comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
meritis dari. qndo anathematiz abat eos qui dicunt grãm dĩ
scđm merita nr̃a dari. respondit. sine ullis p̃cedentib meritu
grãm ipsã humanã esse naturã in qua conditisum. Neq enĩ
antequã essemꝰ. mereri aliquid potuimus ut esfemus. Abiciat᷑
axp̃ianorũ cordib ista fallacia. Non om̃ino. ñ istam gr̃ãm cõmen¬
dat apłs qua creatisumꝰ ut homines essemꝰ..sed quiaustificati
cũmali homines essemus. Ista est enim graꝑ iħm xp̃m dnm nrñ
umpus mortuus ẽ. ut iustificarent᷑. Nam quippe homo erat qu
dicebat. Miser ego homo. quis me liberabit de corpore mortis
sionẽ peccatorũ esse grãm. quȩ nullis p̃cedentib meritis dat᷑.
Quid enĩ habere bonimẽritipossunt peccatores: sed nec ipsa
remissio peccatorũ. sine aliquomerito est. Fides hancimparat
Neq enĩ nullũ est meritũ fidei. qua fide ille dicebat. Dire ꝓpieuts

Expanded text:
meritis dari. quando anathematizabat eos, qui dicunt gratiam dei meritis dari. quando anathematizabat eos, qui dicunt gratiam dei secundum merita nostra dari. respondent sine ullis praecedentibus meritis gratiam ipsam humanam esse naturam, in qua conditi sumus; neque enim. ante quam essemus, mereri aliquid potuimus, ut essemus. abiciatur a Christianorum cordibus ista fallacia. non, omnino non istam gratiam commendat apostolus, qua creati sumus, ut homines essemus. sed qua iustificati, cum mali homines essemus. ista est enim gratia per Iesum Christimpiis mortuus est, ut iustificarentur: iam quippe homo erat, qui dicebat: Miser ego homo quis me liberabit de corpore mortis sionem peccatorum esse gratiam, quae nullis praecedentibus meritis datur: quid enim habere boni meriti possunt peccatores? Sed nec ipsa remissio peccatorum sine aliquo merito est, si fides hanc impetrat: neque enim nullum est meritum fidei; qua fide ille dicebat, Deus, propitius
Abbreviated transcription (Latin):
rita sunt iustorũ. Sunt plane. quia iustisunt. Sed ut iustifieres
merita ñ fuer̃. lustienĩ factisunt. cũ iustificati sunt: sed sicut
dicit apłs. iustificati gratis ꝑ gram ipsius. Cũ igit᷑ huic gr̃ȩ ini¬
mici infestiq sunt isti pelagius tam̃ in ȩcctastico uiditio pale.¬
etiã posteriorib disputationib uiuenit᷑. quã meritis dari et
grãm. de cuiꝰ cõmendatione maxime ad romanos aplica epistola
loquit᷑. unde se p̃dicatio eiꝰ uelut acapite orbis totdorbediffun¬
deritur. Ea est enĩ. quaiustificat᷑ impius. idest fit iustus qui pri
fuerat impius: & in de ꝑ ci piende huiꝰ gr̃ȩ merita nulla p̃cedins.
qm̃ meritis impn ñ gr̃a sed pena debetũr. Nec ista ess& gr̃a.siñ
daretur gratuita sed debita redderetur. Sed cũ abistis que¬
ritur quam grãm pelagius cogitar& sine ullis p̃cedentibus

Expanded text:
unt merita iustorum? sunt plane, quia iusti sunt. sed ut iusti fierent, unt merita iustorum? sunt plane, quia iusti sunt. sed ut iusti fierent, merita non fuerunt: iusti enim facti sunt, cum iustificati sunt sed, sicut dicit apostolus, iustificati gratis per gratiam ipsius. Cum igitur huic gratiae inimici infestique sint isti. Pelagius tamen in ecclesiastico iudicio Palaeetiam posterioribus disputationibus inuenitur quam meritis dari eam gratiam, de cuius commendatione maxime ad Romanos apostolica epistula loquitur. ut inde se praedicatio eius uelut a capite orbis toto orbe diffunderet: ea est enim, qua iustificatur impius, id est fit iustus, qui prius fuerat impius. et ideo percipiendae huius gratiae merita nulla praecedunt. quia meritis impii non gratia sed poena debetur nec ista esset gratia, si non daretur gratuita, sed debita redderetur. Sed cum ab istis quaeritur. quam gratiam Pelagius cogitaret sine ullis praecedentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsigła in scła scł orũ am̃. Nolunt autͣ ut sit illigł ain iustificandus im¬
pus gratuita grã. qui euus ignorantes iusticiã. suã uolunt constituer
uł iam conclamantiũ religiosorũ & piorũ uocib press. ita se fatent᷑
ad habendã seu faciendã iustitiã diuinitus adiuuari. ut sui pͣcedaq
aliqͥd meriti. quasi priores uolentes dare. ut regribuat᷑ eis ab illo.
de quo dictũ est. quisprior dedit illi & retribuet᷑ ei. & sua putantes
prȩ ire merita: ad illũ de qͦ audiunt aut potius audire nolunt. qm̃
ex ipso & ꝑipsũ. & in ipiosunt am̃ia. Quarũ aut̃ diuitiarũ est altitudo
sapientiȩ & scientie eius. eoc his sunt diuitiȩ głe eius in uasa misedi
quȩ uocat in adoptionẽ. Quas diuitias notas uult facere etiã ꝑuasa in
tatẽ qua plectitur dignus. nec ueritas miscdiam. qua liberat᷑ in¬
dignus. Quȩ igitur sũa merita iactaturus . ẽ. liberatus. cuisi digna
suis meritis reddent᷑. ñ ess& nisi dãpnatus.: Nulla neigitur me¬

Expanded text:
ipsi gloria in saecula saeculorum! Nolunt autem, ut sit ipsi gloria in iustiticandis lmpns gratuita gratia, qui eius ignorantes iustitiam suam uolunt constituere uel iam conclamantium religiosorum et piorum uocibus pressi ita se fatentur ad habendam seu faciendam iustitiam diuinitus adiuuari, ut sui praecedat aliquid meriti. quasi priores uolentes dare, ut retribuatur eis ab illo, de quo dictum est: Quis prior dedit illi et retribuetur ei? et sua putantes praeire merita ad illum, de quo audiunt aut potius audire nolunt: Quoniam ex ipso et per ipsum et in ipso sunt omnia. quarum autem diuitiarum est altitudo sapientquae vocat in adoptionem; quas divitias notas vult facere etiam per vasa tatem. qua plectitur dignus. nec ueritas misericordiam. qua liberatur indignus. quae igitur sua merita iactaturus est liberatus. cum, si digna suis meritis redderentur. non esset nisi damnatus? nullane igitur s
Abbreviated transcription (Latin):
acciꝑe qđ suꝑius dixerat. ergo cui uult miseret᷑. & quẽ uult obdu
uersa massa dampnata. ẽ. nec obdurat dĩ inꝑtiendo malitiam.
sed non in ꝑtiendo miscđiam. Quib enĩ non inꝑtit᷑. nec digni
sunt nec merent᷑. ac potiusut ñ inꝑtiat᷑. hoc digni sunt: hoc
merent᷑. Quȩrimus aut̃ meritũ miscdiȩ nec inuenimꝰ. quia
nullũ est ne grã euacuet᷑ si ñ gratis donat᷑. sed meritis red¬
dit᷑. Si enim dixerimꝰ fidem p̃cessisse in quaess& meritũ gr̃e.
quid meriti habebat homo ante fidẽ. ut acciꝑ& fidẽ: Quid
enĩ hab& qđ non accepit: Si aut̃ accepit. quid głatur quasi
ñ acceꝑit. Sicut enĩ non haber& homo sapientiã. intellectũ.
consiliũ. fortitudinẽ. scientiã. pietatẽ. timorẽ dĩ. nisi scđm

