comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lariter intimabat. .iii.¬
xpedito quã paucis oraculo.
unũ quoq de miraculis absol¬
uatur. Accepte sunt ascõ moy se
singulȩ uirgȩ de singulis tribub
isrł. nominib earũ inscripte iu¬
bente dõ. & posite sunt in taberna¬
culo eiꝰ. Inter quas una que fuerat
aaron inuenta est sequenti die
germinasse. fronduisse. floruisse.
ac peꝑisse amigdala. Sciens gͦ dñs
hoc opus suũ magni esse mẏsterii.
iussit seruari uirgam ad monim̃tũ.
Monebantur eñĩ filii isrł presentia
uirge querere sollicite. qͥd signi¬
ficaret tam mirabile factũ. Quod
longo post aperire ꝑgens diuinꝰ
ysaias. egredietur inquit uirga
de radice iesse. & flos de radice eiꝰ
ascendet. & requiescet suꝑ eum
sp̃s dñi. Ad hȩc uerba tamquam
auditores eius dicerent. o pater
ysaia obscure loqueris. dic nobis
ipsam rem manifeste. adiecit cla¬
ritatem. & ait. Ecce uirgo conci¬
piet. & pariet filiũ: & uocabitis
nomen eius emmanuel. Filium
quoq uirginis. id est emmanuelẽ

Expanded text:
lariter intimabat. Expedito quam paucis oraculo, unum quodque de miraculis absolvatur. Acceptae sunt a sancto Moyse singulae virgae de singulis tribubus Israel, nominibus earum inscriptae, jubente Domino, et positae in tabernaculo ejus: inter quas una quae fuerat Aaroni inventa est sequenti die germinasse, floruisse, fronduisse, et peperisse amygdala. Sciens ergo Dominus hoc opus suum magni esse mysterii, jussit servari virgam ad monimentum. Monebantur enim filii Israel praesentia virgae, quaerere sollicite quid significaret tam mirabile factum, quod longo post aperiens divinus Isaias: Egredietur, inquit, virga de radice Jesse, et flos de radice ejus ascendet, et requiescet super eum Spiritus Domini . Ad haec verba tanquam auditores ejus dicerent: O pater Isaia, obscure loqueris, dic nobis, quaeso, ipsam rem manifeste, adjecit claritatem et ait: Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocabitur nomen ejus Emmanuel . Filium quoque Virginis, id est Emmanuelem,
Abbreviated transcription (Latin):
dantia in turrib tuis. Pauei enĩ sede¬
bunt in iudiciũ. sed multi adextris
positi. facient popłm ciuitati illius.
Multi enĩ ꝑtinebunt ad singulos qͦsq
excelsos. a quib recipientur in
tabernacula ęt̃na. Erit habundan¬
tia in turrib eiꝰ. Plenitudo autem
deliciarũ. & sufficientia diuitiarũ
ipse dñs. Ipsa adipsum. ipse cuius
participatio est ciuitatis in idipsum.
psa erit habundantia nr̃a. Sed unde:
Per caritatẽ. hoc est ꝑ uirtutẽ. In quo
est autẽ caritas fr̃s.: Qui non sua
querit in hac uita. Audi paulum¬
apłm habentẽ caritatẽ. Ait. P lacete
om̃ib ꝑ om̃ia. sicut & ego om̃ib
ꝑ om̃ia placeo. Ubi est gͦ qͦd dixcisti.
li adhuc. si hominib placerẽ. xp̃i
seruus non essem. & mͦ dicis te
placere. mͦ hortaris ut illi placeant:
Sed non ibi posuit fineꝰ. ut quis ꝓptͣ
se non ꝓpter caritatẽ placeat. qui
placeo. non querens qͦd mͥ ꝓdest

Expanded text:
dantia in turribus tuis:» id edantia in turribus tuis:» id ebunt in judicio; sed multi ad dexteram positi facient populum civitatis illius. Multi enim pertinebunt ad singulos quosque excelsos, a quibus recipiantur in tabernacula aeterna; et erit abundantia in turribus ejus. Plenitudo autem deliciarum et sufficientia divitiarum ipse Deus, ipse idipsum, ipse cujus participatio est civitatis in idipsum: ipsa erit et abundantia nostra. Sed unde? Per charitatem, hoc est, per virtutem. In quo autem est charitas, fratres? Qui non sua quaerit in hac vita . Audi Apostolum habentem charitatem: ait, «Placete omnibus per omnia, sicut et ego omnibus per omnia placeo.» Ubi est ergo quod dixisti, «Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem» ? et modo dicis te placere, modo hortaris ut et illi placeant? Sed non ibi posuit finem, ut quis propter se, non propter charitatem placeat. Qui placeo, non quaerens quod mihi prodest,
Abbreviated transcription (Latin):
dilectione tua: quia uirtus tua di¬
lectio tua. Audi cantica cantieoꝵ.
ualida est sicut mors dilectio. Magnuĩ
uerbũ fr̃s. ualida est sicut mors
dilectio. Magnificentius exprimi
non potuit fortitudo caritatis.
potestatibus. resistitur regibus.
uenit una mors. quis ei resista¬
Et nichil est illa fortius. Propterea
ipsa caritas occidit qͦd fumus
ut simus qͦd ñ eramus. facit i
nobis quandam mortẽ dilectio
Ipsa morte mortuus erat qui
dicebat. mundꝰ ne mͥ crucifixus est
& ego mundo. a: Ipsa morte mor¬
tui erant quib dicebat. mortui
eñi estis. & uita ur̃a abscondita est
cũ xp̃o in dõ. Ualida est sicut mors
dilectio. Si gͦ ualida. fortis est & ma¬
gnȩ uirtutis. Et ipsa est uirtus. & ꝑ
ipsam reguntur infirmi afirmis.
terra acelo. popłi asedibis. Ideo fiat
pax in uirtute tua. fiat pax in dile¬
ctione tua. & ꝑ istam uirtutẽ. ꝑ
istam dilectionẽ. ꝑ istam pacẽ. habun¬

