdam rationemque reperit, qua id effici facilius ac melius possit. In qua re illorum necesse est reprehendatur error, qui rhetoricam facultatem naturalem esse dixerunt, quonitius artis alienus et intendere in alterum crimen, et sese Reprehendendi etiam sunt qui eamdem facultatem in sola
Abbreviated transcription (Latin):
scripto facere posst̃. Ambiguũ. discrepantiascripti
& uoluntatis scriptura c̃traria lã hoc ꝑspicuũ. non
magis in legib quã intestam̃tis instipulationibus
in reliqͥsreb: quae exseripto agunt᷑ posse controuersi¬
as easdẽ existere Hoꝵ tractationes maliis libris expli¬
cant᷑ nec solũ ꝑp&uae actiones s & iã partes orationis

Expanded text:
scripto facere possint: ambiguum, discrepantia scripti scripto facere possint: ambiguum, discrepantia scripti et voluntatis, scripta contraria. iam hoc perspicuum est, non magis in legibus quam in testamentis, in stipulationibus, in reliquis rebus quae ex scripto aguntur, posse controversias easdem exsistere. Horum tractationes in aliis libris explicantur. nec solum perpetuae actiones sed etiam partes or
Abbreviated transcription (Latin):
ñ reste ñ iuresitfactũ : Quib: om̃ib: gn̾rib: usus ni¬
mis impudent̃ caesar. contracatonẽ meũ Sed quae
exstatu aomtentio efficit᷑ eã greci. RΡINΟ ΜNOΝ
uocant Mi plac& id qm̃ quidẽ ad tescribo. quadere
aget᷑ uocari : Quib aute hoc quadereagit᷑ continet᷑
ee continentia uocent᷑ qͣi firmam̃tũ defensionis¬
uersiis disceptandis ẽẽ nihil deb&. danda ẽ oꝑa. ut legẽ
adiutricẽ & testẽ adhibeamꝰ Inquare. aliiquasi
statꝰ existunt noui. s appellant᷑ legitimȩ disceptatio¬
nes Iũ ii defendet᷑ ñidlege dicere qđ aduersari uelit
sed aliud Idaut̃ contingit cũ scriptũ ambiguũ. Aut
duae sententiaȩ differentes accipi posst᷑. Tũ opponit᷑
scripto uoluntas scriptoris. ut quaerat᷑ uerbane plus
ansententia ualere debeant. Tu̾legi lexc̃traria
affert᷑ itaq: st̃ triagnra. quae contro uersia in om̃i

Expanded text:
non recte, non jure factum sit. Quibus omnibus generibus usus est ninon recte, non jure factum sit. Quibus omnibus generibus usus est nimis impudenter Caesar contra Catonem meum. Sed quae ex statu contentio efficitur, eam Graeci κρινόμενον vocant, mihi placet id, quoniam quidem ad te scribo, qua de re agitur, vocari. Quibus autem hoc qua de re agitur, continetur, haec continentia vocentur quasi firmamenta defensionisversiis disceptandis esse nihil debet, danda est opera, ut legem adjutricem et testem adhibeamus. In qua re alii quasi status existunt novi, qui appellantur legitimae disceptationes. Tum enim defenditur non id lege dici quod adversariused aliud. Id autem contingit, cum scriptum ambiguum est, ut duae sententiae differentes accipi possint. Tum opponitur scripto voluntas scriptoris, ut quaeratur verbane plus an sententia valere debeant. Tum legi lex contraria adfertur. Ista sunt tria genera quae controversiam in omni
Abbreviated transcription (Latin):
Harũ causarũ ꝓpͥa argum̃ta. ex hissũpta locis quosex¬
posuimꝰ in p̃ceptis oratorus explica tast᷑ Refutatio
aut̃ accusationis inquaeꝰ depulsio criminis qm̃ grece
stasis dr̃ appell&̾ latinestatꝰ. in qͦpͥmũ insifat quasi
ad repugnandũ congressa defensio Atq indeli¬
berationib &iã & laudationib: idemexistunt statꝰ
Nã & negant᷑ saepe ea futura. quae ab aliqͦ insenten¬
tia dictast᷑ fore siaut omĩ nofieri ñ posst᷑. autsine
sũ madifficultate ñ possint Inqͣ argum̃ tatione statꝰ
coniesturalis existit. autcũ aliqͥd deutilitate. ho¬
nestate. a qͥtate disserit᷑ deq his reb: quȩ his st con¬
trariae incurrt᷑status aut iuris aut nominis qđ idem
contingit in laudationib: Nã aut negari potest id
factũ eẽ qđ laud& aut ñ eonomine afficiendũ quo
laudator affecerit. Automĩ noñ ee laudabile qđ

