comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
data ẽ ꝓmissio. Si quis uero tã uecors & absurdus ẽ ut ꝓmissis ñ de¬
lectetur cȩlestib saltẽ ꝑtimescarhoc qđ econtrario sapientia t̾ri¬
bilit̃ intonat dicens. qui a uertit aurẽ suã neaudiat legẽ . oratio
grã mea. nã uirtꝰ in infirmitate ꝑficitur. Etsi enĩ ñ semꝑ ad
uoluntatẽ accipim̾ orantesi tam̃ mercedẽ deuotionis ad salutẽ
accipimꝰ. sicut idẽ paulus dñm rogans ñ qđ querebat sed qđ util
habebat accepit. At contra sepe repbi exaudiunt᷑ aduoluntatẽ.¬

Expanded text:
i quis vero tam vecors et absurdus est, ut promissis non delectetur coelestibus, saltem pertimescat hoc quod e contrario sapientia terribiliter intonat, dicens: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio gratia mea, nam virtus in infirmitate perficitur . Etsi enim non semper ad voluntatem accipimus orantes, tamen mercedem devotionis ad salutem accipimus, sicut idem Paulus Dominum rogans, non quod quaerebat, sed quod utile habebat accepit. At contra saepe reprobi exaudiuntur ad voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
ut remittat nobis peccata nr̃a: quia sine peccato in hac
uita ẽẽ ñ possumꝰ Prima salutis spes ẽ confessio nȩquis¬
quã seiustũ put& et ante oculos dĩ erigat ceruicẽ . De in¬
de dilectio quia caritas operit multitudinẽ peccator̃.
Quã ꝓpterea insequentib huius epłȩ multiplici nobis
laude cõmendat. Pulchre aut̃ utrũq simul insinuat.
qđ & rogare ꝓpeccatis debeamꝰ: & impetrem dĩ indul¬
gentiã cũ rogamꝰ. Ideo & fidelẽ dixit dñm adremit ten¬
da peccata fidẽ pollicitationis suȩ reseruantẽ . qui a uera¬
confessione iustedimittit. Vt remittat inquit nobis
peccata nr̃a. & emund& nos ab omĩ iniquitate. Remixtit
in hac uita electis peccata cotidiana & leuia. sine quib in
t̃ris uiuere nequnt: Emundat post solutionẽ carns ab om̃ĩ
iniquitate. introducens illos in eã uitã inqua nee uelint ul¬
tra peccare nec ualeant. Remittit Nunc maiora tẽptam̃ta
orantib neuincant. remittit minima neledant. Mundat

Expanded text:
ut remittat nobis peccata nostra ; quia sine peccato in hac vita esse non possumus. Prima salutis spes est confessio, nec quisque se justum putet et ante oculos Dei erigat cervicem; deinde, dilquam propterea in sequentibus hujus Epistolae multiplici nobis laude commendat. Pulchre autem utrumque simul insinuat, quod et rogare pro peccatis debeamus, et impetremus Dei indulgentiam cum rogamus. Ideo et fidelem dicit Deum ad remittenda peccata, fidem pollicitationis suae reservantem, quia confessioni juste dimittit. Ut remittat nobis, inquit, peccata nostra, et emundet nos ab omni iniquitate. Remittit in hac vita electis peccata quotidiana et levia, sine quibus in terris vivere nequeunt, emundat post solutionem carnis ab omni iniquitate, introducens illos in eam vitam, in qua nec velint ultra peccare, nec valeant. Remittit nunc majora tentamenta orantibus, ne vincantur; remittit minima, ne laedantur: mundat
Abbreviated transcription (Latin):
de suo. Si xlũ. & cęli celoꝵ ñ te capiunt. quantomagis domꝰ ista
quã edificaui: Sed ad hoc tantũ facta est ut respicias oratio
ndit famulus tuus corã te. ut aperias oculos tuos suꝑdo
mũ istã dieb & noctib. suꝑ locũ in quo pollicitꝰ es ut inuocaret᷑
nom̃ tuũ & exaudires orationẽ quã seruus tuus orat in eo
Pacaudi p̃ces famuli tui & popłi tui ifrł quicũq orauent in
loco isto. & eccaudi de habitaculo tuo id est de cęlis. & ꝓpitiare

Expanded text:
 Si coelum et coeli coelorum non te capiunt, quanto magis domus ista, quam aedificavi? Sed ad hoc tantum facta est, ut respicias orationreces, quas fundit famulus tuus coram te, ut aperias oculos tuos super domum istam diebus et noctibus super locum in quo pollicitus es ut invocaretur nomen tuum et exaudires orationem quam servus tuus orat in eo exaudi preces famuli tui et populi tui Israhel quicumque oraverit in loco isto et exaudi de habitaculo tuo id est de caelis et propitiare
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ fecit eos omis si nagoga. uidet᷑ illa opinio refutari dequa supͣ diximꝰ
scdm ieremia qͦd ipsi ee̾nt p̃sbrteri achias & sedechias. nisi forte hoc
q̃d scriptũ ẽ int̾fecer̃ eos sic int̾p̃tem᷑ ꝓ eo qͦd ẽ regibabilonis occi¬
ñ qd ipsi ꝑcusserint sed q̃d tradiderint occidendũ. & suc clamantes
dixerint. crucifige trucifige eũ. Helchias aut̃ & uxor eiꝰ lauda¬
ñ quia lib̾ata ẽ demanu p̃sbiteror susanna. hoc enĩ ñ satis lauda¬
bile ẽ. nec magnidiscriminis siñ e& lib̾ata. sed quia ñ ẽ inuenta
clamauit uoce magna. Magnꝰ es bel. & ñ ẽ apud te ullus dolus.
oc q̃d scriptura nunc dicit clamauit uoce magna. quia deidolatra
&ignorante dm̃ dicit᷑. uidet᷑ obseruationẽ urãm subuertere.
quadudũ asseruin uocẽ magnã in sc̃ĩs tantũ reperiri. Qđ solu&
facile. qui hanc historiã in libro danihelis apudhebrȩosdixerit
ñ haberi. Si quis aut̃ eã potuerit approbare eẽ decãnonȩ.

Expanded text:
terfecit eos omnis synagoga, videtur illa opinio refutari, de qua supra diximus, secundum Jeremiam , quod ipsi essent presbyteri Abab et Sedecias: nisi forte hoc, quod scriptum est: Interfecerunt eos, sic interpretemur pro eo, quod est, regi Babylonis occinon quo ipsi percusserint, sed quo tradiderint occidendum, et succlamantes dixerint: Crucifige, crucifige eum . Helcias autem et uxor ejus laudanon quia liberata est de manu presbyterorum Susanna, hoc enim non satis laudabile est, nec magni discriminis, si non esset liberata, sed quia non est inventclamavit voce magna: Magnus es, Bel, et non est apud te ullus dolus. Hoc quod Scriptura nunc dicit: Exclamavit voce magna, quia de idololatra et ignorante Deum, dicitur, videtur observationem nostram subvertere, qua dudum asseruimus vocem magnam in sanctis tantum reperiri. Quod solvet facile qui hanc historiam in libro Danielis apud Hebraeos dixerit non haberi. Si quis autem potuerit eam approbare esse de canone,
Abbreviated transcription (Latin):
apud hebreos & quã habeant etIMo AoFIaΝ. ut aschino scissio or
aprino sectio siue serratio dicat᷑ lingua eõe. Quod siñ fueritinuen
mologiam& hebraicũ ñ habeat ꝗdsiquis ostenderit duarũ istarũ
arbor scissionis & sectionis & in hebrȩostare ẽthimologiam. tunc po¬
terimꝰ etiã hanc scripturã recipere. Et fecer̃ eissic̃ male egerant¬

