comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ret in nob̃̾: nisi in cõmunionẽ crea¬
ture creator ipse descenderet: ⁊ ue¬
tustatẽ humanã ad nouu pͥncipiũ
sua natiuitate reuocaret.: regnaret
mors ab adã usq in finẽ ⁊ suꝑ om̃s
homines condẽnatio insolubilis per¬
maneret: cũ de sola conditione nas¬
cendi. una cũctis esset causa ꝑeundi.
Solus itaq int̾ filios hominũ dñs iħs
innocens natus ẽ: qͥa solus sine car¬
nulis concupiscentie pollutione cõ¬
ceptus. Factꝰ est homo nr̃i generis:
ut nos diuine nature possimꝰ esse
consortes. Briginẽ quã sũpsit in u¬
tero uirginis: posuit in fonte bap¬
tismatis. Pedit aque: qͦd dedit ma¬
tri. Uirtus enim altissimi ⁊ obum¬
bratio sp̃s scĩ. que fecit ut maria
pareret saluatorẽ: eadẽ facit ut re¬
generet unda credentẽ. Quid aũt¬
uel sanandis egris. illuminandis
cecis. uiuificandis mortuis aptius
fuit . ͥ quã ut suꝑbie uulnera hu¬
militatis remediis curarent᷑: Adã

Expanded text:
ret in nobis, nisi in communionem crearet in nobis, nisi in communionem creaturae Creator ipse descenderet, et vetustatem humanam ad novum principium sua nativitate revocaret, regnaret mors ab Adam usque in finem, et super omnes homines condemnatio insolubilis permaneret, cum de sola conditione nascendi, una cunctis esset causa pereundi. Solus itaque inter filios hominum Dominus Jesus innocens natus est, quia solus sine carnalis concupiscentiae pollutione conceptus. Factus est homo nostri generis, ut nos divinae naturae possimus esse consortes. Originem quam sumpsit in utero virginis, posuit in fonte baptismatis; dedit aquae, quod dedit matri; virtus enim Altissimi et obumbratio Spiritus sancti , quae fecit ut Maria pareret Salvatorem, eadem facit ut regeneret unda credentem. Quid autem sanandis aegris, illuminandis caecis, vivificandis mortuis aptius fuit, quam ut superbiae vulnera humilitatis remediis curarentur? Adam
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ impar ẽ patri. nõ in eo qͦd ex
patre. sed in eo qͦd ẽ factus ex homi¬
ne. Equalitatẽ enĩ quã inuiolabilẽ
habet deitas. nõ corrupit humani¬
tas: ⁊ creatoris ad creaturã descensio.
credentiũ ẽ ad eterna subuectio. Nã
qͥa sic̃ ait apłs in sapientia dei nõ
cognouit mundus ꝑ sapientiã dm̃
placuit deo ꝑ stulticiã p̃dicationis
saluos facere credentes. Mundo gͦ
id ẽ prudentibꝰ mundi sapientia
nõ nisi in sapientia eiꝰ acceditur.
U ideo qͥa mundus de uanitate suoꝵ
dogiatũ suꝑbiebat: in eo consti¬
tuit dñs saluandoꝵ fidẽ. qͦd ⁊ indignũ¬
uideret᷑ ⁊ stultũ ⁊ ut deficientibꝰ om̃ibꝰ
opinionũ presũptionibꝰ. sola dei grã
reuelaret: qͦd cõprehendere humana
intelligentia nõ ualeret. Agnoscat
glam suã. ⁊ de salutis sue sacram̃tis
gaudeat eccła que corpus ẽ xp̃i. qͥa
nisi uerbũ dei caro fieret ⁊ habita¬

Expanded text:
Filius impar est Patri, non in eo quod ex Filius impar est Patri, non in eo quod ex Patre, sed in eo quod est factus ex homine. Aequalitatem enim, quam inviolabilem habet Deitas, non corrupit humanitas; et Creatoris ad creaturam descensio, credentium est ad aeterna provectio. Nam quia, sicut ait Apostolus, in sapientia Dei non cognovit mundus per sapientiam Deum, placuit Deo per stul itiam praedicationis salvos facere credentes . Mundo ergo, id est prudentibus mundi, sapientia notitiam non nisi in sapientia ejus acceditur. Et ideo quia mundus de vanitate suorum dogmatum superbiebat, in eo constituit Dominus salvandorum fidem, quod et indignuvideretur et stultum, ut deficientibus omnibus opinionum praesumptionibus, sola Dei gratia revelaret quod comprehendere humana intelligentia non valeret. CAP. V. Agloriam suam, et de salutis suae sacramentis gaudeat Ecclesia, quae corpus est Christi: quia nisi Verbum Dei caro fieret et habita
Abbreviated transcription (Latin):
erat ignotꝰ aduenit. cũ cecitatẽ
ignorantie abstulit: ⁊ sic̃ scriptũ
ẽ sedentibꝰ in tenebris et umbra
mortis:. lux orta ẽ eis. Quãuis enĩ
etiã pͥoribꝰ seculis ad illuminationẽ
tatis emissũ est:. dicente dauid. e¬
mitte lucẽ tuã ⁊ ueritatẽ tuã:
diuersis modis multisq signis
oꝑa p̃sentie sue deitas filii decla¬
rarit: om̃s tam̃ ille significatio¬
nes cũctuq miracula. testimonia
fuer̾ istiꝰ missionis de qua dicit
apłs: cũ gͦ uenit plenitudo tẽpo¬
ris. misit ds̃ filiũ suũ factũ ex mu-¬
liere. factũ sub lege. Quid uͦ hoc
ẽ nisi uerbũ carnẽ fieri: condito¬
rẽ mundi ꝑ uterũ uirginis nasci:
dñm maiestatis humanis se coap¬
tare pͥmordiis: et licet conceptui
spiritali nulla suit t̾reni seminis
mixta contagia ad suscipiendã
tam̃ uere carnis substantiã. solã
sumere de matre naturã: Hac
missione qua ds̃ unitꝰ est homini.

Expanded text:
erat ignotus advenit, cum caecitatem erat ignotus advenit, cum caecitatem ignorantiae sustulit, et, sicut scriptum est, sedentibus in tenebris et in umbra moetiam prioribus saeculis ad illuminationem lumen veritatis emissum sit, dicente David: Emitte lucem tuam et veritatem tuam ; et diversis modis multisque signis opera praesentiae suae Deitas Filii declararit; omnes tamen illae significationes, cunctaque miracula, testimonia fuerunt istius missionis de qua dicit Apostolus: Cum ergo venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum, factum ex muliere, factum sub lege . Quid vero hoc est, nisi Verbum carnem fieri, Conditorem mundi per uterum Virginis nasci, Dominum majestatis humanis se coaptare primordiis, et licet conceptui spiritali nulla sint terreni seminis mixta contagia, ad suscipiendam tamen verae carnis substantiam solam sumere de matre naturam? Hac missione, qua Deus unitus est homini,
Abbreviated transcription (Latin):
trẽ. excecauit te o eretice impil¬
tas tua: ut qui maiestatẽ filiimꝰ
uidisti:. patris głam nõ uideres.
Dicendo enĩ genitũ esse qͥ nõ erał
filiũ asseris tẽporalẽ. U dũ fhĩ
asseris temporalẽ. credidisti palil
ẽe mitabilẽ. Mutabile enĩ ẽ nõ so
¶ si ideo patri impar ẽ genitꝰ. quia
it tibi indet᷑ generando eũ qͥ non
erat genuit. imꝑfecta erat etiam
generantis essentia: que adhiben¬
do qͦd nõ habuit: generando ꝓfec̃.
g ed hanc impiã ꝑuersitatẽ tuã fides
catholica exsecrat᷑ et damnat:
que in deitate uera nichil tẽpora¬
litatis agnoscit: sed uniꝰ sempit᷑ni¬
tatis et patrẽ confitet᷑ ⁊ filiũ. Quia
splendor ex luce ortꝰ. nõ ẽ luce pos¬
terior:⁊ lux uera nũquã est sui
splendoris indiga : sic substantiale
habens sẽꝑ fulgere: sic̃ substantia¬
le habet sẽꝑ existere. Huiꝰ autẽ
splendoris manifestatio missio diciͣt᷑.
impleret: tam̃ quasi de remotissi¬
mo altissimoq secreto his quibus