Expanded text:
accipere, quod superius dixerat: Ergo, cuius uult, miseretur et, quem uult, obduraccipere, quod superius dixerat: Ergo, cuius uult, miseretur et, quem uult, obduruersa massa damnata est nec obdurat deus impertiendo malitiam sed non impertiendo misericordiam. quibus enim non impertitur. nec digni sunt nec merentur ac potius, ut non impertiatur, hoc digni sunt hoc merentur. quaerimus autem meritum misericordiae nec inuenimus. quia nullum est. ne gratia euacuetur. si non gratis donatur, sed meritis redditur. Si enim dixerimus fidem praecessisse. in qua esset meritum gratiae, quid meriti habebat homo ante fidem, ut acciperet fidem? quid enim habet, quod non accepit? si autem accepit. quid gloriatur. quasi non acceperit? sicut enim non haberet homo sapientiam, intellectum, consilium, fortitudin
Abbreviated transcription (Latin):
abmitio iħs qui essent credentes: & quis ess& traditurus eũ. Et ne
quisquã exc istimar& eredentees uic ad eius prȩscientiã ꝑtinere quomꝰ
ñ credentes. id est ut fieis fides ipsa desuꝑ daretur. sed tantũ eorii
elinc erat quod eorũ qui aldierant loquentẽ de carne sua & san¬
quine suo quidam scandalirati abscesserunt. quidã credendo¬
ma manserunt: quianemo potest uemire ad illũ. nisi cuidatũ
dona uł oꝑain separabilis trinitatis. Sed filius sichonorans patrem.
n affert ullius substantiȩ docum̃tũ. sed magnũ prxb& humilitatis
exemplũ hinc iterũ istiliberi arbitru defensores. immo deceptores
quia in flatores. & inflatores quia p̃sumptores. ñ aduersũnos sed
aduersus eu angłin locuturi. quid aliud dicunt quã id qđ apłs
sibiquasiatalib diceretur obiecit: Dicis itaq mͥ. Quid adhuc quȩ¬
riture Nam uoluntati eiꝰ quis resistit: Hanc contradictionẽ sibi¬
m& ipse tam quã ab altero opposuit uelut ex eor ũuoce qui nolunt

Expanded text:
itio Iesus, qui essent credentes et quis esset traditurus eum. et ne quisquam existimaret credentes sic ad eius praescientiam pertinere quo modo non credentes, id est ut non eis fides ipsa desuper daretur, sed tantum eorum datum a patre meo\\ hinc erat, quod eorum, qui audierant loquentem de carne sua et sanguine suo, quidam scandalizati abscesserunt, quidam credendo manserunt, quia nemo posset uenire ad illum, nisi cui datumdona uel opera inseparabilis trinitatis; sed filius sic honorans patrem non adfert ullius distantiae documentum, sed magnum praebet humilitatis exemplum. Hic iterum isti liberi arbitrii defensores. immo deceptores quia inflatores et inflatores quia praesumptores non aduersus nos sed aduersus euangelium locuturi quid aliud dicent quam id, quod apostolus sibi, quasi a talibus diceretur. obiecit? Dicis itaque mihi: \'Quid adhuc conqueritur? nam uoluntati eius quis resistit?\' hanc contradictionem sibimet ipsi tamquam ab altero opposuit uelut ex eorum uoce. qui nolunt
Abbreviated transcription (Latin):
inquit̃ peccati: mors. Rectẽ stipendiũ. quia debetur. quia
digne retribuit᷑. quia merito redditur. Deinde ne iustitia de
hum ano se extoller& bonomerito. sicut humanũ meritum
malũ non dubitat᷑ esse peccatũ. ñ a contrario retulit dicens
stipendiũ iustitię uita ęt̾na: sed gra in quit dĩuita xt̃na. Et hȩc
ne pret̾ mediatorẽ aliqua alia uia quereret᷑. adrecit. ixp̃o

Expanded text:
inquit, peccati mors: recte stipendium, quia debetur, quia inquit, peccati mors: recte stipendium, quia debetur, quia digne retribuitur, quia merito redditur. deinde, ne iustitia de humano se extolleret bono merito. sicut humanum meritum malum non dubitatur esse peccatum, non a contrario rettulit dicens: \'Stipendium iustitiae uita aeterna,\' sed: Gratia, inquit, dei uita aeterna. et haec ne praeter mediatorem aliqua alia
Abbreviated transcription (Latin):
crote in quanta breuitate quã uigilant̃ uerba pofuerit qͥb
diligent̃ consideratis. questionis huiꝰ aliquantulũ diluces¬
cat obscuritas. Cũ enim dixiss&. stipendiũ peccatimors qͥs
ñ eũ congruentissime & consequenter addere iudicar& ũ
dixiss&. stipendiũ aut̃ iustitiȩ uita ęt̾na. & uerũ est. Qui
sicut merito peccatitamquã stipendiũ reddit᷑ mors. ita
merito iustitiȩ. tam quã stipendiũ uita et̃na. Aut si nollo
etiã merces appellat᷑ plurimis sc̃arum scripturarũ locis. Nus qm
porro dicta .ẽ. merces iustitia uł fides quia iustitiȩ uł fiderred¬
dit᷑ merces. Qđ est aut̃ merces oꝑanti. hoc militanti stipendiũ.
ed beatus apłs ad uersus elationẽ quȩ usq adeo magis tẽptat
irreꝑe. ut & sibi ꝓpt̾ ipsam dicat datũ angłin sathane a quo
colaphiret᷑. ne uerticem p̃sumptionis erĩger&. aduersus
hanc gͦ el ationis pestem. uigilantissime militans. stipendiũ

Expanded text:
cro te. in quanta breuitate quam uigilanter uerba posuerit. quibus diligenter consideratis quaestionis huius aliquantum dilucescat obscuritas. cum enim dixisset: Stipendium peccati mors, quis non eum congruentissime et consequenter addere iudicaret. si diceret: \'Stipendium autem iustitiae uita aeterna\'? et uerum est, quia sicut merito peccati tamquam stipendium redditur mors ita merito iustitiae tamquam stipendium uita aeterna. aut si nolletetiam et merces appellatur plurimis sanctarum scripturarum locis: numquam porro dicta est merces iustitia uel fides, quia iustitiae uel fidei redditur merces. quod est autem merces operanti, hoc militanti stipendium. Sed beatus apostolus aduersus elationem, quae usque adeo magnis temptat inrepere, ut et sibi propter ipsam dicat datum angelum Satanae, a quo colaphizaretur, ne uerticem praesumptionis erigeret, aduersus hanc ergo elationis pestem uigilantissime militans: Stipendium,
Abbreviated transcription (Latin):
mors. quid te dis ponis excollerẽ. & contrariã morti uitã tam quã
debitũ stipendiũ fla¬
gitare: Cui debet᷑ uita et̾na. uera
iustitia .ẽ. Si autẽ
uera iustitia . ẽ ex te ñ est. De sursũ est.
descendent apa

