comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Clemens trinitus . ẽ. unadiuinitus
ut autem ꝑsacramentum cognosca
tens diuinue naturae. lucis sp̃s ase
lucis sp̃s. Vnus in duob: et uterq:
inidipsum. Pater infilio filius in
patre inscõspũ. sictrib personis con¬
fitemur. corpus pruescientiue quod
suꝑ omnia cuncta concludit. In hoc
mssterium ergo credimus. esse exnul¬
lis extantib cuncta osta quod myste¬
rium mens humana concipere nonpo¬
test. nec orutoria lingua enarrure. neq
diffusi sermonis biblio thecarum uo¬
lumina. Sitotum mun dum librire¬
pleunt diuinascientia. non possit
inenarrabilis enarruri. Qui .ẽ. in di¬
cibilis nullo modo possit describi. neq:
concludi. aut uerbum. aut substuntia
propria diuinitutis suce quiẽ. fons
quia deficit sermo Deindicibi lia
Cum consum mauerit mens humana
Dediuina maiestate dicere. tunc in¬
it. Quantas it autem diuinaclemen¬
tia. nemoscit. nisi qui genuit. et ne mo
conperit secretupatris. nisi is qui ꝑ natu¬
ram nascendi initium amisit. Omnis

Expanded text:
Clemens Trinitas est una divinitas, ut autem per sacramentum cognoscattens divinae naturae, lucis, spiritus, a se, s in duobus, et uterque in id ipsum: pater in filio, filius in patre, in sancto Spiritu. Sic tribus personis, confitemur corpus praescientiae: quod super omnia, cuncta concludit. In hoc mysterium ergo credimus, esse ex nullis exstantibus cuncta orta, quod mysterium mens humana concipere non potest, nec oratoria lingua enarrare, neque diffusi sermonis bibliothecarum volumina, si totum mundum libri repleant, divina scientia non possit inenarrabilis enarrari: qui est indicibilis, nullo modo possit describi, neque concludi aut verbum aut substantia propria divinitatis suae. Qui est fons quia deficit sermo de indicibili: cum consummaverit mens humana de divina majestate dicere, tunc incipit. Quanta sit autem divina clementia, nemo scit, nisi qui genuit: et nemo comperit secreta patris, nisi is qui per naturam, nascendi initium amisit. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
omnia falsa etuana cognoscens: non
mouebatur obiectis. Tes tubuntus
etiam aliqui exfrutrib: audisse due¬
monem proteruis mastinum uocib
increpantem cur intie monas teriũ
aliquos ex fratribus quiolim baptis¬
mum diuersis erroribus ꝑdidissent
conuersos posteu recepis set: expo¬
uentẽ crimina singulorum: Marti¬
uum diubolo repugnantem sespon¬
disse corstunter antiquadelictũ
melioris uitue conuersatione purguri.
et ꝑ misericordiam dñi absoluendos
essepeccatis qui peccare desinerent:
Contradicente dicbolo nonpertine¬
re aduenium criminosos. etsemellap¬
sis nullam a d ño presturi clementia:
Tunc in hancuocem fertus exclumas¬
se martinus: Situ ipse omiserubilis
ab hominum in sectatione desisteres.
ecte factorum tuorum uel hoctem pore
cumdies iudicii in proximo . ẽ. paeni¬
teret. egotibiuere confisus indño
Oquam scã dedñi pictute presumptio.
inqua etsiauctoritatem prestare Ñ
potuit ostendit affectum: Et quia

Expanded text:
omnia falsa et uana cognoscens non omnia falsa et uana cognoscens non mouebatur obiectis. testabantur etiam aliqui ex fratribus, audisse se daemonem proteruis Martinum uocibus increpantem, cur intra monasterium aliquos ex fratribus, qui olim baptismum diuersis erroribus perdidissent, conuersos postea recepisset, exponentem crimina singulorum: Martinum diabolo repugnantem respondisse constanter, antiqua delicta melioris uitae conuersatione purgari, et per misericordiam Domini absoluendos esse peccatis, qui peccare desierint. contra dicente diabolo, non pertinere ad ueniam criminosos, et semel lapsis nullam a Domino praestari posse clementiam, tunc in hanc uocem fertur exclamasse Martinus: si tu ipse, miserabilis , ab hominum insectatione desisteres et te factorum tuorum uel hoc tempore, cum dies iudicii in proximo est, paeniteret, ego tibi uere confisus in Domio quam sancta de Domini pietate praesumptio, in qua etsi auctoritatem praestare non potuit, ostendit affectum. et quia
Abbreviated transcription (Latin):
iam puene exanimas inuenitur: Ex¬
tremum tumen sp̃m trahens : indicat
fratribus casum mortis et uulneris:
Iunctis scilicet bobus dumdis solutũ
artius lora constringit bouemsibi ex¬
cus socapite inter inguina cornu in¬
iecisse: nec multo post uitam reddi¬
dit: Videris quo iudicio dñi diabolo
dutufuerit haec potestus : Inmastino
illud mirabileerat quod non solum
hoc quod suprt retulimus sed multu
tius modi siquoties accidis sent
longe ante preuidebut. et sibinuntia¬
tuifratribus indicabut: frequenter
autem diabolus dumm ille nocendi
dertibus sem̃uirum conabutur inlu¬
dene : uisibilemse ei formis diuersi¬
simis ingerebat : Nam interdum¬
in io uis personã
plerumque mercurii¬
ꝑscepeenie seueneris ac mineruce
trons figuratum uultib offerebut:
Aduersus quem semꝑ in territus signo
secrucis et ortionis auxilio protege¬
but Audiebantur plerumq: conui¬
tia : quibus illum turba duemonum
proteruis uocibus increpabut: Ded

