comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
infio elib ⁊ doctͥne dĩ resistentib ut con¬
ñtantur ad đm. siue ꝓ fid elib ut angea¬
ab ip̃o acciꝑe. s a seip̃is homines hr̃e
contendunt grãm dĩ q̃ lib̾amur ab im¬
pietate dicentes scđ̾m mĩta nr̃a dari.
Paruulos aũt sine ullo peccati origiał
uincło asserunt. nasci.
hͥ poñ ea qͥb suũ

Expanded text:
infidelibus et doctrinae Dei resistentibus, ut coninfidelibus et doctrinae Dei resistentibus, ut convertantur ad ab ipso accipere, sed a seipsis homines habere contendunt; gratiam Dei, qua liberamur ab impietate, dicentes secundum merita nostra dari. Parvulos etiam sine ullo peccati originalis vinculo asserunt nasci. 2. Hic ponit ea quibus suu
Abbreviated transcription (Latin):
pelagianorum hesis omnium recentissi¬
de potestate tenebrarum erui. intm̃
inmici funt. ut sine hac c̾dat᷑ hominẽ
posse fac̾e omnia diuina mandata. De¬
bueret ad utorio gr̃e di. ad eius manda¬
ta facienda. nõ eam libo arbito p̾ponebat.
sed infideli calliditate supponebat: dicens
ad ħ eam dari hominibus. ut q̃ face̾ ꝑli
⁊̃ si difficilius: tñ posse homines sine gr̃a
facẽ iussa diñca. Illam uͦ grã di fine qua
nicħ boni possumus facẽ. nõ ẽẽ dñt nisi ĩ
libo arbito. quod nullis suis p̃cedentibus
mĩtis ab illo accep̾ nr̃a natura. Ip̃o ad hoc
tm̃ uiuante nos ꝑsuam legematq doct᷑¬
nam. ut discamus q̃ facẽ.⁊ q̃ sꝑare deb̾amꝰ¬
mus ẽẽ facienda faciamus. ac ꝑħ diumitꝰ
pellitur. caritatẽ aũt negat᷑ diumitus¬
scĩa q̃ sine caritate inflat. ⁊ nõ sit donũdi
ipsa caritas. q̃ ut scĩa nõ infiet edificat.
Destruũt ⁊̃ orõnes quas fac̾ eccła siue ꝓ

Expanded text:
Pelagianorum haeresis, omnium recentisside potestate tenebrarum erui, in tantum inimici sunt, ut sine hac credant hominem posse facere omnia divina mandata. Debueret adjutorio gratiae Dei, ad ejus mandata facienda, non eam libero arbitrio praeponebat, sed infideli calliditate supponebat dicens ad hoc eam dari hominibus, ut quae facere petsi difficilius, tamen posse homines sine gratia facere jussa divina. Illam vero gratiam Dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in libero arbitrio, quod nullis suis praecedentibus meritis ab illo accepit nostra natura, ipso ad hoc tantum juvante nos per suam legem atque doctrinam, ut discamus quae facere et quae speramus esse facienda faciamus. ac per hoc diupellitur, caritatem autem dari neentia quae sine charitate inflat, non sit Dei donum ipsa charitas, quae ut scientia non inflet, aedificat. Destruunt etiam orationes quas facit Ecclesia, sive pro
Abbreviated transcription (Latin):
putau̾nt qͥdam hetici qo pat̾ uł ut auc¬
tor ⁊ artifex filio ⁊ sp̃u scõ. inrer̃ oꝑa¬
tione quasi instrumento utẽtur. ex
p̃dictis. u̾bis errandi occonem sum̾̃tes
ꝙ ułũ blasphemũ atq sane doctͥne ad¬
uer sum abicit pia fides. Non ẽ itaq
intelligendum id̾o seͥptura frequent̾
cominemorare patrẽ oꝑari infilio uł
ꝑfilium tanꝙ̃ filius nõ posset facere.
si ei nõ porrexisset pat̾ dext̾a. ł tanquã
aliqͥd instrum̃tum fu̾it pai̾s oꝑantis.
s ponꝰ illis u̾bis patrẽ intelligi uoluit

Expanded text:
Putaverunt quidam haeretici quod Pater, velut auctor et artifex, Filio et Spiritu sancto in rerum operatione, quasi instrumento, uteretur; ex praedictis verbis errandi occasionem sumentes, quod velut blasphemum atque sanae doctrinae adversum abjicit pia fides. Non est itaque intelligendum, ideo Scripturam frequenter commemorare Patrem operari in Filio vel per Filium, tanquam Filius non posset facere, si ei non porrexisset Pater dexteram, vel tanquam aliquod instrumentum fuerit Patris operantis, sed potius illis verbis Patrem intelligi vo
Abbreviated transcription (Latin):
ne qui scelate uiuunt. nec curant talẽ
cessant. frustra id̾o sibi blandiuntur.
ub. hoc.ii. quã late pateat non intelligũt.
Multa .ii. s̃ geña elemosinarũ. q̃ cũ faci¬
mus adiuuamur. nõ solum qui dat e¬
surienti cibũ. sicienti pot̾ ⁊ huius mͦi.
s ⁊̃ qui dat ueniam petenti: elemosinã
dat. ⁊ qui enĩdat ũbe. inq̃m potestas da¬
tur. ł cohercet aliqua discipła. uł orat.
uoluntati. Sed ea maior est qua excor
de dimittimus. ꝙ in nb quis peccaũ.
Minus.ii. magnũ est erga eum esse
nõ credentib in xp̃m. m̃da sĩt omĩa
si elemosinas istas dedint: Qui uult
ordinate elemosinã dare. a se debet
primo inciꝑe ⁊ eã pͥmũ sibi dare.
st .ii. elemosina: opus

Expanded text:
ne qui sceleratissime vivunt, nec curant talem cessant, frustra ideo sibi blandiuntur, . Hoc enim quam late pateat non intelligunt. Multa enim sunt genera eleemosynarum: quae cum facimus, adjuvamur. Non solum qui dat esurienti cibum, sitienti potum et hujusmodi, sed etiam qui dat veniam petenti, eleemosynam dat, et quem emendat verbere in quem potestas datur vel coercet aliqua disciplina, vel orat voluntati; sed ea major est qde dimittimus quod in nos quis peccavit. Minus enim magnum est erga eum esse non credentibus in Christum, munda sint omnia, si eleemosynas istas dederint? Qui enim vult ordinate eleemosynam dare, a se debet incipere, et eam primum sibi dare. Est enim eleemosyna opus
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a deduci ad consentionẽ pecrati pot̾.
nͥ c̃ delectatio mota fu̾it. milla parte
amini: q̃ deb̾t obtemꝑare rationi. tanꝗͣ
tur. ꝙͣ tunc actum ẽ in illis tͥbus. serpẽ¬
te. muliere uiro. Nam pͥmo fit suggeᷤᷤ¬
tio. siue ꝑ cogitationẽ. siue ꝑsensus cor¬
ꝑis uł uidendo. uł tangẽdo. uł audiendo.
uł gustando. uł olfaciendo. Que sugges¬
tio cum facta fu̾it. si cupiditas nr̃a ñ mo¬
ueatur ad peccandũ: excludit᷑ serpentis
comotam cupiditatẽ refrenat atq com¬
pesc̾. ꝙ cum fit: nõ labimur inpeccatũ
s cũ aliquanta luctacionẽ coronamur
Si aũt ratio cõsentiat.⁊ q̃ libido comouit
faciendum eẽ dec̾nat. ab omni bata uita

