comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aufugit. Nrĩ uͦ cum castellanoꝵ
crebros incursus ꝑferre ñ possẽt:
murum inter se ⁊ illos construxe¬
runt. Spes gͥ creuit paganis: ⁊
fames xp̃ianis. Eamiq dum ex¬
pectarent imꝑatoris quem pro¬
miserat aduentum: gallinam
Unam nucẽ .i. denario. Pret̾ea
folia arboꝵ & carqdui. cocta come¬
debant. Sicca ⁊̃ corea equoꝵ &
asinoꝵ decoqͣbant. & uorabant.
Stepħs gͥ comes muliebriter aufu¬
giens: obuiauit imꝑatori. cui fran¬
cos om̃s iam ꝑditos nuncians: flen¬
tem fecit reu̾ti. Spes gͥ nulla popło
dei iam remanserat. tum fame uie¬
ti nec arma iam ferre possent. Ap¬
paruit autẽ ignis de celo. & cetidit
int̾ ex̾titum turchoꝵ. Seruo autẽ
suo. apparuit dñs inuisione. Dñq
deus. hec dices filiis occidentis. Ego
niceam ciuitatẽ uobis tradidi. ⁊
omnia bella exteroꝵ: ⁊ ciuitatem
fortissimã antiochie. Qm cũ leci
⁊ in columes possidentis. oꝑati
estis cum mulierib xp̃ianis. ⁊

Expanded text:
aufugit. Nostri vero, cum castellanorum aufugit. Nostri vero, cum castellanorum crebros incursus perferre non possent, murum inter se et illos construxerunt: spes igitur crevit paganis, et fames Christianis. Namque dum exspectarent imperatoris, quem promiserat, adventum, gallinam unam nucem uno denario. Praeterea folia arborum et cardui cocta comedebant, sic etiam coria equorum et asinorum decoquebant et vorabant. Stephanus igitur comes muliebriter aufugiens obviavit imperatori, cui Francos omnes jam perditos nuntians flentem fecit reverti. Spes igitur nulla populo Dei jam remanserat, cum fame victi nec arma jam ferre possent. Apparuit autem ignis de coelo et cecidit inter exercitum Turcorum. Servo autem suo apparuit Dominus in visione, dixitque Deus: Haec dices filiis Occidentis: Ego Nicaeam civitatem vobis tradidi, et omnia bella exterorum, et civitatem fortissimam Antiochiae, quam cum laeti et incolumes possideretis, operati estis cum mulieribus Christianis et
Abbreviated transcription (Latin):
irruerunt. Turchoꝵ uͦ alii repug¬
nantes. occisi sunt: alii extra ur¬
bem fugerunt. Quidã autẽ: cas¬
tellum suꝑus optinuerunt. ¶as¬
sianus uͦ dñs urbis fugiens a su¬
rianus cõprehensus est: ⁊ capud
eius baumundo delatũ. Sic anti¬
ochia .iii.N. iunii capta est. Qur¬
baran pͥnceps milicie solidam ꝑ¬
sie. ⁊ rex damasci.⁊ rex ierłm: ad¬
ouxerunt setum ad obsidendos fnͣ¬
cos thurtos. arabes. Saracenos.
Hic gͥ obsederunt urbem. Nurba¬
ran gͥ partẽ milicie sue. posuit ĩ
suꝑiori castello: qui die nocteq cõ¬
tra nos pugnabant. Qet̾i uͦ obside¬
bant. urbem: ne alimenta intra¬
rent. Lertia qͥdem die egressi sunt
filii dei ꝯtͣ filios diaboli. Quib
bello parato.putabant se posse
resistere. S tanta fuit uis & nus
infidelium. qͦd nr̃i reintrare ur¬
bem coacti sunt: multis hostiũ
armis. multis opp̾ssione ad introi
sc̃i sẏmeonis. suasione aũ eoꝵ:
omnis classis uictuaria cum eis

Expanded text:
irruerunt. Turcorum vero alii repugirruerunt. Turcorum vero alii repugnantes occisi sunt, alii extra urbem fugerunt, quidam autem castellum superius obtinuerunt. Cassianus vero dominus urbis fugiens, a Surianis comprehensus est, et caput ejus Buamundo delatum. Sic Antiochia III Nonas Junii capta est. Curbaran, princeps militiae soldani Persiae, et rex Damasci, et rex Jerusalem adduxerunt secum, ad obsidendos Francos, Turcos, Arabes, Saracenos, Hi igitur obsederunt urbem. Curbaran igitur partem militiae suae posuit in superiori castello, quae die nocteque contra nos pugnabat. Caeteri vero obsidebant urbem ne alimenta intrarent. Tertia quidem die egressi sunt filii Dei, contra filios diaboli. Quibus bello parato putabant se posse resistere, sed tanta fuit vis et numerus infidelium, quod nostri reintrare urbem coacti sunt, multis hostium armis, multis oppressione ad introitS. Simeonis, suasione autem eorum omnis classis victuaria cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
tes. tam acriter in pͥma inuasio¬
ne hostes ꝑcusserunt ⁊ ꝓpulert̃:
ut statim fuge darentur. Uenien¬
tesq ad angustũ pontẽ. uel gla¬
diis cesi sunt: uel flumine subm̾¬
si sunt. P auci namq ꝑpontẽ
euadere poterant. Undafluminis
sanguine rubens. ⁊ aucta torre¬
bat. Itaq .xii. amiralii: ibidem
darissimam. popło suo. S in cras¬
tino cum ciues suos mortuos se¬
pelissent. nr̃i diffodientes eos: au¬
rum ⁊ argentũ ⁊ pallia que cirta
eos erant. ceꝑunt. ⁊ capita eoꝵ in ur¬
bem ꝓiecerunt. Lamq omnis spes.
& suꝑbia ciuiũ euanuerat. Tancredꝰ
namiq castellũ p̃dictum ante por¬
tam custodiens: spem uctualium
eis eripuit. Pirrus gͥ qͥdã amiraliꝰ
de gente turchoꝵ. sepe ꝓuocatus
in amiciciam abaumundo. p̃ui¬
densq suos ꝑituros .iii. turres que
sui uiris erant: S aumundo reddi¬
oit. Erectis itaq uexillis suꝑ tur¬
res: franci portis fractis in urbem¬

Expanded text:
tes, tam acriter in prima invasiotes, tam acriter in prima invasione hostes percusserunt et propulerunt, ut statim fugae darentur. Venientesque ad angustum pontem, vel gladiis caesi sunt, vel flumine submersi sunt. Pauci namque per pontem evadere poterant. Unda fluminis sanguine rubens et aucta torrebat. Itaque XII amiralii ibidem iam clarissimam populo suo. Sed in crastino cum cives suos mortuos sepelissent, nostri diffodientes eos, aurum et argentum et pallia, quae circa eos erant, ceperunt, et capita eorum in urbem projecerunt. Jamque omnis spes et superbia civium evanuerat. Tancredus namque castellum praedictum ante portam custodiens, spem victualium eis eripuit. Pirrhus igitur quidam amiralius, de gente Turcorum saepe provocatus in amicitiam a Buamundo, praevidensque suos perituros, tres turres, quae sui juris erant, Buamundo reddidit. Erectis itaque vexillis super turres, Franci, portis fractis, in urbem
Abbreviated transcription (Latin):
paganos pugnantes. Quo mõs¬
tro ꝑt̾riti simul cuncti: fugien¬
tes iniram dampnationis abie¬
runt. Capita gͥ multoꝵ. delata
sunt ad antiochiam cum gaudio.
factum est autẽ hocbellũ incoã¬
te qͣdragesima. Uenerant int̾ra
multi de gente amiralii babilo¬
nis in antiochiam. Cumq nostͥ
construerent castrum ante por¬
tam. ubi pons est ⁊ mahum̾ia
Reimundusq ⁊ Baumundus iuiͤ¬
sent ad portum sc̃i symeonis pro
uictualib: exercitus ciuitatis. ꝓ¬
cessit audacit᷑ ad bellum. irruen¬
tesq nris miseruut eos ĩ fugã.
multisq octisis usq intentoria
fugauerunt. ¶rastina uͦ die. Rei¬
mundũ. ⁊ saumundũ inuadẽ¬
tes: mille ex suis octiderunt. Du¬
ces uͦ fugientes. ad nrõs aduolart̃.
Franci gͥbis sauciati.⁊ in iram cõ¬
pulsi: in campo ante portas ur¬
bis. statuunt t̾ribiliter castroꝵ
acies ordinatas. Pagani ñ segnit̾
acieb dispositis: nr̃os inuadunt.
At xp̃ani signum crucis acclamã¬

