comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mini ad dñm dm̃ ur̃m qͥa misericorᷤ
& miserator ẽ : patiens & multe mi¬
sericordie. & penitens suꝑ malitiis.
Quis nouit si reũtat᷑ & peniteat eũ
& dimittat post se benedictionẽ:
uperius capitulũ ab eo loco ubi
scriptũ ẽ canite tuba insion. ululate
in monte sc̃o meo. conturbent᷑ om̃es
habitatores t̾re usq ad eũ locũ in qͦ
legimꝰ. magnus dies dñi & terribilis
ualde qͥs sustinebit eũ. ꝑ trans latio¬
nẽ locustarũ aduentũ nuntiat chal¬
deorũ. & que mala euentura sint po¬
pulo. nc̃ eos ad penitentiã prouocat
& conũti ad dñm cohortat᷑. ut tota
mente correcti. ñ patiant᷑ quȩ dñ
cominatur. Et est sensus. Om̃ia
que sermone preterito continentur.
ꝓpterea sũ locutꝰ. ut uos mea cõmina¬
tione terreã. Unde conũtimini ad¬
tentiã ieiunio & fletu & planctib
indicate. ut nc̃ ieiunantes postea
saturemini. nc̃ flentes postea ridea¬
tis. nc̃ plangentes postea consolemi¬
ni. Et quia consuetudinis ẽ ut in

Expanded text:
minum Deum vestrum: quia misericors et miserator est, patiens et multae misericordiae, et poenitens super malitiis: quis novit si revertatur et poeniteat eum, et dimittat post se benedictionem, Superius capitulum ab eo loco ubi scriptum est: Canite tuba in Sion, ululate in monte sancto meo: conturbentur omnes hgimus: Magnus est dies Domini et terribilis valde, quis sustinebit eum? per translationem locustarum, adventum nuntiat Chaldaeorum, et quae mala ventura sint populo. Nunc eos ad poenitentiam provocat, et converti ad Dominum cohortatur, ut tota mente correcti, non patiantur quae Dominus comminatur, et est sensus: Omnia quae sermone praeterito continentur, propterea sum locutus, ut vos 191 comminatione tentiam, jejunio, et fletu, et planctibus indicate, ut, nunc jejunantes, postea saturemini; nunc flentes, postea rideatis; nunc plangentes, postea consolemini. Et quia consuetudinis est, ut in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipit. ut uacare possimus grationi
Ergo qui in castigatione uictꝰ & ieiunio
atq elemosinis dicit se agere peniten¬
tiam : frustra hoc sermone ꝓmiteit.
nisi egrediat᷑ de cubicͥulo suo. & sc̃m
purũq ieiuniũ pudica expleat pe¬
nitentia. Qđq sequit᷑ inter uestibu¬
lum & altare plorabunt sacerdote ᷤ. ꝓ
ipsũ u̾bũ hebraicũ posuit ulam:
quã nos ante fores tẽpli porticũ
possumꝰ dicere. Et nota qđ sacerdo-
plorent int̾ tẽplũ & altare. & dicant
cũ apło. Quis infirmat᷑. & ego ñ in¬
firmor. Quis scandalizatur &
ego ñ uror : Et. Flere cũ flentib.
Locusq aptꝰ penitentie & c̃fessionis.
tẽplũ ẽ & altare. Docetq quid dicȩ¬
re debeant sacerdotes. immo quo
tuo qui quando peccabat uocaba¬
tur non popłs tuus. nc̃ post quam
recessit a uitis appellat᷑ p opłs tu¬
us. Et ne des hereditatẽ tuã in ob¬
ꝓbriũ. ut dominent᷑ eis nationes.

Expanded text:
praecepit, ut vacare possimus orationi praecepit, ut vacare possimus orationi . Ergo qui in castigatione victus, et jejunio atque eleemosynis dicit se agere poenitentiam, frustra hoc sermone promittit, nisi egrediatur de cubili suo, et sanctum purumque jejunium pudica expleat poenitentia. Quodque sequitur: Inter vestibulum et altare plorabunt Sacerdotes, pro ipsum verbum Hebraicum posuit ULAM  : quam nos ante fores templi porticum que possumus dicere. Et nota quae  Al. qplorent inter templum et altare, et dicant cum Apostolo: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Et: Flere cum flentibus. Locusque aptus poenitentiae et confessioni, templum est et altare: docetque quid dicere debeant sacerdotes, immo quomtuo; qui quando peccabat, vocabatur non populus tuus: nunc postquam recessit a vitiis, appellatur populus tuus. Et ne des haereditatem tuam in opprobrium, ut dominentur eis nationes.
Abbreviated transcription (Latin):
gate popłm. ut qui disꝑsus pec¬
cauerat. congregatꝰ peccare desistat.
Sc̃ificate eccłam. ut nullus in eccła
ñ sc̃s sit. ne forsitan impediantur
orationes nr̃e. & modicũ ferm̃tũ to-¬
tã massã corrũpat. Co adunat e
siue eligite senes. ut ñ etas in eis sed
sc̃itas eligat᷑. Congregate quoq¬
paruulos & sugentes ubera. ne ulla sit
etas quȩ ñ conuertat᷑ ad dñm. paruulos
atq lactentes de quib & in psalmis & in
euangłio legimꝰ. ex ore infantĩ & lacten¬
tiũ ꝑfecisti laudẽ quos petrꝰ rationabili
& absq dolo dicit lacte nutritos. quib
seritis unũ de minimis istis. Egrediatur
quoq sponsus de cubiculo suo & sponsa
de thalamo suo. ut in tẽpore ienimi.
uocationis cȩtꝰ. scificationis ecclȩ. elec¬
tionis senũ. congregationis paruulox.
& sugentiũ ubera non seruiat sponsus
&e sponsa operi nuptiali. quib & lege
ꝑmissũ est ut ad bella non ꝓcedant
Unde & apłs recedendũ parumꝑ a coitu

Expanded text:
t qui dispersus peccaverat, congregatus peccare desistat. Sanctificate Ecclesiam, ut nullus in Ecclesia non sanctus sit, ne forsitan impediantur orationes vestrae, et modicum fermentum totam massam corrumpat . Coadunate, sive eligite senes, ut non aetas in eis, sed sanctitas deligatur. Congregate quoqparvulos et sugentes ubera, ne ulla sit aetas quae non convertatur ad Dominum. Parvulos atque lactentes, de quibus in Psalmis et in Evangelio legimus: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem . 193 Quos Petrus rationali et absque dolo dicit lacte nutritos : quibuseritis unum de minimis istis . Egrediatur quoque sponsus de cubili suo, et sponsa de thalamo suo: ut in tempore jejunii, vocationis et coetus, sanctificationis Ecclesiae, electionis senum, congregationis parvulorum et sugentium ubera, non serviat sponsus et sponsa operi nuptiali, quibus et Lege permissum est, ut ad bella non procedant. Unde et Apostolus recedendum parumper a coitu
Abbreviated transcription (Latin):
Int̾ crepidinẽ & altare plorabunt
sacerdotes ministri dñi & dicent.
Parce dñe parce popło tuo. & ne de-¬
deris hereditatẽ tuã in opprobriũ
ut dominent̾ eorũ gentes: ne dicant
in nationib ubi ẽ ds̃ eorũ.
dhuc eos ad penitentiã cohortat᷑.
ante qũã ueniat hostilis exercitꝰ.
Supra in qͥt dixerã canite tuba in si-¬
on. ululate in monte sc̃o meo & reli-¬
qua. quia uenit dies dñi. qͥa ꝓpe est
dies tenebrarũ & caliginis. dies nubis
& turbinis. annuntians uobis popłm
multũ & fortẽ ẽẽ uenturũ. qui ur̃as
possessiones urbesq subũteret: nc̃
qͥa benignꝰ sũ & misericors. patiens &
multꝰ miscđia. rursũ precipio & dico.

