comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fumus euaporat. minuiturqs calorꝰ. iñ abintus
erumpens. ex it frigic̾a. Est gͦ aqua putei. inesta¬
te frigidissima. aqua uͦ fontis quia ꝓpinquior
calido aeri. minus frigida. minus ad huc aqua flu¬
uioꝵ: minus pluuiaꝵ. Sic gͦ duleis aqua ꝑcatha
ractas t̃re fit. S aque illȩ: ex quaꝵ humoribus
fontes exeunt. ꝑ suꝑ ficien terre: ñ ꝑ catharactas.
spisse et salse. mariaqs uocantur
It quomꝰ fuit płimoꝵ sententia: terrena mͦ diluiuo
mͦ exustione finiri. uñ utruniq contingat. uide¬
lamus. Cum sit aqua ut p̃diximꝰ: fonti caloris sub¬
posita: ꝯtingit humorẽ paulisꝑ crescere: calorẽq
suꝑare. donec adid ꝑuenerit : qđ ꝑt̾ras diffusus
symul eleuant᷑. plus solito at̾ra remoti.: minꝰ de
humore sibi assumitt᷑ Unde humor cresce̾s ꝑ
fitq exustio. quia qđ iste ex ꝓpinquitate maius fa¬
ciunt. aliȩ remotȩ minus facurat. Et aultendendỹ.

Expanded text:
fumus evaporat, minuiturque calor, inde aqua ab intus fumus evaporat, minuiturque calor, inde aqua ab intus erumpens exit frigida. Est ergo aqua putei in aestate frigidissima, aqua vero fontis, quia propinquior calido aeri, minus est frigida, minus adhuc aqua fluviorum, minus pluviarum. Si ergo dulcis aqua colaractas terrae fit. Sed aquae illae, ex quarum humoribus fontes exeunt, per superficiem terrae, non per cataractas, spissae sunt et salsae, mariaque vocanturilosophorum sententia, terrena modo diluvio, modo exustione finiri, unde utrumque contingat videamus. Cum sit aqua, ut praediximus, fonti caloris supsit, contingit calorem paulisper crescere, humoremque superare, donec ad id creverit, quod per terras diffusus simul eleventur, plus solito a terra remoti, minus de humore consumunt. Unde humor crescens per fitque exustio, quia quod isti ex propinquitate magis faciunt, alii remoti minus. Et est attendendum
Abbreviated transcription (Latin):
implent᷑ tñ Conting̃ aut̃ eacharactam. ñ ibi finiri.
s hino et illine ẽẽ Unde ultra transit aqua putei.
et non debullit sursum. Ubi enim fons. finita ẽ
eitharacta. inde aqua ꝓpter spissitudinẽ t̃re non
ualens ultra defluere. cogitur surfum ebullire.
Sunt alii qui dnt̃ ñ ẽẽ excatharactis pͥncipiũ putei
s exsudoribꝰ t̾re. Cum .N. t̃ra aliquid humoris cõ¬
tineat. si ꝑforata sit. descendut guite aque. admo¬
dum sudoris hominis. et iñ ẽ aqua putei. tlob̾ uiaet᷑
exutroq causa ẽẽ Qđ enim in catharactis sunt. ꝑ
hoc ꝓbatur: qđ iuxta flumina statim repperitur.
aqua putei. et qđ ꝯͣtingit sepe uni puteo ꝓpt̃ alt̾m fac¬
qđ insiccis et aridis: aqua purei repperiturꝰ x xi.
U ex frigiditate pori t̾̃rȩ ꝯstringunt᷑.: nec pot̃
calor euaporare: qui remanens intꝰ. t̾rã calefacit.
et aquã. inestate uͦ poris suꝑficiei t̾re excalore aꝑtiᷤᷤ

Expanded text:
implentur tamen. Contingit autem cataractam non ibi finiri, implentur tamen. Contingit autem cataractam non ibi finiri, sed hinc et illinc esse. Unde ultra transit aqua putei, et non ebullit sursum. Ubi enim fons finita est cataracta. Inde aqua propter spissitudinem terrae, non valens ultra defluere, cogitur sursum ebullire. Sunt alii qui dicunt non esse ex cataractis principium putei, sed ex sudoribus terrae. Cum enim terra aliquid humoris contineat, si perforata sit, descendunt guttae aquae ad modum sudoris hominis, et inde est aqua putei. Nobis videtur ex utroque causam esse. Quod enim ex cataractis sint, per hoc probataqua putei et quod contingit saepe uno puteo post post alterum facd in siccis et editis locis aqua putei reperitur. Quod  ex frigiditate pori terrae constringuntur, nec potest calor evaporare, qui, remanens intus, terram calefacit et aquam. In aestate vero poris superficiei terrae ex calore apertis,
Abbreviated transcription (Latin):
nde aqua salsa sit. doceamꝰ. Naturał sapor aque. insi¬
pidus est. uñ natałr ẽ insipidũ flegina. exaccidente
tam̃ fit salsa. Cuiꝰ rõ talis ẽ. Cũ mare ut diximꝰ torri¬
dȩ zonȩ subpositũ. excalore spissat᷑. fitq salsũ. certũ
nempe ẽ. ꝑ ebullitionẽ aque.transire insale̾. S dicet
aliquis. cum ex hoc principio salso om̃s aquę nascantur.
et adidem reuertant᷑. teste salomone qui ãicit. adloca
unde exeunt aquȩ. reuertunt᷑. tleq .N. credendũ ẽ.
aquas annichilari. s circłarit̃ reuerti. Uñ ẽ. q que
Uuius ħ ẽ solucio. Cum t̾ra cauernosa sit. aqͣ exla¬
bilitate sua subintrat. que ꝑcatharactas transiens.
colat᷑ et attenuat᷑. salsumq amittit saporẽ. que ad
terre. suꝑficiẽ erumpens. fontes et riuulos duleis sapo¬
humorem dissensio est. Si enim acatharactis ut fon¬
tes principiũ hab̾ent. impłentur et decurrerent. Cõtra
qcł. dicimus. et si acatharactis principiũ ħant. non

Expanded text:
nde aqua salsa sit doceamus. Naturalis sapor aquae insipidus est, unde naturaliter est insipidum phlegma, ex accidente tamen fit salsa. Cujus ratio talis est: Cum mare, ut diximus, torridae zonae sit suppositum, ex calore spissatur, fitque salsum. Certum nempe est per ebullitionem aquam transire in salem. Sed dicet aliquis: Cum ex principio hoc salso, omnes aquae nascantur, et ad idem revertantur teste Salomone, qui dicit: Ad loca unde exeunt aquae, revertuntur . Neque enim credendum est, aquas annihilari, sed circulariter reverti unde est qCujus haec solutio: cum terra cavernosa sit, aqua ex labilitate sua subintrat, quae per cataractas transiens, colatur et attenuatur, salsumque amittit saporem, quae ad terrae superficiem erumpens, fontes et diversos rivulos dulcis sapohumores, dissensio est. Si enim a cataractis fontes principium haberent, implerentur et decurrerent? Contra quod dicimus: etsi a cataractis principium habeant, non
Abbreviated transcription (Latin):
longa et
rotunda. equalit̃ crescens. neq lineas insummũ adtin
fit quotiens lum mosum
corpꝰ et obscu¬
rum eiusdem sunt
quantitatiᷤᷤ
adhunc modum.
Cum gͦ
corpus solis et terre
equalia¬
non sint. quippe cum
maior terra umbra terre¬

