comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
puerũ subt̃ abietẽ. & abiens sedit c̃tra delonge quasi iact̾
sagitȩ. dix̃ enĩ non uidebo mortẽ paruili mei. & sedit
contra eũ. & statũ iungit᷑. exclamauit puer &e fleuit.
& audiuit ds̃ uocẽ pueri deloco ubi erat. & dix̃ angłs
dñi ad agar de cęlo & rełqͣ: nullũ moueat. In hebrȩo
enĩ pꝰ hoc qđ scriptũ ẽ. non uidebo mortẽ ꝓueri mei.
ita legit᷑. qd ipsa agar sederit cont̃ puerũ. & leuaue¬
rit uocẽ suã & fleuerit. & audierit ds̃ uocẽ paruuli
Flente enĩ matre. & mortẽ filii miserabilit̾ p̃stolante : As
exaudiuit puerũ: dequo pollicitꝰ fuerat abrahȩ dicens. Sed
& filiũ ancillȩ tuȩ ficiã ingentẽ magnã. Alioquin & ipsa
mat̃ ñ suã mortẽ : s filii deplorabatꝰ seꝑcit igit᷑ ei ds̃. ꝓquo
fuerat & fletꝰ. Deniq & in c̃sequentib dr̃ Surge & tolle
puerũ. & tene manũ eiꝰ. Ex quo manifestũ ẽ eũ qui teneri

Expanded text:
puerum subter abietem, et abiens sedit de contra longe quasi japuerum subter abietem, et abiens sedit de contra longe quasi japarvuli mei; et sedit contra eum, et sic adjungitur: Et clamavit puer, et flevit, et audivit Dominus vocem pueri de loco ubi erat, et dixit angelus Dei ad Agar de coelo, et reliqua; nullum moveat: in Hebraeo enim post hoc quod scriptum est, Non videbo mortem pueri mei, ita legitur quod ipsa Agar sederit contra puerum, et levaverit vocem suam, et fleverit, et exaudierit Deus vocem parvuli. Flente enim matre, et mortem filii miserabiliter praestolante, Deus exaudivit puerum, de quo pollicitus fuerat Abrahae, dicens: Sed et filium ancillae tuae in gentem magnam faciam, alioquin et ipsa mater non suam mortem, sed filii deplorabat. Pepercit igitur ei Deus, pro quo fuerat et fletus. Denique in consequentibus dicitur: Surge, tolle puerum, et tene manum ejus. Ex quo manifestum est, eum qui tenetur,
Abbreviated transcription (Latin):
breis exponit᷑. siue qdđ idola fecerit iuxta illud qđ alibi scrip¬
ium ẽ. sedit popłs comedere & bibere. & surrexerunt
ludere: siue qđ ad ũsum isaac quasi maioris aetatis loco
sibi & ludo pͥmogenita uindicar&. qđ quidẽ sara audiens
ñ tulit. & hoc ex ipsius apꝓbat᷑ sermone dicentis Cice
ancillã hane cũ filio suo. Non enĩ erit heres filius ancillȩ
cũ filio meo isaac Et sumpsit panes & utrẽ aquȩ &
dedit agar. ponens suꝑ humerũ eiꝰ & paruulũ: & dimisit eã
& aliis xũ. annũ uindicantib: Nos igit᷑ ut breuiorẽ eligamꝰ
om̃is filius ad eõ parationẽ parentũ in fans uocet᷑ & par¬
uulus Hec mirem̃ habere barbarã linguã ꝓpͥetates suas.
cũ hodieꝙ rome om̃s filui uocent᷑ in fantes. Posuit ergo
abrahã panes & utrẽ suꝑ humerũ agar. & hoc facto
dedit puerũ matri. hoc ÷ in manꝰ eiꝰ eũ tradidit & cõmen¬
dauit: & ita emisit dedomo Quod aut̃ sequit᷑. & ꝓiecit

Expanded text:
sive quod idola ludo fecerit, juxta illud quod alibi scriptum est: Sedit populus comedere et bibere, et surrexerunt ludere : sive quod adversum Isaac, quasi majoris aetatis, joco sibi et ludo primogenita vendicaret. Quod quidem Sara audiens, non tulit: et hoc ex ipsius approbatur sermone dicentis: Ejice ancillam hanc cum filio suo. Non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac . Et sumpsit panes et utrem aquae, et dedit Agar, ponens super humerum ejus, et parvulum, et dimisit eam. , aliis duodecimum annum vendicantibus. Nos igitur ut breviorem eligamus omnis filius ad comparationem parentum infans vocetur et parvulus. Nec miremur habere barbaram linguam proprietates suas, cum hodieque Romae omnes filii vocentur infantes. Posuit ergo Abraham panes et utrem super humerum Agar. Et hoc facto dedit puerum matri, hoc est, in manu ejus eum tradidit, commendavit, et ita emisit e domo. Quod autem sequitur: Et projecit
Abbreviated transcription (Latin):
in aulone mãbrȩ ut in hebrȩo habał. ut ingeraris ubi &
bersabeȩ usꝙ hodie oppidũ e. quȩ ꝓuintia ante non
grande tẽpꝰ ex diuisione p̃sidiũ palestinȩ salutaris est
dictȩ Huiꝰ rei scriptura testis ẽ. quȩ ait. Et habitauit
ab rahã int̾ra philistinoꝵ. Et dix̃ ei ds̃. Tolle filium
tuũ unigenitũ quẽ diligis isaac. & uade int̾ram excelsã
& offer illũ ibi in holo caustũ suꝑ unũ de montib quẽ¬

Expanded text:
in Aulone Mambre, ut in Hebraeo habetur: sed in Geraris, ubi et Bersabee usque hodie oppidum est. Quae provincia ante non grande tempus, ex divisione praesidum Palaestinae, Salutaris est dicta. Hujus rei Scriptura testis est, quae ait: Et habitavit Abraham in terra Philistinorum . Et dixit ei Deus: Tolle filium tuum unigenitum, quem diligis, Isaac, et vade in terram excelsam, et offer illum ibi in holocaustu
Abbreviated transcription (Latin):
siue recte qđ aquila posuit. & symmachus ꝑsin litte¬
ram scribi hic uͦ samech litterã positã. Ex quo ma¬
nifestũ ẽ. non int̃ pretationẽ stirpiũ condensarum.
& in modũ retis int̃ sẽ uirgulta c̃texta uerbum
sabah. sed nom̃ sonare uirguli. qđ ita hebraice dr̃
Ego uero diligent̃ inquirens CYRNEOΝA ꝑ samech
litterã scribi crebro repperi Et uocauit a brahã
nom̃ loci illius dñs uid&. ut dicant̃. hodie in monte
lio sableuari: dicant. In monte dñs uidebit᷑. hoc est
sic̃ abrahȩ. miserebit᷑ & nr̃i. Unde & signũ dati ari¬
etis solent &iã nunc cornu clangere t annun¬