Expanded text:
Inter crepidinem et altare plorabunt sacerdotes ministri Domini, et dicent: Parce, Domine, populo tuo, et ne dederis haereditatem tuam in opprobrium, ut dominentur eorum gentes, ne dicant in nationibus: Ubi est Deus eorum? Adhuc eos ad poenitentiam cohortatur, antequam veniat hostilis exercitus. Supra, inquit, dixeram: Canite tuba in Sion, ululate in monte sancto meo, et reliqua, quia venit dies Domini, quia prope est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et turbinis, annuntians vobis populum multum et fortem esse venturum, qui vestras possessiones urbesque subverteret. Nunc quia benignus sum et misericors, patiens, et multus misericordia, rursum praecipio et dico:
Abbreviated transcription (Latin):
& misericors ẽ patiens & multus mise¬
ricordia & dep̾cabilis suꝑ malitia.
Quis scit si conũtat᷑ & ignoscat. & re¬
linquat post se benedictionẽ: Sacri-¬
ficiũ & libam̃tũ dño dõ nr̃o. Lxx.

Expanded text:
et misericors est, patiens et multus misericornia, et praestabilis super malitia. Quis scit, si convertatur et ignoscat, et relinquat post se benedictionem? Sacrificium et libamen Do
Abbreviated transcription (Latin):
citꝰ. quia multa st̃ castra eiꝰ & mag¬
nitudo uirtutis illius in ꝑaruis qͦq
animantib demonstrat᷑. Hec autem
multa castra & innumerabilia fortia
sunt nimis. & facientia uerbũ illius.
Quo dicto ostendit᷑ babilonios dĩ
uoluntate uenturos. & illius imperio
parituros. Magnꝰ ẽ inquit dies
de terribilis. & nullus eũ poterit
sustinere. & de necessitate captiui¬
tatis aut mortis euadere. Iunc tã
& coherentẽ sibi pericopen diuide¬
re nolui. ne qđ sensu unũ erat.
diũsis capitulis carperet᷑. Transea¬
mus ad intelligentiã spiritualẽ.
singula queq repetentes.
ubarũ bucinarũq clangorẽ
non solũ in leuitico & numeroꝵ
libro legimꝰ in quib iubet᷑ ut
duas argenteas tubas faciat moy¬
ses quib & in kalendis & in septimo
mense prima die mensis. & in iube.¬
leo & in ceteris festiuitatib. &
quando ad bella ꝓcȩdant. canant
hi qͥ huic officio mancipati st̃.

Expanded text:
citus, quia multa sunt castra ejus, et magcitus, quia multa sunt castra ejus, et magnitudo virtutis illius in parvis quoque animantibus demonstratur. Haec autem multa castra, et innumerabilia fortia sunt nimis, et facientia verbum illius. Quo dicto ostenditur Babylonios Dei voluntate venturos, et illius imperio parituros. Magnus est, inquit, dies de terribilis, et nullus eum poterit sustinere, et de necessitate captivitatis aut mortis evadere. Junctam et cohaerentem sibi pericopen dividere nolui, ne quod sensu unum erat, diversis capitulis carperetur. Transeamus ad intelligentiam spiritualem, singula quaeque repetentes. Tubarum buccinarumque clangorem non solum in Levitico et Numerorum libro legimus , in quibus jubetur, ut duas argenteas tubas faciat Moyses, quibus et in kalendis, et in septimo mense, prima die mensis, et in jubilaeo, et in 188 caeteris festivitatibus, et quando ad bella procedunt, canant hi qui huic officio mancipati sunt;
Abbreviated transcription (Latin):
neratũ qđ sala uerbũ hebraicũ illi
Seruatq ceptã narrationẽ. ut eos
dicat urbẽ ingredi. in muris discur¬
rere domosq conscendere. & ꝑ fenes¬
tras intrare quasi fures. ñ quo furũ
timorẽ habeant qui uictores sunt.
sed ut fures solent ingredi ꝑfenes¬
tras & occulte rapere. sic illi clau-¬
sis i anuis ne ulla sit mora. ꝑfenes¬
tras tota irrũpent audatia. A
facie istiusmodi locustarũ t̾ra con¬
tremuit. celi moti st̃. Que iꝑbo
lice dicta sentiamꝰ. ñ quo locusta¬
rũ aut hostiũ tanta uis sit ut
possint mouere celos & t̾rã con-¬
cutere: sed qđ adũsa patientib
p̃ terroris magnitudine & celũ
ruere & terra fluctuare uideat᷑.
Deniq pre multitudine locusta¬
rũ obtexentiũ celũ. sol & luna
conũtent᷑ in tenebras. & stelle re¬
trahent lum̃ suũ. dũ lum̃. in me¬
dio nubes posita lo custarũ ad t̃¬
rã ñ sinit ꝑuenire. Dñs qͦq dabit
uocẽ suã ante faciẽ tã potentis exer-¬

Expanded text:
ratum, quia SALA   verbum Hebraicum, illi Servatque coeptam narrationem, ut eos dicat urbem ingredi, in muris discurrere, domosque conscendere, et per fenestras intrare quasi fures, non quod furum timorem habeant qui victores sunt; sed ut fures solent ingredi per fenestras, et occulte rapere, sic illi, clausis januis, ne ulla sit mora, per fenestras tota irrumpent audacia. A facie istiusmodi locustarum terra contremuit, et coeli moti sunt, quae dicta hyperbolice sentiamus, non quod locustarum aut hostium tanta vis sit, ut possit movere coelos, et terram concutere; sed quod adversa patientibus prae terroris magnitudine, et coelum ruere et terra fluctuare videatur. Denique prae multitudine locustarum obtexentium coelum, sol et luna convertentur in tenebras, et stellae retrahent splendorem suum: dum lumen in medio nubes posita locustarum, ad terram non sinit pervenire. Dominus quoque dabit vocem suam ante faciem tam potentis exer
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ aut̃ dñi ꝑmanet in et̾nũ.
Sed & sol & luna tanta miserorũ
supplicia uidere ñ potert̃. & mere¬
bunt habentia officii sui iustitiã.
& pro claro lumine tenebris operi¬
ent᷑ horrendis. Stellȩ quoq retra¬
hent fulgorẽ suũ. dũ etiã qui scĩ st̃
p̾sentiã dñi absq formidine ñ uide¬
bunt. In his om̃ib dabit dñs uocẽ su¬
ã ante faciem exercitꝰ sui. Quomodo
enĩ babilonii punientes israhelẽ dĩ
uocant᷑ exercitus. sic angłi pessimi
de quib scriptũ ẽ furorẽ & irã & an¬
gustiã. immissionẽ ꝑ angłos pessimos.
dĩ exercitꝰ dicunt᷑. & castra illius nomi¬
nant᷑. dũ dñi faciunt uoluntatẽ.
Magnus ẽ dies dñi atq terribilis. de
quo alibi scriptũ ẽ. Ut qͥd desideratiᷤ
diem dñi: Et hic ẽ tenebre & ñ lux:
& terribilis ualde. Rarusq aut nul¬
lus eũ poterit sustinere. quiñ in se
prebeat materiã seuiendi.

