comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ satisdato debi offem legatario. s
sufficit᷑ siue desiderm̃t. ei⁊ nõca¬
ueatur siue nõ hat᷑ aquo satis de¬
sideret. ¶ Sidebitori libetatio sit
relicta nõe exigendaeintio qr ht
penes selegatum. Quippe si oue¬
matut exceptioe colim. uci potĩt
Ei cui legatum solutũ ẽ cũ ꝯstet
legatu non deben diuns puis ad
emiliũ cq̃ sttẽ rescripsit ñdcbe pre¬
torẽ satisdatione admittẽ. ¶ Tũc

Expanded text:
 satisdatio debet offerri legatario, sed sufficit, siue desiderauit e‹t› non cauetur, siue non habeat, a quo satis desideret.Si debitori liberatio sit relicta, non est exigenda cautio, quia habet penes se legatum: quippe, si conueniatur, exceptione doli mali uti possit ei cui legatum solut‹u›m est.Cum conste‹t› legatum non deberi, diuus Pius ad Aemilium Equestrem rescripsit non debere praetorem satisda
Abbreviated transcription (Latin):
libtum ẽẽ exasse scripsit hrde
fidciq eĩ ꝯmisit. ut quicqdad
moreretut restitueret filio testa¬
tricis nepoti sũo ⁊ hec u̾ba acliec̃
satisascio patris meo ex igine¬
tõQuesitum ẽ cum iste seirᷤ
substantiã suam dissiꝑat ⁊ ue¬

Expanded text:
asse scripsit heredem fideique eius commisit, ut, quidquid ad moreretur, restitueret filio testatricis nepoti suo, et haec verba adiecit: "satis a Seio patre meo exigi veto". quaesitum est, cum iste Seius substantiam suam dissipat et ve
Abbreviated transcription (Latin):
S ꝙ quintusmutius demon¬
sicat uasaut uestimtum autdi
aliud efficit ut falsa sint q̃ sub¬
iccimus muitum cminter est
gnãlit᷑ in spalit iegenitur hes
nam sign̾alit ucluti uroris ol¬

Expanded text:
 Quintus Mucius demonstrat 'uas aut uestimentum aut quid aliud', efficit, ut falsa sint quae subiecimus: multum enim interest, generaliter an specialiter legentur haec. nam si generaliter, ueluti i
Abbreviated transcription (Latin):
Ccũ. Qii urori sue legauãt
bonorum suoꝵ decima̾m et
emancipiam. ⁊ spẽs agenti q̃s
cxpresserat eide anulos ⁊ uc¬
stem redoi ab lrdib petut qĩ
ppric uxoris fum̃cnt. Quesitre
siuxoris non fur̾t an pran cr¬

Expanded text:
um Qui uxori suae legaverat bonorum suorum decimam et mancipia et species argenti quas expresserat, eidem anulos et vestem reddi ab heredibus petit, quasi propria uxoris fuissent: quaesitum est, si uxoris non fuerint, an pr
Abbreviated transcription (Latin):
bita eet dcheri id quesuit mexe
⁊ possea exalia statna brachiu
ci acdiẽcetat omi mo statua a le¬
gatãno uendicati põt.¬
icgauit ⁊ abcapetut inẜec u̾ba
ate scia petout quicqd tibi sp̃alit
in iuro. ⁊ argento legaui idq̃
cum morin̾s reddas restituas
ili ⁊ illi u̾msmcis quitũ rerum
usus. ẜ dumnines tibi sufficiet.

Expanded text:
habita esset, deberi. idem quaesiit, an ex t postea ex alia statua bracchium ei adiecero, omnimodo statua a legatario uindicari potlegauit et ab ea petit in haec uerba: 'a te, Seia, peto, ut quidquid tibi specialiter in auro argento legaui, id cum morieris reddas restituas illi et illi uernis meis: quarum rerum usus fructus dum uiues tibi sufficiet':
Abbreviated transcription (Latin):
cuce inpostra mortem madato¬
tis ignorans eum decefsifie er¬
dĩci eius ca ꝑatim uideti que p̾
decessent ẽatem oicendaerũt
⁊ siunat quide muliet s diu̾¬

Expanded text:
e post mortem mandatoris ignorans eum decessisse emdici eius causa paratum videri, quae prius decessit. eadem dicenda erunt et si vivat quidem mulier, sed di
Abbreviated transcription (Latin):
ceñt lic n epta neq pata n in
nsumcidata sint legatũ oĩmo
ualet. q eto corpore iegato denỹ¬
stratio falsa posita non ꝑimit
legatum uclit suta sit scriptũ.
Scichi quẽ exuendicatione
cituemi. nam sin cm̃it auti

Expanded text:
cet neque empta neque parata neque in usum ei data sint, legatum omnimodo valet, quia certo corpore legato demonstratio falsa posita non peremit legatum. veluti si ita sit scriptum: "Stichum, quem ex venditione Titii emi": nam si neque emit aut
Abbreviated transcription (Latin):
Pautius mulicri italega¬
uit qsquis m̾ hr̃s erit titie ue¬
strmn ncam mũclum ornam̃¬
caq mulicbria dãpnas estoda¬
re cassius ait. siñ appreat quid

Expanded text:
Plautius.Mulier ita legauit: 'quisquis mihi heres erit, Titiae uestem meam mundum ornamentaque muliebria damnas esto dare'.Cassius ait, si non appareret quid
Abbreviated transcription (Latin):
n ceberqit quero sipban possit
sciã uinones ⁊ iacintos quos¬
dam maliam sp̃ez ornam̃ti qd
postea pretiosius fecitadditis
alus geminis ⁊ margantiss
tos petẽ possit ⁊ br̃s ꝯpellatur
ornam̃to postetiori crimere ⁊¬

Expanded text:
n debere. Item quaero, si probari possit Seiam uniones et hyacinthos quosdam in aliam speciem ornamenti, quod postea pretiosius fecit additis aliis gemmis et margaritis, thos petere possit et heres compellatur ornamento posteriori eximere
Abbreviated transcription (Latin):
mucatioe tali uoluntas quor
udcantur mutata
Iutius titius cestam̃to sc̃p¬
scripsit hrce mneum uolo fidei¬
q cius ꝯmito ut in pacria mea.
fatiat porticũ publicã. inqua
poni uolo ymagines argetcas
It marmoreas quero an̾lega¬
tum ualeat. marcell.ix. ualẽ¬

Expanded text:
ermutatione tali uoluntas quoque uideatur mutata. Lucius Titius testamento scripsit: 'heredem meum uolo fideique eius committo, ut in patriam meam faciat porticum publicam, in qua poni uolo imagines argenteas, item marmoreas': quaero, an legatum ualeat. Marcellu
Abbreviated transcription (Latin):
dia qui duisos iutores hiber̃
udeamus a nalic̾atio socum nod
cĩa sit᷑ putoaliẽati onem impe¬
dir ncuter cnim poterit ꝓnoca¬
re Szambo ꝓuocatione̾ expet¬
tare Itemsicosdem tutores habr¬
ant multo mag̃ quimpeditar
alienatioe dicet᷑. Si pupillus
delit pignori cxꝑmifsu pͥtoris
non millacrit oubitatio. malie¬
natiopossit inpediti. S dicẽdi
ẽ posse creditorem iussim ex¬
corem acdient. ¶Sipater uł par¬
ens tutor sit alicui exlibetis. ay
uelit ⁊ magis ẽ. ut cebc̾at ꝓmor
tñ eẽ debet pretor adconsentiẽd̾
patri ¶ Siptortutorib ꝑmiẜit
am ꝙ ap̃tore decretumẽ nichil
egisse. Quid ergo sip̾tor itadec̾¬
uent uendere obligate ueꝑmi¬
ttianpossit libetum arbitriu
br̃e quid faciat ⁊ magisẽ ut poͦ¬
sit dum mo sciamus pretore
non recte parti ho suis tutores¬
nł fũctum debiit enm ip̃e st¬
atuere ⁊ eligẽ uitum magis
obligare. iuentt̃ ꝑmittat
Siobligauĩt rcm̾tutor sine
decreto quamius obligato ñ

