comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
im quid hic fticio non apparuit desiderare in patriamori Audiui &zam
postea: quod icm cumostiis essemus cumquibus dam amicis meis mader fidu¬
cia conlo quebatur quodam die: de contemtu uitehuius & bono mortis ubi ip¬
se non ad erãillis que stupentibus uirtutem feminae. quãtudederas ei
queerentibus que utrum non formidar& tam loge a suaciuitate coꝵpus re lm¬
que re nibilin qͥ longe ẽdõ nequetimendũ est ncille non agnoscat in finem sdi
Nnderesuscit&: Ergo dienono aegritudinis suae quinqua gesi mo & sexto anno
cucuis sicer eesimo & tertio aetatis ineae animailla religiosc & piacorpore solu¬
na est prae mebam oculos eius & confluebat in in prte cordiamea i esttitu domcg¬
neb autrans fluebat in larrimas. Ibi demque oculime uiolento animiimperio re¬
sorbebant fontem suum usque ad siccitatem. Et intaliluctamine ualdemihierat

Expanded text:
"iam quid hic facio?" non apparuit desiderare in patria mori. audiui etiam "iam quid hic facio?" non apparuit desiderare in patria mori. audiui etiam postea, quod iam, cum Ostiis essemus, cum quibusdam amicis meis materna fiducia conloquebatur quodam die de contemtu uitae huius et bono mortis, ubi ipse non aderam, illisque stupentibus uirtutem feminae — quoniam tu dederas ei — quaerentibusque, utrum non formidaret tam longe a sua ciuitate corpus relinquere: "nihil" inquit "longe est deo, neque timendum est, ne ille non agnoscat in fine saeculi, unde me resuscitet". ergo die nono aegritudinis suae, quinquagensimo et sexto anno aetatis suae, tricensimo et tertio aetatis meae, anima illa religiosa et pia corpore soluta est. Premebam oculos eius, et confluebat in praecordia mea maestitudo ingens et transfluebat in lacrimas, ibidemque oculi mei uiolento animi imperio resorbebant fontem suum usque ad siccitatem, et in tali luctamine ualde male mih
Abbreviated transcription (Latin):
uos eius curt conturb&: tantum illuduos rogo ut addñi altare memineres¬
us cubi fuerit son furiqu: hianc sententiam uerbis quib potertoco nians dons¬
sr qonti cuit: & in grues cente morbo ex ereebatun e pouero cogitans dono
atiss imussibi los pareur muitis in cordla fi delium tucrum &et p̃rouemi pn
inde frugos ad mirabiles: qudebam & grcitias tibi gebam : recolens quod no¬
ueram quantacura semꝑ aestu ass& desepulchro: quod sibi prouiderat.
et prueparauerat iuxta corpus uiri sui: Quia enim ualde concorditeruree¬
rant id &iam uolebat ut est animus huma nus minus capaxdiuinorum ad¬
ungiadillam felicitatem : & commemorturi ab omnibus concessum sibi esse post
irans marinam pere grinationem ut coniunta terra amborum coniugum.
ierra tegeretur : quando autem ista in anitas plenitud ineboni tatis tuae coe¬
peratin eius corde non esse : nesciebam & laetabar admirans quod sic mihi
apparuiss& quam quam & illo sermone nostro ad fenes tramcum dixit

Expanded text:
vos ejus cura conturbet; tantum illud vos rogo, ut admei, ubiubi fueritis". cumque hanc sententiam uerbis quibus poterat explicasset, conticuit et ingrauescente morbo exercebatur. Ego uero cogitans dona tua, deus inuisibilis, quae immittis in corda fidelium tuorum, et proueniunt inde fruges admirabiles, gaudebam et gratias tibi agebam recolens, quod noueram, quanta cura semper aestuasset de sepulchro, quod sibi prouiderat et praeparauerat iuxta corpus uiri sui. quia enim ualde concorditer uixerant, id etiam uolebat, ut est animus humanus minus capax diuinorum, adiungi ad illam felicitatem et conmemorari ab hominibus, concessum sibi esse post transmarinam peregrinationem, ut coniuncta terra amborum coniugum terra tegeretur. quando autem ista inanitas plenitudine bonitatis tuae coeperat in eius corde non esse, nesciebam et laetabar admirans, quod sic mihi apparuisset, quamquam et in illo sermone nostro ad fenestram, cum dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
ut talis sit sempi ter nac uita quale fuit hoc momentum intellegentiae eoniupirun
non omnes in mutabimur : dicebam talia etsi non is tomodo &is uerbis tamenenets
scis quod illodie cum talialoqueremur: ȩtmundus istenobis inter uerba uies¬
Quid hic faciam adhuc & quar hic sim nescio Iam consulmta spe huebs he cutit¬
a pranum catholicũ uiderem prius quam morerer. Eum uelatuns hos il¬
đsmeus praestitit : ut te &iam contemꝰta febitate ierrenco seruum eits aud¬
asmui dio facio : adhaec ei quid res ponderim non satis tusolo C am nttrer
imtra quhiqusdias aut non multo am plius decubus febribus &enesniturei¬
nd anniuio defcetus nammn epassa est : &pculum sub trata apro sentib ds
os condi defertm usisoacitore ddita est sen sui Et as peret ad stontese mos et fiu¬
crsem mcum & nuit nobis quesi quae rentisi milis ibiserami deunde nosin tu¬

Expanded text:
ut talis sit sempiterna uita, quale fuit hoc momentum intellegentiae, cui snspirut talis sit sempiterna uita, quale fuit hoc momentum intellegentiae, cui snspirnon omnes inmutabimur?" Dicebam talia, etsi non isto modo et his uerbis, tamen, domine, tu scis, quod illo die, cum talia loqueremur et mundus iste nobis inter uerba uilesquid hic faciam adhuc et cuchristianum catholicum viderem, priusquam morerer. Cumulatius hoc i deus praestitit, ut te etiam contemta felicitate terrena seruum eius uideam. quid hic facio?" Ad haec ei quid responderim, non satis recolo, cum interea uix intra quinque dies aut non multo amplius decubuit febribus. etquodam die defectum animae passa est, et paululum subtracta a praesentibus. Nos concurrimus, sed cito reddita est sensui, et aspexit astantes me et fratrem meum, et ait nobis quasi quaerenti similis: Ubi eram? Deinde nos intu
Abbreviated transcription (Latin):
nosstrem scpn oinsñti ubiuerbum et incipitur et finturoet quiđ simile uer betuo drõ
sleat iu ubtun cedenis s̃ leant phantisi ae corre as a quaruu etcasa iss ened ⁊ poui
de psa sibi ammasleat at raonscut se nonseco gitelbo ue uin soraens ctima gi polr
Rcuclationes. Omnis lingua et omne signũ & quid quid trinseun dosit sicui sileat
omni no qũo siquis audict : dicunt hȩc omnia non ipsanos fecimus sed fecunos
qui man& in eternum: hisdictis siam taceant. quoniam erexerunta uremi ncun
quifecinea & loquatur ipse solus nom perea sed ꝑse ipsum ut audianusuerbu me mas
Nonperlinguam carnis neque ꝑuocem angeli necper sonitũ nubis nec pꝰmigmasm¬
litudinis. sedipsum quem in his amamus ipsum sinchis audiamus si comnite naũ
nentem Sicontinu&ur hoc & subtrahan tur aliae Ui siones longe in paris gene
nshaec una rapiat & absorbeat & recondat in interiora gaudias pecto rem suuqi

