comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Diuorciũ est. quocienscũq disso¬
luto matͥmoĩo alt̾ eoꝵ alt̾as nup¬
cias seqͥtur. Diuorciũ aũt dictum
a flexu maꝵ. hoc est uia in lu̾sa
cendentes. ¶Eriuolũ est cũ eo aĩ¬
mo separant᷑ ut rursũ ad se ĩui¬
cem reuertant᷑. Nam friuolũ est
uelud qͣsse mentes. et effluxe uec
stabiles. Proprie aũt fimola uo
cant᷑. fictilia uasa inutilia ¶Tri
bus aũt ob caĩs clucit᷑ uror. Pri¬
ma est cã prolis: de qͣ legit᷑ in ge¬
nesi. et bñclixit eos clicẽs. cresci¬
te et młtiplicamini. Sccl̃a cã est
aduitorii. de qͣ ibi in genesi łr. Nõ
est bonũ ẽẽ hoĩe solũ. Faciamus
ei adiutoriũ simile sui. Tercia c̾ã¬
est in continencie. Uñ dicit apłs:
ut si qͥs se nõ ꝯtinet nubat. ¶ In e¬
sapĩa: ad amoris affectũ. Refert
qͣ forti pectore ⁊ ariis. Oraton
heu quis ille. iactatus fatis q̃b
la exhausta canebat. Genere at¬
do eqͥdem nec uana fides gen
deoꝵ. ¶It meligenda uxore. q̃¬

Expanded text:
Divortium est quotienscumque dissoluto matrimonio alter eorum alteras nuptias sequitur. Divortium autem dictum a flexu viarum, hoc est, viae in diversa tendentes. Frivolum est cum eo animo separantur, ut rursum ad se invicem revertantur. Nam frivolus est velut quassae mentis et fluxae, nec stabicantur fictilia vasa inutilia. 27. Tres autem ob causas ducitur uxor: prima est causa prolis, de qua legitur in Genesi: Et benedixit eis, dicens: Crescite, et multiplicamini ; secunda causa adjutorii, de qua ibi in Genesi dicitur: Non est bonum esse hominem solum, faciamus ei adjutorium simile ; tertia causa incontinui se non continet, nubat.' In eotentior est ad amoris affectum. Refert Quam forti pectore et armis! Oratione: Heu quibus ille iactatus fatis, quae bella exhausta canebat! Genere: Credo equidem, nec vana fides, gener in eligenda uxore qu
Abbreviated transcription (Latin):
nem enĩ aꝑta mentis cito exalant. clau¬
sa nimis exulcerant. Qͥ dolorẽ iniurie:
cdanso pectore tegit: ꝙͣ to ampliꝰ silencio
lingua p̾mit. tanto aciorez dolore ĩtrĩ¬
secus mitrit. uñ et uere qͥda poetaꝵ gẽ¬
tiliũ dixit. Quoq mag̾ tegitur tectus mͣ¬
gis estuat ignis. Cecus enĩ langor uehe¬
mens est ac miis: qr tacitũ uint sb pecto¬
reuulmus.¬

Expanded text:
nim mentis aperta cito exhalant, claunim mentis aperta cito exhalant, clausa nimis exulcerant. 28. Qui dolorem injuriae clauso pectore tegit, quanto amplius silentio linguam premit, tanto acriorem dolorem intrinsecus nutrit. Unde et vere quidam poetarum gentilium dixit: Quoque magis tegitur, tectus magis aestuat ignis. Caecus enim languor vehemens est ac nimius, quia tacitum vivit sub pectore vulnus.
Abbreviated transcription (Latin):
nũ male: uł malũ bũ ꝓfertur. Bonũ qͥp¬
pe bñ loquit᷑ qui ea que recta sũt huiliter
annũciare uidetur. Malũ male loqͥt᷑: qͥ
male loquitur: qui ꝙ cũq rectũ ad rogan¬
ter p̃dicare sentitur. Malũ bũ loqͥtur: qͥ
aliꝙ uarrando uiciũ detestatur: ut ab co
homines auertantur. Mali mala respõ
deut ꝓbonis et aduersa ꝓ optinus. Boni
bona respondent pro mał: & ꝓspera ꝑ ad¬
uersis. Aduerso comuciũ lingue fortitu¬
do adhibenda est paciencie: ut teptatõ u̾¬
bi q̃ foris iupugnat. tolerancie uirtute
deuicta discedat. Non omĩs qui patitur
probra iustus est. s qui pro ueritate in¬
nox patitur: ille tm̃ mͦ uistus est. Int̾ ui¬
peratõnis lingue et opprobria hominũ
iusto se remedio mens iusti corroborat:
ut tanto soliduis in deũ figatur int̾riꝰ. ꝙͣ¬
toextenus ab humanis sperint̾ sensibus
¶Qͥ illacas sibi contumelias transquil¬
lo auimo ꝓdit: dolorez cordis apent. et
uinis ꝙ feruet in aĩo: facile reicit. uul¬

Expanded text:
num male, vel malum bene profertur. 17. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt, humiliter annuntiare videtur. Malum male loquitur, qmale loquitur, quid quodcunque rectum arroganter praedicare sentitur. Malum bene loquitur, qui aliquod narrando vitium detestatur, ut ab eo homines avertantur. dent pro bonis, et adversa pro optimis. Boni bona respondent pro malis, et prospera pro adversis. 23. Adversus convicium linguae fortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi, quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. 24. Non omnis qui patitur probra justus est; sed qui pro veritate innox patitur, ille tantummodo justus est. 25. Inter vituperationes linguae et opprobria hominum isto remedio mens justi se corroborat, ut tanto solidius in Deum figatur interius, quanto exterius ab humanis spernitur sensibus. 26. Qui illatas sibi contumelias tranquillo animo prodit, dolorem cordis aperit, et virus quod fervet in animo facile rejicit.
Abbreviated transcription (Latin):
spimeũ ambicũ ac fuco mũdiał eloꝙ̃tie
inflansq ẜmonib ꝑ ornatũ. Qͥdã curio¬
si delectantur aulire: quollz sapientes
no ut ueritutez ab eis querant s ut fa¬
cundiam ẜmonib eoꝵ agnoscant mo¬
re poetarũ qui mag̾ ꝯpositõnẽ u̾borum¬
cui qũ qͣm aliquid ꝓferatur. Item qͣdei¬
moda est clicendi ratõ. qua ut bñ senciẽ¬
tatur aut optime senciendo indegunt̾ ꝓ¬

Expanded text:
m ambitum ac fucum mundialis eloquentiae inflatis sermonibus perornatum. 13. Quidam curiosi delectantur audire quoslibet sapientes, non ut veritatem ab eis quaerant, sed ut facundiam sermonis eorum agnoscant, more poetarum, qui magis compositionem verborumvel qualiter aliquid proferatur. 15. Item quadrimoda est dicendi ratio, cum aut bene sentientatur, aut optime sentiendo non
Abbreviated transcription (Latin):
coram uob̃met ip̃is prudentes. ¶ Rec¬
te ex snĩa clicit. Qͥ uemz sapienciãgus¬
militate lnt. De sola sciencia clñt: nõ
de suña. Ille enĩ sapit: qui recte et secũ¬
dũ dm sapit: In suani dñt ꝯtumela
doctores: si dum sint ab eis dicta sapiẽt