Expanded text:
atrem , excaecavit te, o haeretice, impietas tua, ut qui majestatem Filii non vidisti, Patris gloriam non videres: dicendo enim genitum esse qui non erat, Filium asseris temporalem; et dum Filium asseris temporalem, credis Patrem esse mutabilem. 85 Mutabile enim est, non s si ideo Patri impar est Genitus, quia, ut tibi videtur, generando eum qui non erat genuit, imperfecta erat etiam generantis essentia, quae ad habendum quod non habuit, generando profecit. Sed hanc impiam perversitatem tuam fides catholica exsecratur et damnat; quae in Deitate vera nihil temporalitatis agnoscit, sed unius sempiternitatis et Patrem confitetur, et Filium: quia splendor ex luce ortus non est luce posterior, et lux vera numquam est sui splendoris indiga, sic substantiale semper habens fulgere, sicut substantiale semper habet existere. Hujus autem splendoris manifestatio, missio dicitur,impleret, tamen quasi de remotissimo altissimoque secreto, iis quibus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uarietatẽ sũme et eterne essen-¬
tie natura nõ recipit. ꝓpt̾ nrãm
aũt infirmitatẽ ex tenuauit se
in capacibꝰ sui: ⁊ uelamine corpo¬
ris splendorẽ maiestatis sue quẽ
uisus hominũ nõ ferebat obtexit.
Unde etiã exinanisse se dicit᷑. tan
ñ quã se ꝓpria uirtute uacuauerit:
dũ in ea humilitate qua nobis con¬
suluit. nõ solũ patre sed etiã se ip¬
so ẽ factꝰ inferior. Nec aliqͥd illi hac
inclinatione decessit. eui cũ patre
⁊ cũ spũ scõ hoc qͦd ẽ esse cõmune
est: ut hoc ipsũ intelligamꝰ ad omĩ
Quia enĩ lux ad obcecatos. uirtꝰ ad
imbecilles. miscdia respexit ad mi¬
seros: de magna factũ est potesta-¬
te. ut dei filius substantiã huma-¬

Expanded text:
 varietatem summae et aeternae essentiae natura non recipit. Propter nostram autem infirmitatem extenuavit se incapacibus sui, et velamine corporis splendorem majestatis suae, quem visus hominum non ferebat, obtexit. Unde etiam exinanisse se dicitur , tamquam se propria virtute evacuaverit, dum in ea humilitate qua nobis consuluit, non solum Patre, sed etiam seipso factus est inferior. Nec aliquid illi hac inclinatione decessit, cui cum Patre et Spiritu sancto, hoc quod est esse, commune est: ut hoc ipsum intelligamus ad omniQuia enim lux ad obcaecatos, virtus ad imbecilles, misericordia respexit ad miseros, de magna factum est potestate, ut Dei Filius substantiam huma
Abbreviated transcription (Latin):
I sic̃ ioħ̃es apłs dicit. totus mun¬
dus in maligno positꝰ est. ⁊ insidi¬
ante diabolo atq angłis eiꝰ. hoc
in numeris tẽptationibꝰ laboͬatur.
ut hominẽ ad suꝑna nitentẽ aut
aduersa terreant. aut secunda cor¬
rũpant. Sed maior ẽ qͥ in nobis ẽ.
quã qͥ aduersũ nos est: ⁊ pacẽ cũ
deo habentibꝰ. ac semꝑ patri toto
corde dicentibꝰ. Fiat uoluntas tua.
nulla p̃ualere certamina. nulli
possũt nocere conflictꝰ. Accus an¬
tes. inimicicias qͥdem aduersũ nos
eiꝰ qͥ peccati auctor ẽ cõmouemus:
sed in expugnabilẽ cũ deo pacẽ grẽ
ipsius seruiendo firmamꝰ. ł ut regi
nr̃o nõ solũ obedientia subiciam᷑:
sed etiã iudicio copulem᷑. Qm̃ si
in eadẽ sententia sumꝰ. si qͦd uult
uolumꝰ:⁊ qͦd improbat imꝓbamꝰ :
ipse iã pro nob̃ omĩa bella confi¬
tiet: ipse qͥ dedit uelle. donabit¬
⁊ posse.: ut simꝰ cooꝑatores oꝑũ
eius:⁊ ꝓpheticũ illud cũ exulta¬
tione dicamꝰ. Pñs illuminatio

Expanded text:
 sicut Joannes apostolus dicit, totus mundus in maligno positus est ; et insidiante diabolo et angelis ejus, hoc innumeris tentationibus laboratur, ut hominem ad superna nitentem, aut adversa terreant, aut secunda corrumpant; sed major est qui in nobis est quam qui adversum nos est, et pacem cum Deo habentibus, ac semper Patri toto corde dicentibus, Fiat voluntas tua , nulla praevalere certamina, nulli possunt nocere conflictus. Accusantes, inimicitias quidem adversum nos ejus, qui peccati auctor est, commovemus, sed inexpugnabilem cum Deo pacem gratiae ipsius serviendo firmamus, ut Regi nostro non solum obedientia subjiciamur, sed etiam judicio copulemur. Quoniam si in eadem sententia sumus, si quod vult volumus, et quod improbat improbamus, ipse jam pro nobis omnia bella conficiet, ipse qui dedit velle, donabit et posse: ut simus cooperatores operum ejus, et propheticum illud cum fidei exsultatione dicamus: Dominus illuminatio
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̃na ⁊ consubstantiali equa¬
litate coeternũ. uenisse in hunc
mundũ ꝑ uterũ uirginis in hoc sa¬
cramentũ pietatis. electe: in qua
⁊ ex qua edificauit sibi sapientia
domũ. ⁊ formã sibi serui in simi¬
litudinẽ carnis peccati in cõmuta¬
bilis uerbi deitas coaptauit. lin¬

Expanded text:
sempiterna et consubstantiali aequasempiterna et consubstantiali aequalitate coaeternum, venisse in hunc mundum per uterum Virginis in hoc sacramentum pietatis electae, in qua et ex qua aedificavit sibi Sapientia domum , et formam sibi servi in similitudinem carnis peccati, incommutabilis Verbi Deitas coaptavit
Abbreviated transcription (Latin):
particeps fieri⁊⁊ unus passibiliũ.
unus uoluit ẽẽ mortaliũ  tã sacra¬
tũ tamq mirabile ẽ. ut ratio diui¬
ni consilii sapientibꝰ mundi patere
non possit: nisi humane ignoran¬
tie tenebras lux uera discusserit. Nõ
enĩ in solo oꝑe uirtutũ. aut in sola
obseruantia mandatoꝵ. sed etiam
in tramite fidei angusta et ardua uia
ẽ que ducit ad uitã ⁊ magni labo¬
ris ẽ magniq discriniinis. int̾ dubi
as imꝑitoꝵ opiniones ⁊ ueri similes
falsitates. per unã sane doctrine se-¬
mitã inoffensis gressibꝰ ambulare:
⁊ cũ undiq se laquei erroris opponãt.
omne ꝑiculũ deceptionis euadere.
sp̃m̃ qͥ ex deo ẽ. ut sciamꝰ que a deo
donata sũt nob̾: canente etiã da¬
uid. beritꝰ homo quẽ tu erudieris
cula erroris p̃sidia ueritatis.⁊ non
humane sapientie uerbis sed doc-¬
trina scĩ sp̃s eruditi. qͦd didicimꝰ
credimꝰ: qͦd credimꝰ p̃dicamꝰ: dei fi¬
liũ ante scła a patre genitũ:⁊ patri

