comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et sus ꝑsona sua fra¬
gilitatem Describit cõ¬
ditõnis hũane Qeue
dilorũ hoĩ int̾ioris¬
et ext̾ioris pugnãciũ
iiter se bella perpetitur
Interior homo cõsencit
scipte et nat̾ali legi
quod bona sit et sãcta
et austa et spũalis
exterioriego inquit
carnalis sum et scemĩ¬
datus sub pcto quod
enĩ oꝑor nescio et nõ
quod nõ uult et oꝑat᷑
tans in sua carne pet¬
catũ boc ẽ uicia corpo¬
ris et desideria aolup¬
tatis que ꝓpt̾ posteros
et sotolẽ infita ẽ hña¬
nos corporibz et si fines
fu̾it egressa uertetur
in pctm sed unusquisq
consid̾et et accusator
sui tractet incentia
uiciorũ quõdo et in ser¬
mone et in cogitatõe
et incalore corporis
sepo locat᷑ et cogitet et
paciatun quod nõ uult
nolo dic̾e facit ne sccos
niros uidear accusare
tor recedens ab om̃ĩ
oꝑe malo et dezacha¬
ria et helizabel Erãt

Expanded text:
et sub persona sua fragilitatem describit condicionis humanae, quae duorum hominum, interioriset exterioris, pugnantium inter se bella perpetitur. mterior homo consentit et scriptae et naturali legi, quod bona sit et sancta et iusta et spiritalis; exterior: e g o, inquit, carnalis sum, uenundatus sub peccato. quod enim operor, nescio et non,quod non uult, et operatur, tans in sua carne peccatum, hoc est incentiua corporis et desideria uoluptatis, quae propter posteros et sobolem insita est humanis corporibus et, si fines fuerit egressa, uertitur in peccatum. se unusquisque consideret et, accusator sui, tractet incentiua uitiorum, quomodo et in sermone et in cogitatione et in calore corporis saepe loquatur et cogitet et patiatur, quod non uult; nolo dicere \'faciat\', ne sanctos uiros uidear accusare,tor, recedens ab omni opere malo, et de Zacharia et Elisabeth: erant
Abbreviated transcription (Latin):
probono datũ ẽ m̃o
uicio mutet᷑ in malũ
Et ut hpertolice dicã
nouo q uerto utar ad
ex plicandũ sõsũ meũ¬
intelligẽtiã absque
pc̃to erat ꝓ qmarica¬
tionẽ mõdati incipi¬
at anichi esse pc̃ti
prius querunꝰ q̃ sit
ista cõcupiscẽcia de
qua lex dicit Nõ cõcu¬
pisces. Un putãt illd
esse mandatũ ꝙ ĩ deca¬
loco scriptũ est rion
cõcupisces rem ꝓeni¬

Expanded text:
pro bono datum est, meo pro bono datum est, meo uitio mutetur in malum et — ut hyperbolice dicam nouoque uerbo utar ad explicandum sensum meuintellegentiam, absque peccato erat, praeuaricatione mandati incipiat mihi esse peccatius. prius quaerimus, quae sit ista concupiscentia, de qua lex dicit : non concupisces. alii putant illud esse mandatum, quod in decalogo scriptum est: non concupi sces rem
Abbreviated transcription (Latin):
ut diunctar Et adã
et ena cognonerũt
pcc̃m suũ et ꝓpt̾ea ab¬
scoudito sũs sublig¬
no ante. pharao quo¬
que antequã lex da¬
tus lege nature sua
crĩna cõfitetur et
dicit. dñs austus eco
aũt et ppłus mens
in pn hanc legẽ nes¬
cit pu̾icia. ignorat
in fancia et peccans
absq mãdato nõ te¬
netur legeipc̃tĩ. Ma¬
ledicit pĩn et parẽtes
uerterat es qr nodũ
accepit logẽ sapiẽtie
mortuũ est in eo pccm
Cñ añt mãdatũ ue¬
nerit hoc ẽ tpũs In¬
telligencie appetẽtis
bona et uitãtis ma¬
la tũc incipit pccm
reumistere et ille mo¬
ita sit ut tpus intel¬
ligencie quo mãda
ta dei cognoscia ut¬
oꝑetur in nb mortẽ
si againꝰ negligẽ¬
cius et occasio sapĩe
seducat nos atque
supplantet et ducat
admortẽ aio quo in¬
celligencia pc̃tm fit
lex eñi intelligẽtie
sancta et iusta et bo¬
na ẽ s ꝑ intellioẽ¬
ciã pc̃corimi atq uir¬
quod priusquãũ tel¬
noueram Atq ita
factũ est ut qd̾muchi

Expanded text:
t dimittar. et Adam et Eua cognouerunt peccatum suum et propterea absconditi sunt sub ligno uitae. Pharao quoque, antequam lex datus lege naturae sua crimina confitetur et dicit: dominus iustus, ego autem et populus meus mpii. hanc legem nescit pueritia, ignorat infantia et peccans absque mandato non tenetur lege peccati. maledicit patri et parentes uerberat et, quia necdum accepit legem sapientiae, mortuum est in eo peccatum. cum autem mandatum uenerit, hoc e\'1t tempus intellegentiae adpetentis bona et uitantis mala, tunc incipit peccatum reuiuiscere et ille moita fit, ut tempus intellegentiae, quo dei mandata cognoscimuoperetur in nobis mortem, si agamus negligentius, et occasio sapientiae seducat nos atque supplantet, et ducat ad mortem. Non quod intelligentia peccatum sit, lex enim intelligentiae sancta et justa et bona est, sed per intelligentiam peccatorum atque uirquod, priusquam intelnoueram. atque ita factum est, ut, quod mihi
Abbreviated transcription (Latin):
pulos siue cõnocaint
turbã cũ discipuł suis.
ut marcꝰ posint ant
iuxta lucã dicebat ad
cũctos. Siquis nult post
me neĩre abueget se
met ip̃m tollat crucẽ
suã et sequatur me.
Quꝰ exortatõnis hic
sensus est. nõ est dedi¬
cata nii deũ et secura
cõfessio qui ã me credit
debet sanguiem supi¬
fundere am enu ꝑdide¬
rit aĩam suã in prĩti
lucri eã faciet ĩ futigro.
tollis crucẽ fuã et me¬
gat se ip̃m. qui inpu¬
dicus funit necsus ad
castitatẽ tẽperãtia In¬
xuriã negat qui fer¬
midolosus et timudus
assũpto robore fortitu¬
dinis pribrẽi eẽ se nes¬
cit. Imquus si sequat᷑
iusticiã megat᷑ iuiqͥ¬
cõfiteatĩ dei nirtute.

