comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ubus non obordiendo nonperficimus malum: Sed eas habendonundum perficinus bouro
unb us q ostendi apostolusn et bonũ incpficiubimalum si concupiscitꝰ necmalũ hicꝑsiciquando talicor¬
upisdeorie nonoboadit Illud quippe ostendit ũbiat arelleadias et mibi ꝑficere aute bonũ non:⁊ hoc
uero lubiant: donaibulate eucon cupiscentias carnis ne ꝑfeceritis: Req biem̃i dicit᷑ non sibiadiater e
facerebonũ sed ꝑficereieq hicdicit. Concupiscentias carnis nehdbueriuis sed neꝑfeceritis faurt
taq in nobconcupiscentiae male: Quando id quod nonlicet libetssed nom pficunt᷑ cũ legidi mente serui¬
unte libidinss continient᷑ : Qboniũ sit cũ idquo dm alelibec uncente bona delectatione nonsi: seabonipsectio
nonimplet qua mduleg s peccati carne seruientalibido in lih: Quamuis contincat t̃a menimouet

Expanded text:
quibus non oboediendo non perficimus malum, sed eas habendo nondum perficimus bonum. quibus non oboediendo non perficimus malum, sed eas habendo nondum perficimus bonum. utrumque ostendit apostolus, nec bonum hic perfici, ubi malum sic concupiscitur. nec malum hic perfici, quando tali concupiscentiae non oboeditur. illud quippe ostendit, ubi ait: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non; hoc uero, ubi ait: spiritu ambulate et concupiscentias carnis ne perfeceritis. neque enim ibi dicit non sibi adiacere facere bonum, sed perficere; neque hic dicit: concupiscentias carnis ne habueritis, sed ne perfeceritis. fiunt itaque in nobis concupiscentiae malae, quando id quod non licet libet; sed non perficiuntur, cum legi dei mente seruiente libidines continentur. et bonum fit, cum id, quod male libet, unon impletur, quamdiu legi peccati carne seruiente libido inlicit. quamuis contineatur, tamen mouetur;
Abbreviated transcription (Latin):
uudiamus apostolu s scio inquit quia nonb abitat in me hoc ẽ in carne meabonũ: hoc utiq ait: Quia
uitium carnis in rebona nont̃bonũ iuod cum ẽẽ destiterit caro erit sediã uitiata uel uitiosi nun
bit squã tamen adinrãm ptinere ĩd̃ doctor ostendit prius dicendo scio quia nonbabitat in me
quodut expouerti ad didit Ioc ẽ incirnemea boni sestaq dieNdemoeniuma. car nconsua oiio
modia mn faquando eiutis resiseri:÷ pa amit quia ipsaicurat: Nemoeñiumq sar nen sua adio
hossorco an iuo modocar eles specit i diũ quidl concupiscentue consentiendo carrali: bste sdmotus
dosidberices ills liabendo: quos habere nolebat. ex tamen habebat: sedeis non consertiende uerte
se fauebat leg hadi  dete hebiat m em bra nefierent armapeetateSSicubis ceori no bisedestodr u
e n quibus non consentiendo nonuiumus Mal qsunt in nobis concupis cent laci pus bonu

Expanded text:
audiamus apostolum: scio, inquit, quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. hoc utique ait, quia audiamus apostolum: scio, inquit, quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. hoc utique ait, quia uitium carnis in re bona non est bonum. quod cum esse destiterit, caro erit, sed iam uitiata uel uitiosa non erit. quam tamen ad nostram pertinere idem doctor ostendit prius dicendo: scio quia non habitat in me; quod ut exponeret, addidit: hoc est in carne mea bonum; se itaque dicit esse carnem suam. no uitiis resistitur, ipsa amatur, quia ipsa curatur. nemo enim umquam carnem suam odio carne legi peccati? numquid concupiscentiae consentiendo carnali? absit; sed motus desideriorum illic habendo, quos habere nolebat et tamen habebat. sed eis non consentiendo mente seruiebat legi dei et tenebat membra, ne fierent arma peccati. Sunt ergo in nobis desideria mala, quibus non consentiendo non uiuimus male; sunt in nobis concupiscentiae peccatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa execpaste qua in carne in firmata ẽ. repugnaret : caro eñi nihil nisi panimã concupis ͥt : sed concu¬
piscere caro ad uersus sp̃m dicit quando anima carnalicancupis centiã spui reluctũ : totũ hoc nossumꝰ:
& caro ipsa quȩ discedente anima morit Nr̃a parsinfirina ẽ : non fugienda dimittit᷑ sed recipien¬
da repori it: necrecepulterius relinqu& : Seminat᷑ eñi corpus anim ale surget corpus spiritale:
tuncũ caronihil cancupiscit aduersus sp̃m quando & ipsa spiritalis uocabit : qm̃ sp̃iui non solusure
ulla repugnantia : uerũ etiã sineulla corporalis alimenti indigentia: in aernũ uiuificanda subdeti
non enim alterũ eo puta re debemus inimicũ sed uitium quo caro concupiscit aduersus sp̃m quod
sanatum Sne capsũ erit: & substantia utraq saluaerit: & inter utraq nulla pugnaerit

Expanded text:
ipsi ex ea parte, qua in carne infirmata est, repugnaret. Caro enim nihil nisi per animam concupiscit, sed concuipsi ex ea parte, qua in carne infirmata est, repugnaret. Caro enim nihil nisi per animam concupiscit, sed concupiscere caro aduersus spirituet caro ipsa, quae discedente anima moritur, nostra pars infirma est, non fugienda dimittitur, sed recipienda reponitur nec recepta ulterius relinquetur. seminatur autem corpus animale, resurget corpus spiritale. tunc iam caro nihil concupiscet aduersus spiritum, quando et ipsa spiritalis uocabitur, quoniam spiritui non solum sine ulla repugnantia, uerum etiam sine ulla corporalis alimenti indigentia in aeternum uiuificanda subdeturnon enim alterum eorum putare debemus inimicum, sed uitium, quo caro concupiscit aduersus spiritum: quod sanatum nec ipsum erit et substantia utraque salua erit et in utraque nulla pugna erit
Abbreviated transcription (Latin):
phibens illud p̃cipiens : ut prius illiesset bonum meritũ non peccare : Et postea iustũ p̃miũ nom possepec¬
care : Nã etiam tales scõs suos infine facturus ẽ qui omnino peccare non possint: Tales habet quippe
etiã nunc anglossuos quosinillo sicamamus ut denullo eoꝵ nepeccando fiat diabolus formidam̃ : Quod
de neminehomineiusto in huiꝰ uitȩ mostalitate p̃sumimꝰ : ł ales autẽ om̃s futuros in illius uitȩ in mosta¬
litate confitemus : omnipotens enim ds̃ quio peraturbona etiamde nr̃is malis qualia dabitbona:
postolus ait unus quisq aute temptat᷑ aconcupiscentia s ed addidit suqutquihȩc audit intellegat quo¬
modo clamaredebeat: Egodixidñe miserere mei : sana animã mea qui a peccauitibi : Non erim sanati¬
one indiguisse t nisipeccando seipsauitusset : Selut aduersus cã caro suaccupiscere idẽ ipsa sema