Expanded text:
coram vobismetipsis prudentes . 10. Recte ex sententia dicit, qui veram sapientiam gusmilitate dicunt, de sola scientia dicunt, non de sententia. 11. Ille enim sapit, qui recte et secundum Deum sapit. 12. In suam dicunt contumeliam doctores, si dum sint ab eis dicta sapient
Abbreviated transcription (Latin):
di ꝯsuetudine labnmũ. Sicut plerũq mł¬
tiloquioꝵ stultiae reprehendr. ita runsũ
nimiscacenciũ uitia denotantur. Ille
enĩ satis laxando lingam in leuitatis
uitõ defluunt. Isti nimis reticendo ab
utilitate torpescunt. Imperiti sicut loqͥ
nesciunt: itu tacere nõ possũt. Mente
eĩ ineruditi om̃e loqͣcib uerb̾ ꝑtrepũt
sensu nicħ dñt: Sicut fli testis crimẽ
a ꝓficientib ꝑtimescitur: ita otiosa u̾¬
ba a ꝑfectis uitantur. Nam ut arit qͥdã
Sicut pro ocioso uerbo rõ ponitur: ita
pro ẜmone in iusto pena ex soluit᷑. ua
ni ẜmones in ore r̾ani ẽe nõ debent. Na
sicut malos mores bona colloqͥa corri
gunt. Itr pͣua colloquia bonos mores
corrũpunt. Custodia ori ponitur: dũ
qui bonis operib lingue excessimmi oꝑit
Manũ super os ponit: qui male loquu¬
tõnis: cuspas bone actõnis uelamme

Expanded text:
di consuetudine labimur. 2. Sicut plerumque multiloquorum stultitia reprehenditur, ita rursus nimis tacentium vitia denotantur. Illi enim satis laxando linguam in levitatis vitio defluunt, isti nimis reticendo ab utilitate torpescunt. 3. Imperiti, sicut loqui nesciunt, ita tacere non possunt. Mente enim ineruditi, ore loquaces, verbis perstrepunt, sensu nihil dicunt. 4. Sicut falsitatis crimina a proficientibus pertimescuntur, ita otiosa verba a perfectis viris vitantur. Nam sicut ait quidam: Sicut pro otioso verbo ratio ponitur, ita pro sermone injusto poena exsolvitur . 5. Vani sermones in ore Christiani esse non debent. Nam sicut malos mores bona colloquia cgunt, ita prava colloquia bonos mores corrumpunt . Custodia ori ponitur , dumqui bonis operibus linguae excessum operit. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine
Abbreviated transcription (Latin):
molles cletracte confestĩ durãt᷑
⁊ rubescũt: tactuq ꝓtinꝰ lapides¬
cũt. Itaq aucupari euelliq reti¬
br sol. aut acri fertam̃to p̾cidi
qͣde cã corallꝰ uocitat̃. Quãtu
aũt a pd̾ nos margaretũ inlicũ
preciosũ est: tantũ aꝑt indos co¬
iallũ. Hũc magi fulminbꝰ re¬
siste̾ affirͣnt: si crecłr. ¶ Sarclꝰ dic¬

Expanded text:
e confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari, evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallium vocitatur. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Hunc magi fulminibus resistere affirmant, si creditur. 2. Sardius dic
Abbreviated transcription (Latin):
ingro medio candico. suꝑius
minio. Hec sola insignato nich
cere auellit. Reperitur ãt apud
indos et arabes detracta torrenti
bore sanguine. ac pro co emati¬
est. Gignitur in etinopia aͥdem
si pͥncipał in arabia et maffrica
iuenitur: de qͣ ꝓmittũt magi
qͣdm ad coagnendas barbaror
fertur arboris succꝰ eẽ. ⁊ ob id
sucinũ appellari. Electrũ ãt uo¬
cari fabulosa argum̾̃tato decdit
Namq fetonte fulminis ictu
int̾empto. sororos eiꝰ luctu mu¬
tatas in arbores ppłos lacrimis
electrũ oĩb amus fund̾e uixͣ eri¬
dmũ aninẽ. & electrũ appella
tũ: qm̃ sol uocitatus sit elector:
plurum poete clixerũt. Costat
irboris. na accenso tede nidore
flagrat. Nascit̾. aũt ĩ ĩsuł ocea

Expanded text:
andida, superius mineo. Haec sola in signando nihil cerae evellit. Reperitur autem apud Indos et Arabes, detecta torrentibbore sanguineus, ac propterea haematiest. Gignitur in Aethiopia quidem principalis, sed in Arabia et in Africa invenitur. De qua promittunt magi quiddam ad coarguendas barbarorufertur arboris sucus esse et ob id sucinum appellari. Electrum autem vocari fabulosa argumentatio dedit. Namque Phaethonte fulminis ictu interempto sorores eius luctu mutatas in arbores populos, lacrimis electrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem; et electrum appellatum quoniam sol vocitatus sit Elector plurimi poetae dixere. Constat arboris; nam accensus taedae nidore frag
Abbreviated transcription (Latin):
in se ꝑmixtũ candore. insimi¬
lituliue unguis humani: Gre
dia uł arabia gignit. Distãt at̾
alb̾ angentib zonis. Arabica ãt
nigra est. cũ canclidis zonis.¬

Expanded text:
in se permistum candorem in similitudinem unguis humani. Graeci dia, vel Arabia gignit; distant autem albis cingentibus zonis; Arabica autem nigra est cum candidis zonis
Abbreviated transcription (Latin):
no uł de q̃ꝯq te t̾rena. sine ullo
concubitu gignit̾: licet nõ nũqͣm
et de oius nascũtur sic̾ scorpio
Sũt aũt uermes aut t̾re. aut
aque. aut aeris. aut carniũ aut
frondiũ. aut lignoꝵ. aut uesti¬
mentoꝵ aranea uermis aeris ab
aeris nutͥmento cognomĩata q̃
erigno corpore longͣ fila cleclus
et tele semper intenta nũꝙͣ cle¬
sinit a labore ꝑpetuũ sustinens
in sua arte suspendiũ. Multipe¬

Expanded text:
nque re terrena sine ullo concubitu gignitur, licet, nonnunquam et de ovis nascantur, ut scorpio. Sunt autem vermes, aut terrae, aut aquae, aut aeris, aut carnium, aut frondium, aut lignorum, aut vestimentorum. 2. Aranea, vermis aeris, ab aeris nutrimento cognominata, 73 quae exiguo corpore longa fila deducit, et telae semper intenta nunquam desinit laborare, perpetuum sustinens in sua arte suspendium.
Abbreviated transcription (Latin):
clum fila generat. ⁊ aer solus
in eo remaneat. E ruca frõdiũ
uerous in olere et in pampino
muoluta. ab erodendo dit a
in pampmo ĩplicat se. Eadem
nec aduolat ut locusta ut hie
illucq cliscurrens semipasta ai¬
mittat. s ꝑmanet pituris fru¬
gib et tardo lapsu pigrisq mo¬
sibus imiu̾sa ꝯsumit. Terecon
greci uocant lignoꝵ uermes qs
terẽdo edant. hos nos t̾mites
clicimꝰ. Ita enĩ apd̾ latinos lig¬
ni uermes uocantur. qͦs tp̃r m¬
oportuno cese arbores gignunt
Tmea uestim̃toꝵ uermis dicta
qd teneat et eo usq insedeat qͦ
erodat. Inde et ꝑtinax: ꝙ ĩ eadẽ
rem ideitidez uigeat .ui. de i̾nni

Expanded text:
dum fila generat, et aer solus in eo remaneat. Eruca frondium vermis in holus, vel in pampino involuta, ab erodendo dicta.in pampino inplicat se. Idem nec advolat, ut locusta, ut huc illucque discurrens semipasta dimittat, sed permanet perituris frugibus et tardo lapsu pigrisque morsibus universa consumit. Teredonas Graeci vocant lignorum vermes, quod terendo edant. Hos nos termites dicimus. Ita enim apud Latinos ligni vermes vocantur, quos tempore inoportuno caesae arbores gignunt. Tinea vestimentorum vermis, dicta quod teneat, et eo usque insedat quo erodat. Inde et pertinax, quod in eandem rem identidem urgeat. Vermes carni
Abbreviated transcription (Latin):
uermis aqͣtił clicta qd̾ sang̾ne
suggit. Potantib enĩ insidia¬
adherescit. sangͥnez haurit. &
cũ nimio cruore macluerit: e¬
uomit qd̾ haurit. ut it̾m recẽ¬
ciorez de nouo suggat. Scor¬
pio uermnis t̾ren̾is: qͥ pociꝰ uer¬
mib ascribr ꝙͣ serpentib aĩal
armatũ aculeo: et ex eo grece
uocatũ qd caudam figat ⁊ ar¬
cuato uuln̾e uenena liffũdat.
P pͥũ est aũt scorpionis: ꝙ ma¬

