comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem qui manducauerunt quasi quattuormilia: &dimisiteos: & sta¬
tim ascendens nauemcum discipulis suis: uenitim partes damanutha
Et exierunt pharisaei & coeperunt conquirerecumeo. quaerentes abillo sig¬
num decaelo : temptantes eum: & ingemfscens spũ auit: quid generatio ista
quaerit signum:
Amendi couobis. sid abiturgenerationusti signum: & dimittenseos ascen¬
dens iterum nauem ab ut transfr&um: & obliti sunt sumere panes: &
nisi unum panem non habebant secum ipaui:
Et pra ecipiebat eis dicens uide&e & cauete a fermento pharisaeorum.
& fermento herodis:

Expanded text:
nt quasi quattuor milia et dimisit eos et statim ascendens navem cum discipulis suis venit in partes Dalmanutha et exierunt Pharisaei et coeperunt conquirere cum eo quaerentes ab illo signum de caelo temptantes eum et ingemescens spiritu ait quid generatio ista quaerit signum amen dico vobis si dabitur generationi isti signum et dimittens eos ascendnisi unum panem non habebant secum in navi. Et praecipiebat eis, dicens: Videte et cavete a fermento pharisaeorum, et ferme
Abbreviated transcription (Latin):
itautuider& clare omnia: & misitillum indomumsuam dicens uade
indomum tuam : &si inuicum introieris. nemini dixeris:
Etegressus estiħs & discipulieius in castella cesar eaephilippi & inuia
interrogabat discipulossuos dicenseis: quemmedicunt ẽẽ homines
quires ponderunt illidicentes : Iohan nem baptistam : aliiheliam : alii

Expanded text:
et clare omnia et misit illum in domum suam dicens vade in domum tuam et si in vicum introieris nemini dixeris et egressus est Iesus et discipuli eius in castella Caesareae Philippi et in via interrogabat discipulos suos dicens eis quem me dicunt esse homines qui responderunt illi dicentes Iohannem Baptistam alii Heliam alii
Abbreviated transcription (Latin):
lerunt reliquias fragmentorum duodecim cophinos plenos: &
eumtrans fr&um adb&hsaidam: dumipsedemitter& popalum:
Ettum demississ& eos: ab uit in montem orare :
Etͣsero cã erat nauis inmediomari: &i psesolus interra: &uidens
eos laborantes in remigando. erat enimuentus contrarius eis:
& circa quartam uigiliam noctis uenit adeos ambulans. super
mare : & uolebat praeterireeos: atilliutuiderunt eum ambulan¬
tem supermare. putauerunt fantas ma esse : & excla mauerunt :¬
omnesenim eumuiderunt & conturbati sunt &statim locutus

Expanded text:
lerunt reliquias fragmentorum duodecim cophinos plenos, et lerunt reliquias fragmentorum duodecim cophinos plenos, et trans fretum ad Bethsaidam, dum ipse dimitteret populum. Et cum dimisisset eos, abiit in montem orare. Et cum sero esset, erat navis in medio mat enim ventus contrarius eis et circa quartam vigiliam noctis venit ad eos ambulans super mare et volebat praeterire eos at illi ut viderunt eum ambulantem super mare putaverunt fantasma esse et exclamaverunt omnes enim eum viderunt et conturbati sunt et statim locutus
Abbreviated transcription (Latin):
eos ab euntes &x cognouerunt multi÷ & pedestres & deominib ciuitatib. i
concurrerunt illuc : & preuenerunt eos: & exiens uiditibs curbam
pastorem : & coepitdocereillos multa: & cum iam hora multa fier& :
accesserunt discipulieius dicentes: desertus ẽ. locus hio :¬
Etiam hora pri&ceriuitꝰ demitto illos. uteunte s in proximas uillas
& uicos emant sibi cibos quosmanducent: & respondens atuillis:
date illis uos manducare: &dixeruntei: euntes emamus denariis
ducentis paner: & dabimus eis manducare: & dicit eis. quot panes
hab&is : Ite & uid&e: &cum cognouis sentdicunt. quinque & duos
pisces: & praecepitillis ut accumbere facerent omnes secundum
contubernia superuiri defaenum: & discubuerunt in partes per
centenos & per quinquagenos: & acceptis quinque panibus &
duobus piscibus. intuensincaelum benedixit & fregit panes:
& dedit discipulissuis ut ponerent ante eos: & duos pisces chuisit
omnibus: & manducauerunt omes & saturati sunt: & susta

Expanded text:
os abeuntes et cognoverunt multi et pedestre et de omnibus civitatibus concurrerunt illuc et praevenerunt eos et exiens vidit multam turpastorem et coepit docere illos multa et cum iam hora multa fieret accesserunt discipuli eius dicentes desertus est locus hic et iam hora praeterivit dimitte illos ut euntes in proximas villas et vicos emant sibi cibos quos manducent et respondens ait illis date illis manducare et dixerunt ei euntes emamus denariis ducentis panes et dabimus eis manducare et dicit eis quot panes habetis ite et videte et cum cognovissent dicunt quinque et duos pisces et praecepit illis ut accumbere facerent omnes secundum contubernia super viride faenum et discubuerunt in partes per centenos et per quinquagenos et acceptis quinque panibus et duobus piscibus intuens in caelum benedixit et fregit panes et dedit discipulis suis ut ponerent ante eos et duos pisces divisit omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
Ettonuo cauiduodium & coepit eos initerebinos & dabut illis potes¬
titem spiritium inmundorum : & preepiteis nequid tollerentinuia
nis iuirgam tantum: nom peram. non panem ne intona aes sed cala¬
atos sandaliis & ne in duerentur duabus tonicis
Endicebatois quocumq introieritis in domum illicman& edonec
exeatis inde
Etqucum que non receperintuos nec audierintuos exeuntes inde excutte
puluerem depedibus uris inte stimoniumillis
Etexeuntos praedi cabant ut paenitentiam agerent & d aemonia multa
eicebant &ung eb ant oleo multos aegros & sanabant
Etaudiut herodes tex manifestum enim factum ẽ nomeneius & dicebañ
qui aiohannes baptista resurrexit amortuis & proptereu o perantur¬
urtutes millo: alii autom dicebant quiahelias ẽ ali uero dicebant pro¬
ph&a ẽ quasiunus exproph&is:
Q uoaudito herodes uit que mego decollaui iohanem hicamcetuisresurrexit:
Ipseenim herodes misit & tenuitiohannem &unxiteum incarcere prop¬
ter herodiadem uxorem philippi fratrissui qui aduxerat eam

