comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sileo qd̾ p̾dictus ꝓbus di famulu
de sorore sua musa nomie puella par¬
ua narrare consueuit dicẽs: quod qua¬
maria apparuit. atq coeuas sibi ĩ alb
uestibus puellas ostendit. Quibus
cum illa admisceri appeteret: sed se iun¬
gere eis nõ auderet: beate marie semꝑ uͥ¬
ginis ẽ uoce requisita. an uelit cũ eis eẽ.
atq in enis obsequio uiuere. Cui cum
puella eadem diceret uolo abea manda¬
cum ꝓtinus accepit. uͭ nichil ultra leue
⁊ puellare ageret. arisu. ⁊ iocis abstine¬
ret: sciens ꝑ om̃ia. quod int̾ easdem u̾¬
gines quas uiderat. ad eius obsequi¬
um die tricesimo ueniret. Q uibꝰ uisis:
in cunctis sius moribꝰ puella mutata
est: omnẽq a se leuitatem puellariᷤ
uite magne grauitatis detersit maũ.
Cumq eam parentes eius mutatam
esse mirarentur: requisita rem recu¬
lit. quid sibi beata dei genitrix iusser¬
it: uł quo die itura ess ad obsequiũ
eiꝰ indicauit: cũ post uicesimũ ⁊ qͥn¬
tum diem febre correpta est. Die aũt

Expanded text:
sileo quod praedictus Probus Dei famulus de sorore sua, nomine Musa, puella parva, narrare consuevit, dicens, quod quaMaria apparuit, atque coaevas ei in albis vestibus puellas ostendit. Quibus illa cum admisceri appeteret, sed se eis jungere non auderet, beatae Mariae virginis voce requisita est an velit cum eis esse atque in ejus obsequio vivere. Cui cum puella eadem diceret, Volo, ab ea protinus mandatum accepit, ut nihil ultra leve et puellare ageret, et a risu et jocis abstineret, sciens per omnia quod inter easdem virgines quas viderat, ad ejus obsequium die trigesimo veniret. Quibus visis, in cunctis suis moribus puella mutata est, omnemque a se levitatem puellaris vitae magnae gravitatis detersit manu. Cumque eam parentes ejus mutatam esse mirarentur, requisita rem retulit, quid sibi Dei Genitrix jusserit, vel qua die itura esset ad obsequium ejus indicavit. Tunc post vigesimum quintum diem febre correpta est. Die autem
Abbreviated transcription (Latin):
ret quẽ uidebat: scã illa anima a cor¬
pore est egressa. Tantaq subito flagrã¬
tia miri odoris aspsa ẽ: ut ipsa quoq
suauitas cunctis ostenderet. illic auc¬
torẽ suauitatis uenisse. Cumq corpꝰ
euis ex more mortuoꝵ ad lauandũ ess
nudatum: longe orationis usu. in cu¬
bitis eius ⁊ genibꝰ cameloꝵ more inue¬
ta est obdurata cutis excreuisse: ⁊ qͥd

Expanded text:
ret quem videbat, sancta illa anima e corret quem videbat, sancta illa anima e corpore est egressa. Tantaque subito fragrantia miri odoris aspersa est, ut ipsa quoque suavitas cunctis ostenderet illic auctorem suavitatis venisse. 400 Cumque corpus ejus ex more mortuorum ad lavandum esset nudatum, longo orationis usu in cubitis ejus et genibus camelorum more inventa est obdurata cutis excrevisse; et qui
Abbreviated transcription (Latin):
onnumquã uero inconsolatione
egredientis anime. ipse apparere
solee auctor ac retributor uice. Unde
ꝙ hoc quod detarsilla amita mea in
homelis euangelii dixisse me recolo: iepli¬
cãbo. que int̾ duas alias sorores suas. iur¬
tute continue orationis. grauitate uite.
singularitate abstinentie. ad culmen
scĩtatis excreuerat. Huic ꝑuisionem
felix a tanus meus huus romane eccle
antistes apparuit: eiq mansionẽ ꝓpe¬
tue claritatis ostendit dicẽs. Ueni. qr
in hac te lucis mansione suscipio. Que
subsequente mox febre correpta: ad di¬
em ꝑuenit extremum. Et sic nobilibꝰ
feminis. uirisq morientibꝰ multi con¬
ueniunt: qui eoꝵ ꝓximos consolentur.
cadem hora exitus ipsius multi uiri.
ac femine. eius lectulum circiiste re¬
runt. Cum subito subits sursum illa¬
respiciens iħm uenientẽ uidit: ⁊ cum
magna annnadusione cepit circum¬
stantibꝰ clamare dicẽs. Recedite. rete¬
dite: iħ̾s uenit. Cumq ineũ intende¬

Expanded text:
onnunquam vero in consolatione egredientis animae ipse apparere solet auctor ac retributor vitae. Unde et hoc quod de Tharsilla amita mea in is Evangelii dixisse me recolo replicabo; quae inter duas alias sorores suas virtute continuae orationis, gravitate vitae, singularitate abstinentiae, ad culmen sanctitatis excreverat. Huic per visionem Felix atavus meus hujus Romanae Ecclesiae antistes apparuit, eique mansionem perpetuae claritatis ostendit, dicens: Veni, quia in hac te lucis mansione suscipio. Quae subsequenti mox febre correpta, ad diem pervenit extremum. Et sicut nobilibus feminis virisque morientibus, multi conveniunt qui eorum proximos consolentur, eadem hora exitus ipsius multi viri ac feminae ejus lectulum circumsteterunt. Cum subito illa sursum respiciens, Jesum venientem vidit, et cum magna animadversione coepit circumstantibus clamare, dicens: Recedite, recedite, Jesus venit. Cumque in eum intende
Abbreviated transcription (Latin):
mercedẽ accipiet: si cuiꝰ opꝰ arserit. det̾¬
mentũ pacietur: ipse aũt saluus erie:
sic tam̃ quasi ꝑ ignẽ. Quamus hoc de
igne tribulationis in hac nob̾ uita adibi¬
to possit intelligi: tam̃ siquis hoc de ig¬
ne future purgationis accipiat: pensan¬
dum sollicite ẽ quia illũ dixit ꝑignẽ pos
se saluari. nõ qui suꝑ hoc fundametum
ferrum. es. plũbum edificat: id ẽ pcc̃a
maiora. ⁊ idc̾co duriora. atq tunciam in¬
solubilia. Sed ligna fenum. stipulam:
idẽ pecc̃a minima. atq leuissima: que ig¬
nis facile consumat. Hoc tam̃ sciendũ ẽ
quia illic saltem de minimis. nicħ quis¬
q purgationis obtinebit: nisi bonis hoc
actibꝰ in hac adhuc uita positus ut illic
obtineat ꝓmereatur.

Expanded text:
i cujus opus arserit, detrimentum patietur. Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Quod quamvis et de igne tribulationis in hac nobis vita adhibito possit intelligi, tamen si quis hoc de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollicite est quia illum dixit posse per se salvari, non qui super hoc fundamentum, ferrum, aes, vel plumbum aedificat, id est peccata majora, et idcirco duriora, atque tunc jam insolubilia; sed ligna, fenum, stipulam, id est peccata minima atque levissima, quae ignis facile consumat. Hoc tamen sciendum est, quia illic saltem de minimis nihil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut illic obtineat, promereatur.
Abbreviated transcription (Latin):
dictis. statim defunctus ẽ Atq u̾ peni¬
tendo lib̾ari potuisset: adracone quẽ
uiderat expectatus nõ est. Quod nimi¬
rum constat. quia ad solam utilitatem
audientium uiderãt: qui eum hostem
cui traditus fuerat. ⁊ innotuit. ⁊ nõ eua
mortem purgatorius ignis esse credend̃
est.