Expanded text:
vermis aquatilis, dicta quod sanguinem sugit. Potantibus enim insidiaadhaerescit, sanguinem haurit; et cum nimio cruore maduerit, evomit quod hausit, ut recentiorem denuo sugat. Scorpio vermis terrenus, qui potius vermibus adscribitur, non serpentibus; animal armatum aculeo, et ex eo Graece vocatum quod cauda figat et arcuato vulnere venena diffundat. Proprium est autem scorpionis
Abbreviated transcription (Latin):
iob sacrificiũ obtuliss. ¶ Opera bona que
h̾rtia faciũt et iusticia eoꝵ: nich eis pro¬
tua: et opera tua nõ ꝓderũt tͥ. ¶Here¬
tici: ꝙͣuis legem et ꝓpħ̾as adimpleant.
ex eo tũ ꝙ catholici nõ sũt. nõ ẽ deus ĩ coꝵ
conuentib. Ip̃o dño testante. Si steterit
moyses et samuel corã me: nõ est aĩa m̾a
ad ppłm istũ. Ecte eos a facie mea: et e¬
grecliantur. Per moysen qͥppe et samu¬
el: legem accipe et ꝓphas. qͦs ꝙͣuis here¬
tici opere implere contendãt: ꝓpt̾ ertori
tñ impietatem : a uultu d̾i ꝓhiciũtur.

Expanded text:
Job sacrificium obtulisset . Opera bona, quae haeretici faciunt, et justitia, nihil eis protuam, et opera tua non proderunt tibi . » Haeretici, quamvis legem aut prophetas adimpleant, ex eo tamen quod catholici non sunt, non est Deus in eorum conventibus, ipso Domino testante: « Si steterit Moyses et Samuel coram me, non est anima mea ad populum istum. Ejice eos a facie mea, et egrediantur . » Per Moysen quippe et Samuel legem accipe et prophetas. Quos quamvis haeretici opere implere contendant, propter erroris tamen impietatem a vultu Dei projiciuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
te memoranda canemꝰ. Itez alii a pa¬
sola in pascenlis aĩalibꝰ pastꝰ p̾belu¬
tur. Cuiꝰ natura eꝯͣrio tanta ẽ frigra
ut obrutas niues fluere nõ sinat a¬
eo calida: ut maturesc̾e̾ poma ꝯpel¬
.iiii. De begummibus.

Expanded text:
te, memoranda, canemus. Item alii a pasola in pascendis animalibus praebebatur. Cuius natura ex contrario tantum est frigida ut obrutas nives fluere non sinat, adeo calida ut maturescere poma conpellat. De leguminibus
Abbreviated transcription (Latin):
ut cico premisit enĩ factõne
¶E thopopeia est: cũ ẜmonẽ cx
Ialia persona inclucimꝰ ut ꝓ
celio. tulls facit appiũ cectum:
cũ clocda locntez. ¶E nergia
est: reꝵ gestaꝵ aut qͣsi gesta¬
rũ sb̾ ocłis inclucto: de qͣ iam
locuti sumꝰ. ¶Metathesis ẽ.
que mittit aĩos iudiciũ ĩ res
pret̾itas aut futuras hoc mo¬
do. Reuocate mentes ad spes¬
tacłm expugnate miẜe ciii¬
tates. et uidete uos creclite ĩ¬
cendia cedes. rapinas clirepsi
tronaꝵ. trucidatones senum
In futurũ aũt anticipatõ eoꝵ
que dicturꝯ adu̾sariꝰ: ut tul¬
liꝰ pro milione ꝯmictit an¬
mos uidicũ in eum rei publi
ce. statu futurus est etiam si
occiso milone clodius uiu̾et.¬
¶ Aposiopesis est cũ id qd̾ dictu¬
est clisgessio ut tulit calor me
clicenli. et clignitas reꝵ pau¬
lo longior ꝙͣ uolebam. S redo
ad c̾am. ¶Anaminisis est con¬
memorat̾o eiꝰ rei ꝙͣ oblitos fu¬
isse nos fugimꝰ. ¶ Apparasis ẽ
cũ id qd̾ in animos uidicũ qͣsi

Expanded text:
 praemisit enim rationem. 34. Ethopoeia est cum sermonem ex aliena persona inducimus, ut, pro Caelio Tullius facit Appium caecum cum Clodia loquentem. Energia est rerum gestarum aut quasi gestarum sub oculis inductio, de qua locuti jam sumus. 35. Metathesis est quae mittit animos judicum in res praeteritas, aut futuras, hoc modo: Revocate mentes ad spectaculum expugnatae miserae civitatis, et videre vos credite incendia, caedes, rapinas, direptiotronarum, trucidationes senum. In futurum autem anticipatio eorum quae dicturus est adversarius, ut Tullius pro Milone, cum mittit animos judicum cae statum, qui futurus est, etiamsi occiso Milone Clodius viveret. Aposiopesis est, cum id, quod dictuest digressio: 'Tulit calor me dicendi et dignitas rerum paulo longius quam volebam, sed redeo ad causam. 97 38. Anamnesis est commemoratio ejus rei quam oblitos fuisse nos fingimus. Apaetesis est cum id quod in animos judicum quasi
Abbreviated transcription (Latin):
qͦt st̾ figure tot et in ꝓnũcian¬
do uoces. ¶Sũt et amphido¬
xe. quaꝵ ꝑs honesta est. pars
in honesta. ut nõ est tua tuta
uolũtas. Magna petis phetõ
¶Sunt ⁊ alie ꝓ catalimsis
cum id qd nob̾ obici poterat
eoꝵ qui ad sũt forte minat᷑
ẜunt ethapene clubitatõ si¬
mulantis nescire se qͥ scit aut
quomͦ dicatur. Q̾ nonosis aũt
d̾r ꝯmunicatõ cõsilii cũ iuclici¬
cas. uos ꝯsulo iuclices aut uo
aduersarii. qͥd me face̾ ꝯueu̾it.
aut quid uos fcĩm fuissetis.
¶paradoxion est. cũ dicimꝰ ĩopi¬
Inatũ aliqͥd acciclisse. ut flacco
sio cũ aliqua ip̃is iclicib aut
adu̾sanis ꝑmictimꝰ estimãda. uͥ
caluiꝰ in uacinio ꝑfrica frontẽ
et clic te cligniore qͥ pretor fi¬
eres ꝙͣ catonem. ¶Parisia ẽ
or̃o lib̾tatis et ficlucie plena. ut
occicti nõspiiũ. s meliũ et c̾.