Expanded text:
nostri, ubi uerbum et incipitur et finitur. et quid simile uerbo tuo, domino leat tumultus carnis, sileant phantasiae terrae et aquarum et aeris, sileant et poli et ipsa sibi anima sileat et transeat se non se cogitando, sileant somnia et imaginariae reuelationes, omnis lingua et omne signum et quidquid transeundo fit si cui sileat omnino — quoniam si quis audiat, dicunt haec omnia: non ipsa nos fecimus, sed fecit nos qui manet in aeternum — his dictis si iam taceant, quoniam erexerunt aurem in eum, qui fecit ea, et loquatur ipse solus non per ea, sed per se ipsum, ut audiamus uerbum eius, non per linguam carnis neque per uocem angeli nec per sonitum nubis nec per aenigma similitudinis, sed ipsum, quem in his amamus, ipsum sine his audiamus, sicut nunc extenentem, si continuetur hoc et subtrahantur aliae uisiones longe inparis generis et haec una rapiat et absorbeat et recondat in interiora gaudia spectatorem suum,
Abbreviated transcription (Latin):
orstra ee qubonln stas qtonetia quodiosa estace let poranio labor iuine
cegebitis ue si cui r & conuales cere potuis sem certe intermit terem is ubiplena
ne ciominũ tenue tare euiꝓot liberos suos meliberũ teniqua uol eha senflor
igitur tali gaudio tolerabã illud int̃ uallũ tẽporis donec decuri uol et nescio
otee ł er ginodi dies erant. si tam fortit tolerabant᷑ quia tecer serat eupistas
pute netũ solebat ferre graue no gotiũ & ego prȩmendus etmant ciapiditi
patientia succeder& set cas seme in hocquis qua seruorã tuorũ frsimcorũ
diceriẽ quodiã pleno corde militiatua pass̃ me fuerim tunahora seceri
ncotbodoe eoenlacne atego non contendo situd ñe miseri cordirsime g̃¬
ne asioicpec catũ cũ ceteris hortendis &fumereis ina quasca gnousti &
reriis stinoi alacerabatur anxietudine uerecundus dei tonobono quod
opter ui ncula sua quibus tenacis sime tenebat destri e nro consortio qude¬

Expanded text:
aretur bonum nostrum? Quin etiam quod ipsa aestate litterario labori nimio cogebat aut, si curari et conualescere potuissem, certe intermittere. sed ubi plenanem hominum temperaret, qui propter liberos suos me liberum esse numquam uolebant. plenus igitur tali gaudio tolerabam illud interuallum temporis, donec decurreret — nescio utrum uel uiginti dies erant — sed tamen fortiter tolerabantur, quia recesserat cupiditas, quae mecum solebat ferre graue negotium, et ego premendus remanseram, nisi patientia succederet. peccasse me in hoc quisquam seruorum tuorum, fratrum meorum, dixerit, quod iam pleno corde militia tua passus me fuerim uel una hora sedere in cathedra mendacii. at ego non contendo. sed tu, domine misericordissime, nonne et hoc peccatum cum ceteris horrendis et funereis in aqua sancta ignouisti et remisisti mihi? Macerabatur anxitudine Verecundus de isto nostro bono, quod propter uincula sua, quibus tenacissime tenebatur, deseri se nostro consortio uide
Abbreviated transcription (Latin):
megotã diu nesciens uanitatẽ dilexi : & m̃ daciũ quaesiui. & ideo audiui & contre¬
mui qm̃talib dicit᷑ qualẽ me fuis se reminiscebar. In phiantas matis enĩ quaspue
ritade derueiã uanita serat & m̃daciu: & in sonui multa grauit᷑ ac fortit̃ indolore
re cocdationis mete : quautinã audissent qui ad huc usq diligin uanita tt dedre
uinuni te nolite peccare : & quomꝰ mouebar dim̃s quiia didicera nrascim depteritis
ut de roterunon peccirem : & merito irasciquia non alia natura gentistenebraro
de ure peteabat sic̃ dicunt qui sibiñ irascantum & thesaurizant siburã indieirȩ &
reuelationis iustnudicutu Neciabonamea foriseras ne coculis carneis inistosole

Expanded text:
et ego tamdiu nesciens uanitatem dilexi et mendacium quaesiui et ideo audiui et contremui, quoniam talibus dicitur, qualem me fuisse reminiscebar. in phantasmatis enim, quae pro ueritate tenueram, uanitas erat et mendacium. et insonui multa grauiter et fortiter in dolore recordationis meae. quae utinam audissent qui adhuc usque diligunt uanitatem et qucimini et nolite peccare, et quomodo mouebar, deus meus, qui iam didiceram irasci mihi de praeteritis, ut de cetero non peccarem, et merito irasci, quia non alia natura gentis tenebrarum de me peccabat, sicut dicunt qui sibi non irascuntur et thesaurizant sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii tui. nec iam bona mea foris erant nec oculis carneis in isto sole
Abbreviated transcription (Latin):
nemius Cum que adeum finem sermo ꝑducerenir ut carnalium sensuum delectatio
qua ntalibet in quanta libet iucecorporea proillius uitae lucun dit ate non conparatione
sedne com memoratione quidem digna uiderctur: erigeniesnosar denliore as¬
scciui inidipsum perambulauimus gradatim cuncta corporalia: & ipsum cacsum
comde sole luna & scellac lucent superterram et ad huc as cendebamus interius¬
ꝓmuariedos eloquendo & mirando operatua &uenimus in mentes nostrus et transcen¬
limus casin actrade ecmius redio nem uberten Ineficcenes ibius seitrams srei
in uefornum uert atis pabulo eabiutusa pientie est perquom sunit sr ai pissaise quas fatri¬

Expanded text:
remus. Cumque ad eum finem sermo perduceretur, ut carnalium sensuum delectatio remus. Cumque ad eum finem sermo perduceretur, ut carnalium sensuum delectatio quantalibet in quantalibet luce corporea prae illius uitae iucunditate non conparatione, sed ne conmemoratione quidem digna uideretur, erigentes nos ardentiore affectu in id ipsum perambulauimus gradatim cuncta corporalia et ipsum caelum, unde sol et luna et stellae lucent supercogitando, et loquendo, et mirando opera tua; et venimus in mentes nostras, et transcendimus eas, ut attingeremus regionem ubertatis indeficientis, ubi pascis Israel in aeternum veritatis pabulo, et ubi vita sapientia est, per quam fiunt omnia ista, et quae fuer
Abbreviated transcription (Latin):
a bomnibus genita fuiss& Inpendente aut die quo exhac uita erat exitura que diẽ
tunoueras ignorantib nobis : ꝓuenerat ut credo ꝓcurante te occultistius modis
ut egb & ipsa solis tarem̃ incubentes ad quandã fenestrã unde hortus intradomũ
q̃ nos habebat ꝓspectabatur illic ap̃ ostia tiberina : ubiremotiatbis pͥlongitone¬
ris laborem instaurabamꝰ nos nauigationi : Conloquebamꝰ ergo soli ualdedulciter :
apterita obliuiscentes in ea quaȩ ante sun extenti : quae rebamꝰ internos aput p̃sentem
uerdiut̾m. quod tues qualis futura eẽt̃ uita xt̃nascorũ quã necoculus uidit nec auris
audiut Nec in cor hominis ascendit sed iniabamꝰ orecordis in superna fluenta fontist
formis utae quiest apudte: Ctinde prociptunostro aspersiq̃ quomodo remtantam cogta¬

