comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Namq cum dixiss& qnm̃ ibi sederunt
sedes in iudicio. sedes superdomum da¬
uid. id est super familiam xp̃i. cui de¬
derunt in tempore cibaria . statim tam¬
quam ipsis sedibus ait
IN TER¬
ROGATE QUAE AD PACCM
SUNT HIC RUS ALEM
uos sedes quiiam sedetis ut iudice¬
tis. & factieftis sedes dñi iudicantis:
qnm qui iudicant INterrogant: qui iu¬
dicantur in terrogantur . In terrogate
inquit quae sunt ad pacem hierusalem:
INterrogando quid inuenient: Alios
fecisse miseri cordiam. Alios non fecis¬
se: Quos inuenient fecisse misericor¬
diam. ipsos uocabunt adhierus alem s
Quia ipsa sunt ad pacem hierusalem:
Dilectio fortis res: fr̃s. dilectio fostis res:
Vultis uidere quam sit fortis dilectio
quis quis per aliquam necessitatem
non potuerit implere quod iub& ds̃.
amet illum quiimpl& : & in illo impl&:
INtendat caritas urt̃ : Verbi gratia: uxo¬
remhabet quam dimittere non potest:
Opost& ut obtemperet a postolo dicenti:
Vxoriuiri debitum reddat : & alligatus

Expanded text:
Namque cum dixisset, «Quoniam ibi sederunt sedes in judicium, sedes super domum David,» id est, super familiam Christi, cui dederunt in tempore cibaria; statim tanquam ipsis sedibus ait, «Interrogate quae ad pacem sunt Jerusalem.» O vos sedes, qui jam sedetis ut judicetis, et facti estis sedes Domini judicantis quoniam qui judicant, interrogant; qui judicantur, interrogantur, «Interrogate,» inquit, «quae sunt ad pacem Jerusalem.» Interrogando quid invenient? Alios fecisse misericordiam, alios non fecisse. Quos invenient fecisse misericordiam, ipsos vocabunt ad Jerusalem; quia ipsa «sunt ad pacem Jerusalem.» Dilectio fortis res, fratres; dilectio fortis res. Vultis videre quam sit fortis dilectio? Quisquis per aliquam necessitatem non potuerit implere quod jubet Deus, amet illum qui implet, et in illo implet. Intendat Charitas vestra. Verbi gratia, uxorem habet, quam dimittere non potest; oportet ut obtemperet Apostolo dicenti, «Uxori vir debitum reddat;» et, «Alligatus
Abbreviated transcription (Latin):
tis: ut & ipsi inquit recipiant uos iN
aeterna tabernacula : Sc̃ĩ sedebunt
cum d ñõ ad tendere qui fecerunt mi¬
sericordiam: & ad sument illos separa¬
tos indexteram in regnum caelorum:
Et ipsa est pax hierusalem: Quae est
pax hierusalem e ut operã miserieor¬
diae corporalia iungantur operib
procedicationis sp̃iritalibus. & fiat pax
dando & accipiendo: Ait enim apos¬
tolus : qui rationem dati &accepti
dixit esse istas. cẽ. elemosinas : Ait
ergo: sinos uobis spiritalia seminaui¬
mus: magnum est siuestra carnalia
metamus : & deipsare ait aliͦ loco:
Qui multum non abundauit. & qui
modicum non defuit illi: Quare
Qui multum non abundauit: qui a
quod plus habebat dedit indigenti:
Et quid est qui modicum non defuit
illi: quia accepit ab illo qui abundauit.
ut fiat inquit aequalitas: Ipsa est pax

Expanded text:
tis; «ut et ipsi,» inquit, «recipiant vos in aeterna tabernacula» . Sancti sedebunt cum Domino attendere qui fecerunt misericordiam, et assument illos separatos in dexteram in regnum coelorum: et ipsa est pax Jerusalem. Quae est pax Jerusalem? Ut opera misericordiae corporalia jungantur operibus praedicationis spiritualibus, et fiat pax dando et accipiendo. Ait enim Apostolus, qui rationem dati et accepti dixit esse istas eleemosynas ; ait ergo, «Si nos vobis spiritualia seminavimus, magnum est si vestra carnalia metamus» ? Et de ipsa re ait alio loco, «Qui multum, non abundavit; et qui modicum, non defuit illi.» Quare. «Qui multum, non abundavit?» Quia quod plus habebat, dedit indigenti. Et quid est, «Qui modicum, non defuit illi?» Quia accepit ab illo qui abundavit, ut fiat,» inquit, «aequalitas» . Ipsa est pax
Abbreviated transcription (Latin):
TU ETARCA SCI FI CA¬
TONIS TUAE
Id ẽ exsurge. utexsugat & arha scĩfi¬
cationistuae. quam scĩficasti ipse caput
nr̃m Aita eius. ecclesia eius. Surrex̃
prior. surgat &ecclesia. Non autem
auder& sibi resurrectionem corpus pro¬
mittere. Nisi prior ex surger& caput
Exsurge dñe in requiemtuam. tu &
archa scĩficationis tuae. Et corpus xp̃i
quod exmaria natum est. intellectũ est
a quibusdam archa scĩficationis ut hoc di¬
cer&. exsurge dñe in requiem tuam
tu & arha scĩficationis tuae Cumcor¬
pore exsurge. ut palpent qui noncre¬
ad patrem. regale illud sacerdotium in¬
duantur fide. quia iustus exfide uiuit.
Et accepto pignore sp̃s scĩ. la&entur
membrox spe resurrectionis quae prre¬
cessit in capite Eis enim a postolus di¬

Expanded text:
tu et arca sanctificatu et arca sanctificationis tuae:» id est, exsurge, ut exsurgat et arca sanctificationis tuae, quam sanctificasti. Ipse caput nostrum; arca ejus, Ecclesia ejus: surrexit prior, surget et Ecclesia. Non autem auderet sibi resurrectionem corpus promittere, nisi prius resurgeret caput. «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae.» Et corpus Christi quod ex Maria natum est, intellectum est a quibusdam arca sanctificationis; ut hoc diceret, «Exsurge, Domine, in requiem tuam, tu et arca sanctificationis tuae:» Cum corpore exsurge, ut palpent qui non cread Patrem, regale illud sacerdotium induatur fidem, quia justus ex fide vivit ; et accepto pignore Spiritus sancti, laetentur membra spe resurrectionis, quae praecessit in capite: eis enim Apostolus di
Abbreviated transcription (Latin):
stare. Ergo domus dĩ cuius pedes
stant. unde ille gaudens iohannes
Quidait. ¶ Quihab& sponsam. spon¬
sus est Amicus autem sponsi stat & au¬
dit eum Sinonftat. nonaudit eum
Etgaudio gaud&. propter uocẽ spon¬
si Merito stat. quia propt̃ uocem
sponsi gaud& Nam si propt̃ uocẽ
suam gaudenee. cader&. Iam uid&is
ergo quare cetiderint qui aduocem
suam gaudent Amicus autem ille
sponsi dicebat. hic. ẽ. quibaptitat
Quidam dicunt. Nos baptitamus ad
uocemsuam gauisi Stare non potue¬
runt. & non pestinent adistam do¬
mum dequa dicitur. ubi s teterunt
Iam no stis quis dormiuit &quis
resurrexit. ipse enim quodã loco
dicit in psalmo. dormiui conturbatus
Bene illi dicitur. exsurge in requiemtu¬
am Iam nor turhaberis. quia xp̃s sur¬
gens amostus.iam nonmoritur. &
mors ei ultee non dominabitur Ipsi¬
us ẽ uox in alio psalmo. Ergo dor
si dicitur. ex surge dñe in requiemtuam