Expanded text:
dilectione tua; quia virtus tua, didilectione tua; quia virtus tua, dilectio tua. Audi Cantica canticorum: «Valida est sicut mors dilectio» . Magnum verbum, fratres, «Valida est sicut mors dilectio.» Magnificentius exprimi non potuit fortitudo charitatis,potestatibus, resistitur regibus: venit una mors, quis ei resistit? Nihil illa fortius. Propterea ipsa charitas occidit quod fuimus, ut simus quod non eramus; facit in nobis quamdam mortem dilectio. Ipsa morte mortuus erat qui dicebat, «Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo» : ipsa morte mortui erant quibus dicebat, «Mortui enim estis, et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo» . «Valida est sicut mors dilectio.» Si ergo valida est, fortis est et magnae virtutis, et ipsa est virtus, et per ipsam reguntur infirmi a firmis, terra a coelo, populi a sedibus; ideo, «Fiat pax in virtute tua,» fiat pax in dilectione tua. Et per istam virtutem, per istam dilectionem, per istam pacem, fiat «abun
Abbreviated transcription (Latin):
fugere potest. Int̾rogate quȩ sunt
ad pacẽ hierłm. Sed que sunt ad
pacem hierłm: Et habundantia
inquit in his qui diligunt te. Ad
ipsam hierłm conuertit uocem.
Habundantia est illis qui diligunt
cam. Habundantia ex inopia. Hic
inopes. ibi habundantes. Hic infir¬
mi ibi firmi. Hic egeni ibi diuites.
Unde facti diuites: Qua dederant
hic qͦd acceperunt a dõ ad tempus.
ibi recepturi qͦd postea ds̃ retribuet
in etͥnum. Hic fr̃s mei & diuites pau¬
peres sunt. Sonũ est diuiti. ut cog¬
noscat se pauꝑem. Si eñi plenũ se
putat. tumor est illi non plenitudo
Agnoscat se inanem. ut possit im.¬
pleri. Quid habet: Aurũ. Quid
nondũ habet: Uitam ȩt̾nam. Atten¬
dat quid habet. & uideat qͥd non
habet. Fr̃s ex eo qͦd habet det. ut ac¬
cipiat qͦd ñ habet. E mat ex eo quod
habet. illam uitã quã non habet. Et
habundantia his qui diligunt illã.
cuius participatio tua in idipsum.
Fiat pax in uirtute tua. fiat pax in

Expanded text:
fugere potest. «Interrogate quae sunt fugere potest. «Interrogate quae sunt ad pacem Jerusalem.» Sed quae sunt ad pacem Jerusalem? «Et abundantia,» inquit, «his qui diligunt te.» Ad ipsam Jerusalem convertit vocem. Abundantia est illis qui diligunt eam. Abundantia ex inopia: hic inopes, ibi abundantes; hic infirmi, ibi firmi; hic egeni, ibi divites. Unde facti divites? Quia dederunt hic quod acceperunt a Deo ad tempus, et acceperunt ibi quod postea Deus retribuet in aeternum. Hic, fratres mei, et divites pauperes sunt. Bonum est diviti ut agnoscat se pauperem: si enim plenum se putat, tumor est ille, non plenitudo. Agnoscat se inanem, ut possit impleri. Quid habet? Aurum. Quid nondum habet? Vitam aeternam. Attendat quid habeat, et videat quid non habeat. Fratres, ex eo quod habet, det, ut accipiat quod non habet; emat ex eo quod habet, illud quod non habet. «Et abundantia his qui diligunt te.» 12cujus participatio tua in idipsum, «fiat pax in virtute tua,» fiat pax in
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ. Quod si distribuero omnẽ
substantiam. & si tradidero corpus
meũ ut ardeam. caritatẽ autem
non habeam: nichil mͥ ꝓdest. Si
autẽ sit sola caritas ñ inueniat qͦd
distribuat pauꝑibus. diligat solũ.
calix aquȩ frigidȩ tamtũ illi impu¬
tatur. quantũ zacheo qͥ dimidiũ
patrimonii donauit pauperibus.
Quare hoc : Ille tam modicũ dedit.
& ille tam multũ dedit. & tantum
illi imputatur: Tantũ plane. Im¬
par eñi facultas. sed non impar ca¬
in domũ dm̃ ibimus. Uide gͦ si imꝰͦ.
non enĩ pedib imus. sed affectib.
Uidete si imus. Interroget se unus¬
quisq ur̃m. qualis est erga paupẽ
scm̃. erga indigentẽ frem. qualis
est erga egentẽ. mendicũ. uideat
si uiscera eiꝰ ñ sunt angusta. quia
int̾rogare te habent sedes. quȩ
sedebunt in iudicio. & debent inue¬
nire quȩ sunt ad pacem hierłm.
Et quomͦ int̾rogant: Tamquã sedes
dĩ. Ds̃ int̾rogat. Si dm̃ aliquid latet.¬
& illas sedes aliquid int̾rogantes

Expanded text:
ero omnem substantiam meam, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest» . Si autem sit sola charitas, quae non inveniat quod distribuat pauperibus, diligat: solum calicem aquae frigidae det ; tantum illi imputabitur, quantum Zacchaeo qui dimidium patrimonii donavit pauperibus . Quare hoc? Ille tam modicum d ille tam multum dedit, et tantum illi imputabatur, tantum plane. Impar enim facultas, sed non impar chaIn domum Domini ibimus.» Videte ergo si imus. Non enim pedibus imus, sed affectibus. Videte si imus; interroget se unusquisque vestrum qualis est erga pauperem sanctum, erga indigentem fratrem, qualis est erga indigentem mendicum: videat si viscera ejus non sunt angusta. Quia interrogare te habent sedes quae sedebunt in judicium, et debent invenire quae sunt ad pacem Jerusalem. Et quomodo interrogant? Tanquam sedes Dei. Deus interrogat. Si Deum latet aliquid, et illas sedes aliquid interrogantes
Abbreviated transcription (Latin):
xpͣianis in eccłam concurrentibus.
filu ad matrẽ concurrere dicantur.
cũ ipsis filiis congregatis constet
ea quȩ dicitur mater. Nunc enim
desponsata est ȩccła. & uirgo est ad
nuptias ꝑducenda: id est cum se
contineat a corruptione sȩculari.
Illo autẽ tempore nubet quo uni¬
uersa mortalitate pretereunte in¬
mortali coniunctione stratur. Des¬
ponsaui inquit uos uni uiro uir¬
ginem castam exbibere xp̃o. Uos
inquit uirginẽ: a plurali adsingu
larem concludens. Ideo & uirgines
dici possunt & uirgo. Cur autem
parte. tunc autẽ ex coto. Ipsum
autẽ in enigmate & ex parte neͣ
in scripturis aliquid cernere. qͦd
tamen sit scđ̾m catholicam fidem:
ex illo pignore contigit qͦd accepit
uirgo ȩccła humilis aduentu sponsi
sui. Quȩ illo ultimo aduentu cum
ueniet in claritate nuptura est: cũ
iam facie ad faciem contuebitur.
Dedit eñĩ nobis pignus spm. sicut
dicit apłs. Et ideo ista expositio