Expanded text:
harum causarum propria argumenta ex eis sumpta locis quos exharum causarum propria argumenta ex eis sumpta locis quos exposuimus in praeceptis oratoriis explicata sunt. refutatio autem accusationis, in qua est depulsio criminis, quoniam Graece sta/sis dicitur, appelletur Latine status; in quo primum insistit quasi ad repugnandum con- gressa defensio. Atque in deliberationibus etiam et lauda- tionibus idem exsistunt status. Nam et negantur saepe ea futura quae ab aliquo in sententia dicta sunt fore, si aut omnino fieri non possint aut sine summa difficultate non possint; in qua argumentatione status coniecturalis exsistit; aut cum aliquid de utilitate honestate aequitate disseritur deque eis rebus quae his sunt contrariae incurrcontingit in laudationibus: nam aut negari potest id factum esse quod laudatur, aut non eo nomine afficiendum quo laudator affecerit, aut omnino non esse laudabile quod
Abbreviated transcription (Latin):
dicendast᷑ Pleraq enĩ stꝰ eicũ ꝓposito cõmunia Tria
st̃ igͥ gnr̃a causarũ ludicii deliberationis. Laudati¬
onis quarũ fines ipsade clarant. qͥb utendũ locis sit
Nã iudicufinis ius exqͥ &iã nom̃ luris aut̃ partes
tũ exposite tũ aeqͥtatis. Deliberandifinis. utilitas
Cuꝰ eae partes quaemͦ expositae stꝰ rerũ expetendarũ
Laudationis finis. honestas. dequaitẽ ante dictũ :
S definite quastiones a suis quaeq: locis quas i ꝓpͥis
instituunt᷑ Quae in accusationẽ defensionẽq
partitae in qͥb existunt haecgnra ut accusator
ꝑsonã arguat facti Defensor aliqͥd opponat de
trib. aut ñ eẽfactũ : aut sisit factũ aliud eiꝰ facti
nom̃ eẽ. aut iure eefactũ Itaq aut inficialis. Aut
coniesturalis pͥma appellat᷑. diffinitiua altera
Tercia quãuis molestũ nom̃ sit hoc uiridicialis uoc&

Expanded text:
dicenda sunt. Pleraque enim sunt ei cum proposito communia. Tria dicenda sunt. Pleraque enim sunt ei cum proposito communia. Tria sunt igitur genera causarum: iudici deliberationis laudationis. Quarum fines ipsi declarant quibus utendum locis sit. Nam iudici finis est ius, ex quo etiam nomen. Iuris autem partes tum expositae, cum aequitatis. Deliber- andi finis utilitas, cuius eae partes quae modo expositae rerum expetendarum . Laudationis finis honestas, de qua item est ante dictum. sed definitae quaestiones a suis quaeque locis quasi propriis instruuntur, ... quae in accu- sationem defensionemque partitae; in quibus exsistunt haec genera, ut accusator personam arguat facti, defensor aliquid opponat de tribus: aut non esse factum aut, si sit factum, aliud eius facti nomen esse aut iure esse factum. Itaque aut infitialis aut coniecturalis prima appelletur, definitiva altera, tertia, quamvis molestum nomen hoc sit, iuridicialis vocetur.
Abbreviated transcription (Latin):
si ea calio illud effectũ: ex qͦuis hoꝵ id deqͦ quaeritur
idem ne anillud sit inueniri potest. At terciũ genꝰ
quaestionis in qͦ quale qͥdsit quaerit᷑ qr incõparationẽ
eacadunt quae paulo ante in cõparationis locoenu¬
meratast᷑ i illud aut̃ genꝰ in qͦde expetendo fugi¬
endoq quaerit᷑ adhbent᷑ ea quaestꝰ aut animi. aut
corporis aut externa uł cõmoda uł in cõmoda
Itẽq cũ dehonesto turpiq: quaerit᷑. ad animibona
aut mala. omĩs oratio dirigendaẽ Cũ aut̃ deaeqͦ
& iniqͦ disserit᷑ aeqͥtatis loci colligunt᷑ hucernuđ
duas Tributione sui. & ulciscendiuis institutio aut̃
&eqͥtatis triꝑtitaẽ . Vna pars legitimae᷑ Altera.
c̃ueniens Tercia moris uetustate firmata Atq
&iã aqͥtatis triꝑtita dicit᷑ eẽ Vna ad suꝑos deos
altera ad manes. tercia ad homines ꝑtinere łma
pi& as. Scđa scĩtas Tercia iustitia aut aeqͥtas nominat᷑
Deꝓposito satis multa De inceps de causa pauciora