Expanded text:
dia qui diuersos tutores habent, uideamus, an alienatio locum habere ssaria sit, puto alienationem impediri: neuter enim poterit prouocare, sed ambo prouocationem exspectare. item si eosdem tutores habeant, multo magis quis impeditam alienationem dicet. Si pupillus dedit pignori ex permissu praetoris, nonnulla erit dubitatio, an alienatio possit impediri. sed dicendum est posse creditorem ius suum exaetorem adierit. Si pater uel parens tutor sit alicui ex liberis, an uelit? ‹et› magis est ut debeat: prn esse debet praetor ad consentiendum patri. Si praetor tutoribus permiserit am quod a praetore decretum est, nihil egisse. Quid ergo si praetor ita decreuerit 'uendere obligareue permitto', an possit liberum arbitrium habere, qui faciat? et magis est ut possit, dummodo sciamus praetorem non recte partibus suis functum: debuit enim ipse statuere et eligere, utrum magis obligare an uendere permittat. Si obligauit rem tutor sine decreto, quamuis obligatio non
Abbreviated transcription (Latin):
q̃si fuit excã cumꝑmi infecti iꝰ¬
sus possiccit ¶ Si fundus legt̃
uł ꝑfidci ꝯmissum fucrit relic¬
tus scio apupillo brdem insti¬
tuto. intrtores restit᷑uere hũc
fundum possunt siñ auccorit¬
atc pretoris ⁊ puto siquidem
rem suam᷑ legauit ceflare ab¬
dum cĩt locumcẽ oratioĩ neci¬
ꝯsulto pretore. alienare posse.
Sipupillus scipułati spopẽcłi¬
t an soluẽ possit sinc pr̾ctoĩs
anctoritate ⁊ magis ẽ. neposs¬
it alioquin inuentaerit alican¬
di tatio ¶S ⁊ sipat̾ stipulãdi
fundum spoponderit successs¬
crit q pupillus instipulati
fortiusdicetur sinc p̾toris au¬
croritate cum reddere. Idemq
⁊ suuit hrditano alii successe¬
tit. quicãt obligatus cade rato
Si pirtn̾s fundum ueclidit ł
ꝗs alius cui pupillus succes¬
serit põt cdici pupulũ ałc̾tam
sulto p̾tore. posse ꝑficẽ. ¶ Sud¬

Expanded text:
i fuerit ex causa damni infecti iussus possidere. Si fundus legatus uel per fideicommissum fuerit relictus Seio a pupillo herede instituto, an tutores restituere hunc fundum possint sine auctoritate praetoris? et putem, si quidem rem suam legauit, cessare dum erit locum esse orationi nec inconsulto praetore posse alienare. Si pupillus stipulanti spoponderit, an soluere possit sine praetoris auctoritate? et magis est, ne possit: alioquin inuenta erit alienandi ratio. Sed si pater stipulanti fundum spoponderit successeritque pupillus in stipulatum, fortius dicetur sine praetoris auctoritate posse eum reddere. idemque et si iure hereditario alii successerit, qui erat obligatus. Eadem ratione et si parens fundum uendidit uel quis alius, cui pupillus successerit, potest dici pupillum cetera sulto praetore ‹po›sse perficere.
Abbreviated transcription (Latin):
rome agebantur.⁊ hii tucores
eam quoqad ministrationem
subictant. ¶ Detrititulo tenin
cutores ere alieno allegato pecu¬
ma abutratantur quam in ilruã¬
cilem acceperurit ¶ O portẽbit
pretore curarent pecuma accep¬
ta creditorib soluatur ⁊ de hocd̾.¬
cẽnẽ dareq matore̾m qui ⁊ re¬
nunciet ircuniam istam ad hir¬
tio uł obligatio ¶ Si es alicnũ
nõ interuẽmat cutores tñ alle¬
dumẽ. anprctor debeat eis ꝑmit¬
tẽ. ⁊ mag̃ ẽ nebossit p̾tori enimi
non libẽnum. irbicrium ẽ datũ
distralendi teo pupillares S
ita demum sies alienum in o¬
minet pinde ⁊ si ꝑmiserit cre
alieno non allegatos sequent
dicemꝰ nullam̃ ce uenditioner
nullum q dec̾tum non eni puꝰ¬
sim distrabi iubere pretori tri¬
butum c̃ s ita demum siurget
ca pupillo sipostta potent ꝓhaĩ
eob reptumẽe p̾tori¶ S undetũ
ẽ utrum initm anmꝑsonam
dibimus ciactioe ⁊ inagisest

Expanded text:
Romae agebatur et hi tutores Romae agebatur et hi tutores eam quoque administrationem subierant. Ne tamen titulo tenus tutores aere alieno allegato pecunia abutantur quam mutuam acceperunt, oportebit praetorem curare, ut pecunia accepta creditoribus soluatur et de hoc decernere dareque uiatorem, qui ei renuntiet pecuniam istam ad htio uel obligatio. Si aes alienum non interueniat, tutores tamen alledum est, an praetor eis debeat permittere. et magis est, ne possit: praetori enim non liberum arbitrium datum est distrahendi res pupillares, sed ita demum, si aes alienum immineat. proinde et si permiserit aere alieno non allegato, consequenter dicemus nullam esse uenditionem nullumque decretum: non enim passim distrahi iubere praetori tributum est, sed ita demum, si urgueat  pupillo, si postea poterit probari obreptum esse praetori. sed uidendum est, utrum in rem an in personam dabimus ei actionem. et magi
Abbreviated transcription (Latin):
Aluinte ersolui quan erpdior
distractioẽ cunc ꝑmittit distã¬
bi sim̃o urgneat creditorant
usuranim modus paico eriali¬
cno suadeat ¶Item ptor estim¬
arc debebit. utrum uente̾ potiꝰ
dior fenoris quam ꝙ opus
sicad soluendum es alienuz
aut sidistrahendum arbitã
S si sit. alia possessio minorul
minus utilior ꝓupillo magrꝰ
sttabi ꝑquirẽ debet eum qui sc̃
instruãt defortunis pupilli.
crctẽ. qui nonnuquã lucri sui
gra ascuctare pretori solent. ĩ¬
nec ce ẽe distrabi possessiones
uł obligan requirat ergo ne¬
cessanos pupilli ul parentes
łlibertos aliquos fideles. ul q̃¬
in alium qui notitiam renim¬
pnpillarꝰ labeat aut si nemo
inueniaturaut suspecti sunt
qui mnue nunt᷑. iubere debreq
oq pupillo dare. qui instruere
posfit pretoris religionem. an
assentire ueditioĩ uł obligatio ĩ
debeat ¶ Illud quen põt sip̾toc
aditus pmifit distrabi possessi¬
oc̃m ꝓuintialem. an ualeat qd
fec̃ ⁊̃ putt̃ ualẽ si modotutelar

