comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ricesunt quinq Inuentio dispositio e loquutio memoria ꝓnun¬
ciatio Partes aũt uocantur id circo quia siquid harũ defuerit ora¬
tori. in ꝑfecta facultas est. Atq ideo quȩ uni uersa formant orato¬
riam facultatẽ eapartes facultatis eius dicere nihil absurdũ ẽ Sed
hȩ partes qm̃ rethorice facultatis sunt. totãq rethoricã facultatẽ
eõ ponunt. necessec̃ ubi fuerit rethorica. ipse quoq subsequent᷑
At est rahorica in ꝓpriis specieb: integra. Om̃s igitur rechoricȩ par¬
tes inerunt rhorice specieb. Quocirca & iã hs ciuilib nigotus
tractandis adhbebuntur. quȩ a supra dictis rethoricȩ specieb
informantur. Aeque igitur inuidiciali negotio & indeliberati¬
uo & inde monstratiuo inuentio dispositio elocutio memoria.
ꝓnuntiatioq: conueniunt. Qm̃ uero om̃is fere facultas instrum̃¬
to utitur ad faciendũ quod potest. erit igitur aliquod instrum̃tũ

Expanded text:
memoria, pronuntiatio. Partes autem vocantur idcirco, quia si quid harum defuerit oratori, imperfecta facultas est. Atque ideo quae universa formant oratoriam facultatem, ea partes facultatis ejus dicere, nihil absurdum est. Sed hae partes quoniam rhetoricae facultatis sunt, totamque rhetoricam facultatem componunt, necesse est ubi fuerit rhetorica, ipsae quoque subsequantur. At est rhetorica in propriis speciebus integra: omnes igitur rhetoricae partes inerunt rhetoricae speciebus. Quocirca etiam his civilibus negotiis tractandis adhibebuntur, quae a supradictis rhetoricae speciebus informantur. Aeque igitur in judiciali negotio et in deliberativo et in demonstrativo, inventio, dispositio, elocutio, memoria, pronuntiatioque, conveniunt. 6. Quoniam vero omnis fere facultas instrumento utitur ad faciendum quod potest, erit igitur aliquid instrumentum.
Abbreviated transcription (Latin):
uituperationẽ ut sispecialit̃ ut laus uiri fortis indiuidue uero
inis scipionis sub demonstratiuũ cadunt de materia
ateria uero huius facultatis est om̃is quidẽ res ꝓposita ad dictionẽ
fere aut̃ ciuilis questio. In hanc species arethoriea uenientes quasi quȩ¬
dã formȩ capiunt sibi materiã. & triplici informatã tenent figura.
quod posterius liquebit. ut ciuilis questio quȩ ad buc informis scđmspe¬
cieserat fiat accepto fine unicuiq specierũ rethorice subiecta ut in¬
formis ad huo ciulis questio cũ acceperit ex iudioialisiusti. fiat ipsaci

Expanded text:
fortis, individue vero, ut laus Scipionis, sub demonstratione ponuntur. ateria vero hujus facultatis est, omnis quidem res proposita ad dictionem. Fere autem est civilis quaestio. In hanc species a rhetorica venientes quasi quaedam formae capiunt sibi materiam, et triplici informatam tenent figuram, quod posterius liquebit, ut civilis quaestio, quae adhuc informis secundum species erat, fiat accepto fine unicuique specierum rhetoricae subjecta. Ut informis adhuc civilis quaestio cum a
Abbreviated transcription (Latin):
uero de rethoricis dicendũ est. quid sint.
ł quid adialesticis discrepare uideant᷑.¬
adcuiusplena disputationẽ integri¬
diligens ex aminator inspiciat cũ detopicis differentiis conscri¬
bamus. non id a nobis tantũ expectare debebit. ut locorũ inter
se dialecticorũ. uel &iam rethoricorũ differentias demus. ue¬
rũ id multo magis ut dialecticos locos arithoricis segregemus.
Quod nos efficatius aggredi posse arbitramur.si abipsa faculta¬
te naturȩ disputandi sumamus exordiũ. Ostensa enĩ dialecti¬
ce ac rethorice similitu dine ac dissimilitudine. ab ipsa rerũ
facultate necesse ẽ. formis & iã locorũ qui cisdẽ facultatib de¬
seruiunt cõmutatis discrepantias ducamus. Dialectica igitur

Expanded text:
vero de rhetoricis dicendum videtur quid sint, vero de rhetoricis dicendum videtur quid sint,  quid a dialecticis discrepare videanad cuius plenam disputationem integdiligens examinator inspiciat, cum de Topicis differentiis conscribamus, non id a nobis tantum exspectare debebit, ut locorum inter se dialecticorum, vel etiam rhetoricorum differentias demus, verum id multo magis ut dialecticos locos a rhetoricis segregemus, quod nos efficacius aggredi posse arbitramur, si ab ipsa facultatum natura, disputandi sumamus exordium. Ostensa enim dialecticae ac rhetoricae similitudine ac dissimilitudine, ab ipsarum facultatum necesse est formis etiam locorum qui eisdem facultatibus deservi
Abbreviated transcription (Latin):
loco ciceronis ad hibendus ẽ. qui ab effectis uocatur. Ab effectib
uero si quidẽ efficit aliquid effectus. ab efficientib causis eł ł
Siuero ipse effectus aliquid plenũ confestũq demonstrat is locꝰ
ẽ quẽ ab effectis tullius dixit. Acorruptionib uero ab esficien¬
tib dici potest. Nã cũ om̃is generatio efficiat aliquid iđ substan¬
tiã formȩ : corruptio rursus ipsa quoq efficit quiddã iđ substan¬
tiali forma spoliat ac priuat. uelut mors facit corporis dis¬
solutionẽ. A ꝓportione uero idemẽ quẽ tullius asimilib dixit
Lamultorũ in multis similitudo ꝓportio ẽ. Transũptio uero siqͥ¬
dẽ ad maiora fit. locus est amaiorũ cõparatione: sin uero admi¬
nora. locus est aminorũ cõparatione. Quodsi ad paria. locus a
exemplum.
Ac de dialecticis quidẽ locis quantũ ꝓpo¬
siti oꝑis ratio postulabat explicium. ne¬

