comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tolliturinsipientia cumtransien raddñmi
& quoda qua eratiunum tibifit: legelibr&
omnes ꝓph& icos nonintellectaxp̃o quidtam
at mutans mentema corpore: ut p̃tentaobl¬
ins cens in eaquae antea sunt extendars Er̃gos
tacuit. Sedoccultũ ibierat. adhucenierataqila.
undeꝓbamus quodomnib temponb̵ supenorbͥ
usq ada&atem qua dñr uenit ꝓph&ua deillo
ñ defait ipsodño dicente. Cumenũ esurexir¬
s& amoratius inuenit discipulos suos dubi¬
tantes deipso quaem secutierant. Uiderunt
enueum moratiĩ & ñ sperauerunt resurrec¬
tarum & tota spes eorum concidit. undeille
latro laudatus ipso die meruitẽe in paradiso
quia incruetixus tanc canfessur exp̃m
quando deillo discipuli dubitarunt. Ergo
inueniteos nutantes & quodammodo artu¬
entes se ipsos quod in illo redemptionem
speraberunt. dolebantaam̃ eũ sineculpaocci¬
sum quia nouerant in nocente & hocipsi post

Expanded text:
tollitur insipientia, cum transieris ad Dominum, tollitur insipientia, cum transieris ad Dominum, et quod aqua erat, vinum tibi fit. Lege libros omnes propheticos, non intellecto Christo, quid tam at; mutans mentem a corpore, ut praeterita obliviscens, in ea quae ante sunt extendaris . 4. Etacuit: sed occultum ibi erat; adhuc enim erat aqua. Unde probamus quod omnibus temporibus superioribus usque ad aetatem qua Dominus venit, prophetia de illo non defuit? Ipso Domino dicente. Cum enim resurrexisset a mortuis, invenit discipulos dubitantes de ipso quem secuti erant. Viderunt enim eum mortuum, et non speraverunt resurrecturum, et tota spes eorum concidit. Unde ille latro laudatus, ipso die meruit esse in paradiso? Quia in cruce fixus tunc confessus est Christum , quando de illo discipuli dubitaverunt. Ergo invenit eos nutantes, et quodammodo arguentes seipsos quod in illo redemptionem speraverant. Dolebant tamen eum sine culpa occisum, quia noverant innocentem. Et hoc ipsi post
Abbreviated transcription (Latin):
coniugale man toñseruabit. Nec illequae
uirginitatem dououent: qua qua ampliore
ꝗradũ hononr & sc̃itatis in &clesia tenean
sine nuptus sunt : Na & ipre ꝑtinent adnupiias
ut caniugalis castitas firmar& ur &asten¬
derecturꝰ sacram̃ tum nuptiarum. Quia& il¬
larumnuptiarum sponsus ꝑ sonã dñi figura¬
bat cuidictũ ẽ. Seruastibanum usq ad huc
Honumeniuinum xpr seruauitusq ad huc
idesteuangelium suum. lamenim incipiam
ipra sa craem entoruopera r&egere: quantũ
illedonat. incuius namine uobir ꝓmisimus
gebatur aquaerat. in aqua enimuinum
quod ad modo latit̃ dicapostolus. Quid intelle¬
gamus inista aquausqr in hodiernum in quid
diem qua diulegitur. morid idipsum uela m̃
suꝑ coreorum positue quod non reuelatur
quia in xp̃o euacuatur. E cum transient in¬
quit ad dñm. aufentur uelamen. Ulelaien¬
dic abperationẽ ꝓpb&iae ut ñ intellanatur.
Tollitur uelamen cam transiensa ddñ in Sic

Expanded text:
non servavit. Nec illae quae virginitatem Deo vovent, quanquam ampliorem gradum honoris et sanctitatis in Ecclesia teneant, sine nuptiis sunt: nam et ipsae pertinent ad nuptias ut conjugalis castitas firmaretur, et ostenderetur sacramentum nuptiarum: quia et illarum nuptiarum sponsus personam Domini figurabat, cui dictum est, Servasti vinum bonum usque adhuc. Bonum enim vinum Christus servavit usque adhuc, id est, Evangelium suum. 3. Jam enim incipiamus ipsa sacramentorum operta detegere, quantum ille donat in cujus nomine vobis promisimus. tus non intelligebatur, aqua erat. In aqua enim vinum quodammodo latet. Dicit Apostolus quid intelligamus in ista aqua: « Usque ad hodiernum, inquit, diem, quamdiu legitur Moyses, idipsum velamen super cor eorum positum est; quod non revelatur, quia in Christo evacuatur. Et cum transieris, inquit, ad Dominum, auferetur velamen dicit adopertionem prophetiae, ut non intelligeretur. Tollitur velamen, cum transieris ad Dominum: sic
Abbreviated transcription (Latin):
cum hocannis omnb ds inuitib faciat: Sed
quia omnia quae fecit dñr ih̃ n solum ualer¬
adexcitanda carda nr̃a muraculis sed&ia
adaedificanda doctrinafid& Scrutan nos
opora& quid sibiuelint illa omnia idestquid
significent hariuin enĩ omniũ significationes
sicutrecordamini in hodiernum distulim
quod dñs inuitatus uenita dnuptias. &ia
excepta mistica significatione confirmare
uoluit. quodiprefecit nuptias. futun enĩ
erant dequib: & apastolus ꝓhebentes nubert :
&dicentes quodmalum eor nuptiae &
quoddiabolurs eas feciss& Cuidem dñrdi¬
cat meuangelio intend̾gatus ut rumliceat
hominidĩmitaere ux orem sua exqualib&
lausa ñ licere excepta causa farnicationis
Inqua respansione simeministis hocait. quod
dt̃ uinexit hamo ñ separ& : & qui beneheru¬
diti sunt insidecatholica nouerunt quod
dr̃ fecent nuptiar: & sicut caniunctio ado

Expanded text:
cum hoc annis omnibus Deus in vitibus faciat? Sed cum hoc annis omnibus Deus in vitibus faciat? Sed quia omnia quae fecit Dominus Jead excitanda corda nostra miraculis, sed etiam ad aedificanda in doctrina fidei; scrutari nos oportet quid sibi velint illa omnia, id est, quid significent. Horum enim omnium significationes, sicut recordamini, in hodiernum distulimus. 2. Quod Dominus invitatus venit ad nuptias, etiam excepta mystica significatione, confirmare voluit quod ipse fecit nuptias. Futuri enim erant, de quibus dixit Apostolus, prohibentes nubere , et dicentes quod malum essent nuptiae, et quod diabolus eas fecisset: cum idem Dominus dicat in Evangelio, interrogatus utrum liceat homini dimittere uxorem suam ex qualibet causa, non licere excepta causa fornicationis. In qua responsione, si meministis, hoc ait: Quod Deus conjunxit, homo non separet . Et qui bene eruditi sunt in fide catholica, noverunt quod Deus fecerit nup
Abbreviated transcription (Latin):
esterno enimdie sememinit: misimtis.¬
scĩtarura cũ tempons exluderemurangustia
ne sermaneminchoatam impleremus: In hodi¬
ernum diem distalimus. uteaquae in hoc facto
caangeliode lecianis mysticae in sacram entisposi¬
ta ẽdr. ipso adiubante apensentur. Nanitaꝙ
opus e iaminmaran diutius. in cammendan¬
do dimiraculo. Ipscest enimdr qui ꝑuniuersa crealu¬
ram cotaidiana miracula facit quae haminib: ñ faci¬
icate. sed adsiduitate iluerant. Rraauquae facta
sunt abeo demdno idest a uerbo pͥꝑ nosin carnato ma¬
io rem sta parem hominib ad tulerunt non quiama¬
oraerdit qua suntea quae cattidiae i nortatura
facit. Sed quia iftcotadiae fint: tamqua natural
carsu pagtintar. Iauero efficia patentae. &iam
tamquã p̃sentis exibuisse uidenturo culis
hominũ diximus. Sic meministis resurrexĩl
unus morauus. obstipuerunthamines cum
cotaidie nasci qui ñerant ne monrentur. Sic
aqua inuinum conuersa quis non mir&ur.