Expanded text:
stare» . Ergo domus Dei, cujus pedes stare» . Ergo domus Dei, cujus pedes stant. Unde ille gaudens Joannes quid ait? «Qui habet sponsam sponsus est, amicus autem sponsi stat et audit eum.» Si non stat, non audit eum. «Et gaudio gaudet propter vocem sponsi» . Merito stat, quia propter vocem sponsi gaudet: nam si propter vocem suam gauderet, caderet. Jam videtis ergo quare ceciderint qui ad vocem suam gaudent. Amicus enim ille sponsi dicebat: «Hic est qui baptizat» . Quidam dicunt, Nos baptizamus: ad vocem suam gavisi, stare non potuerunt; et non pertinent ad istam domum de qua dicitur, «Ubi steterunt Jam nostis quis dormivit, et quis resurrexit. Ipse enim quodam loco dicit in psalmo: «Dormivi conturbatus» . Bene illi dicitur, «Exsurge, Domine, in requiem tuam.» Jam non conturbaberis; quia Christus surgens a mortuis, jam non moritur, et mors ei ultra non dominabitur . Ipsius est vox in alio psalmo: «Ego dormsi dicitur, «Exsurge, Domine, in requiem tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi steterunt pedes eius: Et enim
qui non perseuerant. Nec stant pedes
corum in eis: Non sunt ergo ipsi ec¬
desia. Nonipsi pertinent ad illud. mo¬
do tabernaculum. tunc domumꝰ Sed
ubi steterunt pedes eius. qm̃ abundauit
iniquitas. refrigescit caritas multorum
Inhis in quib caritas refrigescit. Non
stant pedes eius: Sed quid secutus. ẽ:
quiautem perseuereuerit usq in finẽ
hic saluus erit: Ecce in quib steter̃
pedes eius. ineo loco adonx: id .ẽ. de
talibus esto: inquib steterunt pedes
dñ: Si autem deipsa domo intellige¬
re uolueris ubi steterunt pedes eius. do¬
mus pedes tui inxp̃o stent. Iunc au¬
tem stabunt pedes: sipers eueraris in
xp̃o Quid enim dicitur dediabolo.s
ille homicida ertet ab initio. & inueri¬
tate nonstetit. Diaboli ergo pedes.
Nonsteterunt. Item desuperbis quid
dicit: Nonueniat mihi pes superbi¬
ae. & manus peccatorum non moueant
quitatem. expulsi sunt nec potuerunt

Expanded text:
«Ubi steterunt pedes ejus.» Sunt enim «Ubi steterunt pedes ejus.» Sunt enim qui non perseverant, nec stant pedes ejus in eis. Non sunt ergo ipsi Ecclesia; non ipsi pertinent ad illud modo tabernaculum, tunc domum. Sed ubi steterunt pedes ejus? «Quoniam abundavit iniquitas, refrigescet charitas multorum.» In his in quibus charitas refrigescit, non stant pedes ejus. Sed quid secutus est? «Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit» . Ecce in quibus steterunt pedes ejus: in eo loco adora, id est, de talibus esto in quibus steterunt pedes Domini. 14. Si autem de ipsa domo intelligere volueris, «Ubi steterunt pedes ejus» domus; pedes tui in Christo stent. Tunc autem stabunt pedes, si perseveraveris in Christo. Quid enim dicitur de diabolo? «Ille homicida erat ab initio, et in veritate non stetit» . Diaboli ergo pedes non steterunt. Item de superbis quid dicit: non ueniat mihi pes superbiae et manus peccatorum non moueat quitatem; expulsi sunt, nec potuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ti zarentur in aqua paenitentiae. Non
eis dixit genenatio abrochae : seduipeste¬
rum: Tales enim erant : quales quos
imitabantur: Nonfilii abrochae. sed si¬
lu amorraei: cananaei. gergesaei: gebu¬
saei : &omnium qui offenderunt dũm
spsorum filu ertent: quia ipsorum facta
sectabantur: Genenatio ui pencrũ quis
ostendit uobis fugere auentunx iste.
facite ergo fructum dignũ paenitenti¬
ae : & nedixeritis patrem habemus abrec¬
ham . potens ẽ. enim ds̃ delapidibus istis
suscitare filios ab rochae: Nescio quos
lapides tunc uidebat in campis saltuum.
inde suscitatisunt filii abrochae. Filii
enim magis quifidem imitatisunt. quã
quidecarne natis. Nemo ergo mine¬
tur domui dĩ. quasi dicatur. subtioe¬
ho me & ruetdomus. Bonum est
enimilli ut coaedific&ur. & habeat cari¬
tatem: Nam supseruerit. stabit
domus: Itaq fuxtres in his. ẽ. domus
dĩ. quos puredestinauit & procesciuit
perseuereturos: De illis dictum.ẽ:

Expanded text:
tizarentur in aqua poenitentiae, non tizarentur in aqua poenitentiae, non eis dixit, Generatio Abrahae, sed «viperarum.» Tales enim erant, quales quos imitabantur; non filii Abrahae, sed filii Amorrhaei, Chananaei, Gergesaei, Jebusaei, et omnium qui offenderunt Deum: ipsorum filii erant, quia ipsorum facta sectabantur. «Generatio viperarum, quis ostendit vobis fugere a ventura ira? Facite ergo fructum dignum poenitentiae. Et ne dixeritis, Patrem habemus Abraham. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae» . Nescio quos lapides tunc videbat in campis saltuum, unde suscitati sunt filii Abrahae. Filii enim magis qui fidem imitati sunt, quam qui de carne nati sunt. Nemo ergo minetur domui Dei, quasi dicat: Subtraho me, et ruet domus. Bonum est enim illi ut coaedificetur, et habeat charitatem. Nam si ipse ruerit, stabit domus. Itaque, fratres, in his est domus Dei, quos praedestinavit et praescivit perseveraturos: de illis dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
dñi  Domus enim dñi est ubi dicit.
quadeb& adoperi. ad orxbimus in lo¬
cum ubi steterunt pedes eius. Prce¬
ter quam domum suam. Nonexaudit
ds̃ aduitam acernam: Ille enim ad
domum dĩ pestinet: qui . ẽ. in carita¬
te conpagmatus lapidibus uiuis: Qui
autem caritatem non habuerit ru¬
nam facit. & illo ruente domus stat
Nemo enim minetur domui ubi ẽe.
quasi lapis coepit : si ruere uoluerit:
quasi aliquid domui noceat: Sic enĩ
superbierat & primus populus iudaeo¬
rum dicens: Neq enim ficudatu¬
rus est ds̃ patrem abiocham: cui pro¬
misit tanta desemine eius: Et faci¬
ebant omnia mala tamquam securi
depollicitatione dĩ : quod non pro il¬
lorum meritis quiscelera faciebant:
sed promeritis ab iahae parcer& eis:
Et quales cumq malos filios abrochae
congregar& in domumsuam : aduitam
a eernam : Sed quid iohannes : Te¬
nesctio in quit upertrum: Quando ad
illum uenerunt ipsi filii abnehae uthap¬