Expanded text:
 quid te disponis extollere et contrariam morti uitam aeternam tamquam debitum stipendium flagitare? cui debetur uita aeterna, uera iustitia est; si autem uera iustitia est. ex te non est, desursum est descendens a pa
Abbreviated transcription (Latin):
mescirt. Sed nũ quid & diligunt: Nam si ñ ereaerent ñdicenu
Iues sẽs dt̃. uel turs filius di. Si aut̃ diligerent. ñ dicerent elua
nobis & tibi: Eides igitur ad xp̃m nos crahit: qruȩnia desiqꝙ q¬
tuto munere nobis daretur. non ipse dicera Nemo pocest uenire
adine. nisipater quimisit me agcraxerit eũ Unde & paulo post
att. Uerba quȩ ego locirtus sũ uobis. sp̃s & uica sunt. Sed sunt qͥda¬

Expanded text:
n dicerent: Tu es sanctus dei uel: Tu es filius dei: si autem diligerent, non dicerent: Quid nobis et tibi? Fides igitur ad Christum nos trahit, quae nisi desuper gratuito munere nobis daretur. non ipse diceret: Nemo potest uenire ad me. nisi pater, qui misit me. traxerit eum. unde et paulo post ait: Verba, qu
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ & hocita fit de nobis. tam quã nihil facientib nobis. Ad uito¬
riũ igitur sp̃s sci sic ex pressũ est: ut ipse facere diceret᷑. qđ uc
fictiinus fueit. Namnon eẽ intelligendũ spͥmnr̃m. de quo

Expanded text:
tur in nobis. neque enim et hoc ita fit de nobis tamquam nihil facientibus nobis. adiutotur in nobis. neque enim et hoc ita fit de nobis tamquam nihil facientibus nobis. adiutorium igitur spiritus sancti sic expressum est. ut ipse facere diceretur. quod ut faciamus. facit. Nam non esse intellegendum spiritum no
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. credidi ꝓpter qđ locutus sũ. & nos credimꝰ. ꝓpt̾ quod & lo¬
quim᷑. Non aut̃ merito accepisse. sed miscđia eius qui cuiꝰ uult
miseret᷑ manifestissime ostendit. ubi dese ipso ait. Miscđiam
consecutus sũ ut fidelis essem. Si dixeris ineritũ precedere oratio
nis ut donũ gr̃ẽ consequat᷑ imparando quidẽ oratio quiecͥdimpe¬
si in potestate haberet᷑. ñ utiq posceret᷑. Uerũtam̃ nesaltẽ oratio¬
nis putarent᷑ p̃cedere merita. quib ñ grãtuita daret᷑ gr̃a: sed iã
nec gra ess& quia debita reddetur.: Etiã ipsa oratio int̾ gr̃ę
munera repꝑitur. Quid enĩ oremus ait doctor gentiũ siciit
oport& nescimus. sed ipse sp̃s inter pellat ꝓ nõbis gemitib in¬
enarrabilib Q uid est aut̃ interpellat. nisi inter pellare nos
facit.: Indigentis enĩ certissimũ inditiũ est. interpellare ge¬
di& gemendi inspirat affectũ. sicut illud in euangłio. Non eni

Expanded text:
d et locutus sum\', et nos credimus, propter quod et loquimur. non autem merito accipi sed misericordia eius. qui. cuius uult. miseretur, manifestissime ostendit. ubi de se ipso ait: Misericordiam consecutus sum. ut fidelis essem. Si dixerimus meritum prnis, ut donum gratiae consequatur: impetrando quidem oratio quidquid impesi in potestate haberetur, non utique posceretur; verumtamen ne saltem orationis putarentur praecedere merita, quibus non gratuita daretur gratia, sed jam nec gratia esset, quia debita redderetur, etiam ipsa oratio inter gratiae munera reperitur. Quid enim oremus, ait Doctor Gentium, sicut oportet, nescimus; sed ipse spiritus interpellat gemitibus inenarrabilibus. quid est autem \'interpellat\' nisi interpellare nos facit? indigentis enim certissimum indicium est interpellare gendi et gemendi inspirat affectum, sicut illud in euangelio: Non eni
Abbreviated transcription (Latin):
cere quare sicme fecisti: cũ habeat potestatẽ ex eadẽ massa facer
aliuduas in honorẽ. aliud in contumelia. Ubi quia uniuersa ista masso
merito dãpnata.ẽ. contuineliã debitã reddit iustitia. honorẽ dat
in debitũ grã. nonmeriti p̃rogatiua. ũ fati necessitate ñ temeritat
fortunȩ: sed altitudine diuitiarũ sapientiȩ & scientiȩ dĩ. quã ñ aꝑit
sed clausã mirat᷑ apłsclamans. O altitudo diuitiarũ sapientię & sci¬
entiȩ dĩ. quã in scrutabilia sunt iuditiaeiꝰ. & in uestigabiles uix eius

Expanded text:
ic me fecisti? cum habeat potestatem ex eadem massa facere aliud vas in honorem, aliud in contumeliam . Ubi quia universa ista massa merito damnata est, contumeliam debitam reddit justitia, et honorem donat indebitum gratia, non meriti praerogativa, non fati necessitate, non temeritate fortunae, sed altitudine divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam non aperit, sed clausam miratur Apostolus, clamans: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt judicia ejus et investigabiles
Abbreviated transcription (Latin):
nullius meritis reddita. sed gratuita bonitate donata. Sed inusti
ẽ. inquiunt in una eadẽ m ala causa. hunc liberari. illũ punir
Nempe gͦ iustũ est. utrũq puniri. Quis hoc negauerit: Agamus
gͦ grãs saluatori. dũ nobis ñredditũ cernimus: qđ in dãmpna¬
tione similiũ etiã nobis debitũ fuisse cognoscins. Si enĩ utriq.
liberarent᷑. later& quid peccato ꝑiustitiã debeatur. sinemo qͥđ
grã largiret᷑. Ut gͦ uni hac difficillima questione uerbispotius ut am
apłi uolensdĩ ostendere iram & demonstrare potentiã suã at tu¬
lit in multa pacientia uasairȩ quȩ ꝑfecta sunt inꝑditionẽ. & ut notas

Expanded text:
nullis meritis reddita sed gratuita bonitate donata. Sed iniustum est°, inquiunt, cin una eademque mala causa hunc liberari, illum puniri\'. nempe ergo iustum est utrumque puniri. quis hoc negauerit? agamus ergo etiam gratias saluatori, dum nobis non redditum cernimus, quod in damnatione similium etiam nobis debitum fuisse cognoscimus. si enim utrique liberarentur, lateret, quid peccato per iustitiam debeatur; si nemo, quid gratia largiretur. ut ergo in hac difficillima quaestione uerbis potius utamur apostoli. uolens deus. ostendere iram et demonstrare potentiam suam adtulit in multa patientia uasa irae,
Abbreviated transcription (Latin):
xluuił etus lex dm̃ iurasse allegat. sic enĩ dicit. ꝑ mem&̾ ipsũ iuraui diẽ
dñs. saluator aut̃ iurare ꝓhibuit. quomͦ ñ destruxit uetera.¬
xlur&̃. ur in lege etiã ipsi aarondictum . ẽ. ut ꝓ peccatissuis holo causta
offerr&. cũ dicat dauid. ꝓ delictis holo caustũ non postulasti. &
in subiectĩs. holocaustis ñ delectabis. quomͦ offerrip̃epit quo ñ

