comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est spirit᷑alis thimiamatis & cultus
dĩ. Idcirco hereticoꝵ ꝑuersa oratio
& non eu angłica simplicitate direc¬
ta eis uertit᷑ in peccatũ. & impietaᷤᷤ
cultus dĩ operiet eos. Vnde seqͥtur.
& miseria bestiarũ t̾rebit te: ꝓpt̃
sanguinẽ hominũ. & impietates
t̾rȩ. & cuntatis. & om̃iũ habitan¬
tiũ in ea. Et est sensus.
Eos quos tuis fraudib de¬
cepisti. & de ouib xp̃i fe¬
cisti ẽe bestias tuas. cũ
inderis in miseria & ꝓ er¬
rore sustinere supplicia: tun̾c ter¬
reberis. tunc iacebis. Ac ne arbitre¬
ris me quia libanũ & bestias no¬
minaui de brutis animalib & non
de hominib loqui: manifestius tͥ
dico. Sustinebis hȩc: qͥa multoꝵ
hominũ fudisti sanguinẽ. qͦs dõ
perire fecisti. & exerciusti impie¬
tatẽ in t̾ra uiuentiũ: in t̾ra man¬
suetoꝵ. Et impietas tua in ciuita
tatis tuę fecisti ẽe participes. Hoc
sub ꝑsona hereticaꝵ dictũ sit.
eterũ si uolumꝰ de antrx̃po in¬

Expanded text:
est spiritualis thymiamatis, quod est cultus Dei. Idcirco haereticorum perversa oratio et non Evangelica simplicitate directa, eis vertetur in peccatum, et impietas cultus Dei operiet eos. Unde sequitur: Et miseria bestiarum terrebit te propter sanguinem hominum, et impietates terrae, et civitatis, et omnium habitantium in ea. Et est sensus: Eos quos tuis fraudibus decepisti, et de ovibus Christi fecisti esse bestias tuas, cum videris in miseria, et pro errore sustinere supplicia: tunc terreberis, tunc jacebis. Ac ne arbitreris me, quia Libanum et ejus bestias nominavi, de brutis animalibus, et non de hominibus loqui, manifestius tibi dico: Sustinebis haec, quia multorum hominum fudisti sanguinem, quos Deo perire fecisti. Et exercuisti impietatem in terra viventium, in terra mansuetorum, et impietas tua in civitattatis tuae fecisti esse participes. Hoc sub persona haereticorum dictum sit. Caeterum si volumus de Antichristo in
Abbreviated transcription (Latin):
clauid reuela oculos meos & conꝰcerabo mi¬
rabilia de lege tua. & qͥa sp̃ualit᷑ om̃s celis¬
te manna comedebant. & uniuersus po¬
płs ifrt de eadẽ spiritali & sequente ros
bibebant petra. petra autẽ erat xp̃s:
qͥ credunt in xp̃o spũalit debent begis
p̃cepta feruare quȩ declit in horeb qd¬
int̾pretat᷑ siccitas. ꝑ quã om̃iũ utiqͣ
humor ex quoqͥt᷑. & ad rachos solis iustitie
libidinis reuma siccat᷑. Locutꝰ ẽ autẽ
dñs ad uniuersũ isrł. qͥ sensu cernit
munclo corde. qm̃ ipsi dm̃ i debunt.
tee ego mitto uobis heliã ꝓpħam

Expanded text:
David: Revela oculos meos et considerabo mirabilia tua de lege tua , et quia spiritaliter omnes coeleste manna comedebant, et universus populus Israel de eadem spiritali et sequente eos bibebant petra, petra autem erat Christus . Qui credunt in Christo spiritaliter debent legis praecepta servare quae dedit in Horebinterpretatur, siccitas, per quam omnium vitiorum humor excoquitur, et ad radios solis justitiae, libidinis rheuma siccatur. Locutus est autem Dominus ad universum Israel, qui sensu cernit mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Ecce ego mittam vobis Eli
Abbreviated transcription (Latin):
lus de uinculo liberatꝰ. & sic̃ uictima
dñĩ. Hec hoc letitiȩ fine contentus
ẽ: s calcabit impios cũ fuerint cinis.
conparatione diuinȩ maiestatis ci¬
nerẽ se eẽ sentiens. ego sũ t̾ra & cinis:
Et ꝓpterea uidebit solẽ iustitiȩ & reqͥ¬
escet int̾ medios eiꝰ cleros. atq ipso por¬
tante ad celestia subleuabit᷑. Qui uͦ ꝑ
suꝑbiã dix̃ ponã suꝑ sidera fedẽ mẽã.¬
& ero similis altissimo: deducet᷑ ad t̾¬
rã & erit quasi cinis sub scoͬꝵ pedib
cũ dies dñi aduenerit iudicantis.
rmentote legis moisi serui mei. quã
mandaui ei in horeb ad omnẽ isrhł:
liter.
usta meritoꝵ in futuro erit retri¬
butio. quando suꝑboꝵ radicẽ & germͣ
deuorans flãma consumet & conbu¬
ret. &e timentib dñm orret᷑ sol iusti¬
tiȩ. & sanitas in penns eiꝰ. lgit᷑ me¬
mentote legis moysi serui mei quã

Expanded text:
lus de vinculis liberatus, et sicut victima lus de vinculis liberatus, et sicut victima Domini. Nec hoc laetitiae fine contentus est; sed calcabit impios, cum fuerint cinis. comparatione divinae 984 majestatis cinerem esse se sentiens: Ego sum terra et cinis ; et propterea videbit solem justitiae, et requiescet inter medios ejus cleros, atque ipso portante ad coelestia sublevabitur. Qui vero per superbiam dixit: Ponam super sidera sedem meam, ero similis Altissimo , deducetur in terram, et erit quasi cinis sub sanctorum pedibus, cum dies Domini advenerit judicantis. Mementote legis Moysi servi mei, quam mandavi ei in Oreb, ad omnem Israel liter. Justa meritorum in futuro erit retributio, quando superborum radicem, et germen devorans flamma consumet et comburet, et timentibus Dominum orietur sol justitiae, et sanitas in pennis ejus. Igitur mementote leg
Abbreviated transcription (Latin):
adtendit dñs & audit. & fcriptus ẽ
lib̾ momm̃ti his qͥ timent dñm &
cogitant nomen eius. & cũ dies uene¬
rit habere se eos in peculiũ polliert᷑.¬
& parcere eis sicut parcit homo filio
suoseruienti sibi. pleniꝰq inculcat &
dicit. Ecce dies uenret idest dies iudi¬
cii quȩ scĩs lux erit: & peccatorib
tenebre. Et ipsa chres erit succensa qͣsi
caminꝰ siue cliban᷑. ut om̃s impii uer¬
tant᷑ in stipulã. & camini crement᷑
ardorib. Cũq eos inflãmauerit atq
cõbusserit. non relinquet in eis ullã
radicẽ. & germen malitiȩ. Hoc de im¬
piis qͥd in die iudicii sint passuri.
nec uitia latere patiet᷑. Et sanitas erit inpen¬
nis eius. ut sanatos ꝑ penitentiã portet in
humeris suis. iuxta id quod in deuterono¬
mio scriptũ ẽ. Expandens alas suas suscepit
eos. & in humeris suis portauit illos. Cunc
egredient᷑ qui nc̃ scło quasi cartere sunt
inclusi. & salient quasi uituli de arm̃to.
siue ꝗnasi uituli de uinculis liberati.