Expanded text:
Domini? Domus enim Domini est, ubi dicit Domini? Domus enim Domini est, ubi dicit quia debet adorari. «Adorabimus in loco ubi steterunt pedes ejus.» Praeterquam domum suam, non exaudit Deus ad vitam aeternam. Ille enim ad domum Dei pertinet, qui est in charitate compaginatus lapidibus vivis. Qui autem charitatem non habuerit, ruinam facit; et illo ruente domus stat. Nemo enim minetur domui, ubi esse quasi lapis coepit, si ruere voluerit, quasi aliquid domui noceat. Sic enim superbierat et primus populus Judaeorum, dicens, Neque enim fraudaturus est Deus patrem Abraham, cui promisit tanta de semine ejus: et faciebant omnia mala tanquam securi de pollicitatione Dei, quod non pro illorum meritis qui scelera faciebant, sed pro meritis Abrahae parceret eis, et qualescumque malos filios Abrahae congregaret in domum suam ad vitam aeternam. Sed quid Joannes? «Generatio,» inquit, «viperarum.» Quando ad illum venerunt ipsi filii Abrahae, ut bap
Abbreviated transcription (Latin):
tum: Quod pucedicatum . ẽ. in imaginẽ
iudaeis: manifestum ẽ. infide gentium
IN TRAUI MUS INTA¬
BER NACULA EIUS
Cuius. dñi dĩiacob Qui intyoent ut
in habitent: ipsi sunt quuntuxntur utha¬
bitentur: Indomumtuam ut in habites.
intraes: Domus dĩ ut in habiteris: Est
enim melior dñs: quicumte coeperit
ythabitare : beatum te facit᷑:. Nam situ
illo non inbabitaueris : miser eris: In sua
potestate. eẽ. uoluit ille filius quidixit.
damihi pastem patrimonii quae me tan¬
git: Bene seruabatur apud patrem: Ne
cum mer&ricibus dissi par&ur. Accepit.
facta ẽ. in eius potestate: Profectus in
regionem longinquam: effudit omnia
cum mere tricibus: Passus. ẽ. tamen
famem. recordatus .ẽ. patrem. reuersus
.ẽ. ut panẽ saturaretur: Ergo urtioe
ut in habiteris. & non quasi tuussis. sed
illius. Intiocuimus intabernacula eius
ADORABIMUS IN LOCO U¬
BISTETER PEDES EIUS.
Cuius pedes:: Dñĩ anipsius domus

Expanded text:
tuum;» quod praedicatum est in imagine tuum;» quod praedicatum est in imagine Judaeis manifestatum est in fide GentiumIntrabimus in tabernacula ejus»: cujus? Domini Dei Jacob. Qui intrant ut inhabitent, ipsi sunt qui intrant ut inhabitentur. In domum tuam ut inhabites intras, in domum Dei ut inhabiteris. Est enim melior Dominus, qui cum te coeperit inhabitare, beatum te faciet. Nam si tu ab illo non inhabiteris, miser eris. In sua potestate esse voluit ille filius qui dixit: «Da mihi partem patrimonii quae me tangit.» Bene servabatur apud patrem, ne cum meretricibus dissiparetur. Accepit, facta est in ejus potestate; profectus in regionem longinquam, effudit omnia cum meretricibus. Passus est tandem famem, recordatus est patrem; reversus est, ut pane saturaretur . Ergo intra, ut inhabiteris; et non quasi tuus sis, sed illius: «Intrabimus in tabernacula ejus.» 13. «Adorabimus» «in loco ubi steterunt pedes ejus.» Cujus pedes? Domini, an ipsius domus
Abbreviated transcription (Latin):
thanstulerunt ingrecam: ex greca tirens la¬
tisunt nobis in latinam: Fuerunt enim
quiuigilarent inscripturis: Siergo eufire¬
ta speculum illa domus quaeinuenta: ẽ. in
campis saltum inspeculo audita est. spe¬
culum imaginem hab&. Omnis prophe¬
tu imago futurorum: Domus ergo dĩ.
futute inimagine proph&iae pitcedica¬
ta est: Audiuimus enimilla inspeculo.
id ẽ. audiuimus ea in eufuxta. iNuenimus
in campis saltum: Qui sunt campi saltuum
campi siluarum : Nonenim quemadmo¬
dum uulgo dicitur saltus ille. uerbi gnaetia
centurias habens tot saltus. proprie locus
adhuc incultus & siluester dicitur. Nã
& quidam codices in campis siluae habeNT:
Quiergo ertent campi saltuum Nusigen¬
tiles incultae. Quiergo enent campi
saltuum. Nisi ubi adhuc uepres eraent
idolatriae. Sic tãmen quo modo uepres
ibi eraent idolatriae. ibi inuenimus locũ
dño tabernaculum dõ iacob. Quod audiui¬
mus in eufircta: inuenimus incampis sal¬

Expanded text:
transtulerunt in graecam, et ex graeca translatranstulerunt in graecam, et ex graeca translata sunt nobis in latinam. Fuerunt enim qui vigilarent in Scripturis. Si ergo Ephrata speculum, illa domus quae inventa est in campis saltuum, in speculo audita est. Speculum imaginem habet: omnis prophetia imago futurorum. Domus ergo Dei futura, in imagine prophetiae praedicata est. Audivimus enim illam in speculo, id est, «Audivimus in Ephrata. Invenimus in campis saltuum.» Qui sunt campi saltuum? Campi silvarum. Non enim quemadmodum vulgo dicitur, Saltus ille, verbi gratia, centurias habens tot. Saltus proprie, locus adhuc incultus et silvester dicitur. Nam et quidam codices, «in campis silvae,» habent. Qui ergo erant campi saltuum, nisi gentes incultae? qui erant campi saltuum, nisi ubi adhuc vepres erant idololatriae? Sic tamen quomodo vepres ibi erant idololatriae, ibi invenimus locum Domino, tabernaculum Deo Jacob. Quod «audivimus in Ephrata, invenimus in» «campis sal
Abbreviated transcription (Latin):
cumq enim cogitaueris depace illa. mi¬
nus etm capitanimus adhuc in ista corpo¬
ris giauidine constitutus : Cumuenerit
illa patria: iam domuserit : Nullus ad¬
uersarius temptauit. ut tabernaculum
uocetur: Non procedemus ad pugnandũ.:
sed permanebimus ad laudandum: Quid
enim dicitur deilla domo. Beati quiha¬
bitant in domotua: in saecula saeculorũ
laudabunt te: In taber naculo adhuc
gemimus : indomo laudabimus : Quare :
quia gemitus. ẽ. peregrinantium: lauda¬
tio iam in patria commanentium: Hic pri
dñi. Audiuimus in eufrata. INUE¬
NIMUS EAM IN CAMPIS SAL¬
Tuum: Ibi audiuit. ibi inuenit AN
alibi audiuit. &ibi inuenit. Quaeram:
ergo quidsit eufrata ubi audiuit: Ita quae¬
nemus quid sit iNcampis saltum: ubi inue¬
nit: Euficta uerbum hebuareum interp̃¬
tatur latine speculum: sicut tirediderunt
qui uerba hebrea scripturis posita in aliã
linguam trenstulerunt. ut ad nos per¬
uenir& intellectus: Nam ex hebuxea