Expanded text:
pulos\' siue conuocauit pulos\' siue conuocauit turbam cum discipulis suis, ut Marcus posuit, aut iuxta Lucam dicebat ad cunctos: si quis uult post me uenire, abneget se ipsum et tollat crucem suam et sequatur me. cuius exhortationis hic sensus est: non est delicata in deum et secura confessio. qui in me credit, debet suum sanguinem fundere. qui enim perdiderit animam suam in praesenti, lucri eam faciet in futuro. tollit crucem suam, et negat seipsum. Qui impudicus fuit, versus ad castitatem, temperantia luxuriam negat. Qui formidolosus et timidus, assumpto robore fortitudinis, priorem se esse nescit. Iniquus si sequatur justitiam, negat iniquconfiteatur Dei virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est Siquis suult
post me uenire abneget
semet ip̃m. que ẽ sonu
abuegatio aut quodo
qui sequit᷑ salnatorẽ.
se ip̃m negat. de quo
in tercio ꝯmẽtariorn
eiudẽ matħi ilibro ita
brenit᷑ locutus sũ Qui
deponis neterẽ hoiẽm
cũ opib uius. negat
se ip̃m dicẽs. umo ãt
nõ egoruinit noĩ me
xpũs Collit q crucẽ sua
et mũdo crucifigitur
Qui aũt mũdꝰ crucifi¬
.xus est sequit᷑ dñ cru¬
cifixũ. quib muĩs hec
dotibus scribis et pͥnci¬
pibus sacerdotũ et octi¬
di assimuẽs eñpetrus
cepit increpareet dice
absit ate dñe nõ eriti
tibi hoc. qui ꝯu̾sꝰ dicit
petro.. uade post mũra¬
chauas scãdalũ es nn¬
i quia nõ sapis q̃dei sũt.
pe perterritus tunore¬
passionẽ dñi foronda¬
unit. Et quodo andiẽs
mlta pati et octidi tiẽ¬
bat sic audiens et ter¬
era die resurget gande.¬
debuerat et tristiciam
passionis resurcectois
gla uutigaret sonde
illo pro tumore corepto
loquebat᷑ ad omis disci¬

Expanded text:
lt post me uenire, abneget se ipsum. quae est sui abnegatio aut quomodo, qui sequitur saluatorem, se ipsum negat? — De quo in tertio commentariorum eiusdem Matthei libro ita breuiter locutus sum: qui deponit ueterem hominem cum operibus eius, negat se ipsum dicens: \'uiuo autem non ego, uiuit uero in me tollitque crucem suam et mundo crucifigitur. cui autem mundus crucifixus est, sequitur dominum crucifixum. quibus nunc haec dotibus et scribis et principibus sacerdotum et occidi, adsumens eum Petrus coepit increpare et dicere: absit a te, domine, non erit tibi hoc. qui conuersus dicit Petro: uade post me, satanas, scandalum es mihi, quia non sapis, quae dei sunt, timore perterritus passionem domini formidabat. et quo modo audiens \'multa pati\' et \'occidi\' timebat, sic audiens: et tertia die resurget gaudedebuerat et tristitiam passionis resurrectionis gloria mitigare. unde illo pro timore correpto loquebatur ad omnes \'disci
Abbreviated transcription (Latin):
datũ. Scimus eñ quia
lex spñalis est ego añt
carnalis sũ conũdatꝰ
subpcto qͥmd eñi operor
ignorq nõ em̃ quod
uolo hes ago si quod odi
illud facio da aũt quod
nolo hoc facio cõsencio
añt qã nõ ego operor
illud sed ꝙ nihĩtat in

Expanded text:
 scimus, inquit, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, uenundatus sub peccato. quod enim operor, ignoro; non enim quod uolo, hoc ago, sed quod odi, illudfaeio. si autem quod nolo, hoc facio, consentio autem iam non ego operor illud, sed id quod in
Abbreviated transcription (Latin):
cat iulego scriptũ. est
et labus alus loquar
pp̃ło huis et nec sic
exandient oue dicit
Appellatur lex et nusti

Expanded text:
cat: in lege scriptum es.t: et in labiis aliis loquar populo huic et nec sic exaudient me, dicit appellatur lex et mysti
Abbreviated transcription (Latin):
defeceritis recipiãt
uos in et̾rra talerna¬
cula qui fidelis est
in parno et ĩ młtis ẽ¬
fidelis. qui ĩ mĩmo ĩ¬
iqus est et ĩ młtis in¬
iquus erit. Si ergo
in imiquo mãmona
fidelis nõ fustis quod
bis. et si in alieno fi¬
deles nõ fuistis quod

Expanded text:
defecerit, recipiant uos in aeterna tabernacula. qui fidelis est in paruo, et in multis fidelis est et, qui in minimo iniquus est, et in multis iniquus erit. si ergo in iniquo mamona fideles non fuistis, quod edet? et si in alieno fidele
Abbreviated transcription (Latin):
xpũs est de hac abhõi¬
natione heretice per¬
uerse q doctrine dice¬
iinquitatis et adu̾sa¬
rius eleuet se contra¬
ptũs. om̃e quod dicit᷑
deus et religio ita nt
audeat stare intẽplo¬
dei et ostend̾e se quod
ip̃e sit deus. Cmꝰ ad¬
uẽtus scd̾m opationẽ
sathaue et ea q̃ con¬
cepta sũs facit perire
se. Quam obrem orã¬
dus est dñs ne ĩ ex¬
ordio fidei crescentis
etatis oriat᷑ hiemps
de quo scriptũ ẽ hiemps
ocio torpeamus s qu¬
minente naufragio
suscitemus dornuẽtẽ
dñm atq dicamꝰ pre¬
ceptor salua nos ꝑmis
¶Qmd sibi uelit ꝙ
nãgelio scdm lucam.
Et nõ receꝑũt eũ qr¬

Expanded text:
us est. de hac abominatione hereticae peruersaeque doctrinae diceiniquitatis et aduersarius eleuet se contra omne, quod dicitur deus et religio, ita ut audeat stare in teDei et ostendere quod ipse sit Deus. Cujus adventum secundum operationem Satanae, et ea quae concepta sunt facit perire se. Quamobrem orandus est dominus, ne in exordio fidei et crescentis aetatis oriatur hiems, de qua scriptum est: hiems otio torpeamus, sed inminente naufragio suscitemus dormientem dominum atque dicamus: praeceptor, salua nos, perimus. Quid sibi uelit, uangelio secundum Lucam: et non receperunt eum, q
Abbreviated transcription (Latin):
reputari instercora.
duos Ie bitoribus pͥmũ
qui debebat cẽtũ batos
gãt exgentib cõgre¬
gati et muagna indi¬
gebant mĩa dei et de
cẽtenario nu̾o nni ple¬
nus ẽ atqrꝑfoctus fe¬
cit eos scrabere quĩqua¬
genariũ quiapͥe pem¬
tenciũ est quyta aubi¬
gelio pabolã qni qua¬
alt̾i quipoẽti altĩ quin¬
quagĩta denarh diuinc¬
tũtur. scd̾m ãt socmũt
pp̃łm mdeorũ qui tri¬
tico mandator̃ dei
mictritus eras et debe¬
bat ei cẽtendrrũ mi¬
meriã  et cregit ut de
cẽtũ octogĩt ꝙ faceret
rectõnẽaꝙ̃ octane diei

Expanded text:
reputari in stercora. reputari in stercora. bus debitoribus. primum, qui debebat centum batos rant ex gentibus congregati, et magna indigebant misericordia Dei; et de centenario numero qui plenus est atque perfectus fecit eos scribere quinquagenarium, qui proprie poenitentium est, juxta jubigelio parabolaalteri quingenti, alteri quinquaginta denarii dimittuntur. secundum autem uocauit populum Iudaeorum, qui tritico mandatorum dei nutritus erat et debebat ei centenarium numerum, et coegit, ut de centum octoginta faceret, rec
Abbreviated transcription (Latin):
moritur due hereses
ex occasione huiis festi¬
diu̾so quidẽ errore s pari
imipietate blaphemãt.
marcion enũ qui instũ
dñi et creatorẽ legis fa¬
ennãgeliorũ et appłorũ
duos introduqit deos al¬
terũ instũ alterũ bonũ
Et ꝓuisto asserit millos
ũl pancos oppetisse mor
extitisse. Porro arrius
instũ ad xp̃m refert de
quo dictũ est. Dens indi¬
ciũ tuũ regida et insti¬
ciã tuã filior regis. Et¬
ip̃e dese in enuãgelio.

