comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Osalmus iste pertinens ad nume¬
rum canticorum graduũ. de quo
titulo in aliis iam multa diximus & re¬
petere nolumus. Neuos obtundamur
potius quam instruamus. Docet nos
ascendentes &leuantes animas nr̃as
addnm dm̃nr̃m. affectu caritatis
atq pietatis. Non intendere in ho¬
mines qui prosperantur in hoc sae¬
culo felicitate falsa atq uentosa. &
prorsus seductoria. ubinihil aliud
nutriunt quam superbiam : & cor
eorum congelȩscit aduersus dm̃: &
fit durum aduersus imbrem gratiae
ipsius nefructum ferat Piresu¬
mentes enim omnia sibi abundare
quaeuidentur huic uitae necessa¬
ria & ultraquam necessaria : ex¬
tolluntur:. Et cum sint homines per
iniquitatem inferiores omnib homi¬
nibus . per superbiam superiores se
putant omnibus hominibus : atq
utinam sicut alios uelhomines se. eẽ.
deputarent: Hos autem aliquando
intuendo &nimis ad tendendo etiam¬
illi quidm̃ colunt. fluctuant & nu¬
tant : quasi perierit merces ipsorum:

Expanded text:
 Psalmus iste, pertinens ad nume Psalmus iste, pertinens ad numerum canticorum graduum de quo titulo in aliis jam multa diximus, et repetere nolumus, ne vos obtundamus potius quam instruamus, docet nos ascendentes et levantes animas nosDeum nostrum affectu charitatis atque pietatis, non intendere in homines qui prosperantur in hoc saeculo felicitate falsa atque ventosa et prorsus seductoria; ubi nihil aliud nutriunt quam superbiam, et cor eorum congelascit adversus Deum, et fit durum adversus imbrem gratiae ipsius, ne fructum ferat. Praesumentes enim omnia sibi abundare, quae videntur huic vitae necessaria, et ultra quam necessaria, extolluntur; et cum sint homines per iniquitatem inferiores omnibus hominibus, per superbiam superiores se putant omnibus hominibus. Atque utinam vel sicut alios homines se esse deputarent. Hos autem aliquando intuendo et nimis attendendo, etiamilli qui Deum colunt, fluctuant et nutant, quasi perierit merces eorum
Abbreviated transcription (Latin):
semtractaturus. nisi ad iuuari uo¬
lens studio fidei & orationum ur̃x¬
rum Meministis enim me pro¬
misisse uobis dehoctractare : quod
dictum est in euangelio: Lex per
mor sendata . ẽ. gratia & ueritas per
homines heretici maxime mani¬
chei reprehendere legem & dicere :¬
quia non ds̃ illam dedit : Exponen¬
dus est enim locus iste : ut cognoscatur
quia & legem ds̃ dedit &lex permos¬
sendata est: ut non saluaret propter
certam causam: Non saluauit lex :
ut lator legis ipse imperator deside¬
rarctur : qui indulgentiam daret
peccantibus. & dataquidem lex esset
per ihm̃ xpm̃ fieret: Ad hoc inten¬
tos uos facere uolui : ad erit dñi mise¬
ricordia non exmeritis nr̃is: sed for¬
te promerito desiderii ur̃i : Neq: ex
facultatib nrĩs. sed ex abundantia
donorum suorum : ut sic tractetur
ressatis necessaria hominib: positis
innouo testamento: ut omnino nul¬
las latebras inueniat inimicus : ubi
se occultet ad decipiendos fideles:

Expanded text:
sem tractaturus, nisi adjuvari vosem tractaturus, nisi adjuvari volens studio fidei et orationum vestrarum. Meministis enim me promisisse vobis de hoc tractare quod dictum est in Evangelio, «Lex per Moysen data est; Gratia et veritas per homines haeretici, maxime Manichaei, reprehendere Legem, et dicere quia Deus illam non dedit. Exponendus est enim locus iste, ut cognoscatur quia et Legem Deus dedit, et Lex per Moysen data est; ut non salvaret, propter certam causam. Non salvavit Lex, ut lator Legis ipse Imperator desideraretur, qui indulgentiam daret peccantibus; et data quidem Lex esset per Jesum Christum fieret. Ad hoc intentos vos facere volui. Aderit Domini misericordia, non ex meritis nostris, sed forte pro merito desiderii vestri; neque ex facultatibus nostris, sed ex abundantia donorum suorum: ut sic tractetur res satis necessaria hominibus positis in novo testamento, ut omnino nullas latebras inveniat inimicus, ubi se occultet ad decipiendos fideles.
Abbreviated transcription (Latin):
Namsi adiutorium hoc non essei.
Nonquidem aeterna maneret mus¬
cipula: Sed cum captus esset: contere¬
retur passer: Nam uita ista transitu¬
ra est: & qui dulcedine eius capti fue¬
rint. & per hanc dulcedinem offende¬
rint dm̃ : cum istauita transibunt:
Nam conteretur muscipula: cesti es¬
tote: Omnis dulcedo untae istius prac¬
sentis nonerit impleta soste loci sui :
sed opus est non haerere : ut quando
conteretur muscipula: tunc exultes
& dicas : Muscipula contrita est : &
nos eruti sumus Sed neputes te ui¬
ribus tuis hoc posse : ad tende: esto
pius ut eruaris: Namsi superbie¬
ris inmuscipulam cadis : Et dic ad¬
iutorium nrm in nomine dñi qui
fecit caelum & terram: Psalmus . IN.¬
tractatus est: & quantum dñs adiu¬
uare dignatus est ut puto expositus.
crastino etiam die sermonem deberi
caritati uite optime nostis: Ad esto¬
te & adiuuate nos orationibus urĩs:
pollicitationis enim nostrae memi¬
nisse debetis : Nec dicerem quid es¬

Expanded text:
Nam si adjutorium hoc non esset, non quidem aeterna maneret muscipula; sed cum captus esset, contereretur passer. Nam vita ista transitura est; et qui dulcedine ejus capti fuerint, et per hanc dulcedinem offenderint Deum, cum ista vita transibunt. Nam conteretur muscipula; certi estote: omnis dulcedo vitae istius praesentis non erit, impleta sorte loci sui; sed opus est non haerere, ut quando conteretur muscipula, tunc exsultes et dicas, «Muscipula contrita est, et nos eruti sumus.» Sed ne putes hoc viribus tuis te posse, attende cujus est opus ut eruatis nam si superbieris, in muscipulam cadis, et dic, «Adjutorium nostrum in nomine Domini, qui fecit coelum et terram.» 14. Psalmus tractatus est, et quantum Dominus adjuvare dignatus est, ut puto, expositus. Crastino etiam die sermonem deberi Charitati vestrae optime nostis; adestote, et adjuvate nos orationibus vestris. Pollicitationis enim nostrae meminisse debetis; nec dicerem quid es
Abbreviated transcription (Latin):
niex insipientib: mulieribus Adam
patris reppulit euam tamquã di
Sufficit quod propter te
mostalis effectus sum Calueris
inparediso. sediuinceris instertore
Magna gurtia dĩ. sedunde hoc as
Nisi quia ros hermon complue rtet
ulam animam Seddentet dñs sua e¬
uitatem. ut tente nite daree stuctum
suum: In noctibus extollite manus
uiões in sc̃a. &benedicite dnm