Expanded text:
 ex alio illud effectum est: ex quovis horum id de quo quaeritur idemne an aliud sit inveniri potest. ad tertium genus quaestionis, in quo quale sit quaeritur, in comparationem ea cadunt quae paulo ante in comparationis loco enumerata sunt. In illud autem genus in quo de expetendo fugiendoque quaeritur adhibentur ea quae sunt aut animi aut corporis aut externa vel commoda vel incommoda. Item- que cum de honesto turpique quaeritur, ad animi bona aut mala omnis oratio dirigenda est. cum autem de aequo et iniquo disseritur, aequitatis loci conligentur. Hi cernduas, tributionem sui cuique et ulciscendi ius. Institutio autem aequitatis tripertita est; una pars legitima est, altera con- veniens, tertia moris vetustate firmata. Atque etiam aequitas tripertita dicitur esse; una ad superos deos, altera ad manes, tertia ad homines pertinere. Prima pietas, secunda sanctitas, tertia iustitia aut aequitas nominatur. de proposito satis multa, deinceps de causa pauciora
Abbreviated transcription (Latin):
tribus in ȩqualibus esse potest laterib uel ortogoniũ. uel ampligoniũ eẽ necesse est
Scđmigitur hiunc modũ cunctã m̃ tullu atque themistu diuisionẽ a prin¬
cipio pariter ordientes. inuicẽ sibi m& clausas eẽ monstremꝰ. inqui¬
bus omĩbus & exẽplorũ & intelligentiȩ superius expedite presens eẽ
deb& memoria. Disponam igitur omnẽ demistii diuisionẽ & post
hanc subiciatur tulliana partitio. ut ea quȩ dicenda sunt apertius
oculis subiecta
clarescant.
H Adiffinitione
uI A descriptione

Expanded text:
 lateribus, vel orthogonium, vel ambligonium esse necesse est. Secundum igitur hunc modum cunctam M. Tullii atque Themistii divisionem a principio pariter ordientes, invicem sibimet clausam esse monstremus, in quibus omnibus et exemplorum et intelligentiae superius expeditae praesens debet esse memoria. Disponamus igitur omnem Themistii divisionem, et post hanc subiiciatur Tulliana partitio, ut ea quae dicenda sunt apertius oculis subiecta clarescant. A definitione. 3. A descripti
Abbreviated transcription (Latin):
uibusita desoriptis. nunc quẽ ad modũ m̃ tulli i diuisio thiemistu
particioni conueniat explicemus. Eũ igitur locũ quẽ cicero dixit a toco
A substantia themistius eẽ proposuit: uterq enĩ indefinitione consistit.
siue illa substantialis sit . siue descriptio. Apartiũ uero enumirationo
exciceronis topicis positus idẽ est mndiemistu diuisione inter medias
Adiusione est nominatus : Quotiens enĩ uel eẽ uelnoneẽ : monstrare con

Expanded text:
uibus ita descriptis, nunc quemadmodum Marci Tullii divisio Themistii partitioni conveniat explicemus. Locum igitur quem Cicero dixit a toto, a substantia Themistius esse proposuit. Uterque enim in diffinitione consistit, sive illa substantialis sit, sive descriptio. A partium enumeratione locus ex Ciceronis Topicis positus idem est qui in Themistii divisione inter medios a divisione nominatus est. Quoties enim aliquid esse vel non e
Abbreviated transcription (Latin):
oratio sed nomen partes cuius nomina eẽ non poterunt. Acsi nomina non st̃
cũneq naturales affectus neq ut uerba significent. omĩno nihil designant.
Quare concludendũ ÷ cũ quȩ lib& uoces ꝓpͥam significationẽ tenent qonpartos
nominũ. sed ipsa eẽ nomina. Cũ uero inunius forniã nominis copulãsieruit. eo
considerant᷑ ut partes iumꝓpͥe significationis amittere: Sed delius in cõmentario