Expanded text:
ra deduci ad consensum peccati potest, nisi cum delectatio mota fuerit in illa parte animi, quae debet obtemperare rationi, tanquatur, quam tunc actum est in illis tribus, serpente, muliere et viro. Nam primo fit suggestio, sive per cogitationem, sive per sensus corporis, vel videndo, vel tangendo, vel audiendo, vel gustando, vel olfaciendo; quae suggestio cum facta fuerit, si cupiditas nostra non moveatur ad peccatum excluditur serpentis iliter etiam commotam cupiditatem refrenat atque compescit. Quod cum fit, non labimur in peccatum, sed cum aliquanta luctatione coronamur. Si autem ratio consentiat, et quod libido commoverit, faciendum esse decernat, ab omni vita beata
Abbreviated transcription (Latin):
de tͥ. ita ait. Dr̃ relatiue pater. Idemq:
relatiue dr principiũ. S pater ad filiũ
dr. pͥncipiũ uero: ad omnia que abipsos̃.
⁊ pͥncipium dr filius. Cum .ii. dic̃ẽtur ei
c̃atorẽ se uoluit ostende. cũ se dix̃ ẽẽ pͥn¬
cipiũ sic̃ ⁊ pater principiũ ẽ c̃ature. qr

Expanded text:
de Trinit., ait: Dicitur relative Pater, idemque relative dicitur principium. Sed Pater ad Filium dicitur, principium vero ad omnia quae ab ipso sunt. Et principium dicitur Filius. Cum enim diceretur ei:creatorem se voluit ostendere, cum se dixit esse principium; sicut et Pater principium est c
Abbreviated transcription (Latin):
puto ostensum est. qua necitate dicamus
in alt̾o diu̾sitatis in telligentia. qr ibi nł¬
la penitus est diu̾sitas. sic̃ nec singulari¬
tas uł solitudo. sed unitas ⁊ trinitas. Uñ
rens. quid dic̃et tria: dixit.tres ꝑsonas.
uł sub̾as. quib nominib nõ diu̾sitatem
intelligi uoluit. s singularitatẽ noluit.
ut non solum ibi unitas intelligatur ex
eo ꝙ dr una eẽntia. s trinitas. exeo qd̾
dũr tres ꝑsone. hilarius quoq inł.uii.

Expanded text:
puto, ostensum est qua necessitate dicamus in altero diversitatis intelligentia, quia ibi nulla penitus est diversitas, sicut nec singularitas vel solirens quid diceret tria, dixit tres personas vel substantias. Quibus nominibus non diversitatem voluit intelligi, sed singularitatem noluit; ut non solum ibi unitas intelligatur ex eo quod dicitur una essentia, sed Trinitas, ex eo quod dicuntur tres personae. Hilarius quoque, in lib.
Abbreviated transcription (Latin):
cata s̃ nupcie. Cui .ii. uenia nisi pecc̾o
ꝯceditur : Plane qd̃ infirmitati ꝑmisit.
scđm ueniã: audeo dicere pecẽm esse.
Uenram namq ꝯcedens apłs. scubitũ
attendit ꝯiugatoꝵ. ubi est inꝯtinẽcie
malum

Expanded text:
catum sunt nuptiae. Cui enim venia, nisi peccato conceditur? Plane quod infirmitati permisit secundum veniam, audeo dicere peccatum esse, veniam namque concedens Apostolus, concubitum attendit conjugatorum, ubi est incontinentiae malum
Abbreviated transcription (Latin):
carnali coitu. ⁊ ad utrũq: retuł illuo.
hoc aut̃ dico scđm indulgẽtiã. Indul¬
gẽtur .N. nuptie scđm ꝯcessionẽ. ⁊ con¬
cubitus nuptiał. qui fit t̾m̃ cã ꝓlis. Cõ¬
cubitus u̾o. qui fit preter nec̃itatẽ ge¬
nerandi. ob inꝯtinenciã: indulgetur: ẜ.¬

Expanded text:
utrumque retulit illud: Hoc autem dico secundum indulgentiam. Indulgentur enim nuptiae secundum concessionem et concubitus nuptialis qui sit tantum causa prolis. Concubitus vero qui est praeter necessitatem generandi ob incontinentiam, indulgetur
Abbreviated transcription (Latin):
tetigimus plenius u̾santes clarius faci¬
amus. In hac enim rer̾ distinctione cath¬
olici tractatore dissentire ut supͣ dixini
inueniuntur. aliis dicentib res c̾atas
atq distinctas scđm spes suas ꝑ int̾ ual¬
la .ui. dierum. quorum sentẽtie quia
litt̾a genesis. magis inseruire uidr atq
tenus studiose dociumus. quomodo ex
illa cõmuni mat̾ia pꝰ in formiter facta p̾
uolumina distinctĩ funt formata De sen¬

Expanded text:
tetigimus, plenius versantes clarius faciamus. In hac enim rerum distinctione catholici tractatores dissentire, ut supra diximus, inveniuntur; aliis dicentibus res creatas atque distinctas secundum species per intervalla sex dierum; quorum sententiae quia littera Genes. magis inservire videtur, atenus studiose docuimus quomodo ex illa communi materia prius informiter facta, po dierum volumina distinctim sint formata.
Abbreviated transcription (Latin):
exgr̃a ẽẽt electio. Non gͦ ideo electus ẽ
adeo. qr tał futurus erat. s ex electioẽ
tał est factus. ita dicẽs. Disputans quid
eleg̃it d̾s in ñdum nato cui dix̃ serui¬
turum ẽẽ maiorẽ.⁊ quid in eod̃ maiore
siłr. nõdũ nato reprobau̾it. ad hoc ꝑdu
xi rõcinacionẽ: ut dicerẽ. Non gͦ elegit
d̾s oꝑa cuiusquã inp̃sciã que ipse datu¬
rus est. s fidem elegit in p̾̃scĩa. ⁊ quem
sibi crediturum eẽ p̃sciuit. ipsũ elegit.
eum p̾sciuit crediturũ. ẜ qr ⁊ infide m̃i¬

Expanded text:
ex gratia esset electio. Non ergo ideo electus est a Deo, quia talis futurus erat, sed ex tali electione talis est tactus; ita dicens: Dispelegerit deus in nondum nato, cui dixit seruiturum esse maiorem, et quid in eodem maiore similiter nondum nato reprobauerit, de quxi ratiocinationem, ut dicerem: Non ergo elegit Deus opera cujusquam in praescientia, quae ipse daturus est, sed fidem elegit in praescientia; et crediturum esse praescivit, ipsum elegit ceum praevidit crediturum. Sed quia et in fide meri
Abbreviated transcription (Latin):
cuetur. si non gratis donatur. s m̃itis
redlitur. Miseretur itaq. ẜ gr̃am qua
tis redditur. Unde datur intelligi ut
sic̃ reꝓbacio dei est nolle misereri. iͣ
obduracio di sit. non misereri. ut non
abillo irrogetur aliquid quo sit homo
det̾ior. E t̃m quo sit melior erogetur
Ex his aꝑte ostendr. quid mĩam. quid

Expanded text:
cuetur si non gratis donetur, sed meritis redditur. Miseretur itaque secundum graum, quod meritis redditur. Unde datur intelligi, ut sicut reprobatio Dei est nolle misereri, ita obduratio Dei sit non misereri; ut non ab illo irrogetur aliquid quo sit homo deterior, sed tantum quo sit melior non erogetur. Ex his aperte ostenditur quid
Abbreviated transcription (Latin):
hic accipͥr p̃destinatio.⁊ p̃cipue p̃desti¬
nationis effectus. Obduracionis ũo ñ
ipsa di et̾na reꝓbatio. qr eius nullũ ẽ
m̃itum. s gr̃e pͥuacio siue fubtraccio
que quodã mͦ ẽ reꝓbationis effectus
acciprtur tn aliq̃n reꝓbatio ꝓ obdura¬
cione. sic̃ ⁊ p̃destinatio ꝓ suo effectu. qͥ
est gr̃a apposita. Gr̃a .ii. que apponitur.
effectus ẽ p̃destinacionis. Cũ gͥ gr̃e que
apponitur hõi ad iustificacionẽ. nulla
sint m̃ita. multo minus ⁊ ipsius p̃des¬
tinacionis qua ab et̃no eleg̃ đs quos uo¬
luit aliqua possunt existere m̃ita. Ita
nec reꝓbacionis. qua abet̾no quosdam
p̃sciuit futuros malos.⁊ dãnandos. sic̃