Expanded text:
ab omnibus genita fuisset. Impendente autem die, quo ex hac uita erat exitura — quem diem ab omnibus genita fuisset. Impendente autem die, quo ex hac uita erat exitura — quem diem tu noueras ignorantibus nobis — prouenerat, ut credo, procurante te occultis tuis modis, ut ego et ipsa soli staremus incumbentes ad quandam fenestram, unde hortus intra domum, quae nos habebat, prospectabatur, illic apud Ostia Tiberina, ubi remoti a turbis post longi itineris laborem instaurabamus nos nauigationi. conloquebamur ergo soli ualde dulciter et praeterita obliuiscentes in ea quae ante sunt extenti quaerebamus inter nos apud praesentem ueritatem, quod tu es, qualis futura esset uita aeterna sanctorum, quam nec oculus uidit nec auris audiuit nec in cor hominis ascendit. sed inhiabamus ore cordis in superna fluenta fontis tui, fontis uitae, qui est apud te, ut inde pro captu nostro aspersi quoquo modo rem tantam cogita
Abbreviated transcription (Latin):
soleset ue ci fieti gtris dng indiges ta dis cordia quando ꝑsenti amuer de absto¬
ce inimica pacida conloquia cruditas exilat odiorũ Nihiltam̃ alten ade alit¬
muimius hominumo ueceacitar e et augere malelo quendo isicontũ retis
ii herlaboquando studueri qualis illaert docente ten pagis ero itino ml
seruorum tuorũ : Quis quis corum nouerat eã multũ mealaudabat & honorabat & di¬
ligebit: quia sentiebat prȩsentiã tuã in corde ei scaẽ conũsationis fructib tescibus
fuerat enim unius uiriuxor : mutuã uicem parentibus reddiderat : domũ suã pie
tractauerat in operibus bonis testimoniũ habebat Nutrierat filios totiens eos par¬
turiens : quotiens abste deuia recernebat : Nostremo nobis dñe om̃ibus quia exmu¬
neretuo sinis loqui seruistuis quiante dormitionẽ ẽi inteiã consociati ui uebamus
ꝑcepta gratia baptis mitui : ita curã gessit quasi om̃s genuiss& : Ita seruiuit quasi

Expanded text:
solet eructuare turgens atque indigesta discordia, quando praesenti amicae de absente inimica per acida conloquia cruditas exhalatur odiorum, nihil tamen alteri de alteitias hominum nec excitare nec augere male loquendo, nisi eas etiam extinguere bene loquendo studuerit. qualis illa erat docente te magistro intimo in seruorum tuorum. quisquis eorum nouerat eam, multum in ea laudabat et honorabat et diligebat te, quia sentiebat praesentiam tuam in corde eius sanctae conuersationis fructibus testibus. fuerat enim unius uiri uxor, mutuam uicem parentibus reddiderat, domum suam pie tractauerat, in operibus bonis testimonium habebat. nutrierat filios totiens eos parturiens, quotiens abs te deuiare cernebat. postremo nobis, domine, omnibus, quia ex munere tuo sinis loqui seruis tuis, qui ante dormitionem eius in te iam consociati uiuebamus percepta gratia baptismi tui, ita curam gessit, quasi omnes genuisset, ita seruiuit, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
in sar orriasitideo dãculo aut quia ita eas inuenerat loc & tẽplitis aut ne forte&
deus tuo seontorquensp funda torrentis furxũ scłoꝵ ordinat & turbulentũ etiam
tiraer ius aroi ad inanra sanustialterã equis quã cũhoc a hotit potenta stian
prbuit siuboei alius corrigatur que uult corrigi. Educata itaq pudica ac sobrie :¬
potius ꝙ ate s ubdita parentib quã a pirentib  uibipcatis itnopudibia sobtie:¬

Expanded text:
non sanare, et ideo clanculo, aut quia ita eas inuenerat locus et tempus litis, aut ne forte non sanare, et ideo clanculo, aut quia ita eas inuenerat locus et tempus litis, aut ne forte ad usus tuos contorquens profunda torrentis, fluxum saeculorum ordinate turbulentum, etiam de alterius animae insania sanasti alteram, ne quisquam, cum hoc aduertit, potentiae suae tribuat, si uerbo eius alius corrigatur, quem uult corrigi. Educata itaque pudice ac sobrie potiusque a te subdita parentibus quam a parentibus tibi, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
dicina dñe uigilar& suꝑnos absente patre & matre & nutritorib: tũp̃sens qui
creasti quuo cas: qui etiã p̃positos homines boni aliquidagis ad animarũ salutem : quidtimc
eg istidsm̃s unde curastiundes anasti Nonne ꝓtulistidurum & acutũ ex altera anima
conuitiũ tã quã medicinale ferrũ exoccultis ꝓuisionibustiis & unoictu putredinem
lt̃ pcidisti incilla enĩ cũ qua solebat accedere ad cupã litigans cum domina minore
ut fit sola cũ sola : obiecit hoccrim̃ amarissima insultatione uocans meribibulã quo
illastimulo ꝑcussa : res pex foeditatẽ sua confestimq dã naũ atq exsuit. Sic̃ amiciad¬
ulantes puertunt : sic in imici litigantes plerũq corrigiiNT: Necti quod ꝑeo sagis
si quod ipsi uoleue retribus eis illa tnĩ irata exagitare appetiuit minorẽ dominã

