comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
baqquȩ ꝓponuntur in negatione referantur. ut siqͥ de socrate ꝓnunti&
socrates caluis est. socrates caliuis non est. Siigitur de eodẽ sgerate asfir¬
mationegatioq ꝓponant. si eandẽ caluitii significationẽ & asfirma¬
tio sup̃ serit & negatio si eandẽ utrȩq: capitis partẽ loquantur. sił
actũ utrȩ que potestatẽ ue significent si nla inliuersitate tẽporis
erretur ambage si non ad aliũ astirmatio ad aliũ negatio referatur:
ẽꝑ ueritati coniunctaẽ. retin& sẽꝑ altera falsitatẽ.
utrisq simplicibus terminis. eodẽq: ordineꝰ terminos. & eundẽ ordi¬
ctũ est tribus contingere modis potest. Aut enĩ p̃dicatus tantũ. aut
tit. Quotiens enĩ nomini negatio iungitur. nomen red
plici. semper infinitũ nomen opponitur. ut homo non homo Animal.
non animal. & cetã. Quȩcũ itasint : disponantur simplices. atque ex carũ na¬

Expanded text:
ea quae proponuntur in negatione afferatur, ut si quis de Socrate pronuntiet, ea quae proponuntur in negatione afferatur, ut si quis de Socrate pronuntiet, Socrates calvus est, Socrates calvus non est. Si igitur de Socrate eodem affirmatio negatioque proponant, si eamdem calvitii significationem affirmatio sumpserit et negatio, si eamdem utraeque capitis partem loquantur, si vel actum utraeque potestatemve significent, si nulla diversitate temporis erretur, si non ad alium affirmatio, ad alium negatio referatur, una semper veritati coniuncta est, retinet semper altera falsitatem. trisque simplicibus terminis eodemque ordine captaretur explicuictum est tribus contingere modis potest, aut enim praedicatus tantum, aut consistit. Quoties enim nomini negatio subjungitur, nomen reddplici semper infinitum nomen opponitur, ut homo, non homo, animal, non animal, et caetera: quae cum ita sint, disponantur simplices, atque ex earum na
Abbreviated transcription (Latin):
aliusq nigͥrũ eẽ contendat: uterq uerũ loquentur si ad singulas oculi par¬
tes affirmatio negatioq: referantur. Nam quod tirca orbem est qui me¬
diuspupillã ten& albũ est ipseuͦ orbis nigeruisitur. Rursus side socra¬
te inter duos locato quis dixerit. socrates dexter est. aliusq respondeat.
non est: utrisq constitee ueritas potest. Ad eũ quippe cuiꝰ
sinistrã socrates tegit dext̃ est. ad eũ uͦ cuius leuo lateri pars soeratis de
⁊tra cõuingiur. dext̃ ñẽ. Itorisiquis ouũ animaleẽ constituat. alusq
ouũ tẽ animal neg& . utr ꝑq: aueritate non dissonant. Nãq ouũ pore¬
state Animal est actu animal non est. Itaigitur interse singulari¬
um sub iectorũ propositiones uerũ falsũq distribuent ut unã uero al¬
quod p̃dicatum aliqua ȩ qui uocatione cõfusum Padidẽ tẽpus adeasdẽ
partes aiq ad eundẽ modũ eandemq rẽ: ad quã ad firmatioreculit

Expanded text:
aliusque nigrum non esse contendat, utrique verum loquentur, si ad singulas oculi partes affirmatio negatioque referantur. Nam quod circa orbem est qui medius pupulam tenet, album est. Ipse vero orbis niger visitur. Rursus si de Socrate inter duos locato quis dixerit: Socrates dexter est, aliusque respondeat, Socrates dexter non est, utrisque constare veritas potest. Ad eum qui cum sinistra Socratis est, dexter est. Ad eum vero cuiuur, dexter non est. Item, si quis ovum animal esse constituat, aliusque ovum animal esse neget, utraeque a veritate non dissonant: namque ovum potestate animal est, actu animal non est. Ita igitur inter se singularium subiectorum propositiones verum falsumque distribuent, ut unam veritaquod praedicatum, aliqua sit aequivocatione confusum ad idem tempus, ad easdem partes, ad eumdem modum, eamdemque rem ad quam affirmatio retulit
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc qͦq recin& ueritatẽ. Nã si risibile hõis ꝓpͥũ est recte dr̃ ñ eẽ risibile quic¬
quid h̃o ñfuerit. Ead ẽ omĩa in particulari negatione redduntur . Nã siue q̃
sunt maiora subiecto ut quȩ ab eodẽ discedere neq unt. ut racio nabilitas ab
hõe uel discedunt quid ẽ sed sunt minora subiecto ut grãmaticꝰ hoe de sub¬

Expanded text:
haec retinet veritatem. Nam quia risibile hominis proprium est, recte dicitur non esse risibile quidhaec retinet veritatem. Nam quia risibile hominis proprium est, recte dicitur non esse risibile quidquid homo non fuerit. Eadem omnia in particulari negatione redduntur. Nam sive quae sunt maiora subiecto atque ab eo discedere nequeunt, ut rationabilitas ab homine, vel quae discedunt quidem, sed sunt maiora subiecto, ut grammaticus homine, de sub
Abbreviated transcription (Latin):
Ittesiquis pnũtia. Om̃is hõ grãmaticus est falsũ dixerit. Atqui ꝓponit
om̃is ñ hõ ñ grãmaticus est. uerũ dixerit. Nã qui ho ñest grãmiticꝰ et̃ ñ
potest. At si id desub iecto p̃dicetur quod uelnũ ꝗ subiecet ualeat cõuenire ut
lapis hõi ł conueniens abeo possit ab scedere cũ sit maius atq uniuersalis
subieti ut iusticia dehõe : simul in utrisq falsitaspuenit. Nãsiquis dicat. om̃is
pis est cũ silex ñ sit hõ sed lapis. Itẽ ꝓpositio om̃is hõ iustus est falsa est : cuius se¬
quatur falsitatẽ om̃is ñ hõ iustus ẽ. Nã diuinis substanciis ad est sẽꝑ iusticia
cũ non sit humanitas. At siquidtale de subiectt p̃dicotur qđ & sẽꝑei copuletur
neq tam̃ subiectũ possit excedere ut risibile hoĩ : utrarũq sententia in signisi¬
canda ueritate concurrit. Om̃is hõ risibilis est. uera est. Om̃is ñ hõ ñ risibilis est

Expanded text:
xerit. At qui proponit, omnis non homo non grammaticus est, verum dixerit. Nam qui homo non est, grammaticus esse non potest. At si id de subiecto praedicetur quod vel nunquam subiecto valeat convenire, ut lapis homini, vel conveniens ab eo possit abscedere, cum sit maius atque universalius subiecto, ut iustitia homini, simul utrisque falsitas provenit. Nam si quis dicit, omnis pis est, cum silex homo non sit, sed lapis. Item propositio, omnis homo iustus est, falsa est, cuius sequitur falsitatem, omnis non homo non iustus est. Nam divinis substantiis adest semper iustitia, cum non sit humanitas. At si quid tale de subiecto praedicetur quod et semper ei copuletur, neque tamen subiectum possit excedere, ut risibile homini, utrinque sententia in significandi veritate concurrit, omnis homo risibilis est, vera est, omnis non homo non risibilis est,
Abbreviated transcription (Latin):
Harũ igitur talis est in consonanda falsitate ł ueritate ꝓpͥetas ut ast¬
mationes quidẽ interse uniuersales. partic ularesq: negationes uel in
uero ł inmendatio consentirequeant. uel uerũ interse falsum que di¬
uidere. Siquid enĩ de subiecto tale p̃dicetur. quod uel a subi ecto nequeat
Uel a sub iecto quidẽ recedere queat. sed subi ecti naturã nom possit ae¬
quar uur hõis grã maticus : unã uerã. alterã falsã et̃ ꝓnunci&. Nã qui dicit¬