Expanded text:
particeps fieri, et unus passibilium, unus voluit esse mortalium, tam sacratum tamque mirabile est, ut ratio divini consilii sapientibus mundi patere non possit, nisi humanae ignorantiae tenebras lux vera discusserit. Non enim in solo opere virtutum, aut in sola observantia mandatorum, sed etiam in tramite fidei angusta et ardua via est quae ducit ad vitam ; et magni laboris est magnique discriminis, inter das imperitorum opiniones et verisimiles falsitates per unam sanam doctrinam semitae inoffensis gressibus ambulare, et cum undique se laquei errorum opponant, omne periculum deceptionis evadere. Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis. Canente etiam David: Beatus quem tu erudieris, cula erroris praesidia veritatis, et non humanae sapientiae verbis, sed doctrina Spiritus sancti eruditi, quod didicimus credimus, quod credimus praedicamus, Dei Filium ante saecula a Patre genitum, et Patri
Abbreviated transcription (Latin):
in dei filiũ nõ solũ scd̾m deitatẽ qui
a patre genitꝰ. sed etiã scd̃m hur¬
nitatẽ qua de matre uirgine est
natꝰ intelligat. Ipse ẽ enĩ in hum¬
litate nrã : qͥ est in maiestate ai¬
uina. Uerus homo:⁊ uerus deus
Sempiternꝰ in suis : tẽporalis in
nr̃is. Wnũ cũ patre in substani
que nũquã fuit minor patre:
nũ cũ matre in corpore qͦd crei¬
uit. In assũptione enĩ nature
nrẽ nob̃ factꝰ est gradus: quo a
ipsũ ꝑ ipsũ possimꝰ ascendere.
Nã illa essentia que semꝑ ubio
tota ẽ. loquali descensione non
eguit. ⁊ tã ei ꝓpriũ fuit totam
homini inseri: quã ei ꝓpriũ ẽ
totã a patre nõ diuidi. Manet
gͦ quod in pͥncipio erat uerbũ: e
nõ ẽ ei accidens: ut qͦd est aliqͣm

Expanded text:
 Dei Filium, non solum secundum Deitatem qua a Patre genitus, sed etiam secundum humanitatem qua de matre Virgine est natus, intelligat. Ipse est enim in humilitate nostra, qui est in majestate divina, verus homo et verus Deus; sempiternus in suis, temporalis in nostris; unum cum Patre in substantia, quae numquam fuit minor Patre, unum cum matre in corpore quod creavit. In assumptione enim naturae nostrae nobis factus est gradus quo ad ipsum per ipsum possimus ascendere. Nam illa essentia quae semper ubique tota est, locali descensione non eguit, et tam ei proprium fuit totam homini inseri, quam ei proprium est totam a Patre non dividi. Manet ergo, quod in principio erat Verbum , et non est ei accid
Abbreviated transcription (Latin):
ne dñm. iurilit̾ age: et cõfortet᷑
cor tuum ⁊ sustine dñm. Mundi
enĩ ꝓmissa semꝑ fallũt. Ber uers
ꝓmissa nũquã fallunt. Sed quia
mundus qd̾ pollicet᷑ hic iudet᷑ da¬
turus. idẽ in hac t̾ra morientiũ. ĩ
qua mic sumꝰ : ds̃ aũt qd̾ pollice¬
tur in t̾ra uiuentiũ nob̾ daturus
est. Multi fatigant᷑ expectare uera¬
cem. et nõ exubescunt amare fal¬
lacem. De talibꝰ dicit script᷑a. Ue his
qui ꝑdider̃t sustinentiã et diuerte¬
runt in uias prauas. Cũ etiã ui¬
rilit̾ agentibꝰ et corde cõfortato do¬
minũ sustinentibꝰ. filii sempit̾ne
mortis insultarȩ nõ cessant.: iac¬
tantes suas delicias teporales. que
ad tẽpus obdulcant fauces eoꝵ.
potea uero amariores felle inue¬
nient eas. Dicunt eñi nob̾ dbi
est quod uob̾ ꝓmutit᷑ post hanc iu¬
tã: Qͥs huc inde reuersus ẽ ex in¬
dicauit uera que creditis: Ecce¬

Expanded text:
age, et confortetur cor tuum, et sustine Dominum . Mundi enim promissa semper fallunt; Dei autem promissa nunquam fallunt. Sed quia mundus quod pollicetur, hic videtur daturus, id est, in hac terra morientium, in qua nunc sumus; Deus autem quod pollicetur, in terra viventium nobis daturus est: multi fatigantur exspectare veracem, et non erubescunt amare fallacem. De talibus dicit Scriptura: Vae his qui perdiderunt sustinentiam, et diverterunt in vias pravas . Cum etiam viriliter agentibus et corde confortato Deum sustinentibus, filii sempiternae mortis insultare non cessant jactantes suas delicias temporales, quae ad tempus obdulcant fauces eorum, postea vero amariores felle invenient eas. Dicunt enim nobis: Ubi est quod vobis promittitur post hanc vitam? Quis huc inde reversus est, et indicavit vera
Abbreviated transcription (Latin):
dies ea de causa a patrib
uotiua sollẽnitate instu¬
tione mundi nasci corporalite
uoluit: ꝓdiens ex uirginis uten
qͥ erat in patris imꝑio. Cuiꝰ sul¬
spe seductꝰ in ani cecidit. contell̃
exul ⁊ ꝑditꝰ. in omne genus sul
radicẽ malicie ⁊ peccati traduxit.
Crescebatq in malũ uehem̃tus an
genus mortaliũ. diffusis ubiq ll¬
ieribꝰ. et qͦd ẽ nequiꝰ omniũ cull̃
ẏdoloꝵ. Uolens gͦ ds̃ terminal
peccatũ. cosuluit uerbo legisas
minibꝰ appareret.⁊ peccatores sa¬
naret. Qui ideo in homine uenit:
qͥa ꝑ se ipsũ ab hominibꝰ agnosci
nõ potuit᷑. Ut aũt uideret᷑. uerbũ
caro factũ ẽ: assum̃do carnẽ. nõ
mutatũ in carnẽ. Assũpsit enĩ
humanitatẽ: nõ amisit diuinita¬
tẽ Ita idẽ ds̃ ⁊ idẽ homo. in natu¬
ra dei eqͣlis patri: in natura ho¬
minis factus ẽ mortalis ꝓ nobis.
I nob̃ enĩ de nobis. Manens qͦd erat.
assumensq qͦd nõ erat: ut libera-¬
ret qͦd fecerat. Hec ẽ gͦ dnĩce nati¬

Expanded text:
dies ea de causa a Patribus votivae solemnitatis institutione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex Virginis utero, qui erat in Patris imperio: cujus susspe seductus inani cecidit, confestim exsul et perditus in omni genere suo, radicem malitiae et peccati transduxit: crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium, diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequius, omnium cultibus idolorum. Volens ergo Deus terminare peccatum, consuluit verbominibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, assumendo carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem, non amisit divinitatem. Ita idem Deus et idem homo, in natura Dei aequalis Patri, in natura hominis factus mortalis 393 in nobis pro nobis, de nobis, manens quod erat, suscipiens quod non erat, ut liberaret quod fecerat. 3. Haec est ergo domi
Abbreviated transcription (Latin):
quã antiqͥtate cessauit. Q uod p̃dica¬
nec sero ẽ impletũ. qͦd semꝑ ẽ credi¬
tũ. Sapientia uͦ ⁊ benignitas dei hac
salutiferi oꝑis mora capatiores nos
sue uocationis effecit: ut qͦd mul¬
tis signis. multis uocibꝰ. multisq
tie erat excesfura mensurã. tanto
constantiorẽ in nob̾ gigneret fidẽ:
quanto p̃dicatio eiꝰ ⁊ antiqͥor p̃ces¬
sisset et crebrior. Non itaq nouo
consilio ds̃ rebꝰ humanis nec sera
miseratione consuluit: sed a cons¬
titutione mundi unã eandẽq
omĩbꝰ causã salutis instituit. Grã
non cepta. Et hoc. magne. pietati
sacrͤmentũ quo totus iam munq
impletus est. tam potens etiã in
suis significationibꝰ fuit: ut nõ ii¬
nus. adepti sint qui illud credider
ꝓmisfũ: quã qui suscepere donati
simi tante in nos diuitie bonitatis¬