Expanded text:
esterno enim die, si meminit Sanctitas vestra, cum temporis excluderemur angustia, ne sermonem inchoatum impleremus, in hodiernum distulimus, ut ea quae in hoc facto evangelicae lectionis mystice in sacramentis posita essent, ipso adjuvante aperirentur. Non itaque opus est jam immorari diutius in commendando Dei miraculo. Ipse est enim Deus qui per universam creaturam quotidiana miracula facit, quae hominibus non facilitate, sed assiduitate viluerunt: rara autem quae facta sunt ab eodem Domino, id est a Verbo propter nos incarnato, majorem stuporem hominibus attulerunt: non quia majora erant, quam sunt ea quae quotidie in creatura facit, sed quia ista quae quotidie fiunt, tanquam naturali cursu peraguntur; illa vero efficacia potentiae tanquam praesentis exhibita videntur oculis hominum. Diximus, sicut meministis, resurrexit unus mortuus, obstupuerunt homines; cum quotidie nasci qui non erant, nemo miretur. Sic aquam in vinum conversam quis non miretur,
Abbreviated transcription (Latin):
quit iuperarum quis ostendituob fugere
abirauentura Faciteergo frucdũ dignũ
poenitentiue id esthumiles estote suꝑbis
enimloquebatur. Unde aberant suꝑluĩde
genere carnis ñ defrutu imitationis patrs
habraam: Quideis ait nolite dicerepatiẽ
habemus habraa Potens enĩ ds̃ delapidib
istis suscitare filios habraaa⁊ lapides di

Expanded text:
quit, viperarum, quis ostendit vobis fugere quit, viperarum, quis ostendit vobis fugere ab ira ventura? facite ergo fructum dignum poenitentiae; id est, humiles estote: superbis enim loquebatur. Unde autem erant superbi? De genere carnis, non de fructu imitationis patris Abraham. Quid eis ait? Nolite dicere, Patrem habemus Abraham: potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Lapides
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃tuheredi taben si nomnib: gentib Cuienĩ
do dicitur surge nisi ei quidõrmiuit. Surge
dr̃ iudicatera tamq dicer&ur: dormisti
iudicatura tera. Surge iudicater a &¬
inquit in omnib gentib Iamuero inquin¬
ta &ate tamꝗ̃ in quinta hi dna. danthel
uiditlapidem p̃cisum de manTe
sinemanib & confregiss eoma
regnater arũ. & creuisreillũ lapidem
& factũ ee montẽ magnum itaimple &
uniuersa faciem terae. Quidaꝑtius fũs
mei lapis demante p̃ciditur i pree lapis
quem reꝓbauerunt aedificantes & factise
in capite anguli. Dequomonte p̃ciditur
sine manib sin eopere humano. quia sine
ampl&cu mantali deuirgine &xoritus est
Mon sille unde p̃csus ẽ ñ in pleberat uniuer¬
sa faciem tersae. Non enĩ tenuera tregnũ
iuda eorum amnes gentes : Atuerꝰ regnũ
xp̃i uniuersũ arbem terarum cernimus
occupare : lam ad sexta Ratem ꝑtin&
iohannes baptista quonemo exunexit
maior denatis mulierum

Expanded text:
m tu haereditabis in omnibus gentibus. Cui enim Deo dicitur, Surge, nisi ei qui dormivit? Surge, Deus, judica terram. Tanquam diceretur, Dormisti, judicatus a terra; surge, ut  in omnibus gentibus? 15. Jam vero in quinta aetate, tanquam in quinta hydria, Daniel vidit lapidem praecisum de monte sine manibus, et fregisse omnia regna terrarum; et crevisse illum lapidem, et factum esse montem magnum, ita ut impleret universam faciem terrae . Quid apertius, fratres mei? Lapis de monte praeciditur: ipse est lapis quem reprobaverunt aedificantes, et factus est in caput anguli . De quo monte praeciditur, sine manibus, sine opere humano; quia sine amplexu maritali de virgine exortus est. Mons ille unde praecisus est, non impleverat universam faciem terrae: non enim tenuerat regnum Judaeorum omnes gentes. At vero regnum Christi, universum orbem terrarum cernimus occupare. 16. Jam ad sextam aetatem pertinet Joannes Baptista, quo nemo exsurrexit major in natis mulierum:
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ in xp̃o & in ecclesia ianilic& nob ubique
Dormitada ut fiat eba montur xpr ut fiatecclese
Dormientiadae fit eua ddelatert morauox p̃
lancea ꝑ cutitur latur ut ꝓfluant racram enta
quib: form&ur &cclesia cui ñ appareat. quia in il¬
lis t unc factis futura figurata sunt. quandoquiden
dic apostolus ipsum ada forma futun ẽẽ. Quiem
quit forma futun praefigurabantur omnia mystico
Neq enĩ uere ñ poterat ds uiqilanti costam educere
faemina ꝙ formare Anforite nedoler&latus
quando costa d& racta ẽ ꝓ̃phoco portebat ut ille
dormir& : Nuis est quisic dormiat ut eionsa ñ eui¬
gilanti euellantur Anquia dr̃ euellebat ꝓpterea
homo ñ sentiebat. Potera t ergo & uigilantisi ne
dolore euellere qui potuit dormienti Sedpculdu¬
biohr da pyima implebatur ꝓph&ia illius tem¬
Quare ergo in arca inclusa runt omnia animabi