Expanded text:
ediorum distractione, tunc permittet distrahi, si modo urgueat creditor aut usurarum modus parendum aeri alieno suadeat. Idem praetor aestimare debebit, utrum uendere potiuaediorum faenoris, quam quod opus sit ad soluendum aes alienum: aut distrahendum arbitrabahatur, sed si sit alia possessio minor uel minus utilior pupillo, magis strahi, requirere debet eum, qui se instruat de fortunis pupilli, credere, qui nonnumquam lucri sui gratia adseuerare praetori solent necesse esse distrahi possessiones uel obligari. requirat ergo necessarios pupilli uel parentes uel libertos aliquos fideles uel quem alium, qui notitiam repillarium habet, aut, si nemo inueniatur aut suspecti sint qui inueniuntur, iubere debet edi e pupillo dare, qui instruere possit praetoris religionem, an adsentire uenditioni uel obligationi debeat. Illud quaeri potest, si praetor aditus permiserit distrahi possessionem prouincialem, an ualeat quod fecit. et putem ualere: si modo tutela
Abbreviated transcription (Latin):
uite dotem minuit ẽẽ enim
mulicrem legatatiãm.nẽo ẽ
quidubitet s ⁊ siñ dos s pro
doce aliquid ipeori fuit legati
ad buc qiͣ dos relegata acͤcipit
¶Hoc amplius uilianus sccip¬
sit. ⁊ sinon fui̾t ad iecti p
dote ce legatum hoc tnaio re¬
cor dotis sib̾i. iscriptumẽ resti¬
tuẽ nõ cogetut. nisi catenus q̃¬
teñ cdiximuͣs restitucre ⁊ io hr
instituta. rogataq qnͣtitatẽ ur¬
dicatis restituere. id demum resti¬
cuet ꝙ qͣntitater dotis excedit io
sentit. Tamn ⁊ siqus cumamin¬
sua dotẽ accepins filium suui
brde instituetirat cumq rog¬
te ꝑ ueniss testituere mox mõ¬
tris uiditio ¶ Mulier doce ꝑ¬
mis it quadringentoꝵ ⁊ de dit
funcos duos inducent᷑a. pre¬
terca noiã debitoꝵ mnit sidua
ducenti mox matituscuis dece¬
dẽs ꝑdotẽ funtos ei duos non
eĩ quos indot̾e accepat. teliqd

Expanded text:
iure dotem minuit: esse enim mulierem legatariam nemo est qui dubitet. sed et si non dos, sed pro dote aliquid uxori fuerit legatum, adhuc quasi dos relegata accipitur. hoc amplius Iulianus scribsit, etsi non fuerit adiectum pro dote esse legatum, hoc tamen animo reicem dotis ei adscriptum est restituere, non cogetur nisi eatenus, quatenus diximus, restituere: et ideo heres instituta rogataque quantitatem hereditatis restituere id demum restituet, quod quantitatem dotis excedit idque sentit. nam et si quis, cum a nuru dotem accepisset, filium suum heredem instituerit eumque rogte pervenisset, restituere, mox mortris iudicio. Mulier dotem promisit quadringentorum et dedit fundos duos in ducenta, praeterea nomina debitorum in residua ducenta: mox maritus eius decedens pro dote fundos ei duos non eos, quos in dotem acceperat, reliquit
Abbreviated transcription (Latin):
cor fĩ nõ debi᷑ cum ꝓtor cogẽ pͥmũ
qr iniquum ẽ ⁊̃ siño expedit pu¬
pillo auctoritatẽ cum pr̃ire. deĩd
⁊ si expedit tutele iuditio pupil¬
lus bac iaccuti conseqmͣtur.

Expanded text:
tor fieri, non debet eum praetor cogere, primum quia iniquum est, etiamsi non expedit pupillo, auctoritatem eum praestare, deinde etsi expedit, tutelae iudicio pupillus hanc iacturam consequitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯscquentias ut dictum᷑e nicbil
ꝓbib anccoritas ¶ Siduorti sĩt
stipulandi. ⁊ alt me anctore apr¬
pillo stipulctur. alt̾ altoas cutoẽ
auctore dicẽdum ẽ stipulatioẽ
ualere sic tñ si anctoritas tutoĩs
unius sufficiat᷑. Eetum sinõ su¬
fficiat dicedum eit nutilem cẽ

Expanded text:
sequentias, ut dictum est, nihil prohibet auctoritas. Si duo rei sint stipulandi et alter me auctore a pupillo stipuletur, alter altero tutore auctore, dicendum est stipulationem ualere, sic tamen, si auctoritas tutoris unius sufficiat: ceterum si non sufficiat, dicendum erit inutilem esse
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtepnatus erꝯtc̃tũ ꝑittis acccp̃
cu̾ratorẽ int̾quem ⁊ creditorem
icta fcã sunt apd ꝓcutatorẽ cesi¬
tis infra scripta priscus ꝓcuratõ
uellus ꝑcurator dixit. absticõ pn¬
pillus. priscus pcurator cesans
dixit Responsum hes Sasq¬

Expanded text:
ctu patris accepit curatorem, inter quem et creditorem acta facta sunt apud procuratorem Caesaris infra scripta. Priscus procurator vellius curator dixit: "abstineo pupillum". Priscus procurator Caesaris dixit: "responsum ha
Abbreviated transcription (Latin):
i intpositam eĩ aictoritas mc¬
Bilagit. ¶ Etia si nõ cxandiat ti¬
toris auccoritatem isqui cum pi
enti pupillo ꝑ ꝓlam undam. al¬
iꝗd. aut locẽ ⁊ is tutoris. auccori¬
cite ꝯsenti .it.

Expanded text:
 interposita eius auctoritas nihil agit. Etiamsi non exaudiat tutoris auctoritatem is qui cum puenti pupillo per epistulam vendam aliquid aut locem et is tutoris auctoritate consentiat.
Abbreviated transcription (Latin):
Tenero ⁊ an uino. Gane si qdẽ
emt ip̃e pala̾m dedit aũt nom
nõ mala fide. s simplicit̃. ut so¬
lent one tstioes in pati momiã
sua instrum̃tis ascribi nalet ꝙ¬
tio ¶Qd sicallide idemeĩt idid
s¶ S ⁊ sicditor pupillidistta¬
bat eq emcrt boa fide poterit.
¶Si filius tutoĩs uł qalia ꝑsona
uin cĩ subiecta cnũt. idẽ erit ac si
ipse emissct.¬

Expanded text:
dem emit palam, dedit autem nomen non mala fide sed simpliciter, ut solent honestiores non pati nomina sua instrumentis inscribi, valet emptio: quod si callide, idem erit ac sset. Sed et si creditor pupilli distrahat, aeque emere bona fide poterit. Si filius tutoris vel quae alia persona iuri eius subiecta emerit, idem erit atque si ipse emisset.
Abbreviated transcription (Latin):
nus cẽ qd offilio placebat sico
tutore anctore quitutelam nõ
gerat cmamapupillo scieñs
alium cius tutelam gegẽ dñ.
me non posse fi. Ite sic̃o. iuctore
cmam qui. a tutela fui̾t iemõtu
nec enim idratum ħridebit.¬

Expanded text:
rius esse, quod Ofilio placebat, si eo tutore auctore, qui tutelam non gerat, emam a pupillo sciens alium eius tutelam gerere, dominum me non posse fieri: item si eo auctore emam, qui a tutela fuerit remotus: nec enim id ratum haberi
Abbreviated transcription (Latin):
ples sint tutoes quorum uinu
aũctas fufficit icenedum ẽ. alt¬
o auctore pupillumci posse ob¬
ugan. suic mutuam pecuma
eidet siue stipulet᷑ ab coS⁊
cum solusa sit tutor pecumam
mutuam pupillo dedeit ułabo
stipulctur nonent obligãtus
tutori naturalit. tñ obligatur ĩ
quiantum locuplectior fattus
sit. nãm pnpillum nõ tm̃ tnto¬