Expanded text:
cumque enim cogitaveris de pace illa, micumque enim cogitaveris de pace illa, minus eam capit animus adhuc in ista corporis gravedine constitutus: cum venerit illa patria, jam domus erit, nullus adversarius tentabit, ut tabernaculum vocetur. Non procedemus ad pugnandum, sed permanebimus ad laudandum. Quid enim dicitur de illa domo? «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . In tabernaculo adhuc gemimus, in domo laudabimus. Quare? Quia gemitus est peregrinantium, laudatio jam in patria commanentium. Hic primDomini. «Audivimus in Ephrata. Invenimus eam in campis saltuum.» Ibi audivit, ubi invenit; an alibi audivit, et alibi invenit? Quaeramus ergo quid sit «Ephrata,» ubi audivit; item quaeramus quid sit «in campis saltuum,» ubi invenit. Ephrata verbum hebraeum interpretatur latine, Speculum, sicut tradiderunt qui verba hebraea in Scripturis posita in aliam linguam transtulerunt, ut ad nos perveniret intellectus. Nam ex hebraea
Abbreviated transcription (Latin):
rit requiem timporibus suis: Nonuenit
somnus: Cumergo coeperit te aliquid
temporoele delectare ad peccatum. iam
grcuantur tibi timposte : Vis euigilare.
& nondor mire nec dormitare: Nolite
credere tali delectationi. maiores dolores
habebit quam suauitates: Ista cogitatio¬
ne quasi confricans frontem. ex cutis som
culum dĩ domusdĩ & domus dĩ taberna¬
culum dĩ. distinctius tamen accipitur
fictres lem̃i tabernaculum ecdesia secun¬
dum hoctempus: Domus autemeclesia
caelestis hierusalem: quo ibimus: Iaber¬
naculum enim tamquam militantium
&pugnantium. tabernacula militum
in procinctu in expeditione: Vnde con¬
tubernales dicuntur milites. quasi taber¬
nacula eadem habentes: Quam diu ergo
habemus hostem cum quo pugnemus:
tabernaculum dõ facimus: Cum autẽ
tyoensierit tempus pugnae & uenerit pax
illa quae procecellit omnem intellectum.
sicut dicit apostolus. Et pax xp̃i quae
prececellit omnem intellectum. Quantũ¬

Expanded text:
rint requiem temporibus suis, non venit rint requiem temporibus suis, non venit somnus. Cum ergo coeperit te aliquid temporale delectare ad peccatum, jam gravantur tibi tempora. Vis evigilare, et non dormire, nec dormitare? Noli te credere tali delectationi; majores dolores habebit quam suavitates. Ista cogitatione quasi confricans frontem, excutis somnuculum Dei domus Dei, et domus Dei tabernaculum Dei: distinctius tamen accipitur, fratres charissimi, tabernaculum Ecclesia secundum hoc tempus; domus autem Ecclesia coelestis Jerusalem, quo ibimus. Tabernaculum enim tanquam militantium et pugnantium: tabernacula militum in procinctu, in expeditione; unde contubernales dicuntur milites, quasi tabernacula eadem habentes et habitantes. Quamdiu ergo habemus hostem cum quo pugnemus, tabernaculum Deo facimus. Cum autem transierit tempus pugnae, et venerit pax illa quae praecellit omnem intellectum, sicut dicit Apostolus, «Et pax Christi quae praecellit omnem intellectum» ; quantum
Abbreviated transcription (Latin):
Et alio loco Dormierunt somnũ suũ:
& nihil inuenerunt omnes uiri diuitia¬
rum in manibus suis: Dormierunt som¬
num suum: Finitus. ẽ. somnus. & nihil
inuenerunt in manibus suis: quia in sõ¬
nis uidebant diuitias troensitures: Iste
ergo qui uult inuenire locum dño. dixit¬
&iam. si dedero somnum oculis meis:
Sunt autem quidam qui non dormiunt.
sed dormitant: Aliquantum r&erochunt
se abamore temporelium. &rursus re¬
uoluuntur in eum quasi dormitantes:
Caput. crebro inclinant: Euigila. ex¬
cute somnium : dormitando casurus es:
Nonuult psalmus oculissuis dare som¬
nium. Nec palpebris dormitationem
e temporum. somnus uenit ad oculos:
Timpone cita oculos sunt. ueluti futu¬
rus somnus gracuido timporum est
Nam omnib: dormituris. grocuaritĩ¬
pose incipiunt. Et cum senserint gix
uari sibi timporx: iam imminet somnis
Quisidandus ẽ oculis dat requiem timpo¬
ribus suis: & uenit somnus: Sinondede¬

Expanded text:
: et alio loco, «Dormierunt somnum suum, : et alio loco, «Dormierunt somnum suum, et nihil invenerunt omnes viri divitiarum in manibus suis» . «Dormierunt somnum suum,» finitus est somnus, «et nihil invenerunt in manibus suis;» quia in somnis videbant divitias transitorias. Iste ergo qui vult invenire locum Domino, dixit etiam, «Si dedero somnum oculis meis.» Sunt autem quidam qui non dormiunt, sed dormitant. Aliquantum retrahunt se ab amore temporalium, et rursus revolvuntur in eum; quasi dormitantes, caput crebro inclinant. Evigila, excute somnum; dormitando casurus es. Non vult Psalmus, oculis suis dare somnum, nec palpebris dormitationem,e temporum somnus venit ad oculos. Tempora circa oculos sunt. Veluti futurus somnus, gravedo temporum est. Nam hominibus dormituris gravari tempora incipiunt; et cum senserint sibi gravari tempora, jam imminet somnus: qui si dandus est oculis, dant requiem temporibus suis, et venit somnus; si non dede
Abbreviated transcription (Latin):
Et tamen caro diues: extendit se con¬
tiit carnem pauperem Quasi aliquid illa
caro adtulerit quando nata est. Aut ali¬
quid auferat quando moritur : Ad hoc
plus habuit. plus tumer&c Iste autem
dormiunt. Non faciunt locum dño
Tales excitat apostolus : Surge quidor¬
mis & exsurge amostius : & inluminabitte
xp̃s: Et alio loco Nos autem quidiei su¬
mus: uigilemus & sobriisimus: Nã qui
dormiunt nocte dormunt. & quu inebri¬
antur: nocte ebrii sunt Noctem dicens
iniquitatem: in qua illi obdormiunt cu¬
piendo ista terrena: Et omnes istae fe¬
licitates quaeuidentur saeculi : somnia
sunt dormientium Et quomodo quiui¬
dec thesauros in somnis. dormiens diues
est sed euigilauit & pauper erit. sic om¬
nia ista uana huius saeculi. De quib
omnes gaudent. in somno gaudent : Eui¬
gilabunt quando nolunt. sinon modo
euigilant quando utile est: & inuenient
somnia fuisse illa : & traensire sicut dicit
scripture ueluti somnium exsurgentis