Expanded text:
verbum autem Domini permanet in aeternum . verbum autem Domini permanet in aeternum . Sed et sol et luna tanta miserorum supplicia videre non poterunt, et moerebunt, non habentia officii sui justitiam, et pro claro lumine, tenebris operientur horrendis; stellae quoque retrahent fulgorem suum, 190 dum etiam qui sancti sunt praesentiam Domini absque formidine non videbunt. In his omnibus dabit Dominus vocem suam, ante faciem exercitus sui. Quomodo enim Babylonii punientes Jerusalem, Dei vocantur exercitus: sic angeli pessimi de quibus scriptum est: Furorem et iram et angustiam, immissionem per angelos pessimos Dei exercitus dicuntur, et castra illius nominantur, dum Domini faciunt voluntatem. Magnus est dies Domini atque terribilis, de quo alibi scriptum est: Ut quid desideratis diem Domini ? et hic est tenebrae, et non lux; et terribilis valde; rarusque aut nullus eum poterit sustinere, quin in se praebeat materiam saeviendi.
Abbreviated transcription (Latin):
omnẽ munitionẽ. in iunctũq sibi
explentes opus ñ declinabt̃ in par-¬
tẽ alterã. sed herebunt miserorũ
suppliciis. nec torm̃tis eoꝵ satiabunt᷑.
sed unꝰ quisq credita sibi in peccato¬
res supplicia ꝑsequet᷑. Sed & ꝑ fenes¬
tras intrabunt siue cadent uel ag¬
grauati armis suis ãbulabunt. & in
iaculis eorũ cadent hi quos accepe¬
rint consumendos. Hȩ sunt fenestrȩ
de quib & hieremias dicit. Mors in¬
trauit ꝑ fenestras nr̃as. Per om̃es
enĩ sensus nr̃os ingredi hostes desi¬
derant & capere urbẽ bone consci¬
entie. & ꝑ nr̃a munim̃ta discurrere.
domosq quas nobis bonis oꝑib edi¬
ficauimus destruere. Om̃ia aut̃ fa¬
ciunt introeuntes ꝑ fenestras quasi
fur : libere enĩ ñ ingrediunt᷑. ut sa¬
gittent in obscuro rectos corde.
A facie istius popłi qui ẽ multus &
fortis terra contremuit. & cęli cõmo¬
ti st̃. Celũ enĩ & t̾ra ꝑtransibunt.

Expanded text:
omnem munitionem; injunctumque sibi omnem munitionem; injunctumque sibi explentes opus, non declinabunt in partem alteram; sed inhiabunt miserorum suppliciis, nec tormentis eorum satiabuntur; sed unusquisque credita sibi in peccatores supplicia prosequetur. Sed et per fenestras intrabunt, sive cadent; vel aggravati armis suis ambuis cadent hi, quos acceperint consumendos. Hae sunt fenestrae, de quibus et Jeremias dicit: Mors intrabit per fenestras nostras : omnes enim sensus nostros ingredi hostes desiderant, et capere urbem bonae conscientiae, et per nostra munimenta discurrere, domosque quas nobis bonis operibus aedificavimus, destruere. Omnia autem faciunt introeuntes per fenestras, quasi fur: libere enim non ingrediuntur, ut sagittent in obscuro rectos corde . A facie istius populi, qui est multus et fortis, terra contremuit, et coeli commoti sunt. Coelum enim et terra transibunt,
Abbreviated transcription (Latin):
& para diso assimilabit᷑ uoluptatis
qͥ hebraice dicit᷑ eden. Si quẽ aut̃
exusserit quasi solitudinẽ in cinerẽ
rediget ac fauillã. nec ẽ qͥ furorẽ
eiꝰ possit euadere. Cuius crudelis
aspectꝰ frementiũ equorũ habebit
similitudinẽ. & sic discurrent ad
cruciandos quos in potestate ac ce¬
perint quasi equites huc illucq uo¬
litantes. Terribilis erit sonitꝰ eoꝵ
quasi quadrigarũ ꝑ prona curren¬
tiũ. & suꝑ capita montiũ exilient
excelsos quosq & in ecclesie culmi¬
ne constitutos cruciare cupien¬
tes. Et qͥa ante faciẽ eorũ ignis
ẽ uorans atq consumens: sic cunc¬
ta uastabunt quomͦ stipulã fla¬
ma consumit. Ita uenient ad pu¬
niendũ. ita expediti ert̃ & parati.
ut popłs fortis ad preliũ. Tantus
erit timor om̃iũ & tanta conscien¬
tia peccatorũ. ut nullus luceat
nec splendorẽ habeat gaudii. sed
instar aduste olle facies eiꝰ uertat᷑
in tenebras. Ascendent murũ &

Expanded text:
et paradiso assimilabitur voluptatis, et paradiso assimilabitur voluptatis, qui 189 Hebraice dicitur EDEN  . Si quem autem exusserit, quasi solitudinem in cinerem rediget ac favillas, nec est qui furorem ejus possit evadere, cujus crudelis aspectus frementium equorum habebit similitudinem, et sic discurrent ad cruciandos quos in potestatem acceperint, quasi equites huc illucque volitantes: terribilis erit sonitus eorum, quasi quadrigarum per prona currentium; et super capita montium exsilient, excelsos quosque et in Ecclesiae culmine constitutos cruciare cupientes. Et quia ante faciem eorum ignis est vorax, atque consumens, sic cuncta vastabunt, quomodo stipulam flamma consumit: ita venient ad puniendum: ita expediti erunt et parati, ut populus fortis ad praelium. Tantus erit timor omnium, tanta conscientia peccatorum, ut nullus luceat, nec splendorem habeat gaudii, sed instar adustae ollae facies ejus vertatur in tenebras. Ascendent murum et
Abbreviated transcription (Latin):
multꝰ & fortis. ut reddat unicuiq
scđm oꝑa sua. Et sicut mane &
aurora consurgens pͥmũ occupat
montes. sic iudiciũ ab excelsis &
potentib incipiet. ut potentes po¬
tenter torm̃ta patiant᷑. Similis
ei ñ fuit a principio. & post eũ ñ
erit usq ad annos generationis
& generationis. Om̃ia enĩ mala
quȩ ueterib historiis continen¬
tur. & aut inundatione maris.
aut alluuione fluminũ. aut
pestilentia orbis. fame. bestiis.
hostiũ uastitate hominib acci¬
derunt : his suppliciis quȩ in die
st̃ reddenda iudicii ñ potert
cõparari. Ante faciẽ huius po-¬
puli qͥ fortis & multus ẽ. erit
ignis uorans siue consumens. ut om¬
ne in nobis. ligna. fenũ stipulãq
consumat. Unde & de dõ dicit᷑.
Ds̃ ignis consumens ẽ: & post eũ u¬
rens fłama ut nichil absq suppli¬
ciis derelinquat. Quẽcũq hic po¬
pulus ñ attigerit nec inuenerit
in eo cõbustionis materiã. horto dĩ