Expanded text:
longa et rotunda aequaliter crescens neque lineas in summum coniufit quotiens luminosum corpus et obscurum eiusdem sunt quantitatis, ad hunc modum: Cum ergo corpus solis et terrae aequalianon sunt, quippe cum maior terra sit, umbra terr
Abbreviated transcription (Latin):
d̾e. ꝑsimile istaꝵ. de aliis intelliganiꝰ. Qua¬
re aut̃ si exp̃dictis causis ꝯtingant uenti
cum coitidie refluxiones diuidant᷑. S̾q
occurrant. qd testant᷑ coitidiani fluctus
qrͣ cotudie uenti ñ ꝯtingant: Cui dm̃s.¬

Expanded text:
dere, per simile istarum, de aliis intelligatur. Quadere, per simile istarum, de aliis intelligatur. Quaeritur autem: Si ex praedictis causis contingant venti cum quotidie refluxiones dividantur, sibique occurrant, quod testantur quotidiani fluctus, quare quotidie venti non contingant. Cui d
Abbreviated transcription (Latin):
onał. qui dr̃ boreas. qͥ idcirco frigidꝰ ẽ. quia infrigi¬
da zona nascit᷑. Siccꝰ uͦ. quia nubes d hoc angulo t̃rę¬
admediũ fugat. estq pluuiosꝰ. uxta fines torri¬
de zone Cum uͦ transit torridam zonã: calefit. et si
ultra torridã zonã: frigidus et siccus sit. ut aput nos
boreas. quippe cũ infrigida zona oriat᷑. qr ñtransit ꝑ
ante se nubes. usq ad angulum t̾rȩ inquo habitamꝰ
gnãt nob̾ pluuias. estq exaccidente nob̾ calidꝰ et hu¬
rales. Simduabꝰ p̃dictis refluxionibꝰ. ad septentrionẽ
xiones. ultra mediũ mͦ hic mͦ illic. sibi occurrant.
duos collaterales uentos generant. unũ int̃ eurum
alterũ int̃ austrũ et zephirũ S qr ocłis subiciendo
figa̾m iinuemꝰ laborẽ. unã similẽ p̃cedenti faci¬
amꝰ. inqͣ ñ ĩmedio sibi refluxiones occurrant. inpͥma
ut exilla cardinales ex hac collaterales intelligamꝰ
S qr inuna figã. ñ plus ꝗͣ duos possuniꝰ ostr̃¬

Expanded text:
onalis, qui dicitur Boreas: qui idcirco frigidus, quia in frigida zona nascitur. Siccus vero, quia nubes dad medium fugat; estque inde pluviosus juxta fines torridae zonae. Cum vero transit torridam zonam, calefit; et si ultra torridam zonam frigidus et siccus, ut apud nos Boreas, quippe cum in frigida zona oriatur, quia tamen perus, fugandoque ante se nubes usque ad angulum terrae in quo habitamus, generat nobis pluvias, estque nobis ex accidente calidus et hurales. Si in duabus praedictis refluxionibus ad Septentrionem xiones ultra medium, modo hic modo illic, sibi occurrant, duo collaterales ventos generant: unum inter Eurum, alterum inter Austrum, et Zephyrum. Sed quia oculis subjiciendo figuram, minuemus laborem, unam similem praecedenti faciamus, in qua non in medio sibi refluxiones occurrant. In prima ut ex illa cardinales, ex hac collaterales intelligamus. Sed quia in una figura, non plus quam duos possumus osten
Abbreviated transcription (Latin):
docendi occupati. parũ spacii adseri¬
pħiȩ abscindentes. et cũ pannicuł arrep¬
tis: totã sibi eã cessisse credentes: abisse
dinnoscimꝰ. uoce ip̃iꝰ declamantis ex¬
citati. ne nuda remaneat. particulaᷤᷤ
ignari morsibꝰ inuidiȩ. nos subiacere. Quia hodieẽ ꝑi¬
culum. et nosce̾ et hab̾e. S qm̃ ut ait quidã Iustiꝰ inui¬
dia nicħ ẽ. q̃ ꝓtinꝰ ipsũ auctorẽ rodit: excrucians aĩũ
Detormento illoꝵ c̾ti. et si demultis morsibꝰ uenatoꝵ.
ñ dubitantes. quasi catonẽ ꝑ estum libiȩ ueritatẽ seo¬
quentia transeamus¬
UONLAM de ethere et ornatu
illo 9tingant. ostendentesi.
Ier gͥ. ẽ aluna usq ad t̾ram. qui
Aquanto t̾rę ꝓpinquior. tanto hu¬
midior et spissior. qnͣto pemotior siccitior.
et splendidior: Hic cum sit subpositus soli.
ris: exuicinitate accendit. remotam uͦ: exꝑtẽ sui

Expanded text:
docendi occupati, parum spatii ad scriestes philosophiae abscindentes, et cum panniculis arreptis, totam sibi eam cessisse credentes, abiisse cognoscimus, voce ipsius reclamantis excitati, ne nuda remaneat, particulas aignari morsibus invidiae nos subjacere, quia hodie est periculum et nosse et habere: Sed quoniam, ut ait quidam: Justius invidia nihil est quae protinus ipsum Actorem rodit, excrucians animumntum majus. de tormento illorum certi, etsi de multis morsibus venenatorum non dubitantes, quasi Catonem per aestum Libyae, veritatem secquentia transeamusuoniam de aethere et ornatu illo contingant, ostendentes. Aer igitur est a luna usque ad terram, qui quanto terrae propinquior, tanto humidior et spissior; quanto remotior, siccior et splendidior. Hic cum sit suppositus soli, ris ex vicinitate accendit, et remotam expertem sui
Abbreviated transcription (Latin):
transit insanguinẽ: augmentandus ẽ: Hic orit᷑ questio
Cum istę diuersitates in predictis temporibꝰ. exꝓpin¬
quitate et remotione solis hant ꝯtingere. sol uͦ existe̾s
inleone. tantũ distat anrã habitabili. quantũ existẽs
ingeminis. ĩ uirgine. qͣntũ intauro inlibra. quantũ in
ariete. quare inilł tribꝰ oꝑet᷑ calorẽ et humorẽ. uihis
duobꝰ calorẽ et siccitatem: Cui respondendũ ẽ: qͥ existẽs
intribꝰ uernalibꝰ. ex hoc qd ꝓpinquus ẽ oꝑat᷑ calorẽ.
exuieinitate hiemis p̃cedentis. oꝑatur humoreni

Expanded text:
transit in sanguinem, augmentandus est. Hic oritur quaestio. transit in sanguinem, augmentandus est. Hic oritur quaestio. Cum istae diversitates in praedictis temporibus ex propinquitate et remotione solis habeant contingere, sol vero existens in leone, tantum distat a nostra habitabili, quantum existens in geminis, in virgine quantum in tauro, in libra quantum in ariete quare in illis tribus operetur calorem et humorem, in his duobus calorem et siccitatem? Cui respondendum est: Quod existens in tribus vernalibus, ex hoc quod propinquus est operatur calorem, ex vicinitate hiem
Abbreviated transcription (Latin):
firmitas ẽ. quȩ uenit exsanguine. minus mala quę
exmelancolia ut quartana In eodẽ ẽ conueniens
uti frigidis et siccis. ¶ Cum aut̃ usq ad cãcrũ
ascendit. exꝓpinquinte siua. t̾ram incendit et siccat.
Uñ ẽ estas calida et sicca. quȩ incipiens medio iunio.
quando sol intrat cancrũ. extendit᷑ donee inleo¬
nẽ: quem intrat medio uilio. et donec ẽ inuirgine.
ꝗͣ intrat medio augusto. huiꝰ tpr̃is ẽ. herbaꝵ et
arboꝵ radicos exsicc̃are Consimile ẽ igni: cołȩ iu
uentuti. hec enim calida et sicca sũt. In eo melius se¬
hnt̃ flegmatici: peiꝰ colerici. melius decriͤpiti. peius¬
iuuenes. pessina ẽ infiriitas quȩ uenit excolera. minꝰ
mala quȩ exflegniate ẽ: lueodem. utile ẽ uti frigidis
et humidis. augmentandus ẽ potꝰ. et minꝰ ẽ cibꝰ. Cũ
enim excalore aꝑti sunt pori corꝑis. euaporat ealor
naturał. ex qͦ ñ ita bene digeritur cibꝰ. S qr potꝰ eito