Expanded text:
mori. - Duae hereses ex occasione huius testidiuerso quidem errore, sed pari inpietate blasphemant. Marcion enim, qui iustum deum et creatorem legis faeuangeliorum et apostolorum, duos introducit deos: alterum iustum et alterum bonum. et pro iusto adserit uel nullos uel paucos obpetisse mortextitisse. porro Arrius iustum ad Christum refert, de quo dictum est: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis ipse de se in euangelio:
Abbreviated transcription (Latin):
menciã deleias anste¬
quod si quesieris qua¬
re uocet᷑ uillicus Iuiqui¬
tatis aulego que dei est
puquus erat uillicus
qui bene quidẽ offerebat
s nõ bene dundebat Cre¬
denus in pr̃em syfiliũ ꝙ¬
tem s sp̃m sctm necãs

Expanded text:
mentiam de legis austequodsi quaesieris, quare uocetur \'uilicus iniquitatis\' in lege, quae dei est: iniquus erat uilicus, qui bene quidem offerebat, sed non bene diuidebat credens in patre, sed filium ptem
Abbreviated transcription (Latin):
cebam᷑ Mãducemus
et bibamꝯ cras em̃
moueni quod si sub¬
qutranto lege q̃ docet
quid face̾ et ꝓhibet
quid fac̾e nõ debeamꝰ
uicio nr̃o et ancõtinẽ¬
cia feramnur contra
scita legalia iudet̾ lex
cansa ẽẽ pctĩ que dui
ꝓhibet concupistẽciã
quodãmodo eã ĩ flã¬
mare cognoscatur
secularis apud grecos
sentencia est quidquid
licet nmus defidera¬
tur ergo ecõtrario qͣd¬
quid nõ licet fomẽtũ
accipit defiderii Qude
et tullius deparricida¬
rũ supplicus. apud
athemenses solomem
scripsisse negat ne nõ
tam guibere ꝙͣ cõmo¬
nere. indet igitur
lex apud cõtẽptores
et legͥis q̾tepta calcã¬
ites iudetur ẽẽ occasio
quodinõ nuit fieri
ligat egos umeulis
mãdatoñt qui prius
absq lego peccantes
moisem data ẽ incel¬
ligentes uerui qr in
conse quentib scriptũ ẽ
lexdei et lexpatius atq
menbrorũ q̃ pugnat
adu̾sus legẽ mentis
nr̃e captinos nos ducit
tuor leges cõtra se di¬
cantes .iii. uno loco scrip¬

Expanded text:
cebamus: manducemus et bibamus; cras enim moriemur. quodsi subintrante lege. quae docet, quid facere, et prohibet, quid non facere debeamus, uitio nostro et incontinentia feramur contra scita legalia, uidetur lex causa esse peccati, quae, dum prohibet concupiscentiam, quodam modo eam inflammare cognoscitur. saecularis apud Graecos sententia est: quicquid licet, minus desideratur. ergo e contrario, quicquid non licet, fomentum accipit desiderii. unde et Tullius de parricidarum suppliciis apud Athenienses Solonem scripsisse negat, ne non tam prohibere quam commonere uideretur. igitur lex apud contemptores et legum praecepta calcantes uidetur esse occasio quod non uult fieri, ligat eos uinculis mandatorum, qui prius absque lege peccantes Moysen data est, intellegentes. uerum, quia in consequentibus scriptum est: \'lex dei et lex carnis atque membrorum, quae pugnat aduersum legem mentis nostrae et captiuos nos ducit tuor leges contra se dimicantes in uno loco scrip
Abbreviated transcription (Latin):
gandip̃ erit corã an¬
gel dei suꝑ. uno pc̃tõ¬
re peĩtenciã agente
Gerciã quo ꝑa bolami
tis egere cepisset et co¬
medere siliquas por
pitur ꝙ letari debu̾it
et gande qr frat eis
quortuꝯ fuerat et re¬
tus ẽ. has tres ꝑabo las
cõtra pħiseos et scri¬
bas locutus ẽ qui no¬
lebãt reciꝑe penitẽçiã
pct̃orũ et publicanorm̃¬
salutẽ dicebat añt in¬
quit et ad discipulos su¬
os haud dubiũ quim ꝑa¬
bolã sicut prius ad scri¬
bas et phariseos Qua
parabola ad clemenciã
discipulos ortaret᷑ et
aluis u̾bis diceret dimit¬
tite et diuuictetur. uobis
et ĩ oĩone dñca litera
fronte poscatis dumncti¬
te nobis debita nostra
sicut et nos dimitimꝰ
debitoribus nr̃is. Que
est ergo pabola ad clemẽ¬
ciã discipulos ꝓnocãtis.
homo quidã erat dines
quehẽbat inlicũ sine dis¬
pensatorẽ hoc ãt onro

Expanded text:
erit coram angelis dei super uno peccatore paenitentiam agente. tertiam quoque parabolam tis egere coepisset et comedere siliquas, porpitur, quod laetari debuerit et gaudere, quia frater eius mortuus fuerat et retus est. hcontra Pharisaeos, et Scribas locutus est, qui nolebant recipere poenitentiam peccatorum, et Publicanorsalutem. Dicebat autem, inquit, et ad discipulos suos , haud dubium, quin parabolam, sicut prius ad Scribas, et Pharisaeos: qua parabola ad clementiam discipulos hortaretur, et aliis uerbis diceret: dimittite et dimittetur uobis, ut in oratione dominica libera fronte poscatis: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. quae est ergo parabola ad clementiam discipulos prouocantis? homo quidam erat diues, qui habebat uilic u m siue dispensa
Abbreviated transcription (Latin):
licationẽ fode̾ nõ uale¬
o. mẽdicare. erubesco
scio quid faciã. ut qñ
sublata fu̾it amedis
pensatio suscipiãt me
in domos suas. uoca¬
uit itaq singulos
debitores dñisu et di¬
xit pͥmo. ꝙͣ tũ debes
dño m̃o qui dixit en
Centũ bates olei. Ait
illi. tolle cantõnẽ et
sedens cito scribe quin¬
quagĩta deinde ada¬
liũ locutus ẽ. Dn añt
quãtũ debes at illeres¬
pondit centũ coros
critici dicitq illiz tol¬
le cantõnẽ tnã et scri¬
te octogita et landaĩt
dñs nillicũsme dis

Expanded text:
ationem? Fodere non valeo, mendicare 865 erubesco. Scio quid faciam, ut quando sublata mihi fuerit dispensatio, suscipiant me in domos suas. Vocavit itaque singulos debitores domini sui, et dixit primo: Quantum debes Domino meo? Qui dixit ei: Centum batos olei. Ait illi: Tolle cautionem tuam, et sedens cito, scribe quinquaginta. Deinde ad alium locutus est: Tu autem quantum debes? At ille respondit: Centum coros tritici. Dixitque ei: Tolle cautionem tuam, et scribe octoginta. Et laudavit Dominus villicum
Abbreviated transcription (Latin):
samaritane seciptũ ẽ
Nõ en concunt᷑ sama¬
ritãi indeis. uidentes
pergẽ idest adhostes
suos quod audierãt
adiscipulis suis qui ad
parãdũ hospiciũ uene¬
rant iudeñ ẽẽ cognos¬
cũt et qͣi iudeũ atque
alienũ et eñ qui ad qn¬
mucos pergẽt suscige
noluerũt. ꝙͣiͣy et alia
erit nõ suscipi asama¬
ritis qr festinabat ire
supceptione samarita
et doctria gẽtis illius
passionis differret diẽ
ad quẽ. uen̾at sustien¬
creupide dicit et ĩ alio¬
loco. nõ uẽĩ nisi ado¬
dicẽs cĩtates samari¬
tanorũ nõ. Inerabitis
uolẽs tollere om̃ez oc
rent crucifixĩꝯ enin
et hostib inmuxerat
facies igitur eins e¬
Et idcirco muxͣ alt̾a
intelligẽtiã nõ rece¬
pñt eũ samaritam

