comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mens concipere poss&. Uerũtam̃ adeo ñ. ẽ. petrus arguend. qr recesserat ase qͣsi iã
grã resurrectionis futurȩ inlectus. si ait int̾ mystica ammirationis sacram̃ta. dñe
bonũ ẽ nos hic ẽẽ. Cupiebat & enĩ beatꝰ apł̃s paulus eodẽ ardore fidei dissolui. & ẽẽ
cũ xp̃o Fortassis gͦ & iste qr p̃ grauatꝰ sõno fuerat. ideo putabat qͦd resurrectionis spe¬
ciem solutꝰ carne ꝑ extasin iã uider&. Quã sane głam bonã. ẽẽ. nec laucdasse sufficit.
sed &iã deuotione p̃stantior inpiger oꝑariuꝰ occurrit. & pollic& cõmunis obsequi
mynisteriũ. Quiquãuis nescir& qͥd dicer&. offerebat tam̃ seruitutis officiũ. qͦ non
in consulta peculantia. sed p̃matura deuotio fructũ exhibebat: accumulare sibi
cupiens mercedẽ laboris. Nã qͦd ignorabat qͥd dicer&. conditionis fuit humanȩ¬

Expanded text:
mens concipere posset. Verum etiam adeo non est Petrus arguendus, quia recesserat a se, quasi jam mens concipere posset. Verum etiam adeo non est Petrus arguendus, quia recesserat a se, quasi jam gratia resurrectionis futurae illectus, si ait inter mystica admirationis sacramenta, Domine, bonum est nos hic esse. Cupiebat etenim beatus apostolus Paulus eodem ardore fidei dissolvi et esse cum Christo . Fortassis ergo et iste quia praegravatus somno fuerat, ideo putabat quod resurrectionis speciem solutus carne, per exstasin jam videret. Quam sane gloriam bonam esse, nec laudasse sufficit, sed etiam devotione praestantior impiger operarius occurrit, et pollicetur communis obsequii ministerium. Qui quamvis nesciret quid diceret, offerebat tamen servitutis officium, quo non inconsulta petulantia, sed praematura devotio fructum exhibebat, accumulare sibi cupiens mercedem laboris. Nam quod ignorabat 706 quid diceret, conditionis fuit human
Abbreviated transcription (Latin):
nde qͦd gladiũ educit. & auriculã serui malchi abscidit. Heç omĩa & alia qͣ¬
plura defer uore fidei & ardore pii amoris inxp̃o ueniebant: quã uis dispen¬
satiue sacis tẽptationib exerceraͥ. quẽ ut credimꝰ lic&e eis çȩder& om̃ia lico
oꝑ abant᷑ inbonĩ. qͥ fucurꝰ erat pastor ȩcclȩ. ut ex suis infirmitatib discer& ñ solũ humi¬
liari. uerũ &iã & alios tolerare. Tam̃ piũ ÷ cogitare si uisa dni uultꝰ claritate uult
deinceps in monte manere. & necadmom̃tũ descendere respuit głam mundi. & totũ
qͦd in mundo blandit sola ei claritas quȩ de xp̃i facie resplenduit plac&. qͥd putare
possumꝰ qͦmͦ placer& ei si talẽ tc̃ poss& intueri ꝑ corpꝰ mortalȩ. qͥlẽ nc̃ cernit exut
iã mortalitalitate : Ut uere fatear nemo qͥ edicere possit. qͣntũ ei placer& ultraqͣ

Expanded text:
Inde, quod gladium educit, et auriculam servi Malchi abscidit. Haec omnia et alia quamInde, quod gladium educit, et auriculam servi Malchi abscidit. Haec omnia et alia quamplura de fervore fidei et ardore pii amoris in Christo, veniebant, quamvis dispensative satis tentationibus exerceretur, quem, ut credimus, licet eis crederet, omnia illico operabantur in bonum, qui futurus erat pastor Ecclesiae; ut ex suis infirmitatibus disceret non solum humiliari, verum etiam et alios tolerare. Tamen pium est cogitare, si visa Domini vultus claritate, vult deinceps in monte manere, et nec ad momentum descendere, respuit gloriam mundi et totum quod in mundo blanditur, sola ei claritas, quae de Christi facie resplenduit, placet quid putare possumus quomodo placeret ei, si talem tunc posset intueri per corpus mortale, qualem nunc cernit exutus jam mortalitate! Ut vere fatear nemo qui edicere possit, quantum ei placeret ultra quam
Abbreviated transcription (Latin):
stimulabat᷑ in aliqͦ. qm̃ ꝓximũ indulgentiȩ. ẽ. qͦd de excessu uenit pii amoris
ã & ipse ut lucas ait. sõno paciebat᷑ & qui cũ eo erant reliqͥ grauati dicunt᷑. non
sõno siqͥdẽ carnis: sed sõno m̃tis. Unde sic̃ in hoc dicto ignorantiã petri ñ apꝓ¬
bamꝰ. sic p̃cipuũ amorẽ illuꝰ erga dñm uenerem & feruorẽ fidei. quẽ sȩpissime
aꝑtis indicus idẽ ualidissimꝰ dilectionis suȩ exsecutor intꝰ celare ñ ualebat. sed
flagrabat foris ardor quẽ intꝰ gerebat. Inde ẽ qͦd supͣ int̾rogati discipłi quẽ
nente hora passionis suȩ dũ ipse dicer&. om̃s uos scandalũ paciemini in me in
ista nocte. cũ ali tͣbarent᷑: intrepiđ iste respondit. Et si om̃s scandali tati
fuerint inte : ego nũꝗͣ scandaliz abor Et iterũ. Dñe. paratꝰ sũ tecũ & in car¬
cerẽ & in mortẽ ire Rursũq & iã sime oportuerit mori tecũ : ñte negabo:

Expanded text:
aliquo; quoniam proximum indulgentiae est, quod de excessu venit pii amoris. Nam et ipse, ut Lucas ait , somnum patiebatur, et qui cum eo erant reliqui gravati dicuntur non somno siquidem carnis, sed somno mentis. Unde sicut in hoc dicto ignorantiam Petri non approbamus, sic praecipuum amorem illius erga Dominum veneremur, et fervorem fidei, quem saepissime apertis indiciis idem validissimus dilectionis suae exsecutor, intus celare non valebat, sed flagrabat foris ardor quem intus gerebat. Inde est quod supra interrogati discipuli quem nente hora passionis suae, dum ipse diceret: Omnes vos scandalum patiemini in me, in ista nocte. Cum alii turbarentur, intrepidus iste respondit: Et si omnes scandalizati fuerint in te, ego nunquam scandalizabor . Et iterum: Domine, paratus sum tecum, et in carcerem, et in mortem ire . Rursusque: Etiam si oportuerit me mori tecum, non te negabo .
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ gͦ adhec int̾ rogauer eũ discipłi dicentes Quid gͦ scribȩ dicunt qͦa heliã oporteat