Expanded text:
firmitas est quae venit ex sanguine, minus mala quae firmitas est quae venit ex sanguine, minus mala quae ex melancholia, ut quartana. In eodem est conveniens, uti frigidis et siccis. Cum autem usque ad cancrum ascendit, ex propinquitate sua terram incendit et desiccat. Unde est aestas calida et sicca, quae incipiens medio Junio, quando sol intrat cancrum, extenditur donec in leone quem intrat medio Julio, et donec est in virgine quam intrat medio Augusto, hujus temporis est et herbarum et arborum radices exsiccare. Consimile est igni, cholerae, et juventuti; haec enim calida et sicca sunt, in eo se melius habent phlegmatici, pejus cholerici, melius decriuvenes. Pessima est infirmitas, quae venit ex colera, minus mala quae ex phlegmate est. In eodem est utile uti frigidis et humidis. Augmentandus est potus, et minuendus est cibus. Cum enim ex calore aperti sunt pori corporis, evaporat calor naturalis, ex quo non ita bene digeritur cibus, sed quia potus cito
Abbreviated transcription (Latin):
quia cum corꝑa humana aꝑta sunt ex calore. sta¬
tim corrumpunt᷑ ex subito frigore. S si aliquis se
in hoc tmpre ꝯ seruet. tarduis in eo ꝗͣ in alio tpre.
infirmitatem uicurret. xxx.
Iic subiciet aliquis. Uñ gͦ ẽ. qđ si aliquis intret
aliquẽ cum aliqua int̾irnitate ñtam sepe morit
in hieme quam inuere: Cum infirmitates oriant᷑
exmalo humore. ꝑ m̃bra se diffundente. exfrigi¬
clitate hyemis ꝯstringunt᷑ humores: uec possunt
deffluere Excalore aut̃ ueris idem dissoluunturꝰ
quibꝰ decurrentibꝰ ꝑm̃bra. sucetimibit hõ et mo¬
ritur. hȩc temꝑies ab ariete incipiens. extendit᷑.
dum sol ẽ incancro et geminis. primũ mediõ apͥł.¬
scđm medio maĩ intrat᷑ huic tempori consimiles
sunt. aer sangius. puericia. quia calidi et humi¬
di sunt. In eo se melius hñt melancolici. ꝑ eius
sangumei. melius senes. peius pueri. Messima in¬

Expanded text:
quia corpora humana aperta sunt ex calore, et staquia corpora humana aperta sunt ex calore, et statim corrumpuntur ex subito frigore. Sed, si aliquis se in hoc tempore conservet, tardius in eo, quam in alio tempore infirmitatem incurreret. Hic subjiciet aliquis: Unde ergo est quod si aliquis intret hiemem cum aliqua infirmitate, non tam saepe moritur in hieme quam in vere? Cum infirmitates oriuntur ex malo humore, per membra se diffundente, ex frigiditate hiemis confringuntur humores, nec possunt diffluere; ex calore autem veris idem dissolvuntur, quibus discurrentibus per membra, succumbit homo et moritur. Haec temperies ab Ariete incipiens, extenditur dum sol est insecundum medio Maii intrat. Huic tempori consimiles sunt aer, sanguis, pueritia quia calidi et humidi sunt. In eo se melius habent melancholici, pejus sanguinei, melius senes, pejus pueri. Pessima in
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑis. exfrigiditate ꝯstringunt᷑. inde calor intꝰ
ꝑmanetis. plus consumit. Cont᷑ igit᷑ interiorẽ
deffectionem. oportunũ ẽ. infunde oxtĩorẽ re¬
feeuonem. Inde ẽ qd̾ aput antiquos. dr̃ hyemis
abinmundicia paludis: spurius uocabat᷑: In eolẽ
bonuni ẽ uti calidis et ficcis Cum uͦ sol ascen¬
dendo ułq ad arietem ꝑuenit. quẽ medio martu
uitrat. nec minꝰ remotꝰ uec minꝰ ꝓpinquus ẽ. ut po¬
te inmedio torridȩ z onę positꝰ. Uñ aer nr̃e habita¬
inlis. nec minꝰ calidus. nec minꝰ frigidꝰ. nec̾ pimus
siccus : nec minꝰ humidus: s int̾ quatitior qͣlitates
temꝑatꝰ. Ex hac temꝑie pori t̾rȩ aꝑuunt᷑: euaporata.
fumus humidꝰ. qui ꝑradices arboꝵ et herbaꝵ ascen¬
quidam m̃ sis huiꝰ temprĩs. dr̃ aprit. quasi aꝑilis
siccũ exuicinitate estatis. mͦ ead̾ rõe calidum mͦ fri¬
gidum. Inde ẽ. qd̾ inmartio: sepe infirmant᷑ hoĩes

Expanded text:
corporis, ex frigiditate constringuntur, unde calor intus corporis, ex frigiditate constringuntur, unde calor intus permanens, plus consumit. Contra igitur interiorem defectionem, oportunum est infundere exteriorem refectionem. Inde quod apud antiquos Deus hiemis, ab immunditia paludis Spurius vocabatur. In eodem bonum est uti calidis et siccis. Cum vero sol ascendendo usque ad arietem pervenit, quem in medio Martii intrat, nec minus remotus, nec minus propinquus est, utpote in medio torridae zonae positus. Unde aer nostrae habitabilis nec minus calidus, nec minus frigidus, nec minus siccus, nec minus humidus, sed inter quatuor qualitates temperatus. Ex hac temperie pori terrae aperiuntur, evaporatque fumus humidus, qui per radices arborum et herbarum scanquidam mensis hujus temporis dicitur Aprilis, siccum ex vicinitate aestatis, modo eadem ratione calidum, modo frigidum. Inde est quod in Martio saepe infirmantur homines,
Abbreviated transcription (Latin):
intrat inmedio i anuarii. scd̾m in medio feb̃r
Constat gͦ hyemps tribꝰ m̃sibꝰ. et hoc ẽ unũ de. iiiiͬ
auni temporibꝰ. In hoc exfrigore ꝯstringunt᷑ pori.
suꝑficiei tr̃e. nec potest calorꝰ euaporare. qͥ reman:
intꝰ nutrit radices herbaꝵ et arboꝵ. uicẽq matͥs
pregnantis. obtinet. Increm̃tũ aũt ñ confert. qͥa
nec calor nec humor. ex quibꝰ omne erem̃tũ est.
pot᷑ ascende ꝓpt̃̾ constrictionẽ frigoris. S uñ
gelu. unde niues. uñ grandines: uñ pluue. uñ
tonitrua et fulmina ꝯtingant. intractatu deae¬
re dicemꝰ. Huic tempori ꝯsimilia s̃ aqua. flegina.¬
etas decrepita. Hȩc et enim frigida et humida
sunt. Ineo dem se meluis hnt̃ colerici. peiꝰ fleg
matiti melius iuuenes. peius decrepiti. pessima
ẽ infirmitas quȩ ex flegmate ut cortidiana te¬
bris. minꝰ mala quȩ ẽ excolera. ut t̃tiana. utile
ẽ in eadẽ augm̃tare cibum. Pori .N. humani