Expanded text:
arum igitur talis est consocianda falsitate vel veritate proprietas, ut affirmationes quidem inter se universales particularesque negationes vel in veritate vel in mendacio consentire queant, vel verum inter se falsumque dividere. Si quid enim de subiecto tale praedicetur quod vel de subiecto nequeat vel a subiecto quidem recedere queat, sed subiecti naturam non possit aequare, ut hominis grammaticus, unam veram, alteram falsam e
Abbreviated transcription (Latin):
dicã. quidã non hõ non
grã maticꝰ non est : cũ illud sit ueri¬
us qm̃ qui hõ ñ fuerit. ñ
potest eẽ grãmaticus At siquȩ
uł nuquã desubiecto possunt uerȩ p̃dicari ut lapis dehõe ł pdicantur

Expanded text:
am non homo non grammaticus non est. Cum illud sit verius, quoniam qui homo non fuerit, non potest esse grammaticus. At si quae vel nunquam de subiecto possunt vere praedicari, ut lapis de homine, vel prae
Abbreviated transcription (Latin):
stantiale subiecti erit definigo ut animalrationale mortale. homini. Hȩc nã
quale quidem sit. sed ei substantiȩ ratione seuinctũ. erit ꝓpͥum. ut risibile ho¬
mini. Itaque dialecticȩ simplices quȩstiones : Aut degenere. aut de acciden
bitatur ansit tiraniii ac principis differentia quod hic legibus sumpsit imperĩ.
ille iuolenta damnatione populũ premit. Sed tantũdem est delifferentia quȩ¬
rere. quantũ sidegenere dubitetur. Aut enim constitutiua erit differentia
aut diuisibilis. Sed si constitutiua fuerit. quasi generis optinet locum. ut rati¬
onibilitatis homini uelsi ratione degunt. caelestibus quoq: corporibus¬

Expanded text:
stantiale, subiecti erit diffinitio, ut animal rationale mortale homini: hoc namquequale quidem sit, sed a ratione substantiae seiunctum, erit proprium: ut risibile homini. Itaque dialecticae simplices quaestiones, aut de genere, aut de accidentbitatur eane sit tyranni ac principis differentia, quod hic legibus sumpsit imperium, ille violenta dominatione populum premit. Sed tantumdem est de differentia quaerere, quantum si de genere dubitetur. Aut enim constitutiva erit differentia, aut divisiva: sed si constitutiva fuerit, quasi generis obtinet locum, ut rationabilitas homini; vel si ratione degunt coelestia corpor
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ affirmatio consequatur. quȩ p̃dicatiuarum propositionũ non effugiui
diuisionẽ. Nã ut precedat aliquid adque aliud consequatur : in hisfere reb:
euenire solet quas paulo superius cõmemoraui. Speciem quippe siquitur .ł.¬
genus ł differentia ł definitio ł propriũ ł in separabile accidens. Itẽ ꝓpriũ acdefi¬
nitionẽ sequitur speties Propri um quo que sequitur differentia & definitio
ptde fintionẽ sequitur ꝓpriũ. ł. differentia hocmodo. Hãsi homoest. animal est

Expanded text:
tionem affirmatio consequatur, quae praedicativarum quaestionum non effugit divisionem. Nam ut praecedat aliquid et aliud consequatur, in his fere rebus evenire solet quas paulo superius commemoravi. Speciem quippe sequitur genus, vel differentia, vel diffinitio, vel proprium, vel inseparabile accidens. Item proprium ac diffinitionem sequitur species, proprium vero sequitur differentia et diffinitio, et diffinitionem sequitur proprium vel differentia, hoc modo: nam si homo est, animal es
Abbreviated transcription (Latin):
tur: Et in omniquoq: re quã quisque regi atque amministrari nauiter uolet
non sorte ad cõmodat sed arte rectorẽ : Uides igitur quẽ ad modũ per singulas
res currat oratio ut ad ui iuersale perueniat. Ham cũ non sorte regi nauẽ

Expanded text:
tur; et in omni quoque re quam quisque regi atque administrari gnaviter volet, qui non sorte accommodat, sed arte, rectorem. Vides igitur quemadmodum per singulas res currat oratio, ut ad universale perveniat. Nam cum non sorte regi, se
Abbreviated transcription (Latin):
nes dicuntur. unuersalis abdica¬
tiua & alterutra eius idẽ particularis
dedicitiua eo quod particulȩ tarũ id ÷¬
subiectiua & declaratiua possunt semper
one ueritatis aut falsitatis: Nlamut
uera est hȩc ꝓpositio nullus prudens im¬
pius : itasicouertas partiũ tuces uerum
erit nullus impius prudens : Item ut fal¬
sumẽ nullus homo animal : ita &si con¬
uertas falsũ erit nullũ animalliomo
Pariratione & particularis dedicati¬
ua conuertitur: Quidã grãmaticus ho¬
moẽ : & contra quidã homo grã mati¬
cus est. Quod duȩ ceterȩ ꝓpositiones
sẽper facere non possunt: quãquã inter¬
dũ conuertantur. nec tamen idcirco
nes repperienda est. anetiã concer¬
sa congruat: Hec tatam uerȩ sunt
istȩ sed quinque solȩ. Aut enimpro¬
prietas dedaratur alicuius. Aut genus.
Aut differentia aut finis aut acciders.

Expanded text:
nes dicuntur, universalis abdicativa et alterutra ejus, id est, particularis dedicativa, eo quod particulae earum, subjectiva et declarativa, possunt semper one veritatis aut falsitatis. Nam ut est haec vera propositio, Nullus prudens impius, ita si convertis partium vices, verum erit, Nullus impius prudens; item ut falsum est, Nullus homo animal, ita et si convertas falsum erit, Nullum animal homo. Pari ratione et particularis dedicativa convertitur, Quidam grammaticus homo est; et contra, Quidam homo grammaticus est: quod duae caeterae propositiones semper facere non possunt, quanquam interdum convertantur, nec tamen idcirco nes reperienda est, an etiam conversa congruat: nec innumerae sunt istae, sed quinque solae: aut enim proprietas declaratur alicujus, aut genus, aut differentia, aut finis aut accidens.
Abbreviated transcription (Latin):
rentus s aspecie argum̃tationẽ ductã putar&. Qua¬
litas inpsubstantialis. ñ specieb sed differentiis annu¬
merat᷑. Cũ igͥsuũ omẽ qđ fuerit argentũ uir uxori
legauerit cũq manifestũ sit id ad eã ꝑtinere qđ
fuerit suũ legantis .÷. qđ in arca fuerit ẽditũ. non
potest idẽ intelligi deeo qđ in nominib: debeatur
qm̃ sicut dictũ id qđ in nominib: deb&᷑ ab eo qđin
tio ab eo qđ inipsoinerat deqͦ quaerebat᷑. Querebat᷑
uͦ de argentobi nominib: debito In huꝰ inerat ꝓpͥa
differentia qua ab alio differebat argento eo
ferentib ⁊demintelligi ñposse