Expanded text:
Tunc ergo ad haec interrogaverunt eum discipuli dicentes: Quid ergo Scribae dicunt quod Eliam oporteaTunc ergo ad haec interrogaverunt eum discipuli dicentes: Quid ergo Scribae dicunt quod Eliam oportea
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo simul om̃s in eo iuditio qͦd futurũ ÷ : tc̃timebunt Int̾ea qr & nobis
bonũ fuit cũ ihũ diu demorare in monte. de his quȩ c̃speximꝰ pauca sunt :¬
&iã & ipsa in cõptis uerbis quȩ detulimnꝰ. Id eirco nulli onerosa uideant᷑ ista.
qm̃ altiora st̃ dicere quȩ omisimͦ. certe aut ipsi penetrare ñ potuimus.
nde descenditib illis demonte. p̃cep̃ eis benignisimꝰ saluator dicens Pisionẽ quã
uidistis nemini dixeritis: donec filius hominis a mortius resurgat. Hoc gͦ fidei p̃¬
miũ reseruare uoluit infuturũ: ut honor redder& apłis om̃ib apud qͦs ñ leuis
p̃ceptoꝵ auctoritas monstrar&  suo intẽpore. Qm̃ futuri regni forma &gła
triũ phantis demonstrata fuerat in monte sco. nullo pacto c̃gruebat pͥus quã
Acꝑ hoc qͥc ꝗd supͣ exposuimꝰ de eo qͦd ait. ut nulli dicerent qͦd ipse eẽt̃ xp̃c hictotũ
intelligendũ : neñ fuo intẽpore p̃dicar& crux passionis. & gła simul triũ phantis

Expanded text:
ndo simul omnes in eo judicio quod futurum est tunc timebunt. Interea, quia et nobis bonum fuit cum Jesu diu demorari in monte, de his quae conspeximus pauca sunt, etiam et ipsa incomptis verbis quae detulimus. Idcirco nulli onera videantur ista, quoniam altiora sunt, dicere quae omisimus; certe aut ipsi penetrare non potuimus. Unde vidistis nemini dixeritis, donec Filius hominis a mortuis resurgat. Hoc ergo fidei praemium reservare voluit in futurum, ut honor redderetur apostolis omnibus, apud quos non levis praeceptorum auctoritas monstraretur suo in tempore. Quoniam futuri regni forma, et gloria triumphantis, demonstrata fuerat in monte sancto, nullo pacto congruebat priusquam Ac per hoc quidquid supra exposuimus, de eo quod ait ut nulli dicerent, quod ipse esset Christus, hic totum intelligendum est, ne non suo in tempore praedicaretur crux passionis, et gloria simul triumphantis.
Abbreviated transcription (Latin):
& tributa reddidit: nos uͦ ꝓ illius amore uota nec tributa reddimꝰ & qͣsi filu regis
auectigalib ĩ munes sumꝰ. nisi inqͣntũ imaginẽ cęsaris reassumimꝰ ut t̾rena con¬
cupiscamꝰ Alioqͥn si extra t̾rã essemꝰ. liberi utiq essemꝰ. Si nos egyptꝰ inseruitutẽ
ñ opͥ pͥmer& ꝓpt̃ qͦs liberandos filius dĩ formã serui suscep̃. quã uis nullũ opꝰ luteũ
fecerit uł seruile sed solũmͦ qr habuit formã serui. tributũ & censũ dedit. non
aliũ abeo qͦd dedit discipłs eiꝰ. Ipse enĩ stat̃ sufficiebat. & unũ nomis ma qͦd dabat

Expanded text:
et tributa reddidit, nos vero pro illius amore vota nec tributa reddimus, et quasi filii regis et tributa reddidit, nos vero pro illius amore vota nec tributa reddimus, et quasi filii regis a vectigalibus immunes sumus, nisi in quantum imaginem Caesaris reassumimus, ut terrena concupiscamus. Alioquin si extra terram essemus, liberi utique essemus; si nos Aegyptus in servitutem non opprimeret, propter quos liberandos Filius Dei formam servi suscepit, quamvis nullum opus luteum fecerit vel servile, sed solummodo quia habuit formam servi, tributum et censum dedit non alium ab eo, quod dedit discipulis ejus. Ipse enim stater sufficiebat, et unum numisma, quod dabat
Abbreviated transcription (Latin):
alienis. dic̃ ei ihc̃ Ergo liberi st̃ filii . P̃ ueñ gͦ iħc̃ anteqͣ suggerer& ei petrus.
& int̾rogat quȩ absente se gesta uł dicta st̃ ne scandalizen rent᷑ apłi ad exacti¬
onẽ tributi. Ut cũ uidissent eũ nosse quȩ insecreto dicta st̃: crederent eũ dm̃ esse
& c̃solarent᷑. Ac si dicer&. Ego scđm carnẽ filius dauid regis. & scđm diuinita¬
tẽ filius dĩ uiui lib̾ sũ ab om̃i censu iuxta leges humanas. & ideo tributũ soluere
ñ debeo. Qm̃ in om̃i regno singularũ gentiũ. sciendũ liberos. eẽ. filios nesint uec¬
tigales. Qđ si ita .ẽ. in c̾ditione carnis humanȩ. multo magis liberi. eẽ. debent in
qͣlibae regno t̾reno filii regni illius sub qͦ st̃ omĩa regna t̾rena: Quia xp̃c & apl̃¬
extra mundũ erant. inqͣntũ illius cȩlestis regni iste dñs. & illi filii erant. Sed
quã infelices nos sumꝰ qͥ xp̃iano censemͣ nomine. cũ ille ꝓ nob̾ crucẽ sustinuit:

Expanded text:
. Dicit ei Jesus: Ergo liberi sunt filii. Praevenit ergo Jesus antequam suggeret ei Petrus, et interrogat quae absente se gesta vel dicta 722 sunt, ne scandalizarentur apostoli ad exactionem tributi, ut cum vidissent eum nosse quae in secreto dicta sunt, crederent eum Deum esse, et consolarentur. Ac si diceret: Ego secundum carnem filius David regis, et secundum Divinitatem, Filius Dei vivi, liber sum ab omni censu, juxta leges humanas; et ideo tributum solvere non debeo. Quoniam in omni regno singularum gentium sciendum liberos esse filios, ne sint vectigales. Quod si ita est in conditione carnis humanae, multo magis liberi esse debent in quolibet regno terreno, filii regni illius sub quo sunt omnia regna terrena. Quia Cextra mundum erant, in quantum illius coelestis regni iste Dominus, et illi filii erant. Sed quam infelices nos sumus, qui Christiano censemur nomine, cum ille pro nobis crucem sustinuit,
Abbreviated transcription (Latin):
in facies suas suꝑ t̾rã. & timuer̃ ualde: Uox gͥ illa quȩ aures discipłoꝵ ꝑcussit siue
ꝑsem& ipsũ. siue ꝑ anglicã creaturã elem̃tũ quȩ lucida refulsit dñs cõmouerit. tam̃
ꝑ nubẽ sonut. Quia uͦ denube ꝓcessit uox quȩ discipłos ita int̾rã ꝓstrauit in modũ

Expanded text:
in facies suas super terram, et timuerunt valde. Vox igitur illa quae aures discipulorum percussit, sive in facies suas super terram, et timuerunt valde. Vox igitur illa quae aures discipulorum percussit, sive per semetipsum, sive per angelicam creaturam, elementum, quae lucida refulsit, Dominus commoverit, tamen per nubem sonuit. Quia vero de nube processit vox quae discipulos ita in terram prostravit
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ solã nube̾ pat̾na uox sonat & audit᷑. hic ẽ. filius m̃s dilect᷑. inqͦ m bene cõplaciui. ipsũ
audite. Hic ẽ. acsidicat qͥ naturalit̃ m̃s. ẽ. filius. & hic .ẽ. qͥ m anatura dilect est Ergo
hic ñ ad uerbiũ loci seđ ꝑ nom̃ ꝑsonã demonstrantis ÷ : eoqͥd p̃ ĩ hunc nullus alius ꝓppͥ¬
us est Et ecce ablata : cura figendoꝵ tab̾naculoꝵ qr recessit moyses. recessit & helias
qͥ serui erant & ñ domini Recesser̃ gͦ neforte dubiũ eẽt: pat deqꝰ illoꝵ dicera&. Nunc
aut̃ q solus remansit. certũ qͥa & sex & ꝓphecia ad eũ transut. & uox patris ñ de alio
ad discipłos q̃ deipso fuit Ac si dicer& uox diuina. Hic solus qͥ remansit: est daĩs
ic solus quẽ estis secuti. dilectꝰ & unicꝰ ẽ. filius In hoc solo & ñ in moyse uł helia mͥ
bene c̃placui: & ideo p̃ om̃ĩb & ante om̃s ipsũ audite: Et audientes discipłi. cecider̃