Expanded text:
hic accipitur praedestinatio, et praecipue praedestinationis effectus; obdurationis vero non ipsa Dei aeterna reprobatio, quia ejus nullum est meritum, sed gratiae privatio sive subtractio, quAccipitur tamen aliquando reprobatio pro obduratione, sicut et praedestinatio pro suo effectu, cui est gratia apposita. Gratia enim quae apponitur effectum est praedestinationis. Cum ergo gratiae quae apponitur homini ad justificationem, nulla sint merita, multo minus et ipsius praedestinationis, qua ab aeterno elegit Deus quos voluit, aliqua possunt existere merita. Ita nec reprobationis, qua ab aeterno quosdam praescivit futuros malos et damnandos, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
s scđm debitũ redlatur. potius m̃itis: ꝗͣ
donetur. Pro inde qd ꝯtinuo dixi. Dic̃. n¬
idem apłs. Id d̾s qui oꝑatur oĩa in omib
Nusquã aut̃ dictum ẽ. d̾s est qui c̃dit oĩa
in om̃ib. Ac de inde subiunxi. Qd gͦ cre¬
illius ẽ qui credentib dat sp̃m .s. Profec¬
to non dic̃em. si iam scirẽ ⁊̃ ipsam fidem.
int̾ di muña reꝑiri. que dantur in eodem
sp̃u. Utrũq gͦ nr̃m est p̃p arbitriũ uolũ¬

Expanded text:
m debitum reddatur potius meritis quam donetur. proinde quod continuo dixi: dicit deus, qui operatur omnia in omnibus; nusquam autem dictum est: deus credit omnia in omnibus, ac deinde subiunxi: quod ergo creillius est, qui credentibus dat spiritum, profecto dicere non deberem, si iam scirem etiam ipsam fidem inter dei munera reperiri, quae dantur in eodem spiritu. utrumque ergo nostrum est propter arbitrium uolun
Abbreviated transcription (Latin):
uł aliqua m̃ita elegit d̾s aliquis abeter¬
no. uł apposuit gr̃am iustificacionis ĩtp̃r.
s gratuita bonitate sua elegit ut boni
elegit. s ut eẽmus tales ꝑ ipsam elctiõẽ
gr̃e sue. qua gratificauit nos indilecto

Expanded text:
iqua merita elegit Deus aliquos ab aeterno, vel apposuit gratiam justificationis in tempore, sed gratuita bonitate sua elegit, ut bonielegit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos in dilecto
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am mereatur. ẜ qr aliꝗ nõ a deo ma¬
ficacionis gr̃am non imꝑtiri. Nullus
ii. di gr̃am m̃eri potest. ꝑ quã iustifica.¬
tur. potest tñ m̾eri. ut non apponatur.
mereantur. ut hoc digni sint. Alii u̾o
ita iuuunt. ut ⁊ si non m̃eantur gr̃am
iustificationis non tñ m̃entur omĩo
repelli. ⁊ gr̃am sibi subirahi. Ideoq dix̃

Expanded text:
am mereatur, sed quia aliqui non adeo mabi gratiam non impartiri. Nullus enim Dei gratiam mereri potest, per quam justificatur; potest tamen mereri ut non apponatur, mereantur, ut hoc digni sint; alii vero ita vivunt, ut etsi non mereantur gratiam justificationis, non tamen merentur omnino repelli, et gra
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃ores cum ꝑꝑ geñale pecẽm unã maᷤ¬
sam fec̃int. non tñ nulla inter eos diu̾sitã ẽ.
Precedit .ii. aliquid inpeccõribus. quo quã¬
ius nondũ sint iustificati. digni efficiant᷑
iustificacione. ⁊ item precedit in peccõrib¬
aliis: quo digni s̃ obtufione. Ecce hie uid̾r
aug̃ dre qd̃ ⁊ ipsa di uoluntas qua alios
elegit. alios reꝓbauit. exm̃itis ꝓueniat. s
nitut gr̃a iustificationis. aliis nõ. unde
obtunduntur. S quid intelligẽ uolu̾it
ignoratur. nisi forte dicatur hoc intelle¬
xisse qd̃ supradiximus eũ retractasse. Nã
ibidẽ quedã alia ꝯtinue fubdit. que inł.

Expanded text:
peccatores cum propter generale peccatum unam massam fecerunt, tamen nonnulla inter eos est diversitas. Praecedit ergo aliquid in peccatoribus, quo quamvis nondum sint justificati, digni efficiantur justificatione. Et item praecedit in aliis peccatoribus, quo digni sunt obtusione. Ecce hic videtur Aug. dicere quod et ipsa Dei voluntas qua alios eligit, alios reprobat, ex meritis proveniat, sed nitur gratia justificationis, aliis non, unde obtunduntur. Sed quid intelligere voluerit, ignoratur; nisi forte hoc dicatur intellexisse, quod supra diximus eum retractasse. Nam ibidem quaedam alia continue
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ rer̾ cãe indo sunt.s quarundam cãe
⁊ ndo sunt ⁊ in c̾a̾turis. Quarunoam uͦ
abscondite mđo. qͥa ita ẽ in diuma dispo¬
sitione. ut ħ uł illud fiat. quia nõ ẽ in se¬
minabili cat᷑e rõne. & illa ꝗ q̃ scđm semi¬
cursus natͣe hominib in notuit. alia uͦ
p̃ter nat᷑am quorum cãe tm̃ sunt indo¬

Expanded text:
 rerum causae in Deo sunt; sed quarumdam causae et in Deo sunt, et in creaturis, quarumdam verabsconditae in Deo, quia ita est in divina dispositione ut hoc vel illud fiat, quod non est in seminali creaturae ratione. Et illa quidemcursus naturae hominibus innotuit. Alia vero praeter naturam, quorum causae tantum sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
adtormentũ conscĩe. Iste timor notat᷑
in illis u̾bis augĩ. uͥ ñ negat timorẽ
eẽ in caritate in cohata. s ꝑ fecta ꝙ
nõ posset dici deseruili. quia ut ip̃e
supͣ dixit seruił timor ñ remanet ue¬
mente caritate. nͨ intrat caritas nisi
pꝰ ille timor exeat. nͨ in illo timore aliqͥ
caritate ⁊̃ in choata. Na omnis ꝙ caĩ¬

Expanded text:
anto minus timemus. Iste timor notatur in illis verbis August., ubi non negat timorem esse in charitate inchoata, sed perfecta; quod non posset dici de servili, quia, ut ipse supra dixit, servilis timor non remanet veniente charitate, nec intrat charitas nisi prius ille timor exeat; nec in illo timore aliquicharitate etiam inchoata, quia omnis qui chari
Abbreviated transcription (Latin):
in scđm scłi. Eece in his u̾bis p̃dictis
aꝑte ostendit aug̃. quis sit tamor ca̾¬
tus: iquis seruilis. iquałr differant
In quibꝰ ĩ mitialẽ timorẽ sig̾cauit. ꝗ
nͨ extoto ẽ seruił. nͨ extoto castus. s
tanquam. mediꝰ aliꝗ de seruili: iali¬
qͥd d̾ casto timore ħt. Fac̾ enim serui¬
re partim timore pene. partim amo¬
memꝰ offend̾e. Iste timor ẽ in cohata
caĩtate. nõ in ꝑfecta.i qͣnt̾ c̃scit ca̾itas¬