Expanded text:
na ex insipientibus mulieribus.» Adam na ex insipientibus mulieribus.» Adam putris repulit Evam, tanquam dicens: Sufficiat quod propter te mortalis effectus sum. Valueras in paradiso, sed vinceris in stercore. Magna gratia Dei! Sed unde hoc, nisi quia ros Hermon compluerat illam animam, et dederat Dominus suavitatem, ut terra nostra daret fructum suum ? «In noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dom
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo inquis uita maledico. quia ad¬
tenditur uitatua &cdicitur. ecce christi¬
atius ecce quales sunt xp̃iani. blasphe¬
matur propter te xp̃s. Ecce cum
uitatua maledicit. quid prod ẽ. qđ
linguatua benedicit Benedicite
ergo dñm. quando  innoctibus
Quando benedixit iob. quando tris¬
tis nox estet Ablatasunt omnia
quae possidebatur. ablatis filus qui¬
b: seruabantur. quam tristis nox.
uideamus si non in noete benedicit
Dñs dedit dñs abstulit. sicut dñõ
placuit ita factum . ẽ. sit nomendñ
benedictum. Quanox atris pertus¬
sus uulnere. acapite usq ad pedes
putre factus liquescebat inse. Tunc
cum eua ausa ẽ temptare. dic ali¬
quid indm̃tuum & morere. Audi
benedicentem innoctibus. Locuta
es inquit quasi una ex insipientibus
mulieribus. Sibona suscepimus de
manu dñi. mala nonto lenrmus.
manus unes in scã. & benedicite dnm̃
quid dixit iob. locuta ẽ tam quãu¬

Expanded text:
Quomodo, inquis, vita maledico? Quia atQuomodo, inquis, vita maledico? Quia attenditur vita tua, et dicitur: Ecce christianus, ecce quales sunt Christiani. Blasphematur propter te Christus. Ecce cum vita tua maledicat, quid prodest quod lingua tua benedicit? Beergo Dominum. Quando? In noctibus. Quando benedixit Job, quando tristis nox erat? Ablata sunt omnia quae possidebantur, ablati filii quibus servabantur. Quam tristis nox? Sed videamus si non in noctibus benedicit: Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Quam nox atra! Percussus ulcere a capite usque ad pedes, putrefactus liquescebat in se. Tunc Eva ausa est eum tentare: «Dic aliquid in Deum tuum, et morere.» Audi benedicentem in noctibus: «Loes, inquit, tanquam una ex insipientibus mulieribus. Si bona suscepimus de manu Domini, mala cur non toleramus manus vestras in sancta, et benedicite Dominum.» Quid dixit Job? «Locuta es tanquam u
Abbreviated transcription (Latin):
dabunt te: Quitunc benedicturi
Osunt sine defectu. hic incipiunt bene¬
dicere dm̃m. hinc intribulationib
intemptationibus. immolestus.
inter aduersitates saeculi. inter in¬
sidias inimici. interficudes & im¬
pecus diaboli. Hoc .ẽ. eccenunc
quia dictum est dequodam qui arehan
eum. & gaudio gaud& propter uocem
inatrus domus dĩ nr̃i. IN NOCTIS
EXTOLLITE MANUS URAS
IN SC ETBENE DICITE DÑM
Facile ẽ benedicere in diebus. Quid
Iẽ indiebus : inreb prosperis Nox
enĩ tristis res est. Dies. res estlaeta.
Quando tibi bene est. benedicis dnm̃
quando filium desideras & nascitur. be¬
nedicis dñm Libenrta ẽ uxortua¬
nedicis dnm̃ Egrotabat filius. libere¬
tur. benedicis dnm. Egro tabat filius.
foste quaesisti mathematicum. sostile¬
gum. foste non delingua sed demorib
tus exiit maledictio in dño. exut de
moribus &uitatua Noli gloriari.
quia lingua benedicis. siuita maledicis

Expanded text:
dabunt te» . Qui tunc benedicturi dabunt te» . Qui tunc benedicturi sunt sine defectu, hic incipiunt benedicere Dominum; hic in tribulationibus, in tentationibus, in molestiis, inter adversitates saeculi, inter insidias inimici, inter fraudes et impetus diaboli. Hoc est, «Ecce nunQuia dictum est de quodam, qui archaneum, et gaudio gaudet propter vocem in atriis domus Dei nostri, in noctibus extollite manus vestras in sancta, et benedicite Dominum.» Facile est benedicere in diebus. Quid est, in diebus? In rebus prosperis. Nox enim tristis res est; dies res est laeta. Quando tibi bene est, benedicis Dominum. Quando filium desideras et nascitur, benedicis Dominum. Liberata est uxor tunedicis Dominum. Aegrotabat filius, liberatur; benedicis Dominum. Aegrotabat filius; forte quaesisti mathematicum, sortilegum: forte non de lingua, sed de moribus tuis exiit maledictio in Dominum; exiit de moribus et vita tua. Noli gloriari quia lingua benedicis, si vita maledicis.
Abbreviated transcription (Latin):
Quare addidit inatrus.e Atria ã¬
pliora spatia domus intelliguntur. Qui
stat inatrus non angustatur. Non pre¬
mitur. Quomodo delectatur in latitu¬
dine mane & potes diligere inimicũ
tuum. quia non ea diligis ubi ab inimico
angustias patieris. Quomodo intelli¬
geres stare in atrus : Sta in caritate.
& stas in atriis Incaritate. latitudo ẽ.
INodio angustia. Audi apostolum.
irc. & indignatio. tribulatio & angus¬
tia. in omni anima hominis opestentis
iNtellege latitudinem: Ubi audis la¬
titudinem. intellige atria dnĩ. Et
habebis uerem benedictionem dñi.
quando non maledicis in imicis. Allo¬
quitur enimsp̃s eos quipatiunt ir tri¬
bulationem ut glorientur in tribula¬
tionib:. & dicit eis. Eccenun obene¬
dicite dnm. omnes serui dm̃i: Quid.
.e. ecce nunc in hoc tempore nam p̾
acta tribulatione manifestum est.¬
quia benedictionem dñi uocabimus
& dictum est. beati quihabitant in
domotua insae cula saeculorum lau¬