Expanded text:
Christianis in Ecclesiam concurrentibus, Christianis in Ecclesiam concurrentibus, filii ad matrem concurrere dicantur, eum ex ipsis filiis congregatis constet ea quae dicitur mater. Nunc enim desponuptias perducenda, id est cum se continet a corruptione saeculari; illo autem tempore nubet, quo uniuersa mortalitate praetereunte immortali conceptione fetatur. desponsaui, inquit, uos uni uiro uirginem castam exhibere, Christo; uos, inquit, uirginem, a plurali ad singlarem concludens. Ideo et virgines dici possunt, et virgo; cur autem parte, tunc autem ex toto. Ipsum autem in aenigmate et ex parte nunc in Scripturis aliquid cernere, quod tamen sit secundum catholicam fidem, ex illo pignore contingit quod accepit virgo Ecclesia, humili adventu sponsi sui, quae illo ultimo adventu, cum veniet in claritate, nuptura est, cum jam facie ad faciem contuebitur. Dedit enim nobis pignus Spiritum, sicut dicit Apostolus, et ideo ista expositio
Abbreviated transcription (Latin):
non sp̃s. Sed sicut nunc corpꝰ animale
drꝰ qͦd tamen corpus ñ anima est. ita
erit. Proinde quantũ attinet ad cor¬
ruptionẽ quȩ nunc aggrauat animã.
& uitia quib caro aduersus sp̃m con¬
cupiscit. tunc ñ erit caro sed corpus.
quia celestia corpora ꝑhibentur.
Propter qͦd dictũ est. Caro & sanguis
regnũ dĩ ñ possidebunt. Et tãquã
exponens qͥd dixerit. neq corrup¬
tio inquit incorruptionẽ posside¬
bit. Quod prius dixit caro & sanguiᷤᷤ.
hoc posterius dixit corruptio. Et
qͦd primũ regnũ dĩ. hoc posterius¬
dixit incorruptionẽ. Quantũ autẽ
attinet ad substantiam. etiã tunc caro
erit. ꝓpter qͦd & post resurrectionẽ
corpus xp̃i caro appellatũ est. Sed
ideo ait. apłs. seminatur corpus ani¬
male. surget corpus spiritale: qmͣ
tanta erit tunc concordia carnis &
sp̃s. uiuificante spũ sine sustentaculi
alicuius indigentia. subditam carnẽ
ut nichil nobis repugnet ex nobis.

Expanded text:
non spiritus. Sed sicut nunc corpus animale non spiritus. Sed sicut nunc corpus animale dicitur, quod tamen corpus, non anima est; ita erit. Proinde quantum attinet ad corruptionem, quae nunc aggravat animam , et ad vitia, quibus caro adversus spiritum concupiscit , tunc non erit caro, sed corpus; quia et coelestia corpora perhibentur. Propter quod dictum est, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt: et tanquam exponens quid dixerit, neque corruptio, inquit, incorruptionem possidebit . Quod prius dixit, caro et sanguis; hoc posterius dixit, corruptio: et quod prius, regnum Dei: hoc posterius, incorruptionem. Quantum autem attinet ad substantiam, etiam tunc caro erit. Propter quod et post resurrectionem corpus Christi, caro appellata est . Sed ideo ait Apostolus, Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale : quoniam tanta erit tunc concordia carnis et spiritus, vivificante spiritu sine sustentaculi alicujus indigentia subditam carnem, ut nihil nobis repugnet ex nobis;
Abbreviated transcription (Latin):
Sed si hoc est inconsilio creatoris ut in
effigie sua cuiusq ꝓprietas & discer¬
nibilis similitudo seruetur: in cȩteris
autẽ corporis mẽbris equalia cuncta
reddantur: ita modificabitur illa
in uno quoq materies. ut nec aliqͥd
ex ea pereat. & qͦd alicui defuerit. ille
suppleat qui de nichilo potuit qͦd uo¬
luit oꝑari. Sic autẽ in corporib re¬
surgentiũ rationalis ȩqualitas erit.
sicut est uocũ quib catus impletur.
Hoc fiet cuiq de materie corporis sui
qͦd & hominẽ reddat angelicis cȩtib
& nichil inconueniens ingerat eoꝵ¬
sensibus. Indecoꝵ quippe ibi aliquid
non erit. sed quicqͥd futurũ est hoc
do cebit. quia nec futurũ est si ñ docebit.
Resurgent igitur corpora scõꝵ. sine
ullo uitio sine ulla deformitate. sicut
sine ulla corruptione. onere. difficulta¬
te. In quib tanta facilitas. quanta feli¬
citas erit. Propter qͦd & spiritalia dicta
sunt. cũ ꝓculdubio corpora sint futura

Expanded text:
Sed si hoc est in consil o Creatoris, ut in Sed si hoc est in consil o Creatoris, ut in effigie sua cujuscunque proprietas et discernibilis similitudo servetur; in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec aliquid ex ea pereat; et quod alicui defuerit ille suppleat qui de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum quibus cantus impletur, hoc fiet cuique de materie corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit. Sed quidquid futurum est, hoc docebit, quia nec futurum est, si non decebit. Resurgent igitur sanctorum corpora sine ullo vitio, sine ulla deformitate, sicut sine ulla corruptione, onere, difficultate: in quibus tanta facilitas, quanta felicitas erit. Propter quod et spiritualia dicta sunt, cum procul dubio corpora sint futura,
Abbreviated transcription (Latin):
mitas. Sed quẽ admodũ si statua cu¬
ius libet solubilis metalli aut igne
liquesceret aut contereretur in pul¬
uerẽ. aut confunderetur in massan
&e eam uellet artifex rursus ex illius
materiȩ quantitate reparare. mehil
interesset ad eiꝰ integritatẽ quȩ
particula materiȩ. cuiq mẽbro statuȩ
redderetur. dũ tamen totũ ex quo
constituta fuerat. restituta resumeret:
ita ds mirabiliter atq in effabiliter
artifex de toto quo caro nr̃a constitu¬
erat. eam mirabili & ineffabili celeri¬
tate restituet. Nec aliquid attinebit
ad eiꝰ redintegrationẽ utrũ capilli
ad capillos redeant. & ungues ad
ungues. an quicqͥd eo perierat
mutetur in carnẽ. & in partes alias
corporis reuocetur curante artificis
ꝓuidentia. ne quid indecens fiat. Nec
illud est consequens ut ideo diuersa
statura sit reuiuiscentiũ singuloꝵ
quȩ fuerat diuersa uiuentiũ. aut
macri cũ eadem macie. aut pingues
cũ eadem pinguedine reuiuiscant.

Expanded text:
mitas. Sed, quemadmodum si statua cumitas. Sed, quemadmodum si statua cujuslibet volubilis metalli, aut in igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam velit artifex rursus ex illius mensurae quantitate reparare, nihil interesset ad ejus integritatem quae particula materiae cuique membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat restituta resumeret; ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex de toto quo caro nostra constiterat eam mirabili et ineffabili celeritate restituet. Nec aliquid attinebit ad ejus rei integritatem, utrum capili ad capillos redeant, an ungues ad ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem, et in alias partes corporis revocetur curante artificis providentia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerat diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant.
Abbreviated transcription (Latin):
bus. quib humani corporis copu¬
liũ creatur caro. sed in quelibet
puluerẽ cynerẽue soluatur. in qͦli¬
bet alitus aurasq diffugiat. in quã
cũq alioꝵ corpoꝵ substantiã. uel in
ipsa elem̃ta uertatur in quoꝵ cũq
animaliũ etiã hominũ cybuͣ cedit.
carnẽq mittetur: illi animȩ huma¬
nȩ in puncto temporis redit. quȩ
illam primitꝰ ut homo fieret. cresce¬
ret. uiueret animauit. Ipsa itaq ter¬
rena materies quȩ discedente anima
fit cadauer. ñ ita resurrectione repa¬
rabitur. ut ea quȩ dilabuntur & in
alteras atq alias aliarũ rerũ species
formasq uertuntur:. quãuis ad corp
redeant unde dilapsa sunt. ad easdẽ
quoq corporis partes ubi fuerant.
redire necesse sit. Alio quin si capislis
redit qͦd tam crebra tonsura detra¬
xit. si ungtub qđ totiens dempsit
exsectio. immoderata & indecens co¬
gitantib. & ideo resurrectionem
carnis non credentib occurrit infor¬