Expanded text:
prohibens, illud praecipiens: ut prius illi esset bonum meritum non peccare et postea iustum praemium non posse pecprohibens, illud praecipiens: ut prius illi esset bonum meritum non peccare et postea iustum praemium non posse peccare. nam etiam tales sanctos suos in fine facturus est, qui omnino peccare non possint. tales habet quippe etiam nunc angelos suos, quos in illo sic amamus, ut de nullo eorum ne peccando fiat diabolus formidemus: quod de nemine homine iusto in huius uitae mortalitate praesumimus. tales autem omnes futuros in illius uitae inmortalitate confidimus; omnipotens enim deus, qui operatur etiam bona de nostris malis, qualia dabit bona, postolus non ait: unusquisque temtatur a concupiscentia, sed addidit: sua, ut qui hoc audit intellegat, quomodo clamare debeat: ego dixi, domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi non enim sanatione indiguisset, nisi peccando se ipsa uitiasset, sed ut aduersus eam caro sua concupisceret, id est ipsa sibimet
Abbreviated transcription (Latin):
siue etiã iustissime uindicando : Omnia nãq: istabona sunt : & dõbona. atque omnipotente dignissi¬
ia: nec ta menfiunt nisi demalis .: Quid igit᷑ melius quid omnipotentius ẽoqui cũmale nihilfaciat
bene eti amdemalis facit : clamant ad eũ quimalefecerunt : Dimitte nob debita nr̃a exaudit ignoscit:
Nocuerunt sua mala peccantibus subuenit eoꝵ medet᷑ quel angoribus seuiunt suorũ hostes deilloꝵ seuitia
facit mastrres: postremo etiam . cumdãnat eos quos damnation eiudicat dignossualicet illa mala
patiant᷑ facit tamenilli qđ bonum ẽ: Non potest eñi bonũ non esse quodiustũ est : Et utiq sicut iniustũ
est peccatũ ita iustũ ẽ peccati supplitium : Non autẽ potestas dõ defuit talẽ facere hominẽ qui
peccare non posst: sed in aluit eũ talẽ facere cui ad iaceret peccare suellet᷑ ñ peccaresi nollet: hoc

Expanded text:
siue etiam iustissime uindicando. omnia namque ista bona sunt et deo bono atque omnipotente dignissisiue etiam iustissime uindicando. omnia namque ista bona sunt et deo bono atque omnipotente dignissima nec tamen fiunt nisi de malis. quid igitur melius, quid omnipotentius eo, qui cum mali nihil faciat, bene etiam de malis facit? clamant ad eum qui male fecerunt: dimitte nobis debita nostra: exaudit, ignoscit. nocuerunt sua mala peccantibus: subuenit eorum medeturque languoribus. saeuiunt suorum hostes: de illorum saeuitia facit martyres. postremo etiam condemnat eos, quos damnatione iudicat dignos: sua licet illi mala patiantur, facit tamen ille quod bonum est. non potest enim bonum non esse, quod iustum est; et utique sicuti iniustum est peccatum, ita iustum est peccati supplicium. Non autem potestas deo defuit talem facere hominem, qui peccare non posset; sed maluit eum talem facere, cui adiaceret peccare, si uellet, non peccare, si nollet, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & peccatũ quod inultum uidetur habet pedisequã poenam suã ut nemod eamissonisiautamar¬
tudinedoleat : Aut cȩcitate nondoleat: sicut ergo tudicis Curpermittit̃ ista sidisplicent: Itaego dico
Curpunit ista siplacent: Acperboc sicut ego confiteor quod omnino ista nonfierent nisi abom¬
nipotente ꝑ mit terentur itatu confitersfacienda non. eẽ. quȩ aiusto puniunt᷑ ut non faciendo
quȩ punit meream ab eodiscere : Cur ꝑmittit ẽẽ. quȩ puniatꝰ ꝑfestoꝵ ẽ eñĩ sicut scriptũ ẽ. soliduscibus
in quohi quibenȩ ꝓfecerunt Iã intellegunt ad omnipotentũ dĩ potius id ꝑtinuisse ut exlibero
arbi triouoluntatisuenienti amala eẽ ꝑmitteret : Ta quippe ẽ omp̃s bonitas eiꝰ ut etiã demali s
facere possitbona : siue ignoscendosiue sanando siue adutilitatispiorũ coabtando atque uestendo :¬

Expanded text:
nam et peccatum, quod inultum uidetur, habet pedisequam poenam suam, ut nemo de admisso nisi aut amarinam et peccatum, quod inultum uidetur, habet pedisequam poenam suam, ut nemo de admisso nisi aut amaritudine doleat aut caecitate non doleat. sicut ergo tu dicis: cur permittit ista, si displicent? ita ego dico: cur punit ista, si placent? ac per hoc sicut ego confiteor, quod omnino ista non fierent, nisi ab omnipotente permitterentur, ita tu confitere facienda non esse. quae a iusto puniantur, ut non faciendo quae punit mereamur ab eo discere cur permittit esse quae puniat. perfectorum est enim, sicut scriptum est, solidus cibus, in quo hi, qui bene profecerunt, iam intellegunt ad omnipotentiam dei potius id pertinuisse, ut ex libero arbitrio uoluntatis uenientia mala esse permitteret. tam quippe est omnipotens bonitas eius, ut etiam de malis possit facere bona, siue ignoscendo siue sanando siue ad utilitates piorum coaptando atque uertendo
Abbreviated transcription (Latin):
mal pualetnaturedi: hec manichece ẽ in mundissima in sania quoꝵ machiqa menta diabolica
facillime uerita s indubitata subuestitquȩdinaturã in contaminabileatq: in curruptibilẽ confitet᷑:
uid autẽ flagictosꝑ contaminationss & corruptionis deistis nerito noncredit A quibus ds qui
sume atq inconparabilit̃ bonus ẽ : contaminabilis & corruptbilis creditur: Sunc & i quieo
modo excusatione peccatorũ suoꝵ accus antdm̃ utdicant ei placere peccata
Iã sidisplicerent inquiunt nullo modo eafieri omnipotentissima atque potestite ꝑmitieretꝰquasi
uero peccata ds̃ inpunita esse pmiserit etã in eis quos a suplicio sempiterno remissione libereorecatu
N ellus quippe debitȩ grauorspoene accipit uerũ :÷nsiquolẽ cus esilon geminerẽ quandeb us tluer
poenã : atque itaimꝑtit᷑ largitas misericordiȩ ut non relinquatur &iã iustitia disciplinae :