Expanded text:
dictis statim defunctus est, atque ut poenidictis statim defunctus est, atque ut poenitendo liberari potuisset, a dracone quem viderat exspectatus non est. Quod nimirum constat quia ad solam utilitatem audientium viderit, qui eum hostem cui traditus fuerat et innotuit et non evasortem purgatorius ignis esse credendus est.
Abbreviated transcription (Latin):
quidã monachus magne estimationis
habebatur. Bonis quippe cernebatur
moribus: atq in om̃i sua accione com¬
positus. Sed sicut res ex fine patuit:
longe alter quã apparebat fuit. Nam
cum se ieiunare cum frĩbꝰ demonstraret:
occulte manducare consucu̾at. Quodeiꝰ
uicium fr̃s omnino nesciebat: s corpo¬
ris suꝑueniente molestia: ad uite extre¬
nia ꝑductus est. Qui cum iam esset in
fine: fis ad se om̃s qui monast̾i̾o merãt
congregari fecit.. A⁊ illi aliud putabant. tali¬
uiro moriente: magnũ quid ac delectabi¬
le se ab eo audire crediderũt. Quibꝰ ip̃e
afflictus ⁊ rremens conpulsus ẽ ꝓdere.
cui hosti traditus cogebatur exire. Nã
dixit. Quando me uobiscũ ieuinare cre¬
debatis: occulte comedebam. Et ninc
ecce ad deuorandum draconi sũ traditus:
qui cauda sua mea genua pedesq conli¬
gauit. Caput uͦ suũ intra meũ os mitẽs:
sp̃m meũ ebibens abstrahit. Quibus

Expanded text:
quidam monachus magnae aestimationis quidam monachus magnae aestimationis habebatur. Bonis quippe cernebatur moribus, atque in omni sua actione compositus; sed sicut ex fine res patuit, longe aliter quam apparebat fuit. Nam cum jejunare se cum fratribus demonstraret, occulte manducare consueverat, quod ejus vitium fratres omnino nesciebant. Sed corporis superveniente molestia, ad vitae extrema perductus est. Qui cum jam esset in fine, fratres ad se omnes qui monasterio aderant congregari fecit. At illi tali, ut putabant, viro moriente, magnum quid ac delectabile se ab eo audire crediderant. Quibus ipse afflictus et tremens compulsus est prodere cui hosti traditus cogebatur exire. Nam dixit: Quando me vobiscum credebatis jejunare, occulte comedebam, et ecce nunc ad devorandum draconi traditus sum, qui cauda sua mea genua pedesque colligavit, caput vero suum intra meum os mittens, spiritum meum ebibens extrahit. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
poterant: s eoꝵ p̾sentiam in confusioe.
in pallore ac tremore illius qui trahe ba¬
tur uidebant. Pauore aut tetre eoꝵ ima¬
ginis: huc illucq uertebat᷑ in lectulo su¬
o. Iacebat insinistro latere: aspectumq
coꝵ ferre nõ poterat. Uertebatur ad parie
cem: ibi aderant. Cumq constrictꝰ nimiᷤᷤ.
relaxare se iam posse desparet: cepit
magnis uocibꝰ clamare. Inducias uel
usq mane: inducias uł usq mane. Sed
cum hoc clamaret: in ipsis uocibꝰ de ha¬
bitaculo fue carnis euulsus est. De quo
mimirũ constat quia ꝓ nob̾ ista. nõ ꝓ se
uiderit: eͣtͣ eius uisio nob̃ ꝓficiat: quos
adhuc diuina pacientia longanimit̾
expectat. Nam illi tetros sp̃s añ mortẽ¬
uidisse. ⁊ inducias petisse quid ꝓfuit: qͥ¬
easdem inducias quas peciit nõ accepit:
Se etiam apud nos nũc¬
diebꝰ suis hyconii. rem terribilem nar¬
rat euenisse. Ibi naniq uͭ ait qd̃dam
monasteriũ tongalaton dicitur: in quo

Expanded text:
poterant, sed eorum praesentiam, in confusione, poterant, sed eorum praesentiam, in confusione, et pallore, ac tremore illius qui trahebatur videbant. Pavore autem tetrae eorum imaginis huc illucque vertebatur in lectulo; jacebat in sinistro latere, aspectum eorum ferre non poterat; vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque constrictus nimis relaxari se jam posse desperaret, coepit magnis vocibus clamare, dicens: Inducias vel usque mane, inducias vel usque mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis suis vocibus de habitaculo suae carnis evulsus est. De quo nimirum constat quia pro nobis ista, non pro se, viderit, ut ejus visio nobis proficiat, quos adhuc divina patientia longanimiter exspectat. Nam illi tetros spiritus ante mortevidisse, et inducias petiisse, quid profuit, qeasdem inducias quas petiit non accepit? Est etiam nunc apud nos diebus suis Iconii rem terribilem narrat evenisse. Ibi namque, ut ait, quoddam monasterium τῶν Γαλατῶν dicitur, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ probꝰ ꝓpinquus illius. cuiꝰ iã
suꝑius memoriã fẽci. narrare consueuit.
uir in hoc mundo ualde idoneus fuit.
sed tantum plenuis uicus quantũ rebus
Suꝑbia tumidus: carnis sue uolupta¬
tibus subditus: madquirendis rebus
auaricie facibꝰ accensus. S cum tot
malis dñs finẽ ponere decreuisset: cor¬
porali hunc molestia ꝑcussit. Qui ad
extremum ueniens: eadem hora qua
iam de corpore erat exiturus: aptis oc¬
culis uidic tetros ꝙ. nigerrimos sp̃s corã
se ad sistere: ꝙ uehementer inminere: uͭ
adinferm claustra se rapent. Cepit tre¬
mere. pallescere. sudare. ⁊ magnis uocibꝰ
inducias petere: filiumq suũ nomine
maximũ. quẽ ipse iam monachus mo¬
nachũ uidi. nimiis ⁊ turbatis clamori¬
bus uocare dices. Maxime curre: nun¬
quã tibi mali aliquid feci: in fide tua me
suscipe. Turbatus mox maximus ad fu¬
it: lugens ⁊ ꝑstrepens fimilia conueĩt.
Cos aũt quos ille insistentes sͥ grauit̾
tolerabat. ipsi malignos sp̃s uidere nõ

Expanded text:
s propinquus illius, cujus jam superius memoriam feci, narrare consuevit, vir in hoc mundo valde idoneus fuit, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus, superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, corporali hunc molestia percussit. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exiturus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos spiritus coram se assistere, et vehementer imminere, ut ad inferni claustra eum raperent. Coepit tremere, pallescere, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum vidi, nimiis et turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime, curre, nunquam tibi mali aliquid feci, in fide tua me suscipe. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens ac perstrepens familia convenit. Eos autem quos ille insistentes sibi graviter tolerabat, ipsi malignos spiritus videre non
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ inscłm mĩa eius. E x quibꝰ nmirũ
sententus constat. quia qualis hinc quiꝰ¬
q egreditur: talis in iudicio p̾sentatur.¬
iudiciũ purgatoriꝰ ignis credendus est:
ꝓ eo qd̾ ueritas dicit. Quia siquis in scõ
spũ blasphemiam dix̾it: neq in ħ scło
remittitur ei. neq in futuro. In qua sẽ¬
tentia datur intelligi. quasdam culpas
in hoc scło: quasoam uͦ in futuro posse
laxari. quod enim de uno negat᷑. cõ se¬
quens intellectus patet. quia de quibꝰ¬
dam concedit᷑. S tam̃ uͭ p̾dixi hoc de
paruis. minimisq pcc̃is. fieri posse cre¬
dendum ẽ: sic̃ ẽ assiduus ociosus sermo¬
⁊ in mod̾atus risus. uł peccatũ cure rei fa
miliaris: que uix sine culpa uł ab ip̃is
agitur. qui culpam qualit̾ declinare de¬
beant sciunt: aut ĩ non nullis grauibꝰ
rebꝰ error ignorantie: que cuncta etiã
pꝰ mortẽ grauant: si adhuc in hac uita
positis minime fuerint relaxata. Nam¬
⁊ cũ paulus dicat xp̃m esse fundamẽtũ:

Expanded text:
icordia eius. Ex quibus nimirum sentenciis constat, quia qualis hinc quisque egreditur, talis in iudicio praesentatur.judicium purgatorius ignis credendus est, pro eo quod Veritas dicit, quia si quis in sancto Spiritu blasphemiam dixerit, neque in hoc saeculo remittetur ei, neque in futuro . In qua sententia datur intelligi quasdam culpas in hoc saeculo, quasdam vero in futuro posse laxari. Quod enim de uno negatur, consequens intellectus patet, quia de quibusdam 444 conceditur. Sed tamen, ut praedixi, hoc de parvis minimisque peccatis fieri posse credendum est, sicut est assiduus otiosus sermo, immoderatus rimiliaris, quae vix sine culpa vel ab ipsis agitur, qui culpam qualiter declinare debeant, sciunt, aut non in gravibus rebus error ignorantiae, quae cuncta etiam post mortem gravant, si adhuc in hac vita positis minime fuerint relaxata. Namque cum Paulus dicat Chirstum esse fundamentum,
Abbreviated transcription (Latin):
nouissimũ eiꝰ duc̃ ad mortẽ. Hec itaq oc¬
culti indicii ꝓfunda cogitare. qͣd ẽ aliud ꝙͣ
alas deponere. idẽ de nulla iã uirtute con¬
fidere. s sub magno timore trepidare: Si¬
ue enum omp̃is di naturã considerẽt. siue
eiꝰ iudicia ꝑpendant. crepidant. ꝑtimeset.
eis gͦ qͣsi alas deponere ẽ: uirtutes q̃s hñt
humiliare. Sic abraham alas deposuit qͥ
qñ loqui cũ d̾o cep̃. puluerẽ ⁊ cinerem se cog¬
nouit dicẽs. Loqrͣ ad dñm meũ cum sim

Expanded text:
novissimum ejus ducit ad mortem . Haec itaque occulti judicii profunda cogitare, quid est aliud quam alas deponere, id est de nulla jam virtute confidere, sed sub magno timore trepidare? Sive enim omnipotentis Dei naturam considerent, sive ejus judicia perpendant, trepidant, pertimescunt. Eis ergo quasi alas deponere est virtutes quas habent humiliare. 19. Sic Abraham alas deposuit, qui quando loqui cum Deo coepit, pulverem et cinerem se esse cognovit dicens: Loquar ad Dominum meum, cum sim
Abbreviated transcription (Latin):
mentũ fit: stant ãalia ⁊ su̾binittunt a¬
las suas. qr scõꝵ m̃tes cum creatoris sui potẽ¬
tiam intenta ⁊templatione ꝯsid̾ant: uiles¬
cunt eoꝵ ammo uͥtutes qͣs habent. ⁊ tanto
fiuint ap̃ se humiles qnͣto eis illud altumẽ
qd̾ suꝑ angłos sonat fortasse enĩ doctores gc̃i¬
cũ ceꝑuit intacita m̃te cogitare. q̃ sit meffa¬
bilis di pacientia. que m̃tes hõium sine stre¬
pitu u̾boꝵ docet. ⁊ qm᷑ hec cadem sapientia si
auctoꝵ m̃tes ñ doceat. uox docentium uacue

Expanded text:
mentum fit, stant animalia, et submittunt alas suas, quia sanctorum mentes cum creatoris sui potentiam intenta contemplatione considerant, vilescunt eorum animo virtutes quas habent; et tanto fiunt apud se humiles, quanto eis illud altum est quod super angelos sonat. Fortasse enim doctores cum coeperint tacita mente cogitare quae sit ineffabilis Dei sapientia, quae mentes hominum sine strepitu verborum docet, et quomodo haec eadem sapientia si auditorum mentes non doceat, vox docentium vacue
Abbreviated transcription (Latin):
sSeꝑe ꝙ scoꝵ cogitacionibꝰ ipsa que hñt bona
blandiunt᷑. ut eoꝵ m̃tes in aliq̃ sui fiducia le¬
uent. s ꝓtinꝰ ad occulta dĩ uidicia recurrunt.
Ꝙm̃ alii ex uirtutibꝰ ad infernum ꝑelatio¬
nem curr̃. alii ex uiciis correcti ad celũ ꝑ hu¬
militatẽ leuantur. Uñ nos ad humilitatẽ
reuocaus ꝓph̃a. t̾ret ⁊ ãmonet dicẽs. Beni¬
te ⁊ iudete oꝑa diũ qm̃ t̾ribił inconsilis su

Expanded text:
sanctorum cogitationibus ipsa, quae habent bona blandiuntur, ut eorum mentes in aliqua sui fiducia elevent, sed protinus ad occulta Dei judicia recurrunt, quomodo alii ex virtutibus ad infernum per elationem corruunt, alii ex vitiis correcti ad coelum per humilitatem levantur. Unde nos ad humilitatem revocans propheta terret et admonet dicens: « Venite et videte opera Domini, quam terribilis in consiliis su
Abbreviated transcription (Latin):
dicioris et tardioris lingue sum. Ac si di
ceret. Postiy ate u̾ba uite audio ofusgme
inu̾b̾ pͥoribꝰ agnosco. Sic isaias curꝰ uita dõ
ad p̾dicandum placuerat. cum eundẽ dñin
ꝓtemplat᷑. carbone de altari more tactꝰ ẽ ait.
He mͣ qr tacui. qr uit pollutꝰ labiis ego sũ.
Ecce ad suꝑiora subleuatꝰ. sibi metipsi dela¬
bioꝵ pollucione displicuit. In enim celestis
mundicie ꝯspiceret. eẽ se udicabilem non
ostendiss. Sic loquendo dño ieremias cla¬
mat. a a a. dñe d̾s: ecce nescio loqui. qr puer
ego sũ. Iuxta enim ea u̾ba que audiebat:
u̾ba se nõ habe cognou̾at. Sic daniel subli¬
mem uisionẽ uidens. ꝑ płimos dies elãgu¬
it ⁊ egrotauit. Ꝙ hi qui inu̾tutib fortess̃.
cũ altiora d̾i conspiciunt. in sua sinz estima¬
tione ĩfirmi atq in becilles fiunt. Sic beatꝰ
iob de quo dñs amicis illiꝰ dix̃ Non estis lo¬
cuti corã me rectũ sic̃ seruus m̃s iob Cũ u̾ba

