comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nũ. pascent assur in gladio. Niuens enim
& efficaa sermo dĩ & acutꝰ suꝑ omnen
gladiũ bicipitẽ. missus ẽ ab eo qui uenit
gladiũ mittere suꝑ terrã ut diuidant᷑
duo in tres & terrã nẽ roth quȩ inter¬
p̃tatur tẽptatio descendens. pascent in
foueã eius. Gigantis enĩ & uenatoris &e
suꝑbientis contra dm̃ terra non ẽ in mon¬
tib sed in fouers. Iste cecidit quasi ful¬
gur de celo. & sẽꝑ uersat᷑ inter bestias.
& quia uenator est: infructuosa ligna
lustrat & saltꝰ. Quantũ ego possũ in mea
recolere memoria. nũquã uenatorem
in bonã partẽ legi. Ismahel & esau ue¬
natores fuerunt. & p̃cesserunt in tipo
popłĩ iudaici. Quoꝵ alt̃ filius egiptiȩ
ẽ ambulans iuxta carnẽ. & iuxta carnẽ
uiuens. alt̾ primitiua ꝓpt̾ lenticulã
ꝑdidit. & benedictionib fr̃is inuidens.
fugat eũ in mesopotamiã. Redacta gͦ t̾ra
nemroth in foueis suis. qui enĩ fodit foueã
incidae in eã. & qui lacũ aperuit & fo

Expanded text:
gladio. Vivens enim et efficax sermo Dei, et acutus super omnem gladium bicipitem , missus est ab eo qui venit gladium mittere super terram, ut dividantur duo in tres . Et terram Nemrod qui interpretatur, tentatio descendens  pascent in fovea ejus; gigantis enim et venatoris et superbientis contra Dominum terra, non est in montibus, sed in foveis. Iste cecidit quasi fulgur de coelo, et semper versatur inter bestias; et quia venator est, infructuosa ligna lustrat et silvas. Quantum ergo possum mea recolere memoria, numquam venatorem in bonam partem legi. Ismael et Esau venatores fuerunt , et praecesserunt in typo populi Judaici, quorum alter filius Aegyptiae est, ambulans juxta carnem et juxta carnem vivens: alter primitiva propter lenticulam perdidit, et benedictionibus fratris invidens, fugat eum in Mesopotamiam. Redacta ergo terra Nemrod in foveis suis: Qui enim fodit foveam, incidet in eam : et qui lacum aperuit et
Abbreviated transcription (Latin):
quasi leo in iumentis in saltu. & quasi ca¬
tulus leonis in gregib pecoꝵ. quomꝰ si
ꝑtranseat diuidemꝰ rapiat. & ñ sit qui
eruat. Fleuabit᷑ manꝰ tua suꝑ eos qͥ tribu¬
lant te : & om̃s inimici tui ꝑdent᷑. Ꝙ erit
in die illa dicit dñs. interficiã equos tuos
de medio tui. & disꝑdã currꝰ tuos & subuer

Expanded text:
jumentis, in saltu, et quasi catulus leonis in gregibus pecorum: quomodo si pertranseat et dividens rapiat, et non sit qui eruat. Elevabitur manus tua super eos qui tribulant te, et omnes inimici tui perdentur. Et erit in die illa, dicit Dominus, interficiam equos tuos de medio tui,
Abbreviated transcription (Latin):
leo in iumentis siluarũ. & quasi catulus
leonis in gregib pecoꝵ. Qui cũ transie¬
rit & conculcauerit & ceperit. non est
qͥ eruat. Ex altabit̾ manꝰ tua suꝑ hostes
tuos. & om̃s inimici tui interibunt. &
erit in die illa dicit dñs. auferã equos
tuos de medio tui. & disꝑgã quadrigas
tuas & ꝑdã ciuitates terrȩ tuȩ. &¬

Expanded text:
eo in jumentis silvarum, et quasi catulus leonis in gregibus pecorum: qui cum transierit, et conculcaverit, et ceperit, non est qui eruat. Exaltabitur manus tua super hostes tuos, et omnes inimici tui interibunt. Et erit in die illa, dicit Dominus: Auferam equos tuos de medio tui, et disperdam quadrigas tuas
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑuenerit in terrã nr̃am. & cũ ascende-¬
rit suꝑ regionem nostram.
uando uenerit diabolus qui int̾pretat᷑¬
eNreytior id est arguens atq corripiens.
suꝑ terrã regionẽq credentiũ & eoꝵ quos
pascoe dñs in fortitudine & in sublimi¬
tate nominis dñi dĩ sui. & eos calcauerit¬
in tribulationib uariis & domos ani¬
marũ nr̃arũ id ẽ corpora quasi suꝑbus
ascenderit atq depresserit. & tamen
nihil nos ã xp̃i caritate separauerit.
tunc xp̃i pax siue ipse xp̃c erit in nobis.
& dicet᷑ de scõ. nichil ꝓderit inimico meo.
Ponamꝰ exemplũ. ut qđ dicimꝰ possit mani-¬
festius fieri. Uenit assirius suꝑ terrã qͦu¬
dã pauli. & ascendit suꝑ regionẽ eius.
quando fuit in laborib supramodũ. in
plagis abundantius. in carcerib nimiis.
in mortib frequent̃. quando a iudeis
quinquies qua dragenas una minꝰ accepit.
ter uirgis cesus ẽ. semel lapidatꝰ ẽ. nocte

Expanded text:
pervenerit in terram vestram, et cum ascenderit super regionem vestram. Quando venerit diabolus, qui interpretatεὐθύνων, id est, arguens atque corripiens, super terram regionemque credentium, et eorum quos pascet Dominus in fortitudine, et in sublimitate nominis Domini Dei sui, et eos calcaverit tribulationibus variis, et domos animarum nostrarum, id est, corpora quasi superbus ascenderit atque depresserit, et tamen nihil nos a Christi charitate separaverit: tunc Christi pax, sive ipse Christus erit in nobis, et dicetur de sancto, Nihil proderit inimicus in eo. Ponamus exemplum, ut quod dicimus, possit manifestius fieri. Venit Assyrius super terram quondam Pauli, et ascendit super regionem ejus, quando fuit in laboribus supra modum; in plagis abundantius, in carceribus nimis, in 493 mortibus frequenter: quando a Judaeis quinquies quadragenas una minus accepit, ter
Abbreviated transcription (Latin):
menta terrȩ. simmachus & theodotio
transtulerunt. & antiqua fundamen¬
ta terrȩ. quinta autẽ editio ipsũ hebra
loquitur. Deinde ds̃ loquit᷑ ad ꝓpłam.
Surge. contende iudicio aduersũ mon¬
tes: & audiant colles uocẽ tuã. Rursũ
ꝓpħa sicut er fuerat imperatũ montib
loquit᷑. & non solũ montib sed ad fortia
quoq fundamenta terrȩ & dicit: Au¬
dite montes iudiciũ dñi. & fortia fun¬
damenta terrȩ. Causãq reddit. qua¬
re eos cõpellat audire. quia iudicium
dñi cũ popło suo. & cũ isrł dnudicabĩ.¬
Pro montib ad qͦs ꝓpheta loquit᷑ & for¬