Expanded text:
loco Ciceronis adhibendus est qui ab effectis vocatur. Ab effectibus loco Ciceronis adhibendus est qui ab effectis vocatur. Ab effectibus vero, siquidem efficit aliquid effectus, ab efficientibus causis est; si vero ipse effectus plenum aliquid confectumque demonstrat, is locus est quem ab effectis Tullius dixit. A corruptionibus vero ab efficientibus dici potest. Nam cum omnis generatio efficiat aliquid, id est substantiam formet, corruptio rursus ipsa quoque efficit quiddam, id est substantiali forma spoliat ac privat, velut mors facit corporis dissolutionem. A proportione vero idem est, quem Tullius a similibus dixit, nam multorum in multis similitudo proportio est. Transumptio vero siquidem ad majora sit, locus a majorum comparatione est; sin vero ad minora, locus est a minorum comparatione; quod si ad paria, locus esexemplum. Ac de dialecticis quidem locis, quantum piti operis ratio postulat explicuimus. N
Abbreviated transcription (Latin):
causis t hemistii. Ab esfectis tullii. a fine themistu. A cõ paratione
maioris ac minoris .m. tullii. idem sunt ama iore ac minore the¬
mistii. A cõparatione pariũ ciceronis. a similib: themistii. Cũigi¬
tur ciceronis plena diuisioaliquib mẽbris themistiane diuisio¬
ni aptet᷑. fieri non potest. ut ñ mebra themistiane diuisionis sta¬
tim adtulliane conuenientiã reducantur. Quo circa si quod reli¬
quũ ẽ exthemistii diuisione. id quod superiori formulȩ. non uide¬
tur asseriptũ plene marei tullii diuisioni poterimus aptare :
inuicẽ sibi diuisiones alterna reciprocatione coniuncte sunt.
Restant aũt exthemisti locis hii. Ab usib:. Ab effectib: & corrup¬
tionib: A proportione & transũptione. Quorũ quidẽ abusib¬
siusus uel alicuius rei semꝑ effector .ẽ. ei loco ciceronis aptandus
ẽ qui ab efficientib: nuncupatur. Quod seipse usus efficitur. ei

Expanded text:
causis Themistii. Ab effectis Tullii, a fine Themistii. A comparatione causis Themistii. Ab effectis Tullii, a fine Themistii. A comparatione maioris ac minoris M. Tullii, idem sunt a maiore ac minore Themistii. A comparatione partium Ciceronis, a similibus Themistii. Cum igitur M. Tullii plena divisio aliquibus membris Themistianae divisionis aptetur, fieri non potest ut non membra Themistianae divisionis statim ad Tullianae convenientia reducantur. Quocirca si quid reliquum est in Themistii divisione quod superiori formulae non videatur ascriptum, plenae M. Tullii divisioni poterimus aptare. Invicem enim divisiones alterna reciprocatione coniunctae sunt. Restant autem ex Themistii locis hi, ab usibus, ab effectibus, et corruptionibus, et proportione, et transusi usus alicujus rei semper effector est, ei loco Ciceronis aptandus est qui ab efficientibus nuncupatur. Quod si ipse usus efficitur, ei
Abbreviated transcription (Latin):
subiecta descriptione ꝑspicere E om̃sqͥdẽ .m. tullu partitiolocoꝵ in themistii
diuisione suꝑioris descriptionis formula uidet᷑ in clusa nc̃ themistu diuisio ad
ptio doco Qđ uex themistii suꝑẽ diuisione. idsi ad tullianȩ partitionis or
siomi exthemistii locis hisuperiore descriptione conuenerant. Ciceronis
quidẽ a toto : themistii a substantia. A partiũ enimeratione ciceronis.
adiuisione themistii. A notatione ciceronis. a substante themistii
A coniugatis utrorũq: cõmunis. Agenere eiceronis. A toto themistii
A forma ciceronis. a parte iđ specie themistui. Asimilitudine. cõmuni
A differentia ciceronis. itel a toto uel a parte themistu A contrario
ciceronis: idem apud themustiũ ab obpositis. Ab ad uinctis cicero¬
nis. eundẽ a cõmuniter accidentib themistius dixit. Ab ante ce¬
dentib & consequentib: mixti cũ plurib Arepugnantib: cicero¬
nis. idem athemistio ab obpositis dr̃ Ab efficientib ciceronis. a

Expanded text:
toritate. A rei judicio Omnis quidem M. Tullii partitio locorum in Themistii divisione superioris descriptionis formula videtur conclusa. Nunc Themistii divisio ad ptio docet. Quod vero ex Themistii superest divisione, id si ad Tullianae partitionis ordsioni ex Themistii locis in superiore descriptione convenerant hi: Ciceronis quidem a toto, Themistii a substantia. A partium enumeratione Ciceronis, a divisione Themistii. A notatione Ciceronis, a nomA coniugatis utrorumque communis. A genere Ciceronis, a toto Themistii. A forma Ciceronis, a parte, id est specie Themistii. A similitudine communis. A differentia Ciceronis, a toto vel a parte Themistii. A contrario Ciceronis, idem apud Themistium ab oppositis. Ab adiunctis Ciceronis, eumdem a communiter accidentibus Themistius posuit. Ab antecedentibus et consequentibus, mixti cum pluribus. A repugnantibus Ciceronis, idem a Themistio ab oppositis dicitur. Ab efficientibus Ciceronis, a
Abbreviated transcription (Latin):
Quorũ preximi quidẽ negotuͦsunt hii qui ex circũ stantus reliqui
ingestione negotii considerantur. Illi uero qui in adiunctis nego¬
tio collocantur ipsi quoq: intermedios locos positi sunt. qm̃ nego¬
tiũ dequo agitur quadã affectione respiciunt. Uelsiquis caqui¬
dẽ quȩ ꝑ fonis ateributa sunt uel quȩ continentia sunt cũ ipso
negotio uel ingestione negotii considerantur. hissimilia locis
dicat qui ab ipsis indialectica trahuntur dequib: inqueltione
dubitatur Consequentia uero negotiũ ponat extrinsecus. ad¬
uinta uero interutrũq: constituat. Ciceronis uero diuisioni
hoc nodo fit similis. Nã ea que continentia sunt cũ ipso nego¬
tio uel ea quȩ ingestione negotu considerant᷑. in ipsis herentde

Expanded text:
Quorum proximi quidem negotio sunt hi qui ex circumstantiis, reliqui Quorum proximi quidem negotio sunt hi qui ex circumstantiis, reliqui in gestione negotii considerantur. Illi vero qui in adjunctis negotio collocantur, ipsi quoque inter medios locos positi sunt, quoniam negotium de quo agitur quadam affectione respiciunt. Vel si quis ea quidem quae personis attributa sunt, vel quae continentia sunt cum ipso negotio, vel in gestione negotii considerantur, his similia locis dicat, qui ab ipsis in dialectica trahuntur, de quibus in quaestione dubitatur. Consequentia vero negotio ponat extrinsecus. Adjuncta vero inter utrumque constituat. Ciceronis vero divisioni hoc modo fit similis. Nam ea quae continentia sunt cum ipso negotio, 583 vel ea quae in gestione negotii considerantur, in ip
Abbreviated transcription (Latin):
diuidere. ut sint partĩ continentia cũ ipso negotio. quȩ facta cẽ
superius dictũ est. Partim in gestione negotu que non eẽ facta
sed factis adherentia dudũ monstrauinuis. Partĩ aduincta nego¬
tio hec ut dictũ ẽ in relatione ponuntur. Partim gestũ negoti¬
ũ consecunt᷑ horũ fides uxtrinsecus sumit᷑. Ac derethoricis qui¬
dẽ locis satis dictũ ẽ. nunc illud ẽ explicandũ. quȩ sit hissimilitu¬
do cũ dialecticis quȩ uero diuersitas. Quod cũ idoneȩ conuenient̃q
monstra uero ꝓpositi operis explicetur intentio Primo adeo ut in
dialecticis locis sicut themistio placet. alii sunt quimn ipsis herent
dequib: quȩritur alii uero assumuntur exgrinsecus. alii uero me¬
q negocio consistunt de quib: ex aduersa parte cortatur. alii uero
extrinsecus ut hiiqui gestũ negotiũ consecuntur. alii uero medu