Expanded text:
t sunt figure, tot et pronunciando voces. Sunt et anfidoxe, quarum pars honesta est, pars inhonestas sunt voluntas: magna petis, Phaëthon.  Sunt et aliae, procatalempsis, cum id, quod nobis obici puterat,eorum, qui adsunt, forte mirantur'. Sunt et aporiae, dubitatio simulantis nescire se quae scit, aut quomodo dicatur. Koenono sis autem dicitur conmunicatio consilii cum iudicicas: 'Vos consulo, iudices, aut vos adversarii, quid me facere convenerit, aut quid vos facturi fuissetis'. Paradoxon est, cum dicimus inopinatum aliquid accidisse, ut Flacco sio, cum aliqua ipsis judicibus, aut adversariis permittimus aestimanda, ut Calvus in Vatinium: Perfrica frontem, et dic te digniorem qui praetor fieres quam Catonem. 33. Parrhesia est oratio libertatis et fiduciae plena: Occidi, occidi non Spurium Melium, etc.
Abbreviated transcription (Latin):
tus spr̾ pignus accepit ecc̃a. ut ꝑ eñ ĩ uno
corpore unũ fierent credentes per ꝙͣ pit̾
et filius unũ eẽnciałr sunt. Ip̃o saluato¬
re ad prẽm clicente ut sint unũ. sicut ⁊
ꝓpħa. accedite ad me et audite. Non a
pͥncipio in abscoudito loquutꝯ sũ ex tẽ¬
pore añꝙͣ fieret ibi eram. et nũc dñs mmi

Expanded text:
tum pignus accepit Ecclesia, ut per eum in uno corpore unum fierent credentes, per quem Pater et Filius unum essentialiter sunt, ipso Salvatore ad Patrem dicente: Ut sint unum, sicut et jus. Accedite ad me, et audite hoc; non a principio in abscondito locutus sum, ex tempore, antequam fierent, ibi eram; et nunc Dominus Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tur: ut luciꝰ resultant: edesq lacq
cuiꝰ dimmutõ lacunar facit ut ora¬
cuis. neq aureũ mea retinet ĩ domo
lacunar. Ide fit alia climimit̾o lacu¬
nariũ. et ꝑ antisticon laq̃ariũ facit¬
et crustati clñr. Qͥ aũt marmori se¬
in p̃tenui linea p̾mẽte arenas tras¬
tuq ip̃o secante. S crassior aren᷑ pł
eroclit mͣrmoris. nam tenuis faba¬
cis. et polituris acomodata ẽ. Ui.
itostota st̃ laborata ar delito¬
te picture ꝑuuł crustis trosi
ac tesselł tuictis in uarios colores.
pngiꝙ coloribꝰ. Pasticen aũt cl̾r gre
. qd̾ latine ẽ. fing̾e̾ t̾ra t̾rł gip
ꝯsimilitudinos. et ĩ ip̃a argilla for¬
nouo de pictura.

Expanded text:
itur, ut Lucilius: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium facit crustati dicuntur. Quis autem marmora sein praetenui linea premente arenas, tractuque ipso secante, sed crassior arena plus erodet marmoris. Nam tenuis fabricis et polituris accommodata est.thostrota sunt elaborata arte picturae parvolis crustis ac tessellis tinctis in varios colores. pingique coloribus. Plastice auted Latine est fingere terra vel gypso similitudines. Nam et inpressa argilla for§ 16 De pictura.
Abbreviated transcription (Latin):
iolatrie recognoscit᷑.
oboliscus carter. ¶Qua: honori
pollucis et castoris . aiscribũt. qͥ illos o¬
nibescũt. Fingũt. iũt cutencia roma¬
m ad cũs mũcli referre. ut sb̾ hac sp̃c
suꝑstitõnes uanitatũ suaꝵ excusent

Expanded text:
olatrie recognoscuntur. obeliscus, carcer. Ova honori Pollucis et Castoris ascribunt, qui illos orubescunt. Fingunt autem Circensia Romani ad causas mundi referre, ut sub hac specie superstitiones vanitatum suarum excusent
Abbreviated transcription (Latin):
bolisũ meffres rex egipti pͥmꝰ
eriget sagitta in ũda misit. Nõ mł¬
imisit: Qͥ pꝰt cecitate uisu recepto:
duos oboliscos soli sacrauit. Obolis¬
cus eĩ sagitta cłi.: qͥ id̾o in medio cir¬
co ponit᷑: qr ꝑ mectiũ mũd sol cur¬
rit. Medio aũt spatõ ab utraq m̃¬
ta constitutꝰ oboliscus fastigiũ sum¬
mitatẽ celi sigͥcat: cũ sol ab utroq
spatõ meclio horaꝵ discͥmĩe tnͣscen¬
dit. Sũmo obolisco sr̃poĩtũ ẽ qd̾da
auratũ ĩ mod̾ flãme formͣtũ: qm̃ sol
plurimũ in se caloris atq ignis ht
uii. de carteribus

Expanded text:
beliscum Meffres rex Egypti primus exigeret, sagittam in undas misit: nec muamisit, qui post caecitatem visu recepto duos oboliscos Soli sacravit. Oboliscus enim sagitta dicitur, qui ideo in medio Circo ponitur quia per medium mundum sol currit. Medio autem spatio ab utraque meta constitutus oboliscus fastigium summitatemque caeli significat, quum sol ab utroque spatio medio horarum discrimine transcendit. Summo obolisco superpositum est quoddam auratum in modum flammae formatum, quoniam sol plurimum in se caloris atque ignis habet. § 32 De carceribus
Abbreviated transcription (Latin):
si qͥnq dirigine addalit᷑ ad decemi.
¶Icitabulꝰ: qͣrta ꝑs emine est
ne incisiocłr et enuna sextarii.
in luo equa incicłr et cotylam
facit. E mina at append libra
una. que geminata sextariũ
fucit. ¶Sextaꝵus cluaꝵ libra¬
rũ est. qͥbis assũptꝰ noĩat᷑ bilib
¶Assũptꝰ qͣt̾. fit greco ẜmone c
nix qͥnquies ꝯplicatꝰ: qͥnarẽ: siue
gonior facit. Adice sextũ: congi¬
um reddit. N. nu congius: ser
mentitur sextarus. a qͦ ⁊ sextari
nom̃ clederũt. Congiũ uͦ a cõ¬
giendo .i. per auginentũ crescẽ¬
do uocatur. uñ postea pecumia
bũficii grã clari cepta congian¬
um appellatũ est. Unusqͥsq en
sui tp̃ris imꝑator fauore popi
captans adiciebat: ut largior ul¬
detur in donis. Congianũ añt
gicci ⁊ inde appellata metreta l
et urla. & amphora. et reliqͣ hꝰ¬
nom̃ a denarii numeri ꝑfectõne
accepͥ. Metrũ. ad oẽ mensurã ꝑ¬

Expanded text:
si quinque drachmae adduntur ad decem. Acetabulum quarta pars heminae est, ne incisio dicitur, et hemina sextarii in duo aequa inciditur, et cotulam facit. Hemina autem appendet libram unam, quae geminata sextarium facit. Sextarius duarum librarum est, qui bis assumptus nominatur bilibris: assumptus quater fit graeco ninquies conplicatus quinarem sive gomor facit. Adice sextum, congium reddit: nam congius sex metitur sextariis, a quo et sextarii nomen dederunt. Congium autem a congiendo, id est per augmentum crescendo, vocatur. Unde et postea pecunia beneficii gratia dari coepta congiarium appellatum est: unusquisque enim sui temporis imperator favorem populi captans adiciebat, ut largior videretur in donis. Congiarium auteGraeci. Et inde appellata metreta, licet et urna et amphora et reliqua hunomen a denarii numeri perfectione accepit. Metrum ad o
Abbreviated transcription (Latin):
cũ inscͥpta. Hec aũt est corporis
aũt tp̃ris. Corporis ut hominũ
lignoꝵ ⁊ colũpnaꝵ. lõgitudo et
ut mẽsura horarũ et clieꝵ ⁊ an¬
noꝵ. Uñ et metͥ pecles horarũ
clicinrꝰ hoc est mensurare. Propͥe
tu et sicca. ut medios urnas
chagnie. appendens siliqͥs nomi
qd̾ triplicatur concula facit.
Concula dragmͣ unlã ⁊ climicha
adimpletur. Ciathi poncł. decẽ
dragins appendi. qͥ etia aqͥb a¬