Expanded text:
paganos pugnantes, quo monspaganos pugnantes, quo monstro perterriti simul cuncti fugientes in iram damnationis abierunt. Capita igitur multorum delata sunt ad Antiochiam cum gaudio, factum autem est hoc bellum inchoante Quadragesima. Venerant interea multi de gente amiralii Babylonis in Antiochiam. Cumque nostri construerent castrum ante portam, ubi pons est et mahumeria; Raimundusque et Buamundus ivissent ad portum Sancti Simeonis pro victualibus, exercitus civitatis processit audacter ad praelium, irruentesque nostris miserunt eos in fugam, multisque occisis usque in tentoria fugaverunt. Crastina vero die Raimundum et Buamundum invadentes, mille ex suis occiderunt. Duces vero fugientes ad nostros advolarunt. Franci igitur bis sauciati et in iram compulsi, in campo ante portas urbis statuunt terribiliter castrorum acies ordinatas. Pagani non segniter aciebus dispositis nostros invadunt; at Christiani signum crucis acclaman
Abbreviated transcription (Latin):
Quartã: Rob̾tus flandrie decus.
Quintam: nobilissimꝰ podiensis
ep̃c. Sextam: q̃ maxima erat: tũ
tancredo baumundus. Dum ergo
fortissime collidunt᷑ hostib. elamor
resonabat ad celum: imbres teloꝵ
obnubulabant diem. Unusquisq
ꝑcutiebat. ⁊ ꝑ cutiebatur. Postqmͣ
uenit maxima uis parchoꝵ qͦ retͦ
paulatim iam ced̾ent. Baumundꝰ
uͦ belloꝵ arbiter & certaminũ uidex:
cuneum suũ adhuc intactũ me¬
diis in misit hostibi. Lunt Rober¬
tus filiꝰ Gerardi miles optimus.
& signifer eiꝰ: quasi leo int̾ agmi¬
na gregum. sic ꝓruit int̾ agmina
turchoꝵ. Et semꝑ lingue uexilli eiꝰ.
uolitabant suꝑ capita turthoꝵ
Qd̾ uidentes alii animo recuꝑa¬
to: unanimit̾ in uadunt hostes.
Dux gͥ normannoꝵ gladio capd̾
cuiusdam. ⁊ dentes. ⁊ collum. ⁊
humos. usq in pectora diffidit.
Dux uͦ Godefridꝰ. quendam medi¬
ũ secauit. Qum g pars t̾re cecidis¬
set. partẽ dñi ferebat equus int̾

Expanded text:
quartam Robertus Flandriae decus; quartam Robertus Flandriae decus; quintam nobilissimus Podiensis episcopus; sextam, quae maxima erat, cum Tancredo Buamundus. Dum ergo fortissime colliduntur hostibus, clamor resonabat ad coelum, imbres telorum obnubilabant diem, unusquisque percutiebat et percutiebatur. Postquam venit maxima vis Parthorum, quae paulatim jam cederent; Buamundus vero bellorum arbiter, et certaminum judex cuneum suum adhuc intactum mediis immisit hostibus. Tunc Robertus filius Girardi miles optimus, et signifer ejus, quasi leo inter agmina gregum, sic proruit inter agmina Turcorum; et semper linguae vexilli ejus volitabant super capita Turcorum. Quod videntes alii animo recuperato, unanimiter invadunt hostes. Dux igitur Normannorum gladio caput cujusdam, et dentes, et collum et humeros usque in pectora diffidit. Dux vero Godefridus quemdam medium secavit. Cum igitur pars terrae cecidisset, partem domini ferebat equus inter
Abbreviated transcription (Latin):
ad duxit. Natali uͦ a xp̃ianis ĩ eadẽ
obsessione celebͣto: Seaumundꝰ ⁊ co¬
mes flandrie cum .xx. milib bella¬
toꝵ. int̾ram saracenoꝵ ꝑrexerunt.
Congregati aũ erant multi ab ierłm
⁊ damasco. ⁊ alefi ⁊ aliis regnis: a
succurrendũ antiochie. Quib irtu¬
entes unammiter nr̃i. alios infugã
miserunt: alios octiderunt. Reuer¬
tensq duces p̃dicti cum spolis mari¬
mis. Debito triumpho a nris luscep¬
tisunt. Int̾ea urbe inlusi. obsiden¬
tib acͥime rebellabant. Uexilliferĩq
podiensis ep̃i. & młtos alios morti
dederunt. Infebtuario uͦ congregat
est. mirabilis ex̾titus paganoꝵ. ultͦ
pontẽ ferreũ: ap̃ castellum arethi
Dimutensq omnes pedites in ob¬
sidione. om̃s milites ꝓmouerunt
pͥncipes ad bellum: & sex acies eqͥ¬
tum parauerunt. ꝑmam duce¬
bat dux in uictus normannoꝵ.
Scam: dux Godesridꝰ. alemannoꝵ.
Tertiam: Reimundꝰ consul egregiꝰ.

Expanded text:
adduxit. Natali vero a Christianis in eadem adduxit. Natali vero a Christianis in eadem obsessione celebrato, Buamundus et comes Flandriae cum viginti millibus bellatorum, in terram Saracenorum perrexerunt. Congregati autem erant multi a Jerusalem et Damasco, et Alep, et aliis regnis ad succurrendum Antiochiae; quibus irruentes unanimiter nostri alios in fugam verterunt, alios occiderunt. Revertentesque duces praedicti cum spoliis maximis, debito triumpho a nostris suscepti sunt. Interea urbe inclusi obsidentibus acerrime rebellabant; vexilliferumque Podiensis episcopi, et multos alios morti dederunt. In Februario vero congregatus est mirabilis exercitus paganorum ultra pontem ferreum, apud castellum Areth. Dimittentesque omnes pedites in obsidione, omnes milites promoverunt principes ad bellum; et sex acies equitum paraverunt. Primam ducebat dux invictus Normannorum; secundam dux Godefridus Alemannorum; tertiam Raimundus consul egregius;
Abbreviated transcription (Latin):
toria licet dampnosa. ⁊ spolus in¬
num̾is potiti sunt. iͦ. die iulii. Por¬
ro franci continuantes ꝓpositum
antiochie petende uen̾unt ad ara¬
chiam. Inde adcharsum qͥ subdita
est saldewino mirifico comiti. A¬
thena uͦ ⁊ manustra. subdite sunt
tancredo uiro fortissimo. Dux autẽ
nobilissimꝰ normannoꝵ. dedit qnͣ¬
Uam ciuitatẽ turcoꝵ simeoni. Rei¬
mundꝰ uͦ consul magnus. ⁊ ẜaumũ¬
ous lux belli: dederunt aliam ciui
subdita est eis. Pͥnceps autẽ qͥdã
petrus de rosa. cepit rusam & plu¬
rima castra. Gens uero xp̃ianorũ
ꝑuenit marasim: que se dedit eis.
Inde ꝑuen̾unt ad pontẽ ferreũ pꝰea
antiochiam que capud est sirie. ⁊ ob¬
sederunt: xii. kl̃. nouembris. Audi¬
ens uͦ baumundꝰ qͦd turti essent in
castro ꝯgregati qͦd uocat᷑ areg: iuit
cũ ex̾titu suo pugnatũ contra eos.
Multosq cũ paucis. deo uolente ꝓ¬
strauit. Multosq ante portam ur¬
bis decollandos. ut ciues amaricaret