Expanded text:
Quare addidit, «in atriis?» Atria amQuare addidit, «in atriis?» Atria ampliora spatia domus intelliguntur. Qui stat in atriis, non angustatur, non premitur; quodam modo dilatatur. In latitudine mane, et potes diligere inimicum tuum; quia non ea diligis, ubi ab inimico angustias patiaris. Quomodo intelligeris stare in atriis? Sta in charitate, et stas in atriis. In charitate latitudo est, in odio angustia. Audi Apostolum: «Ira et indignatio, tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis intellige latitudinem; ubi audis latitudinem, intellige atria Domini; et habebis veram benedictionem Domini, quando non maledicis inimicis. Alloquitur enim Spiritus eos qui patiuntur tribulationem, ut glorientur in tribulationibus; et dicit eis, «Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini.» Quid est, «Ecce nunc?» In hoc tempore. Nam post transactas tribulationebenedictioni Domini vacabimus, ut dictum est: «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saecuculorum lau
Abbreviated transcription (Latin):
dicis. & corde maledicis. õresuobene¬
dicebant : & cordesuo maledicebant:
Numquid uerba nx sunt. signifi¬
cati sunt quidam benedicis dnm cum
oras & sequeris in p̃ceptatua. & maledi¬
cis inimicotuo. hoc. ẽ. quod audisti ab
ipso dño: Diligite inimicos ur̃os:
Si autem facias & diligas inimicũ tuũ
& ores proeo. ibi mandabit dñs bene¬
dictionem suam: IBI HABE¬
BISUTTAM IN SAECULŨ.
Id .ẽ. in aeternum: Multi enĩ aman¬
tes uitam istam: maledicunt inimicis
suis: Pro quare: Nisi proista uita.
nisi procommodis saecularibus. ubi
te angustauit in imicus tuus ut cogaris
maledicere intentr angustatus es: mi¬
gra. habita incaelo: Quomodo inqui¬
es habito in caelo : homo carne indutus
carne deditus . Corde prrecede: ut¬
prosequaris corpore: Noli surdus au¬
angustauit in caelo. Et ideo bene se¬
quitur alius psalmus: ECCENU¬
NCBENEQ CITE DÑM
OMNES SERUI DÑI.
QUI STATIS IN DOMO
DÑI. INATRIIS DOM:
DINOSTRI

Expanded text:
dicis, et corde maledicis. «Ore suo benedicis, et corde maledicis. «Ore suo benedicebant, et corde suo maledicebant» . Numquid verba nostra sunt? Significati sunt quidam. Benedicis Dominum, cum oras; et sequeris in prece tua, et maledicis inimico tuo. Hoc est quod audisti ab ipso Domino, «Diligite inimicos vestros?» Si autem facias, et diligas inimicum tuum, et ores pro eo, «ibi mandavit Dominus benedictionem suam;» ibi habebis «vitam in saeculum,» id est in aeternum. Multi enim amantes vitam istam, maledicunt inimicis suis: pro qua re, nisi pro ista vita, nisi pro commodis saecularibus? Ubi te angustavit inimicus tuus, ut cogaris maledicere? In terra angustatus es; migra, habita in coelo. Quomodo, inquies, habito in coelo, homo carne indutus, carni deditus? Corde praecede, quo sequaris corpore. Noli surdus auangustabit in coelo. Et ideo bene sequitur alius psalmus: INnc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri.»
Abbreviated transcription (Latin):
de illis dicant. Quomodo in iunc ture
inquietum iumentum. Nonsolũ non
tiochit. sed & firengit calcib quo diunc¬
tum. est. Si autem hab& torem her¬
mon quidescendit super montem sion.
qui&cus: placatus. humilis. toleitens:
promurmure precem fundit : Nam¬
omnes murmuratores. magnifice
de scripti sunt quodam loco scriptunx¬
rum: Prcecordia fatus. sic ut rota
carri: Quid ẽ. prcecordia fatui sicut
rota carri: foenum postat. & mur¬
mustet: Non enim potest rota car¬
riquiescere amurmure: Sic sunt
multi fuetres nonhabitant in uno:
Nisi corpore: Sed qui sunt quihabi
scripti sunt : qui pertineant ad barbã
qui pestineant adorem uestimenti:
quinumerentur inter montes sion:
Et si sunt ibi alii mur muratores.
bitant in unum: Ibi pracecepit bene¬
dictionem. ibi benedicunt dnm quiha¬
bitant concorditer: Nam in discordia :¬
on on benedicis dñm: Sine causa dicis.
quia linguatua sonat benedictionem
dñi: sed corde nonsones: Ore bene¬

Expanded text:
de illis dicant; quomodo in junctura de illis dicant; quomodo in junctura inquietum jumentum non solum non trahit, sed et frangit calcibus quod junctum est. Si autem habet rorem Hermon, «qui descendit super montes Sion,» quietus, placatus, humilis, tolerans, pro murmure precem fundit. Nam murmuratores omnes magnifice descripti sunt quodam loco Scripturarum: «Praecordia fatui sicut rota carri» . Quid est, «Praecordia fatui sicut rota carri?» Fenum portat, et murmurat: non enim potest rota carri quiescere a murmure. Sic sunt multi fratres; non habitant in unum nisi corpore. Sed qui sunt qui habiscripti sunt, qui pertineant ad barbam, qui pertineant ad oram vestimenti, qui numerentur inter montes Sion. Et si sunt ibi alii murmuratores, bitant in unum. Ibi praecepit benedictionem, ibi benedicunt Dominum qui habitant concorditer. Nam in discordia non benedicis Dominum. Sine causa dicis quia lingua tua sonat benedictionem Domini, si corde non sones: ore bene
Abbreviated transcription (Latin):
do iam dies incipiunt crescere : Audi
ipsum iohannẽ confitentem :: Illum
opost& crescere : me autemminui:
Et passiones ipsorum. hoc indicant:
Dñs incruce exaltatus est. ille caeso
capite deminutus: Ergo lumen ex al¬
tatum . xp̃s. inde . ẽ. ros hermon: Sed
quicumq uultis habitare in unum. op¬
taterorem istum conpluimini inde:
Alioquin non potueritis tenere : quod
profitemini: Nec profiteri nec audi¬
re poteritis: Nisi ille in tonuerit.
Nec permanere poteritis. Nisi eius
sagena nondesit uobis: Ipsa enĩ sage¬
na. descendit super monte sion : Iam
montes sion. magni insion: Quid .ẽ.
sion ecdesia : Et qui ibi sunt : montes
magni: Quos significant montes. hos
significat barba: hos significat ore
uestiments̃: Barba non intelligitur.
nui perfectis: Nonergo habitant in u¬
num. Nisi in quib: perfecta fuerit ca¬
ritas christiana: Nam in quib: non .ẽ.
perfecta caritas xp̃i. & cum in uno sint¬
sua turbant c&ceros. Et quae sunt