Expanded text:
ioris et tardioris linguae sum . Ac si aperte diceret: Postquam a te verba vitae audio, confusum me in verbis prioribus agnosco. Sic Isaias, cujus vita Domino ad praedicandum placuerat, cum, eumdem Dominum contemplatus, carbone de altari in ore tactus est, ait: Vae mihi quia tacui, quia vir pollutus labiis ego sum . Ecce ad superiora sublevatus, sibimetipsi de labiorum pollutione displicuit. Nisi enim coelestis munditiae alta conspiceret, esse se judicabilem non invenisset. Sic loquente Domino Jeremias clamat: A, a, a, Domine Deus, ecce nescio loqui, quia puer ego sum . Juxta enim ea verba quae audiebat verba se non habere cognoverat. Sic Daniel sublimem visionem videns, per plurimos dies elanguit et aegrotavit , quia hi qui in virtutibus fortes sunt, cum altiora Dei conspiciunt, in sua sibimet aestimatione infirmi atque imbecilles fiunt. Sic beatus Job, de quo Dominus amicis illius dixit: Non estis locuti coram me rectum, sicut servus meus , cum verba
Abbreviated transcription (Latin):
Ꝙ qnͣtum ad hões sapient̾ locutꝰ fuerat: lo¬
quentẽ s̃. dm̃ audiens. insipient̾ locutum se¬
fuisse rep̾hendit: qr incontẽplacionẽ u̾e sapi¬
entie. sua ei sapientia uiluit. Ad uocẽ gͦ de su
ꝑuenientẽ aĩalia alas deponũt. qr uirtutem
dĩ siue in natura sua ꝯtemplari req̃ramꝰ. sine
mnoccultis uidiciis inuestigare cogitemꝰ: pro
eo qd̾ eiꝰ alta nob̃ inpenetrabilia sũt. nr̃a nob̃
si q̃ in eẽ credebant᷑ uilescunt. Et q̃ inquantu.¬
la cumq scientia uolare credebamꝰ. Inuisibi¬
lem suꝑ nos nat᷑am ⁊ inpenetrabilia eiꝰ uidi¬
cia ꝑpendentes. submissis alis humilit̾ stamꝰ.

Expanded text:
ntum ad homines sapienter locutus fuerat, loquentem sibi Deum audiens, insipienter se locutum fuisse reprehendit, quia in contemplatione verae sapientiae sua ei sapientia viluit. Ad vocem ergo desuper venientem animalia alas deponunt, quia virtutem Dei sive in natura sua contemplari requiramus, sive in occultis judiciis investigare cogitemus, pro eo quod ejus alta nobis impenetrabilia sunt, nostra nobis si qua inesse bona credebantur vilescunt. Et qui in quantulacunque scientia volare credebamur, invisibilem 1243 super nos naturam, et impenetrabilia ejus judicia perpendentes, submissis alis humiliter stamus.
Abbreviated transcription (Latin):
grauiora sũt legis uidicium ⁊ misericor¬
diam: ⁊ fidem. Neq enim negligentͥ au
diendum est. qd̾ cum deciman minima:
diceret: extrema quidem de oleribꝰ ma¬
luit. s tam̃ bene olentia memorare. ut
ꝓfecto ostenderet. quia simulatores cum
parua custodunt: odorem de se extende¬
re sc̃ẽ opinionis querunt. Et quãuis im¬
plere maxima p̾termitant. ⁊ͣtam̃ mi¬
nua obsenant: que humano iudicio
longe lateq redoleant.

Expanded text:
graviora sunt legis, judicium, et misericorgraviora sunt legis, judicium, et misericordiam, diendum est quod cum decimare eos minima diceret, extrema quidem de oleribus maluit, sed tamen bene olentia memorare: ut profecto ostenderet, quia simulatores cum parva custodiunt, odorem de se extendere sanctae opinionis quaerunt. Et quamvis implere maxima praetermittant, ea tamen minima observant, quae humano judicio longe lateque redolent.
Abbreviated transcription (Latin):
uia fiat ad foneam grauioris culpe. Qui
enim uane elati minimi boni custodiam
sius uirib tribuumt: iuste derelicti. cul¬
pis maioribus obruunt᷑: ⁊ cadendo discũt
nõ fusse ꝓprium qd̾ steterunt: ut mala
inmensa cor repͥmant: qd̾ bona minima
exaltant. Ammonendi sũt ut considerẽt
qd̾ inculpis grauiorib alto reatu se obligãt
et tam̃ plerumq in parius que custoduĩt
deterius peccant. quia ⁊ millis iniqua fa¬
ciunt. ⁊ ꝑ ista se hominibꝰ quia iniqui te¬
gunt. Unde fit ut cum maiora mala ppe¬
trant: coram d̾o aꝑte iniquitatis sit. ⁊ cũ
parua bona custodiunt. coram hominibꝰ
simulate scĩtatis. Hinc est enim: quod
phariseis dr̃. Liquantes culicẽ: camelũ
autẽ glucientes. ac si aꝑte diceret᷑. Mini¬
ma mala discernitis: maiora deuoratis.
Hinc ẽ qd̾ rursum ore ueritatis increpan¬
cur. cũ audiunt. Decimatismentam et
anetum. ⁊ cyminum: ⁊ relinquitis que

Expanded text:
via fiat ad foveam gravioris culpae. Qui via fiat ad foveam gravioris culpae. Qui enim vane elati, boni minimi custodiam suis viribus tribuunt, juste derelicti culpis majoribus obruuntur; et cadendo discunt non fuisse proprium quod steterunt, ut mala immensa cor reprimant, quod minima bona exaltant. Admonendi sunt ut considerent quod et in culpis gravioribus alto reatu se obligant, et tamen plerumque in parvis quae custodiunt, deterius peccant, quia et in illis iniqua faciunt, et per ista se hominibus quod iniqui sunt tegunt. Unde fit ut cum majora mala perpetrant coram Deo, apertae iniquitatis sit; et cum parva bona custodiunt coram hominibus, simulatae sanctitatis. Hinc est enim quod Pharisaeis dicitur: Liquantes culicem, camelum autem glutientes . Ac si aperte diceretur: Minima mala discernitis, majora devoratis. Hinc est quod rursum ore Veritatis increpantur, cum audiunt: Decimatis mentham, et anethum, et cyminum; et relinquitis quae
Abbreviated transcription (Latin):
nulla creditur: eo peius quoꝙ  securius in
usu retinet᷑. Unde fit plerumq ut mẽs
assueta malis leuibꝰ. nec grauia porrescat.
atq ad quandam auctoritatẽ nequicie ꝑ
culpas nutrita ꝑueniat. Et tanto inma¬
ioribꝰ contempnat ꝑtimescere: quanto ĩ
minimis didicit nõ timendo peccare.¶
At contra ammonendi sũt qui se a prauiꝰ
custodiunt. s aliquando ingrauibus de¬
merguntur: ut sollicite se ipsi dep̾hendãt.
quia dũ cor eoꝵ de custoditis minimis ex¬
tollitur: ad ꝑpetranda grauiora ipso ela¬
cionis sue baratro deuoratur. Et dum
foris sibi parua subiciunt. s ꝑ manem
głam untus utumescunt. Langores suꝑ¬
bie intrinsecus uictam mentẽ ꝙiam fo¬
ras ꝑmala maiora ꝓsterunt. Ammo¬
nendi ergo sũt: qui se aparuis custoduĩt.
s aliquando ingrauibꝰ demerguntur.
Ne ubi se stare extrinsecꝰ estimant. ibi m¬
trinsecus cadant. Et iusta districti iudi¬
cis retribucione. elacio minoris iusticie.