Expanded text:
attendit Dominus et audivit, et scriptus est liber monumenti his qui timent Dominum, et cogitant nomen ejus, et cum dies venerit, habere se eos in peculium pollicetur, et parcere eis sicut parcit homo filio suo servienti sibi, pleniusque inculcat, et dicit: Ecce dies veniet, id est, dies judicii, quae sanctis lux erit, et peccatoribus tenebrae; et ipsa dies erit succensa quasi caminus, sive clibanus, ut omnes impii vertantur in stipulam, et camini crementur ardoribus. Cumque eos inflammaverit atque combusserit, non relinquet in eis ullam radicem et germen malitiae. Hoc de impiis quid in die judicii sint passuri. nec vitia latere patietur. Et sanitas erit in pennis ejus, ut sanatos per poenitentiam portet in humeris suis, juxta id quod in Deuteronomio scriptum est: Expandens alas suas suscepit eos, et in humeris suis portavit illos . Tunc egredientur qui nunc saeculo quasi carcere sunt inclusi, et salient quasi vituli de armento, sive quasi vituli de vinculis liberati.
Abbreviated transcription (Latin):
interp̃tati sunt. Timentes gͥ dñm qui
locuti st̃ cũ ꝓximo suo & ad uerba blas¬
phemiȩ responherunt. rrunt ei in dre
iudicii in peculiũ. Et parcet eis. qͥa om̃is
homo sub peccato ẽ. Siue eliget eos. sic̃
eligere sobet homo filiũ suũ seriuentẽ
sibi. In quo duplex affectus ẽ & preta¬
tis in filiũ. & seruientis in famulũ. Ꝙ
tunc qͥ nunc blasphematis & dicitis
qł emolum̃tu quia custodiuimꝰ p̾cep¬
ta riꝰ. & ambulauimꝰ tristes corã dño:
& illaꝵ electionẽ & bratitudurẽ & ur̃as

Expanded text:
interpretati sunt. Timentes igitur Dominum, qui locuti sunt cum proximo suo, et ad verba blasphemiae responderunt, erunt in die judicii in peculium, et parcet eis: quia omnis homo sub peccato. Sive eliget eos, sicut eligere solet homo filium suum servientem sibi. In quo duplex affectus est, et pietatis in filium, et servitutis in famulum. Et tunc qui nunc blasphematis et dicitis: Quod emolumentum, quia custodivimus praecepta ejus, et ambulavimus tristes coram Domino? ex ill
Abbreviated transcription (Latin):
ost moisen cuius mandata spũalit᷑ do¬
cuimus ẽx seruanda heliã dicit rr
mittendũ : in moyse legẽ. in helia ꝓ¬
pħam significans. dicente abrahã ad
quendã diuitẽ purpuratũ. Habent

Expanded text:
ost Moysen, cujus mandata specialiter docuimus esse servanda, Eliam dicit esse mittendum. In Moyse legem, in Elia prophetiam significans, dicente Abraham ad quemdam divitem purpuratum: «Habent
Abbreviated transcription (Latin):
una ecce dres ueniet ardens ut cliba¬
mis & cõburet ros. & erunt om̃s alie¬
ngenȩ & uniuersi qͥ faciunt iniqͥtatẽ:
stipula. & succendet eos dies ueniens. dic̃
neq ramus. Et oriet᷑ uobis qui time¬
tis nomin meũ sol iustitiȩ. & sanitas
in pennis eius. Et rgrediemini & salie¬
tis sicut uituli cle uinculis relaxati. &
conculcabitis imquos: & ert̃ cinis int̾¬

Expanded text:
ut clibanus, et comburet eos, et erunt omnes alienigenae, et universi qui faciunt iniquitatem, stipula: succendet eos dies veniens, dicit eis radix neque ramus. Et orietur vobis qui timetis nomen meum sol justitiae, et sanitas in pennis ejus, et egrediemini, et salietis sicut vituli de vinculis relaxati, et 983 conculcabitis iniquos, et erunt cinis
Abbreviated transcription (Latin):
dehacre inmultũ ẽ loqui uobis. placeat itaq: caritati ur̃ae ut quod res¬
tat illo adiuuante seruemus crastino reddituri:
Beodeuoris loqui e.tiudicare. Sedqui misit meue

Expanded text:
de hac re jam multum est loqui vobis: placeat itaque Charitati vestrae ut quod resde hac re jam multum est loqui vobis: placeat itaque Charitati vestrae ut quod restat, illo adjuvante servemus, crastino reddituri. beo de vobis loqui
Abbreviated transcription (Latin):
ret ubi feminini generis ẽ. principiũ uelut si uellet dicere se ẽẽ ueritatem
et dicentibus. tuquis es. responderet uernatem cũ uideatur adid qđ dic¬
tũ ẽ tuquis es rȩspondere debuis seueritas id ẽ. ueritas sũ sed alcius re¬
pondit cũui deret eos ita dixisse tuquis es acsidicerent᷑ qm abste audiuimus
nis credideritis quia egosum quidte ẽẽ oredimus adhoc respondit prin¬
cipium. Tan quam diceret principiũme credite et addidit. quia et loquor
uobis id ẽ quiahumilis propt̃uos factus adista uerba descendi : Nã si prin¬
cipiũ sicuti .ẽ. it amaner et apud patrẽ ut non acciperet formã serui et ho¬
molo queretur hominib: quomodo ei crederent cũ infirma corda in tel¬
legibile uerbũ sineuoce sensibili audire non possent : Ergo inquit ere¬
dite me ẽẽ principium qui aut credatis non solumsũ sed etdoquor uobis. sed

Expanded text:
ret, ubi feminini generis est principium. Velut si vellet dicere se esse veritatem, ret, ubi feminini generis est principium. Velut si vellet dicere se esse veritatem, et dicentibus, Tu quis es? responderet, Veritatem; cum videatur ad id quod dictum est, Tu quis es? respondere debuisse, Veritas; id est, Veritas sum. Sed altius respondit, cum videret eos ita dixisse, Tu quis es? ac si dicerent, Quoniam abs te audivimus, Nisi credideritis quia ego sum, quid te esse credemus? ad hoc respondit, Principium: tanquam diceret, Principium me credite. Et addidit, quia et loquor vobis: id est, quia humilis propter vos factus, ad ista verba descendi. Nam si principium sicuti est, ita maneret apud Patrem, ut non acciperet formam servi et homo loqueretur hominibus; quomodo ei crederent, cum infirma corda intelligibile Verbum sine voce sensibili audire non possent? Ergo, inquit, credite me esse principium; quia, ut credatis, non solum sum, sed et loquor vobis. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
nituingr ficient:  incipiũ¬
ait qui et loquor uobis: principiũ mecredite nemoriam iniin peccatis ur̃ is tã¬
quã enĩ in eo quod dixerunt tuquis es. nihil aliud dixerint quã quidte. ẽe credi¬
mus respondit principiũ id .ẽ. principiũme credite : Ingreconãq: eloquio
discernitur quod non potest in latino: Apud grecos enĩ feminini generis . ẽ prin¬
cipiũ sicut apudnos lex generis feminini . ẽ. quae apud illos .ẽ. masculini sicut
sapientia et apud nos et apud illos generis feminini ẽ : Consuetuido loquutionis
id eo ꝑdiuersas linguas uariat genera uocabulorũ qui ain ipsis rebus non inuenis
masculino sapientia feminino : Cũ ergo dicerent iudae
qui sciebat. ẽẽ ibi quosdã credituros et ideo dixisse tuquis. es. ut scrent quidillũ ene¬
dere deberent: respondit. principiũ nontã quã diceret. principiũ sum sed tam
diceret principiũme : Credite quod in sermone greco ut dixi euidenter appa¬