Expanded text:
re binos et dabat illis potestatem spirituum inmundorum et praecepit eis ne quid tollerent in via nisi virgam tantum non peram non panem neque in zona aes sed calciatos sandaliis et ne induerentur duabus tunicis et dicebat eis quocumque introieritis in domum illic manete donec exeatis inde et quicumque non receperint vos nec audierint vos exeuntes inde excutite pulverem de pedibus vestris in testimonium illis et exeuntes praedicabant ut paenitentiam agerent et daemonia multa eiciebant et unguebant oleo multos aegrotos et sanabant et audivit Herodes rex manifestum enim factum est nomen eius et dicebat quia Iohannes Baptista resurrexit a mortuis et propterea inoperanturrtutes in illo alii autem dicebant quia Helias est alii vero dicebant propheta est quasi unus ex prophetis quo audito Herodes ait quem ego decollavi Iohannem hic a mortuis resurrexit ipse enim Herodes misit ac tenuit Iohannem et vinxit eum in carcere propter Herodiadem uxorem Philippi fratris sui quia duxer
Abbreviated transcription (Latin):
Sciens quia omnia dediteipater inmanus et quia adõ exiuit
& ad dm̃ uadit :
Surgita caena & ponitues timenta sua: etcũ accepiss& linteum :¬
pretmẽ se deindemisit aquam in peluem : et coepitlauare pedes
discipulorum etex tergorelinte o quoerat p̃cinctus : Venttergo
qd s̃ monẽperũ & dicitei petrus : Drẽ tumihilauaspedes respen

Expanded text:
in manus: et quia a Deo exivit: et ad Deum vadit: surgit a cena: et ponit vestimenta sua. Et cum accepisset linteum precinxit se. Deinde misit aquam in pelvim: et cepit lavare pedes discipulorum: et extergere linteo quo erat precinctus. Venit ergo ad Simonem Petrum: et dicit ei Petrus. Domine tu mihi lavas pedes? Respon
Abbreviated transcription (Latin):
rabili conubio inesse peccatum. thorum feditati fornicationis putar& esse compa¬
randum : facta autem aque ornata habitatione mundana : supererat ut ipse
&iam propter quem omnia parabantur. habitator ac dominus rerum homo
crearetur. Sequitur. Etait: faciamus hominem ad imaginem & simili¬
tudinem nostram: Nuncappar& euidentius quare decreatis herbis & arbori¬
bus piscibus & uolatilibus terrestribus quoque animantibus dictum sit ut fierent

Expanded text:
rabili connubio inesse peccatum thorumque foeditati fornicationis putaret esse comparabili connubio inesse peccatum thorumque foeditati fornicationis putaret esse comparandum. Facta autem atque ornata habitatione mundana, supererat ut ipse etiam propter quem omnia parabantur habitator ac dominus rerum homo crearetur, sequitur: Et ait: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram. Nunc apparet evidentius quare de creatis herbis et arboribus, piscibus et volatilibus, terrestribus quoque animantibus dictum sit, ut fierint
Abbreviated transcription (Latin):
Notanda transmutatio uerborum. quia supra dictum est quod producere iusserit
bestiasterrae: &iumenta & omne reptile terrae : Et intellegendum. quod dicto ci¬
tius omne quod uoluit fuit: nihilque differt quod loquela humana prius increa¬
turarum ordine nominet. quas diuina potentia simul condidit cunctas. Cum
autem sequitur. & uiditds̃ quod ess& bonum: quaeritur merito quare non & hic ad¬
datur illud quod dictum est deeis quae aquae produxerant animantibus. benedixit¬
quitris dicens erescit & multi plicamini & tenlee terram nrcidus benedixt¬
ma creatura animae uiuentis dictum adõ commendauerat. &iam de secunda
sub intellegendum reliquit: maxi mequia in huius diei operibus: pluraerat alia
sub iuncturus: Porro de homine facto hocnecessaria lterare curauit dicens: bene di¬
xit que illis ds̃ & ait Crescite & multiplicamini & replete terram: Nequis hono¬

Expanded text:
Notanda transmutatio verborum, quia supra dictum eNotanda transmutatio verborum, quia supra dictum ebestias terrae, et jumenta, et omne reptile terrae; et intelligendum quia dicto citius omne quod voluit fecit; nilque differt quid loquela humana prius in creaturarum ordine nominet, quas divina potentia simul condidit cunctas. Cum autem sequitur: Et vidit Deus quod esset bonum, quaeritur merito quare non etiam hic addatur illud quod dictum est de eis quae aquae produxerant animantibus: Benedixitque eis dicens: Crescite et multiplicamini et replete terram. Anma creatura animae viventis dictum a Deo commendaverit, etiam de secunda nobis subintelligendum reliquit? Maxime, quia in hujus diei operibus plura erat alia subjuncturus. Porro de homine facto hoc necessario iterare curavit dicens: Benedixitque illis Deus et ait: Crescite et multiplicamini et replete terram, ne quis hono
Abbreviated transcription (Latin):
ds terram iumenta & reptilia & bestiasterrȩ : Quia uero nomine bestiarum omne quicqđ
ore uel unguibus seuit exceptis serpentibus constatesse conprȩ hensum. Nomine autẽ
reptilium terrae. &iam serpentes continentur : Nomine uero iumentorum. eaquae
in usu sunt hominum animalia designantur: Ubiergo conditio describitur caeterorũ
animalium quadrłpedum. uerbi gratia ceruorum caprearum bubalorum & capra¬
rum cȩterorumque huius modi nisi forte & haec obferocitatem indomite mentis
interbestias esse ad numerata dixerimus. iuxta quod antequam sane translationẽ
in qua scriptum est. eiciat terra animam uiuam secundumgenus quadripedia
& reptilia & bestias terrae .  Nihil omnino questionis est : quia uidelic& nomine
quadru pedum cuncta conprȩ hensa sunt: quae exceptis bestiis & repti libus ter¬
ra produxit. siue quae subcura humana seuquae sunt fera &agrestia: Et fecit
ds̃ bestias terrae iuixtaspecies suas. iumenta & omne reptile terrae Ingenere suo:

Expanded text:
s terram jumenta, et reptilia, et bestias terrae; quia vero nomine bestiarum omne quidquid ore vel unguibus saevit, exceptis serpentibus, constat esse comprehensum, nomine autem reptilium terrae etiam serpentes continentur, nomine vero jumentorum ea quae in usu sunt hominum animalia designantur. Ubi ergo conditio describitur caeterorum animalium quadrupedum, verbi gratia, cervorum, caprearum, bubalorum et caprorum caeterorumque hujusmodi, nisi forte et haec ob ferocitatem indomitae mentis inter bestias esse adnumerata dixerimus, juxta antiquam sane translationem, in qua scriptum est: Ejiciat terra animam vivam secundum genus, quadrupedia, et reptilia, et bestias terrae, nihil omnino quaestionis est, quia videlicet nomine quadrupedum cuncta comprehensa, sunt quae exceptis bestiis et reptilibus, terra produxit, sive quae sub cura humana, seu quae sunt fera et agrestia. Et fecit Deus bestias terrae juxta species suas et jumenta et omne reptile terrae in genere suo.
Abbreviated transcription (Latin):
modo geniti infantes rationabiles & sinedolo lacconcupiscite ut ineo crescatis insa
lium perumiengustastis qm̃ dulcise stdñs: sed ablactaturisaac atque ad panis edu¬
lium peruenit. cum electi proficientibus fidei incrementis. non solum ihm xp̃m
& hunc crucifixum confiteri discunt. uerum &iam addere quia in principio erat
uerbum & uerbum erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbum. Facitque abraham grande

Expanded text:
modo gmodo glutem, si tamen gustastis quoniam dulcis est Dominus. Sed ablactatus Isaac atque ad panis edulium pervenit, cum electi proficientibus fidei incrementis non solum Jesum Christum, et hunc crucifixum confiteri discunt, verum etiam addere quia in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Fecitque Abraham grande
Abbreviated transcription (Latin):
ipso anno incentuplum. & a trium tabernaculicentum cubitos est longum. & inpara¬
bola seminis euangelici terrabonacentuplum fructum fecit. & dñs relinquenti¬
bus propria centuplum in hoc tempore & insuperuitam promittit a&ernam
in quibus omnibus numerus centenarius. autgaudiauitae perennis autea¬
quibus adhaec peruenitur bon a opera de signat
Creuit igitur puer & ab lactatus est: fecitque a braham grande conuiuium indie
ab lactationis eius.
Lac te nutritur isaac. cume lectus quisque filius uidelic& promissionis nuper
in xpõgenitus prima fidei rudimenta suscipit. Et quamuis necdum sum ma
diuinitatis arthana scrutari sufficit:: dulcedine tamen praemiorum caelestiũ
delectatus bonis insistere operibus ostendit: perquaedõ adiuiuante largienteq
potiora capere mereatur : Iuxta illud a postoli p&ri. Deponentes igitur omnẽ
malitiam & omnem dolum & simulationes & inuidias & omnes detractiones sicut

Expanded text:
ipso anno centuplum, et atrium tabernaculi centum cubitis est longum; et in paraipso anno centuplum, et atrium tabernaculi centum cubitis est longum; et in parabola seminis evangelici, terra bona centuplum fructum fecit, et Dominus relinquentibus propria centuplum in hoc tempore et insuper vitam promittit aeternam: in quibus omnibus numerus centenarius aut gaudia vitae perennis,quibus ad haec pervenitur bona opera designat. Creviablactationis ejus.Lacte nutritur Isaac cum electus quisque, filius videlicet promissionis, nuper in Christo genitus, prima fidei rudimenta suscipit, et quamvis necdum summa divinitatis arcana scrutari sufficit, dulcedine tamen praemiorum coelestium delectatus, bonis insistere operibus contendit, per quae Deo adjuvante largienteque potiora capere mereatur, juxta illud apostoli Petri: Deponentes igitur omnem malitiam, et omnem dolum, et simulationes, et invidias, et omnes detractiones, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
amortuis.: Quianos quoque octaua a & ateresurrecturos esse speramus: sex quip¬
pesunt a&ates huius mundi septima sabbatismianimarum inalia uitdoctaua ipsare surrec¬
tionis nostrae & uniuersalis iudicu. Recte circumcisio octauadie fieri praecepta est
Quod autem abraham centum erat annorum cumnatus ẽ& isa ac excircumcisus
promissionis. perfectioni eiusdem promissionis aptissime concinit. Nam
qui acentenarius perfectus est numerus quod eo maxime astruitur quia deleua
transfertur indexteram. Ideoq: caelestibus acperp&ius bonis mystice compoit
Recte in hoc nascitur isaac. quisua natiuitate mirabiliter senibus donata paren¬
tibus heredes non temporalis & infimi. sed a&erni in caelis regnidesignar&.
In quo nimirum sacramento & arca noecentum annis fabricataest. & habraham
interra reꝓmissionis centum annos moratus. & is aac ingeraris serons inuenit

Expanded text:
a mortuis, quia nos quoque octava aetate resurrecturos esse speramus; sex quipa mortuis, quia nos quoque octava aetate resurrecturos esse speramus; sex quippe sunt aetates hujus mundi, septima sabbatismi animarum in alia vita, octava ipsa resurrectionis nostrae et universalis judicii; recte circumcisio octava die fieri praecepta est. Quod autem Abraham centum erat annorum cum natus esset Isaac et circumcisus filius promissionis, perfectioni ejusdem promissionis aptissime concinit. Nam quia centenarius perfectus est numerus, quod eo maxime astruitur quia de laeva transfertur in dexteram; ideoque coelestibus ac perpetuis bonis mystice competit, recte in hoc nascitur Isaac, qui sua nativitate mirabiliter senibus natus parentibus, haeredes non temporalis et infimi, sed aeterni in coelis regni designaretur, in quo nimirum sacramento et arca Noe centum annis fabricata est, et Abraham in terra repromissionis centum annos moratus, et Isaac in Geraris serens invenit
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut isaac intempore quidem ueteris testamentinatus est sed ipsa sua natiuitate
heredes nouitestamenti de signat. Ita & circumcisio qua consecratus est ueteris quidẽ
testamenti sacramentum est. sed infiguram gratiae nouites tamenti praemissu:
Quamundus erat in xp̃o ab omni peccati & mortis & mortalitatis sorde purgandus
Namq: eo tempore circumcisio fideles ab originalis nox ae nodo soluebat. Atta¬
men in altioris trpum gratiae datumest qua regnum omne peccati & mortis. domi¬
nicaerat passione acresurrectione destruendum. In cuius exemplum nos & in
baptismo ab omnibus peccatis absoluimur. & in nouissimodie abomni carnis
& animae corruptione ac mortalitate renouati aduitam acernam ꝑuenie mu
Vbi sicut dñs ait nonnubent neque nubentur: sed sunt sicut angeli incaelo¬
Neque enim ultra moripoterunt. Et quia dñs octauadie idẽ p̾sabbatum re surrexit