Expanded text:
dicina, domine, uigilaret super nos? absente patre et matre et nutritoribus tu praesens, qui dicina, domine, uigilaret super nos? absente patre et matre et nutritoribus tu praesens, qui creasti, qui uocas, qui etiam per t praepositos homines boni aliquid agis ad animarum salutem. quid tunc egisti, deus meus? unde curasti? unde sanasti? nonne protulisti durum et acutum ex altera anima conuicium tamquam medicinale ferrum ex occultis prouisionibus tuis et uno ictu putredinem illam praecidisti? ancilla enim, cum qua solebat accedere ad cupam, litigans cum domina minore, ut fit, sola cum sola, obiecit hoc crimen amarissima insultatione uocans meribibulam. quo illa stimulo percussa respexit foeditatem suam confestimque damnauit atque exuit. sicut amici adulantes peruertunt, sic inimici litigantes plerumque corrigunt. nec tu quod per eos agis, sed quod ipsi noluerunt, retribuis eis. illa enim irata exagitare appetiuit minorem dominam,
Abbreviated transcription (Latin):
cer& & subrepserat tam̃ sic̃ mͥ filio famulatua narrabat: subrepserat eiu inolentia
Nacũ demore tã quã puella sobria iuber&ur a parentib: decupauinũ deꝑmere sub¬
mis sopoculo qua de suꝑ pat& prius quã in lagunculã funder& merũ primorib: la¬
bris sorbebat exiguũ qr ñ poterat amplius sensurecusante : Non enĩ ulla temulenta
cupidine faciebat hoc : si quib:dã suꝑ fluentib xtatis excessib: quilu dicris motib:
ebulliunt: & in puerilib: animis maiorũ pondere p̃misolent : Itaq adillud modicũ
cotidiana modica addendo qm̃ qͥ modica sꝑnit paulat̃ decidit : Ineñ consuetudinẽ
la pia erat uitꝓpeiã plenos mero caliculos in hiant̃ haurir&. Vbitunc sagax anus
& uehemens illa ꝓhibitio : nũ quidualebat aliquid adus̃ latentẽ morbũ nisitua me¬

Expanded text:
ceret. Et subrepserat tamen, sicut mihi filio famula tua narrabat, subrepserat ei uinulentia. ceret. Et subrepserat tamen, sicut mihi filio famula tua narrabat, subrepserat ei uinulentia. nam cum de more puella sobria iuberetur a parentibus de cupa uinum depromere, submisso poculo qua desuper patet, priusquam in lagunculam funderet merum, primoribus labris sorbebat exiguum, quia non poterat amplius sensu recusante. non enim ulla temulenta cupidine faciebat hoc, sed quibusdam superfluentibus aetatis excessibus, qui ludicris motibus ebulliunt et in puerilibus annis maiorum pondere premi solent. itaque ad illud modicum cotidianum cotidiana modica addèndo- quoniam qui modica spernit, paulatim decidit— in eam consuetudinem lapsa erat, ut prope iam plenos mero caliculos inhianter hauriret. ubi tunc sagax anus et uehemens illa prohibitio? numquid ualebat aliquid aduersus latentem morbum, nisi tua me
Abbreviated transcription (Latin):
quantã famulae cuiꝰ decrepite quae patre ei infantem ponta uerat. hc &dorso
senecius cmores optimos in domo xp̃iana satisa dominis honorabat
unde etiã curã dominicarũ filiarũ cõmissa sibi diligent gerebadis potia
ineis coercendis : cu op̾ eet̃ scã sȩueritate uehemens. atq in docendis sobtia
prudentia ua eas pt̃ illas horas quib adm̃sam parentũ modeuetis cons
aebant ⁊etiã siex ardescerent siti ueca quã bibere sinebat. pcauens cons
etudiñẽ malã & ad dens abũ sana, Modo a qua bibitis ex in potestate uinũ n habetis. Cũ aut
ad maritos ueneritis : factae domine a potecarũ &cellariorũ : aqua sordebit si mospotin¬
di p̃ualebit hacratione p̃cipiendi. & auctoritate imps randi frenabat auiditatẽ tene¬
noris aetatis & ipsa puellarũ sit̃i formabat adhonestũ modũ : utia nec liber& quodñ de¬

Expanded text:
quantam famulae cujusdam decrepitae, quae patrem ejus infantem portaverat, sicut dorso quantam famulae cujusdam decrepitae, quae patrem ejus infantem portaverat, sicut dorso t propter senectam ac mores optimos, in domo christiana satis a dominis honorabatur. Unde etiam curam dominicarum filiarum commissam sibi diligenter gerebat, et erat in eis coercendis, cum opus esset, sancta severitate vehemens, atque in docendis sobria prudentia. Nam eas, praeter illas horas quibus ad mensam parentum moderatissime alebantur, etiamsi exardescerent siti, nec aquam bibere sinebat, puetudinem malam et ad-dens uerbum sanum: "modo aquam bibitis, quia in potestate uinum non habetis; cum autem ad maritos ueneritis factae dominae apothecarum et cellariorum, aqua sordebit, sed mos potandi praeualebit." hac ratione praecipiendi et auctoritate imperandi frenabat auiditatem tenerioris aetatis et ipsam puellarum sitim formabat ad honestum modum, ut iam non liberet quod non de
Abbreviated transcription (Latin):
indomo consociasti nobis & euodium iuuenem eenro muicipeocra mulitia
agens in rebus militar& priornobis ad te conũs ẽ: & baptizat᷑: & relicta milene
seculari accinctus intua simuleramꝰ: simul habitaturi in placito sc̃o querebum
quis na lo cnos utilius haber& seruientes tibi : pariter remeabam̃ itea feicanor cu
aphostia tiberina eem̃: mat̃ defunctaẽ: Multaptereo ereo mitũ recrablib
accipe confessiones meas & gratiarũ actiones dĩm̃s dereb inninie tabilib
etiã insilentio si non pteribo quic quid mihi anima parturtt deilla fauiuda¬
tua q̃me parturiuit & carne ut in hanc tẽporalẽ & corde ut inxe diã dauier
nascerer : uonei si tuadicã dona inea: Neq enĩ ipsa se fecerit: aut educaieu
seipsam: Tucreas tieam . Necpat̃ nec mat̃ sciebat qualis exeis illa fieredideoimen
broł redaetue nectantam ergasiũ disciplinã diligentia metrts ꝓdicobĩ

Expanded text:
in domo, consociasti nobis et Kuodiuni iuuenem ex nostro municipio. qui cum in domo, consociasti nobis et Kuodiuni iuuenem ex nostro municipio. qui cum agens in rebus militaret, prior nobis ad te conuersus est et baptizatus et relicta militia saeculari accinctus in tua. simul eramus, simul habitaturi placito sancto. quaerebamus, quisnam locus nos utilius haberet seruientes tibi: pariter remeahamus in Africam. et cum apud Ostia Tiberina essemus, mater defuncta est. multa praetereo, quia multum festino. accipe confessiones meas et gratiarum actiones, deus meus, de rebus innumerabilibus etiam in silentio. sed non praeteribo quitua, quae me parturivit; et carne, ut in hanc temporalem; et corde, ut in aeternam lucem nascerer. Non ejus, sed tua dicam dona in ea; neque enim seipsam fecerat, aut educaverat seipsam. Tu creasti eam, nec pater nec mater sciebat qualis ex eis fieret. Et erudivitbro Ecclesiae tuae. Nec tantam erga suam disciplinam diligentiam matris praedicabat,
Abbreviated transcription (Latin):
ad cohercendã rabiẽ seminea si regia cuent ꝓpalata &esrosa digno cahonore
trans ferrentur adambrosianã basilicã non solũ quos in mundiuexabant sp̃s
confessis eis dẽ demonibus sanabantur ueruetiã quidã plures annos caet cius
ciuitatiꝙ notissimꝰ : cupopulitumultuantis laetitia causa quaesiss& atq auds¬
sae : ex iliuit eoq se utducer& su ũ ducẽ rogauit: quo ꝑ duct᷑: in p&raũ admitti
ut sudario tanger& fer&rũ p̃tiose in conspectutuo mortis scorũtuorũn qdubi
fec̃ atq admouit oculis confesti aꝑtis Inde fama discurrens indelaudestur
feruentes lucentis in deillius inimicx animꝰ & siaderedendi sanitatẽ uon
redirxisti recordationẽ mea ut hacetiã confiterertibi quae magna oblit᷑
p̃te. Ideo plus fleba intcantica hrmnorũ tuorũ olim sus pirans ł. Atandem
respirans quantũ pat&aua indomofaenea, quit habitare facst unanimes