Expanded text:
apud Hebraeos, et quam habeant etymologiam, ut a σχίνῳ, scissio, et a πρίνῳ, sectio, sive serratio dicatur lingua eorum. Quod si non fuerit inventum, mologiam, et Hebraicam non habeat. Quod si quis ostenderit duarum istarum arborum scissionis et sectionis in Hebraeo stare etymologiam: tunc poterimus etiam hanc Scripturam recipere. Exclamavit autem omn
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ ur̃as. ne peccẽ in conspectudñi. Et exclamauit uocemagna su¬
sanna. Magna uox erat ñ aleris ꝑcussione. nec exclamore faucii:
sed pudicitiȩ magnitudine. ꝑ quã clamabat addm̃. Vnde & scã sccip¬
tura in exclamatione senior ñ apposuit magnã uocẽ. Sequit᷑ enĩ.
Clamauer̃ & senes aduersũ eã. Ex clamanit aut̃ uoce magna sus¬

Expanded text:
eccem in conspectu Domini. Et exclamavit voce magna Susanna, etc. Magna vox erat, non aeris percussione, et clamore faucium, sed pudicitiae magnitudine, per quam clamabat ad Dominum. Unde et sancta Scriptura in exclamatione seniorum non apposuit magnam vocem. Sequitur enim: Clamaverunt et senes adversum eam. Exclamavit autem Sus
Abbreviated transcription (Latin):
terens cata logũ.: id ego in ȩcclesiasticis scriptorib enume¬
randis digne cohortatione tua impleã. Sequiaut̃ de his
tes scripta sua dehis quȩ ñ legi nosse potui: & quod aliis forsi¬
nullos philosophos & eloquentes. nullos habuisse doctores.
quanti & quales uiri fundauerint instruxerint. ador nauermi
& desinant fidẽ nr̃am rusticȩ tantũ simplicitatis arguere.
suãq potius imperitiã recognoscant: EXPAA CIT ꝗlos¬

Expanded text:
texens catalogum, id ego in ejus Ecclesiae Scriptoribus enumetexens catalogum, id ego in ejus Ecclesiae Scriptoribus enumerandis, digne cohortatione tua impleam. Si qui autem de his tes scripta sua, de his quae non legi, nosse potui, et quod aliis forsinullos philosophos et eloquentes, nullos habuisse doctores quanti et quales viri eam fundaverint, exstruxerint  Al. struxerint, et adornaverint; et desinant fidem nostram rusticae tantum simplicitatis arguere, suamque potius imperitiam agnoscant. Vale in Do
Abbreviated transcription (Latin):
ONTARAS DEXTER. UT TRAN QUIL¬
lum sequens. a ecclesiasticos scriptores in oridine di¬
gerã . &. quod ille in enumerandis gentiliũ litterarũ
sione ap̃i usq ad quartũ decinũ theodosii impe¬
ratoris annũ. om̃s qui descripturis scãs memoriȩ aliquid pro.¬
diderunt. ⁊ibi breuiter exponã. Fecerunt quidẽ hoc idem
apud grecos. hermippus peri patheticus. antigonus. caristius
Sãtirus doctus uir. & longe om̃iũ doctissimus aristoxenus mu¬
sicus. Apud latinos autẽ. uarros. a trãnepos. hyginus & ad cuiꝰ
nos exẽplum uis prouocare. tranquillus. Sed non ẽ mea &
similis conditio. Illi etũ historias ueteres annalesc
plicantes : potuerunt quasi de ingenti prato paruã opusculi
sui corenã texere. Ego quid acturus: qui nullũ p̃uiũ sequens.
pessimũ ut dicitur magistrũ mem& ipsũ habeo:. Qua qua¬
x eu sebius pamphili. indecẽ aecclesiasticȩ historiȩ libris ma¬
tiȩ stetit ñ ẽ facere dedignatꝰ in bruto oratorũ sarinȩ linguȩ

Expanded text:
ortaris me, Dexter, ut Tranquillum sequens, ecclesiasticos Scriptores in ordinem digeram et quod ille in enumerandis Gentilium litterarum sione Christi usque ad decimum quartum Theodosii imperatoris annum, omnes qui de Scripturis sanctis memoriae aliquid prodiderunt, tibi breviter exponam. Fecerunt quidem hoc idem apud Graecos, Hermippus peripateticus, Antigonus Carystius, Satyrus doctus vir, et longe omnium doctissimus Aristoxenus musicus. Apud Latinos autem Varro, Santra, Nepos, Hyginus, et ad cujus nos exemplum provocas, Tranquillus. Sed non mea est et illorum similis conditio: illi enim historias veteres annalesque replicantes, potuerunt quasi de ingenti prato non parvam opusculi sui coronam texere. Ego quid aucturus, qui nullum praevium sequens, pessimum, ut dicitur, magistrum memetipsum habeo? Quamquam Eusebius Pamphili in decem ecclesiasticae Historiae libris, matiae stetit, non est facere dedignatus in Bruto, Oratorum Latinae linguae
Abbreviated transcription (Latin):
cxxxiii Sophronius
ymon petrus filius iohannis ꝓuintiae galileae¬
uico bethsaida frat̃ andreȩꝰ aplĩ & princeps apłor. post episcopa¬
tũ anuocensis ȩccłae & p̃dicationẽ disꝑsigiis eor qui decircũ ci¬
sio ne crediderant. inponto. galatia. capadocia. asia &bithinia:
ibiq uigintiquinq annis cathedrã sacerdo talẽ tenuit. usq ad
ultimũ annũ neronis. id .ẽ. quartũ decimũ A quo & affixus
cruci martrio coronatꝰ ẽ. capite ad t̾rã uerso & in sublime pe¬
dib eleuatis. asserensse in dignũ quisic crucifigeret᷑ ut dñs suus.
Scripsit duas epłas quȩ catholicȩ nominant᷑. quarũ scdã aplerisq
qui auditor eiꝰ & int̾pres fuit. huiꝰ dicit᷑ Labriaut᷑ eqͥb¬
aro ka axni ꝙeũe.quintꝰ iudicii. int̾ a pocriphas seripturas repu

Expanded text:
CXXXIV. Sophronius.UT PRIMUM. 827 Simon Petrus, filius Joannis, provinciae Galileaevico Bethsaida, frater Andreae apostoli , et princeps Apostolorum, post episcopatum Antiochensis Ecclesiae, et praedicationem dispersionis eorum qui de circumcisione crediderant, in Ponto, Galatia, Cappadocia, Asia, et Bithyniibique viginti quinque annis Cathedram Sacerdotalem tenuit, usque ad ultimum annum Neronis, id est, decimum quartum. A quo et affixus cruci, martyrio coronatus est, capite ad terram verso, et in sublime pedibus elevatis: asserens se indignum qui sic crucifigeretur ut Dominus suus. Scripsit duas Epistolas, quae Catholicae nominantur: quarum secunda a plerisquequi auditor ejus et interpres fuit, hujus dicitur. Libri a
Abbreviated transcription (Latin):
moedis imperauit & ꝑsis. Post ea uidi arietẽ cornib uentilantẽ contra
orientẽ & contra aquilonẽ & contra meridiem. Non ipsũ arietẽ ẽrrũ
uidelic& uel dariũ. sed eiꝰ dẽ regni arietẽ id .ẽ. dariũ alterũ. qͥ ultimꝰ poten¬
tiae ꝑsicae rex fuit. Quẽ superauit alex ander philippi filius rex mache¬
donũ. Quod autẽ darius iste rexpotentissimꝰ & ditissimꝰ fuerit. tã grecȩ