Expanded text:
multus et fortis, ut reddat unicuique multus et fortis, ut reddat unicuique secundum opera sua; et sicut mane et aurora consurgens primum occupat montes, sic judicium ab excelsis et potentibus incipiet, ut potentes potenter tormenta patiantur. Similis ei non fuit a principio, et post eum non erit usque ad annos generationis et generationis . Omnia enim mala, quae veteribus historiis continentur, et aut inundatione maris, aut illuvione fluminum, aut pestilentia, morbis, fame, bestiis, hostium vastitate, hominibus acciderunt, his suppliciis, quae in die sunt reddenda judicii, non poterunt comparari. Ante faciem hujus populi qui fortis et multus est, erit ignis vorans, sive consumens, ut omne in nobis fenum, ligna, stipulamque consumat. Unde et de Deo dicitur: Deus ignis consumens est, et post eum urens flamma ; ut nihil absque suppliciis derelinquat. Quemcumque hic populus non attigerit, nec in venerit in eo combustionis materiam, horto Dei
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ mortuorũ ad tube so¬
nitũ fieri p̃dicat. In apocalipsi
quoq ioħis legimus septẽ angłos
accepisse tubas singulas. quib
ꝑ ordinẽ canentib: facta st̃ que
scriptura describit. Prȩcipitur
nc̃ ergo sacerdotib & magistris ut
exaltent quasi tuba uocẽ suã &
impleant illud qđ scriptũ ͤ in mon-¬
tẽ excelsũ ascende qui euangelizas
sion. exalta uocẽ tuã qui annunti¬
as hierłm : ut canant tuba in sion
idest in eccł̃a quȩ int̾ pretant᷑
specula atq sublimitas. & in sc̃o
dĩ monte qͥ xp̃s ẽ. ut conturbent᷑
siue confundant᷑ om̃es habitat oreᷤᷤ
terre. & confusio eos ꝑtrahat ad
salutẽ. Diẽ aut̃ dñi diem intelli¬
ge iudicii. siue diẽ exitꝰ uniuscuiꝰq
de corpore. Qđ enĩ in die iudicii
futurũ ẽ om̃ib : hoc in singulis die
mortis impletur. Dies tenebrarũ
ẽ & angustie. dies nubis & turbiniᷤᷤ.
qͥa cuncta penarũ plena st̃ atq
cruciatuũ. Ueniet angłorũ popłs

Expanded text:
rectionem mortuorum, ad tubae sonitum fieri praedicat . Et in Apocalypsi quoque Joannis legimus, septem angelos accepisse tubas singulas, quibus per ordinem canentibus, facta sunt quae Scriptura describit . Praecipitur ergo nunc sacerdotibus et magistris, ut exaltent quasi tuba vocem suam, et impleant illud quod scriptum est: In montem excelsum ascende qui evangelizas Sion: exalta vocem tuam qui annuntias Jerusalem , ut canat tuba in Sion, id est, in Ecclesia, quae interpretatur specula atque sublimitas. Et in sancto Dei monte qui Christus est, ut conturbentur, sive confundantur omnes habitatores terrae, et confusio eos pertrahat ad salutem. Diem autem Domini, diem intellige judicii, sive diem exitus uniuscujusque de corpore. Quod enim in die judicii futurum est omnibus, hoc in singulis die mortis impletur. Dies tenebrarum est et angustiae, dies nubis et turbinis; quia cuncta poenarum plena sunt atque cruciatuum. Veniet angelorum populus
Abbreviated transcription (Latin):
um quin locuste. Et quasi uiri bel¬
latores ascendent murũ. ut murorũ
sublimitas impetũ fortiũ ꝓhibere ñ
ualeat. & nequaquã ꝑ portas. sed ꝑ
muros ingrediant᷑. Singuli in uis su¬
is gradient᷑. & ñ declinabunt de se¬
mitis suis. Hoc nuꝑ in hac ꝓuintia
uidimus. Cũ enĩ locustarũ agmina
occupauerint : tanto ordine & dispo-¬
sitione iubentis dĩ uolitant ut instar
thesserularũ quȩ in pauim̃tis artifi¬
cis figunt᷑ manu suũ locũ teneant.
& ne puncto quidem & ut ita dicã
ungue transuerso declinent ad al-¬
terã. Et ut aꝑtã faceret metaforã:
& ꝑ fenestras cadent ait. & ñ demolient᷑.
Nichil enĩ locustis inuium ẽ: cũ &
agros & sata & arbores & urbes & do

Expanded text:
um quin locustae: et quasi viri belum quin locustae: et quasi viri bellatores ascendent murum, ut murorum sublimitas impetum fortium prohibere non valeat, et nequaquam per portas, sed per muros ingrediantur: Singulis in viis suis gradientur, et non declinabunt a semitis suis. Hoc nuper in hac provincia vidimus. Cum enim locustarum agmina occuparent, tanto ordine ex dispositione jubentis Dei volitant, ut instar tesserularum quae in pavimentis artificis figuntur manu, suum locum teneant, et ne puncto quidem, et, ut ita dicam, ungue transverso declinent ad alteram. Et ut apertam faceret metaphoram, et per fenestras, ait, cadent, et non demolientur. Nihil enim locustis invium est, cum et agros, et sat
Abbreviated transcription (Latin):
tus eorũ quasi equorũ ferocium. &
quasi equites huc illucq discurrent:
ñ quo babilonii equitib cõparent᷑.
sed qđ locuste ꝑtrans lationẽ hostium
quasi equites dicant᷑ huc illucq discur¬
rere. Sic̃ sonitꝰ inquit quadrigarũ &
curruũ. sic erit sonitꝰ locustarũ. Suꝑ
capita montiũ exilient. ut om̃ia excel¬
sa conscendant. & sicut stipulã cito
fłãma consumit. ita sonitus & t̾ror
uocis eorũ cuncta populabit᷑. Qđq.
infert uelut popłs fortis preparatꝰ
ad pręliũ. rursũ ad locustas refert.
ut ñ quasi de hostib sed quasi de lo¬
custis referre uideat᷑: & tam̃ dũ lo¬
custas legimꝰ babilonios cogitemus.
Tantꝰ terror erit ut om̃es ꝑ circuitũ
nationes & animo & corpore phor¬
rescant immo crucient᷑. & pauoris
magnitudine uultꝰ om̃iũ in olle si¬
militudinẽ conũtant᷑. que igne cõ¬
busta nigredinẽ & fuliginẽ fedi mon¬
strat aspectus. Discurrent in quit
quasi uiri fortes. Quȩ  Haut dubi¬

Expanded text:
tus eorum quasi ferocium equorum, et quasi equites huc illucque discurrent. Non quo Babylonii equitibus comparentur; sed quo locustae per translationem hostium quasi equites dicantur huc illucque discurrere: Sicut sonitus, inquit, quadrigarum et curruum, sic erit sonitus locustarum. Super capita montium exsilient, ut omnia excelsa conscendant; et sicut stipulam cito flamma consumit, ita sonitus et terror vocis eorum cuncta populabitur. Quodque infert: Velut populus fortis praeparatus ad praelium, rursum ad locustas refert, ut non quasi de hostibus, sed quasi de locustis referre videatur; et tamen dum locustas legimus, Babylonios cogitemus. Tantus terror erit, ut omnes per circuitum nationes, et animo et corpore perhorrescant, immo crucientur: et pavoris magnitudine, vultus omnium in ollae similitudinem convertantur, quae igne combusta, nigredinem et fuliginem foedi monstret aspectus. Discurrent, inquit, quasi viri fortes, haud dubi
Abbreviated transcription (Latin):
castra eiꝰ. qͥa fortia & facientia
uerbũ eiꝰ. Magnꝰ enĩ dies dñi &
terribilis ualde. & qͥs sustinebit eũ:
iginta. Canite tuba in
sion: predicate in monte sc̃o meo.
Conturbent̾ om̃es habitatores terre.
qm̃ ad est dies dñi. qm̃ iuxta ẽ dies
tenebrarũ & caliginis: dies nubis &
pruine. Sicut mane fundet᷑ suꝑ mon¬
tes popłs multꝰ & fortis. Similis ei
ñ fuit a principio. & post eũ ñ erit
usq ad annos generationis generati¬
onũ. Ante eũ consumens ignis. & post
eũ fłama succensa. Sic̃ paradisus uo¬
luptatis t̾ra ante faciẽ eiꝰ. & posteri¬
ora illius sic̃ cãpus solitudinis: & qͥ
saluet᷑ ñ erit ei. Sic̃ aspectꝰ equorũ
aspectꝰ eorũ. & sic̃ equites sic ꝑsequen¬
tur. Sic̃ uox quadrigarũ suꝑ uerti¬
ces montiũ exilient. & sic̃ uox fla¬
me ignis deuorantis stipulã. & sicut
popłs multꝰ & fortis prȩparatꝰ ad¬