Expanded text:
rentiis, sed a specie argumentationem ductam putaret. Quarentiis, sed a specie argumentationem ductam putaret. Qualitas enim substantialis non speciebus, sed differentiis annumeratur. Cum igitur suum omne quod fuerit argentum vir uxori legaverit, cumque manifestum sit id ad eam pertinere quod fuerit suum legantis, id est quod in arca fuerit conditum, non potest idem intelligi de eo quod in nominibus debebatur, quoniam, sicut dictum est, id quod in nominibus debetur ab eo quod in quod inerat, de quo quaerebatur. Quaerebatur vero de argento in nominibus debito. In hoc vero inerat propria differentia, qua ab alio differebat argento, eoferentibus, idem intelligi non posse
Abbreviated transcription (Latin):
uid& in alt̃a c̃uenire Idcũi tasit. quidã argentũ
om̃e suũ legauit uxori. illã pecumã ꝗꝗ quae in nomi¬
nib debebat᷑ suã eẽ dicebat. qđ om̃is pecunia nom̃e
uocar & argenti. Quaerit᷑ anid qͦq argentũ quȩ in
nominib: debebat᷑ legatũ sit hicigͥ subiectus t̾minꝰ¬
A differenti aigͥ faciemꝰ argum̃tationẽ hmꝰ. Idem
deplurimũ differentib reb intelligi ñ potest
Plurimũ uͦ differt argentũ in arcanesit positũ.
ñ cogit᷑ eandẽ ips ã pecuniã debitor restituere cre¬
ditori s aliã tantũ In arcauͦposita pecuma. & ior
nominib: debita. ñ stꝰ argentiuł pecuniae syecies
s differentiae. Nã argentis pecies signatũ acñ sig¬
natũ eẽ dictast᷑ Qualitas uͦpecuniae in possessione
posita uł ñpositae s modis om̃ib: alienae in his dif¬
ferentiis constat. ut alia in arca sitposita reliqͣin no¬
minib debeat᷑. Atq hideirco dictũ.. neqͥs ñ adiffe¬

Expanded text:
ur in alteram convenire. Id cum ita sit, quidam argentum suum omne legavit uxori. Illa pecuniam quoque quae in nominibus debebatur, suam esse dicebat, quod omnis pecunia nomine vocaretur argenti. Quaeritur an id quoque argentum quod in nominibus debebatur, legatum sit. Hic igitur subjectus est tA differentia igitur faciemus argumentationem hoc modo: Idem de plurimum differentibus rebus intelligi non potest. Plurimum vero differt argentum in arca ne sit positumnon cogitur eamdem ipsam pecuniam debitor restituere creditori, sed aliam tantam. In arca vero posita pecunia, et in nominibus debita, non sunt argenti vel pecuniae species, sed differentiae; nam argenti species, signatum ac non signatum esse dictae sunt. Qualitas vero pecuniae in possessione positae vel non positae, sed non modis omnibus alienae, in his differentiis constat, ut alia sit in arca posita, reliqua in nominibus debeatur; atque hoc idcirco dictum est ne quis non a diffe
Abbreviated transcription (Latin):
Video qm̃ om̃is diffinitio ab eoñ seiungit᷑ cuiꝰ dif¬
finitio ne aiureciuili posse quidẽ ꝓpã diffinitionẽ
seiungi Diffinio igͥ iusciuile. acdico lusciuile
aeqͥtas constituta his qͥeiꝰdẽ ciuitatisst̃ adressuas ob¬
tinendas : Posth considero nũ haec diffinitioreliqͦ

Expanded text:
video quoniam omnis diffinitio ab eo non sejungitur, cujus est diffinitio, ne a jure civili quidem propriam diffinitionem posse abjungi. Diffinio igitur jus civile, ac dico, Jus civile est aequitas constituta his qui ejusdem civitatis sunt, ad res suas obtinendas; p
Abbreviated transcription (Latin):
c̃stituta his qͥ eius dẽ ciuitatis st̃ ad ressuas obtinendas
utilis ad scientiã sit uideo ee utilẽ scientiã dicte
suꝑiꝰ aqͥtatis Concludo itaq: lurisigͥ ciuilisscientia
utilis ẽ. Hicigͥ argum̃tũ ex eoloco qͥ est inipso
hoc  in ure ciuili. qͥ t̃minꝰ inquaestione constitutꝰ

Expanded text:
tatis sunt, ad res suas obtinendas, utilis scientia sit, video esse utilem scientiam dictae superius aequitatis. Concludo itaque, Juris igitur civilis scientia utilis est; hoc igitur argumentum est ex eo loco qui est in ipso, hoc est in jure civili, qui terminus in quaestione est
Abbreviated transcription (Latin):
ad qui escitur aliquid ꝑ quandã interse consentientiũ condicionẽ qđ fierinu¬
lomodo possit ut adsuũ terminũ ratio ꝑducatur. Aut in condicione posita com¬
sequentia ui conuinctionis ł disiunctionis ostenditur. Ac pͥoris quidẽpo

Expanded text:
adquiescitur aliquid per quamdam inter se consentientium conditionem, quod fieri nuadquiescitur aliquid per quamdam inter se consentientium conditionem, quod fieri nullo modo possit, ut ad suum terminum ratio perducatur; aut in conditione posita consequentia vi coniunctionis vel disiunctionis ostenditur. Ac prioris quide
Abbreviated transcription (Latin):
Nãq: pͥma ꝓpositio hypothieticisyllogismi sidubitet᷑ anuerasit. p̃dicatiua con¬
clusione demonstrabitur. Assũptio uero in pluribus modis taliũ syllogis moꝵ
p̃dicatiua eẽ ꝑcipitur. itẽq: condusio. uelut cũdicimꝰ. Sidies ẽ luc&. atqͥ dies ẽ:
hȩc assũptio p̃dicatiua est. & siq̃ ratur. p̃dicatiuo ꝓbabitur syllogismo. Luc&
igitur. Consequuta rursus est p̃dicatiua conclusio. Suꝑlȩc om̃is condicionalis
ꝓpositio exp̃dicatuus ut dictum est uingitur. Qđ si exliis & fidẽ capiunt. & or¬
ed inẽ partiũ sortiuntur. necesseẽ categoricos syllogis mos hy potheticis uim¬
conclusionibus ministrare. Sed qm̃ de hypͦtheticis loquimur qđ signi¬
fic& hy podiesis p̃dicendũ est. Hypodiesis nãq: unde hrpodieticus ylogis mi
accepere uocabulũ duobus ut eu demoplac& dicitur modis. Aut enĩtale