Expanded text:
ni tui non deficient. Principiait, qui et loquor vobis. Principium me credite, ne moriamini in peccatis vestris. Tanquam enim in eo quod dixerunt, Tu quis es? nihil aliud dixerint quam, Quid te esse credimus? respondit, Principium; id est, Principium me credite. In graeco namque eloquio discernitur, quod non potest in latino. Apud graecos enim femini generis est principium, sicut apud nos lex generis feminini est, quae apud illos est masculini: sicut sapientia et apud nos et apud illos generis feminini est. Consuetudo locutionis ideo per diversas linguas variat genera vocabulorum, quia in ipsis rebus non invenis appelletur genere masculino, sapientia feminino. Cum ergo dicerent Judaei, Tu quis es? ille qui sciebat esse ibi quosdam credituros, et ideo dixisse, Tu quis es? ut scirent quid illum credere deberent, respondit, Principium: non tanquam diceret, Principium sum; sed tanquam diceret, Principium me credite. Quod in sermone graeco, ut dixi, evidenter appa
Abbreviated transcription (Latin):
et destiti quaerere forte quod audiui uolo loqui aucit neo d et exultationẽ
et ur̃o cũ loquor: Res enĩ quo libec prorsus qual cũq: excellentia simutabilis
ẽ ñ uerũ ẽ non enĩ . ẽ ibi uerũ ẽẽ ubi.ẽ et non . ẽẽ : Quicquid enĩ mut ri
porest mutatũ non .ẽ. quod erat: si nor ẽ. quod erat mors quaedã ibi facra ẽ:
ꝑemptũ . ẽ. aliquidibi quod erat et ñ ẽ: Nigredo mortua ẽ in capitealls¬
centis senis : pulchritudo mortua. ẽ. incorpore fessi et incurui senis: mortua
sunt uires in corpore languentis: mortua .ẽ. statio incorporeambulartis
mortua ẽ. ambulatio in co pore stantis . mortua .ẽ. ambulatio et stacio incr

Expanded text:
et destiti quaerere; forte quod audivi volo loqui, auditui meo det exsultationem et vestro cum loquor: res enim quaelibet, prorsus qualicumque excellentia, si mutabilis est, non vere est; non enim est ibi verum esse, ubi est et non esse. Quidquid enim mutari potest, mutatum non est quod erat: si non est quod erat, mors quaedam ibi facta est; peremptum est aliquid ibi quod erat, et non est. Nigredo mortua est in capite albescentis senis, pulchritudo mortua est in corpore fessi et incurvi senis, mortuae sunt vires in corpore languentis, mortua est statio in corpore ambulantis, mortua est ambulatio in corpore stantis, mortua est ambulatio et statio in co
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsequutꝰ r̃ : & ipse uertat᷑ ad letitiã. Uel
certe uidas om̃is confitens & fidelis non
aduersũ hirłm pugnet. sed p̾paret se
in hirłm: ut contͣ aduersarios dimicet.
Et congregabit ipse uidas diuitias om̃iũ
gentiũ in circintu. aurũ & argentũ &
uestes multas nimis. Aurũ & argentũ
in sensun sermone intelligi sepe diximꝰ.
Unde & uestes arquȩ debemꝰ acciꝑe. qͥb
Adstitit regina a dextris tuis in uestitu
deaurato. circũdata uarietate. Quib ues¬
tib indutã se credentiũ turba legat᷑. &
dicit. Eaultabo in dño. quia induit me
uestim̃tis salutis & tunica letitiȩ. Dire¬
byssims. In trichaptis uestes tenues acci¬
piamꝰ. quȩ tã pulchrȩ st̃ atq subtibes:
ut capilloꝵ similes eẽ uideant᷑. Has
uestes eccła congregat. ut habeat qͥb
induat popłm suũ. Cui a uero contio¬
natoee p̾ceptũ ẽ. In om̃i tẽpore sint
urstim̃ta tua candida.
t sic erit ruina eqͥ & muli & cameli
in castris illis: sicut ruina hee. Ixx.

Expanded text:
rsecutus est, et ipse vertatur ad laetitiam. Vel certe Judas, omnis confitens et fidelis, non adversum Jerusalem pugnet, sed praeparet se in Jerusalem, ut contra adversarios dimicet. Et congregabit ipse Judas divitias omnium gentium in circuitu, aurum, et argentum, et vestes multas nimis, Aurum et argentum in sensu et sermone intelligi saepe diximus: unde et vestes aeque debemus accipere, Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumdata varietate . Quibus vestibus indutam se credentium turba laetatur et dicit: Exsultabo in Domino, quia induit me vestimentis salutis, et tunica laetitiae . Dixebyssinis . In τριχάπτοις vestes tenues accipiamus, quae tam pulchrae sunt atque subtiles, ut capillorum similes esse videantur. Has vestes Ecclesia congregat, ut habeat quibus induat populum suum, cui a vero concionatore praeceptum est: In omni tempore sint vestimenta tua candida . Et sic erit ruina equi, et muli, et cameli, in castris illis, sicut ruina haec. LXX:
Abbreviated transcription (Latin):
dea infelix ꝓmittit. aurũ acciꝑe spe¬
rans. quȩ .xxxx. argenteis dnm ap¬
preciauit.
os autẽ cȩptũ sequentes ordinẽ : om̃ia
ista referimꝰ ad eccłie beatitudinẽ. qd̃
cuncti qͥ in ea fuerint admirent᷑ hostiu
rant dexteras. & mutua fide ac necessi¬
tudine copulent᷑. Quod autẽ in hebrai¬
co lẽgimꝰ & udas pugnabit aduersus
hirłm. ꝓ quo lxx. transtulerunt. & uidas

Expanded text:
um accipere sperans, quae triginta argenteis Dominum appretiavit. Nos autem coeptum sequentes ordinem, omnia ista referamus ad Ecclesiae beatitudinem, quod cuncti qui in ea fuerint admirentur subjecrant dexteras, et mutua fide ac necessitudine copulentur. Quod autem in Hebraico legimus: Et Judas pugnabit adversum Jerusalem; pro quo LXX transtulerunt: Et Jud
Abbreviated transcription (Latin):
icamus & uixta lxx. Pocoñ appellatur
nici. sed locus his arborib consitꝰ. De quo
iuxta intelligentiã sp̃ualẽ sponsus dicit
in cantico canticoꝵ. Descendi ut uiderẽ
germina toerentis. si floruisset uinea:
si floruissent mala punica. Descendit enĩ
saluator ad toerentẽ huius scłi & turbi¬
das aquas. de quib & in typo eius helias
bibisse describit᷑. ut post flores uineȩ &
mali punici. fructũ utrũq susciperet :¬
& in ebrians eccłam suã audiret ab ea.
Potabis me de uino ungent᷑rii. de iino ma¬
loꝵ malagranatoꝵ meoꝵ. Huius cemodi
potio non solũ estus stomachi fugat : fed &
corruptũ uentrẽ sanare dr̃. & reliqͥs ꝓdesse
uiscerib. Nichil hoc pomo pulchrius. In ru¬
borr. ȩccłr significat uerecundiã. In granoꝵ
oedine gradus & menbra totus corporis ꝑ
singula officia distributa. Cũ in hinisce¬
modi uinea & mnalis. fructũ saluatoe non
muenerit : dicet. Omnẽ palmitẽ non fe¬