Expanded text:
bus, quibus humani corporis compbus, quibus humani corporis complium creatur caro: sed in quemlibet pulverem cineremve solvatur, in quoslibet halitus aurasque difcunque aliorum corporum substantiam, vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium, etiam hominum cibum cedat, carnemque mutetur; illi anima humana in puncto temporis reddit, qui illam primitus, ut homo fieret, cresceret, viveret, animavit. Ipsa itaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectione reparabitur ut ea quae dilabuntur, et in alias atque aformasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsae sunt, ad easdem quoque corporis partes ubi fuerunt redire necesse sit. Alioquin si capillus redit, quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod totius dempsit exsectio immoderata et indecens cogitantibus et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit infor
Abbreviated transcription (Latin):
nimia udetur. Ex quo autẽ bomo
potest. Mortuus uͦ ubicũq illi mors
potuit euenire. quomͦ ad resur rectio¬
nem non ꝑtineat mortuoꝵ reperire
non possum. Neq em̃ & monstra quȩ
nascuntur & uiuunt. quãlibet eito
moriantur aut resurrectura nega¬
buntur: aut ita resurrectura creden¬
da sunt. ac non potius correpta. emen¬
dataq natura. Absit eñi ut illũ bimꝰ¬
brẽ qui nuꝑ natus est in oriente de
quo & fr̃s fidelissimi qͦd eũ uiderint
mus prb̃r scriptũ reliquit. absit
ac ñ potius duos si qđ futurũ fuerat
si gemini nascerentur resurrectu
ros existimemus. Ita cętera quȩ sin¬
guli quiq partus uel amplius uel
minus aliquid habendo uel quadã
nimia deformitate monstra dicunt᷑.
ad humane nature figurã resurre¬
ctione reuocabuntur: ita ut singule
anime singula sua corpora obtine¬
ant: nullis coherentib etiã quȩcũq
coherentia nata fuerant. sed seor sũ
sibi singulis sua membra gestanti¬

Expanded text:
nimia videtur. Ex quo autem nimia videtur. Ex quo autem potest. Mortuus vero, ubicumque illi mors potuit evenire, quomodo ad resurrectionem nonnon possum. Neque enim monstra quae nascuntur et vivunt, quamlibet cito moriantur, aut resurrectura negabuntur, aut vitiata resurrectura credenda sunt; ac non potius correcta emendataque natura. Absit enim ut illum bimembrem qui nuper natus est in oriente, de quo, fratres dilectissimi, qui eum viderunt mus presbyter scriptum reliquit. Absit, ac non potius duos homines, quod futurum fuerat, si geros existimemus. Ita caetera quae singuli quique partus vel amplius vel minus aliquid habendo, vel quadam nimia deformitate monstra dicuntur, ad humanae naturae figuram resurrectione revocabuntur; ita ut singulae animae singula sua corpora obtineant, nullis cohaerentibus etiam quaecumque cohaerentia nata fuerant; sed seorsum sibi singulis sua membra gestanti
Abbreviated transcription (Latin):
aborsus qͥ non ꝓcliuius perire ar¬
bitretur: sicut semina quȩ concepta
ñ fuerint : Sed qͥs negare audeat
& si affirmare ñ audeat id acturam
resurrectionẽ. ut quicqͥd forme defuit
impleatur. atq ita ñ desit ꝑfectio que
accessura erat tempore. quẽadmodũ
non erunt uitia quȩ accessura erant
tempore: ut neq in eo qͦd aptũ & con¬
gruũ dies allaturi fuerant natura
fraudetur: neq in eo qͦd aduersum
atq contrariũ dies attulerant natura
tur petur. sed integretur qͦd nondum
erat integrũ. sicut instaurabitur qͦd
sime quidẽ inter doctissimos queri
ac disputari potest qđ utrũ ab homine
inueniri possit ignoro. quando in¬
cipit homo in utero uiuere. utrũ sit
quȩdã uita & occulta quȩ nondum
motib uiuentis appareat. Nlam negare
iuixisse puerꝑia quȩ ꝓpterea menbra¬
tim exsecantur & eiciuntur ex uteris
pregnantiu. ne matres quoq si mortua
ibi relinquantur occidant. impudentia¬

Expanded text:
abortus quis non proclivius perire arabortus quis non proclivius perire arbitretur, sicut semina quae concepta non fuerint? Sed quis negare audeat, etsi affirmare non audeat, id acturam resurrectionem, ut quiquid formae defuit impleatur? Atque ita non desit perfectio, quae accessura erat tempore, quemadmodum non erunt vitia quae accesserant tempore: ut neque in eo quod aptum et congruum dies allaturi fuerant, natura fraudetur; neque in eo quod adversum atque contrarium dies attulerant, natura turpetur; sed integretur quod nondum erat integrum, sicut instaurabitur quodsime quidem inter doctissimos quaeri ac disputari potest, quod utrum ab homine inveniri possit ignoro, quando incipiat homo in utero vivere; utrum sit quaedam vita et occulta, quae nondum motibus viventis appareat. Nam negare vixisse puerperia, quae propterea membratim exsecantur et ejiciuntur ex uteris praegnantium, ne matres quoque si mortua ibi relinquantur occidant, impudentia
Abbreviated transcription (Latin):
surrectionẽ uͦ facto uniuierso com¬
pletoq iudicio suos fines habebunt
& angłoꝵ & hominũ. Istis uoluntas.
illis facultas non poterit ulla esse pec¬
candi. uel ulla conditio moriendi.
Istis in gcͣna uita uere feliciterq uiuen¬
tibus. illis infeliciter in ęt̾na morte
sine moriendi potestate durantibus.
qm utriq sine fine. Sed in beatitudi¬
ne isti. alius alio prestabilius: in
miseria uͦ illi. alius alio tolerabilius
sicut quidã reuixerunt. iterumq
sunt mortui. sed in ȩtͣnam uitã sicut
xp̃c resurrexit: quẽ admodũ possim
breuiter disputare. & om̃ib questio¬
nibus que de hac remoueri solent.
satis facere ñ inuenio. Resurrecturã
tamen carne̾ om̃ium quicũq nati st̃
hominũ atq. nascentur. & mortui st̃
abortaus fecib questio. qui iam qͥdẽ
nati sunt in uteris matrũ. sed nondũ
ita ut iam possint renasci. Si enim
resurrecturos eos dixerimus. de his
qui iam formati sunt tolerari potest
ut cũq qͦd dicitur. Informes uero

