comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃oꝵ ep̃orũ sanctiones ꝑspicacit᷑ attendat.
de hinc cõsensũ atq auctoritatis adminicu¬
lũ his que sũt uemi ⁊ iusta adhibeat. per se
uero nullatenꝰ de talib p̃iudiciũ faciat. ne
forte errando ante cõspectũ dñi culpã aliqͣ
detestabilẽ incurrat. Unde uenerabilis me¬
morie ualẽtinanus ĩperator. cũ a scĩs ep̃is
rogaret᷑. quatenꝰ dignaret᷑ ad emẽdacionẽ
sacri dogniatis ĩteresse. michi inqͥd cũ mini¬
mus de ppło sim. fas nõ est talia ꝑscrutari.
uerũ sacerdotes quib hec cura est apud se¬
metip̃os cõgregent᷑ ubi uoluerĩt. Et hec qͥdẽ
dicebat ĩperator. tam uirtute hũilitatis pre¬
ditus ꝙͣ dei timore munitus. neforte offen¬
nificus ⁊ sapiẽtissimꝰ imperator cõstantinus
nõ in sua s ĩ sc̃oꝵ prudẽcia sapiẽciaq ep̃orũ
cõfidens. Hoc beatus iouianus deo amabil
pͥnceps. fide ĩconcussa seruauit. Qui dũ
hostis ẽẽt arriane ꝑfidie atq sectator ni¬

Expanded text:
scoporum sanctiones perspicaciter attendat; dehinc consensum atque auctoritatis adminiculum his quae sunt vera et justa adhibeat. Per se vero nullatenus de talibus praejudicium faciat, ne forte errando ante conspectum Domini culpam aliquam detestabilem incurrat. Unde venerabilis memoriae Valentinianus imperator cum a sanctis episcopis rogaretur quatenus dignaretur ad emendationem sacri dogmatis interesse, Mihi, inquit, cum minimus de populo sim, fas non est talia perscrutari; verum sacerdotes, quibus haec cura est, apud semetipsos congregentur ubi voluerint. Et haec quidem dicebat imperator tam virtute humilitatis praeditus quam Dei timore munitus, ne forte offennificus et sapientissimus imperator Constantinus, non in sua, sed in sanctorum prudentia sapientiaque episcoporum confidens. Hoc beatus Jovinianus Deo amabilis princeps fide inconcussa servavit; qui dum hostis esset Arianae perfidiae atque sectator Ni
Abbreviated transcription (Latin):
geliũ uiros sacratissimos plusqͣ trecentos
ep̃os. tã doctrina ꝙͣ miraculis coruscantes.
ꝓpter catholice discussionẽ fidei ĩ unũ. hoc
est nicenũ cõgregauit cõciliũ. Unde et
huc usq mos xp̃ianus ĩoleuit. ut apud
omẽs ortodoxos ecclesiarũ pͥncipes syno¬
dales fieri cõuentus decernant᷑. ꝓptͣ neces¬
sarias scẽ ecclesie utilitates. q̃ non nisi sy¬
nodalib ĩuestigari cõciliis atq canonicils
definiri sanctionib debẽt. Unde cautũ et
hũilem et ualde circũspectũ oportet ẽẽ re¬
gẽ ne quicꝙͣͣ de negociis ecclesiasticis iu¬
dicare p̃sumat.ãteꝙͣ synodalia statuta dg¬
nostat. Siquidẽ ecclesiastica iudicia ualde
sũt corã deo ꝑiculosa. nisi cũ maxĩa profe¬
rant᷑ iusticia. p̃cipue si ꝑ calũniosos accu¬
satores ⁊ mendosos testes qui ĩnocẽtes sũt
examinẽt᷑ ab sentes. qd̾ est xp̃ianitatil
alienũ. Unde ⁊ illud ĩ euãgelio legitur

Expanded text:
gelium, viros sacratissimos plus quam trecentos episcopos tam doctrina quam miraculis coruscantes, propter catholicae discussionem fidei in unum, hoc est Nicaenum, congregavit concilium. Unde et hic huc usque mos Christianus inolevit, ut apud omnes orthodoxos Ecclesiarum principes synodales fieri conventus decernatur, propter necessarias sanctae Ecclesiae utilitates, quae non nisi synodalibus investigari conciliis atque canonicis definiri sanctionibus debent. Unde cautum et humilem et valde circumspectum oportet esse regem; nec quidquam de negotiis ecclesiasticis judicare praesumat, antequam synodalia statuta cognoscat. Siquidem ecclesiastica judicia valde sunt coram Deo periculosa, nisi cum maxima proferantur justitia; praecipue si per calumniosos accusatores et mendosos testes, qui innocentes sunt examinentur absentes, quod est Christianitatis alienum. Unde et illud in Evangelio
Abbreviated transcription (Latin):
et hoĩb acceptabilius ep̃i aut p̃sbiteri aut di¬
adulatorie res agat᷑. nichil apud deũ miserius
tristius ⁊ dãpnabilius. Item nichil ẽẽ in hac
uita ⁊ maxĩe hoc tꝑe difficilius. laboriosius
Sed apud deũ nichil beacius. si eo modo mili¬

Expanded text:
 aut presbyteri, aut diadulatorie res agatur, sed nihil apud Deum miserius et tristius et damnabilius. Item nihil esse in hac vita, et maxime hoc tempore difficilius, laboriosius,sed apud Deum nihil beatius, si eo modo mili
Abbreviated transcription (Latin):
ante etatẽ maturitatis. ante tepus examĩs.
ante meritũ obediẽtie. ante expienciã disci¬
pline: sacerdotalẽ honorẽ tribuere nõ pro¬
batis: Et qͥd est cõicare pc̃cis alienis: nisi ta¬
lem effici ordinantẽ qualis est qui non me¬

Expanded text:
ante aetatem maturitatis, ante tempus examinis, ante meritum laboris, ante experientiam disciplinae, sacerdotalem honorem tribuere non probatis? Et quid est communicare peccatis alienis, nisi talem effici ordinantem, qualis ille est, qui non me
Abbreviated transcription (Latin):
tito ait. Si quis uult ẽẽ pontifex. non tam
uocabulo ꝙͣ merito imitet᷑ moysen. imitet᷑
ciaron. Quid enĩ dicit᷑ de hisͣ qr nõ discede¬
bãt de tabernaculo dñi. orat ergo ĩdesinent¬
erat. ut aut a deo aliqͥd disceret. aut ip̃e po¬
pulũ doceret. hec duo sũt põtificis oꝑa. ut
a deo discat legendo scripturas dĩnas. et se¬
pius meditãdo. aut ppłm doceat .xxxui. di.¬

Expanded text:
are. Si quis vult pontifex non tam vocabulo esse quam merito, imitetur Moysen, imitetur Aaron. Quid enim dicitur de eis? quod non discedunt de tabernaculo Domini. Erat ergo Moyses indesierat? ut aut a Deo aliquid disceret, aut ipse populum doceret. Haec duo sunt pontificis opera, ut aut a Deo discat legendo scripturas divinas et saepius meditando, aut populum doceat. Sed i
Abbreviated transcription (Latin):
hortam̃ in dño. ut ꝓpositũ ur̃m custodiatis.
et usq in finẽ ꝑseueretis. Aut si qua opera
ur̃a mater eccłia desid̾auerit. nec elacione
auida suscipiatis. nec blandiẽte desidia res¬
puatis. sed miti corde obtẽpetis deo cũ mã¬
suetudĩe portãtes eũ qui uos regit. qui di¬
natis. Cui parturiẽti si nulli boni mĩstͣre
uellẽt. quomͦ nasceremĩ non ĩueniretie¬