Expanded text:
iam paene exanimis inuenitur. exiam paene exanimis inuenitur. extremum tamen spiritum trahens indicat fratribus causam mortis et uulneris: iunctis scilicet bubus dum dissoluta. artius lora constringit, bouem sibi excusso capite inter inguina cornu adegisse. nec multo post uitam reddidit. uideris, quo iudicio Domini diabolo data fuerit haec potestas. in Martino illud mirabile erat, quod non solum hoc, quod supra rettulimus, sed multa istius modi, si quotiens accidissent, longe antea praeuidebat aut sibi nuntiata fratribus indicabat. Frequenter autem diabolus, dum mille nocendi artibus sanctum uirum conabatur inludere, uisibilem se ei formis diuersissimis ingerebat. nam interdumin Iouis personam, plerumque Mercurisaepe etiam se Veneris ac Mineruae transfiguratum uultibus offerebat: aduersus quem semper interritus signo se crucis et orationis auxilio protegebat. audiebantur plerumque conuicia, quibus illum turba daemonum proteruis uocibus increpabat: sed
Abbreviated transcription (Latin):
CONSTAT AUTEM ETIA AXCCLOS
ab eo plerum que uisos: itiuit conserto
inuicem apud eum sermone loquerentqr
DIADOLUM UERO TAM
conspicabilem et subiectum oculis
hadeb at. utsiue se inpropriasub¬
stuntia contineret. siue in diuersus
figuras spiritadesque nequitius trans¬
talis set . quadibet abeo subimagine
se effugere non posse: conuitiis eum
frequenter urgebut. quia fallere
non posset insidis Quodam autem
tempore cornubo uis cruentum in
manutenens cum ingenti fremitu
cellulum eius inrupit. Eruentam que
ostentuns dexterams et ad misso recers
scelere conguudens. Ubi . ẽ. inquit̃
mastine uirtus tua Vnum detuis
modo interfeci: Tunc ille conuocatis
fratribus refert quiddicbolus indi¬
cas set Sollicitos esse precepit per
cellulus singulorum. qui snam hoc
casufuisset ad fectus: Neminem
quidem deesse demonachis. sed unum
rusticum mercede conductum ut ue
hiculo ligna deferret isse adsiluam
nuntiant: lub et igitur aliquos ireei
obuium: ituhaut longe amonas terio

Expanded text:
Constat autem etiam angelos ab eo plerumque uisos, ita ut conserto apud eum inuicem sermone loquerentur: diabolum uero ita conspicabilem et subiectum oculis habebat, ut siue se in propria substantia contineret, siue in diuersas figuras spiritalis nequitiae transtulisset, qualibet ab eo sub imaginese effugere non posse, conuiciis eum frequenter urguebat, quia fallere non posset insidiis. quodam autem tempore cornu bouis cruentum in mancellulam ejus irrupit, cruentamque ostentans dexteram, et admisso recens scelere congaudens, Ubi est, inquit, Martine, virtus tua? unum de tuis modo interfeci. Tunc ille convocatis fratribus refert quid diabolus indicasset; sollicitosque esse praecipit per cellulas singulorum, quisnam hoc casu fuisset affectus. Neminem quidem deesse de monachis, sed unum rusticum mercede chiculo ligna deferret, isse ad siluam nuntiant. iubet igitur aliquos ire ei obuiam: ita haut longe a monasterio
Abbreviated transcription (Latin):
dentilib: disputus se. Nam aedaci¬
tus ingrȩcis gula ẽ. Ingullis natura
Tumego Scolastice inquum galle
defendis gentem tuam. Sed quuesote
liberiste Numquid hoc solum uitium
damnat inmonachis: Immo uero
inquit nihil penitus omisit quod
non carperet . laceraret. exponeret
Precipue a uaritiam nec minus uanitutem
in sectitus ẽ: Multo des uperbia. non piuca
des uperstitione disseruit. Verefutebor
pinxisse mihi uidetur uitiamultorum.
Ceterum de fumiliuritatib uirginum et
monachorum atque etiam clericorum
quum uera. quum fortia disputiuit
Unoe aquibusdum quos nominare no¬
lo dicitur non amuri. Namsicut belgi¬
cus noster irascitur aeducitatis nimiȩ
nos notutos. itlli fremere dicuntur.
Cum in illo opusculo scriptum legunt:
caels bem spernit uirgo germunum
fratrem. quuerit extracneum. Ao huec
ego. Nimium inquamgulle progrede¬
ris. Caue. neette aliquis quihuec for¬
tissis agnoscit exuudiut teque una
cum hieronimo incipict non amare :

Expanded text:
dentalibus disputasse. nam edacidentalibus disputasse. nam edacitas in Graecis gula est, in Gallis natura. Tum ego, scolastice, inquam, Galle, defendis gentem tuam: sed quaeso te, liber iste numquid hoc solum uitium damnat in monachis? Immo uero, inquit, nihil penitus omisit, quod non carperet, laceraret, exponeret: praecipue auaritiam nec minus uanitatem insectatus est. multa de superbia, non pauca de superstitione disseruit: uere fatebor, pinxisse mihi uidetur uitia multorum. Ceterum de familiaritatibus uirginum et monachorum adque etiam clericorum quam uera, quam fortia disputauit! unde a quibusdam, quos nominare nolo, dicitur non amari. nam sicut Belgicus noster irascitur, edacitatis nimiae nos notatos, ita illi fremere dicuntur, cum in illo opusculo scriptum legunt: caelibem spernit uirgo germanum, fratrem quaerit extraneum. Ad haec ego, nimium, inquamris: cave ne et te aliquis, qui haec fotassis agnoscit, exaudiat, teque una cum Hieronymo incipiat non amare.
Abbreviated transcription (Latin):
bethleem oppidum petii. quod ab hiȩ¬
rusolymis sexmilib disparatur
Abalexandria autem sed ecimmansio¬
nib: ab ẽ. Eclesiam lociillius hiero¬
nimus prbt regit. Nam parochia
ẽ. ep̃i quihiero solrmam tenet: mibi
iam pridem hieronimus superiore
qͥla mea peregrinatione copertus
facile optinuerat ut nullum mibi
expetendum rectius arbitrarer
Uir enim praeter fidei meritum do¬
temque uistutum non solum latinis
atquegrecis sed ethebrreis etiam ita
litteris institutus ẽ ut seilli in omni
scientia nemoaudeut conparrre.
Miror autem si non et uobis ꝑ multu
quuescripsit opera conpestus ẽ. cum
ꝑtotum orbem legutur¬
Nobis uero gallus inquit Nimium ni¬
miumque conpestus est. Nam antehoc
quinquennium quendam illius libellum
legi. in quo totinostrorum natio mona¬
chorum ab eo uehementissime uexatir
et carpitur. Vnde interdum belgicis
noster uulde irocscisolet. quod dixerit
nos usque ad uomitum satiari.
nosco. atque stusentio deorealibus
illum potius monachis quam deocci¬