Expanded text:
cumscripta. Haec aut corporis est aut temporis: corporis, ut hominum, lignorum et columnarum longitudo et ut menorum: unde et metire pedes horarum dicimus, hoc est mensurare. Proprie humida et sicca, ut modios et artdragmae, adpendens siliquas novem; qui triplicatus conculam facit. Concula dragma una et dimidia adimpletur. Cyati pondus decem dragmis adpenditur, qui etiam a
Abbreviated transcription (Latin):
bia: dũ uero aut aĩaut carius dolore
atteritur: a mũdi amore retrahit᷑. tẽp̃
hac uita deusagit: ut dũ fortioribus
flagelli stimuł feriũt: in illa obiecta¬
mentu p̾sentis uite delectẽt. S celestẽ
priam ubi certa requies expectat᷑: ĩde¬
sinet᷑ desiterent. ¶ Electos uite istiꝰ
aduersitate ꝓluri ut ẜm petcũ: iuu

Expanded text:
biat: dum vero aut animi aut carnis dolore atteritur, a mundi amore retrahatur. Tentahac vita Deus agit, ut, dum fortioribus flagelli stimulis feriuntur, nulla oblectamenta praesentis vitae delectent, sed coelestem patriam, ubi certa requies exspectatur, indesinenter desiderent. Electos hujus vitae adversitate probari, ut secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et bonos hic per afflictonẽ iudi¬
tũ parcet iniquis. ¶Periculosa ẽ ui¬
ta: in hac uita maloꝵ et bonoꝵ color
trãqͥllus. Nam iniqꝰ pꝰ mortẽ duci¬
tur crucianclus. iustus uero dormit
pꝰ laborez securus. Nõ tm̃ de corporali
b: s etia de spũalib oportet intlłi ut
ꝙͣto qͥsq aut in corpore aut in mente
flagella sustinet: tanto in fine remu¬
neian speret. Scpe occulto dei iuclicio
exͣ flagelli correptõne sũt reꝓbi ĩ hoc
mũdo: clũ q multa dampnabilia co¬
misisse uideantur despecti: tñ a deo iu¬
illo emendatõnis uerbere feriũtur. plꝰ
corripitur flagello qui a dõ cliligitur
sipecrauent clicente amos ꝓph̾a. tatũ¬
modo noᷤᷤ cognoui ex om̃ib nascioni¬
b t̾re. Idcuto uisitubo super uos: õs
iniquitutes ur̃as. Quẽ enĩ doꝰ diligit¬

Expanded text:
Nam et bonos hic per afflictionem judtamen parcet iniquis. 7. Periculosa est securitas in hac vita malorum, et bonorum dolor tranquillus. Nam iniquus post mortem ducitur cruciandus; justus vero dormit post laborem securus. 8. Non tantum de corporali sed etiam de spiritualibus oportet intelligi, ut quanto quisque aut in corpore aut in mente flagella sustinet, tanto se in fine remunerari speret. 9. Saepe occulto Dei judicio extra flagelli correptionem sunt reprobi in hoc mundo: dumque multa damnabilia commisisse videantur, despecti tamen a Deo, nullo emendationis verbere feriuntur. 10. Plus corripitur flagello, qui a Deo diligitur, si peccaverit, dicente Amos propheta: Tantummodo vos cognovi ex omnibus nationibus terrae, idcirco visitabo super vos omnes iniquit
Abbreviated transcription (Latin):
tis et uidex. miserere dño misero ysi¬
doro indigna agenti: et cligna paci
enti et tua flagella cotidie sustinenti.
Oelinata est miseratõ dei: qui p̾us
hic hominẽ per flagella a pcãs emũ¬
dat: et post ca ab et̾no supplic̾o libat
Electus enĩ dei: dolorib uite huiꝰ at
teritur: ut ꝑfectõ uite future gaudia
lucretur. ¶Neqͣqua deus deliꝙ̃ tibꝰ
parcit: qm̃ peccatore aut flagello.
cemporali ad purgatõnẽ fent aut
nilicio etero piniendũ relinquit
aut ip̃e in se hõ penitendo punit: qd̾
male admisit. Ac ꝓuide est: ꝙ deus
delinq̃tib nõ parat. Iustis tpralia fla¬
gella ad et̾na ꝓficiũt gaudia. Idoq et

Expanded text:
tis et judex . Miserere, Domine, misero Isidoro, indigna agenti, et digna patienti, assidue peccanti, et tua flagella quotidie sustinenti. 2. Ordinata est miseratio Dei, quae prius hic hominem per flagella a peccatis emendat, et postea ab aeterno supplicio liberat. Electus enim teritur, ut perfectior vitae futurae praemia lucretur. Nequaquam Deus delinquenti parcit: quoniam peccatorem aut flagello temporali ad purgationem ferit, aut judicio aeterno puniendum relinquit, aut ipse in se homo poenitendo punit quod male admisit; ac proinde est quod Deus delinquenti non parcit. Justi per temporalia flagella ad aeterna proficiunt gaudia. Ideoq
Abbreviated transcription (Latin):
dum in martires clinbolus excuent ia:
magnam crrucelitatem etiam ligatꝰ
fac̾e potuit. qͣnta solutꝯ fuciet: Quã¬
to ꝓpiiquiꝰ finem mundi chẏabolus iu¬
det. tanto crudelius ꝑsecutõnes ex̾cet. ut
qr se continuo dampnand̃ ꝯspicit: soci¬
os sib mltiplicet. cũ quib gehẽne ignibꝰ¬
additatur. Quanto brene tempꝰ uidet
sibi restare chiabolus ut dampnetur. tan¬
to in magna ꝑ sequutõnis ira mouetur
Niuina iusticia ꝑmittente: ut gli ficen¬
tur iusti. Sorclidentur iniqͥ: et ut du̾i¬
bolo cliuior crescat dampnatõnis siña.¬
De resiurecti

Expanded text:
Dum in martyres diabolus jam exercuerit magnam crudelitatem etiam ligatus, facere potuit, quanta solutus faciet? Quanto propinquius finem mundi diabolus videt, tanto crudelius persecutiones exercet. Ut quia se continuo damnandum conspicit, socios sibi maddicatur. 9. Quanto breve tempus videt sibi restare diabolus, ut damnetur, tanto in magna persecutionis ira movetur, divina justitia permittente, ut glorificentur electi, sordidentur iniqui, et ut diabolo durior crescat damnationis sentDe resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
onpunctõ cordis est humilitas mẽ¬
tis cũ laciimis exorientis de recorda¬
tdne pecrati: et timore iudicii. ¶ Illa ẽ¬
est ꝯuersis ꝑfectior ꝯpunctionis affectõ
que om̃s a se carnaliũ desiderioꝵ affecta
repellit: et intentõne suã toto mẽtis̃
studio in di ꝯtemplatõne defigit. Ge
suoꝵ mala considerat. uł clũ desiderio et¬
nc uite suspirat. ¶Quatuor eẽ qͣlita¬
tes affectonũ: quib mens iusti tedio
salubri conpungitur: hoc est menio¬
na p̾t̾itoꝵ facinoꝵ: recordatõ fut᷑aꝵ.¬

Expanded text:
ompunctio cordis est humilitas mentis cum lacrymis, exoriens de recordatione peccati et de timore judicii. Illa est conversis perfecta compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus refellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplationem defigit. Gemsuorum mala considerat, vel dum desiderio aeternae vitae suspirat. Quatuor esse qualitates affectionum, quibus mens justitaedio salubri compungitur, hoc est memoria praeteritorum facinorum recordatione fut
Abbreviated transcription (Latin):
ĩctiuꝰ qr ei cõũgitur aͥd ut lo¬
cutõ plena sit. Nam ꝙͣdo clicis
cũ clame: pendet sensꝰ. Q̾ sicli¬
cam cũ clamez qͣre putas qd̾ tri¬
persona noĩs ł pronominis ut
legitur. Adlis ꝑsonã a me. a te.
ab illo et plene sentitur. S infi¬
nituiꝰ modus ꝑsona tm̃ uerbi