Expanded text:
Et tamen caro dives extendit se conEt tamen caro dives extendit se contra carnem pauperem; quasi aliquid illa caro attulerit quando nata est, aut aliquid auferat quando moritur. Ad hoc plus habuit, ut plus tumeret. Iste autem dormiunt, non faciunt locum Domino. Tales excitat Apostolus: «Surge, qui dormis, et exsurge a mortuis; et illuminabit te Christus» ; et alio loco, «Nos autem qui diei sumus, vigilemus, et sobrii simus: nam qui dormiunt, nocte dormiunt; et qui inebriantur, nocte ebrii sunt» . Noctem dicens iniquitatem, in qua illi obdormiunt cupiendo ista terrena. Et omnes istae felicitates quae videntur saeculi, somnia sunt dormientium. Et quomodo qui videt thesauros in somnis, dormiens dives est; sed evigilabit, et pauper erit: sic omnia ista vana hujus saeculi, de quibus homines gaudent, in somno gaudent: evigilabunt quando nolunt, si non modo evigilant quando utile est; et invenient somnia fuisse illa, et transisse, sicut dicit Scriptura, «veluti somnium exsurgentis»
Abbreviated transcription (Latin):
Ne eum offenderes ad cuius amicitiam
ambires. Et quid tibi prod .ẽ. homi¬
nis amicitia. foste ibi Nnonsolum nul¬
lum auxilium. sed & periculum inueni¬
res: Nam multi non periclitabantur.
antequam maioribus iungerentur
Exoptarunt maiorum amicitias: ut
maiorum pericula in currerent: Secu¬
rus opta amicitiam xp̃i. hospitari a¬
pud te uult. fac illilocum. Quid .ẽ. fac
illi locum. Noli amare te ipsum: illũ
ama. Site a maueris claudis controc il¬
lum : suipsum a maueris aperis illi  Siau¬
tem a perueris &itacuerit. Nonperies
amandote : sed inueniris cuma mante:¬
Si introiero in tabernaculũ domusmea e.
si ascendero superlectũ straxtimei. Pri¬
uata enim resipsa ubi homo ad quiescit.
superbos facit: Ideo dixit si ascendero:
Inre quam priuatam quisq possidet.
Necesse .ẽ. superbus sit: Inde se enĩ
tendit homo adhominem: cum sint am¬
bo caro: Quid .ẽ. homo frocires. caro
Et quid .ẽ. alterhomo: alterr caro.

Expanded text:
ne eum offenderes, ad cujus amicitiam ne eum offenderes, ad cujus amicitiam ambires. Et quid tibi prodest hominis amicitia? Forte ibi non solum nullum auxilium, sed et periculum invenires. Nam multi non periclitabantur antequam majoribus jungerentur; exoptarunt majorum amicitias, ut majora pericula incurrerent. Securus opta amicitiam Christi: hospitari apud te vult; fac illi locum. Quid est, fac illi locum? Noli amare teipsum, illum ama. Si te amaveris, claudis contra illum; si ipsum amaveris, aperis illi: si autem aperueris et intraverit, non peries amando te, sed invenieris cum amanteSi introiero in tabernaculum domus meae, si ascendero super lectum stratus mei.» Privata enim res ipsa, ubi homo acquiescit, superbos facit; ideo dixit, «Si ascendero.» In re quam privatam quisque possidet, necesse est superbus sit: inde se enim tendit homo ad hominem, cum ambo sint caro. Quid est homo, fratres? Caro. Et quid est alter homo? Altera caro.
Abbreviated transcription (Latin):
quid propter ista quae communiter
possidemus litigamus. Aerem istum
communiter ducimus. solem communi¬
ter omnes uidemus: Heati ergo qui
sic faciunt locum: ut priuatosuo non
gaudeant: Ialem enim describebat is¬
te quidicebat: si introiero in taberna¬
culum domus meae: Priuatum hoc
eroct: Sciebat priuato se impediri.
ne facer& locum dño : Et ea quae rom¬
memorat quae ad se ipsum pertinebaN:
Non in troibo intabernaculum domus
meae donec inueniam. quid. Cum
inueneris locum dño. in tracbis in taber¬
naculum tuum: ANipsum erit taber¬
naculumtuum : ubi inueneris locum dño:
Quare : quia ipse eris locus dñ: Et
cum eis quifuerint locus dñi unum eris :
abstineamus ergo nos frxtres aposses¬
sione rei priuate : Aut abamore sinon
possumus apossessione : & facimus locũ
re aliquis senator Nondico senator.
procuitctor alicuius magni secundum
saȩculum & dicer& offendit me quidã
indomotua. & siamares hoc auferres tam̃.

Expanded text:
quid propter ista quae communiter quid propter ista quae communiter possidemus, litigamus? Aerem istum communiter ducimus, solem communiter omnes videmus. Beati ergo qui sic faciunt locum Domino, ut privato suo non gaudeant. Talem ergo describebat iste, qui dicebat, «Si introiero in tabernaculum domus meae.» Privatum hoc erat. Sciebat privato se impediri, ne faceret locum Domino, et ea commemorat quae ad seipsum pertinebant: non introibo «in tabernaculum domus meae, donec inveniam:» quid? cum inveneris locum Domino, intrabis in tabernaculum tuum? An ipsum erit tabernaculum tuum, ubi inveneris locum Domino? Quare? Quia ipse eris locus Domini, et cum eis qui fuerint locus Domini, unum eris. 6. Abstineamus ergo nos, fratres, a possessione rei privatae; aut ab amore, si non possumus a possessione; et facimus locum re aliquis senator, non dico senator, procurator alicujus magni secundum saeculum, et diceret, Offendit me quiddam in domo tua; etsi amares hoc, auferres tamen
Abbreviated transcription (Latin):
plum dĩ: Facti sunt ergo locus dño: &
ut noueritis quia unus locus factus . ẽ. dño.
momnib scriptur dicit: Eraet illis
animauna & cor unum indm̃ Multi
autem nefaciant locum dño. sua quar¬
runt: sua diligunt: Potestatesua gau¬
dent. priuatum suum concupiscunt
Qui autem uult facere locum dño: Non
depriuato sed de communi deb&gaudere:
Hoc illi fecerunt: derebus suis priuatis:
Fecerunt illas communes. quodhabe¬
bant suum: Num quid amiserunt . si soli
haberent & unus quisq: suum haber&: hoc
solum haber& quod suum habebat: Cũ
autem quod proprium erxt commune fe¬
cit. & ea quae eibent c&erorum ipsius fac¬
ta sunt: Intendat caritas untr. qua prop¬
ter illa quae singuli possidemus: existunt
lites: inimicitiae : discordiae . bella in¬
ter homines. tumultus : dissensiones ad¬
uersum se : scandalum: peccata. iniquita¬
tes: homicidia Propter quae : prop¬
ter ipsa quae singuli possidemus: Nũ¬