Expanded text:
oratio, sed nomen, cujus partes nomina esse non poterunt, ac si nomina non sunt, cum neque naturales affectus neque actus, ut verba significent, omnino non nihil designant. Quare concludendum est, cum quaelibet voces propriam significationem tenent, non partes nominum, sed ipsa esse nomina, cum vero unius formam nominis copulaverint, eo considerantur ut partes vim propriae significationis amittere. Sed de his in commentario
Abbreviated transcription (Latin):
rit .e. t̃nuiꝰ de quodã a t̃mino p̃dicabit᷑. ut sit. Om ẽ iustũbonũ est. Om̃is uirtus u¬

Expanded text:
rit, c terminus de quodam a termino praedicabitur. Item quisrit, c terminus de quodam a termino praedicabitur. Item quis
Abbreviated transcription (Latin):
uartus modus primȩ figurȩ talis est. quociens ex uniuersali negatione. & par¬
i affirmatione particularis negatua colligitur. Nã si at̃minus denulloB¬
t̃mino p̃dicetur. B uero t̃minꝰ dequodã c̃t̃mino p̃dicetur . a. t̃minꝰ dequodã c termi
no p̃dicabitur. quod monstrat subiecta descriptio. Nã sunt huius modiꝓpositiones.
Nullũ bonũ malũ est. Quod dã iustũ bonũ est. Quiddã igitur iustũ malũ nonẽ.
Hos ergo quattuor in prima sigura modos. in analracissius aristo teles posuit. Ce
uir auctoritatatis uisus est consensisse. qui sunt huus modi. Nãqm̃ particula¬
ris affirmatio sibi ipsa conuertitur. quisquis ostenderit in cõclusione a. termi¬
nũ dequodã c termino particularit̃ p̃dicari. in eadẽ ipsa conclusione mon¬
strauit qđ c terminꝰ de at̃mino rursus particularit̃ p̃dicetur. Nãsi sibi par¬
ticularis ꝓpositio. conclusioue conuertitur. si a t̾mirius in quodã c termino fue¬

Expanded text:
undus modus tertiae figurae est in quo ex universali negatione et universali affirmatione fit particularis negativa conclusio: Nulltermino praedicetur, b vero terminus de quodam c termino praedicetur, a terminus de quodam c termino non praedicabitur, quod monstrat subjecta descriptio. Nam sunt hujusmodi propositiones: Nullum bonum malum est. Quoddam justum bonum est. Quoddam igitur justum malum non est. Hos ergo quatuor in prima figura modos in Analyticis suis Aristoteles posuit. Caevir auctoritatis, visus est consensis e, qui sunt hujusmodi. Nam quoniam particularis affirmativa sibi ipsi convertitur, quisquis ostenderit in conclusione a terminum de quodam c termino particulariter praedicari, in eadem ipsa conclusione monstravit quod c terminus de a termino rursus particulariter praedicetur. Nam si sibi particularis propositio in conclusione convertitur, si a terminus in quodam c termino fue
Abbreviated transcription (Latin):
nant S quia illa ꝓpositũ terminũ uingunt illaesig¬
nificant. habentes aliquã cũ ꝓposito t̃mino cognatio¬
nẽ : in ipso deqͥ agit᷑ haerere ꝑhibent᷑ ita &iã iaffectis
ligunt᷑ affecta: necessariotam̃ qr aliquã cognationẽ
rentia uł quae sit alia locoꝵ partitio lic& into¬
picis differentiis opottuniꝰ expediendũ sit. tam̃ cum
exẽplaciceronis qua in his explicandis attulit ex¬
posuero subiungã¬

Expanded text:
nant. Sed quia illae propositum terminum jungunt, illae significant, habentes aliquam cum proposito termino cognationem, in ipso de quo agitur haerere perhibentur. Ita etiam in affectis,liguntur affecta, necessario tamen, quia aliquam cognationem rentia, vel quae sit alia locorum partitio, licet in topicis differentiis opportunius expediendum sit, tamen cum exempla Ciceronis quae in his explicandis attulit exposuero, subjunga
Abbreviated transcription (Latin):
exipsa ꝓlationis significatione idẽ iudetur eẽ locus Hic dũfit : ei quiest inge¬
stione negotii sed non ÷ ita. Quadũ fit illud ÷ quod eo tẽpore ad missũ est dum
facinus ꝑpetratur : ut ꝑcussit : Ingestione uero negotiia sunt. quȩ ante factum
& dũsit. & post factũ quod gestũ est continent : In omibus enĩ. tẽpꝰ. locꝰ occasio
modus facultas inquiritur : Rursus dũfit factũ ÷ quod ministratũ ÷ negotiũ:
Quȩ ergosunt ingestione negotii. non sunt facta. sed facto adherentia: Nullus enĩ
tẽpꝰ. occasionẽ. locũ modũ. faculta tẽsesse consenserit sed ut dictũ ÷ q̃ cuilib&

