comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nari non potãt qui alios libera¬
bat lepra tactu dñi fugaret̾:
que solebat contaminare tan¬
gentem. Simulq illud mira-¬
bile quod eo sa nauit genere:
quo fuerat obsectatus. Si uis
potes me mundare: uolo ĩ qͥt
mundare. Habes uoluntate:
habes etiam pietatis affectũ.
Tipe precepit illi: ut:
nemini diceret. Qua¬
re pcipitur nemini dicere: nͥ
ut diceret. non uulganda nr̃a
beneficia s p̃menda. ut non
solum a mercede abstineamꝯ
peccunie. s etiam gr̃e-
Ed uade ostende te sa¬
cerdoti: et offer ꝓ emun¬
datione tua. sicut p̾cepit moỹ¬
ses in testimonium illis. Os¬
cendere se sacerdoti iubetur:
ut intelligeret sacerdos eum
nõ legis ordine. s grã dei sup̃
legem ẽẽ curatum. Offerre at̃
sacrificium: ut ostenderet dñs
quia legem non solũet. sed ad¬
impleret. Qui sccł̃m legem gra-¬
diens: supra legem sanaret eos.
quos temeclia legis nõ sana¬
uerant. Et bene addit ĩ testi¬

Expanded text:
nari non poterat, qui alios liberanari non poterat, qui alios liberabat, lepra tactu Domini fugaretur, quae solebat contaminare tangentem. Simulque illud mirabile, quod eo sanavit genere quo fuerat obsecratus. Si vis, potes me mundare. Volo, inquit, mundare. Habes voluntatem, habes etiam pietatis affectum. Et ipse praecepit illi ut nemini diceret. Quare praecipitur nemini dicere, nisi ut doceret non vulganda nostra beneficia, sed premenda? ut non solum a mercede abstineamus pecuniae, sed etiam gratiae. Sed vade, ostende te sacerdoti, et offer pro emundatione tua sicut praecepit Moyses in testimonium illis . Ostendere se sacerdoti jubetur, ut intelligeret sacerdos eum non legis ordine, sed gratia Dei supra legem esse curatum. Offerre autem sacrificium, ut ostenderet Dominus quia legem non solveret, sed impleret; qui secundum legem gradiens supra legem sanaret eos, quos remedia legis non sanaverant. Et bene addidit in testi
Abbreviated transcription (Latin):
mundare. In uoluntate dni.
tribuit potestatem. De uolun¬
tate autẽ lñi non quasi pie¬
tatis incredulus dubitauit.
s quasi colluuionis sue con¬
scius non p̾sumpsit.
Textendens manum:
tetigit illum dicens. Uo¬
lo. Mundare. Et confestim
lepra discessit ab illo. Hichil
medium ẽ inter opus dei atq
pceptum: quia in p̃cepto ẽ opꝰ.
Deniq dixit: et facta sunt.
uides igitur quod dubitari ñ
potest: quia uoluntas dei po
tant potestatis. Itaq quasi ha-¬
bẽs potestatem ꝓbandi. et iubẽ¬
di auctoritatem: oꝑandi tes¬
timonium nõ refugit. uolo
enim dicit ꝓpt̾ fotinum: impe¬
rat ꝓpt̃ arrium: tangit ꝓpter.
manicheum. Et lex quidem tã¬
gi lepsos ꝓhibet: s qui domi¬
nus legis ẽ non obsequitur le¬
gi. s legem facit. Non ergo:
ideo tetigit. quia sine tactu .¬
mundare non poterat: s ut ꝓ¬
baret quia subiectus nõ erat
legi. Hec contagium timebat
ut homines: s quia contami-¬

Expanded text:
mundare. In voluntate Domini mundare. In voluntate Domini tribuit potestatem. De voluntate autem Domini non quasi pietatis incredulus dubitavit, sed quasi colluvionis suae conscius non praesumpsit. Et extendens manum, tetigit illum dicens: Volo, mundare. Et confestim lepra discessit ab illo. Nihil medium est inter opus Dei atque praeceptum, quia in praecepto est opus. Denique dixit, et facta sunt. Vides igitur quod dubitari non potest quia voluntas Dei pot potestatis, quia quasi habens potestatem sanandi et iubendi auctoritatem operandi testimonium non refugit. uenim dicit propter Photinum, imperat propter Arium, tangit propter Manichaeum. Et lex quidem tangi leprosos prohibet; sed qui Dominus legis est, non obsequitur legi, sed legem facit. Non ergo ideo tetigit, quia sine tactu mundare non poterat, sed ut probaret quia subjectus non erat legi, nec contagium timebat ut homines, sed quia contami
Abbreviated transcription (Latin):
tãquam uocantem ac iubentẽ
ut sequerentur.
Tfactum ẽ. cum ẽẽt ĩuna
ciuitatum: et ecce uit ple¬
nus lepra et uidens ih̃m. ⁊ pro¬
cidens infaciem: rogauit eum
dicens. Domine siuis: potes me
mundare. Bene ubi le prosus
mundatur. certus nõ exprimit᷑
locus: ut ostendatur non unũ
ppłm spetialis alicuius ciuita¬
tis. sed om̃ium ppłos fuisse san¬
atos. Et quia dominus ait.
non ueni solũe legem s ad im-¬
plere: ille qui excludebatur:
a lege. purgari se dñi potestate
p̃sumens: non ex lege s supra
legem ẽẽ grãm iudicabat: q̃
lepsi maculam possit abluere.
uerum ut indño potestatis:
auctoritas: ita in illo fidei ꝯs¬
tantia declaratur. Ille infaciẽ
pcidit. quod humilitatis ẽ et
pudoris: ut unusquisq de sue
uite maculis erubescat. Sed
confessionem: uerecundia nõ
rep̾ssit. Ostendit uulnus: re¬
medium postulauit. Et ip̃a
religionis et fidei plena con¬
fessio ẽ. Si uis inquit: potes

Expanded text:
tamquam uocantem ac iubentem, tamquam uocantem ac iubentem, ut sequerentur.Et factum est, cum esset in una civitatum, et ecce vir plenus lepra. Et videns Jesum, et procidens in faciem, rogavit eum dicens, Domine, si vis, potes me mundare. Bene ubi leprosus mundatur, certus non exprimitur locus, ut ostendatur non unum populum specialis alicujus civitatis, sed omnium populos fuisse sanatos. Et quia Dominus ait: Non veni solvere legem, sed adimplere , ille qui excludebatur a lege, purgari se Domini potestate praesumens, non ex lege, sed supra legem esse gratiam judicabat, quae leprosi maculam possit abluere. Verum ut in Domino potestatis auctoritas, ita in illo fidei tantia declaratur. Ille in faciem procidit, quod humilitatis est et pudoris, ut unusquisque de suae vitae maculis erubescat. Sed confessionem verecundia non repressit, ostendit vulnus, remedium postulavit. Et ipsa religionis et fidei plena confessio est. Si vis inquit, potes me
Abbreviated transcription (Latin):
animosq fragilium consolãdo
etigit: ne quis uł de sue consci-¬
entia culpe tremens. uł de alio¬
rum innocencia stupens. scĩta¬
tis iter formidet aggredi. Q uod
Tsub ductis ad t̾ram na-¬
uibus: relictis omnibus
secutiꝰ sunt eum: Potest signifi¬
care finem temporis quo ab:
huius mundi salo. qui xp̃o in¬
heserint penitus recessuri sũt.
Sciendum ẽ autẽ hanc eandez
non ẽẽ lectionem: qua math̾s
et marcus binos de nauiculis
piscatores. primo petrum et
andecam: deinde filios zebedei
a domino narrant eẽ uocatos. Nõ
enim eos lucas nunc a dño uoca¬
nuiat. Quod non ita dictum ẽ.
quasi iam pisces nũquam eẽt
capturus: nam et pot resurrec-¬
tionem dñi legimus eos esse
piscatos. Unde datur intelligi
cos ad capturam piscium ex mo¬
re remeasse: ut pꝯea fieret qd̃
matheus et marcus narrant.
quando eos binos uocauit.:¬
Tunc enim non subductis ad
t̾ram nauibus. tãquam cura.
redeundi: s ita secuti sunt eũ.