Expanded text:
Dei simul. Facti sunt ergo locus Domino. Et Dei simul. Facti sunt ergo locus Domino. Et ut noveritis quia unus locus factus est Domino in omnibus, Scriptura dicit: «Erat illis anima una et cor unum in Deum» . Multi autem ne faciant locum Domino, sua quaerunt, sua diligunt, potestate sua gaudent, privatum suum concupiscunt. Qui autem vult facere locum Domino, non de privato, sed de communi debet gaudere. Hoc illi fecerunt de rebus suis privatis; fecerunt illas communes. Quod habebant suum, numquid amiserunt? Si soli haberent, et unusquisque suum haberet; hoc solum haberet quod suum habebat: cum autem quod proprium erat, commune fecit; et ea quae erant caeterorum, ipsius facta sunt. Intendat Charitas vestra: quia propter illa quae singuli possidemus, existunt lites, inimicitiae, discordiae, bella inter homines, tumultus, dissensiones adversum se, scandala, peccata, iniquitates, homicidia. Propter quae? Propter ipsa quae singuli possidemus. Num
Abbreviated transcription (Latin):
Vbi quaerebat locumdño: simansue¬
tus eret : in se quaerebat: Quomodo.ẽ.
enim locus dñi. Audi prophetam Su¬
per quemrequiescet sp̃s meus : super hu¬
milem & quie tum. & trementem uerbame
a Vis ergo eẽ. locus dñi. Esto humi¬
lis & quietus & tremens uerba dĩ. & tu ipse
efficieris quod quaeris: Si enim inte non
fiat quod quaeris: inaltero quid tibi prod¬
est. Operaetur quidem ds̃ aliquando
pereuangelistam salutem alterius. tantũ
si ipse dicit &non facit: Et fit lingua ẽi
in alio locus dño: Non autem fit ipse locis
dño. Quiautem quaedoc& benefacit. &
sic doc&. fit locus dño cumeo que docet.
Quia omnes credentes. unum locum fa¬
ciunt dño: IN corde enim hab&locum
dñs. quia unum . ẽ. cor omnium in cari¬
tate copulatorum. Quam multa milia
crediderunt fractres mei : quando pretia
rerumsuarum posuerunt ad pedes aposto¬
lorum: Sed quid de illis dicit scriptune:
ceste facti sunt templum dĩ: Nontantũ
templum dĩ singuli : sed &omnes simultem

Expanded text:
bi quaerebat locum Domino? Si mansuetus erat, in se quaerebat. Quomodo est enim locus Domini? Audi prophetam: «Super quem requiescet Spiritus meus? Super humilem, et quietum, et trementem verba mea» . Vis esse locus Domini? Esto humilis, et quietus, et tremens verba Dei, et tu ipse efficieris quod quaeris. Si enim in te non fiat quod quaeris, in altero quid tibi prodest? Operatur quidem Deus aliquando per evangelistam salutem alterius tantum, si ipse dicit et non facit; et fit per linguam ejus in alio locus Domino, non autem fit ipse locus Domino. Qui autem quae docet bene facit, et sic docet, fit locus Domino cum eo quem docet: quia omnes credentes unum locum faciunt Domino. In corde enim habet locum Dominus; quia unum cor est omnium in charitate copulatorum. 5. Quam multa millia crediderunt, fratres mei, quando pretia rerum suarum posuerunt ad pedes Apostolorum! Sed quid de illis dicit Scriptura? Certe facti sunt templum Dei; non tantum templum Dei singuli, sed et omnes templum
Abbreviated transcription (Latin):
enim interpretatur custos : Si diceret
non sum samaritanus : diceret. Nĩ sum
custos: Et quis alius custodiret. De¬
inde ponens similitudinem. transiit
samarites & fecit cumillo miseri cordiã
sicut scitis:: Iacebat autem inuia uulne¬
ratus : quia descendit: Transiens sa¬
maritanus non nos contempsit. cura¬
uit nos: leuauit in iumentum in carne
sua : perduxit ad stabulum idest ad
ecclesiam : commendauit stabulario
idest apostolo : dedit duos denarios
unde curaretur : caritatem dĩ & cari¬
tatem proximi : In his enim duobus prae¬
ceptis . tota lex pendet & prophetae :
Dixit autem stabulario.: Siquid ampli¬
us erogaueris : in redeundo reddam ti¬
bi: Amplius erogauit a postolus :
quia cum omnibus a postolis permissũ
est ut acciperent tamquam milites xp̃i
stipendia a prouincialibus xp̃i. illema¬
nibus suis laborauit : & annonas suas
prouincialibus donauit : Omnia fac¬
ta sunt. si descendimus & uulnerati su¬

Expanded text:
enim interpretatur, Custos. Si diceret, enim interpretatur, Custos. Si diceret, Non sum Samaritanus; diceret, Non sum custos. Et quis alius custodiret? Deinde ponens similitudinem: «Transiit Samarites, et fecit cum illo misericordiam,» sicut scitis. Jacebat autem in via vulneratus, quia descendit. Transiens Samaritanus non nos contempsit: curavit nos, levavit in jumentum, in carne sua; perduxit ad stabulum, id est ad Ecclesiam; commendavit stabulario, id est Apostolo; dedit duos denarios unde curaretur, charitatem Dei et charitatem proximi: in his duobus enim praeceptis tota Lex pendet et Prophetae . Dixit autem stabulario: «Si quid amplius erogaveris, in redeundo reddam tibi» . Amplius erogavit Apostolus; quia cum omnibus Apostolis permissum esset ut acciperent tanquam milites Christi stipendia a provincialibus Christi, ille manibus suis laboravit, et annonas suas provincialibus donavit . Omnia facta sunt: si descendimus, et vulnerati su
Abbreviated transcription (Latin):
gaudent : quia portant manipulos
suos. quia euntes ibant & flebant. mit¬
tentes semina sua: Quare mittentes
semina sua : quia qui seminant in lacri¬
mis. ingaudio metent: Isto psalmo ex¬
ortati uos fuerimus maxime ad facien¬
dam misericordiam. quia hinc ascendit᷑:
Et uidetis quia ille cantat canticum gra¬
duum: qui ascendit: Mementote.
nolite amare descendere & non ascende¬
re : sed de ascensione cogitate : Quia
qui descendebat abhierusalem in hiericho.
incidit in latrones : Non descenderet :¬
& non incideret in latrones: Iamergo
adam descendit: incidit in latrones:
Omnes enim nos adam sumus: Sed
transiit sacerdos : & contempsit : Tran¬
siit leuita. & contempsit: quia lex sa¬
nare non potuit : Transiit samarita¬
nus quidam: Id est dñs noster itĩs xp̃s:
Illi enim dictum est.⁊ Nonne uerum
dicimus quia samaritanus es & daemo¬
nium habes . Ille autem non dixit
non sum samaritanus . sed dixit. ego
daemonium non habeo:: Samarites