Expanded text:
do jam dies incipiunt crescere. Audi do jam dies incipiunt crescere. Audi ipsum Joannem confitentem: «Illum oportet crescere, me autem minui» . Et passiones ipsorum hoc indicant. Dominus in cruce exaltatus est; ille caeso capite deminutus. Ergo lumen exaltatum, Christus: inde est ros Hermon. Sed quicumque vultis habitare in unum, optate rorem istum, compluimini inde. Alioquin non poteritis tenere quod profitemini, nec profiteri audere poteritis, nisi ille intonuerit; nec permanere poteritis, nisi ejus sagina non desit vobis: ipsa enim sagina descendit super montes Sion. 12. Jam «montes Sion,» magni in Sion. Quid est Sion? Ecclesia. Et qui ibi sunt montes? Magni. Quos significant montes, hos significat barba, hos significat ora vestimenti. Barba non intelligitur nisi in perfectis. Non ergo habitant in unum, nisi in quibus perfecta fuerit charitas Christi. Nam in quibus non est perfecta charitas Christi, et cum in uno sintsua turbant caeteros, et quaerunt quid
Abbreviated transcription (Latin):
nascitur Damnatus. dedam nato
Et addidit. male uiuendo suꝑ adam.
quid enim boni meruit adam. & ta¬
men misericors amauit. &sponsus di¬
lexit. Non pulchra. sed ut facen&
pulchrarm: Ergo giactiam dĩ dixit
rorem hermon:: Sed hermon quid
sit. Nosse debetis: Mons .ẽ. quidã
longe disiunctus abhierus alem: id .ẽ.
asion: Itaqi mirum .e. quod sic aiti
Sicut ros hermon quod descendit
supermontem sion. cum mons her¬
mon longe sit disiunctus abhierus alẽ.
Nam troensiordanem. eẽ. dicitur:
Ergo aliquid interp̃tationẽ hermon
quaerinus: Nomen enĩ hebreum .ẽ.
& habemus interp̃tationẽ ab eis qui il¬
lã linguã nouerunt : Hermon inter¬
p̃tari dicitur. lumen ex altatũ: Axpõ
tum est primo incruce. postea in cae¬
lo Ex altatus incruce. cum humilia¬
n&ur: Sed humiliatio illius. Non po¬
tuit nisi alta esse: Hominis dispensa¬
tio. minus minusq fiebat Quae sig¬
nificabatur in iohanne dĩ dispensatio.
natus est. sicut tracdit ecdesia . uiii

Expanded text:
nascitur, damnatus de damnato, et addidit male vivendo super Adam. Quid enim boni meruit Adam? Et tamen misericors amavit, et sponsus dilexit, non pulchram, sed ut faceret pulchram. Ergo gratiam Dei dixit rorem Hermon. 11. Sed Hermon quid sit, nosse debetis. Mons est quidam longe disjunctus ab Jerusalem, id est a Sion. Itaque mirum est quod sic ait, «Sicut ros Hermon, qui descendit super montes Sion;» cum mons Hermon longe sit disjunctus ab Jerusalem: nam trans Jordanem esse dicitur. Ergo aliquid interpretatione Hermon quaeramus. Non enim hebraeum est, et habemus interpretationem ab eis qui illam linguam noverunt. Hermon interpretari dicitur, Lumen exaltatum. A Christo tum est? Primo in cruce; postea in coelo. Exaltatus in cruce, cum humiliaretur; sed humiliatio illius non potuit nisi alta esse. Hominis dispensatio minus minusque fiebat, quae significabatur in Joanne; Dei dispensatio inatus est, sicut tradit Ecclesia, octavo
Abbreviated transcription (Latin):
noster.ẽ: cum saluat nos &regit nos
Quomodo & dñs nr̃. filius autem patris:
Ap̃s autem & noster. & patris : Nam
si patris xp̃s noness&. Nondicer&cur
superius. propter dauid seruum tuum
ne auestas faciem xp̃itui: Super ip¬
sum autem efflorebit scĩficatiomea.
super xp̃m flor& : Nemo hominũ illã
sibi sumat: quia ipse scificat: Alio quin
nonerit uerum: super ipsum autem flo¬
rebit scificatiomea: Gloria scĩficatio¬
nis florebit. scĩficatio ergo xp̃i. in ipso
Florebit enim quod dixit: ad gloriã
uult pestinere: Quando enim florent
arbores . tunc pulchrae sunt: Ergo
sc̃ificatio in baptismo unde flor& & cla¬
r&c. unde cess&c mundus huic pulchritu¬
dini. quia inxp̃o flor&: Nam pone
illam in hominis potestate. quomodo
flor& quando omnis caro foenum. &
omnis claritas carnis ut flos foeni

Expanded text:
oster est, cum salvat nos et regit nos, quomodo et Dominus noster, Filius autem Patris; Christus autem et noster et Patris. Nam si Patris Christus non esset, non diceretur superius, «Propter David servum tuum, ne avertas faciem Christi tui. Super ipsum autem florebit sanctificatio mea.» Super Christum floret. Nemo hominum illam sibi assumat, quia ipse sanctificat; alioquin non erit verum, «Super ipsum autem florebit sanctificatio mea.» Gloria sanctificationis florebit. Sanctificatio ergo Christi in ipso «Florebit» enim quod dixit, ad gloriam vult pertinere: quando enim florent arbores, tunc pulchrae sunt. Ergo sanctificatio in Baptismo; inde floret mundus huic pulchritudini? Quia in Christo floret: nam pone illam in hominis potestate; quomodo floret, quando oomnis gloria ejus quasi flos foeni.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. quise ab unitate p̃ciderunt: Me¬
rito illis displic& nomen monachorũ:
quia illi nolunt habitare in unũ cum
frctribus: sed sequentes donatũ xpm̃
dimiserunt. : Hoc denuo & deunoso¬
lo audiuit caritas ure: Iam iocunde¬
tur cumpsalmo. ut sequentia uide a¬
mus. breuis est. Potest anobis curri.
quantum dñs suggerit: Puto enim
ex his quaedicta sunt: patere posse
quae secuntur : quam uis illa uideant᷑¬

Expanded text:
tatis, qui se ab unitate praeciderunt. Metatis, qui se ab unitate praeciderunt. Merito illis displicet nomen monachorum, quia illi nolunt habitare in unum cum fratribus; sed sequentes Donatum, Christum dimiserunt. Haec de uno, et uno solo audivit Charitas vestra; jam jucundemur cum Psalmo, ut sequentia videamus. Brevis est; potest a nobis curri, quantum Dominus suggerit. Puto enim ex his quae dicta sunt, patere posse quae sequuntur, quamvis illa videant
Abbreviated transcription (Latin):
unde appellocis. quia dixit apostolus
bonum cestam̃ cestaui: Quare ergo &
nos non appellemus monachos: cum dic̃
psalmus ecce quam bonum & quãio cun¬
dum habitare fractres mnunum. Mo¬
nos enim. unus dicitur: & Nonunus
quomodo cumq: Nam & inturba . ẽ.
unus: sed una cum multis: Vnus dici
est. Quiergo sic uiuunt in unũ ut u¬
nũ hominẽ faciant. ut sit illis uere
quomodo scriptum. ẽ. una anima
& unum cor. Multa corporte. sed
non multae animae Multa corpo¬
iac. sed non multa corda Recte dica¬
tur monos. id .ẽ. unus solus Vnde
ille unus sanabatur inpiscinã: Res¬
pondeant nobis etexponant. qui in¬
sultant nomina monachorũ Quare
ille qui inuentus. ẽ. triginta quattu¬
or annos habens in infirmitatẽ hoc
respondisse dño. cum mota fuerit a qua
Non habeo quime deponat. alius ante
me descendit. Descenderaet unus.
iam alius non descendebat. Vnusso¬
lus sanabatur. unitate ecclesiae figu¬
ybebat. Merito insultant Nomini uni¬