Expanded text:
in seculum sin seculum saperte ostendit August. quis sit timor castus, et quis servilis, et qualiter differant. In quibus etiam initialem timorem significavit; qui nec ex toto est servilis, nec ex toto castus, sed tanquam medius aliquid de servili, et aliquid de casto timore habet; facit enim servire partim timore poenae, partim amotimemus offendere. Iste timor est in inchoata charitate, non in perfecta
Abbreviated transcription (Latin):
melius explanare quid int̾ sit ostẽd̾.
int̾ istos duos timores. quã si ponas
duas mulieres maritatas. quaꝵ unã
constituas uolẽtẽ facẽ adult̾ĩum. s
timet ne dampnet᷑ amarito. Limet
maĩtum. quia ad huc amat neq̃tiã.
isi forte uiuit neqͥt̾. timet maritũ:
ne ueniat. Tales sunt ꝗ timẽt diem
iudicii. Fac alt̾am amare uirum. d¬
be illi castos amplexꝰ. nulla se adul
illa dicet timeo iurum. ne ueniat.
illa dicet timeo iurum ne discedat.
illa dicet timeo iurũ ne dampner
illa dicet tuneo ne deserar. Pone ħ in
tit caritas. ⁊ alium timorẽ castum ꝑ¬
manẽtẽ in scłm scłi. Illum timorem ꝑ¬
fecta caritas foras mittit. qr ille timor
mulet. stimulat ille timor. s intrat ca¬
ritas q̃ sanat: ꝙ uuln̾at timor. timor
castus. fac̃ secitatẽ in animo. Audiuimꝰ
illa de timore d̃i dic̃. quo timet oĩã
ne damnet᷑ illa de timore qͦ timet
anĩa ne deserat᷑. ille ẽ timor ꝗͣ cari¬
tas excludit. ille ẽ timor qui ꝑmanet

Expanded text:
melius explanare quid intersit inter duos istos timores, quam si ponas duas mulieres maritatas; quarum unam constituas volentem facere adulterium, sed timet ne damnetur a marito. Timet maritum, quia adhuc amat nequitiam: et si forte vivit nequiter, timet maritum ne veniat. Tales sunt qui timent ne veniat dies judicii. Fac alteram amare virum, debere illi castos amplexus, nulla se adultIlla dicit, Timeo virum ne veniat: illa dicit, Timeo virum ne discedat. Illa dicit, Timeo ne damner: illa dicit, Timeo ne deserar. Pone hoc in tit charitas; et alium timorem castum permanentem in seculum seculi. Illum timorem perfecta charitas foras mittit, quia ille timor mulet. Stimulat ille timor, sed intrat charitas quae sanat quod vulnerat timor. Timor castus facit securitatem in animo. Audivimusilla de timore Dei dicit, quo timet anima ne damnetur; ista de timore quo timet anima ne deseratur. Ille est timor quem charitas excludit, ille est timor qui permanet
Abbreviated transcription (Latin):
quod patrarat. Requieuisse dr d̾s die.
habebant requiẽ dicẽtia. sc̃s. sc̃s. sc̃s.
dr̃. quia cessauit a faciendis gn̾ibus
c̾ature. quia ultra noua nõ cõdioit. Us¬
q nũc tñ ut uitas in eugło ait oꝑatur
pat᷑ cum filio. s. administratione eoꝵ d̾

Expanded text:
quod patrarat. Requievisse Deus diciturabebant requiem dicentia: Sanctus, Sanctus, eus dicitur, quia cessavit a faciendis generibus creaturae, quia ultra nova non condidit. Usque nunc tamen, ut Veritas in Evangelio ait, operatur Pater cum Filio, scilicet administration
Abbreviated transcription (Latin):
res tradunt. ꝙ quedam pecc̃a in futo
dimittent᷑. Quedam .n. culpe in hoc
scło relaxantur. quedã u̾o parue ⁊ ĩ
futuro. que ꝗͥ post mortẽ grauãt. sed
dimittuntur si digni s̃.si bonis actibꝰ
in hac uita meruerũt. ut dimittat᷑ eis.
D̾ illis qͥ edificãt lignũ. fenum.

Expanded text:
radunt, quod quaedam peccata in futuro dimittentur. Quaedam enim culpae in hoc seculo relaxantur; quaedam vero parvae etiam in futuro, quae quidem post mortem gravant; sed dimittuntur si digni sunt, si bonis actibus in hac vita meruerunt ut dimittantur eis. etiam quae aedificant lignum, fenum
Abbreviated transcription (Latin):
sic ⁊ nr̃m uerbum. quod nascitur de
nr̃a scĩa: dissimile est illi uerbo đi. ꝙ
natũ est de patris ẽẽncia. Tale autẽ ẽ:
ac si dicerem. de patris scĩa. de pat̾s
sap̃ia. uł quod est expressius de patre
hoc itaq uitellectu. uerbum dei patͥs.
unigenitus filius. ꝑ omnia patri simi¬
de lumine. sap̃ia: de sap̃ia. eẽncia: de
ẽentia. qr est hoc omĩno. ꝙ pater. nõ
mn pater. qr iste filius. ille pater. Qr¬

Expanded text:
sic et nostrum verbum quod nascitur de nostra scientia, dissimile est illi Verbo Dei quod natum est de Patris essentia. Tale est autem ac si dicerem, De Patris scientia, de Patris sapientia; vel, quod est expressius, De Patre hoc itaque intellectu, Verbum Dei Patris unigenitus Filius, per omnia Patri simide lumine, sapientia de sapientia, essentia de essentia; est hoc omnino quod Pater, non tamen Pater; quia iste Filius, ille Pater.
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s cũ natus sit. patrẽ testatur aueto¬
rẽ. cũ ex manente natus ẽ. nõ est na¬
tus ex nichilo. ⁊ cum ante tempus na¬
tus ẽ. omnem sensum preuenit: nascẽ¬
do. hic aꝑte dr. qd̃ filius: non est natꝰ

Expanded text:
Deus cum natus sit, Patrem testatur auctorem; cum ex manente natus est, non est natus ex nihilo; et cum ante tempus natus est, omnem sensum praevenit nascendo. Hic aperte dicitur quod Filius non est natus
Abbreviated transcription (Latin):
sic ẽẽ intelligend̾: aug̃ ostend̃ dicens
nuit. Itẽ. fic̃ dicis. ds d̾m genuit: ita dic.
hoc si credidis. ⁊ dix̃is. nicħ de hac re
p̃dicta debeant intelligi. Simiłr filiuᷤ
natus est de sub̾a patris. uł pater geno¬
it filium: de sua natura. siue eẽncia .i.
de se natura. ⁊ eẽncia: genuit filium
eiusd̃ eẽncie ac nature.⁊ qui est eadem
eẽntia. ac natura. Simiłr expone il¬
lud. filius sub̃e patris.i. filius patris
tres ꝑsonas unam eẽnciam dm̃s. tres
aut̃ ꝑsonas. ex eadẽ ẽẽntia: nõ dm̃s. qͣi
aliud ibi sit. qd̾ eẽncia ẽ. aliud ꝙ ꝑsõa.¬

Expanded text:
sic esse intelligendum Aug. ostendit, dicens nuit. Item sicut dicis: Deus Deum genuit, ita dic: Hoc si credideris et dixeris, nihil de hac re quomodo praedicta debeant intelligi. Similiter Filius natus est de substantia Patris, vel Pater genuit Filium de sua natura sive essentia, id est de sua natura et essentia genuit Filium ejusdem substantiae ac naturae, et qui est eadem essentia ac natura. Similiter expone illud: Filius substantiae Patris, et Filius Patris tres personas unam essentiam dicimus: tres autem personas ex eadem essentia non dicimus; quasi aliud ibi sit quod essentia est, aliud quo
Abbreviated transcription (Latin):
infestat eam se dixisse dilectionẽ: dm.
quã dixit exdo. Deus gͦ exdeo: est dilec¬
no. It̃ in eod̾. Ioħs uolens de hac re aꝑciꝰ
nb̃. facit nos indo mañe.⁊ ipsũ in nb̃.
hoc aut̃ facit dilectio. Ipse ẽ gͥ d̾s dilec