Expanded text:
sive retesive rete vero   SAMECH littera posita est: ex quo manifestum est non interpretationem stirpium condensarum, et in modum retis inter se virgulta contexta verbum Sabech, sed nomen sonare virgulti, quod ita Hebraice dicitur. Ego vero diligenter inquirens, συχνεῶνα per SAMECH   litteram scribi crebro reperi. 339 Et vocavit Abraham nomen loci illius, Dominus videt: ut dicant hodie, in monte lio sublevari, dicunt: In monte Dominus videbit, hoc est, sicut Abrahae, miserebitur et nostri. Unde et in signum dati arietis solent etiam nunc cornu clangere. In
Abbreviated transcription (Latin):
ter p̃tat᷑ & lucens. qr ibi ẽ dabir hoc ÷ oraculũ dñi. & lex
& sp̃s sc̃s qͥ doc& homines atritatẽ: & inspirat ꝓphetas¬
Et abut in locũ quẽ dixit ei ds indie t̃tia Notandũ qđ
mambrȩ: cũ inde usq ad montẽ moria uix unius diei
iter plenũ sit. Et leuauit abrahã oculos suos. & ecce
aries pꝰ tergũ eiꝰ : tenebat᷑ in uirgulto sabaeh coriub
suis. Nidiculã rem in hoc loco emisenꝰ eusebius est
locutꝰ. S̃ab&h inquiens dr̃ hyrcus. qͥ rectis cornibus
ad carpendas arboris frondes. sub limis attollit᷑ Rurs
aquila c̃yRNeoNa int̃ p̃tatus ẽ.quẽ nos ueprẽ possumꝰ
dicere ł spin& ũ. Et ut uerbi uim int̾ pretemur
condensa & int̃se implexa uirgulta. Unde & sym¬
machus in eandẽ ductus opinionẽ. & apparuit ait
aries post hoc retent in rete cornib suis. Uerũ quib¬
dam in hoc dũ taxat loco melius uident᷑ int̾p̃tati eẽ
in uirgulto sab& h cornib suis Et enĩ cyRΝΕΟΝΑ

Expanded text:
terpretatur et lucens, quia ibi est Dabir, hoc est oraculum Dei, et lex et spiritus qui docet hominem veritateEt abiit in locum, quem dixit ei Deus, in die tertia. Notandum quod Mambre: cum inde usque ad montem Moria, vix unius diei iter plenum sit. Et elevavit Abraham oculos suos: et ecce aries post tergum ejus tenebatur in virgulto Sabech cornibus suis. Ridiculam rem in hoc loco Emisenus Eusebius est locutus: Sabech, inquiens, dicitur hircus, qui rectis cornibus et ad carpendas arboris frondes sublimis attollitur. Rursum Aquila συχνεῶνα interpretatus est, quem nos veprem possumus dicere, vel spinetum: et ucondensa et inter se implexa virgulta. Unde et Symmachus in eamdem ductus opinionem: Et apparuit, ait, aries, post hoc retentus in rete cornibus suis. Verum quibusdam in hoc duntaxat loco melius videntur interpretati eIn virgultum Sabech cornibus suis, etenim συχνεὼν,
Abbreviated transcription (Latin):
pellat᷑ Et c̃cider̃ gigantes in astaroth carnałn. & gentes
fortes simul eũ eis & omnia eosinsau che ciuitate antequã
sodomã ꝑuenirent. Quattuor reges ꝓfecti de babylone
int̃ fecer̃ gigantes. hoc ÷ raphaim. robustos quoꝙ arabiae.
hodie sic uocat᷑. Lorim enĩ & emim. terribiles & horrendi
trans ferentes. gentes fortissimas posuer̃. Porrobahem ꝓ qͦ¬

Expanded text:
pellatur. Et condiderunt gigantes in Astaroth Carnaim, et gentes pellatur. Et condiderunt gigantes in Astaroth Carnaim, et gentes fortes simul cum eis: et Ominaeos in Save civitate, antequam Sodomam pervenirent. Quatuor reges profecti de Babylone, interfecerunt gigantes, hoc est RAPHAIM  , robustos quosque  Al. hodie sic vocatur. Zuzim autem et Emim terribiles et horrendi transferentes, gentes fortissimas posuerunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ambo in c̃spectu dĩ: & in psalterio dr̃ non iussificabit᷑ in
c̃spectutuo om̃is uiuens. Leua oculos tuos & uide a loco
in qͦ tũ nunc es ad aqͥlonẽ. & ad austrũ. & adorientẽ. & ad
mare : qr omẽm terrã quã tũ uides. tibi dabo eã. & semini
tuo. Quattuor climata mundi posuit. orientẽ: & occidentẽ.
septentrionẽ: & meridianũ. Qđ aut̃ in om̃ib scripturis le¬
ꝗit᷑. hic semel dixissẽ sufficiat. mare semꝑ ꝓoccidente poni
abeo qđ palestinȩ regio ita sit: ut mare in occidentis plaga
scripturarũ loco salisa nominari dicique rursum
t̾tio motu terrȩ absorta sit. & exeo tẽpore qͦ sodo na
& gomorra. ad ama & sebo im diuino igni sub uersȩ sunt:
illa paruula nuneu pat᷑. Si qͥdẽ segor transfert᷑ in paruã.
quȩ lingua syria Roara dr̃: Uallis enĩ salinarũ. sic̃ in hoc
eodẽ libro seribit᷑ inqua fuerunt ante putei bituminef:
post dĩ irã & sul phuris pluiuã in mare mortuũ uersa est:

Expanded text:
n Psalterio dicitur: Non justificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Leva oculos tuos, et vide a loco, in quo tu nunc es ad Aquilonem, et ad austrum, et ad orientem, et ad mare: quia omnem terram, quam tu vides, tibi dabo eam et semini tuo. Quatuor climata mundi posuit, orientem et occidentem, septentrionem et meridianum. Quod autem in omnibus Scripturis legitur, hic semel dixisse sufficiat, mare semper pro occidente poni: ab eo quod Palaestinae regio ita sita sit, ut mare in occidentis plaga Scripturarum loco Salisa nominari: dicique rursum,uod scilicet tertio motu terrae absorpta sit . Et ex eo tempore, quo Sodoma et Gomorrha, Adama et Seboim divino igne subversae sunt, illa parvula nuncupetur. Siquidem Segor transfertur in parvam, quae lingua Syra Zoara dicitur. Vallis autem Salinarum, sicut in hoc eodem libro scribitur, in qua fuerunt ante putei bituminis, post Dei iram, et sulphuris pluviam, in mare Mortuum versa est:
Abbreviated transcription (Latin):
coqt p̃ putiũ habens. abrahȩ benedixerit circũ ciso. & in
abriã łeui & ꝑleui aa ron: id ÷ deqͦ pꝰ ea sacerdotiũ Ex qͦ coligi
ult sactrdotiũ ȩccłȩ habentis p̃putiũ. benedixisse circũ cisob
Scehi munisteriũ nr̃m in uerbo ordinis significat. Neq̃ quã
a a ron in racionabilib uictimnis immolandis. ẜ allato pa¬
ne d̾s̃ quiđ dabis mͥ : Ego uado sine liberis. & filius ma¬
sch uernaculȩ meȩ hic damascus eleater Et dix̃ abra¬
ham. Ecce mͥ ñ dedisti semen. & filius uernaculȩ meȩ
heres iñs ertt Ubi nos habemꝰ & filius masech uernaculȩ
nees inhiebreo seriptũ e. nam̃aseoħ s̃e tħi. quod
nqula transtulit Ñocye ñITNCOI NIACXOU Id : filius

Expanded text:
iso, et in Abraham Levi, et per Levi Aaron: de quo postea sacerdotium. Ex quo colligi vult, sacerdotium Ecclesiae habentis praeputium, benedixisse circumciso sacdech : mysterium nostrum in verbo ordinis significatur: nequaquam per Aaron irrationalibus victimis immolandis, sed oblato pane Deus, quid dabis mihi? Et ego vado sine liberis: et filius Masec vernaculae meae, hic Damascus Eliezer. Et dixit Abram: Ecce mihi non dedisti semen: et filius vernaculae meae haeres meus erit. Ubi nos habemus, et filius Masec vernaculae meae: in Hebraeo scriptum est, UBEN MESECH BETHI: quod Aquila transtuli
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm in exodo seriptũ sit. & unnta aut̃ generatione egressi st̃
filui isrł deterra aegipti:. Suꝑ qͦ capitulo: paruũ uolumen
edidimꝰ. Ecce c̃ elusit mẽ dñs. ut ñ pariã. In gredere ergo
ad ancillã meã. ut habeã filios exea: Diligent̃ nota. qdđ ꝓcre¬
atio filioꝵ : in hebrȩo aedificatio scriptũ ẽ. Legit᷑ enĩ ibi Ingre¬
dere ad aneillã meã. si qͦ mͦ aedificer exea: & ne forte hoc sit.