Expanded text:
surrectionem vero facto universo completoque judicio, suos fines habebunt et angelorum et hominum. Istis voluntas, illis facultas non poterit ulla esse peccandi, vel ulla conditio moriendi; istis in aeterna vita vere feliciterque viventibus, illis infeliciter in aeterna morte sine moriendi potestate durantibus, quoniam utrique sine fine. Sed in beatitudine isti alius alio praestabilius, in miseria vero illi alius alio tolerabilius sicut quidam revixerunt, iterumque sunt mortui, sed in aeternam vitam sicutcaro resurrexit, quemadmodum possim breviter disputare, et omnibus quaestionibus quae de hac re moveri assolent, satisfacere non invenio. Resurrecturam tamen carnem omnium quicumque nati sunt hominum atque nascentur, et mortui sunt abortivis fetibus quaestio, qui jam quidem nati sunt in uteris matrum, sed nondum ita ut jam possent renasci. Si enim resurrecturos eos dixerimus; de iis qui jam formati sunt, tolerari potest utcumque quod dicitur: informes vero
Abbreviated transcription (Latin):
iusticia deserat᷑. Chesaurum non
deficientem in celis. quo fur non
appropiat. neq tinea corrũpit:
Siue simplicit̾ accipiendum qd̾ pecu¬
nia seruata deficiat: uel uidelicet a
fure thesauris erepta. uel in thes¬
auris ipsa sui fragilitate fedata. da¬
ta autem ꝓ xp̃o perhennem mise¬
ricordie fricctum cõnferat incelis.
seu certe ita intelligendũ. qd̃ thes¬
aurus boni oꝑis si commodi terres¬
tris occasic ii condatur. facile cor¬
ruptus uitereat. ac si celesti tantũ
intentione congerat᷑. non exterius
hominũ fauore. non intus inanis
Fur enim deforis rapit. tinea
scindit interus. Fur abͥtulit di¬
uitias eoꝵ. de quibus dñs ait: Be¬
ceperũt mercedem suam. Tinea cor¬
rupit uestes eoꝵ. de quib psalmista
dsseoh Ossa enim. uirtittum robur
appellans. Ubi enuim thesarerus. ur
est. ibi & cor ur̃m ent. Hoc non
solum de pecuma. sed & de cunclis
possessionib: sentiendum ett Gulosi
ãs uenter est. Ibi ergo habet cor: ubi

Expanded text:
non deficientem in coelis, quo fur non appropiat, neque tinea corrumpit. Sive simpliciter accipiendum quod pecunia servata deficiat, vel videlicet a fure thesauris erepta, vel in thesauris ipsa sui fragilitate foedata, data autem pro Christo perennem misericordiae fructum conferat in coelis; seu certe ita intelligendum quod thesaurus boni operis, si commodi terrestris occasione condatur, facile corruptus intereat, ac si coelesti solum intentione congeratur, non exterius hominum favore, non intus inanis  maculari?. Fur enim de foris rapit, tinea scindit interius. Fur abstulit divitias eorum de quibus Dominus ait, Receperunt mercedem suam . Tinea corrumpit vestes eorum, quos Psalmista. Ossa enim virtutum robur appellat. Ubi enim thesaurus vester est, ibi et cor vestrum erit. Hoc non solum de pecunia, sed de cunctis passionibus sentiendum est. Gulosi deus venter est. Ibi ergo habet cor ubi
Abbreviated transcription (Latin):
re pusillus grex: qm̃ conplacuit
patri ur̃o dare uob̾ regnum:¬
usillũ gregem electoꝵ. uel ob
c̃parationem maioris numeri
reꝓboꝵ. uel potiꝰ ob humilitatis deuo¬
tionem nominat. q uidelicet eccłiã
suã. quantalibet numerositate iam
dilatatã. tñ usq ad finem mũdi hu¬
militate uult crescere. & ad ꝓmissũ
regnũ humilitate ꝑuenire. ideoq
eius labores blande consolatus:
quam regnũ d̾i tantum querere
p̾cepit. eidem regnũ a patre dandum.
c̃placita benignitate ꝓmittit. Uendi¬
te que possidetis: & date elemosinã.
N olite inquit timere ne propter reg¬
nũ ͣ milit̾atib. huiꝰ uite necessaria
desint. quin etiã possessa ꝓpt̾ elemo¬
sinam uendite. Q uod tunc digne
spretis niebiominus post hec labo¬
re manuum un & uictum tran¬
sigere. & elemosinam dare queat ope¬
rat᷑. Unde głat᷑ apostolus dicens:
Argentũ aut aurũ. aut uestẽ presci¬
osam nullius concupiui. ipsi seitis
qm ad ea que michi opꝰ erant. & his

Expanded text:
sillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnuusillum gregem electorum, vel ob comparationem majoris numeri reproborum, vel potius ob humilitatis devotionem nominat. Quia videlicet Ecclesiam suam quantalibet numerositate jam dilatatam, tamen usque ad finem mundi vult crescere, et ad promissum regnum humilitate pervenire. Ideoque ejus labores blande consolatus, quam regnum Dei tantum quaerere praecipit, eidem regnum a Patre dandum complacita benignitate promittit. Vendite quae possidetis, et date eleemosynam. Nolite, inquit, timere ne propter regnum Dei militantibus hujus vitae necessaria desint, quin etiam possessa propter eleemosynam vendite. Quod tunc digne spretis, nihilominus post haec labore manuum unde et victum transigere, et eleemosynam dare queat, operatur. Unde gloriatur Apostolus, dicens: Argentum, aut aurum, aut vestem nullius concupivi, ipsi scitis, quoniam ad ea quae mihi opus erant,
Abbreviated transcription (Latin):
nter parabolas a dño dictas solet
querentes multũ exercere ista quȩ
de decem uirginib posita est. Et
multi quidẽ hinc multa senserunt
quȩ non sint preter fidem. sed quomͦ
partib eius om̃ib conueniat expo¬
sitio id elaborandũ est. Legi etiam
in quadam scriptura. ex earum ge¬
nere quȩ apocriphe nominantur
quod non sit contra catholicam
fidem. sed huic loco mͥ minus con¬
gruere uisa est consideranti om̃s
huius similitudinis partes. Quid
autẽ michi uideatur non absurde¬
de hoc loco accipi: quantũ potero
breuiter & diligenter exponam.
Interrogatus igitur dñs nr̃ adiscipłis
de consũmatione scłi: inter multa
quȩ locutus est. hoc quoq dixit.
Tunc simile estimabitur regnum
cȩloꝵ decem uirginib. quȩ acce¬
perunt lampades suas. & uener᷑
obuiam sponso. Quinq ex eis erant
fatuȩ. & quinq prudentes. Sed
quinq fatuȩ acceptis lampadibus
suis: non supͣserunt oleũ secum.