Expanded text:
intrat in medio Januarii, et secundos in medio Februarii. intrat in medio Januarii, et secundos in medio Februarii. Constat ergo hiems tribus mensibus, et hoc est unum de quatuor anni temporibus. « In hoc ex frigore constringuntur pori superficiei terrae, nec potest calor evaporare, qui remanens intus, nutrit radices herbarum et arborum, vicemque matris praegnantis obtinet. » Incrementum autem non confert: quia nec calor, nec humor, ex quibus omne incrementum est, potest ascendere, propter constrictionis frigus. Sed unde gelu, unde nives, unde grandines, unde pluviae, unde tonitrua, unde fulmina contingant, in tractatu de aere dicemus. Huic tempori consimilia sunt, aqua, phlegma, aetas decrepita: haec etenim frigida et humida sunt. In eodem se melius hmatici, melius iuvenes, peius decrepiti; pessima est infirmitas, quae est ex flegmate, ut cottidiana febris, minus mala, quae est ex colera, ut tertiana. Utile est in eodem augmentare cibum, pori enim humani
Abbreviated transcription (Latin):
o ueturꝰ gͦ sol. et alii planete. aboccidente in
orientemꝰ. ñ recto modo s obliquando. mͦ scił
descendendo. ascendendo adorientalia. seđ m
p̃dictam signoꝵ dispositionẽ. S dicet aliquis.
Quę necessitas fuit. qđ sol obliquando ñ recto
modo moueretur: Respondetur. Magna quã
ostendemꝰ. s predoceamꝰ. quas diuersitates obliꝗͣ
meindo oꝑetur. aremotiori .i. acapͥcorno incipien¬
tes Cum gͦ sol intrat capricornũ. qd̾ contingit
iumiedio decembris unus mensis intrat signum
et inmedio ianuario exit. eiq attributtut. in qͦ
illud intt. quia tẽ remotissimꝰ ẽ anr̃a habitabili.
illa frigore ꝯstringit᷑. Terra n. et aꝗͣ nat᷑ałr fri¬
gidȩ sunt. nͥ asole calefiant. Itmͣ cũ ñ sit qͦ arescat.
aer spissat᷑ ad nubes. quȩ dissoluunt᷑ inpluuias.
Inde fit quedã uarietas anni. quȩ dr̃ hyemps.
Est .ii. hiemps. humida et frigida̾. extenditurq
donec sol transeat aquariũ et pisces. quoꝵ primũ

Expanded text:
ovetur ergo sol et alii planetae ab occidente in orientem, non recto modo, sed obliquo modo, scilicet, descendendo, ascendendo ad orientalia secundum praedictam signorum dispositionem. Sed, dicet aliquis: Quae necessitas fuit, quod sol obliquo, non recto modo movetur? Respondetur: Magna quomodo ostendemus. Sed praedoceamus, quas diversitates oblique meando operetur, a remotiori, id est a capricorno incipientes. Cum ergo sol intrat capricornum, quod contingit in medio Decembris, unius mensis intrat signum, et in medio Januarii exit, eique attribuitur in quo illud intrat, quia tunc remotissimus a nostra habitabili, illa frigore constringitur. Terra enim et aqua naturaliter frigidae sunt, nisi a sole calefiant. Item, cum non sit quo arescat, aer spissatur in nubes, quae dissolvuntur in pluvias. Inde fit quaedam varietas anni, quae vocatur hiems. Est enim hiems humida et frigida, extenditurque donec sol transeat aquarium et pisces, quorum primum
Abbreviated transcription (Latin):
desit aliquantulũ uersꝰ cancrũ. alt̾m uersus ca¬
pricorniũ. ñ pot̃ luna solis uisũ. et descensũ ra¬
nob̾ aufferre hoc mͦ S quia desole
proposse nr̃o disseruimꝰ. deinde de
et terrȩ spissius ht̃ corpꝰ. ꝗͣ cęterȩ
stellȩ. unde ñ ht̃ ꝓpriũ splendorẽ
et calorem. s a sole accendit᷑. Si

Expanded text:
quod sit aliquantum versus cancrum, alterum versus caquod sit aliquantum versus cancrum, alterum versus capricornum, non potest luna Solis visum et descensum ranobis auferre. Sed, quia de sole pro posse net terrae spissius habet corpus quam ceterae stellae, unde non habet proprium splendorem et calorem, sed a sole accenditur. Si
Abbreviated transcription (Latin):
citra tumorẽ t̃rȩ nascit̾. cito inmane udet᷑. et tar¬
de abocuł auffertur:. inde ꝓlixius ẽ splendor suꝑt̾rĩ.
et breuis umbra Eodẽ uͭ mariete. ł inlibra exi¬
stente. quia eqͣłr distat a nob̾. equalit̃ suꝑ t̃ram et
subt̾ra ẽ. inde ẽ equał splendor: et equał obscuritaᷤ.
Innumeratis effectibꝰ soł. tam exna xxxiii.
turali ꝗͣ exaccidentali motu. de eclipsi eiꝰ dica¬
tingat solẽ ẽẽ inmedio zodiaco. qui locꝰ ed yptioꝰ
ret̾ iret ꝑmedium solaris et lunȩ̨ et t̃reni corpsᷤ
sic: ł unc luna facit radios solis elidi. nec adt̾rã
olnectu lunaris corꝑis possunt descende. inde ẽ
qđ numꝗͣ nisi intricesima luna ꝯtingat. quia alio
die ñ ẽ recto mͦ. sub posita soli. ñ tnͣ omĩ tricesima
luna hoc ꝯtingit S quocienscũqs hoc ꝯting̾. ĩ ea
contingit. Si .tĩ. in xxx. die luna ita opposita soli.

Expanded text:
citra tumorem terrae nascitur, cito in mane videtur, et tarcitra tumorem terrae nascitur, cito in mane videtur, et tarde ab oculis aufertur, inde prolixius est splendor super terram, et brevius umbra. Eodem vero in ariete vel in libra existente, quia aequaliter distata nobis, aequaliter super terram, et sub terra est, inde est aequalis splendor, et aequalis obscuritas.Enumeratis effectibus solis, tam ex naturali motu quam ex accidentali, de eclipsi eiusdem dicatingat solem esse in medio zodiaci, qui locus eclipticuretur, iret per medium solaris et lunae et terreni corporis sic. Tunc luna facit radios suos elidi, nec ad terram obtectu lunaris corporis possit descendere. Inde est quod nunquam nisi in triginta luna contingat, quia alio die, non est recto modo supposita soli. Non tamen omni tricesima luna hoc contingit. Sed quotiescunque contingit, in ea contingit. Si enim in tricesima die luna, ita opposita soli,
Abbreviated transcription (Latin):
alis uͦ dies ẽ. spaciũ quo sol ab ortu adoccasũ reffert᷑.
hunc ut naturalẽ. uͦii. modis diuiser᷑. Pruma .n. parte.
illuis. solrubet. deinde splendet. pꝰ ea calet. ad ulti¬
mũ descendit et tepet: Inde ẽ qd̾ infabuł. iiiͦiͬ.
equi phebo attribuuntur. noĩa p̃dictis r̃onibꝰ ꝯuerui¬
quartꝰ philogeus. id ẽ amans t̾rã In istis usualibꝰ. t̃tio
inaimo contingut diuersitates. aliquando namq s̃
equales noctibꝰ. aliqno ꝓlixiores. aliquando breuroreᷤᷤ.
Iarum diuersitatũ hec causa ẽ. Cũ sol xxxii.¬
in hiemalibꝰ signis ẽ. tumor t̾rȩ qui ẽ ĩ medio
torride zonȩ inter nos et illũ positꝰ. auffert no¬
bis ne illum cito uideamꝰ. et causa ẽ qr̃ eito ab
cetilis nr̃is aufferat᷑. iñ breuis ẽ splendor ap̃ nos
suꝑ t̾ram. et sic dies. uinbra ꝓlixa: et ideo nox.
S qnͣdo ẽ ineancro. et inaliis estualibꝰ signis. qͥa