Expanded text:
nt, Symmachus et Theodotio transtulerunt, et antiqua fundamenta terrae: quinta autem editio ipsum Hebrailoquitur. Deinde Deus loquitur ad prophetam: Surge, contende judicio adversum montes, et audiant colles vocem tuam. Rursum propheta, sicut ei fuerat imperatum, montibus loquitur, et non solum montibus,sed ad fortia quoque fundamenta terrae, et dicit, Audite, montes, judicium Domini, et fortia fundamenta terrae. Causamque reddit, quare eos compellat audire. Quia judicium Domini cum populo suo, et cum Israel dijudicabiPro montibus ad q
Abbreviated transcription (Latin):
mates homines & in hebreo scriptũ ẽ
ne sice adam : simmachus int̾pretatꝰ ẽ
cristõs hominũ. theodotio & qͥnta
editio principes hominũ. aquila gra¬
ues uł constitutos homines id ẽ. Rã
& aquila transtulimꝰ in lanceis eiꝰ. ut
portas eiꝰ. theodotio in portis eoꝵ. qͥn¬
In hebreo autẽ positũ ẽ bafetee. Tunc

Expanded text:
mates homines, et in Hebraico scriptum est NESICHE ADAM  , Symmachus interpretatus est Christos hominum; Theodotio et quinta editio, principes hominum; Aquila graves, vel constitutos homines, id est, et Aquila transtulimus, in lanceis ejus, ut portas ejus; Theodotio, in portis eorum; quinin Hebraeo
Abbreviated transcription (Latin):
ab diȩ pͥncipio. Surgite & ascendamus
aduersus eã in preliũ. Septẽ pastores
om̃s patriarchas & ꝓphetas & sc̃os ui¬
ros arbitror e̾ẽ qͥ ebdomadi idẽ uete¬
ri seruierunt instrumento. octo autẽ
morsus hominũ siue optimates homines.
& ut simmachus interp̃tatus ẽ xp̃os. uni¬
uersos noui testamenti qͥ ab apłis usq ad
hanc ȩtatẽ momorderint assiriũ. & suis
dentib lacerauerint. Unde & in ecclesi¬
aste p̃cipit᷑ ut demꝰ partes septẽ. demꝰ &
octo. & in tẽplo hiezechiel qđ int̃preta¬
t᷑ ecclesia & celestis ierłm septẽ & octo
gradib ascendit᷑. & in psalterio qͥndecĩ
gradus sunt quib ꝑ ebdomadẽ & ogdoa¬
dẽ ad canendas dõ laudes scandimus.
In octaua die celebrat᷑ circũ cisio spũ alis.
& in tẽplo iudeoꝵ destruit᷑ sabbatũ. &
quidã psalmi ꝓ octaua inscribunt᷑. Isti

Expanded text:
 Surgite et ascendamus adversus eam in praelio. Septem pastores, omnes patriarchas et prophetas et sanctos viros arbitror esse, qui hebdomadi, id est, veteri servierint Instrumento. Octo autem morsus hominum, sive octo primates homines, et ut Symmachus interpretatus est, Christos, universos novi Testamenti, qui ab apostolis usque ad hanc aetatem momorderint Assyrium, et suis dentibus laceraverint. Unde et in Ecclesiaste praecipitur: Ut demus partes septem, demus et octo . Et in templo Ezechiel, quod interpretatur Ecclesia et coelestis Jerusalem, septem et octo gradibus ascenditur . Et in Psalterio quindecim gradus sunt, quibus per hebdomadem et ogdoadem ad canendas Deo laudes scandimus. In octava die celebratur circumcisio spiritualis, et in templo Judaeorum destruitur sabbatum, et quidam p
Abbreviated transcription (Latin):
latronũ. periculis in falsis fr̃ib pericu¬
lis ex genere. periculis ex gentib: sed
in his om̃ib uincebat ꝓpt̾ illũ qͥ dilexerat
eũ. & in do implebat᷑ pace. quia impletꝰ
fuerat contumeliis. Iudei in aduentũ
xp̃i quẽ sibi simulant. hȩc omĩa iuxta
litterã futura esse contendunt.
t suscitabimꝰ suꝑ eũ septẽ pastores &
octo primates homines. & pascent
terrã assur in gladio. & terrã nem

Expanded text:
falsis fratribus, periculis ex genere, periculis ex gentibus; sed in his omnibus vincebat propter illum qui dilexerat eum. Et ideo implebatur pace, quia impletus fuerat contumeliis . Judaei in adventu Christi, quem sibi simulant, haec omnia juxta litteram futura esse contendunt. Et suscitabimus super eum septem pastores, et octo primates homines, et pascent terram Assur in g
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad terminos eoꝵ. & pepererit pariens
& reliqͥe fr̃m eiꝰ conuersȩ fuerint ad filioᷤ
isrł: tunc ipse dñs qui prius ãbulabat cũ
his qui in itinere positi necdũ habebant
fiacũ gradũ stabit. & pasc& eos in fortitu¬
dine dñi. ut possint dicere. Dñs pascit me
& nichil mͥ deerit. in loco pascuę ibi me
collocauit: suꝑ aquas refectionis enutri¬
uit me animã meã conuertit. Pascit
autẽ eos ñ mͦn fortitudine dñi sed in su¬
blimitate nominis dñi dĩ sui. quando di
Quando erã cũ eis. ego seruabã eos in nomi¬
ne tuo. Quos de disti mihi custodiui &
nemo ex his perut. & conuertent᷑ siue
ut melius intep̾tatꝰ ẽ simmachus. habita¬
bunt. Iasub enĩ uerbũ hebraicũ utrũq sig¬
in om̃em terrã exeat eorum. & in¬
uniuersos fines orbis terrȩ uerba eorũ.

Expanded text:
pariens, et reliquiae fratrum ejus conversae fuerint ad filios Israel: tunc ipse Dominus qui prius ambulabat, et cum his qui in itinere erant positi, necdum habebat fixum gradum, stabit et pascet eos in fortitudine Domini, ut possint dicere: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit: in loco pascuae, ibi me collocavit, super aquas refectionis enutrivit me: animam meam convertit . Pascit autem eos, non solum in fortitudine Domini, sed et in sublimitate nominis Domini Dei sui, quando dicquando eram cum eis, ego servabam eos in nomine tuo: quos dedisti mihi, custodivi, et nullus ex his periit . Et convertentur, sive ut melius interpretatus est Symmachus, habitabunt. JASUBU   enim verbum Hebraicum utrumque sigin omnem terram exeat sonus eoum et in fines orbis terrae verba eo
Abbreviated transcription (Latin):
erũpe & clama quȩ ñ parturis. qm̃ mul¬
ti filu desertȩ magis quã eiꝰ quȩ hab&e
uirũ. Cũ enĩ sterilis pepererit septẽ. &
quȩ multos habuerat filios fuerit infir¬
mata. & delicto popłi iudaici plenitudo
gentiũ subintrauerit : tunc om̃is israel
saluus fi&. & reliqͥȩ fr̃m eiꝰ ad filios isrł
conuertent᷑. Ꝙ adueniens helias ꝓpha

Expanded text:
pe et clama quae non parturis, quoniam multi filii desertae magis quam ejus quae habet virum . Cum enim sterilis pepererit septem, et quae multos habuerat filios, fuerit infirmata, et delicto populi Judaici plenitudo gentium subintraverit, tunc omnis Israel salvus fiet, et reliquiae fratrum ejus ad filios Israel convert
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ panẽ uiuũ qͥ de celo descendit. Ẽffrata
autẽ int̾pretat᷑ furor. uidelic& ꝓpt̾ hero¬
dis insaniã qͥa illusus amagis iratꝰ ẽ ualde
& mittens uniuersos occidit infantes in
b& hleem & in om̃ib finib eiꝰ abimatu &¬
infra scđm tẽpus qđ ex quisierat a magis.
& ꝓpt̃ plurimũ sanguinẽ audita ẽ uoa
in eoxcelso planctꝰ & ululatꝰ rachel flentis
interp̃tes in ihesu naue: ubi trib iudȩ
urbes & oppida describunt᷑. int̾ cete
undecĩ & uiculi earũ. qđ nec in hebraico
nec apud aliũ inuenit̾ interp̃tẽ. & siue
de ueterib libris erasũ sit malitia iudeoꝵ¬