Expanded text:
mali praeualet naturae dei. haec Manichaeorum est inmundissima insania, quorum machinamenta diabolica mali praeualet naturae dei. haec Manichaeorum est inmundissima insania, quorum machinamenta diabolica facillime ueritas indubitata subuertit, quae dei naturam incontaminabilem atque incorruptibilem con- fitetur. quid autem flagitiosae contaminatisumme atque incomparabiliter bonus est, contaminabilis et corruptibilis creditur ? Sunt et hi qui eo modo in excusatione peccatorum suorum accusant deum, ut dicant ei placere peccata. nam si displicerent, inquiunt, nullo modo ea fieri omnipotentissima utique potestate permitteret. quasi uero peccata deus impunita esse permiserit etiam in eis quos a supplicio sempiterno remissione liberat peccatorum. nullus quippe debitae grauioris poenae accipit ueniam, nisi qualemcumque, etsi longe minorem quam debebat soluerit poenam; atque ita inpertitur largitas misericordiae, ut non relinquatur etiam iustitia disciplinae.
Abbreviated transcription (Latin):
tea talia cõmitaendopeccaret: Ali furtunemalunt imputare quod peccant quio m̃a
fostuitis casib agitar fputant: Nec tam̃ hoc sefostuita temeritate sed ꝓfecta ratione sapereatq
ad seuerare contendunt : Oualis ergodementia ẽ disputationes suas ratiomi tribuere &actiones¬
suas casibus subiugare: Uu totũ qđ male faciunt in diabolũ referunt : Nec uolunt cum illohabere
ued paste cũ illũ sibioccultis suggestionib: suasisse suspicare possint: Seautẽ illis suggestionibus
ndecũq suerint conserisisse dubitare non possini : Sunt etiã quiex cusationẽ suã extendunt in accu¬
satione didiuino iudicio Miserꝑ suo aut̃ furore blasphemsedeñĩaduersuscũ contrario principio
inducunt inali substantiã rebellantẽ c̃uiñ potuisset resistere nisi substantiȩ natureque sua pastẽ
eidẽ rebellanti ctaminandã corrũpendãq micuis : Et tunc sepecare dicunt quand onitinu

Expanded text:
tea talia committendo peccaret. alii fortunae malunt imputare quod peccant, qui omnia tea talia committendo peccaret. alii fortunae malunt imputare quod peccant, qui omnia fortuitis casibus agitari putant, nec tamen hoc se fortuita temeritate, sed perspecta ratione sapere atque asseuerare contendunt. suas casibus subiugare? alii totum, quod male faciunt, in diabolum referunt nec uolunt cum illo habere uel partem, cum illum sibi occultis suggestionibus mala suasisse suspicari possint, se autem illis suggestionibus, undecumque fuerint, consensisse dubitare non possint. sunt etiam, qui excusationem suam extendunt in accusationem dei, diuino iudicio miseri, suo autem furore blasphemi. etenim aduersus eum ex contrario principio inducunt mali substantiam rebellantem, cui non potuisset resistere, nisi substantiae naturaeque suae partem eidem rebellanti contaminandam corrumpendamque miscuisset tunc peccare dicunt, quando natura
Abbreviated transcription (Latin):
nis uerbis quibus malus malũ senegat &iam deopere malo conuictus qđ negare ñ ualcat
Etqm factũ nom potest tegere neebene factũ non potese dicere: & ase factum uidet querit in aliod
referre quod fecit tamquã in depossit auferre qđ meruit nolens esse sereũ addit potis
adreatum a sua excusando non accus and opeccata ignorat non sepoenã remouere sed
ueniã rapud homines enĩ iudices qm̃ falli possunt : quacumq: uelud pugnare fallatia
Quo ꝑperã factum ẽ ꝓdesse aliquid uidecur ad tempus: Apuddm̃ autẽ quifalli non po¬
test non ẽ adinbenda fallax defensio: seduerax confessio peccatorũ : Et aliquidem
qui sua consuerunt excusare peccata fatose ad peccandũ quȩ runt inpelli : tamquã
hoc decreuerint sidera & celum priustalia decernendo peccauerit : Vt homopos¬

Expanded text:
his? uerbis, quibus malus malum se negat etiam de opere malo conuictus, quod negare non ualeat? his? uerbis, quibus malus malum se negat etiam de opere malo conuictus, quod negare non ualeat? oniam factum non potest tegere nec bene factum non potest dicere et a se factum uidet patere, quaerit in aliud referre quod fecit, tamquam inde possit auferre quod meruit; nolens esse se reum addit potius ad reatum et sua excusando, non accusando peccata ignorat non se poenam remouere, sed ueniam. aput homines enim iudices. quoniam falli possunt, quacumque uelut purgare fallacia quod perperam factum est prodesse aliquid uidetur ad tempus; apud deum autem, qui falli non potest, non est adhibenda falsa defensio, sed uerax confessio peccatorum. et alii quidem, qui sua consueuerunt excusare peccata, fato se ad peccandum queruntur impelli, tamquam hoc decreuerint sidera et caelum prius talia decernendo peccauerit, ut homo pos
Abbreviated transcription (Latin):
uenasi ulto iugilantiuis oaacrius ipsa oratione cestantes neualeant celiqiud inontisere
sungistions ens quib instigit insuꝑ peccatorẽ ad sũ excusanda potius quãa ceusandait
petcatas hesic illa uulnera non modo non sanentur. Uerũ etiã a simostifera nor seipbi
grauit o lctalit in figant᷑: E thic ergo cautiore opefẽ continentia qua coluabeat suꝑbus
hominis appetitus qd placet sibi & non uleculpabilis inuenir id edignas Quecũ peidncoor
uontiqđ ipse peccauerit : onsalubri humilitate suscipiens accusationẽ sci sedex cusutahẽ puius
runosa clatione conquirens adhanc suꝑbiã coercendã continentiã Pecuit ad ñ oillecuius
superius uerba iã posui eesicut potui cõmendaui: Nãq cũ dixisset Ponedñe custodiã orimeo
apostus uontnentus ci tuin labia neanedeclines cormeũ in uerba maligna : Vndehocdicera
cudentius ex plicans. Ad excus andas inquit excusationes in peccatis : Qiuid eñimalignus

Expanded text:
um, multo uigilantius et acrius ipsa oratione certantes, ne ualeant aliquid mortiferae suggestiones eius, quibus instigat insuper peccatorem ad sua excusanda potius quam accusanda peccata, ac sic illa uulnera non modo non sanentur uerum etiam, etsi mortifera non erant, grauiter et letaliter infigantur. et hic ergo cautiore opus est continentia, qua cohibeatur superbus hominis appetitus, quo placet sibi et non uult culpabilis inueniri dedignaturque, cum peccat, conuinci quid ipse peccauerit, non salubri humilitate suscipiens accusationem sui, sed excusationem potius ruinosa elatione conquirens. ad hanc superbiam cohercendam continentiam petiuit a domino ille cuius superius uerba iam posui et sicut potui commendaui. namque cum dixisset: pone, domine, custodiam ori meo et ostium continentiae circum labia mea; ne declines cor meum in uerba maligna, unde hoc diceret euidentius explicans: ad excusandas, inquit, excusationes in peccatis. quid enim malignius
Abbreviated transcription (Latin):
dit ininfima todto robustius recurrit inintima ꝓbonã conscientiã nihil quȩrendiabeis
ad quos descendit p̃ t̃ eoꝵ sempiterna salutẽ cCUII. DESTATITIS XRIS SIDE