Expanded text:
solam nubem paterna vox sonat et auditur: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite. Hic est, ac si dicat qui naturaliter meus est Filius, et hic est qui mihi a natura dilectus est. Ergo, hic, non adverbium loci, sed pronomen personam demonstrantis est, eo quod praeter hunc nullus alius propius est. Et ecce ablata est cura figendorum tabernaculorum, quia recessit Moyses, recessit et Elias, qui servi erant et non domini. Recesserunt ergo, ne forte dubium esset, Pater de quo illorum diceret. Nunc autem, quia solus remansit, certum quia et lex et prophetia ad eum transiit, et vox Patris, non de alio ad discipulos quam de ipso fuit. Ac si diceret vox divina, Hic solus qui remansit est Dominus. Hic solus, quem estis secuti, dilectus et unicus est Filius. In hoc solo et non in Moyse vel Elia, mihi bene complacui. Et ideo prae omnibus et ante
Abbreviated transcription (Latin):
cisione dñi herodes suã euidentissime iunxerit uoluntatẽ : qͥ illusũ atq despectũ
remisit ad pilatũ ut crucifigerent eũ. Et cũ descendissa ihc̃ demonte ad

Expanded text:
cisione Domini Herodes suam evidentissime junxerit voluntatem, qui illusum atque despectum cisione Domini Herodes suam evidentissime junxerit voluntatem, qui illusum atque despectum remisit ad Pilatum, ut crucifige
Abbreviated transcription (Latin):
ic̃ enĩ ita de ioħe. Et fecer̃ in cũ quȩ cũq uoluer̃. ac deinde: sic& filius hominis passurꝰ
est ab eis Ubi ñ ꝑsonã discernit qͥ eos occiderit sed uã simul generatio ꝑsequentiũ sc̃os
colligit᷑. Alias aut̃ nec heroles xp̃m occidit. nec scribȩ & pharisser lob̃em. Sed tamen
hincinde colligit᷑. qr fecer̃ & isti in xp̃o : & illi in ioħe quȩ uoluer᷑ Ac̃ ꝑhoc &isti
qͥ in iohe aliqͥd eger̃ & illiqͥ in xp̃o unũ corpꝰ fuer unaq: ꝓgenies & unius capitis¬
m̃bra. Unde patae qr isti & illi c̃sci sibi fuer̾ & c̃plices in malũ: ita ut in different᷑
de his aut de illis loqͣt᷑ scriptura. qͦd aut in ioħe fecerint quȩ cũq uoluer̃ & filius
hominis passurꝰ ẽ ab eis: id ẽ. ab eisdẽ ꝑ secutorib iusticiȩ aqͥb passus ẽ. & ioħes
qua qͣ uere dicere possimꝰ qͦd & in ioħis nece phariseoꝵ factio c̃senserit. & in oc¬

Expanded text:
it enim ita de Joanne: Et fecerunt in eum quaecunque voluerunt. Ac deinde: Sic et Filius hominis passurus est ab eis. Ubi 711 non personam discernit qui eos occiderit, sed una simul generatio persequentium sanctos colligitur. Alias autem nec Herodes Christum occidit, nec Scribae et Pharisaei Joannem. Sed tamen hinc inde colligitur, quia fecerunt et isti in Christo et illi in Joanne, quae voluerunt. Ac per hoc et isti qui in Joanne aliquid egmembra. Unde patet quod isti et illi conscii sibi fuerunt, et complices in malum, ita ut indifferenter de his aut de illis loquitur Scriptura, quod aut in Joanne fecerint quaecunque voluerint, et Filius hominis passurus est ab eis, iQuanquam vere dicere possimus, quod et in Joannis nece Pharisaeorum factio consenserit, et in oc
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Sed ñ cg nouer̃ eũ. & fecer̃ ei quȩcũq uoluer : hoc .ẽ spreuerꝰ afflixerunt
carcere. & de collauer̃ eũs Sic inqͥt & filius hominis passurꝰ est ab eis. Exqͣ sententia
utiq: insinuat qͦd sic̃ iohes uoce p̃cucurrit & uerbo ut uerbũ xp̃m ñtiar& in mundo
ita passionẽ p̃nuntians p̃ cucurrit in iuriarũ ac uexationis exẽplo. łnđe ait Et secer̃
in eũ quȩ cũq uoluer̃ qr &e sic factari erant inxp̃o. Deqͦ facto nec in merito quent᷑

Expanded text:
fuit. Sed non cognoverunt eum et fecerunt ei quaecunque voluerunt. Hoc est spreverunt, affixerunt carcere, et decollaverunt eum. Sic, inquit, et Filius hominis passurus est ab eis. Ex qua sententia utique insinuat, quod sicut Joannes voce praecurrit et verbo, ut Verbum Christum nuntiaret in mundo: ita passionem praenuntians, praecurrit injuriarum ac vexationis exemplo. Unde ait: Et fecerunt in eum quaecunque voluerunt, quia et sic facturi erant in Christum. De quo facto, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ciã illoꝵ ipsis reb adĩpleuit Hleut̃ eoꝵ sine altero uera dixisse ꝓbat. c̃tinuo si ab in¬
uicẽ qͦd ñ potest fieri separent᷑. Q đ forte fieri cupiebat. ut p̾fatꝰ doctor sensit
mala suggestione inimici petro dicente. faciamꝰ hic tria tab̾nacula. nesciens ȩuũ¬
glista teste qͥd loqueret. Tam̃ remediũ ẽ erroris qđ benignissimi magistri pͥus¬
quã incipiat facere qͦd erroris ÷: deuote reqͥrit᷑ uoluntas. Sed falsũ negari non
potest. qͦd bonũ petrus. eẽ testat᷑ Dñe. bonũ ẽ nob inqͥt hic ẽe Qđ sibonũ fuiss&
illic eos. ẽẽ. mansissent utiq ibi : nec omisissent facere qđ erat bonũ Sed quia
ñ erat deueritate. id eo falsitas. eẽ. fuisse ñ negat᷑. sic̃ & illud qͦd ait: ꝓpicius
tibi esto dñe. ñ erit tͥ hoc. Uerũtam̃ qr scđm ꝓpositũ hic petrus iã adño beatꝰ