Expanded text:
iunctivus, quia ei coniungitur aliquid, ut locutio plena sit. Nam quando dicis 'cum clamem', pendet sensus; quod si dicam 'cum clamem, quare putas quod tapersonam nominis vel pronominis, ut 'legitur': addes personam 'a me', 'a te', 'ab illo', et plene sentitur. Sed infinitus modus personam tantum verbi
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃ significat pͣm ita uerbũ
fc̃n clictũ q ꝑsone. In personͣ
uerbi. ⁊gentis et pacientis sigͥ¬
cluo st̃. Gramaticoꝵ. atq rethori¬
coꝵ. Grãmaticoꝵ in tria caclũt
tp̃ra. p̾t̾itũ. in stans. futurũ. Ut
fecit. facit. faciet. Rethoricorũ
ueluti est. uerbis bonis nos cep
uerba bona hũit. Ubi nõ tñ uba
que in tria cadũt tp̃ra. S uni¬
uersa or̃o est. Uerboꝵ sp̃es sũt.
mꝰ qͥd agamiꝰ. Meclitatiua clicta
tõe ab nichoantis iuclit̾o: ut ca¬
lesco. Frequentatina a sepius a¬
gendo: ut lectito clamito. Forme
enĩ sensũ tenent: mocli declinati¬
onez. Nam nescis qͥd sit dedina¬
tõ nͥ pͥus cliliceris quid sit sensꝰ
Mocłi clicti ab eo qd̾ ad mod̃ suit
in suis ꝯsignificatõnib. Inclica¬

Expanded text:
 significat personam, ita verbum factum dictumque personae. In persona verbi agentis et patientis signduo sunt: grammaticorum atque rhetorum. Grammaticorum in tria cadunt tempora: praeteritum, instans, futurum, ut 'fecit', 'facit', 'faciet'. Rhetorum veluti, 'verbis bonis nos cepit', 'verba bona habuit', ubi non tantum verba, quae in tria cadunt tempora, sed universa oratio est. Verborum species sunt mus quid agamus. Nam Meditativa dicta tionem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequentativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis significationibus. Indica
Abbreviated transcription (Latin):
co qd ꝑ eam ad unũ sonũ mul¬
ta cõiũgant᷑. Docet enĩ in ꝙͣ
sillabam exceat futurũ ip̃c: ne
quis ꝑ impericia dicat legebo
pro legani. haꝵ pͥma et scd̃a
mittunt futurũ tp̃s in bo. ⁊ ĩbor
t̾cia in am et in ar. Genera uer¬
boꝵ ido clicta q gignũt. Nam
actiuo addis .r. et gignit passiũ
Bursũ passiuo adimis .r. ⁊ pa¬
rit actiuũ. Ip̾a aũt actiua ido cli¬
cuntur: qr agũt ut uerbero ⁊ paᷤ¬
sura q paciuntur ut uerberor
Neutralia nec agũt nec paciũ¬
plector. Hec simiłr statĩ depoĩ¬
ta .r. lr̃a latina nõ st̃. Deponẽ¬
cia uero cdñr qr deponũt futuri
temporis. participiũ a significriti¬
one passiua ꝙ exit iniclus ut glo

Expanded text:
unum sonum multa coniungantur. Docet enim in quam syllabam exeat futurum tempus, ne per inperitiam quis dicat 'legebo' pro 'legam'. Harum prima et secunda mittunt futurum tempus in 'bo' et in 'bor', tertia in 'am' et in 'ar'. Genera verborum ideo dicta, quia gignant. Nam activo adicis R et gignit passivum; rursum passivo adimis R et parit activum. Ipsa autem activa dicuntur quia aguntur, ut 'verbero', et passiva, quia patiuntur, ut 'verberor'; neutralia, quia nec agunt nec patiunplector'. Haec similiter, deposita R littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntur, quia deponunt futuri temporis participium a significatione passiva
Abbreviated transcription (Latin):
Sundent᷑. ut dimentõnis eqͥtas
teue it᷑. Limites appellati. stiqͦu̾
intiqͥ lima dicebant. a qͦ lunina
hostioꝵ per que foris uł intꝰ it. et
lunntes qr per eos inagros foras
eatur. Hinc et limꝰ uocabulũ. ac¬
gebantur: obliqͣ purpura. ¶Ter¬
nini dicti: ꝙ t̾re mensuras clistĩ¬
gũt. atq cleclarant. Hiis eĩ tes¬
timoĩa finiũ intlłnt᷑: et agroꝵ
contẽto et certam̃ aufert᷑. ¶Li¬
mites maximi in agͥs luost̾: car¬
dos: & clecumanꝰ. Cardo ẽ qui a
septẽtrione clirectꝰ acarline celi
s. Nam sñ clubio celũ u̾tit᷑ ĩ sep

Expanded text:
nduntur ut dimensionis aequalitas teneatur. Limites appellati antiquoo antiqui lima dicebant; a quo et limina ostiorum, per quae foris vel intus itur, et limites, quod per eos in agros foris eatur. Hinc et limus vocabulum acgebantur obliqua purpura. Termini dicti quod terrae mensuras distinguunt atque declarant. His enim testimonia finium intelleguntur, et agrorum intentio et certamen aufertur. Limites maximi in agris duo sunt: cardo et decumanus. Cardo, qui a septentrione directus a cardine caeli est; nam sine du
Abbreviated transcription (Latin):
cessitate pocius in uolũtate existimus
Uertenda est aut necessitas mali: ĩ
uoluntatem boni. ¶Pleriq nõ uolũ¬
tate: s sola nccͣite pectant ꝑtimesten¬
tes tp̃ralem inopiam: et dũ presentiᷤ
scłi necessitate refugiũt a futuris boĩs
pͥuantur. Item nõ nulli pcc̃m uolũta¬
te: nõ ncc̃itate cõmittũt. Nullaq co¬
acti mopia existunt miqui: s tm̃ gra¬
tis cupiũt eẽ mali. Neq eiũ ip̃a rem
amant quam appetunt: s ip̃a tm̃ pcc̃i
malicia cdelectantur

Expanded text:
cessitate potius, non voluntate existimus. Vertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis privantur. 2. Item nonnulli peccatum voluntate, non necessitate committunt, nullaque coacti inopia existunt iniqui; sed tantum gratis cupiunt esse mali. Neque enim ipsam rem amant, quam appetunt, sed ipsa tantum peccati malitia delectantur
Abbreviated transcription (Latin):
ulgares no¬
tas enniꝰ pͥmꝰ mille. ⁊ cc̃tũ
muenit. notarũ usus erat. ut
qͥcqͥd pro ꝯtent̾one aut in uidi¬
cus dic̾etur librarii scriberẽt cõ¬
pluros simul astantes cliuisis
int̾ se ꝑtib. quot quisq uerba¬
et ex quo orcline exciperet. Ro¬
me pͥmrꝰ tulliꝰ. tyro. ciceronis
libertus ꝯmentatꝰ est notas.
samius flargius et aquila. li¬
bertus. mecenatis alu̾s: alias. ad¬
diderũt. Deinde seneca ꝯtracto
oñn cligestoq et aucto num̃o:
opus fecit in qͥuq milia. No¬
labas p̾fixis karacterib notãt¬