Expanded text:
uod dicit: Postea vidi arietem cornibus ventilantem contra orientem et contra aquilonem et contra meridiem ? Non ipsum arietem Cyrum videlicet vel Darium, sed ejusdem regni arietem, id est Darium alterum, qui ultimus potentiae Persicae rex fuit, et quem superavit Alexander Philippi filius rex Macedonum. Quod autem Darius iste rex potentissimus et ditissimus fuerit, tam Graecae
Abbreviated transcription (Latin):
in occulto adño ueł ab angłis defutura euangłu gr̃a. quando uł
quo ordine salus ȩt̃na mundo aduenir&: qd in eor libris inuenit᷑
nꝰde ceunus ex eis ꝓmagno scientiȩ salutaris amore uir deside¬
rior appellari ab angło meruit. ꝓphetabant aut̃ loquendo
palã hominib & exponendo quȩ inocculto int̃nȩ contẽpla¬
tionis ipsi cognouert̃. Scrutantes in qđ uł qualetẽ pꝰ significar&¬

Expanded text:
in occulto a Domino, vel ab angelis, de futura Evangelii gratia, quando vel quo ordine salus aeterna mundo adveniret, quod in eorum libris invenitur. Unde et unus ex eis pro magno scientiae salutaris amore vir desideriorum appellari ab angelo meruit. Prophetabant autem loquendo palam hominibus, et exponendo quae in occulto internae contemplationis ipsi cognoverant. Scrutantes in quod vel in quale tempus significar
Abbreviated transcription (Latin):
ritatẽ sẽꝑ aspicere gaudeant. Uerũ diligentius intuendũ quomo¬
dodicat qd in eũ desiderant angłi ꝓspicere. cũ desideriũ dici ñ
soleat eiꝰ reiquã habeamꝰ : sed quã uolumꝰ habere. Na nemo deside¬

Expanded text:
ritatem semper aspicere gaudebant. Verum diligentius intuendum quomoritatem semper aspicere gaudebant. Verum diligentius intuendum quomodo dicat quod in eum desiderent angeli prospicere, cum desiderium dici non soleat ejus rei quam habemus, sed quam
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ nune nuntiata st̃ uo. Int̾ multa archana quȩ reuelata st̃ ꝓphe¬
tis cũ diligent̃ defutura salute scrutarent᷑ & ex quirerent. &iã
hoc illis reuelatũ ẽ.: qui a ñ in dieb ipsor̃ eadẽ salus sed murĩs poti¬
us qui infine scłor nascimini eet aduentura tẽporib Hȩc ideo
dicit: ut admoneat eos curã gerere salutis oblatȩ. quã tantisꝑ ama¬
bant ꝓphetȩ. Etiusti priores desiderantes illo tẽpore uiuere in
Ideoq candẽ fidẽ passionis ap̃i & posterioris głe utriq popłi p̃dica¬
bant: illi adhuc uenturã. isti iã uenisse. Aeꝑ hoc unã ee eccłam
cuiꝰ pars carnalẽ dñi aduentũ p̃cesserit. parssit altera secuta.
nquẽ desiderant angłi ꝓspicere. Constat ꝓcerto. quia tanta eiꝰ
qui passus ẽ ꝓ nob̵ hominis ihũ xp̃i posterior głasuccessit: ut etiã
angłicȩ in cȩlo uirtutes cũ sint ęt̾na felicitate ꝑfectȩ ñ solũ in mor¬
talsdĩtatis magnificentiã sed assũptae humanitatis eiꝰ ela¬

Expanded text:
quia non sibimetipsis, etc. Inter multa arcana quae revelata sunt prophetis, cum diligenter de futura salute scrutarentur et exquirerent, etiam hoc illis revelatum est, quia non in diebus eorum eadem salus, sed in vestris potius, qui in fine saeculorum nascimini, esset adventura temporibus. Haec ideo dicit, ut admoneat eos curam gerere salutis oblatae, quam tantisper amabant prophetae et justi priores, desiderantes illo tempore vivere in ideoque eamdem fidem passionis Christi et posteriores glorias, utrique populis praedicabant, illic adhuc venturam, isti jam venisse; ac per hoc unam esse Ecclesiam, cujus pars carnalem Domini adventumpraecesserit, pars sit altera secuta. In quem desiderant angeli prospicere. Constat profecto quia tanta ejus qui passus est pro nobis hominis Jesu Christi posterior gloria successit, ut etiam angelicae in coelo virtutes, cum sint aeterna felicitate perfectae, non solum immortalem Deitatis magnificentiam, sed et assumptae humanitatis ejus cla
Abbreviated transcription (Latin):
Et sapientiȩ li̾ passioes sẽor̃ auro qđ ꝑ ignẽ examinat᷑ cõparat
dicens de dño Iã quã aurũ in fornace ꝓbauit illos & quasi holo¬
causta hostiȩ accepit illos : Quianimirũ quos incamino tribula¬
tionis fideles ꝓbauerit : hos ingaudiore tributionis quasi pla¬
cabilẽ sibi hostiã assumit. Et bene patientia sc̃or auro assi¬
milat᷑ qui a sic̃ inmetallis p̃tiosius auro aliquid ñ ẽ ita hȩc
apud dñm om̃i ẽ laude dignissima. hinc enĩ seriptu ẽ. ptio¬
sa in conspectu dm̃ mors sc̃or eiꝰ. Sic̃ enĩ aurũ infornace clau¬
suignib examinat᷑. ꝓlatũ uero foras cuiꝰ sit fulgoris apparebit.
ita fideliũ constantia int̾ infideliũ quidẽ p̃ssurascontẽpta
uidet᷑ ac stulta. Sed ubi tẽpꝰ retributionis finito certamine
tribulationũ ad fuerit tunc quantȩ fuerit głȩ. quantũ flãmis
passionũ ꝓfecerit eor̃ uir᷑ ostendit᷑. Vnde apte subiungit᷑. Inue¬

Expanded text:
inatur comparat, dicens de Domino: Tanquam aurum in fornace probavit illos, et quasi holocausti hostiam accepit illos . Quia nimirum quos in camino tribulationis fideles probaverit, hos in gaudio retributionis quasi placabilem sibi hostiam assumet. Et bene patientia sanctorum auro assimilatur, quia sicut in metallis pretiosius auro aliquid non est, ita haec apud Deum omni est laude dignissima. Hinc etenim scriptum est: Pretiosa in conspectu Domini mors sanctorum ejus . Sicut enim aurum in fornace clausum ignibus examinatur, prolatum vero foras cujus sit fulgoris apparebit, ita fidelium constantia inter infidelium quidem pressuras contemptibilis videtur ac stulta; sed ubi tempus retributionis, finito certamine tribulationum, adfuerit, tunc quantae fuerit gloriae quantum flammis passionum profecerit, eorum virtus ostenditur. Unde apte subjungitur: Inve
Abbreviated transcription (Latin):
nis dabitꝰ : de quo dñs ait Iterũ autẽ uid ebo uos & gaudebit cor urm̃
& gaudiũ ur̃m nemo toll& auobis. Modicũ nunc sio port& con¬
tristari. Oport& in quit contristarĩ: quia ñ nisi ꝑ tristitiã scłi la¬
bentis x afflictiones potest ad gaudia ȩt̃na ꝑuenire Modicũ
t̃ dicit : quia ubi merces ȩt̃ na retribuit᷑: breue ui