Expanded text:
amaritanae scriptum est: non enim coutuntur Samaritani Iudaeis. uidentes pergere, id est ad hostes suos, quod audierant a discipulis eius, qui ad parandum hospitium uenerant, Iudaeum esse cognoscunt et quasi Iudaeum atque alienum et eum, qui ad inimicos pergeret, suscipere noluerunt. quamquam et alia erit non suscipi a Samaritis, quia festinabat ire susceptione Samaritica et doctrina gentis illius passionis differret diem, ad quam uenerat sustinendam. unde dicit et iueni nisi ad o: ciuitates Samaritanorum non intrabitis, uolens tollere omnem occrent: \'crucifiximus eum, et hostibus iunxerat'. facies igitur eius eet idcirco iuxta alteram intellegentiam non receperunt eum Samarit
Abbreviated transcription (Latin):
turaliter or q̃ le gisl
spuit faciũt isti legẽ
lex qui iudicãt opus
lecis scraptũ ĩ cordib
sius testĩoniũ p̾bẽte
illis conscĩa. Ista ley
que in corde scribit᷑
onis cõtinet natõneᷤ
et nullas hõsin est
qui hãc legẽ nesciat
unde oĩs mũdus sub
pcto et uniu̾si koĩes
ꝙuanicatores legis
sũt et adcirco anstũ
audiciũ dei est scribẽ¬
tis incorde hñam ge¬
neris. quod tibi fie¬
ri auolueris alt̾i ne
feceris quis emi ig¬
fieri. Si enĩ auala
esse miesciret quĩquã
sibi doleret illata ꝑ

Expanded text:
turaliter ea quae Legis sunt, faciunt: isti Legem lex, qui iudicant opus Legis scriptum in cordibus suis, testimonium perhibente illis conscientia. Ista lex quae in corde scribitur, omnes continet nationes, et nullus hominum est, qui hanc legem nesciat. Unde omnis mundus sub peccato, et universi homines praevaricatores legis sunt. Et idcirco justum judicium Dei est scribentis in corde humani generis: « Quod tibi fieri nolueris, alteri ne feceris . » Quis enim igfieri? Si enim mala esse nesciret, nunquam sibi doleret illata.
Abbreviated transcription (Latin):
tibus saluatori publi¬
cans et pc̃torib ut
audirent eñs murunu¬
rabant pħisei et scci¬
le dicẽtes. quarehit
pãores suscipit et co¬
medit cũ eis. qui lo¬
oniũ et uius ꝑdite q̃
innenta pastoris hñe¬
ris reportata est et cur
esset ꝓposita stati ĩ tulit
daco bobis Sic enit gan¬
dñĩ incelo suꝑ uno pet¬
catore peĩtenciã agen¬
te auagis ꝙ̃ suꝑ nonͣ

Expanded text:
blicanis, et peccatoribus, ut audirent eum, murmurabant Pharisaei et Scribae, dicentes: Quare iste peccatores suscipit, et comedit cum eis ? Qui loovium, et unius perditae, quae inventa pastoris humeris reportata est. Et cur esset 864 proposita, statim intulit: Dico vobis, sic erit gaudium in coelo super uno peccatore poenitentiam agent
Abbreviated transcription (Latin):
nõ recipent fuit dñi¬
ce nolũtatis demq
appłi inlege u̾sati ĩ
qua cñ iusticia no¬
nerãt oculũ poculo
deutẽ prodente ulsci¬
et imuitari heliã ad
cinꝯ nocẽ duas pen¬
checontadas militũ
igius assũpserat.
dicũtq ad dinĩ uis
dicemꝰ ut igins des¬
cendat de celo et cõsu¬
mat eos pultre ins
Inquiũt dicĩq ⁊ Icon
appłorũ sermo efficiẽ¬
ciam habeat uolũta¬
tis est dñn insi ẽĩ ille
uisserit frustra dicũt
app̃łi ut igius descen¬
dat super eos et quo¬
dã modo u̾bis aliis
hec loquũt. Di ad serui
helie quiuriamn ignis
descendit decelo et nõ
samaritas sed et nide¬
os cõsũpsit incẽdiũ
ꝙͣto magis ad cõtẽp¬
cum filii dei in impi¬
os samaritas d flãma
qui nõ ad iudicãdũ
ueu̾at sed ad saluõdũ
nõ in p̃tãte s ĩ hm̃ili¬
tate nõ in prĩs głĩa
s in hoĩs inlitate In¬
crepat eos quĩ nõ me¬

Expanded text:
uit dominicae uoluntatis. denique apostoli in lege uersati, in qua tantum iustitiam nouerant oculum pro oculo, dentem pro dente, ulciet imitari Heliam, ad cuius uocem duos pentecontarchas militum ignis absumpserat, dicuntque ad dominum: uis dicimus, ut ignis descendat de caelo et consumat eos? pulchre uis, inquiunt, dicimus; nam apostolorum sermo efficientiam habeat, uoluntatis est domini. nisi enim ille iusserit, frustra dicunt apostoli, ut ignis descendat super eos, et quodam modo uerbis aliis hoc loquuntur: \'si ad serui Heliae iniuriam ignis descendit de caelo et non Samaritas, sed ludaeos consumpsit incendium, quanto magis ad contemptum filii dei in inpios Samaritas debet flamma qui non ad iudicandum uenerat, sed ad saluandum, non in potestate, sed in humilitate, non in patris gloria, sed in hominis uilitate, increpat eos, qu
Abbreviated transcription (Latin):
edificare tẽplũ. Bespõde¬
rũt iudei nõ licz nobis
et nõb edificare domũ
nria phisei exprobrãt¬
duiii. ⁊ iõne demonium
hs̃ et samaritanꝯ es
Et in parabola de ihrłm
desceudentis ierico sama¬

Expanded text:
Templum, responderunt Judaei: Non licet nobis et vobis aedificare domum juria Pharisaei exprobrabDomino: Nonne daemonium habes, et Samaritanus es? . Et in parabola de Jerusalem descendentis Jericho, Sama
Abbreviated transcription (Latin):
steterit in loco sancto
quod quidẽ auxta lic¬
terã deaduẽtu anci¬
xp̃i predicari nulli
is magnitudo con¬
pellit fugere et gra¬
nes uteri ꝑnuli q
lactentes fugã retar¬
dant licet quidam
titi et nespasiam ad¬
nersus iudeos et pre¬
cipne ihrłm obsidio¬
nemu pugnapn que
significare uelint
iremem quoq et sab
batũ fic int̾pretãtur
ne eo tp̃re fugẽ cõpel¬
laut᷑ qñ duricia frigo¬
ris in agris et ĩ deser¬
tis locis fugiẽtes late̾
nõ patit᷑ et obẜnatio
sab̃bi aut p̾naricato¬
res facit si fugiãt aut
hostiũ gladus subia¬
cere sisabbi ocium et

Expanded text:
steterit in loco sancto. quod quidem iuxta litteram de aduentu antichristi praedicari nulli is magnitudo conpellit fugere et graues uteri paruulique lactantes fugam retardant, licet quidam Titi et Uespasiani aduersus Iudaeos et praecipue Hierusalem obsidionem pugnamque significari uelint. hiemem batum sic interpretantur, ne eo tempore fugere compellantur, quando duritia frigoris in agris et in desertis locis fugientes latere non patitur, et observatio sabbati, aut praevaricatores facit, si fugiunt, aut hostium gladiis subjacere, si sabbati otium et
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis erit idest ĩ spña¬
in ꝑuo ẽ ut nõ det frĩ¬
bus ad utendũ ꝙ adeo
pro omub ẽ creatum
iste et in spũ ali pec¬
cuma diidenda In¬
iquus erit ut nõ pio¬
neccessitate sed pro ꝑsonis
pensetis ueras eteruas¬
q dinicias doctrĩẽ dei quis
unde corripit auariciã
et dicit eñ qui amat
peccinam deu amare nõ
posse. Igritur et appłi si