Expanded text:
animosque fragilium consolando animosque fragilium consolando erigit, ne quis vel de suae conscientia culpae tremens vel de aliorum innocentia stupens, sanctitatis iter formidet aggredi, quod Et subductis ad terram navibus, relictis omnibus, secuti sunt eum, potest significare finem temporis, quo ab hujusmodi salo qui Christo inhaeserint penitus recessuri sunt. Sciendum est autem hanc eamdem non esse lectionem qua Matthaeus et Marcus binos de naviculis piscatores, primo Petrum et Andream, deinde filios Zebedaei a Domino narrant esse vocatos. Non enim eos Lucas nunc a Domino vocanuat. Quod non ita dictum est, quasi jam pisces nunquam esset capturus. Nam et post resurrectionem Domini legimus eos esse piscatoeos ad capturam piscium ex more remeasse, ut postea fieret quod Mattheus et Marcus narrant, quando eos binos uocauittunc enim non subductis ad terram nauibus tamquam cura redeundi, sed ita eum secuti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Uod cum uideret sỹmon
petrus: precidit ꝓcidit ad
genua ihu dicens. Exl ame::
quia homo poc̃or sum domine.
Quia caruales quiq in eccłia
regimen sp̃ualium. inquibus
maxime xp̃i ꝑsona eminet: a se
quodam modo repellunt. Nõ
enim hoc uoce lingue dicunt
bonis ministris dei. ut eos a se
repellant: s uoce morum et
actuum suorum suadent a se
recedi. ne ꝑ bonos regantur: et co
uehementius quo deferunt eis
honorem: et tamen factis suis a
se reced̾e ad monent: ut honorifi¬
centiam eorum: significauerit pe¬
trus cadens ad pedes dñi: mo¬
res autem in eo quod ait. exi a
Q uod tamen quia non fecit do¬
minus. non enim recessit ab eis.
s eos sub ductis nauibus ad litꝰ
ꝑduxit: significat in bonis et
sp̃ualib uiris non ẽẽ oportere
hanc uoluntatem: ut peccatis:
turbarum commoti. quo quasi
securius tranquilliusq uiuant:
munus eccliasticum desetrant.
Tait ad simonem ih̾c.
Noli timere. Confortat
dominus timorem carnalium.

Expanded text:
Quod cum videret Simon Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad genua Jesu, dicens: Exi a me, quia homo pQuia carnales quique in Ecclesia regimen spiritualium in quibus maxime Christi persona eminet, a se quodammodo repellunt. Non enim hac voce linguae, dicunt bonis ministris Dei ut eos a se repellant, sed voce morum et actuum suorum suadent a se recedi. Ne per bonos regantur et eo vehementius quo deferant eis honores, et tamen factis suis a se recedere admonent, ut honorificentiam eorum significaverit Petrus cadens ad pedes Domini. Mores autem in eo, quod ait: Exi a quod tamen quia non fecit Dominus, non enim recessit ab eis, sed eos subductis navibus ad littus perduxit, significat in bonis et spiritalibus viris, non esse oportere hanc voluntatem ut peccatis turbarum commoti, quo quasi securius tranquilliusque vivant, munus ecclesiasticum deserant. Et ait ad Simonem Jesus, Noli timere. Confortat Dominus timorem carnalium
Abbreviated transcription (Latin):
suis. corda quoq gentium fi¬
dei gr̃a replet. Et bene rupto
retͥi socia nauis ad uocatur: qm̃
aute uidas ꝓlicor aute si mon
magus. pisces nequissimi cap¬
ti sunt: ante ananias.⁊ saphira
fidei tet̾e sub dole temptabant
ingdi. ante ut iohannes testat᷑.
multi discipulorum eius abie¬
runt retto. et iam nõ cum illo
ambillabant: ac deinde barna¬
bas et paulus ad gentium st̃
apłatum segregati.
Tuenerunt et impleue¬
runt ambas nauiculas:
ita ut pene mergerentur. Haꝵ
impletio nauium: usq infinẽ
scłi crescit. S quod implete mer¬
guntur. hoc ẽ insub mersione
premuntur: nõ enim sub mer¬
se. s tamen sunt ꝑiclitate: apłc
exponit dicens. In nouissimis
diebus erunt tempora ꝑiculo¬
sa: et erunt homines se ipsos
amantes. ⁊ cetã. Ham metgi
naues. est homines inscl̾m. ex
quo elati ꝑ fidem fuerant. mo¬
rum prauitate relabi. quales
et ip̃e petrus ad huc in infirmi¬
tate positus. hoc loco demons¬
trat. Unde sequitur.

Expanded text:
suis, corda quoque gentium fisuis, corda quoque gentium fidei gratia replet. Et bene rupto rete socia navis advocatur, quoniam ante Judas proditor, ante Simon Magus pisces nequissimi capti sunt, ante Ananias et Saphira fidei rete subdole tentabant ingredi : ante, ut Joannes testatur, multi discipulorum ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant : ac deinde Barnabas et Paulus ad gentium sunt apostolatum segregati . Et venerunt, et impleverunt ambas naviculas, ita ut pene mergerentur. Harum impletio navium usque in finem saeculi crescit: sed quod impletae merguntur, hoc est, in subversione premuntur non enim submersae, sed tamen sunt periclitatae, Apostolus exponit, dicens: In novissimis diebus erunt tempora periculosa, et erunt homines seipsos amantes, etc. . Nam mergi naves, est homines in saeculum, ex quo elati per fidem fuerant, morum pravitate relabi. Quales et ipse Petrus adhuc in infirmitate positus, hoc loco demonstrat. Unde sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
da
putationum: ftustra uocis sue:
p̃dicator iaculum mittit: quia
fides ppłorum. non sapientia uer¬
bi compositi. s diuine uocatiõis
muere ꝓuenit .
Tcum hoc fecissent: cõcluse¬
runt piscium multitudĩẽ
copiosam. Rumpebatur autem
ret̾e eorum. Pre multitudine
piscium retͥe rumpebatur: quia
nunc ad confessionem fidei ⁊
cum electis reprobi tanti ĩtrant.
qui ip̃am quoq eccłiam hetesi¬
bus scindant. Rumpitur aut̃
ret̾e. s non labitur piscis: quia
suos dominus etiam int̾ perse¬
quentium scandala seruat.
Tannuerunt sociis qui e¬
rant inalia naui: ut ueni¬
rent et a diuuarent eos. Alia:
nauis ut p̃diximus: ẽ ecc̃a de
gentibus. Que et ip̃a non suf¬
ficiente una nauicula piscibus
impletur electis: quia nouit
dominus qui sunt eius: et ap̃
ip̃m certus ẽ suorum numerꝰ
electorum. Dumq tot in uidea
credituros non inuenit. quot
ad fidem uitamq p̃destinatos.
nouit etñam: quasi alie nauis
receptacula piscibus querens