Expanded text:
quam antiquitate cessavit. Quod praedicaquam antiquitate cessavit. Quod praedicanec sero est impletum, quod semper est creditum. Sapientia vero et benignitas Dei hac salutiferi operis mora, capaciores nos suae vocationis effecit; ut quod multis signis, multis vocibus, multisqutelligentiae erat excessura mensuram, tanto constantiorem in nobis gigneret fidem, quanto praedicatio ejus et antiquior praecessisset et crebrior. Non itaque novo consilio Deus rebus humanis, nec sera miseratione consuluit; sed a constitutione mundi unam eamdemque omnibus causam salutis instituit. Gratinon coepta; et hoc magnae pietatis sacramentum, quo totus jam mundus impletus est, tam potens etiam in suis significationibus fuit, ut non minus adepti sint qui illud credidere promissum, quam qui suscepere donatumssimi, tantae in nos divitiae divi
Abbreviated transcription (Latin):
las cohortaciones ꝓpheticas pote¬
rat natura nr̃ã reparari. Sed ad¬
iciendr erat ueritas redẽptionis
mortalibꝰ institiitis: et corrruptã
ab inicio originẽ nouis renasci
oportebrit exordiis. Offerenda erat
ꝓ reconciliandis hostia: que ⁊ nrĩ
generis socia:⁊ nr̃e contaminati-¬
onis esset aliena: ut hoc ꝓpositũ
dei quo peccatũ mundi in ihu
xpi placuit natiuitate ac passi-¬
one delere: ad omniũ genera-¬
tionũ scła ꝑtineret: nec turba¬
rent nos sed potiꝰ confirmarent
mysteria ꝓ tempoꝵ racione uari¬
ata. cũ fides qua uiuimꝰ nulla fu¬
erit etate diuersa. Cessent gͥ illoꝵ
querele: qͥ impio muirmure diui¬
nis dispensationibꝰ obloquentes.
de dnice natiuitatis tarditate cau-¬
sant᷑: tanquã p̃teritis tẽporibꝰ nõ
sit impensũ. quod in ultima eta¬
te sit gestũ. Uerbi incarnatio hoc
contulit facienda qͦd facta. ⁊ sacra¬
m̃tũ salutis humane in nulla um¬

Expanded text:
las cohortationes propheticas potelas cohortationes propheticas poterat natura nostra reparari; sed adjicienda erat 76 veritas redemptionis moralibus institutis, et corruptam ab initio originem novis renasci oportebat exordiis. Offerenda erat pro reconciliandis hostia, quae et nostri generis socia, et nostrae contaminationis esset aliena: ut hoc propositum Dei, quo peccatum mundi in Jesu Christi placuit nativitate ac passione deleri, ad omnium generationum saecula pertineret; nec turbarent nos, sed potius conmysteria, quae temporum ratione variata, cum fides qua vivimus nulla fuerit aetate diversa. Cessent igitur illorum querelae, qui impio murmure divinis dispensationibus obloquentes, de Dominicae Nativitatis tarditate causantur, tamquam praeteritis temporibus non sit impensum, quod in ultima mundi aetate sit gestum. Verbi enim incarnatio hoc contulit faciendum, quod factum; et sacramentum salutis humanae nulla um
Abbreviated transcription (Latin):
mus que in nob̾ ab inicio creator
condidit: ⁊ que reparanda susce¬
pit. Nam illa que deceptor inue
xit.⁊ homo deceptꝰ admisit. nul-¬
lũ habuer̃ in saluatore uestigiũ:
nec qͥa cõmunionẽ humanaꝵ su¬
biit infirmitatũ. idõ nroꝵ fuit
particeps delictoꝵ. Assũpsit for¬
mã serui. sine sorde. peceatrꝰ hu¬
mana ꝓuehens: diuina nõ mi¬
nuens. Exinanitio enim illa qua
clinatio fuit miserationis: nõ de-¬
beatitudinẽ ab originalibꝰ uincu¬
lis ⁊ a mundanis reuocem᷑ erro¬
ribꝰ : ipse ad nos descendit. ad quẽ
nos nõ poteramꝰ ascendere. Quia
⁊ si multis inerat amor ueriꝰ in¬
certaꝵ tam̃ opinionũ uarietas.
fallentiũ demonũ decipiebatur
astitia. et falsi nominis scientia
in diuersas compugnantesq sen¬
tentias humana ignorantia tra-¬
hebat᷑. Ad auferendũ aũt hoc lu¬
dibriũ quo captiue m̃tes suꝑbi-¬
enti diabolo seruiebant. nõ suffi¬
ciebat doctrina legalis: nec ꝑ so¬

Expanded text:
mus quae in nobis ab initio Creator mus quae in nobis ab initio Creator condidit, et quae reparanda suscepit. Nam illa quae deceptor intulit, et homo deceptus admisit, nullum habuerunt in Salvatore vestigium. Nec quia communionem humanarum subiit infirmitatum, ideo nostrorum fuit particeps delictorum. Assumpsit formam servi sine sorde peccati, humana augens, divina non minuens: quia exinanitio illa qua clinatio fuit miserationis, non debeatitudinem, ab originalibus vinculis et a mundanis revocaremur erroribus, ipse ad nos descendit, ad quem nos non poteramus ascendere, quia etsi multis inerat amor veri, incertarum tamen opinionum varietas fallentium daemonum decipiebatur astutia, et falsi nominis scientia in diversas compugnantesque sententias humana ignorantia trahebatur. Ad auferendum autem hoc ludibrium, quo captivae mentes superbienti diabolo serviebant, non sufficiebat doctrina legalis, nec per so
Abbreviated transcription (Latin):
fine suscepit. minor ẽ patre. n
forma aũt dei in qua erat an¬
te scła. equalis ẽ patri In hua¬
litate humana factus ex mul¬
ere . factꝰ sub lege: in maiestaie
diuina manens dei uerbũ pe
qͦd facta sũt omĩa. ꝓinde qui
in forma dei fecit hominẽ:
forma serui factus ẽ homo.
ged utrũq ds̃ de potentia suscipi¬
entis: utrũq homo de humilita-¬
te suscepti. Tenet enĩ sine defectu
prietatẽ suam utraq natura:
⁊ sicut formã serui. forma dei nõ
adimit: ita formã dei. serui forma
nõ minuit. Sacramentũ itaq uni¬
te cũ infirmitate uirtutis. ꝓpter
eandem hominis naturã. mino¬
rẽ patre dici filiũ sinit:deitas
tura dissimile. Una illic uoluntas
estꝰ. eadem substantia: par potestas:
⁊ nõ tres dii. sed unus ds̃ : qͥa uera
et inseparabilis ẽ unitas: ubi nul¬
la potest esse diuersitas In inte¬
gra gͥ ueri hominis ꝑfectaq na-¬
tura. uerus natus ẽ ds̃: totus in
suis: totus in nrĩs. Nrã aũt dici¬