Expanded text:
nter parabolas a domino dictas solet quaerentes multum exercere ista quae de decem uirginibus posita est. et multi quidem hinc multa senserunt, quae non sint praeter fidem; sed quomodo partibus eius omnibus conueniat expositio, id elaborandum est. legi etiam in quadam scriptura ex earum genere, quae apocrypha nominantur, quod non sit contra catholicam fidem. sed huic loco minus congruere mihi uisa est, consideranti omnes huius similitudinis partes. dautem mihi videatur non absurde hoc loco accipi, quantum potero breviter et diligenter exponam. Interrogatus igitur Dominus noster sde consummatione saeculi, inter multa alia quae locutus est, hoc quoque dixit: Tunc simile aestimabitur regnum coelorum decem virginibus, quae acceperunt lampades suas, et venerunt obviam sponso. Quinque autem ex eis erant fatuae, et quinque prudentes. Sed quinque fatuae acceptis lampadibus suis, non sumpseru
Abbreviated transcription (Latin):
iste. omĩa ostendi uob̾. qm̃ sic labo¬
rantes opportet susciꝑe ĩfirmos
acite uobis sacculos qui non
ueterascunt: elemosinã uidelicet
oꝑando. quaꝵ merces ĩ eterñu ma¬
net: Unde non hoc preceptum esse
putandum est ut nil peciune re¬
seruet᷑ a scĩs. uel suis scilicet. uel
pauperũ usib suggerende. c̃ & ipse
dñs cui ministrabant angłi. tñ ad
imformandam eccłiam suam loculos
habuisse legat᷑. & a fidelib oblata
conseruans. & suoꝵ necessitatibus
aliisq indigentib tribuens. si ¶ đo ꝑꝑt̾

Expanded text:
e. Omnia ostendi vobis, quoniam sic laborantes, oportet suscipere infirmos . Facite vobis sacculos qui non veterascunt. Eleemosynas videlicet operando, quarum merces in aeternum maneat. Ubi non hoc praeceptum esse putandum est, ut nil pecuniae reservetur a sanctis, vel suis scilicet, vel pauperum usibus suggerendae: cum et ipse Dominus cui ministrabant angeli, et tamen ad informandam Ecclesiam suam loculos habuisse legatur, et a fidelibus oblata conservans, et suorum necessitatibus aliisque indigentibus tribu
Abbreviated transcription (Latin):
empus qͥd inter hominis mortẽ &
ultimã resurrectionẽ interpositũ
est. animas abditis receptaculis con¬
tinet sicut una queq digna est uel
requie uel erup̃na. ꝓeo qͦd sortita est
in carne cũ uiueret. Neq negandũ
est defunctoꝵ animas. pietate suor
uiuentiũ releuari. cũ ꝓ illis sacrifiei¬
um mediatoris offertur. uel elemosi¬
nȩ in eccła fiant. Sed eis he ꝓsunt. qͥ¬
cũ uiuerent hec sibi ut potea posent
Est eñi quidam
uiuendi modus. nec tam bonus
ut ei non ꝓsint ista post mortem.
Est uͦ talis in bono. ut his ñ requirat:
& est rursus talis in malo. ut nec his
ualeat cũ hȩc uita transierit adiu¬
uari. Quo circa hic om̃e meritum
cõꝑatur. qͦ possit post hanc uitam re
leuari quispiã uel grauari. Nemo se
autẽ putet qͦd hic neglexit. cũ obierit
apud dñm ꝓmereri. Non gͥ ista quȩ
ꝓ defunctis cõmendandis frequentat
eccła. illi apłicȩ sunt aduersa sententie
qua dictũ est. om̃s eni astabimus ante

Expanded text:
m, quod inter hominis mortem et ultimam resurrectionem interpositum est, animas abditis receptaculis continet, sicut unaquaeque digna est vel requie vel aerumna, pro eo quod sortita est in carne dum viveret. Neque negandum est defunctorum animas pietate suorum viventium relevari, cum pro illis sacrificium Mediatoris offertur, vel eleemosynae in Ecccum viverent, haec sibi ut postea possent Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus ut ei non prosint ista post mortem. est vero talis in bono, ut his non requirat; est et rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo post hanc vitam possit relevari quispiam, vel gravari. Nemo se autem speret, quod hic neglexit, cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est, Omnes enim astabimus ante
Abbreviated transcription (Latin):
uiciosa & deformia mẽbra gestarunt.
inquirendo laborare qͥd opus est:
Neq em̃ nos fatigare debet incerta eoꝵ
habitudo uel pulchritudo. quoꝵ erit
certa & sempit̾na dap̃natio. Plec moue¬
at quomͦ erit in eis corpus incorrup¬
tibile si ddolere potuerit. aut quomͦ cor¬
ruptibile. si mori ñ poterit. Non est
eñi uera uita. niũ ubi feliciter uiuit᷑.
Nec uera incorruptio. nisi ubi salus
nullo dolore corrũpitur: Ubi aute
infelix mori non finitur. & ut ita
dicam mors ipsa non moritur: & ubi
dolor ꝑpetitus ñ interimit sed asfligt.
ipsa corruptio non finitur: Hec in
scĩs scripturis scđa mors dr̃. Nec
prima tamen qua suũ corpus anima
relinquere cogitur: nec scda qua pe¬
nale corpus anima relinquere non
ꝑmittitur: homini accidisset. si nemo
peccasset. Mitissima sane om̃iũ pena
erit. eoꝵ qui preter peccatũ qͦd origi¬
nale traxerunt. nullũ insuꝑ addiderꝰ.
Et in cȩteris qui addiderunt. tanto ibi¬
quisq tolerabiliorẽ habebit dãpna¬

Expanded text:
vitiosa et deformia membra gestarunt, in requirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum habitudo vel pulchritudo, quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat quomodo erit in eis corpus incorruptibile, si dolere poterit, aut quomodo corruptibile, si mori non poterit. Non est enim vera vita nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio, nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, ut ita dicam, mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit, ipsa corruptio non finitur; haec in sanctis Scripturis secunda mors dicitur. Nec prima tamen, qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda, qua poenale corpus anima relinquere non permittitur, homini accidispeccasset. Mitissima sane omnium poena erit eorum qui praeter peccatum quod originale traxerunt, nullum insuper addiderunt: et in caeteris qui addiderunt, tanto quisque tolerabiliorem ibi habebit damna
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃s meos & ꝓpinquos meos loque¬
bar pacem dete. O hierłm ciuitas.
ciuitas participatio eiꝰ inidipsum.
Ego in hac uita & in hac terra. ego
peregrinus & gemens. nondum
ꝑfruens pace tua. & predicans pacẽ
tuam. non ꝓpter me illam predico
sicut heretici qui querentes głam
suã. dicunt pax uobiscũ. & pace̾ ñ
habent quã popłis predicant. Si eñi
haberent pacẽ. non scinderent uni¬
tatem. Ego inquit loquebar pacẽ
de te. Sed quare : Propter fr̃s meos
& ꝓpinquos meos. non ꝓpter hono¬
rem meũ. ñ ꝓpter peccuniã meã.
non ꝓpter uitam meã: nam mͥ ui¬
uere xpͣc est & mori lucrũ: sed lo¬
quebar pacẽ dete. ꝓpter fr̃s meos
& ꝓƿinquos meos. Nam cupiebat
ipse dissolui. & esse cũ xpͣo. Et qͥbus
ista predicarat: Propinqͥs & fr̃ĩb
Manere inquit in carne. necessariũ

