comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fatib ut ea quȩ p̃sentia continent. sine aliqua debeat. refragatione
seruare. Primũ ut de reditib eccłe quartã in integro portionẽ excle
tuȩ clericis scđm meritũ. uel offitiũ. siue laborẽ suũ. ut ipsi uncuiq
dare ꝓspeceris sine aliqua p̃bere debeas tarditate. De hoe uͦ quod
ex fideliũ oblatione accesserit. id ẽ quartã partẽ in solidis eis uel
cellapio iuxta pͥstinã consuetudinẽ dare ñ differas. Reliqua autem
om̃ia mobilia in tua retinens potestate. immo iulia cuncꝰta ȩxcle¬
siasticis reditib aggregent᷑. ut multiplicata quantitate. clericoꝵ
tuoꝵ quarta dõ largiente sufficiant. Tabularium autẽ una cuai:
c̃sensu senioꝵ et deri memineris ordinandũ. ꝗ annis singulis ad
amputandam fraudis suspicionẽ sollempnit̾ suas debeat rationẽ.
exponere. Uindemiarũ uͦ tempore. idem clerus emendi uinum
possessionib eccłe tueꝰ iusta p̃tia. in quantũ uendendum ẽ reme¬

Expanded text:
tia scripta continent sine aliqua debeat refragatione servare. Primum, ut de reditibus Ecclesiae quartam in integro portionem Ecclesiae tuae clericis secundum meritum, vel officium, sive laborem suum, ut ipse unicuique dare prospexeris, sine aliqua praebere debeas tarditate. De hoc vero quod ex fidelium oblatione accesserit, quartam partem in solidis, vel cellario, eis juxta pristinam consuetudiomnia mobilia in tua retineas potestate. Immobilia enim ecclesiasticis reditibus aggregentur, ut multiplicata quantitate clericorum tuorum quarta, Deo largiente, proficiant. Tabularium autem una cum consensu seniorum et cleri memineris ordinandum, qui annis singulis ad amputandam fraudis suspicionem solemniter suas debeat rationes exponere. Vindemiarum autem tempore idem clerus emendi vinum de possessionibus Ecclesiae tuae ad justa pretia, in quantum vendendum est, reme
Abbreviated transcription (Latin):
caruisset. Et quȩ plena hominibus in pelago aquas portauerat atq nataue¬
rat: maximiano cum fr̃ibus recedente aquassine hominibus in portu nee¬
nec portare ualuit. nec natare: ut hic om̃ps ds̃ ostenderet. qͥa ꝑmeritũ
beatissimi Gregorii quem fr̃s insitauerant. hanc onustam sua manu tenue¬
rat. quȩ ab hominibus uacua ꝑmanere non potuit suꝑ aquas.
GIT UR. postquam Romam Gregorius.¬

Expanded text:
caruisset; et quae plena hominibus in pelago aquas portaverat atque natacaruisset; et quae plena hominibus in pelago aquas portaverat atque natarat, Maximiano cum fratribus recedente, aqua sine hominibus in portu nec portare valuit nec natare; ut hinc omnipotens Deus ostenderet quia per meritum Gregorii, quem fratres visitaverant, hanc onustam sua manu tenuerat, quae ab hominibus vacua permanere non potuit super aquas. 34. Igitur postquam Romam Gregorius
Abbreviated transcription (Latin):
tum. Ramis itaque patentibus intrauit mare. atque usquȩ ad superioreͦ
tabulas impleuit. ita ut non magis nauis inter undas. quam iam unde
intra nauim ẽe uiderentur . Tunc in eadem naui residentes. non iam ex
mortis uicinia sed ex ipsa eius p̃senti uisione. turbati om̃s sibimet ipsis pa¬
cis dederunt osculum. corpusq et sanguinem redemptoris accipientes.
do se singuli cõmendauerunt. ut eoꝵ animas benignus susciperet. quorũ
corpora tam pauendȩ morti tradiderat. Sed omnipotens d̃s̃ qͥ eorum
chus octo nauis cadem usq ad suꝑiores tabulas aquis plena iter ꝑ agens
ꝓpum. enatauit: nono autem die in cotronensis castri portũ deducta ẽ.
Eax qͣ exierunt om̃s in columes: qͥ cum p̃dicto maximiano uiro uenerabili na¬
uigabant. Cumq post eos ipse quoq fuisset ȩgressus. mox in eiusdem por¬
tus ꝓfundũ nauis demersa ẽ : ac si illis ȩgredientib ꝓ pondere subleuatione

Expanded text:
tum. Rimis itaque patentibus, intravit mare, atque usque ad superiores tabulas implevit; ita ut non magis navis inter undas quam undae jam intra navim esse viderentur. Tunc in eadem navi residentes, non jam ex mortis vicinia, sed ex ipsa ejus praesenti visione turbati, omnes sibimetipsis pacem dederunt, corpus et sanguinem Redemptoris acceperunt, Deo se singuli commendantes, ut eorum animas benigne susciperet, quorum corpora ita pavendae morti tradidisset. Sed omnipotens Deus, qui eorum ebus octo navis eadem usque ad superiores tabulas aquis plena, iter proprium peragens, enatavit. Nono autem die ad Chotronensis castri portum deducta est. Ex qua exierunt omnes incolumes, qui cum praedicto Maximiano viro venerabili navigabant. Cumque post eos ipse quoque fuisset egressus, mox in ejusdem portus profundum navis demersa est, ac si illis 35 egredientibus pro pondere sublevatione
Abbreviated transcription (Latin):
me miscere formido. Malchus autẽ isdem ep̃s. neq in custodia fuit. neq
in aliqua afflctione. Sed die qua causam diaẽ. et addictus ẽ. nesci¬
ente. abonefacio notario in domũ eiꝰ ductus ẽ ibiq prandidit.
et honoratus ẽ abto: et noc te. subito mortuus ẽ inuentus. lgit᷑ in om¬
nibus suis dicꝰtis uel operib gregorius imminentẽ futurȩ retributionis
diem ultimum ꝑpendebat. tantoq cautius cuncta cuncꝰtoꝵ negotia
ponderabat. quanto ꝓpinquius finẽ mundi consistere. ruinis eiꝰ cre

Expanded text:
me miscere formido. Malchus autem idem episcopus neque in custodia fuit, neque me miscere formido. Malchus autem idem episcopus neque in custodia fuit, neque in aliqua afflictione, sed die qua causam dixit et addictus est, nesciente me, a Bonifacio notario in domum ejus ductus est, ibique prandidit, et honoratus est ab eo, et nocte subito mortuus est inventus. » 65. Igitur in omnibus suis dictis vel operibus, Gregorius imminentem futurae retributionis diem ultimum perpendebat, tantoque cautius cuncta cunctorum negotia ponderabat quanto propinquius finem mundi insistere, ruinis ejus cre
Abbreviated transcription (Latin):
misit metaneã super terrã. et ñ ante. surrexit quã ego por surgerẽ.
Et amplexatus cum multa humilitate tribuit mͥ ꝑmanũ nomisma-¬¬
ta tria. et iussit dari mͥ casulam. et necessitates meas om̃s. blorifi¬
caui gͦ dm̃. qͥdonauit ei talẽ humilitatẽ circa om̃s. et ȩlemosinã
et caritatem. Hinc ẽ quod patientissimꝰ pastor gregorius penes im¬
ꝑatorem mauritium sibi prorsus infensum dudum accusatus. quod
malchum epm sui patrimonii ꝓuisorem ꝓ retentis pensionib tam¬
dix in custodiis afflixisset. quo usque. spm exhalaret. sabiniano
suo constantinopolitano diacono seyibens ait. Unum ẽ qͦd byeuit̃
suggeras serenissimis dominis nr̃is. qͥa ego seruus eoꝵ si in mortem¬
uel langobardorũ me. miscere uoluissem. hodie langobardoꝵ gens.
nec regem. nec duces. nec comites haberet. atq in summa confu¬
sione. drusa cẽt. Sed quia dm̃ timeo: in morte cuiꝰubet hominꝰ