Expanded text:
magnum in Christo et in Ecclesia; jam licet nobis ubique magnum in Christo et in Ecclesia; jam licet nobis ubique Dormit Adam ut fiat Eva: moritur Christus ut fiat Ecclesia. Dormienti Adae fit Eva de latere : mortuo Christo lancea percutitur latus , ut profluant sacramenta, quibus formetur Ecclesia. Cui non appareat quia in illis tunc factis futura figurata sunt, quandoquidem dicit Apostolus ipsum Adam formam futuri esse? Qui est, inquit, forma futuri . Praefigurabantur omnia mystice. Neque enim vere non poterat Deus vigilanti costam educere, feminamque formare. An forte ne doleret latus quando costa detracta est, propter hoc oportebat ut ille dormiret? Quis est qui sic dormiat, ut ei ossa non evigilanti evellantur? An quia Deus evellebat, propterea homo non sentiebat? Poterat ergo et vigilanti sine dolore evellere, qui potuit dormienti. Sed procul dubio hydria prima implebatur: prophetia illius temQuare enim in arca inclusa sunt omnia animalia ,
Abbreviated transcription (Latin):
audico inxpo & in decles aquod est hocsa¬
cram̃tũ magnum. Erunt duo in carne
una. cumdeada: & eua senpturageneos
lequereatr. Unde uentũ ẽ adhaec uerba
Propterea selinquit homo patrem uel ma¬
trem & adherebituxon suae : &t erunt
duo incarneuna. Sicergo xp̃s adhesit
ecdesiae ut oine duo in carne una. quo¬
modoreliquit patrem. Quomodoma¬
trem reliquit pãt quia cũ in forma dĩe ẽẽ ñ rapina
arbitratus ẽ ẽẽse ȩqualirdo. Sed sem& psum ex
in aniuit forma seruiaccipiens Hoce en ĩ relin¬
quit patrem nꝰquia deseruit & recessit apatro
Sedquia ñ in ea forma apparuit hominib inqua
aequalis ẽ patni. Quo modo rel inquit matrem
relinquendo synagoga iudaeorum dequa secis
carnemnature &inherendo ecclesiae qua exo¬
nib gentib congregauit: Ergo pnma hrona habe
bat ꝓph&ia dexp̃o sedi quando ista quaeloquor non
p̃dicabantur in populis adhuc aquaerat inunum
iprasententia erunt duo in carneuna Sacram̃tu

Expanded text:
Christo et in Ecclesia. Quod est hoc sacramentum magnum, Erunt duo in carne una? Cum de Adam et Eva Scriptura Geneseos loqueretur, unde ventum est ad haec verba, Propterea relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae; et erunt duo in carne una . Si ergo Christus adhaesit Ecclesiae, ut essent duo in carne una, quomodo reliquit Patrem? quomodo matrem? Reliquit Patrem, quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, sed semetipsum exit formam servi accipiens . Hoc est enim reliquit Patrem, quia non deseruit et recessit a Patre, sed quia non in ea forma apparuit hominibus, in qua aequalis est Patri, quomodo reliquit matrem relinquendo Synagogam Judaeorum, de qua secundum carnem natus est, et inhaerendo Ecclesiae, quam ex omnibus gentibus congregavit, ut pace Novi Te Christo: sed quando ista quae loquor non praedicabantur in populis, adhuc aqua erat, in vinum una sententia, Erunt duo in carne una; sacramentum
Abbreviated transcription (Latin):
cantate asin habea nihilmi hi ꝓdest & rłq
Iuanta eergo cantas quaesidesit frustraha¬
bentur caetera. Siad sit habentur o mnia
tamencantate laudans apostolus paulus copio¬
sissime atqiubemme minus deillad quã quod
autbreuit̃ apostolus iohannes cuius e hoceuan

Expanded text:
autem non habeam, nihil mihi prodest » . Quanta est ergo charitas, quae si desit, frustra habentur caetera; si adsit, recte habentur omnia? Tamen charitatem laudans apostolus Paulus copiosissime atque uberrime, minus de illa dixit quam quod ait breviter apostol
Abbreviated transcription (Latin):
ñ di enĩ ntellegebatur quia ñdũ aquaerat
hrdis ꝓtempore quaeda memoremus:
Inipso exordio adam& eua parenter omni¬
in xp̃o. Quidergo dica potissimũ deaqua
prime hymae. Nisi quod apostolurait.
Deada & eua nemo enĩ me dĩc̃ praue in¬
tellexisse quando intellestu n meu̾ sedapor¬
toliꝓfero Illudergo unũ quantũ mstenum
dexp̃o contin& quod commemorat a pasto¬
lus dicens & erunt duo in carne una: Sa¬
cram̃tũ hoc magnũ eꝰ & nequis ista magni

Expanded text:
. Nondum autem intelligebatur, quia nondum aqua . Nondum autem intelligebatur, quia nondum aqua hydriis, pro tempore quaedam commemoremus. 10. In ipso exordio Adam et Eva parentes omniin Christo. Quid ergo potissimum dicam de aqua primae hydriae, nisi quod Apostolus ait de Adam et Eva? Nemo enim me dicet prave intellexisse, quando intellectum non meum, sed Apostoli profero. Illud ergo unum quantum mysterium de Christo continet, quod commemorat Apostolus, dicens, Et erunt duo in carne una: sacr
Abbreviated transcription (Latin):
ent & quomodo corpustuũ sinespu quod est
amimatua si fuent mortuũẽ. si canimatua
deputabitur. Ergom&retas binas capiebam
hrdnae . Quia inomnium temporum ꝓphe¬
unũ sumus sed absit utdesit s prscs. Ubiau
dibimus ego & pat̾ unũ sumus tam̃ quia patrẽ
& filium nominauit Capiebãthrdnae
binas m& retar sed audi uel ternas. Ite
n expnimitur sed intellaitur: In coueri
quod dicuntur uel tersiu &ar expnmit᷑
tiinitas. Sedest & aliur antellecturꝰ prae¬
tendur& ipsum dica: eligatquisq quodplac&:
nob̵ quod iuggentur ñ subtrahimus mensaeñ
dispensataradsalute omniumgentium płi¬
n& ad solũ quidem populũ irhł missus e mo¬
yses & ei solipopulo ꝑeũ lex data est : & pn
ꝓph&ae exipio populo fuerunt & ipradis¬
tnbutio temporũ sȩdanđ eunđ populu dir¬
tincta est. Unde& hrdaedicuntur secun¬
dpurificatione iuda eorum. Sedaamen
omnesgentes sic ꝓinissume habrhȩ dicenłe
dño in semine tuo benedicentur onines gemłes

Expanded text:
Et quomodo corpus tuum sine spiritu, quod est anima tua, si fuerit, mortuum est; sic anima tuadeputabitur. Ergo metretas binas capiebant hydriae, quia in omnium temporum propheunum sumus : sed absit ut desit SpirituEgo et Pater unum sumus. Tamen quia Patrem et Filium nominavit, capiant hydriae binas metretas; sed audi, vel ternas: Ite,n exprimitur, sed intelligitur; in eo vero quod dicuntur vel ternae, etiam exprimitur Trinitas. 9. Sed est et alius intellectus tendus, et ipsum dicam: eligat quisque quod placet; nos quod suggeritur non subtrahimus. Mensa endispensatur, ad salutem omnium gentium pertinet. Ad solum quidem populum Israel missus est Moyses, et ei soli populo per eum Lex data est, et ipsi Prophetae ex illo populo fuerunt, et ipsa distributio temporum secundum eumdem populum distincta est; unde et hydriae dicuntur secundum purificationem Judaeorum: sed tamen omnes gentes, sicut promissum est Abrahae dicente Domino, In semine tuo benedicentur omnes gentes
Abbreviated transcription (Latin):
sua. quia sexta ista a&ate manifestatur ꝑeuangelium
Reforaatiomentis nrae saecunđ imagine eius quicrea¬
uit nos & conueratur a qua inuius. utiammani festa¬
tum xp̃m inlege & ꝓph&is sapiamus. Ideo erantibi
sex hr dae quas iussit implen aqua. Sexergo ille
hrdnae sex a&ater significant quib ñ defuit ꝓph&a
lla ergo tempora sex quasi anticulis distributa. atꝙ
distinta quasi uasa eẽn: in ania nisi ax poimplerent᷑.
Quid dixitempora: quae in anit̃ curerent. nisi ineis
Uenae s hydhae. sedutaquainuinum conueraatur