Expanded text:
Namque prima propositio hypothetici syllogismi, si dubitetur an vera sit, praedicativa conNamque prima propositio hypothetici syllogismi, si dubitetur an vera sit, praedicativa conclusione demonstrabitur. Assumptio vero in pluribus modis talium syllogismorum praedicativa esse perspicitur,itemque conclusio, velut cum dicimus : «si dies est, lucet; atqui dieshaec assumptio praedicativa est, si quaeratur, praedicativo probabitur syllogismo, lucet; igitur consecuta est rursus praedicativa conclusio: super haec omnis conditionalis propositio ex praedicativis ut dictum est jungitur. Quod si ex his et fidem capiunt, et ordinem partium sortiuntur, necesse est categoricos syllogismos hypotheticis conclusionis ministrare. Sed quoniam de hypotheticis loquimur, quid significet hypothesis praedicendum est. Hypothesis namque, unde hypothetici syllogismi accepere vocabulum, duobus ut Eudemo placet dicitur modis: aut enim tale
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓprietate syllogismiquoq: uocabulũ ꝑceperunt ut alii dicantur p̃dicati
ii. alii condicio nales. Nam in quibus ꝓpositiones p̃dicatiuȩ sunt. eosp̃di¬
catiuos syllogis mos
uocamus . In quibus uero hypodietica ꝓpositio pͥ¬
maest. p otest nãq et
assuptio & conclusio eẽ p̃dicatiua. hii tamen
caeꝓpositionis naturã. hi pothetici & condi¬
cionales dicuntur. Ac de simplicibus quidẽ ilest p̃dicatius syllogismis
duobus libellis explicuimus quos leeorũ institutione confeimus:
ost simpliciũ uero syllogis morũ disputationẽ or doẽ ut de non simplicibus
disseramus Nonsimplices aut̃ syllogismisunt. quihypotlietici dicuntur qͦs
latino nõe condicionales uocamus. N onsimplices uͦdicunt᷑. qm̃ exsim plicib
constant atq: in eosdẽ ultimos resoluuntur . cũ p̃serã primȩ eorũ pͥmȩ eorũꝓpo

Expanded text:
proprietate syllogismi quoque vocabulum peproprietate syllogismi quoque vocabulum pevi, alii conditionales. Nam in quibus propositiones praedicativae sunt, eos praedicativos syllogismos vocamus. In quibus vero hypothetica propositio prima est potest namque et assumptio et conclusio esse praedicativa, hi tantum positionis naturam hypothetici et conditionales dicuntur. Ac de simplicibus quidem, id est de praedicativis sylduobus libellis explicuimus, quos de eorum institutione confecimus. Post simplicium vero syllogismorum disputationem, ordo est ut de non simplicibus disseramus. Non simplices autem syllogismi sunt qui hypothetici dicuntur, quos latino nomine conditionales vocamus. Non simplices vero dicuntur quoniam ex simplicibus constant, atque in eosdem ultimos resolvuntur, cum praesertim primae eorum propo
Abbreviated transcription (Latin):
tũ dicitur eẽ alterũ si alterũ fuerit. ueliti cũ dicimus. Si peperit. cũ uro
tũ ꝓponitur qđ partus nũ quã eẽ potuisset nisi fuissit cũ uiro concubitus
tiatȩ ꝓpositionis. intelligendiratio uariabitur hoc modo. Nã cũ dicimus
hõ animal est ꝓpositionẽ facimꝰ p̃dicatiuã. Atsi ita ꝓponamꝰ. si hõ est animal
est. in condicionalẽ uercitur enuntiati acionẽ. Inp̃dicatiua igitur id spectabi¬
cionali uero illud intelligimus quodsi fuerit aliquares q̃ hõ eẽ dicatur neces¬
sesit aliquã rẽ eẽ. quȩ animal nuncupetur. Itaq p̃dicatiua ꝓpositio remꝗ
subicit . p̃dicatȩ rei suscipere nomen declarat. Condicionalis uero ꝓpositionalis
hȩc sententia est. ut ita demũ sit aliquid. si fuerit alterũ. etiã sineutrũ alte¬
rius nomen excipiat. Ita igitur ꝓpositionibus dis geegatis. ex enuntiationũ

Expanded text:
tum dicitur esse alterum, si alterum fuerit, veluti cum dicimus: «si peperit, cum viro tum dicitur esse alterum, si alterum fuerit, veluti cum dicimus: «si peperit, cum viro tum proponitur quod partus numquam esse potuisset nisi fuisset cum viro concubitus.tiatae propositionis intelligendi ratio variabitur hoc modo. Nam cum dicimushomo animal est, propositionem facimus praedicativam; ac si ita proponamus, si homo est, anima, est, in conditionalem vertitur enuntiationem. In praedicativa igitur id spectabiitionali vero illud intelligimus, quod si fuerit aliqua res quae homo esse dicatur, necesse sit aliquam rem esse qusubicit praedicatae rei suscipere nomen declarat; conditionalis vero propositionis haec sententia est, ut ita demum sit aliquid, si fuerit alterum, etiamsi neutrum alterius nomen excipiat. Ita igitur propositionibus disgregatis ex enuntiationum
Abbreviated transcription (Latin):
horũ syllogismorũ dif¬
ferentia ꝑuideatur. spectanda pͥus eorũ est in
ꝓpositionũ natura di¬
scretio. Videtur enĩ in aliquibus ꝓpositionibus
nilul differre p̃dicatiua
ꝓpositio acondicio nali. nisitantũ qͦdã orationis modo. uelut siquis et a ꝓponat.
Nõ animal est. Id si itarurs usenunti&. Si hõẽ animal est hȩ ꝓpositiones ora¬
tionis quidẽ modo diuersae st̃ reuͦ ñ uidentur significasse diuersã. Primũ igi¬
ur. dicendũ est quod p̃dicatiua ꝓpositio uĩ ã suã ñ in condicione sed insola pre¬
dicatione constituit . incondicio naliuero consequenti ȩratio ex condicione
suscipitur Rursus p̃dicatiua simplexe ꝓpositio condicionalis uerdicio ñ
sitionese ulbiȩo illud est quo maxime declaratur utraruq priliaos. PIo
animal et̃ ꝓponitur. At in his ꝓpositionibus q̃ conditionales dicuntur. ñ
ẽdem ꝑdicationis modus Neq: it om̃ino alterũ de altero p̃dicatur sedidt̃ã¬

Expanded text:
horum syllogismorum difhorum syllogismorum differentia pervideatur, spectanda prius est eorum in propositionum natura discretio. Videtur enim in aliquibus propositionibus nihil differre praedicativa propositio a conditionali, nisi tantum quidem orationis modo; velut si quis ita proponat: «homo animal est»,id si ita rursus enuntiet: «si homo est, animal est», hae propositiones orationis quidem modo diversae sunt, rem vero non videntur significasse diversam. Primum igitur dicendum est quod praedicativa propositio vim suam non in conditione, sed in sola praedicatione constituit, in conditionali vero consequentiae ratio ex conditione suscipitur. Rursus praedicativa simplex est propositio, conditionalis vero esse non sitiones. Ad hoc illud est, quo maxime declaratur utrarumque proprietas, animal esse proponitur. At in his propositionibus quae conditionales dicuntur non est idem praedicationis modus; neque enim omnino alterum de altero praedicatur, sed id tan
Abbreviated transcription (Latin):
s peratȩ disticultis p̃miũ fero si tibi munꝰ implesse uidear amicitiȩ. & sinon
uidear satis fecisse dodtrinȩ. Vale
m̃is syllogis mus certus & cõuenienter positis ꝓposetionib: continetur. Proposito
uero om̃is aut catigorica est quȩ p̃dicatiua dr̃. aut hrppotetica q̃ condiciona¬
lis uocatur. Predicatiua est. in qͣ aliquid de alio p̃dicatur hoc modo: Nõ animal ÷¬
sticenĩ animal delioẽ p̃dicatũ est. Nypodietica est q̃ cũ quadã condicione denun
tiat᷑ ali quid sifuerit aliud. uelut ita cũ dicimꝰ. Sidies est. luxẽ. Hrpodietioȩ aũt
ꝓpositio nes excategoricis constant. ut paulo posterius apparebit. Quosit ut syllo¬
gismus quidem qui ex categoricis ꝓposttonibus iunctus est. categoricus appelle¬
tur id est p̃dicatiuus. Quiuero ex hrpͦdieticis ꝓpo¬
sitionibus constat: di¬
catur hrpoteticꝰ id est condicionalis. Uti igitur