Expanded text:
gaudent? Quia «portant manipulos gaudent? Quia «portant manipulos suos.» Quia «euntes ibant, et flebant, mittentes semina sua.» Quare, «mittentes semina sua?» Quia «qui seminant in lacrmis, in gaudio metent.» 15. Isto psalmo exhortati vos fuerimus maxime ad faciendam misericordiam, quia hinc ascenditur; et videtis quia ille cantat canticum graduum, qui ascendit. Mementote; nolite amare descendere et non ascendere, sed de ascensione cogitate: quia qui descendebat ab Jerusalem in Jericho, incidit in latrones. Non descenderet, et non incideret in latrones. Jam ergo Adam descendit, et incidit in latrones: omnes enim nos Adam sumus. Sed transiit sacerdos, et contempsit; transiit Levita, et contempsit; quia Lex sanare non potuit. Transiit Samaritanus quidam, id est Dominus noster Jesus Christus: illi enim dictum est, «Nonne verum dicimus nos, quia Samaritanus es tu, et daemonium habes?» Ille non dixit, Non sunt Samaritanus; sed dixit, «Ego daemonium non habeo» . Samarites
Abbreviated transcription (Latin):
ET FLEBANT . MITTENTES
SEMINA SUA: Quare fle¬
bant : quia inter miseros erant: &¬
miseri erant: Melius est fratres
mei utnullus sit miser: quam ut tu
facias miseri cordiam : Qui enim ut fa¬
ciat misericordiam optat esse miseros.
crudelem habet misericordiam
Quomodo si medicus ut exerceret ar¬
tem suam. optaret esse multos aegro¬
tos. crudelis medicina esset. Meli¬
Sus .ẽ. ut omnes sani sint. quam utex¬
Herceatur ars medici: Melius ester¬
go utomines beati regnent in illa pa¬
tria: quam ut sit quibus inpendatur
misericordia: Tamen quam diu est
quibus inpendatur : Non deficiamus
in ista aerumna mittere semina: Et¬
si cum fletu seminamus. tamen cum
gaudio metemus: Inilla enim resur¬
rectione mortuorum recipiet quisq
manipulos suos : Id est fructum semi¬
nis. coronam gaudiorum & exulta¬
tionis: Tunc erit triumphus laetan¬
tium. & ipsi mosti insultantium: IN
qua gemebatur: Tunc dicent mosti:
Vbi est mors contentiotua : Vbi .ẽ.
mors aculeus tuus: Sed quare iam

Expanded text:
et flebant, mittentes semina sua.» Quare flebant? Quia inter miseros erant, et miseri erant. Melius est, fratres mei, ut nullus sit miser, quam ut tu facias misericordiam. Qui enim ut faciat misericordiam optat esse miseros, crudelem habet misericordiam: quomodo si medicus ut exerceret artem suam, optaret esse multos aegrotos, crudelis medicina esset. Melius est ut omnes sani sint; quam ut exerceatur ars medici. Melius est ergo ut omnes beati regnent in illa patria, quam ut sint quibus impendatur misericordia. Tamen quamdiu sunt quibus impendatur, non deficiamus in ista aerumna mittere semina. Etsi cum fletu seminamus, tamen cum gaudio metemus. In illa enim resurrectione mortuorum recipiet quisque manipulos suos, id est fructum seminis, coronam gaudiorum et exsultationis. Tunc erit triumphus laetantium, et ipsi morti insultantium, in qua gemebatur: tunc dicent morti, «Ubi est, mors, contentio tua? Ubi est, mors, aculeus tuus» ? Sed quare jam
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. qui saeuiebat : uicit qui sufferebat:
Inista mansue tudine corpus xp̃i quod
.ẽ. ecdesia. uincit inimicos: Sit manu
fostis. opertendo uincat Cumautem
corpus xp̃i .ẽ. & templum & domus. &
ciuitas. &ille qui caput corporis est &
habitator domus est & scĩficator tem¬
pliẽ. & rex ciuitatis est . quomodo
ecclesia omnia illa: sic xp̃s omnia ista
Quid ergo uouimus dõ: Nisi ut simus tẽ¬
plum dĩ. : Nihil graetius ei possumus.
offerre: quam ut dicamus ei quod dicit᷑
in isaia: posside nos Equidem inistis
possesionibus terrenis patri famelicos pres¬
tatur. quando eidatur possessio. Nonsic
.ẽ. possessio quae ẽ. ecclesia Ipsi posses¬
sioni prcestatur. utatali possideatur
Quid ergo dicit: Sicut iurteuit dño uo¬
tum uouit dõ iacob Videamus quoduotũ.

Expanded text:
est qui saeviebat; vicit qui sufferebat. est qui saeviebat; vicit qui sufferebat. In ista mansuetudine corpus Christi, quod est Ecclesia, vincit inimicos. Sit manu fortis, operando vincat. Cum autem corpus Christi est et templum, et domus, et civitas; et ille qui caput corporis est, et habitator domus est, et sanctificator templi est, et rex civitatis est: quomodo Ecclesia omnia illa, sic Christus omnia ista. Quid ergo vovimus Deo, nisi ut simus templum Dei? Nihil gratius ei possumus offerre, quam ut dicamus ei quod dicitur in Isaia, «Posside nos» . Et quidem in istis possessionibus terrenis patrifamilias praestatur, quando ei datur possessio: non sic est possessio, quae est Ecclesia; ipsi possessioni praestatur, ut a tali possideatur. 4. Quid ergo dicit, «Sicut juravit Domino, votum vovit Deo Jacob?» Videamus quod votum.
Abbreviated transcription (Latin):
quam rem memento dñe dauid: sicut
Ergo adhoc memento. ut impleat
quod promisit:: Ipse dauid uouit tã¬
quam in potestate habens. & rogat
dm̃ utimpleat quoduouit: Est
deuotio uouentis. sed est humilitas
deprecantis: Nemo presumat
uiribus suis. sereddere quoduoue¬
rit: Quite hostatur ut uoueas.
ipse adiuuat ut reddas: Quid ergo
uouit uideamus. & hinc intelligi¬
mus quemad modum sit accipiendus
infigura dauidꝰ Dauid autem interpre¬
tatur. manu fostis: Epet enim magnus
belligerator : proxesumens quidem dedño
suo: Confecit bella omnia: prostioeuit
omnes inimicossuos: dõ se adiuuante. quẽ¬
ad modum se habebat illius imperii dispen¬
satio Picce figuirens tamen fostem ma¬
nuquendam. ad debellandas in imicos
diabolum & angelos eius: Hos autem in¬
imicos. ecdesia debellit: Et quomodo de¬
bellat. mansuetudine: Mansue tudi¬
ne enim ipse rex noster uicit diabolum:
saeuiebat ille: ille sufferebat: Cictus