Expanded text:
Dicamus, et juxta LXX ῥοῶν appellatur,Dicamus, et juxta LXX ῥοῶν appellatur,nici, sed locus his arboribus consitus, de quo juxta intelligentiam spiritualem sponsus dicit in Cantico canticorum: Descendi, ut viderem in genimine torrentis si floruisset vinea, si floruissent mala punica . Descendit enim Salvator ad torrentem hujus saeculi et turbidas aquas, de quibus et in typo ejus Elias bibisse describitur : ut post flores vineae et mali punici fructum utrumque susciperet, et inebrians Ecclesiam suam, audiret ab ea: Potabis me de vino unguentarii, de vino malorum granatorum meorum . Hujuscemodi potio non solum aestus stomachi 906 fugat, sed et corruptum ventrem sanare dicitur, et reliquis prodesse visceribus. Nihil hoc pomo pulchrius; in rubore, Ecclesiae significat verecundiam: in granorum ordine, gradus et membra totius corporis per singula officia distributa. Cum in hujuscemodi vinea et malis fructum Salvator non invenerit, dicet: Omnem palmitem non fe
Abbreviated transcription (Latin):
uio. dr̃ ad eũ. Egredere tu & uxo tua.
filii tui & uxores filioꝵ tuoꝵ. Ut qͥ mar¬
cha impendente discrimine fuerant se¬
parati. redditi mundo generationi & li¬
beris deferuirent. Hoc autẽ non solũ fit¬
in tẽpore angustiȩ: sed & in tẽpore ora¬
tionis quando uolumꝰ dñm dep̃cari. di¬
cente apło ad corinthios. Nolite frau¬
dare inuicẽ. nͥ focte ex consensu ad tẽ¬
pus ut uacrtis orationi. Igit᷑ & minc tͥb
domus dauid. & trib domus nathan. &
trib domus leui. & trib domꝰ semei. a siᷤᷤ
uxorib separant᷑ : ut plangant unige
da. In nathan. ꝓphalis ordo describitur.
Leui refert᷑ ad sacerdotes. ex quo &tũ ẽ
sacerdotiũ. In semei. doctores accipunt᷑.
Ex hac enĩ tribu. magistroꝵ agmina pul¬
lutart̃. Reliquas trib tacuit. quȩ non ha¬
bent aliquod pͥuilegiũ clignitatis. Ines
autẽ quod ait. om̃s trib reliquȩ trib &¬
trib secesũ. & uxores eoꝵ secesũ: uniuersas
absq nomine conprehendit.

Expanded text:
dicitur ad eum: Egredere tu, et uxor tua, et filii tui, et uxores eorum , ut qui in arca, impendente discrimine, fuerant separati, redditi mundo, generationi et liberis deservirent. Hoc autem non solum in tempore fit angustiae, sed et in tempore orationis: quando volumus Dominum deprecari, dicente Apostolo ad Corinthios: Nolite fraudare invicem, nisi forte ex consensu ad tempus, ut vacetis orationi . Igitur et nunc tribus domus David, et tribus domus Nathan, et tribus domus Levi, et tribus domus Semei, a suis ux, hoc est, Juda. In Nathan prophetalis ordo describitur. Levi refertur ad sacerdotes, ex quo ortum est sacerdotium. In Semei doctores accipiuntur: ex hac enim tribu magistrorum agmina pullularunt. Reliquas tribus tacuit, quae non habent aliquod privilegium dignitatis. In eo autem quod ait: Omnes tribus reliquseorsum, et uxores eorum seorsum, universas absque nomine comprehendit.
Abbreviated transcription (Latin):
Aronoc: urbs ẽ iuxta hier rahelem: quȩ
hoc olim uocabulo nuncupata ẽ. & ho¬
die uocat᷑ maximianopolis in cãpo ma¬
geddo: In quo iosias rex iustus apharao¬
ne cognom̃to nechao uulueratꝰ est. Suꝑ
quo lamentationes scribit hieremias qͥ
legunt᷑ in ȩccłia. Et scripsisse eũ parali¬
pomenon testat᷑ liber. Sicut gͥ eo tẽpo¬
re post reges peccatores spes om̃is popłi
erat in iosia. & occiso illo magnꝰ planctꝰ
in urbe cõmotꝰ ẽ sic̃ legimꝰ in hebraico
fixo saluatore renouabit᷑ planctus lihieo¬
rteni. sicut quondã fuit in urbe adadren¬
mon in cãpo mageddõ. Quodq sequit᷑
plangent familiȩ & familiȩ. siue trib &
trib seorsũ. familiȩ domꝰ dauid secsu &
uxores sue mulieres eoꝵ seoesũ: hoc signi¬

Expanded text:
on urbs est juxta Jezrahel, quae hoc olim vocabulo nuncupata est, et hodie vocatur Maximianopolis in campo Mageddo, in quo Josias rex justus a Pharaone, cognomento Nechao, vulneratus est, super quo lamentationes scribit Hieremias, quae leguntur in Ecclesia, et scripsisse eum pomenon testatur liber . Sicut igitur eo tempore post reges peccatores spes omnis populi erat in Josia, et occiso illo, magnus planctus in urbe commotus est, sicut legimus in Hebraico:fixo Salvatore renovabitur planctus in Jerusalem, sicut quondam fuit in urbe Adadremmon, in campo Mageddon. Quodque sequitur: Plangent familiae et familiae, sive tribus et tribus seorsum: familiae domus David seorsum, et uxores, sive mulieres eorum seo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽpħodbar. Siquidẽ bar aut filiꝰ appel¬
lat᷑. aut frum̃ti manipulus aut electꝰ
ant. gͥade. idest crispus. Quod ibi
ue confixerunt accipit᷑. Sin autẽ con¬
trario ordine litteris cõmutatis. rã¬
ligit᷑. Et obsimilitudinẽ litterarũ er¬
ror natus ẽ. Iohannies autẽ euangłista
qui de pectore dm̃i hausit sapientiã.
hebreus ex hebreis. quẽ amabat sal¬
uator plurimũ. non magnopere cu¬
rauit quid grecȩ litterę̧ continerent.
hebreo legerat. & tẽpore dñicȩ passi¬
onis dixit ẽẽ conpletũ. Quod siquis ñ
recipit : det testimoniũ de qͦ scãrũ
scripturarũ loco iohannes ista ꝓtule¬
rit. E cũ non repererit: cogetur in¬
gratus suscipere ueritatẽ. Plangent
autẽ iudei quasi suꝑ unigenito & pͥ¬