Expanded text:
alis vero dies est spatium, quo sol ab ortu ad occasum refertur. alis vero dies est spatium, quo sol ab ortu ad occasum refertur. Hunc ut naturalem, quatuor modis diviserunt. Prima enim parte illius, sol rubet, deinde splendet, postea calet, ad ultimum descendit et tepet. Inde est quod in fabulis quatuor equi Phoebo attribuuntur, nomina praedictis rationibus conveniquartus Philogeus, id est, amans terram. In istis usualibus tertio in anno contingunt diversitates, aliquando namque sunt aequales noctibus, aliquando prolixiores, aliquando breviores.Harum diversitatum haec causa est. Cum sol in hiemalibus signis est, tumor terrae, qui est in medio torridae zonae, inter nos et illum positus, aufert nobis, ne illum cito videamus et causa est, quare ab oculis nostris auferatur, inde brevius est splendor ejus apud nos super terram: et sic dies umbra prolixa, et ideo nox. Sed quando est in cancro, et in aliis aestivalibus signis, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ait in bieme neq fructꝰ si aliqͥ nascerent᷑. adinatu¬
ritatẽ tend̾et. sine quibꝰ nus animantiũ uiuere poss.
die afirmam̃to tñ reffert᷑ ad occasũ. existensq suꝑ trã.
agit splendorẽ. qui dies dr̃. Subt̃ra uͦ eodẽ existente
insuꝑiori parte ẽ obscuritas. quȩ nox uocatur Atten¬
dendumq ẽ. qđ dies alius naturał. aliꝰ usualis. De¬
naturali gͦ prius. de inde deusuali disseramus. xxxi.
usualem diem et noctẽ Uñ dicimus .xxx. dies
eẽ in mense. cum ineo sint dies et noctes. Hẽ in añi.
phisi ci diuiserunt. a nona parte noctis. usq ad t̾tiã
diei usualis. calidũ et humidũ ẽẽ dicentes. at̃tia diei
usualis usq ad nonã calidum et siccũ. anona eiusdẽ
usq adt̃tiam noctis. frigidũ et siccũ. at̃tia noctis usq
adnonã. frigidũ et humidum: Inde ꝯtingit: qͥ quȩ¬
dam infirmitates in diuersis partibꝰ eiusdẽ: peuis
et melius. scd̾m p̃lictã roẽm detemporibꝰ hnt. Usu¬

Expanded text:
si aliqui nascerentur, ad maturitatem tenderent, sine quibus numerus animantium vivere non posset. die a firmamento, dum refertur ad occasum, existensque super terram agit splendorem, qui dies dicitur. Sub terra vero eodem existente, in superiori parte est obscuritas, quae nox vocatur. Attendendumque est, quod dies alius naturalinaturali ergo prius, deinde de usuali disseramus. Naturausualem diem et noctem, unde dicimus trigihta dies esse in mense, cum in eo sint dies et noctes. Hunc in quattuor physici diviserunt: a nona parte noctis usque ad tertiam diei usualis calidum et humid um esse dicentes; a tertia diei usualis usque ad nonam calidum et siccum; a nona eiusdem usque ad tertiam noctis frigidum et siccum, a tertia noctis usque ad nonam frigidum et humidum. Inde contingit, quod quaedam infirmitates in diversis partibus eiusdem peius et melius secundum praedictam rationem de temporibus habeant. Usu
Abbreviated transcription (Latin):
accidente tñ uariant᷑. ut si cum hiemalibꝰ signis sit aliqͥs
calidꝰ planeta ut marsest. p̃t̃ nat̾am. calida et sicca. Sinitr
sunestate sit aliquis frigidus et humidꝰ. plus solito. est
humida et siccea. Ideo prudenti phisico: semꝑ ꝓuidendũ
ẽ. quȩ signa sol obtineat: et quis planeta cum eo sit in
eodem signo. ut sciat qualis futura ẽ estas. et alia tẽpora.
ut cc̾ futurã qualitatẽ. p̃sto sit medicam̃. Cũ gͥ sol has
diuersitates oꝑetur. oblique ascendendo et descendendo.
uideamꝰ quid mali sequeret᷑. si semꝑ recto mͦ uolueret᷑.
et dehoc nullus dubitat. qđ si semꝑ ita ꝓpinquus nobͣ
moueretur. ut in estate semꝑ estum haberemus. nec ali¬
quid cresce posset. Simiłł si semꝑ remotꝰ esset. ut in hieme
semꝑ rigor frigoris eẽt. nec extra fructꝰ. et herbȩ nasce¬
rentur. S dicet aliquis Si ita se moueret. uer esset in

Expanded text:
accidente tamen variantur, ut si cum hiemalibus signis sit aliquis accidente tamen variantur, ut si cum hiemalibus signis sit aliquis calidus planeta, ut Mars est, propter naturam calida et sicca. Similiter, si in aestate sit aliquis frigidus et humidus, plus solito est humida et sicca. Ideo prudenti physico semper providendum est, quae signa sol obtineat, et quis planeta cum eo sit in eodem signo, ut scias qualis futura sit aestas, et alia tempora, ut contra futuram qualitatem praesto sit medicamen. Cum igitur sol has diversitates operetur, oblique ascendendo et descendendo, videamus quid mali sequeretur, si semper recto modo volveretur: et de hoc nullus dubitat, quod si semper ita propinquus nobis moveretur, ut in aestate, semper aestum haberemus. Nec aliquid crescere posset. Similiter, si semper remotus esset, ut in hieme, semper rigor frigoris esset, nec extra fructus et herbae nascerentur. Sed dicet aliquis: Si ita se moveret, ver esset in
Abbreviated transcription (Latin):
mentat᷑ materii morbi. minꝰ mala quȩ fit ex humore.
tpr̃i ꝯtͣrio. Mliiuit᷑ namq qualitate tpr̃is. mat̾ia morbi.
Hic orit᷑ questio. similis p̃cedenti. Cũ sol ex istens ĩscor¬
pione. t̾m distet auos quantũ inpiscibꝰ iui sagitario¬
quantũ inaquario. qͣre alias oꝑet᷑ inut qualitates.
alias inistis. Huiꝰ solutio. facilis ẽ. Iu p̃cedentibꝰ nẽ
pe .i. inscorpione et sagatario. quia estate desiceatꝰ ẽ
humor. iamas sol mediũ torridȩ ⁊ one transiuit. est
frigꝰ et siccitas Iiustis aliis. quia sunr ẽ sol. remotꝰ ẽ
frigiditas. s quia iam dudũ defecit calor qui aera desic¬
cat paulisꝑ spissat᷑ aer innubes. et fit tp̃s humidũ.
Quamuis ut p̃diximꝰ. hiemps sit frigida et humida
in principio tñ ẽ mag̾ frigida.minꝰ humida. infine
mag̃ humida. minus frigida. in medio ȩqͣłr. Uer aut̃
inmediõ ȩqͣłr. Autompnꝰ inprincipio magis siecꝰ. minꝰ fri