Expanded text:
nulla creditur, eo pejus quo et securius in nulla creditur, eo pejus quo et securius in usu retinetur. Unde fit plerumque ut mens assueta malis levibus nec gravia perhorrescat, atque ad quamdam auctoritatem nequitiae per culpas nutrita perveniat; et tanto in majoribus contemnat pertimescere, quanto in minimis didicit non timendo peccare. At contra admonendi sunt qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur, ut sollicite seipsos deprehendant, quia dum cor eorum de custoditis minimis extollitur, ad perpetranda graviora ipso elationis suae barathro devorantur; et dum foris sibi parva subjiciunt, sed per inanem gloriam intus intumescunt, languore superbiae intrinsecus victam mentem etiam foras per mala majora prosternunt. Admonendi ergo sunt qui se a parvis custodiunt, sed aliquando in gravibus demerguntur, ne ubi se stare extrinsecus aestimant, ibi intrinsecus cadant, et juxta districti judicis retributionem elatio minoris justitiae
Abbreviated transcription (Latin):
uis inminimis. s tam̃ frequent̾ excedũt:
ut nequaquã considerẽt qualia. s qnͣta
cõmittunt. E acta enĩ sua. si despicuĩt
tumere cũ pensant: debent formidare
cum numerant. Altos quippe gurgiteᷤᷤ
fluminum. parue s inmimere replent
gute pluuiarum. Et hoc agit sentina
latenter crescẽs: quod patent̾ ꝓcella se¬
uiens.⁊ mnuta sũt que erumpunt mem¬
bris ꝑscabiem uulnera. s cum multitu¬
do eoꝵ corpus inninerabilit̾ occupat.
Sic uitam corporis. sic̃ unum graue iniflie¬
tum pectori uulnus necat. Hinc uidelie
scriptum est. Quimodica sꝑnit: paula¬
tim decidit. Qui enim peccata minima
flere ac deuitare negligit: a statu iustici¬
e nõ quidem repente. s partibꝰ totus ca¬
dit. Ammonendi sũt qui inminimis
frequent̾ excedunt. ut sollicite consident:
quia non numquã in parua deterus quã
in maiori culpa peccatur. Maior enĩ quo
cicius quia sit culpa agnoscitur: eo etiam
celerius emendatur. Minor uero dum qͣi

Expanded text:
imis, sed tamen frequenter excedunt, ut nequaquam considerent qualia, sed quanta committunt. Facta enim sua si despiciunt timere cum pensant, debent formidare cum numerant. Altos quippe gurgites fluminum, parvae sed innumerae replent guttae pluviarum. Et hoc agit sentina latenter excrescens, quod patenter procella saeviens. Et minuta sunt quae erumpunt membris per scabiem vulnera, sed cum multitudo eorum innumerabiliter occupat, sic vitam corporis sicut unum grave inflictum 92 pectori vulnus necat. Hinc videlicet scriptum est: Qui modica spernit, paulatim decidit . Qui enim peccata minima flere ac devitare negligit, a statu justitiae non quidem repente, sed partibus totus cadit. Admonendi sunt qui in minimis frequenter excedunt, ut sollicite considerent quia nonnunquam in parva deterius, quam in majori culpa peccatur. Major enim quo citius quia sit culpa agnoscitur, eo etiam celerius emendatur; minor vero dum quasi
Abbreviated transcription (Latin):
catum soluitur: qd̾ ⁊ ꝑ consiliũ solidat᷑.
Nisi enĩ mens om̃imodo et̾na despiceret.
in culpa exiudicio nõ piret. Hoc ergo int̾¬
p̾cipitatione lapsos. et consilio peuntes
differt: qd̾ cum abstatu iusticie peccãdo
concidunt. plerumq simul ⁊ in laqueũ
despationis cadunt. Hinc ẽ qd̾ ꝑ ꝓpħam¬

Expanded text:
catum solvitur quod et per consilium solidatur. catum solvitur quod et per consilium solidatur. Nisi enim mens omni modo aeterna despiceret, in culpa ex judicio non periret. Hoc ergo praecipitatione lapsis per consilium pereuntes differunt, quod cum hi a statu justitiae peccando concidunt, plerumque simul et in laqueum desperationis cadunt. Hinc est quod p
Abbreviated transcription (Latin):
Pernasum quoqr odores fetoresq discer¬
nimus. Quid ergo ꝑ nasum eccle. nisi scõ¬
rum prouida discretio designatur: Qui
etiã turri similis que ẽ in libano dicitur.
quia discreta eoꝵ prouidentia. Ita in al¬
to sita est: ut temptationũ certamina.
priusquã ueniant uideat. ⁊ contra ea dũ
uenerint subsistat munita. Que enĩ fut᷑a
p̾uidentur. Cũ p̾sencia fuerint. minoris
uirtutis fiunt. quia dũ contra ictum qͥsq
paratior reddit᷑: hostis qui se inopinatum
credidit. co ipso quo pͥuisus est eneruatur.
¶At contra ammonendi sũt qui in cł̾pa
ex consilio ligantur: quaturꝰ ꝓuida consi¬
deratione ꝑpendant. quia dũ mala ex iu¬
dicio faciunt. Districcius contra se uidici¬
um accendũt. ut tanto eos diiriꝰ sentẽcia
feriat: qnͣto illos inculpa arcuis uincla
de liberationis ligant. Cicuis fortasse de¬
licta penitendo abluerẽt: si in hiis sola p̾¬
cipitacione cecidissent. Nam tardius pec¬

Expanded text:
Per nasum quoque odores fetoresque discerPer nasum quoque odores fetoresque discernimus. Quid ergo per nasum Ecclesiae, nisi sanctorum provida discretio designatur? Qui etiam turri similis quae est in Libano dicitur, quia discreta eorum providentia ita in alto sita est, ut tentationum certamina et priusquam veniant videat, et contra ea dum venerint munita subsistat. Quae enim futura praevidentur, cum praesentia fuerint, minoris virtutis fiunt; quia dum contra ictum quisque paratior redditur, hostis qui se inopinatum 91 credidit, eo ipso quo praevisus est, enervatur. At contra admonendi sunt qui in culpa ex consilio ligantur, quatenus provida consideratione perpendant, quia dum mala ex judicio faciunt, districtius contra se judicium accendunt; ut tanto eos durior sententia feriat, quanto illos in culpa arctius vincula deliberationis ligant. Citius fortasse delicta poenitendo abluerent, si in his sola praecipitatione cecidissent. Nam tardius pec
Abbreviated transcription (Latin):
in mari amutere est. intencionẽ ꝓuidam
int̾ ꝓcellas huius scli nõ tenere. Si enĩ
gubnator clanium sollicite stringit. mͦ
influctibꝰ ex aduerso nauẽ dirigit: modo
uentoꝵ impetus ꝑ obliquũ fundit. Ita
cũ mens iugilant̾ animã regit: modo ali¬
a suꝑans calcat: modo alia ꝓuidẽs decli¬
nat. Ue ⁊ p̾sentia laborando subiciat. et
contra futura certamina ꝓspiciendo con¬
ualescat. Hinc rursum suꝑne patrie bel¬
latoribꝰ dr̃. Unuscuiꝰq ensis suꝑ femur
suũ: ꝓpter tunores nocturnos. Ensisenĩ
suꝑ femur ponitur: quando acumine sc̃e
p̾dicacionis: praua suggestio carnis edom̃¬
tur. Per noctẽ uero: cecitas nr̃e infirmi¬
tatis exp̾mitur. Quia quicq̃d adu̾sitatis
in nocte iminet: nõ uidetur. Ioniuscu¬
certaminis parati semꝑ assistunt. Hinc
rursũ sponse dicit᷑. Nasus tuus sic̃ turris:
que est in libano. Remnamq quã oclis
non cernimus: plerumq odore p̾uidemus.