Expanded text:
orum unius auctoritas sufficit, dicendum est altero auctore pupillum ei posse obligari, siue mutuam pecuniam ei det siue stipuletur ab eo. sed et cum solus sit tutor mutuam pecuniam pupillo dederit uel ab eo stipuletur, non erit obligatus tutori: naturaliter tamen obligabitur in quantum locupletior factus est: nam in pupillum non tant
Abbreviated transcription (Latin):
iciniꝰ locusta ꝑculo suosili¬
t Cum faciat xłitioẽ inp̃legar¬
ds docc ut simallet uror mãcip¬
ia q̃ indotemcedĩt. quã pecumã
nua̾tam recipe sica mancipia¬
cuł locuste suo salutem. Siyx¬
or mallet mancipia q̃dotẽ acci¬
pe. ip̃a mancipia qestimata in.
m̃tis curatori dũta legata acuã.¬
tore qui furo sum defẽditꝰ peti
poterunt Gr qui petẽt hoc de beb¬
unt cauẽ si hrditas cincta fiñt
q legatoꝵ noie datum sit reddi
decessit. ꝗdam putañt extĩgui le¬
gatum s b̾ nonẽ ner. Lim cui
tessera uł miłiti ⁊ legat estimatõ
indetur legita. ¶Labeo refeit agr¬
um cius ꝯm̃tium no bẽs. lega¬
mĩto priscus fulcimus falsucẽ
aie bat. Sz ꝓculus air siquis ħ¬
dẽ suum cũ fundumcuius cõ¬

Expanded text:
icinnius Lucusta Proculo suo salutem. cum faciat condicionem in releganda dote, ut, si mallet uxor mancipia quae in dotem dederit quam pecuniam numeratam, recipere, si ea mancipiroculus Lucustae suo salutem. si uxor mallet mancipia quam dotem accipere, ipsa mancipia, qmentis curatori data legata a curatore, qui furiosum defendit, peti poterunt: sed qui petent, cavere debebunt, si hereditas evicta fuerit, quod legatorum nomine datum sit reddidecesserit, quidam putant exstingui legatum: sed hoc non est uerum, nam cui tessera uel militia legatur, aestimatio uidetur legum, cuius commercium non habes, legamerito Priscus Fulcinius falsum esse aiebat. Sed Proculus ait, si quis heredem suum eum fundum, cuius co
Abbreviated transcription (Latin):
cuut in locum suum ꝯstitu. al¬
sto suspectus postulan pofsit. ⁊
q põt cxpriore gestu utili actioẽ

Expanded text:
uit in locum suum constitui alsto suspectus postulari possit? et quia potest ex priore gestu utili actio
Abbreviated transcription (Latin):
tiois comodum utisis etit. lex
quoq falcidia meo como locũ
uabebĩt ¶ Si legatarius pͥsonẽ
rẽs. qr noluntate lordis eitꝗtis
offeratin s inter dum oimo
necc̃ium ẽ solidum solui lega¬
tatio int̾ posita stiplatione qn¬
to.ampluis quam ꝑlege falci i
cepit redeli ueluti sicã q̃pupi¬
lo legita sunt non cecedãt mo
ueniantur. que tnbutionefra
cxcedat dodrantẽ. ¶ ce dr ⁊ si pri¬
cipali testõ. qͥdam sub glicio̾ne¬

Expanded text:
ta commodum utile erit, lex quoque Falcidia in eo commodo locum habebit. Si legatarius possessionem res, quia voluntate heredis errantis offeratur. Interdum omnimodo necessarium est solidum solvi legatario interposita stipulatione "quanto amplius, quam per legem Falcidiam ceperit, reddi": veluti si quae a pupillo legata sint non excedant modveniantur, quae contributione facta excedant dodrantem. idem dicitur et si principali testamento quaedam sub
Abbreviated transcription (Latin):
Ap. Sifilits suboditione fors
ent ⁊ nepõtes ex eo substituãtrii
cum nonsufficit subquali bet
ꝯditioẽ filium brdem institins
se itademum testm̃ tatunẽ sio
mus. Duni quid intet sit q̃
dicio fint ascripta. Utrimique
moriẽte filio in pleri non potu¬
it Weluti sia lexandrĩam ierit
flli hrs esto. isq tome decessit
dedit filius meu sesto. Que ꝯ

Expanded text:
 Si filius sub condicione heres erit et nepotes ex eo substituantur, cum non sufficit sub qualibet condicione filium heredem institui, sed ita demum testamentum ratum est, emus, numquid intersit, quae condicio fuerit adscripta, utrum quae moriente filio impleri non potuit, ueluti 'si Alexandriam ierit, filius heres esto' isque Romae decessit, dederit, filius heres esto', quae
Abbreviated transcription (Latin):
Insto scribit non solum c̾cdi¬
toribꝰ s ⁊ hrdi instituto p̃tore
sub ueire debereꝰ isq copiam in¬
stroł inspiciendoꝵ facere. ut ꝑ mñ
instruert se possint expectiat nec
ne. agno scere hrdicate. ¶Sima¬
ioͦr sit brditas ⁊ delibat urs ⁊ tess̃¬

Expanded text:
isto scribit non solum creditoribus, sed et heredi instituto praetorem subvenire debere hisque copiam instrumentorum inspiciendorum facere, ut perinde instruere se possint, expediet nec ne agnoscere hereditatem. Si maior sit hereditas et deliberat heres et res
Abbreviated transcription (Latin):
ce dens cyrogriphum sc̃natio
decent ut post mortem suame
scio det. aut si ꝯualinss sibi red¬
cẽt. dem̃titius defuncto doãtores
seio dedit ⁊ br̃s eus petat debitr̃
seuis ooli exceptione utssuine de
fizncti legati undeamus ⁊ siquide̾
mͥ libiratio sit relicta cum solus
sim debitor siue ame petatur p̾¬
sumagẽ exceptioe uti possum si¬
ue non petatut possũagere ut l¬
reter ꝑacceptilationẽ S ⁊ sicur
alio sum debitor puta duo rerẽ
sumus ꝑmittẽdi ⁊ michi soliͥ
testator ꝯsultum uoluit agedo
ꝯsequat non ut acceptolibet  ẽ
ab or. S qd sisotii fumus udea¬
mus ne ꝑacceptilatioe debeam
liberati. alioquĩ dũ aconito mõ
pacto me debere liberat. si sotuꝑ
acceptilatioer ¶ Consequenter

Expanded text:
rographum Seii Titio dederit, ut post mortem suam Seio de aut, si conualuisset, sibi redderet, deinde Titius defuncto donatore Seio dederit et heres eius petat debitum, Seius doli exceptionem habet.Nunc de effectu legati uideamus. et si quidem mihi liberatio sit relicta, cum solus sim debitor, siue a me petatur, exceptione uti possum, siue non petatur, poss‹u›m agere, ut liberer per acceptilationem. sed et si cum alio sim debitor, puta duo rei fuimus promittendi, et mihi soli testator consultum uoluit, agendo consequar, non ut accepto liberer, erabor. sed quid si socii fuimus? uideamus, ne per acceptilationem debeam liberari: alioquin, dum a conreo meo pacto me debere liberari, si socii, per acceptilationem.Consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ditori soluatur. ¶Libitio ant
debitori iegata itademũ affec
licta dem̃ inpubes eregĩt qd
debetut. ancuanescat legatu¬
¶ Et cumꝯ stitĩt pupillũ inhis
quea substituto relinq̃t᷑ ꝑ soa
sustinete cius. id quos sub cõ¬