Expanded text:
hortamur in Domino, ut propositum vestrum custodiatis, et usque ad finem perseveretis, ac si quam operam vestram mater ecclesia desideraverit, nec elatione avida suscipiatis, nec blandiente desidia respuatis, sed miti corde obtemperetis Deo, cum mansuetudine portantes eum, qui vos regit, qui dinatis, cui parturienti si nulli boni ministrare vellent, quomodo nasceremini non invenireti
Abbreviated transcription (Latin):
offerat᷑ presumãt reciꝑe. ut nõ que sua stͤ
uidect᷑ querere. sed que ihesu xp̃i. Qd̾ si fue¬
rit cõtra p̃sumptũ recipiẽs maledictionẽ ĩt̾¬
rat. a qͣ nũꝙͣ nisi duplum restituat lib̾et᷑ a
Uolumus enĩ in his fradẽ quãlib penitus
euitari. Hãc autẽ uisitãdi formã ab uniu̾¬
sis eciã ep̃is aliisq p̃latis ordinario iure
subditos suos uisitantib plene obseruari
precipimꝰ. Saluis suꝑ hoc racioͣbilib ⁊ ap¬
ꝓbatis religiosorũ cõsuetudinib et regula¬
rib institutis. Hec innos greg .x. ĩ concilio lu

Expanded text:
offeratur, presumat recipere; ut non que sua sunt offeratur, presumat recipere; ut non que sua sunt uideatur querere, sed que Christi. Quod si fuerit contra presumptum, recipiens maledictionem incurrat, a qua numquam, nisi duplum restituat, liberetur; uolumus enim in hiis fraudem quamlibet penitus euitare anc autem uisitandi formam ab uniuersis etiam episcopis, aliisque prelatis ordinario iure suos subditos uisitantibus, plene obseruari precipimus; saluis super hoc rationabilibus et approbatis religiosorum consuetudinibus, et regularibus institutis
Abbreviated transcription (Latin):
siis et locis aliis diuino cultui deputatis
ac ceteris que ad officiũ ip̃m spectãt absq
coactione ⁊ exactione qualibet iuramenti
ad ip̃oꝵ emẽdacionẽ ꝑ salubria monita.
nũc lenia nũc aspera uixta sibi datã a deo
ꝓuidenciã diligẽter intendẽs. ꝙ si de aliqͥb
orta fuerit ĩfamia cõtra eos. ordinarius ip¬
soꝵ ut suꝑ his diligẽter inquirãt denũciet
si uiderit expedire. Notoria uero crimina
q̃ examiãciõe nõ egẽt. cũ suꝑ his merito no¬
tari possit ordinarioꝵ negligẽtiã eorũdẽ
libere corrigat. penã ꝓ illis debitã infligẽdo
Procuraciones autẽ recipiat scd̃m ꝙ est in ca¬
nonib cõstitutũ. nullã tñ pecuniã ip̃e uel a¬
liquis de sua familia occasione alicuiꝰ officii
uel cõsuetudinis. seu quolib alio mõ earum
moderatas. Cauecit insuꝑ ne ip̃e uel quisqͣi
suorũ aliqd̃ munus qd̾cũq sit et qualit̾tũq

Expanded text:
siis, et locis aliis diuino cultui deputatis, siis, et locis aliis diuino cultui deputatis, ut ceteris que ad officium ipsum spectant, absque coactione et exactione qualibet iuramenti, ad ipsorum emendationem per salubria monita nunc leuia, nunc aspera, iuxta datam sibi a Deo prudentiam, diligenter intendens. Quod si de aliquibus orta fuerit infamia, contra eos ordinariis ipsorum, ut super hiis solempniter inquirant, denuntiet, si uiderit expedire. Notoria uero crimina que examinatione non egent, cum super hiis merito notari possit ordinariorum negligentia eorumdem, libere corrigat, penam pro illis debitam infligendo. Procurationes autem recipiat secundum quod est in canonibus diffinitum; nullam tamen pecuniam ipse uel aliquis de sua aut consuetudinis, seu quolibet alio modo, eorummoderatas. Caueat insuper, ne ipse uel quisquam suorum aliquod munus, quodcunque sit, qualitercumque
Abbreviated transcription (Latin):
tari. tũc aliarũ uisitacõe int̾missa. redeat
ad eandẽ. si a loci dyocesano requisitus exti¬
terit. uel de oũm uel maioris partis ep̃orũ
eiusdẽ ꝓuĩcie ꝓcesserit cõsilio ⁊ assensu ad
qd̾ idem se ꝑ nos exhibeãt. ne cũaꝵ̾ ꝓfectus
aliquatenus negligat᷑. Si uero maliciose ĩ
denter. Postqͣ autẽ semel oẽs ꝓuĩcie sue
dyoceses uisitauerit. licitũ sit ei pꝰtea. pͥus
et ip̃ius diffinicione habita suꝑ hoc corã eis
que ĩ scriptis redigi uolumꝰ ut possint aliis.
ẽẽ nota. uisitacionẽ ꝑ eandẽ reiterare ꝓũ¬
ciã iuxta modũ suꝑius ãnotatũ. etiã si nõ
ĩterueniat in hoc suffraganeoꝵ ip̃ors as¬
sensus. illã semꝑ prouidenciã adhibendo.
ab eo in priorib uisitati. nisi magis sit ali¬
Is uisitationis officiũ oportimũ. Sane hꝰ¬
modi ĩpensurus officiũ ꝓposito u̾bo dei que¬
rat de uita ⁊ cõuersacõe mĩstranciũ ĩ ecde¬

Expanded text:
tari, tunc aliarum uisitatione intermissa redeat tari, tunc aliarum uisitatione intermissa redeat ad eandem, si a loci diocesano requisitus extiterit, uel de omnium aut maioris partis episcoporum eiusdem prouintie processerit consilio et assensu; ad quod idem se pronos exhibeant, ne animarum profectus aliquatenus negligatur. Si uero malitiose in denter. Postquam autem semel omnes prouintie sue dioceses uisitauerit, licitum sit ei postea, prius et ipsius diffinitione super hoc habita coram eis, que in scriptis redigi uolumus, ut possint aliis esse nota, uisitationem per eandem reiterare prouintiam iuxta modum superius annotatum; etiamsi non interueniat in hoc suffraganeorum episcoporum assensus; illam semper prouidentiam adhibendo, ab eo in prioribus uisitati; nisi magis sit aliis uisitationis officium oportunum. Sed nichilominus impensurus officium, proposito uerbo Dei, querat de uita et conuersatione ministrantium in eccle
Abbreviated transcription (Latin):
Statuimꝰ ut quilibz archiep̃us suã uolẽs ui¬
sitare ꝓuĩtiam pͥus ecclesie sue capłm atq
ciuitatẽ et dyocesim plene uisitare ꝓcuret¬
ppriã. Nec sit solũ erga maiorũ. sed eciã mĩoꝵ
ecclesiarũ nec circa clericorũ tantũ sed eciam
absq difficultate accedere ad unã quãq nõ
poterit de plurib locis ad unũ cõgruũ cleri¬
cos ⁊ laycos studeat cõuotare. ne in illis ui¬
sitacio postponat᷑. Deinde liceat ei ꝑtotã
piunciã uel eiꝰ partẽ uisitacionis õfficiũ
exertere. ciuitates ⁊ dyoceses suffinganeos suos et
eorũ subditos cathedraliũ ⁊ aliarũ eclesiarum.
capła moͣsteria. ecclesias et alia religiosa ⁊ pia lo
nes a locis tantũ recipere uisitatis. ex quo tñ
aliquẽ de ip̃is dyocesib uisitare ceperit nũꝙͣ
postea siue totũ siue partẽ eiꝰ uisitauerit: re
fuerĩt uisitate. Qd̾ si forte eadẽ dyocesis uł
aliqua ibi ecclesia plus aliis indiguerit uisi¬

