comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ł. ita: et c̃. hic ꝯclusio psalmi. &
quia herecditatem regis habebit
miles. gͦ miscdiam et uitatẽ eiꝰ quis
requiret in ȩt̾na uita: Q si nullus.
In ẽt̾no enim ita erit sufficiens beati¬
ubi nullus erit miser. nullus que¬
rat ibi u̾itatem: ubi omnes dm̃ui¬
debunt. Sn de dominꝰ in eyangłio.
In illa die ñ rogabitis me quicquã.
Et quia ita time erit: iõ quicquid
ut quicumq requirit dm̃: exemplo
lam: ut reddam uota mea de die
in diem.i. ut quoduoueam: reddã
assidue. ł ita ut partim de futo᷑. pa¬
tim de p̾senti accipiatur. Sic ps al .d.
dib et̾nitate: ut hic in p̾senti reddã
lota mea bonorum oꝑm. donee ue¬
niam de die p̾senti. in diem futu¬
rum. Si gͦ uis inet̾num psallere.
redde uota in isto die. donee ꝑue¬
nias ad illum diem. Hic gͦ uota: ibi
laudes hylares reddam. Un̾pꝰ omĩa¬

Expanded text:
 ita, et est hic conclusio psalmi, et quia haereditatem regis habebit miles, ergo misericordiam et veritatem ejus quis requiret in aeterna vita? quasi dicat, nullus. In aeterno enim ita erit sufficiens beaticordiam, ubi nullus erit miser; nullus quaerit ibi veritatem, ubi omnes Deum videbunt. Unde Dominus in Evangelio: In illa die non rogabitis me quidquam . Et quia tunc erit, ideo quidquid  quicunque requirit, exemplo lam, ut reddam vota mea de die in diem, id est ut quod voveo, reddam assidue. Vel ita, ut partim de futuro, partim de praesenti accipiatur. Sic psalmum didibus in aeternitate, ut, hic in praesenti, reddam tibi vota mea bonorum operum, donec veniam de die praesenti in diem futurum. Si ergo vis in aeternum psallere, redde vota in isto die, donec pervenias ad illum diem. Hic ergo vota, ibi laudes hilares reddam. Unde po
Abbreviated transcription (Latin):
Diaps alma. ¶ Secd̃a pars ubi iam audi¬
ta eccłia de hereditate habita ł haben¬
da affirmat. uñ ꝓmittit laudes. Qiͣdicat.
A finib tr̃e ad te clamaui: et tu ds̃ ms
exaudisti orationẽ meã. de qua incepit
in pͥncipio psalmi. Et uere: qm̃ dedisti
hereditatẽ tim̃tib nom̃ tuũ .i. futurum
regnum. Ideo dicit dedisti p̾teritũ: qr ĩa
in quib dam ceptũ ẽ.L. p̃teritum ꝓ futo
ponit. ꝓ nimia certitudine. Et ẽ. Declisti
hereditatem. ñ dicam dabis: adeo enĩ
certꝰ sum qiͣ iam ẽẽm in ipsa hereditate
quib cumq tim̃tib nom̃ tuũ. Non enĩ
ẽ. distinctio: quia in omni gente quicũq
timet dm̃. hie acceptus ẽ. illi. Dies suꝑ

Expanded text:
int. Secunda pars, ubi jam audita Ecclesia de haereditate habita vel habenda, affirmat unde promittit laudes. Quasi dicat: A finibus terrae ad te clamavi. Et, tu, Deus, exaudisti orationem meam, de qua incepit in principio psalmi. Et vere quoniam dedisti haereditatem timentibus, id est futurum regnum. Ideo dicit, dedisti, praeteritum quia jam in quibusdam coeptum est. Vel praeteritum pro futuro ponit, pro nimia certitudine. Et est, dedisti, non dicam dabis, adeo enim certus sum quasi jam esset, haereditatem quibuscunque timentibus nomen tuum. Non est enim distinctio, quia in omni gente quicunque timet Deum, hic acceptus est illi . VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
sic et illi ꝑmanebt̃. Bcce hic osten¬
dit que sit illa ęt̾nitas. cum dicit
ꝑmanet in et̾num. Hec ẽ. altera ge¬
dum omnib. ꝓꝑter quid tͥ manet¬
ecce. Propt̃ miscdiam hic exhibendã
nobis. et u̾itatẽ in futo. ꝯplendam.
s miscdiam et uĩtatẽ eiꝰ quis requiret
ei: Alia littera .i. ad hoc. ut in his mui
iitͣ ñ querat aliquis discere hoc in

Expanded text:
Sic et illi permanebunt. Ecce hic ostendit quae sit illa aeternitas, cum dicit, permanet in aeternum. Haec est altera gedum omnibus. Propter quid ibi manet? propter misericordiam hic exhibendam nobis, et veritatem in futuro implendam. Sed, misericordiam et veritatem ejus quis requiret ei? alia littera, id est ad hoc, ut in his imitut non quaereret aliquis discere in
Abbreviated transcription (Latin):
os defendit ꝯtra omnia scañdala:
dum cogitat homo quod ipse pͥor ẽ.
passus. et quo fine passus. Turris in¬
quam .i. defensio suorum ẽ. a facie ini¬
miei .i. diaboli: qui cͥcuiuit querẽs ꝙͣ
deuoret. S Tũ es turris. ⁊ hac turre

Expanded text:
os defendit contra omnia scandala, os defendit contra omnia scandala, dum cogitat homo quod ipse prior est passus, et quo fine passus. Turris, inquam, defensio suorum est, a facie inimici, id est diaboli, qui circuit quaerens quem devoret .
Abbreviated transcription (Latin):
finib t̾re .i. undiq ab uniu̾so orbe t̾rar̃.
qr eccłia usq ad t̾minos t̾re diffusa ẽ.
Quare clamas: Ecce. Elamaui dum
anxiaretur cor meum .i. elamnaui inan¬
xietate. cum enĩ aipxiꝰ clamatur .s. in tẽ¬
ptationib q̃ utiq ad ꝓuectum sunt.
Nemo enim sibi innotescit nisi tẽptat᷑.
Non potest coronari: nisi uicerit: nec
uincere nisi certau̾it: nec certare nisi
mimicos et temptationes habuit.
deinde sequitur clamantis exauditio.
In petra exaltasti me. Qeͣ dicat. Anxiat᷑
de quo ipse dicit. suꝑ hanc petram
edificabo eccłlam meã. Ex altauit me.
de im̾o uitiorum. ꝑ istius exemplũ.
magna spes audiendi prestatur aliis.
titudinis a facie inimi: Deduxisti me
ꝑte uiam ad te. uitatẽ et uitam. Qu¬
liter deducis: qr factus es spes mea.
qui sꝑantes exaltas. Aliter enim ñ
eẽt nobis dux: nisi eẽt nob̃ spes fac¬
tus. Sperame⁊ quod nos ñꝑdet.
ꝓpter quos pater suũ filium tradidit.
& tu es turris fortitudinis. quia su¬