Expanded text:
Sicut Isaac in tempore quidem veteris testamenti natus est, sed ipsa sua nativitate Sicut Isaac in tempore quidem veteris testamenti natus est, sed ipsa sua nativitate haeredes novi testamenti designat, ita et circumcisio qua consecratus est veteris quidem testamenti sacramentum est, sed in figuram gratiae novi testamenti praemissum, qua mundus erat in Christo ab omni peccati et mortis et mortalitatis sorde purgandus. Namque eo tempore circumcisio fideles ab originalis noxae nodo solvebat; attamen in altioris typum gratiae data est, qua regnum omne peccati et mortis dominica erat passione ac resurrectione destruendum; in cujus exemplum nos et in baptismo ab omnibus peccatis absolvimur, et in novissimo die ab omni carnis et animae corruptione ac mortalitate renovati ad vitam aeternam perveniemus; ubi, sicut Dominus aitneque enim ultra mori poterunt . Et quia Dominus octava die, id est post Sabbatum resurrexit
Abbreviated transcription (Latin):
cepitque & peperit filium insenec tute sua. tempore quo praedixerat ei ds̃.
isita redicitur sarram ds̃ quasi languentem & ab omni sobolis fructu iam despera¬
tam. ut quod natura negare uidebatur diuinae praesentiȩ gratiae conferr&.
Quod uerbum apte congruit cunctisfiliis promissionis Non perarbitrium¬
propriae libertatis. sed perelectionem gratiae salui fiunt. Non ex conatusui laboris
N on ex conatu sui laboris.
sed dño uisi tante coreorum. & implente donum gratiae quod promisit:
Uocauitq: abraham nomen filii sui quemgenuit ei sarra is a ac.
Isaac interpr&atur risus siuegaudium. Quod ipsum nomen cunctis fidelibus con¬
uenit quibus interc&era supernae hereditatis bona redemptor suus promittit
dicens. Iterum autem uidebo uos & gaudebit coruestrum. & gaudium uestrum
nemotoll& a uobis.
Etcircum cidit eum octauadie sicut praeceperat ei ds̃. cumcentũ ess& annorum

Expanded text:
cepitque et peperit filium in senectute sua temcepitque et peperit filium in senectute sua temVisitare dicitur Saram Deus quasi languentem et ab omni sobolis fructu jam desperatam, ut quod natura negare videbatur, divinae praesentia gratiae conferret: quod verbum apte congruit cunctis filiis promissionis, qui non per arbitriumpropriae libertatis, sed per electionem gratiae salvi fiunt, non ex conatu sui laborisnon ex conatu sui laboris, sed Domino visitante cor eorum et implente donum gratiae quod promisit. Vocavitque Abraham nomen filii sui quem genuit ei Sara Isaac. Isaac interpretatur Risus sive Gaudium, quod ipsum nomen cunctis fidelibus convenit, quibus inter caetera supernae haereditatis bona Redemptor suus promittit dicens: Iterum autem videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a vobis . Et circumcidit eum octava die, sicut praeceperat ei Deus cum centum esset annorum.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam & miserationem dñĩ saluatoris. quiscam̃ ecclesiam sponsae sibi fodere coniungo¬
re dignatus est. Vtrumque enimbeatus abraham pro abi me lech orans congrue
designat & ipsum dñm salua torem quiest addexteram dĩ qui &iam Interpellat
pronobis & pastores a crectores eiusdem ecclesiȩ. Quiqm̃ castitatis illiuscuram gert̃
pro aduersarus quoque eius ne e am foedare ualeant. uerum a coeptis noxiis ocius de¬
sistant dño supplicare non neglegunt: Neque abre deb& uideri. perabi me¬
lech hominem bonum & timentem dm̃ bonorum persecutores posse figurari.
Nam & beatus papa gregorius reges impiissimos saulem & hie coniam. infiguradñi
saluatoris ponere non dubitauit. Ete contrario perfactum uriae fidelissimum.
perfidiam iuda eorum dicit esse de signatam.
Uisitauit autem dñs sarram sicut promiseratei. & impleuit quae locutus estei:. Con¬

Expanded text:
tiam et miserationem Domini Salvatoris, qui sanctam Ecclesiam sponsae sibi foedere conjungetiam et miserationem Domini Salvatoris, qui sanctam Ecclesiam sponsae sibi foedere conjungere dignatus est. Utrumque enim beatus Abraham pro Abimelech orans congrue designat et ipsum Dominum Salvatorem qui est ad dexteram Dei, qui etiam interpellat pro nobis, et pastores ac rectores ejusdem Ecclesiae, qui, quoniam castitatis illius curam gerunt, pro adversariis quoque ejus ne eam foedare valeant, verum a coeptis noxiis ocius desistant, Domino supplicare non negligunt. Neque ab re debet videri per Abimelech hominem bonum et timentem Deum, bonorum persecutores posse figurari. nam et beatus papa Gregorius reges impiissimos Saulem et Jechoniam in figura Domini Salvatoris ponere non dubitavit, et e contrario per factum Uriae fidelissimum perfidiam Judaeorum dicit esse designatam. visitavit autem Dominus Sarram sicut promiserat et implevit quae locutus est con
Abbreviated transcription (Latin):
quade filiis eius dicitur. Ad huc multi plicabuntur in senecta uberi. & bene
patiente serunt ut adnuntient : Idestutfidẽ quagloriantur Constanter inter
mala quaepatiuntur praedicent Quod uterquerex nesarram uiolar& dõ procurante
seruatus est: significat lta per secutorum rabiem dño miserante cohibendam. ut
nemoexhis quiuere adecclesiam pertinent. possit afidei & caritatis quae est in xp̃o
castitate seduci. Qđ ut̃q plagis utsarrã uiro su oredder& cõpulsusẽ raptũq: temerarium pecunia simul
datacorrex̃ . significabat ꝑsecutores sepius ab inuiria fideliũ aduersitate acdãnisrerũ tẽporaliũ eẽ cõpes¬
cendos. sed & adreuerentiam siue consortiũ eorundem fidelium esse commutandos:
Quod & aliquoties inpersecutionibus factum scimus. & inultima illa c&eris maiore
credimus esse futurum & hoc perorationes praesulum spĩtalium atque indulgen¬