Expanded text:
etus Lex Deum jurasse allegat: sic enim dicit, Per memetipsum juravi, dicit Dominus . Salvator autem jurare prohibuit : quomodo non destruxit veteraXLVIII. CUR IN LEGE ETIAM IPSI AARON DICTUM SIT, UT PRO PECCATIS SUIS HOLOCAUSTA OFFERRET, CUM DICAT DAUID: \'PRO DELICTIS HOLOCAUSTUM NON POSTULASTI\' ET IN SUBIECTIS: \'HOLOCAUSTIS NON DELECTABERIS.\' QVO MODO OFFERRI PRAECEPIT, QVO NON
Abbreviated transcription (Latin):
Quire inmatheo pat̾ iosephi icobseribatur. & iluc a heli
ut aut duos patres habere imꝑite descriptus sit: aut cerce
qui uere pat̾ sit nesciatur.. Ytius cessauit.¬
Ut quid saluator post baptismũ.xl. dieb ieiunouitt a posi¬
ea esurut. quirnĩ.&l. dieb ieumauit. potuit iã nonesuri

Expanded text:
QVARE IN MATHEO PATER IOSEF IACOB SCRIBITURET IN LUCA HELI, UT AUT DUOS PATRES HABERE INPERITE DESCRIPTUS SIT AUT CERTE, QVI UERE PATER EIUS SIT, NESCIATUR? Non estUT QVID SALUATOR POST BAPTISMUM XL DIEBUS IEIDNAUIT ET POSTEA ESURIIT? QVI ENIM XL DIEBUS IEIUNAUIT, POTUIT IAM NON ESURI
Abbreviated transcription (Latin):
Iͥ C ur dĩ dix̃. non ꝑmanebit sp̃s m̃s in hominib istis quiasunt caro.
& erunt annuillorũ centũ uiginti
xxxui Quid contineat benedictio iacob quã dedit. anm¬
Non fuit aliud signũ qđ fier& amoyse palã pharaoni. nisi ferpen
Quiã est qđ inpsalmo homines in quit & ium̃ta saluos facres &
Si adã factus adõ & animatus sp̃m sem̃ accepit. quia seriptum est
in spirauit ds in faciem eius sp̃m uitȩ.
III Quid est ut missa mois in iacobuenerit iuisrł. cũ iacob ipse
In sole inqͥt posuit tabernađm suũ id est corpussuũ in qͦ habita¬
uit xp̃s. quia apilato flagellis cęsus . ẽ. quomodo gͦ dicit in
psalmo de xp̃o. flagellũ non apꝓ̃pinquabit tabernacłotuo. qͥppe¬

Expanded text:
on permanebit spiritus meus in hominibus istis, quia sunt caro, et erunt anni illorum centum viginti. 38.  Quid contineat benedictio Jacob, quam dedit  Non fuit aliud signum, quod fieret a Moyse palam Pharaoni, nisi serpenQuid est quod in Psalmo, Homines, inquit, et jumenta salvos facies : SI ADAM FACTUS A DEO ET ANIMATUS SPIRITUM SANCTUM ACCEPIT, QVIA SCRIPTUM EST: \'INSPIRAUIT DEUS IN FACIEM EIUS SPIRITUM 44. Quid est ut missa mors in Jacob venerit in Israel. 45.  In sole, inquit, posuit tabernaculum suum, id est corpus suum in quo habitavit Christus, qui a Pilato flagellis caesus est: quomodo ergo dicitur in Psalmo de Christo, Flagellum non appropinquabit tabernaculo tuo.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝑmianste in anbiguitate. In eo enĩ quis uidicat᷑. in quo ꝓpensior
A pocali peas iobiᷤ hoc sancit. Dicto en Dubus ais fielib parserit i
stagno ignis & sulphuris. Ideo qui ñ ꝑman& indubitatione. erip
amoren. Suid est ut cum prius iohannes baptista
destimoniũ ꝑhibuerit saluatori. postea dubita

Expanded text:
mansit in ambiguitate. In eo enim quis judicatur, in quo propensior est. Apocalypsis Joannis hoc sancit. Dicit enim, Dubiis et infidelibus pars erit in stagno ignis et sulphuris . Ideo qui non permanet in dubitatione, erip. QVID EST UT, CUM PRIUS IOHANNES BAPTISTA TESTIMONIUM PERHIBUERIT SALUATORI, POSTEA DUBITA
Abbreviated transcription (Latin):
trans gredi ꝓhibita.ẽ. qͥa qđ impl&ur cessat. Auctor itatẽ enim
Nam s̃ alicui in potestate constituto successor datur. nũqͥd destri¬
tus dicetur: Destructa plane. ess& lex si tempore qͥuiguit ac¬
sarxt. & ũdixit unplesse selegẽ aut ꝓph&as. sed ad implerr.
A dimplere aut̃ non aliud significat. quã plene ad dere. Quio
Eaut̃ addere ꝓph&as nisi culturã dĩ sub trinitatis nomine or di¬
nare: Quãuis enĩ ꝓphaȩ in dĩ nomine docuerint & corripue¬
rint popłm hoc tam̃ mysteriũ in abscondito erat. Legr̃ aut

Expanded text:
quod transgredi prohibita est; quia quod impletur, cessat. Auctoritatem enim quod transgredi prohibita est; quia quod impletur, cessat. Auctoritatem enim Nam si alicui in potestate constituto successor datur, numquid destructus dicetur? Destructa plane esset Lex si tempore quo viguit, accusaretur. Et non dixit, implesse se Legem aut Prophetas; sed, adimplere. Adimplere autem non aliud significat quam plene addere. Quid est autem addere Prophetis, nisi culturam Dei sub Trinitatis nomine ordinare? Quamvis enim Prophetae in Dei nomine docuerunt et corripuerunt populum; hoc tamen mysterium in abscondito erat. Legem aut
Abbreviated transcription (Latin):
& in gscis discernendis ac eligendis. & in circũcisione. & in hostinsꝰ
pecudũ offerendis. Hanc itãq legẽ dicit usq ad ioħem ñ ultra ser¬
uandã. Sic enĩdata .ẽ. ut complao tempore cessaro. Nec enim
fuit abinitio. sed̃ ex causa data ad tempus. ẽ. ut adueniente sal¬
uatore cessar& lex. Ergo dedõman& tam lex p̃ceptorũ quã nati¬
ra eiꝰ quȩ sine dubio abipso.ẽ. & aboleri ñ potest. Per iplamenĩ. ꝓ¬
ficitur ad ꝓmissũ p̃miũ. Timor enĩ. sollicitudinẽ parit Si ram¬
p̃dicante ioħe lex cessauit. quo modo saluator ait
non lieni legẽ soluere aut ꝓphoras sed ad unplere. o¬
Si enim cessauit. quo modo Non soluta est aut
destructa. quȩ agendi amisit auctoritatem.
roph&arũ dicta de saluãtoris aduentue. Ottatem¬
impl&a sunt: cũ uerat. Quando enĩ qđ p̃dictum est factum . ẽ.
implecũ uidet᷑. Lex aut̃ quã ad tempus datã dixumꝰ. cũ tempore