Expanded text:
dit in infima, tanto robustius recurrit in intima per bonam conscientiam nihil quaerendi ab eis dit in infima, tanto robustius recurrit in intima per bonam conscientiam nihil quaerendi ab eis ad quos descendit praeter eorum sempiternam salutem. CLXXXVIIIEX EODE
Abbreviated transcription (Latin):
uob carita s eñĩ xp̃i compellit nosiudicantes hocquia unus ꝓomnib: mortuus ẽ : Quo odo eñi pa
ratus esset inpendi panimabuseoꝵ : sicũ pigerst inclinari ad aures eoꝵ : hinc ergo factus .ẽ. pariuo¬
lus in medionrm̃ : tam quã nutrix fouenfilios suos : Num eñi delectat: nisi amor inufeet decustata
& mutilata uerba in murmurare : & tamen optant homines habere infantes Quibus exiheant
& suauius ẽ. matriminuta mansa in spuere paruulo filio : quã ipsamandere acdeuorare
grandiora : Nonergorecedat depectore etiam cogitatiogallinȩ illiusq languidulis
plumis teneros foctus operit & susurrantes pullos confracta uoce ad uocat c̃uius blan¬
das alas refugientes suꝑbi p̃dafiunt alitibus: Sieñi intellec cus delectat in penetrabilibus
sincerissimis ħoc etiã intellegere delectet: Quomodo caritas quanto officiosius descen¬

Expanded text:
nobis. carinobis. cariratus esset impendi pro animabus eorum, si eum pigeret inclinari ad aures eorum? hinc ergo factus est paruulus in medio nostrum tamquam nutrix fouens filios suos. num enim delectat, nisi amor inuitet, decurtata et mutilata uerba immurmurare? et tamen optant homines habere infantes, quibus id exhibeant, et suauius est matri minuta mansa inspuere paruulo filio quam ipsam mandere ac deuorare grandiora. non ergo recedat de pectore cogitatio gallinae illius, quae languidulis plumis teneros fetus operit et susurrantes pullos confracta uoce aduocat, cuius blandas alas refugientes superbi praeda fiunt alitibus. si enim intellectus delectat in penetrabilibus sincerissimis, hoc etiam intellegere delectat, quomodo caritas, quanto officiosius descen
Abbreviated transcription (Latin):
lus adid quod plane intellegit dicatamen : sed tamenpie toleranda sunt ab eis quididicerint
ut sono inforo: Sic uoto in ecđabenedici: itaq forinsis illa nonnũꝗ fostebona dictionũ quã
DASALAS REFUGIENT ES SUPERBI PRAEDAPIUNTALITIBUS : EXCODẼ
LIBRO DeCATHE CI TINDIS RUDIBUS CCUI.¬
ogitemus quid nob̵ p̃rogatũ sit abillo quidemonstrauit nob exemplũ ũt sequamur uestigia eius :
Quantũ uis eñĩ differat asticulatauox nr̃a ab intelligentie nr̃ae uiuacitate longe differentior ẽ
mostalitas carnis ab ȩqui tate dĩ: & tam̃ cũ in eadẽ forma esset semet ipsum ex in aniuitfor¬
mã serui accipiens & cetera usq ad mostẽ crucis : Quã obcausam nisiquia factus ẽ infiriis infiri
slucrifaceret : Audieiꝰ imitatorẽ alibi etiã dicentẽ : Siue em̃imente excedimus dõ siue tẽperantessu.tus

Expanded text:
lus ad id quod plane intellegit dicat amen, sed tamen pie toleranda sunt ab eis qui didicerint lus ad id quod plane intellegit dicat amen, sed tamen pie toleranda sunt ab eis qui didicerint ut sono in foro sic uoto in ecclesia benedici. itaque forensis illa nonnumquam forte bona dictio numquam das alas refugientes superbi praeda fiunt alitibus; ex eodem libro de Catechizandis rudibus. Cogitemus quid nobis praerogatum sit, ab illo qui demonstravit nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus. Quantumvis enim differat articulata vox nostra, ab intelligentiae nostrae vivacitate, longe difmortalitas carnis ab aequalitate dei; et tamen, cum in eadem forma esset, semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens et cetera usque ad mortem crucis. quam ob causam, nisi quia factus est infirmis infirmus, ut infirmos lucri faceret? audi eius imitatorem alibi etiam dicentem: siue enim mente excessimus, deo, siue temperantes sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
secreti: Vnde etiuã misteru uocant: quidu aleant enignatũ latebre ad amorẽ uertatisacuendũ
discuciendumq: fastidi corporẽ ipsa experientia ꝓbandũ ẽ. talib: cum aliquid eis qđ in promtu
positũ nonita mouebat enodatione allegoriȩ alicuĩ eruit᷑ : his eñimaxime utile ẽ nosseita ẽẽ
ꝓponendas uerbis sententia s ut p̃ponit᷑ animus corpori ex quo fitut itamalbdebeant uerio es
quã dissestioris aud ere sermones : Sicut maled ebent prudentiores quã formo siores habere amicos:
nouerint etiã non ẽẽ uocẽ ad auresdinisi animi affectũ : Ita eñ i non inridebunt si aliquos antistites &
ministros eđȩ foste anim aduesterint uel cum barbarismis & soloecisinis dm̃ in uocare uel eadẽ uerba
quȩpnuntiant non intellegere ꝑturbateq: distinguers ionquia istaminime corrigenda s ut popu¬

Expanded text:
secreti — unde etiam mysteria uocantur — quid ualeant aenigmatum latebrae ad amorem ueritatis acuendum secreti — unde etiam mysteria uocantur — quid ualeant aenigmatum latebrae ad amorem ueritatis acuendum discutiendumque fastidii torporem ipsa experientia probandum est talibus, cum aliquid eis, quod in promtu positum non ita mouebat, enodatione allegoriae alicuius eruitur. his enim maxime utile est nosse ita esse praeponendas uerbis sententias, ut praeponitur animus corpori. ex quo fit, ut ita malle debeant ueriores quam disertiores audire sermones, sicut malle debent prudentiores quam formonsiores habere amicos. nouerint etiam non esse uocem ad aures dei nisi animi affectum. ita enim non irridebunt, si aliquos antistites et ministros ecclesiae forte animaduerterunt uel cum barbarismis et soloecismis deum inuocare uel eadem uerba, quae pronuntiant, non intellegere perturbateque distinguere: non quia ista minime corrigenda sunt, ut popu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ peꝑcit sed ꝓnob omnib: tradidit eũ si amare pigebat saltĩ redamare nonpigeat : Hulla ẽ em̃
isergo quiloquendias teceteris hominib: excellere uiderent᷑ cum ueniunt ut xp̃ianifiant hoc
aplius quã illis inliteratis imꝑtire debemꝰ qđ sedulo monendis utbumilitate induticristiana discant
non contempnere qucognouerint moruuitiaquã uerbo amplius detutaro : & corde castoiplinguã
excitatã nec conferre audeant quã etũ ꝓferre consuerit : Maximeautẽ istidocendi sunt scrip¬
turas audire diuinas ne sordeat eis solidũ doquiũ : quia non est inflatũ feq arbitrent᷑ carnalib
integumentis inuoluta atq opesta dicta uelfacta hominũq̃ in illis libris leguntur non e uol¬
uenda atq: aperienda ut intellegantur: Sed sic accipienda ut litterꝑsonant. dequa ipsautilitate