Expanded text:
 sit: Quinta autem generatione egressi sunt filii Israel de terra Aegypti . Super quo capitulo parvum volumen edidimus. Ecce conclusit me Dominus, ut non pariam: ingredere ergo ad ancillam meam, ut habeam filios ex ea. Diligenter nota, quod procreatio filiorum, in Hebraeo aedificatio scripta est. Legitur enim ibi: Ingredere ad ancillam meam, si quo modo aedificer ex ea. Et vide, ne forte hoc sit,
Abbreviated transcription (Latin):
dr hocẽ Ego sine liberis morior. & filius ꝓcuratoris
mei ł dulici qͥ unauersa dispensat & distribuit cibaria fa¬
miliȩ mes : uocat᷑ ꝙ damascus elieder: hic meus heres ert
Porro eluetor uit̃ p̃tat᷑ ds̃ mñs adutor Ab hoc aiunt da¬
mascũ ae c̃ dita &e nuncupatã E gosũ dõ qͥ eduxitẽ de
regione caldeoꝵ. Hoo ÷ qđ paulo ante diximꝰ in hebrȩo ha¬
bero euaedaxite de urehes dim. id÷ de incendio chaldeor

Expanded text:
dicit, hoc est: Ego sine liberis morior, et filius procuratoris mei, vel villici, qui universa dispensat et distribuit cibaria familiae meae, vocaturque Damascus Eliezer, hic meus haeres erit. Porro Eliezer interpretatur, Deus meus adjutor. Ab hoc aiunt Damascum et conditam, et nuncupatam. Ego Deus, qui eduxi te de regione Chaldaeorum. Hoc est, quod paulo ante diximus in Hebraeo haberi: qui eduxi te de UR CHESDIM, id est, de incen
Abbreviated transcription (Latin):
reũtentes uener̃ ad fontẽ iudicu. hȩc ÷ cades. Per antici¬
pationẽ dr̃. qđ postea sic uocatũ ẽ. Significat enĩ locum
apud petrã qͥ fons iudicu nominat᷑ qr ibi ds̃ popłni udi¬
cauerit. Et ꝑcusser̃ omem regionẽ a malechitarũ & amor¬
reoꝵ. sedentẽ in asson thamarꝰ Hoc oppidũ ẽ qđ nunc uo¬
cat᷑ engaddi balsami & palmarũ fertile. Porro assonthanir
in lingua nr̃a resonat urbs palmarũ. Thamar quippei
in hebreo hab& rachus. id : substantia. E qui fagerat. nun¬
nauit ab raliã transitori. ipse uͦ sedebat ad quercũ mam¬
brȩ amorrei fr̃ĩs aescol. & frĩs aunan. qͥ erant ẽ uincti
abrahȩ. Peo qđ nos posuimꝰ transitori : in hebrȩo scriptũe
hebreo. hoc enĩ transitor ex pͥmit᷑. Qđ aut̃ ait. apud querco
transtuler. sed aner : ut ostender& mãbrȩ aescol. & aner
amorreos atꝙ germanos sotios fuisse abrahȩ. Et ꝑsecutꝰ
ẽ eos usꝙ addan ad phoenicis oppidũ. qđ nunc paneas dr̃

Expanded text:
revertentes venerunt ad fontem Judicii, hoc est Cades. Per anticipationem dicitur, quod postea sic vocatum est. Significat autem locum apud petram, qui fons Judicii nominatur quia ibi Deus populum judicarit. Et percusserunt omnem regionem Amalecitarurhaeorum sedentem in Asasonthamar. Hoc oppidum est, quod nunc vocatur Engaddi, balsami et palmarum fertile. Porro Asasonthamar, in lingua nostra resonat, urbs Palmarum. Thamar quippe pin Hebraeo habet RACHUS  , id est substantiam. Et qui fugerat, nuntiavit Abram transitori. Ipse vero sedebat ad quercum Mambre Amorrhaei fratris Eschol, et fratris Aunam, qui erant conjurati Abrahae. Pro eo, quod nos posuimibri , hoc enim transitor exprimitur. Quod autem ait, apud quercum transtulerunt, sed Aner, ut ostenderet Mambre et Escol et Aner Amorrhaeos atque germanos, socios fuisse Abrae. Et persecutus est eos usque Dan, ad Phoenicis oppidum, quod nunc Paneas dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
a se distant in unũ riuulũ federatis: iordanis. appellatur
Melchn sedech rex salẽ ꝓtulit panes & uinũ. & ipse sacerbis
q̃ ex celis. & benedixit ci. Quia semel opuseulũ nr̃m uel
de sioc sentiant inferamꝰ. Qiunt hunc eẽ sem noe filiũ. &
supputantes annas uitȩ ipsius: ostendunt eũ adisaae usꝙ
urisse. om̃sꝙ pͥmogenitos a noe. donec sacer dotio fungerã

Expanded text:
appellatur. Et Melchisedech rex Salem protulit panem et vinum, et ipse Sacerdos Dei excelsi, et benedixit ei. Quia semel opusculum nostrum, de hoc sentiant, inferamus. Aiunt hunc esse Sem filium Noe: et supputantes annos vitae ipsius, ostendunt eum ad Isaac usque vixisse, omnesque primogenitos Noe donec sacerdotio fungeretur
Abbreviated transcription (Latin):
dr. fic erit rusticꝰ homo. Manꝰ eiꝰ suꝑ om̃s. & manꝰ omĩum
suꝑ eũ. & contͣ faciẽ om̃iũ frm̃ suoꝵ habitabit ꝓrustico in
hebreo seriptũ hab&. p̃ aRo qd int̾ p̃tat᷑ onager Significat
aut̃ sem̃ eiꝰ habitaturũ in heremo. id ÷ saracenos uagos. incer¬
tisꝙ sedib qͥ uniuersas gentes qͥb desertũ ex latere iungit᷑
in curant : & impugnant᷑ ab om̃ib Etlocutꝰ ẽ ei dñs dicens¬
Eece testam̃tum meũ tecũ. & eris pat̾ multitudinis geiiũ.
& ñ uocabit᷑ ultra nom̃ tuũ abrã sed erit nom̃ tuũ abrahã.
qr patrẽ multarũ gentiũ posui tẽ Notandũ qđ ubicũ ꝙ
in greco testam̃tũ legimꝰ: ibi inhebraieo sermone sit foedus
sare addiderit. Dicebat᷑ enĩ pͥmũ abrã. qdđ int̾ p̃tat᷑ pat̃¬

Expanded text:
rusticus homo: manus ejus super omnes, et manus omnium super eum, et contra faciem omnium fratrum suorum habitabit. Pro rustico in Hebraeo scriptum habet, phere , quod interpretatur onager. Significat autem semen ejus habitaturum in eremo, id est, Saracenos vagos incertisque sedibus, qui universas gentes, quibus desertum ex latere jungitur incursantes, impugnantur ab omnibEcce testamentum meum tecum: et eris pater multitudinis gentium, et non vocabitur ultra nomen tuum Abram, sed erit nomen tuum Abraam, quia patrem multarum gentium posui te. Notandum 331 quod ubicumque in Graeco, Testamentum legimus, ibi in Hebraeo sermone sit foedus,Sarae addiderit: dicebatur enim primum ABRAM  , quod int
Abbreviated transcription (Latin):
abrahã babẏlonio uallatꝰ incendio. q illud ad orare uole lut.
dĩ sit auxilio liberat. & ex illo tẽpore ei dies uitȩ & tempꝰ
reputet᷑ aetatis ex quo c̃ fessus ẽ dñm. spernens idola
chaldȩoꝵ. Potest enĩ fieri. ut q seriptura reliquit incertã
ante paucos annos thare dechaldȩa ꝓfectꝰ uenerit inchar¬
rã. quã mortẽ obierit. e statĩ post ꝑsecutionẽ in
tarrã uenerit. & ibi diutius sit moratꝰ Siquis uͦ hiue
expositioni c̃trarius ẽ: quȩrat aliã solutionẽ. & tuno
recte ea quȩ a nob̾ dicta sunt imꝓbabit. Et ꝓficiscens
abralã. abiit indesertũ. & fimes facta ẽ suꝑ t̾ram &
in p̃senti & in plurimis aliis locis. ꝓdeserto ad austrũ
scriptumẽ in hebrȩo. Hoc igit᷑ notare debemꝰ. Et aider̃
cã principes pharaonis & laudauer̃ eã apud pharaonẽ