Expanded text:
toria licet damnosa et spoliis intoria licet damnosa et spoliis innumeris potiti sunt primo die Julii. Porro Franci continuantes propositum Antiochiae petendae venerunt ad Erachiam. Inde ad Tarsum, quae subdita est Baldwino mirifico comiti. Athena vero et Manustra subditae sunt Tancredo viro fortissimo. Dux autem nobilissimus Normannorum dedit quamdam civitatem Turcorum, Simeoni. Raimundus vero consul magnus et Buamundus lux belli dederunt aliam civitsubdita est eis. Princeps autem quidam Petrus de Rosa, cepit Rusam et plurima castra. Gens vero Christianorum pervenit Marasim, quae se dedit eis. Inde pervenerunt ad pontem ferreum. Postea Antiochiam, quae caput est Syriae, obsederunt, XII Kalendas Novembris. Audiens vero Buamundus, quod Turci essent in castro congregati, quod vocatur Areg, ivit cum exercitu suo pugnatum contra eos, multosque cum paucis Deo volente prostravit, multosque ante portam urbis decollandos, ut cives amaricaret,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑforatur. lorica caleft̃a iam ñ resis¬
tente. Pondus & num̾um hostiũ
iam franci ultra ꝑferre neqͥbant
cum ecce exadu̾so. silua uexillorũ
alt̾ius exc̾itus apparut. Qum autẽ
bellum durasset: usq inhoram
nonam. innum̾i inpͥmo exercitu
occisi sunt: nullusq eoꝵ euasisset.
nͥ alius cetus suꝑuenisset. Nec qͦ¬
qmͣ pea tempore. pagani tam se¬
oulo pugnauerunt. Exercitus aũ
supuenientis pͥma Godefridi acies.
ꝓcedebat: ad dexteram cuiꝰ uterq
baldewinus aciem dirigebat. Ao
sinistram uͦ consul stephanus.
qͥdem baldew ini alonge seque¬
batur reimundus consul cũ suis.
Aciem uͦ stephani. Robertus uali¬
oissimus consul flandrie cũ suis
s aciem bodefridi. sequebatur a
exercitu in uictissimo apparuit. Pug¬
nantes gͥ pagani. dum tot hostes
ex insꝑto ꝓspiciunt. qͣsi celum rui¬
turum suꝑ eos ẽẽt animis delitue¬
runt ⁊ fuge indulserunt: cum soli¬
manno duce suo. xp̃iam autẽ uic¬

Expanded text:
perforatur, lorica calefacta jam non resisperforatur, lorica calefacta jam non resistente. Pondus et numerum hostium jam Franci ultra perferre nequibant, cum ecce ex adverso silva vexillorum alterius exercitus apparuit. Cum autem bellum durasset usque in horam IX innumeri in primo exercitu occisi sunt, nullusque eorum evasisset nisi alius caetus supervenisset. Nec quoquam postea tempore pagani tam sedulo pugnaverunt. Exercitus autem supervenientis prima Godefridi acies ocedebat, ad dextram cujus uterque Baldwinus aciem dirigebat. Ad sinistram vero consul Stephanus equidem Baldwini a longe sequebatur Raimundus consul cum suis, aciem vero Stephani Robertus validissimus consul Flandriae cum suis. Sed aciem Godefridi sequebatur acexercitu invictissimo apparuit. Pugnantes igitur pagani dum tot hostes ex insperato prospiciunt, quasi coelum ruiturum super eos esset animis deliquerunt et fugae indulserunt cum Solimanno duce suo. Christiani autem vic
Abbreviated transcription (Latin):
inciꝑent: occurrit Rob̾tus dix nor¬
manie clamans. Quo milites qͦ
tugitis: E qͥ eoꝵ uelociores nr̃is st̃:
fuga ñ est p̃sidio. hic potius mo¬
riendum ẽ. Mecum sentite. me
sequimini. Dixerat. & inquendã
paganoꝵ regem. lancee direxit aci¬
em. que lignum.⁊ es.⁊ corpus eq̃
diffidit. Strauitq in momento. se¬
cundum ac t̾tium. Igit᷑ tancredus
impiger ⁊ Beaumundꝰ belliger.⁊
Ricardus de pͥncipatu.⁊ Rob̾tus
de ausa. dux ⁊ miles fortissimus:
ñ segnius indulgent ictib. Redit
animus nrĩs. Pugna comittitur
grauissima. & horrende ꝓlixa. Qũ
nos. recentes findunt. Erat namq
hugonis lantea. qͣsi flumen aduo¬
lans. Gladius anselmi. qͣsi flãma
oiuidua. Tunc duo pͥncipes nr̃oꝵ
cesi sunt: dum arabum qnͣto ples
cedunt᷑. tanto plures ingruunt.
gem lancea tnͣsfixit: lancea eiusdẽ
regis tnͣsfigitur. Godefridꝰ quoq de
monte scabioso dum capud arabis
amputauit: sagicta parchi corpꝰ

Expanded text:
inciperent, occurrit Robertus dux Norinciperent, occurrit Robertus dux Normanniae clamans: Quo milites? Quo fugitis? Equi eorum velociores nostris sunt; fuga non est praesidio: hic potius moriendum est, mecum sentite, me sequimini. Dixerat et in quemdam paganorum regem lanceae direxit aciem, quae lignum et aes et corpus aeque diffidit, stravitque in momento secundum, ac tertium. Igitur Tancredus impiger et Buamundus belliger et Richardus de Principatu et Robertus de Ansa, dux et miles fortissimus, non segnius indulgent ictibus. Redit animus nostris, pugna committitur gravissima, et horrende prolixa, cum nos recentes findunt. Erat namque Hugonis lancea quasi fulmen advolans; gladius Anselmi quasi flamma dividua. Tunc duo principes nostrorum caesi sunt, dum Arabum quanto plures caeduntur tanto plures ingruunt. gem lancea transfixit, lancea ejusdem regis transfigitur. Godefridus quoque de Monte Scabioso dum caput Arabis amputat, sagitta Parthi corpus
Abbreviated transcription (Latin):
pͥncipes erant: dux normannoꝵ
Rob̾tus. Baumundus. Ricardus
de pͥncipatu. Tancredus. fuerardꝰ.
de piusat: A cardus de monte mer¬
loi & plures alii. Hos gͥ cirtundede¬
runt parthoꝵ qͥ modo turti uocan¬
tur. & ꝑsarum. ⁊ publicanoꝵ. ⁊
medoꝵ. & cilicientiũ. & saracenoꝵ.
⁊ augularoꝵ. ccc. ⁊.lx.m. extra ara
bes quoꝵ nõ erat numerus. Mit¬
atur gͦ nuntius ap̃dictis pͥncipib
ad alium exertitum. Interim uero:
bellum geritur horrendum. Dum
namq turti. ⁊ ꝑse. ⁊ medi. mortẽ
iminittunt sagittis. cilicienses quo
q ⁊ augulani telis. Saracem qͥdẽ
⁊ arabes lanceis. S publicani cla¬
ius ferratis & gladiis: ꝓstrati sunt
uehementer xp̃iam. Nqui namq
coꝵ insolitum ñ ferentes clamorẽ.
& buccinarũ clangorẽ.⁊ ictus ta¬
buitioꝵ: calcarib ñ obtemꝑabãt.
Tostrates qͦq tanto stridore ꝑculsi:
qͥd eẽt ignorabant. Dum gͥ iam fu¬
gam xp̃icole uel medicarentur ł