Expanded text:
non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, si amare pigebat, saltem redamare non pigeat. nulla est enim non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum, si amare pigebat, saltem redamare non pigeat. nulla est enim is ergo qui loquendi arte ceteris hominibus excellere uidentur, cum ueniunt, ut christiani fiant, hoc amplius quam illis inlitteratis impertire debemus, quod sedulo monendi sunt, ut humilitate induti christiana discant non contemnere quos cognouerint morum uitia quam uerborum amplius deuitare et cordi casto linguam exercitatam ne conferre audeant, quam etiam praeferre consueuerant. maxime autem isti docendi sunt scripturas diuinas audire, ne sordeat eis solidum eloquium, quia non est inflatum, neque arbitrentur carnalibus integumentis inuoluta atque operta dicta uel facta hominum, quae in illis libris leguntur, non euoluenda atque aperienda, ut intellegantur, sed sic accipienda, ut litterae sonent; de qua ipsa utilitate
Abbreviated transcription (Latin):
constituere : Non aper nanuxp̃i repletisunt benedicuone sed constricta atq: conclusa ret¬
tisunt: Itaq: illis oblegatisunt & ceciderunt: Nosuero surresimus & erectisumus : Quam¬
credendo in cum quẽ prenuntiabant: Non eñi prȩcurrendo diuulsisunt. sed adiuncti potius
obsequendo: nam &simanus a capite primictipotest conexio tameneius sub capite ẽ: qua¬
ꝓpter om̃a que ante scripta sunt ut nos doceremus scripta sunt & figurȩ nr̃ȩ fuerunt : Et infigu¬
ra contingebant eis : Scripta sunt aut̃ ꝓpternos inquibus finis scłoꝵ de uonit : quȩ autẽ ma¬
ior causa ẽ. aduentus dñi nisi ut ostenderet ds dilectionẽ suã in nob̵: commendans cũ uehe¬
& plenitudo legis caritas ẽ ut & nos inuicẽ diligamus & quẽ ad modũ ille ꝓnobanimã suã posuit :
sic & nos pfratrib nr̃is animas nr̃as ponamus : et ipsũ dñm qm̃ prior dilexit nos& filiosuo unico

Expanded text:
constituere, non aperta manu Christi repleti sunt benedictione, sed constricta atqconstituere, non aperta manu Christi repleti sunt benedictione, sed constricta atqenti sunt; itaque illis obligati sunt pedes et ceciderunt; nos uero surreximus et erecti sumus — quamcredendo in eum quem praenuntiabant. non enim praecurrendo diuulsi sunt, sed adiuncti potius exsequendo. nam etsi manus a capite praemitti potest, conexio tamen eius sub capite est. quapropter omnia, quae ante scripta sunt, ut nos doceremur scripta sunt et figurae nostrae fuerunt et in figura contingebant eis, scripta sunt autem propter nos, in quibus finis saeculi obuenit. Quae autem maior causa est aduentus domini, nisi ut ostenderet deus dilectionem suam in nobis, commendans eam ueheet plenitudo legis caritas est, ut et nos inuicem diligamus et, quemadmodum ille pro nobis animam suam posuit, sic et nos pro fratribus nostris animas nostras ponamus et ipsum deum, quoniam prior dilexit nos et filio suo unico
Abbreviated transcription (Latin):
aduentus a futura p̃signaret ecła id ẽ populus dĩ Perom̃s gentes qđ ẽ corpuscius idiuncas
ue sicut nosuenise dicut eñi ia cobmanũ prius dũ nasceret᷑ emisit exutero quaeetiã pede p̃nas¬
centis sirairisstenebat: ocinde utiq secutũ ẽ. caput cumdemũ necessario mẽbra caera sadtam̃
caput nontantũ eamẽ bra que secutas sedetiã ipsam manũ que nascendo p̃cessit dignita to
ue potestate p̃cedit: Etuã noͦn tempore apparendi tamen nature ordine prius ẽ itaa
oculos Mediator di& hominũ homo ꝓcederei qui ẽ supom̃a dr̃ benedictus insecula: Premisit in sc̃ĩs
patriarchis & ꝓphatis quandã pastẽ corporissui quauelud manus enasciturũ esse prenuntians.
etiãpopulũ suꝑbe precedentẽ uinculis legistamq digitis quique subplaniat: Quia &ꝑquinq:
quẽ lexdata ẽ librosquinq: conscripsit & suꝑbi carnaliter sentientes & suã iustitiã uolentes

Expanded text:
aduentus et futura praesignaretur ecclesia, id est populus dei per omnes gentes, quod est corpus eius, adiunctis dentes uenturum esse, sicut nos uenisse. sicut enim Iacob manum prius, dum nasceretur, emisit ex utero, qua etiam pedem praenascentis fratris tenebat, deinde utique secutum est caput, tum demum necessario caput non tantum ea membra quae secuta sunt, sed etiam ipsam manum quae in nascendo praecessit, dignitate ac potestate praecedit; et quamvis non tempore apparendi, tamen naturae ordine prius est: itaoculos Mediator Dei et hominum homo procederet, qui est super omnes Deus benedictus in saecula , praemisit in sanctis Patriarchis etiam populum superbe praecedentem, vinculis legis tamquam digitis quinque supplantat: quia et per quem lex data est, libros quinque conscripsit. Et superbi carnaliter sentientes, et suam justitiam volentes
Abbreviated transcription (Latin):
tũ putabimꝰ hoc enimfecit : ut pucareur eẽ quinurat: Siaut hoc factũ ad illud ꝓp̃t qđ
significanda reuera faccũẽ referao ꝑ hȩdinas pelles peccati ep̃ cũ uero quicis seoperuit:
alengnificatus ẽ quian sua sedalietia peccata postauit, Uerax ee go significatio
iullo modo mendaciũ rectedicipotest nt aut factoita & inuerboͥtiã cũ eipa t̃ dixis s aquis estufili