Expanded text:
Abram Babylonio vallatus incendio, quia illud adorare nolebat, Abram Babylonio vallatus incendio, quia illud adorare nolebat, Dei sit auxilio liberatus: et ex illo tempore dies vitae et tempus reputetur aetatis, ex quo confessus est Dominum spernens idola Chaldaeorum. Potest autem fieri ut quia Scriptura reliquit incertum, ante paucos annos Thara de Chaldaea profectus venerit in Charran quam mortem obiret: vel certe statim post persecutionem in Charram venerit, et ibi diutius sit moratus. Si quis ergo huic expositioni contrarius est, quaerat aliam solutionem, et tunc recte ea, quae a nobis dicta sunt, improbabit. Et proficiscens Abram, abiit in desertum: et fames facta est super terram. Et in praesenti et in plurimis aliis locis, pro deserto, ad Austrum, scriptum est in Hebraeo. Hoc igitur notare debemus. Et viderunt eam principes Pharaonis, et laudaverunt ea
Abbreviated transcription (Latin):
& nachor sibi uxores. Nom̃ uxoris ab rahã sarai. & nomen
uxoris nachor melcha filia aran. Pat̃ aut̃ melchȩ ipse ẽ
Equib melchã accepit uxorẽ nachor & sarai abraham.
Necdũ quippe int̾ patruos & frm̃ filias nuptiȩ fuerant
lege ꝓhibitȩ. quȩ in primis hominib &iã int̾ fr̃s & sorores
initȩ sunt. Et rat aut̃ aut̃ abrahã septuaginta & quinꝙ
annoꝵ quando egressus ẽ excharra. Indissolubilis na
scit᷑ quęstio. Sienĩ thare pat̾ abrahȩ cũ ad hue ess&
in regione chaldȩa. septuaginta annoꝵ genuit ab rahã
& postea incharrã ducentesimo quinto aetatis suȩ anno¬
septuaginta quinq annoꝵ fuisse memorat᷑: cũ a natiui¬
tate abrahȩ usq ad mortẽ patris eiꝰ cxxxu. anni fusse do¬
ceant᷑. Uera ẽ igit᷑ illa hebrȩoꝵ traditio quã su pra diximꝰ.
qđ egressus sit thara cũ filus sius deigne chaldȩoꝵ. & quia

Expanded text:
t Nachor sibi uxores. Nomen uxoris Abram, Sarai: et nomen t Nachor sibi uxores. Nomen uxoris Abram, Sarai: et nomen uxoris Nachor, Melcha fE quibus Melcham accepit uxorem Nachor, et Sarai Abraham: necdum quippe inter patruos, et fratrum filias nuptiae fuerant lege prohibitae, quae in primis hominibus, etiam inter fratres et sorores initae sunt. Erant autem Abram septuaginta quinque annorum, quando egressus est ex Charra. Indissscitur quaestio. Si enim Thara pater Abrae, cum adhuc esset in regione Chaldaea, septuaginta annorum genuit Abram, et postea in Charran CCV aeseptuaginta quinque annorum fuisse memoratur: cum a nativitate Abrae usque ad mortem patris ejus, centum triceantur? Vera est igitur illa Hebraeorum traditio, quam supra diximus, quod egressus sit Thara cum filiis suis de igne Chaldaeorum; et quod
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcul ã nob̃ sunt. ł ita uocant᷑ ut pͥmũ. ł quȩ immutata sint
ignorant᷑. Posseder̃ aut̃ a co foenȩ fluuio omẽm indȩ regio¬
Pro eo qđ legimꝰ. in regione chaldeoꝵ. in hebrȩo hab&. in ur
chesdim. id÷ in igne chaldeoꝵ. Tradunt enĩ hebrȩi ex hac
occasione istius modi fabulã. qđ abrahã in ignẽ missus sit.
qr ignẽ adorare noluerit quẽ chaldȩi colunt: & dĩ auxibo
liberat᷑ de idolatriȩ igne ꝓfugerit. Quod in sequentib scribit᷑
egressum eẽ tharã cuni sobole sua de regione chaldeoꝵ. pro
quo in hebrȩo hab& de incendio chaldȩoꝵꝵ. & hoc eẽ qđ nune
dr̃: & mortuus ẽ aran ante c̃spectũ tharȩ patris sui in
t̃ra natiuitatis suȩ in igne chaldȩoꝵ. qr uidelic& ignẽ nolens
adorare: igne c̃ sumptꝰ sit. Loquit᷑ enĩ postea dñs ad abraha
Cgo sum. qͥ eduxi tẽ deigne chaldȩoꝵ Et sumpser̃ abrahã¬

Expanded text:
procul a nobis sunt, vel ita vocantur, ut primum, vel quae immutata sunt, procul a nobis sunt, vel ita vocantur, ut primum, vel quae immutata sunt, ignorantur. Possederunt autem a Cophene fluvio, omnem Indiae regioPro eo, quod legimus, in regione Chaldaeorum, in Hebraeo habetur, in UR CHESDIM  , id est in igne Chaldaeorum. Tradunt autem Hebraei ex hac occasione, istiusmodi fabulam: Quod Abraham in ignem missus sit, quia ignem adorare noluerit, quem Chaldaei colunt, et Dei auxilio legressum esse Tharam cum sobole sua de regione Chaldaeorum, pro quo in Hebraeo habetur, de incendio Chaldaeorum. Et hoc esse quod nunc dicitur: Mortuus est Aran ante conspectum Thare patris sui in terra nativitatis suae, in igne Chaldaeorum: quod videlicet ignem nolens adorare, igne consumptus sit. Loquitur autem postea Dominus ad Abraham: Ego sum qui eduxi te de igne Chaldaeorum. Et sumpserunt Abram e
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃ ubi aquȩ calidȩ ꝓrũpentes in mare mortuũ defluunt
Filu sem. elam & assur. & arfisid & ludi. e aran: ab caplirat
siauno partẽ asiȩ. usꝙ adindicũ occtinũ tenent: Est aut̃ clũ aquo
clamitȩ principes ꝑsidis. De assur ante iã dictũ ẽ. qđ ninũ
urbẽ condiderit. Arfisadi a quo caldei Ludi: aquo lidia
Aram: a quo syrii. Quorũ metropolis ẽ damascus. Filii aram.
hus & hul & gether & mesus: araconitidis & damasci c̃ditor
int̾pretes in libro iob. ubi in hebreo scribit᷑ t̾ra hus. regionẽ
auxitiden quasi husitidẽ transtuler̃. Ul. aquo armoenii.
tes mnosoch dixer̃. qͥ nunc uocant᷑ meones. Arfaxad genuit
sela & sela genunit heber. Et heber: nati sunt duo filii. nom̃¬
Heber a quo hebrei Uaticinio quondã filio suo falech nomen
imposuit. qͥ int̃ pretat᷑ diuisio: ab eo qđ indieb eiꝰ linguȩ in
posteriora nomina inuenire ñ potui. sedusꝙ in p̃sens: quia