Expanded text:
misit se ante me super terram, et non ante surrexit quam ego prior surgerem, misit se ante me super terram, et non ante surrexit quam ego prior surgerem, et amplexatus me cum multa humilitate, tribuit mihi per manum numismata tria, et jussit mihi dari casulam et necessitates meas omnes. Glorificavi ergo Deum, qui donavit ei talem humilitatem circa omnes, et eleemosynam et charitatem. 162 64. Hinc est quod patientissimus pastor Gregorius penes imperatorem Mauricium, sibi prorsus infensum, dudum accusatus quod Malchum episcopum, sui patrimonii provisorem, pro retentis pensionibus tandiu in custodiis afflixisset quousque spiritum exhalaret, Sabiniano suo diacono Constantinopolitano scribens, ait: « Unum est quod breviter suggeras serenissimis dominis nostris, quia si ego servus eorum in morte Langobardorum me miscere voluissem hodie Langobardorum gens nec regem, nec duces, nec comites haberet, atque in summa confusione divisa esset. Sed quia Deum timeo, in morte cujuslibet hominis
Abbreviated transcription (Latin):
Multo nam̃que mͥ altior. multo sublimior uideri poteras. si neque presbr
epłis demonstrastis. Et scriptũ ẽ. Ne laudes hominẽ quamdiu mgit.
Tam et si audire talia dignus ñ fui. orationib ur̃is. peto ut dignus ef¬
ficiar. ut si bona in me ideo dixistis quia ñ et̃. ideo sint qͥa dixistis.
Sed ne. solis uerbis tanti p̃sulis humilitas inculcari credat᷑. suꝑest ut
ex grecoꝵ yelationib adme. nuꝑ interp̃tatis. eadẽ patris humilitas
uiuis operib demonstret᷑. In quib uidelicet ita refertur. En arra¬
uit nobis abbas iohannes persa sc̃s et reuerendus uir excistens. de
magno gregorio beatissimo papa romano dicens. qm̃ iui romã ad
in medio ciuitatis. uideo papam Gregoriũ ꝑme transiturũ. et cogi¬
taui mittere ei metaneam. Cum gͦ appropinquasset mͥ papa. uidens
quia ꝑgerem ut mitterem illi metaneam. sicut corã dõ dico fr̃s. pͥmꝰ

Expanded text:
Multo Multo tolis demonstratis. Et scriptum est: Ne laudes hominem quamdiu vivit . At tametsi audire talia dignus non fui, orationibus vestris peto ut dignus efficiar, ut si bona in me non ideo dixistis quia sunt, ideo sint quia dixistis. » 63. Sed ne solis verbis tanti praesulis humilitas inculcari credatur, superest ut ex Graecorum relationibus ad me nuper interpretatis eadem Patris humilitas vivis operibus demonstretur, in quibus videlicet ita refertur. Enarravit nobis abbas Joannes, Persa, sanctus et reverendus vir existens, de magno Gregorio beatissimo papa romano, dicens: Olim ivi Romam ad in medio civitatis, video papam Gregorium per me transiturum, et cogitavi me mittere ante eum. Cum ergo appropinquasset mihi papa, videns quia pergerem ut mitterem me ante eum, sicut coram Deo dico, fratres, primus
Abbreviated transcription (Latin):
itaque fratnitas quantũ in caritate ꝑfecꝰta sit scio. et quia om̃ipo¬
tentem dm̃ multum diligit. oportet ut de ꝓximo multũ p̃sumat
Non enim loca uel ordines ereatori nr̃o nos ꝓorimos faciunt. sed nos
qualissit.: cur ñ audebas scribere dum int̾ me. et te quis sit suꝑior
ignores.:Et qͥdem bene. te uiuere scio. me autẽ multis oneratum
peccatis cognosco. Sed et si ipse peccator es. me tamen multo es¬
melior. qͥa tu tua tantũ mͦ. ego uͦ et eoꝵ qui mͥ cõmissi st̃ peccata
porto. In hoc gͦ te altum. in hoc magnum aspicio. qͥa ante hu¬
manos oculos in magno atque in alto loco minime ꝓfecisti. in qͦ
sepe dum externis ab hominib honor tribuit᷑. ad imna animus
mergit᷑. quia curis discerpentib grauatur. Tibi autẽ omp̃s ds̃ iux¬
ta hoc quod seriptũ ẽ ascensus in corde disposuit in c̃ualle. lacrimare.

Expanded text:
itaque fraternitas quantum in charitate perfecta sit scio. Et quia omnipoitaque fraternitas quantum in charitate perfecta sit scio. Et quia omnipotentem Deum multum diligit, oportet ut de proximo multum praesumat. Non enim loca vel ordines Creatori nostro nos proximos faciunt, sed ei nqualis sit, cur non audebas scribere, dum inter me et te quis sit superior ignores? Et quidem bene te vivere scio, me autem multis oneratum peccatis novi. Sed etsi ipse peccator es, me tamen multo melior, quia tu tua tantummodo, ego vero et eorum qui mihi commissi sunt peccata porto. In hoc ergo te altum, in hoc te magnum aspicio, 880 quia ante humanos oculos in magno atque in alto loco minime profecisti; in quo saepe dum exterius ab hominibus honor tribuitur, ad ima animus mergitur, quia curis discerpentibus gravatur. Tibi autem omnipotens Deus juxta hoc quod scriptum est: Ascensus in corde disposuit, in convalle lacrymarum.
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat constitutum. Anathematilamus autẽ siquis ex diffinitione
sẏnodi. quȩ in eadẽ synodo ꝓlata ẽ aliquid imminuere p̃sumit. uel
quasi corrigendo eius sensum mutare. sedsicut illic ꝓlata ẽ ꝑom̃ĩa
tuum ualeas in pace concludere. ne. malignus spiritus qui contra
te ꝑalia oꝑa p̃ualere. ñ potest . ex hac causa inueniat. unde tͥ in¬
die exitus tui in aditu regni cęlestis obsistat. Itẽ gregorie cubi
tunam se mͥ ecistere qͦusq scribam mͥ e̾ẽ reuelatũ quia peccata tua
dimissa st̃. rem difficilem et inutilem postulasti. Difficilẽ qͥdẽ
ꝗͥa ego indignus sum cui reuelatio fidei debeat᷑. Inutilẽ uͦ. quia
secura de peccatis tuis fieri ñ debes. nisi cũ iam in die uitȩ tuȩ ul
suspecꝰta. semꝑ trepida metuere culpas debes. atque ras cotidianis
fletib lauare. Item anastasio prb̃ro isaurie. post aliqua. Tua