Expanded text:
a putationum, frustra vocis suae praedicator jaculum mittit. Quia fides populorum non sapientia verbi compositi, sed divinae vocationis munere provenit. t cum hoc fecissent, concluserunt piscium multitudinem copiosam. Rumpebatur autem rete eorum. Prae multitudine piscium rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei etiam cum electis reprobi tanti intrant, qui ipsam quoque Ecclesiam haeresibus scindant. Rumpitur autem rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt sociis, qui erant in alia navi, ut venirent et adjuvarent eos. Alia navis, ut praediximus, est Ecclesia de gentibus, quae et ipsa, non sufficiente una navicula, piscibus impletur electis: quia novit Dominus qui sunt ejus, et apud ipsum certus est suorum numerus electorum . Dumque tot in Judaea credituros non invenit, quot ad fidem vitamque praedestinatos novit aeternam, quasi aliae navis receptacula piscibus quaerens
Abbreviated transcription (Latin):
cessante tumultu. ꝑ intetna:
desidetia silenter loquatur.
Tfactum ẽ in ina dieꝵ.¬
et ip̃e sedebat docens: et
etant pharisei sedentes.⁊ cet̾a.
Ubi dominus sedens docuerit.
quando scribis et phariseis cõ¬
sedentib. paraliticum curauit:
lucas breuiandi gr̃a preterit:
s matheus et marcus qui nar¬
rant. questionem facẽ uidẽtur:
qm̃ quidem matheus iciuitate
sua. marcus incapharnaum ħ
eum fecisse testatur. Que diffi¬
cilius solũetur: si matheus ⁊̃
nazareth nominaret. Nunc uͦ
uł ip̃a galilea in qua erat na¬
zareth. in telligenda ẽ dicta ci¬
uitas xp̃i. ad distinctionem.
uidelicet regionis transmari¬
ne gerasenorum. de qua ttans¬
fretando sicut matheus scribit
uenerat galileam: uł certe ip̃a
capharnaum ciuitas xp̃i est
dicta. quam nõ nascendo. sed
iuitutibꝯ illustrando. suã ipse
fecit.
Tecce uiri portantes ĩ lec¬
to hominem qui erat :

Expanded text:
cessante tumultu, per interna cessante tumultu, per interna desideria silenter loquatur. Et factum est in una dieruet ipse sedebat docens, et erant pharisaei sedentes, etc. Ubi Dominus sedens docuerit quando scribis et pharisaeis consedentibus paralyticum curavit, Lucas breviandi gratia praeterit, sed Matthaeus et Marcus qui narrant, quaestionem facere videntur. Quoniam quidem Matthaeus in civitate sua, Marcus in Capharnaum hoc eum fecisse testantur. Quae difficilius solveretur, si Matthaeus etiam Nazareth nominaret. Nunc vero vel ipsa Galilaea in qua erat Nazareth, intelligenda est dicta civitas Christi, ad distinctionem videlicet regionis transmarinae Gerasenorum, de qua transfretando, sicut Matthaeus scribit, venerat Galilaeam. Vel certe ipsa Capharnaum civitas Christi est dicta, quam non nascendo, sed virtutibus illustrando, suam ipse fecerat. Et ecce viri portantes in lecto homin
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatibus: s ei que extẽdẽs
manum tetigit lepsum. Hon
quo iuxta nestorium gemina
sit filii ꝑsona. s quo ehꝰdem per¬
sone. sicut nature. sic et oꝑatio¬
nes sint lue. Aliter. Quod in
urbe miracula facit. indeserto
u̾o uł in monte ut infra legit᷑
orando ꝑ noctat: utriusq u̾ite
nob̾ et actiue scilicet et contẽ¬
platiue documenta p̃monstrat:
ut nec contemplationis studio.
quis ꝓximorum curam negli-¬
gat: nec cura ꝓximorum im¬
moderatius obligatus. contem¬
plationis studia derelinquat:
quatinus nec amorem dei p̃pe¬
diat amor ꝓximi: nec amorẽ
pximi quia transcendit abitiat
amor dei. In monte quippe ora¬
rum cogitationum curis. tota¬
da
mente quemlibet ad et̾na super¬
ne contemplationis gauclia fes¬
tinare. In desertum secedere et
orare ẽ: exurgentem intrinsecꝰ
strepitum trenorum desiderio¬
rum premete: et quodam modo¬
sͥ cum dño intra se secretum:
querere. ubi cum illo exteriore

Expanded text:
firmitatibus, sed ei quae extendens firmitatibus, sed ei quae extendens manum tetigit leprosum: non quo, juxta Nestorium gemina sit Filii persona, sed quo ejusdem personae sicut naturae, sic et operationes sint duae. Aliter: quod in urbe miracula facit, in deserto vero vel in monte ut infra legitur orando pernoctat, utriusque vitae nobis, et activae scilicet et contemplativae documenta praemonstrat, ut nec contemplationis studio quis proximorum curam negligat, nec cura proximorum immoderatius obligatus, contemplationis studia derelinquat: quatenus nec amorem Dei praepediat amor proximi, nec amorem proximi, quia transcendit, abjiciat amor Dei. In monte quippe orarum cogitationum curis, tota mente quemlibet ad aeterna supernae contemplationis gaudia festinare. In desertum secedere et orare est, exsurgentem intrinsecus strepitum terrenorum desideriorum premere, et quoddam sibi cum Domino intra se secretum quaerere, ubi cum illo exteriore
Abbreviated transcription (Latin):
quid nam sit qd duĩs nõ nlla
que gessit abscondi uissit: et
runt. Humiquid enim unige¬
nitus filius patri et sp̃ui sco
coet̾nus. hac inre uelle habu¬
it. quod implere nõ potuit :
S notancdum qd redemptor
nr. ꝑ mortale corpꝰ omne ꝙ
egit: hoc nob̾ in exemplo ac¬
tionis prebuit. Miraculum
namq faciens. et tacẽ iussit.
et tamen taceri nõ potuit: ut
uidelicet electi eius. exempla
doctrine illius sequentes. in
magnis que faciunt. latere
quidem in uoluntate habe¬
nit: s ut ꝓsint alis ꝓdantur in¬
uiti: quatinus et magne humili¬
tatis sit. quod sua oꝑa tacere ap¬
petunt. ⁊ magne sublimitatis sit
qd̃ eorum oꝑa taceri non possunt.
Hon ergo dominus quicquam
uoluit fieri. et minime potuit:
s quid uelle eius membra debe¬
ant. quid ue de eis etiam nolen¬
tib fiat. doctrine magisterio exẽ¬
plum dedit.
Pse autẽ sedebat indesertũ
et orabat. Quod sedit orare.
non ei nature tribuas que dicit.
uolo. mundare. et curabat ab ĩ¬