Expanded text:
tum putabimus; hoc enim fecit, ut putaretur esse qui non erat. si autem hoc factum ad illud propter quod tum putabimus; hoc enim fecit, ut putaretur esse qui non erat. si autem hoc factum ad illud propter quod significandum reuera factum est referatur, per haedinas pelles peccata, per eum uero, qui eis se operuit, ille significatus est, qui non sua, sed aliena peccata portauit. uerax ergo significatio nullo. modo mendacium recte dici potest. ut autem in facto, ita et in uerbo. nam cum ei pater dixisset: qui es tu, fi
Abbreviated transcription (Latin):
canda s sed locutiones actionesque ꝓph&icae ad eu queueras intelle gendare ferend eu
ppterea figuratis uelui amictib: obtegunt᷑ ut sensũ pie quȩrentis exerceant & nenu¬
data ac ꝓromta uiles cant : quauis quꝑ aliis loris aꝑte aem anifeste dit adqͥdicimcũ ea
ipsade ab ditiseruunt qd ã modo in nra cogitationere nouant᷑ & renouatadula scunqͥ necin¬
uidene discentib: qđ hiis modis obscurant : Sed cõm̃dantmagi s ut quasi subtrastadesiderent
ficunt᷑ seu uerbo seufacto : q̃ significantꝰ enĩ utiq ipsa dicunt᷑ : Putant᷑ aut m̃dacia qͥm̃ ñ eaqustiera
significant᷑ dicta intellegunt᷑ sede aq̃ fals as dictaee credunt : Vt exemplis fiat planius ad
ipsũ qđ ia cob fecit ad tende: hȩdinis cestepellib: mebractexsicaus ã pximã requiramim̃ti¬

Expanded text:
canda sunt, sed locutiones actionesque propheticae ad ea, quae uera sunt intellegenda, referendae. quae canda sunt, sed locutiones actionesque propheticae ad ea, quae uera sunt intellegenda, referendae. quae propterea figuratis uelut amictibus obteguntur, ut sensum pie quaerentis exerceant et ne nuda ac prompta uilescant. quamuis quae aliis locis aperte ac manifeste dicta didicimus, cum ea ipsa de abditis eruuntur, quodam modo in nostra cognitione renouantur et renouata dulcescunt. nec inuidentur discentibus, quod his modis obscurantur, sed commendantur magis, ut quasi subtracta desiderentur n falsa significantur seu uerbo seu facto. quae significantur enim, utique ipsa dicuntur. putantur autem mendacia, quoniasignificantur dicta intelleguntur, sed ea quae falsa sunt dicta esse creduntur. hoc ut exemplis fiat planius, id ipsum quod Iacob fecit attende. hedinis certe pellibus membra contexit. si causam proximam requiramus, menti
Abbreviated transcription (Latin):
cupari : Cũ enim dicimꝰ fluctuare segites gemare uites floridã iuuentutoniue a cameiem :
ꝓcul dubio fluctus gẽmaȩ floreniuẽ qui ainbis : reb ñ inuenim inquas haec uerba aliun
ad eã ꝑuenit quȩ appellat᷑ antifrasis ut dicat᷑ abundare qđ nonẽ. Dicat᷑ uulce qđ acidũ ẽ
lucus qđ ñ luce atparce qđ ñ par cat: Unde illud ẽ inscripturisscĩ sin in faciem bene dixe¬
tit cibi qđ diab olus ait dnõdesco iob: & intellegit᷑ m aledixerit: quo uerbo & nabutheifictũ
lucutionũ indacia patabunt : si locutio uelactiofigurata inm̃datio deputabit̾: Si aũt ñ ẽ
m̃daciũ quando ad intellegentiã ueritatis Aliud ex alio signifitantia referunt᷑ ꝓ fecto
locutus ẽ fra trib: nec qđ dauid simulauit insaniam necc&erebui modim̃dacia iudi¬

Expanded text:
cupari. cum enim dicimus "fluctuare segetes, gemmare uites, floridam iuuentutem, niueam canitiem", cupari. cum enim dicimus "fluctuare segetes, gemmare uites, floridam iuuentutem, niueam canitiem", procul dubio fluctus, gemmas, florem, niuem quia in his rebus non inuenimus, in quas haec uerba aliundad eam peruenit, quae appellatur antiphrasis, ut dicatur abundare quod non est, dicatur dulce quod acidum est, lucus, quod non luceat, parcae, quod non parcant. unde illud est in scripturis sanctis: si non in faciem benedixerit tibi, quod diabolus ait domino de sancto Iob et intellegitur <maledixerit>. quo uerbo et Nabuthei fictumlocutionum mendacia putabuntur, si locutio uel actio figurata in mendacio deputabitur. si autem non est mendacium, quando ad intellegentiam ueritatis aliud ex alio significantia referuntur, profeclocutus est fratribus nec quod Dauid simulauit insaniam nec cetera huius modi mendacia iudi
Abbreviated transcription (Latin):
habert mñ dactũ in suꝑ&iũ xpͥmetendac fuisse m̃titũ : Quis quis aut uult intellegere illud fingen¬
ntam̃ de seruit discipulossuos: Propt̃ hoc signific anda futurũ diuinitus factũ ad p̃sensiluhe
humanitus f iͥctui&i doosigni ficatiouerax in illa e fictio ne p̃mis su quia in hac ꝑfectione alluesẽ
significuuit impleuisse faciendo sñ ẽ ergom̃ daciũ cũ silendo ab sc̃dit̾uerũ sed cũ loquendo
ꝓmi tͥ falsũ Iuc obaut qđ matrefecit auctore ut parrẽfallere uider&ur sidiligenter
& fidelit̃ attendit᷑ ñẽ indaciũ sed misteriũ quȩ sim̃ dacia dixerimꝰ : Om̃s &iã parabolȩ
intellegendũ dicent ee m̃daci&ꝰ qđ absi tommno: Nã quiboeputut t̃ropicis &iũ tã mubas
locutionib: omnib pocest hanc in postare caluma it aut & ipsa quȩ uppellat᷑ m&uforu hoo e
dereppria adreppriã uerba alicuiusurpatatrans latio possit istaratione m̃daciũ nun¬

Expanded text:
er etiam Christum contendat fuisse mentitum. quisquis autem uult intellegere illud fingenomnes caelos non tamen deseruit discipulos suos. propter hoc significandum futurum diuinitus factum ad praesens illud est humanitus fictum. et ideo significatio uerax in illa est fictione praemissa, quia in hac profectione illius est significauit implesse faciendo. Non est ergo mendacium, cum silendo absconditur uerum, sed cum loquendo promitur falsum. Iacob autem quod matre fecit auctore, ut patrem fallere uideretur, si diligenter et fideliter attendatur, non est mendacium, sed mysterium. quae si mendacia dixerimus, omnes etiam parabolae intellegendum, dicentur esse mendacia; quod absit omnino. nam qui hoc putat, tropicis etiam tam multis locd rem non propriam uerbi alicuius usurpata translatio, possit ista ratione mendacium nun
Abbreviated transcription (Latin):
ds uelithomore quiescere iagis suꝑbus efficit̃ quã securus : Verefrat illa magna & uerabratitudo e.
qus infuturo sło sc̃is pmittis : Om̃a uero uisibilia transeunt & om̃s huiscłi põpȩ &deliticaecũ
rositas interibunt ã secũ ad interitũ trauntamatoressuos aq̃ interituhoc ẽ poenissempũ nis
smisericors ulens homines libe rare s̃ibi psiñsi nt inimici& ñ resistant inisericordie ercatori
sunꝓ nisit unigenitũ siliũ suũ hoc ẽ uerbũ suũ quale sibi pqđ condiditom̃a& manens qdẽ in soadi¬
uinitate & i recedens a puitreñ ec in aliq̃ mutatus a sum̃ do tam̃ hominẽ&incarnemostalibominib:
appa endo Veñit ad homine s ut que ad modũ punt̃ hominẽ qͥprius factus t̃ Iaẽ adã morsistr aiuit in
genꝰ humanũ Rua consensit mulierisuȩ seduc tȩ aiiabolo ap̃coptudi transgrederene ⁊icpuinu