Expanded text:
EPHOD BAR: siquidem BAR, aut filius appelEPHOD BAR: siquidem BAR, aut filius appellatur, aut frumenti manipulus, aut electus, aut οὖλος, id est, crispus. Quod ibi sive confixerunt accipitur: sin autem contrario ordine, litteris commutatis, RAligitur. et ob similitudinem litterarum error est natus. Joannes autem evangelista, qui de pectore Domini hausit sapientiam, Hebraeus ex Hebraeis quem Salvator amabat plurimum , non magnopere curavit quid Graecae littHebraeo legerat, et tempore Dominicae passionis dixit esse completum. Quod si quis non recipit, det testimonium, de quo sanctarum Scripturarum loco Joannes ista protulerit: et cum non repererit, cogetur ingratis suscipere veritatem. Plangent autem Judaei quasi super unigenito et pr
Abbreviated transcription (Latin):
Et salutatio apłi. gr̃a inquit uobis & pax
multiplicet᷑. Vt postquã nobis peccata
donauerit. tunc pax ꝑ miscłam con¬
sequat᷑. Hec iudri ex parte iã facta. &
pleniꝰ in consũmatione mundi futura
cõmemorant. Nos autẽ post aduentũ
xp̃i cotidiȩ impleri intelligimꝰ & ꝓbamꝰ.
t aspicient ad me quẽ con fixerunt
& plangent eũ planctu quasi suꝑ uni¬
gentũ. &e dolebunt suꝑ eũ ut doleri so¬
let in mocte pͥmogeniti. Lxx.
t aspicient ad me ꝓ eo quod insultaue¬
runt ei. & plangent suꝑ eũ planctu
quasi suꝑ carissimũ. & dolebunt dolore
quasi suꝑ pͥmogenitũ.
orsũ similes st̃ : & paruo tantũ apice
diftingunt᷑. Ex quo euenit ut idem
uerbũ diuersȩ legentes. alit̾ atq alit̾
transferant. Intelligentiȩ gr̃a unũ
demꝰ exemplũ. Et uestitꝰ inquit erat
samuhel. ẽpħodbad. idest indumĩto
lineo. Bad enĩ linũ appellat᷑. Unde &
badim̃. lina dicunt᷑. Pro quo hebraico
latinoq sermone male quidã legunt

Expanded text:
Et salutatio Apostoli: Gratia inquit vobis et pax multiplicetur : ut postquam nobis peccata donaverit, tunc pax per misericordiam consequatur. Haec Judaei ex parte jam facta, et plenius in consummatione mundi futura commemorant. Nos autem post adventum Christi quotidie impleri intelligimus et probamus. Et aspicient ad me quem confixerunt: et plangent eum planctu quasi super unigenitum: et dolebunt super eum, ut doleri solet in morte primogeniti. LXX: Et aspicient ad me, pro eo quod insultaverunt: et plangent super eum planctum, quasi super charissimum: Et dolebunt dolore, quasi super primogenito. et R, similes sunt, et parvo tantum apice distinguuntur. Ex quo evenit ut idem verbum diverse legentes, aliter atque aliter transferant. Intelligentiae gratia unum demus exemplum: Et vestitus, inquit, erat Samuel EPHOD BAD , id est, indumento lineo, BAD enim linum appellatur: unde et BADDIM lina dicuntur. Pro quo Hebraico Latinoque sermone, male quidam legunt
Abbreviated transcription (Latin):
nem &e aspersionem.
e fonte qui egredit᷑ de domo clauid. &
in hirrechiele ꝓpħa scribit᷑ quod erũpat
fons de domo dñi & crescat in fluuiũ. qͥ
appellat᷑ aqua remissionis & indulgentiȩ.
& ꝑgat ad solitudine᷑ & ad mare quod nc̃
uocat᷑ mortuũ piscesq om̃s uiuificet.

Expanded text:
nem et in aspersionem. De hoc fonte, qui egreditur de domo David, et in Ezechiele propheta scribitur , quod erumpat fons in domo Domini, et crescat in fluvium, qui appellatur aqua remissionis et indulgentiae; et pergat ad solitudinem et ad mare, quod nunc vocatur Mortuum, piscesque omnes vivificet
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ rffusa est in cordib nr̃is. Et in alio loco
ex ꝑsona dĩ. Effundã de sp̃ũ meo suꝑ om¬
putatis deteriora mereri supplicia eũ
qui filiũ dĩ conculcauerit & sanguinẽ
testam̃ti pollutũ duxerit in quo scifi

Expanded text:
ffusa est in cordibus vestris. Et in alio loco ex persona Dei: Effundam de spiritu meo super omputatis deteriora mereri supplicia eum qui Filium Dei conculcaverit, et sanguinem testamenti pol
Abbreviated transcription (Latin):
głm. Hic ẽ filius m̃s carissimꝰ. in quo
mͥ conplacui. Tunc dolebunt ase cru¬
cifixũ. cũ uiderint in claritate reg¬
grecos non ab inlusione sed a saltu con¬
positũ ẽ. quod scilicet contra dñm qͣsi
ludendo saltauerint. quando dicebant
illudentes atq richentes. Uah qui des¬
truit tẽplũ dĩ & in trib dreb edifi¬
cat illud. saluũ fac temet ipsũ. des¬
cendens de cruce. Hȩc & alia illuden¬
tes & quodã amentiȩ tripudio saltan¬
tes loquebantur..
N die illa magnus erit planctus in hirłm.
sicut planctus ad adremion in cãpo ma¬
geddo : & planget terra familiȩ & familiȩ
seocsũ. Familiȩ domus dauid seorsũ: & mu¬
lieres siue uxores eoꝵ seorsũ.¬

Expanded text:
 Hic est Filius meus charissimus, in quo mihi complacui . Tunc dolebunt a se crucifixum, cum viderint in claritate regGraecos, non ab illusione, sed a saltatu compositum est, quod scilicet contra Dominum quasi ludendo saltaverint, quando dicebant illudentes atque ridentes: Vah! qui destruis templum, et in tribus diebus aedificas illud: salvum fac temetipsum, descendens de cruce . Haec et alia 904 illudentes, et quodam amentiae tripudio saltantes loquebantur. n die illa magnus erit planctus in Jerusalem, sicut planctus Adadremmon in campo Mageddon. Et planget terra, familiae et familiae seorsum: familiae domus David seorsum, et mulieres sive uxores eorum seorsu
Abbreviated transcription (Latin):
deponent᷑ nomina dignitatũ & imple¬
tũ fuerit illud quod scriptũ ẽ. ecce ho¬
mo & oꝑa eiꝰ. & palee a tricico separatȩ.
erit planctꝰ magnus non in alio loco srd
in hirrł̃m. Et em̃ plaga atq iudiciũ
a scĩs incipiet. Et reges & sacerdotes. & ꝓpħȩ
& doctores tundent manib pectora: cũ
mala pulcherrima uiderint ẽr̃ succisa. &
eũ quẽ confixerant in patris ac sua ma¬
restate pugnare.
N die illa erit fons patens domui uidauid
habitantib hirłm. in ablutionẽ peccatoꝵ

Expanded text:
ignitatum, et impletum fuerit illud quod scriptum est: Ecce homo et opera ejus ; et paleae a tritico separatae, erit planctus magnus non in alio loco, sed in Jerusalem. Etenim plaga atque judicium a sanctis incipiet, et reges et sacerdotes et prophetae et doctores tundent manibus pectora: cum mala pulcherrima viderint esse succisa, et eum quem confixerant, in Patris ac sua majestate regnare . In die illa erit fons patens domui David, et habitantibus Jerusalem, in ablutionem pecc
Abbreviated transcription (Latin):
futura: Sed fidẽ rerũ dñi uidicio re¬
linquentes. & scĩs eiꝰ qui ab eo sapientiȩ
ac ueritatis sp̃m receperunt. nos dica¬
mꝰ qu in tempore ꝑsecutionis eccłie.
duces & tribum nominis xp̃iam de qͥb
supͣ diximꝰ cũ dñs pacẽ redliderit hirłm
& interfecerit aduersariũ spũ oris suis. futu¬
ri sint quasi caminꝰ ignis in lignis ut deuo¬
rent fructuosas arbores. & sicut faces in
stipula. Ut quicũq frum̃tũ non habens
circũfert᷑ om̃i uento doctrinȩ. tradat᷑
incendio. Et deuorabunt inquit duces
iuda & tribuni ad dexterã & ad sinistrã
eos qui medio it eͥnere incedere nolur¬