Expanded text:
acientia verbum ejus. Magnus enim dies Domini et terribilis valde, et quis sustinebit eum? LXX: Canite tuba in Sion, praedicate in monte sancto meo: conturbentur omnes habitatores terrae: quoniam adest dies Domini, quoniam juxta est dies tenebrarum et caliginis, dies nubis et pruinae; sicut mane fundetur super montes populus multus 185 et fortis, similis ei non fuit a principio, et post eum non erit usque ad annos generationis generationum. Ante eum consumens ignis, et post eum flamma succensa. Sicut paradisus voluptatis terra ante faciem ejus; et posteriora illius, sicut campus solitudinis, et qui salvetur non erit ei; sicut aspectus equorum, aspectus eorum, et sicut equites sic persequentur. Sicut vox quadrigarum super vertices montium exsilient, et sicut vox flammae ignis devorantis stipulam, et sicut populus mult
Abbreviated transcription (Latin):
rat inueniri uorax flama consũpsit.
Simulq consideremꝰ qđ nisi propt̃
angustiã & ablationẽ delitiarũ. nec
propħa nec bestie c lamassent ad dm̃.
aut ad dñm suspexissent. Qđ qͥdẽ
& ad iustũ quondã uirũ referri po-¬
test. qui cũ declinauerit & fecerit
malũ nequa quã ei uirtutes pristine
prodert̃ : s iudicabit eũ dñs in qͥb
inuenerit. Speciosa deserti appella¬
re possumꝰ de quib scriptũ ẽ. Plures
filii deserte magis qũa eiꝰ que habet
uirũ. Fłama aut̃ quȩ succendit
om̃ia ligna regionis illa ẽẽ creden¬
da ẽ: quȩ emittit᷑ ardentib diabo¬
u sagittis ut nichil in nob̾ bonarũ
frugũ remaneat.s cuncta incen¬
dio consumant᷑. Om̃es enĩ adulte¬

Expanded text:
rat inveniri, vorax flamma consumpsit. rat inveniri, vorax flamma consumpsit. Simulque consideremus, quod nisi propter angustiam, et ablationem deliciarum, nec propheta, nec bestiae clamassent ad Dominum, aut ad Dominum suspexissent, quod quidem et ad justum quondam virum referri potest, qui cum declinaverit et fecerit malum, nequaquam ei virtutes pristinae proderunt; sed judicabit eum Dominus in quibus invenerit. Speciosa deserti appellare possumus, de quibus scriptum est: Plures filii desertae magis quam ejus quae habet virum . Flamma autem quae succendit omnia ligna regionis, illa esse credenda est, quae immittitur ardentibus diaboli sagittis, ut nihil in nobis bonarum frugum remaneat; sed cuncta incendio consumantur. Omnes enim adulte
Abbreviated transcription (Latin):
cãpi suspexert̃ ad te : qm̃ arefacte
st̃ emissiones a quarũ. & ignis deuo-¬
rauit speciosa deserti.
ciosa deserti. & fłama succenderit
om̃ia ligna regionis. bestie & ium̃ta
agri siue cãpi suspexerint ad dñ m
quasi areola sitiens imbrẽ. Hoc enĩ
uno uerbo significat aquila dicens
estoac noN. Et suspexerunt ad eũ
qm̃ aruert̃ fontes uel emissiones a qͦ¬
rũ & ignis deuorauit speciosa deser¬
ti. qđ scilicet hoc eruca & locusta
& bruchus fecerint & rubigo. quod
ignis in stipula. fłama in ueprib.
Speciosa autẽ deserti que hebrai¬
ce dicunt᷑ auoth. intelligamꝰ aut
plana cãporũ aut pratorũ floren¬
tia aut uirentia herbis loca. que
pascua prębuere ium̃tis. Clamare
autẽ ad dñm ꝑ propħam & ium̃ta
ad eũ suspicere. fecit ignis qui de-¬
uorauit speciosa deserti. & flãma
que succendit om̃ia ligna regioniᷤ.
ut & fruges & poma parit̾ interi¬
rent. & quia siccati sunt fontes a.¬
quarũ. & quicquid in deserto pote¬

Expanded text:
spexerunt ad te, quoniam arefactae sunt emissiones aquarum, et ignis devoravit speciosa deserti. ciosa deserti, et flamma succenderit omnia ligna regionis, bestiae et jumenta agri, sive campi, suspexerunt ad Dominum, quasi areola sitiens imbrem. Hoc enim uno verbo significat Aquila dicens, ἐπρασιώθη; et suspexerunt ad eum, quoniam aruerunt fontes, vel emissiones aquarum, et ignis devoravit speciosa deserti, quod scilicet hoc eruca, et locusta, et bruchus fecerint et rubigo, quod ignis in stipula, flamma in vepribus. Speciosa autem deserti, quae Hebraice dicuntur NAOTH  , intelligamus aut plana camporum, aut pratorum florentia, aut virentia herbis loca, quae pascua praebuere jumentis. Clamare autem ad Dominum per prophetam, jumenta ad eum suspicere fecit ignis, qui devoravit speciosa deserti, et flamma quae succendit omnia ligna regionis, ut fruges et poma pariter interirent, et quia siccati sunt fontes aquarum, et quidquid in deserto pote
Abbreviated transcription (Latin):
de suo loco babiloniorũ egressus ẽ¬
exercitꝰ. Prope ẽ dies tenebrarũ & an-¬
gustie. dies caliginis & nubis & turbi¬
in quit mane & diluculũ subito tene¬
bras fugat. & cunctos montes aurora
collustrat. ita babiloniorũ super
omnẽ terrã ur̃am fundet᷑ exercitus.
Ne putetis turbã ẽẽ inualidã. Po¬
pulus multus & fortis est: cuius si¬
milis nec in preteritũ nec in futurũ
ulla gens alia poterit inueniri.
Quic quid attigerit quasi uorax
fłama consumet. nichilq post
se integrũ derelinquet. Quasi or¬
tus & paradisus uoluptatis om̃is t̃¬
ra est qua ñ tetigerit. quasi so.¬
litudo & desertũ quic qͥd fuerit de¬
predatꝰ. neq ullus poterit inueni¬
ri qui illius fugiat manus. Aspec