Expanded text:
dicitur, ubi aquae calidae prorumpentes in mare Mortuum defluunt. 322 dicitur, ubi aquae calidae prorumpentes in mare Mortuum defluunt. 322 Filii Sem, Elam, et Assur, et Arphaxad, et Lud, et Aram. Hi ab Euphrate fluvio partem Asiae usque ad Indicum Oceanum tenent. Est autem Elam, a quo Elamitae principes Persidis. De Assur ante jam dictum est, quod Ninum urbem condiderit. Arphaxad a quo Chaldaei: Lud a quo Lydii: Aram a quo Syri, quorum metropolis est Damascus. Filii Aram, Us, et Ul, et Gether, et Mes. Us Trachonitidis et Damasci conditor, ginta Interpretes in libro Job, ubi in Hebraeo scribitur, terra Us, regionem Ausitidem, quasi Usitidem, transtulerunt. Ul, a quo Armenii: inta Interpretes Mosoch dixerunt, nunc vocantur Maeones. Arphaxad genuit Sela, et Sela genuHeber, a quo Hebraei, vaticinio quodam filio suo Phaleg nomen imposuit, qui interpretatur divisio, ab eo quod in diebus ejus linguae in ium posteriora nomina invenire non potui; sed usque in praesens, quia
Abbreviated transcription (Latin):
urbs in foenice sy don uocat᷑. Deinde arucȩus. qͥ archas c̃ didu
oppidũ contra tripolim. in radicib libani sitũ. aquo haud ꝓol
tempꝰ. ab assyrus tam: quã ab hobrȩis. ita ut apud ueteres dieta
fuerat appellat᷑. Hanc macedones qͥ pꝰ alexandrũ in oriente
regnauer̃ epiphaniã nucupauer̃: non nulli antiochã ita appel¬
latã putant alii lic& ñ uere: tam̃ opinionẽ suã quasi ueri simile
uocabulo c̃sulentes. emmas pͥmũ ab antiochia mansionẽ edissan
ꝑgentib appellari putant. & eandẽ eẽ quȩ apud ueteres dieta
sit aemathi. Et fuit terminꝰ chananeoꝵ a sydone. donec uenus
ingerara usq ad gatam ꝑgentib sodomã & gomorrã. & ad amam
& seboim. usq licȩ Quia cȩterȩ ciuitates. sẏdon uidelic&a & gepr¬
& sodoma & gomorra. & adama & seboim. notȩ sunt om̃ib. hoc
tantũ ad notandũ uidet᷑. qđ licȩ ipsa sit quȩ nunc calleroche

Expanded text:
urbs in Phoenice Sidon vocatur; dein Aracaeus, qui Arcas condidit urbs in Phoenice Sidon vocatur; dein Aracaeus, qui Arcas condidit oppidum, contra Tripolim, in radicibus Libani situm. A quo haud procul tempus, tam a Syriis quam ab Hebraeis, ita ut apud veteres dicta fuerat, appellatur. Hanc Macedones, qui post Alexandrum in Oriente regnarunt, Epiphaniam nuncupaverunt. Nonnulli Antiochiam ita appellatam putant. Alii licet non vere, tamen opinionem suam quasi verisimili vocabulo consolantes, Emath primam ab Antiochia mansionem Edessam pergentibus appellari putant; et eamdem esse quae apud veteres dicta sit Emath. Et fuit terminus Chananaeorum, a Sidone donec venias in Gerara usque ad Gazam pergentibus Sidoniam et Gomorrham, et Adamam, et Seboim usque Lesa. Quia caeterae civitates, St Sodoma, et Gomorrha, et Adama, et Seboim notae sunt omnibus, hoc tantum annotandum videtur, quod Lise ipsa sit, quae nunc Callirhoe
Abbreviated transcription (Latin):
condider̃ arbẽ magnã quã hebrȩi appellant niniuen: ad cuiuis
riunã uel poenitentiã. tota lonȩ ꝑtin& ꝓphetia. Qd aut̃ ait.
niniuen & robotheiuitatẽ : non putem duas eẽ urbes. Sed quia
roboth plateȩ int̃p̃tant᷑: ita legendũ ẽ. Ꝙ aedificauit niniuen:
& plateas ciuitatis. Et mesraim. genuit ludim. & anamĩ. & la¬
baim && nepthaum. & fetrosim. & chas loum: ẽ quib egressi sunt
philistĩ. & castorimꝰ Excepuis lobam. a quib lẏbies postei no¬
minati sunt qͥ pͥus phut̾ei uocabant. & chas loim qͥ deinceps
philistim appellati sunt. quos nos corrupte palestinas dicim
cȩterȩ sexcentȩ ignotȩ nob̾ sunt. q bello aethiopieo sub uers
usq ad obliuionẽ p̃teritoꝵ hominũ ꝑuenere. Posseder̃ autẽ
terrã ã gata. usꝙ ad extremos fines ȩgipti. Et chanaan. genut
samarȩũ. & amatheũ. De chanaan. pͥmꝰ natꝰ ẽ sydon: a quo

Expanded text:
condiderunt urbem magnam, quam Hebraei appellant Niniven, ad cujus vel condiderunt urbem magnam, quam Hebraei appellant Niniven, ad cujus vel ruinam vel poenitentiam tota Jonae pertinet prophetia. Quod autem ait Niniven et Rohoboth civitatem, non putemus duas esse urbes; sed quia Rohoboth plateae interpretantur, ita legendum est: et aedificavit Niniven, et plateas civitatis. Et Mesraim genuit Ludim et Anamim et Laabim et Nephtuim, et Phetrusim et Chasluim, e quibus egressi sunt Philistiim et Caphtorim. Exceptis Laabim a quibus Lybies postea nominati sunt, qui prius Phutei vocabantur, et Chasluim qui deinceps Philistiim appellati sunt, quos nos corrupte Palaestinos dicimus, caeterae sex gentes ignotae nobis sunt, quia bello Aethiopico subversae usque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenere. Possederunt autem terram a Gaza, usque ad exSamaraeum, et Amathaeum. De Chanaan primus natus est Sidon, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ appellatos sabȩos. Int̃ p̃tat᷑ gͦ nunc saba. arabia
Aã in septua gesimo pͥmo psalmo. ubi nos habemꝰ. reges
aecdhuiopiȩ in occendentali plaga Et chus genuit nemͦꝰ roth
Iste coepit eẽ potens interra: &ꝰ pꝰ paululũ. & fuit inquit caput
regni eiꝰ babel & aracha & achath & thalamne: int̾ra semnaar
Nemꝰ roth filius chus: arripuit insu&ã pͥmos in popłõs tyranni¬
dẽ. regnauitq in babylone quȩ abeo qđ ibi c̃ fusȩ sunt linguȩ
turriꝰ ȩdificantiũ babel appellata ẽ. Babel aut̃ int̃p̃tat c̃ fusio
Regnauit aut̃ & in arech. hoc : edissa. & in achachi quȩ nane dr̃
nisibis. & inchalamne: quȩ postea uerso nomine. a seuloco rege est .s
dieta seleutia. ł certe quȩ nunchincipoyñ appellat᷑ Det̾ra illa
exut assur. & aedificauit niniuen & roboth ciuitatẽ De hac terra
assirioꝵ. pullulauit imꝑium qͥ ex nomine nini beli filii : ninũ