Expanded text:
principes erant, dux Normannorum principes erant, dux Normannorum Robertus, Buamundus, Richardus de Principatu, Tancredus, Everardus de Puisat; Achardus de Monte Merloy, et plures alii. Hos igitur circumdederunt Parthorum, qui modo Turci vocantur, et Persarum, et Publicanorum, et Medorum, et Ciliciensium, et Saracenorum, et Angulanobes, quorum non erat numerus. Mittitur ergo nuntius a praedictis principibus ad alium exercitum. Interim vero bellum geritur horrendum. Dum namque Turci, et Persae, et Medi mortem immittunt sagittis, Cilicienses vero et Angulani telis, Sarraceni quidem et Arabes lanceis, sed Publicani clavis ferratis et gladiis; prostrati sunt vehementer Christiani. Equi namque eorum insolitum non ferentes clamorem et buccinarum clangorem, et ictus taburciorum, calcaribus non obtemperabant. Nostrates quoque tanto stridore perculsi, quid esset ignorabant. Dum igitur jam fugam Christicolae vel meditarentur, vel
Abbreviated transcription (Latin):
ascensionis dñi. lituis undiq con¬
cumentib urbs aggressa est. Re¬
pletur celum clamorib. Nigrescit
aer sagitis. Mugit t̾ra ꝓpulsib:
Resonant aque stridorib. Uenit᷑
ad murũ. fossorib res agitur: pa¬
ganis ñ sagitte. ñ tela. ñ ligna. ñ
lapides. ñ frumenta. ñ moles. ñ
ignis. ñ aqua. ñ ars. ñ uires. non
ꝓ sunt amentana missalia. Qũ
ecce turtoꝵ ex̾titus acie t̾ribilis or¬
dinata. exaustrali regione uexillis
fulgidi: cum suo letantes occurĩt
exertitu. Dum gͥ nr̃i uehementer
irruunt in illos horrore insꝑato
liq̃ fc̃i: dño iubente. dissoluunt᷑.
Magna qͥdem pars fugientium
capitib minorata ẽ: que fundꝰ in
urbem ꝓiecta non moditũ contu¬
lerunt in habitantib tremor em.
Igitur in estimabilicer ext̾iti nr̃is
urbem reddunt. Nostri uͦ scd̃m qͦd
fuissent: iter ad antiochiam dirig̃t.
Contigit autẽ ꝙ t̾cia die in duo di¬
uideretur. exercitus. In uno qͥd em

Expanded text:
Ascensionis Domini lituis undique conAscensionis Domini lituis undique concinentibus urbs aggressa est. Repletur coelum clamoribus, nigrescit aer sagittis, mugit terra propulsibus, resonant aquae stridoribus, venitur ad murum, fossoribus res agitur. Paganis non sagittae, non tela, non ligna, non lapides, non fragmenta, non moles, non ignis, non aqua, non ars, non vires, non prosunt amentata missilia. Cum ecce Turcorum exercitus acie terribilis ordinata, ex australi regione, vexillis fulgidi cum suo laetantes occurrunt exercitu. Dum igitur nostri vehementer irruunt in illos, horrere insperato liquefacti, Domino jubente, dissolvuntur. Magna quidem pars fugientium capitibus minorata est; quae fundis in urbem projecta non modicum contulerunt inhabitantibus tremorem. Igitur inaestimabiliter perterriti nostris urbem reddunt; nostri vero, secundum quod fuissent, iter ad Antiochiam dirigunt, contigit autem quod die tertia in duo divideretur exercitus. In uno quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur: neteam urbem q̃ capd̃
est romanie obsederunt. Ad por¬
tam gͥ orientalem. consederat dux
normannie rob̾tus: iuxta quem
consul flandrie. Ad portam bore¬
alem. dux beaumundus: iuxta
quem tancredus. Ad occidenta¬
lem dux Godefridus: iuxta quẽ
hugo magnus. & comes stepħs.
ad australem. consul reimundꝰ.
iuxta quem podiensis ep̃c. tur¬
ba autem ibi innumerabilis e¬
rat. anglie. normannie. britan¬
nie. eqͥtaiie. hispanie.prouinciȩ.
francie. flandrie. dacie. saxome.
alemannie. italie. grecie. ⁊ regio¬
num multarũ. Non ꝑlustrauerũt
radii solares a pͥma sui creatione.
tantam tam p̃claram miliciam:
tam uerendam tam num̾osam
turbam: tot & tam bellicosos du¬
ces. ¶ess troia. cessent thebe: du¬
ces ⁊ pͥncipes destructionis sue. ut
extusentur nominare. hic affuert̃
electissimi omniũ tempoꝵ filii.
fulgentes octidentis. omnes crucis
signo insigniti: om̃s in regnis suis
relra quoꝵ fortissimi. Igitur ĩ die

Expanded text:
vocatur, Niceam urbem, quae caput vocatur, Niceam urbem, quae caput est Romaniae, obsederunt. Ad portam igitur orientalem consederat dux Normanniae Robertus, juxta quem consul Flandriae; ad portam borealem dux Buamundus, juxta quem Tancredus; ad occidentalem dux Godefridus, juxta quem Hugo magnus, et comes Stephanus; ad australem consul Raimundus, juxta quem Podiensis episcopus. Turba autem ibi innumerabilis erat Angliae, Normanniae, Britanniae, Aquitaniae, Hispaniae, Provinciae, Franciae, Flandriae, Daciae, Saxoniae, Alemanniae, Italiae, Graeciae et regionum multarum. Non perlustraverunt radii solares a prima sui creatione tantam, tam praeclaram militiam, tam verendam, tam numerosam turbam, tot et tam bellicosos duces. Cesset Troia, cessent Thebae duces et principes destructionis suae, ut excusentur, nominare. Hic adfuerunt electissimi omnium temporum filii fulgentes Occidentis, omnes crucis signo insigniti, omnes in regnis suis reliquorum fortissimi. Igitur in die
Abbreviated transcription (Latin):
baldewinus: reges ierłm futuri.
Iuerunt quoq ext̾cia parte. comes
d e scõ fgidio reimundus: ⁊ ep̃c
podiensis. Quis autẽ taceat hugo¬
nem magnum frẽm reg̃ francoꝵ.
⁊ stephanum comitẽ bleis: Quis
potem eius tancredum: Hoc ẽ mi¬
raculum dñi magnũ. temporib
nrĩs fc̃m: scłis omnib in auditũ.
Ut tam diu̾se gentes. tot fortissi¬
mi ꝓceres: relictis possessionibus
splendidis uxorib & filiis omnes
una mente: Loca in notissima.
morte spreta petierunt. Ob cuius
rei magnitudinẽ. digrediendi ue¬
niam a lectore postulo. Nec enĩ
si uoluero tam miranda dei mag¬
nalia tac̾e. uel coactus potero: tũ
nec absit causa normannoꝵ du¬
cis occasio.
Lexi gͥ apd̾ constantinopolim
imꝑante: cuncti p̃didi ꝓceres.
ꝯsensu imꝑatoris siue uolentis
siue obedientis. ibidem congrega¬
ti sunt. ꝑtͣnsientesq mare. strictis¬
simum. quod olim helles ponti¬
acum. nunc brachium sc̃i beorgii