Expanded text:
Bethleem oppidum petii, quod ab Hierosolymis sex milibus separatur, ab Alexandria autem sedecim mansionibus abest. ecclesiam loci illius Hieronymus presbyter regit: nam paroechia est episcopi, qui Hierosolymam tenet. mihi iam pridem Hieronymus superiore illa mea peregrinatione conpertus facile obtinuerat, ut nullum mihi expetendum rectius arbitrarer. uir enim praeter fidei meritum dotemque uirtutum non solum Latinis adque Graecis, sed et Hebraeis litteris ita institutus est, ut se illi in omni scientia nemo audeat conparare. miror autem, si non et uobis per multa quae scripsit opera conpertus est, cum per totum orbem legaturNobis uero, Gallus inquit, nimium nimiumque conpertus est. nam ante hoc quinquennium quendam illius libellum legi, in quo tota nostrorum natio monachorum ab eo uehementissime uexatur et carpitur. unde interdum Belgicus noster ualde irasci solet, quod dixerit, nos usque ad uomitum solere nosco, adque ita sentio, de orientalibus illum potius monachis quam de occi
Abbreviated transcription (Latin):
ipse tantum sibi constius fuit
nesciuntur Quilaudem al
hominibus ΝOΝrequiren
qucutum iu ipso fuit omues
OMNEsS
uirtutes suas latere uoluis set
quam quam etiam exhis
Qu&e conperta nobis erant
plura omisimus. quia sufficere¬
credidimus sitantum excellentia
notarentur: simulet legentibus
consulendum fuit. Nequod his
pareret copia congesta fastidium
Obsecro autem eos qui lecturis unt
ut fidem dictis adhibeant.
N equeme quicquam nisi¬
NIsI
conpertum et probatum
scripsisse arbitr entur
Qlo quin: tacere
quam falsa diceNe
moaluis sem

Expanded text:
ipse tantum sibi conscius fuit, ipse tantum sibi conscius fuit, nesciuntur, quia laudem ab hominibus non requirens, quantum in ipso fuit, omnes uirtutes suas latere uoluisset quamquam etiam ex his, quae conperta nobis erant, plura omisimus, quia sufficeredidimus, si tantum excellentia notarentur: simul et legentibus consulendum fuit, ne quod his pareret copia congesta fastidium. obsecro autem eos qui lecturi sunt, ut fidem dictis adhibeant, neque me quicquam nisi conpertum et probatum scripsisse arbitrentur: alioquin tacere quam falsa dicere maluissem
Abbreviated transcription (Latin):
ficium sit ꝑ ennem potius uitam quã
pennem memoriam quaerere
Nonscribendo aut puguardo uel phi¬
loso phando. sed pie. scẽ relegioseq
uiuendo: Qui quidem erroc humanis
ltteris traditus Intantum ualuit.
ut multos tamen demulos uelinanđ
philosophiae uelstultȩ illius uirtu¬
tas inuenerit : Vnde facturus roibi
operȩ p̃tium uideor: siuittun sc̃ Ber
uiri exem ploalus mox futurcim ꝑseris¬
secs .Nuoutiq aduertim sa pientiam
et caelestem militiam diuinamq: uir¬
tutem legentes incitabunt᷑: In quo
itanr̃iquoq rationem cõmodiducimꝰ:
ut Ninanem abhominib: memoriam
sed aeternum adõ premium expectemꝰ
Quia etsupsi nonita uiximꝰ ut exẽplo
aliis ẽẽ. possimꝰ :: Dedimus tamen
operam uȩis lateret quiẽẽt imittndus:
uit᷑ scĩm artiniuitam scribere exordidr
ut se ueliante episcopatum uel in
epis copatuzes seria Quam uis pe¬
rquaquam adomnia illius potue¬
rim peruenire. adeo ea in quib:

Expanded text:
ficium sit, perennem potius uitam quam ficium sit, perennem potius uitam quam perennem memoriam quaerere, non scribendo aut pugnando uel philosophando, sed pie sancte religioseque uiuendo. qui quidem error humanus litteris traditus in tantum ualuit, ut multos plane aemulos uel inanis philosophiae uel stultae illius uirtutis inue--nerit. unde facturus mihi operae pretium uideor, si uitam sanctissimi uiri, exemplo aliis mox futuram, perscripsero: quo utique ad ueram sapientiam et caelestem militiam diuinamque uirtutem legentes incitabuntur. in quo ita nostri quoque rationem commodi ducimus, ut non inanem ab hominibus memoriam, sed aeternum a Deo praemium exspectemus, quia etsi ipsi non ita uiximus, ut exemplo aliis esse possimus, dedimus tamen operam, ne is lateret qui esset imitandus. igitur sancti Martini uitam scribere exordiar, ut se uel ante episcopatum uel in episcopatu gesserit, quamuis nequaquam ad omnia illius potuerim peruenire: adeo ea, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
lerique mortalium studio et gloriȩ
ds aeculari inaniter dediti. ex iN¬
de ꝑennem ut putabant memoriam
nominis sui quaes iuerunt: siuitts cla¬
rorum uirorum stilo inlustras sent.
Quaeres utique nonꝑennem quidem sed
ciliquantolum tamen conceptae spei
fructum adferebat : quia et sui memo¬
sicm licet incassum propagabant.
& propositis magnorum uirorum exẽ¬
plis non parua demulatio legentib
excitabatur: sed tamen nihil adbeti¬
tam illam aeternamq uittm haec etr
cure ꝑtinuit: Quid enim aut ipsis occa¬
surti cum scietulo scriptorum suorum
Dloria profuit Cut quid posteritas
eiemolum euti tulit legendo  haet¬
soplia peouantem aut socra tem philo¬
ophautem: Cum cos ũ solum in itari
stultitiasit sed nonacerrim Ce etiam
inpugnãre dementia. Nuippequi
hum anam uitam p̃sentib tantum
actib aestimantes spessuas fabulis.
anim as sepulchris dederint ͤ siquidem
ad solam hominum memoriam seꝑpe¬
tuandos crediderunt : Cum hominis of¬

Expanded text:
lerique mortales studio et gloriae saeculari inaniter dediti exinde perennem, ut putabant, memoriam nominis sui quaesierunt, si uitas clarorum uirorum stilo inlustrassent. quae res utique non perennem quidem, sed aliquantulum tamen conceptae spei fructum adferebat, quia et suam memoriam, licet incassum, propagabant, et propositis magnorum uirorum exemplis non parua aemulatio legentibus excitabatur. sed tamen nihil ad beatam illam aeternamque uitam haec eorum cura pertinuit. quid enim aut ipsis occasura cum saeculo scriptorum suorum gloria profuit? aut quid posteritas emolumenti tulit legendo Hectorem pugnantem aut Socraten philosophantem ? cum eos non solum imitari stultitia sit, sed non acerrime etiam inpugnare dementia: quippe qui humanam uitam praesentibus tantum actibus aestimantes spes suas fabulis, animas sepulcris dederint: siquidem ad solam hominum memoriam se perpetuandos crediderunt, cum » hominis of
Abbreviated transcription (Latin):
ret : quam scõ dissimulabat gaudio
quod dolebat. Siquidem fides flere
prohiberet : gemitum extorqueret
affectus. Et enim tum erat scã de illius
gloria exultatio. quãmpia demoste