Expanded text:
de suo loco Babyloniorum est egressus de suo loco Babyloniorum est egressus exercitus, prope est dies tenebrarum, et angustiae, dies caliginis et nubis et turbiinquit, mane et diluculum subito tenebras fugat, et cunctos montes aurora collustrat: ita Babyloniorum super omnem terram vestram fundetur exercitus. Nec putetis turbam esse invalidam, populus 186 multus et fortis est, cujus similis nec in praeterito, nec in futuro, ulla gens alia poterit inveniri: quidquid attigerit, quasi vorax flamma consumet, nihilque post se integrum derelinquet; quasi hortus et paradisus voluptatis omnis terra est, quam non tetigerit: quasi solitudo et desertum, quidquid fuerit depraedatus, neque ullus poterit inveniri qui illius effugiat manus. Aspec
Abbreviated transcription (Latin):
a proximo suo ñ recedent. aggraua¬
ti armis suis ibunt. & in iaculis suis
cadent. & ñ consument᷑. Urbẽ ap¬
prehendent. & suꝑ muros discurrent.
In domib ascendent. & ꝑ fenestras
intrabunt sicut fures. Afacie eius
confundet᷑ t̾ra. & cõmouebit᷑ celum.
sol & luna contenebrabunt᷑. & stelle
auferent lum̃ suũ. Et dñs dabit
uocẽ suã a facie fortitudinis sue
fortia oꝑa sermonũ illius. qͥa magna
dies dñi. magna & illustris nimis. &
quis erit sufficiens ad eã
ursũ ꝑ metaforã locustarũ describi¬
tur imp̾etꝰ chaldeorũ. & iubet᷑ propħa
immo ꝑ propħam om̃es qͥ possunt dĩ
audire sermonẽ. ut quasi tuba exaltent
uocẽ suã & insion predicent & clan¬
gant in monte sc̃o eiꝰ. ut ad strepitũ
clamoris & bucine om̃is hierłm popłs
contremiscat. Cũq ait cecineritis:
hoc dicite. Nequaquã dies dñi ul¬
tra differt᷑. id est dies ultionis atq
uindicte. Ad est uicina captiuitas. iã

Expanded text:
aggravati armis suis ibunt, et in jaculis suis cadent, et non consumentur, urbem apprehendent, et super muros discurrent: super domos ascendent, et per fenestras intrabunt sicut fures, a facie ejus confundetur terra, et commovebitur coelum, sol et luna contenebrabuntur, et stellae auferent lumen suum, et Dominus dabit vocem suam a facie fortitudinis suae, fortia opera sermonum illius, quia magna dies Domini, magna et illustris nimis, et quis erit sufficiens ad eam? Rursum per metaphoram locustarum, describitur impetus Chaldaeorum, et jubetur propheta, immo per prophetam omnibus qui possunt Dei audire sermonem, ut quasi tuba exaltent vocem suam, et in Sion praedicent, et clangant in monte sancto ejus, ut ad strepitum clamoris et buccinae omnis Jerusalem populus contremiscat. Cumque, ait, cecineritis, hoc dicite: Nequaquam dies Domini ultra differetur, id est, dies ultionis atque vindictae; adest vicina captivitas, jam
Abbreviated transcription (Latin):
que solet humus gignere. Quid
loquar de frum̃to. uino oleoq &
ordeo. cũ etiã arborũ poma sicca¬
ta sint. ficus elanguerit & malo¬
granatũ & palma & malũ & om̃ia
ligna uel infructuosa uel frugi¬
fera lo custa uastante consũpta
ferretur siue confunderet᷑ gau¬
diũ a filiis hominũ. Possumus hec

Expanded text:
quae solet humus gignere. Quid quae solet humus gignere. Quid loquar de frumento, vino, oleoque et hordeo, cum etiam arborum poma siccata sint, ficus elanguerit, et malogranatum, et palma, et malum, et omnia ligna, vel infructuosa, vel frugifera, locusta vastante, consumpta ferretur, sive confunderetur gaudium a filiis
Abbreviated transcription (Latin):
possessiones pro frum̃to & ordeo.
quia perut uindemia de agro:
uinea aruit & ficus imminute
sunt. Malogranatũ & palma
& malũ & om̃ia ligna agri are¬
facta st̃ : qm̃ confudert̃ gaudiũ
filii hominum. Quantũ ad
historiã ꝑtinet. ob locustarũ siue
hostiũ multitudinẽ qui sub earũ
specie describunt᷑ uastatis om̃ib
atq consũptis periit sacrificiũ
& libatio de domo dñi. quorũ al-¬
terũ de simila alterũ de uino
offerre soliti erant. Idcirco luxe¬
runt sacerdotes qui st̃ ministri
dñi nec sacrificiis nec libam̃tis
rite celebratis. maxime quia & de¬
cime quas accipere consueuerant
minime oblate st̃. Regio enim
uniũsa populata ẽ. Luxit humꝰ
uersant᷑ in humo. Triticũ. uinũ
oleũq elanguit. Ipsi quoq agri¬
cole & uinitores confusi sunt &
ululauert̃. quia ñ solum frum̃tũ
s ordeũ qͦq qđ uilius fertiliusq
est aruit. & legumina que ego
puto significari in eo qđ ait̃
perit messis agri id est cunc ta

Expanded text:
possessiones, pro frumento et hordeo, quia periit vindemia de agro, vinea aruit, et ficus imminutae sunt: malogranatum et palma et malum et omnia ligna agri arefacta sunt, quoniam confuderunt gaudium filii hominum. Quantum ad historiam pertinet, ob locustarum, sive hostium multitudinem, qui sub earum specie describuntur, vastatis omnibus atque consumptis, periit sacrificium et libatio de domo Domini: quorum alterum de simila, alterum de vino offerre soliti erant. Idcirco luxerunt sacerdotes, qui sunt ministri Domini, nec sacrificiis, nec libamentis rite celebratis: maxime quia et decimae, quas accipere consueverant, nequaquam oblatae sunt. Regio enim universa 178 populata est. Luxit humus, versantur in humo: triticum, vinum oleumque elanguit: ipsi quoque aricolae et vinitores confusi sunt, et ululaverunt: quia non solum frumentum, sed hordeum quoque, quod vilius fertiliusque est, aruit. Et legumina quae ego puto significari in eo quod ait, periit messis agri, id est, cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
lasciuiert̃ in presepib suis. & calci¬
trauert̃ contra creatorẽ suũ : ut
impleret᷑ qđ scriptũ ẽ. Si saturati
ñ fuerint murmurabt̃. Cõputrescit
in stercore suo. cuius d̃s uenter est:
& qui dicit manducemꝰ & bibamꝰ. eras
enĩ moriemur. Huic demolita sunt
subũsa st̃ torcularia. quia si frum̃¬
ta & uina ñ fuerint: frustra horrea
& torcularia p̾parant᷑. Cũq om̃ia
aruerint : uoce flebili querent᷑ & di¬
cent. Quid reponemꝰ nobis. Qđq
ñ de bobus & arm̃tis accipere que
dicta st̃. s de his qͥ propt̾ sĩplicitatẽ
boues uocant᷑ & oues. De quorũ pascu-¬
is saluator loquit᷑. Ingrediet᷑ & egre¬
dietur. & pascua inueniet. Hȩc aut̃
om̃ia intellige sub metafora eruce.
locuste. bruci & rubiginis : qđ
sublatis frugib atq uastatis. fa¬
mes & pestilentia cuncta posserͣint.
d te dñe clamabo. qͥa ignis co-¬
medit speciosa deserti & flama
succendit om̃ia ligna regionis.