Expanded text:
a dividere, ut sint partim continentia cum ipso negotio, quae facta esse a dividere, ut sint partim continentia cum ipso negotio, quae facta esse superius dictum est; partim in gestione negotii, quae non esse facta, sed factis adhaerentia dudum monstravimus; partim adjuncta negotio: haec, ut dictum est, in relatione ponuntur; partim gestum negotium consequuntur: horum fides extrinsecus sumitur. Ac de rhetoricis quidem locis satis dictum. Nunc illud est explicandum quae sit his similitudo cum dialecticis, quae vero diversitas; quod cum idonee convenienterque monstravero, propositi operis explicetur intentio. Primo adeo ut in dialecticis locis, sicut Themistio placet, alii sunt qui in ipsis haerent de quibus quaeritur; alii vero assumuntur extrinsecus, alii vero meersona atque negotio consistunt, de quibus ex adversa parte certatur; alii vero extrinsecus, ut hi qui gestum negotium consequuntur; alii vero medii.
Abbreviated transcription (Latin):
in his quȩ rerũ substantiã non relinquunt. neq: ex cõparatione
reperiuntur sed rẽgestã uel antecedunt uel &iã consequunt᷑
Atq hic totus locus extrinsecus est. Primũ enũ in eo quȩritur id qđ
factũ est quo nomine appellari conueniat. in quo nondere
sed de uocabulo laboratur. qui deinde auctores euis facti & in¬
uentionis qui cõꝓbatones atq emuli. Ideotũ ex iudicio & quodã
testĩmonio extrinsecus posito ad subsidiũ confluit argum̃ti
Deinde & quȩ eius reisit lex. consuetudo pactio udiciũ ser¬
Centia artificiũ. deinde natura eius uenire uulgo soleat an
insolenter. Et raro homines id suã auctoritate cõꝓbare an
offendere in his consugrunt & cetera quȩ factũ aliquod simi¬
liter confestim aut inper uallo solent consequi que necesse
ẽ extrin secus posita ad opinionẽ magis tendere quã ad ipsã

Expanded text:
neque rerum substantiam relinquunt, neque ex comparatione neque rerum substantiam relinquunt, neque ex comparatione reperiuntur; sed rem gestam vel antecedunt, vel etiam consequuntur. Atque hic locus extrinsecus est. Primum enim in eo quaeritur id quod factum est, quo nomine appellari conveniat: in quo non de re, sed de vocabulo laboratur. Qui deinde auctores ejus facti et inventores, comprobatores, atque aemuli, id totum ex judicio et quodam testimonio extrinsecus posito ad subsidium confluit argumenti. Deinde et quae ejus rei sit ex consueto pactio, judicium, scientia, artificium. Deinde natura ejus, quid evenire vulgo soleat: an insolenter et raro homines id sua auctoritate comprobare, an offendere in his consueverint; et caetera quae factum aliquod similiter confestim aut intervallo solent consequi: quae necesse est extrinsecus posita ad opinionem magis tendere quam ad ipsam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in attributis negotio atq ꝑsone numeratȩ sunt. ut dũ ipse
circũ stantie aliis cõparantur. fiat ex his argumentũ dicti fac¬
tiue quod iniudiciũ trahitur. Distant aut a su periorib quod
superiores loci uel facta continebant uel factis ita adherebant.
ut separari non possint ut locus tẽpus ceteraq quȩ gestũ nego¬
tiũ non relinquunt᷑. Hec uero que sunt ad uincta negotio. non
inherent ipsi negotio sed accidunt circũ stantiis & tunc demũ
argumenta prestant cũ ad cõparationẽ uenerint. Sumuntur uero
argumenta non ex contrarictate. sed ex contrario. & non exsimili¬
tudine : sed ex suiuli. ut appareat exrelationẽ sumi argumenta
in ad uinctis negotio. & ea eẽ ad iuncta negotio quȩ sunt ad ipsũ
dequo agitur negotiũ affecta. Consecutiõ uero quȩ pars quar¬
ta est eo quȩ negotis attributã sunt neq in ipsis in est reb: neq

Expanded text:
quae in attributis negotio atque personae numeratae sunt: ut dum ipsae quae in attributis negotio atque personae numeratae sunt: ut dum ipsae circumstantiae aliis comparantur, fiat ex his argumentum dicti factive quod in judicium trahitur. Distant autem a superioribus, quod superiores loci, vel facta continebant, vel factis ita adhaerebant, ut separari non possint, ut locus, tempus, et caetera quae gestum negotium non relinquunt; haec vero quae sunt adjuncta negotio non adhaerent ipsi negotio, sed accidunt circumstantiis, et tunc demum argumentum praestant, cum ad comparationem veniunt. Sumuntur vero argumenta non ex contrarietate, sed ex contrario, et non ex similitudine, sed ex simili, ut appareat non ex relatione sumi argumentum, sed ex adjunctis negotio, et ea esse ade quo agitur negotium affecta. Consecutio vero, quae pars quarta est eorum quae negotiis attributa sunt, neque in ipsis sunt rebus,
Abbreviated transcription (Latin):
cis locis ea quȩ in ipsisberent dequib: quȩriter Reliqua uero que
uel sant. ad uincta  ne gotio uel gestũ negutiũ consequuntur talia
inmedus. Scđm ciceronem uero inter asfecta uunerata sunt
uel extrinsccus posita. Sunt enĩ adiuncta negotio apsa &iã quȩ
fidẽ faciunt questaoni. affecta quodã modo ad id de quo quȩditur
&respicientia negotiũ dequaͦ agitur. homoda. Na circũstantiȩ
septẽ quȩ in attributis ꝑsone uel negata numerate sungo hee eđ
aliis cocperint cõparariaa quasi anrelationẽ uenire siadud qđ
ads ẽ continens ẽ referatur. uel ad id quod conainet : fit aatispecies
aut genus: At si ad id refiratur quod ab co longissime distct: contra¬
riũ. at si ad sinẽ suũ atq exitũ referatur: euentus ẽ. Eodẽ quoq mͦ
ad maiora & minora & paria cõparantur. atq omĩno tales loci in
his quȩ sunt ad aliquid considerantur. Nã mauis aut minus. aut
simile. aut ȩquale. magnũ aut disparatũ accidunt circũ stantus