Expanded text:
futura, fidem rerum Domini judicio refutura, fidem rerum Domini judicio relinquentes, et sanctis ejus, qui ab eo sapientiae ac veritatis spiritum receperunt. Nos dicamus, quod tempore persecutionis Ecclesiae, duces et tribuni nominis Christiani, de quibus supra diximus: cum Dominus pacem reddiderit Jerusalem, et interfecerit adversarium spiritu oris sui, futuri sint quasi caminus ignis in lignis, ut devorent infructuosas arbores, et sicut faces in stipula, ut quodcumque frumentum non habet, et circumfertur omni vento doctrinae, tradatur incendio. Et devorabunt inquit duces Juda, et tribuni ad dexteram, et ad sinistram, eos qui in medio itinere incedere nolu
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ ignis in lignis & sicut fenũ instipul a.
adhuc in semet ipsa. & salua facret dñs
tabernacula iuda sicut apͥncipio: ut
non magnificet᷑ gła domꝰ cdauid &e ela
uando duces iuida dixerint in coedib
suis conforta mͥ dñe obsessos hirłm. ut
qui sua inbrcillitate uicti sunt: tuo su¬
perent auxilio: tunc ego dñs om̃ps cds̃
nis in lignis. & sicut faciẽ ignis in stipu¬
la. ut denorent aduersarios quib simu¬
lata amicitia iungebant᷑. deuorent au¬
tẽ a dextris & asinistris & om̃s popłos
occidant incircuitu. ut rursũ hirłm
habitet᷑ in loco suo. & nequaquã hosti¬
les impetꝰ timeat. Urbes quoq & opida
ac uillas. & inculos trib uida qui di¬
repti furrant atq uastati. instauret
sicut furrãt anteq uastarent᷑. Et nequa¬
quã domꝰ regia & inclita ac magnifi¬
t aduersũ tribũ uida. quod suo regat᷑
imꝑio. suo consilio gub̾net᷑. sed sciant
quod dñi sit in utrisq uctoria.
ec iuxta historiã seu facta sunt seu

Expanded text:
rem ignis in lignis, et sicut fenum ignis in stipula, adhuc in semetipsa, et salva faciet Dominus tabernacula Juda, sicut a principio: ut non magnificetur gloria domus David, et elatudam. Quando duces Juda dixerint in cordibus suis: Conforta mihi, Domine, obsessos Jerusalem, ut qui sua imbecillitate victi sunt, tuo superent auxilio: tunc ego Dominus omnipotenis in lignis, et sicut facem in stipula, ut devorent adversarios, quibus simulata amicitia jungebantur. Devorent autem a dextris et sinistris, et omnes populos occidant in circuitu, ut rursum Jerusalem habitetur in loco suo, et nequaquam hostiles impetus timeat. Urbes quoque et oppida, ac villas, et viculos tribus Judae, qui direpti fuerant atque vastati, instaurent sicut fuerant antequam vastarentur, et nequaquam domus regia, et inclyti ac magnifi adversus tribum 900 Juda, quod suo regatur imperio, suo consilio gubernetur; sed sciant quod Domini sit in utrisque victoria. Haec juxta historiam seu facta sint, seu
Abbreviated transcription (Latin):
in die illa. erit quasi domꝰ dauid. & do
in conspectu eoꝵ.
uda obtinente uictoriã & dño restitu¬
ente tab̾nacula eiꝰ sic ut fuerant apͥn¬
cipio ut nequaq domꝰ regia contra po¬
dñs cmꝰ auxilio uudas adextris & asi¬
nistris aduersarios deuorabit. ꝓteget
rtiã opsessos hirłm. Et in tantã felici¬
tatẽ ac bratitudinẽ om̃ia mutabunt᷑.
ut qui uilissimꝰ putabat᷑ sit quasi do¬
mꝰ regia. Et qͥ de domo regia erat. sit
quasi de domo dĩ idest quasi nuntius
minis in t̾pretatione decorabit᷑. Hir¬
łm enĩ uisio pacis expͥmit᷑. Et tã beati
erunt qui ꝓeccła militarunt & in ꝑ¬
secutione dñm st̃ confessi. ut qͥminimꝰ
fuerit. &e quasi homo in aliqͦ prccato
delictoq offenderit. ponat᷑ in ordinẽ
magistroꝵ. Et magistri qͥ suũ seruaue¬
rint gradũ. sint quasi domꝰ dĩ & qua¬
si angłs dñi. Quia hoc om̃i studio la¬
boramꝰ positi in t̾ra & uario labore su¬

Expanded text:
in die illa, erit quasi domus David; et domus in die illa, erit quasi domus David; et domus in conspectu eorum. Juda obtinente victoriam, et Domino restituente tabernacula ejus sicut fuerant a principio, ut nequaquam domus regia contra poDominus cujus auxilio Judas a dextris et a sinistris adversarios devorabit proteget etiam obsessos Jerusalem: et in tantam felicitatem ac beatitudinem omnia mutabuntur, ut qui vilissimus putabatur, sit quasi domus regia; et qui de domo regia erat, sit quasi de domo Dei, id est, quasi nuntius minis interpretatione decorabitur: Jerusalem enim visio pacis exprimitur. Et tam beati erunt qui pro Ecclesia militarunt, et in persecutione Dominum sunt confessi: ut qui minimus fuerit, et quasi homo in aliquo peccato dictoque offenderit, ponatur in ordine magistrorum: et magistri, qui suum servaverint gradum, sint quasi domus Dei, et quasi angelus Domini; quia hoc omni studio laboramus, positi in terra, et vario labore su
Abbreviated transcription (Latin):
dixm̃. Ulia dextra. parcitas ẽ quã gre¬
ci ꝙiauo alan. uocant. Sinistra. luxu¬
ria. Merlia rectaq: frugalitas. Om̃s gͥ
qui sunt in uia dextra quib dr̃ ne sis
iustus nimis. & in sinistra qͥ audiunt.
rans flãma consumet. Et deletis ad¬
uersariis atq sublatis : rursũ hirłm
idest eccła pristinã głam recipiet. &¬
concili abula. De quib quasi tentoriis
&e tabernaculis ire cupimꝰ ad domũ
quȩ non ẽ manu facta. & ad celestẽ
hirłm. Propt̾ea autẽ tab̾nacula plebis
& om̃iũ qui censent᷑ nomine xp̃iano &
reputant᷑ in uulgus antiquã pacẽ reci¬
pient. obsessis eccłarũ pͥncipib & in fu¬
gã uersis: ut ne quaꝙ. putent magistri
atq doctores sua doctrina & sapientia.
sed dñi auxilio pacẽ eccłiis redelitã.
N illo die ꝓteget dñs habitatores
hirłm: & erit qͥ offenderit ex eis in die
illa quasi clauid & domꝰ cdauid quasi di
t erit: in die illa ꝓteget dñs habitato¬
res hirłm: & qui infirmꝰ in eis fuerit

Expanded text:
X. Via dextera, parcitas est, quam Graeci φειδολίαν vocant: sinistra, luxuries: media rectaque frugalitas. Omnes igitur qui sunt in via dextra, quibus dicitur: Ne sis justus nimis : Et in sinistra, qui audiunt: rans flamma consumet, et desertis adversariis atque sublatis, rursum Jerusalem, id est Ecclesia, pristinam gloriam recipiet, et tianorum conciliabula, de quibus quasi tentoriis et tabernaculis ire cupimus ad domum, quae non est manufacta, et ad coelestem Jerusalem. Propterea autem tabernacula plebis et omnium qui censentur nomine Christiano, et reputantur in vulgus, antiquam pacem recipient obsessis Ecclesiarum principibus, et in fugam versis, ut nequaquam putant magistri atque doctores sua doctrina et sapientia: sed Domini auxilio pacem Ecclesiis redditam. In die illa proteget Dominus habitatores Jerusalem, et erit qui offenderit ex eis in die it erit in die illa, proteget Dominus habitatores Jerusalem; et qui infirmus in eis fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nolns. Et in supdicto uolumine conti¬
netͣ. Que in cęlo sunt quis inuestigauit.
nisi quod tu dedisti sapientiã & spm̃
tȩ sunt semitȩ eoꝵ qui uersant᷑ in t̾ra.
&e que tͥ placent eruditi sunt homines
Q in isaia loquit᷑ ds̃. Dedi spm scm sup te
Et rursũ de eodẽ scriptura cõmemorat.