Expanded text:
ex ipsa prolationis significatione idem videtur esse locus hic, duex ipsa prolationis significatione idem videtur esse locus hic, dustione negotii. Sed non est ita, quia dum fit illud est quod eo tempore admissum est dum facinus perpetratur, ut percussit. In gestione vero negotii ea sunt quae ante factum, et dum fit, et post factum quod gestum est, continent. In omnibus enim tempus, locus, occasio, modus, facultas inquiritur. Rursus dum fit factum est quo administratum est negotium; quae igitur sunt in gestione negotii, non sunt facta, sed facto adhaerentia. Nullus enim tempus, occasionem, locum, modum, facultatem facta esse consenserit, sed ut dictum est aeque cuilib
Abbreviated transcription (Latin):
neg nde presta i lequo uorsatur intontio. Hȩc uero facta quȩ continentia sibit uni
ipso nes otio: adipsu negotiũ deqꝰ quȩritur ꝑtinent: Postromas ciero quattuao urta¬
eandĩ sieice ro ponit ingestione negotii quȩ ÷̃ scđai pars at tributorũ negotiis Eteã
quidẽ caroũstantiã quȩẽ quando diuidit intẽpus ut node fucit: &inoccasione ut
cunctis dormientib Eam uero cir cũ stantiã quȩ ÷ ubi locũ dicit ut incubianio te¬
cit: Quomꝰ uero excircũ stantiis. modũ: ut clãfecit Quib auxiliis circũstantiã.
facultatẽ appellat ut cũ multo exercitui : Quorũ quidẽ locorũ & si ex cirtũ
ciarũ natura discretio claraẽ : nos tam̃ beni uolentius faciemꝰ. si uberius¬
ei adeẽ differentias ostendamꝰ: Nã cũ ex circũstantiis aliamarcus tullius ꝓpo¬
suerit eẽ continentia cũ ipso negotio. aliauero ingestione negotii. Atq in cõ¬
tinentib: cũ ipsonegotio illũ annumerauerit locũ quẽ appellauit dumfit :

Expanded text:
negotio praestant, de quo versatur intentio; haec vero facta, quae continentia sunt cum ipso negotio, ad ipsum negotium de quo quaeritur pertinent. Postremas vero quatuor circumstantias Cicero ponit in gestione negotii, quae est secunda pars attributorum negotiis. Et eam quidem circumstantiam, quae est quando, dividit in tempus, ut modo fecit; et in occasionem, ut cunctis dormientibus. Eam vero circumstantiam quae est ubi, locum dicit, ut, in cubiculo fecit; quomodo vero, ex circumstantiis modum, ut, clam fecit: 582 quibus auxiliis circumstantiam facultatem appellat, ut, cum multo exercitu. Quorum quidem locorum etsi ex circumstantia rerum, naturalis discretio clara est, nos tamen benevolentius faciemus, si uberiores ad se differentias ostendamus. Nam cum ex circumstantiis alia M. Tullius proposuerit esse continentia cum ipso negotio, alia vero in gestione negotii, atque in continentibus cum ipso negotio, illum annumeraverit locum quem appellavit, dum fit;
Abbreviated transcription (Latin):
dicit omẽm loẽm eẽ animabuera est. Atquȩ illiper oppositionẽ conuertit᷑
id est omẽ ñ animal ñ hõ ẽ : eã ꝗꝗ uerã eẽ necesse est. Propositionis aut huius
Itẽ sisit falsa uniuers alis affirmatio insimplicibus terminis consticuta. falsaqͥꝗ
eius ꝑ oppositienẽ ꝓbabitur eẽ conuersio Nã cũ dicimus om̃is hõ lapus est &
id lapis non est : qđ apertissime falsũ est cũ lapis ipse animal non sit. Quo đ uni
o stabiliꝑ oppositionẽ conuersione nitatur . Idẽ desimplici etiã particularis
negatione dicemꝰ. Nã cũ hȩc falsa est ut ea q̃dicit quidã hõ animal non est :
illaqꝗ falsitatẽ tenebit q̃ huic cũ terminorũ oppositione conuertitur. ut
ea q̃pponit quidã non animal non hõ ñ est. Idem ex hac enuntiatione colligit᷑