Expanded text:
quidnam sit quod Dominus nonnulla quae gessit abscondi jussit, et ondi. Nunquid enim unigenitus Filius Patri et Spiritui sancto coaeternus hac in re velle habuit, quod implere non potuit? Sed notandum quod Redemptor noster per mortale corpus omne quod egit, hoc nobis in exemplo actionis praebuit. Miraculum namque faciens et taceri jussit, et tamen taceri non potuit, ut, videlicet, electi ejus, exempla doctrinae illius sequentes, in magnis quae faciunt latere quidem in voluntate habeant, sed, ut prosint aliis, prodantur inviti, quatenus et magnae humilitatis sit, quod sua opera taceri appetunt, et magnae sublimitatis sit, quod eorum opera taceri non possunt. Non ergo Dominus voluit quidquam fieri et minime potuit, sed quid velle ejus membra debeant, quidve de eis etiam nolentibus fiat, doctrinae magisterio exemplum dedit. Ipse autem secedebat in desertum, et orabat. Quod secedit orare, non ei naturae tribuas quae dicit, Volo, mundare, et curabat ab in
Abbreviated transcription (Latin):
qui habebant infirmos ua¬
riis lango rebus. ducebant il¬
los adeum. At ille singullo ma¬
nus imponens: curabat cos. So¬
lis occubitus passionẽ mortẽq
significat illius qui dixit. Quã¬
diu in mundo sum: lux sum
mundi. Et sole occidente: plu¬
res demoniaci quam ante. plu¬
res sanantur egroti. Quia qui
temporaliter uiuens ĩcarne.
paucos uideorum docuit: calca¬
co regno mortis om̃ib ꝑ orbẽ
gentibus. fidei salutisq dona:
transmisit. Cuius ministris qĩ
uite lucisq p̾conib psalmista
canit: iter facite ei qui ascẽdit
suꝑ occasum. Suꝑ occasũ quip¬
pe dominus ascendit: quia uñ
in passione occubuit. inde ma-

Expanded text:
ant infirmos variis languoribus, ducebant illos ad Jesum. At ille, singulis manus imponens, curabat eos. » Solis occubitus passionem mortemque significat illius, qui dixit: « Quandiu in mundo sum, lux sum mundi . » Et sole occidente, plures daemoniaci quam ante, plures quoque sanantur aegroti. Quia qui temporaliter in carne vivens paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis, omnibus per orbem gentibus fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris quasi viae lucisque praeconibus, Psalmista canit: « Iter facite ei qui ascendit super occasum . » Super occasum quippe Dominus ascendit, quia unde in passione occub
Abbreviated transcription (Latin):
munda me domine.
Tcontinuo surgens: mi¬
nistrauit illis. Haturale
uue febricitantibꝰ incipiente sa¬
nitate lascescere: et egrotatiõis
sentire molestiam. Uerum sani¬
tas que dñi confertur imperio:
simul tota redit. Non solum ip̃a
redit: s et tanto robore comit¬
tante. ut eis continuo qui se
ad iuuerant ministrare suffici¬
at. Et iuxta leges tropologie.
membra que seruierant ĩ mũ¬
ditie ad iniquitatẽ. ut fructifica¬
rent morti: seruiant iusticie in

Expanded text:
munda me, Domine. Et continuo surgens, ministrabat illis. Naturale est febricitantibus incipiente sanitate lascessere et aegrotationis sentire molestiam, verum sanitas quae Dsimul tota redit, nec solum ipsa redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant, ministrare sufficiat: et juxta leges tropologiae membra quae servierant immunditiae ad iniquitatem, ut fructificarent morti, serviant ju
Abbreviated transcription (Latin):
In potestate erat sermo ip̃iꝰ:
siue ut alius euangelista di¬
cit. Etat docens sicut potesta¬
tem habens: et non sicut sctibe.
Qm̃ scribe que ꝑ legẽ didice¬
rant: p̃cepta populis dabant.
Ip̃e u̾o quasi auctor impletor¬
q legis: uł mutando. uł au¬
gendo que minus uidebantur.
libere agendo substituit.
Tinsynagoga erat homo
habens demonium in mũ¬
dum. Bene insynagoga homo
qui sp̃m inmunidum habebat:
quia sp̃m sc̃m̃ amiserant. Intro¬
ierat enim enim clyabolus:
unde xp̃c exierat. Sicut etiam
nunc quidam dicunt se iudeos
eẽ et non sunt: s sunt sẏnago¬
ga sathane.
Texclamauit uoce ma¬
gna dicens. Quid nobis
et tibi iħ̾u nazarene: Paulu¬
lum inquit ame uexando qui¬
esce: cui nulla ẽ cum nr̃a frau¬
de societas. Et uere. Que enĩ
participatio luci adtenebras:
Que communicatio xp̃i ad
belial :¬
Enisti ꝑdere nos. Scio
te qui sis sc̃s dei. Nõ uo-¬
luntatis ista confessio ẽ. quam

Expanded text:
in potestate erat sermo ipsius, in potestate erat sermo ipsius, sive ut alius evangelista dicit, erat docens eos sicut potestatem habens, et non sicut scribae. Quoniam scribae quae per legem didicerant praecepta, populis dabant. Ipse vero quasi auctor impletorque legis, vel mutando, vel augendo quae minus videbantur, libere agendo substituit. Et in synagoga erat homo habens daemonium immundum. Bene in synagoga homo erat qui spiritum immundum habebat, quia Spiritum sanctum amiserat. Introierat enim diabolus unde Christus exierat. Sicut etiam nunc quidam dicunt se Judaeos esse et non sunt, sed sunt synagoga Satanae. Et exclamavit voce magna dicens: Sine, quid nobis et tibi, Jesu Nazarene? Paululum inquit a me vexando quiesce, cui nulla est cum nostra fraude societas. Et vere: Quae enim participatio luci ad tenebras? quae communicatio Christi ad Belial? Venisti perdere nos? scio te quia sis sanctus Dei. Non vol
Abbreviated transcription (Latin):
corda demulcet. Quod autẽ
insalbatis maxime medicine¬
doctrineq sue dona frequẽtat:
docet se non sub lege eẽ s supra
legem. qui eandem quoq legẽ
ad implere. nõ autẽ soluere ue¬
nerat: nec iudaicum eligere sab¬
batum: quo uł ignem accende:
uł manum pedemq moue nõ
liceat: s uerum sabbatum dilec¬
tamq ẽẽ dño requiem. si saluti
studentes animarũ. ab oꝑe ser¬
uili. idẽ acunctis contineamus
illicitis.
E
Estupebant in doctrina
eius: quia in potestate.
erat sino ip̃ius. Sermo doctoris
mpotestate fit: cum ea que do¬
cet oꝑatur. Nam qui actis ip̃e
sua dicta destruit: contempni¬
tur. Cui econtra doctorẽ insti¬
tuens apl̾s: ait. Hemo adoles¬
centiam tuam contempnat.
Singulariter aut̃ dominus.
ac principalit̾ solus ex potes¬
tate bona locutus ẽ: quia ex
infirmitate mala nulla com¬
misit. Ex diumitate quippe
potentiam habuit: id quod:
nob̾ ꝑ humanitatis sue inno¬
centiam ministrauit. Aliter.