Expanded text:
fuerat constitutum. Anathematizamus autem si quis ex diffinitione fuerat constitutum. Anathematizamus autem si quis ex diffinitione fidei, quae in eadem synodo prolata est, aliquid imminuere praesumit, vel quasi corrigendo ejus sensum mutare; sed sicut illic prolata est, per omnia tuum valeas in pace concludere, ne malignus spiritus, qui contra te per alia opera praevalere non potest, ex hac causa indie exitus tui in aditu regni coelestis obsistat. » 60. Item Gregoriaetunam se mihi existere quousque scribam mihi esse revelatum quia peccata tua dimissa sint, rem et difficilem et inutilem postulasti. Difficilem quidem, quia ego indignus sum, cui revelatio fieri debeat; inutilem vero, quia secura de peccatis tuis fieri non debes, nisi cum jam in die vitae tuae ultsuspecta, semper trepida, metuere culpas debes, atque eas quotidianis fletibus lavare. » 61. Item Anastasio, presbytero Isauriae, post aliqua:
Abbreviated transcription (Latin):
go ꝑ om̃ipotentẽ dm̃. ne hoc uerbũ aliquando ad me seriptis ur̃is
theulinde reginȩ langobardoꝵ pro trib capitulis. uerum etiã inter
alios sabino quoq subdiacono satis facere. ñ renuit dicens. Cuntes ma¬
ligni homines turbauerunt animos ur̃os. ñ intellegentes neq: quȩ lo¬
cuntur. neq de quib affirmant. astruentes qͦd aliquid de sc̃a calci¬
donensi synodo. piȩ memorie. iustiniani temporib sit imminutum.
Quam nos omni fide omniq deuotione ueneramur. et sic quatuor
synodos sc̃ȩ uniuersalis ȩccl̃ȩ. sicut quattuor libros scĩ ȩuangelii re¬
cipimus. De ꝑsonis uͦ de quib post terminũ synodi aliqͥd actum
fuerat. eiusdem piȩ memoriȩ iustiniani temporib ẽ uentilatum.
lia tamen ut nec fides in aliquo uiolaret᷑. nec de eis ꝑsonis aliquid
aliud ageretur quam apud scãm eandem calcydonensem synodum

Expanded text:
go per omnipotentem Deum ne hoc verbum aliquando ad me in scriptis vestris go per omnipotentem Deum ne hoc verbum aliquando ad me in scriptis vestris Theudelindae reginae Langobardorum pro tribus capitulis, verum etiam, inter alios, Savino quoque, suo subdiacono, satisfacere non renuit, dicens: ligni homines turbaverunt animos vestros, non intelligentes neque quae loquuntur neque de quibus affirmant, astruentes quod aliquid de sancta Chalcedonensi synodo piae memoriae Justiniani temporibus sit imminutum, quam omni fide omnique devotione veneramur. Et sic quatuor synodos sanctae universalis Ecclesiae, sicut quatuor libros sancti Evangelii recipimus. De personis vero de quibus post terminum synodi aliquid actum fuerat, ejusdem piae memoriae Justiniani temporibus est ventilatum: ita tamen, 633 ut nec fides in aliquo violaretur, nec de eisdem personis aliquid aliud ageretur, quam apud eamdem sanctam Chalcedonensem synodum
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia ꝓmittatur. et ꝑomĩa commoueãt᷑ exire. atque suoꝵ actuũ red¬
dere rationẽ. Quib etiam ȩccl̃e ur̃e defensorem deputare uos c̃uenit.
cuiꝰ sollicitudine ea quȩ illis fuerint ꝓmissa seruent᷑. Quante hi¬
militatis gregorius fuerit cũ exmultis tum ex his maximȩ: manifestis¬
sime poterit dephendi. quod omnes quidem sacerdotes fr̃s et cõmi¬
nistros. clericos autẽ diuersi oydinis dilectissimos filios. at uͦ laicos
uiros dominos. et feminas dominas in suis litteris nominabat. neque
ab aliqͦ sumiũ pontificẽ: aut uniuersalẽ. siue. dominũ uocari equa¬
nimit᷑ ꝑmittebat. Ilam ut ea quȩ suꝑ huiuscemodi cõprehensa st̃ p̃
suscepi. quȩ me in grauissima egritudine positũ. de salute. de deuo¬
tione. ac de dulcedine sua omnino releuarent. Inũ uͦ egre suscepi.
quia in eisdẽ epł̃is ad me qͦd semel ẽẽ poterat. sepius dicebat᷑ ancilla
ur̃a. Ego enim qͥ ꝑepiscopatus onera seruus sũ omniũ facꝰtus. qua

Expanded text:
ustitia promittatur, et per omnia commoneantur exire, atque suorum actuum reddere rationem. Quibus etiam ecclesiae vestrae defensorem deputare vos convenit, cujus sollicitudine ea quae illis fuerint promissa serventur. » 58. Quantae humilitatis Gregorius fuerit, cum ex multis, tum ex his manifestissime poterit deprehendi, quod omnes quidem sacerdotes, fratres et comministros, clericos autem diversi ordinis dilectissimos filios, at vero laicos viros dominos, et feminas dominas, in suis litteris nominabat, neque ab aliquo se summum pontificem aut universalem sive dominum vocari aequanimiter permittebat. Nam ut ea qsuscepi, quae me in gravissima aegritudine positum de salute, de devotione ac de dulcedine sua omnino relevarent. Unum vero aegre suscepi, quia in eisdem epistolis ad me, quod semel esse poterat, saepius dicebatur: Ancilla vestra, et ancilla vestra. Ego enim qui per episcopatus onera servus sum omnium factus, qua
Abbreviated transcription (Latin):
u MI. quib GREGORIUS die nocteq uersatus. nihil monasticȩ
ꝑfectionis in palatio. nihil pontificalis institutioni in ȩccła dere¬
liquit. Uidebantur passim cũ eruditissimis clericis adherere. pon¬
tifici reliosissimi monachi. et indiuersis ꝓfecꝰtionib habebatur uita
cõmunis. ita ut talis c̾et sub gregorio penes urbem romanam ȩccł̃a.
qualem hanc fuisse sub apłis lucas. et sub marco ęuangelista penes
alex andriã philo commemorat.