Expanded text:
ad cohercendam rabiem femineam, sed regiam. cum enim prolata et effossa digno cum honore transferrentur ad Ambrosianam basilicam, non solum quos inmundi uexabant spiritus confessis eisdem daemonibus sanabantur, uerum etiam quidam plures annos caecus ciuis ciuitatique notissimus, cum populi tumultuante laetitia causam quaesisset atque audisset, exiluit eoque se ut duceret suum ducem rogauit. quo perductus inpetrauit admitti, ut sudario tangeret feretrum pretiosae in conspectu tuo mortis sanctorum tuorum. quod ubi fecit atque admouit oculis, confestim aperti sunt. inde fama discurrens, inde laudes tuae feruentes, lucentes, inde illius inimicae animus etsi ad credendi sanitatem non unde et quo duxisti recordationem meam, ut haec etiam confiterer tibi, quae magna oblitus non currebamus post te; ideo plus flebam inter cantica hymnorum tuorum, olim suspirans tibi et tandem respirans, quantum patet aura in domo faenea. Qui habitarc facis uiianimes
Abbreviated transcription (Latin):
ambrosio pristinos errores meos : & p̃sens uotũ mm̃ ut moner& quidnooassiñ
delibristuis legendũ eẽt: quo ꝑcipiende tantae gratiae paratior aptior qfiert̃
atilleius sit isa iã ꝓph&ĩ credo : quod p̃cȩteris euangelii uocationis rastou
sit ꝑnuntiator aptior: Verũ tam̃ ego primã hui lectionẽ nonintelligensndu
talt̃ arbitrans : distuli repetendũ exercitatior indominico eloquio lnes
ubitẽp̃ aduenit quome non mandare oporter& relictorure mediolans
retues canio Ua cust xe alre pio cenane intemecti a indir tohumlitate acror¬

Expanded text:
Ambrosio, pristinos errores meos et praesens uotum meum, ut moneret quid mihi potissimum Ambrosio, pristinos errores meos et praesens uotum meum, ut moneret quid mihi potissimum de libris tuis legendum esset, quo percipiendae tantae gratiae paratior aptiorque fierem. at ille iussit Eseiam prophetam, credo, quod prae ceteris euangelii uocationisque gentium sit praenuntiator apertior. uerum tamen ego primam huius lectionem non intellegens totumque talem arbitrans distuli repetendum exercitatior in dominico eloquio. Inde ubi tempus aduenit, quo me nomen dare oporteret, relicto rure Mediolanium remeauimus. placuit et Alypio renasci in te mecum iam induto humilitate sacram
Abbreviated transcription (Latin):
cet̃ adus litteras demelle caeli melleas. & deluminetuo luminosas & supinimias
scripturae hui tabes cebã : quando recor dabor omĩa dierũ illorũ feriatora Sednec
oblit sũ nec silebo flagellitui asperitatẽ : & miscđetuae mirabilẽ celeritatẽ. dolore
dentiũ tunc ex cruciabas me : &cũ tantũ in grauescer&. ut nonualerẽ loqui asco¬
affectu fiximꝰ fugit dolorille si quis dolor aut quomͦ fugit expaui fau inp fuñ
deptertts peccitis meis quae mihi ꝓbaptis mũtuum remissa nondũ erani Renuntius
ꝑactis uindemi alib: ut scholasticissuis mediolanen ses uenditorẽ uerborũ alum
ꝑuiderent: quod& tibi ego seruire delegissem: & illipfes siomi p̃difficultat io¬
randi acdolort̃ pectoris non sufficerẽ : & insinuaui ꝑlitteras antistrtuo uiro s̃mũ

Expanded text:
caecus aduersus litteras de melle caeli melleas et de lumine tuo luminosas, et super inimicis caecus aduersus litteras de melle caeli melleas et de lumine tuo luminosas, et super inimicis scripturae huius tabescebam. Quando recordabor omnia dierum illorum feriatorum? sed nec oblitus sum nec silebo flagelli tui asperitatem et misericordiae tuae mirabilem celeritatem. dolore dentium tunc excruciabus me, et cum in tantum ingrauesceret, ut non ualerem loqui, asceaffectu fiximus, fugit dolor ille. sed quis dolor? aut quomodo fugit? expaui, fateor, domebat de praeteritis peccatis meis, quae mihi per baptismum tuum remissa nondum erant. Renuntiaui peractis uindemialibus, ut scholasticis suis Mediolanenses uenditorem uerborum alium prouiderent, quod et tibi ego seruire delegissem et illi professioni prae difficultate spirandi ac dolore pectoris non sufficerem. et insinuaui per litteras antistiti tuo, uiro sancto
Abbreviated transcription (Latin):
intnũ axternũ Q uodego quiagustauerã frendebã : qm̃i noneis pote rã ostendere
siafferrent adme cor inoculis suis forisate & dicerent: Quis ostenda nobis bona
ibi enĩ ubim irat̃ era. int̾ incubis uli ubi conpunctus erã ubi sacrificauerã mactans
u&us tatẽ mea & inchoata meditatione renouationis meae sperans inte: ibi mͥdul¬
cescere coeperas & dederas latitiã in cordemeo & exclamabã legens haec foris
& agnoscens int᷑ nec uolebã multiplicari terrenis bonis deuorans tepr̃a. & deuo¬
rat temporib:: cuhaberẽ in at̾ nasimplicitate aliud frũm̃tũ & uinũ &oleũ : & da¬
mabã in consequenti uersu clamore alto cordis mer O inpace s inidipsũ s quid
drx obdorinã & sonũ capiã tm̃ quis resist& nobis. cufi& sermo quiscriptẽ ab¬
sortaẽ mors inuictoria : & tues id ipsum ualde qui ñ mutaris. & interequi es
nec inueniebã quid facerẽ Surdis mortuis ex quib suerã pestis latrator amarus a