Expanded text:
corda demulcet. Quod autem corda demulcet. Quod autem Sabbatis maxime medicindoctrinaeque suae dona frequentat, docet se non sub lege, sed supra legem, qui eamdem quoque legem adimplere, non autem solvere venerit, nec Judaicum eligere Sabbatum, quo vel ignem accendere, vel manum pedemque movere non liceat, sed verum Sabbatum dilectamque Domino esse requiem, si, saluti studentes animarum, ab opere servili, id est, a cunctis contineamus illicitis. Et stupebant in doctrina ejus, quia in potestate erat sermo ipsius. Sermo doctoris in potestate fit, cum ea quae docet operatur. Nam qui actis ipse sua dicta destruit, contemnitur. Cui contra doctorem instituens Apostolus ait: Nemo adolescentiam tuam contemnat . Singulariter autem Dominus ac principaliter solus ex potestate bona locutus est, quia ex infirmitate mala nulla commisit. Ex divinitatis quippe potentia habuit id quod nobis per humanitatis suae innocentiam ministravit. Aliter
Abbreviated transcription (Latin):
sigendus a scło p̾conabatur
elegerat. Hon igitur anazareis
pcipitari. non ab iherosolimitis
lapidari. non inter pueros bet¬
hleemitas ab herode ꝑimi: nõ
alia uł alia uoluit morte cõ¬
summari. Quod enim tali mo¬
rte regie potestatis inditium.
quo fidelium frons armaret᷑
emineret: s solum crucis ex¬
pectatum ẽ uexillum. Cuiꝰ
figura et celerrimo dextere .¬
motu. contra maligni hostis
temptamenta depingi. ⁊ ip̃a
nichominus figura monarchie
singularis. potuiss typꝰ hab̾e.
ut quomodo triumphum cru¬
cis exponens apls ait. in noĩe
ih̾u omne genu flectatur. ce¬
lestium trestrium et infernoꝵ.
Hoc ẽ enim qd̾ eidẽ crucis ca¬
cumina celos tendunt: una
petunt inferos. cornua tr̾am
tegunt.
E
Uide clementiam dñi salua¬
toris. Hec inclignatione cõ¬
motus. nec scelere offensus.
nec inuria uiolatus. uideã
deserit: qui nec iam mi memor
in uirie. memor clementie:
nunc docendo. nun lib̾ando.
nunc sanando. infidelis pleb̾

Expanded text:
figendus a saeculo praeconabatur, figendus a saeculo praeconabatur, elegerat. Non igitur a Nazaraeis praecipitari, non a Jerosolymitis lapidari, non inter pueros Bethleemitas ab Herode perimi, non alia vel alia voluit morte consummari. Quod enim tali morte regiae potestatis indicium, quo fidelium frons armaretur, emineret? Sed solum crucis exspectatum est vexillum, cujus figura et celerrimo dexterae motu contra maligni hostis tentamenta depingi, et ipsa nihilominus figura monarchiae singularis potuisset typus haberi. Ut quomodo triumphum crucis exponens Apostolus, ait: In nomine Jesu omne genu flectatur, coelestium, et terrestrium, et infernorum . Hoc est enim qcumina ad coelos tendunt, ima petunt inferos, cornua terram tegunt. euide clementi am domini saluatoris. nec indignatione commotus nec scelere offensus nec iniuria uiolatus Iudaeam deserit, quin etiam inmemor iniuriae, memor clementinunc docendo, nunc liberando, nunc sanando, in fide plebis
Abbreviated transcription (Latin):
a karitate patria acti liuore pͥ-¬
uabant.
It autem. Amen dico uob̾.
quia nemo ꝓph̃a acceptꝰ ẽ.
inpatria sua. Propham dici is
testis ẽ. qui ait. Propham sus¬
citabit uob̾ deus ur̃. de frĩbus
ur̃is tãq̃m me. Hon solum at̾
ip̃e qui caput et dominus est
ppħ̾arum: s et helias. iheremias.
ceteriq ꝓph̾e minores in patria.:
quam in exteris ciuitatib habiti
sunt. Quia ꝓpe modum natura¬
le ẽ. ciues semꝑ ciuibꝯ inuidere.
Hon enim considerant p̾sẽtia
uiri oꝑa: s fragilem recordant᷑
infantiam. quasi non ip̃i ꝑ eofdẽ
etatis gradus: ad maturã etatẽ
uenerint.
Nueritate dico uobis. mł¬
te uidue erant in diebus
helle in isrl̃. quando clausum ẽ

Expanded text:
aritate patria livore privabant. Ait autem: Amen dico vobis, quia nemo propheta acceptus est in patria sua. Prophetam dici in Moyses est, qui ait: Prophetam suscitabit vobis Deus vester de fratribus vestris tanquam me . Non solum autem ipse qui caput et Dominus est prophetarum, sed et Elias, Jeremias, caeterique prophetae minoris in patria quam in exteris civitatibus habiti sunt. Quia propemodum naturale est cives semper civibus invidere. Non enim considerant praesentia viri opera, sed fragilem recordantur infantiam, quasi non et ipsi per eosdem aetatis gradus ad maturam aetatem venerint. In veritate dico vobis, multae viduae erant in diebus Eliae in Israel, quando clau
Abbreviated transcription (Latin):
tenta. s ad imꝑium dñi cura-¬
ta. carnem ostendit a concupis¬
centie sue feruore. ꝑ continẽtie
p̃cepta frenatam. Omnis enim
amaritudo. et ira. et indignatio.
et clamor. et blasphemia: sp̃e ĩ
mundi furor est. Fornicationẽ
febrem illecebrose carnis intel¬
lige.
Trogauunt illum ꝓ ea.
Et stans suꝑ illam: impe¬
rauit febri. et dimisit illam.
Moto saluator rogatur. modo
ultrã curat egrotos: ostendẽs
se contra pcc̃orum quoq passio¬
nes. et p̃cibus semꝑ annuere fi¬
delium. et ea que ip̃i mininie
inse intelligunt. uł intelligen¬

Expanded text:
tenta, sed ad imperium Domini curatenta, sed ad imperium Domini curata, carnem ostendit a concupiscentiae suae fervore, per continentiae praecepta frenatam. Omnis enim amaritudo, et ira, et indignatio, et clamor, et blasphemia, spiritus immundi furor est. Fornicationem febrem illecebrosae carnis intellige. Et rogaverunt illum pro ea. Et stans super illam, imperavit febri, et dimisit illam. m Salvator rogatur, modo ultro curat aegrotos, ostendens se contra peccatorum quoque passiones et precibus semper annuere fidelium, et ea quae ipsi minime in se intelligunt, vel intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
Iohanna dominus grã eius.
uel dominꝰ misericors: uide¬
licet. quia eius ẽ. omne qd uiui¬
mus. Maria amarum mare:
ꝓpt̃ utiq insitum penitentie
rugitum. qd̾ uł ip̃a maria. uel
nos singuli uitia prisca defle¬
mus: ut ad grãm splendorẽq
ꝑuenire mereamur et̾ñum. Ma¬
gclalene turris: s melius sicut
amonte montanus. ita turrẽ¬
sis aturre dicatur. Illa scilicet
cui psalmista canit. deduxisti
me quia factus es spes mea:
turris fortitudinis afacie ini¬
mici
Um autem turba pluri.¬
ma conueniret. et de ci¬
uitatib ꝓperarent adiħm: dix̃