Expanded text:
tiam illorum ipsis rebus adimplevit. Neuter eorum sine altero vera dixisse probatur, continuo si ab intiam illorum ipsis rebus adimplevit. Neuter eorum sine altero vera dixisse probatur, continuo si ab invicem, quod non potest fieri, separentur; quod forte fieri cupiebat, ut praefatus doctor sensit, mala suggestione inimici, Petro dicente: Faciamus hic tria tabernacula; nesciens evangelista teste quid loquebatur. Tamen remedium est erroris, quod benignissimi Magistri, priusquam incipiat facere quod erroris est, devote requiritur voluntas. Sed falsum negari non potest, quod bonum Petrus esse testatur: Domine, bonum est nobis, inquit, hic esse. Quod si bonum fuisset illic eos esse, mansissent utique ibi, nec omisissent facere quod erat bonum. Sed quia non erat de veritate, ideo falsitas fuisse non negatur, sicut et illud quod ait: Propitius tibi esto, Domine, non erit tibi hoc . Ver
Abbreviated transcription (Latin):
d ño fieri debere : cũ qͦ qͥnq simul eẽ potuissecis Nc̃ aut̃ ut cũ uenia loqͣr uideris
merrare. qͦd & eũi glista testat᷑ te nescissȩ qͥd diceres Qua ꝓpt̃ cũ om̃i inten¬
tionẽ m̃tis cogitandũ ꝑ omĩa quȩ gesta dictã ue sc̃ corã apł̃is. quã difficile ꝑuene¬
rint. ad firmitatẽ fidei ac soliditatẽ doctrinȩ ita ut ante Aduentiũ u ne
quã ius de amore xp̃ĩ & fidei magnificentia uideamꝰ uenire. error tam̃ m
causa ẽ qͥd tria se repmittit facere tab̾ nacula. unũ scilic& acsi puactim ihu
alterũ moysi. & aliũ heliȩ. qͣsi ñ eos caper& unũ tab̾naculũ. neq in uno simul omnes
c̃ sistere possent. Et hoc ut origenes uult instinctu diaboli malitiose fiebat. dũ
oꝑabat᷑ ꝑ eũ qͥ nesciebat sacram̃ta dĩ neq qͥd loquer&᷑ uolens ñ. ẽẽ. simul iħ̃m & moy¬
sen atq heliã. sed separatĩ eos abinuicẽ triũ tab̾naculoꝵ obtentu qͦd fieri ñ poterat

Expanded text:
quinque simul esse potuissetis. Nunc autem, ut cum venia loquar, videris mihi errare, quod et evangelista testatur, te nescisse quid diceres. Quapropter cum omni intentione mentis cogitandum per omnia quae gesta dictave sunt coram apostolis, quam difficile pervenerint ad firmitatem fidei ac soliditatem doctrinae, ita ut ante adventum sanctiquamvis de amore Christi, et fidei magnificentia, videamus venire, error tamen in causa est quod tria se repromittit facere tabernacula, unum scilicet, ac si privatim, Jesu, alterum Moysi, et alium Eliae, quasi non eos caperet unum tabernaculum, neque in uno simul omnes consistere possent. Et hoc, ut Origenes vult, instinctu diaboli malitiose fiebat, dum operabatur per eum, qui nesciebat sacramenta Dei, 704 neque quid loqueretur, volens non esse simul Jesum et Moyse
Abbreviated transcription (Latin):
paruit illis moyses & helias cũ eo loquentes. Quicũq gͦ intelligit spiritalẽ esse
legẽ & ꝑ moysen legẽ significare. nec ñ & ꝑheliã om̃iũ ꝓpħarũ uaticinia demon¬
strare. quȩ omnino fideliũ nullus dubitat dexp̃o ꝓn̾tiare. hic plenissi me cg̃no¬
scit qͣre hi duo tantũ cũ eo in monte & ingła appa ruerint. Qđ satis lucas eiu¬
dentius ostentius cũ dic̃. qͦd hi duo cũ eo uisi sint colloquentes ingła & diceb ant
excessũ eiꝰ quẽ ĩpleturꝰ erat in hierłm. Ubi ostendit. qđ lex & ꝓphecia sẽꝑ cũ
ihũ sunt : & cũ eo collocunt᷑. Et omĩa quȩ cũq gessit inmundo. uł quȩ passurꝰ
erat hierosolimis: cuncta crebris uocib deñtiant: Et ideo qͣ bene ut fidescon

Expanded text:
paruit illis Moyses et Elias cum eo loquentes. Quicunque ergo intelligit spiritalem esse paruit illis Moyses et Elias cum eo loquentes. Quicunque ergo intelligit spiritalem esse legem, et per Moysen legem significari, necnon et per Eliam omnium prophetarum vaticinia demonstrari quae omnino fidelium nullus dubitat de Christo praenuntiare hic plenissime cognoscit, quare hi duo tantum cum eo in monte et in gloria apparuerint. Quod satis Lucas evidentius ostendit, cum dicit quod hi duo cum eo visi sint colloquentes in gloria, Et dicebant excessum ejus quem impleturus erat in Jerusalem. Ubi ostendit, quod lex et prophetia semper cum Jesu sunt, et cum eo colloquuntur; et omnia quaecunque gessit in mundo, vel quae passurus erat Hierosolymis, cuncta crebris vocibus denuntiant. Et ideo quam bene ut fides con
Abbreviated transcription (Latin):
ea ornare suis dictis. ut possint introducere suȩ artis ingenio homines ad turpes
eoꝵ intellectus. & ad pͣua dogmata sua: Henc conant᷑ suos de albare sermones. qͣsi
arte fullonica: & candidos eos facere suo eloqͥo. Sed nullus illoꝵ suꝑ t̾rã tale aliqͥd
potuit cudere uł fabricare. qͥa det̾ra erant : & ideo t̾rena solũm & ꝑ pauca sapi
m̃ta sua ascendentib sȩcũ supͣ montẽ ostendit ñ qͥb cũq fed dignis & gratissimis
stendit enĩ lic& a fastidientib & indoctis despiciant᷑ splendidiora. quã illoꝵ ars
fullonica facere potuerit Qua ꝓpt̾ ut sepe monui & monere frequent᷑ debeo.
nemo ȩuũgłm seu scripturas diuinas desidiose legat. nemo altiora philosophoꝵ
iudic& eloqͥa. quoꝵ nꝰ quã uł umqͣ fuit. qͥ tale ut dictũ ÷ aliqͥd facere seu dicere
potuerit. Et ut mirabiliora monstrarent᷑ quȩ fiebant in monte. ecce inqͥt ap¬

Expanded text:
ea ornare suis dictis, ut possint introducere suae artis ingenio homines ad 700 turpes ea ornare suis dictis, ut possint introducere suae artis ingenio homines ad 700 turpes eorum intellectus, et ad prava dogmata sua. Hinc conantur suos dealbare sermones, quasi arte fullonica, et candidos eos facere suo eloquio. Sed nullus illorum super terram tale aliquid potuit cudere vel fabricare, quia de terra erant, et ideo terrena solummodo et perpauca sapietia vestimenta sua ascendentibus secum supra montem ostendit non quibuscunque, sed dignis et gratissimis. Ostendit enim, licet a fastidientibus et indoctis despiciantur, splendidiora, quam illorum ars fullonica facere potuerit. Quapropter ut saepe monui, et monere frequenter debeo, nemo Evangelium seu Scripturas divinas desidiose legat, nemo altiora philosophorum judicet eloquia, quorum nusquam vel unquam fuit, qui tale ut dictum est, aliquid facere seu dicere potuerit. Et ut mirabiliora monstrarentur, quae fiebant in monte: Ecce, inquit, ap
Abbreviated transcription (Latin):
pars decȩlo splendidior sole cernit. abhis qͥ ea tantũ sapiunt quȩ sursũ st̃: altera uero
plenꝰ grȩ & ueritatis. Sed omĩa in ȩuugłio uestim̃toꝵ eiꝰ quȩ de illo & ꝑ illũ st̃ hunc
habent splendorẽ infacie. h̃c & candorẽ in om̃i uerboꝵ ac̃ sententiarũ c̃textu. quia
heç uniuersa de eo tã candida st̃: tã splendentia. qͣlia fullo nullus potest facere suꝑ
t̃rã. Fullones gͦ istos ut origenes dogmati zauit qͥ talia ñ posst̃ facere uestim̃ta
doctrinarũ saluo altiori intellectu. sapientes scłi huiꝰ possumꝰ intelligere qͥ phi¬
losophiȩ & om̃iũ liberaliũ arciũ habent diligentiã & student in his cotidie & de¬
lectant᷑: ut sua facundia possint ꝑsuadere homines ad suã doctrinã & inclinare
animos singuloꝵ ad sua fallatia. quȩ multũ iactitant. eẽ p̾dara. ita ut uideant᷑