Expanded text:
in mari amittere, est intentionem providam in mari amittere, est intentionem providam inter procellas hujus saeculi non tenere. Si enim gubernator clavum sollicite stringit, modo in fluctibus ex adverso navem dirigit, modo ventorum impetus per obliquum findit. Ita cum mens vigilanter animam regit, modo alia superans calcat, modo alia providens declinat; ut et praesentia laborando subjiciat, et contra futura certamina prospiciendo convalescat. Hinc rursum de fortibtur: Uniuscujusque ensis super femur suum, propter timores nocturnos . Ensis enim super femur ponitur, quando acumine sanctae praedicationis prava suggestio carnis edomatur. Per noctem vero caecitas nostrae infirmitatis exprimitur, quia quidquid adversitatis in nocte imminet non videtur. Uniuscucertaminis parati semper assistunt. Hinc rursum sponsae dicitur: Nasus tuus sicut turris quae est in Libano . Rem namque quam oculis non cernimus, plerumque odore praevidemus.
Abbreviated transcription (Latin):
pe acura sue sollicitudinis dormiens uer¬
beratur. ⁊ non dolee: quia sic immiuenci¬
a mala nõ ꝓspicit. sic necq̃ ppetrauerat
agnoscit. õrahitur ⁊ nequaquã sentit. q
ꝑ illecebras uicioꝵ ducitur: nec tam̃ ad
sui custodiam suscitatur. Que quidẽ e¬
uigilare obtat. ut rursum uina reppena
Quia quãuis sõpno torporis a sui ẽtodia
ut semꝑ uoluptatibus debrietur. Et cum
ad illud clormiat. inqd sollert̾ iungilare de¬
buerat. Ad illud iugilare appetit. ad quod
laudabilit̾ dormire potuiss. Hinc suꝑ¬
ius scriptum est. Et eris quasi dormiens
in medio mari: ⁊ quasi sopitus gub̾natur
amisso clauo. In medio enim mari dormiͤ.
qui in huius mundi temptationibꝰ positꝰ.
ꝓuidere motus irruenciũ uicioꝵ: quasiim¬
minentes undarum cumulos negligir.
Et quasi gubnator clauiũ amittit: quã¬
domens aᵈ regendam nauẽ corporis. stu¬
dium sollicitudims ꝑdit. Clauiũ quippe

Expanded text:
pe a cura suae sollicitudinis dormiens verpe a cura suae sollicitudinis dormiens verberatur et non dolet, quia sicut imminentia mala non prospicit, sic nec quae perpetraverit agnoscit. Trahitur et nequaquam sentit, quia per illecebras vitiorum ducitur, nec tamen ad sui custodiam suscitatur. Quae quidem evigilare optat, ut rursum vina reperiat, quia quamvis somno torporis a sui custodia ut semper voluptatibus debrietur; et cum ad illud dormiat in quo solerter vigilare debuerat, ad aliud vigilare appetit, ad quod laudabiliter dormire potuisset. Hinc superius scriptum est: Et eris quasi dormiens in medio mari, et quasi sopitus gubernator amisso clavo . In medio enim mari dormit, qui in hujus mundi tentationibus positus, providere motus irruentium vitiorum quasi imminentes undarum cumulos negligit. Et quasi clavum gubernator amittit, quando mens, ad regendam navem corporis, studium sollicitudinis perdit. Clavum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Lit eR ammonendi sũt qui repenti¬
na concupiscentia suꝑantur. atq ali¬
ter qui inculpa ex consilio ligantur. Ammo¬
nendi quippe sunt quof repentina concu¬
piscencia suꝑat. ut inbello p̾sentis uite se
tegant. Ut occulta insidiantis hostis iacła
porrescant. ⁊ intam caliginoso certamine.
intencione continua intra mentis castra
se muniãt. Nam qui circũspeccionis sol¬
licitudine cor destituitur: uulneribꝰ aꝑi¬
tur. quia hostis callidus tanto liberrꝰ pec¬
tus ꝑcutit. quanto nudum a ꝓuidencie lo
rica dep̾hendit. Ammonẽdi sũt qui repen¬
tina concupiscencia suꝑantur: ut curare
nimis terrena desuescant. Quia intenci¬
onẽ suã dum reb transitoriis immod̾aci¬
us implicant: quibꝰ culparũ iaculis tran¬
figantur ignorant. Unde ⁊ ꝑsalomonẽ
uox ꝑcussi. ⁊ dormientis exp̾mitur. Qui
ait. Uerberauerunt me. s nõ dolui. T̃ra¬
xerunt me: ⁊ ego nõ sensi. quando eiugi¬
labo. ⁊ rursum uina repiam: Mens quip¬

Expanded text:
ui repentina concupiscentia superantur, atque aliter qui in culpa ex consilio ligantur. Admonendi quippe sunt quos repentina concupiscentia superat, ut in bello praesentis vitae se tegant; ut occulta insidiantis hostis jacula perhorrescant, et in tam caliginoso certamine intentione continua intra mentis castra se muniant. Nam si a circumspectionis sollicitudine cor destituitur, vulneribus aperitur, quia hostis callidus tanto liberius pectus percutit, quanto nudum a providentiae 90 lorica deprehendit. Admonendi sunt qui repentina concupiscentia superantur, ut curare nimis terrena desuescant; quia intentionem suam dum rebus transitoriis immoderatius implicant, quibus culparum jaculis transfigantur ignorant. Unde et per Salomonem vox percussi et dormientis exprimitur, qui ait: Verberaverunt me, sed non dolui; traxerunt me, et ego non sensi. Quando evigilabo, et rursum vina reperiam ? Mens quip
Abbreviated transcription (Latin):
differunt peccata que ꝑ consiliũ ꝑpetrat᷑.
Non tam praue facta dñs quã studia pra¬
uitatis insequitur. In factis enim: se pe
infirmitates negligencia. In studiis ue¬
ro: maliciosa semꝑ intencione peccatur
Quo contra: recte beati uiri exp̾ssione ꝑ
p̾sidentis solet. In cathedra aũt pestilẽ¬
tie sedere ẽ: ex iudicio praua cõmitere.
In cathedra pestilentie sedere est: ⁊ ex ra¬
cione mala discernere.⁊ tam̃ ex delibera¬
cione ꝑpetrare. Quasi in ꝑu̾si consilii ca¬
thedra sedet: qui tanta iniquitatis elaci¬
one atollitur. ut implere malũ etiam ꝑ
consilia̾ conetur. Et sic̃ assistentibꝰ turb
p̾lati sũt qui cathedre honore fulciutur:
Ita delicta eoꝵ qui iap̾cipitatione corru¬
unt. ex quisita ꝑstudium peccata transcẽ
sunt. qui nũc prauoꝵ nõ socii s pͥncipes