Expanded text:
pter panem vivum, qui de coelo descendit . Et Ephrata, quod interpretatur furorem videt, propter Herodis insaniam, quia 490 illusus a magis, iratus est valde, et mittens universos occidit infantes in Bethleem, et in omnibus finibus ejus a bimatu ndum tempus quod exquisierat a magis, et propter plurimum sanguinem audita est vox in excelso, planctus et ululatus Rachel flentis interpretes, in Jesu Nave, ubi tribus, Judae urbes et oppida describuntur, inter caeundecim, et viculi earum , quod nec in Hebraico, nec apud alium invenitur interpretem, et sive de veteribus libris erasum sit malitia Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ sion oculi nr̃i: & ñ cognouerunt dñi uo¬
luntatẽ atq consiliũ. quia ꝓpterea ad¬
uersũ te congregatȩ sint nationes. ut
conteras eas quasi fenũ uł stipulã areȩ.
Surge gͥ filia sion & in cornib ferreis
quȩ tibi dare me spondeo. atq in ungulis
ȩxeis quas acceptura es uentila. & contere
populos. & int̾fice eos dño uniuersȩ terrȩ.
Tali enĩ uictima & tali sacrificio delectat᷑.
Hȩc iudei nec dũ expleta cernentes. in fu
imperiũ romanioꝵ qđ sub nomine interp̃¬
tant᷑ edom. conterendũ esse ungulis suis.
& cornib uentilandũ. Qđ quã stultũ sit.
ex om̃ib scripturis facile cõꝓbat᷑. Sed hoc

Expanded text:
i: et non cognoverunt Domini voluntatem atque consilium: quia propterea adversum te congregatae sint nationes, ut conteras eas, quasi fenum vel stipulam areae. Surge igitur, filia Sion, et in cornibus ferreis, quae tibi dare me spondeo, atque in ungulis aereis, quas acceptura es, ventila et contere populos, et interfice eos Domino universae terrae. Tali enim victima et tali sacrificio delectatur. Haec Judaei necdum expleta cernentes, in futimperium Romanorum, quod sub nomine interpretantur Edom, conterendum esse ungulis suis et cornibus ventilandum. Quod quam stultum sit, ex omnibus Scripturis facile comprobatur; sed hoc
Abbreviated transcription (Latin):
isrł. & egressus eiꝰ ab initio a dieb eter¬
te mihi egredietur ut sit in principem
isrł. & egressus eiꝰ ab initio ex dieb secłĩ.
niũ ꝓphetȩ adlentes dixerunt. Et tu
bethleẽ terra iuda nequaquã minima es in
ducib iudã. ex te enĩ egrediet᷑ dux qui
regat popłm meũ isrł. Qđ testimonium
re me quoq tacente ꝑspicuũ ẽ. & arbitror
Matheũ uolentẽ arquere scribarũ & sa¬
cerdotũ erga diuinę scripturȩ lectionẽ ne-¬
gligentiã: sic etiã posuisse ut ab eis dictũ
ẽ. Sunt autẽ qͥ asserant in om̃ib pene te¬
stimoniis quȩ de ueteri testamento sumun¬
t istius modi e̾e̾ errorẽ. ut aut ordo mu
ñ ex libro carpentib testimoniu. sed me¬
moriȩ credentib quȩ ñ nũquã fallitur.
Exxponamꝰ gͦ hebraicũ. & tu bethleem id¬
ẽ effrata domꝰ panis quȩ uocaris effrata
minima es quidẽ in ciuitatib iudã. & tan¬
tis milib cõparata. uix paruus es uiculus.

Expanded text:
Israel, et egressus ejus ab initio a diebute mihi egredietur, ut sit in principem Israel, et egressus ejus ab initio ex diebus saeculinium addentes, dixerunt: Et tu, Bethtleem terra Juda, nequaquam minima es in ducibus Juda: ex te enim egredietur dux, qui regat populum meum Israel. Quod testimonium re, me quoque tacente perspicuum est, et arbitror, Matthaeum volentem arguere Scribarum et sacerdotum, erga divinae Scripturae lectionem, negligentiam, sic etiam posuisse, ut ab eis dictum est. Sunt autem qui asserant, in omnibus pene testimoniis, quae de veteri Testamento sumuntur, istiusmodi esse errorem, ut aut ordo mutnon ex libro carpentibus testimonia, sed memoriae credentibus, quae nonnunquam fallitur. Exponamus ergo Hebraicum: Et tu, Bethleem, id est, domus panis, quae vocaris Ephratha, minima quidem es in civitatibus Juda, et tantis millibus comparata, vix parvus es viculus;
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ ponã ferreũ & ungulas tuas ereas.
& cõtaminuta demonũ multitudine.
offeras quicqͥd illi ante posselerant dño
uniuersȩ terrȩ. Sed quia hoc tunc futurũ
ẽ quando subintrauerit gentiũ multitu¬
do & om̃is isrł saluatꝰ fuerit: nunc interĩ
ꝓmeritis tuis uastare siue ut in hebreo
habet̾ concidere. Nequaquã enĩ iuxta
apłm uocaris circũ cisio sed concisio. Hles
te appello filiã meã sed latronis filiã. qđ he
dũ sẽꝑ accincti. fecisti enĩ domũ meam
speluncã latronũ. Repugnasti aduersũ
me. & filii tui obsidionẽ posuerunt suꝑ
lia trinitatis ẽ quando in uirga & in ca¬
lamo te faciente ꝑcussere romani caput
iudicis isrł dicentes. ꝓphetiza nobis
xp̃e quis ẽ qͥ te ꝑcussit. siue quando unꝰ
de ministris tuis ꝑcussit eũ in maxil

Expanded text:
tuum ponam ferreum, et ungulas tuas aereas, tuum ponam ferreum, et ungulas tuas aereas, et comminuta daemonum multitudine, offeras quidquid illi ante possederant Domino universae terrae. Sed quia hoc tunc futurum est, quando subintraverit gentium plenitudo, et omnis Israel salvatus fuerit: nunc interim pro meritis tuis 487 vastare, sive ut in Hebraeo habetur, concidere. Nequaquam enim juxta Apostolum vocaris Circumcisio, sed concisio: nec te appello filiam meam, sed latronis filiam, quod Hdum semper accincti. Fecisti enim domum meam speluncam latronum, repugnasti adversum me, et filii tui obsidionem posuerunt supelia Trinitatis est, quando in virga et calamo, te faciente, percussere Romani caput judicis Israel, dicentes: Prophetiza nobis, Christe, quis est qui te percussit ? sive quando unus de ministris
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ regnoꝵ librũ. & uiclebimꝰ quomͦ de
subiectisꝰ gentib cũ uniuersa perierint
in ore gladii aurũ & argentũ & tã de ho¬
minib quã de iumentis certꝰ predȩ nu¬
merꝰ dño consecratꝰ sit. Deniq achor qui
de anathemate iherico aliquid ẽ furatꝰ.
conturbauit popłm & ex peccato ualli
achor. id est uallis tumultꝰ siue turbarũ.
Ut autẽ scias iuxta lacdc interp̃tes qui
dixerunt consecrabis dño multitudinẽ
eoꝵ & robur eoꝵ uniuersȩ terrȩ in bonã
partẽ debere accipi consecrationẽ. theo¬
dotio ꝓ multitudine munera transtulit.
quinta editio emolumentũ. id .ẽ. apħelion.
unc uastaberis filia latronis obsidionẽ
posuert̃ suꝑ nos. In uirga ꝑcutient ma¬
x illam iudicis israel. Lxx.
unc obstruet᷑ filia obstructione. angustiã
posuit suꝑnos: in uirga ꝑcutient suꝑ maxil
xillã alterius. sed qđ alii ꝑcutiant trib
isrł in maxilla. Pollicitꝰ tͥ quidẽ sũ ofilia
sion qd uenturũ sit tẽpus quo cornu