Expanded text:
mentatur materia morbi; minus mala quae fit ex humore tempori contrario, minuitur namque qualitate temporis materia morbi. Hic oritur quaestio similis praecedenti: cum sol existens in Scorpione, tantum distet a nobis, quantum in piscibus, in sagittarioquantum in aquario, quare alias operetur in illis qualitates, alias in istis? Hujus solutio facilis est: in praecedentibus nempe, id est in scorpione et sagittario, quia aestate desiccatus est humor, jamque sol medium torridae zonae transivit, est frigus et siccitas. In istis aliis, quia similiter est sol remotus, est frigiditas: sed quia jamdudum defecit calor, qui aera desiccat: paulisper spissatur aer in nubes, et fit tempus humidum. Quamvis, ut praediximus, hiems sit frigida et humida, in principio tamen magis est frigida, minus humida, in fine magis humida, minus frigida, in medio aequaliter. Ver ain medio aequaliter. Autumnus in principio magis siccus, minus frig
Abbreviated transcription (Latin):
calorẽ. S quõ excalore ueris et estatis. iam humor
aeu̾ccatꝰ ẽ. ñ ẽ quo temꝑet᷑ calor. nec unde sit hu¬
miditas. Inde ẽ aut̃ tp̃s calidum. Cum uͦ ẽ inlibra.
quia iam omnino desiccatꝰ ẽ humor. et exunctꝰ est
calor. oritur autumpnꝰ frigidus et siccus. inqͦ fructꝰ
habentes intͦ humores ut incemi. et c̾ colligunt᷑ exge¬
mina siccitate estatis et autompni. maturi Incuit
aut̃ medio septembre. sole intrante librã. durans
diun sol ẽ inscorpione et sagritario. quoꝵ primum
intrat inmedio octobre. sedđm medio nouembre.
Assimilatur hiuc tpr̃i. t̾ra melancona senectꝰ. qͥa fri¬
gidȩ et siceȩ sunt. In eo melius se hnit sanguinei. petꝰ
melancoli i melius pueri. peius senes. Pessuna ẽ ĩ fir¬
Imitas.¬

Expanded text:
calorem, sed quoniam ex calore aestatis et veris iam humor desiccatus est, non est quo temperetur calor nec unde sit humiditas; unde est autem tempus calidum. Cum vero in Libra est, quia iam omnino desiccatus est humor et extinctus est calor, oritur autumnus frigiduhabentes intus humores, ut racemi et caetera colliguntur ex gemina siccitate aestatis, et autumni maturi. Incipit autem autumnus in medio Septembris, sole intrante libram, durans dum sol est in Scorpione et Sagittario, quorum primum intrat medio Octobri, secundo medio Noar 1,3 huic tempori terra, melancolia, senectus, quia frigidae et siccae sunt. In eo melius se habent sanguinei, peius melancolici, melius pueri, peius senes. Pessima est infirmitas
Abbreviated transcription (Latin):
tibꝰ. stupent rgͦ rantes: tlullũ gͦ tp̃s anni. umune ẽ aplu¬
spissatur. ł humor calore uł uento eleuaturꝰUIi.¬
et incensa fit ad modũ sanguinis rubea et spissa
pluere Inde ueri simile ẽ dictum eẽ. qđ ant̃ finẽ huius
mundi. guitȩ sanguinis cadent: et cum debeat exustio¬
nem futi. ut testat᷑ scriptã quȩ dicit. Ignis incõspectu
sabunt᷑. et incensȩ rubeeq facte. adsimilitudinẽ sangui¬
nis cadent. ¶Est qno inpluiioso tpr̃ arcꝰ discolor in
nubibꝰ apparet. Unde existat. et unde tot̃ in eo appare¬
ant colores. dicamus Cum ut supͣ diximꝰ. calor solis
humorẽ eleuet. ł fumꝰ humidꝰ euaporat. aqͣ innube
ut inuitreo uase: et uͥ ẽ tenuior et calidior. rubeũ
ostendit colorẽ. uͥ spissior. purpureũ uł ingrum.
Iñ ẽ. qđ arcus ille numꝗͣ nͥ inoiposita sui parte. soli
relucet. Aer enim exsplendore solis. ita irradiatur.

Expanded text:
tibus stupent ignorantes. Nullum ergo tempus anni immune est a plutibus stupent ignorantes. Nullum ergo tempus anni immune est a pluspissatur vel humor calore vel vento elevatur. Haincensa, fit ad modum sanguinis rubea et spissa.pluere. Inde verisimile est dictum esse quod ante finem huius saeculi guttae sanguinis cadent quia, cum debeat exustione finiri, ut testatur scriptura, quae dicit: "Ignis in conspectu sabuntur, et incensae, rubeaeque factae, ad similitudinem sanguinis cadent. Est quando in pluvioso tempore arcus discolor in nubibus apparet, unde existant, et unde in eo tot appareant colores, dicamus. Cum, ut supra diximus, calor solis humorem elevet, vel fumus humidus evaporet, aquae in nube ut in vitreo vase, et ubi est tenuior et calidior, rubeum ostendit colorem, ubi spissior, purpureum vel nigrum. Inde est, quod arcus ille nunquam ut in opposita parte solis relucet. Aer enim ex splendore solis ita irradiatur,
Abbreviated transcription (Latin):
Uum ꝓprium sit ignis tende sursum. uñ ẽ u
quod radii et calor adt̾cm tendunt: Ad qđ dici¬
mus qđ sol igne sit nature. ñ quia exsolo igne
constet. s quia ineo dominatur Predocuimꝰ enĩ
S quia acaloris fonte ꝓcedit. secũ aliquid caloris.
calor qui p̃dicto mͦ descendat. reuertendo. secum
aliquia humoris eleuat qͥ ebuliendo. insui sub̃ am
elementis factum est: nichil ẽ in eo qͥ adinferi ora
descendat. ldeo uͦ ẽ que pars aeris. et t̃rȩ soli subdita
ẽ feruida. remota aũt frigida: et si sit etheri subiecta.
sit ignis: ñ ibi feruor ẽ. deficit .N. humida et spissa mat̾ia.
qͣ accendat᷑ ignis. neqs frigꝰ neq obscuritas s unꝰ et ꝯtinuuᷤᷤ
feriori igne. qui semꝑ alicui spissȩ mat̾iȩ mixtꝰ. nũꝗͣ eẽ de¬
qd̾ ramnunculi et pisces. amultis usi sunt de aere cade. Cũ
Ni. ut diximꝰ aqua auento sustollat᷑. ꝯting̃ ꝙͥ rannunculos
et pisces secũ eleuat. quibꝰ exnat᷑ali grauedine descenden¬

Expanded text:
um proprium sit ignis, tendere sursum, unde est quod radii solis et calor ad terram tendunt? Ad quod dicimus, quia sol igneae naturae sit, non quia ex solo igne constet, sed quia in eo dominatur. Praedocuimus enim Sed quia a caloris fonte procedit, secum defert aliquid caloris, calor, qui praedicto modo descenderat, revertendo secum aliquid humoris elevat, quod ebulliendo in sui substantex elementis factum, nihil est in eo quod ad inferiora descendat. Inde vero est quod pars aeris et terrae, soli subdita est fervida. Remota autem frigida, etsi sit aetheri subjecta. sit ignis, non ibi fervor est, deficit enim humida et spissa materia qua accendatur ignis, neque frigus, neque obscuritas, sed unus et continuus feriori igne, qui semper alicui spissae materiae mistus, nunquam bus. Inde est, quod ranunculi et pisces a multis visi sunt de aere cadere. Cum enim, ut praediximus, aqua a vento subtollatur, contingit quod ranunculos et pisces secum elevat, quibus e naturali gravedine descenden
Abbreviated transcription (Latin):
frigiditate terrȩ et aque ipiss itur. transitq inaqueã
cadit ꝑminutissimas particulas. Aliqnõ adnutrim̾¬
tum sui caloris. solem attrahere humorẽ ẽtingit.
et qđ iillo liquidius ẽ inigneam transit sub̾am¬