Expanded text:
est nobis . Et in supradicto volumine continetur: Quae in coelo sunt, quis investigabit? nisi quod tu dedisti sapientiam, et Spitae sunt semitae eorum qui versantur in terra: et quae tibi placent, eruditi sunt homines . Et in Isaia loquitur Deus: Dedi spiritum meum super te . Et rursum de eodem Scriptura commemorat:
Abbreviated transcription (Latin):
aquila ap̃ia interpretatus ẽ: apud hebre¬
os massa ponit᷑. idest graue onus. eoqđ
eã aduersus quã uidet̾ premat. nec si¬
nat eleuare ceruicẽ. Porro quod addit᷑
naum elcesẽi. quidã putant elceseũ pa
dẽ. & uix ruinis ueterũ ȩdificioꝵ indi¬
cans uestilgia. sed tamen notus uideis: &
mͥ quoq a circũ ducente monstratꝰ. Simul
& hoc attendendũ. quod hec ipsa uel assũp¬
tio uel onus uel pondus. ꝓpħe uisio sit.
Non enĩ loquit᷑ in extasy. ut montanꝰ &
prisca maximillaq cdelirant. sed quod
ꝓpħat liber est uisionis intelligentis uni¬
uersa quȩ loquit᷑. & pondus hostiũ faci¬
entis suo popło uisionẽ. De consũmatio¬
ne itaq mundi scłm anagogen õ paula
&e rustochiũ in consolatione ꝓͣphetia texi¬
tur. ut quȩcũq in mundo uident quasi
p̾terruntia & caduca contemnant. & p̾¬
parent se ad iudicii diẽ ubi ultor aduer¬
sus ueros assyrios futurus ẽ dñs.¬

Expanded text:
Aquila ἄρμα interpretatus est, apud Hebraeos MASSA ponitur, id est, grave onus: eo quod eam adversus quam videtur, premat, nec sinat elevare cervicem. Porro quod additur, Naum Elcesaei, quidam putant Elcesaeum padem et vix ruinis veterum aedificiorum indicans vestigia; sed tamen notus Judaeis, et mihi quoque a circumducente monstratus. Simul et hoc attendendum quod haec ipsa vel assumptio, vel onus, vel pondus, prophetae visio sit. Non enim loquitur in ἐκστάσει, ut Montanus et Prisca Maximillaque delirant; sed quod prophetat, liber est visionis intelligentis universa quae loquitur, et pondus hostium facientis in suo populo visionem. De consummatione itaque mundi secundum ἀναγωγὴν, o Paula et Eustochiutur: ut quaecumque in mundo vident, quasi praetereuntia et caduca contemnant, et praeparent se ad judicii diem, ubi ultor adversus veros Assyrios futurus Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis sc̃ĩs appellant᷑. Albi quoq
egressi sunt post eos secuti medoꝵ ꝑsarũq
uestigia reges macedonũ. ut chaldeos
ac babylonẽ suo imꝑio subiugarent.
Quarti uͦ idest sturnini & uarii ꝓ quo in
hebreo legit᷑ boroddim̃. & qͥ alio nomine
appellant᷑ ãmassim. idẽ fortes atq ro¬
busti : egressi sunt ad australẽ plagã. &
totã t̾ra impetu celeri lustrauerunt.
Clamatq angłs qͥ loquebat᷑ in ꝓpħa ad
imperiũ romanoꝵ. Ite ꝑ ambulate t̾rã
& orbẽ circiite terrarũ. ur̃isq pedib

Expanded text:
Scripturis sanctis appellentur. Albi quoque egressi 823 sunt post eos, secuti Medorum Persarumque vestigia, reges Macedonum, ut Chaldaeos ac Babylonem suo imperio subjugarent. Quarti vero, id est, sturnini et varii, pro quo in Hebraeo legitur BORODIM  , et qui alio nomine appellantur AMASIM, id est, fortes, atque robusti, egressi sunt ad australem plagam, et totam terram impetu celeri lustraverunt. Clamatque angelus qui loquebatur in propheta, ad imperium Romanorum: Ite, perambulate terram, et orbem circuite terrarum,
Abbreviated transcription (Latin):
sim̃. sed amim appellent᷑. Propħa gͦ queren¬
te quid sibi uellent significare quȩ cerne¬
ret: angłs qͥ loquebat᷑ in eo respondit.
plagas mundi quȩ uocant greci ftnioĩata
qui assistant &e pereant dm̃ uoluntati. Nic.¬
hil enĩ hec .iiuͬi. regna quȩ diximꝰ absq dñi
uoluntate dñi fecerunt. In qua erant eqͥ
Quã pulchrȩ quadriga pͥma in qua rrant
equi rufi p̃termittitur. & quid scda &
t̾cia fecerint quartas describit᷑. Iam enĩ
eo tẽpore quo ꝓpħa hȩc referebat reg¬
nũ p̃terierat babyloniũ. & omnẽ asiaoi
medoꝵ potentia possidebat. Sub quoꝵ
rege dario anno eiꝰ scdo. mense uirde¬
cimo qui appellat sabãt. uicesima &¬
IIII. die mensis om̃ia quȩ supͣ exposui¬
mꝰ contẽplat᷑. In qua erant gͥ eqͥ nigri
egrediebant᷑ in t̾rã aquilonis: ut chal¬
deoꝵ regnũ ixͦdica uirtus euerteret.
Et hoc notandũ quod climata orbis &¬

Expanded text:
SIM, sed ADAMIM   appellentur. Propheta ergo quaerente quid sibi vellent significare quae cerneret, Angelus qui loquebatur in eo, respondet, plagas mundi, quae  pareant Domini voluntati. Nihil enim haec quatuor regna, quae diximus, absque Domini voluntate fecerunt. In qua erant equi. Quam pulchre quadriga prima in qua erant equi rufi praetermittitur, quid et secunda et tertia fecerint quartaque describitur. Jam enim eo tempore, quo haec propheta referebat, regnum praeterierat Babylonium, et omnem Asiam Medorum potentia possidebat: sub quorum rege Dario, anno ejus secundo, mense undecimo , qui appellatur SABAT  , vicesima quarta die mensis, omnia quae supra exposuimus, contemplatur. In qua erant igitur equi nigri, egrediebantur in terram Aquilonis: ut Chaldaeorum regnum Medica virtus everteret. Et hoc notandum, quod κλίματα, id
Abbreviated transcription (Latin):
grãm curationũ diuersarũq uirtutũ.
He quadrige aiͬi siue currꝰ. missi st̃ in
IIIIͬ uentos cęli. idẽ ad cardines mundi
& uniuersũ orbẽ t̾rarũ ut explerent
dñi uoluntatẽ. Quib postea infert᷑ ab
angło.lte & ꝑambulate t̾rã. & in cunc¬
tis t̾rarũ finib euangłm seminate. Hoc
q quod seqͥt᷑ qͥ egrediunt᷑ in t̾rã aqͥlonis
requiescere fecerunt spm̃ nirũ int̾ra aqͥ¬
lonis. sic explanauit. ut dicera reqͥeuis¬
se sp̃m dñi siue angłi qͣndo in t̃ra aqͥlo¬
nis. diaboli regna durissima. apłica p̾di¬
catione subuersa st̃. Et hec rr̃ regna
quȩ dño saluatori in monte excelso dia¬
bolus ostendens sibi tradida głatꝰ sit.