Expanded text:
Baldewinus reges Jerusalem futuri. Baldewinus reges Jerusalem futuri. Iverunt quoque ex tertia parte comes de Sancto Aegidio Raimundus, et episcopus Podiensis. Quis autem taceat Hugonem magnum fratrem regis Francorum, et Stephanum comitem Blais?  al.potem ejus Tancredum? Hoc est miraculum Domini magnum temporibus nostris factum, saeculis omnibus inauditum, ut tam diversae gentes, tot fortissimi proceres, relictis possessionibus splendidis, uxoribus et filiis, omnes una mente loca ignotissima, morte spreta, petierint; ob cujus rei magnitudinem digrediendi veniam a lectore postulo. Nec enim si voluero tam miranda Dei magnalia tacere vel coactus potero, cum nec absit causa, Normannorum ducis occasio. Alexi igitur apud Constantinopolim imperante cuncti praedicti proceres consensu imperatoris sive volentis, sive obedientis ibidem congregati sunt, pertranseuntesque mare strictissimum, quod olim Hellespontiacum nunc brachium S. Georgii
Abbreviated transcription (Latin):
Wilłs de ou: ocłis pͥuatus est. Odo
consul campanie. cet̾iq complures:
exħeditati sunt. Eodem anno rex
impiger uexilla direxit inualiam.
causa autẽ hec est. Anno p̃terito
multos francoꝵ occiderant ⁊ ꝓce¬
rum firmitates confregerant: ⁊ fer¬
ro ⁊ igne finitimos inuaserant.
Anno ⁊̃ p̃senti. castellum mungu¬
meri strauerunt: ⁊ in habitantes
necau̾ant. Rex gͥ ꝑtnͣsiens omnes
fines Wallie. cum in diuersoriis
montium ⁊ siluarum eos ꝑsequi
non posset: parum uel nichil ꝓfi¬
ciens reuersus est. Eo tempore stel¬
le. uise sunt de celo cade: ita spisse.
qͦd numerari non poterant. roco¬
tio ierosolimitana. p̃dicatione
urbam pp̃. Rob̾tus gͥ dux norman¬
nie. illuc ꝓficiscens: posuir nor¬
manniam inuadimoniũ. fratri
suo regi Wilł̃o. iuit autẽ cum eo
Rob̾tus dux flandrie. & eustachiꝰ
consul bulonie. Luerunt ⁊ exalia
parte dux Godefridus. & consul
oe monte baldewymnus. ⁊ alius

Expanded text:
Willielmus de Du oculis privatus est; Odo Willielmus de Du oculis privatus est; Odo consul Campaniae, caeterique complures exhaeredati sunt. Eodem anno rex impiger vexilla direxit in Walliam, causa autem haec est. Anno praeterito multos Francorum occiderant, et procerum firmitates confregerant, et ferro et igne finitimos invaserant. Anno etiam praesenti castellum Mungumerie straverant, et inhabitantes necaverant; rex igitur pertransiens omnes fines Walliae cum in diversoriis montium et silvarum eos persequi non posset, parum vel nihil proficiens, reversus est. Eo tempore stellae visae sunt de coelo cadere, ita spissae, quod numerari non poterant. Atio Jerosolymitana praedicatione Urbani papae. Robertus igitur dux Normanniae illuc proficiscens posuit Normanniam in Vadimonium fratri suo regi Willielmo. Ivit autem cum eo Robertus dux Flandriae, et Eustachius consul Boloniae. Iverunt et ex alia parte dux Godefridus, et consul de monte Baldewinus, et alius
Abbreviated transcription (Latin):
appulit dorob̾niam. Anno uͦ seqñti
manniã. cum pecunia multa.
ut eã loco regis duutinis in uasio¬
nib expugnaret. Qum autẽ Rob¬
tus consul nordhimbre. insuꝑbi¬
am elatus. qͥa regẽ scoctoꝵ straue¬
rat. turiam reg̃ ad ire repudiaret:
ꝓmouit rex exertitum in nordhim.¬
bre. Statimq in quadã firmitate
que uocatur nouũ castellũ. om̃s
meliores consules ⁊ ꝓceres cepit.
Inde uͦ castellum tinemuthe con¬
qͥsiuit. & frẽm consulis in eo. Post
het obsedit consulẽ ad bananburh.
deret: parauit ante illud castellũ
aluid qͦd appellauit malueisin.
In qͦ partem relinqͦns exercitus: re¬
cessit. Quadam uͦ nocte. cum con¬
sul recessisset a bananburh: secut᷑
est eum regalis exertitus. usq inti¬
nemutham. Ubi cum se defendere.
conaretur. nec posset: uulneratus
est ⁊ captus. apud Windelesores in
cartere positus. Ergo redditum ẽ.
castrum regi bebanburh. fautores
uͦ consulis: male pacati sunt. Nã

Expanded text:
appulit Doroberniam. Anno vero sequenti appulit Doroberniam. Anno vero sequenti manniam cum pecunia multa, ut eam loco regis diutinis invasionibus expugnaret. Cum autem Robertus consul Nordhumbrae in superbiam elatus, quia regem Scotorum straverat, curiam regis adire repudiaret; promovit rex exercitum in Nordhumbre: statimque in quadam firmitate, quae vocatur Novum castellum, omnes meliores consules et proceres cepit. Inde vero castellum Tinemuth conquisivit, et fratrem consulis in eo. Post haec obsedit consulem ad Babanburh deret, paravit ante illud castellum aliud, quod appellavit Malveisin; in quo partem relinquens exercitus recessit. Quadam vero nocte cum consul recessisset a Babanburh, secutus est eum regalis exercitus usque in Tinemuthan: ubi cum se defendere conaretur, nec posset, vulneratus est et captus, et apud Winleshores in carcere positus. Ergo redditum est regi castrum Bebamburch; fautores vero consulis male pacati sunt. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
dum ñ seruass. tnͣsfretauit in
normanniã. ¶um gͦ fr̃s simul ue¬
nissent: utatores omnẽ culpam
regi imposuerunt. Rex uͦ ferus ea
neggligens. ⁊ iracunde discedẽs
castellum bures inuasit & cepi¬
N contra dux castellum argentes
cep̃. & in eo consulẽ regis nommms
Rogerum pictauensem: ⁊ cũ eo
d .cc. milites & postea castrum
hulme. Necit interim rex sũmo¬
neri .xx.m̃. peditũ anglicoꝵ. in
uenirent innormanniã. qui
autẽ ad mare uenissent: reia
uno quoq eoꝵ pecuniã uctial
scilicet .x. sol. accipiens: domum
remisit. Dux uͦ robertus adduxit
philippum regẽ francoꝵ secũ. & ex̾¬
citum copiosum: ut obsiderent re
⁊ pecunia regis Willi. rex francoꝵ
reuersus est: ⁊ sic totus exertitus
pecume. tenebͥs obnubulatus eua¬
nuit. Rex uͦ wills mandauit hen¬
rico fr̃i suo qui erat apud dãfrũt:
ut eẽt innatali ꝯtͣ eum in angliq̃.
ħenricus gͦ. innatali fuit ap̃ lun¬
ooniam. Rex uͦ ap̃ hwits and: uñ