Expanded text:
suam : quia sexta ista aetate manifestatur per Evangelium suam : quia sexta ista aetate manifestatur per Evangelium reformatio mentis nostrae, secundum imaginem ejus qui creavit nos ; et convertitur aqua in vinum, ut jam manifestatum Christum in Lege et Prophetis sapiamus. Ideo erant ibi sex hydriae, quas jussit impleri aqua. Sex ergo illae hydriae, sex aetates significant, quibus non defuit prophetia. Illa ergo tempora sex, quasi articulis distributa atque distincta, quasi vasa essent inania, nisi a Christo implerentur. Quid dixi, tempora quae inaniter currerent, nisi in eis plenae sunt hydriae: sed ut aqua in vinum convertatur,
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ner ihi xp̃s. & sapit quod non sapiebat in ebn¬
atquod non inebnabat. Su amius sis r& inde aqua
effundi & sicipse mititerea uinũ ex occultis crealur
sinib unde fecit & panẽ quando raturauit aot
milia. Nemĩquinq panes habebant quinq miha
hominum satuntate aut saltim duodecim co¬
phrnos plenor sedomnipotentia dñi quasi fans
panis erat sic posr& & effara aqua uinũ infunde¬
re. Quod si feciss&. uide recur senpturas u&eres
improbarre. Cũ aũ ipsa aqua conueraitinumnũ
ostendit nob̵ quod& scmptura u&us ab ipro est: Na
abłegem ex quib temponb nair&ꝰ idest ab exo¬
dio m̃undi Inpyncipio fec dr̃ caeluł & terrans
inde usque ad hoc tempus quod nuncagimus sexta & as
braa usq addauid. Quanta ad auid usqiad trans inigra¬
tione babellonia : Quinta a trans migratione babrllos¬
niae usꝙ adiohanne baptista : Sexta in de usꝙ ad sine
saeculi. Propterea & sexta fẽc dr̃ hominẽ adimagine

Expanded text:
s Christus, et sapit quod non sapiebat, inebriat quod non inebriabat. Si enim jussisset inde aquam effundi, et sic ipse mitteret vinum ex occultis creaturae sinibus, unde fecit et panem quando saturavit tot millia: non enim quinque panes habebant quinque millium hominum saturitatem, aut saltem duodecim cophinos plenos , sed omnipotentia Domini quasi fons panis erat; sic posset et effusa aqua vinum infundere: quod si fecisset, videretur Scripturas veteres improbasse. Cum autem ipsam aquam convertit in vinum, ostendit nobis quod et Scriptura vetus ab ipso est: nam autem Legem ex quibus temporibus narret, id est, ab exordio mundi: In principio fecit Deus coelum et terram . Inde usque ad hoc tempus quod nunc agimus, sexta aetabraham usque ad David: quarta a David usque ad transmigrationem in Babyloniam: quinta a transmigratione in Babyloniam usque ad Joannem Baptistam : sexta inde usque ad finem saeculi. Propterea et sexta die fecit Deus hominem ad imaginem
Abbreviated transcription (Latin):
dia illi & illiquoria nec nominare sufficimuscir¬
uit Ergo aliquis emere columba unusquisq acl ꝓpo¬
ta suũ laudat quoduendit. Aueraatur illiuscor ab
oinniuendente. ueniat ubi gratis accipitur. Nec siceru¬
escunt frꝰs quia ꝑipsas dissensones suas amarar & ma¬
itioras cum sibi tibuunt quod ñ sunt cũ excolluntur
putant sealiquit ee cũ nihilsint. Tot parites desefe¬
derunt. sed quid in eis impl&ũ ẽ. quod nolunt comgi
qni quodaudistis in psalmo. Diuisi sunt. nec conpuntis.
scnpturar scãs dis pensauerunt. Houeserant a pasto¬
li. Boueserant ꝓph&ae. Vndedic apostolus. houi¬
quiarat arare. & triturans in spe pargicipandi
rgo illi bouenre linquerunt nob̵ memona scyptu¬
arum. Nonenim desuo despensauerunt. quia glon&
dñi quesiuerunt. Quid enĩ audistis inipsopsalmo &
dicant semꝑ magnific&ur dñs quiuolunt pacem

Expanded text:
dia illi et illi, quos jam nec nominare sufficimus. Circuit ergo aliquis emere columbam, unusquisque ad propositum suum laudat quod vendit. Avertatur illius cor ab omni vendente, veniat ubi gratis accipitur. Nec sic erubescunt, fratres, quia per ipsas dissensiones suas amaras et malitiosas, cum sibi tribuunt quod non sunt, cum extolluntur putantes se aliquid esse cum nihil sint , tot partes de se fecerunt. Sed quid in eis impletum est quod nolunt corrigi, nisi quod audistis in Psalmo, Discissi sunt, nec compuncti sScripturas sanctas dispensaverunt. Boves erant Apostoli, boves erant Prophetae. Unde dicit Apostolus: at arare, et triturans in spe participandi » . Ergo illi boves reliquerunt nobis memoriam Scripturarum. Non enim de suo dispensaverunt, quia gloriam Domini quaesierunt. Quid enim audistis in ipso Psalmo? Et dicant semper, Magnificetur Dominus, qui volunt pac
Abbreviated transcription (Latin):
suns inbur quousq fermentar &cur totum
Quae ẽ ista mulier nisi caro disi quodenꝰfermen¬
tum nisi euangelium: quaes̃ tresmensurae nis.
omnesgentes p̃ptres filios noe : Ergo sex h÷ dnȩ
capientes binas uel ternas m& recas sex sunt &a¬
tes temporum capientes ꝓph&ua ꝑ tinentem aq
omnes gentes siue in duob genepb hominũi dest
iuda eis̃ & grecis. Sic ut sepeapostolus commemo
Figurata e enĩ ꝓph&ia ꝑtingens a domnes gentes
Namineo quod ꝑtingit. dicto ẽ m&r& asicut dic
apostolus accepimu s mensura ꝑ tingendiusq