Expanded text:
erent, de quibus quaeritur; reliqua vero quae vel sunt adjuncta negotio, vel negotium gestum consequuntur, talia in mediis; secundum Ciceronem vero inter affecta numerata sunt, vel extrinsecus posita. Sunt enim adjuncta negotio ipsa etiam quae fidem faciunt quaestioni, affecta quodammodo ad id de quo quaeritur, respicientia negotium de quo agitur, hoc modo. Nam circumstantiae septem quae in attricum coeperint comparari, et quasi in relationem venire, siquidem ad se continens referatur, vel ad id quod continetur, fit aut species, aut genus. At si ad id referatur quod ab eo longissime distet, contrarium; ac si ad finem suum atque exitum referatur, eventus est. Eodem quoque modo ad maiora, minora et paria comparantur. Atque omnino tales loci in his quae sunt ad aliquid considerantur, nam maius et minus, aut simile, aut aeque magnum, aut disper
Abbreviated transcription (Latin):
eã re que genus ẽ dialecticus ex similitũdine r& hor exsimili iđ
ex ea re que similitudinẽ coepit. Codẽ modo ille ex contrarietate. Ie¬
ex contrario. Om̃ib igitur que superius ꝓposuimus expeditis. illud
arbitror apponendũ quod marcus tullius topica que ad. &x trebatiũ
peritũ iuris edidit. non eomodo quode ipsis disputari possit disseru¬
it sed que ad modũ r&horicȩ facultatis argumenta ducerentur qđ
inhis cõmentariis diligentius expediuimus. quĩ nobis in ciusdẽ ciee¬
ronis topica conscripti sunt. Quo aut̃ modo de his dialecticis ratio¬
nib: disputetur in his cõmentariis que in aristotelis topica a nobis
translata conscripsimus. expeditum est : CEliẽ ut Lag̃¬

Expanded text:
ea re quae genus est; dialecticus ex similitudine, rhetor ex simili, id est ea re quae genus est; dialecticus ex similitudine, rhetor ex simili, id est ex ea re quae similitudinem cepit. Eodem modo ille ex contrarietate, hic contrario. Omnibus igitur quae superius proposuimus expeditis, illud arbitror apponendum quod M. Tullius Topica quae ad C. Trebatium peritum iuris edidit, non eo modo quo de ipsis disputari possit disseruit, sed quemadmodum rhetoricae facultatis argumenta ducerentur, quod in his commentariis diligentius expedivimus qui a nobis in eiusdem Ciceronis Topica conscripti sunt. Quo autem modo de his dialecticis rationibus disputetur, in his commentariis quos in Aristotelis Topica a nobis translata conscripsimus expeditum est
Abbreviated transcription (Latin):
cio : ex eo pendet quod natura generis ante p̃cognita ẽ. ut sidubite¬
tur. anfuerit aliquis ebrius. dicetur si refellere uelimus non fuisse.
qm̃ nulla in eo luxuries antecesserit id circonimirũ quia cũ luxu¬
ries ebrictatis quasi quoddã genussit. cũ luxuries nulla fuerit. nec
ebrictas quidẽ fuit. Sed hoc pendet ex altero Cur enĩ siluxuries
non fuerit. ebrietas eẽ non potuit: Ex natura generis de monstra¬
tur quod dialecticaratio sub ministrat. Unde enĩ genus ab ẽ. inde
&iã species ab eẽ necesse ẽ . qm̃ genis species non relinquit. Et desi¬
milib: quidẽ & de contrarus eodẽ modo in quib: maxima similitu¬
do ẽ inter r&horicos dodialecticos locos. Dialectica enĩ ex ipsis qua¬
litatib r& horica ex qualitatẽ ac suscipientib reb: argumenta ues¬
tigat ut dialeesticus ex genere iđ ex ipsa generis natura rahor ex

Expanded text:
tio, ex eo pendet quod natura generis ante praecognita est: ut si dubitetio, ex eo pendet quod natura generis ante praecognita est: ut si dubitetur an fuerit aliquis ebrius, dicitur, si refellere velimus, non fuisse, quoniam in eo nulla luxuries antecesserit. Idcirco nimirum, quia cum luxuries ebrietatis quasi quoddam genus sit, cum luxuries nulla fuerit, ne ebrietas quidem fuit: sed hoc pendet ex altero. Cur enim si luxuries non fuit, ebrietas esse non potuit, ex natura generis demonstratur, quod dialectica ratio subministrat. Unde enim genus abest, inde etiam species abesse necesse est, quoniam genus species non relinquit. Et de similibus quidem, et de contrariis, eodem modo, in quibus maxima similitudo est inter rhetoricos ac dialecticos locos: dialectica enim ex ipsis qualitatibus, rhetorica ex qualitatem suscipientibus rebus argumenta vestigat: ut dialecticus ex genere, id est ex ipsa gene
Abbreviated transcription (Latin):
uerũ &iã ad argumenta que in ỹpothesib: posita sunt eosq: locos qͥ
excircũ stantiis constant claudunt atq ambiunt. Itaq fit ut sem¬
ꝑ egeat r& hor dialecticis locis dialecticus uero sius possit eẽ con¬
tentus. Rethor enĩ qm̃ causas excircũstantus tractat ex hisdẽ cir¬
cũstantis argumenta p̃sumet : quȩ necesse ẽ ab uniuersalib: & sim¬
plicib: confirmari quȩ sunt dialectici. Dialecti cus uero quipriq ẽ
posteriore noneget. nisi aliquando inciderit questio ꝑsonȩ ut cũ
sit incidens dialectico ad ꝓbandã suã thesin causa circũstantus in¬
clusa tunc demũ r& horicis utatur locis. Itaq: indialecticis locissita
contigit agenere argumenta sumunt᷑ iđ ab ipsa generis natura
Ded in rahoricis ab eo genere quod illi genus ẽ dequo agitur. nec a na¬
tura generis sed arescilica ipsaquȩ grnus ẽ : Sed ut ꝓgrediatur ra¬

Expanded text:
verum etiam ad argumenta quae in hypothesibus posita sunt, eorumque locos qui verum etiam ad argumenta quae in hypothesibus posita sunt, eorumque locos qui ex circumstantiis constant claudunt atque ambiunt. Itaque fit ut semper exeat rhetor dialecticis locis, dialecticus suis possit esse contentus. Rhetor enim quoniam causas ex circumstantiis tractat, ex eisdem circumstantiis argumenta persumet, quae necesse est ab universalibus et simplicibus confirmarposteriore non eget, nisi aliquando inciderit quaestio personae; ut cum sit incidens dialectico ad probandam suam thesim, causam circumstantiis inclusam, tunc demum rhetoricis utatur locis. Itaque in dialecticis locis si ita contingit a genere argumenta sumuntur, id est ab ipsa generis natura; sed in rhetoricis ab eo genere quod illi genus est de quo agitur, nec a natura generis, sed a re scilicet ipsa quae genus est. Sed ut progrediatur ra
Abbreviated transcription (Latin):
nuntur. sedea que gestũ negotiũ consecuntur extrinsecus col¬
lo cata sunt. Uelsiquis ea quidẽ quȩ continentia sunt cũ ipso
negotio in ipsis herere arbitretur. Affecta uero eẽ caquesunt
ingestione negotu. uel ad uincta negotio extrinsecus uero ea
quȩ gestũ negotiũ consecuntur. Nã illeͣ ꝑspicuȩ cõmunitates¬
sunt : quod quidã ipsi pene in utrisq: facultatib: uersantur lo¬
ci. ut genus ut pars ut similitudo ut contrariũ ut mauis
acminus. De cõmunitatib: quidẽ satis dictũ est. Differentiȩ uero illȩ
sunt. quod dialectici &iã thesib: apti sunt . r& horici tantũ ad ỹpothe¬
sis iđ ad questiones informatas circũ stantus assumuntur. Nã sicut
ipse facultates a semet ipsis uniuersalitate & particularitate distino¬
t sunt ita carũ loci ambitũ & contractione discretsunt Nadi
lecticorũ locorũ maior ẽ ambitus. uel qm̃ pret̃ circũstancias sunt
quȩ singulares faciunt causas. uel quod ñ modo ad thesis utiles sunt