Expanded text:
superatae difficultatis praemium fero, si tibi munus implesse videar amicitiae, etsi non superatae difficultatis praemium fero, si tibi munus implesse videar amicitiae, etsi non videar satisfecisse doctrinae. Vale. Omnis syllogismus certis et convenienter positis propositionibus continetur. Propositio vero omnis aut categorica est, quae praedicativa dicitur, aut hypothetica, quae conditionalis vocatur. Praedicativa est in qua aliquid de alio praedicatur hoc modo: «homo animal est», hic enim animal de homine praedicatum est; hypothetica est quae cum quatiat esse aliquid si fuerit aliud, veluti cum ita dicimus: «si dies est, lux est». Hypotheticae autem propositiones ex categoricis constant, ut paulo posterius apparebit, quo fit ut syllogismus quidem, qui ex categoricis propositionibus iunctus est,categoricus appelletur, id est praedicativus, qui vero ex hypotheticis propositionibus constat, dicatur hypotheticus, id est conditionalis. Vt igitur
Abbreviated transcription (Latin):
lab& coepto opiuiã negabat. animꝰ tamen ad efficiendũ qđ aggressus fuerat.
sui contẽ p lationo sufficer&. Quid enĩ magnũ studiosus tui amor efficeret si intra
facilitatis terminis constitisset : Qđ igitur apud scriptores quidẽ grecos ꝑquã rarust¬
mos strictĩ atq confuse. apud latinos: nullos repperi. il tuaescienti̧ dedicatũ nr̃ &en
duturnꝰ coepti tamen efficax labor excoluit. Elã cũ categoricorũ syllogis morũ
plenussime noticiã ꝑcepisses de lirppoteticus syllogismis sepe quȩ rebas inquibus
tũ summas exeqͥtur. Eudem latiorẽ docendi graditur uã. sedita ut uelita quȩdã
seminaria sparsisse nullã tamen frugis uideatur extuliusse ꝓuentũ. blosigitur quas¬
tũ ingenir urib & anucitiȩtuȩ studio sufficimꝰ. q̃ ab illus uł dicta breuit̃. ł fun¬
ditꝰ omusa sunt elucidanda diligenter. & subtilit̃ ꝑse quenda suscepumn. Inquare

Expanded text:
labor coepto operi viam negabat, animus tamen ad efficiendum quod aggressus fuerat labor coepto operi viam negabat, animus tamen ad efficiendum quod aggressus fuerat tui contemplatione sufficeret. Quid enim magnum studiosus tui amor efficeret, si intra facilitatis terminos constitisset? Quod igitur apud scriptores quidem Graecos perquam rarissimos strictim atque confuse, apud Latinos vero nullos repperi, id tuae scientiae dedicatum noster etsi diuturnus, coepti tamen efficax labor excoluit. Nam cum categoricorum syllogismorum plenissime notitiam percepisses,de hypotheticis syllogismis saepe quaerebas, in quibus tum summas exsequitur; Eudemus latiorem docendi graditur viam, sed ita ut veluti quaedam seminaria sparsisse, nullum tamen frugis videatur extulisse proventum. Nos igitur, quantum ingenii viribus et amicitiae tuae studio sufficimus, quae ab illis vel dicta breviter vel funditus omissa sunt, elucidanda diligenter et subtiliter persequenda suscepimus; in qua re
Abbreviated transcription (Latin):
VMin amĩbus philo sopluȩ disciplinis ediscendis atq tract
fructu etiam laboris arripio quȩ tecũ communicando cõpono
Nam & si ipsa speculatio ueritatis. sua qua dã speciȩ sectandar̃
Fittamen a mabilior cũ incõmune docetur. Nullũ est enĩ bonũ qđ ñ puldirius
elucescat si plurimorũ noticia cõꝓbetur. Nãq: alias tacitur nitate pressũ.
& iã iãq silentio periturũ latius effloros cit & ab obliuionis interitu. scienti¬
um participatione defenditur. Eitq iocundior disciplina. eũ intereuis dẽ sapi¬
ontie conscios iub& eẽ sapientẽ. Quod si accedat ut tecũ mili nunores ost eti q̃sponte
iocunda susit in amicitiȩ participationẽ de duci necesse ẽ studii suauitatẽ: quodã
ueluti dulcissimo caritatis sapore conidiri. Nam cũ id inse optineat amicitia
ꝓ pͥum munꝰ ut nolit habere solitarias cogitationes. tunc qđ honesto quis ꝙ cogi¬
tat mnulli prõptius nisi quẽ diligit constatur. Quo factũ est. ut etiam sl unmensus

Expanded text:
in omnibus philosophiae disciplinis ediscendis atque tractfructu etiam laboris arripio quae tecum communicanda compono. Nam et si ipsa speculatio veritatis sua quadam specie sectanda est, fit tamen amabilior cum in commune deducitur. Nullum enim bonum est quod non pulchrius elucescat, si plurimorum notitia comprobetur; namque alias taciturnitate compressum et iam iamque silentio periturum, latius efflorescit et ab oblivionis interitu scientium participatione defenditur. Fit quoque iocundior disciplina, cum inter eiusdem sapientiae conscios iubet esse sapientem: quod si accedat, ut tecum mihi nunc res est, ea quae sponte iocunda sunt in amicitiae participationem deduci, necesse est studii suavitatem quodam veluti dulcissimo caritatis sapore condiri. Nam cum id in se optineat amicitia proprium munus, ut nolit habere solitarias cogitationes, tunc quod honeste quisque cogitat, nulli promptius, nisi quem diligit, confitetur. Quo factum est ut, etiam si immensus
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ parcitas introducendi ꝑmittebat expressi. Si qua uero destint. in analia¬
cis nr̃is calcatius ex primemꝰ. Nunc uero quantũ ad solã categoricorũ syllogis¬
morũ formã expectabat ꝑfectũ hoc nobis est. & adcumulũ introductionis elabora
tũ Heo hoc nos turb& siquȩ hcꝓpositiones & conclusio nesfalsȩ sunt. quando quid ẽ
ñ ueritatẽ rerũ sed conexiones syllogismorũ figuras & modos suscepimꝰ disserendas.
Nãq his cognitis siquos adperfectũ studiũ logicȩ disciplinȩ disputationis subtilitas¬
tis traxerit. prius de ambiguis disputationibus discant. post abhis ueritas in rebus