Expanded text:
um quibus Gregorius diu noctuque versatus, nihil monasticae perfectionis in palatio, nihil pontificalis institutionis in Ecclesia dereliquit. Videbantur passim cum eruditissimis clericis adhaerere pontifici religiosissimi monachi, et in diversis professionibus habebatur vita communis, ita ut talis esset tunc sub Gregorio penes urbem Romam Ecclesia, qualem hanc fuisse sub apostolis Lucas, et sub Marco evangelista penes Alexandriam Philo commemorat.
Abbreviated transcription (Latin):
nimis utiliter compilauit. Scolam cantorum quȩ hactenus eisdem in¬
stitutionib in sc̃a romana ȩccła modulatur constituit. eiq cum ñ nulliꝰ
p̃dus duo habitacula scilicet unum sub gradib basilicȩ beati Petri apłi.
alterũ uͨ sub lateranensis patriarchiȩ domib fabricauit. ub usq hodie
lectus eiꝰ qͦ recubans modulabat᷑: et flagellum eiꝰ quo pueri minabatur.
ueneratione congrua cum authentico antiphonario reseruant᷑. Quȩ loca¬
idelicet. ꝑ prȩcepti seriẽ sub int̃positione anathematis obministerii
uius modulationis dulcedinẽ inter alias europȩ¬

Expanded text:
nimis utiliter compilavit; scholam quoque cantorum, quae hactenus eisdem institutionibus in sancta Romana Ecclesia modulatur, constituit; eique cum nonnullis praediis duo habitacula, scilicet alterum sub gradibus basilicae beati Petri apostoli, alterum vero sub Lateranensis patriarchii domibus fabricavit, ubi usque hodie lectus ejus, in quo recubans modulabatur, et flagellum ipsius, quo pueris minabatur, veneratione congrua cum authentico Antiphonario reservatur, quae videlicet loca per praecepti seriem sub interpositione anatHuius modulacionis dulcedinem inter alias Europe
Abbreviated transcription (Latin):
in domũ regni. & in robore fortitudinis mee. & ingła decoris mei:
Quȩ idelicet uox illiuis ire undictã aꝑte ꝑtulit. quã occulta
elauo accendit. Nã districtus uidex prius in insibilit̾ uidit.
qđ post publice feriendo reprehendit. Unde & inirrationa¬
le hunc animal tuertit. ab humana societate separauit.
agri bestus mutata mente coniunxit. ut districto uidelicet
iustoq uidicio homo quoq esse ꝑ deret. qui magnũ se ultra
homines estimasset. Hec itaq ꝓferentes ñ potestatẽ repre¬
hendimus. sed ab appetitu illius cordis infirmitatẽ muni¬
mus. nt inperfecti quiq culm̃ arripere regiminis audrant.¬
& qui in planis stantes titubant in precipitiũ pedẽ pona&.¬

Expanded text:
in domum regni, et in robore fortitudinis meae, et in gloria decoris mei? in domum regni, et in robore fortitudinis meae, et in gloria decoris mei? Quae videlicet vox illius irae vindictam aperte pertulit, quam occulta elatio accendit. Nam districtus judex prius invisibiliter vidit quod postea publice feriendo reprehendit. Unde et in irrationale animal hunc vertit, ab humana societate separavit, agri bestiis mutata mente conjunxit, ut districto videlicet justoque judicio homo quoque esse perderet, qui magnum se ultra homines aestimasset. Haec itaque proferentes, non potestatem reprehendimus, sed ab appetitu illius cordis infirmitatem munimus, ne imperfecti quique culmen arripere regiminis audeant, et qui in planis stantes titubant, in praecipiti pedem ponan
Abbreviated transcription (Latin):
ter estimauit. Sepe dũ multa suppetunt. dũq agi possuns
que subireti quia acta sunt ammirentur in cogitatione
se animus cleuat. & plene in se iram iuilicis ꝓuocat. qua¬
aus ꝑ iniqua foras opera ñ erũpat. Intus quippe ẽ qui u¬
dicat. intus qui iudicatur. Cũ trgo in corde dclinquimus.
latet homines quid apud nos agimus. Sed tam̃ ipso udi
cẽ peecamus. Neq eñi rex babiloniȩ tunc reus de elatione
eactiit cũ ad elationis uerba ꝑuenit : quippe qui ore pr¬
phetico & anie cũ abelatione tacuit. sententiã reꝓbatio¬
nis audiuit: Culpã ñaq ꝑ petratę superbiȩ ĩa ante dt¬
terserat. qui om̃i potentẽ dm̃ quẽ se offendisse repperit.
cunctis sub se gentibus p̃dicauit. Sed post hȩc successu
sur potestatis eleuatus. dũ magna se fecisse gauderet cunc¬
us prius in cogitatione st p̃tulit. & post ad ml huc tumi¬
dus dle Nonnt hec ẽ babilon magna qua ego cilificaui

Expanded text:
ter aestimavit . Saepe dum multa suppetunt, dumque agi possunt, ter aestimavit . Saepe dum multa suppetunt, dumque agi possunt, quae subjecti quia acta sunt admirentur, in cogitatione se animus elevat, et plene in se iram judicis provocat, quamvis per iniqua foras opera non erumpat. 6 Intus quippe est qui judicat, intus quod judicatur. Cum ergo in corde delinquimus, latet homines quod apud nos agimus, sed tamen ipso judice teste peccamus. Neque enim rex Babyloniae tunc reus de elatione exstitit , cum ad elationis verba pervenit; quippe qui ore prophetico et ante cum ab elatione tacuit, sententiam reprobationis audivit. Culpam namque perpetratae superbiae jam ante deterserat, qui omnipotentem Deum quem se offendisse reperit, cunctis sub se gentibus praedicavit. Sed post haec successu suae potestatis elevatus, dum magna se fecisse gauderet, cunctis prius in cogitatione se praetulit, et post adhuc tumidus dixit: Nonne haec est Babylon magna, quam ego aedificavi
Abbreviated transcription (Latin):
ept̃ suscepta cura regiminis cor ꝑdiuersa diuerberat. &¬
impar quisq inuenitur ad singula. dũ confusa mente diui¬
ditur ad in multa. Vnde quidã sapiens ꝓuide. ꝓhibet di¬
cens. Fili. ne in multis sint actus tui. Quia uidelicit
nequaquam plene in unuis cuiusq opens ratione colligitur. cũ
mens ꝑ diuersa partitur. Cũq foras ꝑ in solentẽ cura ittrahi¬
tun. a timoris intimi soliditate uacuatur. Fit in exteriorũ dis¬
putationt sollicita & sui solũ modo ignara. Scit multa cogi¬
tare. st nesciens: Na cũ plusquã necesst ẽ se exterioribus im¬
plicat. quasi occultata initinere obluuscitur quo tendebat.
ita t astudio sue in quisionist aliena. ne ipsa quidẽ
quat pattur damna considerat. & ꝑ quanta delinquat ig¬
noret. Neq eñi peccart se erechias credidit. cũ uenientibus
ad se alienigenis cellas aromatũ ostendit. sed in damnatio¬
nẽ secuturę ꝓlis exeo iram iudicis ꝑtulit. ꝗđ se facero licẽ¬