Expanded text:
 «et propinquos meos, loquebar autem» «pacem de te. O Jerusalem, civitas cujus participatio in idipsum,» ego in hac vita et in hac terra, ego pauper, peregrinus et gemens, nondum perfruens pace tua, et praedicans pacem tuam; non propter me illam praedico, sicut haeretici, qui quaerentes gloriam suam dicunt, Pax vobiscum: et pacem non habent quam populis praedicant. Si enim haberent pacem, non conscinderent unitatem. Ego, inquit, «loquebar pacem de te.» Sed quare? «Propter fratres meos et propinquos meos:» non propter honorem meum, non propter pecuniam meam, non propter vitam meam; nam, us est, et mori lucrum.» Sed «loquebar pacem de te, propter fratres meos et propinquos meos.» Nam cupiebat ipse «dissolvi, et esse cum Christo:» et qui ista praedicaret propinquis et fratribus, «Manere,» inquit, «in carne, necess
Abbreviated transcription (Latin):
Propter domũ dñi dĩ mei. quȩ siui
bona tibi. Non ꝓpter me quȩsiui
bona.nam ñ tibi quererẽ sedmͥ:
ideo nec ego haberẽ. quia non tibi
quererẽ sed ꝓpter domũ dñi dĩ
ꝓpter peregrinos. ꝓpter inopes¬
eius. ut ascendant. quia dicimus
eis. in domũ dñi ibimus. ꝓpter
bite. conualescite. currite. appre¬

Expanded text:
Propter domum Domini Dei mei, quaesivi bona tibi.» Non propter me quaesivi bona: nam non tibi quaererem, sed mihi; ideo nec ego haberem, quia non tibi quaererem: sed, «Propter domum Domini Dei propter peregrinos, propter inopes, ut ascendant; quia dicimus eis, «In domum domini ibimus: propter» bite; convalescite, currite, appre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphete quousq. ueniret dñs: sic in
ista scda laborauerunt apłi. & om̃s
predicatores ueritatis laborant.
quousq in finem dñs mittat in mesẽ
angłos suos. Antea gͦ desertũ erat.
sed pinguescent fines deserti. Ecct
ubi ꝓphetȩ non seruerunt. dñs pro¬
phetarum acceptus est. Pinguescent
hac induuntur arietes ouiũ. ipsi
arietes qui colles. Colles eñi emues¬
tiore gr̃ã arietes. quia duces gregils
Arietes gͦ apl̃i. induti sunt exultaud¬
ne. gaudent fructibus suis. non
sine causa laborauerunt. ñ
sine causa predicauerunt. Induti
sunt arietes ouium. & conualles
habundabunt frumento. & humi¬
les popłi multum fructũ afferent.
Clamabunt. inde habundabunt
frumento. quia clamabunt. Quid
clamabunt: Etenim hymnum
dicent. Aliud est eñi clamare ad¬
uersus dm̃. aliud hẏmnũ dicere.
Aliud clamare sacrilegia. aliud ela¬
mare laudes dĩ. Si clamas inblas¬
phemia. spinas ꝓtulisti. Si clamas
inhymno.habundas frumento.

Expanded text:
Prophetae, quousque veniret Dominus; sic in Prophetae, quousque veniret Dominus; sic in ista secunda laboraverunt Apostoli, et omnes praedicatores veritatis laborant, quousque in finem Dominus mittat in messem Angelos suos. Antea ergo desertum erat; sed pinguescent fines deserti. Ecce ubi Prophetae non sonuerant, Dominus Prophetarum acceptus est. Pinguescent hac induuntur arietes ovium. Ipsi arietes, qui colles. Colles enim, eminentiore gratia; arietes, quia duces gregum. Arietes ergo Apostoli induti sunt exsultatione, gaudent de fructibus suis; non sine causa laboraverunt, non sine causa praedicaverunt. Induti sunt arietes ovium; et convalles abundabunt frumento: et humiles populi multum fructum afferent. Clamabunt: inde abundabunt frumento, quia clamabunt. Quid clamabunt? Etenim hymnum dicent. Aliud est enim clamare adversus Deum, aliud hymnum dicere; aliud clamare sacrilegia, aliud clamare laudes Dei. Si clamas in blasphemia, spinas protulisti; si clamas in hymno, abundas frumento.
Abbreviated transcription (Latin):
qua non transit homo. nullum
uerbũ dĩ missum est ad gentes.
soli popło isrł predicauerunt pro¬
phete. Uentum tamen ad dñm est.
crediderunt frumenta in ipso po¬
pulo iudȩoꝵ. Nam dixit tunc disci¬
pulis. Dicitis quia longe est messis.
respicite & uidete. quia albe sunt
regiones ad messem. Fuit gͦ messis
prima. erit scda in ultimo scło:
messis prima de iudeis. quia mit¬
tebantur ad illos ꝓphetȩ. annun¬
tiantes uenturũ saluatorẽ. Ideo
dixit discipłis suis dñs. Uidete.
quia albȩ sunt regiones ad messẽ
Regiones utiq iudei. Alii inquit
laborauerunt. & uos in eoꝵ labores
intrastis. Laborauerunt ꝓphetȩ
ut seminarent. & uos facile intra¬
stis ad alioꝵ labores. E acta est gͦ
prima messis. & inde deipso fru¬
mento quod tunc purgatum est.
seminatus est orbis terrarũ. ut
surgat. alia messis. que in fine me¬
tenda est. In scda messe suꝑ semini¬
ta sunt ritania. mͦ hic laboratur
quomͦ in illa prima laborauerunt