Expanded text:
pars de coelo splendidior sole cernitur ab his qui ea tantum sapiunt quae sursum sunt; altera vero pars de coelo splendidior sole cernitur ab his qui ea tantum sapiunt quae sursum sunt; altera vero plenus gratiae et veritatis . Sed omnia in Evangelio vestimentorum ejus quae de illo et per illum sunt, hunc habent splendorem in facie, hunc et candorem in omni verborum ac sententiarum contextu, quia haec universa de eo tam candida sunt, tam splendida, Qualia fullo nullus potest facere super terram. Fullones ergo istos, ut Origenes dogmatizavit, qui talia non possunt facere vestimenta doctrinarum, salvo altiori intellectu, sapientes saeculi hujus possumus intelligere, qui philosophiae et omnium liberalium artium habent diligentiam, et student in his quotidie et delectantur, ut sua facundia possint persuadere homines ad suam doctrinam, et inclinare animos singulorum ad sua fallacia, quae multum jactitant esse praeclara, ita ut videantur
Abbreviated transcription (Latin):
euugłioꝵ credo. eẽ. docum̃ta. qͥb indutus secũ ascendentib in montẽ excelsũ can¬
dicda fiunt nimis & splendentia. Sed qr uestim̃toꝵ multȩ st̃ differentiȩ candidoꝵ
ila quȩ de xp̃o st̃ in ȩuũ głio docum̃ta. qͥb se indii dignatꝰ ÷ fiunt diuma c̃tẽ plantib
n qͣlit̃ cũq candida : sed candida & splendentia sic̃ lum̃. Quod siita illustrata splendo¬
re c̃spicit᷑ humanitas xp̃i indiuinitate sua. cũ ad altiora mens. ꝓuehit᷑. qͥd putas qͣnta
claritas refulg& diunitatis in humanitate carnis: Unde signant̃ ut̃q ȩuĩglistarũ
ait. Quia facies eiꝰ sic̃ sol facta ẽ: uestim̃ta uͦ candida sic̃ nix Qm̃ ipse ÷ sol iusticiȩ
ꝗillux & ill uminauit ad iusticiã credentes. Sed talis tantꝰq ñ alibi qͣ in monte
excelso c̃spis citͥ abhis qͥ cũ eo meruerint ascendere adsuꝑna. & incelligere que
diuina st̃ in xp̃o & humana: Q m̃ utraq natura. in eo candida ÷ & p̃clara. Sed altera

Expanded text:
um credo esse documenta, quibus indutus secum ascendentibus in montem excelsum candida fiunt nimis, et splendentia. Sed quia vestimentorum multae sunt differentiae candidorum, illa quae de Christo sunt in Evangelio documenta, quibus se indui dignatus est, fiunt divina contemplantibus, non qualitercunque, sed candida et splendentia sicut lumen. Quod si ita illustrata splendore conspicitur humanitas Christi in Divinitate sua cum ad altiora mens provehitur, quid putas quanta claritas refulget Divinitatis in humanitate carnis? Unde signanter uterque Evangelistarum ait, quia Facies ejus sicut sol facta est, vestimenta vero candida sicut nix; quoniam ipse est sol justitiae qui illuxit et illuminavit ad justitiam credentes. Sed talis tantusque non alibi quam in monte excelso conspicitur ab his, qui cum eo meruerint ascendere ad superna, et intelligere quae divina sunt in Christo et humana. Quoniam utraque natura in eo candida est et praeclara. Sed altera
Abbreviated transcription (Latin):
& helias nũ quã &e nꝰ quã uelint ẽẽ sine do dño Sed iã qđ intendis. qs ur̃m erit añ

Expanded text:
et Elias nunquam et nusquam velint esse sine Deo Domino. Sed jaet Elias nunquam et nusquam velint esse sine Deo Domino. Sed ja
Abbreviated transcription (Latin):
& ideo dic̃ oñẽ bonũ ẽ nob hio eẽ Et hoc ipsũ ut dixi indaciũ ẽ: qr sisic bonũ
cẽta utiq in eo ꝑmransissent loco nec tam̃ aliis subueniss&. ñ dico generi humano:
sed nec ipsis ceapłis qͥ cũ eo ad eundẽ Iocũ ñ ascenderant ꝑec eni de his Aliquiuo
cogitare uid& petrus in qͥb caritas q̃ maxime cõm̃dabatur Aahuc ex hoc erta
quartꝰ cõ m̃datur. dũ putat tabnacula fieri in regno di manufacta ubi necellor
nimuȩ suauitats. nullus negare potest eũ errasse &e si nesciens Ioquebat᷑: Qu a ppt̃
queso beate petre humillimꝰ si ideo inmontȩ assũptꝰ es cũ xp̃o ut fixis rab̾naaapo
dñm possideas solus cũ paucis. Qđ sitͥ hoc plac&e cur coeqͦs seruos cũ dño ⁊ Quid
gͥ dete aut de cus cogitas coapłis : anforte binos ꝑsingula uis sociare tabͥnacula ÷
culis qͦsꝰ fabricare disponis mauis ut sitis dominoꝵ serui. Neq cogitas. qͦd mor sẽs

Expanded text:
ne, bonum est nobis hic esse. Et hoc ipsum, ut dixi, mendacium est; quia si sic bonum esset, utique in eo permansissent loco, nec tamen aliis subvenisset, non dico 703 generi humano, sed nec ipsis coapostolis, qui cum eo ad eumdem locum non ascenderant. Nec enim de his aliquid cogitare videtur Petrus, in quibus charitas quam maxime commendabatur. Adhuc ex hoc error quartus commendatur, dum putat tabernacula fieri in regno Dei manufacta, ubi nec calor nimiae suavitatis, nullus negare potest eum errasse, etsi nesciens loquebatur. Quapropter quaeso, beate Petre, humillimus, si ideo in monte assumptus es cum Christo, ut fixis tabernaculis Dominum possideas solus cum paucis. Quod si tibi hoc placet, cur coaequas servos cum Domino? Quid igitur de te aut de tuis cogitas coapostolis? An forte binos per singula vis sociare tabernacula? culis, quos fabricare disponis, mavis ut sitis dominorum servi. Neque cogitas quod Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
mã suã aut qͥ odit animã suã. ut dicamꝰ Siqͥs ẽ. amator iuitȩ p̾sencis plus quã et̃ nȩ.
& putat hanc uitã p̃sentẽ optimã. eẽ felicitatẽ. & parcit animȩ ut magis timeat
mori & putat animã suã ꝑhanc mortẽ carnis perire. iste hoc mͦ uolens animã suã
saluare ꝑd& illã : dũ alienã eã fecerit ainta ȩt̃na. Dicit᷑ & eminentior pars animȩ
mens qͣ tota regit᷑ uita hominis. Est & inferior qͣ uiuificat᷑ corpꝰ quȩ uita & animalis
dr̃ Sed anima a parte tota uocat᷑. qͣ uegetat᷑ corpꝰ. Quã sane animã id ÷ p̾sentẽ hanc
uitã siqͥs plus amauerit quã aut iiuere sccłm dm̃ aut mori ꝓpt̃ dm̃ ꝑ d& totã uitam