Expanded text:
Joanna, Dominus gratia ejus, Joanna, Dominus gratia ejus, vel Dominus misericors; videlicet quia ejus est omne quod vivimus. Maria, amarum mare, propter utique insitum poenitentiae rugitum, quo vel ipsa Maria, vel nos singuli, vitia prisca deflemus, ut ad gratiam splendoremque pervenire mereamur aeternum. Magdalene, turris; sed melius sicut a monte montanus, ita turrensis a turre dicatur. Illa scilicet cui Psalmista canit: Deduxisti me, quia factus es spes mea, turris fortitudinis a facie inimici . Cum autem turba plurima conveniret, et de civitatibus properarent ad eum, dix
Abbreviated transcription (Latin):
generis humani ꝓmitus. dum
pͦ regno cdyaboli facit: quasi he¬
rodis impiissimi ꝓcurator exis
Tsusanna. et alie mlte.¬
que ministrabant ei
De facultatibus suis. Consu¬
etudinis iudaice fuit. nec duce¬
batur in culpam. more gentis
antiquo: ut mulieres de sub¬
stantia sua uictum atq uesti¬
tum p̃ceptorib ministrarent.
Hoc quia scandalum facẽ po¬
terat innationibꝰ: paulus se
abiecisse memorat. Nũquid :¬
nõ habemus potestatẽ sorores
mulieres circum ducendi: sic̃
et ceteri apłi faciunt: Ministra¬
bant autẽ dño de substantia
sua. ut meteret eorum carna¬
lia: cuius ille metebant sp̃ua¬
lia. Non quo indigeret cibis
dominus creaturarum: sed ut
tẏpum ostend̾et magr̃orum.
qd̃ uictu atq uestitu ex discip¬
ulis deberent ẽẽ contenti. Su
lium aut grã eius: s melius
si femininum nome figuret᷑
a lilio. credo ꝓpt̃ odoriferum ce¬
lestis uite candorem. aurosãq
interne dilectionis ardorem.

Expanded text:
generis humani promptus, dum generis humani promptus, dum pro regno diaboli facit, quasi Herodis impiissimi procurator existit. Et Susanna, et aliae multaequae ministrabant ei de facultatibus suis. Consuetudinis Judaicae fuit, nec ducebatur in culpam, more gentis antiquo, ut mulieres de substantia sua victum atque vestitum praeceptoribus ministrarent. Hoc quia scandalum facere poterat in nationibus, Paulus se abjecisse memorat: Nunquid non habemus potestatem sorores mulieres circumducendi, sicut et caeteri apostoli faciunt ?-- Ministrabant autem Domino de substantia sua, ut meteret earum carnalia, cujus illae metebant spiritalia. Non quod indigeret cibis Dominus creaturarum, sed ut typum ostenderet magistrorum, quod victu atque vestitu ex discipulis deberent esse contenti. Intlium, aut gratia ejus. Sed melius, si femininum nomen figuretur a lilio, credo propter odoriferum coelestis fidei candorem, aurosumque internae dilectionis ardorem.
Abbreviated transcription (Latin):
maria que uocatur magdale¬
ne de qua demonia septem ex¬
ierant. Maria magclalene. ip̃a
ẽ. cuius tacito nomine ꝓxima:
lectio penitentiam narta. Ham
pulchre ac reuerenter euange¬
lista. ubi eam cum domino iter
facere. eiq de facultatib suis
ministrare cominemorat: no¬
to hanc uocabulo manifestat.
Ubi u̾o peccatricem s penitentẽ
describit: mulierem gen̾aliter
neratur ecc̃as. prisci erroris no¬
ta fuscaret. De qua demonia
septem exisse teferuntur: ut
innumeris immo uniũsis ui¬
ciis plena fuisse monstretur.
Ham quia septenis diebus
scła currunt: septenario sepe:
numero solet inscripturis uni¬
ũsitas intimari. Unde et scĩ qͦ¬
distinctione complectitur.
uxor chuza: ꝓcuratoris
herodis. Si maria mundatam
a sorde uitiorum ecc̃am de gẽ¬
tibꝰ in sinuat: cur non ioh̾a :
eandem designet ecc̃am. quõ¬
dam quide ydolorum cultui
subditam: s iam nunc xp̃i pie¬
tate redemptam: Nam quilib
malignus sp̃c ad deceptionem

Expanded text:
Maria quae vocatur MagdaleMaria quae vocatur Magdalene, de qua daemonia septem exierant. Maria Magdalene, ipsa est cujus tacito nomine proxima lectio poenitentiam narrat. Nam pulchre ac reverenter evangelista, ubi eam cum Domino iter facere, eique de facultatibus suis ministrare commemorat, noto hanc vocabulo manifestat. Ubi vero peccatricem, sed poenitentem describit, mulierem generaliterneratur Ecclesias, prisci erroris nota fuscaret. De qua daemonia septem exisse referuntur, ut innumeris, imo universis vitiis plena fuisse monstretur. Nam quia septenis diebus saecula currunt, septenario saepe numero solet in Scripturis universitas intimari. Unde et sancti qdistinctione complectitur. uxor Chuza, procuratoris Herodis. Si Maria mundatam a sorde vitiorum Ecclesiam de gentibus insinuat, cur non Joanna eamdem designat Ecclesiam, quondam quidem idolorum cultui subditam, sed jam nunc Christi pietate redemptam? Nam quilibet malignus spiritus, ad deceptionem
Abbreviated transcription (Latin):
tores apłi. pedetemptim ad:
sublimia quatinus et aliis
erudiendis ꝑfici possint: ascẽ¬
dunt prius. Si quidem dñs
docet in synagogis: miracula
facit. famam ubiq disꝑgit.
conuenientes ad se turbas sꝯ¬
cipit. curat. instruit. Hinc dis¬
cipulos facit. in sponsi nuptiis
reficit. ꝑ sata ducit: atq aca¬
lumpniatorib phariseis q̃si
teneros aquila pullos. a serpẽ¬
his .xii. quos apłos nomĩat
elegit. S et hos primo p̃sẽte
turba docet: comitante cũ eis
turba. solida miseris benefici¬
a reddit. Post modum uero
ut inp̃senti lectum ẽ: ꝑ ciui¬
tates et castella p̃dicans solꝰ.
secum qui eum familiarius
audiant retinet. Solis mis¬
teria regni dei: que ceteris:
parabolatim dixerat expoĩt.
Ac sic demum uirtutum sua¬
rum ostensione. quasi alaꝵ
ꝓtectione firmatis: dat ⁊ ilł¬
potestatem curandi. mittitq
predicare regnum dei.
T mulieres alique que
erant curate abspiritibꝰ
in nundis. et infirmitatibus:

Expanded text:
tores apostoli pedetentim ad tores apostoli pedetentim ad sublimia, quatenus et aliis erudiendis praefici possint, ascendunt. Prius siquidem Dominus docet in synagogis, miracula facit, famam ubique dispergit, convenientes ad se turbas suscipit, curat, instruit. Hinc discipulos facit, in sponsi nuptiis reficit, per sata ducit, atque a calumniatoribus Pharisaeis, quasi teneros aquila pullos a serpenhis duodecim, quos apostolos nominat, eligit, sed et hos primo praesente turba docet, comminante cum eis turba, solita miseris beneficia reddit. Postmodum vero, ut in praesenti lectum est, per civitates et castella praedicans, solos secum, qui eum familiarius audiant, retinet, solis mysteria regni Dei, quae caeteris parabolatim dixerat, exponit. Ac si demum virtutum suarum ostensione, quasi alarum protectione firmatis, dat et illpotestatem curandi, mittitque praedicare regnum Dei. t mulieres aliquae, quae erant curatae ab spiritibus malignis, et infirmitatibus.
Abbreviated transcription (Latin):
domino dedisse. Quia et mag¬
na offeit qui se incastris uir¬
tutum exercendo. totum ab in¬
cursione conseruat hostili: sed
maiora utiq. qui gladium uer¬
bi iubrando. in numetas ad uet¬
sani exercitus copias sternit.
ip̃e iter faciebat ꝑ cruita¬
tes et castella: p̃dicans et euan¬
gelizans regnum dei. et duode¬
cim cum illo. Uidemus indis
cipulis xp̃i impletum: quod
de antiquo illo hebreorum po¬
pulo legimus dictum. Hec:
mirum quia imus utriusq.
testamenti deus: ip̃e ꝑ filium
benedictionem dabit. qui le¬
gem dedit ꝑ famulum. Sic̃
in quit aquila ꝓuocans ad uo¬
landum pullos suos: et super
cos uolitans. Expandit alas:
suas et ad ᷤ sumpsit eos: atq:
portauit in humeris suis. Nã
sicut mox nati pulli donec pl¬
umnescant. aera uolando supe¬
rare nõ ualent: ita quiq fide¬
les ut ad celestia ꝑuolanda :¬
sufficiant. innido prius fidei
necesse ẽ. uututum pennuis se
uestiant. Ita ip̃i fidelium doc¬

Expanded text:
Domino dedisse. Quia et magDomino dedisse. Quia et magna offert qui se in castris virtutem exercendo tutum ab incursione conservat hostili, sed majora utique qui gladium verbi vibrando, innumeras adversarii exercitus copias sternit. ipse iter faciebat per civitatem et castellum, praedicans et evangelizans regnum Dei, et duodecim cum illo. Videmus in Christi discipulis impletum quod de antiquo illo Hebraeorum populo legimus dictum. Nec mirum, quia unus utriusque Testamenti Deus ipse per filium benedictionem dabit, qui legem dedit per famulum. Sicut inquit aquila provocans ad volandum pullos suos, et super eos volitans, expandit alas suas, et assumpsit eum, et portavit in humeris suis . Nam sicut mox nati pulli, donec plumescant, aera volando superare non valent: ita quique fideles, ut ad coelestia pervolanda sufficiant, in nido prius fidei necesse est virtutum penna se vestiant. Ita ipsi fidelium doc
Abbreviated transcription (Latin):
illius gr̃a salui facti sumus ꝑ
sidem: recte dicitur. non haben¬
tibus illis unde redderent. do¬
nauit uttisq. Et quia plus:
diligit. cui plus donatur: cui
autem minus dimittitur. mi¬
nus diligit. Quia siue bone
ꝑficiende quam accepimus sci¬
entie: seu uitande quam incur¬
rimus insipientie uelis intel¬
ligẽ. Multo utiq plus ecc̃e.
quam sinagoge donatur: que
et fediori nunc ẽ. quondã ut
pote quam nullus doctor pro-¬
hibuit ydolatrie sorde corrupta
est. S ubi abundauit peccatũ:
suꝑ abundauit gr̃a. Et maiori
nunc ẽ ꝑfectionis euangelice
sublimata p̾conio cui dicitur.
quia multi ꝓphe et iusti cupiert
uidere que uos uidetis et non
uiderunt: et auclire que audi¬
tis et non audierunt. Cõgru¬
it sane huic loco qd nimero¬
rum historia refeit. diuisis e¬
qualiter cesorum madiauita¬
rum spoliis: eos quidem qui
de pugna uenerunt: quingẽ¬
tesimum de sua portione cap̃:
ceteros io quinquagesimum

Expanded text:
illius gratia salvi facti sumus per illius gratia salvi facti sumus per fidem, recte dicitur: Non habentibus illis unde redderent, donavit utrisque. Et utique plus diligit, cui plus donatur. Cui autem minus dimittitur, minus diligit. Quia sive bona perficiendae, quam accepimus scientiae, seu vitandae quam incurrimus insipientiae, velis intelligere, multo utique plus Ecclesiae quam Synagogae donatur, quae et foediori quondam, ut pote quam nullus doctor prohibuit, idololatriae sorde corrupta est, sed ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia , et majori nunc est perfectionis evangelicae subljusti cupierunt videre quae vos videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt . Congruit sane huic loco quod Numerorum historia refert, divisis aequaliter caesorum Madianitarum spoliis, eos quidem qui de pugna venerunt, quingentesimum de sua portione caput, caeteros vero quinquagesimum
Abbreviated transcription (Latin):
retur ab eo. Et cui multum
commendauunt: plus petut
ab eo. Et quidem utriusq po¬
puli debitum. ꝑ quinarium:
numerum multiplicatur: qr
uidelicet quinq sunt sensus
quibus in hac uita utentes.
imaginem quam accepimus.i
nr̃i conditoris ex colere debemꝰ.
S minus debet populus. cui le¬
gis de calogiis ꝑ seruum datus
est: amplius autem. cui gr̃a ui¬
te etñe ꝑ filium comissa ẽ. Ideo¬
q huius ꝑ denarium: illuis ꝑ
centenarium numerum fenus
accumulatur. quem ad regni
celestis quod dextris dabitur.
significationem ꝑtinete: nemo
qui dubitet. Heq enim frustta
eodem flexi digitorum. quo:
denarius in leua ip̃e figuratur
indextera: nisi quia et nunc o¬
ꝑa de calogi que littera nõ po¬
terat. fides ꝑficit: et infuturo:
reddet unicuiq scd̃m oꝑa eius.
His quidem qui scd̃m pacien¬
tiam boni oꝑis: gł̾am et hono-¬
rem. et in corruptionem. querẽ¬
tibus uitam et̾nam. Uetum
quia neutri nr̃is uiribus. sed