Expanded text:
id est undique ab universo orbe terrarum, quia Ecclesia usque ad terminos terrae diffusa est. Quare clamas? Ecce clamavi, dum anxiaretur cor meum, id est clamavi in anxietate. Cum enim anxius clamatur, scilicet in tentationibus, quae utique ad profectum sunt. Nemo enim sibi innotescit, nisi tentatus; nec potest coronari, nisi vicerit; nec vincere, nisi certaverit; nec certare, nisi inimicos et tentationes habuerit. Deinde sequitur clamoris exauditio, in petra, etc. Quasi dicat: Anxiatur de qua ipse dicit: Super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam , exaltasti me, de imo vitiorum. Per istius exemplum magna spes audiendi praestatur aliis. titudinis a facie inimici. » Deduxisti me, per te viam, ad te veritatem et vitam. Qualiter deducis? quia factus es spes mea qui sperantes exaltas. Aliter enim non esset nobis dux, nisi esset nobis spes factus. Speramus quod nos non perdet, propter quos suum Filium tradidit. Et tu es turris fortitudinis, quia su
Abbreviated transcription (Latin):
putat dõ placere mala. ñ eum pu¬
tat eẽ. dm̃. uł qui dicit eũ hominib
iustum: quia iusticia in dõ. ds̃ ẽ. Q
gͦ negat eum eẽ. iustũ. negat ẽẽ. dm̃.
Cum uero negat eẽ. iustum. qui ei
putat placere mala. ł ñ punire. Hͥ
est ille cui supͣdictum ẽ. Estimasi
quod ero tui simił. Ille dicit ñ ẽ. d̃s.
ł insipiens .i. udeus. dixit in corde
suo .i. studio deliberate malicie. Hic
homo ñ ẽ. ds̃. Idem hodie dicunt¬

Expanded text:
putat Deo placere mala, non eum puputat Deo placere mala, non eum putat esse Deum. Vel qui dicit eum omnibus justum, quia justitia in Deo Deus est. Qui ergo negat eum esse justum, negat esse Deum. Eum vero negat esse justum, qui ei putat placere mala, vel non punire. Hic est cui supra dictum est: Aestimasti quod ero tui similis . Ille dicit: Non est Deus. Vel insipiens, id est Judaeus, dixit in corde suo, id est studio deliberatae malitiae: Hic homo non est Deus. Idem hodie mali dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
Et ẽ. sensus. Hic ẽ. intellectus da¬
uid ꝓpħe tendens in finem. habitꝰ¬
ꝓ melech .i. ꝓ parturiente. ł dolente.
que ẽ. eccłla. ꝓ qua increpantur hic
homines. inter quos gemit. Et no¬
tandum. quod supͣ idem psalmus
ficiem: s differt ab isto tam tytulo
ꝙͣ mat̾ia: qr ibi de incarnatione
domini: hic de aduentu iudicii agit᷑.
rare: et ꝯsolari. Quȩ ꝯsolatio: in fine
psalmi ostenditur. Modꝰ. triꝑtitus
ẽ. psalm. Prima pars ẽ. increpatio
malorum. Scdã: ꝯminatio ꝑ finem.
ibi. Honne sciet. lereio. dicit quod¬
salus sit paturienti. ibi. Qͥs dabit.
Primo gͦ increpans malos et un¬
Dixit insipiens. Inter suo: non est
hos insipientes dolendum ẽ. deus:
bicet enim singularit̾ dicatur: tñ
plures intelliguntur. Insipiens gͦ.
.i. õmnis qui male uiuit. dixit. quia
ds̃ audit & si ñ homo: ut qd dicit᷑
audiatur. in corde suo. ⁊ si ore ñ au¬
det. Qͥd dixit. : Non ẽ. ds̃. Q enim

Expanded text:
Et est sensus; hic est, intellectus DaEt est sensus; hic est, intellectus David prophetae tendens in fine habit est pro parturiente, vel dolente, quae est Ecclesia, pro qua increpantur hic homines inter quos gemit. Et notandum quod supra idem psalmus raecessit. Sed differt ab isto, tam titulo quam materia, quia ibi de incarnatione Domini; hic de adventu judicii agitur.rare et consolari, quae consolatio in fine psalmi ostenditur. Modus tripartitus est psalmus. Prima pars est increpatio malorum. Secunda, comminatio per finem, ibi, nonne. Tertio, dicit quodsalus sit parturienti, ibi, quis dabit. Primo ergo increpans malos et imDixit insipiens in corde suo: Non est hos insipientes dolendum est, licet enim singulariter dicatur, tamen plures intelliguntur. Insipiens. Ergo, id est omnis qui male vivit, dixit, quia Deus audit, etsi non homo, ut quod dicitur, auditur in corde suo, etsi aure non audet. Quid dixit? Non est Deus. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
In libro regũ
legitur. quod
dauid fugiẽs
a facie saubabiit
cum sexcẽtis
uiris ad achis
regem geth: qui dedit ei ciuitatẽ
sicelech. Qrm dauid absente. ama¬
lechite inuasert̃: et succendunt.
captiuas quoq duxert̃ uxores eiꝰ
et aliorum: et filios et filias. Qed
cum accepisset dauid reu̾tẽs de
exercitu regis achis. insecutus ẽ. eos.
atq pereussit. reduxitq omia que
pretantur popłs lingens t̾ram: sig¬
nificant antixp̃m.⁊ suos. t̾rena a¬
manteᷤ. qui in fine mundi: ꝓuirib
uastabunt eccłiam. S dauid .i. xp̃s.
bit. ꝑcussis amalechitis .i. antix p̃o
et suis. Et ẽ. sensus. Hic ẽ. intellec
sicelech: ꝑ quos intellexit m̃bra
antixp̃i. eccłiam uastatura. que hic
ꝯfutantur.ł scdm aliam litteram
lech uero int̾p̃tat᷑ dolens. uel partu¬
riens.⁊ significat eccłiam. quȩ do¬
let refrigescente caritate multoꝵ.
et parturit donec xp̃c formetur in
hic ꝓpħa de mał minando ilł. ⁊ incre¬
pando: int̾ quos gemit parturiens.

Expanded text:
In libro Regum legitur quod David fugiens a facie Saul abiit cum sexcentis viris ad Achis regem Geth, qui dedit ei civitatem Sicelech, quam David absente Amalechitae invaserunt, et succenderunt, captivas quoque duxerunt uxores ejus, et aliorum, et filios et filias. Quod cum accepisset David, revertens de exercitu regis Achis, insecutus est eos atque percussit, reduxitque; omnia quae rpretantur populus lingens terram, significant Antichristum et suos, terrena amantes, qui in fine mundi pro viribus vastabit ecclesiam. Sed David, id est bit percussis Amalechitis, id est Antichristo et suis. Et est sensus, hic est. IntellecSichelech, per quos intellexit membra Antichristi Ecclesiam vastatura, quae hic confutantur. Vel secundum aliam litteram, leth vero interpretatur dolens, vel parturiens: et significat Ecclesiam, quae dolet refrigente charitate multorum, et parturit, donec Christus formetur in hic Propheta de malis, minando illis et increpando, inter quos gemit parturiens.
Abbreviated transcription (Latin):
ta ẽ. cum xp̃o in dõ. Hos ꝓdunt ⁊i¬
phei saul: cum ad regnum mortis
trahere moliuntur. Horum flos
atq pax ñ ẽ. amanda : que transit
ut fenum: qd̃ dauid in illo facto in¬
lectus dico: quem habuit de hoc qd̾
fuit. cum uenissent ⁊phei ad saul.
ad litteram. ⁊iphei ad sauluenert̃.
quib ñ ꝓ fuit sua ꝓditio: et dauid
ñ nocuit. Ibi enim ut iam diximꝰ.
datus ẽ. saul in manum dauid. In
speluncam. Hii sunt ꝑ quos figu¬
rantur florentes in mundo: de qͥb
hic agitur. Et nuntiassent saul.
nonne dd̾ absconditus ẽ. apud nos:
ad regnum mortis. Et iste intellec¬
tus ẽ. in carminib ł hymnis .i. ĩ lau¬
dib. Qͥa hoc intelligens: scit qd̾ etiã ĩ
adũsis laudandꝰ ẽ. ds̃. Et hoc seit il¬
le qui dirigit aciem m̃tis in finem.
.i. in nouissima: ñ p̾sentia. Intẽtioẽ
monet. etiam in adu̾sis laudare dm̃.
Modꝰ. biꝑtitus ẽ. psalmꝰ. Primo sunt