Expanded text:
epe suscepta cura regiminis cor per diversa diverberat, et impar quisque invenitur ad singula, dum confusa mente dividitur ad multa. Unde quidam sapiens provide prohibet, dicens: Fili, ne in multis sint actus tui , quia videlicet nequaquam plene in uniuscujusque operis ratione colligitur, dum mens per diversa partitur. Cumque foras per insolentem curam trahitur, a timoris intimi soliditate vacuatur: fit in exteriorum dispositione sollicita, et sui solummodo ignara, scit multa cogitare, se nesciens. Nam cum plus quam necesse est se exterioribus implicat, quasi occupata in itinere obliviscitur quo tendebat; ita ut ab studio suae inquisitionis aliena, ne ipsa quidem quae patitur damna consideret, et per quanta delinquat ignoret. Neque enim peccare se Ezechias credidit , cum venientibus ad se alienigenis aromatum cellas ostendit; sed in damnationem secuturae prolis ex eo iram judicis pertulit, quod se facere licen
Abbreviated transcription (Latin):
Eo et karolus nr̃ patricius. rex autẽ francorũ. dissonantia romani
et gallicam cantus romȩ offensus. cum gallorũ ꝓcacitas cantum a
nostratib qͥbusdam neniis argumentaretur c̾e corruptũ. nr̃iq ẽ diuer¬
so autenticum antiphonariũ probabilit̃ ostentarent: in terrogasse fert᷑
qͥs inter riuum et fontẽ limpidiorẽ aquam conseruare soleret. Res¬
pondentibus fontẽ: prudent̃ adiecit. Ergo et nos qͥ de riuo corruptam
linpham usq hac tenu̾ bibimus. ad ꝑhennis fontis necesse ẽ pͥncipalia
fluenta redeamus. Mox itaq duos suorum industrios clericos adriano
tunc ep̃o dereliqͥt. qͥbus tandem satis elegant̃ instructis: metensem metro¬
polim ad suauitatem modulationis pristinȩ reuocauit. ꝑꝙ illam totam
galliam suam ꝑrexit:¬

Expanded text:
ed et Carolus noster patricius, rex autem Francorum, dissonantia Romani et Gallicani cantus Romae offensus, cum Gallorum procacitas cantum a nostratibus quibusdam naeniis argumentaretur esse corruptum, nostrique e diverso authenticum Antiphonarium probabiliter ostentarent, interrogasse fertur quis inter rivum et fontem limpidiorem aquam conservare soleret? Respondentibus fontem prudenter adjecit: Ergo et nos qui de rivo corruptam lympham usque hactenus bibimus, ad perennis fontis necesse est fluenta principalia recurramus. Mox itaque duos suorum industrios clericos Adriano tunc episcopo dereliquit, quibus tandem satis eleganter instructis, Metensem metropolim ad suavitatem modulationis pristinae revocavit, et per illam, totam Galliam suam correxit
Abbreviated transcription (Latin):
tent. Quid nãq duodicim bobus. nisi uniuersus pastorũ or¬
do signatur.: De quibus paulo disserente lex dicit: Non
obturabis. boui trituranti. Quorũ quidẽ nos aꝑta opera
cernimus. sed apud districtum udicẽ quȩ illis posterius ma¬
neant in occulta retributione nescimus. Qui tam̃ cu condes¬
cc̃sionis sue patientiã diluendis. ꝓxcimorũ confessionibus p̃¬
parant. uelut ante fores templi luterẽ portant. ut quisquis
intrare aeternitatis ianuã nititur: temptationis suas menti
pastoris in dicet. & quasi in boum lutere cogitationis. uel ope¬
ris manus lauet Et fit plerũq ut dũ rectoris animus aliena
temptamenta condescendendo cognoseit. auditis temptatio¬
nibus &e ĩa ipse pulsetur. quia & hȩc eadt̃ ꝑ quã populi mul¬
titudo diluiturꝰ qua ꝓculdubio luteris inquinatur Nã dũ sor¬
des diluentiũ suscipit. quasi sue munditiȩ serenitatẽ ꝑdit.
Sed hȩc nequaquã pastori timenda sunt. quia dõ subtiliter

Expanded text:
tent. Quid namque duodecim bobus, nisi universus pastorum ordo designatur? De quibus Paulo disserente lex dicit: Non obturabis os bovi trituranti . 20 Quorum quidem nos aperta opera cernimus, sed apud districtum judicem quae illos posterius maneant in occulta retributione nescimus. Qui tamen cum condescensionis suae patientiam diluendis proximorum confessionibus praeparant, velut ante fores templi luterem portant; ut quisquis intrare aeternitatis januam nititur, tentationes suas menti pastoris indicet, et quasi in boum lutere cogitationis vel operis manus lavet. Et fit plerumque ut dum rectoris animus aliena tentamenta condescendendo cognoscit, auditis tentationibus etiam ipse pulsetur, quia et haec eadem per quam populi multitudo diluitur, aqua proculdubio luteris inquinatur. Nam dum sordes diluentium suscipit, quasi suae munditiae serenitatem perdit. Sed haec nequaquam pastori timenda sunt, quia Deo subtiliter
Abbreviated transcription (Latin):
Nlam intentiͦ nẽ qͥdem huiuscemodi. et laude dignã censeo. et de dñi
nr̃i descendere dilectione ꝓfiteor. Sed hanc eandẽ intentionẽ nisi
cõpetens scripturȩ sacre comitet᷑ effectus. timeo ne aut meycedis

Expanded text:
Nam intentum quidem hujuscemodi, et laude dignum censeo, et de Domini Nam intentum quidem hujuscemodi, et laude dignum censeo, et de Domini nostri descendere dilectione profiteor; sed hanc eamdem intentionem, nisi competens Scripturae sacrae comitetur effectus, timeo ne aut mercedis
Abbreviated transcription (Latin):
ne illius conuersio uxori relicte in scło fieri possit ꝑditionis occasio.
uolumus ut maritũ suũ illi etiã si tonsoratus ẽ reddere om̃i debeas
excusatione cessante. quia et si mundana lex p̃cipit c̃uersationis
grã utrolibet inuito solui posse coniugiũ. diuina lex fieri ñ ꝑmittit
Nam excepta fornicationis causa. uirũ uxorẽ relinquere nulla ratione
c̃cedit. quia post quã copulatione coniugii uiri atq mulieris unũ
corpus efficitur. ñ potest ex parte ẽuerti. et ex parte in scło rema
gorius decertabat. Qua ꝓpt̾ uirgilio et theodoro ep̃is galliarũ post
aliqua scribens ait. Plurimi iudaice. religionis uiri in hac ꝓuintia
cõmanentes ac subinde in massilie partib ꝓ diuersis negotiis am¬
bulantes. ad nr̃am ꝑduxere notitiã multos consistentiũ in illis
partib iudeoꝵ.ui magis ad fontẽ baptismatis quam p̃dicatione. ꝑductoꝰ.

Expanded text:
ne illius conversio uxori relictae in saeculo fieri possit perditionis occasio, ne illius conversio uxori relictae in saeculo fieri possit perditionis occasio, volumus ut maritum suum illi, vel si jam tonsuratus est, reddere omnino debeas excusatione cessante. Quia etsi mundana lex praecipit conversationis gratia utrolibet invito solvi posse conjugium, divina lex fieri non permittit. Nam excepta fornicationis causa virum uxorem relinquere nulla ratione concedit, quia postquam copulatione conjugii viri atque mulieris unum corpus efficitur, non potest ex parte converti, et ex parte in saeculo regorius decertabat. Quapropter Virgilio et Theodoro, episcopis Galliarum, post aliqua scribens, ait: « Plurimi Judaïcae religionis viri in hac provincia commanentes, ac subinde in Massiliae partibus pro diversis negotiis ambulantes, ad nostram perduxere notitiam, multos consistentium in illis partibus Judaeorum vi magis ad fontem baptismatis quam praedicatione perductos.
Abbreviated transcription (Latin):
tendus. nos tamen aliquatenꝰ legis duritiã mollientes huiusce modi
renuendũ putauerit. districtius ac corporalit̃ castigatus eax cõmu¬
nicatusq in monasterio in quo pęnitentiã ꝑagat retrudat᷑. de qͦei
nulla sit egrediendi sine. nr̃a p̃ceptione. licentia. Uirũ sine uacoris
ꝓpę uoluntate. conuersum. etiã si fuisset iam tonsoratus. gregorioᷤ¬
ait. Agathosa latrix p̃sentium questa ẽ maritum suũ contra suã uo¬
luntatẽ in monasterio urbici abbatis ẽẽ conuersum. Quod quia
adeiusdẽ abbatis culpam et inindiã non ẽ dubiũ ꝑtinere. experien
tiȩ tuȩ p̃cipimꝰ. ut diligenti inqͥsitione discutiat. ne forte cũ eius
uoluntate. conuersus sit. uel ipsa se mutare ꝓmiserit. mutare cõpel¬
lat. Si uͦ nihil horum ẽ nec quoddã fornicationis crimen ꝓpt̃ qͦd
uiro licet uxorẽ relinquere p̃dicꝰtã mulierẽ cõmisisse cognoueris.