Expanded text:
dum non servasset, transfretavit in Normanniam. Cum ergo fratres simul venissent juratores omnem culpam regi imposuerunt; rex vero ferus ea negligens, et iracunde discedens castellum Bures invasit, et cepit. Econtra dux castellum Argentes cepit, et in eo consulem regis nomine Rogerum Pictavensem et cum eo DCC milites, et postea castrum Hulme. Fecit interim rex summoneri XXM peditum Anglicorum, ut venirent in Normanniam; cum autem ad mare venisset, rex ab unoquoque eorum pecuniam victualem, scilicet decem solidos accipiens, eos domum remisit. Dux vero Robertus adduxit Philippum regem Francorum secum, et exercitum copiosum; ut obsiderent reget pecunia regis Willielmi rex Francorum reversus est, et sic totus exercitus pecuniae tenebris obnubilatus evanuit. Rex vero Willielmus mandavit Henrico fratri suo, qui erat apud Damfrunt, ut esset in Natali contra eum in Anglia. Henricus ergo in Natali fuit apud Londoniam; rex vero apud Withsand; unde
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ eius. non segnit̾ opus in ceptũ
ꝑegit. Peractumq clericis doctri¬
na. & morib approbatissimis deco¬
rauit. Erat si qͥdem statura paruus:
sed corde magnus: colore fuscus.
sed oꝑib uenustus. De regina qͥ¬
oem ꝓditione fuerat impetitus:
si famulus eiꝰ ferri igniti iudicio.
oñm purgas. regio restituit amo¬
riꝰ ⁊ maculam pontificali deter¬
sit decori. hoc tempore. Hoc aucto¬
re. his causis: incepta est eccl̃ia
moderna lincolliensis.
eRa iam rebus usq ad tem¬
pora nr̃a ꝓductis. nouis nouuꝰ
liber est donandus. Si autẽ & hic
p̃dictoꝵ recapitulatio elutidans
requiratur: nec obista cũ pauca
sint. lectori molestus apparebo.
Ecce g speculũ de regib. libri ter¬
LDelred regnauit suꝑ uniu̾sos fi¬
nes anglie: xxxuiii. annum sem¬

Expanded text:
nem ejus, non segniter opus inceptum nem ejus, non segniter opus inceptum peregit; peractumque clericis doctrina et moribus approbatissimis decoravit. Erat siquidem statura parvus, sed corde magnus; colore fuscus, sed operibus venustus. De regia quidem proditione fuerat impetitus; sed famulus ejus ferri igniti judicio dominum purgans regio restituit amori, et maculam Pontificali detersit decori. Hoc tempore, hoc auctore, his causis incepta est Ecclesia moderna Lincolniensis. Verum jam rebus usque ad tempora nostra perductis, novis novus liber est donandus. Si autem et hic praedictorum recapitulatio elucidans requiratur, nec ob ista, cum pauca sint, lectori molestus apparebo. Ecce igitur speculum de regibus libri terthelred regnavit super universos fines Angliae XXX
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃c baiocensis. iusticiarius ⁊ pͥnceps
totius anglie. ⁊ Remigius ep̃c lin¬
colliensis: de quo pauca tangere
res grigit.
fangio gͥ qͥ monacus fuerat apd̾
fescanib: dederat rex ep̃atũ dor¬
cestre. que sita est suꝑ tamasim.
Qũ autẽ ep̃atus ille maior om̃ib
anglie. atamasi usq ad umbram
ouraret: molestum uisum est ep̃o
qͦd in ip̃o t̾mino ep̃atus: sedet eẽt
ep̃alis. Displicebat ⁊̃ ei qͦd urbs il¬
la modica erat: cũ in eodem ep̃atu
ciuitas clarissima lincollie. digni¬
or sede ep̃ali uideretur. Mercatus
gͥ p̃diis in ip̃o uertice urbis. iuxta
castellum turrib fortissimis eminẽs:
in loco forti fortem. pulcre pulchrã.
uirgini uirginũ construxit eccłiã.
Que ⁊ grata eẽt deo seruientibus:
& ut ꝓtempore oportebat iniunci¬
bilis hostib. Proiunciam tñ lindis¬
se: archiep̃c eboracensis calũpnia¬
batur. exantiqua tempoꝵ serie. Re¬
migius uͦ nichili ducens inpeticio¬

Expanded text:
episcopus Bajocensis justitiarius et princeps episcopus Bajocensis justitiarius et princeps totius Angliae; et Remigius episcopus Lincolniensis, de quo pauca tangere res exigit. Remigio igitur, qui monachus fuerat apud Felcamb dederat rex episcopatum Dorecestre, quae sita est super Tamesim. Cum autem episcopatus ille major omnibus Angliae a Tamesi usque ad Humbram duraret, molestum visum est episcopo, quod in ipso termino episcopatus sedes esset episcopalis; displicebat etiam, ei, quod urbs illa modica erat, cum in eodem episcopatu civitas clarissima Lincolniae dignior sede episcopali videretur. Mercatis igitur praediis in ipso vertice urbis juxta castellum turribus fortissimis eminens in loco forti fortem, pulchro pulchram, virgini virginum construxit Ecclesiam; quae et grata esset Deo servientibus, et ut pro tempore oportebat invincibilis hostibus. Provinciam tamen Lindisse archiepiscopus Eboracensis calumniabatur ex antiqua temporum serie. Remigius vero nihili ducens impetitio
Abbreviated transcription (Latin):
nos in hispania p̃dati sunt:¬
⁊ partes regni magnas occupa¬
uerunt. Amphoᷤᷤ uͦ rex xp̃ianus.
accepto circũquaq a xp̃ianis au¬
xilio: resurgens paganos occidit.
fugauit. tre ablate dampna repa¬
ranit. Nccidit ⁊̃ indatia. qͦd daci
nunqmͣ antea in dñm fide lesi:
tnut regẽ suum inmonasterio qͦ¬
dam ꝓdicione ꝑemerunt. Wilłs
uͦ rex: rob̾to filio suo pͥmogenito
dimiserat normanniam. Willel¬
mo scd̃o filio suo. regnum anglie.
henrico t̾tio filio. thes auri copiã.
ꝓ quo cum Rob̾tus partẽ ei nor¬
manme uendidisset. thes auro
habito: t̾ram ei abstulit. Que res
ualde deo displicuit.sed uindictã
intempora distulit. Wilłs uͦ ꝑgẽs
apd̃ Wincestre: thes aurum patͥs
lui scdm imꝑium eiꝰ diuisit. Erãt
autẽ inthes auro illo:.lx.m. lib̾. ar¬
genti. excepto auro ⁊ gemms: & ua¬
sis. & palleis. Deditq mñ qͥbdam
cestre. & Will̃s thedforde. ⁊ Rob̾tus
ceastre. ⁊ Will̃s dunelinie. & odo

Expanded text:
nos in Hispania praedati sunt, et partes regni magnas occupaverunt. Amphos vero rex Christianus, accepto circumquaque a Christianis auxilio, resurgens paganos occidit, fugavit, terrae ablatae damna reparavit. Accidit etiam in Dacia, quod Daci nunquam antea in dominum fide laesi, Cnut regem suum in monasterio quodam proditione peremerunt. Willielmus vero rex Roberto filio suo primogenito dimiserat Normanniam; Willielmo filio ejus secundo regnum Angliae; Henrico tertio filio suo thesauri copiam, pro quo cum Robertus partem ei Normanniae vendidisset, thesauro habito terram ei abstulit. Quae res Deo valde displicuit, sed vindictam in tempore distulit. Willielmus vero pergens apud Wincestre thesaurum patris sui secundum imperium ejus divisit. Erant autem in thesauro illo LX mille librae argenti: excepto auro, et gemmis, et vasis, et palliis. Deditque inde quibusdam cestriae, et Willielmus Tedfordiae, et Robertus Ceastre, et Willielmus Dunelmiae, et Odo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectam dedicaturus esset uno
ante hoc die langore corteptus
expirauit. dore¬
iNior wilłs. in qͦdragesima ĩ fir.¬
matus est apd̾ Gloucestre .ui. an¬
cognamento bloet. cancellario suo:
oedit ep̃atum lincollie. Quo non
erat alter forma uenustior. mente
serenior: affatu dulcior. ꝑmisit
quoq rex se pͣuas leges emendatu¬
rum & in domo dñi patem positu¬
rum. S ex quo sanus fuit. peni
eboracensi. talũpniatus est. Rob̾
cia lindisse. archi ep̃o eidẽ subia¬
cere debuissent. Nec potuit cau¬
sat̾minari: donec Rob̾tus .u. M̃.
gerit. Qd̃ regi qͦd simonie: p̃suli
uero iusticie deputatũ est. Sodẽ
anno melcolm rex scotie in anglia
p̃dans: ex in ꝓuiso est int̾ceptus
& interfectus. & edwẜardus filius
sutis. eres si uiueret eius. Quod
ut audiuit margareta regina:
Dupplici contͥcione anxiata est
in anima usq ad mortem. Per¬
gensq ad eccl̃iam confessionem.
⁊ cõmunionẽ. recepit: ⁊ domino