Expanded text:
ta est cum Christo in Deo . Hos produnt Zita est cum Christo in Deo . Hos produnt Ziphaei Saul cum ad regnum mortis trahere moliuntur. Horum flos, atque pax, non est amanda, quia transit ut fenum, quod David in illo facto inlectus dico, quem habuit de hoc quod fuit, cum venissent Ziphaei ad Saul. Ad litteram, Ziphaei ad Saul venerunt, quibus non profuit sua proditio, et David non nocuit. Ibi enim, ut jam diximus, datus est Saul in manum David in speluncam. Hi sunt per quos figurantur florentes in mundo, de quibus hic agitur. Et nuntiassent Saul: Nonne David absconditus est apud nos? ad regnum mortis. Et iste intellectus est in carminibus vel hymnis, id est in laudibus, quia hoc intelligens, scit etiam quod in adversis laudandus est Deus et hoc scit ille qui dirigit aciem mentis in finem, id est in novissima, non praesentia. Intentio. Monet etiam in adversis laudare Deum. Modus. Bipartitus est psalmus. Primo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
INlibro regum le¬
gitur. quod dauid
fugiens a facie saul
uenit in desertum ziph. et ibila¬
tuit. Tunc ziphei uenert̃ ad saul
dicentes. Ecce dauid latitat apd̃
nos: descende ut tracdamꝰ eum
in manꝰ tuas. Et descendit saul.
Qyodcum nuntiatum eẽt dauid.
recessit inde: et fugit ad tutissima
loca engadi. ubi latens in spelũca.
euasit. Et ita ñ ꝓfuit ⁊pheis sua
ꝓditio: et dauid ñ nocuit. Ibi enim
datus ẽ. saul in manũ dauid inspe¬
lunca: ad quam cum diu̾tiss et sa¬
ul causa purgandi uentrem. dauid
precidit oram clamidis eiꝰ. ostendẽs
se nolle occidere eum cũ posset. De
hac hystoria sumitur tytulus. de
qua tam̃ ñ agit psalmus. immo
de significato eius. Siphei enim.
interp̃tantur florentes. et signifi¬
eant illos qui hic florent in p̾sen¬
ti ⁊ quasi uirent copia temꝑaliũ.
Q rum głia ẽ. ut flos feni. quod¬
hodie floret: et cras inclibanum
mittitur. Int̾ bos latet dauid .i. scĩ
mortui mundo: quorũ uita absꝯdi¬

Expanded text:
libro Regum legitur quod David fugiens a facie Saul, venit in desertum Ziph, et ibi latuit. Tunc Ziphaei venerunt ad Saul dicentes: Ecce David latitat apud nos, descende, ut tradamus eum in manus tuas, et descendit Saul. Quod cum nuntiatum esset David, recessit inde et fugit ad tutissima loca Engaddi, ubi latens in spelunca evasit, et ita non profuit Ziphaeis sua proditio, et David non nocuit. Ibi enim datus est Saul in manu David in spelunca; ad quam cum divertisset Saul causa purgandi ventrem, David praecidit oram chlamidis ejus, ostendens se nolle occidere eum cum posset . De hac historia sumitur titulus, de qua tamen non agit psalmus, imo de significato ejus. Ziphaei enim interpretantur florentes, et significant illos, qui hic florent in praesenti, et quasi virent copia temporalium, quorum gloria est ut fios feni hodie floret et cras in clibanum mittitur. Inter hos latet David, id est sancti mortui mundo, quorum vita abscondi
Abbreviated transcription (Latin):
uideat .i. uiderifaciat. si ẽ. intelligẽs
aliqicis cognitione. aut requirẽs
dm̃ oꝑe .ł. sic. Si ẽ. intelligẽs aut
si ñ intelligit. si saltem ẽ. requirẽs
sed Omnes declinauerunt simul
inutiles facti sunt: non ẽ. qui faciat
bonum. non est usq ad unum
inuenit: et simul cum ipã decli¬
ratione bonum. Et quasi ex dolore
repetit. ñ ẽ. usq ad unum .i. nec unꝰ.
Si . ł .i. saltem. unũ exciꝑet: dic̾et
p̃ter unum. Notatur hic ꝯgruus
ordo. Prius declinãt: tc̃ inutiles.
Uñ ñ ẽ. qui faciat bonum. Nonne¬

Expanded text:
videat, id est videri faciat, si est aliquis intelligens cognitione, aut requirens Deum opere. Vel sic, si est intelligens, aut si non intelligit, si saltem, est requirens  Omnes declinaverunt simul inutiles facti sunt; non est qui faciat bonum, non est usque ad unum.inveni, et simul cum ipsa decliratione bonum, et quasi ex dolore repetit, non est usque ad unum, id est nec unus. Si vel, id est saltem unum exciperet, diceret praeter unum. Notatur hic congruus ordo, prius declinant, tunc inutiles: inde, non est qui faciat bonum.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc: in nomine tuo. quod mundo
p̾dicatum ẽ. Qtͣ. Alii aliis petunt
liberari: ego in nomine tuo. in illo
scił nomine humilitatis: quod ẽ.
saluatio. Hic salua me .i. imple in
me rem nominis. Et pꝰ: ñ timebo
iudicari inu̾itate᷑. Uñ sequitur. Et
in uirtute tua .i. in futo iudicio ubi
uirtus tua apparebit: iudica me .i.
secerne me a zipheis. ut arescente
feno eorum. et flore decidente: flos
m̃s. qui ẽ. in atriis domꝰ dñi in et̾nũ

Expanded text:
hoc, in nomine tuo, quod mundo praedicatum est: Quasi alii aliis petunt liberari, ego, in nomine tuo, in illo scilicet nomine humilitatis, quod est salvatio. Hic salva me, id est imple in me rem nominis tui et post non timebo judicari in virtute. Unde sequitur: Et in virtute tua, id est in futuro judicio, ubi virtus tua apparebit, judica me, id est secerne me a Ziphaeis, ut arescente feno eorum et flore decidente, flos meus qui est in atriis domus Domini, in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̃a pars. ubi ẽ. ꝯminatio panis:¬
malorum. ꝑ finem. Minatur enĩ
illis iste qui loquiuir ꝓ parturien¬
te. Qͣ dicat. Illi diẽt ñ ẽ. ds̃: s ñne
scient õs in fut᷑o. qui modo scire no¬
lunt. qui oꝑantur iniquitatẽ: et qͥ
plebem meam. quẽ parturit et do¬
let.deuorant uolentes eam ꝯsum̾e
deuorant dico: ut cybum panis .l.
assidue. Honne inquam hii om̃s
scient. qm ds̃ uere ẽ. Qͣ dicat. Sciẽt
utiq penarum experim̃to.S mĩto

Expanded text:
da pars, ubi est comminatio malorum per finem. Minatur enim illis iste qui loquitur pro parturiente. Quasi dicat: Illi dicunt: Non est Deus. Sed nonne scient omnes in futuro, qui modo scire nolunt, qui operantur iniquitatem, et qui plebem meam, quae parturit et dolet, devorant, volentes eam consumere. Devorant dico, ut cibum panis, id est assidue. Nonne, inquam, hi omnes, scient, quoniam Deus vere est. Quasi dicat: Scient utique poenarum experimento. Et merito
Abbreviated transcription (Latin):
tur ꝓsperantes. quia tales dm̃ non
inuocauert̃: S. ñ cito ꝑituri sunt.
Uñ sequit᷑. Et iõ: illie trepidauert̃
timore. ubi ñ fuit timor .i. de t̾renis
timent: de quib ñ eẽt tim̃dum: S
ñ de his ubi eẽt tim̃dum .i. de ȩt̃nis.
sic̃ et uidei qui deum occidunt ne
ꝑcłent locum et gentem. Q reh :¬