Expanded text:
gotium consequuntur, extrinsecus collocata sunt. Vel si quis ea quidem quae continentia sunt cum ipso negotio, in ipsis haerere arbitretur: affecta vero esse ea quae sunt in gestione negotii, vel adjuncta negotio; extrinsecus vero ea quae gestum negotium consequuntur. Nam jam illae perspicuae communitates, quod quidem ipsi pene in utrisque facultatibus versantur loci, ut genus, ut pars, ut similitudo, ut contrarium, ut majus ac minus. De communitatibus quidem satis dictum. Differentiae vero illae sunt quod dialectici etiam thesibus apti sunt; rhetorici tantum ad hypotheses, id est quaestiones informatas circumstantiis assumuntur. Nam sicut ipsae facultates a semetipsis universalitate et particularitate distinctae sunt, ita earum loci ambitu et contractione discrealecticorum major est ambitus, et quoniam praeter circumstantias sunt, quae singulares faciunt causas, non modo ad theses utiles sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uel ita. quidã homo lapis ẽ. quidã hiomo lapis non ẽ. utraq affir¬
mationum negationũq oppositio uerũ interse falsũq partitur.
sed in priorib quidẽ affirmatio in posteriorib aut̃ uera negatioẽ
tsi quod euenire quidẽ possit. sed aliquando tamen absubiecto
ualeat segregari affirmatio particularis negatioq ꝓnuncient

Expanded text:
vel ita, quidam homo lapis est, quidam homo lapis non est, utraque affirvel ita, quidam homo lapis est, quidam homo lapis non est, utraque affirmationum negationumque oppositio verum inter falsumque partitur. Sed in prioribus quidem affirmatio, in posterioribus autem vera negatio est. At si quod evenire quidem possit, sed a subjecto tamen aliquando valeat
Abbreviated transcription (Latin):
tati particulare omẽ subiectũ est. Cũ igitur uniuersales intellegun¬
tur eẽ contrarie. sub contrarias eẽ necesse ẽ. quȩ sub uniuersalibus
negatio. Sed quã quã contrariis uideant᷑ eẽ sub iecte conuersota¬
men modo particulares inueritate sibim& & falsitate c̃sentiunt
Nã ut hex uerũ. falsũ illa ꝓnunci&. atq ut rȩq sint uere facile
ꝓpositis declaratur exemplis. ut uero utreq false sint non po¬
test inueniri. Nã siquid quod neq separari neq possit adeẽ sub¬
iecto alterutre enunciet ꝓpositio: una ẽ ueritati altera cognata
mendacio. Et si quidẽ quod absubiecto separari non potest p̃ dice¬
tur. affirmatio sola ueri calculũ tenet. at si quod subiecto impos¬
sibile ẽ ad eẽ dicatur. sola optin& negatio ueritatẽ . ut siquis enui¬
ciet. quidã homo animal ẽ. & alius neg& quidã homo animal ñ ẽ.

Expanded text:
tati particulare commune subiectum est; cum igitur universales intelliguntati particulare commune subiectum est; cum igitur universales intelliguntur esse contrariae, subcontrarias esse necesse est quae sub universalibus egatio; sed quanquam contrariis videantur esse subiectae, converso tamen modo particulares in veritate sibimet, non in falsitate consentiunt. Nam ut haec verum, falsum illa pronuntiet, atque utraeque sint verae facile propositis declaratur exemplis; ut vero utraeque falsae sint, non potest inveniri. Nam si quod neque separari, neque possit adesse subiecto, alterutra enuntiet propositio, una est veritati, altera cognata mendacio. Et siquidem quod a subiecto separari non potest praedicetur, affirmatio sola veritatis calculum tenet; at si quod subiecto impossibile adesse dicatur, sola obtinet negatio veritatem, ut si quis enuntiet, quidam homo animal est, et alius neget, quidam homo an
Abbreviated transcription (Latin):
claudunt. uel altera uera. falsa uero altera. sicut in contrariis quȩ
medio carent fueri posse manifestũ ẽ. Sed impossibile ẽ ut utrius¬
q: sententia inueritate conueniat. sicut nulla contraria simul
eẽ patiunt᷑. atq: id eo uni uersalis affirmatio uniuersalisq negatio
contrariȩ nominantur. He igitur non eã iim in ipsa semꝑ ad¬
uersitate conseruant. ut eissit ꝑpetua atq inconciliata discor¬
dia nec sesemꝑ inuicẽ perimunt. que cũ sentencia dissideant cõmuni
tamen falsitate concordant. Sugitur earũ una sub mota sit non neces¬
seẽ ut esse alterã consequatur. fierienĩ potest ut neutra sit. uelut siominẽ
uistũ eẽ hominẽ destruatur non ẽ consequens. ut nullus homosit iust᷑.
Quȩ aut̃ sub his ꝓpositionib collocant᷑. iđ particularis affirmatio
atq negatio sub contrarie nomen hab&. id circo quod uni uersa li¬

Expanded text:
claudunt; vel altera vera, falsa vero altera, sicut in contrariis quae claudunt; vel altera vera, falsa vero altera, sicut in contrariis quae medio carent fieri posse manifestum est; sed impossibile est ut utriusque sententia in veritate conveniat, sicut nulla contraria simul e patiuntur. Atque ideo universalis affirmatio universalisque negatio contrariae nominantur. Hae igitur non eam vim ipsa semper adversitate conservant, ut eis sit perpetua atque inconciliata discordia, nec se semper invicem perimunt, quae cum sententia dissideant, communi tamen falsitate concordant. Si igitur earum una submota sit, non necesse est ut esse altera consequatur: fieri enim potest ut neutra sit, velut si omnem iustum esse hominem destruat, non est consequens ut nullus homo sit iustus. Quae autem sub his propositionibus collocantur, id est particularis affirmativa atque negatio, subcontrariae nomen habent, idcirco quod universali
Abbreviated transcription (Latin):
sa ꝓpositio neget. nullũq: hominẽ lapidẽ eẽ contendat. negatio qͥ¬
dẽ ueritati. affirmatio ẽ aut̃ uincta mendatio. Simul aut̃ ueras
cẽ affirmationẽ uniuersalẽ. uniuersalẽq negationẽ. nulla pote¬
riuit exempla monstrare. Atq: ideo uniuersalis quidẽ affirmatio
uniuersalisq: negatio contrarie: dicuntur. Nã ut in contrarus aliꝗd
mediũ continentib: potest neutrũ ineẽ subiecto. ut corpus neq: mi¬
grũ neq albũ sit. qm̃ ẽ quod p̃terea eẽ possit. ut rubrũ. Itẽq in c̃¬
traris medictate carentib necesse ẽ alterũ semꝑ inherere sub iecto
ut onĩe animal aut dormit aut uigilat. qm̃ ut̃ dormire ac iugi¬
lare iubl ẽ mediũ. ut aut̃ simulatq inieodẽ utraq: contraria repe¬
riantur furi nequit ita &iã uni uersalib affirmatiane ac negati¬
one ut utreq false sint exemplo contrariorũ quȩ aliquod mediũ