Expanded text:
 suscepit, minor est Patre; in forma autem Dei, in qua erat ante saecula, aequalis est Patri. In humilitate humana factus est ex muliere, factus sub lege ; in majestate divina manens Dei Verbum, per quod facta sunt 75 omnia . Proinde qui in forma Dei fecit hominem, in forma servi factus est homo; sed utrumque Deus de potentia suscipientis, utrumque homo de humilitate suscepti. Tenet enim sine defectu proprietatem suam utraque natura: et sicut formam servi forma Dei non admit, ita formam Dei servi forma non minuit . Sacramentum itaque unitae cum infirmitate virtutis, propter eamdem hominis naturam, minorem Patre dici Filium sinit: Deitastura dissimile; una illic voluntas est, eadem substantia, par potestas, et non tres dii, sed unus est Deus; quia vera et inseparabilis est unitas, ubi nulla potest esse diversitas. In integra igitur veri hominis perfectaque natura verus natus est Dsuis, totus in nostris. Nostra autem dici
Abbreviated transcription (Latin):
na eũ uoce collaudans ⁊ dicens.
Gła in excelsis deo. ⁊ in tra prix ho¬
minibꝰ bone uoluntatis. Gła utiq
deo. qui desperatis mortalibꝰ mu-¬
nus et̃ne salutis exhibuit : ⁊ pax
hominibus bone uoluntatis. quos
regnũ ꝓpriũ diabolica de captiui¬
tate reuocauit. ꝓ quã congrue an¬
gelicus intonat sermo: cũ dicit᷑
gla in excelsis deo. ⁊ in t̃ra pax ho¬
ipse dei filius ⁊ apud angłos gło¬
sus ẽ in excelsis. ⁊ bone uolunta¬
tis hominibꝰ prcẽ p̃stat in t̾ris.
ꝓ pt̃ qͦd dilectissimi cõpetentibꝰ gau¬
diis tanta de salute letem᷑. atq
anglicis nos uocibꝰ sociantes. hono¬
re debito mẏsteria semꝑ xpĩ uir¬
tutesq landemus.
p̃o scd̃m ꝓphetie fidem
nato in bethleẽ iude.
tpr̃ibus herodis. de ori¬
entis partibꝰ aduentan¬
tes quidã uiri ex magoꝵ gente.
percunctant᷑ ab herode ubinã eẽt
rex qͥ nuꝑ natus ẽ iudeoꝵ. affir¬
mantes uidisse se stellã eiꝰ in orien¬

Expanded text:
 voce collaudans et dicens: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Gloria utique Deo, qui desperatis mortalibus munus aeternae salutis exhibuit: et pax hominibus bonae voluntatis, quos regnum proprium diabolica de captivitate revocavit. Et quam congrue evangelicus intonat sermo cum dicitur: Gloria in excelsis Deo, et pax in terra hoipse Dei Filiusin coelis, et bonae voluntatis hominibus pacem praestat in terris. Propter quod, dilectissimi, competentibus gaudiis tanta de salute laetemur, atque angelicis nos vocibus sociantes, honore debito mysteria semper Christi, virtutesque laudemus.prophetiae fidem nato in Bethlehem Judae, temporibus Herodis regis, de Orientis partibus adventantes quidam viri ex Magorum gente, percontantur ab Herode ubinam esset rex qui nuper natus est Judaeorum: affirmantes vidisse se stellam ejus in Orien
Abbreviated transcription (Latin):
erat inqͥt ei locus indiuersorio.
Nunqͥd tante illiꝰ erant angustie
mansionis: ut nati sub hora pll¬
uuli membra nõ caꝑent: Ses
cico inẏstico refert᷑ sermonel
inueniri locũ indiuersorio. ql
ingressus mundũ xp̃s fidẽ ill¬
posset requiescere nõ inuenit ait ait
ipse in eugłio dicens. Filius aũt
hominis nõ habet ubi caput redi-¬
net. Unde aduertimꝰ qͥa unicus dei
fuiꝰ nõ in speciosis domibꝰ auratisq
iaquearibꝰ. sed in fide credentiũ re-
tẽ ubera. nascentiũ more infantiũ
uagientẽ. uilibꝰ circũdatũ pannus.
nisteria ꝓsequunt᷑. ⁊ omĩs celestis

Expanded text:
erat, inquit, eis locus in diversorio. erat, inquit, eis locus in diversorio. Nunquid tantae illius erant angustiae mansionis, ut nati sub hora parvuli membra non caperet? Sed idcirco mystico refertur sermone, non invenire locum in diversorio; quia ingressus mundum possit requiescere, non invenit, ut ait ipse in Evangelio, dicens: Filius autem hominis non habet ubi caput suum reclinet . Unde advertimus quia unicus Dei Filius non in spatiosis domibus auratisque laqueariis, sed in fide credentium requugentem ubera, nascentium infantium more vagientem, vilibus circumdatum pannis, nist
Abbreviated transcription (Latin):
has scłi ꝓcellas ⁊ fluctuantis sentinã
mundi. uterus maternus effudit.
uilissimis circũdat᷑ pannis. Pan
adornauit: ⁊ ignea solẽ claritate pp¬
tiuit. Obuoluit᷑ quidem pannis is
hii panni noua stella radiante mi¬
nerant᷑ a magis: et ex ultantibꝰ mn¬
gelis honorantur. Et ut nouerimꝰ
uniuersa hec ꝑ mẏsteriũ uel fien
dicatꝰ ab inicio. de sinu patris emm
thalamo salutariũ nuptiaꝵ spon¬
sus uenit e celo: sicut ait uenera¬
dus dauid. Ipse tanquã sponsus
cedens de thalamo suo. De inde ut
legit᷑ ponit᷑ in p̃sepio: qͥa ut ait
engłista non erat illi locus indu¬
sorio. Ne quẽ fr̃s ista ꝑmoueant
quia omĩs hec in saluatore uilitis
p̃ciosissimũ nr̃e salitis ẽ sacrama¬
tũ. Uidete enĩ quanta sapientia as¬
na quadã grã humani generis et
esca erat futurus ⁊ pastor Quihea
in p̃sepio pont᷑: ut ad pabula
ennis uite. spiritaliũ ouiũ gregil
agni celestis balatꝰ inuitet. Non

Expanded text:
has saeculi procellas, et fluctuantis sentinam has saeculi procellas, et fluctuantis sentinam mundi uterus maternus effudit, vilissimis circumdatur pannis. Pannadornavit, et ignea solem claritate vestivit. Obvolvitur quidem pannis, sed hi panni nova stella radiante munerantur a magis et exsultantibus angelis honorantur. Et ut noverimus universa haec per mysterium vel fieri dicatus ab initio de sinu Patris, aeternoque thalamo salutarium 32 nuptiarum sponsus venit e coelo, sicut ait venerandus David: Ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo . Deinde ut legitur ponitur in praesepe, quia, ut ait evangelista, Non erat illis locus in diversorio . Ne quem, fratres, ista permoveant, quia omnis haec in Salvatore vilitas pretiosissimae nostrae salutis est sacramentum. Videte enim quanta sapientia coina quadam gratia humani generis et esca erat futurus, et pastor. Qui bene in praesepio ponitur, ut ad pabula perennis vitae spiritualium ovium greges agni coelestis balatus invitet. Non
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Ecce qualit̃ inuicem concordan-¬
tibꝰ sententiis diuina testimonia con-
firmant᷑: ⁊ cũ p̃dicantiũ diuersa
sint tẽpora. nõ tam̃ diuersa narra-¬
tio. Nam partũ uirginis quẽ ille p̃¬
dixerat. iste testat᷑. Quis gͥ de diuim¬
tate xp̃i. quis de redẽptione cũctet᷑.
quẽ ⁊ ysaras ꝓfitet᷑ deũ.⁊ gabrihel
annuntiat saluatorẽ: Quis intac¬
te puerꝑe alĩ dubitet floruisse:
Ubi tanti talesq sũt testes.
nõ erubescit ueritas. sed au¬
ditor incredulus confutat᷑. Sed iã
uideamꝰ quas ꝓ nobis natus ꝑferat
xp̃s mniurias. quibꝰͦue rursus iniu-¬
rie ille uirtutibꝰ decorent᷑. R ante
omĩa femineo se sexi concipi patit᷑.
qui in exordio mundi omĩpotenti
manu de masculo oꝑatus est femi¬
nã. Sed hanc humilitatẽ nascen-¬
di. uirginalis matris sublimat
integritas . ⁊ quãuis natus xp̃s
femineo ut infans lacte pascat᷑.
tam̃ ut rerũ potens uirgineis nu-¬
trit᷑ uberibꝰ. Atq ut primũ illũ ĩ