Expanded text:
m non invocaverunt, unde cito perituri sunt. Unde sequitur: Et ideo, Illic trepidaverunt timore ubi non fuit timor, id est de terrenis timent, de quibus non esset timendum; sed non de his ubi esset timendum, id est de  et Judaei qui Deum occiderunt, ne perderent locum et gentem . Quare
Abbreviated transcription (Latin):
Tercia pars ubi dicit quod salus
ex syon .i. de uideis. dabit salutare
israhel: Nonne hic solus cui dixis¬
tiꝰ ñ ẽ. ds̃ .:  utiq iste solus dabit
tẽ cum au̾terit dñs. qui modo int̃
manus uras tenetur captiuus.
captiuitatẽ plebis suȩ. ⁊ tẽ iacob.¬

Expanded text:
Tertia pars, ubi dicit quod salus ex Sion, id est de Judaeis, dabit salutare Israel. Nonne hic solus cui dixisti, non est Deus? Utique iste solus dabit, tunc cum averterit Dominus, qui modo inter manus vestras tenetur captivus, captivitatem plebis suae, et tunc Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
Agit bie ꝓpħa de
exaltatione. xp̃i et
ȩccłie: hic et in fu¬
turo. et inimicoꝵ
deiectione atq rui¬
na: ut malos t̾reat. bonos letifier.
unde monet in tytulo et ꝑsalmo¬
et psalere dõ et exultare. ẜt ẽ. senoꝰ.¬

Expanded text:
Agit hic propheta de exaltatione Christi et Ecclesiae. Hic et in futuro, et inimicorum dejectione atque ruina, ut malos terreat, bonos laetificet. Unde monet et titulo et psalmo psallere Deo et exsultare. Et est sen
Abbreviated transcription (Latin):
tione xp̃i: et post in futuro iudicio.¬
Et hoc iam factum ẽ: qr iam surreoẽ
dominus xp̃e. et disꝑsi sunt iudei
ꝑomines gentes. Et qui oderunt eũ.
scilicet ꝑtin̾aces in malo: fugiant
a facie eius. Non loco. quia ubiq p̃
qui ubiq p̾sens ẽ. Et ẽ. graue male¬
dictum et horrenda increpatio. sccł
n qua ubiq ẽ. s a p̾sentia eius qua ue¬

Expanded text:
tione Christi, et post in futuro judicio.tione Christi, et post in futuro judicio. Hoc jam factum est quia surrexit Christus, et dispersi sunt Judaei per omnes gentes. Et qui oderunt eum, scilicet pertinaces in malo, fugiant a facie ejus, non loco, quia ubique prqui ubique praesens est, et est grave maledictum, et horrenda increpatio, ut ve, qua ubique est, sed a praesentia ejus qua ve
Abbreviated transcription (Latin):
hic agit de exaltatõe xͥ ⁊ eccłiȩ et suo¬
rum: et adu̾sariorum riuna. Modũ
suȩ locutionis formans abeo quod
moysi et filiis isrł ꝯtra hostes dimi¬
cantib olim ꝯtingebat. Eleuata qͥp¬
pe archadñi. hostes suos suꝑabant:
atq meleuatione arche uerb his si¬
milib moyses usus fuisse dr̃. Exur¬
gat ds̃ et cetera. Archa uero xp̃m sig¬
nificat: in quo sunt om̃s thesauri
sapientiȩ et scientiȩ dei absꝯditi.
euius resurrectionem ꝑ quam dis¬
ꝑguntur inimici: hic orat ꝓpħa. In¬
tentione monet ut om̃s dõ cantent.
Modꝰ. sex sunt particiones. Primo
ne surgente xp̃o. quasi eleuata archa¬
quid bonis malisq futurum sit.ħ
et in futuro dicit. ut illos t̾reat hos
deus cum egrederis. Tercio agit de
firmat ut eccłia dilatetur et ꝯfirme¬
tur. ibi. In eccłiis. Sextodicit quod
ueniet xp̃c ad iudicium qui ascen¬
xp̃s a morte. Confidenter op eius
tat ꝓpħa quodsit futurum. Et dis¬
sipentur inimici eiꝰ. Hic. in resurrec¬

Expanded text:
hic agit de exaltatione Christi et suorum, et adversariorum ruina, modum suae locutionis formans ab eo quod Mosi et filiis Israel contra hostes dimicantibus olim contingebat. Elevata quippe arca Domini, hostes suos superabant, atque in elevatione arcae verbis his similibus Moses usus fuisse dicitur: Exsurgat Deus, etc. Arca vero Christum significat, in quo omnes sunt thesauri sapientiae et scientiae Dei absconditi , cujus resurrectionem per quam disperguntur inimici, hic orat Propheta. Intentio: Monet ut omnes Deo cantent. Modus: Sex sunt partitiones. Primo, resurgente Christo quasi elevata arcaquid bonis malisque futurum sit, hic et in futuro dicit, ut illos terreat, hoDeus, cum egredereris. Tertio agit de firmat ut Ecclesia dilatetur et confirmetur, ibi, in ecclesiis. Sexto dicit quod veniet Christus ad judicium, qui ascenstus a morte. Confidenter optat Propheta quod scit futurum; et dissipentur inimici ejus, hic in resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
sola p̾sentia iam attendunt. in in
ignari.⁊ mors .i. diabolus pastorẽ.
eis. Alia litt̾a. Ut xp̃e uita: ita et
diabolus ẽ. mors. qui pastor ẽ. eis
ut ouib: quas trahit ad paseua
mortis. ł ita se iactant: s mͥ iam
ꝯstat. qd positi sunt. in inferno .i. qd
ponentur. pꝰ hanc uitã in inferno.
sicut oues. Oues enim am̃issa lana
manent. sic in istis sine ꝯsumptõe
substantiȩ. pena inuenit quoderu¬
ciet. Et mors depascet eos. Hocꝰ dr
a simili ium̃torum. que ñ radicitꝰ
euellunt herbas. s sũmitates tm̃¬
carpunt. Rñ iterum herbȩ nascũ¬
tur ad pastum: sic ⁊ illi morte depa¬
sti reuiuiscunt. quia non cdeficiũt.
ł depascet eos .i. de pascua ad pas¬

Expanded text:
nt. Ipsi ignavi, et mors, id est diabolus, pastor est eis; alia littera, ut Christus vita, ita diabolus est mors, qui pastor est illis, ut ovibus quas trahit ad pascua mortis. Vel ita se jactant, sed mihi jam constat quod positi sunt, id est quod ponentur, post hanc vitam, in inferno sicut oves: oves enim amissa lana manent, sic in istis, sine consumptione substantiae, poena invenit quod cruciet. Et mors depascet eos. Hoc dicitur a simili jumentorum, quae non radicitus vellunt herbas, sed summitates carpunt, unde iterum herbae nascuntur ad pastum, sic et illi morte depasti reviviscunt, quia non deficiunt. Vel depascet eos, id est de pascua ad pas
Abbreviated transcription (Latin):
omnia ert̃ aꝑta. qr modo ẽ. nox. dũ
ñ apparent mi̾ta uistorum. Et qiͣ
felicitas nominatur impiorum.
et auxiliũ eorum qd̃ hic habebãt
in gła scłi. quod erat .i. głia eorum.
.l. auirtute sua. peccuna amicis ue¬
terascet. a simili panni. in inferno.
ł auxilium eorum ueterascet in
inferno. et hoc : agłia eorũ .i. iuxta
quantitatẽ głie eorum. Qa qͣnto¬