Expanded text:
re, quam sancto dissimulabat gaudio quod dolebat! siquidem fides flere prohiberet: gemitum tamen extorquebat adfectus. etenim tam erat sancta de illius gloria exultatio quam pia de morte
Abbreviated transcription (Latin):
aectiti bonum mihi .ẽ. dñe uoluntus
tua. Pios uero quibus timeo ipsecusto
Ouirum ineffabilem nec labore
uictum. Nec moste uincendum. qui in
nullum sepastem pronior inclinauerit.
necmoritim uerit: nec uiuere recusa¬
uit. Ituque cumiam peraliquot
dies uifebrium teneretur. nonta men
adĩo pere cessubat: pernox in oratio¬
nib et uigiliis. fatiscentes astus spiri¬
tui seruire cogebut: Nobili illo stratu
suo incinere et cilicio retubans: Et
cum adiscipulis roguretur ut saltem
uilia sibi sineret stir menta supponi.
non decet inquit fiuixp̃ĩanum nisi in
cinere mori: Ego si aliud uobis exem¬
plum relinquo. ipse peccaui Oculis
acmanib: in caelum semper intentis.
inuictum ab oratione sp̃mnon relaxabã:
Et cum a presbiteris
quitum ad eum
confluxerunt roguretur ut corpus¬
culum luteris mutatione releuuret.
Sinite inquit. sinite mefratres caelum
potius respicere quamterrum. etsuo
iam itgnere iturus add nm sp̃s diriga¬
tur: Haec locutus. dicbolum uidet

Expanded text:
aetati, bonum mihi est, Domine, uoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen ab opere Dei cessabat: pernoctans in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud uobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit
Abbreviated transcription (Latin):
fict uoluntus tua Nimirum interspem
amoremque positus. dubituuit pene quid
mallet : quia nechos deserere. nec axp̃o
uolebut diutius sepcnari. Nihiltumen
inuoto suo ponens. aut uoluntati relin¬
quens : totum sedñi arbitrio potestatiq
etium satis ẽ quodusque cestuui. Sed
siadhuc in eodem lubore procastristuor
stareme prrecipis non recuso nec fatis¬
cente causabor aecute Munia tua
deuotus implebo subsignistuis quo ad
iosetuius seris militabo. Et quamuis
optutasit senimeͥssio post laborem
E: ta menanimus uictor annorum etce¬
dere nescius sepeituti Acsi iam parcis

Expanded text:
fiat uoluntas tna.nimirum inter spem fiat uoluntas tna.nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia tua deuotus inplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseris, militabo. et quamuis optata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis
Abbreviated transcription (Latin):
consueuerat : Iticgrege facto omnes in unũ
illue uolucres congregatie. relito
flumine montes siluasque petierunt
Nonsine ad minitione maltorum: qui
tentem in mastino uistutem uiderent
ut eiam auibus imperaret: Aliquan¬
diuergo inuico illo uel in eccles ic
ad quam ierat commoratus
Pace intercle¬
ricos sestituti. cumiam regredi ad monas¬
terium cogituret: uiribus corporis coe¬
pit repente destitui: Conuocatisque
discipulis indicatse iam resolui : Tum
uero iueror et luctus omnium. uoxuna
quis eos amd sibus nr̃ĩs percusso pastore
prohibebit. Scimus quidem deside¬
rare te xpm. sed saluatibis unt tua prre¬
mia. nec dilatuminuentur. nrĩ potius
miserere quos deseris.: Tunc ille mo¬
tus his fletibus. ut totus semper iN
dño misericordice uisceribus afflue¬
but : lacrimus se perhibetur: Conuer¬
susque addñm. hactantum flentibus
uoce respondit. Dnes iadhuc populo
tuosum necessarius. non recuso laborem.

Expanded text:
consueuerat. ita grege facto omnes in unum consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox uquis nos a morsibus eorum percusso pastore prohibebit? scimus quidem desiderare te Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc ille motus his fletibus, ut totus semper in Domino misericordiae uisceribus afluebat, lacrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum hac tantum flentibus uoce respondit: Domine, si adhuc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem:
Abbreviated transcription (Latin):
suum longe ante procesciuit : Dixitque
fratribus dissolutionem suicorporis iN¬
minere : Interea causa extitit: q̃ua conda¬
tensem diotes im uisitaret Namclericis
interse ecdes iueillius discordantibus pa¬
cem cupiens reformare. lacet finem die¬
rum suorum non ignoraret. Proficisci
tumen obistius modi causam non recus a¬
uit. Bonam hanc uistut um suarum con¬
sum mationem existimuns. si pacem et¬
clesice redditam reliquis set Ita pro¬
fectus cum suo illo ut semperfrequentis¬
simo discipalorum sc̃ĩs simoque comitatu.
mergos in flumine conspicatus piscium
predam sequi etra pacem in gluuiem as sidu¬
is urguere capturis: formainquit haec
Duemonum ẽ: Insidiantur incautis.
capiunt nescientes. captos deuo rent
exsatunrrique non quaceunt deuoratis.⁊
Imperat deinde potenti ui stute uerbor.
ut eum cui in natubunt gurgitem re¬
linquentes aridas peterent desestusq
segiones : Eomirum circa aues illus
usus imperio : quodaemones fugare

Expanded text:
suum longe ante praesciit dixitque suum longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare
Abbreviated transcription (Latin):
rogo quem admodum tamcito adteepisto¬
la illa potuit peruenire. quam nuper ad
auđium diaconum scripseramus . Egoenim
toloscepos itus. tu treueris constituta.
Ettum longe aputria filio inqui etunte
diuulsa. quatandem familiarem illa mepis¬
tolum occasione furatu es: Nan que
accepi litterus tuas. quibus scribis in eadem
episto la quadeobitu domni mastim fe¬
cerim mentionem. ipsum beati uiritraensi¬
tum exponere debuisse Quus i uero
ego illam ep istolum aut legendam alii
prreterquum ipsi adquem missauid etur
ed iderim. aut ego tunto simo peridestina¬
tus. ut omnia quaedemastino cognosci
opostet me potissimum scribente otes¬
cant. Itique siqua deobitu scĩepĩ audire
desiderxs. ab illis potius qui interfuere
cognosce.
Ego tibi statui nihilscribere.
neubique me publices. Ttmen sidas
fidem nullite esse lecturam: paucis
tuae satis faciam uo luntiti Iticque pres¬
tubo his quue mihis unt conpesta pasti¬
cipem.