Expanded text:
ulgares notas Ennius primus mille et centum invenit. 37 Notarum usus erat ut quidquid pro concione aut in judiciis diceretur librarii scriberent complures simul astantes, divisis inter se partibus, quot quisque verba, et quo ordine exciperet. Romae primus Tullius Tiro Ciceronis libertus commentatus est notas, sanius Philargius, et Aquila libertus Maecenatis 38 alius alias addiderunt. Deinde Seneca, contractu omnium, digestoque, et aucto numero, opus effecit in quinque millia. Nolabas praefixis characteribus not
Abbreviated transcription (Latin):
qra int̾ me et te et int̾ pastores
mos et pastores tuos. qr om̃s foy
nos sum᷑. Et certe loth nõ erat fr̃
abrihe. s filiꝰ fuis eiꝰ aram. ¶ Quar
tom̃ affectu fr̃es clicti qͥ in luo scĩ¬

Expanded text:
rixa inter me et te et inter pastores tuos et pastores meos, quia omnes fratres nos sumus.' Et certe Loth non erat frater Abrahae, sed filius fratris eius Aram. Quarto modo affectu fratres dici, qui in duo sci
Abbreviated transcription (Latin):
qͣi filiũ lege tuet᷑: ¶ Auũculꝰ ẽ ma¬
tus fr̾. cuiꝰ nom̃ forͣm climinutiui
here uidet᷑: qr ab auo uenire mõs¬
tratur. ¶ Amita aut̃ ẽ soror patris:
n alia mat̾. ¶Mat̾tera est soror
matris: quasi mat̾ alta. ¶ Soc̾ est
qͥfilia dedit. Gener ẽ qͥ filiam clux̃
Gener aũt dictus: qd adsciscatur
ad augendũ genus. ¶Soc̃ aũt
et socius: qd generũ uł nurũs sͥ
associauit. ¶Uitricus est qͥ uxo¬
rem ab alio uiro filiũ. aut filiam
h̾ente cluxit. & dictꝰ iutricꝰ. qͣi
uus. ¶ Driuignꝰ est qͥ ex alio pa¬
tre natus. & pͥuignꝰ dici putatur
Genitor. genitͥe. agnati agnate.
cognati cognate. ꝓgenitores pro¬
genitrices. germani germane .ui.
cemata cdñr ramusculi quos
aduocati facuit in gen̾e cum
gradus cognatonum parciuntur
ut puta ille filius. ille pat̾. ille

Expanded text:
lege tuetur. Avunculus est matris frater, cuius nomen formam diminutivi habere videtur, quia ab avo venire monstratur. Amita est soror patris quasi alia mater. Matertera est soror matris, quasi mater altera. Socer est, qui filiam dedit. Gener est, qui filiam duxit. Gener autem dictus, quod adsciscatur ad augendum genus. Socer autem et socrus, quod generum vel nurum sibi adsocient. Vitricus est, qui uxorem ex alio viro filium aut filiam habentem duxit. Et dictus vitricus quasi vus. Privignus est qtre natus est, et privignus dici putatur, genitor, genitrix; agnati, agnatae; cognati, cognatae; progenitores, progenitrices; germani, germanae. Item Stemmata dicuntur ramusculi, quos advocati faciunt in genere, cum gradus cognationum partiuntur, ut puta ille filius, ille pater, ille
Abbreviated transcription (Latin):
opiam fc̃os uocannr. Ut ecce qͣm
bonũ et ꝙͣ iocundũ h̾itare fr̃es in
unũ. In cõmune cũ et om̃s hoĩes
ex uno pr̃e nati pari int̾ nos g̾ma¬
intate coniũgimur. scͥptura loq̃n¬
te. Dicite huis qui oderũt uos: fr̃s
nũ uos estis. ¶Germana intlłr iꝰ¬
Soror aũt ut fr̃. Nam soror ẽ ex
eod̾ semine dicta: ꝙ sola cũ fr̾ibus
i sorte agnatõnis h̾eatur. ¶ Fres
prueles clicti: eo qd̃ pr̃es eoꝵ g̾ma¬
i fr̃es int̾ se fuerũt. ¶Consobrini
u̾o uocati: qr aut ex sorore et fr̃e aut
ex duab sororib sũt nati qͣi ꝯsori¬
uii. ¶ Fratrueles aũt matert̾e filii
st̾: sobrini ꝯsobrinoꝵ filii. Thios. ÷¬
grecũ est nom̃. Prĩs fr̾ pr̃is est

Expanded text:
amur: ut: Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum ; in commune, cum et omnes homines ex uno patre nati pari inter nos germanitate conjungimus, Scriptura loquente: Dicite his qui oderunt vos: Fratres nostri vos estis. Germana ita iSoror autem, ut frater. Nam soror est ex eodem semine dicta, quod sola cum fratribus in sorte agnationis habeatur. Fratres patrueles dicti, eo quod patres eorum germani fratres inter se fuerunt. Consobrini vero vocati, qui aut ex sorore et fratre, aut ex duabus sororibus sunt nati, quasi consororini. Fratrueles autem materterae filii sunt. Sobrini consobrinorum filii. Tius Graecum est. Patruus frater patris es
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ex uno sanguĩe. id ẽi ex unopi¬
tris seminc nati st̃. Nam semen
uiri spuma sanguinis est ad nis¬
tar aque in scopulos collise que
spuma candida facit uł sicut i¬
nũ ingrũ qd in calice agitatũ spi¬
ma albente reddit. ¶ Er̃os dicti
co qd sint ex codem fructu. id est
uero de cadem genitrice manãtes
nõ ut młti clũt de eode germine
qui tm̃ fr̃os uocant᷑. Et go fr̃es er
codem fructu germani: ex eadem
genituce manantes. ¶Uterim
uocati: ꝙ sint ex cdiu̾sis patribi
et uno ut̾o editi. Nam uterus
tm̃ mulieris est. ¶ Quatuor añt
modis in scͥpturis fres diuinis
natõne affectu. ¶Natura ut ob
et iacob. andreas et petrus. iad¬
frẽm tuũ qͥ est hebreus. ꝙ ap

Expanded text:
no sanguine, id est ex uno patris semine sati sunt. Nam semen viri spuma est sanguinis ad instar aquae in scopulos conlisae, quae spumam candidam facit, vel sicut vinum nigrum, quod in calice agitatum spumam albentem reddit. Fratres dicti, eo quod sint ex eovero de eadem genitrice manantes, non ut multi dicunt de eodem germine, qui tantum fratres vocantur. Ergo fratres ex eodem fructu, germani ex eadem genitrice manantes. Uterini vocati, quod sint ex diversis patribus et utero uno editi: nam uterus tantum mulieris est. Quatuor autem modis in Scripturis divinis natione, affectu. Natura, ut Esau et Jacob, Andreas et Petrus, Jacfratrem tuum, qui est Hebraeaus . Et Ap
Abbreviated transcription (Latin):
in uno uerbo positũ declarat.¬
lato haurit aptũ. Haurit id ẽ
pctit. It̾ eũ t̾minũ clicimꝰ finẽ
aut populatas int̾pretamur
rem uno uerbo manifestamus¬

Expanded text:
in uno uerbo positulatus haurit apertum, id est percutit, item cum terminum dicimus finem, aut populatas interpretamur rem verbo manifest
Abbreviated transcription (Latin):
ueat. de acceptis extolli uirtutibꝰ: ne gra¬
uiꝰ post uirtutib corruat: quã pͥus ex
lapsu uitoꝵ iacebat. Quem deus iustifi¬
cat: ne iteꝵ se de uirtutib erigat. Que¬
dam illi uirtutũ dona tribuit: queda
retrahit: ut clũ mens de eoꝙ ħt engit᷑¬
milietur. Qͥsquis douo celestis gr̾e ins¬
piratur: ad uirtutes erigitur: si forte
moderantis dei manu aliqͣ aduersica¬
te repͥmitur: ne de acceptis uirtucibus