Expanded text:
sa propositio neget, nullumque hominem lapidem esse concedat, negatio qusa propositio neget, nullumque hominem lapidem esse concedat, negatio quidem veritati, affirmatio autem juncta est mendacio: simul autem veras esse affirmationem universalem, universalemque negationem nulla poterunt exempla monstrare. Atque ideo universalis quidem affirmatio, universalisque negatio contraria dicuntur, nam ut in contrariis aliquid medium continentibus potest neutrum inesse subjecto, ut corpus neque nigrum sit neque album, quoniam est quod prae er ea esse possit, ut rubrum, itemque in contrariis medietate carentibus necesse est alterum semper inesse subjecto, ut omne animal aut dormit aut vigilat, quoniam inter dormire ac vigilare nihil medium est; ut autem simul atque in eodem utraque contraria reperiantur fieri nequit. Ita etiam in universalibus affirmatione ac negatione: ut utraeque falsae sint, exemplo contrariorum aliquid medium
Abbreviated transcription (Latin):
sitis exemplis. Iusticia enĩ cũ eẽ in hominib possit. ñ tamen ita homini¬
b inhesit. ut ab hisseparari millo modo queat. atq ideo neq om̃is ho¬
mo uistus ẽ. neq om̃is bomo uistus nonẽ. Contingit igitur utrasq men¬
tiri. Atsi tale sit quod asubiecto abstram separariq ñ possit. uel quod
nũ quã possit euenire subiecto. & quȩ uniuersaliter affirmata est.
uniuersaliter abnuatur. euenit uni ueritatẽ alteri semꝑ ad eẽ men¬
datiũ. sed ita. ut si a subiecto quod p̃dicatur non potest sẽgregari. ue¬
rasemꝑ sit affirmatio. falsa negatio. Atsi quod euenire non potest
p̃dicatur. affirmatio quidẽ falsa sit. sed sit uera negatio. Nã qm̃ ani¬
mal ab homine non potest segre gari quę hominẽ animal eẽ confir¬
mat uera ẽ. falsa uero illa que denegat. Itẽ si quod non potest eueni
re p̃dicetur. fiatq affirmatio omnẽ hominẽ eẽ lapidẽ. idq aduer¬

Expanded text:
tur exemplis. Iustitia enim cum esse in hominibus possit, non tamen ita hominibus inhaesit, ut ab eis separari nullo modo queat, atque ideo neque omnis homo iustus est, neque omnis homo iustus non est, contingit utrasque mentirnunquam possit evenire subiecto, et quae universaliter affirmativa est universaliter abnuatur, evenit uni veritatem, alteri semper adesse mendacium, sed ita ut si a subiecto quod praedicatur non potest segregari, vera sit semper affirmatio, falsa negatio; at si quod evenire non potest praedicatur, affirmatio quidem falsa sit, sed vera sit negatio. Nam quoniam animal non ab homine potest segregari, qumat vera est, falsa vero illa quae denegat; item si quod non potest fieri praedicetur, fiatque affirmatio, omnem hominem esse lapidem, idque adver
Abbreviated transcription (Latin):
rius arguit. cõmissũ eẽ defenditur. Horũ uero omĩ ũ sunt ꝓpri¬
e differentie. atq: aͥdeo minutissimȩ diuisiones. quas r& horum
in his docendis explicandisq: conscripti libri diligentius conti¬
nent. Nos hȩc amarco tullio supsisse sufficiat. Ad aliud enĩ tota
operis festinat intentio Dequib: omĩb: hoc despioiendũ ẽ medo
Marcus ciũ tullius causarũ partes constitutiones eẽ de monstrat
eo loco quo contra hermagorã nititur dicens. Quod si generisi causȩ
partes nori possunt recte putari. multominus recte partis cause
partes putabuntur. partes causȩ constitutionis eẽ designans. Deqͣ¬

Expanded text:
rius arguit commissum esse, defenditur. Horum vero omnium sunt propririus arguit commissum esse, defenditur. Horum vero omnium sunt propriae differentiae, atque ideo minutissimae divisiones quas rhetorum in his docendis explicandisque conscripti libri diligentius continent. Sed nos haec a M. Tullio sumpsisse sufficiat. Ad aliud enim tota operis festinat intentio. De quibus omnibus hoc inspiciendum est modo. M. enim Tullius causarum partes constitutiones esse demonstrat eo loco quo contra Hermagoram nititur, dicens, quod si generis causae partes non possunt recte putari, multo minus rectae F. recte partis causae partes putabuntur. Pars autem causae constitutio omnis e
Abbreviated transcription (Latin):
cũ facticulpa his asscribitur quib obsisti obuiariq ñ possit. ne¬
q tamen ꝑsonȩ assint. Idenĩ in aliã constitutionẽ cadit. Sunt uero¬
hȩc. In prudentia. casus. atq necessitas. Remouet᷑ uero crimen.
cũ ab eo qui incessitur trans fertur in aliũ. Sedremotio crimi¬
nis. duob modis ficripotest si aut causa referatur. aut factũ. Cau¬
sa refertur. cũ aliena potestate aliquid factũ eẽ contendit᷑. Factũ
uero. cũ alius aut potuis se aut debusse facere demonstratur.
Atq hȩc inlns maxime ualent. sieius nominis innos intendatur
actio quod ñ fecerimus id quod oportuit fueri. Refertur crimen
cũ iuste inaliquẽ facinus cõmissũ eẽ concȩdit᷑ qm̃ is inquẽ cõmuissũ
sit. iniurius sepe fuerit. atq id quod intenditur meriiit pati
Cõparatio ẽ cũ ꝓpter meliorẽ utiliorẽ uerẽ factũ quod aduensa¬