Expanded text:
Statuimus, ut quilibet archiepiscopus suam uolens uisitare prouintiam, prius ecclesie sue capitulum, ac ciuitatem et diocesim propriam plene uisitare procurator; nec sit solus erga maiorum sed etiam minorum ecclesiarum, nec circa clericorum tantum, sed etiamabsque difficultate accedere ad unamquamque non poterit, de pluribus locis ad unum congruum locum clericos et laicos studeat conuocare ne in illis uisitatio postponatur. Demum liceat ei per totam prouintiam uel eius partem uisitationis officium exercere, ciuitates et dioceses, suffraganeos suos et eorum subditos, cathedralium et aliarum ecclesiarum capitula et monasteria, ecclesias et alia religiosi et pia lones a locis tantum recipere uisitatis. Ex quo tamen aliquam de ipsis diocesibus uisitare ceperit, nonquam postea, siue totam, siue partem eius uisitauerit, reufuerint uisitate. Quod si forsan eadem diocesis, uel aliqua ibi ecclesia plus aliis indiguierit uisi
Abbreviated transcription (Latin):
quã sarcinã si nullus ĩponit ꝑcipiẽde atq
intuende uacandũ est ueritati. Si autẽ ĩpo¬
nit̾ suscipiẽda ẽ ꝓpt᷑ nc̃citatẽ caritatis. Sed
nec sic oĩno ueritatis delc̃acio deserẽda est. ne
subtrahat᷑ illa suauitas ⁊ oppͥmat᷑ iusta ne¬

Expanded text:
e atque intuendae vacandum est veritati; si autem imponitur, suscipienda est propter caritatis necessitatem. Sed nec sic omnimodo veritatis delectatio deserenda est, ne subtrahatur illa suavitas, et opprimatur justa ne
Abbreviated transcription (Latin):
parrochiasq suas ꝑ singulos ãnos ire oz
ut exquirat qua unaqueq basilica ĩ reꝑa¬
cione sui ĩdigeat. Qd̾ si ip̃e aut lãguore
detentus aut aliis occupaciõib ĩplicatꝰ im
plere nequiuerit p̃sbiteros ꝓbabiles aut
Dyaconos mittat. qui ⁊ redditus basilicaꝵ᷑
et reparaciones ⁊ mĩstranciũ uitã ĩquirãt.

Expanded text:
parochiasque suas per singulos annos ire oportet, ut exquirat quid unaquaeque basilica in reparationem sui indigeat; quod si ipse aut languore detentus, aut aliis occupationibus implicatus id explere nequiverit, presbyteros probabiles aut diaconos mittat, qui et reditus basilicarum et reparationes et ministrantium vitam inquirant.
Abbreviated transcription (Latin):
est: antea examinet᷑. si nat᷑a sit prudẽs. si docił
si morib tẽꝑatus. si uita castus. si sobrius. si
si affabilis. si misericors. si litt̾atus. si ĩ lege do¬
mini ĩstructus. si in litt᷑arũ sensibꝰ acutus. si¬
cautus. si ĩ dognatib eccłiasticis exertitatus.¬

Expanded text:
est, antea examinetur, si natura sit prudens, si docibilis, si moribus temperatus, si vita castus, si sobrius, si si affabilis, si misericors, si litteratus, si in lege Domini instructus, si in scripturarum sensibus cautus, si in dogmatib
Abbreviated transcription (Latin):
mora. Cũcti rectores nec discipline uigore benig¬
nitatẽ mãsuetudĩs: nec rursũ in mãsuetudĩe
discrecionẽ deserãt discipline: quatenꝰ ne a cõ¬
passione pietatis obdurescãt: cũ cõtumaces.
corrigũt. Nec discipline uigore molleãt: cum

Expanded text:
a, ut nec in disciplinae vigore benignitatem mansuetudinis, nec rursum mansuetudine districtionem deserant disciplinae, quatenus nec a compassione pietatis obdurescant, quum contumaces corrigunt, nec disciplinae vigorem molliant, quum
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃m. Non enĩ subterfugr. quo minus annũ¬
ciarẽ õe cõsiliũ dei uobis. actuũ .xx.c. Mundꝰ
ergo a sãguine eorũ nõ ẽẽt: si eis dei consiliũ
ꝓnũciare noluisset: qr cũ increpare delĩquẽ¬
tes noluit: eos ꝓculdubio tacẽdopastor occi¬

Expanded text:
gi, quominus annuntiarem omne consilium Dei vobis . Mundus ergo a sanguine omnium non esset, si eis Dei consilium annuntiare noluisset, quia cum increpare delinquentes noluerit, eos procul dubio tacendo pastor occi
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis autẽ ultro ⁊ crimĩe suo ꝑierit. et pe¬
nitẽtiã agere noluerit. nos ĩ die iudicii ĩcul¬
patos futuros credimꝰ: q eoꝵ cõsuluimꝰ sa¬
luti. et illos solos ĩpenis remãsuros: qui no¬
luerũt cõsilii nr̃i salubritate sanari. Nec mo¬
uere nos debẽt cõuicia ꝑditorũ: quo minus

Expanded text:
si quis autem ultro et crimine suo perierit, et poenitentiam agere patos futuros credimus, qui consulimus sanitati; illos solos in poenis remansuros, qui noluerint consilii nostri salubritate sanari. Nec movere nos debent convicia perditorum, quo minus
Abbreviated transcription (Latin):
Quisquis rebus p̃teuntib restrictius u¬
tit᷑: ꝙͣ se habeãt mores eorũ cũ qͥb uiuit.
aut ĩtẽpenĩs aut suꝑsticiosus ẽ. Quisqͥs uero
sic eis utit᷑. ut metas cõsuetudĩs bonoꝵ᷑: inter
qͦs uersat᷑ excedat. aut aliqͥd significat. aut fla¬

Expanded text:
Quisquis rebus praetereuntibus restrictius utitur, quam sese habent mores eorum, cum quibus vivit, aut intemperans, aut superstitiosus est. Quisquis vero sic eis utitur, ut metas consuetudinis bonorum, inter quos versatur, excedat, aut aliquid significat, aut fla
Abbreviated transcription (Latin):
die putredo ⁊ tabes ꝑ oe corpus ecclesie. et quo
lacius eo desperacius. eoq piculosius quo ĩte¬
rius. Si nãq ĩsurgeret apertus hereticus mit¬
teret᷑ foras et aresceret. si uiolentus ĩimicus
absconderet forsitan ecclesia se ab eo. Nunc
uero quẽ eiciet. aut quo se abscõdet: Omẽs.
amici et omẽs ĩimici. oẽs necessarii. et omẽs
aduersarii. oẽs domestici et nulli pacifici oẽs¬