Expanded text:
rogo quemadmodum tam cito ad te episturogo quemadmodum tam cito ad te epistula illa potuit peruenire, quam nuper ad Aurelium diaconum scripseramus. ego enim Tolosae positus, tu Treueris constituta et tam longe a patria filio inquietante diuulsa, qua tandem familiarem illam epistulam occasione furata es? namque accepi litteras tuas, quibus scribis in eadem epistula, qua de obitu sancti Martini fecerim mentionem, ipsum beati uiri transitum exponere debuisse. quasi uero ego illam epistulam aut legendam alii praeterquam ipsi, ad quem missa uidetur, ediderim, aut ego tanto sim operi destinatus, ut omnia, quae de Martino cognosci oportet, me potissimum scribente notescant. itaque si quae de obitu sancti episcopi audire desideras, ab illis potius, qui interfuere, cognosce: ego tibi statui nihil scribere, ne ubique me publices. tamen, si das fidem nulli te esse lecturam, paucis tuae satisfaciam uoluntati, itaque praestabo his, quae mihi sunt conperta, participem.
Abbreviated transcription (Latin):
ULPICIUS SEUERUS.BASSULAE
PARENTIUENERABILI SALUTEM
iparentes uocari iniis licer&: te
plane expilationis furtique ream
ad pretoris tribunal iustoloro tra¬
heremus. Quid enim Nconquaerar
quam atepatior in iuriam: Nullam mihi¬
domicartulam nullaum libellum nullam
epistolum reliquisti. Itu furaris omnia ita
uniuers adiuulgas. siquid ad amicum fami¬
luriterscripsi. siquid foste dum ludimas
quod uelim tumen occultum esse dictaui.
Omnia ad teprius penequam fuerint scrip¬
ta autdictita perueniunt. Nimirum¬
oberutos habes noturios meos. perquos
tibi nostrace ineptice publicantur. Nec
tumen aduersum eos possum moueri si
tibi parent. qui inius nostrum extua potis¬
simum liberalitate uenerunt: seq̃ue ad¬
huctuos quam meos esse meminerunt.
Tusola es rea : tusola culpubilis. quue et
mihi insidiaris. et illos frcude circum̃ ue¬
nis. Vtsine delicto ullo familiariter
scripta aut negl ꝑgenter emissa iñlu¬
cubrita tibi puenitus atque inpolitu
Nam ut dereliquis tacetm.

Expanded text:
ulpicius Seuerus Bassulae parenti uenerabili salutem. Si parentes liceret in ius uocari, te plane expilationis furtique ream ad praetoris tribunal iusto dolore traheremus. quid enim non conquerar, quam a te patior iniuriam? nullam mihiartulam, nullum libellum, nullam epistulam reliquisti: ita furaris omnia, ita uniuersa diuulgas. si quid ad amicum familiariter scripsi, si quid forte, dum ludimus , quod uelim tamen occultum esse, dictaui, omnia ad te prius paene quam fuerint scripta aut dictata perueniunt. nimirumratos habes notarios meos, per quos tibi nostrae ineptiae publicantur. nec tamen aduersus eos possum moueri, si tibi parent, qui in ius nostrum ex tua potissimum liberalitate uenerunt seque adhuc tuos quam meos esse meminerunt. tu sola es rea, tu sola culpabilis, quae et mihi insidiaris et illos fraude circumuenis, ut sine dilectu ullo familiariter scripta aut neclegenter emissa inlucubrata tibi penitus adque inpolita tradantur. nam ut de reliquis taceam,
Abbreviated transcription (Latin):
Quis istum
umquam cilicio tettum.
Quiscinerib:
crederet in uolutum
turue resurrectionis gloria et natura
demutitue carnis ostensus .ẽ: Iam uero
in obsequium funeris credi non põtest
quanta hominum multitudo conuene¬
rit. Totuobuiam corpori ciuitus ruit:
Cuncti exagris atqueuicis. multique
exuicinis etiam urbibus afuerunt.
O quantus luctus omnium. quanta pre¬
cipue muerentium lamentu monachon:
quieodie fere adduomilia conuenis¬
sedicuntur ⁊ s pecialis mastini gloria
cuiꝰ exemplo. indnĩ seruitutem stirps
tuntu fructi ficauerat. Ageb at nimi¬
rum antesepastor extinctus greges
suos. sca ẽillius multitudinis pallidas
turbus. agmina palliuta. et aut eme¬
ritorum luborum senes. aut iuratos
xp̃i insacra mentatirones. Tam uirgi¬
num chords fletuabstinens prȩpudore

Expanded text:
quis istum umquam cilicio tectum, quis in cineribus crederet inuolutum? turae resurrectionis gloria et natura demutatae carnis ostensus esset. in obsequium uero funeris credi non potest quanta hominum multitudo conuenerit: tota obuiam corpori ciuitas ruit, cuncti ex agris adque uicis multique de uicinis etiam urbibus adfuerunt. o quantus luctus omnium, quanta praecipue maerentium lamenta monachorum! qui eo die fere ad duo milia conuenisse dicuntur, specialis Martini gloria: eius exemplo in Domini seruitutem stirpes tantae fruticauerant. agebat nimirum ante se pastor greges suos, sanctae illius multitudinis pallidas turbas, agmina palliata, aut emeritorum laborum senes aut iuratos Christi in sacramenta tirones. tum uirginum chorus, fletu abstinens prae pudore
Abbreviated transcription (Latin):
Dum unusquisque et sibi pracestut ut
doleut. et illidebet ut guudeat. Hoc
igitur beutiuiri corpus usque ad locum
sepulchri brmnis canora caelestibus
turba prosequitur: Conꝑaretur¬
si placet suecularis illa pompa non
dicam funeris. sed triumphi Quidsi
simile mastini exsequiis conferetur. &¬
Ducant illi pręcurribus suis uinctos
posterga captiuos. mastini corpus hi
qui mundum ductu illius uiceraent pro¬
sequntur. Illos confusis pluusibus
populorum honoret insania.
Mastino diuinis pluuditur psal¬
mis. Martinus. hrmniscaelestibus
hono ratur Iui post trium phos suos
intartara sceua trudentur. Marti¬
nus ab rachues inu. laetus excipitur
Mastinus hic puuper et modicus.
caelum diues ingreditur