Expanded text:
s tribus, quoadusque fermentaretur totum . Quae est ista mulier, nisi caro Domini? Quod est fermentum, nisi Evangelium? Quae sunt tres mensurae, nisi omnes gentes, propter tres filios Noe? Ergo sex hydriae capientes binas vel ternas metretas, sex sunt aetates temporum, capientes prophetiam pertinentem ad omnes gentes, sive in duobus generibus hominum, id est, Judaeis et Graecis, sicut saepe Apostolus commemorFigurata est enim prophetia pertingens usque ad omnes gentes. Nam in eo quod pertingit, dicta est metreta, sicut dicit Apostolus, Accepimus mensuram pertingendi usque
Abbreviated transcription (Latin):
tairteraia de & p̃dican in nomine eius poeni tentia &re¬
missionem peccatorum inomnesgentes incipiens abhre¬
rusalem His exeuangelio qua ecente manifesta sunt in¬
tellectis patebunt ilł aomnia mestena. qua cini stomi¬
raculo dñi latent udectequidait. Quia oparaebat
implen in xp̃o quaedeillo scmpta sunt. ubis cmpta sunt
in legeinquit & ꝓph& is &psalmis. Nihil senptura
ueaerum p̃ter nusit. illa erataqua. Ri deo didi sun
illia dño insensatiquia eis adhucaqua sapiebat non
suinum uomodo aufecit deaquauinũ ci aperait
eis sensum & ex posuit eis sorpturas incipiens a
Imose pomnes ꝓph&as undeiam inebnati dceba
Nonne cornr̃mnerat ardens inuia cũ apenr& nob

Expanded text:
tuis tertia die, et praedicare in nomine eius poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes, incipiens ab Jerusalem. » 5. His ex Evangelio, quae certe manifesta sunt, intellectis, patebunt illa omnia mysteria quae in isto miraculo Domini latent. Videte quid ait, quia oportebat impleri in Christo quae de illo scripta sunt. Ubi scripta sunt? In Lege, inquit, et Prophetis, et Psalmis. Nihil Scripturarum veterum praetermisit. Illa erat aqua; et ideo dicti sunt illi a Domino insensati, quia eis adhuc aqua sapiebat, non vinum. Quomodo autem fecit de aqua vinum? Cum aperuit eis sensum, et exposuit eis Scripturas, incipiens a Moyse per omnes Prophetas. Unde jam inebriati dicebant, Nonne cor nostrum erat ardens in via, cum aperiret nob
Abbreviated transcription (Latin):
uel si quid huius modi nom̃ mensurde ẽ m&recta: &
amensara accepit nom̃ Istamensura. mearonenĩ
mensura: dicunt greci. indeappellatae m&reaae.
apiebant ergo m& retas binas uel ternas. Quiddicie¬
mur fr̃s siternas tantum dicerea. nꝰ curer& ani¬
mus ner nisi admiistenũ tnnitatis Sed forite
nec sic debemus indecitoiam sensũ aueraere : quĩdb
nasud ternas. Quia nominato patre & filio conse¬

Expanded text:
usmodi. Nomen mensurae est metreta, et a mensura accepit nomen ista mensura. Μέτρον enim mensuram dicunt Graeci: inde appellatae metretae. Capiebant ergo metretas binas vel ternas. Quid dicimus, fratres? Si ternas tantum diceret, non curreret animus noster nisi ad mysterium Trinitatis. Sed forte nec sic debemus inde cito jam sensum avertere, quia dixit binas vel ternas: quia nominato Patre et Filio, conse
Abbreviated transcription (Latin):
seatis seduoluntatis. non condicionis. sed potestatis.
Quid erro sr̃s quia & illis & illis respondemus Nihil
dicimus quid sibiuel inthidae. quidaqua inuinũ
conuersa quid archytclinus quid sponsus quid
mat̃ihũ inmisteno quidipse nuptiae dicenda s
omnia. sed onerandi n estis. uoluiquidem in nomine
xp̃i & hester nodie quo sol& sermo debericantatiurȩ
mistenũ ꝑtin&chaius facti in crastinum differamus &
ñ oneremus & uram & nram infiriitate. Sunt farde
hodie multi quipp sollemnitate diei ñ ỹ paudiendũ
sermanera conuenenent: crastino qui ueni ent uenian
auditun & nae fraudonus studiosos nec grauemus¬

Expanded text:
sitatis, sed voluntatis, non conditionis, sed potestatis. 13. sitatis, sed voluntatis, non conditionis, sed potestatis. 13. Quid ergo, fratres, quia illis et illis respondimus, nihil dicemus quid sibi velint hydriae, quid aqua in vinum conversa, quid architriclinus, quid sponsus, quid mater Jesu in mysterio, quid ipsae nuptiae! Dicenda sunt omnia, sed onerandi non estis. Volui quidem in nomine Christi et hesterno die, quo solet sermo deberi Charitati vestrae, mysterium pertinet hujus facti, in crastinum differamus, et non oneremus et vestram et nostram infirmitatem. Sunt forte hodie multi qui propter solemnitatem, diei, non propter audiendum sermonem convenerunt. Crastino qui venient, veniant auditu
Abbreviated transcription (Latin):
mahr&sur iamelectis herudrasq. discipulis
prȩstar&urꝰ ei &niprehoc facer& Atuero qui
uenerat in manuhabens quando ir&. quando red¬
rs. quousq excurrere & cui paterent infen: Non
tantumossenti sed tantũ resurgenti ut nob̵ asten¬
der& spem in morualitatis ecclesiae suae. incap̃
ꝯstendit quad membra expestare deberent. Re¬
surg& dua in caetens membru. qui resunexi
incapite Horaergo nͥdi uenerat. oparaunie
noni cũ uenerat. Alo candierant dis cipul adnu¬
tiandum erat irgnũ caelorum. faciendae erantuir¬
tutes iommendanda erat diuinitas dñi miraculis
Com men danddierat humanitas dñ. in ipsa passione im¬
mortalitus. Illeeni quiesan ebat quiahomoerat pauił
quinꝗ panib tot milia quod dr̃erat. Dormiebatquia ho¬
moerat. llenis & Nuctib imperabat quia d̃ erat. Hace
onimaco imendanda erant pnusutedr quod scnbertn
euangeliftȩ quodp̃dicar&iur & lesiae Atubitantum
fecit quantum sufficere iudicauit. Uenithora ñ neces¬

Expanded text:
moreretur jam electis eruditisque discipulis, praestaretur ei, non ipse hoc faceret. At vero qui venerat in manu habens quando iret, quando rediret, quo usque excurreret, cui paterent inferi, non tantum morienti, sed et resurgenti, ut nobis ostenderet spem immortalitatis Ecclesiae suae, in capite ostendit quod membra exspectare deberent. Resurget etiam in caeteris membris, qui resurrexit in capite. Hora ergo nondum venerat, opportunitas nondum erat. Vocandi erant discipuli, annuntiandum erat regnum coelorum, faciendae erant virtutes, commendanda erat divinitas Domini in miraculis, commendanda erat humanitas Domini in ipsa compassione mortalitatis. Ille enim qui esuriebat, quia homo erat, pavit quinque panibus tot millia, quia Deus erat: qui dormiebat, quia homo erat, ventis et fluctibus imperabat, quia Deus erat. Haec omnia commendanda erant prius, ut esset quod scriberent Evangelistae, quod praedicaretur Ecclesiae. At ubi tantum fecit, quantum sufficere judicavit; venit hora non neces
Abbreviated transcription (Latin):
Haecatq alia cumdixir&. unus ex duob¬
quos inuenit inuia eunter ad ꝓpinquũ castellum
Respondit ipre& ait. Oinsensati & tardicorde ad
credendum suꝑ omnia quac locuti suntꝓph&ae
seuoluit ut crederent quod in corpore resumexerat. Hir
inquit sermones quos locatus sum aduos cum adhucer¬
semuobiscũ. quia oportereit implen omnia quae scipło