Expanded text:
internum aeternum, quod ego quia gustaueram, frendebam, quoniam non eis poteram ostendere, si afferrent ad me cor in oculis suis foris a te et dicerent: quis ostendit nobis bona? ibi enim, ubi mihi iratus eram, intus in cubili, ubi conpunctus eram, ubi sacrificaueram mactans uetustatem meam et inchoata meditatione renouationis meae sperans in te, ibi mihi dulcescere coeperas et dederas laetitiam in corde meo. et exclamabam legens haec foris et agnoscens intus nec uolebam multiplicari terrenis bonis et deuorans tempora et deuoratus temporibus, cum haberem in aeterna simplicitate aliud frumentum et uinum et oleum. Et clamabam in consequenti uersu clamore alto cordis mei: o in pace! o n id ipsum! o quid dixit: obdormiam et somnum capiam? quoniam quis resistet nobis, cum fiet sermo, qui scriptus est: absorpta est mors in uictoria? et tu es id ipsum ualde, qui non mutaris, et in te requies onec inueniebam, quid facerem surdis mortuis, ex quibus fueram, pestis, latrator amarus et
Abbreviated transcription (Latin):
memitos simea dicent: dnẽ quissimilir e dicent & tespondemia dica
anime mea salus tua egosu quis ego & qualis ego quidñmali aitfactamea aut
sinouricta dietamea aut si non dicta uoluntas mea funt alti autf art ion& an
iu die haur iens habrs sũ correptionis: & hoc erat cotũ nollequo duo lebã
to uelce quo duolebas. Sedubierat tã annoso tepre & de quo imo alto q secre¬

Expanded text:
ossa mea dicent: domine, quis similis tibi? dicant, et responde mihi et dic animae meae: salus tua ego sum. quis ego et qualis ego? quid non mali aut facta mea aut, si non facta, dicta mea aut, si non dicta, uoluntas mea fuit? tu autem, domine, bonmei exhauriens abyssum corruptionis. et hoc erat totum nolle quod uolebam, et uelle quod uolebas. sed ubi erat tam annoso tempore et de quo imo altoque secre
Abbreviated transcription (Latin):
imens duandolegi quartũ psalmũ inillo tunc otio: quid deme fecerit illepsalnio ca
iuo carem exaudiuit meds̃ iustitiae mex: intribulatione dilitastim miserere
ꝓpt̃ seilla dicereputarent : quae int̃hec uba dixerim: quia & reuera nec eadi¬
cerẽ : nec sic eadicerem sime abeis audiri uideriq: sentirem: Necsi dicerem sicac¬
ciperen ÷ quomͦ mecum & mͥ corate defamiliari affectu a nimei in horriuitimdo
ibidẽ q inserbui sperando & exultando intuamis cđa pait: & hac omĩa exhibant
doculos &uo cẽ meã : cũ conus ad nos sp̃stuus boñ ait nobis filihominũ quousq
graues corde ut quid diligitis uanitatẽ & quaeritis mdaciu: dilexera eni uanitatẽ
& quaesierã m̃daciũ & tudñe iã magnificaueras scm̃tuũ : suscitans eũ amortuis
& conlocans ad dextera tuã undemitter& exalto ꝓmissionẽ suã paraclitũ spmue¬

Expanded text:
meas, quando legi quartum psalmum, in illo tunc otio, quid de me fecerit ille psalmus. Cum invocarem, exaudivit me Deus justitiae meae; in tribulatione dilatasti mihi. Miserere propter se illa dicere putarent, quae inter haec uerba dixerim, quia et re uera nec ea dicerem nec sic ea dicerem, si me ab eis audiri uiderique sentirem, nec, si dicerem, sic acciperent, quomodo mecum et mihi coram te de familiari affectu animi mei. Inhorrui timendo ibidemque inferbui sperando et exultando in tua misericordia, patminum, quousque graues corde? ut quid diligitis uanitatem et quaeritis mendacium? dilexeram enim uanitatem et quaesieram mendacium. et tu, domine, iam magnificaueras sanctum tuum, suscitans eum a mortuis et collocans ad dexteram tuam, unde mitteret ex alto promissionem suam, paracletum, spi
Abbreviated transcription (Latin):
mitere es censolu et setiami nccogitantes egregia erganos amicihuma¬
oratia suet eũ ingregetuonumeranter dolore intolerabilic fuciai buma
tuta sup ÷ incorinon ce measeato monte uo monte ubercli in sebat̃ trgo
innc ipsei n ebridius aut̃ conla tabat: quauis enĩ & ipib non du gebatero
inillã foute oniciosis simi errous inciderat ut uerititis filiitiula artie ptu¬
mam. & regeneratiomneo ꝓbaptis mimituu ipst quefiaeiul cot cduũ cor¬

Expanded text:
ius sed etiam nostri, ne cogitantes egregiam erga nos amici humanitatem nec eum in grege tuo numerantes dolore intolerabili cruciaremur. cata super terram in monte incaseato, monte tuo, monte uberi. Angebatur ergo tunc ipse, Nebridius autem conlaetabatur. quamuis enim et ipse nondum Christianus in illam foueam perniciosissimi erroris inciderat, ut ueritatis filii tui carnem phannostram et regenerationem per baptismum tuum ipsum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
cogitatus ab illa cura mentem abreptam. in aliis proxime cauendis potius occupa¬
ret Vt ergo hac omittã illud dico postea quam hero dimagirenuntiauerunt: eum
credere potuisse illos falla cistelle uisione deceptos: Postea quam non inuener̃.
quemnatum puta uerant. erubuisse ad seredire : atque ita eum timore depulsciꝰ ab
inquirendo ac ꝑsequendo puero quieuisse : Cumergo post purgationẽ matris eus
inhierusalem cum illo uenissent. et eagesta essent intemplo quae aluca narrant᷑.
quia uerba symeonis et annȩ de illo prophe tantium. cum coepissent ab eis quiau¬
dierant predicare ad pristinam intentionẽ reuocatura erant animũ regis:
Ad monitus ꝑ somnium iosephi cum infante et matre eius fugit in egrptum : Deinde
uulgatis rebus qua intemplo factae dicteque fuerant. herodes se a magis sensit
inlusum : acde inde ad xpimortem cupiens ꝑuenire . multos infantes sicut

Expanded text:
agitatus ab illa cura mentem abreptam in aliis proxime cauendis potius occupaagitatus ab illa cura mentem abreptam in aliis proxime cauendis potius occuparet? ut ergo haec omittam, illud dico, posteaquam nihil Herodi magi renuntiauerunt, eum credere potuisse illos fallacis stellae uisione deceptos, posteaquam non inuenerunt quem natum putauerant, erubuisse ad se redire adque ita eum timore depulso ab inquirendo ac persequendo puero quieuisse. cum ergo post purgationem matris eius in Hierusalem cum illo uenissent et ea gesta essent in templo quae a Luca narrantur, quia uerba Symeonis et Annae de illo prophetantium, cum coepissent ab eis qui audierant praedicari, ad pristinam intentionem reuocatura erant animum regis, admonitus per somnium Ioseph cum infante et matre eius fugit in Aegyptum. deinde diuulgatis rebus, quae in templo factae dictaeque fuerant, Herodes se a magis sensit inlusum ac deinde ad Christi mortem cupiens peruenire multos infantes, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
on uidetur qđ hetodes quiual de solliaitus enepet fiats qusiautao lied uaerisiml
renuntiarent : Posttam multos dies sesensit inlusum : ut transactotemporepur¬
gationis matris eius et peracta circa infantẽ solemnitate. primogenitorũ intẽplo
hierus alem. Postetiam profectionem eorum in egrptũ: inmentẽ illi uenerit
quaerere animampueri: et necare tot paruulos: Si hoc ergo mouet: omittodice¬
re quot et quantis occupationibus regia cura distendi potuerit : et perplurimos
dies ab illa intentione uł auerti omnino uł impediri : Neq enĩ enumerare
possunt causȩ : quibus hoc potuerit accedere : quas camen multas et magnas eẽ potu¬
isse: Nemo ita rerum humanarum in expertus ẽ ut aut neget aut dubitet : Cuius
enim cogitationi non occurrat. Quam multa alia terribiliora reginuntiaripo¬
tuerint. seuuera. seu falsa. ut qui regem infantem post aliquot annos sibi uł filiis suis
aduersaturum timuerat. aliquorum magis propinquantiũ periculoiũ. terroribus