Expanded text:
tiis uelit homo requiescere, magis superbus efficitur quam securus." " V ere, frater, illa magna et uera beatitudo est, tiis uelit homo requiescere, magis superbus efficitur quam securus." " V ere, frater, illa magna et uera beatitudo est, quae in futuro saeculo sanctis promittitur. omnia uero uisibiciae et curiositas interibunt, et secum ad interitum trahunt amatores suos, a quo interitu, hoc est, poenis sempiternis, Deus misericors volens homines liberare, si sibi ipsi non sint inimici et non resistant misericordiae creatoris sui, misit unigenitum Filium suum, hoc est, Verbum suum aequale sibi per quod condidit omnia. Et manens quidem in divinitate sua et non recedens a Patre, nec in aliquo mutatus, assumendo tamen hominem et in carne mortali hominibus apparendo venit ad homines: ut quemadmodum per unum hominem, qui primus factus est, id est Adam, mors intravit in genus humanum, quia consensit
Abbreviated transcription (Latin):
sedurbanoꝵ quales apud castaginẽ plures expersli necesse. ẽ int̃rogatũ etiã utrũ ꝓpt̃ uitȩ p̃sentis
aliquod cõmodũ: amꝓpt̃ requiẽ quȩ posthancuitã speratir cristianus esse desiderat p̃pt̃futu¬
rã requiẽ respondisse talifostasse a nob̵ instrueret᷑ doquio: dõ gratias frat̃ ualde tibi congra¬
tulor Et gaudeo dete qđ intantis & periculosis hui scłi tẽpestatibusdealiqua uera & cesti secu¬
ritate cogitasti : Nã & hac uita homines magis laborib requiẽ querunt & securitatẽ sed prauis
cupiditatib ñ inueniunt : Volunt eñi requiescere inreb inqͥetis & ñ ꝑmanentib: tquia illa &te p̃r
subtraun t̃ & transeunt timorib: & dolorib: eosagitant nec quĩ & os eosꝑmittunt: Siue eni indiui¬

Expanded text:
sed urbanorum, quales aput Carthaginem plures experiri te necesse est; interrogatum etiam, utrum propter uitae praesentis sed urbanorum, quales aput Carthaginem plures experiri te necesse est; interrogatum etiam, utrum propter uitae praesentis aliquod commodum, an propter requiem, quae post hanc uitam speratur, christianus esse desideret, propter futuram requiem respondisse: tali fortasse a nobis instrueretur alloquio. "deo gratias, frater; ualde tibi gratulor et gaudeo de te, quod in tantis et periculosis huius saeculi tempestatibus de aliqua uera et certa securitate cogitasti. nam et in hac uita homines magis laboribus requiem quaerunt et securitatem, sed prauis cupiditatibus non inueniunt; uolunt enim requiescere in rebus inquietis et non permanentibus. et quia illa et tempore subtrahuntur et transeunt, timoribus eos et doloribus agitant nec quietos eos permittunt. si enim in diui
Abbreviated transcription (Latin):
tiflãma surrexit & ppterea conturbam̃ data occasione misericordissimio peristãꝗ de oblato
fontegaudeamꝰ sut inde illud quod exarserat opprimat᷑nsi foste tãstulti simꝰut alacriu s arbi¬
trem᷑ cũ pane currendũ qđ uentrẽ esurientͥs in pleamꝰ quã cũ uerbodĩquomentẽ studentis
instruam : huc accedit quiasi tantũ modo ꝓdesset hocfacere: Non facereaut̃ nihil obesset infe¬
licit̃ inpericulo salutis noniã pxim sed nr̃ȩ oblatũ remediũ sꝑnereroꝰ : Cũ uero ex oredñi tam
minacit̃ sonec serue neq &pigerdares pecuniã meã num molariis quȩ tandẽ dementia ẽ. qm̃
peccatũ nr̃m nosangi: Ideo rursus uelle peccare nondando pecuniã dominicã uolenti& petenti
ed faciam aliquẽ uenisse ad nosquiuult eẽ cristianꝰ & de genere quidẽ idiotarũ non rusticano

Expanded text:
ti flamma surrexit et propterea conturbamur, data occasione misericordissimi operis tamquam de oblato ti flamma surrexit et propterea conturbamur, data occasione misericordissimi operis tamquam de oblato fonte gaudeamus, ut inde illud quod 5 exarserat opprimatur. nisi forte tam stulti sumus, ut alacrius arbitremur cum pane currendum, quo uentrem esurientis impleamus, quam cum uerbo dei, quo mentem studentis instruamus. huc accedit, quia, si tantummodo prodesset hoc facere, non facere autem nihil obesset, infeliciter in periculo salutis, non iam proximi, sed nostrae oblatum remedium sperneremus. cum uero ex ore domini tam minaciter sonet: serue nequam et piger, dares pecuniam meam nummolariis, quae tandem dementia est, quoniam peccatum nostrum nos angit, ideo rursus uelle peccare non dando pecuniam dominicam uolenti et petentied faciam aliquem uenisse ad nos, qui uult esse christianus, et de genere quidem idiotarum, non tamen rusticanorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbanđ ẽ ubi potiora p̃cedunt : Quur ergonosdolemus homines ad ñodõ tanto potiore p̃cedi :
ut eo ipso quo nr̃m a mamus ordinẽ in ordinati ẽẽ cupiamus Ne eñ imeliusordinat quid
igat msiqͥparatiõ ẽ ñ a gere qđ diuina potestatȩ ꝓhibet᷑ quã cupidioe agere qđ humanacogitati
onimeditatorq: multȩ cogitationess incordeuiri Consiliũ aut̃ dñi manec int̃nũ: Si aũt dealiqͦ
errato nr̃ o uel peccato nos mes litudo conp̃hendit nontantũ meminerimͦ sacrificiũ dõ sp̃m
esse contribulatũ sedetiã illud quia sicut aqua ignẽ sic ele mosina extinguit peccatũ & quiami¬
sericordiã inquit uolo quã sacrificiũ : Sicut ergosi periclitamm̃ incendio ada quã utiq: curterem
quo possit extingui & gratularem̃ siquis cã depximo offerot : ita & sidenrofoeno aliqua pecca¬