Expanded text:
nifestat eam se dixisse dilectionem Deum quam dixit ex Deo. Deus ergo ex Deo est dilectio. » Item in eodem: Joannes volens de hac re apertinobis, facit nos in deo manere et ipsum in nobis; hoc autem facit dilectio. ipse est igitur deus dilec
Abbreviated transcription (Latin):
Omnia .ii. filius accep̃ apatre. Nam
si partẽ eiusdẽ qui genuit accepit.
neut̃ gͦ ꝑfectus ẽ. De ẽ .ii. ei unde de

Expanded text:
Omnia enim Filius accepit a Patre. Nam si Patrem ejusdem qui genuit accepit, neuter perfectus est, deesset enim ei unde d
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Qui eñi sibi noti sũt contẽplatio¬
ne. nb̃ in notescunt cognominatione.¬
sunt. inꝑticipatione. In illa eium celes¬
ti pata. uͥ plenitudo bomi est. licet qͥdam
data sint excefłit̾. nicͥ tñ pꝰsidetur sĩgłi
Ouinia eni in homnib sunt ñ ꝙ eq̃tr.¬
ores ordines sublimius ⁊ ꝑ fectius ꝑcepi̾t.¬
tñ ex p̾cipius sornti sunt uocabła infi̾obꝰ
cet̾a relinquentes ordinibꝰ ad cognomi¬
nationẽ. Ut seraphin qͥ ordo excellentis

Expanded text:
sunt. Qui enim sibi noti sunt contemplatione, nobis innotescunt cognominatione.sunt in participatione. In illa enim coelesti patria ubi plenitudo boni est, licet quaedam data sint excellenter, nihil possidetur singulariter. Omnia enim in omnibus sunt non qores ordines sublimius et perfectius ptamen ex praecipuis sortiti sunt vocabula, inferioribus caetera relinquentes ordinibus ad cognominationem; ut seraphin, qui ordo excellentiss
Abbreviated transcription (Latin):
ad iumitate suscepta: iditati unita
q d̃m ⁊ hominem filium dĩ eẽ confi¬
tear. Deniq si hominẽ seꝑaũis ado.
illi numquã cd̃o nͨ seruio. ułut si quis
purpurã uł diadema regale iacens in¬
ueniat. numqͥd eam conabit᷑ ad orare :
Cum u̾o ea rex fuĩt indutꝰ. ꝑicłm mor¬
tis incuirit: si eam cum rege ad orare
quis contẽpserit. Ita unxͦ domino hu¬
manitatẽ nõ solam uł nudam seo di¬
unitati unitam. s. unum filium dm
uer̃. ⁊ hominẽ uer̃ siqͥs ad orare contẽp¬
serit. etn̾ałr moriet᷑. Id̾ suꝑ psalmum

Expanded text:
ate suscepta et Deitati unita mque Deum et hominem Filium Dei esse confitear. Denique si hominem seperaveris a Deo, illi nunquam credo nec servio, velut si quis purpuram vel diadema regale jacens ineniat, numquid ea conabitur adorare? Cum vero eis rex fuerit indutus, periculum mortis incurrit, si ea cum rege adorare quis contempserit. Ita et in Christo Domino humanitatem non solam vel nudam, sed divinitati unitam, scilicet unum Filium Deum verum et hominem verum si quis adorare contempserit, aeternaliter morietur. Idem super psal
Abbreviated transcription (Latin):
at d̾re: Addunt ⁊ non pot̃ fac̃e. nisi ꝙ
iusticra eius exigit. s non exigit ei ns¬
ticia ut faciat nisi qd̾ facit. Non gͦ pot̾
facere nisi qd̃ facit. Eadẽq iusticia exig̃.
ut id non facrat ꝙ non fac̃. Non autẽ
pot̾ fac̃ẽ ceͣ iusticiam suam. Non gͥ pot̃
aliqͥd eoꝵ facere que dimittit

Expanded text:
atio. Addunt etiam: Non potest facere, nisi quod justitia ejus exigit: sed non exigit ejus justitia ut faciat nisi quod facit; non ergo potest facere nisi quod facit. Eademque justitia exigit ut id non faciat quod non facit, non autem potest facere contra justitiam suam: non ergo potest aliquid eorum facere quae dimit
Abbreviated transcription (Latin):
rundam. nõ erant isti ordines. quia nõ¬
dum habebant dona. in quorum ꝑticipa¬
tionib cõueniunt. s quibusdam cadẽtibꝰ
aliis apposita funt. eisq qͥ ceciderunt col¬
lata fuissent eadem dona. si ꝑstitissẽt. Id̾oq¬

Expanded text:
rumdam non erant isti ordines, quia nondum habebant dona in quorum participationibus conveniunt. Sed quibusdam cadentibus, aliis apposita sunt; eisque qui ceciderunt collata fuissent eadem dona, si perstitissent. Ideoq
Abbreviated transcription (Latin):
nature.⁊ enim ypostasim de t̾minant:
der̃minẽt. nõ iõ pot̾ dici qd diuina ẽẽn¬
cia ⁊ gener⁊ ⁊ geñetur. uł qd̃ ead̾ res.
sit sibi pat̾ ⁊ filius. Ita .ni. ꝓͥetas deter¬
minat ꝑson̾ã. ut hac ꝓͥetate: ipostasis
sit gen̾ans. ⁊ illa alia: ⁊ postasis sit ge¬
nita.⁊ ita non idem generat ⁊ geñat᷑:
sed alter alterum¬

Expanded text:
nature; etenim ypostasim determinant» determinent, non ideo potest dici quod divina essentia et generet et generetur; vel quod eadem res sit sibi Pater et Filius. Ita enim proprietas determinat personam, ut hac proprietate hypostasis sit generans, et illa alia hypostasis sit genita; et ita non idem generat et generatur, sed alter alterum
Abbreviated transcription (Latin):
nantur. ⁊ differunt. quomͦ eẽnt si ĩ
eis non eẽnt: Et quomͦ in eis eẽnt.⁊
ipse ꝑsone non ẽẽnt quin ibi eẽt mł¬
at reuocare adm̃tem ꝓtestati sumꝰ
in exposicione fidei ita dicẽtis. Sabel

Expanded text:
nantur et differunt, quomodo essent si in eis non essent? et quomodo in eis essent, et ipsae personae non essent, quin ibi esset muat revocare ad mentem protestati sumus, in expositione fidei ita dicentis: Sabel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯp̃hensibile. Extra sig̃canciã sermonis
ẽ. extra sensus intencionẽ. nõ enuncia¬
tur. non artingitur. nõ tenetur. Uerbo¬
rum sig̃canciã: rei ipsius natura ꝯsu¬
mit. Sensus: ꝯtẽplacionẽ. in ꝑ spicabile
lumẽ: obcecat intelligencie capacitatẽ.
qd̃ sine nullo ꝯtinetur excedit. Michi¬
gͦ in sensu labes est. in intelligencra st¬
upor ẽ. in sermone u̾o. non iam infir¬
mitatẽ. s silencium ꝯfitebor.ꝑ iculosũ
nimis est de rebus tantis. ac tam re¬
conditis. aliquid ultra p̾scriptũ celes¬
te ꝓferre. ut ultra prefincionẽ dei.¬
sermo de deo sit. Forma fidei certa est.
ꝯstituendus audacie. Quicquid ultra
bitas. instinctu diabolice fraudulencie
excitata. nondum quiescit. s in tanta
rerum qõne: addit. Si paternitas. ẽt
paternitas est: pater ẽ.⁊ in quo filiacio:
filius ẽ. Si gͥ una eademq res ht̃ inse
paternitatẽ. ⁊ filiacionẽ. ipsa ⁊ generat:
⁊ generatur. qd̾ dicẽtes in sabellianam