Expanded text:
creditori solvatur. Liberatio autem debitori legata ita demum effeclicta, deinde impubes exegerit quod debetur, an evanescat legatum. et cum constet pupillum in his, quae a substituto relinquuntur, personam sustinere eius a quo sub co
Abbreviated transcription (Latin):
trmutat actioe ¶m sicebito¬
ti libatio sub conditione legata
fuiss ⁊ ułlis fuiss ꝯ testata uł. ⁊
eractum pendente scitione cxte¬
stim̃to accio remaneret libũtioẽ¬

Expanded text:
ttat actionem.Nam et si debitori liberatio sub condicione legata fuisset et uel lis fuisset contestata uel etiam exactum pendente condicione, ex testamento actio maneret libe
Abbreviated transcription (Latin):
ns quẽ solutum repetẽ posse
ñ ambigitut. S sidãpnatus
sit hr̃s filiũ libetate nõ adiẽ
uił uitum acceptilatioe̾ filius
anpacto sit liẜ̾and. S iudet᷑ h̃
sentire qĩacceptilatioe debeat
liban queres patri quoq ꝓdeĩt
ꝙ optinendume nisi eiucent
approbet᷑. Contratiũ senisse
testatorẽ .i. ne filius inquietet᷑
non ⁊ pat̾ cunc enĩ acceptuati¬
one cum non libandãt S pac̾
ca cum pacto liberandus. qĩ fi¬
deĩ sore nonqĩ patiem ⁊ ĩdeo de
peculio posse ꝯueniti hoc ita de¬
mum ꝑucat ¶ Sidum caxat qĩ
uoluit testator ubetłti. ceterũ
si ⁊ qĩ patrem᷑ peculio eiͣt libad.

Expanded text:
repetere posse non ambigitur.Sed si damnatus sit heres filium liberare, non adicit Iulianus, utrum acceptilatione filius an pacto sit liberandus: sed uidetur hoc sentire, quasi acceptilatione debeat liberari, quae res patri quoque proderit. quod optinendum est, nisi euidenter approbetur contrarium sensisse testatorem, id est ne filius inquietetur, non ne pater: tunc enim acceptilatione eum non liberandum, sed pactota, eum pacto liberandum quasi fideiussorem, non quasi patrem, et ideo de peculio posse conueniri. hoc ita demum putat, si dumtaxat quasi uoluit testator liberari: ceterum si et q
Abbreviated transcription (Latin):
cecente nec. ne. Securitatẽ eni
patrem phoe legatum ꝯseqtũ
maxie inquit cum tei uidica¬
de tp̃c citri peculium spectctui
huic patri. S imlem facit. ius
manitum cui uxor post dinorni¬
um delibatide dotislegauit.
nam ⁊ huit. licet die legati ge¬
dente soluendo non sit legatũ
ẽẽ ⁊ utrumq ait solutum repe¬
tere nonposse¶ S e uetius qd
maiceli nocat patrem repetete
possẽ nondum emerat debitor
cum solieret ⁊ matitum non
posse ꝙ debitum soluit patre e
isiquis debitorem eristimnũt.

Expanded text:
tatem enim pater per hoc legatum consequitur: maxime, inquit, cum rei iudicandae tempus circa peculium spectetur. huic patri similem facit Iulianus maritum, cui uxor post diuortium liberationem dotis legauit: nam et hunc, licet die legati cedente soluendo non sit, legatarium esse: et utrumque ait solutum repetere non posse. sed est uerius quod Marcellus notat patrem petere posse nondum enim erat debitor, cum solueret, maritum non posse, quod debitum soluit. patrem enim etsi quis debitorem existi
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rit̾. in ⁊ ile sotius ꝓ legatano
hãtut. cuĩ nom intestõ scriptũ
nẽ licet comodum ex testõ ad
utrumq ꝑtincat si sotu surit
q ẽ uerum non solumcum ciu
qui nonẽ scriptus sicius otep

Expanded text:
ritur, an et ille socius pro legatario habeatur, cuius nomen in testamento scriptum non est, licet commodum ex testamento ad utrumque pertineat, si socii sunt. et est uerum non solum eum, cuius qui non est scriptus, si et
Abbreviated transcription (Latin):
ti data legetur debitor iacreclitõe
uałe legatum hrẽ q eum acti¬
oncm ut pignus reciꝑiat uͥus¬
q̃ pecuniam soluat. Sic aut lo
tas fuit ⁊ ad hoc ꝑuemeturexe¬
plo luitioms.
eredem dimpnatũ aficciꝰ¬
sorẽ non petere areo posse petere.
S areo petere uetitum siafideni¬
sore petat reo extestami̾to tenĩ.
celsus putat ¶cem celsusait m¬
lam dubitatione hr̃e quin srõ
petere adebitore uetito nec hr̃s
heredis petere possit.
legari iam certume. S ⁊ sicyro¬
graphum quiscecedens cebitoĩ
suo dedefit exceptioe̾ ei ꝯpetere

Expanded text:
i data legetur debitori a creditore, ualere legatum habereque eum actionem, ut pignus recipiat, priusquam pecuniam soluat. sic autem ltas fuit, et ad hoc peruenietur exemplo luitionis.eredem, damnatum a fideiussore non petere, a reo petere posse, sed a reo petere uetitum, si a fideiussore petat, reo ex testamento teneri Celsus putat.Idem Celsus ait nullam dubitationem habere, quin herede petere a debitore uetito nec heres heredis petere possit. legari iam certum est.Sed et si chirographum quis decedens debitori suo dederit, exceptionem ei competere
Abbreviated transcription (Latin):
uba. Siñres sunt collata proco
cuispetẽ uetitus sit. ut edicctio
ñ ec̃ ualitura ip̃is debitoris pec¬
soã nonꝯ pre bensa ¶Is qui recdẽ
tationes uissussit non indetur
satisfacere siteliquum reodat. ñ¬
cquis editistationibꝰ. ¶Si hrs

Expanded text:
 in rem sint collata, pro eo eius petere uetitus sit, ut adiectio tque non esset ualitura ipsius debitoris persona non comprehensa.Is, qui reddere rationes iussus sit, non uidetur satisfacere, si reliquum reddat non editis rationibus.Si
Abbreviated transcription (Latin):
ipe qr fideiusẜit pacco ẽ reus libãd¬
asioquin solemusdict pacti ex¬
ceptioe fideiussoridandam que
ico ꝯpetit ¶ Sicumalia sit meni
legantis alia piciscentis nequa.¬
q̃ hoc dicimus ꝙ fidcuifsori sit.
liberitiolegata sincdubio ut q̃
uił sctibit pacco erit fideuifsor
liberandus. Sr̃ ⁊hic puto michõ¬

Expanded text:
 pacto est reus liberandus. atquin solemus dicere pacti exceptionem fideiussori dandam, quae reo competit: sed cum alia sit mens legantis, alia paciscentis, nequaquam hoc dicimus.Quod si fideiussori sit liberatio legata, sine dubio, ut et Iulianus scripsit, pacto erit fideiussor liberandus. sed et hic puto i
Abbreviated transcription (Latin):
p̃. Quam diinstitutus admit¬
ti poc slbstituto locusnonẽ. nce
añ succe de ioͣt quam excluso hd̾
instituco. ¶ Encmet igitur ũ nece̾¬
satur sit remedium pretoris. ⁊ cir¬
dere. ¶ Eigo expectamus in ungu¬
lis ut prins cidefetatur brditas tc
demn postea qua delatae̾ expectaꝵ
diem prestitutũ incci quã diem
nisi. aucadeat aut ꝓbrde getat deie