Expanded text:
on uidetur, quod Herodes, qui ualde sollicitus expectabat, quid sibi magi de puero renuntiarent, post tam multos dies se sensit inlusum, ut transacto tempore purgationis matris eius et peracta circa infantem sollemnitate primogenitorum in templo Hierusalem, post etiam profectionem eorum in Aegyptum in mentem illi uenerit quaerere animam pueri et necare tot paruulos, si hoc ergo mouet, omitto dicere, quot et quantis occupationibus regia cura distendi potuerit et per plurimos dies ab illa intentione uel auerti omnino uel inpediri. neque enim enumerari possunt causae, quibus hoc potuerit accidere, quas tamen multas et magnas esse potuisse nemo ita rerum humanarum inexpertus est, ut aut neget aut dubitet. cuius enim cogitationi non occurrat, quam multa alia terribiliora regi nuntiari potuerint seu uera seu falsa, ut qui regem infantem post aliquot annos sibi uel filiis suis aduersaturum timuerat aliquorum magis propinquantium periculorum terroribus
Abbreviated transcription (Latin):
Anec hoc aliquis dicit quomodo ergo
si eutlucas narrat ibant parentes eius per omnes antios quesditte quoii uloreusalẽ
sarchilai timore illue phibebantur accedere hoc mihidis soluere nonesset dsfo¬
ode necsi aliquus euangelistirum ex pressisset quamdiu ibiregnaret arehelaus fiti
mon poterat ut per diemfestum incertam ingentẽ turbã latenter ascenderent
omor reuensury ubitamen aliis diebus habitare me tuerent utnee solemnitate
preter missa essent inreligiosi : nec continua mansione conspicui : Cum uero
etiq deregno archelai quam fuerat diuturnum omnis cacuerint: Iste quoq
sntellectus patet: ut quo d lucas dicit por omnes annos eosas cendere solitosin hieru¬
subet eN re aecipiamus factitatum cumiam nontimertesur dee hsblitos itiluetu
siuifedieldi ne giuro de quento diuturnius ulla precer euangelum prodit sistoria
euifidos habendio iuideane i⁊etad quossuprius diis uffacegel i qu ot eat insserant¬

Expanded text:
et hoc aliquis dicit: quomodo ergo, et hoc aliquis dicit: quomodo ergo, sicut Lucas narrat, ibant parentes eius per omnes annos pueritiae Christi in Hierusalem, si Archelai timore illuc prohibebantur accedere? hoc mihi dissoluere non esset difficile, nec si aliquis euangelistarum expressisset, quamdiu ibi regnaret Archelaus. fieri enim poterat, ut per diem festum inter tam ingentem turbam latenter ascenderent mox reuersuri, ubi tamen aliis diebus habitare metuerent, ut nec sollemnitate praetermissa essent inreligiosi nec continua mansione conspicui. cum uero etiam de regno Archelai, quam fuerit diuturnum, omnes tacuerint, iste quoque intellectus patet, ut quod Lucas dicit per omnes annos eos ascendere solitos in Hierusalem tunc accipiamus factitatum, cum iam non timeretur Archelaus. quod si Archelai regnum aliquanto diuturnius ulla praeter euangelium prodit historia, cui fides habenda uideatur, illud quod superius dixi suffece
Abbreviated transcription (Latin):
galileae sicut lucas non tacunt: Sed intellegendum esi uli angeluis insomins in
se aiede s udntellectum eẽ primo a ioseph ut put aret ius sam se esse pergere in iude ã
Ip sa enim primitus intellegi poruit terra istahel: Porro autẽ postea quam comoert
illie regnare filium herodis archelaum: noluit obicere se illi periculo cum posset t̃ra
stabel etian sic intellegr ut etgalilea illic deputare tur: quia et ipsam populus
israbel incolebat: Quãm quã et aliomodo soluipossit haec questio: quia potuit uide¬
r parentibus xp̃i cumpuero dequo talia ꝑangelita responsa cognoueronc nonde¬
ẽe babitandum nisi in hierusalem ubierac templum dñi : Et propterea redeunes
exegrpto illuc eos ituros fuisse et illichabitaturos nisi arche lai presentia terre¬
centurm eque enimo diuimitus iubebantur ibihabitare : utde archelao quo dtimebant
deberent contempnere : Ex

Expanded text:
Galilaeae, sicut Lucas non tacuit. sed intellegendum est, ubi angelus in somnis in Galilaeae, sicut Lucas non tacuit. sed intellegendum est, ubi angelus in somnis in  terram Israhel, sic intellectum esse primo a Ioseph, ut putaret iussum se esse pergere in Iudaeam — ipsa enim primitus intellegi potuit terra Israhel — porro autem posteaquam conperit illic regnare filium Herodis Archelaum, noluit obicere se illi periculo, cum posset terra Israhel etiam sic intellegi, ut et Galilaea illic deputaretur, quia et ipsam populus Israhel incolebat. quamquam et alio modo solui possit haec quaestio. quia potuit uideri parentibus Christi cum puero, de quo talia per angelica responsa cognouerant, non esse habitandum nisi in Hierusalem, ubi erat templum domini, et propterea redeuntes ex Aegypto illuc eos ituros fuisse et illic habitaturos, nisi Archelai praesentia terrerentur. neque enim diuinitus iubebantur ibi habitare, ut de Archelao quod timebant deberent contemnere. An
Abbreviated transcription (Latin):
quia propatre suoherode archelaus filius eius ibi regnabat: quomodo potu
ire ingalileam ubi alius filius eius herodes tetrarches erat sicut lucastes¬
tatur : quasi uero ipsa sint tempora quibus tunc puero timebatur quae
nunclucas cõmemorauit : qua usque ad eo mutataerant : ut in ipsa iudea
noniam rex eẽt archelaus. sed pontius pilatus : Qui non rex iudeorum sed
prȩses erat: cuius temporibus agentes subtiberio caesare filiimaioris he¬
rodis non regnum habebant sedte trarchian: quodutiq nondum factũ
erat quando iosephtimens archelaum iniudea regnantẽse ingalileam cũ
puero contulit ubiet ciuitas eius eratnazareth. CUIIII
Anforte ethoc mouet. quomododicat mattheus propterea cũ puero ihu
parentes eius isse ingalileam qui a metu archelai iniudeam irenoluer̃
culnoro sterta magis i sse in galileam unide antur quia ciuitas egoũ erat natared