Expanded text:
comprehensibile; extra significanciam sermonis est, extra sensus intencionem; non enuncciatur, non attingitur, non tenetur; verborum significanciam rei ipsius natura consumit, sensus contemplacionem inperspicabile lumen obcecat, intelligencie capacitatem, quod fine nullo continetur, excedit. Michi ergo labes est in sensu, in intelligencia stupor, in sermone non iam infirmitatem, sed silencium confitebor. Periculosum nimis est de rebus tantis et tantum reconditis aliquid ultra prescriptum celeste proferre, ut ultra prefinicionem desermo de deo sit. Fest constituendus audaciae: ut quia mabitas instinctu diabolicae fraudulentiae excitata, nondum quiescit, sed in tanta rerum quaestione addit: Si paternitas et fipaternitas est, Pater est; et in quo filiatio est, Filius est. Si ergo una eademque res habet in se paternitatem et filiationem, ipsa generat et generatur: quod dicentes, in Sabellianam
Abbreviated transcription (Latin):
ũba ꝑstringimꝰ qr supra lacius posu
pra dissereremus auctoritatib sc̃oꝵ¬
.s. augͥ. hilarii. Ysidori. nec non ⁊ boe¬
cii. euidenter monstrauimꝰ. dm hoc eẽ
filiũ. nec est filius. ⁊ filius ht̃ patrẽ. nec
ẽ pat̃. ⁊ sic eẽ in natura triũ. ut qui ht̃
hoc sit ꝙ ht̃. ⁊ totum qd̃ ibi ẽ unũ esse
unã uitã eẽ que modo non iteramus.
ne fastidium lectori ing̃amus. Si ergo
ꝓͥetates ibi s̃. singula eaꝵ est id in quo
est. ⁊ una eadẽq uita singule s̃. Fatea¬
mur gͦ ⁊ ꝓprietates eẽ intribꝰ ꝑsonis.
tend̾ hył. dicens. natiuitatẽ filii eẽ nat᷑¬
am. unde ẽ. In .uii .ł. de t̾. Utriusq na¬
tura non differt. unũ sunt pat̾ ⁊ filiꝰ
ht̃ gͥ hoc facram̃ti natiuitas. ut ꝯplec¬
tatur inse ⁊ nom̃. ⁊ naturã.⁊ potesta¬
tẽ. qr natiuitas non pot̃ non eẽ ea nͦ:
uñ nascatur filius. Id in .ui.Natiuitas:
ꝓͥetas ẽ. ũitas ẽ. Id̾ in .l.uii. dicit. Quod

Expanded text:
ba perstringimus, quia supra latius posuipra dissereremus, auctoritatibusnecnon et Boetii, evidenter monstravimus Deum hoc esse Filium, nec est Filius, et Filius habet Patrem, nec est Pater; et sic esse in natura trium, ut qui habet, hoc sit quod habet: et totum quod ibi est, unum esse, unam vitam esse, quae modo non iteramus, ne fastidium lectori ingeramus. Si ergo proprietates ibi sunt, singula earum est id in quo est, et unum eademque vita singulae sunt. Fateamur ergo et proprietates esse in tribus personis, tendit Hilarius, dicens nativitatem Filii esse naturam. Unde in lib. 7 de Trin. ait: Utriusque natura non differt; unum sunt Pater et Filius. Habet ergo hoc sacramenti nativitas, ut complectatur in se et nomen, et naturam, et potestatem, quia nativitas non potest esse ea natura unde nascitur Filius. Idem, etas est, veritas est. Idem, in 7, dicit quod
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sint ds .i. diuina eẽntia. an ita sint ĩ
ꝑsonis. ut nõ sint ꝑsone. ac ꝑ hoc nec
diuina eẽncia. Qd̾ .ii. in ꝑsonis sint ꝓpͥe¬
tates. nemo inficiari audet cũ aꝑte
clam⁊ auetoritas: qd̃ inꝑsonis est ꝓpͥe¬
tas ⁊ ineẽncia unitas.Suꝑius quo¬
q multis scõꝵ testimoniis astruximꝰ
minari. ipsasq ꝓͥetates tres .s. ꝓͥis ex¬

Expanded text:
 an ita sint in personis, ut non sint personae, ac per hoc nec divina essentia. Quod enim in personis sint proprietates, nemo inficiari audet, cum aperte clamet auctoritas quod in personis est proprietas, et in essentia unitas. Superius quoque multis sanctorum testimoniis astruximusminari; ipsasque proprietates, tres scilice
Abbreviated transcription (Latin):
fidos sinus carum. quibuis omnib exma¬
gno mari pͥncipium est.
D̾oꝑe qͣrte diei q̃n facta s̃ luminaria.

Expanded text:
fidos sinus earum, quibus omnibus ex magno mari principium est. pere quartae diei, quando facta sunt luminaria.
Abbreviated transcription (Latin):
t tał quidem elatio inmente mulieris.
fuit ꝓcerto. qua c̾didit ⁊ uoluit ħre simi¬
litudinẽ di. c̾ equalitate quadam. putans
ẽe uerum quod diabolus dicebat. ⁊ idõ spe¬
tiałr mulierem comemorat aug̾. inqͥens.
quomodo c̾đet mulier diabolo. nisi eẽt
in mente eius de se suꝑba p̾sumt̾o: quod
ut intelligat᷑ q̃ mulier nõ elatio fuerat
Que fuit elatio uiri.

Expanded text:
t talis quidem elatio in mente mulieris fuit pro certo, qua credidit et voluit habere similitudinem Dei cum aequalitate quadam, putans esse verum quod diabolus dicebat. Et ideo specialiter mulierem commemorat August., inquiens: Quomodo crederet mulier diabolo, nisi esset in mente ejus de se superba praesumptio? Et quod ut intelligatur quae mulier, non quae elatio, fuerat Quae fuit elatio viri
Abbreviated transcription (Latin):
sit. Qui enim ałr se dilig̃ in iuste se dilig̃
qui ad ħ se dilig̃ ut sit uistus. adħ gͦ ut
sit malus. nõ gͦ iam se diligit. qui enĩ
dilig̃ iqui odit animam suam. Modus
diligas ad ꝙ te ip̃m. Si gͦ te nõ ꝑꝑte di
ligẽ debes. scd ꝑꝑ illum ut dilectionis tue¬

Expanded text:
sit. Qui enim aliter se diligit, injuste se diligit, quia ad hoc se diligit, ut sit injustus; ad hoc ergo ut sit malus, non ergo jam se diligit. Qui enim diligit iniquitatem, odit animam suam. Modus diligas ad quod teipsum. Si ergo te non propter te diligere debes, sed propter illum ubi dil
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ita ut in ipsa uiuẽte carne cõcupiscẽ¬
tia respsa ⁊ ĩnata repẽte ab sumat᷑ ⁊ nõ sit
seo ne obsit mortuo q̃ in erat nato. Nam
te do suꝑet. si tñ nõ in uacuum grãm euis
forte miracło in effabili cãtoris. uͥlex pec¬
cati q̃ ẽ in mẽbris prorsus extingatur ut
nõ sit. seo ut quicqͥd mali ab homine fac¬
atur ac uelut factum nõ fu̾it. habeatur.
cło quo ꝑ illam diabolus animã retine¬
bat. ⁊ asuo cãtore seꝑabat maneat in c̾ta¬
mine. Ecce aꝑte hic ostendit ea ratione
dimitti inłbmo nõ quia nõ maneat p̾t
łbmum. seo quia reatus in łbmo ab ole¬
tur. De inde idem ostendit eo modo ⁊̃ di
mitigatur: iminuitur in eodẽ iͥta dicens
Lex carnis qͣ aple appellat peccatum cũ
ait. Non regnet peccatũ inur̃o mortali