Expanded text:
fidelis erit, id est in spiritafidelis erit, id est in spiritainiquus est, ut non det fratribus ad utendum, quod a deo pro omnibus est creatum, iste et in spiritali pecunia diuidenda iniquus erit, ut non pronecessitate, sed pro personis pensetis, ueras aeternasque diuitias doctrinae dei quis ?\' unde corripit auaritiam et dicit eum, qui amat pecuniam, deum amare non posse. igitur et apostolis, si
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ smullitudinẽ que
ab eo nocat᷑ ꝙ alteri.
assimillat᷑ quasi uni¬
bra prenieũ n̾etatis
ẽ. Si ergo dispẽsator
iuiqui mãmone dñi
noce laudat᷑ qd̾ de re
iniqua sibi ousticiã
pierararit et passus
dispendiũ dñs landat
dispensatoris prudẽcia
quod adu̾sus dñm qͥd
fraudulent̾ sed ꝓse prui¬
deuter egerit quanto
magis xpñs qui nul¬
lũ dãpiũ sustin̾e potest
et pronus est ad clemẽ¬
ciã landanit discipu¬
los suos si in eos qui
cordes fuerĩt deique
post parabolã intulit
Ot ego. robis dico faci¬
te rob amicos de Iniquo
mãauona nõ hebreoꝵ
s sirorum lĩgna dini¬
cie nuĩcupãtur ꝙ de In¬
iquitate collecte fint
Si ergo imquitas bñ
dispensata uertitur ĩ
iusticia quãto magis
dĩnus ẜmo in quo nul¬
la ẽ iiquitas qui a
postolis creditꝰ est, si
bene funit dispẽsatꝰ. dis¬
pensatores suos leua¬
bit in celũ denam ob
rem sequit᷑ qui fidelis
est in mĩmo hoc ẽ in
carnalib et ĩ multis

Expanded text:
nem, quae ab eo vocatur quod alteri assimilatur, et quasi umbra praevium veritatis est. Si ergo dispensator iniqui mamonae, Domini voce laudatur, quod de re iniqua sibi justitiam praepararit: et passus dispendia Dominus, laudat dispensatoris prudentiam, quod adversus Dominum quidem fraudulenter, sed pro se prudenter egerit: quanto magis Christus qui nullum damnum sustinere potest, et pronus est ad clementiam, laudabit discipulos suos, si in eos qui cordes fuerint? Denique post parabolam intulit: Et ego vobis dico, facite vobis amicos de iniquo em mamona non Hebraeorum, sed Syrorum lingua diuitiae nuncupantur, quod de iniquitate collectae sint. si ergo iniquitas bene dispensata uertitur in iustitiam, quanto magis sermo diuinus, in quo nulla est iniquitas, qui et apostolis creditus est, si bene fuerit dispensatus, dispensatores suos leuabit in caelum! quam ob rem sequitur: qui fidelis est in minimo, hoc est in carnalibus, et multis
Abbreviated transcription (Latin):
dñe concepunꝰ et par¬
turntimꝰ et peperinius
sp̃m salutis tue ꝙͣ fecisti
suꝑ terrã sicut enũ̃ sennã
panlatim formãt᷑ ĩ nte¬
ris et tã duu nõ reputã
homicidiũ donec elemẽ¬
ta cõfusa suas ymagi¬
nes menbra que susci¬
piãt ita sensus ratõne
conceptus nisi in oꝑa
prorupit adhuc uentre
retĩẽtur et cito abortiuo
perit Sũ inderit ab hõi¬
nationẽ desolatõis stã¬
tẽ in eccła et sathauã
trãffigurari in ãgelũ
lucis Et deistius modi
paulus fidelib loquit᷑
dicens filioli men quos
formetur in uobis has
ego reor mxta msti¬
cos intellectus esse mł¬
ieres de quib idẽ appłs
scribit Mulier seducta
in transgretõne facta
est saluabit᷑ añt ꝑ fili¬
orũ generationẽ si ꝑ¬
manserunt in fide et
caritate et sanctitate

Expanded text:
oncepimus et parturiuimus et peperimus, spiritum salutis tuae fecimus super terram. sicuti enim semina paulatim formantur in uteris et tam diu non reputatur homicidium, donec elementa confusa suas imagines membraque suscipiant, ita sensus ratione conceptus, nisi in opera proruperit, adhuc uentre retinetur et cito abortio perit, cum uiderit abominationem desolationis stantem in ecclesia et satanan transfigurari in angelum lucis et de istius modi Paulus foetibus loquitur dicens: filioli mei, quos formetur in uobis. has ergo reor iuxta mysticos intellectus esse mulieres, de quibus idem apostolus scribit: mulier seducta in transgressione facta est; saluabitur autem per filiorum generationem, si permanserint in fide et caritate et sa
Abbreviated transcription (Latin):
gu̾alit̾ neccesse ẽ que
gen̾ata sũt cresc̾o et
piiuũ acciꝑe lac iiifã¬
cie donec ꝑueĩat ad so¬
lidũ cibũ et ad maturã¬
etatem plenitudĩs xp̃i¬
om̃is enĩ qui lacte ali¬
tur imperitus est in
rõne iusticie ꝑuulus
eñĩ est hee itgit᷑ aĩe
que u̾edum pepererũt
sine que nedñ potu¬
erũt ea q̃ gu̾ata sũt
alere cũi uiderunt ser¬
monẽ hereticũ stãtẽ
in eccl̃a cito scãdalizã

Expanded text:
ecesse est, quae generata sunt, crescere et primum accipere lac infantiae, donec perueniant ad solidum cibum et ad maturam aetatem plenitudinis Christi.omnis enim, qui lacte alitur, inperitus est in ratione iustitiae; paruulus enim est. hae igitur animae, quae necdum pepererunt siue quae necdum potuerunt ea, quae generata sunt, alere, cum uiderint sermonem hereticum stantem in e
Abbreviated transcription (Latin):
ihiłm offirmatione
eñĩ et fortitudĩe opus
ẽ ad passionẽ sponte
properantis. sonde et
ezechieli cui dix̾at ds̃.
fili homis in medio
scorpionrẽ tu habitas
in inquit faciẽ tuã
et dedi faciẽ tuã eream
et froutẽ tuã ferream
ut si forcitã furrexisset
cõtra eñ malens uni¬
uerse t̾re quasi incude
durissĩa resisteret mal¬
leum q cõtereret de quo
scriptũ est qũodo cõfrac¬
tus ẽ. et contrictꝰ mal¬
leus umu̾se t̾re et mi¬
fit nũcios idest ang̃lõs
aute faciẽ suã instiem
enĩ erat ut dei filio au¬
geli muĩstrarẽt. Sinue
angelos appłos rocat
qui a et ioħes p̾cur sor
dñn ãgelus appellatꝰ ẽ.
dũq ingressi ẽẽnt ui¬
cũ samarie ut prepa¬
rarẽt ei nõ susceꝑunt
eñ qr facies eius erat
uadens in Ihrđm. hosti¬
li int̾ se samaritam ato
idei discordãt odio et
cũ oñis oderint gẽtes
ꝓprio contca se furore
bachãtur dũ utriq de
legis possessione cõten¬
dũt et incm̃ se mutuo