Expanded text:
tendus, nos tamen aliquatenus legis duritiam mollientes, hujuscemodi tendus, nos tamen aliquatenus legis duritiam mollientes, hujuscemodi renuendum putaverit, districtus ac corporaliter castigatus, excommunicatusque, in monasterium in quo poenitentiam peragat retrudatur, de quo ei nulla sit egrediendi sine nostra praeceptione licentia. » 41. Virum sine uxoris propriae voluntate conversum, etiamsi fuisset i. LI. Agathosa latrix praesentium questa est maritum suum contra voluntatem suam in 409 monasterio Urbici abbatis esse conversum, Quod quia ad ejusdem abbatis culpam et invidiam non est dubium pertinere, exptie tue precipimus, ut diligenti inquisitione discutiat, ne forte eius voluntate conversus sit vel ipsa se mutare promiserit, et si holat. Si vero nil horum est, nec quoddam fornicationis crimen, propter quod viro licet uxorem relinquere, praedictam mulierem commisisse cognoveris,
Abbreviated transcription (Latin):
arque de animarũ utilitate cogitare. inquietos sub discipline uin¬
dic ta. restringere. ecclesiasticarũ rerum curã gerere. et maturũ
atque efficacẽ se in omĩb eghibere. Qui etiã si ep̃o qͥ nunc egro¬
tat suꝑstes exctiterit. loco eiꝰ debeat consecrari. Uirginẽ stupratã.
gregorius iubet uxorẽ ꝑcipere. aut stupratorẽ eius castigatum
uerberib in monasterio deputare. Inde felici sepontino ep̃o scri¬
bit dicens. Expec tabamus fraternitatẽ tuã sua aliquos ad dm̃ p̃di¬
catione. conuertere: et male agentes ad recꝰtitudinẽ reuocare. Qua
de re nimis contristam᷑. quia ediuerso in nepotis tui felicis pra¬
uita.& tua euident᷑ qui talẽ nutristiꝰ eulpa monstrata ẽ: Peruenit
itaque adnos. quod super seriptus felia ȩuangelii diaconi tui filiã stu¬
pro deceperit. Quod si uerum ẽ. quamuis graui eẽt de lege pena plec¬

Expanded text:
atque de animarum utilitate cogitare, inquietos sub disciplinae vinatque de animarum utilitate cogitare, inquietos sub disciplinae vindicta restringere, ecclesiasticarum rerum curam gerere, et maturum atque efficacem se in omnibus exhibere; qui etiam, si episcopo qui nunc aegrotat superstes extiterit, loco ejus debeat consecrari. » 40. Virginem stupratam Gregorius jubebat uxorem percipere, aut stupratorem ejus castigatum verberibus in monasterio deputare. Unde Felici, Sipontino episcopo, scribit, dicens: « Exspectabamus fraternitatem tuam sua aliquos ad Deum praedicatione convertere, et male agentes ad rectitudinem revocare. Qua de re nimis contristamur, quia e diverso in nepotis tui Felicis pravitate tua evidenter, qui talem nutristi, culpa monstrata est. Pervenit itaque ad nos quod suprascriptus Felix Evangeli, diaconi tui, filiam stupro deceperit. Quod si verum est, quamvis gravi esset de lege poena plec
Abbreviated transcription (Latin):
te pastore grex qͦd absit insicdiatoris laniandus dentib exponat᷑. uel
ȩecłẽ ipsis utilitates depereant. cauta nos necesse ẽ ꝓuisione tractare.
Et ideo quia inuente ep̃o quẽ ab offitio suo necessitas infirmitatis ñ eri¬
men abducit. aliũ loco eiꝰ nisi recusante eo nulla sit ratio ordinari.
si interualla egritudinis habere. ẽ solitus. ipse data petitione ne se
ulterius ad hoc ministeriũ intellectu in alia nempe offitia subuer¬
tente infirmitate. posse fateatur assurgere. et alium loco suo expectat
ordinandũ. Quo facto. omniũ sollempni ȩlectione. alter qͥ dignu
fuerit ep̃s consecret᷑. Sic tamen ut quousq eundẽ epm in hoc sclo
uita tenuerit. sumptus ei debiti de eadẽ ȩccła ministrent᷑. Enĩ uͦ
si nullo tempore ad sanȩ mentis redit offitiũ. ꝑsona fidelis ac uite
ẽ ꝓbabilis eligenda: quȩ ad regimen ȩccłȩ idonea possit existere.

Expanded text:
te pastore, grex, quod absit, insidiatoris dentibus laniandus exponatur, vel te pastore, grex, quod absit, insidiatoris dentibus laniandus exponatur, vel ecclesiae ipsius utilitates depereant, cauta nos necesse est provisione tractare. Et ideo quia, vivente episcopo quem ab officio suo necessitas infirmitatis non crimen abducit, alium loco ejus, recusante eo, nulla sinit ratio ordinari, si intervalla aegritudinis habere est solitus, ipse, data petitione, nec se ulterius ad hoc ministerium intellectualia scilicet officia, subvertente infirmitate, non posse fateatur assurgere, et alium loco suo expetat ordinandum. Quo facto, omnium electione solemni, alter qui dignus fuerit episcopus consecretur, sic tamen, ut quousque eumdem episcopum in hoc saeculo vita tenuerit, sumptus ei debiti de eadem ecclesia ministrentur. Enimvero, si nullo tempore ad sanae mentis redit officium, persona est fidelis ac vitae probabilis eligenda, quae ad regimen ecclesiae idonea possit existere,
Abbreviated transcription (Latin):
dño remearet. data scriptis supplicatione nos petut. ut quia ad
surgere. nullatenus posset: eccłȩ ipsi ordinare epm deberemus.
Unde quia cunctarũ ȩccłarũm iniuncta nos sollicitudinis cura
constringit. ne diutius gregi fideliũ desit custodia pastoralis:
illoꝵ p̃cib huiusq ex sui impossibilitate renuntiatione. compulsi
monere. quatenus ad eligendũ sibi antistitẽ concordi ꝓuisione.
concurrant. Item etherio ep̃o. Quam ius triste nobis sit ualde
quod loquimur̃. atque fraterna nos cõpassio urgueat quam aliquid de
auditis diffinire. ꝑmittat. suscepti tamen sollicitudo regiminis cor nr̃m
instanti pulsat aculeo magna nos ecclesus cura ꝓspicere. et ante quã
harũ possit utilitas deperire. qͥd fieri debeat dõ auctore. disponere.
mente aliena agere soleat. gemitus et fletus audirei sit. Ne gͦ languen¬