Expanded text:
primum Regnorum librum, et videbimus quomodo de subjectis gentibus, cum universa perierint in ore gladii, aurum et argentum, et tam de hominibus, quam de jumentis certus praedae numerus Domino consecratus sit. Denique et Achor, qui de anathemate Jericho aliquid est furatus, conturbavit populum, et ex peccato valli ACHOR  , id est, vallis tumultus, sive turbarum . Ut autem scias juxta LXX interpretes, qui dixerunt: Consecrabis Domino multitudinem epartem debere accipi consecrationem: Theodotio pro multitudine, munera transtulit: Quinta editio, emolumentum, id est, ὠφέλειαν: Nunc vastaberis, filia latronis: obsidionem posuerunt super nos: in virga percutient maxillam judicis Israel. LXX: Nunc obstruetur filia obstructione: angustiam posuit super nos: in virga percutient super maxilxillam alterius, sed quod alii percutiant tribus Israel in maxillam. Pollicitus quidem tibi sum, o filia Sion, quod venturum sit tempus quo cornu
Abbreviated transcription (Latin):
referamꝰ. Loquit᷑ paulus ad galathas. filioli
mei qͦs iterũ parturio. donec xp̃c formet᷑
donec eos rursũ ꝑ penitentiã generar&.
qͥ ꝑ delictũ perierant. Puta medicũ febrici¬
tanti uł uulnerato dicere. Dole & uirilit̃
sustine sitĩ. porta cauteriũ: ut certior sanitas
& aspiciat in sion oculus nr̃. Ipsi autẽ ñ cog¬
nouerunt cogitationes dñi. & ñ intellexerunt
consiliũ eiꝰ. quia congregauit eos quasi fenũ¬
areȩ. Surge & tritura filia sion. qͥa cornu tuũ
ponã ferreũ. & ungulas tuas ponã ȩreas. & cõ¬
minues populos multos & int̾ficies dño. ra¬
pinas eoꝵ & fortitudinẽ eoꝵ dño uniuersȩ terrȩ̨.
t nunc congregatȩ sunt suꝑ te gente  a xe.¬
multȩ dicentiũ insultemꝰ. & uideant in sion
oculi nr̃i. ipsi autẽ nescierunt cogitationes dñi.
& ñ intellexerunt consiliũ eiꝰ. qͥa congregauit
eos ut manipulos areȩ. Surge & tritura eos

Expanded text:
referamus. Loquitur Paulus ad Galatas; Filioli referamus. Loquitur Paulus ad Galatas; Filioli mei, quos iterum parturio, donec Christus formetur donec eos rursum per poenitentiam generaret, qui per delictum perierant. Puta medicum febricitanti, vel vulnerato dicere: Dole, et viriliter age, sustine sitim, porta cauterium, 485 ut certior sanitas tur et aspiciat in Sion oculus noster. Ipsi autem non cognoverunt cogitationes Domini, et non intellexerunt consilium ejus: quia congregaareae. Surge et tritura, filia Sion: quia cornu tuum ponam ferreum, et ungulas tuas ponam aereas. Et comminues populos multos, et interficiam Domino rapinas eorum, et fortitudinem eorum Domino universae terrae.Et nunc congregatae sunt super te gentes multae dicentium: Insultemus et videant in Sion oculi nostri. Ipsi autem nescierunt cogitationes Domini, et non intellexerunt consilium ejus, quia congregavit eos, ut manipulos areae. Surge et tritura eos,
Abbreviated transcription (Latin):
psalmis congrua uoce cantat᷑. Non in ꝑpetu¬
ũ irascet᷑. neq in ȩternũ cõminabit᷑ dñs. Qd̃
autẽ ait dole & uirilit̾ age ad salutẽ do¬
lentis ꝑtineat & agentis uiriliter. hiesus
quoq filius naue testis est cui dñs dicit. Con¬
fortare. & uehement̾ uirilit̾ age. Dol&
autẽ & uirilit̾ agit filia sion. qͥa excalciata
& nuda egressa ẽ de ciuitate & captiua
ducenda ẽ in cãpũ sennaar. & futura in ba¬
bilone donec zorobabel ueniat. & ezras. qͥ
ciuitate quã fluminis impetus letificat
& habitare ñ in monte ubi prius fuerat sed
in cãpo in qͦ assirioꝵ uagat᷑ excercitꝰ. & esse
in confusione uitioꝵ suoꝵ. & postquã habu¬
erit cõpedes. traxerit molã. farinã babi¬
loniis fecerit. & in sem& reuersa ceperit
dicere. quanti mertennarii patris mei
saturant᷑ panib. & ego hic fame pereo: ad
paternã domũ postea reuersus suscipit᷑ a
clementissimo patre. & redimit᷑ de i anu
durissimi domini. Ponamꝰ exemplũ. ut quod

Expanded text:
cantatur; Non in perpetuum irascetur, neque in aeternum comminabitur Dominus . Quod autem Dole, et viriliter age, ad salutem dolentis pertineat, et agentis viriliter, Jesus quoque filius Nave testis est, cui Dominus dicit: Confortare, et viriliter age . Dolet autem et agit viriliter filia Sion, quia excalciata et nuda egressa est de civitate, et captiva ducenda est in campum Sennaar, et futura in Babylone donec Zorobabel veniat, et Ezdras qucivitate quam fluminis impetus laetificat, et habitare non in monte, ubi prius fuerat, sed in campo, in quo Assyriorum vagatur exercitus, et esse in confusione vitiorum suorum, et postquam habuerit compedes, et traxerit molam, et farinam Babyloniis fecerit, in semet reversam dicere: Quanti mercenarii patris mei saturantur panibus, et ego hic fame pereo ! et ad paternam domum postea revertentem suscipi a clementissimo patre, et redimi de manu durissimi domini. Ponamus exemplum ut quod
Abbreviated transcription (Latin):
ait. accessistis ad sion montẽ & ciuitatẽ
dĩ uiuentis ierłm cȩlestẽ. quȩ tã diu
squaleat. quandiu filii sui ñ reducunt᷑
ad eã. & rex & consiliarius non sit in
ea & dolores sicut parturientẽ app̃hen¬
dant eã. qđ frustra peperit uidens tantõ¬

Expanded text:
ait: Accessistis ad Sion montem, et civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem , quae tamdiu squalet, quamdiu filii sui non reducuntur ad eam, et rex et consiliarius non sit in ea, et dolores sicut parturientem apprehendant eam, quod frustra peperit, videns tant
Abbreviated transcription (Latin):
diso & audiens in dolorib paries. pepe¬
risse describit᷑ in dolore. Uxor finees
contracta nec se erigens. sicut illa quã
in euangelio diabolus alligauit. pepe
Risũ mͥ fecit dñs. Quicũq enĩ audierit.
congratulabit᷑ mͥ. Dolores gͥ qui obtinue¬
runt turrĩ gregis. dolores sunt inferi
& dolores mortis. Qui circũ dederunt
quidẽ & uallauerunt etiã saluatorẽ.
sed nequaquã eũ optinere potuerunt
sicut ipse loquit᷑ in psalmo septimo deci¬
mo. Circũdederunt me dolores mortis.
& torrentes iniqͥtatis conturbauerunt