Expanded text:
et in escis discernendis ac eligendis et in circumcisione et in hostiis et in escis discernendis ac eligendis et in circumcisione et in hostiis pecudum offerendis. hanc itaque legem dicit usque ad Iohannem, non ultra seruandam. sic enim data est, ut completo tempore cessaret. nec enim fuit ab initio, sed ei causa data ad tempus est, ut adueniente saluatore cessaret lex. ergo de deo manet tam lex praeceptorum quam natura eius, quae sine dubio ab ipso est et aboleri non potest. per ipsam enim proficitur ad promissum praemium. timor enim sollicitudinem parit. anne Lex cessavit, quomodo Salvator ait: Non veni solvere Legem aut Prophetas, sed adimplere? Si enim cessavit, quomodo non soluta est, aut destructa, quae agendi amisit auctoritatem? Prophetarum dicta de Salvatoris adventu, impleta sunt cum venit; quando enim quod praedictum est, factum est, impletum videtur: Lex autem, quam ad tempus datam diximus, cum tempore,
Abbreviated transcription (Latin):
toris mentione ut firmũ ess& qđ agebat. triubantis es
donũ. qđ dignatio saluatoris ostenait. dans formdemut
nomurũ. quȩ a primordio sub uruus dĩnomine uł ꝑsortas.
unũ opus & in differens oꝑata sunt Interp̃tariog acces¬
s.t ad baptismũ ioħ̃is. eũ significatione latentis dudu inys.e¬
ru accessit & amplius donũ. ut baptirati accepto spũ scõ. sint
apłs dicat leginos subiectos. eẽ. debere. que autem
inquiunt surt. a dõ ordinate sunit.
Segis quidẽ unũ nom̃ est. sed triꝑtitã
hab& intelligentiã. Prima enĩ parslegis. de dõ est. Si enĩlex
alectione dicta. ẽ. ut de multis qͥd eligas seras: uit̃ errores gͦ posi¬
ti acceper̃ ut eligant uerũ. id est reꝓbato diabolo. eligant dm
Scda aut̾ legis pars bec est: quȩ se ex p̃ceptis continet᷑. quȩ sic in¬
pit. Honorapatrẽ & matrẽ. Terciau. in neomenus & in sabbato ẽ

Expanded text:
toris mentione, ut firmum esset quod agebat, trinitatis est toris mentione, ut firmum esset quod agebat, trinitatis est donum, quod dignatio saluatoris ostendit dans formam trium nominum, quae a primordio sub unius dei nomine uel persona unum opus et indifferens operata sunt. interpretatio ergo accessit ad baptismum Iohannis cum significatione latentis dudum myste; accessit et amplius donum, ut baptizati accepto spiritu sancto sint fi,\' CUM APOSTOLUS DICAT LEGI NOS SUBIECTOS ESSE DEBERE? QUAE AUTEM\', INQVIT, \'SUNT, A DEO ORDINATAE SUNT.\' Legis quidem unum nomen est, sed tripertitam habet intellegentiam. prima enim pars legis de deo est; si enim lex a lectione dicta est, ut de multis quid eligas scias, inter errores ergo positi acceperunt ut eligant uerum, id est reprobato diabolo eligant deum. secunda autem legis pars haec est. quae sex praeceptis continetur, quae sic incipit: honora patrem et matrem. tertia uero in neomeniis et in sabbato est
Abbreviated transcription (Latin):
hebetatus. qđ misteriũ in ess&r qđ se later&. ut pocestas essex
accedendi circũ ueruendiñ esser. Duab enĩ excausis tor quebat᷑.
ideus enĩ in firmitatẽ accedebat. & inuenieb at uirtutẽ: ut e¬
uens hominẽ suspectus ess& de dĩuircute. Adhoc gͦ esurut. ut
illuder& astutiã sathane. locirco autẽ non amplius ierimauit.
ex quo regnũ cęlorũ prȩdicatum est: ipse est erũ uichoator
nouȩ predicationiis. cur baptismũ eius ces sauit.
aptismũ ioħis coeptũ non cessauit.
sed additum.ẽ. ei qđ deerat. Ioħs enĩ taritũ baptizauit ñ spm̃¬
sẽm credentib ded̾it: sicut & ipse dicit de saluatore. Ego quidi
baptiro uos in a qua in poenitentia. ipse aut̃ uos bapt̾irabit
iri spuscõ. hoc est qđ dicit. ꝑ me remissio peccatorur̃. non
tam̃ datur sp̃ssẽs ut purificati filudicant᷑ hior enĩ sabia¬
q tacite oꝑabatur sine intͣrogatione. ñ tam ũne salua¬

Expanded text:
hebetatus quod mysterium inesset quod se lateret, ut potestas esset hebetatus quod mysterium inesset quod se lateret, ut potestas esset accedendi, circumueniendi non esset. duabus enim ex causis torquebatur. uidens enim infirmitatem accedebat et inueniebat uirtutem, ut cernens hominem suspectus esset de dei uirtute. ad hoc ergo esuriit, ut inluderet astutiam satanex quo regnum coelorum praedicatum est ; ipse est enim inchoator novae praedicationis; cur baptisma ejus cessavit? Baptisma Joannis coeptum non cessavit, sed additum est ei quod deerat. Joannes enim tantum baptizavit, non Spm credentibus dedit, sicut et ipse dicit de Salvatore : Ego quidem vos baptizo in aqua in poenitentiam, ipse autem vos baptizabit in Spiritu sancto, hoc est per me remissio peccatorum, non anctus, ut purificati filii dicantur; hoc enim saluaquod tacite operabatur sine interrogatione, non tamen sine salua
Abbreviated transcription (Latin):
mnocũ diaboli eontra nos opposti. eu uonhes sipleti
scientes exemplo saluatoris tunc magis insidias aduersari
cauendas. cũ ad dĩ timorẽ accedimus. Dol& enĩ qa̾ recesseri¬
mus ab illo. ideo plus seuit aduersũ nos. hoc nobis gessit sal¬
uator ũ sibi. Similit̾ & qđ esurit. ñ sua causa. sed nr̃a est. leui¬
nus enĩ cũsuꝑ acce fuissent temptationes diaboli. quȩ ideo serip
ñ sunt. qͥa ad ꝓfectũ non ꝑtinent. postea idest post qͥdraginta
dies ꝑmisit se famẽ pati: ut qđ hominis erat pateret᷑ famẽ. ut ui¬
dens diaboliis qui iã fuerat suꝑatus. infirmitate in eo famis incit¬
retur rur sũ ad tẽptandũ. uidens hominẽ esse aqͦuincebat᷑. Hoc
enĩ fuit mnysteriũ saluatorise ut qͥa homini uicto insultabat &
domuabat᷑. ab homine uinceret᷑. ut dĩ uirtus homini nictori
ad quirer&. Sic magis uilis effectus . ẽ. sachanas. cũ & hominẽ
ceruit. & uirtutẽ non hominis intelligit. Mirabat᷑ enĩ stupore

Expanded text:
motum diaboli contra nos oppositum dei auxilio superemus scientes exemplo saluatoris tunc magis insidias aduersarii cauendas, cum ad dei timorem accedimus. dolet enim quod recesserimus ab illo; ideo plus saeuit aduersum nos. hoc nobis gessit saluator, non sibi. Similiter et quod esuriit, non sua causa, sed nostra est. ieiuniis enim cum superatae fuissent temptationes diaboli, quae ideo scriptae non sunt, quia ad profectum non pertinent, postea, id est post quadraginta dies, permisit se famem pati, ut — quod hominis erat — pateretur famem, ut uidens diabolus, qui iam fuerat superatus, infirmitatem in eo famis incitaretur rursum ad temptandum, uidens hominem esse, a quo uincebatur. Hoc enim fuit mysterium saluatoris, ut, quia homini uicto insultabat et dominabatur, ab homine uinceretur, ut dei uirtus homini uictoriam adquireret. sic magis uilis effectus est satanas, cum et homilem cernit et uirtutem non hominis intellegit. mirabatur enim stupore
Abbreviated transcription (Latin):
una substantia c̃. Sp̃s sc̃i gͦ carnẽ ex uirgine fecit saluatori.
uirtus altissimi autẽ idest xp̃s obumbrauit eã. ueniens in car¬
nẽ factã ab spũ ut in corpore & animalater& dĩfiluuit tus
Latere aut̃ eius ẽ. ad tempus ñ intelligi. Obumbratio autẽ qͥo
penitus intelligat᷑. considerandũ est. Uis aut̃ huiꝰ uerbi si ex¬
primat᷑. obumbratio uirtutis dĩ. inꝑtitio aliquanitelligit᷑ ut
dũ umbratur corpus. aliqͥd slimere ex dĩuir cute diuoscatur:.
Hoc aut̾ aliqͥd cotũ est. quia ñ potest partiri diuinitas. Sequit᷑
itiq. Propt̃ea & qđ naseetur exte som. uocabit᷑ filius dĩ. Quod
enim de spũ scõ natum est. in sehabens obumbrationẽ
uirtutis dĩ quȩ est filius dĩ. sine dubio scm natum
E idest corpus filud̃. Sei enim corpus. sem̃ est Sc̃s