Expanded text:
Haec atque alia cum dixisset unus ex duobquos invenit in via euntes ad propinquum castellum; respondit ipse et ait: « O insensati et tardi corde ad credendum super omnia quae locuti sunt Prophetae! voluit, ut crederent quia in corpore resurrexerat: « Hi sunt, inquit, sermones, quos locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobis
Abbreviated transcription (Latin):
trem dñi ipsenarat. Fratillic inquit circa
erecce fibustuus. & ad discipulũ eccemat̃ tua
Comendatmatrẽ discipulo. commendatma¬
homini hominẽ. H epeperat mana illa hora
laccuenerat dequa tunc dixerat. ñ dũuenithor
mea. Quantum arbitror frr responsũ est
hereaicis mathematicis respondeamus &
ipsi undetonantur conumcere: quia subfalo
erat ihs. quia ipseait. inquiunt ñdũ uenit
horamea Frgo illicredimus & sidixis s&ꝰ
horañ habeo. exclunsr& mathematicos
Sedecce inquiunt ipredic. ñdã uenit hara
mea. Siergo dixiss& hora: n habeo exclu¬
sisr& mathematicos ñ e& unde calumnia¬
rentur. Nuncuero qui ad ñ duuenit hora
Smea contra ipsius uerba quid possumur
dicere. Mirumȩ quodinathanatici
credendo uerbis xp̃i conariur coniuncere
xp̃ianos: quod sibbhorafatal uixen txp̃rsre¬

Expanded text:
trem Domini, ipse narrat: Erat, inquit, illic circa trem Domini, ipse narrat: Erat, inquit, illic circa er, ecce filius tuus: et ad discipulum, Ecce mater tua . Commendat matrem discipulo: commendat mahomini hominem. Hoc pepererat Maria. Illa hora jam venerat, de qua tunc dixerat, Nondum venit hora mea. 10. Quantum arbitror, fratres, responsum est haereticis: mathematicis respondeamus. Et ipsi unde conantur convincere quia sub fato erat Jesus? Quia ipse ait, inquiunt, Nondum venit hora mea. Ergo illi credimus; et si dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos: sed ecce, inquiunt, ipse dixit, Nondum venit hora mea. Si ergo dixisset, Horam non habeo, exclusisset mathematicos, non esset unde calumniarentur: nunc vero quia dixit, Nondum venit hora mea, contra ipsius verba quid possumus dicere? Mirum est quod mathematici credendo verbis Christi, conantur convincere Christianos quod sub hora fatali vixerit Chr
Abbreviated transcription (Latin):
creans exmana. Nolimiran quia de fili¬
us & dñs sic̃ enĩ manae. Ita& da uddic¬
tus est filius. Rideo dauid filius quia
manaefilius: Audia postolũ aꝑtedicen¬
tem. qui factus e exsemine dauid secunb
carne : Audieũ & dñm dauid. dicat hocip¬
sedauid Dix dñs dño meo sede ad dex¬
tera mea. &ipsedis hoc yposuitu¬
daeis & cos inde conuicit Ouo modo
ergodauid & filius & dñr: Filiur dauid
secundum carnem. Pñr dauidsecind̃
diuinitatem. Sicmanae fihius secid
carnem. & manae dñs secundum
maiestatem quia ergon erat illi
mater chinnitatis. & ꝑ diumitatẽ futuraierat
miriculũ quod p&aebat respondit. Niud mihi
& tibi ẽ mulier Sedͥneputes quade narem
matrẽ. ndum uenithoram ea ibi enĩ teagnos¬
ca cumpendert in cruce infirmitas coepent¬
Cuius mat̃ es ꝓbemus siuerũ ẽ quando passus ẽ
dñs sic idem euanglista dic̃ : qui noueratmãsiẽ
dñi & qui nob insinuauit &ia in his nuptus ma¬

Expanded text:
s ex Maria. Noli mirari quia et filius et Dominus: sicut enim Mariae, ita et David dictus est filius; et ideo David filius, quia Mariae filius. Audi Apostolum aperte dicentem. Qui factus est ei ex semine David secundum carnem . Audi eum et Dominum David; dicat hoc ipse David: Dixit Dominus Domino meo, Sede ad dexteram meam . Et ipse Jesus hoc proposuit Judaeis, et eos inde convicit . Quomodo ergo David et filius et dominus; filius David secundum carnem, dominus David secundum divinitatem: sic Mariae filius secundum carnem, et Mariae dominus secundum majestatem. Quia ergo non erat illa mater divinitatis, et per divinitatem futurum erat miraculum quod petebat; respondit ei, Quid mihi et tibi est, mulier? sed ne putes quod te negem matrem, Nondum venit hora mea: ibi enim te agnoscam, cum pendere in cruce coeperit infirmitas cujus mater es. Probemus si verum est. Quando passusnoverat matrem Domini, et qui nobis insinuavit etiam in his nuptiis ma
Abbreviated transcription (Latin):
nelsaturnũ. uel iauem. uel mercunum uel
siquid aliuo sacnlegi nominis Inttrauĩtlib̵ ut
nũmis datis serulis exir& Immouer ñ intrar&
si lib̵ &&. sedintrauit quo eum dñs error. & dnocu¬
piditas traxit. unde & uentardĩc Omnis qui fãc
horamea :magis quia in potestate habebat quan¬
do monr&ur ñ duuidebatẽe oparaanũ utilla po¬
testate utereaur Quamodo nos fr̃r uerbi gratia
sicloquimur : Iaiceritahara ẽ qua : exedmus
utcelebremus sacram̃ta: siante exeamus. qua
opusẽ nonne ꝑ uersi & p̃pasten sumus : quia ergo¬
ñ facimus nisicumo partuni est Ppterea inhir
agendir cumitaloquimur : factumcansideramus
Qũi desterga n duuenit hora mea. quando ego scio
oporiime me pati quando passio mea u̾tilis
ert n duueniti psahora tunc uoluntatepatiar
& potestatemb ab eoponendianima meã. Riten
sumendiea Ueneratergo habens in potestate