Expanded text:
dum unusquisque et sibi praestat ut doleat, et illi ut gaudeat. haec igitur beati uiri corpus usque ad locum sepulchri hymnis canora caelestibus turba prosequitur. conparetusi placet, saecularis illa pompa non dicam funeris, sed triumphi: quid simile Martini exequiis aestimabitur? ducant illi prae curribus suis uinctos post terga captiuos: Martini corpus ii, qui mundum ductu illius uicerant, prosequuntur. illos confusis plausibus populorum honoret insania: Martino diuinis plauditur psalmis, Martinus hymnis caelestibus honoratur. illi post triumphos suos in tartara saeua trudentur: Martinus Abrahae sinu laetus excipitur, Martinus pauper et modicus caelum diues ingreditur
Abbreviated transcription (Latin):
non aliitumen. quam ep̃i ferebantus:
necuero quemquam nominari neces¬
se ẽ : Licet nos metipsos plerique
circum latrent. sufficit ut siqui ex
his haeclegerit et agnouerit erubes¬
cat Namsi iruscitur. deseipse fate¬
bitur. cum fostus se nos de aliis seN¬
serimus: Non refugimus autem.
ut siqui eius modisunt. nos quoque
cum tuli uiro oderint. Illud facile
confido. omnib scĩs opusculum is tud
gnatum fore Decetero siquibuec
infideliter legerit: ipsepeccabit
Egomihi conscius sum. mererum fide
et amorexp̃i inpulsum utscriberẽ
munifestuexposuisse ueradixisse.
Paratumque ut spero habebit a dõ
pruemium nonquicumque legerit

Expanded text:
non alii tamen quam episcopi ferebantur. non alii tamen quam episcopi ferebantur. nec uero quemquam nominari necesse est, licet nosmet ipsos plerique circumlatrent: sufficiet ut, si qui ex his haec legerit et agnouerit, erubescat. nam si irascitur, de se dictum fatebitur, cum fortasse nos de aliis senserimus. non refugimus autem, ut, si qui eius modi sunt, nos quoque cum tali uiro oderint. illud facile confido, omnibus sanctis opusculum istud gratum fore. de cetero si qui haec infideliter legerit, ipse peccabit. ego mihi conscius sum me, rerum fide et amore Christi inpulsum ut scriberem, manifesta exposuisse, uera dixisse: paratumque, ut spero, habebit a Deo praemium, non quicumque legerit
Abbreviated transcription (Latin):
lum promalo reddens Tantum quippe
aduersum omnes iniurius patientiam as¬
sumpserut: ut cum es sec summus sacerdos
inꝓuneetiam ab infimis clericis luederetus.
N ec propter id eos aut loco umquum amo¬
uerit. aut asua quantum in ipsofuit cari¬
tute reppulerit: Nemo unquum illum
uidit iratum. Nemo maerentem. nemo
ridentem: Unus idem̃que semper. cae¬
lestem quodum modo luetitiam uultu p̃¬
ferens : extrinatu ram hominis uidebatip
Numquam in illius ore nis ixp̃s. Num¬
quam in illius corde nisi pietus. nisi pax.
nisi miseri cordia inerat : Plerum que etiã
Proeorum qui obtrectatores illius uidebaN
solebut flere peccatis : qui remotum et
quietum uenenatis linguis: etui pereo
ore carpebant : Et uere non nullos ex¬
pestisumus inuidos uistutibus uitueq
eius. quiin illo oderent quodinse pon
uidebant. et quod imituri non uale¬
bant : Atque om̃ne fas ẽ dolendum
et ingemiscendum. non alii fuere in¬
sectutores eiu sLicet piuici ad modũ.

Expanded text:
lum pro malo reddens. tantam quippe lum pro malo reddens. tantam quippe aduersum omnes iniurias patientiam adsumpserat, ut, cum esset summus sacerdos, inpune etiam ab infimis clericis laederetur, nec propter id eos aut loco umquam amouerit aut a sua, quantum in ipso fuit, caritate reppulerit. Nemo umquam illum uidit iratum, nemo commotum, nemo maerentem, nemo ridentem: unus idemque fuit semper, caelestem quodammodo laetitiam uultu praeferens extra naturam hominis uidebatur. numquam in illius ore nisi Christus, numquam in illius corde nisi pietas, nisi pax, nisi misericordia inerat. plerumque etiam pro eorum, qui illius obtrectatores uidebantur, solebat flere peccatis, qui remotum et quietum uenenatis linguis et uipereo ore carpebant. et uere nonnullos experti sumus inuidos uirtutis uitaeque eius, qui in illo oderant, quod in se non uidebant et quod imitari non ualebant. adque, o nefas dolendum et ingemescendum, non alii fere insectatores eius, licet pauci admodum,
Abbreviated transcription (Latin):
Potuerunt : interiorem uitum illius
mum caelo semper intentum Mulla
umquam uere profiteor expli
expli¬
cat onatio. Illum scilicet perseueran¬
tiam. ettem perrmentum in abstinentia
et ieiuniis. potentiam inuigus et oruti¬
onib: noctesque abeo perinde acdies
actus. Nullum̃ que uacuum ab opere
dĩ tempus quo uelotio indulserit
bat: Uere fatebor. non supse ut aiunt
ab inferis omerus emergeret. posset expo¬
nere: Adeo omnia muiora in mastino
sunt: quam ut uerbis concipiquaeant:
Num quam horuulla. momentum que
preteriit : quo non aut orationi incum¬
beret. aut insisteret lectioni: Quamquã
etiam interlegendum aut siquid aliud
foste agebut. num quam animus ab ora¬
tione laxabct: Nimiruma at fabrifer¬
sarii moris .ẽ. quiinter operundum pro
quodam laboris leuamine incudem sua
feriunt. Itumastinus etiam dum aliud
agere uideretur. semper orabat: Oue
rebectus. in quodolus non fuit: Neminẽ
iudicans: neminem damnans. nullima¬

Expanded text:
potuerunt, interiorem uitam illius potuerunt, interiorem uitam illius mum caelo semper intentum nulla umquam — uere profiteor — nulla explicabit oratio. illam scilicet perseuerantiam et temperamentum in abstinentia et in ieiuniis, potentiam in uigiliis et orationibus, noctesque ab eo perinde ac dies actas nullumque uacuum ab opere Dei tempus, quo uel otio indulserit bat, uere fatebor, non si ipse, ut aiunt, ab inferis Homerus emergeret, posset exponere: adeo omnia maiora in Martino sunt, quam ut uerbis concipi queant. numquam hora ulla momentumque praeteriit, quo non aut orationi incumberet aut insisteret lectioni, quamquam etiam inter legendum aut si quid aliud forte agebat, numquam animum ab oratione laxabat. nimirum ut fabris ferrariis moris est, qui inter operandum pro quodam laboris leuamine incudem suam feriunt, ita Martinus etiam, dum aliud agere uideretur, semper orabat. o uere uir beatus, in quo dolus non fuit: neminem iudicans, neminem damnans, nulli ma
Abbreviated transcription (Latin):
documentum. Cum secundum sententia
dñĩ diues et possidens multu uenden¬
doomnia etdando puuperibus quod
erut factum in possibile possibile
fecisset exemplo: Iam uero in uerbis
et confabulitioneeius quantu gnaui¬
tus. quantud ignitus erat. Quam alacer
quam efficax. quum in ex soluendis scrip¬
tururum quȩstionib pramptus et fa¬
cilis. Et quia multos adhanc pastem
incredulos scioquippe quos uiderim
meipso etiam referente non credere.
Iħm testor spemque com munem
me ex nullius umquamore. tantum
scientiue. tantum ingenii. tamboni et
tum puri sermonis audisse. quã quam
in mastiniuistutibuf Quantula est
istalicudatio. nisi quod mirum .ẽ. homini
inlitterato. nehancquidem gnatiam
de fuisse : Sed iam finem liberpostulut.
sermo cluudendus .ẽ: Non quod omnia
quuedemastino fueraent dicenda defe¬
cerint. sed quianos ut inertes poetue
extremo in opere Neglegentes uicti
materice molesuccumbimus: Nam
et sifactillius explicari uerbis ut cũque