Expanded text:
um autem videbo vos et gaudebit cor vestrum et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Modicum nunc sic oportet contristari, oportet, inquit, contristari, quia non nisi per tristitiam saeculi labentis, et afflictiones potest ad gaudia aeterna perveniri. Modicum autem dicit, quia ubi merces aeterna retribuitur, breve vi
Abbreviated transcription (Latin):
lx& annos extendunt ꝑ singulos ebdomadcͥs annos decenni osupputato
& uolunt a passione xp̃i usq ad neronis imperiũ annos eẽ triginta .u.
quando contra iudȩos romana primũ arma cõmotast̃. & hanc ẽẽ dimi¬

Expanded text:
eptuaginta annos extendant, per singulos hebdomadis annos, decennio supputato. eptuaginta annos extendant, per singulos hebdomadis annos, decennio supputato. Et volunt a passione Domini usque ad Neronis imperium, annos esse triginta quinque; quando contra Judaeos Romana primum 689 arma commota sunt, et hanc esse dimi
Abbreviated transcription (Latin):
herode regnante apud iudȩã & augusto apud romanos xp̃cnatꝰ
sit. qui trib annis & sex mensib iuxta euangelistã iohannẽ euan¬
glm̃ prȩdicauit & confirmauit ueridĩ cultũ multis. hqud dubiũ
quin aplis & credentib: quando post passionẽ dñi indimha rursũ
ebdomade defecit hostia & sacrificiũ: Quic quid enĩ posteaitẽ
plo factũ ẽ : non fuit sacrificiũ dĩ sed cultus diaboli: cunctis in con¬
mune clamantib: sanguis huiuf suꝑ nos. & suꝑ filios nr̃os &. ñ
habemꝰ regẽ inisi cesarẽ : Quẽ locũ inchronica eius dẽ eu sebii quẽ
ante annos plurimos in latinã linguã uertimꝰ. diligens lector
plenius edissertũ poterit inuenire. Quod autẽ aꝑfectione tẽpli
usq ad decimũ augustuimperatoris annũ quando int̃fecto hẏrcano
herodes iudaeã obtinuit septẽ & lXIͤ ebdomades idẽ. cccc .lxxxI.
olẏmpiadas quadriennio supputato. Dicit idẽ eusebius & aliã opinio¬

Expanded text:
Herode regnante apud Judaeos, et Augusto apud Romanos, Christus natus sit, qui tribus annis et sex mensibus juxta evangelistam Johannem, Evangelium praedicavit, et confirmavit veri Dei cultum multis: haud dubium cum apostolis, et credentibus, quando post passionem Domini in dimidia rursum hebdomada defecit hostia, et sacrificium. Quidquid enim in templo postea factum est, non fuit sacrificium Dei, sed cultus diaboli, cunctis in commune clamantibus: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Et: Non habemus regem, nisi Caesarem. Quem locum in Chronico ejusdem Eusebii, quem ante annos plurimos in Latinam linguam vertimus, diligens lector plenius edissertum poterit invenire. Quod autem a perfectione templi usque ad decimum Augusti imperatoris annum, quando, interfecto Hircano Herodes Judaeam obtinuit, septem eOlympiades, quadriennio supputato. Dicit idem Eusebius, et aliam opinio
Abbreviated transcription (Latin):
cõpleta non uiderint aliã solutionẽ quȩ rere cõpellent᷑. & magistrũ
erroris arguere. Dicit ergo. Ut uerbũ euerbo int̃p̃ter necalũ niã

Expanded text:
completa non viderint, aliam solutionem quaerere compellentur, et magistrum completa non viderint, aliam solutionem quaerere compellentur, et magistrum erroris arguere. Dicit ergo, ut verbum e verbo interpreter, ne calumnia
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdicatũ ẽ. quiusq ad illud tẽpus ꝑ seuerauerunt. tradentib ȩede¬
siasticis historus iohannẽ euangelistã usq ad tẽpora uixisse traiani
Sed nescio quomodo superiores eb domadas septẽ & lx uͦ ꝑseptenos annos
Hyppolitꝰ autẽ de eisdẽ ebdomadib ita opinat ẽ. Septẽ ebdomadas
ante reditũ poplĩ supputat. & lx duas post reditũ usq ad natiuitatẽ
toris anni.d.IX. Nouissimã quoq ebdomadã ponit in consũmatio¬
ne mundi. quam diuidit in heliȩ tẽpora & antichristi. ut trib & semis
annis ultimȩ ebdomadis dĩ notitia confirmet᷑ dequa scriptũ est.
sto deficiat hostia & sacrificiũ. adueniente aut̃ xp̃o & iniquum
spũ oris sui int̾ ficiente usq ad consũ mationẽ & finẽ ꝑ seuer
desolatio. Apollinaris laodicenus om̃i prȩteritor̃ tẽporũ selibe¬
rans questione uota extendit in futurũ. & periculo se de incertis ꝓfert
sententiã: Quasi fortehi qui post nos uicturi sunt statuto tẽpore

Expanded text:
praedicatum est, qui usque ad illud tempus perseveraverunt, tradentibus ecclesiasticis historiis Joannem evangelistam usque ad tempora vixisse Trajani. Sed nescio quomodo superiores hebdomadas septem, et sexaginta duas, per septenos annos,Hyppolitus autem de eisdem hebdomadibus opinatus est ita: Septem hebdomadas ante reditum populi supputat, et sexaginta duas post reditum, usque ad nativitatem torisne mundi, quam dividit in Eliae tempora, et antichristi, ut tribus et semis annis ultimae hebdomadis, Dei notitia confirmetur. De qua dictum est:sto deficiet hostia, et sacrificium. Adveniente autem Christo, et iniquum spiritu oris sui interficiente, usque ad consummationem, et finem perseveret desolatio. Apollinarius rans quaestione, vota extendit in futurum, et periculose de incertis profert sententiam. Quae si forte hi qui post nos victuri sunt statuto tempore
Abbreviated transcription (Latin):
q: & machedonũ & cȩsarũ tẽpora in his ebdomadib enumerare
conat᷑. cũ uixta diligentissimã supputationẽ aprimo anno ẽrri
regis ꝑsarũ atq medorũ in quo imperauit & darius usqi ad uespa¬
sianũ & euersionẽ tẽpli supputentur anni. dcxxẽ. Origenes

Expanded text:
que, et Macedonum, et Caesarum tempora in his hebdomadibus enumerare conatur, cum juxta diligentissimam supputationem, a primo anno Cyri regis Persarum atque Medorum, in quo imperavit et Darius, usque ad Vespasianum, et eversionem templi, supputentur anni sexcenti trigin
Abbreviated transcription (Latin):
& de illo specialit̃ potest intelligi quo uiolat᷑ frat̾nitas. sicut &¬
supra exposuimꝰ. Sed & peccatũ ad mortẽ peccatũ usq ad tẽpora
mortis ꝓ tractũ diximꝰ recte posse intelligi. qđ om̃is quinatꝰ ẽ
ñ peccat. Deniq dauid rex mortale crimen ad misi
eñ nesciat ad ulteriũ & homicidiũ mortẽ mereri ꝑpetuã :
Sed tam̃ dauid quia ex dõnatꝰ ẽ. qui a ad filior dĩ ꝑtinebat societa¬
tẽ. ñ peccauit usq ad mortẽ. quia suireatꝰ ueniã mox penitendo
ixp̃i qua renatist̃ fideles conseruat eos qui scđm ꝓp
tangi defendit. Itẽ dicendũ tã diunos ingenerationedĩꝑmane¬
re. quã diu ñ peccauerimꝰ. Immo qui ingenerationedĩ ꝑseuerant:
re ñ possunt. neq a maligno contingi. Quȩ eñ cõmui¬