Expanded text:
vel Saturnum, vel Jovem, vel Mercurium, vel vel Saturnum, vel Jovem, vel Mercurium, vel si quid aliud sacrilegi nominis. Intravit liber, ut nummis datis servus exiret. Imo vero non intraret, si liber esset: sed intravit quo eum dominus error, et domina cupiditas traxit.hora mea? Magis quia in potestate habebat quando moreretur, nondum videbat esse opportunum ut illa potestate uteretur. Quomodo nos, fratres, verbi gratia, sic loquimur, Jam certa hora est, qua exeamus ut celebremus sacramenta? Si ante exeamus quam opus est, nonne perversi et praeposteri sumus? Quia ergo non facimus, nisi quando opportunum est; propterea in his agendis, cum ita loquimur, fatum consideramus? Quid est ergo, Nondum venit hora mea? Quando ego scio opportunum me pati, quando passio mea utilis erit, nondum venit ipsa hora; tunc voluntate patiar: et, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi
Abbreviated transcription (Latin):
summo tam Ergo neistapotestar sub
fato ẽ ostendanthomine qui potestatẽ
hab&ꝰ quanda monatur. qua diuuiual̃
omnino ñoftendunt. Credan tergo do
dicenti potestate habeo ponendianimo
mea. & iterum sum mendi eam. & quȩ¬
rant quare sit dicta n dum uenit horamea
Neideoiam sub fatopanant conditorem cȩ¬
licreatorem atq ordinatorem syderum.
quia sie& fatu desideñs ñ poteratee sub
necessitate syderum conditors derum
Ad de quia ñ solũ xpr nꝰ habuit quoda ppellas fatũ
sednectu autegs. autille. autquisꝗ hominum
uerum tam̃ s eductireducunt : & ꝓ ponuntrallacias
hominib tendunt ad capiendor homines & hoc
inplateir. na quitendunt ad capiendar feras. uel
insiluis atꝙ in solitudine idagunt quã infelicit᷑
uani sunt hominer quib̵ capiendis in foro tendit
nummor accipiunt cũ sehomines hominib uen¬
dunt : dantistinumos ut seuanitatib uendan
intrantenĩ ad mathematicũ utemant sibidos¬
minos. quales mathematicos dare placuent

Expanded text:
tas sub fato est? Ostendant hominem qui potestatem habeat quando moriatur, quamdiu vivat: omnino non ostendent. Credant ergo Deo dicenti, Potestatem habeo ponendi animam meam, et iterum sumendi eam: et quaerant quare sit dictum, Nondum venit hora mea, nec ideo jam sub fato ponant conditorem coeli, creatorem atque ordinatorem siderum. Quia si esset fatum de sideribus, non poterat esse sub necessitate siderum conditor siderum. Adde quia non solum Christus non habuit quod appellas fatum; sed nec tu, aut ego, aut ille, aut quisquam hominum. 11. Verumtamen seducti seducunt, et proponunt fallacias hominibus: tendunt ad capiendos homines, et hoc in plateis. Nam qui tendunt ad capiendas feras, vel in silvis atque in solitudine id agunt: quam infeliciter vani sunt homines, quibus capiendis in foro tenditur! Nummos accipiunt, cum se homines hominibus vendunt; dant isti nummos, ut se vanitatibus vendant. Intrant enim ad mathematicum, ut emant sibi dominos, quales mathematico dare placuerit;
Abbreviated transcription (Latin):
Simansentis inuerbomeo uerediscipulimeiertis &
cognosc&is uentatẽ. &uentar liberabituos. Sieni
falsamat̃ falsacaro falsamors. falsa uulnera
passionis falsȩticatiicis resurectionis. Nonuen¬
tas credenar in eam sed patius falsitas liberabit.
xp̃m conantur de monstrare fallace. & nolant sibi
dici Nonuob credimus quiamentimini cũipsã uen¬
tatemdicantee memita :. quib tamen sidicamus
unde nastis dixisse xp̃m. Quid mihi& tibiemu
lier euangelio secredidisse respondent. Curerro¬
ñcredunt euangeliodicenti. Eratibimana
angeliũ quomodo ei creditur: ꝗ dixentxps. Quio
mihi& tibie mnulier : Cur ñ padus mifen & quo
ita n ex traneae: sed matii dñs respandent fide¬
lit̃ credunt & curitares ponder piae quaere
multu enim int̾ẽ int̃ eum quidic uolo scire
quar ex p̃rhoc matrꝰ respondent . & eum qui
dic scio quod hoc xp̃r nꝰ matn respondent. Aiud r¬
÷̃ intellegere uelle quod clainum est : Aliud nolle

Expanded text:
tis in verbo meo, vere discipuli mei estis; et cognoscetis veritatem, et veritas liberabit vos . Si enim falsa mater, falsa caro, falsa mors, falsa vulnera passionis, falsae cicatrices resurrectionis; non veritas credentes in eum, sed potius falsitas liberabit. Christum conantur demonstrare fallacem; et nolunt sibi dici, Non vobis credimus quia mentimini; cum ipsam veritatem dicant esse mentitam. Quibus tamen si dicamus, Unde nostis dixisse Christum, Quid mihi et tibi est, mulier? Evangelio se credidisse respondent. Cur non credunt Evangelio dicenti, Erat ibi matangelium, quomodo ei creditur quod dixerit Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? Cur non potius miseri, et quod ita non extraneae, sed matri Dominus responderit, fideliter credunt; et cur ita responderit, pie quaerunt? Multum enim interest inter eum qui dicit, Volo scire quare Christus hoc matri responderit; et eum qui dicit, Scio quod hoc Christus non matri responderit. Aliud est intel
Abbreviated transcription (Latin):
nobdnr quare dixent. ñ duminquit uenit
horamea. Sicenĩait. Quidmihi& tibi est
mulier: ñdumuenithoramea Ꝙhoccur
dictu sit requirende. Pnus ergo hinc resistam
her&icis. Quid dic serpens u& ernosus uene¬
norum in sibilator & in spiratorantiquus
quiddic Non habuit matrem feminaihr
hocd : quis hoc narrauit : nempciohannes eu¬
die nuptiae fadac sunt in canaa gallileae: &
erat ibimat̃ ihũ Ulenerat aiuilluc inuitatus
adnuptias cũdiscipulis suis Ienemus duas
sententias ab euange lista platas. Eratibi
illic in ipso euangelio eo ipsa euangelista
gelista & quid repondit matiiihs. quidmihi
& tibi e mulier. Quis hoc narat idẽ ipse iõ
euangelista: Peuangelista fidelissima &
ueracissime tumihi naras dixisseihin.
quid mihi & tibi ẽ mulier cureiadposuisti
curnon potius dixisti erat ibimana &egd¬

Expanded text:
nus quare hoc dixerit: Nondum, inquit, venit hora mea. Sic enim ait, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Et hoc cur dictum sit, requirendum est. Prius ergo hinc resistamus haereticis. Quid dicit serpens veternosus, venenorum insibilator et inspirator antiquus? quid dicit? Non habuit matrem feminam Jehoc dixit? quis hoc narravit? Nempe Joannes evdie nuptiae factae sunt in Cana Galilaeae, et erat ibi mater Jesu. Venerat autem illuc invitatus ad nuptias cum discipulis suis. Tenemus duas sententias ab Evangelista prolatas. Erat ibiIllic in ipso Evangelio eo ipso evangelista gelista. Et quid respondit matri Jesus? Quid mihi et tibi est, mulier? Quis hoc narrat? Idem ipse Joannes evangelista. O Evangelista fidelissime et veracissime, tu mihi narras dixisse Jesum, Quid mihi et tibi est, mulier? cur ei apposuisti cur non potius dixisti, Erat ibi Maria; e
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur illcond uimus quid eratibimat̃ ihu
Ibi nouimus quod dixent quid mihi & tibiẽ mu¬
lier ndo uasithoramea totuortdanius & quod
ñdũ intellegionus requiramus & pnmo hacuide¬
te neforcte qua modo inuenerunt manichei
occansione ꝑfidiae suae quia dix dñs quid mihi
& tibie mulier Sic inueniant mathematici
occansione fallaciae sude quia& ñdũ uenitho¬
ramea : &si hoc secundũ mathematicorasa
cni legiunifetimus incendendo codices eorum Si
cunt enim uaniloqui & sedudti & seductores.
ramea : quib ergo p respondendẽ hereticisan
mathematicis utnq enĩ a serpente illo uenuint.
uolentes carrum pere uirgmitatem cordis eode¬
siae qua hab& in integra side Pimosiplac&
eis quos ꝓposueramus quib quidẽ iam exmagna
parae respondimus sedne arbitentur nosuha¬
bere quid dicamus dehis uerbis quae dñimat
respondit. Vosmagis aduersus illos insi uimus
Nomillis repellendis puto quod sufficiant qu&¬