Expanded text:
diximus appellatos Sabaeos. Interpretatur vero nunc Saba, Arabia, diximus appellatos Sabaeos. Interpretatur vero nunc Saba, Arabia, nam in septuagesimo primo psalmo, ubi nos habemus, Reges Aethiopiae in occidentali plaga. Et Chus genuit Nemrod. Iste coepit esse potens in terra. Et post paululum: Et fuit, inquit, caput regni ipsius Babel et Arach, et Achad, et Chalanne in terra Sennaar. Nemrod, filius Chus, arripuit insuetam primus in populo tyrannidem, regnavitque in Babylone, quae ab eo, quod ibi confusae sunt linguae turRegnavit autem et in Arach, hoc est in Edissa, et in Achad, quae nunc dicitur Nisibis, et Chalamue, quae postea verte quae nunc Κτησιφὼν appellatur, De terra illa exivit Assur, et aedificavit Niniven et Rohoboth civitatem. De hac terra, Assyriorum pullulavit imperium qui ex nomine Nini Beli filii, Ninum
Abbreviated transcription (Latin):
Filii cham: ohus. & mestaim. & phuth & chanaan. Chus. ho¬
dieq ab hebrȩis a&hiopia nuncupat᷑. mesrai: Aegiptus.
phuth libies. Aquo & maurianȩ fluuius usq in p̃sens. phuth
dr̃ : om̃isq circa eũ regio phutensis. Multi scriptores
tam greci quã latini. huiꝰ rei testes sunt. Quare autẽ
in una tantũ climatis parte antiquũ libiȩ nom̃ resede¬
rit & reliqua t̃ra uocata sit affrica. diserere ñ hiuꝰ loci.
nec temporis ẽ. Porro chanaan obtinuit terrã. quã iudȩi
deinceps posseder̃ eiectis chananeis. Filii chus: saba. & eiula:
calent arȩ. Cuila a quo getuli in parte remotioris af¬
fricȩ heremo coherente. Sabatha a quo sabatheni. qui
nunc artabari nuncupant᷑ Rechema uͦ & sabathaca
paulatĩ antiqua uocabula ꝑdidere. & quȩ nunc pro
ueterib habeant ignorant᷑. Filii rachema. saba & dadan
Hic saba ꝑsirĩ litterã scribit᷑. suꝑior uͦ ꝑ sãmẽch. a quo

Expanded text:
Filii Cham, Chus, et Mesraim, et Phuth, et Chanaan. Chus usque hoFilii Cham, Chus, et Mesraim, et Phuth, et Chanaan. Chus usque hodie ab Hebraeis Aethiopia nuncupatur: Mesraim, Aegyptus: Phuth, Libyes. A quo et Mauritaniae fluvius usque in praesens Phuth dicitur, omnisque circa eum regio Phutensis. Multi scriptores tam Graeci quam Latini, hujus rei testes sunt. Quare autem in una tantum climatis parte, antiquum Libyae nomen resederit, et reliqua terra vocata sit Africa, disserere non hujus loci nec temporis est. Porro Chanaan obtinuit terram, quam Judaei deinceps possederunt, ejectis Chananaeis. Filii Chus, Saba, Aevila, calent arae. Evila, Getuli, in parte remotioris Africae eremo cohaerentes. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nominantur. Regma vero et Sabathaca paulatim antiqua vocabula perdidere, et quae nunc pro veteribus habeant, ignoratur. Filii Regma, Saba et Dadan. Hic Saba per SIN litteram scribitur, supra vero per SAMECH  , a quo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Scio quendã gog & magoꝗ tã de p̃senti loco. quam de
retulissẽ qđ utrũ uerũ sit. ꝓeli ipsuis fine monstrat᷑. t certe
gothos om̃s retro eruditi magis getas: quã gog & magog ap¬
pellare consuer̃. Hȩ iaꝙ sẽptem gentes quas de iafech ue¬
nire strrpe memoraui. ad aquilanis parte habitant filu
gomer : a schan: & ripħan. & gõthorma Aschana ⁊. greci reginos¬
des. Vnde & quinta lingua. grece eolis appellat᷑. quã illi neNta¬
IIUIACICIOR uocant Parsis iosephus cilicas arbitrat᷑
e aspirationis litterã uitiose a posteris dicens fuise corruptã
uarronis de antiquitatib libros. & si sinni capitonis. & grecũ
flegonta. eȩterosq eruditissimos uiros. & uidebimꝰ om̃s pene
insulis & totius orbis litora terras ꝙ mari uicinas grecis acolis
occupatas. Qui ut supͣ dixim ab amana & tauro montib
omĩa maritana loca usq ad occeanũ possedere brutanicum

Expanded text:
est. Scio quemdam Gog et Magog, tam de praesenti loco, quam de est. Scio quemdam Gog et Magog, tam de praesenti loco, quam de retulisse, quod utrum verum sit, praelii ipsius fine monstratur. Et certe Gotthos omnes retro eruditi, magis Getas, quam Gog et Magog appellare consueverunt. Hae itaque septem gentes, quas de Japheth venire stirpe memoravi, aquilonis partem inhabitant. Filii Gomer, Aschenez, et Riphades. Unde et quinta lingua Graeciae, Aeolis appellatur, quam illi πέμπτην διάλεκτον vocant. Tharsis Josephus Cilicas arbitratur: θ aspirationis litteram, vitiose a posteris in τ dicens fuisse corruptam. t. Legamus Varronis de Antiquitatibus libros, et Sisinnii Capitonis, et Graecum Phlegonta, caeterosque eruditissimos viros: et videbimus omnes pene insulas, et totius orbis littora, terrasque mari vicinas, Graecis accolis occupatas: qui, ut supra diximus, ab Amano et Tauro montibus, omnia maritima loca usque ad oceanum possedere Britannicum.
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. latitudo nom̃ accepit. Quod aut̃ ait & habit& in
tab naculis sem: de nob̾ ꝓphetat᷑. qui in eruditione &¬
inscientia scripturarũ. eiecto israhele uersamuR
Et ficti sunt om̃s dies Noe. nongenti quinquaginta anni
Ex quo ꝑfpicuumẽ. exx annos generationi illi ut sup̃ dixim
ad poenientiã datos. & ñ uitȩ mortaliũ consttutos. filii
iafeth. gomer & magoq & madai & iauan. & tubul. & mo¬
soch. & thiras De ia feth filio Noe nati sunt .uii. filii qui pos¬
seder̃ terrã in asia. ab aman & tauro siriȩ coeles & cilniȩ
montib usq ad fluuiũ thana. In europa uͦ usq ad gadira.
nomina locis & gentib relinquentes. ẽ quib posfea immu¬
tatas nomina plurima. cȩtera ꝑmanent ut fuer. Sunt aut̃
gomer galathȩ. magog: scithȩ madai. nȩdi. & iauan.
iones qui & greci. unde & mare ionum. tubal. hiberi.
qͥ & hispani: a quib celtiberi. lic& qͥdã italos suspicentur.
arbitrant᷑ Thiras. traces: quoꝵ ñ satis immutatũ uocabulũ

Expanded text:
r, latitudo nomen accepit. Quod autem ait: Et habitet in tabernaculis Sem, de nobis prophetatur, qui in eruditione et scientia Scripturarum, ejecto Israele, versamur. Et facti sunt omnes dies Noe nongenti quinquaginta annientum viginti annos generationi illi, ut supra diximus, ad poenitentiam datos, et non vitae mortalium constitutos. Filii Japheth, Gomer, et Magog et Madai, et Javan, et Thubal, et Mosoch, et Thiras. Japhet filio Noe, nati sunt septem filii, qui possederunt terram in Asia ab Amano et Tauro, Syriae Coeles et Ciliciae montibus, usque ad fluvium Tanain. In Europa vero usque ad Gadira, nomina locis et gentibus relinquentes: e quibus postea immutata sunt plurima, caetera permanent ut fuerunt. Sunt autem Gomer, Galatae: Magog, Scythae: Madai, Medi: Javan, Iones, qui et Graeci: unde et mare Ionium. Thubal Iberi, qui et Hispani, a quibus Celtiberi, licet quidam Italos suspieentur. arbitrantur: Thiras, Thraces, quorum non satis immutatum vocabulum
Abbreviated transcription (Latin):
pecator hiç ꝓsuo sclere iusitat᷑. Unde & iratꝰ dñs loquã
ad quosdam. Uisitabo filias eorum cũ fuerint fornicatȩ. &
sponsas eorũ cum adulterauerint. Et in alio loco Uisitabo
in uirga iniquitates eoꝵ & in flagellis peccata eorũ. Uerũ tam̃
miscdam meã non auferã ab eis. Porro ne uideret᷑ ineo esse
crudelis qđ peccantib locũ poenitentiȩ ñ dediss&: adiecitꝰ
gendã poenitentiã: Non igit᷑ humana uita ut multi errant