Expanded text:
perfectam dedicaturus esset, uno perfectam dedicaturus esset, uno die ante hoc languore correptus exspiravit. Junior Willielmus in Quadragesima infirmatus est apud Gloveceastre VI ancognomento Bloet cancellario suo dedit episcopatum Lincolniae, quo non erat alter forma venustior, mente serenior, affatu dulcior. Promisit quoque rex se pravas leges emendaturum, et in domo Domini pacem positurum. Sed ex quo sanus fuit, poeniEboracensi calumniatus est Robertcia Lindisse archiepiscopo eidem subjacere debuissent. Nec potuit causa terminari, donec Robertus 5,000 gerit; quod regi quidem Simoniae, praesuli vero justitiae deputatum est. Eodem anno Melcolm rex Scotiae in Anglia praedans, ex improviso est interceptus, et interfectus, et Edwardus filius suus haeres si viveret ejus. Quod ut audivit Margareta regina, duplici contritione anxiata est in anima usque ad mortem: pergensque ad ecclesiam confessionem et communionem recepit, et Domino
Abbreviated transcription (Latin):
seqñti rex ip̃e sequens eos. concor¬
diam cum fr̃ẽ suo fecit. Eo tamen
pacto. ut castra illa qͤ fr̃ ab eo in¬
iuria adqͥsiu̾at: regi remanerent.
Rex autẽ adiuuaret eum. ad om¬
nia qͤ p̃r suus habuerat ꝯqͥrenda.
Statuerunt ⁊̃ siqͥs eoꝵ moreretur
pͥor altero. sine filio: qͦd alt̾ fieret hes
illius. Hoc pactum iurauerunt
ducis. Int̾ea melcolm rex scottoꝵ.
p̃datum ueniens in angliam. ua¬
lidissime uexauit eam. Uenientes
g in angliam. rex & cum eo Rob̾tꝰ
fr̃ suus: direxerunt acies inscotiã
Itaq melcolm nimio timore ꝑ¬
strictus. homo regis effectus esb:
& iuramento fidelitatis ei subiet¬
tus. Rob̾tus autẽ dux cum fr̃e
suo diu ꝑendinans. tum plus
ficti amoris qm ueri cirta eum
reꝑisset: tnsfretauit ad ꝓpͥa. Suc¬
cedente autẽ anno. rex rcedifica¬
uit ciuitatẽ tarleol: ⁊ ex australi¬
b anglie partib. illuc habitato¬
res tͣnsmisit. Remigius uͭ p̃sul.
cum eccłiam lincoliensem iam

Expanded text:
sequenti rex ipse sequens eos concorsequenti rex ipse sequens eos concordiam cum fratre suo fecit, eo tamen pacto, ut castra illa, quae frater ab eo injuria acquisierat, regi remanerent. Rex autem adjuvaret eum ad omnia, quae pater suus habuerat, conquirenda. Statuerunt etiam, si quis eorum moreretur prior altero sine filio, quod alter fieret haeres illius. Hoc pactum juraverunt ducis. Interea Melcolm rex Scotorum praedatum veniens in Angliam, validissime vexavit eam. Venientes igitur in Angliam rex et cum eo Robertus frater suus, direxerunt acies in Scotiam. Itaque Melcolm nimio timore pstrictus homo regis effectus est, et juramento fidelitatis ei subjectus. Robertus autem dux cum fratre suo diu perendinans cum plus ficti amoris quam veri circa eum reperisset, transfretavit ad propria. Succedente anno rex reaedificavit Carleol, et ex australibus Angliae partibus illuc habitatores transmisit. Remigius vero praesul cum ecclesiam Lincolniensem jam
Abbreviated transcription (Latin):
hbo: castrum regi reddiderunt.
Odo siqͥdem ep̃c uirauit se ab an¬
glia recessurum. & castellum ro¬
uencestrie. redditurum. ¶ũ autẽ
ut illud redderet. cum regis hõib
Duenisset: eustachius consul. &
seti ꝓteres qui urbi in erant. falla¬
cia ipsius ep̃m regisq ministros
ceꝑunt & in carterem retruserunt.
Quib rex auditis. rouetestriam ob¬
sedit. donec firmitas reddita est ei:
& ep̃t odo ñ rediturus. mare tnͣsiit.
Mittens quoq rex ex̾titum dunhel¬
mie. obsedit urbem: donet reddita
pulsi sunt inexiliũ. Rex uͦ terras
infidelium. fidelib suis distribuit.
Lanfrancus archiep̃c doctor lu
toriis anno seq̃nte tnsiit. Quo in
anno terremotus fuit terribilis:
UNior Will̃s anno .iii. regni sui.
ulcisci paratus in iurias quas ei
tr̃ suus ingresserat: muneribus
oatis. ad qͥsiuit sͥ castellũ sc̃i wa¬
lerici. ⁊ albemarle. Qui milites
suos mittens: p̃dari & comburere
t̾ram frat̾nam cepit. Anno uero

Expanded text:
cibo castrum regi reddiderunt. cibo castrum regi reddiderunt. Odo siquidem episcopus juravit se ab Anglia recessurum, et castellum Rovecestriae redditurum; cum autem ut illud redderet cum regis hominibus eo venisset, Eustachius consul et caeteri proceres, qui urbi inerant fallacia ipsius episcopum regisque ministros ceperunt, et in carcerem retruserunt. Quibus rex auditis Rovecestriam obsedit, donec firmitas reddita est; et episcopus Odo non rediturus mare transiit. Mittens quoque rex exercitum Dunelmiae obsedit urbem, donec reddita pulsi sunt in exsilium. Rex vero terras infidelibus suis distribuit. Lanfrancus archiepiscopus doctor luctoriis anno sequente transiit, quo in anno terraemotus fuit terribilis. Junior Willielmus anno III regni sui ulcisci paratus injurias, quas ei frater suus ingesserat, muneribus datis, acquisivit sibi castellum S. Walerici et Albemarle, qui milites suos mittens, praedari et comburere terram fraternam coepit. Anno vero
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓuinciam Wirecestre: usq ad por¬
tas urbis. Qum autẽ templum ⁊
castellum assilire pararent. Wlsta
liarẽ summis innecessitatib com¬
pellauit. Deum uidelicet extelsũ.
tuiꝰ ope coram altari iacens mnora¬
tione. paucis militib emissis: .u.
m̃. hostium uel octidit. ł cepit: ce¬
teros uͦ fugauit. Rex autem con¬
gregato angloꝵ popło. reddidit
uenatus & nemora: legesq ꝓmi¬
sir exoptabiles. Perrexit gͥ ad castel.¬
lum tunebruge. unde Gilebertus
arebellabat. Qum autẽ regalis ex¬
auis iam castellum confringeret.:
tĩ rege pacificatus est. Rex inde ꝓ¬
grediens ad peuenesel: obsedit ibi
odonem ep̃m. & Rogerum ꝯsulem
ꝑ.ui. ebdomadas. Int̾ea Robertus
dux normannie. angliam festi¬
nans adire & auxilio p̃dictoꝵ op¬
xilium suoꝵ. disponens cũ copiis
ingentib eos ꝓseqͥ. anglici uͦ ma¬
te tustodientes. occiderunt & sub¬
m̾serunt ex illis innumerabiles.
O q erant in peuenesel. deficiente