Expanded text:
 cum eis remearet, data scriptis supplicatione, nos petiit ut quia ad e cum eis remearet, data scriptis supplicatione, nos petiit ut quia ad esurgere nullatenus posset, ecclesiae ipsi ordinare episcopum deberemus. Unde quia cunctarum ecclesiarum injuncta nos sollicitudinis cura constringit, ne diutius gregi fidelium desit custodia pastoralis, illorum precibus, hujusque ex sui impossibilitate renuntiatione compulsi, imus admonere, quatenus ad eligendum sibi Antistitem concordi provisione concurrant. » Item Etherio episcopo: « Quamvis triste nobis sit valde quod loquimur, atque fraterna nos potius compassione urgeat quam aliquid de auditis definire permittat, suscepti tamen sollicitudo regiminis cor nostrum instanti pulsat aculeo, magna nos ecclesiis cura prospicere, et antequam harum possit utilitas deperire, quid fieri debeat, Deo auctore, disponere. mente alienata agere soleat, gemitus et fletus audire sit. Ne ergo languen
Abbreviated transcription (Latin):
audemus. Quod si petere ille noluerit. qͦd pussimo imꝑatori complaces
quiequid iubet facere. ieiꝰ ẽ potestate. Sicut nouit ipse ꝓuideat
nos tantũmͦ indepositione in sontis ñ faciat ꝑmisceri. Quod uͦ ipse
eccl̃ȩ sufficienter nutriendos eẽ censebat. Inde mariano rauennati
ep̃o significans ait. Qualit̃ ordinati a nobis sacerdotis corporis qua
notum ẽ impediente. molestia ariminensis eccł̃a pastoralis hactenus.
sit regimine destituta. dudum fr̃nitas ur̃a cognouit. Quem dũ habita¬
toꝵ loci illius p̃cib ꝑmultos ep̃os hortarem᷑. ut si de. eadẽ capitis qua
detinebat᷑ molestia melioratum se ẽẽ sentiret. ad suam auxiliante
dño reuerteret᷑ eccłam. Qui datis indutuis. quadriennio expectat᷑.
Quem dum nos clericoꝵ uel ciuium illic uenientiũ nosq p̃cib ar¬
guentiũ instantius hortarem᷑. ut si ualeret cũ eis auxiliante

Expanded text:
valemus. Quod si hoc petere ille noluerit quod piissimo imperatori complacet, valemus. Quod si hoc petere ille noluerit quod piissimo imperatori complacet, quidquid jubet facere in ejus est potestate: sicut novit, ipse provideat; nos tantummodo in depositionem insontis non faciat permisceri. Quod vero ipse ecclesiae sufficienter nutriendos esse censebat. Unde Mariniano, Ravennati episcopo, significans, ait: « Qualiter ordinati a nobis sacerdotis, corporis qua notum est impediente molestia, Ariminensis ecclesia pastorali hactenus sit regimine destituta, dudum fraternitas vestra cognovit. Quem dum habitatorum loci illius precibus permoti saepius hortaremur ut, si de eadem capitis qua detinebatur molestia melioratum se esse sentiret, ad suam, auxiliante Domino, reverteretur Ecclesiam, datis induciis, in hoc quadriennio exspectatus est. Quem dum nos clericorum, vel civium illinc venientium nosque precibus urgentium, instantius hortaremur ut si valeret, auxiliante Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
Seriosit mͥ dilectio tua pussimũ dominũ nr̃um reuerentissimo fr̃ĩmeo
ne forte. dum ep̃i iura eadẽ ciuitas non habet. quod absit ab hostib
ep̃o succedat᷑. et omnino iniustum ẽ ut simolestia corporis irruit.
honore suo puet᷑ ȩgrotus. atque ideo hoc ꝑnos fieri nullatenus pc¬
test. ne peccatum in mea anima ex eiꝰ depositione ueniat. Sed
suggerendum ẽ ut siis qͥ ẽ in regiminẽ. ȩgrotat. dispensator illi
talis requiratur. qui possit eius curã omnẽ agere. et locũ illisͦ
in regimine eçcłȩ ipso ñ deposito. ac incustodia ciuitatis imple-¬
re. ut neq ds̃ om̃ps offendatur. neq ciuitas inueniat᷑ neglecta.
Si uero adem peuerentissimus iohannes fortasse. pro molestiã sua petierit. ut
ab episcopatus honore debeat uacare. eo petitione scripto dante coneden¬
dum ũ. alit̃ autẽ nos id facere ꝓ om̃ipotentis dĩ timore omnimodo nom

Expanded text:
Scripsit mihi dilectio tua, piissimum dominum nostrum reverendissimo fratri meo Scripsit mihi dilectio tua, piissimum dominum nostrum reverendissimo fratri meo ne forte dum episcopi jura eadem civitas non habet, quod absit, ab hostibus dine episcopi, episcopo succedatur; et omnino injustum est ut si molestia corporis irruit, honore suo privetur aegrotus. Atque ideo hoc per nos fieri nullatenus potest, ne peccatum in mea anima ex ejus depositione veniat. Sed suggerendum est ut, si is qui est in regimine aegrotat, dispensator illi talis requiratur, qui possit ejus curam omnem agere, et locum illius in regimine ecclesiae, ipso non deposito, ac in custodia civitatis implere, ut neque Deus omnipotens offendatur, neque civitas inveniatur esse neglecta. Si vero idem reverendissimus Joannes fortasse pro molestia sua petierit ut ab episcopatus honore debeat vacare, eo petitionem dante scripto, concedendum est. Aliter autem nos id facere pro omnipotentis Dei timore omni modo non
Abbreviated transcription (Latin):
etem illius multis adimitandũ ꝓfuturã modis om̃ib procurare. ut
hȩc ur̃a ꝓuisio. et conuersoꝵ optata securitas. et occasio sit aꝑta sequen¬
tis̃. Denique. seuerus quia ad unitatẽ scẽ uniuersalis eccłȩ redire ñ
meruit. ad scindendam quoq suȩ ipsius dioceseos unitatẽ. romanũ
pontificẽ sua uecordia suscitauit. adeo ut abipso illius obitus tẽpore.
adsmlerensis diocesis in duos metropolitanos catholicoꝵ uidelicet
seism aticon tr luusa sit. neq potuisset postmodũ licet om̃s genera¬
bios anl unitatẽ de scismatib repedauerint. ad pͥstinȩ coniuncti¬
oinis unitatẽ usꝙ hac tenus reformari Sieut nulli clericoꝵ ꝓ in¬
fumitate corporis quartarũ subsidia gregorius minuebat. ita
nulli pontificũ ꝓ egritudine qualibet succedendũ fore docebat.
Inde anatholio constantino politano subdiacono reseribens ait.