Expanded text:
diso et audiens: In doloribus paries , pepediso et audiens: In doloribus paries , peperisse describitur in dolore. Uxor Phinees contracta, nec se erigens, sicut illa quam in Evangelio diabolus alligavit , pepeRisum mihi fecit Dominus, quicumque enim audierit, congratulabitur mihi . Dolores igitur qui obtinuerunt turrem gregis, dolores inferi sunt et dolores mortis, qui circumdederunt quidem et vallaverunt etiam Salvatorem; sed nequaquam eum obtinere potuerunt, sicut ipse loquitur in psalmo decimo septimo: Circumdederunt me dolores mortis, et torrentes iniquitatis conturbave
Abbreviated transcription (Latin):
filii pestilentiȩ. ñ cognouerunt dm̃. &
alibi. Qui custodit mandatũ. nesci& uerbũ
malũ. & ad peccatores recedite. a me inquit
dñs qͥ operamini iniqͥtatẽ. qͥa nescio uos. E¬
contrario de dño. qͥ cũ ñ cognouiss& peccatũ.
ꝓ nobis eũ peccatũ fecit. subaudit̾ ds̃ pat̾.
Rex autẽ & magni consilii angłs saluator
intelligit᷑. qͥ perut ꝓ popło ñ credenti. quẽ
cõprehenderunt dolores sicut parturi¬
entẽ. Putans enĩ isrł optinere se imperiũ.
repente uastatꝰ ẽ. & quomͦ pariens dolorẽ
esfugere ñ potest. sic ille imminentẽ capti¬
uitatẽ & exercitũ urbi circũ datũ ui¬
tare & differre ñ potuit. Legamꝰ scriptu¬
ras. & nũ quã inueniemꝰ scãs mulieres ex¬
cepta rachel cũ dolore peperisse. Quȩ
quia in uia erat & in ypodromo id. est
equoꝵ curru qͥ in egipto uenundant᷑.
filiũ peperit doloris. quẽ postea uocauit
pat᷑ filiũ dexterȩ. Eua eiecta de para¬

Expanded text:
filii pestilentiae, non cognoverunt Deum . Et filii pestilentiae, non cognoverunt Deum . Et alibi: Qui custodit mandatum, nesciet verbum malum . Et ad peccatores: Recedite a me, inquit Dominus, qui operamini iniquitatem, quia nescio vos . Econtrario de Domino: Qui cum non cognovisset peccatum, pro nobis peccatum fecit , subauditur, Deus Pater. Rex autem, et magni consilii Angelus, Salvator intelligitur, qui periit pro populo non credente, quem comprehenderunt dolores sicut parturientem: putans enim Israel obtinere se imperium, repente vastatus est. Et quomodo pariens dolorem effugere non potest: sic ille imminentem captivitatem, 483 et exercitum urbi circumdatum vitare et differre non potuit. Legamus Scripturas, et numquam inveniemus, sanctas mulieres, excepta Rachel, cum dolore peperisse: quae quia in via erat, et in hippodromo, id est, equorum cursu, qui in Aegypto venundantur, filium peperit doloris, quem postea vocavit pater filium dextrae . Eva ejecta de para
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ ingredit᷑ potestas prima & regnũ
in ierłm. ut credentes in ea potestatẽ faci¬
ant & regnũ. Qđ autẽ in qͥb dã libris legi¬
lone. quia nec in hebreo nec apud alios ha-¬
bet᷑ int̾pretes. & uidet᷑ mͥ quiddã de cap¬
tiuitate sensisse. de babilonia. qđ popłs in
la& scriptũ ẽ. & nc̃ quare cognousti ma¬
la: Ad quã uenturꝰ ẽ inqͥt dñs & potestas
prima & regnũ. quare nẽ merore contra¬
heris. aut quare cogno uisti mala: Statiq
respondet᷑ & dr̃ quia rex non ẽ tibi. &
consiliarius tuus periit. qͥa cõprehendit
te dolor sicut parturientẽ. Aut certe
cũ hȩc omĩa habeas. uitio tuo nec regis nec
consiliarii mereris auociliũ. Qd̃ autẽ ait
quare cognouisti mala. illo sensu accipiendũ
ẽ qđ om̃is qͥ meret᷑ & patit᷑ mala dr̃ nos¬
se mala & ignorare bona. uixcta illud qđ
in pͥmo qͦq regnoꝵ libro scriptũ ẽ. filii heli

Expanded text:
modum ingreditur potestas prima et regnum modum ingreditur potestas prima et regnum in Jerusalem, ut credentes in ea potestatem faciat et regnum. Quod autem in quibusdam libris legisse, quia nec in Hebraeo, nec apud alios habetur interpretes. Et videtur mihi quidem de captivitate sensisse Babylonia, quod populus indLXX scriptum est: Et nunc quare cognovisti mala, ad quam venturus est, inquit, Dominus et potestas prima et regnum? Quare nunc moerore contraheris, aut quare cognovisti mala? Statim respondetur et dicitur: Quia rex non est tibi, et consiliarius tuus periit, quia comprehendit te dolor sicut parturientem. Aut certe cum haec omnia habeas, vitio tuo nec regis, nec consiliarii mereris auxilium. Quod autem ait: Quare cognovisti mala? illo sensu accipiendum est, quod omnis qui meretur et patitur mala, dicitur nosse mala, et ignorare bona. Juxta illud quod in primo quoque Regnorum libro scriptum est: Filii Heli,
Abbreviated transcription (Latin):
simi coloni interfecerunt patris familiȩ
filiũ. nunc squalida ẽ & destituta. & sub
nomine arihel clamat in isaia de terra.
& hec turris filia ẽ sion. siue ut simma¬
chus uertit in gretũ ipsa ẽ filia sion. &
usq ad hanc ueni& ds̃ uł prima potestas.¬
quȩ potestas regnũ ẽ filiȩ ierłm. Uenit
autẽ ad hanc turrĩ prima potestas siue
principatꝰ pͥmus ille qͥ dixcerat ego sũ
& qui ex ꝑsona assũpti hominis ait in ꝓ¬
uerbus. Dñs creauit me in pͥncipio uiarũ
suarũ. in opera sua : siue ut in hebraico
scribit᷑. dñs possedit me. Tanani enĩ non
creauit me sed possedit me habuitq sig¬
nificat. & uenit potestas prima & regnũ
filiȩ ierłm. ut post pruã fier& & secda.
Sicut enĩ ipse loquit᷑ confidenter ego sũ
lux mundi. ita & discipłis suis donat ut
ipsi quoq lumen uocent᷑ mundi. dicitq
ad eos. uos estis lux mundi. Sed & uineã
uerã se in euangło uocans. de credentib