Expanded text:
quantum parcitas introducendi permisit, expressi. Si qua vero desint in Analyticis nostris calcatius exprimemus. Nunc vero quantum ad solam Categoricorum Syllogismorum formam spectabat, perfectum hic nobis est hoc nos perturbet, si quae hic propositiones et conclusiones falsae sunt, quandoquidem non veritates rerum, sed connexiones syllogismorum figuras et modos suscepimus disserendos. Nam his cognitis, si quos ad perfectum studium logicae disciplinae disputationis subtilitas traxerit, prius de ambiguis disputationibus discant, post ab his veritas in rebus
Abbreviated transcription (Latin):
quae tantũ nomine signant᷑. Aliae st̃ quae cata anti¬
I lexin .i ad uerbũ fiunt cũ ꝑnomine reddit᷑ nom̃
uelut sidicat aliqͥs. qͥd . c̃ticere & respondeat᷑ tacere
Quid. haurit ꝑcutit: Aliaeuͦ quȩ exẽpligrã poniuñ
ut cũ uolumꝰ designare qͥd substantia : exẽpligra
dicimꝰ ut homo Eł aec uocat᷑ grece octipoe quaeid¬

Expanded text:
esignantur, aliae sunt quae κατ' ἀνid est ad verbum fiunt, cum pro nomine redditur nomen, velut si dicat aliquis: Quid est conticere? et respondeatur, Tacere; Quid est haurit? Percutit; aliae vero, quae exempli gratia ponuntur, ut cum volumus designare quid est substantia, exempli gratia dicimus, Ut homo: haec vocatur Graece τύπος, quae id
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ Vt ea quidẽ explicatio in qͣ notꝰ a liqͥd affert᷑
nomins sit eauͦque fit ꝑ partiũ enumerationẽ VII¬
orationis quã ꝗ&iã in ipsis orationib: sẽꝑ planĩaliqͥd
reat itãq: om̃a in notitiã deducant᷑ ut necuera
diffinitio nesciat᷑ & quae ñsit ꝓpͥe uereq diffinitio
subscientiã cadat. talis diffinitionũ differentia
faciendaẽ. Diffinitionũ ꝑ aliaest᷑ ꝓpͥae diffinitio .uiii

Expanded text:
notius aliquid affertur, nominis sit; ea vero quae fit per partium enumerationeorationis, quanquam etiam in ipsis orationibus semper planius aliquid reat, itaque omnia in notitiam deducantur, ut nec definitio nesciatur, et quae non sit proprie vereque definitio sub scientiam cadat, talis definitionum differentia facienda est. Definitionum enim aliae
Abbreviated transcription (Latin):
caiusa sine qua ñ efficit᷑ s parseiꝰ ẽẽ monstrabitur
eãuͦ causã sinequa id qđ faciendũ effici ñ potest
diuidit hmꝰ Alia neius st̃ qui&a. nih lagentia
sstolida qͦdã mͦ ac ꝑse nisiagendi extra motꝰ acces¬
serit inmobilia hoꝵ st̃ exẽpla ut locus tẽpus materia
iestũ. in qͦnisi aliqͥd fiat. locꝰ ipse iminobilis ad aliqͥd
explicandũ ltẽq materia & instrum̃ta. nisi manu
mouet᷑ artificis ipsa naturalit̃ nihilegerint Tẽpus
qͦq oꝑationi subiectũ qua sit desit nihilipsũ ꝓpͥȩ¬
naturaeratione ꝑfecerit Atq haec quide stꝰ quae
nihil agentia tam̃st̃ causa: sihis efficientis oꝑatio
suꝑuenerit Aliauͦ quae in motupositap̃cursi onẽ
quandã adefficientiã acp̃parationẽ uident᷑ affer
re ut amoris causaẽ congressio qua p̃currit᷑ ab aliqͦ¬
& amorflagitii Ex lis in qͥt causis factũ stoycadis¬
putatio conectit Factumn dicunt ẽẽ p̃cedentiũ

Expanded text:
causa sine qua non efficitur, sed pars ejus esse monstrabitur. Eam vero causam sine qua id quod faciendum est, effici non potest, dividit hoc modo: alia enim sunt quieta, nihil agentia, sed stolida quodammodo, ac per se, nisi agendi extra motus accesserit, immobilia: horum exempla, ut locus, tempus, materia, ectum, in quo nisi aliquid fiat, locus ipse immobilis est, ad aliquid explicandum. Itemque materia et instrumenta, nisi manu moveantur artificis, ipsa naturaliter nihil egerint. Tempus quoque operationi subjectum est, quae si desit, nihil ipsum pnaturae ratione perfecerit. Atque haec quidem sunt quae nihil agentia, tamen causae sunt, si his efficiens operatio t. Alia vero quae in motu posita praecursionem quamdam ad efficientiam ac praeparationem videntur afferre, velut amoris causa est congressio, quae praecessit, et amor flagitii. Ex his, inquit, causis Stoica disputat
Abbreviated transcription (Latin):
Uis aut̃ in eo c̃sistit in qͦ considerat᷑ qͥdunaquȩq respos¬
sit efficere Nã qđ quaeq respotest. eauis eiꝰ rectissime
dicit᷑ Efficien sigͥ causa. grauioiẽ uim hab& quã ea
quae nihilefficit. uelutiartife& melior quã materia

Expanded text:
Vis autem in eo consistit in quo consideratur quid unaquaeque res posVis autem in eo consistit in quo consideratur quid unaquaeque res possit efficere, nam quod quaeque res potest, ea vis ejus rectissime dicitur. Efficiens igitur causa graviorem vim habet quam ea quae nihil efficit: velut artifex melior quam materia
Abbreviated transcription (Latin):
totꝰi nitit᷑ ꝑfectionẽ nondũ s uaepulchritudinis speciẽ
coepit. nisi ad totiꝰ integrita tẽ referat᷑ Iauͦratione
utentia rationis exꝑtib nullus dubitat ee meliora
libastꝰ Quae necessaria st᷑. quodã nos ueluti dominio
necessitatis astringunt. atq idõ meliora eẽ uolunta¬
necessariis anteponi. qđo quide eaquae uoluntaria
st̃. ñ st̃ ne cessaria. Voluntariauͦ. meliorast necessa¬
rus Ñ ne cessaria ig̃ sae penecessarus excellunt Ani¬
mataꝗq. in animatis ipsius animi uegetatione consi¬
derata ante ponenda ee̾ ratio ꝑsuad& Naturalia
&iã ñnaturalib: Etartificiosa in artificrosis Opti¬
mꝰq hic grad. ut naturã arti artẽ p̃feras inertiae
Ars quippe imitat᷑ naturã Quofit ut id qđ inser&i¬
n& pulchri exnaturaueniat. cuiꝰ imitarispeciẽ cupit
Longe uͦ postrema stꝰ. quaecũ artificiocarent. ñ aspe¬
ciesolũ naturae. ueruꝰ &iã abimitatione discedunt
Atq hacquidẽ despecie in cõparationib: considera