Expanded text:
et de illo specialiter potest intelligi, quo violatur charitas, sicut et de illo specialiter potest intelligi, quo violatur charitas, sicut supra exposuimus. Sed et peccatum ad mortem peccatum usque ad tempora mortis protractum diximus recte posse intelligi, quod omnis qui natus est ex Deo non peccat. Denique David rex mortale crimen admisit. Quis enim nesciat adulterium et homicidium mortem mereri perpetuam? Sed tamen David, quia ex Deo natus est, quia ad filiorum Dei pertinebat societatem, non peccavit usque ad mortem, quia sui reatus veniam mox poenitendo isti qua renati sunt fideles conservat eos qui secundumtangi, defendit. Item dicendum, tandiu nos in generatione Dei permanere, quandiu non peccaverimus; imo qui in generatione Dei perseverant peccare non possunt, neque a maligno contingi. Quae enim communi
Abbreviated transcription (Latin):
in poenã. dequalib scriptũ ẽ. Anima quȩ peccauerit ipsa moriet᷑.
quabeati iohannissententia manifeste repudiat᷑ inepta stoicor
disputatio. qui dicere ausi sunt contra om̃ẽ generis humani sensũ
& affirmare qđ omã peccata sint paria. dicentes nihil distare utrũ
hominẽ quis furatꝰ sit anbouẽ angallinã. quia ñ animalcrimen
sed animꝰ fecerit. Quos iouinianꝰ secutꝰ ẽ hereticus. asstruens nullã
nuptiarũ & uirginitatis eẽ distantiã. ñ abstinentes in aliquore¬
tributionis priuilegio simplicit̃ epulantib e̾ẽ p̃ferendos. Ome
itaq qđ iniq cõmittit᷑ uł cogitatur. ad peccatũ ẽ referendũ. Sed st̃
peccata quȩdã ad mortẽ. dequalib dicit apłus. qm̃ qui talia aguns¬
regnũ dĩ ñ consequentur.¬
peccat : Peccatũ uidelic& ad mortẽ. Qđ & deomĩ crimine capitali

Expanded text:
in poenam. De quibus scriptum est: Anima quae peccaverit, ipsa morietur . in poenam. De quibus scriptum est: Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Qua beati Joannis sententia manifeste repudiatur inepta Stoicorum disputatio, qui dicere ausi sunt contra omnem generis humani sensum, et affirmare, quod omnia peccata sint paria, dicentes nihil distare utrum hominem quis furatus sit, an bovem, an gallinam, quia non animal crimen, sed animus fecerit. Quos Jovinianus secutus est haereticus, astruens nullam nuptiarum et virginitatis esse distantiam, non abstinentes in aliquo retributionis privilegio simpliciter epulantibus esse praeferendos. Omne itaque quod inique committitur vel cogitatur ad peccatum referendum est. Sed sunt peccata quaedam ad mortem, de qualibus dicit Apostolus: Quoniam quregnum Dei non consequentur.peccat peccatum, videlicet ad mortem; quod de omni crimine capitali,
Abbreviated transcription (Latin):
in qua pendent om̃a Sic loquimini. & sic facite : sic̃ ꝑ lege lib¬
tatis incipientes iudicari: Lex lib̾tatis. lex caritatis ẽ: Deqͣ
Idicit
Si tam ꝑspicitis lege regalẽ scđdm scripturas. diliges ꝓxinũ tuũ sic̃ te¬
ipsũ. bene facitis. Hoc ergo inqͥt loquendo. hoc faciendo curatȩ. ut
dendo indiuino iudicio miscđa digni existatis. Alit̃ sic̃ lex seruitu¬
tis ẽ quȩ data ẽ ꝑ moysen: italex lib̾tatis grã ẽ euangłi. quȩ ꝑ ilim xp̃m¬

Expanded text:
in qua pendent omnia. Sic loquimini, et sic facite, sicut per legem libin qua pendent omnia. Sic loquimini, et sic facite, sicut per legem libertatis incipientes judicari. Lex libertatis lex charitatis est, de qua dicit perficitis regalem secundum Scripturas: Diliges proximum tuum sicut teipsum, bene facitis. Hoc ergo, inquit, loquendo, hoc faciendo curate, ut dendo in divino judicio misericordiam exspectetis. Aliter: Sicut lex servitutis est quae data est per Moysen, ita lex libertatis gratia est Evangelii quae p
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorẽ reus om̃iũ criminũ iudicandud. e: offendens quippe
in uno. factꝰ ẽ om̃iũ ruus Querendũ ergo unde sit om̃iũ reus si in
uno offendat qͥ totã legẽ seruauerit. Anforte quia plenitud o
legis caritas ẽ quads̃ ꝓximꝰq diligit᷑. In qͥb p̃ceptis caritatis tota
lexpend& et ꝓphete merito fit om̃iũ reus qͥ contra illã facit
inqua pendent om̃a ͦ Nemoaut̃ peccat nisi ad ũ sus eã faciendo
quia ñ ad ulterabis. ñ homicidiũ facies. ñ furaberis. ñ concupisces
& si q̃d ẽ Aliud mandatũ in hoc sermone recapitulat᷑. diliges
primũ tuũ sic̃ teipsũ. Dilectio ꝓximi malũ ñ oꝑat᷑ Plenitudo
aut̃ legis. caritas Reus itaq fit om̃iũ faciendo contraeã inqua
pendent om̃a : Cur ergo ñ ducant᷑ paria peccata : Anforte quia
magis facit contra caritatẽ qͥ grauius peccat.minꝰ qͥ leuius.
am eiã qͥ in uno offenderit reus ẽ om̃iũ. quia contra eã facit

Expanded text:
commemorare, reus omnium criminum judicandus sit. Offendens quippe in uno, factus est omnium reus. Quaerendum est ergo, unde sit omnium reus, si in uno offenderit, qui totam legem servaverit. An forte quia plenitudo legis caritas est qua deus proximusque diligitur, in quibus praeceptis caritatis tota lex pendet et prophetae, merito fit omnium reus qui contra illam facit in qua pendent omnia? nemo autem peccat nisi aduersus illam faciendo, quia non adulterabis, non homicidium facies, non furaberis, non concupisces et si proximum tuum tanquam teipsum. Dilectio proximi malum non operatur. Plenitudo autem legis est charitas . Reus itaque fit omnium, faciendo contra eam in qua pendent omnia. Cur ergo non dicuntur paria peccata? An forte quia magis facit contra charitatem qui gravius peccat, minus qui levius? Tamen etiam si in uno offenderit, reus est omnium, quia contra eam facit,
Abbreviated transcription (Latin):
iudicii . id .ẽ. dãpnationis. Dnĩ nr̃i gram transferentes in luxu¬
riã dñi nr̃i gr̃a molliuit duritiã legis. quiacũ illa diceret siquis
tiã & elemosinȩ fructus. Sed hanc eiꝰ grãm transferunt in luxu
qui nunc tanto licentius ac liberius peccant. quarr
uident statĩ asperitate legis de amissis facinorib examinari.