Expanded text:
die putida tabes per omne corpus Ecclesiae, et quo latius, eo desperatius; eoque periculosius, quo interius. Nam si insurgeret apertus inimicus haereticus, mitteretur foras et aresceret; si violentus inimicus, absconderet se forsitan 1393 ab eo. Nunc vero quem ejiciet, aut a quo abscondet se? Omnes amici, et omnes inimici; omnes necessarii, et omnes adversarii; omnes domestici, et nulli pacifici; o
Abbreviated transcription (Latin):
qualiter sius mĩsteriis fungant᷑. uel quomͦ
plebẽ sibi cõmissam tam celesti ĩformẽt doc¬
trina. ꝙͣ scẽ cõuersacionis ĩbuant exemplo
Que oĩa si cũ pacis unanuitate. et cano¬
nica iusticia subtilit᷑ ꝑtractent᷑. fructuosa u¬
tilitas sc̃ẽ ecclesie gignit᷑. sil ⁊ auctoritate
Nam p̃ciosa religiosi pͥncipis ẽ corona. sc̃m
episcoporũ cõsiliũ. in quo famosissimꝰ magnꝰ
uidelicet cõstantuꝰ ĩperator exultãs ĩ dño
gloriabat᷑. qui collcõs ex oĩb fere gentibus
que sub celo sũt. quib xp̃i p̃dicatũ est euan

Expanded text:
qualiter suis ministeriis fungantur, vel quomodo qualiter suis ministeriis fungantur, vel quomodo plebem sibi commissam tam coelesti informent doctrina, quam sanctae conversationis imbuant exemplo. Quae omnia si cum pacis unanimitate et canonica justitia subtiliter pertractentur, fructuosa utilitas sanctae Ecclesiae gignitur, ac reNam pretiosa religiosi principis est corona sanctum episcoporum concilium, in quo famosissimus magnus videlicet Constantinus imperator exsultans in Domino gloriabatur, qui collectos ex omnibus fere gentibus quae sub coelo sunt, quibus Christi praedicatum erat Evan
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ magni regis dispẽsatorũ adiutor ⁊ prote¬
ctor efficiatur. Certũ nãq est ꝙ tãto ꝓpicius
causas terreni pͥncipis op̃c sua pietate dispo¬
net. qͣnto de sua scẽ uidelicet ecclesie causa.
ullũ sollicitũ ẽẽ uiderit. Itaq ꝓuidus rector
studeat facere que deo sũt bñplacita. si ip̃e
desiderat ut deus faciat que illi sũt ꝓspera ⁊
gloriosa. Isq diligẽti cura sollerter ꝓuideat.
quatenus synodales cõuentus ꝑ singulos
ãnos bis uel ter. fieri iubeat. ut qd̾ ad uerũ
dei cultũ ꝑtinet. qd̾ ad ecclesiarũ ip̃iꝰ reuerẽ
ciã. et qd̃ ad honorẽ ꝑtinere cognoscit᷑ saicer¬
dotũ. uel quid cõtra mãdata dñi gestũ sit in
ip̃o reuerendo. atq unanimi discuciat᷑ con¬
uentu. Ut quicqͥd bñ sit actũ corroboret᷑. siqͣ
uero sũt male gesta. ĩ melius corrigãt᷑ Ubi
et ip̃i ecclesiarũ p̃positi oportet ut ĩuestigẽt᷑.

Expanded text:
quam magni regis dispensator, adjutor et protequam magni regis dispensator, adjutor et protector efficitur. Certum namque est quod tanto propitius causas terreni principis Omnipotens sua pietate disponet, quanto de sua, sanctae videlicet Ecclesiae, causa illum sollicitum esse viderit. Itaque providus rector studeat facere quae Deo sunt beneplacita, si ipse desiderat ut Deus faciat quae sunt illi prospera et gloriosa. Isque diligenti cura solerter provideat quatenus synodales conventus per singulos annos bis vel ter fieri jubeat, ut quod ad verum Dei cultum pertinet, quod ad eccleet ad honorem pertinere cognoscitur sacerdotum, vel quid contra mandata Domini gestum sit, in ipso reverendo atque unanimo discutiatur conventu, ut quidquid bene actum sit, corroboretur; si qua vero sunt male gesta, in melius corrigantur. Ubi et ipsi praepositi oportet ut investigentur
Abbreviated transcription (Latin):
Prima colũna. ueritas est. ĩ oĩb reb rega¬
lib. Scd̾a colũna. paciẽcia ĩ oĩ negocio. Cer¬
cia. largitas ĩ munerib. Quarta. ꝑsuasi¬
bilitas seu affabilitas ĩ uerbis. Qnta. maloꝵ
correctio atq cõtricio. Sexta. bonorũ aĩcitia.
atq exaltacio. Septima colũna. leuitas tri¬
buti in ppłos. Octaua. equitas iudicii. inter
diuites ⁊ pauꝑes. He sũt itaq octo colũne. q̃
regnũ iusti pͥncipis. et ĩ hoc scło stabilitant
atq ad eterne stabilitatẽ głe ꝑducũt. Capł¬
unq utiq his octo colũns regie xi.
potestatis eminẽcia fulciat᷑. decet ãa¬
bilẽ deo rectorẽ. causam sui ꝑsonalẽ utilitati-¬
bus postponere ecclesiasticis ut inqͣntũ meõ
rem bñficiorũ dei que illi suꝑna gracia con¬
cessit intantũ bñficii largitorẽ honoret. Cũc
uero honorare altissimũ bonus pͥnceps cog¬
noscit᷑. cũ illorũ qui laborãt in agro dñico tã¬

Expanded text:
 rebus regalibus. Secunda columna patientia in omni negotio. Tertia, largitas in muneribus. Quarta, persuasibilitas seu affabilitas in verbis. Quinta, malorum correctio atque contritio. Sexta, bonorum amicitia atque exaltatio. Septima columna levitas tributi in populos. Octava, aequitas judicii inter divites et pauperes. Hae sunt itaque octo columnae quae regnum justi principis et in hoc saeculo stabilitant atque ad aeternae stabilitatem gloriae perducunt. Faum itaque his octo columnis regiae potestatis eminentia fulciatur, decet amabilem Deo rectorem causam sui personalem utilitatibus postponere ecclesiasticis, ut in quantum memor est beneficiorum Dei quae illi superna gratia concessit, in tantum beneficii largitorem honoret. Tunc vero honorare Altissimum bonus princeps cognoscitur, cum illorum qui laborant in agro Dominico, tan
Abbreviated transcription (Latin):
seruanda ẽ mẽsura rectaq in donatore in¬
tencio. ut ꝓ salute reipublice ⁊ scẽ utilitate ec¬
clesie. proq celestis intẽcione glorie. bonis.
meliorib. optimis cũcta ꝑ sereni pͥncipis
munificenciã distribuãtur. E¬