Expanded text:
ce qualiter se invicem concordantibus sententiis testimonia divina confirmantur, et cum praedicantum diversa sint tempora, non diversa narratio. Nam partum virginis, quem ille praedixerat, iste testatur. Quis igitur de divinitate Christi, quis de redemptione cunctetur, quem et Isaias profitetur Deum, et Gabriel annuntiat Salvatorem? Quis intactae puerperae alvum dubitet floruisse, Ubi tanti talesque sunt testes, non erubescit veritas, sed auditor incredulus confutatur. Sed jam videamus quas pro nobis natus perferat Christus injurias, quibusve rursus injuriae illae virtutibus decorentur; et ante omnia femineo sexu se concipi patitur, qui in exordio mundi omnipotenti manu de masculo operatus est feminam. Sed hanc humilitatem nascendi virginalis matris sublimat integritas. Et quamvis natus Christus femineo, ut infans, lacte pascatur; tamen ut rerum potens virginibus nutritur uberibus, atque ut primum illum in
Abbreviated transcription (Latin):
ruit: nõ segni neq carnali leticia
diẽ dnĩce natiuitatis celebrare de¬
bemiꝰ. Q uõ digne ⁊ intelligent᷑ sit
a singulis. si meminerit qͥsq cuiu
corporis membrũ sit ⁊ cui capiti a¬
aptatũ: ne sacre edificationi disen
comprigo nõ hereat. Considerate
dilectissimi ⁊ scđm illuminationẽ
sp̃s scĩ prudent̃ aduertite. qͥs nos
in se susceperit: ⁊. quẽ susceperim
ipsius renascendo. Ideo ⁊ membu
hoc beatꝰ apłs dic̃. Glorificate ⁊ p¬
tate deũ in corpore urõ. Qui for¬
mam nobis sue mansuetudinis
⁊ humilitatis insinuans. ea nos
uirtute imbuit qua redemit ips
dño pollicentẽ. Uenite ad me onl
qui laboratis ⁊ onerati estis. ⁊ ego
reficiam uos. Tollite iugũ meũ suꝑ

Expanded text:
neque carnali laetitia diem Dominicae Nativitatis celebrare debemus. Quod digne ac diligenter fiet a singulis, si meminerit quisque cujus corporis membrum sit, et cui capiti coaptatum; ne sacrae aedificationi discors compago non haereat. Considerate, dilectissimi, et secundum illuminationem Spiritus sancti prudenter advertite, quis nos in se susceperit, et quem susceperimucorpus ipsius renascendo. Ideo et membra hoc B. Apostolus dicit, Glorificate, et portate Deum in corpore vestro . Qui formam nobis suae mansuetudinis et humilitatis insinuans, ea nos virtute imbuit qua redemit, ipso Domino pollicente: Venite ad me, omnes qui laboratis et onerati estis, et ego reficiam vos. Tollite ju
Abbreviated transcription (Latin):
emmanuhel. qͦd interpretat᷑ nob̾¬
cũ ds̃. Hic enĩ mirabilis sacre uiir¬
ginis partus: uere humanã. ue-¬
re diuinã una edidit pĩole natu¬
ramͥ qͥa nõ ita ꝓprietates suas
tenuit utraq substantia. ut ꝑ-¬
sonaꝵ in eis possit esse discretio.
Nec sic̃ creatura in sotietatẽ sui
creatoris assũpta ẽ. ut ille hab¬
tor ⁊ illa esset habitaculũ. sedi
ut nature alteri altera misci¬
retur.Y quãuis alia sit que si¬
cipit᷑: alia uero que suscipit
in tantã tam̃ unitatẽ conuem
utriꝰq diuersitas. ut unus iden
sit filius qͥ se ⁊ scdm qͦd uerus
homo. patre dicit minorẽ. ⁊ sob¬

Expanded text:
interpretatum: nobiscum Deus. Hic enim mirabilis sacrae Virginis partus vere humanam vereque divinam una edidit prole naturam, quia non ita proprietates suas tenuit utraque substantia, ut personarum in eis possit esse discretio. Nec sic creatura in societatem sui Creatoris assumpta est, ut ille habitator, et illa esset habitaculum; sed ita, ut naturae alteri altera misceretur. Et quamvis altera sit, quae suscipitur, altera vero quae suscipit, in tantam tamen virtutem convenit utriusque diversitas, ut unus idemque sit Filius, qui se et secundum quod verus est homo, Patre dicit minorem, et s
Abbreviated transcription (Latin):
Nascit᷑ caro de carne. nõ tam̃ gene¬
rata ꝑ carnẽ: ⁊ secreto quodã incom¬
p̃hensoq conceptu ꝓcedit de morta¬
li femina diuina ꝓgenies.
Nec mirũ sane si extitit diui¬
na natiuitas. ubi nõ erat huma¬
na conceptio: aut si illã matrẽ nõ
uiolauit partus. quã coitꝰ nõ fetauit.¬
Ait ille quondã futuroꝵ conscius
ysaias. ppłis ⁊ gentibꝰ signũ noue
salutis aperiens. Ecce uirgo in ut̃o¬

Expanded text:
Nascitur caro de carne, non tamen geneNascitur caro de carne, non tamen generata per carnem, et secreto quodam incomprehensoque conceptu procedit de mortali femina divina progenies. Nec mirum sane, si exstitit divina nativitas, ubi non erat humana conceptio, aut si illam matrem non violavit partus, quam coitus non foedavit. Ille quondam futurorum conscius Isaias populis et gentibus signum novae salutis aperiens: Ecce, inqu
Abbreviated transcription (Latin):
ustissiore frs festuuitate p̃sentis
diei in omne se gaudiũ totus
ubiq fuscitat mundus. qͥa hodie
ꝓmissus a scłis unuerso orbi iu¬
dex natꝰ est ⁊ redẽptor. Et necesse
ẽ ut in cõmune nos om̃s qͥ futuri
examinis resurrectionisq ꝓmisse
salutarẽ suscepimꝰ fidẽ. habea mus
metũ quidẽ de idice: sed de redẽp¬
tore leticiã. Smĩs namq fidelis ani¬
manũ genus omĩpotentis patris
dispensatio est. qͣnta benignitas :
ut quẽ iudicẽ p̃parabat incredu¬
lis. hũc credituris p̃miteret redẽp¬
torẽ. quatinꝰ p̃currens miscdia.
seueritatẽ aduenientis iudicis p̃ue¬
niret. Hodie itaq natus ẽ xp̃s. sed
in natiuitate eiꝰ nrã habet omniũ
uita natalẽ. Quia qui pͥuilegia pͥme
natiuitatis amisimꝰ: uisitante nos
xp̃o. sanctiore partu redimꝰ ad ui¬
tã. Hodie peꝑit maria: sed ipsa suũ
parturiuit auctorẽ. Hodie edidit
mundo hominẽ. quẽ nõ suscepit ab
homine. Quid hoc ẽ miracul fr̃s:

Expanded text:
ustissime, fratres, festivitate praesentis diei in omne se gaudium totus ubique suscitat mundus, quia hodie promissus a saeculis universo orbi judex ortus est, et redemptor. Et necesse est, ut in commune nos omnes qui futuri examinis resurrectionisque promissae salutarem suscepimus fidem, habeamus metum quidem de judice, sed de redemptore laetitiam. Omnis namque fidelis animanum genus omnipotentis Patris dispensatio est, quantave benignitas, ut, quem judicem praeparabat incredulis, hunc credituris 30 praemitteret redemptorem: quatenus, praecurrens misericordia, severitatem adventantis judicis praeveniret. Hodie itaque natus est Christus, sed in nativitate ejus nostra omnium habet vita natalem: quia, qui privilegia primae nativitatis amisimus, visitante nos Christo, sanctiore partu redimus ad vitam. Hodie peperit Maria, sed ipsa suum parturivit auctorem. Hodie edidit mundo hominem quem non suscepit ab homine. Quid hoc est miraculi, fratres?
Abbreviated transcription (Latin):
mo decimo antiquitatũ libro hec refe¬
inqͥt porro amarior in dies morbus
urgebat: supplicia dudũ cõmissi scele¬
ris expetens. Lento nãq igniextrin¬
secus in suꝑficie corporis urebat᷑. in¬
trinsecus uͦ uastũ condebrit᷑ incen¬
diũ. Auiditas in explebilis sẽꝑ inerat
cibi: nec tam̃ satiari unquã rabidis
incitata faucibꝰ ualebat ingliruies.
Intestina intrinsecus ulceribꝰ opsep-¬

Expanded text:
Io Antiquitatum libro de  porro amarior in dies morbus urgebat supplicia commissi. dudum sceleris expetens. Lento namque igne extrinsecus in superficie urebatur, intrinsecus vero vastum condebatur incendium. Aviditas inexplebilis semper inerat cibi, nec tamen saciari umquam rabidis incitata faucibus valebat ingluvies. Intestina intrinsecus ulceribus obsep
Abbreviated transcription (Latin):
ota quidẽ sũt uobis dilec¬
tissimi ⁊ frequenter au¬
dita. que ad sacramentũ
ꝑtinent sollẽnitatis hodierne: sed
sic̃ illesis ocłi̾f uoluptatẽ affert
lux ista uisibilis: ita cordibꝰ sanis
eternũ dat gaudiũ natiuitas sal¬
uatoris. que a nobis nunquã ẽ¬
reticenda. Non enĩ ad illud tan-¬
tũmodo sacramentũ quo filiꝰ dei
consempiternꝰ ẽ patri. sed etiã
ad hunc ortũ quo uerbũ caro
factũ ẽ: credimꝰ ꝑtinere qͦd dic-¬
tũ est. Generationẽ eiꝰ quis e-¬
narrabit: As̃ itaq dei filiꝰ. par
atq eadẽ de patre ⁊ cũ patre
natura. uniuersitatis creator
poꝵ que ipsius dispositione de-¬
currũt. hunc sibi diem quo in
salutẽ mundi ex beata maria
nasceret᷑ elegit. integro ꝑ omĩa
pudore generantis. Cuiꝰ uirgini¬
tas sic nõ est uiolata partu. ut
nõ fuerat temerata conceptu:
ut impleret᷑ sic̃ ait eugłista. qͦd
dictũ est a dnõ ꝑ ysaiã ꝓpħam.¬

Expanded text:
ota quidem sunt vobis, dilectissimi, et frequenter audita, quae ad sacramentum pertinent solemnitatis hodiernae; sed sicut illaesis oculis voluptatem affert lux ista visibilis, ita cordibus sanis aeternum dat gaudium nativitas Salvatoris, quae a nobis numquam eicanda. Non enim ad illud tantummodo sacramentum, quo Filius Dei consempiternus est Patri, sed etiam ad hunc ortum, quo Verbum caro factum est , credimus pertinere, quod dictum est: Generationem ejus quis enarrabit ? Deus itaque Dei Filius par atque eadem de Patre et cum Patre natura, universitatis Creator porum, quae ipsius dispositione decurrunt, hunc sibi diem, quo in salutem mundi ex beata Virgine Maria nasceretur, elegit, integro per comnia pudore generantis. Cujus 74 virginitas siut non est violata partu, sic non fuerat temerata conceptu. Ut impleretur, sicut ait evangelista, quod dictum est a Domino per Isaiam p
Abbreviated transcription (Latin):
nasci sꝑarent. Ut uͦ ex michee
oraculis locus natiuitatis eiꝰ desig
tentes pueros nõ solũ apud bethleẽ
sed ⁊ in omnibꝰ eiꝰ finibꝰ. ab imis et
a magis interimi iubet: si quo mͦ
etiã iħm cũ equeuis possit extin¬
Iguere. Sed p̃uenit regis insidias
puer abductus in egyptũ:. paren¬
tibꝰ de dolo regis angło p̃nuncian¬

Expanded text:
nasci sperarent. Ubi vero ex Michaeae oraculis locus nativitatis ejus apud tentes pueros, non solum apud Bethlehem, sed et in omnibus ejus finibus a bimatu et  et interimi jubet ; si quomodo etiam Jesum cum aequaevis posset exstinguere. Sed praevenit regis insidias puer abductus in Aegyptum, parentibus de dolo regis angelo praenuntian
Abbreviated transcription (Latin):
fidei uox sufficit ꝓfessionis: quã de¬
fendit a uerecundia ꝓfessio gene¬
ralitatis. Est tam̃ ubi se qͥsq iiter¬
roget: ut in cõfessione. xp̃i se uera¬
cit᷑ ꝓbet᷑. siͥ iã nom̃ eiꝰ erubescit:
si plena uircute mentis humanum
pudorẽ subdidit. Certe em̃ ꝑsecutio¬
nis tẽpore erubescere poterant fi¬
deles substantiis nudari. de digni¬
tatibꝰ deiei: uerberibꝰ affligi. Pacis
aũt tẽpore qͥa hec nr̃is ꝑsecutioni¬
bꝰ desunt: ẽ aliud ubi ostendam᷑
nob̾. Uerem sepe a ꝓximis despier.
dedignam᷑ iniurias uerbi tolerare.
Si c̃õtingat iuirgiũ fortasse cũ pro¬
.ximo: erubescimꝰ pͥores satisface¬
re. Cor qͥppe canale dũ huiꝰ uite
głam querit: humilitatẽ respu¬
it. U plerũq ipse homo qͥ irascit᷑.
discordanti sibi recõciliari appenit.
sed ire ad satiffactiendũ pͥor eru¬
bescit. Pensemꝰ facta ueritatis. nt
uideamꝰ qͦ raceant actiones nr̃e
prauitatis. Si eñi mẽbra sũmi ca¬

Expanded text:
ox sufficit professionis, quam defendit a verecundia professio generalitatis. Est tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet, si non jam nomen ejus erubescit, si plena virtute mentis humanum pudorem subdidit. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi. Pacis autem tempore quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem respuit. Et plerumque ipse homo qui irascitur dsed ad satisfactionem ire prior erubescit. Pensemus facta Veritatis ut videamus quo jaceant actiones nostrae pravitatis. Si enim membra summi ca
Abbreviated transcription (Latin):
tunt: qͥa nec esse suspicant᷑. Ad sc̃oꝵ
martẏrũ corpora cõsistimꝰ fr̃s mei.
Nũqͥd isti carnẽ suã in mortẽ darent᷑.
nisi eis certissime cõstitisset ẽẽ uitã
ꝓ qua mori debuissent. Et ecce qͥ ita
credider̃t: miraculis coruscant. ild
extincta nãq eoꝵ corpora uiuen¬
tes egri ueniũt. ⁊ sanant᷑. Periuiri
gͦ ununt illic ubi uiuunt. si in
tot miraculis uiuunt hic ubi mor¬