Expanded text:
differunt peccata quae per consilium perpetrantur, non tam prave facta Dominus quam studia pravitatis insequitur. In factis enim saepe infirmitate, saepe negligentia, in studiis vero malitiosa semper intentione peccatur. Quo contra recte beati viri expressione ppraesidentis solet. In cathedra autem pestilentiae sedere, est ex judicio prava committere: in cathedra pestilentiae sedere, est et ex ratione mala discernere, et tamen ex deliberatione perpetrare. Quasi in perversi consilii cathedra sedet, qui tanta iniquitatis elatione attollitur, ut adimplere malum etiam per consilia conetur. Et sicut assistentibus turbis praelati sunt qui cathedrae honore fulciuntur, ita delicta eorum qui praecipitatione corruunt, exquisita per studium peccata transcendsunt, qui nunc pravorum non socii, sed principes
Abbreviated transcription (Latin):
attestant᷑. Iuxta eam namq ciuitatẽ
eccła beati mr̃is stephani sita ẽ. In qua
uir uite uenerabilis constantius noĩe.
mansionarii functus officio de seruie¬
bat. Cuiꝰ scĩtatis opinio sese ad notici¬
am hominũ longe lateq extenderat.
Quia idem uir funditus t̾ram despici¬
ens: toto anni sumentis. ad sola celesti¬
a flagrabat. Quadã uero die dum ine¬
adem eccła oleum deesset: ꝙ p̾dictus
d̾i famulus unde lampades accend̾et
omimodo nõ haberet. Om̃s lampades
eccłe impleuit aqua: atq ex more pa
pirum ĩ medio posuit. Quas allato ig¬
ne succendit. Sicq aqua arsit in lampa¬
dibus: ac si oleum fuisset. Ppende igit᷑
petre. cuiꝰ meritiuir fuerit: qui necessi¬
tate conpulsus. elementi naturã muta¬
uit. petrꝰ. ¶irum est ualde qͣd audeo:
sed uelim nosse cuiꝰ humilitatis apud
se uitus ẽẽ potuit iste: qui tante excel¬
lentie foris fuit.
Gregorius.

Expanded text:
attestantur. Juxta eam namque civitatem ecclesia beati martyris Stephani sita est, in qua vir vitae venerabilis, Constantius nomine, mansionarii functus officio deserviebat : cujus sanctitatis opinio sese ad notitiam hominum longe lateque tetenderat, quia idem vir funditus terrena despiciens, toto annisu mentis ad sola coelestia flagrabat. Quadam vero die dum in eadem Ecclesia oleum deesset, et praedictus Dei famulus unde lampades accenderet omnino non haberet, omnes lampades Ecclesiae implevit aqua, atque ex more in medio papyrum posuit; quas allato igne succendit, sicque aqua arsit in lampadibus ac si oleum fuisset. Perpende igitur, Petre, cujus meriti vir iste fuerit, qui necessitate compulsus, elementi naturam mutavit. PETR. Mirum est valde quod audio; sed nosse vellem cujus humilitatis apud se esse intus potuit iste, qui tantae excellentiae foris fuit. 176 GREGOR.
Abbreviated transcription (Latin):
gressus fuisset: post paululũ intrauit:
⁊ lampades quas extinxerat lucentes
repperit: quas ne gligenter extixisse se
credidit. atq eas iam sollicitius extinc¬
xit. Qui exiens eccłam clausit: s pꝰ¬
spacium orarum triũ regressus. lucen¬
tes lampades quas extinxerat ĩuenit.
ut uidelicet ex ipso lumine aꝑte clareᷤ¬
sumus tribulationibꝰ positi: quia tñ
auditore nr̃o non sumꝰ om̃ino despec¬
ti: testantur ea que audio eius stupẽ¬
da miracula. Gregorius¬
amuis sola que initalia gesta s̃:
narrare decreuerim: uis ne tamẽ
ut ꝓ ostendenda eiusdem arriane ere¬
seos dampnatione. transeamus uerbo
adhispanias. atq inde ꝑ africam adi
taliam redeamꝰ. petrus. Perge quoli¬
bet: nam letus ducor. letus reducor.

Expanded text:
gressus fuisset, post paululum intravit, gressus fuisset, post paululum intravit, et lampades quas exstinxerat lucentes repcredidit, atque eas jam sollicitius exstinxit, qui exiens ecclesiam clausit. Sehorarum trium spatium regressus, lucentes lampades quas exstinxerat invenit, ut videlicet ex ipso lumine aperte claremagnis sumus tribulationibus positi, quia tamen a conditore nostro non sumus omnino despecti, testantur ea quae audio ejus stupenda miracula. Gregoramvis sola quae in Italia gesta sunt narrare decreveram, visne tamen ut, pro ostendenda ejusdem Arianae haereseos damnatione, transeamus verbo ad Hispanias, atque inde per Africam ad Italiam redeamus? PETR. Perge quo libet; nam laetus ducor, laetus reducor.
Abbreviated transcription (Latin):
nitus: cum subito tanto errore insonu¬
it: ac si om̃is illa eccla a fundamentis
fiusset euersa. & ꝓtinus recessit: ac nul¬
la illic ulterius inquietudo antiqͣ hos
tis apparuit: s ꝑ terroris sonitũ quẽ
fecit: innotuit a loco quẽ du tenuerat.
quã coactus exibat. Post paucos uͦ dies.
in magna serenitate aeris suꝑ altare eiꝰ¬
dem eccle nubes celitus descendit: suo¬
q illud uelamine oꝑuit: omnẽq ecle¬
siam tanto terrore ac suauitate odoris
repleuit: ut patentibꝰ iamus nullus
illic p̾sumeret intrare: ⁊ sacͥdos atq cus¬
todes uł hii qui ad cebranda missarum
sollepnia uenerant rem uidebant: in¬
gredi minime poterant. ⁊ suauitatemi¬
rifici odoris trahebant. Die uero alio c̃
mea lampades sine lumine depende¬
rent: emisso diuinitus lumine sunt
accense: atq post paucos iterum dies.
cũ completis missarũ sollepniis extinc¬
tis lampadibꝰ custos ex eadem eccłia e¬

Expanded text:
nitus excrevit, cum subito tantus terror insonunitus excrevit, cum subito tantus terror insonuit, ac si omnis ecclesia illa a fundamentis fuisset eversa, et protinus recessit, ac nulla illic ulterius intis apparuit; sed per terroris sonitum quem fecit, innotuit a loco quem diu tenuerat quam coactus exibat. Post paucos vero dies, in magna serenitate aeris super altare ejusdem Ecclesiae nubes coelitus descendit, suoque illud velamine operuit, omnemque Ecclesiam tanto terrore ac suavitate odoris replevit, ut patentibus januis nullus illic praesumeret intrare. Sacerdos quoque et custodes, vel hi qui ad celebranda missarum solemnia venerant, rem videbant, ingredi minime poterant, et suavitatem mirifici odoris trabebant. Die vero alio, cum in ea lampades sine lumine dependerent, emisso divinitus lumine sunt accensae. Post paucos iterum dies, cum, expletis missarum solemniis, exstinctis lampadibus custos ex eadem ecclesia e
Abbreviated transcription (Latin):
it ut in fide catholica introductis illic be¬
ati sebastiani. ⁊ scẽ agathe martirũ reli¬
quiis dedicari debuisset. Quod factum
est. Nam cum magna ppli multitudine
uenientes: atq om̃ipotenti dño laudes
canentes: candem eccłam ingre ssi sumꝰ.¬
Cumq in ea iam missarũ sollempnia ce¬
lebrarentur: ⁊ pre eusdem loci angusti¬
a ppli se turba conprimeret: quidã ex his
qui iuxta sacrarium stabant. porcũ subi¬
to intra suos pedes huc illucq discurre¬
re senserunt. Qur dum unusquisq sẽ¬
tiret: ⁊ uxta se stantibꝰ indicaret: isdẽ
porcus eccle ianuas petiit: ⁊ oĩs qͥs
transut in ammiratione commouit: sed
uideri nicħ potuit: quamius sentiri po¬
cuisset. Q uod id curo diuina pietas ostẽ
eodem in mundꝰ sp̃s habitator exirer.
ꝑacta igitur missarum celebratione re
in eiusdem eccłe tectis strepitus factus
est: ac si in hac aliquis errando discur¬
reret. Sequente aũt nocte. grauior so¬