Expanded text:
us sanctus ergo carnem ex Virgine fecit Salvatori: virtus Altissimi autem, id est Christus, obumbravit eam veniens in carnem factam a Spiritu, ut in corpore et anima lateret Filii virtus. Latere autem ejus, est ad tempus non intelligi. Obumbratio autem quid penitus intelligatur, considerandum est. Vis autem hujus verbi si exprimatur, obumbratio virtutis Dei, impetitio aliqua intelligitur, ut dum obumbratur corpus, aliquid sumere ex Dei virtute dignoscitur. Hoc autem aliquid totum est, quia non potest partiri divinitas. Sequitur itaque, Propterea et quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei. Quod enim de Spiritu sancto natum est, in se habens obumbrationem virtutis Dei, quae est Filius Dei, sine dubio sanctum natum est, id est corpus Filii Dei. Sancti enim corpus sanctum es
Abbreviated transcription (Latin):
di factus .ẽ. filius scđ̾m sarne̾. hoc est natus iant cu¬
ergo post quã baptizatus est dictum a dño dõ
est. tues filius m̃s ego hocdie genin ce.¬
filius ex semine dauid est exnatiuitate. ñ ꝑbaptis¬
nu sactus: quia de spuscõnatus. purificatũ corpios
habuit. In baptisino aut̃ ideo audit. filius inẜ es
tu. ego hodie genuite: ut ostender& ꝑmisteriũ baptesmatis
filios dĩfieri. Deniq spũ descendente & manente in se auditbe
sed nobif. ut in illo disceremus. quomͦ filudĩesse possemus. Nonenĩ
sibibaptiratus est ille. sed nobis. quomͦ alio loco ipse dñs ait. Nou
ꝓpterme uenit hec uex. sed ꝓpt̃ uos ut credatũ lta ꝙ hoc factũ

Expanded text:
 FACTUS EST SECUNDUM CARNEM, HOC EST, NATUS IAM ERGO, POSTQVAM BAPTIZATUS EST, DICTUM EI A DOMINO DEO EST: \'TU ES FILIUS MEUS, EGO HODIE GENUI TE\'Filius ex semine David est ex nativitate. Non per baptismum factus, quia de Spiritu sancto natus purificatum corpus habuit. In baptismo autem ideo audit, Filius meus es tu, ego hodie genui te, ut ostenderet per mysterium Baptismatis filios Dei fieri. Denique Spiritu descendente et manente in se, audit haec o non sibi, sed nobis, ut in illo disceremus quomodo filii Dei esse possemus. Non enim sibi baptizatus est, sed nobis; quomodo alio loco ipse Dominus ait, Non propter me venit haec vox, sed propter vos, ut credatis : ita et hoc factum
Abbreviated transcription (Latin):
erũ & manifistũ est saluatorẽ
ñeguisse baptismo. quia xp̃s ñ f
buti xũ uaptisino. Saluator aut̃ institit fieri debere
monstrare. quo cõꝑto credentes. inuisibilit̾ acciꝑe se posse
sp̃m sc̃m in spe haberent. Nam saluator eũ de sp̃u sc̃o nasdere
in ecero ini gnus data est. Sp̃s enĩ sẽs puriftoatut. qđ de
acciptebant ꝑ unctionẽ. Saluator aut̃. & potestate̾ accepit homo
natus & purificationẽ. Nec enĩ dsmopore subdito peccatis ho¬

Expanded text:
 Manifestum est Salvatorem non eguisse baptismo, quia Christus num a baptismo, saluator uero institit fieri oporterbiliter demonstrare, quo conperto credentes inuisibiliter accipere se spiritum sanctum in spe habein utero Virginis data est. Spiritus enim sanctus purificavit quod de accipiebant per unctionem. saluator autem et potestatem accepit homo natus et purificatus est n
Abbreviated transcription (Latin):
baptizatus est ut exemplo ess&r. quare eir cũcisus
Nceteros prohibuit circumcidi.
inrcũcisio usq ad orp̃m indulta est. Abrahã aut̃. circũctsionẽ
in ꝓiisso x p̃o accepit. ut tamdiu circũ cisto currer&. quã¬
diuxp̃s nasceretur ꝓmissuꝰ abrahȩ. qui om̃s gentes iustificara
ꝑfidẽ. sicut fugrat iustificatus abrahã. Ideo debuit cire ũcidi.

Expanded text:
baptizatus est ut exemplo esset, quare circumcisus caeteros prohibuit circumcidi? Circumcisio usque ad Christum indulta est; Abraham autem circumcisionem in Christo promisso accepit, ut tamdiu circumcisio curreret, quamdiu Christus nasceretur promissus Abrahae, qui omnes gentes justificaret per fidem, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
tir adioseph p̃ter inisso eo id est ioachim iechonã posuit
it nonerũ quatiuor decin generationũ non egređetir
qͥa post iechotuã salathiel & filius eiꝰ ꝑ quẽ oritur iosepb¬

Expanded text:
tur ad loseph, praetermisso eo, id est Ioachim, Iechoniam posuit, tur ad loseph, praetermisso eo, id est Ioachim, Iechoniam posuit, ut numerum quattuordecim generationum non egrederetur, et quia post Iechoniam Salathiel et filius eius, per quem oritur Iosep
Abbreviated transcription (Latin):
rationes angłista quadraginta & duas numeiasse
in trans inigratione genitus.ẽ. idest rex factus. sicut contine¬
tur in paralipomenon. finẽ fecit scde parti. & quia post
transingrationẽ remansit in regno ꝑmit tente rege nabu¬
chodonosor: abipso incipit tertia pars quę uenit usq add
xp̃m. ldeoq bis computat᷑. ut & coueludat sedam partem.
& unciat tertiã iechonias. Sic enĩ hab& Et post transinigra¬
tionẽ babylonis iechonias genuit salathiel. Usq adistũ autẽ
solerhiel regnauer̃ qui sunt exiuda. sed quorũ ex radice naset᷑
ioseph Nam̃ iechonias primũ filiũ habuit asyr nomine. Sec
qm̃i ioseph ꝑ radicẽ salathiel originẽ tralit. pret̾inisso aspr
salathiel iechomȩ patri suo subiunctus.ẽ: ut ueniret᷑ ad
ioseph eui erat desponsata uirgo Maria. Nam & post iosiam
echoruas sequit᷑. Sed quia ꝑ ioachim patrẽ techonie ueni¬