Expanded text:
totius nititur perfectionem, nondum suae pulchritudinis speciem cepit, nisi ad totius integritatem referatur. Jam vero ratione utentia rationis expertibus nullus dubitat esse meliora.libera sunt, quae necessaria quodam nos veluti dominio necessitatis astringunt, atque ideo meliora esse voluntanecessariis anteponi, quandoquidem ea quae voluntaria sunt non fuerint necessaria; voluntaria vero meliora sunt necessariis. Non necessaria igitur saepe necessariis excellunt; animata quoque inanimatis, ipsius animae negatione considerata, anteponenda esse ratio persuadet. Naturalia etiam non naturalibus, et artificiosa inartificiosis. Optimusque hic gradus est, ut naturam arti, artem praeferas inertiae, ars quippe imitatur naturam. Quo fit ut id quod in se retinet pulchri, ex natura veniat, cujus imitari speciem cupit. Longe vero postrema sunt quae cum artificio carent, non a specie solum naturae, verum etiam ab imitatione discedunt, atque haec quidem de specie in comparationibus considerantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sceptationis hic finis est deꝓpositionũ conuersione dociusse Quid est ii
eẽ conuersas: Conuerti aut̃ ł sibi ł aliis ꝓpositio nes dicuntur quȩtiens nui¬
tato ordine terminorũ idem qͥ subiectus fuerat p̃dicato & qui p̃di cabatur
ante subiecto ueritatẽ simuloptinent ł falsitatẽ : dequibus hic plenissi me su¬
tias quantitatũ & utrisq terminis absq ordinis ꝑmutatione participant. Hȩ
uero sunt affirmatio uniuersalis. Negatio uniuersalis. affirmatio particularis. nuga¬
tio particularis. Harũ igitur particularis asfirmatio principalit̃ quidẽ sibi ipsa con¬
uertitur uniuersali aut̃ affirmationiꝑ accidens. Etrursus uniuersalis negatio loco
principe sui recipit conuersionẽ. ad particularẽ uͦ negationẽ conuerti potest. Affirma

Expanded text:
sceptationis hic finis est, de propositionum conversione docuisse; quid enim est  converti? Converti autem vel sibi vel aliis propositiones dicuntur, quoties, mutato ordine terminorum, id est quod subiectum fuerat praedicato et quod praedicabatur ante subiecto, veritatem simul obtinent vel falsitatem. De quibus plenissime tias quantitatum et utrisque terminis absque ordinis permutatione participant. Hae vero sunt affirmatio universalis, negatio universalis, affirmatio particularis, negatio particularis. Harum igitur particularis affirmatio particulariter quidem sibi ipsa convertitur, universali autem affirmationi per accidens, et rursus universalis negatio, loco principe sui recipit conversionem, ad particularem vero negationem per accidens converti potest. Affirma
Abbreviated transcription (Latin):
quaestionẽ quae eẽt dubitabilis ꝓpositio. Sed qm̃
ꝓpositio subiecto p̃dicatoq c̃star& quaestionẽ ꝗꝗ
diximꝰ subiecto p̃dicatoq ẽiungi. Pdicatũigͥ uł¬
subiectũ ħ ipsũ de qͦagit᷑ Nãcũ de alterutra
quaestionis parte dubitet᷑ id in hac ambigiitate
quaerit᷑ utrũ p̃dicatꝰ t̃minꝰ in eẽ subiedtouideat᷑
anminime Nã cũ omis quaestio in affirmationẽ

Expanded text:
quaestionem quae esset dubitabilis propositio. Sed quoniam quaestionem quae esset dubitabilis propositio. Sed quoniam propositio subjecto praedicatoque constaret, quaestionem quoque diximus subjecto praedicatoque conjungi. Praum est hoc ipsum de quo agitur. Nam cum de alterutra quaestionis parte dubitetur, in hac ambiguitate quaeritur utrum praedicatus terminus inesse subjecto videatur, an minime. Nam cum omnis quaestio in affirmationem
Abbreviated transcription (Latin):
ost diffinitionẽ lociatq argum̃ti. facit plenissimã
diuisionẽ locoꝵ. Ac pͥmũ qm̃ om̃is diuisio cuncta deb&
amplecti. neq suꝑfluũ quicquã int̃ponere nec omit¬
tere qđ sit necessariũ idtulli ꝓposita diuisione ꝑfe¬
cit dicens ex his locis quib: argum̃ta inclusa st̃. alios
in eo ipso deqͦagit᷑ herere alios extrinsecꝰ assumi Ni¬
hil pchiuc diuisioni posseuid& addi uł minui qđ o qͥdẽ
breuit̃ cuncta cõplectit᷑ Argum̃toꝵ iplociqͥcũq su¬
munt᷑. aut in ipso deqͦ agit᷑ herent. aut minime Idaut̃
minime. extrinsecꝰ positos ee designat Qđsiint̃ id
qđ dicimꝰ in ipsodeqͦagit᷑ herere argum̃tor docos &
ñ herere nihil mediũ int̃ affirmationẽ patq
negationẽ nulla medi&as cũq in ipso de qͦagit᷑
ñ herere locũ argum̃ti id sit extrinsecꝰ assumi. du¬
biũ ñ quinnihil int̃sit mediũ int̃ ea argum̃ ta
quoꝵ in ipsoherent locide qͦagit᷑ & ea quoꝵ extrin¬

Expanded text:
ost diffinitionem loci atque argumenti facit plenissimam divisionem locorum. Ac primum quoniam omnis divisio cuncta debet amplecti, neque superfluum quidquam interponere, nec omittere quid sit necessarium, id M. Tullius proposita divisione patefacit dicens: Ex his locis in quibus argumenta inclusa sunt, alios in eo ipso de quo agitur haerere, alios extrinsecus assumi. Nihil enim huic divisioni posse videtur addi vel minui, quandoquidem breviter cuncta complectitur. Argumentorum enim loci quicunque sumuntur, aut in ipso de quo agitur haerent, aut minime. Id autem minime extrinsecus positos esse designat, quod si inter id quod dicimus in ipso de quo agitur haerere argumentorum locos, et non haerere nihil est medium. Inter affirmationem enim atque negationem nulla est medietas. Cumque in ipso de quo agitur non inhaerere locum argumenti, id sit extrinsecus assumi, dubium non est quin nihil intersit medium inter ea argumenta quorum in hoc ipso haerent loci de quo agitur, et ea quorum extrin
Abbreviated transcription (Latin):
partes quȩdã totius libri eẽ uideant᷑. Alio tam̃ modo acceptȩ . ñ partes
totius sed partes partiũ sunt Oport& aũt̃ & omĩ a peculari qͣsi actu diuidan

Expanded text:
partes quaedam totius libri esse uideantur, alio tamen modo acceptae non partes partes quaedam totius libri esse uideantur, alio tamen modo acceptae non partes totius sed partes partium sint. Oportet autem non omnia speculari quasi actu diuidan
Abbreviated transcription (Latin):
nus in eo quodquid est delus ipsis p̃dicatur dequib species. Similit̃ aut̃ & si
quidest ut Anima alia potentia ÷ sapiendi alia sentiendi alia uege tan¬
di. Tot igitur modis cum tocũ dicatur. facienda totius diuisio est. Primo
quidẽ si continuũ fuerit in eas partes ex quibus totũ ip̾sum constare ꝑspicit᷑.
Aliter enĩ diusio ñ fit. Hominis enĩ corpꝰ in partes suas ita diuidesis. In
aput. in manꝰ hioracẽ pedes & siquo alio modo scđm ꝓpͥas partes fit recta di¬
uisio. Quorũ aũt̃ iultiplex est cõpositio. multiplex etiã duusio. ut ani¬
mal separatur quidẽ in eas partes quȩ sibi similes habent partes. in carnes
inossa. Rursus in eas q̃ sibisimiles ñ habent partes in manꝰ inpedes. Eodẽ quoq mͦ
& nauis. & domͦꝰ librũ qͦq inuersus. hos insermones hos etiã insillabas. sil¬
labas inlitteras soliumꝰ . Itaq: sit ut litterȩ & syllabȩ & nomina & uersus.