Expanded text:
servanda est mensura rectaque in donatione inservanda est mensura rectaque in donatione intentio, ut pro salute rei publicae et sanctae utilitate Ecclesiae proque coelestis indeptione gloriae bonis melioribus optimis cuncta per sereni principis munificentiam distribuantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ĩterra et cõsortes scõrũ collocauit in celo
Quippe qui nõ solũ sua sed ex toto semet¬
ipsos oĩpotẽti dederũt. Nichil autẽ a iusto
et pio rege donandũ est. nisi qd̃ sit bene¬
ficiũ. Pñficiũ autẽ sialiquã mercedis re¬
muneracionẽ in hoc scło refertur interit
atq finit᷑. Nec enĩ possumꝰ id habere ĩte¬
grũ. cuiꝰ preciũ nobis ꝑsolutũ est. Unde
nõ tam beneficiũ. sed pocius cõmerciũ di¬
cenda est talis largicio. Danda sũt uoͣ bñ¬
ficia que data boni pͥncipis famã pietatẽ¬
q et iusticiã nõ ledũt. Iuxta dignitates ꝑ¬
sonarũ ⁊ utilitates rerũ. nõ sid̾m cupidi¬
tates accipienciũ. qui facile sibimet dene¬
gant. quia qd̾ difficile aut ĩpossibile est:
ĩprobe atq atrociter exposcũt. Unde nerua
ĩperator dicebat. Amiti cũ se mereri oĩa p̃¬
sumãt. si qͥppiã non extorsexĩt atrociores fi¬
ũt. In oĩb itaq largitionib tẽperabilis

Expanded text:
in terra, et consortes sanctorum collocavit in coelo. Quippe qui non solum sua, sed et totos semetipsos Omnipotenti dederunt. Nihil autem ab justo et pio rege donandum est, nisi quod sit beneficium. Beneficium autem si ad aliquam mercedis remunerationem in hoc saeculo refertur, interit atque finitur. Nec enim possumus id habere integrum, cujus pretium nobis persolutum est. Unde non tam beneficium, sed potius commercium dicenda est talis largitio. Danda sunt vero beneficia, quae data boni principis famam pietatemque et justitiam non laedunt, juxta dignitates personarum et utilitates rerum, non secundum cupiditates accipientium, qui facile sibimet denegant; quia quod difficile aut impossibile est, improbe atque atrociter exposcunt. Unde Nerva imperator dicebat: Amici cum se mereri omnia praesumunt, si quidquam non extorserint, atrociores fiunt. In omnibus itaque largitionibus temporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ pacificus. Tantũ enĩ pacis bonũ est:
ut eciã in rebus terrenis atq mortalib
nichil gracius soleat audiri. nichil deside¬
rabilius cõcupisci. nichil postremo possit¬
melius ĩueniri. Fructus autẽ pacifice mẽ¬
tis est erga subiectos ⁊ amicos benignam
ostendere miscd̃iam sił ⁊ clementiã. quib
uirtutib tam pius regnator ꝙͣ eiꝰ regnũ
gloriose cõseruatur. Testante salomone
qui ait. Miscd̾ia et ueritas custodiũt
regẽ. et roborabit᷑ clemẽcia thronꝰ eius
Non enĩ quicꝙͣͣ est qd̾ bonũ rectorẽ me¬
uus ppło fauorabilẽ at amabilẽ cõmẽdet
ꝙͣͣ clemẽtia ⁊ pacifica serenitas. Hec ut ali¬
os causa breuitatis omittã augustũ cesa¬
rem fecit celeberrimũ. Hec anconinos
magnũ quoq cõstantinũ. theodosios cete¬
rosql magnificos pͥncipes sublimit᷑ btifi¬
cauit. Eadem quoq magnũ karolũ inter

Expanded text:
esse pacificus. Tantum est enim pacis bonum, esse pacificus. Tantum est enim pacis bonum, ut etiam in rebus terrenis atque mortalibus nihil gratius soleat audiri, nihil desiderabilius concupisci, nihil postremo melius inveniri. Fructus autem pacificae mentis est, erga subjectos et amicos benignam ostendere misericordiam simul et clementiam, quibus virtutibus tam pius regnator quam ejus regnum gloriose conservatur; testante Salomone, qui ait: Misericordia et veritas custodiunt regem, et roborabitur clementia thronus ejus . Non enim quidquam est quod bonum rectorem melius populo favorabilem atque amabilem commendet, quam clementia et pacifica serenitas. Haec, ut alios causa brevitatis omittam, Augustum Caesarem fecit celeberrimum; haec Antoninos, magnum quoque Constantinum, Theodosios caeterosque magnificos principes sublimiter beatificavit. Eadem quoque magnum Carolum inter
Abbreviated transcription (Latin):
q exaltans. dies eius cũ gloria extendent.
et eius memoria in eternũ manebit. Prin¬
ceps pacificus tanꝙͣ floridus ⁊ fertilis est
ĩ ꝓrimo paradisus. et quasi uinea hoesta.
copiosũ abundans fructũ. oẽm asplẽdore
cõspectus sui cõturbans discordiã. Qui
dũ pacẽ in aula sue mẽtis cõplectit᷑. ꝓcul
dubio mãsionẽ p̃parat xp̃o. Quia xp̃us
par est. et ĩ pace requiescere cupit. Porro
ubi pax est. ĩdisputacioĩb ueritas. et in
oꝑibus iusticia ĩuenit᷑. Sicut ergo ꝓuidꝰ
gubernator ꝓcellosi maris ꝑicula arridẽ¬
te tẽporis serenitate euadere nitit᷑. sic
rector pacificus serena mentis trãquilli¬
tate. ac pacis cõcordia ĩpetus discordiaꝵͥ
sedula deliberaciõe cõpescere meditat᷑
Quẽ trinã pacis regulã cõseruare opor¬
tet. hoc est supra se. in se. iuxta se. quia
erga deũ ⁊ in seip̃o. et cirta ꝓximos debet

Expanded text:
que exaltans. Dies ejus cum gloria extendentur, que exaltans. Dies ejus cum gloria extendentur, et ejus memoria in aeternum manebit. Princeps pacificus tanquam floridus et fertilis est in proximo paradisus, et quasi vinea honesta copioso abundans fructu, omnem a splendore conspectus sui conturbans discordiam, qui dum pacem in aula suae mentis amplectitur, procul dubio mansionem praeparat Christo, quia Christus pax est, et in pace requiescere cupit. Porro ubi pax est, in disputationibus veritas, et in operibus justitia invenitur. Sicut ergo providus gubernator procellosi maris pericula arridente temporis serenitate evadere nititur, sic rector pacificus serena mentis tranquillitate ac pacis concordia impetus discordiarum sedula deliberatione compescere meditatur. Quem trinam pacis regulam conservare oportet, hoc est: supra se, in se, juxta se; quia erga Deum, et in se ipso, et circa proximos debet
Abbreviated transcription (Latin):
aturis dei. ut sapientes ferũt. Celũ
ĩnubiale. qnͣdo argenteo colori mirabili si¬
militudine cõparat᷑. Sol ĩ uirtute sua qñ
reciprocis cursib ĩ splendore głe sue habi¬
tatores mũdi illiũat. luna in ĩtegritate nu¬
dataq facie nubibꝰ recedẽtib qnͣdo ꝓpͥo cͥsu
solis uestigia ĩuestigat. Ager fructuosus.
qnͣdo diuersis floribus nodisq crispantib
depingit᷑. Barietas maris. qnͣdo serenitas
celi nubiũq placidis fluctib in litoribꝰ p̾so¬
nãs pulcherrime oñdit᷑. Chorus iustorũ. ĩ
una fide habitanciũ. Rex pacificus in gła
regni sui.qnͣdo ĩ aula regia ostensis mune¬
ribus donisq traditis. multa bñficia p̃stat.
Rex etenĩ iustus ⁊ pacificus. leta facie bona
diuidit. et uniuscuiusq causã diligenter
meditat᷑. et ĩfirmos ⁊ pauꝑes ppłi nõ despi¬
ciens cũ seniorũ ⁊ prudenciũ cõsilio ⁊ iudicio
uera iudicia loquit᷑. malos hũiliãs bonos¬