Expanded text:
« Obfirmatione enim et fortitudine opus est ad passionem sponte properanti. Unde et Ezechieli, cui dixerat Deus: Fili hominis, in medio scorpionum tu habitas, inquit faciem tuam. Et dedi faciem tuam aeneam, et frontem tuam ferream, ut, si forsitan surrexisset contra eum malleus uniuersae terrae, quasi incude durissima resisteret malleumque contereret, de quo scriptum est: quomodo confractus est et contritus malleus uniuersae terrae? etmisit nuntios, id est angelos, ante faciem suam. iustum enim erat, ut dei filio angeli ministrarent; siue angelos apostolos uocat, quia et Iohannes, praecursor domini, angelus appellatus est. cumque ingressi essent uicum Samariae, ut praepararent ei, non susceperunt illum, quia facies eius erat uadens in Hierusalem. hostili inter se Samaritani atque Iudaei discordant odio et, cum omnes oderint gentes, proprio contra se furore bacchantur, dum utrique de legis possessione contendunt et in tantum se mutuo
Abbreviated transcription (Latin):
nũciabat dequo ĩ pral¬
nus legĩꝰ. dens indi¬
ciũ tnũ regida et insti¬
ciã tuã filio iegis. Qui
et ip̃e ip̃e loquit in eu¬
nãgelio nõ enĩ p̃r In¬
dicat quẽꝙͣ s om̃e qu¬
diciũ dedit filio. Non
contendit sic̃ agnꝯ duc¬
contẽdet ĩ subuersione
andienciũ neq clama¬
bit ixͣ illud ꝙ panlus
scribit. Sns clamor et
ira et amaritudo anffe¬
ratur anobis non cla¬
mabit quia ĩsrł nõ fecit
iudiciũ s clamorẽs neq
audiet quisꝙͣ in placeis
siue foris nocẽ enis Sĩs
enĩ głia filie regis ab
intus Et arta et angus¬
ta ma ẽ q̃ ducit ad ui¬
tã. unde .iii plateis nox
illius nõ audit᷑ ĩ quib
cõfident̾. agit sapĩa
nõ ingrediẽs s argues
atq cõdẽpnas unde et

Expanded text:
nuntiabit, de quo et in psalmis legimus: deus, iudicium tuum regi da et iustitiam tuam filio regis. qui et ipse loquitur in euangelio: non enim pater iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio. non contendet sicut agnus duccontendet in subuersione audientium. neque clamabit iuxta ilscribit: omnis clamor et ira et amaritudo auferatur a uobis. non clam a b i t, quia Israhel non fecit iudicium, sed clamorem. neque audiet quisquam in plateis siue foris uocem eius. omnis enim gloria filiae regis ab intus et arta et angusta uia est, quae ducit ad uitam. unde in plateis uox illius non audietur, in quibus confidenter agit sapientia non ingrediens, sed arguens atque c
Abbreviated transcription (Latin):
gelio miuꝰ ẽ spler¬
debit et nõ cassabit᷑
douec ponat in terra
iudiciũ uidetur n
accidisse primi scrip¬
toris errore legẽs su¬
periorem sentenciã
in u̾to iudicii esse fi¬
intoni putaunit infe¬
rioris sentencie ult̃m
uerbũ esse iudicui
Et panca u̾ba que ĩ
medio hoc ẽ inter In
misit rursum q quod
apud hebreos legitur
et in lege ens sꝑabũt¬
insule nicħus sensũ
pocius quã u̾ba inter¬
pietans prolege et
insulis nomẽ posint
et gñs Et hoc nõ solũ
in pñti loco sed ubicũ¬
que deneteri testamnẽ¬
to enuãgeliste et appłi
testĩomia ꝓtulerunt
diligencius obẜnãdũ
est aion eos u̾ba secu
pant hebreñ sensum
hebreis expiessisse ser¬
mombus Puer mmit᷑
dei oĩpotentis mxͣ dis¬
pensatõnẽ carnis assĩp¬
te quos ad nos mmictit᷑
saluator ẽ appellatus
Ad quẽ et in alio loco
dicit pr̃. Magnũ tͥ est
uotari puerie meum
ut cõgreges tribꝰ ia¬
cob hic ẽ somea sorech
que interp̾tatur electa.

Expanded text:
gelio minus est: splendebit et non quassabitur, donec ponat super terram iudicium, uidetur mihi accidisse primi scriptoris errore, qui legens superiorem sententiam in uerbo iudicii esse finitam putauit inferioris sententiae ultimum uerbum esse \'iudicium\' et pauca uerba, quae in medio, hoc emisit. rursumque, quod apud Hebraeos legitur: et in lege eius sperabuntinsulae, Mattheus sensum potius quam uerba interpretans pro lege et insulis nomen posuit et gentes. et hoc non solum in praesenti loco, sed, ubicumque de ueteri instrumento euangelistae et apostoli testimonia protulerunt, diligentius obseruandum est non eos uerba secutpant, Hebraeum sensum suis expressisse sermonibus. puer igitur dei omnipotentis iuxta dispensationem carnis adsumptae, qua ad nos mittitur, saluator est appellatus. ad quem et in alio loco dicit pater: m agnum tibi est uocari i puerum meum, ut congreges tribus Iacob. hic est uinea Sorech, quae interpretatur\'electa\',
Abbreviated transcription (Latin):
spoliet pͥncipatus et
ptates et triũphet.
eas ligno. uude et in
incipũ eorũ qui in
dño creditiri ẽrant
et secũ illo crutifixuri
simon qrenens por¬
alios ennãgelistas
prior ip̃e portaĩt ¶
Qiad mult signifi¬
care ꝙ in eodẽ matho
scriptũ ẽi ue pregnã¬
tibus et mictriẽtibꝰ

Expanded text:
spoliet principatus et potestates et triumphet eas in ligno. unde et in in typum eorum, qui in domino credituri erant et se cum illo crucifixuri, Simon Cyrenaeus poralios euangelistas prior ipse portauit. Quid uult significare, quod in eodem Mattheo scriptum est: uae praegnantibus et nutrientib
Abbreviated transcription (Latin):
educetr indiciũ nõ erit
cristis neq turbulẽtꝰ
douec ponat incarra
indiciũ et legẽienis
insule expectabũt crx
quo apparet matheũ
enuãgelistã nõ ne¬
teris incer̾tatõnis
ancͣte constr letũ di¬
misisse hebrarcã ne¬
ritatẽ s quasi hebreũ
ex hebreis et an dñi
lege doctissimũ gen¬
tibus ꝓtulisss q̃in he¬
breo legerat Di em̃
sic accipiendñ ẽ̃. lxx ͭ¬

Expanded text:
erit tristis neque turbulentus, donec ponat in terra iudicium; et legem eius insulae expectabunt. ex quo apparet Mattheum euangelistam non ueteris interpretationis auctoritate constrictum dimisisse Hebraicam ueritatem, sed quasi Hebraeum ex Hebraeis et in domini lege doctissimum ea gentibus protulisse, quae in Hebraeo legerat. si enim sic accipiendum est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
mxta lxxͣ interpretes
cheodosion uquil sima¬
chs q cousenciũt. dic
ergo dequatuor ennã¬
gelistis solus ntħus
posunt ⁊hñs añt sciens
recescit inde et secuti
sũt eñ młti et curait
eos om̃is et p̾cepis eis

Expanded text:
ptuaginta interpretes Theodotio, Aquila Symmachusque consentiunt. sic ergo de quattuor euangelistis solus Mattheus posuit: Iesus autem sciens recessit inde et secuti sunt eum multi et curauit eos omnes et praecepi
Abbreviated transcription (Latin):
fimis et legis s ille
qui ioħus testĩomo.
predicatus est / Ioħes
quodlin malachia
nẽs in heremo ut he¬
lias ꝑsecutionẽ passꝰ
ebherodiade ut ille
sustimat a. iez abel
ut quodo helias scdi
in carne deñ sallato¬
rẽ nõ folũ. in he̾mo
s in inatris pit̾o saltu
et exulcatione corpo¬
ris nĩciarit ¶ Quid
signuficet quod ĩ ma¬
theo scriptũ est armi¬
diuẽ quassatã nõ con