Expanded text:
n praesepibus suis, et calcitraverunt contra Creatorem suum, ut impleretur quod scriptum est: Si saturati non fuerint, murmurabunt . Computrescit in stercore suo cujus Deus venter est, et qui dicit: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur : huic demolita sunt subversa sunt torcularia, quia si frumenta et vina non fuerint, frustra horrea et torcularia praeparantur. Cumque omnia aruerint, tunc voce flebili querentur et dicent: Quid reponemus nobis? Quodque non de bobus et armentis accipere quae dicta sunt; sed de his, qui propter simplicitatem boves vocantur et oves. De quorum pascuis Salvator loquitur: Ingredietur et egredietur, et pascua inveniet . Haec autem omnia intellige sub metaphora, erucae, locustae, bruchi et rubiginis, quod, sublatis frugibus, atque vastatis, fames et pestilentia cuncta possederint. Ad te, Domine, clamabo: quia ignis comedit speciosa deserti, et flamma succendit omnia lig
Abbreviated transcription (Latin):
dentes leonis. & molares eiꝰ ut catu¬
li leonis. Posuit uineã meã in dissi-¬
pationẽ. & ficus meas in confracti-¬
onẽ. Scrutans scrutatꝰ ẽ eã & ꝓiecit.¬
& de albauit ramos eiꝰ. Iudei pu-¬
tant indieb iohel tã in numerabi¬
lẽ locustarũ suꝑ iudeã uenisse mul-¬
titudinẽ ut cuncta cõplerent. & ñ
dicã fruges s ne uinearũ qui dem
& arborũ cortices ramosq dimitte¬
rent : ita ut om̃i uirore consũpto
albentes arborũ rami & sicca uine¬
arũ flagella remanerent. Hoc
utrũ factũ sit nec ne. li quido affir-¬
mare ñ possumꝰ. Neq enĩ regũ
& parali pomenon narrat historia.
Quod utiq si fuisset. quomodo fa¬
mem sub helia triũ annorũ & sex
mensiũ legimꝰ. nũ qua scriptura ta¬
cuisset. Tantũ dicimꝰ qđ sub me¬
taphora lo custarũ hostiũ descri-¬
batur aduentꝰ siue assiriorũ & ba¬
biloniorũ ꝗͥ tc̃ imminebant. siue

Expanded text:
ejus, leonis: et molares ejus, ut catuli leonis. Posuit vineam meam in dissipationem, et ficos meas in confractionem: scrutans scrutatus est eam, et projecit: dealbavit ramos ejus. Judaei putant in diebus Joel tam innumerabilem locustarum super Judaeam venisse multitudinem, ut cuncta complerent: et non dicam fruges, sed vinearum quidem et arborum cortices ramosque dimitterent, ita ut, omni virore consumpto, arentes arborum rami, et sicca vinearum flagella remanerent. Hoc utrum factum nec ne sit, liquido affirmare non possumus: neque enim Regum et Paralipomenon narrat historia . Quod utique si fuisset, quomodo famem sub Elia trium annorum et sex mensium legimus, numquam Scriptura tacuisset. Tantum dicimus, quod sub metaphora locustarum, hostium describatur adventus, sive Assyriorum et Babyloni
Abbreviated transcription (Latin):
fontes aquarũ quos ceruus deside¬
rat. & de quib dñs loquit᷑ ꝑ hieremi-¬
ã. me dereliquert̃ fontẽ aque uiue.
consequent̃ qͥc quid in nobis pulcrũ
fuit ignis ardore consũptũ ẽ. De
thanan quasi fulgur cadentẽ de
celo. C anite tuba in sion: ulu
late in monte sc̃o meo. Conturbent᷑
om̃es habitatores terre quia ueniet
dies dñi. quia prope ẽ dies tenebrarũ.
& caliginis : dies nubis & turbinis.
Quasi mane expansũ suꝑ montes.
popłs multus ac fortis. Similis ei.¬
ñ fuit aprincipio. & post eũ ñ erit.
usq in annos generationis & genera.¬
tionis. Ante faciẽ eiꝰ ignis uorans.
& post eũ exurens flãma. Quasi

Expanded text:
 quos cervus desiderat. Et de quibus Dominus loquitur per Jeremiam: Me dereliquerunt fontem aquae vivae . consequenter quidquid in nobis pulchrum fuit, ignis ardore consumptum est, de tanam quasi fulgur cadentem de coelo . Canite tlate in monte sancto meo conturbentur omnes habitatores terrae quia venit dies Domini quia prope est dies tenebrarum et caliginis dies nubis et turbinis quasi mane expansum super montes popnon fuit a principio, et post eum non erit usque in annos generationis et generationis. Ante faciem ejus ignis vorans, et post eum exurens flamma; quasi
Abbreviated transcription (Latin):
it ante quã crederet natanahel:
& malo granatũ cuius cortici ge¬
ne sponse in cantico cõparant᷑. &
cantico legimꝰ. Sicut malũ in
medio lignorũ. ita fratruelis m̃s
in medio filiorũ. Quid necesse ẽ
om̃es arbores ꝑcurrere cũ uniũse
aruerint. & pro gaudio atq letitia
filios hominũ meror oppresserit &¬

Expanded text:
it, antequam crederet, Nathanael , it, antequam crederet, Nathanael , et malogranatum, cujus cortici genae sponsae in Cantico comparantur , et Cantico legimus: Sicut malum in medio lignorum: ita fratruelis meus in medio filiorum . Quid necesse est omnes arbores percurrere, cum universa aruerint, et pro gaudio atque laetitia, filios hominum moeror oppresserit
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ẽ sacrificiũ & libatio de domo
dñi. quando multiplicata ini qͥtate
refrixerit caritas multorũ. & pͥn¬
cipes popłi ac ministri altaris uide¬
rint cãpos & plana credentiũ fruc¬
tus ñ afferre uirtutũ. s om̃ia ui¬
tiis inhorrescere. quando frum̃tũ
& ordeũ uineasq & oleũ eruca.
locusta. bruchus. rubigo consũp¬
serit: & nequaqua habuerimꝰ cali¬
cẽ de quo scriptũ ẽ. calix tuus in¬
ebrians qua preclarꝰ ẽ. & perierit
oleũ de quo in ecclesiaste legimꝰ.
om̃i tẽpore sint candida uestim̃ta
tua. & oleũ de capite tuo ñ defi¬
ciat. quo exhilarat᷑ facies. & ca¬
put ieiunantis ungit᷑. Tunc con¬
fundent᷑ agricole cũ uiderint
in possessionib suis ñ nasci triti¬
cũ quo alunt̾ homines. & ordeũ
qͦ ium̃ta irrationabilia sustentant᷑.
& confusã ẽẽ uineã de qua scrip¬
tũ ẽ. uinea frondosa isrł. fructꝰ
abundans in ea. expectante dñ o
ut faceret uuas & facit spinas.
icus quoq elanguit. sub qua fu¬

Expanded text:
autem sacrificium et libatio de domo Domini, quando, multiplicata iniquitate, refrixerit charitas multorum : et principes populi ac ministri altaris, viderint campos et plana credentium fructus non afferre virtutum; sed omnia vitiis inhorrescere: quando frumentum et hordeum, vineasque et oleum, eruca, locusta, bruchus, 179 rubigo consumpserint, et nequaquam habuerimus calicem, de quo scriptum est: Calix tuus inebrians quam praeclarus est ! Et perierit oleum, de quo in Ecclesiaste legimus: Omni tempore sint candida vestimenta tua, et oleum de capite tuo non deficiat : quo exhilaratur facies, et caput jejunantis ungitur. Tunc confundentur agricolae, cum viderint in possessionibus suis non nasci triticum, quo aluntur homines, et hordeum quo jumenta irrationabilia sustentantur, et confusam esse vineam, de qua scriptum est: Vinea frondosa Israel, fructus abundans in ea : exspectante Domino, ut faceret uvas, et fecit spinas. Ficus quoque elanguit sub qua fu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ habemꝰ regẽ nisi cesarẽ : quan¬
do circũdata ẽ hierłm ab exer¬
citu & in tantã necessitatẽ uene¬
rit famis atq pestilentie. ut fi¬
liorũ nec dũ maturis corporib
uescerent᷑. & sacrificia uniũsa
sublata st̃ & confusũ ẽ gaudiũ
a filiis hominũ quia gaudium
recipere noluert̃. de quo angłs
loquit᷑ ad pastores. Adnuntio
uobis gaudiũ magnum.
uxta anagogen iste nobis sensus
uidetur. Post quã sponsa que
receperat doctrinam dĩ a spon-¬
so fuerit separata & pro bissinis
lineisq uestib cilicio circũdata
idest habitũ lugentis assũpserit:
tc̃ perut sacrificiũ de quo scrip¬
tũ ẽ. sacrificiũ dõ sp̃s contribu¬