Expanded text:
aturis Dei, ut sapientes ferunt, coelum innubiale quando argenteo colori mirabili similitudine comparatur; sol in virtute sua, quando reciprocis cursibus in splendore gloriae suae habitatores mundi illuminat; luna in integritate nudataque facie nubibus recedentibus, quando proprio cursu solis vestigia investigat; ager fructuosus, quando diversis floribus nodisque crispantibus depingitur; varietas maris, quando serenitas coeli nubiumque placidis fluctibus in littoribus pulcherrime ostenditur; chorus justorum in una fide habitantium; rex pacificus in gloria regni sui, quando in aula regia ostensis muneribus donisque traditis multa beneficia praestat. Rex etenim justus et pacificus laeta facie bona dividit, et uniuscujusque causam diligenter meditatur, et infirmos et pauperes populi non despiciens, cum seniorum et prudentiorum consilio et judicio vera judicia loquitur, malos humilians bonos
Abbreviated transcription (Latin):
causis beniuola intentaq sollicitudine fa¬
uere debeat. ⁊ de synodalib cõuẽtib xii.
De eo ꝙ saluberrimis antistitũ ad monici¬
onib et correptionib pio rectori obtem¬
perare sit gloriosum.¬
Capłm xiii
De zelo boni rectoris racionabili ac pie¬
De duce xp̃iano nõ in sua. nec ĩ suorum
fortitudine. sed ĩ dño cõfidat xu a
De eo ꝙ ĩminẽtib hostiũ bellorũ fragori¬
bus diuinũ sit ĩplorandũ cuxiliũ. xui.
De aduersis si forte cõtigerint xuii.
De nõ suꝑbiendo post oblatã eciã ab hostib ꝓcitẽ
seu ꝓstratos hostes.
.xuiii.
Graciarũ actiones ac benuuola uota post pa¬
tem seu uictoriã deo reddendaa xix
De pͥuilegiis scẽ mr̃is ecclesie. ac pio rectore
conseruandis. ac dignis ecclesiarũ p̃positil.

Expanded text:
causis benivola intentaque sollicitudine favere debeat et synodalibus conventibus. XII. De eo quod saluberrimis antistitum admonitionibus et correptionibus pio rectori obtemperare sit gloriosum. XIII. De zelo boni rectoris rationabili ac pieDe duce Christiano, ut non in sua et suorum fortitudine, sed in Domino confidat. XV. De eo quod imminentibus hostilium bellorum fragoribus divinum sit implorandum auxilium. XVI. De adversis si forte contigerint. XVII. De non superbiendo post oblatam etiam ab hosti bus pacem, seu prostratos hostes. XVIII. Gratiarum ac benivola vota post pacem seu victoriam Deo reddenda. XIX. De privilegiis sanctae matris Ecclesiae a pio rectore conservandis, ac dignis ecclesiarum praepositis
Abbreviated transcription (Latin):
nares ĩplerũt. At illi ferre uim paruoꝵ̾
aĩaliũ nõ ualentes. sessores suos ductorẽs¬
q excussos dorsis ꝓiecerũt. et diruptas
acies cõfuderũt. Exercitũq relinquẽtes
sũmo ĩpetu fugiebant. Hoc modo territus
ĩperator paruã clementẽ correptionem
in se cognostẽs factã a deo habentẽ proui¬
denciã aĩarũ eũ pie colenciũ. suũ exinde
reduxit exercitũ. cõfusionẽ nõ uictoriam
ex illa obsidione ꝑcipiens ꝙ legimꝰ ⁊ alios
sc̃tos piros quos contigit aliqndo cũ xp̃ia¬
no ppło in expedicione exertitus ẽe magis
oracione cõtra hostes qͣ armis sclarib pug¬

Expanded text:
nares impleverunt. At illi ferre vim parvorum nares impleverunt. At illi ferre vim parvorum animalium non valentes, sessores suos, ductoresque excussos dorsis projecerunt, et diruptas acies confuderunt; exercitumque relinquentes, summo impetu fugiebant. Hoc modo ter misimperator parvam clementemque correptionem in se cognscens factam a Deo habente providentiam animarum eum pie colentium, suum exinde reduxit exercitum, confusionem non victoriam ex illa obsidione percipiens. Legimus et alios sanctos viros, quos contigit aliquando cum Christiano populo in expeditionem exercitus esse, magis oratione contra hostes quam armis s
Abbreviated transcription (Latin):
miracula ip̃e frcere p̃dicet᷑: Eccdesiastica
nanq refert historia qd̵ tꝑe constancii ĩpe¬
ratoris rex psarũ sapor nõie nisiben cĩtatẽ¬
quã quidã antiochiã migdoniã uocant.
multis cũ milibus obsidebat. Cuiꝰ urbis
ep̃us atq rector ⁊ dux erat scũs iacobus
apłice gracie radiis illustratus. Per idem
ergo tẽpus effrem uir mirabilis ⁊ stͥptor
egregius apud siros sacratissimo iacobo sup¬
plicabat ut ueniret ad murũ. et uidẽs bar¬
baros maledictionis iacula cõtra eos emit¬
teret. Flexus ergo uenerabilis homo ascen¬
dit inturrim. et cũ milia miliũ uideret ex¬
ercitus. aliã maledictionẽ eis nõ peciit ni¬
si scinifes ⁊ culices. ut ꝑ parua aĩalia suꝑ¬
nã uirtutẽ potusset agnostere. Oracionẽ
uero secute sũt nebule scinifũ ⁊ culicũ et ele¬
funtorũ quidẽ ꝓmuscidas cũ sint caue. eqͦ¬
rũ uero aliorũq iumẽtorũ au̾res simul et

Expanded text:
miracula ipse facere praedicetur? Ecclesiastica miracula ipse facere praedicetur? Ecclesiastica namque refert historia quod tempore Constantii imperatoris rex Persarum Sapores nomine, Nisibin civitatequam quidam Antiochiam Mygdoniam vocant, multis cum millibus obsidebat, cujus urbis episcopus atque rector et dux erat sanctus Jacobus apostolicae gratiae radiis illustratus. Per idem ergo tempus Ephraim vir mirabilis et conscriptor egregius apud Syros sacratissimo Jacobo supplicabat ut veniret ad muros, et videns barbaros, maledictionis jacula contra eos emitteret. Flexus ergo venerabilis homo ascendit in murum, et cum millia millium videret exercitus, aliam maledictionem eis non petiit, nisi sciniphes et culices, ut per parva animalia supernam virtutem potuissent agnoscere. Orationem vero secutae sunt nebulae cinyphum et culicum. Et elephantorum quidem promuscidas, cum sint concavae, equorum vero, aliorumque jumentorum aures simul et
Abbreviated transcription (Latin):
titudine cõtumaci et supba. ut disperdant
stris ⁊ legib nr̃is. et ip̃e dñs conteret eoss
ante faciẽ nr̃am. Uos autẽ ne timueritis.
eos. sicq irrumpens ĩ hostes cõtriuit eos¬
eos. et uictoriã accepit de inimicis suis. Nec
solũ in ueteri testamẽto hec facta sũt. s ec
ĩ nouo his similia cõtigerũt. Unde historie
tradũt q cõstantinꝰ imꝑator cruce xp̃i pro
uexillo utens. uniuersos hostes suos supe¬
rauit. Similiter ⁊ theodosius augustul
magis orando qͣ bellando quosdã tirannos
eorũq exercitus ꝓstrauit. Cui dñs tẽpestatẽ
fulgura et tontrua ĩ auxiliũ cõtra aduersa¬
rios misit. et eos uindicta celesti protriuit a
De quo quidã eleganter poeta sic ait. Oũ di¬
lecte deo. tibi militat ether. Et cõiurati ueni¬
unt ad classica uenti. Quid autẽ mirũ si ꝑ
magna elemẽta magnus dñs magnalia ope¬
retur. cũ etiã in minu̾tis uolatilib stupẽda