Expanded text:
omnia erunt aperta, quia modo est nox, dum non apparent merita justorum, et quasi felicitas nominatur impiorum; et auxilium eorum, quod hic habebant in gloria saeculi, quod erat a gloria eorum, id est a virtute sua, pecunia, amicis, veterascent a simili panni, in inferno. Vel, auxilium eorum veterascet in inferno: et hoc, a gloria eorum, id est juxta quantitatem gloriae eorum; quia quantu
Abbreviated transcription (Latin):
et nunc. et in futo᷑ cruciabunt᷑. Et
postea in ore suo ꝯplacebunt aliis.
uiuant in ore suo. ubi simulatio ẽ.
liant. Et iõ illis placent: ñ in cor¬
de. s more. ł benedicent. alia litt̾a.
Qusi dicat. Cum tales sint ut ñ q̃¬
rant nisibona tẽꝑalia. funt etiam
ypocrite. et labiis benedicunt dm̃
noncorde. Audientes enim de et̃¬
na uita: de ꝯtemptui mundi ñ curãt.
S ne erubescant. ł corripiantur.
ore benedicunt. ⁊ peiores sunt aꝑ¬
tis mał. et fiunt post̾iora pͥorib de¬
tĩora. ł benedicent dm̃ implendo
desicłia. hic ẽ. mos peceantiũ. eum
enĩ uota implent: dõ gr̃as agunt.
S in ore suo hoc faciunt: iuxta il¬
lud. sopulus hic labiis mehonorat:
cor autem eorum longe ẽ. ame. Et¬

Expanded text:
et nunc et in futuro cruciabuntur. Et postea in ore suo complacebunt aliis, id l in ore suo, ubi simulatio est, liant. Et ideo illis placent, non in corde, sed in ore. Vel, benedicent, alia littera quasi dicat: Cum tales sunt ut non quaerant nisi bona temporalia, fiunt etiam hypocritae, et labiis benedicent Deum, non corde, Audientes enim de aeterna vita, de contemptu mundi non curant, sed ne erubescant vel corripiantur, ore benedicunt Deum, et pejores sunt apertis malis, et fiunt posteriora prioribus deteriora. Vel benedicunt Deum, implendo desideria. Hic est mos peccantium. Cum enim vota implent, Deo gratias agunt, sed in ore suo hoc faciunt, juxta illud: Populus hic, labiis me onorat, cor autem eorum longe est a me
Abbreviated transcription (Latin):
feros cum eo. qr inabyssum. Iõ ait co¬
anima eius inuita ipsius benedicet᷑
confitebitur tibi cum benefeceris ei
benedicetur .i. exaltabitur in uita
ipsuis. Qa quamdiu uixit: sibi
bene fecit. In morte torquebitur
anima. benedicetur. noñ utiq de
bono actu. s de diuitii. Benedicet᷑
enim fauore luxuriantiũ: qui int̾e¬
pulas pastorib bene optant. Iõ etiã¬
& des cendet. quia ꝯfitebitur tibi .i.
u̾sis: despecta uero ꝯfessio ẽ. quã
ꝓsperitas facit. s illa ẽ. magnimi̾ti:
quam ñ tollit uis doloris. Nec suffi¬
cit ei ꝓpria iniquitas: ĩmo etiam.¬

Expanded text:
feros cum eo, quia in abyssum caanima ejus in vita ipsius benedicetur; confitebitur tibi, cum benefeceris ei. benedicetur, id est exaltabitur; in vita ipsius, quia, quandiu vixit, sibi benefecit: in morte torquebitur anima. Vel, benedicetur, non utique de bono actu, sed de deliciis. Benedicetur enim favore luxuriantium, qui inter epulas pastoribus bene optant. Ideo etiam descendet, quia confitebitur tibi, id versis; despecta vero confessio est, quam prosperitas facit; sed illa est magni meriti, quam non tollit vis doloris. Nec sufficit ei propria iniquitas, imo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ut t̾ror p̾̃dicatorum strauit malos:
ita spes redemptionis releuat bo¬
nos. Redimet dico: de manu in¬
feri .i. de potestate diaboli. qui an¬
te aduentum xp̃i animas tenebat.
cum acceꝑit me .i. carnem ex me.

Expanded text:
Ut terror praedictorum prosternit malos, ita spes redemptionis relevat bonos. Redimet dico, de manu inferi, id est potestate diaboli, qui ante adventum Christi animas tenebat, cum acceperit me, id est carnem ex me.
Abbreviated transcription (Latin):
ubi ẽ.ãmonitio ne timeant᷑ po eiꝰ:¬
tentes in scło. qui omĩa cum luce
relinquunt. Cur enim hec pecc̃orib
et dominus redimet suos: gͦ ne
timueris eẽ. bonus cum diues fac¬
tus fuerit homo in quo uideris tͥ¬
frustra laborasse. qui uistus es.⁊

Expanded text:
ubi est admonitio ne timeantur potentes in saeculo, qui omnia cum luce relinquunt. Cur enim haec peccatoribet Deus redimet suos. Ergo ne timueris esse bonus, cum dives factus fuerit homo, in quo videris frustra tibi laborasse, qui justus es,
Abbreviated transcription (Latin):
illi: et hec uia .i. uita que dicitur
uia. quia ducit ad mortẽ. Uia dico
illorum ñ dẽi. scandalum ẽ.i. stim̾u¬
lus et dolor. ñ securitas. qr de suis
actib torquetur. ipsis .i. malis.
Non ita sit tͥ: ut tales putes ẽẽ.
beatos. Uita malorum. scandalũ
ẽ. Unde ab acuch. ꝓmiquitate ui¬
di temptoria ethiopie. turbabũt᷑
pelles tre madian. Ethiopes nigͥ:
demones sunt. animas seductorũ¬
in nigredine peccorum et uitioꝵ
ealigine obfuscantes. Sñ dedi¬
sti eum escam poplis ethiopum.
horum tet gtoria et tabernacła:
sunt mali. qui de uitiis uel hono¬
rib laborant.Sicut boni et̃na q̃¬
rentes. sunt templum sp̃e scĩ. Idẽ
etiam sunt pelles tr̃e madian. qr
t̾ram amant. et ñ celum. ñ dant
trena ꝓȩt̾nis. sicut iobait. Pellem
ꝓ pelle. ⁊ omina que habet hõ:
dabit ꝓ anima sua .s. pellem t̾re¬

Expanded text:
illi. Et haec via, id est vita, quae dicitur via, quia ducit ad mortem. Via dico, illorum, non Dei, est scandalum, id est stimulus et dolor, non securitas, quia de suis actibus torquentur ipsis, id est malis. Non ita sit tibi, ut tales putes esset beatos. Vita malorum scandalum est. Unde Habacuc: Pro iniquitate vidi tentoria Aethiopiae; turbabuntur pelles terrae Madian ,. Aethiopes nigri daemones sunt, animos seductorum nigredine peccatorum et vitiorum caligine offuscantes. Unde: Dedisti eum escam populis Aethiopum . Horum tentoria et tabernacula sunt mali, qui de divitiis vel honoribus laborant, sicut boni aeterna quaerentes sunt templum Spiritus sancti . Idem etiam sunt pelles terrae, quia terram amant, non coelum; non dant terrena pro aeternis, sicut Job ait: Pellem propelle, et omnia quae habet homo, dabit pro anima sua . Pellem pr
Abbreviated transcription (Latin):
ta: aliud desicła: si melius: simaiꝰ: si suauiꝰ
inuenis. S qr dñs solꝰ bonꝰ ẽ: et suauis u¬
niu̾sis: ipsum sustine et desidã. ne sis
inter eos quib dr̃. Ue his qui ꝑdid̾unt