Expanded text:
n eo quod quid est de ipsis eisdem praedicatur de quibus et species; similiter autem et si  ut animae alia potentia est sapiendi, alia sentiendi, alia uegetandi. Tot igitur modis cum totum dicatur, facienda totius diuisio est primo quidem si continuum fuerit, in eas partes ex quibus ipsum totum constare perspicitur, aliter enim diuisio non fit. Hominis enim corpus in partes suas ita diuideres, in caput, manus, thoracem, pedes, et si quo alio modo secundum proprias partes fit recta diuisio. Quorum autem multiplex est compositio multiplex etiam diuisio, ut animal separatur quidem in partes eas quae sibi similes habent partes, in carnes, in ossa, rursus in eas quae sibi similes non habent partes, in manus, in pedes, eodem quoque modo et nauis et domus. Librum quoque in uersus atque hos in sermones, hos etiam in syllabas, syllabas in litteras soluimus, itaque fit ut litterae et syllabae et nomina et uersus
Abbreviated transcription (Latin):
ctam cõponit. Ut cũ dico Animaliũ alia sunt rationabilia alia inrationa
bilia. alia sunt mortalia alia immortalia : Animal & rationalis totũ est
Et rursus rationale mortalis & animalis & h̃tria hominis. Si uero in
definitione dicã. homo ẽ animalrationale mortale. tria hȩc unũ homi¬
nẽ iungunt. Quo circa pars ipsius & genus & differentia repperitur.
Sicigitur indiuisione genꝰ totũ est. species pars : Eodẽ quoq modo diffe¬
rentiȩ totũ partes in qͣ illaȩ diuiduntur. Indefinitione uero & genus &
disferentiȩ partessunt. definita ueros pecies. totũ: sed hȩo actenus:
uncdeea diuisione dicemꝰ quȩ̃ totius in partes: hȩc enĩ erat scđa
diuisio. post generis diuisionem : Quod enĩ dicimus totũ. multi plici¬
tor signisicamꝰ. Totũ nãq est qđ continuũ est ut corpꝰł linea. ł aliquid¬

Expanded text:
ctum componit, ut cum dico animalium alia sunt rationaliactum componit, ut cum dico animalium alia sunt rationaliasunt mortalia, alia immortalia'', animal rationalis totum est et rursus rationale mortalis, et haec tria hominis. Si uero in definitione dicam ''homo est animal rationale mortale'' tria haec unum hominem iungunt, quocirca pars ipsius et genus et differentia reperitur. Sic igitur in diuisione genus totum est, species pars, eodem quoque modo differentiae totum, partes in quas illae diuiduntur. In definitione uero et genus et differentiae partes sunt, definita uero species totum. Sed haec hactenus. Nunc de ea diuisione dicemus quae est totius in partes, haec enim erat secunda diuisio post generis diuisionem. Quod enim dicimus totum multipliciter significamus: totum namque est quod continuum est, ut corpus ue
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. aliȩ quarũ pars nihil extra significat. hoc ꝑtin& ad nomen. Nominis
enĩ pars. nihil extra designat. Eit igitur diffinitiosie: Nomen est uox signifi¬
catiua scđm placitũ sine tẽpore. cuius nulla pars extra significatiua est separa¬
ta. Uidesne igitur quã recta definitio constituta sit : Nã quod dixi. nomͤiem:
liter significantibus uocibus et a uerbis ꝓpͥetas nominis distributa ẽ : quod
eius partes extranihil signisicare ꝓposui. ab oratione distinxi cuius partes
aliquid separatȩ extra significant. Undefit ut quodcũq non fuerit.
illa desinitione claudatur. Et ubicũq ratiohȩc desinitionis aptabitur.
totũ conungant᷑. Sic ÷ diuisio quasi totũ soluatur in partes . & ẽsimilis
diuisiognr̃is totius diuisioni. diffininitio totius. cõꝑositio. Nãq: indiuisio¬
ne generis. animal totũ est hominis. Intrase enĩ cõplectitur hominẽ
indefinitione uero parsest. Speciẽ nãq genus cũ aliis differentiis iun¬

Expanded text:
tionem, ''aliae quarum pars extra nihil significat'', hoc pertinet ad nomen, nominis enim pars nihil extra designat. Fit igitur definitio sic: ''nomen est uox significatiua secundum placitum sine tempore, cuius nulla pars extra significativa est separata''. Videsne igitur quam recta definitio constituta sit? Nam quod dixi ''uocem'' a liter significantibus uocibus et a uerbis proprietas nominis distributa est, quod eius partes extra nihil significare proposui ab oratione disiunxi, cuius partes aliquid separatae extra significant. Vnde fit ut quodcumque nomen fuerit illa definitione claudatur et ubicumque haec ratio definitionis aptabitur itotum coniungant, et sic est diuisio quasi totum soluatur in partes, et est similis diuisione generis animal totum est hominis. Intra se enim complectitur hominem. In diffinitione vero pars est, specie namque genus cum aliis differentiis jun
Abbreviated transcription (Latin):
sitionẽ hominũ nomini congruit: Quo circa duas has differentias significatiuã
Distribuo itũm differentiã q̃ ẽ scđm positionẽ uocũ & dico scđm positionẽ: Uocum
significatiuarũ. aliȩ sunt cũ tẽpore aliȩ sine tẽꝑe : & differentia qͥdẽ cũ temꝑe.
nomini non iungitur. id circo qđ uerborũ est consignificare tẽꝑa. nominum
uero minime Restat gͦ ut congruat illa differentia q̃ ẽ sine tẽꝑe. Iungo has dif
Sedrursus mili non plena conclusio desinitionis occurrit. Potest eiũ & uox
& significatiua & scđmpositionẽ & sine tẽpore eẽ & nomen ñ eẽ unũ. sed no¬
mina uincta q̃ estoratio ut Socrates cũ platone & discipłis. Sed quã ꝗ imper¬
fecta qͥdẽ liȩcsit oratio. tamen est oratio. Quo circa. ultima differentia quȩ est sine
tẽpore. aliis differentiis diuidenda est. & dicemꝰ. Uocũ significatiuarũ scđm¬

Expanded text:
sitionem hominum nomini congruit. Quocirca has duas differentias significativam Distribuo iterum differentiam quae est secundum positionem, et dico: secundum positionem vocum significatiuarum aliae sunt cum tempore, aliae sine tempore'', et differentia quidem cum tempore nomini non iungitur idcirco quod uerborum est consignificare tempora, nominum uero minime; restat ergo ut congruat illa differentia quae est sine tempore. Iungo igiSed rursus mihi non plena conclusio definitionis occurrit, potest enim uox et significatiua et secundum positionem et sine tempore esse et nomen non esse unum sed nomina iuncta, quae est oratio, ut ''Socrates cum Platone et discipulis'', sed quamquam imperfecta quidem sit haec oratio, tamen est oratio. Quocirca ultima differentia quae est sine tempore aliis item differentiis diuidenda est, et dicemus ''uocum significatiuarum s