Expanded text:
rationes, Evangelista quadraginta duas numerasse rationes, Evangelista quadraginta duas numerasse in transmigratione genitus, id est rex factus, sicut continetur in Paralipomenon, finem fecit secundae parti: et quia post transmigrationem remansit in regno permittente rege Nabuchodonosor, ab ipso incipit tertia pars, quae venit usque ad Christum. Ideoque bis computatur, ut et concludat secundam partem, initiet tertiam Jechonias. Sic enim habet: Et post transmigrationem Babylonis, Jechonias genuit Salathiel . Usque ad istum autem Salathiel regnaverunt qui sunt ex Juda, scilicet quorum ex radice nascitur Joseph. Nam Jechonias primum filium habuit Assur nomine. Sed quoniam Joseph per radicem Salathiel originem trahit, praetermisso Assur Salathiel Jechoniae patri suo subjunctus est, ut veniretur ad Joseph, cui erat despIechonias sequitur, sed quia per Ioachim patrem Iechoniae ueni
Abbreviated transcription (Latin):
causȩ ab abrahã usq ad dauidest. qͥa abrahã pat̾ fideu stu
& dauid pat̾ regni. Saul enĩ indignus effectus. se ipsũ regno
priuauit. Ad auid uͦusq ad transmigrationẽ. alia parscausȩ:
in qua regnũ amiser factir eꝓbiuidei. Post transinigrationie
aut̃ baby lonis usq ad xp̃m. tertia pars laiñtationis & mise.¬
riȩ. captiuitatis & disꝑsionis illorũ. qͥa quãuis post trausmm¬
grationẽ baby lonis & septuaginta amnorũ tempus quando
a erro dimissireuersi sunt ad sua. nũquã tam̃ pausam uł
requiẽ habuer̃. Neq enĩ postea iudea regnare potuit: sedd
solliciti semꝑ & ꝑuagantes fuer̃. Nam utiq tempore natiui¬
tatis xp̃i captiui fuer̃ dicentes. nos non habemꝰ regẽ uilicȩsa¬
rem. Hac gͦ causa. matheus tres gradus fecit generationis
ut & meritorũ & causarũ mutationes ostender& aꝓmissione
factausq ad xp̃m.anni aut̃ temporausq ad finẽ. in unam
grãm ꝑ manere. Quare cũ quadraguita & una sint gene

Expanded text:
causae ab Abraham usque ad Dauid est, quia Abraham pater fidei est et Dauid pater regni — Saul enim indignus effectus se ipsum regno priuauit —; a Dauid uero usque ad transmigrationem alia pars causae, in qua regnum amiserunt facti reprobi Iudaei; post transmigrationem autem Babylonis usque ad Christum tertia pars lamentationis et miseriae, captiuitatis et dispersionis illorum, quia, quamuis post transmigrationem Babylonis et septuaginta annorum tempus, quando a Cyro dimissi reuersi sunt ad sua, numquam tamen pausam uel requiem habuerunt. neque enim postea Iudaea regnare potuit, sed solliciti semper et peruagantes fuerunt. nam utique tempore natiuitatis Christi captiui fuerunt dicentes: nos non habemus regem nisi Caesarem. hac ergo causa Matheus tres gradus fecit generationis, ut et meritorum et causarum mutationes ostenderet a promissione facta usque ad Christum, anni autem tempora usque ad finem in unam gratiam permanere. VII. QVARE, CUM QVADRAGI
Abbreviated transcription (Latin):
trahens. ad unitatẽ illos genuinã reuocar&. lecirco autem
iħu xp̃i filii dauid ait. cũ p̾rior sit abrahã. quia specialit᷑. xp̃l
dicitur filius dauid ꝓpt̾ irgnũ ut sicut dĩde dõ. ita & rex

Expanded text:
trahens ad unitatem illos genuinam reuocaret. idcirco autem: trahens ad unitatem illos genuinam reuocaret. idcirco autem: Iesu Christi filii Dauid ait, cum prior sit Abraham, quia specialiter Christus dicitur filius Dauid propter regnum, ut, sicut deus de deo, ita et rex
Abbreviated transcription (Latin):
axp̃o testatur in lege ꝓmnissũ. Quartus autem iobs. quia huue
qut ꝓinissus .ẽ. abrabe incarnandus. & aluca quẽ admodũ in car¬
natus est dictumest. & amareo euangłm eius iuxta esai ꝓp̾ħ¬
tiam p̃dicatum ostensũ est. aꝑta uocẽ ostendit dm̃ dicens. In
principio erat uerbũ. & uerbũ erat apuddm̃. & ds̃ erat uerbi
Quare matheus euangłm ip̃i describens dici: lib er gene¬
rationis iħuxp̃i filũ dauid. cũ prior sit abraham.
ropt̃ea sic coepit. ut prius de ipso dicer& a ꝓmissione in cari¬
tioris esꝰgenealogiã describens sicut dicit apłs. quor ũ patres
ex quib ap̃e scdm carnẽ. lcteo ãpett. liber generationis. quia
multis & diuersis incar nasio xp̃i consistit. ut quia ex uno diu¬
si esse coeper̃. de om̃ib corpulentiã traher&. de uidȩis & g¬
tib. & dedignis & in dignis. quia ruth inoabitida fuit. &
bethsabee ex moecha facta.ẽ. uxor. & om̃ium carnẽ ad s

Expanded text:
a Christo, testatur in lege promissum. quartus autem Iohannes, quia hunc, a Christo, testatur in lege promissum. quartus autem Iohannes, quia hunc, qui promissus est Abrahae incarnandus et a Luca quem ad modum incarnatus est dictum est et a Marco euangelium eius iuxta Esaiae prophetiam praedicatum ostensum est, aperta uoce ostendit deum dicens: in principio erat uerbum et uerbum erat apud deum et deus erat uerbum. V. QVARE MATHEUS EUANGELIUM CHRISTI DESCRIBENS DICIT: \'LIBER GENERATIONIS IESU CHRISTI FILII DAUID\', CUM PRIOR SIT ABRAHAM? Proptationis ejus genealogiam describens, sicut dicit Apostolus, Quorum patres tus secundum carnem. ideo dixit: liber generationis, quia ex multis et diuersis incarnatio Christi consistit, ut, quia ex uno diuersi esse coeperunt, de omnibus corpulentiam traheret, de Iudaeis et gentibus et de dignis et indignis, quia Ruth Moabitida fuit et Bethsabee ex moecha facta est uxor, ut omnium carnem ad se
Abbreviated transcription (Latin):
acceptabilẽ sicut dicit ꝓph&a. aquateuor uoluminib ueli
quattuor rucib contineri. Sicut eiim anmis quattuor tem¬
oorib euoluit᷑. itaut inuicẽ sui egeant: ita & gesta & dicta dñ
quat cuor libris definita sunt. ita ut alter altẽrius indigeat
simul aut̃ plenitudine ꝑfecta sunt. Ut aut̃ aquattuor seripto¬
rib ordinarent᷑. hȩc fuit causa: ut quia temporũ diuersa su
nomina. euangłior ũ quoq essent diuersa uocabula: & siqua
uident᷑ in uerbis contraria. senslitam̃ non discrepant ꝑ int̾pro¬
tationẽ aptam causȩ. Sicut tempora cũ uideant᷑ utiq diuersa
nomine. aere. & cursa siderũ: in effectu tam̃ eorũ. quȩ gignun
tos gestorũ & dictorũ dñi. scieNdum quis eorum ordo
Quangłm. or diuatione colligit᷑ magis quã tempore. sit.¬
N Matheus g̾ primꝰ ponendus. ẽ: quia ab ipsa ꝓmissione sũp¬
facta est narrat. Tertius marcus. qui euangłm qdđͣ p̃dicatũ est