Expanded text:
rationum diversarumque virtutum. Hae quadrigae quatuor, sive currus, missi sunt in quatuor ventos coeli, id est, ad cardines mundi, et universum orbem terrarum, ut explerent Domini voluntatem: quibus postea infertur ab Angelo: Ite, et perambulate terram, et in cunctis terrarum finibus Equitur: Ecce qui egrediuntur in terram Aquilonis requiescere fecerunt spiritum meum in terra Aquilonis, sic explanavit, ut diceret requievisse spiritum Domini, sive angeli, quando in terra Aquilonis, diaboli regna durissima apostolica praedicatione subversa sunt, et haec esse regna, quae Domino Salvatori in monte excelso diabolus ostendens, sibi tradita gloriatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpħam clara uoce testat᷑. Ecce qui
egre diunt᷑ in t̾rã aquilonis: reqͥescere
fecerunt sp̃m meũ in t̾ra ad qũa ꝓfec¬
ti sunt. Traditũ mͥ ẽ ab hebreis in loco
url difficillimo quia abexander & om̃s
macedones id ẽ equi albi qͥ egressi sunt pꝰ
medos oe ꝑsas qͥ & ipsi ꝑrexerant in t̾rã
aqui lonis requiescere fecerint sp̃m pro¬
pħalẽ in t̾ra aquilonis. eoqd contͣ me¬
dos di impleuerit uoluntatẽ. & imbreui
imperiũ medoꝵ atq ꝑsarũ a macedonib
sit deletum. Grandis enĩ ẽ eoꝵ consolatio
qui p̾munt᷑. si sciant hostes suos cito r̃e
perituros. Hec ut potuimꝰ immo ut ac¬
cepimꝰ nr̃ȩ linguȩ studiosis tradidimꝰ
gas pharaonis & currus babilonios in¬
star explanationis egiptrȩ tenaci me¬
moria conquirentes. Non enĩ quidubiq:
scriptũ sed qua ratione scriptum sit.
consideranttum est.
uxta allegõriã quecũq in quartuor
cornib. c .iiͦiͬi. fabris diximꝰ. etiã in p̃sen¬

Expanded text:
e testatur: Ecce qui egrediuntur in terram Aquilonis, requiescere fecerunt spiritum meum in terra, ad quam profecti sunt. Traditum mihi est ab Hebraeis in loco vel difficillimo, quod Alexander et omnes Macedones, id est, equi albi qui egressi sunt post Medos et Persas, qui et ipsi perrexerant in terram Aquilonis, requiescere fecerint spiritum prophetalem in terra Aquilonis, eo quod contra Medos Dei impleverint voluntatem, et in brevi imperium Medorum atque Persarum a Macedonibus sit deletum. Grandis enim eorum est consolatio qui premuntur, si sciant hostes suos cito esse perituros. Haec ut potuimus, immo ut accepimus, nostrae linguae studiosis tradimus gas Pharaonis, et currus Babylonios instar explanationis Aegyptiae tenaci memoria conquirentes; 824 non enim quid ubi scriptum, sed qua ratione sit scriptum, considerandum est. Juxta allegoriam quaecumque in quatuor cornibus et quatuor fabris diximus, etiam in praesen
Abbreviated transcription (Latin):
cipit᷑. cũ possimꝰ & de alio loco ꝓ
impossibili hoc ipsũ accipere. Es
nos separabit a caritate xp̃i &
Tribulatio An angustia &
cetera. Et de p̾senti capitulo. qͥd
prodest sculptile. qͥa sculpsit illud
fictor suus: In utroq enĩ impossibilitaᷤᷤ
demonstrat᷑. quod nec apłi caritatẽ
ulla tribulatio & angustia diuide¬
re possitꝰ xp̃o. nec in idolis sit ulla uti
ipse docere poterit: Ecce iste cooꝑtus
est auro & argento. & om̃is sp̃s nonẽ
in uiscerib eius. Dñs autẽ in tẽplo sco

Expanded text:
cipiatur: cum possimus et de alio loco pro cipiatur: cum possimus et de alio loco pro impossibili hoc ipsum accipere: Quis nos separabit a charitate Christi: tribulatio, an angustia ? et caetera. Et de praesenti capitulo: Quid prodest sculptile, quia sculpsit illud fictor suus? In utroque enim impossibilitas demonstratur, quod nec Apostoli charitatem ulla tribulatio et angustia dividere possit a Christo, nec in idolis sit ulla utilipse docere poterit? 629 Ecce iste coopertus est auro et argento, et omnis spiritus non est in visceribus ejus. Dominus autem in
Abbreviated transcription (Latin):
gia sua. & quasi ꝑfectis qͥbq disci¬
tradunt in abscondito sacram̃ta. Quȩ
si ad lucẽ ꝓcesserint. statĩ quod ficta
quia refertur ad lapides. in his dog¬
matib intellige quȩ stulticiã pͥ¬
ma fronte demonstrant. Conflati
onẽ ubi aliqua uidet᷑ ẽẽ ratio consapientiȩ¬
dã auro ita disciplinis philosopho¬
rũ & splendore eloquentiȩ ido¬
lũ conflatũ est. Hic hil gͦ ꝓderit
figm̃tũ fictori suo. & mut̾ũ sur¬
dũq simulachrũ adoratorẽ suũ
audire non poterit. Siquando ui¬
deris aliquẽ nolle credere ueri¬
tati. & ostensa suoꝵ dogmatũ
falsitate incepto studio ꝑseuera¬
re : congrue poteris ꝑseuer. Spe¬
rat in figm̃to suo. & facit simula¬
apud grecos utrũq significat. qͦn¬
muta magis indeat᷑ intellexisse
quã surda. Nec moueat quẽpiã
illud idioma scripturarũ. de quo
sepe diximꝰ qͥs putas fidelis &
eo quod. quis. uel q qͥd. ꝓ raro ac¬

Expanded text:
gia sua, et quasi pro perfectis quibusque discigia sua, et quasi pro perfectis quibusque discitradunt abscondita sacramenta, quae si ad lucem processerint, statim quod ficta quae refertur ad lapides, in his dogmatibus intelligitur, quae stultitiam prima fronte demonstrant. Conflatio est ibi, ubi aliqua videtur esse ratio sapientidam auro, ita disciplinis philosophorum et splendore eloquentiae idolum conflatum est. Nihil ergo proderit figmentum fictori suo. Et mutum surdumque simulacrum adoratorem suum audire non poterit. Si quando videris aliquem nolle credere veritati, et ostensa suorum dogmatum falsitate, in coepto studio perseverare, congrue poteris dicere: Sperat in figmento suo, et facit simulaapud Graecos utrumque significat: quamuta magis videatur intellexisse quam surda. Nec moveat quempiam illud ἰδίωμα Scripturarum, de quo saepe dieo quod quis, vel quid, pro raro ac