Expanded text:
; quando circumdata est Jerusalem ab exercitu, et in tantam necessitatem venerunt famis ac pestilentiae, ut filiorum necdum maturis corporibus vescerentur: et sacrificia universa sublata sunt, et confusum est gaudium a filiis hominum, quia gaudium recipere noluerunt, de quo angelus loquitur ad pastores: Annuntio vobis gaudium magnum . Juxta ἀναγωγὴν iste nobis sensus videtur: Postquam sponsa, quae receperat doctrinam Dei, per peccata a sponso fuerit separata, et pro byssinis lineisque vestibus, cilicio circumdata, id est, habitum lugentis assumpserit, tunc peribit sacrificium, de quo scriptum est: Sacrificium D
Abbreviated transcription (Latin):
omputruert̃ ium̃ta in stercore
suo. demolita st̃ horrea. dissipa¬
te sunt apothece : qm̃ confusũ
est triticũ. Quid ingemuit ani¬
mal. mugierunt greges arm̃ti.
Quia ñ est pascua eis. sed & gre-¬
ges pecorũ disperiert̃. Lxx.
ubsultauerunt uituli in prȩse¬
pib suis. dissipati st̃ thesauri.¬
suffossa sunt torcularia: quia are¬
factũ ẽ triticũ. Quid reponemus
nobis: Fleuert̃ arm̃ta boum quia
ñ erant pascua eis. & greges ouium
disperiert̃.
ost qua alim̃ta perierunt & de
domo dĩ gaudiũ & letitia sublata st̃.

Expanded text:
stercore suo: demolita sunt horrea, dissipatae sunt apothecae, quoniam confusum est triticum; quid ingemuit animal, mugierunt greges armenti? quia non est pascua eis; sed et greges pecorum disperierunt. LXX: Subsaltaverunt vituli in praesepibus suis: dissipati sunt thesauri,suffossa sunt torcularia, quia arefactum est triticum: quid reponemus nobis? fleverunt armenta boum, quia non erant pascua eis, et greges ovium disperierunt. Postquam alimenta perierunt, et de domo Dei gaudium laetitiaque sublata s
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ de decẽ nominib aliquotiens dixi¬
mus . lxx int̾pretati sunt miseriã.
sed pro sadaĩ legentes. Uox igit᷑
sacerdotũ & popłi ad dm̃ claman-¬
tis inducit᷑. ut ter dicant. heu mͥ.
Credo quia propt̾ peccata que fe¬
cerant sc̃am offenderant trinitatẽ.
Dies aut̃ retributionis om̃iũ delic¬
torũ illa ẽ de qua uniũsi scribunt
propħe. & maxime isaias clamat.
bẽ desertũ. & peccatores ꝑdat ex
eo. Hic dies recte appellat᷑ insa¬
nabilis. quia cũ dies iudicu uene¬
longe. Quodq sequitur & quasi
miseria de miseria ueniet siue uasti¬
tas a potente ueniet : hic sensus ẽ
qđ mala succedant malis. & om̃is
afflictio dõ iubente dispenset᷑. qͥ
potens ẽ & corpꝰ & animã ꝑdere in
gehennã. Quod generalit̾ de die
iudicii diximꝰ. specialit̾ referamus
ad tẽpus iudaice captiuitatis. qͦn¬
do hierłm capta tẽplũq destruc¬
tũ ẽ. N on multo enĩ post tẽpo¬
re uenit. & decẽ & duarũ tribuũ

Expanded text:
ecem Dei nominibus, aliquoties diximus, LXX interpretati sunt miseriam, SOD  , pro SADDAI legentes. Vox igitur sacerdotum et populi ad Dominum clamantis inducitur, ut tertio dicant, Heu mihi! credo, quia propter peccata quae fecerunt, sanctam offenderant Trinitatem. Dies autem retributionis omnium delictorum illa est, de qua universi scribunt prophetae, et maxime Isaias clamitat: bem desertum, et peccatores perdat ex eo . Hic dies recte appellatur insanabilis; quia cum dies judicii venelonge. Quodque sequitur: Et quasi miseria de miseria veniet, sive, vastitas a potente veniet, hic sensus est, quod mala succedant malis, et omnis afflictio Deo judice dispensetur, qui potens est et corpus et animam perdere in gehennam . Quod generaliter de die judicii diximus, specialiter referamus ad tempus Judaicae captivitatis, quando Jerusalem capta, templumque destructum est; non multo enim post tempore venit et decem et duarum tribuum
Abbreviated transcription (Latin):
tã cilicio. suꝑ uir̾ũ suũ uirgineũ.
ir pubertatis siue ut septiua¬
que uulgo uirgineũ uocant
eo qđ primus florẽ uirginitatis
abstulerit. ñ alius intelligit᷑
nisi ds̃. qui in abrahã. isa ac
& ia cob despondit sibi uir¬
ginẽ sponsã. nulla idolatrie
sorde maculatã. Ad quã &
p hieremiã loquit᷑. Non ut
dñm me uocasti & patrẽ & pͥn¬
cipẽ uirginitatis tue. Un de¬
& apłs ad credentes loquit᷑.
Despondi uos uni uiro uirginẽ
castã exhibere xp̃o. Qũa diu
cũ hac sponsa sponsus fuerit
ñ potest ieiunare nec plan¬
gere. nec absentis sponsi de¬
sideriũ lacrimis indicare.
Cũ aut̃ ablatꝰ fuerit spon¬
sus ab ea : plangit & plorat¬
zona reste circũdat᷑. Intellexi¬
mus quis sponsus sit uirgina¬
lis. Uerũ quia iste sponsus siue
maritꝰ ñ solum uirginẽ accipit
sponsã s & meretricẽ in osee
ducit uxorẽ : propterea scriptũ
ẽ in deutero nomio. Si egress

Expanded text:
tam cilicio, super virum suum virgineum. tam cilicio, super virum suum virgineum. Vir pubertatis, sive, ut Septuaquem vulgo virgineum vocant, eo quod primus florem virginitatis abstulerit, non alius intelligitur nisi Deus, qui in Abraham, Isaac et Jacob despondit sibi virginem sponsam nulla idololatriae sorde maculatam. Ad quam et per Jeremiam loquitur: Non ut dominum me vocasti, et patrem, et principem virginitatis tus ad credentes loquitur: Despondi vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Quamdiu cum hac sponsa sponsus fuerit, non potest jejunare , nec plangere, nec absentis sponsi desiderium lacrymis indicare. Cum autem ablatus fuerit sponsus ab ea, plangit et plorat, etzona reste circumdatur. Intelleximus quis sponsus sit virginalis: verum quia iste sponsus, sive maritus, non solum virginem accepit sponsam, sed et meretricem in Osee ducit uxorem, propterea scriptum est in Deuteronomio: Si egressus