Expanded text:
probandus est, ubi potiora praecedunt. Cur ergo nos dolemus homines a Domino Deo tanto potiore praecedi, probandus est, ubi potiora praecedunt. Cur ergo nos dolemus homines a Domino Deo tanto potiore praecedi, ut eo ipso quo nostrum amamus ordinem, inordinati esse cupiamus? Nemo enim melius ordinat quid agat, nisi qui paratior est non agere quod dione meditatur, quia multae cogitationes sunt in corde uiri, consilium autemis domini manet in aeternum. Si autem de aliquo errato nostro uel peccato nos maestitudo comprehendit, non tantum meminerimus sacrificium deo spiritum esse contribulatum, sed etiam illud, quia sicut aqua ignem, sic elemosyna extinguet peccatum, et: quia misericordiam, inquit, uolo quam sacrificium. sicut ergo, si periclitaremur incendio, ad aquam utique curreremus, quo posset extingui, gratularemur, si quis eam de proximo offerret: ita et, si de nostro faeno aliqua pecca
Abbreviated transcription (Latin):
i autẽ confregitanimũtuũ alterius actionis c̃uitãq magis necessicrieiã suspensus
Deras omissio o ppterea tristis insuauiter cathecizas cogitare debes excepto qđ scimꝰ
misc ricordit̃ nob̵ agendũ eẽ quicquid cũ hominib: agimus ol exofficio sincerissimocari¬
tatis ħoc ergo excepto incestũ ẽẽ quidutilius agamus & quid opostumus aut intermittm
aut omiino omittamꝰ : Quieñ merita hominũ ꝓquib: agimꝰ qualia sint apuddm̃ non noui¬
musquid eis ad tempus expediat autnulla aut tenuissima & incestissima comectura suspicam
potius quã conp̃bendimus : qua ppt resquidȩ̃ agendas ꝑnr̃o captuor diare debenus quasco
modo qb statuimus sipagere potuerimus Nonideo gaudeamus quia nobsed quia dosic eas agi
placuit:S autẽ aliqua mͦciderit necessitas qua nostersilleordo turb& fleciaenur facile
nefrangamur ũtquẽ ds̃ nr̃o p̃posuit ipsesit noster aequius ẽ eñi ut noseius quã ut illentãm

Expanded text:
i autem confregit animum tuum alterius actionis, cui tanquam magis necessariae jam suspensus eras, omissio, et propterea tristis insuaviter catechizas; cogitare debes, excepto quod scimus misericorditer nobis agendum esse quidquid cum hominibus agimus, et ex officio sincerissimae charitatis; hoc ergo excepto, incertum esse quid utilius agamus, et quid opportunius aut intermittamus, aut omnino omittamus. Quia enim merita hominum pro quibus agimus, qualia sint apud Deum non novimus, quid eis ad tempus expediat aut nulla aut tenuissima aut incertissima conjectura suspicamur potius, quam comprehendimus. Quapropter res quidem agendas pro nostro captu ordinare debemus: quas eo modo quo statuimus, si peragere potuerimus, non ideo gaudeamus quia nobis, sed quia Deo sic eas agi placuit: si autem aliqua inciderit necessitas, qua noster ille ordo turbetur; flectamur facile, ne frangamur; ut quem Deus nostro praeposuit, ipse sit noster. Aequius est enim ut nos ejus, quam ut ille nostram
Abbreviated transcription (Latin):
tuor   ideotãꝙ nesciret᷑ uxp̃o & illa quȩ fuerit &is te ubi positus fuer it uerbis in t̃rogantis ẽ fi¬
guractũ & omneuitatũ ueni significatione m̃daciũ: Demdacugenerab uiq. exlis decdacio

Expanded text:
tur a Christo et illa, quae fuerit, et iste, ubi positus fuerit, uerbis interrogantis est fitur a Christo et illa, quae fuerit, et iste, ubi positus fuerit, uerbis interrogantis est figuratum et omne uitatum ueraci significatione mendacium. Hinc est etiam illud, quod co
Abbreviated transcription (Latin):
modo menhen conisobeos iueri facera: Quod uei que nonfecit
Nonenim alicubis acrificauit idolis aut adorauit illa figm̃ta: ac ñ potius libere tãꝙ. master
Nonẽ aũt falsa significatio ubi& si aliud ex alio significa t uerũ ẽ tam̃ qđ significat᷑ si recte
intellegat : sunt quȩdã huius modi&iã suluatoris in euangł quia & ipsed ñs ꝓph&arũ ꝓph&a
eẽ dignatus estalias illa ubi de muliere quȩ fluxũ sanguiras patiebat At: quis małtigit is¬
& delat aro ubi posuistiscũ sic quippe inter rogauit quasi nesciens qđ utiq sciebatacꝑ hocnes cire
duanus quos &iã quicunc ta sciebat quodã modonesciebat : Nuillã pũ gerebat plebisgentiu :
unde p̃missa fuerat ꝓph&ia populus que ñ cognoui seruiuit mihi : Et latarus remotus auiuen¬
tib: taquã ibi i acebat ꝑ significatiuã similitudi nõ ibi ille cuius uoxe : Proiectus sũ a facie oculoꝵ¬

Expanded text:
m, ut eos lucri faceret; quod utique non fecit. non enim alicubi sacrificauit idolis aut adorauit illa figmenta, ac non potius libere tamquam martynon est autem falsa significatio, ubi, etsi aliud ex alio significatur, uerum est tamen quod significatur, si recte intellegatur. Sunt quaedam eius modi etiam salesse dignatus est. talia sunt illa, ubi de muliere, quae fluxum sanguinis patiebatur, ait: quis me tetigit? et de Lazaro: ubi posuistis eum? sic quippe interrogauit quasi nesciens quod utique sciebat; ac per hoc nescire duanus, quos etiam qui cuncta sciebat quodam modo nesciebat. nam et illa typum gerebat plebis gentium, unde praemissa fuerat prophetia: populus, quem non cognoui, seruiuit mihi; et Lazarus remotus a uiuentibus tamquam ibi iacebat per significatiuam similitudinem, ubi ille cuius uox est: proiectus sum a facie oculo
Abbreviated transcription (Latin):
respondendũ nec ꝓdã necm̃tiar fecit hoc ep̃s quondã tagastbis ffeccdȩ firmis omine firmior
uduntatiꝰ nã cũabeoquerer&ur homoius suimperatoris ꝓapparitore ab eomissos q̃uea dr̃
confugientõ diligentia quanta poterat occultabat Responidit querentib: Necintr fsepos se
ne homine pderspassus que ra multa tormenta Corporis ñdiũnierastimperator eixp̃nianip¬

Expanded text:
respondendum: "nec prodam nec mentiar". fecit hoc episcopus quondam Thagastensis ecclesiae, Firmus nomine, firmior respondendum: "nec prodam nec mentiar". fecit hoc episcopus quondam Thagastensis ecclesiae, Firmus nomine, firmior uoluntate. nam cum ab eo quaereretur homo iussu imperatoris per apparitores ab eo missos, quem ad se confugientem diligentia quanta poterat occultabat, respondit quaerentibus nec mentiri se posse nec hominem prodere, passusque tam multa tormenta corporis — n