Expanded text:
xtolli virtutibus, ne gravius per virtutes corruat, quam prius ex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens de hoc milietur. 10. Quisquis dono coelestis gratiae inspiratus ad virtutes erigitur, si forte moderantis Dei manu aliqua adversitate reprimitur, ne de acceptis virtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
mendatõ pudor cũ peculancia. fides cum
ꝑficlul. Castitas cum luxuria. ¶Quedã
sunt sũme uirtutes. quedã uero medie
Sides. spos. et caritas. Sũme uirtutes
st̃. Nam quib habentur: utiq ueraci¬
cer hentur. Alie uero uirtutes medie st̾
Qͥa et ad utilitatẽ et ad ꝑuiciẽ possunt
h̾en se de hus arroganter quisq minue¬
rit: ut puta doctriua ieuiniũ castitus
sciencia sũ temporales cliuicie de quib
scil et bñ operan possumꝰ et male. Qis

Expanded text:
mendacio, pudor cum petulantia, fides cum mendacio, pudor cum petulantia, fides cum perfidio, castitas cum luxuria. 7. Quaedam sunt summae virtutes, quaedam vero mediae. Fides, spes et charitas summae virtutes sunt. Nam a quibus habentur, utique veraciter habentur. Aliae vero virtutes mediae sunt, quia et ad utilitatem et ad perniciem possunt haberi, si de his arroganter quisque tumuerit, utpote doctrina, jejunium, castitas, scientia, sive temporales divitiae, de quibus scilicet
Abbreviated transcription (Latin):
cia sũ labore dilabunur. Ita enĩ ꝓna illa
arclua sũt. Grandes enĩ sudores ppetim̃
ut ad celũ conscend̾e ualeamꝰ. Quẽad¬
mod̾ ad uirtutũ tendentes culm̃ nõ a sũ¬
nus nicheant: s a modicis ut sensũ ad
altora puemiant: ica hii qui delabũtur
ad icia no statim a magnis crimini¬
cut paulatim homo a minimis incus
in maximis ꝓruit ita a modicis uirtu¬
tib gradatim ad ea que sũt ercelsa cõ¬
scenclit. Qͥ aũt inorclinate uirtutes
apprehend̾e nitũtur: cito piditant᷑. ħ¬
est cã in rex natura ut quicũq uelociter
ad ꝑfectũtendũt. sũ dubio celerit̾ fuu¬
antur. sicut herbe que tanto festimus
rant duciꝰ. qr gradatim ad ꝓfectũ ꝓue¬
aliꝙ bonũ: S pͥus est cohibend̾ a malo
deinde er̾cend̾ bonũ. Hoc enĩ inclicat ꝑ¬
pheta cum clicit. Qͥescite age: ꝑu̾se dis¬
cite bñface. p̾us uicia extirpanda sũt in
homine: deinde inserende uirtutes. Nã
coherere et comũge̾ se nõ põt ueritas cũ

Expanded text:
ia sine labore dilabimur. Ista enim prona, illa ardua sunt. Grandes enim sudores perpetimur ut ad coelum conscendere valeamus. 2. Quemadmodum ad virtutum tendentes culmen, non a summis inchoant, sed a modicis, ut sensim ad altiora pertingant, ita et qui dilabuntur ad vitia, non statim a magnis criminicut paulatim homo a minimis vitiis in maximis proruit, ita a modicis virtutibus gradatim ad ea quae sunt excelsa contendit. 4. Qui autem inordinate virtutes comprehendere nititur, cito periclitatur. est causa in rerum natura, ut quicunque velociter ad perfectum tendunt sine dubio celeriter finantur; sicut herbae, quae tanto festinius rant diutius, quia gradatim ad profectum pervere bonum, sed prius est cohibendum a malo, deinde exercendum bonum. Hoc enim indicat propheta cum dicit: Quiescite agere perverse, discere . 239 6. Prius vitia exstirpanda sunt in homine, deinde inserendae virtutes. Nam cohaerere et conjungi non potest veritas cum
Abbreviated transcription (Latin):
et trageli poete ad certam̃ ꝯscẽ¬
Aaĩt. Hisq camnẽtibꝰ alii gestꝰ ecle¬
ulit. Officia scenica tragecli come¬
di. temelici. Hist̾ones. mimi et
saltatoros

Expanded text:
et tragoedi ad certamen conscendebant, hisque canentibus alii gestus edebant. Officia scenica: tragoedi, comoedi, thymelici, histriones, mimi et saltatores
Abbreviated transcription (Latin):
a tundendo lictꝰ .i. tendẽdo. Malleus
uocatꝰ: qr clũ qͥd cal et molle ẽ ce¬
dit et ꝓclucit. Martꝰ. malleꝰ maior
&. dictꝰ martꝰ: qr maior sit ad cedẽ¬
dũ et forcior. Martellꝰ mechocris
Martulus: malle̾ pusillus. Luciliꝰ
tulꝰ ferrũ: młtoꝵ magnis ictibꝰ tũ¬
dit. ¶Forcipes: qͣi ferricipes eo qd̃
ferrũ candens capiũt tenẽtq. sũ
qd̃ ab lius aͥd formũ capimꝰ et te¬
nemꝰ. qͣi formicupes. Nam formũ
est. calidũ uñ et ferũcdũ. Uñ et for¬

Expanded text:
leus vocatus quia, dum quid calet et molle est, caedit et producit. Marcus malleus maior; et dictus marcus quod maior sit ad caedendum et fortior. Martellus, mediocris. Marculus malleus pusillus. Luciliusculus ferrum multorum magnis ictibus tundit. Forcipes quasi ferricipes, eo quod ferrum candens capiant teneantque, sive quod ab his aliquid forvum capimus et tenemus, quasi forvicapes. Nam forvum est calidu
Abbreviated transcription (Latin):
tati noĩa damꝰ. hinc est qd̾ oĩ¬
ũ nominũ ethimologie nõ rep¬
licate qua genita st̃. S iuxta
arbituũ humane uolũtatis uo¬
origine. ut homo. qr fit ex hũ¬
mo aut ex ꝯͣrus ut a leuãdo lu¬
tum. clum lutũ nõ sic mũdũ.
⁊ lucus qr umbra opacus paꝵ
lucet. Quedã ĩ fc̃ci st̃ ex nomi¬
nũ cliruatone. ut a pruden¬
cia prudẽs. q̃dã etia ex uocib
ut agarrulitate garrulꝰ. q̃dã
ex greca ethimologia orta et
declinata sũt in latinũ sonũ.
ut silua domꝰ. alia qͦ ex noĩb
locoꝵ. urbiũ. fluminũ. traxer̾t
uocribula. Multa ĩ ex cliu̾saꝵ
genciũ ẜmone uocantur. Unde
et origo eoꝵ uix cernitur. Sũt
⁊ plerãq barbra noĩa et inꝯg¬
nita latinis et grocis. .xui¬

Expanded text:
nomina damus. 3. Hinc est quod omnium nominum etymologiae non repalitatem qua genita sunt, sed juxta arbitrium humanae voluntatis voorigine, ut homo quia sit ex humo; aut ex contrariis, ut a LAVANDO lutum, dum lutum non sit mundum, et lucus, quia umbra opacus, parum luceat. 4. Quaedam etiam facta sunt ex nominum derivatione, ut a PRUDENTIA prudens. Quaedam etiam ex vocibus, ut a GARRULITATE graculus. Quaedam ex Graeca etymologia orta, et declinata sunt in Latinum, ut silva, domus. 5. Alia quoque ex nominibus locorum, urbium, vel fluminum traxerunt vocabula. Multa etiam ex diversarum gentium sermone vocantur. Unde et origo eorum vix cernitur. Sunt enim pleraque barbara nomina et incognita Latinis et Graecis.