Expanded text:
documento, cum secundum sententiam documento, cum secundum sententiam Domini diues et possidens multa uendendo omnia et dando pauperibus, quod erat factu inpossibile, possibile fecisset exemplo. iam uero in uerbis et confabulatione eius quanta grauitas, quanta dignitas erat! quam acer, quam efficax erat, quam in absoluendis scripturarum quaestionibus promptus et facilis! et quia multos ad hanc partem incredulos scio, quippe quos uiderim me ipso etiam referente non credere, Iesum testor spemque communem me ex nullius umquam ore tantum scientiae, tantum ingenii boni et tam puri sermonis audisse. quamquam in Martini uirtutibus quantula est ista laudatio! nisi quod mirum est homini inlitterato ne hanc quidem gratiam defuisse. Sed iam finem liber postulat, sermo claudendus est, non quod omnia, quae de Martino fuerint dicenda, defecerint, sed quia nos, ut inertes poetae, extremo in opere neclegentes, uicti materiae mole succumbimus. nam etsi facta illius explicari uerbis utcumque
Abbreviated transcription (Latin):
quabenignitute susceperit : Congratu¬
lutus plurimum et gauisus indño quod
tunti es sec habitus a nobis quempere¬
grinatione susceptu expetissemus
Miserum mepuene non audeo confiteri.
cumme scõ conuiuiosuo dignatus . ẽ ad¬
hibere: Aquum manib nr̃is ipse optu¬
lit: Adues perum autem: ipse nobis pedes
abluit. nec reniti aut contruire cons¬
tuntia fuit: Ituauctoritate illius op¬
pressussum : ut nefus puturem si non
adqui euis sem: Sermo cutem illius. Non
alius apud nos fuit . quam mundihuius
in lecebnas et scłi onera relinquenda:
ut dñm iłim liberi expeditique seque¬
remus: Pntes tuntissimumq̃ue nobis
Presentium temporum inlustris uiri
puulini cuius supramentionem fecimus¬
a berplum ingerebat . Quis um misopib
abiectis xp̃m secutus solus puene his
dem poribus eu angelica preceptu com¬
plesset : Illum nobis sequendum
illum clamubat imitundum: B¬
es se presens scło tuntue fidei uirtutisq

Expanded text:
qua benignitate susceperit, congratuqua benignitate susceperit, congratulatus plurimum et gavisus in Domino, quod tanti esset habitus a nobis, quem peregrinatione suscepta expetissemus. Miserum me! pene non audeo confiteri cum me sancto convivio suo dignatus esset adhibere, aquam manibus nostris ipse obtulit; ad vesperam autem ipse nobis pedes abluit. Nec reniti aut contra ire constantia fuit: ita auctoritate illius oppressus sum, ut nefas putarem, si non acquievissem. Sermo autem illius non alius apud nos fuit, quam mundi hujus illecebras et saeculi onera relinquenda, ut Dominum Jesum liberi expeditique sequeremur: praestantissimumque nobis praesentium temporum illustris viri Paulini, cujus supra mentionem fecimus, exemplum ingerebat, qui summis opibus abjectis Christum secutus, solus pene his temporibus Evangelica praecepta complesset: illum nobis sequendum, illum clamabat imitandum: esse praesens saeculum tantae fidei uirtutisque
Abbreviated transcription (Latin):
bolus professionis audaciam Masti¬
ne quid dubitus credere. cum uideas
xp̃segosum Tum ille reue luntẽ sibi
spũ. ut intelle geret diabolum esse
nondm̃ : Nonse inquit iħs dñs porpu¬
satum et diademate renitentem uen
iucorabitu formaque quapassus ẽ
nisicrucis stigmata proferentem ue¬
nisse non credam: adhancilleuocem
stictim ut fumus euanuit: et cellulum
tunto fetore conpleuit. ut in dubia iN¬
dicia relinqueret diubolum sefuisse.
Hoc itu gestum utsupruretulimus
ex ipsius mastini oreco gnoui: nequis
foste existimet fabolosum. XXUI
NAM CUM OLIM AUDITAFDE
eius. uita atque uistutibus des iderio illis
aestuaremus: gratum nobis ad eum uiden¬
dum pere grinationem suscepimus. Di¬
mul quiaiam ardebut animus. uitum illi¬
us scribere ꝑ astim ab ipso inquuntum
ille in terrogure potuit sciscitati sumus.
Pastim abhis qui interfueraent uelscie¬
bant cognouimus: Quo quidem tem po¬
re credi non potest quame humilitute

Expanded text:
bolus professionis audaciam: Martibolus professionis audaciam: Martine, quid dubitas credere, cum videas? Christus ego sum. Tum ille, revelante sibi Spiritu, ut intelligeret diabolum esse, non Deum: Non se, inquit, Jesus Dominus purpuratum et diademate renitentem ventnisi in eo habitu formaque qua passus est, nisi crucis stigmata praeferentem, venisse non credam. Ad hanc ille vocem statim ut fumus evanuit, et cellulam tanto fetore complevit, ut indubia indicia relinqueret, diabolum se fuisse. Hoc ita gestum ut supra retulimus, ex ipsius Martini ore cognovi, ne quis forte existimet fabulosum. XXV. Nam cum olim audita fide ejus, vita atque virtutibus, desiderio illius aestuaremus, gratam nobis ad eum videndum peregrinationem suscepimus: simul, quia jam ardedat animus vitam illius scribere, partim ab ipso, in quantum ille interrogari potuit, sciscitati sumus; partim ab his qui interfuerant vel sciebant, cognovimus. Quo quidem tempore credi non potest qua me humilitate,
Abbreviated transcription (Latin):
postea ab episcopatu deiectum uidimꝰ:
eodem tempore inoriente quendam
extetisse: quis eiohannem esse iactitur&
Exquo conicere possumus istius modi
ꝑseudo prophetis exsistentib antixpĩ
aduentum inminere. quiiam in istis
mssterium iniquitatis operatus
Necenim pruetereundum uidetur
quanta mastinum subłisdem diebus
diabolus arte temptuuerit: Q uodam
enim die premissa prcese etarcum¬
iectus ipsaluce paspurea quo facilius
cluritute assumpti fulgoris inluderet.
ueste etiam regia indutus. diademãte
ex gemmis auroque redim̃itus calceis
auro inlitis. serenoore. luetufacie.
ut nihil minus quam diabolus putur&
orunti incellula adstetit: Cumque
mastinus primo as pectueius fuis set he¬
betictus : diumultumque ambo silentium
tenuerunt: Tum priordiabolus Ag¬
nosceinquit martine quemcernis. xp̃s
ego sum: descensuras ad terrus. prius
me manifesture tibiuolui: Adhaec
cum mastinus taceret . nec quicquam
responsi referret: itenrre ausus ẽ dia¬