Expanded text:
qua de filiis ejus dicatur: Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi, et bene qua de filiis ejus dicatur: Adhuc multiplicabuntur in senecta uberi, et bene patientes erunt ut annuntient : id est, ut fidem qua gloriantur constanter inter mala quae patiuntur praedicent. Quod uterque rex ne Saram violaret, Deo procurante, servatus est, significat ita persecutorum rabiem, Domino miserante, cohibendam, ut nemo ex his qui vere ad Ecclesiam pertinent, possit a fidei et charitatis, quae est in Christo, castitate seduci. Quod uterque plagis, ut Saram viro suo redderet compulsus est, raptumque temerarium pecunia simul data correxit, significabat persecutores saepius ab injuria fidelium adversitate ac damnis rerum temporalium esse compescendos; sed et ad reverentiam sive consortium eorumdem fidelium esse commutandos, quod et aliquoties in persecutionibus factum scimus, et in ultima illa caeteris majore credimus esse futurum; et hoc per orationes praesulum spiritalium, atque indulgen
Abbreviated transcription (Latin):
gionem quam olim expugnare nitebatur. uenerationi habiturum: Quod
sirrabis a regibus concupita & rapta nec tamen polluta est quondam quidem iu¬
uencula apharaone & Nunc prouectior a&ate ab abi melech significabat
ecclesiam quamuis semper in hacuita laboribus exercendam. Duastamen ma¬
aores c&eris persecutiones experturam. Vnam romani imperii quam uelut
iniuuentute sua perpessa fortissime acglorio sissime dño adiuuante superauit.
Alteram anti christi quam uelut in senec tute hocest imminente termino tempo¬
ralis suae uitae passura est̃. atque eodem miserante dño deuictura. Nam quod sarra
tantae erat pulchritudinis ut &iam grandeua obgratiam formae potuiss& amari.
significat ecclesiam ultimo illo tempore tanta uirtutumgloria de corandam. cui
hostis acercum suis satellitibus non minimum inuideat .: Ideoq: eam cunctis
insidiarum acuirium suarum artibus expugnare contendat : Impl&a proph&ia

Expanded text:
gionem, quam olim expugnare nitebatur, venerationi habiturum. Quod gionem, quam olim expugnare nitebatur, venerationi habiturum. Quod Sara bis a regibus concupita et rapta, nec tamen polluta est, quondam quidem juvencula a Pharaone, et nunc provectior aetate ab Abimelech, significabat Ecclesiam, quamvis semper in hac vita laboribus exercendam, duas tamen majores caeteris persecutiones experturam; unam Romani imperii, quam velut in juventute sua perpessa, fortissime ac gloriosissime Domino adjuvante superavit; alteram Antichristi, quam velut in senectute, hoc est imminente termino temporalis suae vitae, passura est, atque eodem miserante Domino devictura. Nam quod Sara tantae erat pulchritudinis, ut etiam grandaeva ob gratiam formae potuisset amari, significat Ecclesiam ultimo illo tempore tanta virtutum gloria decorandam, cui hostis acer cum suis satellitibus non minimum invideat, ideoque eam cunctis insidiarum ac virium suarum artibus expugnare contendat; impleta prophetia
Abbreviated transcription (Latin):
qui fuit maritus: horta turque ut hoc inposterum meminerit. nede incepssimil
simulatione idemobprobrium deprehensa incurrer&. Quod si in hac lectione
ubis arra abraham permittentȩ amata a regibus rapitur. sed dñõ procurante
intemerata uiro redditur : Allegoricum quid sentire delectat. significatur
ecclesia temptationibus potestatẽm mundanarum saepius essepulsanda. Per¬
mitente utique dño quiuireius obdonum supernae protectionis & gratiae uocar
dignatus est: Vt ex aminata aduersis. manifestius quam sit fide firma qua¬
castitate dõ deuota: quanta denique sui conditoris custodia ab omnibus semꝑ
sit hostium insidus tutanda cla rescat. Nequeumquam asuae fidei simplic¬
tate corrum penda. Quod autem redditurus sarram abrahae rexdona r&¬
simuloues & bouesseruos & ancillas & pecuniam plurimam. illud significattem¬
pus quoregnum huius mundi xp̃ianȩ fideierat colla submissurum. eamque reli¬

Expanded text:
qui fuit maritus, hortaturque ut hoc in posterum meminerit, ne deinceps simili qui fuit maritus, hortaturque ut hoc in posterum meminerit, ne deinceps simili simulatione idem opprobium deprehensa incurreret. Quod si in hac lectione ubi Sara, Abraham permittente, amata a regibus rapitur, sed Domino procurante intemerata viro redditur, allegoricum quid sentire delectat, significatur Ecclesia tentationibus potestatum mundanarum saepius esse pulsanda, permittente utique Domino, qui vir ejus ob donum supernae protectionis et gratiae vocari dignatus est, ut examinata adversis, manifestius quam sit fide firma, qucastitate Deo devota, quanta denique sui Conditoris custodia ab omnibus semper sit hostium insidiis tutanda, clarescat, neque unquam a suae fitate corrumpenda. Quod autem redditurus Saram Abrahae rex donasimul oves et boves, servos et ancillas, et pecuniam plurimam, illud significat tempus, quo regnum hujus mundi Christianae fidei erat colla submissurum, eamque reli
Abbreviated transcription (Latin):
rit esse sororem satis faciens ait inter c&era
Alias aloton uorssoirinmest filia patris mei & nonfilia matris meae
Vetus trans latio apertius hab&. & enimuere soror mea est depatre sednondematre.
inscripturis cognatione uocantur qui sunt deuna familia. id est patria. quas
latini paternitates Interpretantur. & cum ex una radice multa generis turba dif¬
funditur. Alioquin quale est ut abraham uiriustus patrissui familiam coniugẽ
sumpserit . cum in primis hominibus propteraurium sanitatem idipsum scriptura
non nomin&: malens intellegi quam proferri. Quodque sarrae dixitrex.¬
Ecce mille argenteos de difratrituo. hocerit tibi inuelamento oculorum adomnes
quitecum sunt quocumque perrexeris mementoq te deprae hensam.
Quasuiocando loquitur. eo quod ipsa dixerit eum fratremsuum esse. De praehen¬
samque eam dixit similando texerit ueritatem dicendo fratrem suum esse eum