Expanded text:
sa vivente carne concupiscentia conspersa et innata repente absumatur, et non sit; sed ne obsit mortuo, quae inerat nato. Nam te Deo superet, si non in vacuum gratiam ejus forte miraculo ineffabili Creatoris, ut lex peccati, quae est in membris prorsus exstinguatur et non sit; sed ut quidquid mali ab homine facatur, ac velut factum non fuerit habeatur. culo quo per illam diabolus animam retinebat et a suo Creatore separabat, maneat in cmine. § Ecce his aperte ostendit ea ratione dimitti in baptismo, non quia non maneat post baptismum, sed quia reatus in baptismo aboletur. § Deinde idem ipse ostendit eo modo etiam mitigatur et minuitur, in eodem libro ita dicens: Lex carnis, quam Apostolus appellat peccatum, cum ait, Rom. 6: Non regnet peccatum in vestro mortali
Abbreviated transcription (Latin):
ec sane creatores illi mali frut̃ c̾at¬
angli dicenoi sunt. quia ꝑ illos magi
ranas ⁊ serpentes fecerunt. non enu
eas ipsi caueruntꝰ. Omnium qͥ perer̃
que corꝑałr iusibilit̾q nascuntur oceł¬
ta quedam semina. in corꝑ eis mundi
hꝰ elementis latent. q̃ ds originałr eis
indidit. Ip̃e ergo c̾ator ẽ omnium rerũ.
qui c̾ator ẽ inuisibiliũ s̃ emin̾. qr quec̾q
nascendo. ad occlos nr̃os exeunt. ex oceł¬
tis seminibꝰ accipiunt ꝓgreoiendi ħ pri¬
mordia ⁊ in cremẽta debite magnitu¬
diuis. distintionesq formarum ab ori¬
ginalib ut ita dicam regłis sumunt.
Sĩcergo nec parentes dm̃s cãtores hõi¬
um. nec agͥcolas c̾atores frugum. qͣm¬
ius corum ertrisecus adhibitis motibꝰ
ista canda di itri oͥpetus. ita ut non

Expanded text:
ec sane creatores illi mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi ranas et serpentes fecerunt; non enim ipsi eas creaverunt. Omnium quippe rerum quae corporaliter visibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in corporeis mundi hujus elementis latent, quae Deus originaliter eis indidit. Ipse ergo Creator est omnium rerum qui Creator est invisibilium seminum; quia quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt, ex occutis seminibus accipiunt progrediendi primordia, et incrementa debitae magnitudinis, distinctionesque formarum, ab originalibus tanquam regulis sumunt. Sicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum, nec agricolas creatores frugum, quamvis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda Dei virtus interius o
Abbreviated transcription (Latin):
uero in actuali peccato ade notari uale
in quid intelligi pła peccata in una trãs¬
gressione ade. si in fua qͣi m̃bra diuidatꝰ
Nam suꝑbia ẽ illic. quia homo infua po¬
cius eẽ ꝙͣ indĩ potestate dilexit: i sacri¬
legium: quia dõ nõ credidit: ihomicioi¬
um: quia se in mortẽ p̃cipitauit ⁊ fornca¬
tio sp̃uał: quia in tegͥtos m̃tis humane.
serpentina suasione corrupta ẽ: ⁊ furtũ:
quia cibus ꝓhibitus usurpatus ẽ:⁊ aua
appetiuit. Ꝙ si ꝙ aliud in ħ uno ĩueniri¬
potestꝰ. De iñ d parentum p̾ced entium
peccatis. utrũ paruulis ĩputẽtur mag̾
opinando. ꝗͣ asserendo disceptat: ita

Expanded text:
ero in actuali peccato Adae plura notari valeainquit, intelligi plura peccata in una transgressione Adae, si in sua quasi membra dividatur. Nam et superbia est illic, quia homo in sua potius esse quam Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia se in mortem praecipitavit; et fornicatio spiritualis, quia integritas mentis humanae serpentina suasione corrupta est; et furtum, quia prohibitus usurpatus est cibusappetivit, et si quod aliud in hoc uno admipotest. Deinde de parentum praecedentium peccatis, utrum parvulis imputentur, magis opinando quam asserendo disceptat, ita
Abbreviated transcription (Latin):
soluendo tñ carnis debito. pares s̃. Id̾o
apłs utriq precipit. mnhac cã sͥ in ui¬
cem subici inquiens. Uir debitũ reddat
uxori. simłr ⁊ uxor uiro. qr mulier ñ
ht̃ potestatẽ sui corꝑis. s uir. Similit̃
lier. Quia nec mulier ad aliũ urum:
lier. potestatẽ ht̃: sine mutuo ꝯsensu.
s alt̾ alt̾ius potestatẽ ht̃ corꝑis. ut pos¬
cẽti alteri. non liceat alt̾i negare debi¬
tũ. Iñ hoc gͦ pares s̃. qr nec uiro. nec
mulieri corpus suũ lic alii tradere.¬
s s̃ sibi inuicẽ debitores inhac causa:
ne peccandi detur occasio. ꝑ qd̾ non
dñiũ tollitur iuro. s uiciũ. Debẽnt
n. sibi inuicẽ ꝯuigati. non solũ ipsius
inuicẽ excipiende. ad illicitos ꝯcubitꝰ
de uitandos. mutuã quodã mͦ seruitu

Expanded text:
solvendae tamen carnis debito pares sunt. Ideo Apostolus utrique praecepit in hac causa invicem subjici, dicens: Vir debitum reddat uxori: similiter et uxor viro; quia mulier non habet potestatem sui corporis, sed vir. Similiter lier; quia nec mulier ad alium virum,lier potestatem habet sine mutuo consensu, sed alter alterius potestatem habet corporis, ut poscenti alteri non liceat alteri negare debitum. In hoc enim pares sunt, quia nec viro, nec mulieri corpus suum licet alii traderesed sibi invicem debitores sunt in hac causa, ne peccandi detur occasio. Per quod non dominium tollitur viro, sed vitium. Debent enim sibi conjugati non solum inuicem excipiendae ad inlicitos concubitus euitandos mutuam quodam modo seruitu
Abbreviated transcription (Latin):
trum negẽt. ne ꝑ hoc incidãt indãp¬
nabiles corruptelas. Redle .ii. debitũ
ꝯiugalẽ: nullius ẽ criminis. Exigẽ aut̃
ultra generandi necessitatẽ: elpe est
uenialis. Forncari u̾o uł mechari. pu¬
niendi est criminis

Expanded text:
trum negent, ne per hoc incidant in damnabiles corruptelas. Reddere enim debitum conjugale nullius est criminis; exigere autem ultra generandi necessitatem, culpae est venialis; fornicari autem vel moechari puniendi est criminis
Abbreviated transcription (Latin):
tendãtur. s illuc tendit cogitacionis¬
impetus. ubi sentitur ius doloris. S
in hac uita nullus ado ẽ malus. ut
penitus se cludatur a cogitacione dei.
Qui nec ꝑdit appetitum batitudinis.
⁊ quendã bomi amorẽ. quẽ naturałr
ht̃ rõnabilis creatura. Illas aut̃ exte¬
riores ⁊ profundissimas tenebras. reꝓ¬
bos ꝑpessuros post iudiciũ dic̃ aug̃. op¬
ponens de illo duuite qui in inferno
positus eleuãs ocłos uidit abraham
⁊ insinu eius lazarũ. cuiꝰ ꝯꝑacione co¬
actus ẽ ꝯfitĩ mala sua usq ađdo ut ⁊¬
fr̃s roget. ab his premoñi. ꝙ añ iu¬
diciũ factũ legͥ. s post iudiciũ in ꝓ¬
fundiorib tenebris er̃ impii. ubi nł¬