Expanded text:
pecpecad quosdam: Non visitabo filias eorum, cum fuerint fornicatae, et sponsas eorum, cum adulteraverint . Et in alio loco: Visitabo in virga iniquitates eorum, et in flagellis peccata eorum: verumtamen misericordiam meam non auferam ab eis . Porro ne videretur in eo esse crudelis, quod peccantibus locum poenitentiae non dedisset, adjecit: gendam poenitentiam. Non igitur humana vita, ut multi errant
Abbreviated transcription (Latin):
diluuiũ: Et uocauit nom̃ eiꝰ Noe. dicens. Iste requiescere
nos fici& ab operib nr̃is. Noe. requies int̃p̃tat᷑. Aben igitus
qđ sub illo omiã retro oꝑa quie uerint ꝑdiluuiũ. appellatẽ
requies. Videntes aut̃ filii dĩ filias hominũ. quia bonȩ sunt
Hebraicũ uerbũ eloiã. cõmunis ẽ numeri. Et ds̃ quippeaebs
similit̃ appellant᷑. Propt̃ quod aquila plurali numero filios
deoꝵ ausus ẽ dicere: deos intellegens seõs siue angłos. Ds enim
machus istius modi sensũ sequens. ait. Uidentes filii potentiũ
filias hominũ. & reliq̃ Et dix̃ dñs ds̃. Non ꝑ manebit sp̃s
m̃s in hominib istis in ȩternũ. qr carnes sunt. In hebrȩoseri
Hoc ẽ Quia caro fragilis ẽ in homine c̃dito: non eos ad aet̃nos
seruabo crutiatꝰ S hic illis restituã qđ merent᷑ Ergo non
seueritatẽ ut in nrĩs codicib legit᷑: sed clem̃tiã dĩ sonat. di

Expanded text:
diluvium. Et vocavit nomen ejus Noe, dicens: Iste requiescere diluvium. Et vocavit nomen ejus Noe, dicens: Iste requiescere nos faciet ab operibus nostris NOE  , requies interpretatur. Ab eo igitur, quod sub illo omnia retro opera quieverunt per diluvium, appellatus est requies. VidHebraicum ELOIM  , communis est numeri: et Deus quippe et dii similiter appellantur: propter quod Aquila plurali numero, filios deorum ausus est dicere: Deos intelligens, Sanctos, sive Angelos. Deus enim ijudicat  . Unde et Symmachus istiusmodi sensum sequens, ait: Videntes filii potentium filias hominum, et reliqua. Et dixit Dominus Deus: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis in aeternum, quia carnes sunt. In Hebraeo 315 hoc est, quia fragilis est in homine conditio, non eos ad aeternos servabo cruciatus: sed hic illis restituam quod merentur. Ergo non severitatem, ut in nostris codicibus legitur, sed clementiam Dei sonat, dum
Abbreviated transcription (Latin):
sapputationẽ .xiii. annos pꝰ diluuiũ matussala uixisse fertꝰ
Et enĩ cum eẽt matussala annoꝵ .c. sexaginta sẽptẽ. genuit
factumẽ Hac ꝑ hoc habita supputatione ꝑ partes. nongen¬
tesimo quinquagesimo quinto anno matussalȩ. diluuium
fuisse c̃iuncit᷑. Cum aut̃ sup nongentis sexaginta nouẽ ann¬
in arca saluȩ factȩ sunt: Restat gͦ. ut quomͦ in plerisq
ita & in hoc sit error innumero Siquidẽ in hebrȩis. & insana¬
ritanoꝵ libris : ita scriptũ repperi . Et uixit matussala cenu
octoginta septẽ annis. & genuit lamech Et uixit matussala
postꝗ genuit lamech. septingentis octoginta duob annis.
& genuit filios & filias & fuer̃ om̃s dies matussalȩ aniu non¬
genti sexarinta nouẽ & mortuus ẽ. Et iux̃ lamech.c. oetogm
duos annos & genuit aoe. Adie gͦ natiuitatis matusisalȩ usꝙ
addiẽ natuitatis Noȩ sunt anni cec sexaginta nouẽ his
anno uitȩ suȩ matussala mortuus sit. eo anno qͦ coepit esse

Expanded text:
nnos post diluvium Mathusala vixisse referatur. Etenim cum esset Mathusala annorum centum sexaginta septem, genuit factum est, ac per hoc habita supputatione per partes, nongentesimo quinquagesimo quinto anno Mathusalae, diluvium xisse feratur, cum supra nongentis sexaginta novem annin arca salvae factae sum? Restat ergo ut quomodo in plerisque, ita et in hoc sit error in numero: siquidem et in Hebraeis, et in Samaritanorum libris ita scriptum reperitur, Et vixit Mathusalem centum octoginta sex annis, et genuit Lamech; et vixit Mathuspostquam genuit Lamech, septingentis octoginta duos annos, et genuit filios et filias. Et fuerunt omnes dies Mathusalae anni nongenti sexaginta novem, et mortuus est. Et vixit Lamech centum octoginta us annis, et genuit Noe. A die ergo nativitatis Mathusalae, usque ad diem ortus Noe, sunt anni trecenti sexaginta novem: his no vitae suae Mathusala mortuus sit, eo anno, quo coepit esse
Abbreviated transcription (Latin):
arꝙ torrentes ꝑ occultas uenas ad matricẽ abyssũ reũtant᷑
e nisit coruũ & egressus ẽ Non redut adeũ donec
sic caret᷑ aqua de t̃ra Pro ostio. fenestra scriptũ ẽ in hebrȩo
Et decoruo alit̃ dr̃. Misit coruũ & egressus ẽ. exiensa ñ
reuertens: donec siccarent᷑ aquȩ deterra. Et erant filii
Noe qui egressi sunt de arca. Sem. cam. & iafeth frequent̃¬
lx interp̃tes ñ ualentes fetħ litterã quȩ duplicẽ aspira¬
tionẽ sonat. in grecũ sermonẽ uertere. chi grecã litteram
addider̃. ut nos docerent in istuis modi uocabulis aspirare
debere. Vnde & in p̃senti loco cham transtuler̃: ꝓ eo qđ ẽ
haai. a quo & apud egiptios usq hodie egiptioꝵ lingua