Expanded text:
unde appelletis, quia dixit Apostolus, unde appelletis, quia dixit Apostolus, «Bonum agonem certavi.» Quare ergo et nos non appellemus monachos, cum dicat Psalmus, «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum?» Μόνος enim unus dicitur: et non unus quomodocumque; nam et in turba est unus, sed una cum multis unus dici pest. Qui ergo sic vivunt in unum, ut unum hominem faciant, ut sit illis vere quod scriptum est, «una anima et unum cor;» multa corpora, sed non multae animae; multa corpora, sed non multa corda; recte dicitur μόνος, id est unus solus. Unde et ille unus sanabatur in piscina. Respondeant nobis et exponant, qui insultant nomini monachorum, quare ille qui inventus est triginta octo annos habens in infirmitate, hoc respondisset Domino: «Cum mota fuerit aqua, non habeo qui deponat me; alius ante me descendit» . Descenderat unus, jam alius non descendebat. Unus solus sanabatur; unitatem Ecclesiae figurabat. Merito insultant nomini uni
Abbreviated transcription (Latin):
cestant aduersus diabolum & p̃ualent.
milites xp̃i a gonistici appellantur:
Vtinam ergo milites xp̃i essent.¬
& nonmilites diaboli: A quibus plus
timetur dõ laudes. quamfremitus leo¬
nis. Hi &iam insultare nobis nobis
audent. quia fuctres cum audent ho¬
mines. dõ giaxtias dicunt. Quidẽ. in¬
quiunt dõ gractis. Itane surdus es.
ut nescias quid sit dõ gractias. Quidic̃
dõ gretias. giactias agit dõ: Cide si ñ
deb& fracter dõ gractias agere. quan¬
do uidet fractremsuum: Nonenim
ẽ. locus grartulationis. quando se
inuicem uident quihabitant inixpõ
Et tamen uos dõ gractias nostrum
ridetis. dõ laudes ur̃m plonent homi¬
mines: Sed ceste redditis irtionem
denomine. quare appelles agonisticos:
Ita fiat ut apellas. ita fiat omnino faue¬
mus: Pacestec dñs ut illi contrax diabo¬
lum cestent. & non controc xp̃m. cuius
ꝑsequentur ecclesiam: Tamen quiacer¬
tant. dicis agonisticos: Et iuenisti

Expanded text:
certant adversus diabolum, et praevalent, certant adversus diabolum, et praevalent, milites Christi agonistici appellantur. Utinam ergo milites Christi essent, et non milites diaboli, a quibus plus timetur, Deo laudes, quam fremitus leonis. Hi etiam insultare nobis audent, quia fratres, cum vident homines, Deo gratias dicunt. Quid est, inquiunt, Deo gratias? Itane surdus es, ut nescias quid sit, Deo gratias? Qui dicit, Deo gratias, gratias agit Deo. Vide si non debet frater Deo gratias agere, quando videt fratrem suum. Num enim non est locus gratulationis, quando se invicem vident qui habitant in Christo? Et tamen vos Deo gratias nostrum ridetis: Deo laudes vestrum plorant homines. Sed certe reddidistis rationem de nomine, quare appelletis agonisticos. Ita fiat, ut appellatis; ita fiat, omnino favemus. Praestet Dominus ut illi contra diabolum certent, et non contra Christum, cujus persequuntur Ecclesiam. Tamen quia certant, dicitis agonisticos: et invenistis
Abbreviated transcription (Latin):
abstulit: sicut dño placuit ita factũ. ẽ:
sit nomendñi benedictum: Impletũ
ẽ. in eo quod cotidie cantamus. si & mo¬
ribus consonemus: Benedicam dnm̃
in omni tempore : semper laus eius
in oremeo Ergo in istis trib nomi¬
minibus. significata sunt tria geneste
hominum. Et in illis trib rursus in
euangelio quae commemoret: Quid
ergo dicunt illi. qui nobis denomine
monachorum insultant. fostasse
dicturi sunt: Nostri nonuocantur
curum cilliones: uos illos ita appella¬
tis contumelioso nomine. Nam nos
eos ita non uocamus : DicaNt quideos
uocent. & audi&is: Ago nisticos eos
uocant. fatemur & nos honesto no¬
mine: si res conueni&. Sed interĩ
illud uideat sc̃itas uñr qui n obis dicunt
ostendite ubi seriptum sit nomen mo¬
nachorum: ostendant ubi scriptum
sit nomen a gonisticorum: sic eos in¬
quiunt appellamus propter agonẽ
Cestant enim &dicit apostolus: Cer¬
tamen bonum cestaui: quia sunt qui

Expanded text:
abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: abstulit; sicut Domino placuit, ita factum est: sit nomen Domini benedictum» . Impletum est in eo quod quotidie cantamus, si et moribus consonemus: «Benedicam Dominum in omni tempore; semper laus ejus in ore meo» . Ergo in istis tribus nominibus significata sunt tria genera hominum, et in illis tribus rursus in Evangelio, quae commemoravi. 6. Quid ergo dicunt illi qui nobis de nomine monachorum insultant? Fortasse dicturi sunt: Nostri non vocantur circumcelliones: vos illos ita appellatis contumelioso nomine; nam nos eos ita non vocamus. Dicant quid eos vocent, et audietis. Agonisticos eos vocant. Fatemur et nos honesto nomine, si et res conveniret. Sed interim illud videat Sanctitas vestra: qui nobis dicunt, Ostendite ubi scriptum sit nomen monachorum, ostendant ubi scriptum sit nomen agonisticorum. Sic eos, inquiunt, appellamus propter agonem. Certant enim; et dicit Apostolus, «Certamen bonum certavi» . Quia sunt qui
Abbreviated transcription (Latin):
inuentus aurum aurita Quamquie¬
tus ertt . qui & in terleones securus
eract : Ergo in nomine danibelis.
qui &iam uir desideriorum . ẽ. appel¬
latus. sed utiq castorum atq scõrũ
significant serui dĩ: dequib: dicitur
ecce quambonum & quam iocundũ.
habitare fioctres in unum: In nomi¬
ne iob. significantur una illa demo¬
lendino quae assumitur: Habebat
renim uxorem: habebat filios. habebat
multas diuitias: Et tam multa ha¬
bebat in isto saeculo: ut dibolus hoc
ei obicer&. quia nongratis. sed prop¬
terea quae accepenxt colebat dm̃:
Hoc obiecit aduersarius scõ uiro:
& in tẽptationib: suis probatus est
quamgnatis iob colere dm̃. & propt̃
illa quae accepertet: sed propter cum
quidederet: Amissis itaq omnibus
repentina ad flictione & temptatione:
amissa hereditate : amissis heredibus:
sola coniuge sibi relicta. Non ad con¬
solationẽ sed ad temptationem : Ait¬
inquit quod nostis: Drĩs dedit dñs