Expanded text:
ta, aliud desidera, si melius, si majus, si suavius inveneris. Sed quia Dominus solus bonus est et suavis universis , ipsum sustine et desidera, ne sis inter eos quibus dicitur: Vae his qui perdiderunt
Abbreviated transcription (Latin):
re: his ꝯsid̾atis intueri restat: quis ti¬
tulus. quȩ sit mat̾ĩa. que intentio. qͥs
modus: tractandi. Est itaq titulus
mus quoq ꝯsentit. S hec illorum nul
la c̾ ratio. Licet enim quinq sint distine¬
tiones: ñ tamen ideo quinq libri sunt
dicendi. sicut plures sunt distinctiones
epistolarum pauli. ⁊ tam̃ unꝰ lib̾. E x ũb
quoq ipsius dauid hoc clarescit. quim
cxp̃i ꝑsona loquens ait. In capite libri
scriptum ẽ. de me. Libri ait. non libroꝵ.
unum librum ⁊ ñ plures fore significãs.
Inde etiam in actib apłorum dieitur. d¬
cut scͥptum ẽ. in libro psalmoꝵ. ñ dpeit
quãuis ieronimꝰ quinq eẽ. dicat. ꝓpter
quinq distinctiones. Sequitur. Hymuo¬

Expanded text:
re. His consideratis intueri restat quis titulus, quae sit ejus materia, quae intentio; quis modus tractandi. Est itaque titulus mus consentit, sed haec illorum non valida est ratio. Licet enim quinque sint distinctiones, non tamen ideo quinque libri sunt dicendi, sicut plures sunt distinctiones Epistolarum Pauli, et tamen unus liber. Ex verbis quoque ipsius David hoc clarescit, qui in Christi persona loquens ait: In capite libri scriptum est de me. CASSIOD. Libri ait, non librorum, unum librum, et non plures fore significans. Inde etiam in Actibus apostolorum dicitur: Sicut scriptum est in libro psalmorum , non dixit quamvis Hieronymus quinque esse dicat, propter quinque distinctiones.
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s laudet dñm. Et quia hec tria doez
banc. scͥpturam plus ceteris in eccłia¬
sticis frequentari officiis. Qed iõ fit: q
in hoc libro: ꝯsũmatio ẽ. tociꝰ theolog¬
ee pagine. hic enim describuntur pͣmi¬
a bonorum. supplicia malorum. rudi¬
m̃ta incipientiũ. ꝓgressꝰ ꝓficientium.
ꝑfectio ꝑuenientium. uita actiuorum.
specuło ꝯtemplatiuorum. Hic etiam
docetur: quid peccatum auferat. quid
penitentia restituat. quid penitens pee¬
cati ꝯscius: dicat scilicẽt. Domine ne ĩ
furore tuo arguas me ⁊ cetã. Ealibi. Mi
li quantumeumq delinquenti: de ue¬
nia ac misedia dĩ fore diffidendum. as¬
sumpta penitendi humilitate. Cum.⁊i.
cernimus dauid homicidã ⁊ adulterum:
ꝑpenitentiam factum doctorem atq ꝓ¬
pħam: nulli penitentiam agenti: Locus
diffidentiȩ relinquit᷑. Sic̃ ⁊ ex sauli ꝯũsio¬
ne: eiusdemq in apłm ꝓmotione: de
elesia in officiis utitur. Ideo quoq ħ
ꝓpħia infrequentiori usu habetur: qr

Expanded text:
haec triplex hanc Scripturam plus caeteris in ecclesiasticis frequentari officiis, quod ideo fit, quia in hoc libro consummatio est totius theologicae paginae; hic enim describuntur praemia bonorum, supplicia malorum, rudimenta incipientium, progressus proficientium, perfectio pervenientium, vita activorum, speculatio contemplativorum. Hic etiam docetur quid peccatum auferat, quid poenitentia restituat, quid poenitens peccati conscius dicat, scilicet Domine ne in furore tuo arguas me, etc. ; et alibi: Misli quantumcunque delinquenti de venia ac de misericordia Dei fore diffidendum, assumpta poenitendi humilitate. Cum enim cernimus David homicidam et adulterum per poenitentiam factum doctorem atque prophetam, nulli poenitentiam agendi locus diffidentiae relinquitur. Sicut et de Sauli conversione, ejusdemque in apostolum promotione de hetia David Ecclesia in officiis utitur. Ideo quoque haec prophetia in frequentiori usu habetur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
in libro ostendemus. Non gͥ illi aucto
minũ: rationi seruit mistĩoꝵ. De xp̃o.
Ecce de quo agunt soliloquia. de xp̃o
toto .i. de capite ⁊ corꝑe

Expanded text:
in libro ostendemus. Non ergo illi auctminum rationi servit mysteriorum. De Christo. Ecce de quo agunt Soliloquia, de Christo toto, id est de capite et cor
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑiori ꝑmanuũ tactum: sic iste liber
que sursum sunt. Consistit autem liber
ficantis rationem. Hic enim mimerus:
celebrimis annotatur mistĩis. Constat
enim ex octogenario: et septuagenario.
Et octogenanus idem significat quod
octonarius. & septuagenariꝰ idem quod
septenarius. Octonarius uͦ octauam sig¬
etates uiuentium: et septima morienti
septem dierum repeticione agitur. Rec
te gͦ ꝯpositus ẽ. lib̾ iste in tali numero psa¬
lmorum. ciuꝰ partes: p̃fata notant missĩ¬
a. qr sic nos in huiꝰ uite septenario oꝑari
ac uiuere docet: ut in octaua resurrectiõis:
ñ induam᷑ diploide ꝯfusionis: s stola gemi¬
ne glorificationis. Uel ideo in hoc numero
psalmorũ ẽ. ꝯpositus: quia ut diximꝰ: hic
numerꝰ ꝯstat: ex octogenario et septuage¬
nario. qui idem significant: qͦd octonarius.
et septenariꝰ. Octonarius uero: significat
nouum testam̃tũ. P atres enim noui testa¬

Expanded text:
superiori per manuum tactum, sic liber iste superiori per manuum tactum, sic liber iste coelestibus, quae sursum sunt. Consistit autem liber ficantiae rationem. Hic enim numerus celeberrimis annotatur mysteriis. Constat enim ex octogenario et septuagenario: et octogenarius idem significat quod octonarius, et septuagenarius idem quod septenarius. Octonarius vero octavam sigetates viventium, septima morientiuuod septem dierum repetitite ergo compositus est liber iste in tali numero psalmorum, cujus partes praefata notant mysteria, quia sic nos in hujus vitae septenario operari ac vivere docet, ut in octava resurrectionis non induamur diploide confusionis, sed stola geminae glorificationis. Vel ideo in hoc numero psalmorum est compositus, quia ut diximus hic numerus constat ex octogenario et septuagenario, qui idem significant quod octonarius et septenarius. AUG. Octonarius vero significat Novum Testamentum. Patres enim Novi Testa
Abbreviated transcription (Latin):
dauid ꝓpħarum eximius: quodam
digniori arq excellentiori modo: ue
gines: atq uerborum in tegum̃ta: scili¬
cet ꝑ sompnia: ac uisiones: faicta: et dic¬
ta. ꝓpħarum. Dauid autem: solius sp̃c
scĩ instinctu: sine omni ext̾ĩori ãminicło:
suam edidit ꝓpħiam. Un de ꝯuement᷑ dr
terium quod nom̃ acceꝑit a quodam mu
sico instrum̃to. qͦd hebraice: nablum gre¬
cȩ: psalterium. a greco psallu. qd̾ est tan¬
gere. latine: organum dr̃. quod ẽ. decacor¬
dum ⁊ a suꝑiori reddit sonum: ꝑ manuum
tactum. Ab illo autẽ instrum̃to: ad lute¬
ram ideo nominatur lib iste: qr ad uocẽ
illius instrum̃ti: clauid decantabat psal¬
mos: ante archam in tab̾nacło domini:
et quẽ admodum singłe modulationes
illius instrum̃ti uocabant᷑ psalmi: ita ⁊
lo instrum̃to nom̃ sortitur. qr sicut illud
instrum̃tum ẽ. decacordũ: ita lib iste doct
obseruantiam decem mandatorum. Et
sicut illud instrum̃tum reddit sonism a