Expanded text:
finis et legis, sed ille, qui Iohannis testimonio praedicatus est. Iohannes quod in Malachia uens in heremo ut Helias, persecutionem passus ab Herodiade, ut ille sustinuit ab Iezabel, ut, quomodo Helias secunin carne dominum saluatorem non solum in heremo, sed et in matris utero saltu et exultatione corporis nuntiarit. Quid significet, quod in Mattheo scriptum est: harundinem qu as s at am no
Abbreviated transcription (Latin):
taturi loicra et głiam
querit huanã ut ꝑ
głiam nascãt᷑ conpẽ¬
dia asserit eñ camel¬
lorũ miestiũ pillis nul¬
li posse adubatõni sub¬
cumbete ut qui locus¬
tis nescit᷑ acmelle
siluestri opes non
qu̾ererrigidã qyet
austerami ntã aulas
intare palacii quas
querũt quibisso et
serico et mollib nes¬
nõ solũ aphetaer qui
soleat mentura pre¬
dicare s plus esse ꝙͣ¬

Expanded text:
r lucra et gloriam quaerit humanam, ut per gloriam nascantur conpendia, adserit eum camelorum uestitum pilis nulli posse adulationi succumbere et, qui lucustis uescitur ac melle siluestri, opes non quaerere rigidamque et austeram uitam aulas uitare palatii, quas quaerunt, qui bysso et serico et mollibus uesnon solum prophetam, qui soleat uentura praedic
Abbreviated transcription (Latin):
aũt tui nõ ieniuant
Et ad ioħem magist̃
citi tu prebuisto testio¬
uiũ mxͣ iordanẽ. ecce
discipuli eis bapti¬
zant et plures uemiũt
ad oñ. quo dicto liuorẽ
significãt de signorũ
magintudĩe et Imu¬
die mordacitate ne¬
mẽtẽ cun baptizatus
aohe ip̃e andeat bap¬
tizare et mułto ãplior¬
ad cñ turba cõcurrat
ꝙͣ prius neuerat ad
iohem et ne forcitan
pleb nesciens hoc dic¬
to iohi sucegillane
arbitraretłir ã illius
landes perorat et ce¬
pit de iõħe. ad turbas
dice̾ circinustantes
quid existis ĩ desorto¬
ind̾e hoĩem mollib
nestitũ et relͣ dims
dictu hic sensus estꝭ
anẽquid ad hoq existis
in he̾mũ at iuderetis
hoĩem instar arũdĩs
uentorũ flatu ĩpartes
uarias inclinari ut
quẽ angen landau̾at
de eo mũt dubitet et
dequo prius dixerat
t̾roget utrũ ip̃e an
alius sicqui iu reu̾it
nel srenturs sit et qr¬

Expanded text:
i non ieiunant ? et ad Iohannem: magister, cui tu praebuisti testimonium iuxta Iordanen, ecce discipuli eius baptizant et plures ueniunt ad e u m. quo dicto liuorem significant de signorum magnitudine et inuidiae mordacitate uenientem, cur baptizatus a Iohanne ipse audeat baptizare et multo ampliorad eum turba concurrat, quam prius uenerat ad Iohannem. et ne forsitan plebs nesciens hoc dicto Iohannem suggillari arbitraretur, in illius laudes perorat et coepit de Iohanne ad turbas dicere circumstantes: quid existis ad desertidere? hominem mollibus uestitum? et reliqua. cuius dicti hic sensus est: numquid ad hoc existis in heremum, ut uideretis hominem instar harundinis uentorum flatu in partes uarias inclinari? ut, quem ante laudauerat, de eo nunc dubitet et, de quo prius dixerat: nterroget, utrum ipse an alius sit, qui uel uenerit uel uenturus sit. et q
Abbreviated transcription (Latin):
tere captĩtatẽ et solu̾e
eos qui ĩ unicłis tene¬
bantur Omꝰ sciscita¬
tionẽ dñs Incelligẽs
ne respondit. Et iohĩ
cecos ñbulare claudos
leprosos mũdari surdos
andire mortuos surg̾e
et quod his mains ẽ
panpes ennãgeliza¬
re panpes nl hũclita¬
te nel diuicũs ut nul¬
.la auter panꝑẽ dunitẽ

Expanded text:
oluere eos, qui in uinculis tenebantur. cuius sciscitationem dominus intellegens ne respondit et Iohanni caecos, ambulare claudos, leprosos mundari, surdos audire, mortuos surgere et — quod his maius est — pauperes euangelizari, pauperes uel humilitate uel diuitiis, ut nulla inter pauperem diuite
Abbreviated transcription (Latin):
priilegñ nt cui di¬
xerat ate debeo bap¬
tizari ip̃e eñ baptiza¬
maiori s obediencia
discipuli actĩore ser¬
tos miłierũ mullim
asserat iohe surre¬
xisse maiorẽ sed qui
deuirgĩe natus est
maiorẽ esse ꝯmenio¬
rat sans om̃ez ange¬
lũ quim celis mniui¬
iuꝯ ẽ on t̾ris cunctos
hor̃es. au terre nos
et nõ qugeli tn nos
sicut quidã stercẽtes
granissimo soporez¬
sompinant nec suf¬
ficit hoc ĩ poħĩs lau¬
dibus iusi ip̃e predi¬
cans baptisiũ pem¬
tencie prius dixisse re¬
feratur penitenciam
agite appinquabit
enĩ ub regnũ celoꝵ
unde adiebus p̾dica¬
tionis eius regii
celorũ unm patitur
ut qui homo natus
ẽ angelũ eẽ deside̾t¬

Expanded text:
 cui dixerat: ego a te debeo baptizari, ipse eum baptizamaioris, sed oboedientia discipuli ac timore sertos mulierum nullum adserat lohanne surrexisse maiorem, se, qui de uirgine procreatus est, maiorem esse commemorat siue omnem angelum, qui in caelis minimus est, in terris cunctos homines anteire. nos et non angeli in nos, sicut quidam stertentes sopore grauissimo somniant. nec sufficit hoc in Iohannis laudibus, nisi ipse praedicans baptismum paenitentiae primus dixisse referatur: paenitentiam agite, adpropinquauit enim regnum caelorum. unde a diebus praedicationis eius regnum caelorum uim patitur, ut, qui homo natus est, angelus esse desider
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ parimiẽte cõgrnere,
mmnus est ten̾e sacerdociũ
quos in latinũ de hebreo
ẜuone uerti si legeris
et delectari te hoc ope cõ¬
perero ꝓnocãb nos eciã
cetera clansa armario
nõ ten̾e Erãstuli iuper
iob in lĩguã nr̃a cinꝰ
exẽplar a sancta marcel¬
la cõsobrina tua poteris
mutuare lege endẽ gre¬
cũ et latinũ et ueterẽ edi¬
cionẽ nr̃e trãslationi
cõpara et liquido pernide¬
bis ꝙͣtũ discet ĩter u̾ta¬
dominomn samuelẽ quo
et malachin idest qua¬
tuor regũ libros q̃ si legẽ
nolius probabis quãte
dificultatis sit dumiã
scriptirã et maxĩe apħas
intelligẽ et interpretũ
nicio q̃ apud suos puris¬
simo cursu orõĩs labũt᷑
apud nos scatere incus
porro eloquẽtiã quam
ꝓ xp̃o in cicerone cotẽp¬
ius ĩ ꝑmilis ne requi¬
ras eccłiastica interp̃¬
tatio eciã si ht̃ eloqun
uenustatẽ dissimlare
eã deb et fugere nt nõ