Expanded text:
esse suspicantur. Ad sanctorum martyrum corpora consistimus, fratres mei. Nunquid isti carnem suam in mortem darent, nisi eis certissime constitisset esse vitam pro qua mori debuissent? Et ecce qui ita crediderunt, miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora viventes aegri veniunt vivunt illic, ubi vivunt, si in tot miraculis vivunt hic, ubi mor
Abbreviated transcription (Latin):
rdederũt. Murmurauer᷑ is
nomines:⁊ dixerũt quidã. Quan-¬
tũ erat ut indiceret᷑ nobis: si
ante p̃monerem᷑. nõ faceremus.
Ipsi p̃monuissẽt presbiteri. Non
fecissemꝰ. Ecce episcopus premonet.
Moneo: p̃dico: denuntio. Audrat᷑
hurans. Ad uiro ꝑ ipsũ qui hodie
natus estꝰ. ad uro  obstringo:. ne
audiar: quã ut tristis sentiar.

Expanded text:
dederunt. Murmuraverunt inde dederunt. Murmuraverunt inde homines, et dixerunt quidam: Quantum erat ut indicaretur nobis? Si ante praemoneremur, non faceremus. Ipsi praemonuissent presbyteri, non fecissemus. Ecce episcopus praemonet; moneo, praedico, denuntio. Audiatur jurans. Adjuro per ipsum qui hodie natus est: adjuro, obstringo, nemoaudiar, quam tristis sentiar.
Abbreviated transcription (Latin):
hic uideo ꝓpt̾ sollẽntatẽ: oportea
ut dicam. Kalende ianuarii ues¬
ture sũt. Xpĩanz estis om̃s. Deog
picio xp̃iana ẽ ciuitas. Duo gen¬
ra hominũ hic sũt. Apĩani. ii
dei. Nõ fiant illa que odit deus
ꝑlusũ iniquitas: ꝑ locũ imꝓbitas
Nõ sibi faciant homines iudices
ne ueniant in manꝰ ueri iudia
Audite. X pĩani estis:. membra api
estis. Cogitate qͥd estis. cogitate
quantũ empti estis. Postremosi
uultis scire qͥd facitisꝰ. ego eisl
co qͥ faciunt. Nolite ad iniuri
urãm referre. quibꝰ ista displi¬
cent. Eis dico qui faciunt. ⁊ quis
placent᷑. Uultis nosse qͥd facitis
⁊ qualẽ tristiciã nobis ingeritis.
Faciũt illud iudei. Uel sic eruba¬
cite ne fieit. Natali ioħis. id ell
ante sex menses: tot. enĩ mense
inter se habent p̃co ⁊ uidexil
sollemnitate suꝑsticiosa pagi¬
na xpĩani ad mare ueniebĩ
⁊ ibi se baptizabãt. Absens enl
Sed sicut cõperi ꝑ disciplinãm
dã dignã ⁊ eccłasticã disciplis

Expanded text:
tem, oportet ut dicam. Calendae Januariae venturae sunt. Christiani estis omnes; Deo propitio, christiana est civitas. Duo genera hominum hic sunt, Christiani et Judaei. Non fiant illa quae odit Deus: per lusum iniquitas, per jocum improbitas. Non sibi faciant homines judices, ne veniant in manus veri Judicis. Audite, Christiani estis, membra Christi estis. Cogitate quid estis, cogitate quanti empti estis. Postremo si vultis scire quid facitis: ego eis dico, qui faciunt. Nolite ad injuriam vestram referre, quibus ista displicent: eis dico qui faciunt, et quibus placent. Vultis nosse quid facitis, et qualem tristitiam nobis ingeritis? Faciunt illud Judaei? Vel sic erubescite, ne fiat. Natali Joannis, id est ante sex menses tot enim menses inter se habent praeco et Judex, de solemnitate superstitiosa pagana, Christiani ad mare veniebant et ibi se baptizabant. Absens eram: sed, sicut comperi, per disciplinam dam dignam et ecclesiasticam disciplinam
Abbreviated transcription (Latin):
ture erant in scĩs membris xp̃i: om̃s
iste uite tres aitestate sũt xp̃m. Pri¬
ma coniugalis. Quando maria uir¬
go concepit: elisabeth uxor zacharie
⁊ ipsa conceꝑat. Huiꝰ iudicis p̃conẽ
ferebat in utero. Uenit ad eam
scã maria. tanquã ad cognatã suã
salutandã. Exultauit infans in ut̃o
elisabeth. Mle exultauit. illa ꝓphe¬
tauit. Habes attestantẽ pudiciciã
coniugalẽ. Ubi uidualis. In anna.
Audistis mͦ cũ engłium legeret᷑. scã

Expanded text:
turae erant in sanctis membris Christi; omnes turae erant in sanctis membris Christi; omnes istae vitae tres attestatae sunt Christum. Prima, conjugalis: quando Maria virgo concepit, Elisabeth uxor Zachariae et ipsa conceperat; hujus Judicis praeconem ferebat in utero. Venit ad eam sancta Maria, tanquam ad cognatam suam salutandam. Exsultavit infans in utero Elisabeth. Ille exsultavit, illa prophetavit. Habes attestantem pudicitiam conjugalem. Ubi vidualis? In Anna. Audistis modo cum Evangelium legeretur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tione tua laboro: sed ꝓphetã appello.
Generationẽ eiꝰ quis enarrabit: he¬
ni mecũ ad istã generationẽ hu-¬
manã: ueni mecũ ad istã in qua
se ipsũ exmaniuit formã serui ac¬
cipiens: si forte uel ipsã capere pos¬
simꝰ. si forte uel de ipsa aliqͥd loqui
ualeamꝰ. Etenĩ quis capiat: qui cũ
in forma dei esset. nõ rapinã arbi-¬
tratus est ẽẽ equalis deoꝰ. Quis hoc
capiat: Quis hoc digne cogitet:
Quiꝰ mens hoc audeat ꝑserutariꝰ.
Cuius lingua audeat ꝓnuntiare:
Cuiꝰualeat cogitatio caꝑe: Interim
hoc omiͥtamꝰ. Multũ ẽ ad nos. Ut
aut non multũ eẽt ad nos. semet¬
ipsũ exmaniuit formã serui acci¬
piensꝰ: in similitudinẽ hominũ fac¬
tus. Ubi: In uirgine maria Inde
¶ aliqͥd loquam᷑. si forte possumus.
Angł̃s nunciat: uirgo audit: credit.
Rmĩ. Tres uite sũt in eccła memboꝵ¬
xpĩ. Coniugalis. uidualis: uirgina
lis. Quia ipse uite. ipse pudicicie fu¬

Expanded text:
tione tua laboro; sed Prophetam appello: tione tua laboro; sed Prophetam appello: Generationem ejus quis enarrabit? Veni mecum ad istam generationem humanam, veni mecum ad istam, in qua se ipsum exinanivit formam servi accipiens: si forte vel ipsam capere possimus, si forte vel de ipsa aliquid loqui valeamus. Etenim quis capiat, Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo? Quis hoc capiat? quis hoc digne cogitet? Cujus mens hoc audeat perscrutari? Cujus lingua audeat pronuntiare? Cujus valeat cogitatio capere? Interim hoc omittamus: multum est ad nos. Ut autem non multum esset ad nos, semetipsum exinanivit, formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus . Ubi? In virgine Maria. Inde ergo aliquid loquamur, si forte possumus. Angelus nuntiat, virgo audit, creditre. Virgo concepit, miramini: virgo peperit, plus miramini: post partum, pudicitiae fu