Expanded text:
postea ab episcopatu deiectum uidimus. postea ab episcopatu deiectum uidimus. erunt, eodem tempore in Oriente quendam extitisse, qui se Iohannen esse iactitauerit. ex quo conicere possumus, istius modi pseudoprofetis existentibus, Antichristi aduentum imminere, qui iam in istis mysterium iniquitatis operatur. Non praetereundum autem uidetur, quanta Martinum sub isdem diebus diabolus arte temptauerit. quodam enim die praemissa prece et circumiectus ipse luce purpurea, quo facilius claritate adsumpti fulgoris inluderet, ueste etiam regia indutus, diademate ex gemmis auroque redimitus, calceis auro inlitis, sereno ore, laeta facie, ut nihil mioranti in cellula astitit. Cumque Martinus primo aspectu ejus fuisset hebetatus, diu multumque silentium ambo tenuerunt. Tum prior diabolus, Agnosce, inquit, Martine, quem cernis: Christus ego sum: descensurus ad terram prius me manifestare tibi volui. Ad haec cum Martinus taceret, nec quidquam responsi referret, iterare ausus est dia
Abbreviated transcription (Latin):
net orutioni insture: ut manifestius eis
dñs quidnam esset ostenderet. Ituque
reliquum noctis hymnis psalmisque
consumitur: At ubi in luxit dies
ad prehensum dextera trochere ad mar¬
tinum uolebut. bene conscius inludullũ
diuboli arte non posse : Tunc uero reniti
acreclumare misercoepit. INterdictũq¬
sibi esse dicebut nese mastino ostender&
Cumque inuitum ire conpellerent: inte̾r
trichentium manus uestis euanuit: Vu¬
de quis dubitet: hanc etiam mastini fuis¬
seuistutem. ut fantusiam suam diabo¬
luscum erat mastinio culis ingerenda
dissimulare diutius aut tegere non pos¬
set : Animaduersum . ẽ. tumen eodem
fere tempore fuisse in his paniis iuuenẽ
quicuisibi multis signis auctoritatem
paruuis set. eo usque elatus .ẽ ut se heliã
Profiteretur Quod cum plerique te¬
mere credidissent : addidit ut sexp̃m
esse diceret: In quo etium adeo inlũsit
ut eum quidam ep̃s rufus nomine ut
DNm adonrret. Propterquod. eum

Expanded text:
net orationi instare, ut manifestius eis net orationi instare, ut manifestius eis Dominus, quidnam id esset, ostenderet: itaque reliquum noctis hymnis psalmisque consumitur. At ubi illuxit dies, apprehensum dextera trahere ad Marinum volebat, bene conscius illudi illum diaboli arte non posse. Tum vero reniti ac reclsibi esse dicebat, ne se Martino ostenderet. cumque inuitum ire conpellerent, inter trahentium manus uestis euanuit. unde quis dubitet hanc etiam Martini fuisse uirtutem, ut fantasiam suam diabolus, cum erat Martini oculis ingerenda, dissimulare diutius aut tegere non posset. Animaduersum est tamen, eodem fere tempore fuisse in Hispania iuuenem, qui cum sibi multis signis auctoritatem parauisset, eo usque elatus est, ut se Heliam profiteretur. quod cum plerique temere credidissent, addidit ut se Christum esse diceret: in quo etiam adeo inlusit, ut eum quidam episcopus Rufus nomine ut Deum adoraret: propter quod eum
Abbreviated transcription (Latin):
in hanc uocem erupisse festur: Ecce hac
nocte uestem mihi candidam dñs decaelo
dubit: quuindutus in medio uestrum de¬
uersabor Ioq: uobis signumerit me in
dĩ eẽ uistute : quidĩ ueste donatus sim:
Fum uero gnendis omnium adhanc pro¬
fessionem exspectutio: Ittque ad mediã
Foememoctem fremitus insultuntium
conimo ueriomnemonas terium loco
uisom ẽ Cellulã autem quiudem ado¬
lscens continebatur crebriscet neres
micare luminibus. Fremitus que in ea
Discurrentium et murmurq uoddam
multurum uocum audiebutur: DeiN
facto silentio egressus. unum defratrib
indutus ostendit Obstu pefactus ille.¬
conuocat ceteros. ipse etiam durus
accurrit. adhibitoque lumine uestẽ
omnes diligenter inspiciunt. E soct
autem summa mollicie. candore eximio
micanti parpura: Nectũmen cuius esset
generis aut uelleris poterut agnosci.
Curiosius tumen oculis autdigitis ad¬
trectuta: non aliud quum uestis uide¬
batur: Intereuclarus fratres ammo¬

Expanded text:
in hanc uocem erupisse fertur: ecce hac in hanc uocem erupisse fertur: ecce hac nocte uestem mihi candidam Dominus de caelo dabit, qua indutus in medio uestrum diuersabor: idque uobis signum erit, in me Dei esse uirtutem, qui Dei ueste donatus sim. tum uero grandis omnium ad hanc professionem expectatio. itaque ad mediam fere noctem fremitu terram insultantium commoueri omne monasterium loco uisum est: cellulam autem, qua idem adulescens continebatur, crebris cerneres micare luminibus, fremitusque in ea discurrentium et murmur quoddam multarum uocum audiebatur. dein facto silentio egressus unum de fratribuindutus, ostendit. obstuconvocat caeteros; ipse etiam Clarus accurrit; adhibitoque lumine vestem omnes diligenter inspiciunt. Erat autem summa mollitie, candore eximio, micanti purpura; nec tamen, cujus esset generis aut velleris, poterat agnosci. Curiosius tamen oculis aut digitis attrectata, non aliud quam vestis videbatur. Interea Clarus fratres admo