Expanded text:
rit esse sororem, satisfaciens ait inter caetera: rit esse sororem, satisfaciens ait inter caetera: Alias autem vere soror mea est, filia patris mei, et non filia matris meae; vetus translatio aptius habet, Etenim vere soror mea est de patre, sed non de matrein Scripturis cognatione vocantur, qui sunt de una familia, id est patria, quas Latini paternitates interpretantur, cum ex una radice multa generis turba diffunditur; alioquin quale est ut Abraham vir justus patris sui filiam conjugem sumpserit, cum in primis hominibus propter aurium sanitatem id ipsum Scriptura non nominet, malens intelligi quam proferri. Quodque Sarae dixitEcce mille argenteos dedi fratri tuo; hoc erit tibi in velamentum oculorum ad omnes qui tecum sunt, quocunque perrexeris; mementoque te deprehensam. Quando jocando loquitur, eo quod ipsa dixerit eum fratrem suum esse, deprehensamque dicit cum simulando texerit veritatem, dicendo fratrem suum esse eum
Abbreviated transcription (Latin):
uero gentibus potuisse adhucesse non nullos qui pronaturalis scientia legis dõde uo¬
te seruirent : Vel hostiarum uidelic& oblationibus. uel certe sola uere fidei uel¬
professione a primae praeuaricationis labepurgatos: maxime superstitibus
adhucillis. quiuel abolitionem humanigeneris indiluuio. uel constructione
turris acdiuisione linguarum. uel perdictionem sod omorum in memoriam tene¬
rent: Namque ipsum sem usque ad quinquagesimum annumnatiuitatis ia cob
perdurasse Ini corpore consulta genesis historia testatur Cui sententiae congrut¬
Cui sententiae congruit
beatus papa gregorius dicens : Nequaquam esse credendum tam breuem hominũ
sum mam illis temporibus aduitam peruenisse perp&uam. quam legifermos ses
paucissimis scriptorum suorum uid&ur conprehendere moni mentis. Quod¬
Quod
autem abraham regi sedulo instanti acnimium perquirenti quareuxorem suam dixe¬

Expanded text:
vero gentibus potuisse adhuc esse nonnullos, qui pro naturali scientia legis Deo devovero gentibus potuisse adhuc esse nonnullos, qui pro naturali scientia legis Deo devote servirent; vel hostiarum videlicet oblationibus, vel certe sola verae fidei professione a primae praevaricationis labe purgatos, maxime superstitibus adhuc illis qui vel abolitionem humani generis in diluvio, vel constructionem turris ac divisionem linguarum, vel perditionem Sodomorum in memoriam tenerent. Namque ipsum Sem usque ad quinquagesimum annum nativitatis Jacob perdurasse in corpore consulta Genesis historia testatur; cui sententiae congruit beatus papa Gregorius dicens nequaquam esse credendum tam brevem hominum summam illis temporibus ad vitam pervenisse perpetuam quam legifer Moyses paucissimis scriptorum suorum videtur comprehendere monumentis. Quod autem Abraham regi sedulo instanti ac nimirum perquirenti quare uxorem suam dixe
Abbreviated transcription (Latin):
sufficere credidit quod adõ ueniam reatus meruiss&. Immo quod dõ propitio
ne peccar& custo diri meruerit : si non &iam homini inquem nescius peccaue¬
ratcum uxore reddita pecuniam simul copiosam ut sibi placariposs& tribuer&
ut insequentibus legitur. Non autem mirandum homines Incircumcisos eotem¬
pore ueritatis esse cultores potuisse .: Cum beatus quoque iob & reges amicieius
pore ueritatis esse cultores potuisse.
Cum beatus quoque iob & reges amicieius
credantur posttempora datae circumcisionis absque sacramento circumcisionis fide¬
liter dño cumsuis omnibus seruisse. sed & sempatriarcham cum arfaxat sale heber¬
filuis siue nepotibus suis constateo adhuc tempore superuixisse incarne. acdõ placi¬
tamuitam si ne circum cisionis lege duxisse. Vn de uerisimile uid&ur. signaculũ¬
incircumcisione abrahae tantum & semini ac familiae eius essedatam. incoreris

Expanded text:
sufficere credidit, quod a Deo veniam reatus meruisset, imo quod Deo propitio sufficere credidit, quod a Deo veniam reatus meruisset, imo quod Deo propitio ne peccaret custodiri meruerit, si non etiam homini in quem nescius peccaverat, cum uxore reddita, pecuniam simul copiosam, ut sibi placari posset, tribueret, ut in sequentibus legitur. Non autem mirandum homines incircumcisos eo tempore veritatis esse cultores potuisse, cum beatus quoque Job et reges amici ejuspore veritatis esse cultores potuisse, cum beatus quoque Job et reges amici ejus credantur post tempora datae circumcisionis absque sacramento circumcisionis fideliter Domino cum suis omnibus servisse: sed et Sem patriarcham cum Arphaxad, Sale, Heberive nepotibus suis constat eo adhuc tempore supervixisse in carne, ac Deo placitam vitam sine circumcisionis lege duxisse. Unde verisimile videtur signaculmcisione Abrahae tantum et semini ac familiae ejus esse datum, in caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
gentem ignorantem & iustam interficies: Et suipuritatem cordissimul atque
operis ostendit. cum ad iunxit
Insimplicitate cordis mei
Vnde &iam quia prudenter atque humiliter dñõrespondit. mox secunda eius
meruit uoce laudari simul & consolari dicentis.
Etego scio quod simplici corde feceris. ideo custodiuite nepeccares In me
Sed & hoc quod statim de nocte consurgens omnes seruossuos uocauit. & quae sibi
acciderant narrauit: Quod que illi audito periculo culpae quorex Inciderat
omnes ualde timuerunt.
Vtrorum que animum hoc est & ipsius regis & seruo¬
rum eius quam fuerit iustitiae deditus edoc&. Nam & rex ipsecum dixit abra hã:
Quid fecisti nobis quid peccauimus intei quia induxisti superme & superregnum¬
meum peccatum grande
Manifeste insinuat quia non leue seduxerit ignorantiae peccatum quod non sibi
tantum modo. uerum &iam regnosuo confitebatur esse nociuum Vnde nec sibi

Expanded text:
gentem ignorantem et justam interficies? Et sui puritatem cordis simul atque gentem ignorantem et justam interficies? Et sui puritatem cordis simul atque operis ostendit, cum adjunxit: In simplicitate cordis mei etiam quia prudenter atque humiliter Domino respondit, mox secunda ejus meruit voce laudari simul et consolari dicentis: Et ego scio quod simplici corde feceris; ideo custodivi te, ne peccares in me. Sed et hoc quod statim de nocte consurgens omnes servos suos vocavit, et quae sibi acciderant narravit; quodque illi, audito periculo culpae quod rex inciderat, omnes valde timuerunt, utrorumque animum, hoc est et ipsius regis et servorum ejus, quam fuerit justitiae deditus edocet: Nam et rex ipse cum dixit ad Abraham: Quid fecisti nobis? quid peccavimus in te, quia induxisti super me et supermeum peccatum grande? manifeste insinuat quia non leve duxerit ignorantiae peccatum, quod non sibi tantammodo, verum etiam regno suo confitebatur esse nocivum. Unde nec sibi
Abbreviated transcription (Latin):
Dixitque desarra uxore soror mea est. Misitergo abime lechrexgerare. &
tuliteam
Quare hoc dixerit abraham desarra. & unde credendem sit eam tam & siablatã
indomum regis nequaquam regis concubitu fuisse contactam. supra iam dictum
est ubi simili modo apharaone sublata sed dp̃o lmperante suo coniugi reddita est.
Cum uero sequitur
Venitds̃ ad abime lech per somnium noctis & aitei : Enmorieris proptermuli erem
quamtulisti hab& enim uirum : abimelech uero nonte tigerat eam & ait : dñenum
gentem ignorantem & iustam interficies. & c&era huius lectionis.
Videtur amalech cultum uerae religionis & nosse. & cum suis omnibus sedulus exer¬
cuisse. Quomodo enim homo alienus a cognitione & timore dĩ uel dõ alloquen¬
te merer&ur corripi cum peccass&. uel uerba dĩ corripientis tanta humilitate
susciper& : Nam & suaegentis innocentiam demonstrauit cum ait. Num