Expanded text:
frigiditate terrae et aquae spissatur transitque in aqueamfrigiditate terrae et aquae spissatur transitque in aqueamcadit per minutas particulas. Aliquando vero ad nutrimentum sui caet quod in illo liquidius est, in igneam transit sub
Abbreviated transcription (Latin):
et illinc temꝑatur. Ii.Sunt gͦ inaere : u. diu̾sita¬
tes. quȩ ab aniquis zone dictȩ sunt. ñ ut quidam
estimant: suꝑ lunam. Illic nempȩ. omĩa s̃ immutabi¬
lia. quia illic nulla ẽ ꝯtrarietas. Cum enim ibi sit ether
fensionẽ. Prima ẽ. qđ aer sepe uocat᷑ celum. Unde
uocat᷑q pars etheris: nomine partis aeris sibi subpo¬
siti. diciturq pars suꝑ posita frigide frigida: quãuis
inea nullum sit frigus Pars suꝑ posita torridę tor¬
rida: non quia inethere aliquis sit feruor caloris.
accencłe aliquid non potest. doneo humido se
misceat et spisso: litȩ eedem diuersitates: exaere
suꝑ posito interra sunt. Qualitas quippe aeris.
dentes que in eo. et unde sint diuersitates apluuia.
quia ẽ omni tpr̃i cominunis. iorpiamus. iIII.
spissus et humidus euaporat. qui cum ascendit.
minutissime guttȩ se inuoluunt. que grossiores et gra¬
iuores facte cadunt. fitq pluuia. Aliqnõ uͦ aer exͦ

Expanded text:
. Sunt ergo in aere quinque diversitates, ab antiquis zonae dictae sunt, non, ut quidam aestimant, super lunam. Illic nempe omnia immutabilia sunt, quia illic nulla est contrarietas. Cum enim ibi aether,fensionem. Prima est, quod aer saepe vocatur coelum, unde vocaturque pars aetheris nomine partis aeris sic suppositi: diciturque pars superposita frigidae, frigida: quamvis in ea nullum sit frigus. Pars superposita torridae, torrida: non quod in aethere aliquis sit fervor caloris. accendere aliquid non potest, donec humido se misceat, et spisso. Istae eaedem diversitates ex aere superposito in terra sunt. Qualitas quippe aeris, dentes quid in eo et unde sit, et a diversitate pluviae, quia est omni temperiei communis, incipiamus. CAP. porat et humidus, qui dum ascendit, minutissimae guttae se involvunt, quae grossiores et graves factae cadunt fitque pluvia. Aliquando vero aer ex
Abbreviated transcription (Latin):
S qnõ elongat᷑ a sole. incip̃ splendor admodũ gracit¬
plꝰ splendoris descendit. ita qđ in un. die dichoto
splendor descendit. umbra ascendit: et econuerso.
ex hoc. qđ sole occidente ipsa oritur. iam tota uni
selenos. idest plenilunium. Postea uͦ incipit ad¬
ꝓpinquare soli: et umbra descende. splendorq
ascende. Uñ deficiendo ex nr̃a parte splendorꝰ
fit primum descendendo amphicirros. demide dro¬
noydes hec omĩa
tali figura posita.
na inpredicta eclip
tica linea. sic dispo¬
sitis d sol ẽ in infe¬
riori hemisperio.
iuna insuꝑiori.
terra uͦ in medio
sic. quod silinea
descenderet a medio lunaris co

Expanded text:
Sed quando elongatur a sole, incipSed quando elongatur a sole, incipplus splendens descendit, ita quod in septimo die dichotomsplendor descendit umbra ascendit, et e converso: ex hoc quod sole occidente ipsa oritur, jam tota umbrέλητος, id est plenilunium. Postea vero incipit appropinquare soli, et umbra descende re, splendorque ascendere. Unde deficit ex nostra parte splendor fit primum descendendo amphicirtos, deinde dinoides. Haec omnia tali figura posita ana in prtica linea sic dispositis, quod sol est in inferiori hemispherio, luna in superiori, terra vero in medio: sic quod si linea descenderet a medio lunaris cor
Abbreviated transcription (Latin):
.N. ꝓpriũ hab̾et calorẽ: cũ uicina sit t̾rȩ. ꝑsingłos m̃ses
estũ caloris et frigꝰ memis int̾ram ageret: tãꝗͣ con¬
tinuis inȩqualitatibꝰ. nichil uiuere posset. Caruit gͦ
splendore et calore. a sole tñ suꝑ posito illustratur.¬
ẽ subposita soli. in eodem signo prenimio splendore¬
ẽ. eã obscurari. neo posse apparere S quõ elongat᷑
asole. inparte incipit splendor apparere. Uñ eũ plus
remouetur a sole . maior inea splendor apparet in
parte opposita soli. prius apparet splendor. Cũ enĩ
primũ appareat exparte solis. faisa uidet᷑ eoꝵ sen¬
tentia. t lobis uidetur qđ omne luminosũ subposito
aliquo obscuro. inopposita sui parte iacit umbram. in
parte sui splendorem. Cum gͦ. Cum gͦ luna que ut
diximꝰ : naturalit̃ ẽ obscura. soli subposita in parte sui.
.I. supͣ solem ponit splendorẽ. in opposita parte sui.
i. uersus terram iacit umbrã. uñ a nob̃ luna ñuidet᷑.

Expanded text:
oprium haberet calorem, cum vicina sit terrae, per singulos menses, aestum caloris, frigus hiemis in terram ageret, tanquam continuis inaequalitatibus, nihil vivere posset. Caruit ergo splendore et calore, a sole tamen superposito illustraturest supposita soli, in eodem signo, prae nimio splendore eam obscurari, nec posse apparere. Sed quando elongatur à Sole in parte incipit splendor apparere. Unde cum plus removetur a sole, major in ea splendor aparte opposita soli prius appareret splendor. Cum ergo primum appareat ex parte solis, falsa videtur illorum sententia. Nobis vero videtur quod omne luminosum corpus, supposito aliquo obscuro, in opposita parte sui iacit umbram, in parte sui splendorem. Cum ergo luna, quae ut praediximus naturaliter est obscura, soli est supposita, in parte sui, id est, supra solem ponit splendorem, in opposita parte, id est, versus terram, iacit umbram, unde a nobis luna non videtur.
Abbreviated transcription (Latin):
Q uamuis uideamꝰ igniculos exȩthere lapsos porta¬
ri. uentisuagiq lum̃ syderis immitari tricibꝰ. cito
coorientibꝰ uentis Sid̾a aut̃ alia s̃ inliquorẽ. soluti
humoris fecunda. alia ꝯcreta in prunas. aut orcta
inniues. aut glaciata ingrandiues. alia flatꝰ teporis.
alia uaporis. Alia roris. alia frigoris: ton sola errina
ut saturuꝰ. cuiꝰ transitꝰ imbriferi fiunt. S et quedũ fixa
polo. cum errantũ fuint accessu ł radiis impulsa. ut subu¬
le uifronte tuiri. qͣs obid g̃ei pluiuȩ nominant hyactas ap¬
pellant. Quin et sua sponte quędam statutisq temporibꝰ
nt. hedo exortꝰ et arcturi. qui ꝑidꝰ sept̃bri. cũ ꝓceposa
gͣndine surgit. Et nimbosus orion: et canicuia: que ni
miũ feruens.xi.Rt augusti: emergitxI ꝗ¬
ytagoris uir sagacis anmi. a terra adlunã .c. xx.¬
.u. stadioꝵ collegit. adsolem abea duplũ. indde ad