Expanded text:
, id est, damnationis. Domini nostri gratiam transferentes in luxuriam. Domini nostri gratia mollivit duritiam legis, quia cum illa diceret, Si quitiam et eleemosynae fructus. Sed hanc ejus gratiam transferunt in luxuriam, qui nunc tanto licentius ac liberius peccant, quanto minus se vident statim asperitate legis de admissis facinoribus examinari.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ad ꝓmissã regni patriã ꝑuenire. sed int̃ impios merebitur in¬
terire. Alit̃ : scdo eos qui ñ crediderunt ꝑdidit: quia iustꝰ uidex
ñ nullos culpis exigentib & nẽ & post modũ ꝑcutit. Solos quippe
poena a supplicio liberat quos inmutat. Nã quos p̃sentia mala
ñ corrigunt. ad sequentia ꝑ ducunt. Angłos uero qui ñ serua¬

Expanded text:
non ad promissam regni patriam pervenire, sed inter impios merebitur innon ad promissam regni patriam pervenire, sed inter impios merebitur interire. Aliter: Secundo eos qui non crediderunt perdidit, quia justus judex nonnullos culpis exigentibus, et nunc et postmodum percutit. Solos quippe poena a supplicio liberat, quos immutat. Nam quos praesentia mala non corrigunt, ad sequentia perducunt. Angelos vero qui non serva
Abbreviated transcription (Latin):
uerum ẽẽ filiũ dĩ negant. & hi utiq solũ dominatorẽ & dnm̃
nr̃m negant. Qui cumq sp̃s scĩ potentiȩ derogant. & hiso¬
lius dominatoris & dñi nr̃i & maiestati contradicunt: quia
Omnia scilic& archana fidei scientes. & non opus habentes
recentia quasi sanctiora a nouis audire magistris. ꝗm̃ilis¬
ñ filiũ naue. sed dnm̃ nr̃m dicit. Ostendens primũ quia ipse
irtu scȩ̃ uirginis ut heretici uoluere principiũ habuit.
uxta mysteriũ sui nominis ad saluationẽ credentiũ ds̃ et̃nꝰ ex¬
titit:. Deinde insinuans qđ ita credentes saluat ꝓpitius. ut &iã
iustus dãpn& incredulos. Ita enĩ clamantes ad sede afflictione
nunc meminerimꝰ ill usic ꝑ aquas baptismi qđ rubrũ mare sig¬
nabat saluare credentes. ut &iã post baptisma humibẽ requirat
conuersatio designabat: quã ꝓfecto uitã siquis uł a fide deuian¬
do uł male agendo uiolauerit. quasi auersus corde inegyptũ:

Expanded text:
negant, et hi utique solum Dominatorem et Dominum nostrum negant. Quicunque Spiritus sancti potentiae derogant, etiam hi solius Dominatoris et Domini nostri majestati contradicunt: quia Omnia videlicet arcana fidei scientes, et non opus habentes recentia quasi sanctiora a novis audire magistris. Quoni Nave, sed Dominum nostrum dicit, ostendens primum quia non ipse a partu sanctae Virginis, ut haeretici affirmant, principium habuit, sed juxta mysterium sui nominis ad salvationem credentium Deus aeternus exstitit; deinde insinuans quod ita credentes salvat propitius, ut etiam justus damnet incredulos. Ita enim clamantes ad se de afflictione o inculcat, ut etiam nunc meminerimus illum sic per aquas baptismi, quod Rubrum mare signabat, salvare credentes, ut etiam post baptisma humilem in nobis conversio designabat. Quam profecto vitam, si quis vel a fide deviando vel male agendo violaverit, quasi reversus corde in Aegyptum,
Abbreviated transcription (Latin):
eplĩs. Rarissimi omnẽ sollicitudinẽ faciens scribendi uobis
le cõmun ura salute. De cõmunieor̃ salute dicit. deip
te quȩ ipsi & illis erat cõmunis. Omniũ nãq elector una &
cõmunis ẽ salus fides & dilectio xp̃i. Dep̃cans suꝑcertari se¬
mel traditȩ scis fidei dep̃cans ñ aliã fidẽ discere. quã eã quȩ se¬
nel tradita ẽ uobis ab apłis . sed ꝓhac certarłsemꝑ usq ad mortẽ.

Expanded text:
lis. Charissimi, omnem sollicitudinem faciens scribendi vobis, etc. De communi eorum salute dicit, de illa salute quae ipsi et illis erat communis. Omnium namque electorum una et communis est salus, fides, et dilectio Christi. Deprecans supercertari semel traditae sanctis fidei. Deprecans non aliam fidem discere quam eam quae semel tradita est vobis ab apostolis, sed pro hac certari se
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ ex patre ds̃ omnẽ creaturã cũ patre quando uoluit disposur
& a principio suꝑbientes angłos ita sub caligine aeris huius dãp¬
nauit ut eosdẽ indiẽ iudicii grauiores reseru& ad poenas Et
ferendũ quia qui angłis peccantib ñ peꝑcit nec hom
parcet suꝑbientib. Sed hos quoq cũ suũ principatũ ñ seruauerint¬

Expanded text:
natus ex Patre Deus, omnem creaturam cum Patre, ut voluit, disposuit, et a principio superbientes angelos ita sub caligine aeris hujus damnavit, ut eosdem in die judicii graviores reservaret ad poenas. Et inferendum quod qui angelis peccantibus non pepercit, nec hominibus parcet superbientibus; sed et hos quoque, cum su
Abbreviated transcription (Latin):
lari in tẽpore nouissimo Et dñs ait in eua gło Indo mopatris mei
mansiones multȩ sunt. Et iterũ : Nonẽ meũ dare uobis : sed quib
paratũ ẽ a patre meo Paratȩ sunt ergo sedes in regnodĩ. paratȩ man¬
siones indomo patris: Paratȩ salus incȩlis tantũ. faci& sedignũ qui
acci pere desiderat. Sed quia nemo suo tantũ conamine dignꝰ fieri¬
nemo suis uirib ad ȩt̃nã potest uenire salutẽ. recte p̃mittit᷑. Qui in uir¬
tute dĩ custo dimini ꝑfidẽ Neq enĩ quis quã suȩ libertatis potentia cus¬
to diri ual& inbonis sed illius ꝑ om̃ã quȩrendũ ẽ auxiliũ ꝑficiam᷑
a quo initiũ bonȩ actionis accepimꝰ. In quo exultabitis modicũ nunc¬

Expanded text:
ini per fidem, etc. Et Dominus ait in Evangelio: In domo Patris mei mansiones multae sunt . Et iterum: Non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo . Paratae ergo sunt sedes in regno Dei, paratae mansiones in domo Patris, parata salus in coelis, tantum faciat se dignum qui accipere desiderat. Sed quia nemo suo tantum conamine dignus fieri, suisque viribus ad aeternam potest venire salutem, recte praemittitur: Qui in virtute Dei custodimini per fidem. Neque enim quisquam suae libertatis potentia custodiri valet in bonis, sed illius per omnia quaerendum est auxilium, ut perficiamur, a quo initium bonae actionis accepimus. In quo exsultabitis, etc. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
plasti perierant. it asꝑsi sanguine eiꝰ potestatẽ satanȩ uitarentꝰ. si c̃
istł ꝑ anni sanguinẽ egrptior dominatũ declinauit Asꝑsionẽ aut̃
dicit more scripturȩ ueteris. ubi qͣ scĩ ficanda erant sanguine
hosturũ solebant asꝑgi: ceterũ ipse dicit manifeste de eo N.siman¬
ducaueritis carne filii hominis. & biberitis eiꝰ sanguinẽ. ñ ha¬
bebitis uitã inuobis. Grã uobis & pax multiplicet᷑: ut qd benece¬
pistis. ꝑ fecte cõpleatis. Bene primo gr̃am postea nominat
pacẽ . quia sine grã xp̃i ad pacẽ reconciliationis eiꝰ ꝑuenire t̃ possumꝰ:
immo nihil pacificũ nisi ꝑ gram eiꝰ habere ualemus