Expanded text:
um.Quamdiu institutus admitti potest, substituto locus non est nec ante succedere potest quam excluso herede instituto. eueniet igitur, ut necessarium sit remedium praetoris et cirdere. ergo exspectamus in singulis, ut prius eis deferatur hereditas: tunc deinde, posteaquam delata est, exspectamus diem praestitutum, intra quem diem nis
Abbreviated transcription (Latin):
cius etatis ut curatorẽ accipe de¬
lut. Qucro si ide tituis pat pe¬
ic̃te cod filio cmancipito cura¬
tor ap̃tore datũt inre publico
uti p̾sit ⁊ nchi lominus trium
filioꝵ noĩc nacatioẽ postulate.io¬

Expanded text:
ius aetatis, ut curatores accipere debeat: quaero, si idem Titius pater petente eodem filio emancipato curator a praetore detur, an iure publico uti possit et nihilo minus trium filiorum nomine uacationem postulare.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nec ad mittendanisi crai¬
decet pat expssenit uelle sedareᷤ
⁊ situtelam non adminstrau¬
it sempem legatum ant ante¬
ceditaut sequitur tutelam
Sͦ. E rhĩs.appart non ce hisiᷤ¬
milem cum quemptõr tutorẽ
dechit. cum poss ilti mmunita¬
te hic enim nichilcontͣ iidit¬
nium fecit cestatoris nam illea
quẽ nondedit tutorẽ cuin᷑uo¬
luisse tutelamad mim strare
filius dic̃e non possumus.
uit. s amunistrare noluenit ꝯ
nõ potiuss Or hoc nonquendur
ẽ s ꝯtumatia puni endiẽ eius
qui quedam mõ se excusauit
multo magis quisdicẽ debebi
uidignumꝰ inditio pãtris qui
simos parẽtes lib̾is tutores ch¬
gẽ solere. ⁊ idco. ad suscipiendu
honus cutele ⁊ honorẽ legati co
psequi. G cum ꝓponatur is de
quo quentur intestam̃to leg¬
acum meriisse ⁊ idc̃ pupillo
substitutũs nõ ẽ uerssimile
hunc demum cum testatore
substituere uoluisse. si ⁊ tutelã
susccp̃lss ⁊ ideo cum dequo q̃n¬
cur a legato quite siad huc ip¬

Expanded text:
sunt nec admittenda, nisi euidenter pater expresserit uelle se dare etiam, si tutelam non administrauit: semper enim legatum aut antecedit aut sequitur tutelam. Ex his apparet non esse his similem eum, quem praetor tutorem dedit, cum posset uti inmunitate: hic enim nihil contra iudicium fecit testatoris. nam quem ille non dedit tutorem, eum uoluisse tutelam administrare filii dicere non possumus. uerit, sed administrare noluerit conon potuisset. sed hoc non quaerendum est, sed contumacia punienda est eius, qui quodammodo se excusauit. multo magis quis dicere debebit indignum iudicio patris, quisimos parentes liberis tutores eligere solere et ideo ad suscipiendum onus tutelae etiam honore legati eos persequi. sed cum proponatur is de quo quaeritur in testamento legatum meruisse et idem pupillo substitutus, non est uerisimile hunc demum eum testatorem substituere uoluisse, si et tutelam suscepisset: et ideo eum de quo quaeritur a legato quidem, si adhuc ui
Abbreviated transcription (Latin):
scripsit hrdẽ ⁊ titio legatium de¬
tutorẽ asccipst titius ꝯfumiatꝰ
excusauit se atutcla quero an
gatum tñ accepat datusq ap̃¬
tore tutor cxcuset se ancque re¬
pellendussit alegato ⁊anasiqd

Expanded text:
egatum detutorem adscripsit: Titius confirmatus excusauit se a tutela: quaero, an gatum tamen acceperit datusque a praetore tutor excuset se, an aeque repellendus sit a legato? et an aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
stin fcm manumisiss filios fili¬
R Dit̾re filium hrte predia ali¬
dimisso hrditãno c̾ditore. mu¬
mis nomi c̾ditois apriore inscqr̃¬
tem c̾ditorem pignoris. Y po che¬
ce ne noie transtulit. Quesitur

Expanded text:
stamentum factum manumississet, filios fili Pater filium heredem praedia alidimisso hereditario creditore nummis novi creditoris, a priore in sequentem creditorem pignoris hypothecaeve nomine transtulit: quaesitum
Abbreviated transcription (Latin):
posse. maxime post ꝯstitutionẽ.
lum pu que hoc incdurxit¶Di¬
p̃tura dnob filiis. quos expore
casum quo solii poss. matrin¬
onum.ut ⁊ alterutti exhis. tota
dos solnatur ꝯstante. m̾io. iux
erfilus mortuo nror peplam¬

Expanded text:
posse, maxime post constitutionem divi Pii, quae hoc induxit. Nuptura duobus filiis suis, quos ex priore casum, quo solvi posset matrimonium, ut etiam alterutri ex his tota dos solvatur: constante matrimonio uno ex filiis mortuo
Abbreviated transcription (Latin):
ix. suꝑ hec nec dubitandum cẽ
quin ficci s. naleat ¶Anas filias
quũ expitib hrdes fecerat alperi fud
pleganerat. ⁊ abea petiẽtat. ut so¬
rori sue .xx. daret abcatẽ filia ꝑe¬
tiit ut partem dimidiam fũti
cidem sorori restitueret q̃situm
B. Post emancipatioẽm patͥs
suscẽpta apatruo ut legutim̃õ
brde petierat. nc partem brdita¬
cis anũculo suo daret ⁊agros
suos. ad utrumq aut ut ꝓxim̃
cognatum successio eius ꝑtin
an nichiloĩnus inꝑte agroꝵ
ꝯsistit ut titius ꝑtes agroꝵ. du

Expanded text:
it super hoc nec dubitandum esse, quin fideicommissum valet. Duas filias aequis ex partibus heredes fecerat: alteri fundum praelegaverat et ab ea petierat, ut sorori suae viginti daret: ab eadem filia petit, ut partem dimidiam fundi eidem sorori restitueret: quaesitum  Post emancipationem patris suscepta a patruo ut legitimo herede petierat, ut partem hereditatis avunculo suo daret et agros duos: ad utrumque autem ut proximum cognatum successio eius pertian nihilo minus in partem agrorum consistat, ut Titius partes agrorum duas,
Abbreviated transcription (Latin):
non unceri quiden quãtum ad
nba testatoris ꝑtinet. fidei ꝯ. par
latis in humanumẽ c. ei relicto
filus testatoris debere restitmn. ꝙ̃
indisctimine inte ꝯscitutumi
pinfirmitatem. accer sitis. ami¬
cis gnio scios cubnalidixisse qd̃
uellet ei relinquẽ pdiaq̃ noĩass
eaq dc̃a intestatioe gauii redigis¬

Expanded text:
non videri quidem, quantum ad verba testatoris pertinet, fidei commisssatis inhumanum est, centum ei relictos filiis testatoris debere restitui, quia in discrimine vitae constitutum per infirmitatem arcessitis amicis Gaio Seio contubernali dixisse, quod vellet ei relinquere praedia quae nominasset, eaque dicta in testationem Gaium Seium redegis
Abbreviated transcription (Latin):
erunt quib ꝑmifac textattir
uenundari. nec litio extitłt
dati fideiꝰ. ¶ Tusculanus fiz
utrum legatum ad petromũ
ptincat. in nõ ap brdem rem¬
ancre cebeat. ie. ꝓetronium in¬
te petẽ utiq sĩpcum nonstetit
parẽ cefimeti noluntati. ¶ Pã¬
tre filios suos brdes scripeat
⁊ adiccit prediaq adcos exbo¬
nis meis ꝑͥuentura sunt. nlli¬