Expanded text:
 amator vitae praesentis plus quam aeternae, et putat hanc vitam praesentem optimam esse felicitatem, et parcit animae, ut magis timeat mori, et putat animam suam per hanc mortem carnis perire, iste hoc modo volens animam suam salvare, perdet illam, dum alienam illam fecerit a vita aeterna. Dicitur et eminentior pars animae mens, qua tota regitur vita hominis; est et inferior, qua vivificatur corpus, quae et vita animalis dicitur: sed anima a parte tota vocatur qua vegetatur corpus. Quam sane animam, id est praesentem hanc vitam, si quis plus amaverit, quam aut
Abbreviated transcription (Latin):
in gła. xp̃c uidelicae. moyses & helias: ñ nisi eos una nubes obumbrat. unũq
piꝓ reget ob uoluit & obumbrat tabnaculũ. Qađ tab̾naculũ qͥa ipse ⁊ nibes lucda
sine peceato. scipsũ & qͥ cũeo st̃ defendit ab om̃i ȩstu & illuminat: Hoc qͥppe t ppͥcm
tabnaculũ: ut aliqͦs obũbret subse Pnde nubẽs lucida inqͣ erat sp̃s sc̃s ob ũbrauit
eos qͥ cũ xp̃o unũ erant mneiũgłio. & tres istos qͥ deor sũ erant ut unũ fieret n oniit̃
mib tam̃ diuniorẽ &e spendidiorẽ reꝑausations &e reqͥei exẽplo suo ꝑnubẽ demon
ecce petris inhac assertionẽ triũ tab̾naculoꝵ qͣt tuor incurrit & coamplius ertores :
quoꝵ pͥmꝰ ẽ. dũ fieri decreuit tria tabnacula. deqͥb mox essent migraturi. qr non
inmnanufactis habitat ds̃ neq sub folioꝵ scematib. cũ unũ tab naculũ ȩiũ gtim
inqͦ lex & ppbetia coumunt᷑ & cõplentur Alius error ẽ. ꝗd seruos cũ dño cotꝗe :

Expanded text:
istus videlicet, Moyses et Elias, non nisi eos una nubes obumbrat, unumque ut protegat obvolvit et obumbrat tabernaculum. Quod tabernaculum, quia ipse est, nubes lucida sine peccato seipsum, et qui cum eo sunt, defendit ab omni aestu, et illuminat. Hoc quippe est proprium tabernaculi, ut aliquos obumbret sub se. Unde nubes lucida in qua erat Spiritus sanctus, obumbravit eos qui cum Christo unum erant in Evangelio, et tres istos, qui deorsum erant, ut unum fierent, non omisit. Omnibus tamen diviniorem et splendidiorem repausationis et requiei exemplo suo per nubem demecce Petrus in hac assertione trium tabernaculorum quatuor incurrit et eo amplius errores, quorum primus est dum fieri decrevit tria tabernacula, de quibus mox essent migraturi; quia non in manufactis habitat Deus , neque sub foliorum schematibus, cum unum tabernaculum Evangelium, in quo le
Abbreviated transcription (Latin):
re in resurre ctione iudici ȩt̃ni. ñ nos nuda corpora qͣuis in corruptibilia futura
sint habituros sedliniam̃tis uestiũ circũtecta spiritalit̾ atq incorruptibilit ẽtex¬
tis. Idcirco uestim̃ta eiꝰ candida facta fuisse legunt᷑ ut nix. Et ut aliuꝰ ȩuũ głista
dic̃ qͣlia fullo suꝑ t̾rã ñ potest facere : qr quȩ fullo facere potest suꝑt̾rã. corporale
.ẽ & tactui sub iac&e. ñ spiritale & aereũ qͦd ilud at oculis. & tantũ infantas mate
ẽspiciat᷑ sic̃ nec illa quȩ infuturo er̃ tegum̃ta corporis. si forte er̃ ep̃alia q spiri¬
talia & uera er̃. Porro qͦd mareꝰ ait & uestim̃ta eiꝰ facta st̃ splendida  candida

Expanded text:
re in resurrectione judicii aeterni, non nos nuda corpora, quamvis incorruptibilia futura re in resurrectione judicii aeterni, non nos nuda corpora, quamvis incorruptibilia futura sint, habituros, sed lineamentis vestium circumtecta spiritaliter atque incorruptibiliter contextis. Idcirco vestimenta ejus candida facta fuisse leguntur ut nix. Et ut alius Evangelista dicit, Qualia fullo super terram non potest facere ; quia quae fullo facere potest super terram, corporale est, et tactui subjacet, non spiritale et aereum quod illudat oculis, et tantum in phantasmate conspiciatur, sicut nec illa quae in futuro erunt tegumenta corporis si forte erunt, non alia quam spiritalia et vera erunt. Porro quod Marcus ait, Et vestimenta ejus facta 699 sunt
Abbreviated transcription (Latin):
loqͣr atq cõmodius ipsã figurã m̃broꝵ suoꝵ qͣli qͣntaq gła infuturo ipsi fulgebunt
inxp̃o apparere quȩ ñdũ erant. ut exeo certiuꝰ cgnoscerent᷑ ea quȩ uisa st̃ in eo
& futura erant. Sicq tͣnsformatꝰ : dñs in eã głam. qͣuenturꝰ ÷ pͦst ea in regno suo
quȩ ÷ ȩccła. Et ideo isti tres ñ gustar̃ mortẽ. donec filiũ hominis uider̃ uenientẽ
in regno suo. qr hoc ipsũ ita c̃spexisse tnsfiguratũ informã claritatis. iã uidisse eũ
fuit uenientẽ in regno głȩ suȩ. Ubi tnsformatio claritatẽ addidit ex maiestate
diuinitatss sed faciẽ ñ subtrax̃ humanitatis. Ergo ubi splendor faciei eiꝰ & candor
uestimtoꝵ ostendit᷑: ut dixi nec facies nec uestim̃tũ uerũ habuisse negat᷑ : Sed quoꝵ
sit splendor aut candor qͥ refulsit. luce clariuꝰ dedarat᷑ Unde qͥdã uolunt astrue¬

Expanded text:
loquar atque commodius, ipsam figuram membrorum suorum, quali quantaque gloria in futuro ipsi fulgebunt loquar atque commodius, ipsam figuram membrorum suorum, quali quantaque gloria in futuro ipsi fulgebunt , fecit ea in Christo apparere, quae nondum erant, ut ex eo certius cognoscerentur ea quae visa sunt in eo, et futura erant. Sicque transformatus est Dominus in eam gloriam qua venturus est postea in regno suo, quae est Ecclesia. Et ideo isti tres non gustarunt mortem, donec filium hominis viderunt venientem in regno suo. Quia hoc ipsum ita conspexisse transfiguratum in formam claritatis, jam vidisse eum fuit venientem in regno gloriae suae. Ubi transformatio claritatem addidit ex majestate Divinitatis, sed faciem non subtraxit humanitatis. Ergo ubi splendor faciei ejus et candor vestimentorum ostenditur, ut dixi, nec facies nec vestimentum verum habuisse negatur, sed quorum sit splendor aut candor qui refulsit luce clarius declaratur. Unde quidam volunt astrue
Abbreviated transcription (Latin):
rito querit᷑ cũ de sc̃is scriptũ nouerimꝰ. qd tẽ iusti ful gebt̃ sic̃ soł in uirtutt
sua in regnũ patris eoꝵ cur hoc loco facies xp̃ĩ solis claritati recte c̃paretur
ũ qͥd gͥ tantã claritatẽ qͦd nefas ÷ credere in regno patris ħabebt̃ sc̃ĩ. quantam
& mirabile qͦd indis pensatione salutis humanȩ agit᷑ id circo credendũ qͥd non
factũ fuisse. undelic& uł qr adhuc mortalis erat. & ipsa carnis mortalitas claritatẽ
diuinitatis eiꝰ ut erat ostendere ñ sinebat. uł qr ante uidentiũ oculos ut intueri pos¬
s& ipsã fulgoris sui magnitudinẽ tẽꝑabat. ne septẽ plicit᷑ lux solis in eo quã nẽ est
apparer&. Ut & iã ideo lux claritatis eiꝰ sic modificata in eo t̃t ẽ: ut formã illã tantũ¬
mͦ p̃tender& qͣ indie iudicii electis & rȩꝓbis ostensurũ se. eẽ. p̾sciebat. Et ut ãplius