Expanded text:
cum facti culpa his ascribitur quibus obsisti obviarique non possit, necum facti culpa his ascribitur quibus obsisti obviarique non possit, neque tamen personae sint, id enihaec imprudentia, casus, atque necessitas. Removetur vero crimen, cum ab eo qui incessitur transfertur in alium. Sed remotio criminis duobus fieri modis potest, si aut causa removeatur, aut factum. Causa removetur, cum aliena potestate aliquid factum esse contenditur. Factum vero cum alius, aut potuisse, aut debuisse facere demonstratur. Atque haec in his maxime valent, si ejus nominis in nos intendatur actio, quod non fecerimus id quod oportuit fieri. Refertur crimen cum juste in aliquem facinus commissum esse contenditur, quoniam is in quem commissum sit injurius saepe fuerit, atque id quod intenditur meruit pati. Comparatio est, cum propter meliorem utilioremve, factum quod adversa
Abbreviated transcription (Latin):
mebra distribi. Omis enĩ questio generalis. iđ cũ de genere & qua¬
litate & quantitate quȩritur facti induas distribuitur partes.
Nã aut in p̃teritd̃ querit᷑ de qualitate ꝓpositi. aut in p̃sens. aut in
futurũ. Siin p̃teritũ iuri dicialis constitutio nuncupat᷑. Si prȩ¬
sentis uel futuri tẽporis teneat questionẽ. negotialis dicitur
Iuri dicialis uero eumquisitio p̃teritũ respicit duab: partib segre¬
gatur. Aut enĩ in ipso factoius defensionis in ẽ. & absoluta qua¬
litas nuncupatur. aut extrinsecus assumitur & assũptiua dr̃
constitutio. Sed hȩc in partes quattuor diriuatur. Aut enĩ con¬
ceditur crimen aut remouet᷑. aut refertur. aut quod ẽ ultimũ
cõparat᷑. Conceditur crimen cũ nulla introducitur facti defen¬
sio sed uenia postulatur. Idfieri duob modis potest. Si dep̃ceris.
aut purges. Dep̃ caris. cũ nihil excusationis attuleris. Purgas

Expanded text:
membra distribui. Omnis enim quaestio generalis, id est cum de genere et quamembra distribui. Omnis enim quaestio generalis, id est cum de genere et qualitate et quantitate quaeritur facti, in duas distribuitur partes. Nam aut in praeteritum quaeritur de qualitate propositi, aut in praesens, aut in futurum. Si in praeteritum, iuridicialis constitutio nuncupatur. Si praesentis vel futuri temporis teneat quaestionem, negotialis dicitur. Iuridicialis vero cuius inquisitio praeteritum respicit, duabus partibus segregatur: aut enim in ipso facto vis defensionis inest, et absoluta qualitas nuncupatur, aut extrinsecus assumitur, et assumptiva dicitur constitutio. Sed haec in partes quatuor derivatur: aut enim conceditur crimen, aut removetur, aut refertur, aut, quod est ultimum, comparatur. Conceditur crimen, cum nulla introducitur facti defensio, sed venia postulatur. Id fieri duobus modis potest, si depreceris, aut purges. Deprecaris, cum nihil excusationis attuleris; purgas,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ter scriptũ in ipsarũ rerũ contentione sunt posite. ita dif¬
ferentiȩ segregantur. ut rerũ quoq: ipsarũ natura ẽ diui
sa. Inonũ enĩ rethorica questione dubitatur. Ansit. quid
sit quale sit & p̃ter hȩc aniure uel more possit exerceri
iudiciũ. Sed si factũ uel res quȩ intenditur ab ad uersarione¬
gatur : questio ẽ utrũ sit. Caq: coniecturalis constitutionun cupat᷑.
Qu̾od si factũ quidẽ eẽ constiterit. sed quid nã sit id quod factũ sit᷑ ig¬
noretur. qm̃ uis eius diffinitione monstranda ẽ. finitiua dr̃ consti¬
tutio. Atsi & eẽ constiterit. & derei diffinitione conueniat. sed qua¬
lesit inquiratur. tunc quia cui generi subici debđ  ambigitur. gene¬
ralis qualitas nuncupatur. In hac uero questione & qualitatis &
quantitatis & cõparationis ratio uersabitur. Sed qm̃ de genere
questio ẽ scđm generis formã inplura necesseẽ hanc constitutionẽ

Expanded text:
praeter scriptum in ipsarum rerum contentione sunt positae, ita difpraeter scriptum in ipsarum rerum contentione sunt positae, ita differentiae segregantur, ut rerum quoque ipsarum natura diversa est. In omni enim rhetorica quaestione dubitatur an sit, quid sit, quale sit, et praeter haec, an iure vel more possit exerceri iudicium. Sed si factum vel res quae intenditur, ab adversario negetur, quaestio est utrum sit, ea coniecturalis constitutio nominatur. Quod si factum quidem esse constiterit, quid vero sit id quod factum est ignoretur, quoniam vis eius diffinitione monstranda est, diffinitiva dicitur constitutio. At si et esse constiterit, et de rei diffinitione conveniat, sed quale sit inquiratur, tunc quia cui generi subiici debeat ambigitur, generalis qualitas nuncupatur. In hac vero quaestione et qualitatis et quantitatis et comparationis ratio versatur. Sed quoniam de genere quaestio est, secundum generis formam in plura necesse est hanc constitutionem
Abbreviated transcription (Latin):
latur scriptũ & uoluntas. Alio uerosi inter se leges quadã contrari¬
ctate dissentiant. quascũ ex aduersa parte defendunt. faciunt con¬
trouersiam atq hic uocatur status legis contrarie. Tertio uero cũ
scriptũ dequo contenditur sententiã claudit. ambiguã. heͣe suo no¬
mine ambiguitas nuncupatur. Quarto uero cu inco quod sci p
tũ est aliud nonscriptũ intellegitur. Quod quia ꝑratiotinatio¬
nẽ & quandã syllogisini consequentiã uestigatur. ratiotinatio
uel syllogismus dr̃. Quinto. cũ sermo scriptus est. cuius non facile
natura atq uis clarescat. nisi diffinitione de tecta sit. Hic uoca¬
tur fuuis inscripto. Quos om̃s ase differre non ẽ nr̃i operis. ue
pũ rethorici demonstrare. Hec enĩ speculanda doctis ñ rudib
discenda ꝓponimus quã uis decorũ differentia intopicorũ eõ¬
mentis ꝑ transitũ disseruerim. Carũ aut̃ consfitutionũ quȩ

Expanded text:
latur scriptum et voluntas. Alio modo, si inter se leges quadam contrarilatur scriptum et voluntas. Alio modo, si inter se leges quadam contrarietate dissentiant, quas cum ex adversa parte defendunt, faciunt controversiam: atque hic vocatur status legis contrariae. Tertio, cum scriptum, de quo contenditur, sententiam claudit ambiguam: haec suo nomine ambiguitas nunctum est aliud non scriptum intelligitur; quod quia per ratiocinationem et quamdam syllogismi consequentiam vestigatur, ratiocinativus vel syllogismus dicitur. Quinto, cum sermo scriptus est, cujus non facile vis ac natura clarescat, nisi definitione detecta sit; hic vocatur finis in scripto; quos omnes a se differre, non est nostri operisve rhetorici demonstrare. Haec autem speculanda doctis, non rudibus discenda proponimus: quamvis de eorum differentia in topicorum commentis per transitum disseruerimus. Earum autem constitutionum, quae
Abbreviated transcription (Latin):
benedixisse. iđ dixisse ad posite ad ꝑsuasionẽ. in altero uero ꝑsuasisse. Ne¬
q: enĩ siqua impediant oratorẽ quominus ꝑsuadesactat officio. finis
nonẽ consecutus. Sedis quidẽ qui officio fuit contiguus & cognatus.
Neq tamen r& horicã suo fine contentã. honore uacuauit. Hec qͥdẽ
ita sunt nuxta ut rethorica uisit specieb species uero insint causis.¬
Causarũ uero partes statuscẽ dñr. Quos &iam aliis nominib tũ ẽ¬
stitutiones. tũ questiones nominare lic&. Qucͥ quidẽ diuiduntur
ita ut rerũ quoq natura diuisa sit᷑. Sed aprincipio questionũ dif¬
ferentias ordic᷑mur. Qm̃ r& horice questiones cir cũ stantiis inuo¬
lite sunt. om̃saut inscriptiali cuius controuersia uersant᷑. Aut
p̃ter scriptũ exri ipsa sumunt contentionis ex ordiũ. Et illeqͥ dẽ
questiones que inscripto sunt. quinq modis fieri possunt. Vnadi¬
dẽ cũ hic scriptoris uerba defendit. & ille sententiã. atq hic appel¬