Expanded text:
simi coloni interfecerunt patris familiae simi coloni interfecerunt patris familiae filium nunc squalida est et destituta, et sub nomine Ariel, clamat de terra in Isaia. Et haec turris filiae est Sion, sive, ut Symmachus vertit in Graecum: Ipsa est filia Sion : et usque ad hanc veniet Deuquae potestas regnum est filiae Jerusalem. Venit autem ad hanc turrim prima potestas, sive principatus primus, ille qui dixerat: Ego sum Et qui ex persona assumpti hominis ait in Proverbiis. Dominus creavit me in principio viarum suarum in opera sua , sive, ut in Hebraeo scribitur: Dominus possedit me: CANANI   enim non creavit me, sed possedit me habuitque, significat. Et venit potestas prima, et filiae Jerusalem, ut post primam fieret et secunda, sicut enim ipse loquitur confidenter: Ego sum lux mundi : ita et discipulis suis donat ut ipsi quoque lumen vocentur mundi, dicitque ad eos: Vos estis lux mundi . Sed et vineam veram 482 se in Evangelio vocans, de credentibus
Abbreviated transcription (Latin):
gregis nebulo¬
sa filia sion usq
ad te uenice.
testas prima
regnũ filiȩ
merore contra¬
heris Nũquid rex ñ ẽ tibi. aut consi¬
liarius tuus periit. quia cõprehendit
te dolor quasi parturientẽ:
Lxx
It tu turris gregis caligosa filia sion.
ad te ueni&. & ingrediet᷑ principatus
primꝰ regnũ de babilone filiȩ ierłm. &
nunc quare cognouisti mala: Nũ quid rex
ñ erat tibi. aut consiliũ tuũ peruit. qͥa
optinuerunt te dolores sicut parturien¬
urrim gregis nebulosã siue squalentem
accipere. nisi illã de qua isaias ait. & ȩdifi¬
caui turrĩ in medio eius id est uineę. Hi¬
nea autẽ dñi domus ẽ isrł. Hec turris
quã diu hab& tortular. id est altare.& in
circuitu maceriã. auxilia uidelic& ange¬
loꝵ. & non ingredit᷑ diabolus aꝑ in uineã.
non ẽ squalida. non ẽ tenebrosa. sed a dño
lucente sortita uocabulũ. appellat᷑ ciuitas.
quȩ in monte sita latere ñ potest. Turris
igitur quondã gregis & populi dĩ qͥa pes-¬

Expanded text:
losa filia Sion, usque ad te veniet, testas prima, regnum filiae moerore contraheris? numquid rex non est tibi, aut consiliarius tuus periit: quia comprehendit te dolor quasi parturientem. LXX: Et tu, turris gregis, caligosa filia Sion, at te veniet, et ingredietur principatus primus, regnum ÷ de Babylone filiae Jerusalem. Et nunc quare cognovisti mala? numquid rex non erat tibi, aut consilium tuum periit, quia obtinuerunt te dolores sicut parturienTurrem gregis nebulosam sive squalentem,iam debemus accipere, nisi illam de qua Isaias ait: Et aedificavi turrem in medio ejus, id est, vineae. Vinea autem Domini domus est Israel . Haec turris quamdiu habet torcular, id est, altare, et in circuitu maceriam, auxilia videlicet Angelorum, et non ingreditur diabolus aper in vineam, non est squalida, non est tenebrosa, sed a Domino lucente sortita vocabulum, appellatur civitas, quae in monte sita latere non potest. Turris igitur quondam gregis et populi Dei quia pes
Abbreviated transcription (Latin):
filii abrahã appellent᷑. cũ in eũ credide¬
rint quẽ uidit abrahã & letatꝰ ẽ. Quod
ẽ autẽ tẽpus in qͦ sterilis pari&: Ut reor
illud de qͦ isaias loqͥt᷑. Tepore accepta¬
bili exaudiui te: & in die salutis auoi¬
liatꝰ sũ tibi. Qd̃ & paulus intelligens
de xp̃i tẽpore predicatũ ait. Ecce nunc
tẽpus acceptabile. ecce nunc dies salutis.
Hoc ipsũ puto & illud mistice demonstra¬
re. qđ in ecclesiaste scriptũ ẽ tẽpus pari¬
entli & tẽpus moriendi. qđ ex eo tẽpare
& iudeos usq ad illud tẽpus qͦ uirgo¬
pari& quȩ postquã pepererit & natꝰ par¬
uulus acceperit spolia samariȩ & uirtutẽ
damasci. int̾fecto popło iudeoꝵ reliquiȩ

Expanded text:
cum in eum crediderint quem vidit Abraham, et laetatus est . Quod est autem tempus in quo sterilis pariet? Ut reor, illud de quo Isaias loquitur: Tempore acceptabili exaudivi te, et in die salutis auxiliatus sum tibi . Quod et Paulus intelligens de Christi tempore praedicatum, ait: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Hoc ipsum puto et illud mystice demonstrari, quod in Ecclesiaste scriptum est: Tempus pariendi, et tempus moriendi , quod eo tempore et Judaeos usque ad illud tempus quo virgopariet, quae postquam pepererit, et natus parvulus acceperit spolia Samariae, et virtutem Damasci, interfecto populo Judaeorum, reliquiae
Abbreviated transcription (Latin):
eius. & semitã suã ñ inueni&. & ꝑsequet᷑
& reuertar ad uirũ meũ priorẽ. quia
bene tunc mͥ erat. Animaduerte opus
dñi ꝓfecisse. Adultera enĩ ñ inueniens
uiã suã. nec ualens ꝑgere qͦ uolebat. neces¬
sitate obstricta ad maritũ reuertit᷑ pri¬
orẽ. & confitet᷑ & dicit melius sibi in domo
erudit᷑. Unde & ad dauid sub tipo xp̃i mi
stice dr̃. Si dereliquerint filii eiꝰ legem
meã. & in iudicus meis ñ ambulauerint.
si iustitias meas ꝓfanauerint & p̾cepta
mea ñ custodierint: uisitabo in uirga
miquitates eoꝵ & in uerberib peccata
eoꝵ. miscdĩam autẽ meã ñ disꝑgã ab eo.
Tribulationẽ gͦ posuit ds̃ suꝑ filiã isrł.
ut ꝑcutiant eã angłi qui plagis p̾̃positi
sunt in maxcillã. Ac ne forte nescires quȩ
esso filia quȩ obstruit̾ obstructione. &
ponit᷑ in angustia. statĩ infert᷑ & dicit᷑.
trib isrł. Nos autẽ sumꝰ isrł qͥ mente cer¬

Expanded text:
ejus: et semitam suam non inveniet, et persequetur ejus: et semitam suam non inveniet, et persequetur et revertar ad virum meum priorem quia bene mihi erat . Animadverte opus Domini profecisse: Adultera enim non inveniens viam suam, nec valens pergere quo volebat, necessitate obstricta ad maritum revertitur priorem, et confitetur, melius sibi in domo eruditur. Unde et ad David sub typo Christi mystice dicitur: Si dereliquerint filii ejus legem meam, et in judiciis meis non ambulaverint, si justitias meas profanaverint, erint, visitabo in virga iniquitates eorum, et in flagellis peccata eorum: misericordiam autem meam non dispergam ab eo . Tribulationem ergo posuit Deus super filiam Israel, et percutient eam Angeli, qui plagis praepositi sunt, in maxilla. Ac ne forte nescires quae esset filia, quae obstruitur obstructione, et ponitur in angustia, statim infertur, et dicitur, tribus Israel. Nos autem sumus Israel, qui mente cer
Abbreviated transcription (Latin):
uxta lax autẽ multũ alter Isentiunt.
sensus ẽ. & quasi a ꝓpͥo intelligit᷑ exordio.
Nunc obstruet᷑ sinagoga obstructione.
& dicent qui in ea clausi fuerint. angu¬
stiã posuit suꝑnos. & romanis potestatib
subditȩ ꝑcutient᷑ in maxilla trib isrł.
Abstulit enĩ dñs de iudea & de ierłm for¬
clausȩ sunt & obseptȩ. nec potest egredi
de captiuitate. sed durissimo p̃mit᷑ ĩꝑio.
dictũ uoluerimꝰ accipere. nc̃ obstruet᷑
filia obstructione: illud de osee ꝓfera¬
mꝰ excẽplũ. in quo adultera loquit᷑. Uadã
post amatores meos qui dabant mͥ panes
meos & aquã meã & uestimenta mea.
& linteamina mea. oleũ meũ & omĩa
quȩ mͥ ꝓsunt. & postea ds̃ uolens impe¬
dire cogitationẽ pessimã ñ eã facit qđ
desiderat adimplere. sed obstruit uias
eiꝰ. ne consequat᷑ amatores suos. & ãplius
fornicet᷑. Ait qͥppe. Propterea ecce ego
obstruã uias eiꝰ in sudib & obsepiã uias