Expanded text:
plasti perierant, ut aspersi sanguine ejus potestatem Satanae vitarent, sicut Israel per agni sanguinem Aegyptorum dominatum declinavit. Aspersionem autem dicit more Scripturae veteris, ubi quae sanctificanda erant, sanguine hostiarum solebant aspergi. Caeterum ipse Dominus dicit manifeste de eo: Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Gratia et pax multiplicetur. Ut quod bene coepistis, perfecte compleatis. Bene primo gratiam, postea nominat pacem, quia sine gratia Christi ad pacem reconciliationis pervenire non possumus, imo nihil pacificum, nisi per gratiam ejus habere valemus
Abbreviated transcription (Latin):
suetudinẽ nr̃am ꝓponentes om̃a & om̃a disserentes ut in
duodecĩ ꝓphę̧tis fecimꝰ. sed breuit̃ & ꝑ int̾ ualla ea tantũ
quae obscura sunt explanantes. nelibrorũ innumerabiliũ
magnitudo lectori fastidiũ faciat. Ad intelligendas autẽ
extremas partes danihelis multiplex grecor historia ne¬
cessaria . ẽ: Suturii uidelic& et callinici. diodori. heroditi.
polibii. possidonii. claudii. theodonis & andronici cogno¬
mento alipi quos & porphirius secutũ e̾ẽ sedicit: Iosephi
quoq & eorũ quos ponit iosephus. praecipueq nr̃i linii & põ¬
historiã . & post alexandrũ usq ad caesarẽ augustũ siriȩ &
aegypti id .ẽ. seleuci & antiochi & tholo meorũ bella describur¬
Et si quando cogimur litterũ saeculariũ recordari & aliqua
ex his dicere quae olim omisimꝰ. non nrãe .ẽ. uoluntatis. sed
ut ita dicã grauissimȩ nec essitatis. ũt ꝓbemꝰ ea quae ascĩs ꝓ¬

Expanded text:
suetudinem nostram proponentes omnia, et omnia disserentes, ut in suetudinem nostram proponentes omnia, et omnia disserentes, ut in duodecim prophetis fecimus; sed breviter et per intervalla ea tantum, quae obscura sunt explanantes, ne librorum innumerabilium magnitudo lectori fastidium faciat. Ad intelligendas autem extremas partes Danielis, multiplex Graecorum historia necessaria est: Sutorii videlicet Callinici, Diodori, Hieronymi, Polybii, Posidonii, Claudii, Theonis, et Andronici cognomento Alipii, quos et Porphyrius esse secutum se dicit: Josephi quoque et eorum quos ponit Josephus, praecipueque nostri Livii, et Pomhistoriam, et post Alexandrum usque ad Caesarem Augustum, Syriae et Aegypti, id est, Seleuci, et Antiochi Si quando cogimur litterarum secularium recordari et aliqua ex hiis disserere, que olim obmisimus, non nostre est voluntatis, sed, ut ita dicam, gravissime necessitatis, ut probemus ea, que a sanctis pro
Abbreviated transcription (Latin):
ad moneo. danhelẽ non iuxta lxx int̾p̃tes sed iuxta theo¬
dotionẽ aecclesias legere: qui utiq post aduentũ xp̃i incredu¬
lus fuit. lic& eũ quidã dicant hebionitã. qui altero genere
iudaeus .ẽ. Sed & origenes de teo dothionis opere inȩditionȩ
uulgata asteriscosposuit. docens de fuisse quae addita sunt.
rursus quosdã uersus oboelis praenotauit. suꝑ flua quaeq desig¬
nans. Cũq om̃s xp̃i aecclãe tã grecorũ quã latinor sirorũ quoq¬
& aegyptior̃ hanc sub asteriscis & oboelis editionẽ legait. ig¬
noscant inuidi laborimeo. qui uolui habere nrõs quos greci
in aquilae & teo dothionis Ac simmichi editionib lectitant
Et si illi in tantis diuitus doctrinarũ non contẽpnunt studia
Cuius &si opus displiceat. certe uoluntas recipienda est.
U erũ iã tẽpus. ẽ. ut ipsius prophȩtȩ uerba texamꝰ. non iuxta con¬

Expanded text:
admoneo, Danielem non juxta LXX interpretes, sed juxta Theoadmoneo, Danielem non juxta LXX interpretes, sed juxta Theodotionem Ecclesias legere, qui utique post adventum Christi incredulus fuit: licet eum quidam dicant ebionitam, qui 621-622 altero genere Judaeus est. Sed et Origenes de Theodotionis opere in editione Vulgata asteriscos posuit, docens defuisse quae addita sunt, et rursus quosdam versus obelis praenotavit, superflua quaeque designans. Cumque omnes Christi Ecclesiam tam Graecorum quam Latinorum, Syrorumque et Aegyptiorum hanc sub asteriscis et obelis editionem legant, ignoscant invidi labori meo, qui volui habere nostros, quod Graeci in Aquilae et Theodotionis ac Symmachi editionibus lectitant. Et si illi in tantis divitiis doctrinarum non contemnunt studia Christianum? Cujus si opus displiceat, certe volunluntas recipienda est. Verum jam tempus est, ut ipsius prophetae verba texamus, non juxta con
Abbreviated transcription (Latin):
belisq ac draconis fabulas non contineri inhebraico. sed parꝰ¬
tẽ c̾ẽ ꝓphę̧tiae abacuc filii iesu de tribu leui Sicut uixta .lxx.
int̾̃p̃tes intitulo eiusdẽ belis fabulȩ ponit᷑. Homo quidã
erat sacerdos nomine danihel filius abda conuiua regis ba-¬
bilonis. cũ danihelẽ & tres pueros de tribu iuda fuisse scã
scriptura testetur. Vnde & nos ante annos plurimos cũ uer¬
teremꝰ danihelẽ. has uisiones oboelo praenotauimꝰ. significan¬
tes eas in hebraico non haberi. Et miror quosdã. MeΜΥ EΙ MΟ¬
POΥC indignari mihi quasi ego decurtauerĩ librũ. cũ & ori¬
genes & eusebius & apollinaris aliiq ȩcclesiastici uiri & doc¬
tores grȩciȩ has ut dixi uisiones non haberi apud hebreos fate¬
antur. nec se debere respondere porphyrio ꝓhis quȩ nullã
scripturȩ scȩ auctoritatẽ praebeant. Illud quoq lectorẽ