Expanded text:
titudine contumaci et superba ut disperdant titudine contumaci et superba ut disperdant stris et legibus nostris, et ipse Dominus conteret eos ante faciem vestram. Vos autem ne timueritis eos . Sicque irrumpens in hostes, contrivit eos, et victoriam accepit de inimicis suis. Nec solum in Veteri Testamento haec facta sunt, sed etiam in Novo his similia contigerunt. Unde historiae tradunt quod Constantinus imperator cruce Christi pro vexillo utens, universos hostes suos superavit. Similiter et Theodosius Augustus magis orando quam bellando quosdam tyrannos eorumque exercitus prostravit; cui Dominus tempestates, fulgura et tonitrua in auxilium contra adversarios misit, et eos vindicta coelesti protrivit, de quo quidam eleganter poeta sic ait: O nimis dilecte Deo, tibi militat aether, Et conjurati veniunt ad classica venti. Quid autem mirum si per magna elementa magnus Dominus magnalia operetur, cum etiam in minutis volatilibus stupenda
Abbreviated transcription (Latin):
exorãte angelus dñi centũ octogĩtaqͥnque
milia asyriorũ una nocte interfecit. Io¬
saphat rex laudes dño ꝑsonabat. et dñs
pro laudãte hostes suꝑabat. ita ut reuerte¬
ret insidias hostiũ in semetip̃os et mutius
caderẽt uulneribus. Israhelite uero ingentẽ
predã de spoliis occisorũ tollentes ita onusti
sũt. ut oĩa portare nõ possent. nec ꝑtres dies
spolia auferre prop̃de magnitudine. Qud
referã de machabeis qui diuino freti adiuto¬
rio sepe uictores fuerũt: Unde ⁊ iudas ille¬
bem formidantẽ at dicentẽ. quomͦ poterimꝰ
pauci pugnare ad multitudinẽ tantã ⁊ tã
fortẽ. et nos fatigati sumꝰ ieuinio hodie
Respondit. Facile est concludi multos in ma¬
nus paucorũ. et nõ est differencia ĩ conspcu
dei celi liberare ĩ multis ⁊ in paucis. qr non
ĩ multitudĩe exertitus uictoria belli. sed de
celo fortitudo est. Ip̃i ueniũt ad nos in mul¬

Expanded text:
exorante, angelus Domini centum octoginta quinque exorante, angelus Domini centum octoginta quinque millia Assyriorum una nocte interfecit. Josaphat rex laudes Domino personabat, et Dominus pro laudante hostes superabat, ita ut converteret hostium insidias in semetipsos, vel mutuis caderent vulneribus. Israelitae vero ingentem praedam de spoliis occisorum tollentes, ita onusti sunt ut omnia portare non possent, nec per tres dies spolia auferre prae praedae magnitudine. Quid referram de Machabaeis, qui divino freti adjutorio saepe victores fuerunt? Unde et icentem, Quomodo poterimus pauci pugnare adversus multitudinem tantam et tam fortem, et nos fatigati sumus jejunio hodie? respondit: Facile est concludi multos in manus paucorum; et non est differentia in conspectu Dei coeli liberare in multis vel in paucis, quia non in multitudinecelo est fortitudo. ipsi veniunt ad nos in mul
Abbreviated transcription (Latin):
nde siqnͣdo bellici riunores trebrescãt.
nõ tam ĩ armis corꝑalib ⁊ fortitudĩe
confidendũ. assiduis ad dñm or̃onib est insis¬
tendũ deiq sũt ĩploranda suffragia. cuiꝰ ĩ ma¬
nib consiscit. salus. pax atq uictoria. Quisi
pia deuocione ĩuocatus fuerit nũqͣi se inuo¬
cantes deserit. sed eisdem misericorditer adiu¬
tor ĩ oportunitatib assistit. Nam cũ suorũ
electorũ manꝰ ⁊ uoces ad patrẽ iniscd̾iarũ e¬
leuant᷑. hostiũ ferocitas ãnichilat᷑ ac nõnũꝙͣ
hostib subitanea ignominia mortisq fouea.
piis uero ĩopinata uictoria disponit᷑. Dũ pii
uiã desperate salutis. ĩpii autẽ decipulã inspe¬
rate mortis intrant. Sed qd̾ dicimꝰ. eiudẽcius
exemplis nos approbemꝰ. Noyses legislator
cũ manus suas ĩ oraciõe eleuabat ad dñm. uin¬
cebat isrł. cũ autẽ paululũ manus remittebt᷑.
uincebat amalech. Sic et ezechia rege nõ cor¬
poralibus armis pugnãte. sed cũ lacrimis

Expanded text:
nde si quando bellici rumores crebrescant, non tam in armis corporalibus et fortitudine confidendum, quam assiduis ad Dominum orationibus est insistendum, Deique sunt imploranda auxilia, cujus in manibus consistit salus, pax atque victoria; qui si pia devotione invocatus fuerit, nunquam se invocantes deserit, sed eisdem misericorditer adjutor in importunitatibus assistit. Nam cum suorum electorum manus et voces ad Patrem misericordiarum elevantur, hostium ferocitas annihilatur, ac nonnunquam hostibus subitanea ignominia mortisque fovea, piis vero inopina victoria disponitur; dum pii viam desperatae salutis, impii autem decipulam insperatae mortis intrant. Sed quod dicimus, evidentibus exemplis nos approbemus. Moyses legislator cum manus suas in oratione elevabat ad Dominum, vincebat Israel; cum paululum remittebat, vincebat Amalec. Sic et rege Ezechia non corporalibus armis pugnante, sed cum lacrymis
Abbreviated transcription (Latin):
mini. Plures eciã timore p̃cipites flumen
qd̃ trãsierãt deuorauit. ulcionẽ suã ĩnocens
exercitus ĩtuet᷑ et uictorie cõcesse ociosus spe¬
ctator efficit᷑. spolia colligũt᷑ exposita. et cele¬
stis palme gaudia miles religiosus am¬
plectit᷑. Triũphant pontifices hostibus
fusis sine sanguine. Triũphant uictoria fide
obtenta nõ uiribꝰ. His itaq et talib exẽplis
euidenter ostendit᷑. ꝙi magis hoĩes scĩs oraci¬
onib ac diuino auxilio quã armis scl̃arib
a periculo mortis ꝓtegant᷑. Unde ãt solacia
p̃ntis uite ⁊ defensio contra uniuu̾isa pericula ⁊
uictoria de hostib maxĩe querenda sit. Ip̃e dñs
ĩ ueteri priorem ppłm ĩstruens ita ostendit
dicẽs. Si in p̃ceptis meis ambulaueritis et
mandata mea custodieritis et feceritis ea.
dabo uobis pluuiã in tẽporib sius. et terra