Expanded text:
uxta LXX autem multo altior sensus est, et quasi a proprio intelligitur exordio. Nunc obstruitur synagoga obstructione: et dicent qui in ea clausi fuerint: Angustiam posuit super nos; et Romanis potestatibus subditae, percutientur in maxilla tribus Israel. Abstulit enim Dominus de Judaea et de Jerusalem, forclausae sunt et obseptae, nec potest egredi de captivitate; sed durissimo premitur imperdictum accipere: Nunc obstruetur filia obstructione, illud de Osee proferamus exemplum, in quo adultera loquitur: Vadam post amatores meos, qui dabant mihi panes meos, et aquam meam, et vestimenta mea, et linteamina mea, oleum meum, et omnia quae mihi prosunt . Et postea Deus volens impedire cogitationem pessimam, non eam facit quod desiderat adimplere; sed obstruit vias ejus, ne consequatur amatores suos, et amplius fornicetur. Ait 488 quippe: Propterea ecce ego obstruam vias ejus in sudibus, et obsepiam vias
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad babilonẽ. Ibi liberaberis. ibi redi¬
m& te dñs de manu inmicoꝵ tuoꝵ. Lade.
ole & uirilit̾ age filia sion quasi pari¬
ens. quia nunc egredieris de ciuitate &
habitabis in cãpo. uenies usq ad babilonẽ.
In liberabit te. & inde redim& te dñs ds̃
tuus. de manu inimicoꝵ tuorum.
ui precipit᷑ ut doleat siue ut parturi¬
at & postea infert̾ uirilit̾ age. ñ frustra
precipit᷑: sed ut dolores patient̾ ferens
egrediatur de ciuitate. & habit& in cãpo.
siue in regione. & ueniat usq ad babilonem.
& cũ ꝓ peccato sustinens captiuitatẽ fortit̾
tulerit qđ illatũ ẽ: tunc liber& eã dñs &
redimat ds̃ suus de manu inimicoꝵ suoꝵ ut
postquã fuerit liberata. insultantib dicat¬
inimicis. Noli insultare mͥ inimica mea. qͥa
cecidi surgã. Ꝙ si enĩ ambulauero in tene

Expanded text:
lonem: ibi liberaberis, ibi redimet te Dominus de manu inimicorum tuorum. LXX: Dole, et viriliter age, filia Sion, quasi pariens, quia nunc egredieris de civitate, et habitabis in campo, et venies usque ad Babylonem: inde liberabit te, et inde redimet te Dominus Deus tuus de manu inimicorum tuorum. Cui praecipitur ut doleat, sive parturiat, et postea infertur, viriliter age, non frustra praecipitur; sed ut dolores patienter ferens, egrediatur de civitate, et habitet in campo sive in regione, et veniat usque ad Babylonem, et cum pro 484 peccato sustinens captivitatem fortiter tulerit quod illatum est, tunc liberet eam Dominus, et redimat Deus suus de manu inimicorum suorum, ut postquam fuerit liberata, insultantibus dicat: Noli insultare mihi, inimica mea, quia cecidi: resurgam; etsi enim ambulavero in ten
Abbreviated transcription (Latin):
de terra egipti id ẽ de tenebris & er-¬
rore gentiliũ. Et ne forsitan pecca-¬
ti memores tardius reuertant᷑ : adhuc
inquit sedere uos faciã in taberna cu¬
lis sic̃ in dieb festiuitatis. ut qđ fecit
baptisma hoc faciat penitentia. &
habitent in tabernaculis saluatoris.
hoc ẽ in eccłiis de quib dicit᷑: Planta
bunt. Et ne putent heresi archas &
principes erroris sui dĩ locutos sp̃u:
ego sũ inquit qui locutꝰ sũ ad ꝓpħas.
& ñ ad magistros ur̃os. Ego uisiones
multiplicaui. & in manu ꝓpħarũ meo¬
rũ qui st̃ in eccła constituti assimila
frustra errant in galgala bobus
immolantes. Nã & altaria eorũ qua¬
si acerui suꝑ sulcos agri. Septuaginta.
i ñ galaad est: ergo falsi errant
in galgala principes immolantes. &
altaria eorũ quasi testudines suꝑ de¬
sertũ agri.
ro eo qđ nos transtulimus bobus qͥ
hebraice appellant᷑ sũrim. lxx int̾¬
pretati st̃ principes qui uocantur sa¬

Expanded text:
de terra Aegypti, id est, de tenebris et erde terra Aegypti, id est, de tenebris et errore gentilium. Et ne forsitan peccati memores tardius revertantur: adhuc, inquit, sedere vos faciam in tabernaculis, sicut in diebus festivitatis: ut quod facit baptisma, hoc faciat poenitentia, et habitent in tabernaculis Salvatoris, hoc est, in Ecclesiis, de quibus dicitur: Plantbunt . Et ne putent haeresiarchas et principes erroris sui, Dei locutos spiritu: Ego sum, inquit, qui locutus sum ad prophetas, et non ad magistros vestros: et ego visiones multiplicavi, et in manu prophetarum meorum qui sunt in Ecclesia constituti, assimilatus frustra erant in Galgal bobus immolantes; nam et altaria eorum quasi acervi super sulcos agri. LXX: Si non Galaad est, ergo falsi erant in Galgala principes immolantes, et altaria eorum quasi testudines super desertum agri. Pro eo quod nos transtulimus, bobus, qui Hebraice appellantur SURIM  , LXX interpretati sunt, principes, qui vocantur SA
Abbreviated transcription (Latin):
ne in manib propħarũ assimilat᷑ ds̃.
quando ionas trib dieb ac noctibus
in profundo ẽ ut dñm significet
die tertia ab inferis resurgentẽ: Mul¬
tiplicatas autẽ uisiones in om̃ib ꝓpħis
legimus quando hieze chiel cernit dm̃¬
in aurige modũ sedentẽ supra cheru¬
bin & isaias. uidi inquit dñ m seden¬
tẽ supra thronũ excelsũ & eleuatũ. &
duo seraphim in circuitu eiꝰ clamantia
Et abacue stabat in spelunca sua. ut
cornua uideret in manib saluatoris.
in quib abscondita ẽ fortitudo eiꝰ.
Unde & psalmista conclamat. Audi¬
ã quid loquat᷑ in me dñs ds̃. Ut aut̃
sciamus omnẽ ꝓphetiã in scripturis scĩs
appellari uisionẽ: & om̃is inquit popłs
uidebat uocẽ dñi. Unde & propħȩ an¬
te dicebant᷑ uidentes.
d eos quoq qui ab hereticis seducti
sunt dr̃ ut reuertant᷑ ad dñm qͥ
mauult penitentiã peccatoris quã
mortẽ. ipsũ enĩ esse qui eos eduxerit