Expanded text:
inventus aurum obrizum. Quam quieinventus aurum obrizum. Quam quietus erat, qui et inter leones securus erat ! Ergo in nomine Danielis, qui etiam «vir desideriorum» est appellatus ; sed utique castorum atque sanctorum, significantur servi Dei, de quibus dicitur, «Ecce quam» «bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» In nomine Job significatur una illa de molendino quae assumetur. Habebat enim uxorem, habebat filios, habebat multas divitias; et tam multa habebat in isto saeculo, ut diabolus hoc ei objiceret, quia non gratis, sed propter ea quae acceperat, colebat Deum. Hoc objecit adversarius sancto viro: et in tentationibus suis probatus est quam gratis Job coleret Deum, et non propter illa quae acceperat, sed propter eum qui dederat. Amissis itaque omnibus repentina afflictione et tentatione, amissa haereditate, amissis haeredibus, sola conjuge sibi relicta, non ad consolationem, sed ad tentationem, ait quod nostis, «Dominus dedit, Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
Et quid inde illis lucri thesauritent
sibi fundamentum bonum infuturum.
ut adp̃hendant uerem uitam. Ecce
quae as sume tur de molendino. Qua¬
lis autẽ diues ille ertet qui induebatur
purpute &ebrsso. &epulabatur cotidi¬
e splendide: & iacentem adianuam
suam pauperem contempnebat. Re¬
linquetur : quia demolendino. una as¬
sumetur. & una relinquetur. Sic dic̃
& etechiel de tribus ꝑsonis: inquibus
non absurde tria haec genenx intelli¬
gimus: Cum miserit dñs gladiũ in
t̃yoc. & si fuerit in medio eorũ.
noe
danihel. & iob. Nonliberebunt filios
neq filias: sed ipsi soli salui erunt:
Iam illi olim libenrti sunt. sedinistis
trib nominibus triagenere quaedã
significauit :: Noe significat recto¬
res ecclesiae : quia ipse apcã indiluiuo
gubernauit: Danihel autem uitam
qui&tam elegit : in caelibatu seruire
dõ. id ẽ. uxorem non quaerens: E¬
net uirscs̃ indesiderus caelestibus
uitã gerens. temptatus in multis: &

Expanded text:
Et quid inde illis lucri? «Thesaurizent Et quid inde illis lucri? «Thesaurizent sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Ecce quae assumetur de molendino. Qualis autem dives ille erat qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, et jacentem ad januam suam pauperem contemnebat , relinquetur. Quia de molendino una assumetur, et una relinquetur. 5. Sic dicit et Ezechiel de tribus personis, in quibus non absurde tria haec genera intelligimus: «Cum miserit Dominus gladium in terram, etsi fuerint in medio eorum Noe, Daniel et Job, non liberabunt filios neque filias; sed ipsi soli salvi erunt» . Jam illi olim liberati sunt, sed in istis tribus nominibus tria genera quaedam significavit. Noe significat rectores Ecclesiae, quia ipse arcam in diluvio gubernavit . Daniel autem vitam quietam elegit, in caelibatu servire Deo, id est, uxorem non quaerens. Erat vir sanctus, in desideriis coelestibus vitam gerens; tentatus in multis, et
Abbreviated transcription (Latin):
cilius ẽ camelum perforamen acus¬
thensire : quam diuitem in regnũ caelo¬
rum: Et cum contristati essent dis¬
cipuli pro illis dequib iam desperaue¬
ient. consolatus ẽ eos dñs dicens:
quae hominib: in possibilia sunt: dõ fa¬
cilia sunt: Quomodo autem illud faci¬
le facit ds̃. audi a postolum. si nonneg¬
legatis quod pricecepit us: Pit cipe
inquit diuitibus huius saeculi. Nonsu¬
perbe sapere: Inuenis enim pauperẽ
superbientem. diuitem humilem.
christianum bene consideratũ : quia
illa omnia p̃tereunt: p̃t̃ fluunt: quia
nihil attulit in hunc mundũ. Nihilpo¬
test demundo auferre cogitantẽ: quẽ¬
ad modum diues ille quiardebat in
flãma apud inferos Cut tã sibi dis¬
tillari dedigito desidenxuit eius. qui
micas dȩ mensa eius concupierat. Co¬
gitantes ista: faciunt quod ait aposto¬
abundanter ad fruendum: Diuites
sint inquit in operib bonis. facile tri¬
buant: communicent thesauritent:

Expanded text:
lius est intrare camelum per foramen aculius est intrare camelum per foramen acus, quam divitem in regnum coelorum.» Et cum contristati essent discipuli pro illis, de quibus jam desperabant, consolatus est eos Dominus dicens: «Quae hominibus impossibilia sunt, Deo facilia sunt» . Quomodo autem illud facile facit Deus? Audi Apostolum, si non negligas quod praecepit: «Praecipe,» inquit, «divitibus hujus saeculi non superbe sapere.» Invenis enim pauperem superbientem, divitem humilem; christianum bene considerantem quia illa omnia praetereunt et praeterfluunt, quia nihil attulit in hunc mundum, nihil potest de mundo auferre; cogitantem quemadmodum dives ille qui ardebat in flamma apud inferos, guttam sibi destillari de digito desideravit ejus qui micas de mensa ejus concupierat. Cogitantes ista, faciunt quod ait Apostoabundanter ad sint,» inquit, «in operibus bonis, facile tribuant, communicent, thesaurizent.»
Abbreviated transcription (Latin):
probi: Ne ex pauescatis. quando ibi
inueniuntur reprobi : Nam latent
quidam. qui noninueniantur nisi infi¬
nem: Ouae in molendino. ex nomine
generis femininae appellauit: Plebes
enim. intellegi uoluit: Quare in molen¬
dino quia in isto mundo uersantur:
ubi molendinum intelligitur: Quia
sic uestitur mundus iste : quomodo mo¬
lã uae enim quos conterit: Sic ibi
uersanturo fidelesboni: ut una exe¬
is consumatur: altera adsumatur:
Quosdam enim actiones mundi: fa¬
ciunt dilectores saeculi: fiocudatores
simulatores: Alii autem sic ubi sunt.
quomodo ait apostolus: Et quiutun¬
tur hoc mundo: tamquam non uten¬
tes sint: Pre&erit enim figunr hiũ
mundi uolo uos sine sollicitudine
esse: Audis quia assumetur demo¬
lendino Cesta enim multa peccata ui¬
dentur ad diuites pestinere: Cum enĩ
plus agunt ei plus administroent. & plis
ad eos pend& res familiaris ampla:
Difficile ẽ ut non plura peccata con¬
torhant. & de illis dictum est : quia fa