Expanded text:
etem illius multis ad imitandum profuturam modis omnibus procurare, ut etem illius multis ad imitandum profuturam modis omnibus procurare, ut haec vestra provisio, et conversorum sit optata securitas, et occasio oborta sequentium. » Denique Severus, quia ad unitatem sanctae universalis Ecclesiae redire non meruit, ad scindendam quoque suae ipsius dioeceseos unitatem Romanum pontificem sua vecordia suscitavit, adeo ut ab ipso illius obitus tempore, Aquileiensis dioecesis in duos metropolitanos, catholicorum videlicet, schismaticorumque divisa sit, neque potuit postmodum, licet omnes generaliter ad unitatem de schismate repedaverint, ad pristinae conjunctionis unionem usque hactenus reformari. 39. Sicut nulli clericorum pro infirmitate corporis quartarum subsidia Gregorius minuebat, ita nulli pontificum pro aegritudine qualibet succedendum fore docebat. Unde Anatolio, Constantinopolitano subdiacono, rescribens, ait: «
Abbreviated transcription (Latin):
Firminus fr̃ et coep̃c nr̃ tregestine antistes ȩccłe ante aduentũ ur̃e excel¬
lentiȩ salubri c̃silio ascismate. cui inheserat resipiscens. atq ad unitatẽ.
matris ȩccl̃e rediens. nr̃is ẽ epł̃is confirmatus. quatenꝰ in uere. quẽ agno¬
uerat sinũ matris ȩccłȩ fortitudine animi fixcus ac stabilis ꝑmaneret.¬
Quo audito seuerus gradensis ep̃s eiusdẽ caput scismatis. eum diuersis
pmũ cępit si posset suasionib a bono reuocare ꝓposito. Quod dum
ꝑficere auc tore dõ minime ualuisset. seditionẽ illi suoꝵ ciuium
missione ꝑtulerit. plenius illic acueratius euicino poteritis agnoscere.
Directis itaq excellentiȩ ur̃e iussionib his qui in histriȩ partib locũ
ur̃um agere dõ auctore noscuntur. districtius iubetote quatenꝰ et
sepedictum fr̃ẽm nr̃um ab illatis debeant defensare molestiis. et qͥ¬

Expanded text:
« Firminus, frater et coep« Firminus, frater et coeplentiae salubri consilio ab schismate, quo inhaeserat, resipiscens, atque ad unitatem matris Ecclesiae rediens, nostris est epistolis confirmatus, quatenus in vero quem cognoverat sinu matris Ecclesiae, fortitudine animi fixQuo audito Severus, Gradensis episcopus, ejusdem caput schismatis, eum diversis primum cepit, si posset, suasionibus a bono revocare proposito. Quod dum perficere, auctore Deo, minime valuisset, seditionem illi suorum civium missione pertulerit, plenius illic ac verius e vicino poteritis agnoscere. Directis itaque excellentiae vestrae jussionibus, iis qui in Istriae partibus locum vestrum agere, Deo auctore, noscuntur, districtius jubetote, quatenus et saepe dictum fratrem nostrum ab illatis debeant defensare molestiis, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
gauisi fueramꝰ. habundantius nunc dissociatũ catholica societate
confundimur. Ero qua re imminente. latore p̃sentiũ iuxta xp̃ia¬
nissimi et serenissimi domini rerũ iussionẽ ad beati Petri apł̃i li
mina cũ tuis sequacib uenire. te uolumus. ut aucꝰtore. dõ aggrega¬
ta sẏnodo. de ea quȩ inter uos uertitur dubietate iudicet᷑. At seuerũ
ueritus cũ gregorio synodalẽ subire. conflictũ. adunitatẽ scẽ uni¬
uersalis ȩccl̃ȩ mediante iohanne. rauennate pontifice. remeauit.
Sed cum post anni spaciũ ad ꝓpͥa redisset. ab aliis scismaticis ꝑsuasõ
ñ solũ ad pͥstinũ uomitũ rediit. uerũ etiã mauriti dõ semper
auersi iussione surrepta. qua iubebatur ut scismatici redire. ad
unitatẽ eccl̃ȩ minime cogerent᷑. reliquis ep̃is eccłȩ se. iungentib
macimas sediciones conflabat. Qua ꝓpter gregorius neminem

Expanded text:
gavisi fueramus, abundantius nunc dissociatum a catholica societate gavisi fueramus, abundantius nunc dissociatum a catholica societate confundimur. Pro qua re imminente latore praesentium, juxta christianissimi et serenissimi rerum domini jussionem, ad beati Petri apostoli limina cum tuis sequacibus venire te volumus, ut, auctore Deo, aggregata synodo, de ea quae inter vos vertitur dubietate quod justum fuerit juveritus cum Gregorio synodalem subire conflictum, ad unitatem sanctae universalis Ecclesiae, mediante Joanne Ravennati pontifice, remeavit. Sed cum post anni spatium ad propria rediisset, ab aliis schismaticis persuasus, non solum ad pristinum vomitum rediit, verum etiam Mauricii, Deo semper adversi, jussione surrepta qua jubebatur ut schismatici redire ad unitatem Ecclesiae minime cogerentur, reliquis episcopis Ecclesiae se jungentibus, maximas seditiones conflabat. Quapropter Gregorius neminem
Abbreviated transcription (Latin):
alios ꝗͥ pro hac ad me causa uenire uoluerint. affucꝰtionẽ uel mo¬
lestiã sustinere ꝑmitto. Sed seu ad consentiendũ mͥ cor ur̃um
miscdia diuina compunacerit. siue quod absit in ea uos dura¬
re dissensione ctigerit. ad ꝓpria uos remeare quando uolue¬
ritis iuacta ꝓmissionẽ meã sine lesione uel molestia relaxare
curabimus. Seuerum aquileiensem ep̃m caput totius seisma¬
tis ecistentẽ. romam uenire cõpellit dicens. Sicut gradiente
ꝑ auia. carpentẽ denuo rectum tramitẽ tota dñs auiditate. cõplectit᷑.
ita demum deserentẽ cognitã ueritatis uiam. maiori merore quã gau¬
dio qͦ de conuertente lȩtus fuerat contristat᷑. quia minoris excessus
c̃ ueritatẽ non cognoscere. quã in eadem agnita ñ manere. aliudq
ẽ quod ab errante cõmittitur. aliud qͦd ꝑscientiã ꝑpetrat᷑. Et nos
siquidem quanto incorporatũ te iam pridẽ fuisse in unitate ȩccl̃e

Expanded text:
alios qui pro hac ad me causa venire voluerint, afflictionem vel moalios qui pro hac ad me causa venire voluerint, afflictionem vel molestiam sustinere permitto, sed seu ad consentiendum mihi cor vestrum misericordia divina compunxerit, sive, quod absit, in ea vos durare dissensione contigerit, ad propria vos remeare quando volueritis, juxta promissionem meam, sine laesione vel molestia relaxare curabimus. » 38. Severum, Aquileiensem episcopum, caput totius schismatis existentem, Romam venire compellit, dicens: « Sicut gradientem per devia, carpentem denuo rectum tramitem, tota Dominus aviditate complectitur, ita demum de deserente cognitam veritatis viam majori moerore quam gaudio quo de convertente laetatus fuerat contristatur, quia minoris excessus est veritatem non cognoscere quam in eadem agnita non manere, aliudque est quod ab errante committitur, aliud quod per scientiam perpetratur. Et nos siquidem, 150 quantum incorporatum te jam pridem fuisse in unitate Ecclesiae