Expanded text:
mini. Plures etiam timore praecipites flumen mini. Plures etiam timore praecipites flumen quod transierant devoravit. Ultionem suam innocens exercitus intuetur, et victoriae concessae otiosus spectator efficitur. Spolia colliguntur exposita, et coelestis palmae gaudia miles religiosus amplectitur. Triumphant pontifices, hostibus fusis sine sanguine; triumphat victoria, fide obtenta, non viribus. His itaque et talibus exemplis evidenter ostenditur quod magis homines sanctis orationibus ac divino auxilio, quam armis saecularibus a periculo mortis protegantur. Unde autem solatia praesentis vitae, et defensio contra universa pericula, et victoria de hostibus maxime quaerenda sit, ipse Dominus in veteri lege priorem populum instruens ita ostendit dicens: Si in praeceptis meis ambulaveritis, et mandata mea custodieritis, et feceritis ea, dabo vo
Abbreviated transcription (Latin):
ducẽ se p̃lii ꝓfitet᷑. elegit expeditos. et e
regione qua hostiũ sperabat᷑ aduentus.
uallem cirtũdatã mediis montib intuetur.
quo ĩ loco nouũ cõponit exercitũ ipse dux
agminis. Et iam aderat ferox hostiũ mul¬
titudo. quã cũ appropĩquare intuerent᷑ in ĩsi¬
diis cõstituti. subito germanꝰ signifer uniuer¬
sos admonet. et p̃dicat ut uoci sue uno cla¬
more respondeãt. securisq hostib qui se in¬
sperctos adesse cõsiderẽt. alleluya tercio re¬
petitã sacerdotes exclamabãt. Sequit᷑ una
uox oĩm et elatũ clamorẽ repcusso aere mõ¬
ciũ cõclusa multiplicãt. Hostile agmen t̾rore
ꝓsternitur. et suꝑ se nõ solũ rupes circũdatꝰ.
sed eciã ip̃am celi machinã cõtremiscũt Tre¬
pidacioniq iniecte uix sufficere pedũ perni-¬
citas credebat᷑. passim fugiũt. arma piciunt.
gaudentes uel nuda corꝑa eripuisse discri¬

Expanded text:
ducem se praelii profitetur, eligit expeditos, et e ducem se praelii profitetur, eligit expeditos, et e regione qua hostium sperabatur adventus, vallem circumdatam editis montibus intuetur, quo in loco novum componit exercitum ipse dux agminis. Et jam aderat ferox multitudo hostium, quam cum appropinquare intuerentur in insidiis constituti, tunc subito Germanus signifer universos admonet, et praedicat ut voci suae uno clamore respondeant; securisque hostibus, qui se insperatos adesse confiderent, alleluia jam tertio repetitam sacerdotes exclamabant. Sequitur una vox omnium, et elatum clamorem repercusso aere montium conclusa multiplicant. Hostile agmen terrore prosternitur, et super se non solum rupes circumstantes, sed etiam ipsam coeli machinam contremiscunt, trepidationique injectae vix sufficere pedum pernicitas credebatur. Passim fugiunt, arma projiciunt, gaudentes vel nuda corpora eripuisse discri
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃us fecisse legit᷑. qui cũ bt̃o lupo ep̃o tre¬
casane ciuitatis ĩ brittaniã ad extirpãdã
pelagianã heresim missus fuerat. quo tꝑe
saxones cõfidẽtes ĩ multitudine exertitus
siu britones opprimere disponebãt. quos
eadem necessitas ĩ castra cõtroxerat. ⁊ cũ
trepidi partes suas ĩpares iudicarẽt. sc̃oꝵ
antistitũ auxiliũ pecierũt. Itaq apłicis
ducibus xp̃c militabat in cascris. Aderant
eciã qͥnquagesime uenembiles dies quos
religiosiores reddebat p̃ncia sacerdotũ. ĩ
tantũ ut cotidianis p̃dicacionib instituti.
certatim ppłi ad graciã baptismatis cõuo¬
larẽt. Nam maxima exercitus multitu¬
do undã lauatri salutaris expetit. eccłia
ad diẽ resurrectionis dñice frondib cõ¬
texta cõponit̾. atq in expedicione cam¬
pestri instar ciuitatis aptat᷑. Madidꝰ
baptismate ꝓcedit exercitus. fides feruet
ĩppło. et contẽpto armorũ p̃sidio. dĩni¬
tatis expectatur auxiliũ. Tũc germanꝰ

Expanded text:
ecisse legitur, qui cum beato Lupo, episcopo Tricassinae civitatis, in Britanniam ad exstirpandam Pelagianam haeresim missus fuerat, quo tempore Saxones, confidentes in multitudine exercitus sui, Britones opprimere disponebant, quos eadem necessitas in castra contraxerat. Et cum trepidi partes suas impares judicarent, sanctorum antistitum auxilium petierunt. Itaque apostolicis ducibus Christus militabat in castris. Aderant etiam Quadragesimae venerabiles dies, quos religiosiores reddebat praesentia sacerdotum in tantum ut, quotidianis praedicationibus instituti, certatim populi ad gratiam baptismatis convolarent. Nam maxima exercitus multitudo undam lavacri salutaris expetiit. Ecclesia ad diem resurrectionis Dominicae frondibus contexta componitur, atque in expeditione campestri instar civitatis aptatur. Madidus baptismate procedit exercitus, fides fervet in populo, et contempto armorum praesidio, divinitatis exspectatur auxilium. Tunc Germanus
Abbreviated transcription (Latin):
dieritis me nec feceritis oĩa mandata mea. si
spreueritis leges meas et iudicia mea contẽp¬
seritis ut nõ faciatis ea que a me constituta
sũt. et ad irritũ ꝑducatis pactũ meũ. ego qͦ
hec faciã uobis. Uisitabo uos uelocit᷑ ĩ egestate
et ardore qui cõficiat oculos ur̃os. et cõsumat
cũas ur̃as. Frustra seretis sementẽ que ab ho¬
stib deuorabit᷑. Ponã faciẽ meã contra uos.
et corruetis corã hostib uris. et subiciemini
his qui oderũt uos. fugietis nemine perse¬
quẽte. Qd̾ si nec sic uolueritis recipe disci¬
plinã sed ambulaueritis ex aduerso michi
ego quoq contra uos aduersus incedã. et ꝑcu¬
gladiũ ultorẽ federis mei. Cũq cõfugeritis ĩ
urbes. mittã pestilenciã in mediũ ur̃i. et trade¬
mini ĩ hostiũ manus. et reliqͣ. Hec ergo licet
priori ppło qui terrena bona ãbiebat ꝑ legisia¬
Nuic ergo optime cõuenit. ut mandata dñi sui
seruet. ut totã spem sua ĩ eo cõstituat. qui po¬

Expanded text:
dieritis me nec feceritis omnia mandata mea si spreveritis leges meas et iudicia mea contempseritis ut non faciatis ea quae a me constituta sunt et ad irritum perducatis pactum meum ego quoque haec faciam vobis visitabo vos velociter in egestate et ardore qui conficiat oculos vestros et consumat animas frustra seretis sementem quae ab hostibus devoraet corruetis coram hostibus vestris, et subjiciemimini his qui oderunt vos. Fugietis, nemine persequente. Quod si nec sic volueritis recipere disciplinam, sed ambulaveritis ex adverso mihi, ego quoque contra vos adversus incedam; et percugladium ultorem foederis mei. Cumque confugeritis in urbes, mittam pestilentiam in medium vestri, et trademini in hostium manus. Et reliqua. Haec ergo licet priori populo, qui terrena bona ambiebat, per legislaHuic ergo optime convenit, ut mandata Domini sui servet, et totam spem suam in eo constituat, qui po