Expanded text:
probi. Ne expavescatis quando ibi probi. Ne expavescatis quando ibi inveniuntur reprobi; nam et latent quidam, qui non inveniuntur nisi in fine. Duae item in molendino ex nomine generis feminini appellavit; plebes enim intelligi voluit. Quare in molendino? Quia in isto mundo versantur, ubi molendinum intelligitur; quia sic vertitur mundus iste, quomodo mola: vae enim quos conterit. Sic ibi versantur fideles boni, ut una ex eis consumatur, altera assumatur. Quasdam enim actiones mundi faciunt dilectores saeculi, fraudatores, simulatores. Alii autem sic ibi sunt, quomodo ait Apostolus, «Et qui utuntur hoc mundo, tanquam non utentes sint; praeterit enim figura hujus mundi: volo vos sine sollicitudine esse» . Audis quae assumetur de molendino? Certe enim multa peccata videntur ad divites pertinere. Cum enim plus agunt, et plus administrant, et plus ad eos pendet res familiaris ampla, difficile est ut non plura peccata contrahant; et de illis dictum est quia «faci
Abbreviated transcription (Latin):
falsi sunt : Nos nouimus tales: sed non
prxerit fuc ternitas pia propter eos
qui profitentur quod non sunt: Tam
sunt enim monachi falsi. quam &cle¬
rici falsi. & fideles falsi: Omnia ge¬
nerx fr̃s mei. tria quae aliquando
nobis commendauimus Et ut puto
non semel habent bonossuos. habent
malos suos: De tribus enim ipsis ge¬
neribus dictum est. duo inagro unus
assumetur : & unus relinquetur : Et duo
in lecto. unus as sumetur.: & unus relin¬
que tur: Et duo in molendino: una
as sumetur & una relinquetur: In a¬
gro sunt. quigubernant ecclesiam:
Vnde dicit apostolus: Videte siñ
in agro erbet. ego plantaui apollori¬
gauit : sed ds̃ incrementum dedit
IN lecto eautem eos intellegi uoluit.
quia mauerunt quietem: Perlec¬
tum enim quietem uoluit intellegi. Non
se miscentis turbis: Nontumultui gene¬
ris humani initio seruientes dõ. & inde
tamen unus assumetur. & unus relin¬
quetur: Sunt ibi probi. & sant ibi re¬

Expanded text:
falsi sunt; et nos novimus tales: sed non falsi sunt; et nos novimus tales: sed non periit fraternitas pia, propter eos qui profitentur quod non sunt. Tam sunt enim monachi falsi, quam et clerici falsi, et fideles falsi. Omnia genera, fratres mei, tria quae aliquando vobis commendavimus, et ut puto, non semel, habent bonos suos, habent malos suos. De tribus enim ipsis generibus dictum est: «Duo in agro; unus assumetur, et unus relinquetur: et duo in lecto; unus assumetur, et unus relinquetur: et duae in molendino; una assumetur, et una relinquetur» . In agro sunt qui gubernant Ecclesiam. Unde dicit Apostolus videte si non in agro erat: «Ego plantavi, Apollo rigavit; sed Deus incrementum dedit» . In lecto autem eos intelligi voluit, qui amaverunt quietem; per lectum enim quietem voluit intelligi; non se miscentes turbis, non tumultui generis humani, in otio servientes Deo: et inde tamen unus assumetur, et unus relinquetur. Sunt ibi probi, et sunt ibi re
Abbreviated transcription (Latin):
bis deisto nomine insult& catholicis.
quando uos recte her&icis. decercil¬
lionibus insultare coeperitis. ut e¬
rubescendo saluentur. Illi uobis in¬
sultant demonachis. primo si conpa
que utadtendat. solum ad tendat &
compan& quidopus est. Et uerbis
nostris comparentur ebriosi cumso¬
brus. prcecipites cum considerrtis.
furentes cum simplicibus. uagantes
cum congregatis: Sed tamen dice¬
re consuerunt. quid sibi uult nomen
monachorum: quanto melius dici¬
mus nos quid sibi uult cercillionum.
sed non inquit uocantur cercilliones
Foste corrupto sono. minͥs eos appel¬
lamus: Dicturi sumus nobis integrũ
nomen ipsorum: Foste curum cillio¬
nes uocantur. Non circilliones :
plane si hoc uocantur. exponant
quid sint: Nam curum cilliones dic¬
tisunt. quod curum cellas uogantur:
Solent enim ire hac illac: Nusquam
habentes sedes : & facere quaenostis : &
quae illinorunt uelint nolint: Verũ¬
tamen carissimi: sunt & quimonachi

Expanded text:
bis de isto nomine insultet Catholicis. bis de isto nomine insultet Catholicis. Quando vos recte haereticis de Circellionibus insultare coeperitis, ut erubescendo salventur; illi vobis insultant de monachis. Primo si comparque ut attendat; solum attendat, et comparet. Quid opus est verbis vestris? Comparentur ebriosi cum sobriis, praecipites cum consideratis, furentes cum simplicibus, vagantes cum congregatis. Sed tamen dicere consueverunt: Quid sibi vult nomen monachorum? Quanto melius dicimus nos: Quid sibi vult nomen circellionum? Sed non, inquiunt, vocantur circelliones. Forte corrupto sono nominis eos appellamus. Dicturi sumus vobis integrum nomen ipsorum? Forte circumcelliones vocantur, non circelliones. Plane si hoc vocantur, exponant quid sint. Nam circumcelliones dicti sunt, quia circum cellas vagantur: solent enim ire hac, illac, nusquam habentes sedes; et facere quae nostis, et quae illi norunt, velint, nolint. 4. Verumtamen, charissimi, sunt et qui monachi
Abbreviated transcription (Latin):
nes inde erent: & ipsi primo habi¬
tauerunt in unum. quiomnia quae
habebant uendiderunt: rerumq: sua¬
rum prcia ad pedes a postolorum po
sicut opus enat: & nemo dicebat ali¬
quid proprium : sed enent illis omni¬
a communia: Et quid ẽ. in unũ: &
ertet illis inquit anima una. & cor unũ
indm̃ Ergo ipsi prius audierunt.
ecce quam bonum & quamiocundum
habitare fr̃s in unum: Primi audi¬
erunt. sed nonsoli audierunt: None¬
nim usq ad illos ista dilectio. & uni¬
tas fuxtrum: Venit enim & adposte¬
ros ista caritatis exultatio & uotũ dõ.
uouen&ur enim aliquid dõ. & dictum
est. uouete &reddite dno dõuestro.
Melius autem non uouere & redde¬
re : quam uouere & Non reddere:
Sed deb& eẽ inpiger animus. ut&
uoueat & reddat: Necum se minus
idoneum putat ad reddendum: piger
sit ut aduouendum: Planenum¬
quam redd&. side suo se putauerit
redditurum : Ex uoce huius psalmi
appellatisunt & monachi Nequis uo¬

Expanded text:
nes inde erant: et ipsi primi habines inde erant: et ipsi primi habitaverunt in unum, qui omnia quae habebant vendiderunt, rerumque suarum pretia ad pedes Apostue erat: et nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia.» Et quid est, «in unum? Et erat illis,» inquit, «anima una et cor unum in Deum» . Ergo ipsi prius audierunt, «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum.» Primi audierunt, sed non soli audierunt. Non enim usque ad illos ista dilectio et unitas fratrum venit. Venit enim et ad posteros ista charitatis exsultatio, et votum Deo. Vovetur enim aliquid Deo, et dictum est: «Vovete, et reddite Domino Deo vestro» . Melius est autem non vovere, quam vovere et non reddere . Sed debet esse impiger animus, ut et voveat, et reddat; ne cum se minus idoneum putat ad reddendum, piger sit ad vovendum. Plane nunquam reddet, si de suo se putaverit redditurum. 3. Ex voce hujus psalmi appellati sunt et Monachi, ne quis vo
Abbreviated transcription (Latin):
qui habitare inunum concupierunt:
Iste uersus fuit tuba ipsorum. sonuit
per orbem tenierum: Et quidiuisi e¬
rant. congregati sunt. Clamor dĩ.
mor propheticus non audiebatur in iu¬
daea. & auditus. ẽ in orbe temrrum:
Aduersus istum sonum. surdi eroent
inter quos ista cantabatur: Et apestis
auribus. Inuenti sunt dequibus dictũ
debunt: & quinon audierunt intelligeN
Uerum tam̃ dilectissimi si considere¬
mus deillo pari&e curum cisionis. pri¬
us nata . ẽ ista benedictio: Non enim
omnes iudaci perierunt: & unde a¬
postoli filii prophetarum. filu ex¬
cusorum. sicut iam scientib loqui¬
mur: Vnde illi quingenti qui dnm̃
post resurrectionem uiderunt. quod
commemorat apostolus paulus: unde
illi centum uiginti quisimul erent
inuno loco post resurrectionem dñi
& ascensionem in caelum quibus in
uno loco constitutis. super uenit sp̃s
sc̃s̃ die pente coste missus decaelo
Sic missus. sicut promissus: Om¬