Expanded text:
Belisque ac Draconis fabulas non contineri in Hebraico, sed parBelisque ac Draconis fabulas non contineri in Hebraico, sed partem esse prophetiae Abacuc filii Jesu de tribu Levi: sicut juxta LXX interpretes in titulo ejusdem Belis fabulae ponitur: Homo quidam erat sacerdos, nomine Daniel, filius Abda, conviva regis Babylonis: cum Danielem et tres pueros de tribu Juda fuisse, sancta Scriptura testetur. Unde et nos ante annos plurimos cum verteremus Danielem, has visiones obelo praenotavimus, significantes eas in Hebraico non haberi. Et miror quosdam μεμψιμοίρους indicari mihi, quasi ego decurtaverim librum: cum et Origenes et Eusebius et Apollinarius aliique ecclesiastici viri et doctores Graeciae has, ut dixi, visiones non haberi apud Hebraeos fateantur, nec se debere respondere Porphyrio, pro his, quae nullam Scripturae sanctae auctoritatem praebeant. Illud quoque lectorem
Abbreviated transcription (Latin):
suo sensu ieo ore respondeat. qui loquitur ad prophȩtã.
Apcriostuũ. & implebo illud. Sienĩ cũ ad p̃hensi fuerim s
ante iudices & tribunalia mon& ne cogitem quid respon¬
dere debeamꝰ. quanto magis contra aduersarios blaspheman¬
tes sua potest bellabellare . & inseruis suis uincere.
Inde & psalmi plurimi illud hebraicũ quod intitulis ponitꝰ
lammanassẽ. ꝓ quo lxx trans tulerunt infinẽ. magis pro
uictoria continent. Aquila enĩ int̾p̃tatus .ẽ. TONIRO¬
quod ꝓpriae triũ phũ palmã q significat. Sed& hoc nosse
debemus int̾ceteraporphiriũ indanihelis nobis libro obicer
id circo illũ apparere confictũ. nec haberi Apud hebreos sed gre¬
cisermonis ẽẽ cõmentũ : quia in susannę fabula contineatur
dicente danihele ad presbiteros AnΩTUSCΙΝ quam¬
ETIMO AΟΤIΑΝ magis greco sermoni conuenire quã hebreo.
Tui & eusebius. & apollinaris parisententia responder᷑. susanne

Expanded text:
suo sensu, meo ore respondeat, qui loquitur ad prophetam: suo sensu, meo ore respondeat, qui loquitur ad prophetam: Aperi os tuum, et implebo illud . Si enim cum apprehensi fuerimus ante judices et tribunalia, monet ne cogitemus quid respondere debeamus : quanto magis contra adversarios blasphemantes, sua potest bella bellare, et in servis suis vincere? Unde et psalmi plurimi illud Hebraicum, quod in titulis ponitur LAMANASSE  , pro quo LXX transtulerunt, in finem, magis pro victoria continent. Aquila enim interpretatus est τῷ νquod proprie triumphum palmamque significat. Sed et hoc nosse debemus inter caetera, Porphyrium de Danielis libro nobis objicere, idcirco illum apparere confictum, nec haberi apud Hebraeos, sed Graeci sermonis esse commentum, quia in Susannae fabula contineatur, dicente Daniele ad presbyteros, moni convenire, quam Hebraeo. Cui et Eusebius et Apollinarius pari sententia responderunt: Susannae
Abbreviated transcription (Latin):
porphirius uniuersa cõpleta & trans acta negare nonpoterat.
superatus historiae ueritate. in hanc prorupit calũniã. ut ea
quae in consũ matione mundi de antichristo futura dicunt᷑
propt̃ gestorũ inquibusdã similitudinẽ subantiocho ephi¬
phane impleta ẽe contendat. Cuius inpugnatio testimo¬
niũ ueritatis est. Tanta enĩ dictorũ fuit fides. ut ꝓphęta in¬
credulis hominib non uideat᷑ futura dixisse . sed narrasse p̃¬
terita. Et tam̃ sicubi se occasio in explanatione eiꝰdẽ uolumi¬
nis dederit. calũniis illius strictĩ respondere conabor. & phelo¬
sophiae artib immomalitiae sȩcular ꝑ quã sub uertere ni¬
tit᷑ ueritatẽ & quib dã prȩstigiis clarũ oculor̃ lumen auferre.
explanatione si ꝑlici contraire. Itaq: obsecro uos pamima¬
tatis exemplar. unctos fide & sanguine. ut conatus in eos
orationib: adiuuetis. Q dñs atq saluator nr̃ procausa sua¬

Expanded text:
Porphyrius universa completa, et transacta negare non poterat, Porphyrius universa completa, et transacta negare non poterat, superatus historiae veritate, in hanc prorupit calumniam, ut ea quae in consummatione mundi de Antichristo futura dicuntur, propter gestorum in quibusdam similitudinem sub Antiocho Epiphane impleta contendat. Cujus impugnatio testimonium veritatis est. Tanta enim dictorum fides fuit, ut propheta incredulis hominibus non videatur futura dixisse; sed narrasse praeterita. Et tamen sicubi se occasio in explanatione ejusdem voluminis dederit, calumniae illius strictim respondere conabor, et philosophiae artibus, immo malitiae saeculari, per quam subvertere nititur veritatem, et quibusdam praestigiis clarum oculorum lumen auferre, explanatione simplici contraire. Itaque obsecro vos, Pammatatis exemplar, junctos fide et sanguine, ut conatus meos vestris orationibus adjuvetis: ut Dominus atque Salvator pro causa sua
Abbreviated transcription (Latin):
ONTRA MANIHETE
prophȩtam duodecimũ librũ scripsit porphy¬
rius. nolens eũ abipso cuius est scriptus nomine
ẽẽ cõpositũ : sed aquodã qui tẽporibus antiochi
qui appellatus ẽ ephiphanes fuerat iniudȩa:
Et non tã damhelẽ uentura dixisse quã illũ
narrasse p̃terita: Deniq quic quid usque ad
antio chũ dicerit uerã historiam continere: Siquid autẽ
ultra opinatus sit quia futura nescierit esse mentitum.
apollinaris quoq uno grandi libro hoc est uigesimo sexto.
x antehos exparte methodius. Verum qui a nobis propa¬
sitũ est non aduersarii calũnis respondere. quae longo ser¬
mone indigent. sed ea quae a prophȩta dicta sunt nr̃is disse¬
rere idẽ xp̃ianis. illud p̃fatione cõmoneo. nullũ prophȩta¬
turũ. quod ẽ. cõmune cũ cȩteris . sed quo tẽpore uenturus sit
doc&. et regesꝑordinẽ digerit & an nos ꝑ ordinẽ enumerat.
ac mani festissima signa praenuntiat. Quae quia uidit

Expanded text:
ontra prophetam Danielem duodecimum librum scripsit Porphyrius, nolens eum ab ipso, cujus inscriptus est nomine, esse compositum: sed a quodam qui temporibus Antiochi qui appellatus est Epiphanes, fuerit in Judaea, et non tam Danielem ventura dixisse, quam illum narrasse praeterita. Denique quidquid usque ad Antiochum dixerit, veram historiam continere: si quid autem ultra opinatus sit, quia futura nescierit, esse mentitum. Apollinarius quoque uno grandi libro, hoc est, vicesimo sexto, et ante hos ex parte Methodius. Verum quia nobis propositum est, non adversarii calumniis respondere, quae longo sermone indigent: sed ea quae a propheta dicta sunt nostris disserere, id est, Christianis, illud in praefatione commoneo, nullum prophetaturum, quod est commune cum caeteris: sed etiam quo tempore venturus sit docet; et reges per ordinem digerit, et annos enumerat, ac manifestissima signa praenuntiat. Quae quia vidit