Expanded text:
ne in manibus prophetarum assimilatur 140 Deus, ne in manibus prophetarum assimilatur 140 Deus, quando Jonas tribus diebus ac noctibus in profundo est, ut Dominum significet die tertia ab inferis resurgentem? Multiplicatas autem visiones in omnibus prophetis legimus, quando Ezechiel Dominum cernit in aurigae modum sedentem super Cherubim . Et Isaias, Vidi, inquit, Dominum sedentem super thronum excelsum et elevatum, et duo Seraphim in circuitu ejus clamantia Et Abacuc stabat in specula  Al. spelunca sua, ut cornua videret in manibus Salvatoris, in quibus abscondita est fortitudo ejus . Unde et Psalmista conclamat: Audiam quid loquatur in me Dominus Deus . Ut autem sciamus omnem prophetiam in Scripturis sanctis appellari visionem: Et omnis, inquit, populus videbat vocem Domini : unde et prophetae ante dicebantur videntes. Ad eos quoque qui ab haereticis seducti sunt, dicitur ut revertantur ad Dominum, qui mavult poenitentiam peccatoris, quam mortem : ipsum enim esse qui eos eduxerit
Abbreviated transcription (Latin):
inueni idolũ mͥ. om̃s labores mei pec¬
cata mea inuenire ñ potert̃: ego aut̃
dñs ds tuus qui te eduxi de t̾ra egipti
quando seruiebas pharaoni & ȩdifica¬
bas de luto & paleis ciuitates. ad huc
tribuo tͥ locũ penitentie. & magnitu¬
dine ꝓmissorũ hortor ut ad me rede¬
as. Adhuc enĩ sedere te faciã in taber¬
naculis. sic̃ in dieb festiuitatis. Diem
festiuitatis scenophegiã uocat septimo
mense quinta decima die mensis. quan¬
do de egipto e gressi filii isrł. Sic̃ in qͥt
eo tẽpore te de egipto liberaui & ha¬
bitasti in tabernaculis ad t̾rã scãm &
ad locũ tẽpli ire festinans: sic etiã
nẽ educã te de tribulatione & angusti.¬
is. & imminente captiuitate. si tamen
feceris que precepi. Ego enĩ sũ qui ꝑ
om̃s propħas & uaria genera uisionũ
assimilatꝰ sũ hominib. & te ad peniten¬
tiã ꝓuocaui. An non ẽ humane similitu¬
dinis. quando moyses in altũ extollit
cis in eo sacram̃ta monstrent᷑. Non-¬

Expanded text:
mei peccata mea invenire non poterunt. Ego autem Dominus Deus tuus qui te eduxi de terra Aegypti , quando serviebas Pharaoni, et aedificabas de luto et paleis civitates, adhuc tribuo tibi locum poenitentiae, et magnitudine promissorum hortor, ut ad me redeas, adhuc enim sedere te faciam in tabernaculis sicut in diebus festivitatis. Diem festivitatis, Scenopegiam vocat, septimo mense, quintadecima die mensis, quando de Aegypto egressi sunt filii Israel. Sicut, inquit, in eo tempore te de Aegypto liberavi, et habitasti in tabernaculis ad terram sanctam, et ad locum templi ire festinans: sic etiam nunc educam te de tribulatione et angustiis, et imminente captivitate, si tamen feceris quae praecepi. Ego enim sum qui per omnes prophetas et varia genera visionum assimilatus sum hominibus, et te ad poenitentiam provocavi. An non est humanae similitudinis, quando Moyses in altum extollenscis in eo sacramenta monstrentur? Non
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicaui: & in manu propħarum
go autẽ dñs ds̃ tuus eduxi te de
t̾ra egipti. adhuc habitare te fa¬
ciã in habitaculis sic̃ in dieb sollẽpni¬
tatis. & loquar ad ꝓpħas. & ego uisi¬
ones multiplicaui & in manib propħa

Expanded text:
multiplicavi, et in manu prophetarum go autem Dominus Deus tuus eduxi te de terra Aegypti: adhuc habitare te faciam in tabernaculis, sicut in diebus solemnitatis, et loquar ad prophetas, et ego visiones multiplicavi
Abbreviated transcription (Latin):
quitatib eorũ accipient animas
eorũ. Et erit sicut popłs sic & sa¬
cerdos. & ulciscar suꝑ eum uias eius.
& cogitationes illius reddam ei. Quod
homines habuit isrł: tot aras extruxit
dȩ monibis. in quorũ uictimis pecca¬
uit mihi. Propterea głam eorũ in qͣ
glorificabantur sibi & dõ ydola p̃fe¬
rebant. in ignominiã cõmutabo: ut &
sacerdotes capiantur & popłi. Si qͥdẽ
sacerdotes peccata popłi mei comedt̃.
de quib scriptũ est. qui deuorant ple-¬
bem meã sicut escam panis. Et id¬
circo peccata popłi mei deuorant. con¬
sentientes scelerib delinquentũ: quia
cum eos peccare ꝑspexerint non solũ
non arguunt sed laudant atq sus¬
tolunt. & beatos p̾dicant. De quib &
isaias loquitur. Popłs meus qui bea¬
tos uos dicunt. seducunt uos: & semi.¬
tas pedũ ur̃oꝵ subplantant. De his
datur peccator in desideriis animę
suȩ. & iniquus benedicitur. Unde eqͣ

Expanded text:
nimas eorum, et erit sicut populus, sic et sacerdos, et ulciscar super eum vias ejus, et cogitationes illius reddam ei. Quot homines habuit Israel, tot aras exstruxit daemonibus, in quorum victimis peccavit mihi. Propterea gloriam eorum, in qua gloriabantur sibi, et Deo idola praeferabant, in ignominiam commutabo, ut et sacerdotes capiantur et populi. Siquidem 38 sacerdotes peccata populi mei comedunt, de quibus scriptum est: Qui devorant plebem meam, sicut escam panis . Et idcirco peccata populi mei comedunt, consentientes sceleribus delinquentium: quia cum eos peccare perspexerint, non solum non arguunt, sed laudant atque sustollunt, et beatos praedicant. De quibus et Isaias loquitur: Populus meus, qui beatos vos dicunt, seducunt vos, et semitas pedum vestrorum supplantant . De his datur peccator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitu
Abbreviated transcription (Latin):
ris gentibus : sed de scripturis sc̃is sibi
ipse conflauit intelligentię prauita¬
tem. & artifex dĩ est sui qui cito pe¬
ribit. & aranearũ telas imitabit᷑.
quę leui rũpuntur attactu.
uia uentũ seminabunt. & turbi¬
nem metent. Culmus stans non ẽ
in eis. germen non faciet farinam.
Qđ si & fecerit. alieni comedent eã Iax.
uia corrupta uento seminauert.
& subuersio eoꝵ suscipiet ea. Mani¬
pulus non habet uires. ut faciat fa
intulũ cõpararat. idcirco metapho¬
ram seruat in reliquis. ut quos arane¬
arũ dixerat telas cõparet uento &
turbini. culmisq non stantib & siste¬
teruit farinã non facientibus. & si fa¬
rinã in quit fecerint ab aliis deuo¬
rabitur. Et qr tã de hetͣicis quam
de his qui in samaria fabricati sunt
idola. cõmunis est sensus. cõmunit᷑
disputandũ est. Isti uentũ semi¬
nant. siue quȩ auento corrupta st̃
semina. quȩ medullã non habent.

Expanded text:
ris gentibus: sed de Scripturis sanctis sibi ris gentibus: sed de Scripturis sanctis sibi ipse conflavit intelligentiae pravitatem, et artifex est Dei sui, qui cito peribit et aranearum telas imitabitur, quae levi rumpuntur attactu. Quia ventum seminabunt, et turbinem metent: culmus stans, non est in eo germen, non faciet farinam: quod et si fecerit, alieni comedent eam. LXX: Quia corrupta vento seminaverunt, et subversio eorum suscipiet ea: manipulus non habens vires ut faciat faritulum comparat: idcirco metaphoram servat in reliquis, ut quos aranearum telas dixerat, comparet vento, et turbini, culmisque non stantibus: et si steterint, farinam non habentibus; et si farinam, inquit, fecerint, ab aliis devorabitur. Et quia tam de haereticis quam de his, qui in Samaria fabricati sunt idola, communis est sensus, communiter disputandum est. Isti ventum seminant, sive quae a vento corrupta sunt semina, quae medullam non habent