Expanded text:
it, ut in fide catholica, introductis illic beit, ut in fide catholica, introductis illic beati Sebastiani et sanctae Agathae martirum reliquiis, dedicari debuisset. Quod factum est. Nam cum magna populi multitudine venientes atque omnipotenti Domino laudes canentes, eandem ecclesiam ingressi sumCumque in ea jam missarum solemnia celebrarentur, 344 et prae ejusdem loci angustia populi se turba comprimeret, quidam ex his qui extra sacrarium stabant porcum subito intra suos pedes huc illucque discurrere senserunt. Quem dum unusquisque sentiret, et juxta se stantibus indicaret, idem porcus ecclesiae januas petiit, et omnes per quos transiit, in admirationem convertit; sed videri nil potuit, quamvis sentiri potuisset. Quod idcirco divina pietas ostendeodem immundus habitator exiret. 32. Peracta igitur missarum celebratione, pain ejusdem Ecclesiae tectis strepitus factus est, ac si in ea aliquis errando discurreret. Sequenti autem nocte gravior so
Abbreviated transcription (Latin):
fusoq de suꝑ lumine om̃sq extincte fue¬
rant lampades accense sunt. Arriamis
uero ep̃s qui iuim facturus aduenerat.
subita cecitate ꝑcussus est: atq aliorũ
manibꝰ ad suũ habitaculum reductus.
Q uod dum langobardi in eadem regio¬
ne positi om̃s agnoscerent: nequaquam
ulterius p̾sumpserunt catholica loca te¬
merare. Miro ⁊ enun modo res gesta est.
ũ qui euisdem arriani causa lampades
in eccla beati pauli fuerant extincte: u¬
no eodemq tp̃re ⁊ ipse lum̃ ꝑderet: et
meccla lumen rediret. .xxx.
ed neq hoc sileam. qd̃ aliam eiusdẽ
arriane herescos dampnationem.
in hac quoq urbe ante bienniũ pietas
suꝑua monstrauit. Ex his quippe q̃ nar¬
ro aliuid ppls agnouit: alia aut̃ sacͥdos
⁊ custodes eccle: se audisse ⁊ uidisse testã¬
tur. Arrianoꝵ namq ecclia inregione
urb huius que subtira dicitur. cum clau¬
sa usq ante bienniũ remansisset: placu¬

Expanded text:
fuso desuper lumine, omnes quae extinctae fuefuso desuper lumine, omnes quae extinctae fuerant lampades accensae sunt. Arrianus vero episcopus, qui vim facturus advenerat, subita caecitate percussus est atque alienis iam manibus ad suum habitaculum reductus. Quod dum Langobardi in eadem regione positi omnes agnoscerent, nequaquam ulterius praesumpserunt catholica loca temerare. Miro etenim modo res gesta est, ut, quia eiusdem Arriani causa lampades in ecclesia beati Pauli fuerant extinctae, uno eodemque tempore et ipse lumen perderet, et in ecclesia lumen rediret. 30. Sed neque hoc sileam, quod ad s eiusdem Arrianae hereseos damnationem in hac quoque urbe ante biennium pietas superna monstravit. Ex his quippe quae narro aliut populus agnovit, alia autem sacerdos et custodes ecclesiae se audisse, se vidisse testantur. Arrianorum ecclesia in regione urbis huius que Subora dicitur cum clausa usque ante biennium remansisset, placu
Abbreviated transcription (Latin):
cium monasterii mei monachum. qui
usq ante quadrienniũ cum lagobardiᷤ
fuit: adhuc ante triduũ agnoui. Cum
ad spolitanam urbem langobardorum
ep̃s scilicet arrianus uenisset: ⁊ locum
illic ubi sollempnia sua ageret nõ ha¬
beret: cepit ab eius ciuitatis ep̃o eccłam
petere: quã suo errori dedicaret. Quod
dum ualde ep̃s negaret: isdem qui ue¬
nerat arrianus. beati pauli apłi illic
ecclam comminus sitam se die altero ui¬
olenter intraturum ẽẽ ꝓfessus ẽ. Qd̃
eusdem eccłe custos audiens. festinus
occurrit: & ecclam clausit. serasq mu¬
nunt: facto aũt uesꝑe lampades om̃s
extinxit. seq in interioribꝰ abscondir.
Inipso aũt subsequentis lucis crepuscu¬
lo. arriamis ep̾s collecta multitudine
aduenit: clausas eccłe ianuas effrin¬
gere paratus. Sed repente cuncte simł
regie diuinitus concusse: abiectis lon¬
gius seris aꝑte sũt: atq cum magno so¬
nĩtu omĩa eccłe claustra patuerũt: ef¬

Expanded text:
ium monasterii mei monachum, qui usque ante quadriennium cum Langobardis fuit, adhuc ante triduum agnovi. Cum ad Spolitinam urbem Langobardorum episcopus, scilicet Arrianus, venisset et loco illic ubi sollempnia sua ageret non haberet, coepit ab eius civitatis episcopo ecclesiam petere, quam suo errori dedicaret. Quod dum valde episcopus negaret, isdem qui venerat Arrianus, beati Pauli apostoli illic ecclesiam cominus sitam se die altero violenter intraturum esse, professus est. Quod eiusdem ecclesiae custus audiens, festinus cucurrit, ecclesiam clausit, seris munivit. Facto autem vespere, lampades omnes extinxit seque in interioribus abscondit. In ipso autem subsequentis lucis crepusculo Arrianus episcopus collecta multitudine advenit, clausas ecclesiae ianuas effringere paratus. Sed repente cunctae simul regiae divinitus concussae, abiectis longius seris, apertae sunt, atque cum magno sonitu omnia ecclesiae claustra patuerunt; ef
Abbreviated transcription (Latin):
q ineusdẽ rusticiamplexũ ruit: eumq
ex amore nimio constringere ce pit bra¬
chus ⁊ osculari: magnasq gr̃as agere.
qd̃ de se talia iudicasset dicens. Tu soluᷤ
sandum ẽ. cuius apud se humilitatis
fuit. Qui despicientẽ se rusticum am¬
pliuis amauit. Qualis enim quisq ap̃
se lateat. contumelie illate ꝓbant. Nã
sicut suꝑbi honoribꝰ: sic plerũq humi¬
les sua despectione gratulantur. Cũq
se ⁊ in alienis oculis uiles aspiciunt:
id cuto gaudent: qr hoc alieno uidicio
confirmari intelligunt: qd̾ de se ⁊ ipsi
apud semetipsos habuerunt. Petri
agnosco: uir iste magnus foris fuit¬
inmiraculis: s maior intus inhumilitate.¬

Expanded text:
que in ejusdem rustici amplexum ruit, eumque que in ejusdem rustici amplexum ruit, eumque ex amore nimio constringere coepit brachiis, et osculari, magnasque gratias agere quod is de se talia judicasset, dicens: Tu solus sandum est cujus apud se humilitatis fuerit, qui despicientem se rusticum amplius amavit. Qualis enim quisque apud se lateat, contumelia illata probat. Nam sicut superbi honoribus, sic plerumque humiles sua despectione gratulantur. Cumque se et in alienis oculis viles aspiciunt, idcirco gaudent, quia hoc judicium confirmari intelligunt, quod de se et ipsi apud semetipsos habuerunt. PETR. Ut agnosco, vir iste magnus foris fuitmiraculis, sed major intus in humilitate