Expanded text:
Dixitque de Sara uxore sua: Soror mea est. Misit ergo Abimelech rex Gerarae, et Dixitque de Sara uxore sua: Soror mea est. Misit ergo Abimelech rex Gerarae, et tulit eam. Quare hoc dixerit Abraham de Sara, et unde credendum sit eam, tametsi ablatam in domum regis, nequaquam regis concubitu fuisse contactam, supra jam dictum est, ubi simili modo a Pharaone sublata, sed Domino imperante suo conjugi reddita est. Cum vero sequitur. Venit autem Deus ad Abimelech per somnium noctis, et ait illi: En morieris propter mulierem quam tulisti, habet enim virum; Abimelech vero non tetigerat eam, et ait: Domine num gentem ignorantem et justam interficies? Et caetera hujus lectionis. Videtur Abimelech cultum verae religionis et nosse et cum suis omnibus sedulus exercuisse; quomodo enim homo alienus a cognitione et timore Dei, vel Deo alloquente mereretur corripi cum peccasset, vel verba Dei corripientis tanta humilitate susciperet; nam et suae gentis innocentiam demonstravit, cum ait: Num
Abbreviated transcription (Latin):
tantum a temporalibus est alienata gaudiis. Vnde & apostolus eorundem patri¬
archarum uitam glorificans aiebat. fide moratus est abraham interra repromis¬
sionis tam quam in aliena in casulis habitando cumis a ac & ia cobcoheredibus ꝓmissionis
eiusdem: expectabat enim fundamenta habentem ciuitatem. cuius artifex &
conditords̃. & paulo post. Iuxta fidem de functi sunt omnes isti : Non acceptis
repromissionibus: sed a longeeas aspicientes & saluantes & confitentes quia pere¬
grini & hospitessunt superterram.
Quienim haecdicunt. significant sepatriã
inquirere. Erat autem geraris olim terminus chananeorum admeridiem. &
ciuitas in &ropolis palestinae posita intercades & sur. hocest interduas solitudines
Quarum una aegrpto uingitur adquam populus transfretum rubrimaris peruenit.
altera uero cades usque ad sarracenorum here mum extenditur. Sequitur

Expanded text:
tantum a temporalibus est alienata gaudiis; unde et Apostolus eorumdem patritantum a temporalibus est alienata gaudiis; unde et Apostolus eorumdem patriarcharum vitam glorificans aiebat: Fide moratus est Abraham in terra repromissionis, tanquam in aliena, in casulis habitando cum Isaac et Jacob cohaeredibus promissionis ejusdem; exspectabat enim fundamenta habentem civitatem, cujus artifex et conditor Deus . Et paulo post: Juxta fidem defuncti sunt omnes isti, non acceptis repromissionibus, sed a longe eas aspicientes et salutantes, et confitentes quia peregrini et hospites sunt super terram . Qui enim haec dicunt significant se patriam inquirere; erat autem Geraris olim terminus Chananaeorum ad meridiem, et civitas metropolis Palaestinae, posita inter Cades et Sur, hoc est inter duas solitudines, quarum una Aegypto jungitur, ad quam populus transfretum Rubri maris pervenit, altera vero Cades usque ad Sarracenorum eremum extenditur. Sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
mirum electiomnes cum agnitione ueritatis in lustrantur. cum amore flagrant
diuinae uisionis. opera quoque scitatis simul exercere contendunt : Commuta tã
interhomines id est caelestem proterrestri. prohumana angelicam ducere uitã
curant & fortitudine fidei inuictae ei qui singulariter fortis est adherere Nonces¬
sant : Dicentes singuli dicentes omnes mihi autem ad herere dõ bonum est
Notandumua autem quod sur apud hebreos unum est exdecem nominibusdĩ. quo
omni potens illius sol& uirtus significari: Habitatergo intertades & sur. qui per
opera uirtutum aduisionem cotidie sui conditoris anhelat: Et qm̃ haecuisio
infuturo sol& in praesenti autem saeculo peregrinosse esse profitentur quia ernã
in caelis patriam sperare didicerunt: Recte sequitur & peregrinatus in
geraris Nam & uerbo peregrinationis & nominegerare id est incolatus. De¬
center scõrum uita figuratur: Quaequantum diuinis mancipata praeceptis.

Expanded text:
mirum electi omnes cum agnitione veritatis intus illustrantur, cum amore flagrant divinae visionis, opera quoque sanctitatis simul exercere contendunt; commutatam inter homines, id est coelestem pro terrestri, pro humana angelicam ducere vitam curant, et fortitudine fidei invictae ei qui singulariter fortis est adhaerere non cessant, dicentes singuli, dicentes omnes: Mihi autem adhaerere Deo bonum est Notandum namque quod Sur apud Hebraeos unum est ex decem nominibus Dei, quo omnipotentis solet virtus significari. Habitat ergo inter Cades et Sur, qui per opera virtutum ad visionem quotidie sui Conditoris anhelat; et quoniam haec esse visio in futuro solet, in praesenti autem saeculo peregrinos se esse profitentur, qui aeternam in coelis patriam sperare didicerunt, recte sequitur: Et peregrinatus est in Geraris. Nam et verbo peregrinationis et nomine Gerarae, id est incolatus, decenter sanctorum vita figuratur, quae, quantum divinis mancipata praeceptis,
Abbreviated transcription (Latin):
futurae pluuiae signum inuestigium hominis ostensum est : sig¬
nificabat quod nascente xp̃o inuestigio hominis ad terras imber
decaelo descender& quinos a peccato mundaret
Deparuulis abeo maledictis & ab ursis deuoratis
Vbł seruum suum baculum suum mittit¬
& mortuus non reuiuiscit