Expanded text:
David prophetarum eximius quodam digniori atque excellentiori modo, velgines atque verborum integumenta, scilicet per somnia ac visiones, facta ac dicta prophetarunt. David autem solius Spiritus sancti instinctu sine omni exteriori adminiculo, suam edidit prophetiam. Unde convenienter IERsico instrumento, quod Hebraice nablum, Graece psalterium, a Graeco ψάλλειν quod est tangere, Latine organum dicitur, quod est decachordum et a superiori reddit sonum per manuum tactum. Ab illo autem instrumento ad litteram ideo nominatur liber iste, quia ad vocem illius instrumenti David decantabat psalmos ante arcam in tabernaculo Domini. Et quemadmodum singulae modulationes illius instrumenti vocabantur psalmi, ita et lo instrumento nomen sortitur, quia sicut illud instrumentum est decachordum, ita liber iste docet observantiam decem mandatorum. Et sicut illud instrumentum reddit sonum a
Abbreviated transcription (Latin):
qͣiͣ sola de xp̃o eloquia. Alii namq ob
de passione: et de et̾na genitura: ⁊ de re¬
surrectione: euidentissime disseruit. &
ideo: dr lib̾ soliloquiorũ. Siẽ autem ꝓphe¬
tia diu̾sis fit modis: ita etiam scdm di¬
uersa tempora. Est enim ꝓpħia: alia de
p̃senti. alia de p̾t̃to. alia de fuit᷑. De p̾sẽ¬
to ut moyses. In pͥncipio creauit ds̃ cȩ¬
Ut ꝑ balaam. caipham.⁊ alios. Itẽ.
necesse ẽ. omnib modis impleri. etrã:
sedm tenorem ũborum hoꝵ. ut ecce
uirgo ꝯcipiet. alia scdm ꝯminationẽ.
ut quadraginta dies st̃: ⁊ niniue subũ¬

Expanded text:
quasi sola de Christo eloquia; alii namque obquasi sola de Christo eloquia; alii namque obde passione, et de aeterna genitura, et de resurrectione, evidentissime disseruit; et ideo dicitur liber Soliloquiorum. Sicut autem prophetia diversis fuit modis, ita etiam secundum diversa tempora. Est autem prophetia alia de praesenti, alia de praeterito, alia de futuro. De praesento, ut Moyses: In principio creavit Deus coeper Balaam, Caipham et alios. Item necesse est omnibus modis impleri, etiam secundum tenorem verborum, ut: Ecce virgo concipiet , alia secundum comminationem, ut: Quadraginta dies sunt, et Ninive sub
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sompnia. ⁊ iuisiones. ꝑfacta: ut ꝑ ar¬
cham noe. que significabat eccłiam. Q
sicut ꝑ sartaginem ferream: inter ꝓpħã
ezechielem. et cuutatem positam. ꝑ
dicta: ut ꝑ en que angłi dixerunt a¬
brahe. ⁊ aliis fidelib. ut in semine tuo
benedicentur om̃s gentes. ⁊ huiꝰ modi.
ꝑuisiones: sicuti factum ẽ ieremie. qui
uidit ollam succensam a facie aquilo¬
nis. &. sicut moysi. qui uidit rubrum
ardere qui ñ ꝯsumebatur. Et ezechiel
uidit rotam in medio rote. ꝑ sompnia:
ut ꝑ sompniũ nabuchodonosor qui ui¬
dit lapidem de monte sine manib p̃cisũ.
Quod autem suit sompnium regi: fuit
ꝓpbia daniheli. Et ꝑ sompniũ pharao¬
nis qui uidit seꝑtẽ boues. ⁊ septem spi¬
scĩ inspiratione: remoto omni exteriori
amminicło: facti: uł dicti: uł uisionis:
dauid. scilicet solius sp̃s scĩ instinctu.
Uñ insequenti. Audiam quid loquatur
in me dominꝰ ds̃. Proptẽa soliloquiũ dr̃:
ri intellexit᷑. Nł soliloquia dicuntur:

Expanded text:
 somnia et visiones: Per facta ut per arcam Noe, quae significabat Ecclesiam, et sicut per sartaginem ferream inter prophetam Ezechielem et civitatem positam; per dicta, ut per ea quae angeli dixerunt Abrahae et aliis fidelibus, ut: In semine tuo benedicentur omnes gentes et hujusmodi; per visiones, sicuti factum est Jeremiae, qui vidit ollam succensam a facie aquilonis, et sicut Moysi qui vidit rubum ardere, qui non consumebatur, et Ezechiel vidit rotam in medio rotae; per somnia, ut per somnium Nabuchodonosor, qui vidit lapidem de monte sine manibus praecisum. Quod autem fuit somnium regi, fuit prophetia Danieli. Et per somnium Pharaonis, qui vidit septem boves, et septem spisancti inspiratione, remoto omni exteriori adminiculo facti, vel dicti, vel visionis David, scilicet solius Spiritus sancti instinctu. Unde in sequenti: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Propterea soliloquium dicitri intellexit. Vel soliloquia dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
decadis. qui iubileus dicitur. And sa¬
lomon. Oa partes septem. nec non ⁊ oe¬
to. Et micheas. Et suscitabimꝰ suꝑ eos
septem pastores. et octo pͥmates. Bene gͥ
hic liber in hoc numero psalmoꝵ ẽ. editꝰ.
cuiꝰ partes: utriusq testam̃ti significant
doctrinam. ut ꝑ hoc ostendatur: in hoc li¬
bro utriꝰq testam̃ti ꝯtineri mandata. Di¬
stioiuit᷑ autem lib iste: ꝑ tres quinqͣge¬
nas. quib tres status xp̃iane religioniꝰ
significantur. OSrum pͥmus: ẽ. inpeni¬

Expanded text:
 jubileus dicitur. Unde Salomon: Da partes septem nec non et octo ; et Michaeas: Suscitabimus super eos septem pastores, et octo primates . Bene igitur hic liber in hoc numero psalmorum est editus, cujus partes utriusque Testamenti significant doctrinam, ut per hoc ostendatur in hoc libro utriusque Testamenti contineri mandata. Distinguitur autem liber iste per tres quinquagenas, quibus tres status Christianae religionis significantur,
Abbreviated transcription (Latin):
cia sie in media etate. siue in fine
uitȩ : inuocauero te. ñ aliud querẽs
quam te. Ecce cognoui quoniam
deus m̃s es. Ecc̃e magne diuitie.
¶Entumlibet enim auarus sis.
sufficit tibi ds̃. Et enim auaritia
terram querebat optinere totam.
Qͥ ndocumq inuocauero te. exau¬
dies me. In quo mira dĩ elem̃tia ad¬
onis expectat. & quandoc̃q roga¬
tur. se indulget. Et nota quod ait
ds̃ m̃s es. Qͣ si clicat. Et si om̃ium
deus. m̃s ꝓprie qui michi subuenis.
quem colo quem amo. Alii dis sũt

Expanded text:
tia, sive in media aetate, sive in fine vitae invocavero te, non aliud quaerens quam te, ecce cognovi quoniam Deus meus es. Ecce magnae divitiae. Quantumlibet avarus sis, sufficit tibi Deus; etenim avaritia terram quaerebat possidere totam. Quandocunque invocavero te, audies me. In quo mira Dei clementia adonis exspectat, quandocunque rogatur, se indulget. Et nota quod ait: Deus meus es. Quasi dicat: Et si omnium Deus meus proprie, qui mihi subvenis, quem colo, quem amo, alii sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uerbo eos curas. L ꝓ nichilo saluos .f.¬
illos. ñ ꝓ ulł eorum m̾itis: s gratis
ꝑpietatem. b ꝑ hoc saluabis: quia
confringes. uelduces ppłos in ira.
.s. dum ꝑ flagella dei resipiscunt qr
ad te. Est enim ira ꝯfũmationis qua
filii flagellantur ad correctionem.⁊
tra ꝯsumptionis qͣ mali puniunt᷑ ad
ꝑemptionem .ł ꝯfringes ppłos ĩ ira.
.i. dum iram dei futuram p̃uident.