Expanded text:
est, atque illi per oppositionem convertitur, id est, omne non animal non homo est, eam quoque veram esse necesse est. Propositionis autem huius ullus ignorat. Item si sit falsa universalis affirmatio in simplicibus terminis constituta, falsa quoque eius per oppositionem probabitur esse conversio: nam cum dicimus, oid lapis non est, quod apertissime falsum est, cum lapis ipse animal non sit; quod si uno stabili per oppositionem conversione monstretur. Idem de simplici etiam particulari negatione dicemus. Nam cum haec falsa est, ut ea quae dicit, quidam homo animal non est, illa quoque falsitatem tenebit, quae huic terminorum oppositione convertitur, ut ea quae proponit, quoddam non animal non homo non est. Id enim ex hac enuntiatione colligit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ meliora qr maxime desiderant᷑ & sine his anxia
uitaeꝰ uelutisiqͥs capillis. usũ conferat Egrius u
toleramꝰ carere iusu. quã capillis. Atq: exhoc meliore
eẽ uisũ capillis iudicamꝰ qđ his facile illo &ȩ qͦ animo

Expanded text:
anxia vita est, veluti si quis capillis visum conferat. Aegrius enim toleramus carere visu quam capillis; ita ex hoc meliorem esse visum capillis judicamus, quod his facile, illo aequo animo
Abbreviated transcription (Latin):
Dicamus minue. qm̃ nec uiti quidẽ ctuperari. Quȩstio deproprio. Maxi¬
ma pro positio qm̃ contrariis contraria conueniunt. Locus ab oppositis id est
ex cõtrario Rursussit inquȩstio nepositũ. Ansit ꝓpriũ occulos habentiũ uideri
Dicamus minine Eos nãq: qui uident &lias etiã cecos esse contingit. Nam in
quibus est priuatio. Ieidem poterit esse priuatio: & quod est ꝓprium non

Expanded text:
iam ne vitii 576 quidem vituperari. Quaestio de proprio. Maxima propositio: quoniam contrariis contraria conveniunt. Locus ab oppositis, id est ex contrario. Rursus sit in quaestione positum: An sit proprium oculos habentium videre, dicam minime: eos namque qui vident, alias etiam caecos esse contingit. Nam in quibus est habitus, in eisdem poterit esse privatio; et quod est proprium, non
Abbreviated transcription (Latin):
potest ut aui uolare. Ex his igitur apparuit alia ꝓpositiones eẽ in essesignifico¬
tes. alias necessarias. alias contingentes atq possibiles. quarũ necessariarũ atque
contingentiũ eũ sit trina particio. singulȩ exlus dempartitionib: ad eas quȩ inẽe
sigiusicant referuntur: Restant igitur duȩ necessa riȩ & duȩ contingentes: quȩ
cũ ea quȩ ineẽ significat numeratȩ : quinq: om̃sũ ꝓpositionũ faciunt differen¬
tias: Omiũu harũ p̃positionũ aliȩ sunt affirmatiuȩ. aliȩ negatiuȩ. Adfirinatiua
ineẽ significans est. quȩ dicit. est socrates. Negatiua q̃ꝓponit non ẽ socrates: Ne¬
cessari arũ uerꝓpositionũ affirmatiuarũ. duȩ uidentur eẽ negationes una contra¬
ria. aliauero opposita ȩiꝰ. Nãq quȩ dicit nec esseẽ esse a quolib& modo qui dici

Expanded text:
potest, ut avem volare. Ex his igitur apparuit alias propositiones esse inesse significantes alias necessarias, alias contingentes atque possibiles, quarum necessariarum et contingentium cum sit trina partitio, singulae ex iisdem partitionibus ad eas quae inesse significant referuntur. Restant igitur duae necessariae et duae contingentes, quae cum ea, quae inesse significat numeratae, quinque omnes propositionum faciunt differentias. Omnium vero harum propositionum aliae sunt affirmativae, aliae negativae. Affirmativa inesse significans est quae dicit: «est Socrates», negativa quae proponit: «non est Socrates». Necessariarum vero propositionum affirmativarum duae videntur esse negationes, una contraria, altera vero opposita. Eius namque, quae dicit: «necesse est esse a», quolibet modo ex utri
Abbreviated transcription (Latin):
etiã quantitate Restat aut̃ uocis & totius distributionis differentias la¬
re Differt̃ aut̃. quod totũ qͥdẽ partib constat. uox uero non onstat ex hus
q̃ signisicat. Et sit totius qͥdẽ diuisic in partes. uocis uero fit ñ in partes sed
ineasres quas uox ipsa significat: Undefit ut sublata parte cotũpereat subla¬