Expanded text:
erunt, quibus permiserat testatrix venundari, nec condicio exstitit dati fideicommissi Tusculanis. Fidei utrum legatum ad Petronium pertineat an vero apud heredem remanere debeat. respondit Petronium iure petere, utique si per eum non stetit parere defuncti voluntati. Mater filios heredes scripserat et adiecit: "praedia, quae ad eos ex bonis meis perventura sunt, nul
Abbreviated transcription (Latin):
nerentur mãxie post litictas. ad
filium sciptas non fore utiler
claudins qm̃ ihis exp̃ssit ut
ꝯtentis cẽt partis dimidie dotiͤ
quib ubis. satis fidci ꝯ filio re¬
un qui placiũt odicillis ita seti

Expanded text:
nerentur, maxime post litteras ad filium scriptas non fore utilem. Claudius: quoniam in his expressit, ut contentus esset partis dimidiae dotis. quibus verbis satis fideicommissum filio relinqui placuit. " Codicillis ita scri
Abbreviated transcription (Latin):
dotis cxi gr̃t. ⁊ ea ꝯtentus eẽt. al¬
tetamañt partem ap̃ mantu
eius remanẽ ocedat. Quesitu
⁊c̃ postea in m̃io. muliere defũc¬
ta an mantrs siextota dote ꝯnẽi¬
atur.a filio.doli.m. exceptione se
tuen possit ⁊ anultro exca fideis¬

Expanded text:
t ea contentus erit, alteram autem partem apud maritum eius remanere concedat. quaesitum est postea in matrimonio muliere defuncta, an maritus, si de tota dote conveniatur a filio, doli mali exceptione se tueri possit et an ultro ex causa fidei
Abbreviated transcription (Latin):
c̃cuoluntitem defuncti factũ
quominus ad hrdes ꝑtinerent¬
Quindecim lib̾ quos nomian¬
aiumuecũ tab̾na adrempub¬
licam tusculanoꝵ ꝑtinete uolo
quidam exlibtis uendidetunt
ptes suas duob colubtis suns
drco emn corpore croptores añt
de functignũ seium extͣneum
urtem ieliqͥrunti ãniturne ꝑte¬

Expanded text:
uoluntatem defuncti factum, quo minus ad heredes pertinerent.Quindecim libertis, quos nominauraediumue cum taberna ad rem publicam Tusculanorum pertinere uolo'. quidam ex his libertis uendiderunt partes suas duobus conlibertis suis ex eodem corpore, emptores autem defuncti Gaium Seium extraneum heredem reliquerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
anam tutelam ꝑtineãt quib bi¬
lnee̾ aut instituãt᷑ ant demq in¬
t̃ solitas cefsationũ inces. patan
purganq ut habiles. ad lauãdu
tebent abo cuuisde inoffõso testo¬

Expanded text:
tineant, quibus balineae aut instruuntur aut denique inter solitas cessationum uices parari purgarique, ut habiles ad lauandum debentur ab eo, cuius de inofficioso test
Abbreviated transcription (Latin):
dium nongalatie s cappadotie
fimb subcu̾ra trieidem uillici
⁊ anq̃ io p̃dium cumceteris ad se
regioneat lata ꝗtem fundum sa¬
manum qui ẽ in regione. infina
cumitabna dan noio q̃situm est
cum inter fundos quos supra le¬
gamit. sit quidam fund̾ uocabu¬
ĩo sartianus inregioẽ tñ infana

Expanded text:
dium non Galatiae, sed Cappadociae finibus, sub cura tamen eiusdem vilici, an etiam id praedium cum ceteris ad Semregione Atellata, item fundum Satrianum, qui est in regione Niphana, cum taberna dari volo". quaesitum est, cum inter fundos, quos supra legavit, sit quidem fundus vocabulo Satrianus, in regione tamen Niphana
Abbreviated transcription (Latin):
q legam pr̃ati uolo ⁊ siquidi
cuenerit ens aliem siquid in
ate. solui uolo ut ꝙ sorori tue
fidei .ꝯ. ꝯsequi ut reliqueretur
quomagis integrum ꝙ testa¬
tor dediss actam puenifset.

Expanded text:
que legaui, praestari uolo, et si quid euenerit aeris alieni, si quod in a te solui uolo, ut quod sorori tuae fideicommisso consequi ut leuaretur, quo magis integrum, quod testator dedisset, ad eam peruenisset.
Abbreviated transcription (Latin):
cl. Quesitumẽ cumuolutas
testatoris ħ fuit ut oĩmo pucĩ¬
at portio brditatis ad sempniũ
quo sempnius petẽ possit cur
adctam psoam codicillos scnpt¬

Expanded text:
. quaesitum est, cum uoluntas testatoris haec fuerit, ut omnimodo perueniat portio hereditatis ad Sempronium quo Sempronius petere possit, cum ad certam personam codicillos scrip
Abbreviated transcription (Latin):
unuis filius cunde fundu ẜ uo¬
luncatatẽ pãtis retinuit ande¬
functo eo. non adsortes serptos
mipilaris testõ suo ita̾cauit re
ullo mõ reliqm̃as cus ⁊ p̃diu
subur bramim aut domum
maiorer brs eniꝰ pignoraret. aũ
ullomodo alienaret᷑ filia. eius
hrs scripta borcem teliquid filiã
suam. ncptt primi pilariis que
eas dem res din possedit ⁊ cececes
annõ. aduliam dominam q̃
buĩt patruum maĩore nilum

Expanded text:
us filius eum fundum secundum voluntatem patris retinuerit, an defuncto eo non ad heredes scriptos mipilaris testamento suo cavit, ne ullo modo reliquias eius et praedium suburbanum aut domum maiorem heres eius pigneraret aut ullo modo alienaret: filia eius heres scripta heredem reliquit filiam suam neptem primipilaris, quae easdem res diu possedit et decedens an vero ad Iuliam Domnam, quae habuit patruum maiorem Iulium
Abbreviated transcription (Latin):
x qu̾ib pcuribut patri .ꝯ̃. netetẽ
ꝯsuetudinem patris q̃lalẽdarũ
exercebat multos no nos debi¬
tores amplaꝵ pecumaꝵ fecit
impriores quos pat cxiguar
fortunaꝵ habebat maius cditũ

Expanded text:
 quibus procurabat patri, contra veterem consuetudinem patris, qua calendarium exercebatur, novos debitores amplarum pecuniarum fecit et in priores, quos pater exiguarum fortunarum habebat, maius creditum
Abbreviated transcription (Latin):
iuit titio hoc amplius da uolo
minda uolo ciq corumde ro.
pignora tradi quero uttũ brdes
mm. Edire cebeant. in inomine
debituͣm ⁊ inusuras debant.
nominis obligatioe legatam.
It queto cum ignorante̾ ma̾t.
f. actores inpuintia adiectis
sortis usuris .x. stipłati sunt

Expanded text:
uit: 'Titio hoc amplius dari uolmandari uolo eique eorundem pignora tradi'. quaero, utrum heredesem dare debeant an in omne debitum, hoc est in usuras debeant mrsam eius nominis obligationem legatam. item quaero, cum ignorante matre familias actores in provincia adiectis sorti usuris decem stipulati sint
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ cxbomis arctoris debetin.¬
oĩb crelitorib ex redditibe¬
coꝵ bonoꝵ soluas reddas satr
borum adtitins debiti ex soli¬
tionem. inchilominus tñ ip̃e
debet agnoscere omis cĩs aleĩ¬