Expanded text:
quam rem «memento, Domine, David? Sicut quam rem «memento, Domine, David? Sicut Ergo ad hoc memento, ut impleat quod promisit. Ipse David vovit tanquam in potestate habens, et rogat Deum ut impleat quod vovit: est devotio voventis, sed est humilitas deprecantis. Nemo praesumat viribus suis se reddere quod voverit: qui te hortatur ut voveas, ipse adjuvat ut reddas. Quid ergo vovit videamus, et hinc intelligimus quemadmodum sit accipiendus in figura David. David autem interpretatur, Manu fortis. Erat enim magnus belligerator. Praesumens quidem de Domino Deo suo, confecit bella omnia, prostravit omnes inimicos suos, Deo se adjuvante, quemadmodum se habebat illius imperii dispensatio; praefigurans tamen fortem manu quemdam ad debellandos inimicos, diabolum et angelos ejus. Hos autem inimicos Ecclesia debellat. Et quomodo debellat? Mansuetudine. Mansuetudine enim ipse Rex noster vicit diabolum. Saeviebat ille; iste sufferebat: victus
Abbreviated transcription (Latin):
rexit dauid sensim &lente postipsũ
pirecidit illi deueste panniculũ quẽ
illi ostender& : ut noss& quia illum
habebat inpotestate:: Et non ne¬
cessitate seduoluntate pepercenet.¬
& noluit occidere: Foste ipsã man¬
su&ud inẽ commendauit modo dicens
Memento dñe dauid & omnis man¬
sue tudinis eius: Hoc secundũ rerũ
gestarum fidem : quam scriptura diui¬
na ut diximus contin& Sed solemus
in psalmis non adlittera ad tendere
sicut in omni proph&cu: sed ꝑlittenr̃
scrutari mysteria Et meminit cari¬
tas uñc: quia cuiusdam hominis uocem
in omnibus psalmis solemus audire.
quia unus hab& caput & corpus: Caput
autem in caelo est. corpus interte: Sed
quo p̃erssit capu& corpus secuturumẽ :
Et iam nondico quis caput sit. quicor¬
pus sint : quia scientibus loquor
Commendatur ergo humilitas da¬
uid: commendatur mansuetudo dauid:
& dicitur dõ: memento dñe dauid.
& omnes mansue tudines eius: Ad

Expanded text:
rexit David sensim et lente post ipsum, rexit David sensim et lente post ipsum, praecidit illi de veste panniculum, quem illi ostenderet, ut nosset quia illum habuerat in potestate; et non necessitate, sed voluntate pepercerat, et noluit occidere . Forte ipsam mansuetudinem commendavit modo dicens, «Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus.» Hoc secundum rerum gestarum fidem, quam Scriptura divina, ut diximus, continet. Sed solemus in Psalmis non ad litteram attendere, sicut in omni prophetia, sed per litteram scrutari mysteria. Et meminit Charitas vestra quia cujusdam hominis vocem in omnibus Psalmis solemus audire; qui unus habet caput et corpus. Caput autem in coelo est, corpus in terra: sed quo praecessit caput, et corpus secuturum est. Et jam non dico quis caput sit, qui corpus sint; quia scientibus loquor. 3. Commendatur ergo humilitas David, commendatur mansuetudo David; et dicitur Deo, «Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus.» Ad
Abbreviated transcription (Latin):
auid secundũ
fidem rerum gestarum. unus homo
erat: rex israhel filius iesse: Erat
quidem &ipse mansuetus. sicut
eum iNdicat atque commemo¬
rat scriptura diuina: Etita
mansuetus. ut nec persecutori suo
sauli malum promalo reddiderit
Seruauit ergaeum tantã hu¬
militatẽ  utillum regem
fatere tur¬
ur seautem canem.
&NON proterue Nec super¬
be cumesset iNdõ poten¬
tior. respondebat regi
sed eum placare potius affec¬
tabat humilitate: quam
concitare superbia
Etiam iNpotestate da¬
tus est ei saul: &
hoc adnõ dõ. utei facer& quicquid
uell&: Sed quia preceptũ illi non¬
eret ut occiden& : sed tantũ in potes¬
tate datum illienit. Licet autẽ homi¬
ni uti potes tate sua: adlenitatẽ potius
deflexit: quod ei ds̃ concessit. Quisi
uell& occidere carer& in imico Sed
quomodo dicer&. dimit te mihi debita
sicut & ego dimitto debitoribus meis
IN speluncam intiiruit saul ubi eret
dauid: Nesciens quod illic ess& dauid
ad necessariã uentris ille intrruit: sur¬

Expanded text:
avid secundum fidem rerum gestarum unus homo erat, rex Israel, filius Jesse. Erat quidem et ipse mansuetus, sicut eum indicat atque commendat Scriptura divina, et ita mansuetus ut nec persecutori suo Saüli malum pro malo reddiderit. Servavit autem erga eum tantam humilitatem, ut illum regem fateretur, se autem canem: et non proterve nec superbe, cum esset in Deo potentior, respondebat regi; sed eum placare potius affectabat humilitate, quam concitare superbia. Etiam in potestate datus est ei Saül, et hoc a Domino Deo, ut ei faceret quidquid vellet: sed quia non praeceptum illi erat ut occideret, sed tantum in potestate datus illi erat licet autem homini uti potestate sua; ad lenitatem potius deflexit quod ei Deus concessit. Qui si vellet occidere, careret inimico: sed quomodo diceret, Dimitte mihi debita, sicut et ego dimitto debitoribus meis . In speluncam intravit Saül ubi erat David, nesciens quod illic esset David: ad necessaria ventris ille intravit. Sur
Abbreviated transcription (Latin):
Est autem firme promittere: Adtendi¬
te uotum hoc id .ẽ. quoduouerat. quo
ardore uouerit : quo amore : quo desiderio:
& tamen adhoc implendum dnm dep̃¬
catus ẽ dicens: Memento dñe dauid.
& omnis mansue tudinis eius: INhac man¬
suetudine uouit uotum ut sit domus dĩ
STINT ROTERO IN TABERNA¬
culum domusMeae: Sias¬
CENDERO SUPER LECTUM
STRATUS MET SIDEDERO
somnum oculis meis
Parum uisus .ẽ. dicere: somnum oculis
meis: ETPALPEBRIS MEIS
DORMITATIONE. ET REqUI¬
Em trmporisus meis.
SIDEDERO QUOADUS QUE IN¬
UENIAM LOCUM DÑO TABER¬
NACULUM DÕ IA COB:

Expanded text:
est autem firme promittere. Attendite votum hoc, id est, quod voverat quo ardore voverit, quo amore, quo desiderio; et tamen ad hoc implendum Dominum deprecatus est dicens. «Memento, Domine, David, et omnis mansuetudinis ejus.» In hac mansuetudine votum vovit, ut sit domus Dei: «Si introiero in tabernaculum domus meae, si ascendero super lectum stratus mei. Si dedero somnum oculis meis.» Parum visus est dicere, «somnum oculis meis: Et palpebris meis dormitationem; et requiem temporibus meis» si dedero, «quoadusque inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
simũ collaubam qr ualde nob necessariã
adiis paganoꝵ calũpnias ordinaũ histo¬
riã. miraqr breuitate c̾texint. Iteos ne¬
nerabilis uiri Sedulii paschale. opꝰ qd̾ hero¬
icis descripsit u̾sibꝰ: insigni laude piefe¬
rimꝰ. Etem inuentii nichił hominꝰ laborio¬
sũ opꝰ ñ sꝑnimꝰ. sꝯ miram᷑. Ceera q̃ ab hereti¬
cis ⁊ scismaticis c̾scripta ł pͣdicta st̃. nul

Expanded text:
sariam adversus paganorum calumnias ordinavit historiam, miraque brevitate contexuit. Item venerabilis viri Sedulii Paschale opus, quod Heroicis descripsit versibus insigni laude praeferimus. Item Juvenci nihilominus laboriosum opus non spernimus, sed miramur. Caetera quae ab haeretici