Expanded text:
ite ad persuasionem; in altero vero persuasisse. Neque enim si qua impediunt oratorem quo minus persuadeat, officio facto, finis non est consecutus, sed is quidem qui officio fuit contiguus et cognatus, neque tamen rhetoricam suo fine contentam honore vacuavit: haec quidem ita sunt mista, ut rCausarum vero partes status esse dicuntur, quos etiam aliis nominibus, tum constitutiones, tum quaestiones nominare licet; qui quidem dividuntur ita ut rerum quoque natura divisa est. Sed a principio, quaestionum differentias ordinamur: quoniam rhetoricae quaestiones circumstantiis involutae sunt omnes, aut in scripti alicuius controversia versantur, aut praeter scriptum ex re ipsa sumunt contentionis exordium. Et illae quidem quae in scripto sunt, quinque modis fieri possunt. Vno quidem, cum hic scriptoris verba defendat, ille sententiam: atque hoc appel
Abbreviated transcription (Latin):
ut eã quȩ ẽ quis circũ stantiã in attributis ꝑsonȩ ponat. Reliquas uero
circũ stantias in atiributis negotio constituat. Et primã quidẽ excir¬
cũ stantus eã quȩ ẽ quis. quã ꝑsonȩ attribuit. secat in xi. partes. Nom̃.
ut uerres. Natura ut barbarus. Uictus : ut amicus nobiliũ. ꝑfosonaa
uit diues. Studiũ ut geometrica, Casus : ut exul. Affectio ut amans
Habitus ut sapiens. Consiliũ : facta & orationes. Caquȩ extra illuid fac¬

Expanded text:
ut eam quae ut eam quae n attributis negotio constituat. Et primum quidem ex circumstantiis, eam quae est, quis, quam personae attribuit, secat in undecim partes. Nomen, ut Verres; natura, ut barbarus; victus, ut amicus nobilium; persona, ut dives; studium, ut geometra; casus, ut exsul; affectio, ut amans; habitus
Abbreviated transcription (Latin):
idicioꝵ ratio uersatur. in ꝑsona scilic& atq: negotio: Sedut
dictũ est ꝑ sona ẽ quȩ inuidiciũ uocat᷑. negotium. factũ dic¬
tũ ue ꝑsone ꝓpt̃ quod reus statuit᷑. Personaigitur & nego¬
tiũ suggerere argumenta ñ possunt. Deipsis & questio est
Dequib: Aũt dubitatur ea dubitationi fidẽ facere nequeunt.
Argumentũ uero erat ratiorei dubiȩ faciens sidẽ. Eaciunt
aũt negotio fidẽ ea quȩ sunt ꝑsonis ac negotus at tributa
Acsi quando ꝑsona negotio faciat fidẽ uelut sicre datur con¬
dine denotata. tuno ñ in eo qđ ꝑ sona ẽ & iniudiciũ uocatur
fidẽ negotio facit sed in co quodꝰ ex aptributtis ꝑsone quandam
suscipit qualitatẽ. Sed ut rerũ ordo clarius liquescat. de circũ stantus
fecerit: locus tr̃pusq quo fecerit modus & iam facultasq: side sint
cansa ñ statiuitur. Hasigitur circũ stantias cicero ingemina partit᷑.

Expanded text:
judiciorum ratio versatur, in persona scilicet, atque negotio. Sed, ut judiciorum ratio versatur, in persona scilicet, atque negotio. Sed, ut dictum est, persona est quae in judicium vocatur; negotium, factum, dictumve personae, propter quod reus statuitur. Persona igitur et negotium suggerere argumenta non possunt, de ipsis enim quaestio est; de quibus autem dubitatur, ea dubitationi fidem facere nequeunt. Argumentum vero erit ratio rei dubiae faciens fidem. Faciunt autem negotio fidem ea quae sunt personis ac negotiis attributa. Ac si quando persona negotio faciat fidem, velut si credatur condine denotata, tunc non in eo quod persona est, et in judicium vocatur, fidem negotio facit, sed in eo quod ex attributis personae quamdam suscipit qualitatem. Sed ut rerum ordo clarius colliquescat, de circumstantiis fecerit, locus tempusque quo fecerit, modus, etiam facultas; quae si desint, causa non stabit. Has igitur circumstantias in gemina Cicero partitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ne. tũ ut ꝑ suaserit. Desingulis igitur nunc quidẽ in cõmune
tractabimus. de uno quoq uero separatĩ postsierit cõmodũ
disseremus. Atq: hȩc hactenus. Nunc de inuentionẽ tractan¬
dũ ẽ. Et enĩ eius prius dialecticos dedimus. nunc r& horicos
ꝓmimus locos quos ex at tributis ꝑsone ac negotio uenire ne¬
cesse ẽ Persona᷑ quȩ inuidiciũ uocatur. cuius dictũ aliquod
factũ uerep̃henditur. Negotidꝰ factũ dictũue ꝑsonȩ qđ inui¬
diciũ uocatur. Itaq: ui his duob: omĩs locorũ ratio constitutaẽ
Quȩ enĩ habent rep̃hensionis occasionẽ eandẽ nisi ad eccusabi¬
lẽ partẽ uergunt defensionis copiã ñ ministrabunt. Ex his¬
dẽ enĩ locis. accusatio defensioq consistit. Siigitur ꝑsona in
iudiciũ uocatur. neq factũ dictũ ue ullũ reprehendit᷑. can¬
sa eẽ non poterit. Nec uero factũ dictũ ue aliqđ inuidiciũ
ꝓferri potest si ꝑ sona non ex istat. Itaq: in his duob: omis

Expanded text:
ingulis igitur nunc quidem in commune tractavimus. De uno quoque vero separatim post, si erit commodum, disseremus. Atque haec hactenus. Nunc de inventione tractandum est. Etenim prius quidem dialecticos dedimus, nunc rhetoricos promimus locos, quos ex attributis personae ac negotio venire necesse est. Persona est, quae in iudicium vocatur, cuius dictum aliquod factumve reprehenditur. Negotium factum dictumve persondicium vocatur. Itaque in his duobus omnis locorum partitio constituta est: quae enim habent reprehensionis occasionem, eadem nisi omnino ad inexcusabilem partem vergunt, defensionis copiam subministrant: ex eisdem enim locis omnis accusatio defensioque consistit. Si igitur persona in judicium vocatur, neque factum dictumve ullum reprehenditur, causa esse non poterit. Necproferri potest, si persona non existet. Itaque in his duobus omnis