Expanded text:
uitur. Illic novimus quia erat ibi mater Jesu, ubi novimus quod dixerit ei, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Totum credamus, et quod nondum intelligimus requiramus. Et primum hoc videte, ne forte quomodo invenerunt Manichaei occasionem perfidiae suae, quia dixit Dominus, Quid mihi et tibi est, mulier? sic inveniant mathematici occasionem fallaciae suae, quia dixit, Nondum venit hora mea. Et si hoc secundum mathematicos dixit, sacrilegium fecimus incendendo codices eorum. Si cunt enim vaniloqui et seducti seductores, ra mea. Quibus ergo prius respondendum est; haereticis, an mathematicis? Utrique enim a serpente illo veniunt, volentes corrumpere virginitatem cordis Ecclesiae, quam habet in integra fide. Primo si placet, eis quos proposueramus, quibus quidem jam ex magna parte respondimus. Sed ne arbitrentur nos non habere quid dicamus de his verbis quae Dominus matri respondit, vos magis adversus illos instruimus: nam illis refellendis, puto quod sufficiant qu
Abbreviated transcription (Latin):
nxando accedat adostiũ uentatis. tantu caueat ne
dum seputat scire auterubescit nescire : curitares¬
pondent. cogatureredere auteuangelista fuisse
mentitũ quiait. Cratibima t̃ihu aut ipsũ p̃mfal¬

Expanded text:
non rixando accedat ad ostium veritatis. Tantum caveat, ne non rixando accedat ad ostium veritatis. Tantum caveat, ne dum se putat scire, aut erubescit nescire cur ita responderit, cogatur credere aut Evangelistam fuisse mentitum qui ait, Erat ibi mater Jesu: aut ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Uresponditeiihs̃ quid mihi& tibie mulier
quare hac nisi quia utrumꝙ uerũ ẽ Illidu
in eo uolunt credere euangelistae: quod
narfat ihĩdixisse maty. quid mihi &tibi
ẽmulier: & ineonelunt credere euangelistoe goob
ait. Erat ibimat̃ihũ. & dei mat̃eius. Quis ẽ aũ qu
resistit serpenti & ten& uentatẽ cuius urginita
cordis ñ conrumpitur astutia diaboli. quiutrũq
uerũ credit. &t quia eratibima t̃ihĩi & quia illu ans¬
pondit matnihs: sed nondũ in tellegit quẽ ad modum
dixent ihr̃. quid mihi & tbiẽ mulier in tenm credat
quod dlixent. & quodmam dixent. sit primopi&as
incredente : & entfructus in in tellegente : Inte rrogo
uos ofideles chnstiani eratibi mat̃ ihũi Respond& e
erat. Vndescitis. Respondite quidmi hi& tibi muli
er : ñ du uenithoramea. & hocundescitis. Respon¬
dite. Hoc loquitur euangeliũ nullus uob corum¬
respondisse ihm acpi&ate merebitur &a in¬
tellegere curita respondent. Siorandopuls& ñ

Expanded text:
Respondit ei Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? Quare hoc, nisi quia utrumque verum est? Illi autem in eo volunt credere Evangelistae, quod narrat Jesum dixisse matri, Quid mihi et tibi est, mulier? et in eo nolunt credere Evangelistae quod ait, Erat resistit serpenti et tenet veritatem, cujus virginitas cordis non corrumpitur astutia diaboli? Qui utrumque verum credit; et quia erat ibi mater Jesu, et quia illud respondit matri Jesus. Sed si nondum intelligit quemadmodum dixerit Jesus, Quid mihi et tibi est, mulier? interim credat quod dixerit, et quod matri dixerit. Sit primo pietas in credente, et erit fructus in intelligente. 7. Interrogo vos, o fideles Christiani, Erat ibi mater Jesu? respondete, Erat. Unde scitis? respondete, Hoc loquier? nondum venit hora mea. Et hoc unde scitis? respondete, Hoc loquitur Evangelium. Nullus vobis corrumrespondisse Jesum. Hac pietate merebitur etiam intelligere cur ita responderit, si orando pulset, et
Abbreviated transcription (Latin):
eratmat̃ eiust cuidix̃. Quid mihi& tibiẽ mu¬
lierꝰ Respondendergo ẽ eis & considerand
quaredixent hoc dñs: nesibialiquidaduersũ
sana fidem insanientes in uenisse uideantur
unde sponsae uirginis castitas corrũpatur
idestunde fides &clesiae uiol&ur: Reuera
enĩ fr̃s corumpitur fides eorum quip̃ponut
mendacium uentati. Namistiquiuidentur
sichonararexp̃m ut negenteum carnen
habusre. nihilaliud eum quammendacem
p̃dicant. Quierga mendacium p̃dicant homi¬
nib quidabeis expellunt iusi uentatem
inmittunt diabolum. excluduntx p̃mꝰ. In
mitiunt adulteram. excludunt sponsum.
Paranrmfiscilic& uel patius leones serpenles.
Tad hoc enĩ locuntur ut serpens possideat.
xp̃s excludatur. Quo modo possid& serpens
quando possid& mendacium. quando pos¬
uerbum chñ aequalis patii. uera auima uera
caro uerus homo uerus dr̃ ueranatiurtas uiera
pasio uerimors uera rt sumestio: Sialiquid

Expanded text:
erat mater ejus, cui dixit, Quid mihi et tibi est, muerat mater ejus, cui dixit, Quid mihi et tibi est, mulier? Respondendum ergo est eis, et disserendum quare hoc dixerit Dominus; ne sibi aliquid adversus sanam fidem insanientes invenisse videantur, unde sponsae virginis castitas corrumpatur, id est, unde fides Ecclesiae violetur. Revera enim, fratres, corrumpitur fides eorum qui praeponunt mendacium veritati. Nam isti qui videntur sic honorare Christum, ut negent eum carnem habuisse, nihil aliud eum quam mendacem praedicant. Qui ergo mendacium aedificant in hominibus, quid ab eis expellunt, nisi veritatem? Immittunt diabolum, excludunt Christum; immittunt adulterum, excludunt sponsum: paranymphi scilicet, vel potius lenones serpentis. Ad hoc enim loquuntur ut serpens possideat, Christus excludatur. Quomodo possidet serpens? Quando possidet mendacium. Quando posera anima, vera caro, verus homo, verus Deus, vera nativitas, vera passio, vera mors, vera resurrectio. Si aliquid