Expanded text:
rito quaeritur, cum de sanctis scriptum noverimus quod Tunc justi fulgebunt sicut sol in virtute rito quaeritur, cum de sanctis scriptum noverimus quod Tunc justi fulgebunt sicut sol in virtute sua , in regnum Patris eorum, cur hoc loco facies Christi solis claritati recte comparetur? Nunquid igitur tantam claritatem quod nefas est credere in regno Patris habebunt sancti, quantam  divinum est et mirabile, quod in dispensatione salutis humanae agitur, idcirco credendum quod non factum fuisse; videlicet, vel quia adhuc mortalis erat, et ipsa carnis mortalitas claritatem divinitatis ejus, ut erat, ostendere non sinebat, vel quia ante videntium oculos, ut intueri posset ipsam fulgoris sui magnitudinem, temperabat, ne septempliciter lux solis in eo, quam nunc est, appareret. Vel etiam et ideo lux claritatis ejus sic modificata in eo tunc est, ut formam illam tantummodo praetenderet, quam in die judicii electis et reprobis ostensurum se esse praesciebat. Et ut amplius
Abbreviated transcription (Latin):
faciei. & candor deseribit᷑ uestiũ : ñ substantia denegat᷑ aut tollit᷑ sed gła &cla¬
ritas c̃ m̃dat᷑. auget᷑. quȩ fulsit ac si dethesauris dĩ. ita ut & ueritas ñ sub trahe¬
ret᷑ corporis. & gła quȩ futura erat inxp̃o ñ celaret᷑ Ynde liqu&e qͦdclaritas
quȩ foris ꝑ uestim̃ta xp̃i manauit. ab illa eiꝰ interiore luce ꝓcessit. quã nulluas
humani generis corporeuꝰ oculus pocest intueri. sic̃ scriptũ ẽ Dm̃. nemo uidit
umquã. Unde sic tẽꝑauit diuina maiestas huiꝰ uisionis formã. ut & mirabilis
eẽt uisio qͣ diuinitas p̾dicaret᷑ in xp̃o. & humanꝰ eã mortaliũ ferre possa&e uisus:¬
ed altera fuit figura inuestib altera species in uultu: utraq tam̃ mirabilis:
deo ut qͥ erat in carne c̃spicuuꝰ. subito apparera corã sius chorꝰcꝰ. Sed ñ in me¬

Expanded text:
faciei et candor describitur vestium, non substantia denegatur aut tollitur, sed gloria et clafaciei et candor describitur vestium, non substantia denegatur aut tollitur, sed gloria et claritas commendatur, augetur, quae fulsit ac si de thesauris Dei; ita ut et veritas non subtraheretur corporis, et gloria quae futura erat in Christo, non celaretur. Unde liquet quod claritas, quae foris per vestimenta Christi manavit, ab illa ejus interiore luce processit, quam nullus humani generis corporeus oculus potest intueri, sicut scriptum est, Deum nemo vidit unquam . Unde sic temperavit divina majesesset visio qua divinitas praedicaretur in Christo, et humanus eam mortalium ferre possit visus. Sed altera fuit figura in vestibus, altera species in vultu, utraque tamen mirabilis. Ideo, ut qui erat in carne conspicuus, subito appareret coram suis coruscus. Sed non imme
Abbreviated transcription (Latin):
gessit & miraculũ corã uidentib qͦd refulsit. ipsa res gesta longe altiuꝰ quã ipsi uide¬
rant multa designauit: ita ut locꝰ & ipsa transfiguratio altitudinẽ insinuae ditatis.
ut ibi tͣnsfor matio fier&. ubi altitudo udicii figuraret᷑ & c̃tẽpłatio ueritatis ap¬
parer&. Querit᷑ tam̃ ista tͣnsfformatio qͣlissit. utrũ pͥstinã formã amiserit & ueri¬
tatẽ corporis. anspiritale corpꝰ fuerit qͦd apparuit. uł aereũ & đ neutrũ horcredo
ut aut pͥstinã corporis formã seu faciẽ ꝑdiderit. Aut aereũ corpꝰ uł spiritale adͥp̃sens
illud c̃ mutauerit. Sed qͦ mͦ tͣnsformat̾ sit: euũ głista de monstrat dicens. Quia resplen¬
duit facies eiꝰ sic̃ sol: uestim̃ta aut̾ eiꝰ facta st̃ alba sic̃ nix Noneñ ex his uerbꝰ aliud
p̃dicat᷑ quã splendor faciei eiꝰ. & cancłor uestim̾toꝵ. Id circo ubi splendor ostendit

Expanded text:
gessit, et miraculum coram videntibus quod refulsit, ipsa res gesta longe altius quam ipsi videgessit, et miraculum coram videntibus quod refulsit, ipsa res gesta longe altius quam ipsi viderant, multa designavit, ita ut locus et ipsa transfiguratio altitudinem insinuet Deitatis, ut ibi transformatio fieret, ubi altitudo judicii figuraretur, et contemplatio veritatis appareret. Quaeritur tamen ista transformatio qualis sit, utrum pristinam formam amiserit et veritatem corporis, an spiritale corpus fuerit quod apparuit, vel aerium? Quod neutrum horum credo, ut aut pristinam corporis formam seu faciem perdiderit, aut aerium corpus vel spiritale ad praesens illud commutaverit. Sed quomodo transformatus sit, Evangelista demonstrat dicens, quia Resplenduit facies ejus sicut sol, vestimenta autem ejus facta sunt alba sicut nix. Non enim ex his verbis aliud praedicatur, quam splendor faciei ejus et candor vestimentorum. Idcirco ubi splendor ostenditur
Abbreviated transcription (Latin):
as cendit ꝓtalib gͥ & huuiscemodi causis qͣs sup̃ ꝑaucis enumeraui. hitres ad
sublimia ducunt᷑. qm̃ & ipsi iã supͣ mundũ erant ut uiderent xp̃m. ñ informaserui:
sed informa claritatis dĩ. qm̃ qͥ deorsũ sunt ñ posst̃ eũ uidere informa dĩ sed infor¬
ma serui ꝓpt̾ea & ipse unieuiq scđ m qͦd uid& expedire. sem& ipsũ ostendit Sedꝓ
post sex explecis dieb die octaua iã supͣ montẽ excelsũ & soliũ eleuatũ. ñ nisi in
forma dĩ clarificatꝰ apparebit electis neq enĩ sĩ plicit᷑ dictũ. qͦd transfiguratꝰ
est: qr transfiguratꝰ ÷ ante eos utiq qͥ ascender̃ cũ eo suꝑ montẽ excelsũ secreto
& seorsũ. ab om̃i frequentia scłi ac strepitu t̾renȩ ꝑturbationis segregati. Quia
lic& ihc inualle humilitatis uenerit. tam̃ recte ñ nisi supͣ montẽ & iã crucifixꝰ c̃spicit᷑
ã & isaac infigura xp̃i cũ offert᷑: ñ nisi in monte oblatꝰ legit᷑ Id circo hoc loco qđ