Expanded text:
Quamvis videamus igniculos ex aethere lapsos portaQuamvis videamus igniculos ex aethere lapsos portari ventis, vagique lumen sideris imitari, trucibus cito coorientibus ventis. Sidera autem alia sunt in liquorem soluti humoris fecunda, alia concreti in pruinas, aut coacti in nives, aut glaciati in grandines. Alia flatus teporis, alia vaporis, alia roris, alia frigoris. Nec solum errantia, ut Saturnus, cujus transitus imbriferi fiunt, sed et quaedam fixa polo, cum errantium fuerint accessu vel radiis impul a, ut Succulae in fronte Tauri, quas ob id Graeci pluvio nomine Hyadas appellant. Quin et sua sponte quaedam, statutisque temporibus, ut haedorum exortus et arcturi qui per idus Septembres cum procellosa grandine surgit, et ut nimbosus Orion, et canicula, quae nimium fervens, XV Kalendas Augusti emergit. o, vir sagacis animi, a Terra ad Lunam CXXVIm stadiorum esse collegit, ad Solem ab ea duplum, inde ad
Abbreviated transcription (Latin):
solsticiali: ad meridialẽ. Australis: iñ ad occa sum
brumalẽ. Occidentalis. ex hinc usq ad solsticialẽ
Porro septentrionał. ab occasu solsticiali. usq adexor¬
tum eiusdem partis ꝯtingens. Ex quibꝰ orientalẽ: et
occidentalẽ: ianuas cȩli nominant. Hec in medio tantũ
t̾rę posita. habent᷑ equalia: Nam subaquilone degen¬
tibꝰ brumał dies breuior. et solsticiał ꝓlixor. ortũ &c¬
casu dilatans. alias plagas angustat. Itẽ ap̃ australes.
utraq dies prefata modatione. supͣ dictã diuersitatẽ
inmutat. Licet ubiq solsticiali exortui: brumał oc¬
casꝰ exeadem linea respondeat. Nam et cunttis
exortibꝰ soł eod mͦ pꝰ sex semꝑ m̃ses. ꝯgruit occasus.
uerti. ut pute inuno loco fixȩ. et ñstante mundo
uage ferri dnr̃. exceptis his quȩ planetȩ .i. er
rantes uocant᷑. Easq diei aduentu cęlari. et nũqͣ
celo decude: fulgor plunilunii. et soł ꝓbat deliquiũ

Expanded text:
solstitiali ad brumalem; Australis inde ad occasum solstitiali ad brumalem; Australis inde ad occasum brumalem; Occidentalis ex hinc usque ad solstitialem; porro Septentrionalis ab occasu solstitiali usque ad exortum ejusdem partis contingens. Ex quibus orientalem et occidentalem januas coeli nominant. Haec in medio tantum terrae positis habentur aequalia. Nam sub Aquilone degentibus brumalis dies brevior, et solstitialis prolixior, ortum occasumque dilatans, alias plagas angustat. Item apud Australes utraque praefata dies moderatior, supradictam diversitatem immutat, licet ubique solstitiali exortui brumalis occasus ex eadem linea respondeat. Nam et cunctis exortibus solis eodem modo post sex semper menses congruit occasus. verti, utpote in uno loco fixae, et non stante mundo, vagae ferri dicuntur, exceptis iis quae planetae, id est errantes, vocantur, easque diei adventu celari, nec unquam coelo decidere, fulgor plenilunii, et solis probat deliquium.
Abbreviated transcription (Latin):
quas suꝑ firmam̃tũ positas aquaꝵ. cȩlis quidẽ spiritalibꝰ
humiliores. s tñ omĩ creatã corꝑali suꝑiores. quidã ad
mundationem diluuii seruatas. alii ũ rectius adig¬
nem sydereum temꝑandum: suspensas affirmant.
partes
incolun¬
tur. q̃dã
tate fri¬
goris
aut calo¬
ris in ha¬
bitabileᷤ
existunt.¬
ẽ septentrionalis.
sticialis: a parte signiferi excellentissima nob. ad septen¬
trionalẽ plagã uersus. temꝑatꝰ. habitabił. Terciꝰ eqͥ noc¬
tionalis. medio ambitu signiferi orb̾ incedens: torridꝰ.
inhabitabił. Quartꝰ brumalis. a parte humillima sigͥfe¬
ui. adaustrinũ polũ uersus. temꝑatꝰ. habitabił. Quintꝰ
australis. cirea uerticẽ austrinũ. qui t̾ra regit᷑. frigore
inhabitabił. Tres aut̃ medii circuli. inequalitates tem¬
poꝵ distingunt. Cũ sol huc solsticio. illũ equinoctio.
t̾ciũ brumale teneat. Extremi enim. semꝑ sole carent
Uñ et athilȩ insula: uniꝰ diei nauigatione. ad aqͥlonẽ

Expanded text:
sitas, coelis quidem spiritualibus humiliores, sed tamen omni creatura corporali superiores, quidam ad inundationem diluvii servatas, alii vero rectius ad ignem siderum temperandum suspensas affirmant. partes incoluntur, quaedam tate frigoris aut caloris inhabitabiles existunt.ptentrionalis, stitialis, a parte signiferi excelsissima, nobis ad septentrionalem plagam versus temperatus, habitabilis. Tertius aequinoctialis, medio ambitu signiferi orbis incedens, torridus, inhabitabilis. Quartus brumalis, a parte humillima signiferi ad Austrinum polum versus, temperatus, habitabilis. Quintus Australis, circa verticem Austrinum, qui terra tegitur, frigore inhabitabilis. Tres autem medii circuli inaequalitates temporum distinguunt, cum sol hunc solstitio, illum aequinoctio, tertium bruma teneat. Extremi enim semper sole carent. Unde et a Thule insula unius diei navigatione ad Aquilonem
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo nec nimis tenera etas. nec nimis dura: ꝯueniens
ẽ doctrinȩ. Terminꝰ uͦ doctrine: mors ẽ. Uñ quidã sa¬
uitȩ. Quidam uͦ philosophꝰ. cũ nonagenariꝰ moreret᷑.
inquisitꝰ aquodã suo discipło. si demorte doleret. ait Sic
rdo uͦ discendi. tał ẽ. Ut quia ꝑ eloquentiã. omĩs fit
doctrina. priꝰ iustruat᷑ ineloquentia. Cuiꝰ s̃ tres
tica. Ornare u̾ba et sententias. qͥ tradit rethorica. Ini¬
ciandi gͦ sumꝰ ingramatica. de iñ indialetica. pꝰ ea in
rethorica. quibꝰ instructi ut armis muniti. ad studiũ
philosophiȩ debemꝰ accede Cuiꝰ hic ordo ẽ. Ut pͥꝰ in
quadrinuo. et inipso prus inarimetica. scđo inmusica
pagina. Quippe cũ ꝑ cognitionẽ ereat᷑ę. ad cognitionẽ
et ñ uident᷑. et de eis quȩ st̃ et uident᷑. sectantes com¬
pendia diximꝰ.ut animꝰ lectoris alacrior adcerta di¬
scenida accedat. hic quartȩ particulȩ longitudinem.

Expanded text:
Ergo nec nimis tenera aetas nec nimis dura conveniens est doctrinae. Terminus vero doctrinae est mors. Unde quidam vitae." Quidam vero philosophus, cum nonagenarius moreretur, inquisitus a quodam suo diseipulo, si de morte doleret, ait: "Siro discendi talis est, ut quia per eloquentiam omnis fit doctrina, prius instruantur in eloquentia. Cujus tres tica; ornare verba et sententias, quod tradit rhetorica. Initiandi ergo sumus in grammatica, deinde in dialectica, postea in rhetorica. Quibus instructi ut armis, ad studium philosophiae debemus accedere. Cujus hic est ordo, ut prius in quadruvio et in ipso prius in arithmetica, secundo in musica, pagina, quippe cum per cognitionem creaturae ad cognitionem upra, id est de eis quae sunt et non videntur, sectantes compendia diximus, ut animus lectoris alacrior ad caetera discenda accedat, hic quartae partis longitudinem