Expanded text:
provinciam Wirecestre usque ad porprovinciam Wirecestre usque ad portas urbis. Cum autem templum et castellum assilire pararent, Wlstanm familiarem summis in necessitatibus compellavit, Deum videlicet excelsum. Cujus ope coram altari jacens in paucis militibus emissis quinque mille hostium, vel occidit, vel cepit; caeteros gregato Anglorum populo, reddidit venatus, et nemora, legesque promisit exoptabiles. Porrexit igitur ad castellum Cunebruge; unde Gilbertus ei rebellabat. Cum autem regalis exercitus jam castellum constringeret, cum rege pacificatus est. Rex inde progrediens ad Pevenese, obsedit ibi Odonem episcopum, et Rogerum consulem per sex hebdomadas. Interea Robertus dux Normanniae Angliam festinans adire, et auxilio praedictorum obxilium suorum, disponens cum copiis ingentibus eos prosequi. Anglici vero mare custodientes occiderunt, et submerserunt ex illis innumerabiles. Igitur qui erant in Pevenese deficiente
Abbreviated transcription (Latin):
actenus de his que uel inlib̾s
ueterum legendo reꝑimus. uł
fama uulgante ꝑcepimus:
tractatum est. N unc autẽ de his
que uel ip̃i uidimus. uel ab his
qͥ uiderant audiuimus: ꝑtractan¬
populum ñ esse iusserit. Patebit
amodo qͦmodo & ip̃e normanuos
uindices quidẽ suos: uariis cda¬
dib afficere inceꝑit. Om̃s namq
nobiliores ꝓcerum. inWilłm iunio¬
rem ñ sine ꝑiuirio bellũ moucuts.
& R ob̾tum trem̃ suũ in regnũ ascis¬
centes: suis qͥq ꝓuinctus debacha¬
ti sunt. Odo p̾sul baiocensis. pͥnceps
& modetator anglie. incantia se¬
ditionem exordiens: regis & archi¬
ep̃i uillas inuasit. & combusse.
Rogerus consul de moretea: tira
tia destruxit. Rogerus in castells
nordwic: sceleris exerticium ꝑ
estanglie. non segnius in choaue
Hugo in ꝑuicia ligecestrie. & hã¬
cune: nichil micius egit. Wills
ep̃c dunhelmie. infinitimis i¬
milia ꝑ peccauit. ꝑrincipes uels
hefordeschyre. & salopescire. cum
ualensib p̃dantes. combusserũt

Expanded text:
actenus de iis, quae vel in libris veterum legendo reperimus, vel fama vulgante percepimus, tractatum est. Nunc autem de his, quae vel ipsi vidimus, vel ab iis, qui viderant, audivimus, pertractanpopulum non esse jusserit. Patebit a modo, quomodo et ipsos Normannos vindices quidem suos variis cladibus afficere inceperit. Omnes namque nobiliores procerum in Willielmum juniorem non sine perjurio bellum moventes, et Robertum fratrem suum in regnum asciscentes, suis quique provinciis debacchati sunt. Odo praesul Bajocensis, princeps et moderator Angliae, in Cantia seditionem exordiens, regis et archiepiscopi villas invasit, et combussit. Rogerus consul de Moretiel  al.tia destruxit. Rogerus in castello Nordwic sceleris exercitium per Estangle non segnius inchoavit. Hugo in provincia Legecestriae et Hamptoniae nihil mitius egit. Willelmus episcopus Dunelmiae in finitimis similia perpetravit. Principes vero Herefordshyre et Salopescyre cum Walensibus praedantes combusserunt
Abbreviated transcription (Latin):
de. sed iuxta eam sunt abbatia
burgensis. Abbatia splandinge
eccłia sc̃i yuonis suꝑ usam flum¬
um huntendonie. Eccl̃ia scĩ egidii
suꝑ grentam fluuiũ canteburge.
eccł̃ia sc̃e trinitatis in tedfordia.
Dex edgarus .xi. anno regni sui
iussit p̃dari insulam tenet:
qͥa iura regalia spreuerant.Non
ut hostis insaniens: sed ut rex. ma¬
lo mala puniens. cocceo¬
dGarus rex .xiii. anno regnisui.
sacratus est in die pentetosten
apd̾ baban: inde uͦ pͦ pentecosten
ouxit ex̾titũ suum ad legeteaster.
u uenerunt contra eum.ui. reges.
Qui om̃s eius ditioni subiecti sunt:
& om̃s illi dño debitam dederunt

Expanded text:
de; sed juxta eam sunt abbatia de; sed juxta eam sunt abbatia Burgensis, abbatia Spaldinge, ecclesia S. Ivonis super Usam fluvium Huntendoniae, ecclesia S. Egidii super Grentam fluvium Cantabrigiae, ecclesia S. Trinitatis in Tedfordia. Rex Edgarus undecimo anno regni sui jussit praedari insulam Tenet, quia jura regalia spreverant, non ut hostis insaniens, sed ut rex malo mala puniens. Edgarus rex XIII anno regni sui sacratus est in die Pentecostes apud Baham: inde vero Pentecosten duxit exercitum suum ad Legececestre, ubi venerunt contra eum sex reges, qui omnes ditioni ejus subjecti sunt, et omnes illi domino debitam dederunt
Abbreviated transcription (Latin):
inuent̾i monast̾io Wincester degen¬
tes. & ordinẽ suum pigre & negli¬
genter obseruauantes: eiecit. & mo¬
nachos imposuit. Que ecclia tem
ros urbis sita est. ⁊delwoldus uͦ
egregius presul edificator sepium
fuit: auertens semitas iniquita¬
tis & plantans radices karitatis.
Ipse namq seminator oꝑtimi
consilii fuit. ¶uius monitis rex ed¬
garus. nouellas plantationes. &
arbusta teneritudinis deo gratissi¬
ma instituit. Abbatiam namq
posuit: & abbatiam apd̃ burh
ꝓpe stanfordiam stabiliuit. Abba¬
nam thorneige ꝓpe illam que est
apd̾ burh. inmediis paludib. loco
iñ amenissimo fixit. Consilio etiã
edelw̾oldi ep̃i. Ailwinus consul eiꝰdẽ
regis: abbatiam rameise. in insula
pulcherrima. intra easdem palu¬
oes fixit. Est autẽ palus illa de qͣ
loqͥmur. latissima & uisu decora.
Multis fluuiis decurrentib irri¬
gata. M ultis lacub. magnis &
paruis de picta. Multis ⁊̃ siluis
& insulis florida. intͣ qmͣ sunt
abbatia torneige. Abbatia crulan¬

Expanded text:
eri monasterio Wincestre degentes, et ordinem suum pigre et negligenter observantes ejecit, et monachos imposuit. Quae ecclesia nros urbis fundata est. Adelwaldus vero egregius praesul aedificator sepium fuit, avertens semitas iniquitatis, et plantans radices charitatis. Ipse namque seminator optimi consilii fuit, cujus montis rex Edgarus novellas plantationes et arbusta teneritudinis Deo gratissima instituit. Abbatiam namqueposuit; abbatiam apud Burch prope Stanfordiam stabilivit; abbatiam Thornei prope illam, quae est apud Burch in mediis paludibus, loco tamen amoenissimo fixit. Consilio etiam Edelwoldi episcopi, Ailwinus consul ejusdem regis abbatiam Ramelei in insula pulcherrima intra easdem paludes fixit. Est autem palus illa, de qua loquimur, latissima et visu decora, multis fluviis decurrentibus irrigata, multis lacubus magnis et parvis depicta, multis etiam silvis et insulis florida: intra quam sunt abbatia Thorneie, abbatia Crulan