Expanded text:
etiam quantitate. Restat autem uocis et totius distributionis differentias dare. Differunt autem quod totum quidem constat partibus, uox uero non constat ex his quae significat; et fit totius quidem diuisio in partes, uocis autem fit non in partes sed in eas res quas uox ipsa significat, unde fit ut sublata parte totum pereat, subla
Abbreviated transcription (Latin):
non possint. Nonẽ ergo generis inrelatiuas partes facienda diuisio. sed tota
huius modi sectio a genere separanda est : Neq enĩ hominis species ẽ seruus
aut dñs nec numeri mediũ aut duplũ. Cũ igit᷑ quattuorsint differen
enda diuisio est. Priuationis & habitus & contrariorũ sumencla: maximȩ
auẽ contrarietas indifferenti is pomenda est. nec nor &iũ priuatio. ideireo qm̃ quid¬
dã contra habitũ contrariũ uidetur adponere. ut est firgũ & infinta snũ¬
quã enisa pͥuatio infinitũ. ta men contresi imaginationte for a da danturgnũ¬

Expanded text:
non possint. Non est ergo generis in relatiuas partes facienda diuisio, sed tota non possint. Non est ergo generis in relatiuas partes facienda diuisio, sed tota huiusmodi sectio a genere separanda est, neque enim hominis species est seruus aut dominus nec numeri medium aut duplum. Cum igitur quattuor sunt differentiae, elationis reicienda diuisio est, priuationis et habitus et contrariorum sumendae. Maxime autem contrarietas in differentiis ponenda est nec non etiam priuatio, idcirco quoniam contra habitum quiddam contrarium uidetur apponere, ut est finitum et infinitum; quamquam enim sit priuatio, infinitum tamen contrarii imaginatione formatur
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ induobus terminis seccatur manifestũ est : siquis generi & differentiȩ
cũ deẽ ipse nomen imponat. Ut cũ dicim. figurarũ q̃ sunt trilaterȩ. aliȩ
sunt equi laterȩ. aliȩ duo latera habentes aequa. aliȩ totȩ in aequales:
Trina igitur ista diuisio sisic ꝓferretur. fier& duplex. Eigurarũ q̃trilate
est omĩa : Etcũ dicimꝰ rerũ omĩũ alia sunt bona. alia mala alia indifferen¬
tia quȩ nec bona sunt scilic& nec mala : si itadicerentur gemina diuisiꝯꝓueni¬
r& : rerũ omĩ ũ alia sunt differentia. alia in differentia. Differentiũ alia sunt
bona alia mala : Ita ergo diuisio om̃is ingemina secaretur. sispeciebus
bilis sensus: Hȩc ig nullã hab& substancialẽ differentiã qͣ ase discrepent. immo
potius habent huius modi cognationẽ qͣ ase inuicẽ referũntur. acsine secẽ

Expanded text:
semper in duos terminos secatur manifestum est si quis generi et differentiae semper in duos terminos secatur manifestum est si quis generi et differentiae cum deest nomen imponat, ut cum dicimus ''figurarum quae sunt trilaterae aliae sunt aequilaterae, aliae duo latera habentes aequa, aliae totae inaequales''. Trina igitur ista diuisio si sic proferretur fieret duplex: ''figurarum quae triest omnia; et cum dicimus ''rerum omnium alia sunt bona, alia mala, alia indifferentia'', quae nec bona sunt scilicet nec mala, si ita diceretur gemina diuisio proueniret: ''rerum omnium alia sunt differentia, alia indifferentia; differentium alia sunt bona, alia mala''. Ita ergo diuisio omnis in gemina secaretur si speciebus bile sensus. Haec igitur nullam habent substantialem differentiam qua a se discrepent, immo potius habent huiusmodi cognationem qua ad se inuicem referantur ac sine se esse