Expanded text:
acceptabilem, sicut dicit propheta, a quattuor uoluminibus uelut quattuor uicibus contineri. sicut enim annus quattuor temporibus euoluitur ita ut inuicem sui egeant, ita et gesta et dicta domini quattuor libris definita sunt, ita ut alter alterius indigeat; simul autem plenitudine. perfecta sunt. ut autem a quattuor scriptoribus ordinarentur, haec fuit causa, ut, quia temporum diuersa sunt nomina, euangeliorum quoque essent diuersa uocabula. et si qua uidentur in uerbis contraria, sensu tamen non discrepant per interpretationem aptam causae, sicut tempora, cum uideantur utique diuersa nomine, aere et cursu siderum, in effectu tamen eorum quae gignuntTOS GESTORUM ET DICTORUM DOMINI, SCIENDUM QVIS EORUM ORDO SIT. Euangelium ordinatione colligitur magis quam tempore. Matheus ergo primus ponendus est, quia ab ipsa promissione sumpfacta est narrat. tertius Marcus, qui euangelium, quod praedicatum est
Abbreviated transcription (Latin):
filius. quia de ipso accepit. Ꝙsicut pat̾ misit filiũ. ita & filius
misit sp̃inscm̃. Postquã aut̃ cognitus. ẽ. ds̃ ex quo sunt om̃ia.
tunc seientib se manifestauit filiũ suũ. quẽ ex ꝑt̃nohabuit
apud se. Manifestatus aut̃ filius. ostendit patrẽ essr qui
prius urius dĩ p̃dicabat᷑ esse Quo cognito. palã fecto. ee ma¬
alterũ ab altero. & hoc exxt̃nis fuisse inmistenio di qui m
trinitate .ẽ. ad oratidus. In eodẽ enuĩ honore nule reciiai qđ i
ipło est in quoreripit᷑ ipse aquoest. Dignũerarestn quia i
ipso fuer̃ & om̃ia ꝑ filium facta. & ꝑ spm̃ scm̃ sunt illiuminata
i trintrate salus p̃dicetur. seruato ordine ꝑsbrarũ. uruus
diumitatis in diserrta adoret᷑ potestas. Ut ẜtres suit ñ plus anti
infra. ratio facit. quia orr̃as numurus usq ad tres ꝑuerat. Treisꝰ
enã quia ineẽ insesunt. undiq tritutas annuntiat᷑. quia
iiiuno eres sunt. & tres unũ surt. Unũ qui uid&. uid& tres¬

Expanded text:
ut Spiritus sancti Filius, quia de ipso accepit: et sicut Pater misit Filium, ita et Filius misit Spiritum sanctum. Postquam autem cognitus est Deus ex quo sunt omnia, tunc scientibus se manifestavit Filium suum, quem ex aeterno habuit apud se. Manifestatus autem Filius ostendit Patrem esse qui prius unus Deus praedicabatur esse. Quo cognito palam fecit ealterum ab altero: et hoc ex aeternis fuisse in mysterio Dei, qui in Trinitate est adorandus. In eodem enim honore vult recipi, quod ex ipso est, in quo recipitur ipse a quo est. Dignum enim est, quia in ipso fuerunt et omnia per Filium facta, et per Spiritum sanctum illuminata, ut in Trinitate saldivinitatis indiscreta adoretur potestas. Ut ergo tres sint non plus aut infra, ratio facit: quia omnis numerus usque ad tres pervenit. Tres enim quia invicem in se sunt, undique Trinitas annuntiatur, quia in uno tres sunt, et tres unum sunt. Unum qui videt, videt tres
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ congruus responder& effectus. Qud riũ ultra por lor
facere. quã ut exse alterũ qui ꝑfectus est generar&: Hoc
gͦ ꝑfectũ opus.ẽ. quo nihil possit uidi aliud prestantius
ds enĩ ex quo sunt om̃ia. uolens condere creaturã. priꝰ filiũ
quẽ in mysterio in se uł apud se habebat geuemuit. ꝑ quẽ
facer& quȩ facta sunt. ut ostender& creature mysteriũ
cur in trib spessalutis ẽ & non in duoh aut quattori
aut cerce inuno & quare prius non est triuitas

Expanded text:
suae congruus responderet effectus. quid enim ultra posset facere, quam ut se alterum, qui perfectus est, generaret? hoc ergo perfectum opus est, quo nihil possit uideri praestantiuss enim ex quo sunt omnia, volens et de creatura prius Filium, quem in mysterio in se vel apud se habebat, generavit, per quem faceret quae facta sunt, ut ostenderet creaturae mysterium, cur in tribus spes salutis est, et non in duobus, aut quatuor, aut certe in uno; et quare prius non est Trinitas
Abbreviated transcription (Latin):
unbert᷑ denumero cȩcerorũ. Sic eni horũ contina¬
utt impuetas ut malignũ illorũ nullũ intutalcũ naia¬
suffragiũ. quo ex parte merito patris aliquit horuree¬
rociis in taimero rege̾. Na iorã maligne agensrere
iosaphat reminsus innueno .e. & otias merito ioat
res ruatui i nuquero est. Illorũ aut̃ triũ. continuata
sis nt egno est Et roboam filius ialomonis maligsi
latusunt. Peius enĩ adꝑditione grueris eremplũ eseo qno

Expanded text:
sunt de numero caeterorum. Sic enim horum continuavit impietas, ut malignum eorum nullum intervallum hasuffragium, quo ex parte merito patris aliquis horum remaneret in numero regum. nam Ioram maligne agens merito Iosafat remissus in numero est et Ozias merito Ioatham reseruatus in numero est; illorum autem trium continuata issus in regno est et Roboam filius Solomonis maligne si sunt. peius enim ad perditionem generis exemplum est, quando
Abbreviated transcription (Latin):
me. Si gͦ in filio pat̾ oꝑat᷑. oꝑa aut̃ sunt quy inuitent ad
fide. recte dix̃. qͥa nemouenit adine. nͥ quẽ pat traierit.
lit liberi arbitrii uoluntatẽ. & quuneredulũ arguit. qua
ratione trabit inuitũ. Ad uideos itaq hoc ꝓtulit: qui aliũ
patrẽ illius quã qui .ẽ. dicebant. Nemornĩ saluatori credit
et̃ iustũ iuditiũ qui falliñ potest in danda aite ñ daola
miscđia. Est enĩ qui postulat. & nmerotaccipe. Alius uͦ
pecit & mergtur acciꝑe. Hic enĩ non solis uerbis. fed
oꝑib obsecrat᷑. Ille sola lingua. hic & corde contribula¬
to. Talis enĩ potest impetrare. Deniq quid dictũ ir
lege .ẽ.e Plebs hȩc labus me honorat. cor aut̃ illorum
longe . ẽ. ame. Si gͦ duo petant. unus aut̃ ex his accipiat.
deb& seiri hunc sic postulasse ut dignus essor acerꝑe. qula
dĩqui iustus . ẽ. nondat nisi cui dandũ scit. Uides gͦ ñ arbitriũ
regatũ. sed firmatũ. Nam siunam̃te. una oꝑatione duos audi¬

Expanded text:
io Pater operatur, opera autem sunt quae invitant ad fidem; recte dixit, quia nemo venit ad me, nisi quem Pater traxerit. lit liberi arbitrii voluntatem? Et qui incredulum arguit, qua ratione trahit invitum? Ad Judaeos utique hoc protulit, qui alium patrem illius, quam qui est, dicebant. Nemo enim Sesse justum judicium, qui falli non potest in danda aut non danda misericordia. Est enim qui postulat, et non meretur accipere; alius vero petit, et meretur accipere. Hic enim non solis verbis, sed operibus obsecrat; ille sola lingua; hic et corde contribulato; talis enim potest impetrare. Denique quid dictum in Lege est? Plebs haec labiis me honorat, cor autem illorum longe est a me. Si ergo duo petant, unus autem ex his accipiat, debet sciri hunc sic postulasse ut dignus esset accipere: quia Deus qui justus est, non dat nisi cui dandum scit. Vides ergo non arbitrium negatum, sed firmatum. Nam si una mente, una operatione duos audi