Expanded text:
retur ab eo. Et cui multum retur ab eo. Et cui multum commendaverunt, plus petunt ab eo. Et quidem utriusque populi debitum, per quinarium numerum multiplicatur. Quia videlicet quinque sunt sensus, quibus in hac vita utentes, imaginem quam accepimus nostri Conditoris excolere debemus: sed minus debet populus, cui legis decalogus per servum data est. Amplius autem, cui gratia vitae aeternae per filium commissa. Ideoque hujus per denarium, illius per centenarium numerum fenus accumulatur, quem ad regni coelestis, quod dextris dabitur, significationem pertinere nemo qui dubitet. Neque enim frustra eodem flexu digitorum, quo denarius in laeva, ipse figuratur in dextera. Nisi quia et nunc opera Decalogi, quae littera non poterat, fides perficit, et in futuro reddet unicuique secundum opera ejus, his quidem qui secundum patientiam boni operis gloriam, et honorem, et incorruptionem, quaerentibus vitam aeternam. Verum, quia neutri nostris viribus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mini mist̾ium in carnationis
accipimus: congrue ꝑ caput
illius diuinitas designatur¬
ip̃a. Unde et ꝑ apłm dicitur. Ca¬
put xp̃i deus. Indeo quippe et nõ
se quasi in homine credete: iu¬
daicus populus fatebatur. Sed
phariseo dicitur. oleo cap̃ meũ:
non unxisti: quia ip̃am quoq
diuinitatis potentiam. in qua
se uidaicus populus credete spo¬
pondit: digna laude p̾dicare
neglexit. Hec autẽ unguento
ixit pedes meos: quia dum
in carnationis eius misterium
gentilitas credidit: summa lau
de etiam eius mia p̾dicauit .:
Duo quoq debitores de quibꝰ
simoni paradigina opponitur.
utrumq populum iudeorum
scilicet et gentium designant.
Qui uno feñatori. idẽ suo cte¬
atori: non matenalem peccu¬
niam. s ꝓprie salutis numinũ
debebant. Conditor et enim
nr quos ad inimaginem et si¬
suam creauit: quasi cõmino¬
dato ad seruandum sublima¬
uit denario. Nam denarius:
solet tegis imagine ac noie
formari. Omni autẽ cui mul¬
tum donatum ẽ: multũ que¬

Expanded text:
mini mysterium incarnationis ejus accipimus, congrue per caput illius ipsa divinitas designatur. Unde et per Paulum dicitur: Caput Christi, Deus . In Deo quippe, et non in se quasi in homine, credere Judaicus populus fatebatur. Sed Pharisaeo dicitur, Oleo caput meum non unxisti, quia ipsam quoque divinitatis ejus potentiam, in qua se Judaicus populus credere spopondit, digna laude praedicare neglexit. Haec autem unguento unxit pedes meos, quia dum incarnationis ejus mysterium gentilitas cde etiam ejus ima praedicavit. Duo quoque debitores, de quibus Simonis paradigma opponitur, utrumque populum, Judaeorum scilicet et gentium, designant, qui uno feneratori, id est, suo Creatori, non materialem pecuniam, sed propriae salutis nummum debebant. Conditor etenim noster, quos ad imaginem et sisuam creavit, quasi commodato ad servandum sublimavit denario. Nam denarius solet regis imagine ac nomine formari. Omni autem cui multum datum est, multum quae
Abbreviated transcription (Latin):
simile aliquid eorum oculi pas¬
si sunt. non ueritate fallente s
ip̃is ũitatem ꝑcipe non ualẽtib.
et aliud quam res ẽ opinantib:
certi etiam mistĩi causa factũ ẽ.
ut eis in illo alia ostenderetur
effigies. et sic eum non nisi ĩfrac¬
qͣm se xp̃m agnouisse arbitret᷑.
si eius corporis particeps non ẽ:
id est ecc̃e. Cuius unitatem in
sacramento panis cõmendat
apłs dicens: unus panis. unũ
corp multi sumus. Ut cũ eis
benedictum panem porrigetet:
apirentut oculi eorum. ⁊ agnos¬
cerent eum. Aꝑirentur utiq ad
eius cognitionem. remoto scilic
impedimento: quo tenebantur
ne eum agnoscerent. Hon autẽ
incõgruenter accipiamus. hoc ĩ¬
pedimentum ĩ oculis eorum a sa-¬
thana fuisse ne agnosceretur ihc:
s tamen a xp̃o facta ẽ ꝑmissio us¬
q ad sacramentum panis. ut u¬
nitate corporis eius participata.
remou̾e intelligatur ĩpeclimẽtũ
inumici. ut xp̃c possit agnosciz
Uin hec autem¬

Expanded text:
simile aliquid eorum oculi passimile aliquid eorum oculi passi sunt non veritate fallente, sed ipsis veritatem percipere non valentibus, et aliud quam res est opinantibus, certi etiam mysterii causa factum est, ut eis in illo alia ostenderetur effigies, et sic eum non nisi in fracquam se Christum agnouisse arbitretur, si eius corporis particeps non est, id est ecclesiae, cuius unitatem in sacApostolus dicens: Unus panis, unum corpus, multi sumus, ut cum eis benedictum panem porrigeret, aperirentur oculi eorum, et agnoscerent eum. Aperirentur utique ad ejus cognitionem, remoto, scilicet, impedimento quo tenebantur ne eum agnoscerent. Non autem incongruenter accipiamus hoc impedimentum in oculis eorum a Satana fuisse, ne agnosceretur Jesus, sed tamen a Christo facta est permissio usque ad sacramentum panis, ut unitate corporis ejus participata, removeri intelligatur impedimentum inimici, ut Christus possit agnosci, qui
Abbreviated transcription (Latin):
illis mulieribus facta: et a simo¬
ne petro cui iam apparuerat. Hoc
enim studio inuenerunt loquẽ¬
tes: ad quos in ihrłm uenetunt.
Fieti itaq pot̾ ut timore prius
in uia noluerint dic̃e. qd̾ eum
auclierant ressurrexisse: quando
tantum modo anglos dixerunt
uisos ẽẽ mulieriby. Ignorantes
enim cum quo loquerentur: me¬
rito possent ẽẽ solliciti ne quid pas¬
sim de xp̃i ressurrectione iactan-¬
tes: in manus inciderent iudeo¬
tum. Om̃ium gͦ uirorum pͥmo
dominus apparuisse intelligitur
petro: ex his dum taxat om̃ibus
quos euangłiste .iiiiͦ. et paulus
apłs commemorau̾unt. Loqͥt᷑
enim ad corinthios de domino
paulus. quia sepultus ẽ. ⁊ quia
ressurrexit t̾cia die scd̃m scriptu-¬
ras: et quia apparuit cephe et po¬
ea undecim:
Tip̃i narrabant que ges¬
ta etant inuia: et quomꝰ
cognouunt eum infractione pa-¬
nis. Pret̾ ħ quod ꝓ metito mẽ¬
tis eorum adhuc ignorantis qd̃
oportebat xp̃m mori et ressurgẽ.

Expanded text:
illis mulieribus facta, et a Simoillis mulieribus facta, et a Simone Petro cui jam apparuerat. Hoc enim isti duo invenerunt loquentes, ad quos in Jerusalem venerunt. Fieri itaque potest ut timore prius in via noluerint dicere, quod eum audierant resurrexisse, quando tantummodo angelos dixerunt visos esse mulieribus. Ignorantes enim cum quo loquerentur, merito possent esse solliciti, ne quid passim de Christi resurrectione jactantes, in manus inciderent Judaeorum. Omnium ergo virorum primo Dominus apparuisse intelligitur Petro, ex his duntaxat omnibus quos evangelistae quatuor et Paulus apostolus commemoraverunt. Loquitur enim ad Corinthios de Domino Paulus, quia sepultus est, et quia resurrexit tertia die secundum Scripturas, et quia apparuit Cephae, et postea undecim. t ipsi narrabant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis. Praeter hoc quod pro merito mentis eorum adhuc ignorantis, quod oportebat Christum mori et resurgere,