Expanded text:
verbo eos curas. Vel, pro nihilo salvos fverbo eos curas. Vel, pro nihilo salvos fllis eorum meritis, sed gratis, per pietatem. Vel, per hoc salvabis, quia confringes. Vel, deduces populos in ira, scilicet dum per flagella Dei resipiscant, quad te. Est enim ira consummationis, qua filii flagellantur ad correctionem. Et ira consumptionis, qua mali puniuntur ad peremptionem. Vel, confringes populos in ira, id est dum iram Dei futuram praevident.
Abbreviated transcription (Latin):
lumpnias. Qb tam̃ ipsi pͥus capiũ¬
tur ut ꝑeant. quam alios capiant
ut ꝑdant. ł obseruabunt calcane¬
um meum .i. finem uite. qr scdm finẽ
iudicam᷑. ideo diabolus insidiatur cal
Sicut illi qui sustinuert̃ ãĩa meam.
tanꝙͣ graue pondus .i. ut ꝑote ilł qͥb
grauis sum. etiam adiudendum. Unde
in libͦ sapientiȩ. Oppͥmamꝰ uirũ iustũ:
grauis enim nob̃ ẽ. aduidendum. Il¬
li tales sunt: s tu tam̃ saluos facies il¬
los. o domine. et hoc ꝓ nichilo. Uł ita
sedm allam litteram. que ẽ. Sicu̾t su¬
stinuit animã meã ꝓ nichilo saluos
facies illos: loquitur hic eccłia xp̃o
dicens. Anima mea sustinuit foris
latrones. ⁊ intus absꝯdentes. ⁊ sicut
ego sustinui: sic tu xp̃e. saluos facies
illos .i. sic tuͣ sustine. et ora ꝓillis: et
salui erunt. Saluos facies dico: ⁊ ħ
ꝓ nichilo. quia nullus tͥ in de labor.
quasi nicħ tibi sit. qr si desꝑati sunt:

Expanded text:
lumnias, quibus tamen ipsi prius capiunlumnias, quibus tamen ipsi prius capiuntur ut pereant, quam alios capiant ut perdant. Vel, observabunt calcaneum meum, id est finem vitae, quod secundum finem judicamur. Ideo diabolus insidilli qui sustinuerunt animam meam, tanquam grave pondus, id est utpote illi quibus gravis sum ad videndum. Unde in libro Sapientiae: Opprimamus virum justum; gravis enim nobis est ad videndum . Illi tales sunt, sed tamen salvos facies illos, o Domine. Et hoc pro nihilo. Vel ita secundum aliam litteram, quae est, sicut sustinuerunt animam meam pro nihilo salvos facies. Et loquitur hic Ecclesia Christo, dicens: Anima mea sustinuit foris latrones intus abscondentes et, sicut ego sustinui, sic, tu Christe, salvos facies illos, id est tu sustine et ora pro illis, et salvi erunt. Salvos facies, dico, et hoc, pro nihilo, quia nullus tibi inde labor quasi nihil tibi sit, quia si desperati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uel incolent. alia littera. Qł dicat.
Eogitationes eorum sunt in malũ:
lent et abscondent .i. qri ꝑegrini sunt
& hoc in mundo ubi non est nisi ꝑe¬
gͥnatio et incolatus. ubi nullus ui¬
det cor alt̾ius: quicqͥd mali cogitãt
absconsum ẽ. ł ita. et agit de fictis
fratrib qui latent̃ subintrant ut
noceant. Quasi dicat. Qedam aꝑte
impugnant: s exhis: aliqui longe
uel incolunt .i. ficte subintrabunt.
et abscondent dolos. quia ñ audẽt
palam ꝯtraire. Et hii pens nocent
quam aꝑte mali. ut iudas qui dia¬
bolus futurꝰ erat. Electus ẽ. cũ aliis¬
undecim: et ad tempꝰ incoluit. Gleg̃
eum qui nouerat. ñ ad opꝰ ꝓbationis
ut ceteros: s ad opus temptationis.
ut daret tibi nescienti quos eligas
solatium: ut toleres sic̃ ille.Si enm
neo isti nocent. Et iꝑsi tales: obser¬
uabunt calcaneum meũ .i. pedem
ad lapsum. ut calumpnientur. Aueu¬
pantur enim u̾ba omĩa. querentes
alicubi laqueos.⁊ nodosas facere ca¬

Expanded text:
el incolunt. Alia littera. Quasi dicat: Cogitationes eorum sunt in malum, lent et abscondent, id est quia peregrini sunt in hoc mundo, ubi non est nisi peregrinatio et incolatus, ubi nullus videt cor alterius, quidquid mali cogitant absconsum est. Vel ita, et agit de fictis fratribus, qui latenter subintrant, ut noceant. Quasi dicat: Quidam aperte impugnant, sed ex iis aliqui longe vel, incolent, id est ficte subintrabunt, et abscondent dolos, quia non audent palam contraire. Et ii pejus nocent, quam mali, ut et Judas qui diabolus erat . Electus est cum aliundecim, et ad tempus incoluit. Elegit cum qui noverat non ad opus probationis, ut caeteros, sed ad opus tentationis, ut daret tibi nescienti quos eligas, solatium ut coleres sicut ille. Si enim nec isti nocent. Et ipsi tales observabunt calcaneum meum, id est pedem ad lapsum, ut calumnientur. Aucupantur enim verba omnia, quaerentes alicubi laqueos, et nodosas facere ca
Abbreviated transcription (Latin):
lus iste partim assũp¬
tus ẽ. de eyangłio:
partim de uet̾i testa¬
mento. In exangłio namq legitur.
quod crucifixo domino suꝑposuit pi¬
et latine. Quem cum quidã iudeorũ
uellent delere dicentes. Noli seribe
ihe natarenꝰ rex iudeorum. s quia hic
dixit. ego sum rex iudeoꝵ. Respon¬
strabatur. Hoc de exangłio ẽ. Legitur
autem in libro regum. qudd dauid fu¬
giens saulem. uenit ad achis regem
geth: que ẽ. eiuitas allophilorum. Ubi
legitur fuisse peregrinus: s ñ retent᷑.
ne eius natꝰ. quem olim in se. ⁊ nunc
les sunt. Pea enĩ mita scõrum augẽt᷑.
et uinum uisticie emanat. Et sunt sdẽ
allophili et popłs. qui a scĩs longe fac¬
tus ẽ. Et ẽ. sensus tytuli. Psalmꝰ iste tẽ¬
dens infinem .i. in xp̃m. ẽ ꝓpopło sal

Expanded text:
lus iste, partim assumptus est de Evangelio, partim de Veteri Testamento. In Evangelio namque legitur, quod crucifixo Domino supra pet Latine, quem cum quidam Judaeorum vellent delere, dicentes: Noli scribere: Jesus Nazarenus rex Judaeorum. sed quia hic dixit: Ego sum rex Judaeorum. Responstrabatur: hoc de Evangelio est. Legitur autem in libro Regum quod David fugiens Saulem venit ad Achis regem Geth, quae est civitas Allophylorum, ubi legitur fuisse peregrinus, sed non retentus . semine natus, quem olim in se, et nunc les sunt, per ea enim merita sanctorum augentur, et vinum justitiae emanat. Et sunt iidem Allophyli et populus qui a sanctis longe factus est. Et est sensus tituli: Psalmus iste tenden