Expanded text:
s igitur et hujusmodi causis, quas supra paucis enumeravi, hi tres ad sublimia ducuntur, quoniam et ipsi jam supra mundum erant, ut viderent Christum, non in forma servi, sed in forma claritatis Dei, quoniam qui deorsum sunt, non possunt eum videre in forma Dei, sed in forma servi. Propterea et ipse unicuique, secundum quod videt expedire, semetipsum ostendit. Sed post sex expletis diebus die octava, jam supra montem excelsum, et solium elevatum, non nisi in forma Dei clarificatus apparebit electis. Neque enim simpliciter dictum, quod transfiguratus est, quia transfiguratus est ante eos, utique qui ascenderunt cum eo super montem excelsum secreto, et seorsum, ab omni frequentia saeculi ac strepitu terrenae perturbationis segregati. Quia in valle humilitatis venerit, tamen recte, non nisi supra montem etiam crucifixus conspicitur. Nam et Isaac in figura Christi cum offertur, non nisi in monte oblatus legitur. Idcirco hoc loco quod
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ apparebit p̃dicaret᷑. Tucas łͦ qui eos assũptos pͦst dies octo dic̃. insinuat qͥ cũq pͦst
xpm̃ ierit & crucẽ eiꝰ tulerit. animãq suã ꝓpt̾ eũ ꝑdiderit. ꝑ sistens infide: iste mortẽ
ñgustabit in et̃nũ. donec głam octauȩ resurrectionis uideat & gloriae cũ dño & ipse
assũptꝰ in monte. Nã qͥ hic uerba xp̃i audit decelo in uoce tonitrui sonantia. & fir¬
tionis suȩ die cõpleuerit: Sic̃ & pͦst sex dies inqͥb mundi oꝑa st̃ creata. ut ꝑdies &
tẽpora mundũq intelligamꝰ finire: Quib expletis. resurrectio futura monstrabit
t qui fuerint cũ his trib educti de scło ita ut supͣ mundũ ascendant. & huiꝰ scłi uo¬
lumina & mom̃tanea uitȩ curricula tͣnscendant. uelut in sublimi collocati futurȩ

Expanded text:
vitae apparebit, praedicaretur. Lucas vero, qui eos assumptos post dies octo dicit, insinuat, quicunque post vitae apparebit, praedicaretur. Lucas vero, qui eos assumptos post dies octo dicit, insinuat, quicunque post Christum ierit, et crucem ejus tulerit, animamque suam propter eum perdiderit, persistens in fide, iste mortem non gustabit in aeternum, donec gloriam octavae resurrectionis videat, et glorietur cum Domino et ipse assumptus in monte. Nam qui hic verba Christi audit de coelo in voce tonitrui sonantia, et firtionis suae die compleverit. Sicut et post sex dies, in quibus mundi opera sunt creata, ut per dies et tempora mundumque intelligamus finire. Quibus expletis resurrectio futura monstrabitur. Et qui fuerint cum his tribus educti de saeculo, ita ut supra mundum ascendant, et hujus saeculi volu
Abbreviated transcription (Latin):
qͣndo eos assũpserat montẽq astenderat. pars qdã dici restabat ꝓpt̃ ea partes illas
qͣs matheuꝰ omisit tangere qͣsi duarũ extremitatẽ parciũ. lucas ꝓ tota die utrasq
cõputauit partes. ut octo fierent dies. Ubi tropꝰ c̃suetȩ locutionis intelligit᷑. qui
grece synedoche appellat᷑: qͦd latine dici potest uł aparte totũ ut pars ꝓtoto. Qui
ꝓfecto tropꝰ in scripturis sacris qͣ sȩpe inuenit᷑ Et hic ut̃q eũ ugłistarũ eũ non¬
absq magno rerũ mysterio significatarũ posuit . Qm̃ cũ dixissae iħe st̃ dehic stan¬
tib qͥ ñ gustabt̃ mortẽ. unꝰ eoꝵ p̾st sex dies dix̃. alt̃ uͦ pͦst octo. Quia unꝰ euũguistar
pmũ &e nousimũ ut octo fierent c̃ numerauit. alt̃ uͦ sex tantũ in medio tenens
duos ex tremos p̃t̃ misit. ut finitis sex ȩtatib scłi. claritas d̃ quȩ inseptima id ÷ infinem

Expanded text:
quando eos assumpserat, montemque ascenderat, pars quaedam diei restabat. Propterea partes illas quando eos assumpserat, montemque ascenderat, pars quaedam diei restabat. Propterea partes illas quas Matthaeus omisit tangere, quasi duarum extremitatem partium, Lucas pro tota die utrasque computavit partes, ut octo fierent dies. Ubi tropus consuetae locutionis intelligitur, qui Graece synecdoche appellatur, quod Latine dici potest, vel a parte totum, vel pars pro toto. Qui profecto tropus in Scripturis sacris qo significatarum posuit. Quoniam cum dixisset Jesus, Sunt de hic stantibus, qui non gustabunt mortem, unus eorum post sex dies dixit, alter vero post octo. Quia unus evangelistarum, primum et novissimum, ut octo fierent, connumeravit, alter vero sex tantum in medio tenens, duos extremos praetermisit; ut finitis sex aetatibus saeculi, claritas Dei, quae in septima, id est in finem
Abbreviated transcription (Latin):
uoce tonitrui de cȩlo sonint. & ꝑt̾ruit uniuersos corusco p̃dicationis in rota: ita ut con¬
cussȩ sint singulȩ partes t̃rarũ quȩ subtrib describunt᷑ nominib. neaut asia sola cre¬
didisse dicat᷑: uerũ & africa simul atq europa xp̃i sanguine redẽpta de imis ad suꝑna
ꝑducit᷑ Et post sex dies aut octo. sic̃ lucas testat᷑. Quia in hoc loco ubi matheu̾ dit
pͦst sexdies. lucas pͦst octo dixisse legit᷑ Neut tam̃ eoꝵ auero uxta litterã dis crepasse
credit᷑ neq a uerieate qͥsquã dissentit. dũ sibi ad inuicẽ qͣsi neut̃ c̃sentit. Sed sciendum.
qr matheuꝰ dierũ facta m̃tione atoto totũ dix̃. & lucas atoto partẽ exp̃ssit: qr in ea
die qͣ dictũ ẽ. st̃ qͥdã de hic stantib qͥ ñ gustabt̃ mottẽ iã pars p̃cesserat: & inea die

Expanded text:
ctrina in voce tonitrui de coelo sonuit, et perterruit universos corusco praedicationis in rota, ita ut conctrina in voce tonitrui de coelo sonuit, et perterruit universos corusco praedicationis in rota, ita ut concussae sint singulae partes terrarum, quae sub tribus describuntur nominibus, ne aut Asia sola credidisse dicatur, verum et Africa simul atque Europa Christi sanguine redempta, de imis ad superna perducitur. Et post sex dies, aut octo sicut Lucas testatur. Quia in hoc loco ubi Matthaeus ait post sex dies, Lucas post octo dixisse legitur. Neutrum tamen eorum a vero juxta litteram discrepasse creditur, neque a veritate quisquam dissentit dum sibi ad invicem quasi neuter consentit. Sed sciendum quia Matthaeus dierum facta mentione, a toto totum dixit, et Lucas a toto partem expressit; quia in ea die qua dictum est, Sunt quidam de hic stantibus 695 qui non gustabunt mortem. Jam pars praecesserat, et in ea die