Expanded text:
atque torrentes, per occultas venas ad matricem abyssum  Al. abysatque torrentes, per occultas venas ad matricem abyssum  Al. abyset emisit corvum, et egressus non rediit ad eum, donec siccarentur aquae de terra. Pro ostio, fenestra scripta est in Hebraeo. Et de corvo aliter dicitur: Emisit corvum et egressus est, exiens et revertens donec siccarentur aquae de terra. Et erant filii Noe, qui egressi sunt de arca, Sem, Cham, et Japheth. Frequenta interpretes non valentes heth litteram, quae duplicem aspirationem habet, in Graecum sermonem vertere, chi Graecam litteram addiderunt, ut nos docerent in istiusmodi vocabulis aspirare debere. Unde et in praesenti loco Cham transtulerunt, pro eo quod est Ham, quo et Aegyptus usque hodie Aegyptiorum lingua
Abbreviated transcription (Latin):
one sua dõ placuitꝰ Signant̃ ait. in generatione sua: ut osten¬
der& ñ uixta iustitiã consũmatã sed uxta generationis
suȩ eum iustũ fuisse iustitiã Et hoc ÷ qđ in hebrȩo dicit᷑
oc uir iustus & ꝑfectus erat in generationib sius. Cũ dõ
ambulabat noei hoc ẽ illius uestigia sequebat᷑ factibi ar¬
chã delignis quadratis. Pro quadratis lignis bitumina
legimꝰ in hebrȩo. Colligens facies arcã. & in cubitu consũ¬
mabis eã desuꝑ. Pro eo qđ ẽ colligens facies arcã in hebrȩo¬
hab& meridianũ facies arcȩ. Quod manifestius int̾ p̃tatꝰ ẽ
symmachus. dicens at a ħ̾a nẽc hoc ÷ diluuiũ facies arcȩ
fontes ab ẏsi & cataractȩ celi: Pro reuelatis fontib clausos&
obturatos om̃s int̃ p̃tes transtuler̃ Et peo qđ sequit. cessauit
aqua suꝑ t̾ram &e reliq̃. scriptũ ẽ : reuersȩ sunt aquȩ det̾ra
cuntes a redeuntes. Nota sedm̃ ȩccłasten. qđ om̃s aquȩ

Expanded text:
one perfecti. Unde signanter ait, in generatione sua, ut ostenderet non juxta justitiam consummatam, sed juxta generationis suae eum justum fuisse justitiam; et hoc est quod in Hebraeo dicitur: Noe vir justus atque perfectus erat iambulat Noe: hoc est illius vestigia sequebatur. Fac tibi arcam de lignis quadratis. Pro quadratis lignis, bituminata legimus in Hebraeo. Colligens, facies arcam, et in cubito consummabis eam desuper. Pro eo quod est, colligens facies arcam, in Hebrhabetur, meridianum facies arcae, quod manifestius interpretatus est Symmachus dicens: διαφανὲς, hoc est, dilucidum facies arcae, fontes abyssi et cataractae coeli . Pro revelatis fontibus, clausos et obduratos omnes interpretes transtulerunt; et pro eo quod sequitur: Cessavit aqua super terram, et reliqua, scriptum est, et reversae sunt aquae de terra, euntes et redeuntes . Nota secundum Ecclesiasten, quod omnes aquae
Abbreviated transcription (Latin):
barbare : atq corrupte. & alit̃ quã in suo dr̃ trans¬
tulisse. Arboc enĩ nihilomĩno significat. sed dr̃ arbeȩ
princeps humani generis adã. ut inihũ libro aꝑtius
demonstrat᷑. Audi nos domine. rex ado tues nobis.
sed dux dr̃ Etaudiuit abrahã effron. & appen¬
dit abrahã effron argentũ qđ locutꝰ ẽ in aurib
filioꝵ g& h. In hebrȩo sic̃ hic posuimꝰ pͥmũ nomeiꝰ
scribit᷑ effron scđm effran. Postꝗenĩ pretio uieri¬
de eiꝰ nomine ẽ. & ꝓ effron appellatꝰ ẽ effran. signi¬
ficante scriptura ñ eũ finsse c̃sũmatȩ ꝑ fectȩ ꝙ uir¬
tutis. qui potuerit memorias uendere mortuoꝵ
Saant igit᷑ qui sepulehra uendunt ante & ñ eo¬
gunt᷑ ut accipiant p̃tium. s a nolentib quoq
extor quent immutari nom̃ suũ. & perire quid
demerito eoꝵ: cũ & iã ille rep̃hendat᷑ occultei
qͥ inuitꝰ acceperit Et posuit seruus manũ
suã sub femore abrahȩ dominisui. & uirait ei

Expanded text:
barbare atque corrupte, et aliter quam in suo dicitur, transtulisse. Arboc enim nihil omnino significat. Sed dicitur ARBEE  tus est: et ipse princeps humani generis Adam, ut in Jesu libro apertius demonstrabitur. Audi nos, Domine, rex a Deo tu es nobis, sed dux dicitur. Et audivit Abraham Ephron, et appendit Abraham Ephron argentum, quod locutus est in auribus filiorum Heth. In Hebraeo sicut hic posuimus, primum nomen ejus scribitur EPHRON, sde ejus nomine est, et pro Ephron appellatus est Ephran, significante Scriptura non eum fuisse consummatae perfectaeque virtutis, qui potuerit memorias vendere mortuorum. Sciant igitur, qui sepulcra 341 venditant, et non coguntur, ut accipiant pretium, sed a nolentibus quoque extorquent, immutari nomen suum, et perire quid de merito eorum, cum etiam ille reprehendatur occulte, qui invitus acceperit. Et posuit servus manum suam sub femore Abrahae domini sui, et juravit ei
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uͦ poenitentiã agere c̃tempser̃. noluit đs̃ expecta re
uiũ anno centesimo agendȩ poenitentiȩ destinato. Gigan¬
a scło homines nominati In hebrȩo ita hab&. Cadentes erant
ã principio uiri nominati. Pro cadentib siue gigantib uiolen¬
tius int̃ pretatꝰ symmachus. Et angłis & scõꝵ liberis con

Expanded text:
Quia vero poenitentiam agere contempserunt, noluit Deus exspectare tvium, anno centesimo agendae poenitentiae destinato. a saeculo homines nominati. In Hebraeo ita habet: Cadentes erant a principio viri nominati. Pro cadentibus, sive gigantibus, violentos interpretatus est Symmachus. Et angelis autem et san
Abbreviated transcription (Latin):
rit annoꝵ genuisse quis dr̃. in hebrȩo hab& .c. annos. & re¬
liquos qui sequunt᷑ fuerunt aut̃ dies adã post quã genuit
seth. sẽptingenti anni. Quia in .cc. errauerat. consequenter
& genut filios & filias fuer̃ omẽs dies matusale quosuxit
anni non genti lx uiiii. & mortuus ẽ. famosa quȩstio & ds

Expanded text:
rit annorum genuisse quis dicitur: in Hebraeo habeat centum annos, et reliquos qui sequuntur. Fuerunt autem dies Adam, postquam genuit Seth, septingenti anni. Quia in ducentis erraverat, consequenter et genuit filios et filias. Et fuerunt omnes dies Mathusalae, quos vixit, anni nongenti sexagintanovem
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i gressus p̃pediunt᷑ a colubro. & dñs c̃ter& sathanan sub
pedib nr̃is uelocit̃. Aultiplicans multiplicabo erumnas tuas.
& gemitꝰ tuos. Pro tristitia & gemitu. in hebrȩo dolores ẽcȩptos
habi&. Et ad uirũ erit conũsio tuo. Pro conũsione. aquila so¬
tietatẽ. symmachus appetitũ uel impaũ transtuler̃. Male¬
dicta t̾ra in operib tuis. Opera hic ñ raris colendi ut pleriꝙ
putant. sed peccata significat. In hebrȩo haba&e. & aquila non
discordat dicens. Maledicta humꝰ ꝓpt̃ tẽ. &theo dotion
Maledieta adama in trans gressione tua. Et uocauit adã nomen
uxoris suȩ uitã qr ipsa ẽ mat̾ omĩum uiuentiũ. Quare ȩua¬

Expanded text:
nus conteret Satanam sub pedibus nostris velociter. Multiplicans multiplicabo tristitias tuas et gemitus tuos. Pro tristitia et gemitu, in Hebraeo dolores et conceptus habet. Et ad virum conversio tua. Pro conversione 310 Aquila, societatem: Symmachus, appetitum vel impetum transtulerunt. Maledicta terra in operibus tuis. Opera hic non ruris colendi, ut plerique putant, sed peccata significantur: ut in Hebraeo habetur: Et Aquila non discordat, dicens: Maledicta humus propter te. Et Theodotion: Maledicta adama in transgressione tua. Et vocavit Adam nomen uxoris suae, vitam, quia ipsa est mater omnium viventium. Quare E