Expanded text:
qui habitare in unum concupierunt; qui habitare in unum concupierunt; iste versus fuit tuba ipsorum. Sonuit per omnem orbem terrarum, et qui divisi erant, congregati sunt. Clamor Dei, mor propheticus non audiebatur in Judaea; et auditus est in toto orbe terrarum. Adversus istum sonum surdi erant, inter quos cantabatur; et apertis auribus inventi sunt, de quibus dictum debunt; et qui non audierunt, intelligent» . Verumtamen, dilectissimi, si consideremus, de illo pariete circumcisionis prius nata est ista benedictio. Num enim omnes Judaei perierunt? Et unde Apostoli, filii Prophetarum, «filii excussorum» ? Sicut jam scientibus loquimur. Unde illi quingenti qui Dominum post resurrectionem viderunt, quos commemorat apostolus Paulus ? Unde illi centum viginti qui simul erant in uno loco post resurrectionem Domini et ascensionem in coelum, quibus in uno loco constitutis supervenit Spiritus sanctus die Pentecostes missus de coelo; sic missus, sicut promissus? Om
Abbreviated transcription (Latin):
Psalmus breuis est. & ualde notus.
ECCE QUA BONŨ ET Quã
IOCUNOŨ HABITAREPRA
TRES INUNUM.
Ita sonus iste dulcis est. ut equipsal¬
terium nesciunt ipsum uersum cantra¬
Tamdulcis est. quamdulcis . ẽ. caritas.
quae facit fixetres habitare inunum
Ethoc quidem fixtres non indiget in¬
terp̃tatione aut expositione: quã bo¬
num &iocundum sit habitare in unũ:
Sed ea quae secuntur. habent aliquid
quod pulsantibus aperiatur: Verũ¬
tamen. ut ad istum uersum descen¬
dat nobis intellectus : uniuersae tes¬
taturae psalmi Hoc primum &iã
atq: &iam consideremus. utrum deom¬
nib christianis sit dictum: quambo¬
num & quam iocundum sit habitare
fretres inunum. An aliqui sint cesti
atq perfecti. quihabitant inunum:
Nec ad omnes pestineat ista benedic¬
tio. sed ad quosdam: Aquibus tamen.
descendit ad ceteros: Ista enim uerba
psalterii: iste dulcis sonus. ista suauis
melodia . tamincantico quam in tel¬
lectu &iam monasteria peperit:
Ad hunc sonum excitati sunt fuctres.

Expanded text:
Psalmus brevis est; sed valde notus «Ecce quam bonum et quam jucundum habitare tres in unum.» Ita sonus iste dulcis est, ut et qui Psalterium nesciunt, ipsum versum canteTam dulcis est, quam dulcis est charitas quae facit fratres habitare in unum. Et hoc quidem, fratres, non indiget interpretatione, aut expositione, quam bonum et quam jucundum sit habitare in unum; sed ea quae sequuntur, habent aliquid quod pulsantibus aperiatur. Verumtamen ut ab isto versu descendat nobis intellectus universae texturae Psalmi, hoc primum etiam atque etiam consideremus: utrum de omnibus Christianis dictum sit, «Quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum;» an aliqui sint certi atque perfecti qui habitant in unum, nec ad omnes pertineat ista benedictio, sed ad quosdam, a quibus tamen descendat ad caeteros. 2. Ista enim verba Psalterii, iste dulcis sonus, ista suavis melodia, tam in cantico quam in intellectu, etiam monasteria peperit. Ad hunc sonum excitati sunt fratres
Abbreviated transcription (Latin):
Vt de xp̃o piocesumatur. ipsa erit alti¬
tudo dauidꝰ Cornu enim significat
altitudinem: & qualem altitudinem non
carnalem: Ideo omnia ossa: carne in¬
uoluta sunt : Cornu excedit carnẽ:
altitudo sp̃italis. cornu est:. Quae autẽ
altitudo spiritalis.: Nisi dexp̃o proresu¬
mer& Nondicere ergo facio. &ego
baptito: sed hic ẽ quibaptitat ꝰ Ibi
ẽ cornu dauid. ut noueris quia ibi ẽ
cornu dauid: ad tendite quid sequat᷑
PARAUI LUCER NA XP̃OMEO
Quae ẽ lucerna: lam nostis dñi uer¬
ba de iohanne. ille enet lucerna ardens
&lucens: Et quid ait iohannes: hic ẽ
quibaptitat: In hoc ergo exultabunt
sc̃i : in hoc exultabunt sacerdates
Quia omne quodipsorum bonum. ẽ. Non
.ẽ. ipsorum : sed illius &ille quihab& po¬
testatem baptitandi: Securus ergo
accedit ad templum eius omnis quiac¬
cepit baptismum. Non hominis sed illus
.ẽ. in quo excitatum est cornu dauid:
enim meo cumdicit : uox . ẽ. patris qui
dicit: uiduam eius benedicens benedicĩ:

Expanded text:
t de Christo praesumatur, ipsa erit altitudo David. Cornu enim significat altitudinem: et qualem altitudinem? Non carnalem. Ideo omnia ossa carne involuta sunt: cornu excedit carnem. Altitudo spiritualis, cornu est. Quae autem altitudo spiritualis est, nisi de Christo praesumere; non dicere. Ego facio, ego baptizo; sed, «Hic est qui baptizat» ? Ibi est cornu David. Et ut noveritis quia ibi est cornu David, attendite quid sequatur: «Paravi lucernam Christo meo.» Quae est lucerna? Jam nostis Domini verba de Joanne: «Ille erat lucerna ardens et lucens» . Et quid ait Joannes? «Hic est qui baptizat.» In hoc ergo exsultabunt sancti, in hoc exsultabunt sacerdotes; quia omne quod ipsorum bonum est, non est ipsorum, sed illius qui habet potestatem baptizandi. Securus ergo accedit ad templum ejus omnis qui accepit Baptismum; quia non hominis, sed illius est in quo suscitatum est cornu David. enim «meo» cum dicit, vox est Patris, qui dicit, «Viduam ejus benedicens benedicam,