Expanded text:
quia pro patre suo Herode Archelaus filius eius ibi regnabat, quomodo potuit quia pro patre suo Herode Archelaus filius eius ibi regnabat, quomodo potuit ire in Galilaeam, ubi alius filius eius Herodes tetrarches erat. sicut Lucas testatur? quasi uero ipsa sint tempora, quibus tunc puero timebatur, quae nunc Lucas commemorauit, quae usque adeo mutata erant, ut in ipsa Iudaea non iam rex esset Archelaus. sed Pontius Pilatus non rex Iudaeorum, sed praeses erat, cuius temporibus agentes sub Tiberio Caesare filii maioris Herodis non regnum habebant, sed tetrarchiam. quod utique nondum factum erat, quando Ioseph timens Archelaum in Iudaea regnantem se in Galilaeam cum puero contulit, ubi et ciuitas eius erat Nazareth. VIIII. An forte et hoc mouet, quomodo dicat Mattheus propterea cum puero Iesu parentes eius isse in Galilaeam, quia metu Archelai ire in Iudaeam noluerunt, cum propterea magis isse in Galilaeam uideantur, quia ciuitas eorum erat Nazareth
Abbreviated transcription (Latin):
egrpco remeasse: qđ utrumq uerũ ẽẽ nom potest nisiduo fuisse intellegantur
hero des : quod cũ fieri potuisse. nemonesciat quacecitate in saniunt qui ꝓdi¬
uiores sunt ad calumniandum euangelicȩueritati quam paululum conside¬
ratiores ut duos homines eodem uocabulo appellatos intellegant: Cuius rer
exemplis plena sunt omnia : Nam iste posterior berodes prioris herodisfili¬
us fuisse ꝑhibetur : Sicut archelaus quem mattheus iniudeae regnũ patri
mortuo successisse cõmemorat : Si cut philippus quem fratremte trarche
herodis : et ipsum iture a tetrarcham lucas insinuat: Rex enim fuit he¬
rodes ille qui quaerebat animam puerixp̃i: hero des autẽ alius filius eius:
non rex sedte trarcha dictus ẽ: quod nom̃ grecum: a parte regni quarta
inditũ resonat: CUIII Nisi forte hincrursus quispiam moueatur. c̃um
mattheus dixerit ideotimuisse ioseph cum puero redeunte ire iniudeam:

Expanded text:
Aegypto remeasse, quod utrumque uerum esse non potest, nisi duo fuisse intellegantur Aegypto remeasse, quod utrumque uerum esse non potest, nisi duo fuisse intellegantur Herodes. quod cum fieri potuisse nemo nesciat, qua caecitate insaniant, qui procliuiores sunt ad calumniandum euangelicae ueritati quam paululum consideratiores, ut duos homines eodem uocabulo appellatos intellegant! cuius rei exemplis plena sunt omnia. nam iste posterior Herodes prioris Herodis filius fuisse perhibetur, sicut Archelaus, quem Mattheus in Iudaeae regnum patri mortuo successisse commemorat, sicut Philippus, quem fratrem tetrarchae Herodis et ipsum Itureae tetrarcham Lucas insinuat. rex enim fuit Herodes ille, qui quaerebat animam pueri Christi, Herodes autem alius , filius eius non rex, sed tetrarcha dictus est, quod nomen Graecum a parte regni quarta inditum resonat. VIII. Nisi forte hinc rursus quispiam moueatur: cum Mattheus dixerit ideo timuisse Ioseph cum puero redientem ire in Iudaeam,
Abbreviated transcription (Latin):
cenus bos dies Idest hoc cecopus hari poerstiton segnificasse incet helc
pi qđ ait i illis dicbus moꝵ enĩ uenatrauit tuersum f egrpto pile ur
bero de quodutiquo tempore infanti& uł ꝓueritiae eius factũ ẽ ut possit constar
qđ lucas de illo cum duo decim annorum essec gestum narrauit intemplo
hierus alem: Cum ergo infantem uel puerum ex egrpto reuocatun comemo¬
ras sec mattheus c̃ontinuo intulit : Indiebus autemillis uenit iohannes bap¬
tista non utiq tancum modo pueritiȩ illius dies insinuans.: Sed omnes dies
ab eius naciuitate usque ad tempus quo predicare acbaptiz are coepitioħ:
quoiam tempore: xp̃iaetas iuuenalis inuenitur : quia coeuierant ipse et iohannes:
et eriginta ferme annorum narratur fuisse cum ab illobaptizatus eẽt ⁊ Euii
Sed plane deherode solet mouere non nallos qđ lucas narrauit in diebus bap¬
tismi iohannis haec eadem fuisse tetrarchengal. leae quando etiam dñs
iuuenis baptizatus ẽ, Mattheus autem mortuo herode dicit puerũ iħm ab

Expanded text:
ebemus hos dies, id est hoc tempus harum potestatum, significasse Mattheum, pi quod ait in illis diebus. mox enim ut narrauit regrerode, quod utique tempore infantiae uel pueritiae eius factum est, ut possit constare quod Lucas de illo, cum duodecim annorum esset, gestum narrauit in templo Hierusalem, cum ergo infantem uel puerum ex Aegypto reuocatum commemorasset, Mattheus continuo intulit: in diebus autem illis uenit Iohannes baptista, non utique tantummodo pueritiae illius dies insinuans, sed omnes dies ab eius natiuitate usque ad tempus, quo praedicare et baptizare coepit Iohannes, quo iam tempore Christi aetas iuuenilis inuenitur, quia coaeui erant ipse et Iohannes et triginta ferme annorum narratur fuisse, cum ab illo baptizatus esset. Sed plane de Herode solet mouere nonnullos, quod Lucas narrauit in diebus baptismi Iohannis Herodem fuisse tetrarchen Galilaeae, quando etiam dominus iuuenis baptizatus est, Mattheus autem mortuo Herode dicit puerum legum ab
Abbreviated transcription (Latin):
eusdem iobaninis secutus adiunxerit : ut cotum hoc iohannes dixise intellegatur: pe¬
nitentiam agite ad oropinquauit enim regnum caclorum thicẽ quidictus ẽ per
isaum dpon dobe tam ẽ teetera Ne que enim hoc mouere debet quia nonait Egosir
enum quidictus sum perisaiam prophetam sed ait hicẽ enim quidictias t̃. Solst
quippe cẽ talis lodutio et ipsorum euangelistarum matehei et iohannis: Nam
edranteheus d drtelra cdenci hominem sedentem intelonoo qee dixit inuents meet

Expanded text:
eiusdem Iohannis secutus adiunxerit, ut totum hoc Iohannes dixisse intellegatur: paeeiusdem Iohannis secutus adiunxerit, ut totum hoc Iohannes dixisse intellegatur: paenitentiam agite, adpropinquauit enim regnum caelorum. hic est enim qui dictus est per Esaiam prophetam, et cetera. neque enim hoc mouere debet, quia non ait ego sum enim qui dictus sum per Esaiam prophetam\', sed ait hic est enim qui dictus est. solet quippe esse talis locutio et ipsorum euangelistarum Matthei et Iohannis. nam et Mattheus dixit: inuenit hominem sedentem in teloneo, nec dixit \'inuenit me