Expanded text:
futurae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, sigfuturae pluviae signum in vestigio hominis ostensum est, significabat quod, nascente Christo in vestigio hominis, ad terras imber de coelo descenderet, qui nos a peccato mundaret.De parvulis ab eo maledictis, et ab ursis devoratisper servum suum baculum misit, et mortuus non revixit. De
Abbreviated transcription (Latin):
rum scłi &iam carnis resurrectionẽ : Mittitur hȩlias pascen¬
dus ad alienigenã uiduã quae uolebat duo ligna colligere pri¬
us quã morer&ur : Non hic solo ligni nomine sed &iãnumero
lignorũ signũ crucis ex primitur : Benedicitur farina eius
etoleum fructus & hilaritas caritatis : quaecũ inpenditur
non de fecissedicitur : hilarem enim datorem diligit ds̃
llidua autẽ ista ut op̃inor eccła significatur quam xp̃s non¬
Mdortuo uiro cui uult nubat. libera est. quia desinente lege
cuius finis estxp̃s: ad gratiae libertatẽ transitũ faciens ecclesia
xp̃o quasi uidua legis nupsit : Huius nunc inuasis oleũ gratiae &
benedictionis farina non defecit . in omnibus foris gentibus fame
manente : quarũ cibi uitȩ esuriem & fidei trinitatis i ediam
congrue prefigurauit illa quondã triennio fames. Quod uero ꝑ
heliam intempore siccitatis nubes nulla apparuit: et poste a

Expanded text:
ram saeculi, etiam carnis resurrectionem. Mittitur Elias pascenram saeculi, etiam carnis resurrectionem. Mittitur Elias pascendus ad alienam viduam; quae volebat duo ligna colligere, priusquam moreretur. Non hic solo ligni nomine, sed etiam numero lignorum signum crucis exprimitur. Benedet oleum, fructus et hilaritas charitatis, quae cum impenditur, non defecisse dicitur: Hilarem enim datorem diligit Deus . Vidua autem ista, ut opinor, Ecclesia significatur, quam « Mortuo viro, quibus volet nuptiis libera est cui finis est Christus , ad gratiae libertatem transitum faciens Ecclesia, Christum quasi vidua legis innupsit. Hujus nunc in vasis oleum gratiae et benedictionis farina non deficit, in omnibus foris gentibus fame manente, quarum cibi vitae esuriem et fidei Trinitatis inediam congrue praefiguravit illa quondam triennio fames. Quod vero per Eliam in tempore siccitatis nubes illa apparuit, et postea
Abbreviated transcription (Latin):
temporibus extitit prius bonum & posterius malum: hoc ieccła
iisto adhuc scło simul uno tempore ostenditur: Non bono illius
bonos eccłae malo autẽ illius malos eccłae significatos puto: Tam¬
quã in unitate illius areae sicut in illo uno hominebonos in granis
malos hi paleis. aut inunitate unius segetis bonos intritico
separatae sunt & duae relictȩ. satis indicat quod de cota ipsa gen¬
te a postolus ait Reliqui ȩ ꝑ electionem gratiae saluȩ factȩ sunt:¬
quid autẽ figurauerint magni illi & insignes proph&ae qui&iã
mirabilia multa fecerunt helias & helisaeus discipulus eius :
pascitur enim helias tempore famis coruis mane afferentibus
panem & ad uesperum carnes. ut intellegant illi xp̃m: cui
quodammodo salutẽnram esurienti confitentur peccatores. fi¬
dem primitias sp̃s nunc habentes : infineautẽ uelut aduespe¬

Expanded text:
temporibus exstitit prius bonum, et posterius malum, hoc in Ecclesia temporibus exstitit prius bonum, et posterius malum, hoc in Ecclesia in isto adhuc saeculo, simul et uno tempore ostenditur. Nam bono illius bonos Ecclesiae, malo autem illius malos Ecclesiae significatos puto, tanquam in unitate illius areae, sicut in illo uno homine bonos in granis, malos in paleis, aut in unitate unius segetis, bonos in tritico,separatae sunt, et duae relictae, satis indicat quod de tota ipsa gente Apostolus ait: Reliquiae per elationem gratiae salvae factae suntQuid autem significaverunt magni illi et insignes prophetae, qui etiam mirabilia multa fecerunt, Elias et Elisaeus, discipulus ejus? Pascitur enim Elias tempore famis, corvis mane afferentibus panem, et ad vesperam carnes, ut intelligant illi Christum, cui quodammodo salutem nostram esurienti confitentur peccatores fidem, primitias Spiritus nunc habentes , in fine autem velut ad vespe
Abbreviated transcription (Latin):
deiuidaeis adulteris iudicandis in ipsius oreiudicis digna censetur:
qui a xp̃m insalomone miratauerum reginecaelestis affectum
inimagine mistica eccłe prouidentis impleuerat
ter arguit scriptura sc̃a atq condemnat : Nihilq depeniten¬
tia eius uel in eũ indulgentia dĩ omnino cõmemorat nec prorsus oc¬
currit. quid saltẽ in allegoria boni significet haec eius flenda
submersio : nisi forte quis dicat mulieres alieni genas quarum
amore exarserat significare eccłas electas exgentibus: poss&
hoc fortasse non absurde intellegi. sullȩ propt̃ salomonẽ desere¬
rent deos suos & colerent dm̃ eius : Cũ uero ipse propt̃ illas offen¬
dit dm̃ suum & coluit deos earum. non est quod in deboni coniectare
possit : Nec tamen nihil arbitror significare sed malũ sicut deuxore¬
filiabusq loth diximus:
Apparetenim in ꝑsona huius salomonis
mira excellentia & mira submersio : Quod igiturmillo diuersis

Expanded text:
de Judaeis adulteris judicandis, in ipsius ore judicis digna censetur, de Judaeis adulteris judicandis, in ipsius ore judicis digna censetur, quia Christum in Salomone mirata, verum reginae coelestis affectum in imagine mystica Ecclesiae providentis impleverat.ter arguit sancta Scriptura, atque condemnat? Nihilque de poenitentia ejus, vel in eum indulgentia Dei commemorat. Nec prorsus occurrit quid saltem in allegoria boni significet haec ejus flenda submersio, nisi forte quis dicat mulieres alienigenas, quarum amore exarserat, significare Ecclesias electas de gentibus. Posset hoc fortasse non absurde intelligi, si illae propter Salomonem desererent deos suos, et colerent Deum ejus; cum vero ipse propter illas offm suum, et coluit deos earum, non est quid inde boni conjectari possit. Nec tamen nihil arbitror significare, sed malum, sicut de uxorefiliabusque Lot diximus. Apparet enim in persona hujus Salomonis mira excellentia, et mira subversio. Quod igitur in illo diversis