Expanded text:
tendant; sed illuc tendit impetus cogitationis, ubi sentitur vis doloris. Sed in hac vita nullus adeo malus est, ut penitus secludatur a cogitatione Dei, quia nec perdit appetitum beatitudinis, et quemdam boni amorem quem naturaliter habet rationalis creatura. Illas autem exteriores et profundissimas tenebras reprobos perpessuros post judicium dicit Aug., opponens de illo divite qui in inferno positus, elevans oculos, vidit Abraham, et in sinu ejus Lazarum, cujus comparatione coactus est confiteri mala sua, usque adeo ut fratres roget ab his praemoneri; quod ante judicium factum legitur. Sed post judicium in profundioribus tenebris erunt impii, ubi n
Abbreviated transcription (Latin):
sine initio ẽ. qd̾ filius de natura patͥs.
existit. ⁊ et̃num ac sine initio ẽ. ꝙ sp̃s
hoc gͦ. tres unum recte ẽdimus ⁊ dm̃s¬
đm. qr una ꝓrsus et̾nitas. una ĩinẽ¬
sitas. uira naturałr triũ ẽ ꝑsonarum
diuinitas. Ecce b̾uiter assignauit aug̃.
in quo tͥum ꝑsonar̃ ꝯsistat equalitas.
.s. qr alia aliam nõ excellit: aut et̾̃nita¬
te. aut magnitudine. aũ potestate. Qs
et̾nitas ⁊ magnitudo.⁊ potẽcia ind̾o unũ

Expanded text:
sine initio est quod Filius de Patris natura natus exstitit, et aeternum ac sine initio est quod Sphoc ergo tres unum recte credimus et dquia una prorsus aeternitas, una immensitas, una naturaliter est trium personarum divinitas. Ecce breviter assignavit Aug. in quo trium personarum consistat aequalitas, scilicet quia alia aliam non excellit, aut aeternitate, aut magnitudine, aut potestate. 2. Quod aeternitas et magnitudo et potestas in Deo su
Abbreviated transcription (Latin):
tis nr̃e infinuauimus. iam de earundẽ
equalitate. aliquid eloqui suꝑ ẽ. Fides.ni.
catͥolica. sic̃ coet̾̃nas. ita ⁊ coequales. tres
ꝑsonas: eẽ asserit. Equał est .ii. in om̃ibꝰ
patri filius.⁊ patri ⁊ filio sp̃s.s. qr ut
ait aug̃. inł. de fide ad petrũ. breuiter
aꝑiens quomͦ intelligatur equalitas
docet. Nullus hoꝵ. alium aut p̃cedit
et̾nitate. aut excedit magnitudine. aĩt
suꝑat potestate. qr nec filio nec sp̃u sco.
uet. aut ant̾ior aut maior est. pater.¬

Expanded text:
tis nostrae insinuavimus, jam de earumdem aequalitate aliquid eloqui superest. Fides enim catholica, sicut tres coaeternas, ita et coaequales tres personas asserit. Aequalis est enim in omnibus Patri Filius, et Patri et Filio Spiritin libro De fide ad Petrum breviter aperiens quomodo intelligatur aequalitas, docet. Nullus horum alium aut praecedit aeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat potestate; quia nec Filio nec Spiritu sancto, nent, aut anterior, aut major est Pater
Abbreviated transcription (Latin):
scđm ꝯiecturas cordis fui. inscͥutabilem
altitudinẽ iudicioꝵ di cogitare ꝯnante
infabulas uanitatis abier̃ dicentes qd̾
nis fibi qͣi carc̃ib includuntur. Ierũt
hi tales post cogitaciones suas. ⁊ uolen¬
tes disputare de di ꝓfundo. uersi fũt in
ꝓfundũ. dicẽtes aĩas incelo añ ꝯũsatas.
⁊ ibi aliquid boni uł mali egisse. ⁊ pro
m̃itis ad corꝑa t̾rena detrusas eẽ. hoc at̃
respuit catholica fides. ꝑꝑ euidentẽ apłi
sentẽciã qua ait. cũ nondũ nati eẽnt.
ã aliqͥd boni uł mali egissẽt.⁊ c̃. Melior
ẽ gͦ fidelis ignorãcia: quã tem̾̃aria scĩa.
elegit gͦ quos uoluit gratuita mĩa. nõ
qr fideles futuri erant. s ut fideles es¬
sent. eisq gr̃am dedit. non qr fideles e¬
rant. s ut fierent. Ait .ii. apłe mĩam
quos uoluit. non ꝑꝑ m̃ita futura. q̃

Expanded text:
ilem altitudinem judiciorum Dei cogitare conantes, in fabulas vanitatis abierunt, dicentes quod nis sibi quasi carceribus includuntur. Ierunt hi tales post cogitationes suas, et volentes disputare de Dei profundo, versi sunt in profundum; dicentes animas in coelo ante conversatas, et ibi aliquid boni vel mali egisse, et pro meritis ad corpora terrena detrusas esse. Hoc autem respuit catholica fides propter evidentem Apostoli sententiam qua ait, Rom. 9: Cum nondum nati essent, aut aliquid boni vel mali egissent, etc. Melior est ergo fidelis ignorantia, quam temeraria scientia. Elegit ergo eos quos voluit gratuita misericordia, non quia fideles futuri erant, sed ut fideles essent; eisque gratiam dedit, non quia fideles erant, sed ut fierent, ait enim Apostolus, quos voluit, non propter futur
Abbreviated transcription (Latin):
qr nec aliquid ẽ qd̾ ei ad paciend̾ corr¬
uptionẽ infere̾ ualeat. nec aliqͥd ad fa¬
ciendum impedim̃tũ afferre. Manifes
lederetur. eiusq excellentie derogaret᷑
In quo tñ non ẽ minus op̃s. hoc .ii. ñ pos¬
se non eẽt posse. s non posse. Nemo gͦ
dm impotẽtẽ in aliquo dr̃e presumat ꝗ
omia pot̃. que posse potencie ẽ.⁊ inde

Expanded text:
quia nec aliquid est quod ei ad patiendum corruptionem inferre valeat, nec aliquid ad faciendum impedimentum afferre. Manifestlaederetur, ejusque excellentiae derogaretur; in quo tamen non est minus omnipotens. Hoc enim posse non esset posse, sed non posse. Nemo ergo Deum impotentem in aliquo dicere praesumat, quia omnia potest quae posse potentiae est; e
Abbreviated transcription (Latin):
dam omeł. adam ꝑdita caritate malus
inuentus ẽ. Item. Princeps uiciorum
dum uicit adam de limo tr̃e ad imagi¬
nem dĩ factum. pudicicia armatum.
temꝑantia compofitũ. caritate splendi¬
dum pͥmos parentes ills oonis
ac tantis bonis expoliauit.
paritq ꝑ emit. De hoc eo o̾ amb̾r ad sabi
ricatus. quia eius mens dõ adħebat
Suꝑ psalmũ qͦ dic̃. ꝙͣ homo ante pec¬
catum batissimus auram carpebat eth¬
eream.Sed quomo sine uirtute beatis¬
fuisse. Non ẽ gͦ dubitandum hominem
ante peccatũ uirtutib fulsisse sed illis ꝑ
peccatum expoliatũ fuisse

Expanded text:
adam homilia: Adam, perdita charitate, malus inventus est. Item: Princeps vitiorum dum vicit Adam de limo terrae ad imaginem Dei factum, pudicitia armatum, temperantia compositum, charitate splendidum, primos parentes illis donis ac tantis bonis expoliavit, pariterque peremit. De hoc eodem Ambros. ad Sabinricatus, quia ejus mens Deo adhaerebat. Super psal. quoque dicit quod homo ante peccatum beatissimus, auram carpebat a theream. Sed quomodo sine virtute beatisfuisse. Non est ergo dubitandum hominem ante peccatum virtutibus fulsisse, sed illis per peccatum expoliatum fuisse.