Expanded text:
d ex bonis Arethonis debetnibus creditoribus ex reditibbonorum soluas reddas satisbonorum ad totius debiti exsolutionem, nihilo minus tamen ipse debet adgnoscere onus aeris ali
Abbreviated transcription (Latin):
tioer altaꝵ edium̃eẽt inusum al¬
t̾amm ꝯ ũtit. atq ita hiis usus
fuerit namq eo mꝑ̾altis edib
id acce̾dit alteris decedii
toris filios scripsit brdes. scxtiliã
substicuit mantio ⁊ maitium ser¬
ccitas spes. mastiuus putem hr¬
tatis exqua scriptus erat. omisit
⁊ coutestato de functo bõã eius
ad fr̃m legittimum. scium deuo¬
luta sunt. q̃situm ẽ an sextilia qͣ
substitutiõe ⁊ hec que p̾legata¬

Expanded text:
aedium esset, in usum alterarum convertit atque ita his usus fuerit: namque eo modo alteris aedibus id accedet, alteris decedet.roris filios scripsit heredes: Sextiam substituit Marcio et Marcium Sexcertas species: Marcius partem hereditatis, ex qua scriptus erat, omisit et eo intestato defuncto bona eius ad fratrem legitimum Seium devoluta sunt. quaesitum est, an Sextia ex substitutione e
Abbreviated transcription (Latin):
pctitor ad p̾sens debitum uetba
retulit. q nich eius deber̾et nł¬
liꝰ moniti legitum erat ¶Qd
si u̾bo debiti natutalẽ obligatõ
nẽ futut m solutioẽ cogitaue¬
dtecite ꝯditio inrta sit: non sccũs
uctus pucmãt pecuniã pupil¬
lus cxsoluait. brs legatatui petiti¬
oñẽ hc Hanq dic̃s legati cui
xlitio nõ. ascribitur quis extisos
ex pectanda sit cecdłt ꝰqioc

Expanded text:
itor ad praesens debitum uerba rettulit, quia nihil ‹S›eius debet, nullius momenti legatum erit: quod si uerbo debiti naturalem obligationem et futuram solutionem cogitauitacite condiciouctus perueniant, pecuniam pupillus exsoluat, heres legatarii petitionem habet: namque dies legati cui condicio non adscribitur, quamuis extrinsecus exspectanda sit, cedit. 26
Abbreviated transcription (Latin):
tem sorti soluende p̾stituta
interi non pure fidcis relicto
glitioe inꝑꝑam. Cum autem
ficer s. ab ẽo peti non poss pe¬
nes q̃ uoluit pecunã collocaĩ
post etatẽ supra scriptã curãb
reddere fidcis. ab hrdibꝰ retedũ
qui pecumam datisti plan de¬
buerũt i fidei nissores ab eor
ñ petedos cuĩ fide sequi defuc̃tu
maluit. ¶ait annña tot exft¬
uctu boꝵ que urori legauit at¬
cefsuta filui patrimomo. p̃at ce

Expanded text:
tem sorti soluendae praestitutam uideri, non pure fideico‹in›sertam. cum autem fideicommissum ab eo peti non posse‹t›, penes quem uoluit pecuniam collocari, post aetatem supra scriptam curabis reddere' fideicommissum ab heredibus petendum, qui pecuniam dari stipulari debuerunt: sed fideiussores ab eo non petendos, cuius fidem sequi defunctus maluit.Pater annu‹a› tot ex fructu bonorum, qu‹e›m uxori legauit, ac
Abbreviated transcription (Latin):
it. ⁊ id suta fiit scriptũ siciti hrdi¬
labeomis planda ẽ dicentis iddem¬
um legatum ad brde legataru.
ttisut̾ ꝙ certum sit debitum sis
stituam ⁊ sialt exhis adeat brdica¬
tẽ alicui legẽ abomib brdibt
tio. s inportiõe quide colrdĩs

Expanded text:
i ita fuerit scriptum: 'si Titius herediLabeonis probanda est dicentis id demum legatum ad heredem legatarii transire, quod certum sit debitum iri,stituam et, si alter ex his adeat hereditatem, alicui legem ab omnibus heredibus: cio, sed in portionem quidem co
Abbreviated transcription (Latin):
filio soluat finge emm hoc
noĩtim exꝑssõ idc̃ ut filio
soluat. ¶cite sipat petat excep¬
tioẽ enit repellendus ¶ Sidies
legaticesserit dem̃ legatarius
mius alicim̃ puenit. ip̃i potin
debetur legatum incuius ip̃ẽ

Expanded text:
filio soluat: finge enim hoc nominatim expressum 'ita ut filio soluat': certe si pater petat, exceptione erit repellendus.Si dies legati cesserit, deinde legatarius in ius alienum peruenit, ipsi potius debetur legatum, in cuius ips‹e›
Abbreviated transcription (Latin):
.lul. Siclics appoĩtꝰ legato ra est.
nẽ p̾sens debetur. ⁊ utd festĩ. ad eũ
genasit. siccitae neluti kalis ia¬
nuarus cotissimis diesquidẽ leg¬
aci statim᷑ cedit ħ anidie peti ñ pot¬
at. si inc̾taqĩ cum pubes eͥnt. cu
fili nupserit᷑ cum magcãtũ ini¬
ierit cũ aliꝗd demũ ꝯscribendũꝯ p̃¬

Expanded text:
um.Si dies adposita legato non est, praesens debetur aut confestim ad eum ga sit, si certa est, ueluti Kalendis Ianuariis centesimis, dies quidem legati statim cedit, sed ante diem peti non potat si incerta, quasi 'cum pubes erit' 'cum liam nupserit' 'cum magistratum inierit' cum aliquid demum, quod scriben‹t›i
Abbreviated transcription (Latin):
teb ⁊ mancipiis teliquis colo¬
noꝵ dati uolo hec testattix toze
liciscã exaffricauenies manci¬
pia quedam exfundo sup̃ sctp¬
to quo atius phyeme oꝑam le¬
gatet secum addrix. Quesitũ
ẽ anca mancipia fidei ꝯ cedat
cum quȩdam exhis iusticis of¬
fitus ad tpe̾ ꝑ eg̾natioĩs ab duc¬

Expanded text:
et mancipiis et reliquis colonorum dari volo". haec testatrix Romae litis causa ex Africa veniens mancipia quaedam ex fundo supra scripto, quo citius per hiemem operam elegeret, secum abduxit: quaesitum est, an ea mancipia fideicommisso cedant, cum quaedam ex his rusticis officiis ad tempus peregrinationis abduc
Abbreviated transcription (Latin):
dana poica edium eẽ libo ⁊ tre¬
lutis pucãt ica id ⁊ um̃ pufo
si ita illigata sunt edib ut ibi
cassellius trebatius ne uctis sup¬
pellectił. s pocius instuĩ eẽ putat
I. O fedia matitima cumẜ
⁊fructib quiibi etunt in teli¬
quis colonoꝵ nutritori suo.s
legauctat quesitum ẽ anẜin
piscatores qui solebant inmi¬
insterio testatoris eẽ ⁊ubicũq
cum sequi ⁊ urbicisrationib
fungebantũt. nec mortis testa¬
toru tp̃r ĩpredus legatis dep̾hẽ¬
si fuerunt legati eẽ indeantim

Expanded text:
diaria posita aedium esse Labeo Trebatius putant. ita id verum puto, si ita illigata sint aedibus, ut ibi Cascellius Trebatius neutras suppellectilis, sed potius instrumenti putant  Praedia maritima cum et fructibus qui ibi erunt et reliquis colonorum nutritori suo legavit. quaesitum est, an servi piscatores, qui solebant in ministerio testatoris esse et ubicumque eum sequi et urbicis rationibus expungebantur nec mortis testatoris tempore in praediis legatis deprehensi fuerant, legati esse videant