Expanded text:
tem pari mente congruere. tem pari mente congruere. minus est tenere sacerdotium ophetarum, quos in Latinum de Hebraeo sermone uerti, si legeris et delectari te hoc opere conperero, prouocabis nos etiam cetera clausa armario non tenere. transtuli nuper Iob in linguam nostram; cuius exemplar a sancta Marcella, consobrina tua, poteris mutuari. lege eundem Graecum et Latinum et ueterem editionem nostrae translationi conpara, et liquido peruidebis, quantum distet inter ueritaDomnioni, Samuhelem quoque et Malachim, id est quattuor Regum libros.. quae si legere uolueris, probabis, quantae difficultatis sit diuinam scripturam et maxime prophetas intellegere, et interpretum uitio, quae apud suos purissimo cursu orationis labuntur, apud nos scatere uitiis. porro eloquentiam, quam pro Christo in Cicerone contemnis, in paruulis ne requiras. ecclesiastica interpretatio, etiam si habet eloquii uenustatem, dissimulare eam debet et fugere, ut non
Abbreviated transcription (Latin):
aut ip̃e ꝓnob ceteris
de uirgĩtate et impcus
disputat alit̾ disserere
ꝯpellis Nec hoc dico
quo te ad scribendum
ꝓnocẽ cimus in sacris
licteris studiũ p̃fero
sed ut alios qui nos
lacerant hoc fac̾e con¬
pellas. Norũt licteras
indentur scioli possunt
me nõ rep̾hendere sed
docere. Si aliquid scrip
uidebis me ꝓpt̾ calñp¬
niã declinãdã multo
plus ꝙͣ ille noluit in
maritos fuisse clemẽtẽ
Origenes dioisins pie¬
rius ensebins cesarien¬
sis didimus appolinatis
latissime hãc epłõm
interp̾tati sñt quorũ
pierius cũ sensum appł.
uentilaret atq disseret
et ꝓposnisset illud expo¬
uere uolo añt om̃s esse
sicut me ip̃m adiecit
ꝙ hic pcm meũ ẽ que
duricia uiiu̾sa que
scripsi huic sententie
compartita lenissima
sũt rienolue oñn ques
supͣ memoram cõmẽ¬
tarios et eccłiarũ bi¬
bliothecis fruere et ma¬
gis concito gradu ad
optata ceptaq ꝑueĩes
te studia cõcitata. Andio
pontificis et ppłi nolũta¬

Expanded text:
aut ipse pro nobis ceteris de uirginitate et nuptiis disputat, aliter disserere conpelleris. Nec hoc dico, quo te ad scribendum prouocem, cuius in sacris litteris studium prae me fero, sed ut alios, qui nos lacerant, hoc facere conpellas. norunt litteras, uidentur sibi scioli: possunt me non reprehendere, sed docere. si aliquid scripsuidebis me propter calumniam declinandam multo plus, quam ille uoluit, in maritos fuisse clementem. Origenes, Dionysius, Pierius, Eusebius Caesariensis, Didymus, Apollinaris latissime hanc epistulam interpretati sunt; quorum Pierius, cum sensum apostoli uentilaret atque dissereret et proposuissetillud exponere: uolo autem omnes esse sicut me ipsum, adiecit hic peccatum meum, quae duritia? uniuersa, quae scripsi, huic sententiae couparata lenissima sunt. reuolue omnium, quos supra memoraui, commentarios et ecclesiarum bibliothecis fruere, et magis concito gradu ad optata coeptaque peruenies. bis studia concitata, audio pontificis et populi uolunta
Abbreviated transcription (Latin):
p̃iam interdũ pu¬
doris est eciã apud
amitos tacere et hñili¬
tatẽ suã magis silẽtio
consolari. ꝙͣ. retractãdo
ueteres auneicias ãbi¬
cionis cruen incurere
ꝙͣ duu taciusti tacui nec
expostulare umiꝙͣ suꝑ
hac re nolinit ne non
amicũ qu̾ere s pociorẽ
niderer expetere Nñt
aũt prouocatus õftot
tam rescribere ꝙͣ scribẽ
ut et n̾ecũde huc usq
tacisse et uerecũdins
loqui cepisse cognoscat
de opusculis meis cõti
iominanũ ꝙ et prudẽ¬
ter et amanter feceris
exemplaria sub trahẽ¬
do optĩe nom sed nichil
profuit ista diligẽcia
cũ aliquanti ex urbe
uenientes michreadẽ
lactitarent que sers¬
me excepisse referebãt
libri fuerãt diuulga¬
ti Et ut ip̃e legistiz
nescit nox anissa reuer¬
ti. Non sũ tante fellici¬
tatis quãti pleriq huiꝰ
tp̃ris tractatores ut mu¬
gas. meas qñ uoluerĩ
emendare possim statĩ
ut aliquid scripsero aut
amatores mei ant in¬
iudi diuerso quidẽ scu¬
dio s pari certamine

Expanded text:
i interdum pudoris est etiam apud amicos tacere et humilitatem suam magis silentio consolari quam retractando ueteres amicitias ambitionis crimen incurrere. quamdiu tacuisti, tacui nec expostulare umquam super hac re uolui, ne non amicum quaerere, sed potentiorem uiderer expetere. nunc autem prouocatus officiot non tam rescribere quam scribere, ut et uerecunde hucusque tacuisse et uerecundius loqui coepisse cognoscar. De opusculis meis contra Iouinianum quod et prudenter et amanter feceris exemplaria subtrahendo, optime noui. sed nihil profuit ista diligentia, cum aliquanti ex urbe uenientes mihi eadem lectitarint, quae se Romae excepisse referebant. libri fuerant diuulgati et, ut ipse legisti, nescit uox missa reuerti. non sum tantae felicitatis, quantae plerique huius temporis tractatores, ut nugas meas, quando uoluerim, emendare possim. statim ut aliquid scripsero, aut amatores mei aut inuidi diuerso quidem studio, sed pari certamine
Abbreviated transcription (Latin):
ba etoris cansa mani¬
festa ẽ hoc eodem. bocabu¬
lo. et hisdem lrĩs scriptũ in¬
nemo prem abrahã qui i
supͣdicto apocrifo geneseos
ris nł depulsoris sortitus ẽ
thare et nolucres celi que
iuxta mã satum triticum
denorare festinãt soliciti
ꝓhibeamus uã et abrahã
prĩarches ntipo ifraelis et¬
hostiũ dunisa menbra saca¬
ficii auolucribus nõ funt
denoiari et cotemptorem
oculũ effõdiũt corm decon¬
nallibus uerusq moyses
et helyas ducit ethiopis¬
sam et acorins pascitur
di hũeris panorẽ solicitus
eus, di solicitus fueris leo
in canlas oniun tuarmii
introne nõ potenit. Ce nod
nel ad p̾positos eccłiarũ nł
ad custodiã refer aĩe tne.

Expanded text:
s causa manifesta est. hoc eodem uocabulo et isdem litteris scriptum inuenio patrem Abraham, qui in supra dicto apocrypho Geneseos ris uel depulsoris sortitus est Thare et uolucres caeli, quae iuxta uiam satum triticum deuorare festinant, solliciti prohibeamus. nam et Abraham patriarches in typo Israhelis hostiarum diuisit membra sacrificiaque a uolucribus non sinit deuorari; et contemptorem oculum effodiunt corui de conuallibus; uerusque Moyses et Helias ducit Aethiopissam et a coruis pascitur. si habueris pauorem, sollicitus eris; si sollicitus fueris, leo in caulas ouium tuarum introire non poterit. quod uel ad praepositos ecclesiarum uel ad custodiam refer a