Expanded text:
qua non transit homo. Nullum qua non transit homo. Nullum verbum Dei missum est ad Gentes: soli populo Israel praedicaverunt Prophetae. Ventum est ad Dominum; crediderunt frumenta in ipso populo Judaeorum. Nam dixit tunc discipulis: Dicitis quia longe est messis; respicite, et videte quia albae sunt regiones ad messem. Fuit ergo messis prima; erit secunda in ultimo saeculo. Messis prima de Judaeis; quia mittebantur ad illos Prophetae annuntiantes venturum Salvatorem. Ideo dixit discipulis suis Dominus, Videte quia albae sunt regiones ad messem: regiones utique Judaeae. Alii, inquit, laboraverunt, et vos in eorum labores intrastis . Laboraverunt Prophetae ut seminarent, et vos cum falce intrastis ad illorum labores. Facta est ergo prima messis; et inde, de ipso frumento quod tunc purgatum est, seminatus est orbis terrarum, ut surgat alia messis quae in fine metenda est. In secunda messe superseminata sunt zizania; modo hic laboratur. Quomodo in illa prima laboraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
nia. Sinite utraq crescere usq ad
messem. ne forte cũ uultis eradi¬
care tizania. eradicetis simul & fru¬
mentum. Sed in tempore messis.
dicam messoribus. Colligite pͥmũ
rizania. & alligate fasciculos ad cõ¬
burendũ. frumentũ autẽ mittite
in horreũ. Ille est finis anni. messis
scłi. Benedices coronam anni be¬
nignitatis tuȩ. Coronam ubi audis.
gła uictorie significatur. Uince
diabolũ. & habebis coronã. Benedi¬
ces coronam anni benignitatis
tuȩ. Rursus cõmendat benigni¬
tatem dĩ. ne quisquam de suis
meritis glorietur. Et campi tui¬
accingentur. Campi. colles. fines
deserti. idem ipsi sunt homines.
Campi ꝓpter ȩqualitatẽ. Ergo
ꝓpter equalitatẽ. inde dicti sunt
campi. popłi iusti: colles ꝓpter
erectionem. quia erigit in se ds̃ eos
qui se humiliant. F in es deserti. om̃s
gentes. Quare fines deserti: Deserti
erant. nullus ꝓpheta ad eos missus
erat. Sic erant illi quomͦ heremꝰ

Expanded text:
nia: Sinite utraque crescere usque ad nia: Sinite utraque crescere usque ad messem, ne forte cum vultis eradicare zizania, eradicetis simul et frumentum; sed in tempore messis dicam messoribus: Colligite primum zizania, et alligate fasciculos ad comburendum; frumentum autem recondite in horreum . Ille est finis anni, messis saeculi. Benedices coronam anni benignitatis tuae. Coronam ubi audis, gloria victoriae significatur. Vince Diabolum, et habebis coronam. Benedices coronam anni benignitatis tuae. Rursus commendat benignitatem Dei, ne quisquam de suis meritis glorietur. 17. accingentur. Campi, colles, fines deserti, iidem ipsi sunt homines. Campi propter aequalitatem: ergo propter aequalitatem, inde dicti sunt campi, populi justi. Colles propter erectionem; quia erigit in se Deus eos qui se humiliant. Fines deserti, omnes Gentes. Quare fines deserti? Deserti erant; nullus ad eos Propheta missus erat: sic erant illi quomodo eremus,
Abbreviated transcription (Latin):
nutritur lacte. & fit idoneus cibo.
tam primo de ipso cibo. cui minꝰ
idoneus erat illi lac factum est.
in stilliciduis suis lȩtabitur cum exo
crescit qͦd seminatur. erit & messis.
Et mͦ suꝑ semen suꝑseminauit ini¬
micus zizania. & exorti sunt
mali inter bonos. pseudo xp̃iani.
similem habentes herbam. sed non
parem fructũ. Etenim zitania ea
ꝓprie dicuntur. quȩ nascuntur
in similitudinẽ frumentoꝵ. sicuti
est lolium. sicuti est auena & cetera
talia que primã herbam habent¬
prorsus simile sP ropterea de semi¬
natione ⁊rzanioꝵ hoc dixit dñs.
Uenit inimicus & suꝑseminauit ⁊i¬
tania. Cum aut̾ẽ creuisset herba
& fructũ fecisset. tunc apparuer̃
tizania. Ergo uenit inimicus. &
suꝑseminauit ⁊ itania. Sed quid
fecit tritico: Non opprimetur zi¬
tanus frumentũ. immo ꝑ toleran¬
tiam zizanioꝵ. crescit fructus fru¬
mentoꝵ. Ipse eñĩ dñs dixit quib dã
operarus uolentib eradicare ri ra¬

Expanded text:
nutritur lacte, et fit idoneus cibo; nutritur lacte, et fit idoneus cibo; tamen primo de ipso cibo cui minus idoneus erat, illi lac factum est. In stillicidiis suis laetabitur, cum exocrescit quod seminatur, erit et messis. Et modo super semen superseminavit inimicus zizania; et exorti sunt mali inter bonos, pseudochristiani, similem habentes herbam, sed non parem fructum. Etenim zizania ea proprie dicuntur, quae nascuntur in similitudine frumentorum; sicuti est lolium, sicuti est avena, et caetera talia quae primam herbam prorsus similem habent. Propterea de seminatione zizaniorum hoc dicit Dominus: Venit inimicus, et superseminavit zizania; cum autem crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania. Ergo venit inimicus, et superseminavit zizania: sed quid fecit tritico? Non opprimitur zizaniis frumentum; imo per tolerantiam zizaniorum crescit fructus frumentorum. Ipse enim Dominus dixit quibusdam operariis volentibus eradicare ziza
Abbreviated transcription (Latin):
alii credunt: & non sufficit uni ho¬
mini ut factus ipse fidelis unum
lucretur. Sic multiplicatur & semel
pauea grana mittuntur. & segetes
exsurgunt. Sulcos eiꝰ mnebria. mill¬
plica generationes eiꝰ. Instillicidus
suis letabitur cum exorietur. id
est antequam fit forte idonea capa¬
citate fluminis. cum exorietur in
stillicidiis suis. id est sibi congruis
lȩtabitur P aruulis eñi adhuc & in¬
firmis stillantur quȩdã de sacram̃¬
tis. quia non possunt capere pleni¬
tudinem ueritatis. Audi quomͦ
stillet paruulis. dum exoriuntur.
id est in recenti ortu. Minus capa¬
cibus apłs dicit. Non potui uobis
loqui quasi spũalibus. sed quasi
carnalibus. quasi paruulis in xp̃o.
Cum dicit paruulis in xp̃o. iam dicit
exortos. sed nondum idoneos ad ca¬
piendam illam uberem sapientiã.
ubi dicit. sapientiam loquitur intͣ
ꝑfectos. Letetur gͦ in stillicidiis.
cum exorietur & augetur. roborat᷑.
capiet & sapientiam. Quomͦ infans

Expanded text:
alii credunt; et non sufficit uni hoalii credunt; et non sufficit uni homini ut factus ipse fidelis unum lucretur. Sic multiplicatur et semen: pauca grana mittuntur, et segetes exsurgunt. Sulcos ejus inebria; multiplica generationes ejus: in stillicidiis suis laetabitur, cum exorietur. Id est, antequam sit forte idonea capacitati fluminis, cum exorietur, in stillicidiis suis, id est sibi congruis, laetabitur. Parvulis enim adhuc et infirmis stillantur quaedam de sacramentis, quia non possunt capere plenitudinem veritatis. Audi quomodo stillet parvulis dum exoriuntur, id est in recenti ortu minus capacibus. Apostolus dicit: Non potui vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus, quasi parvulis in Christo . Cum dicit, parvulis in Christo, jam dicit exortos, sed nondum idoneos ad capiendam illam uberem sapientiam, de qua dicit: Sapientiam loquimur inter perfectos . Laetetur in stillicidiis suis, cum exoritur et augetur; roboratus capiet et sapientiam: quomodo infans