comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut anime eorũ tãquã oleum ac uinũ
recondi in ȩterna beatitudine mere¬
te uideris abniquis hominibus
fatigari : sed considera qđ illiquite
ꝑsequunt᷑ apud dm̃ uelut moles. ac
torcularia deputantur:. Tuuero
tãquã oliua & quasi uua legittima
paruo tẽpore pressurã maloꝵho
minũ sustinere cogeris: sed postea
illis sine fine reminebit obpbriũ.
tu felici cõmutatione transibis
ad regnũ & tunc liberatꝰ ab omnib:
malis. cum ꝓpheta poteris dicere:
Transiuimus ꝑignẽ & aquã: & indu¬
xistinos inrefrigerium Sed ut
adistã merearis beatitudinẽ per¬
uenire : ora ꝓ illis quite ꝑsequunt᷑
quia potens ẽ ds̃ ut illos conuertat
adbonum & qui nunc paleȩ esse
uidentur. detitaniis ad triticum
de a murca in oleũ transeant. Et ꝗ
modo alios ꝑnequitiã ꝑsequuntur:
ipsi postea ꝑsecutionẽ ꝓiustitia pati¬
ant᷑ Et qui nunc res alienas crude¬
lit̃ uolunt rapere : ressuas incipi¬

Expanded text:
ut animae eorum tanquam oleum ac vinum ut animae eorum tanquam oleum ac vinum recondi in aeterna beatitudine merete videris ab iniquis hominibus fatigari: sed considera quod illi qui te persequuntur, apud Deum velut molae ac torcularia deputantur; tu vero tanquam oliva, et quasi uva legitima, parvo tempore pressuram malorum hominum sustinere cogeris: sed postea illis sine fine remanebit opprobrium, tu felici commutatione transibis ad regnum. Et tunc liberatus ab omnibus malis, cum propheta poteris dicere, Transivimus per ignem et aquam, et induxisti nos in refrigerium . Sed ut ad istam merearis beatitudinem pervenire, ora pro illis qui te persequuntur; quia potens est Deus ut illos convertat ad bonum; et qui nunc paleae esse videntur, de zizaniis in triticum, de amurca in oleum transeant; et qui modo alios per nequitiam persequuntur, ipsi postea persecutionem pro justitia patiantur; et qui nunc res alienas crudeliter volunt rapere, res suas incipi
Abbreviated transcription (Latin):
ora ꝓficit magis ecła : ꝓficiunt
illiqui sursum corhabent : &ILi
qui sursum cor ñ habent : tumul¬
tuat᷑ eiscor int̃ra. & dicunt cor¬
disuo: Volo cõmutare ut &sam
ipsi sursum corhabeint : Canta¬
tis uobiscũ: Ad tedñe leuaui ani¬
mã meam: Taleẽ dicere: Seui¬
ora sunt tẽpora : qualesiquis di¬
cat seueriora esse tẽpora oliue
cumfructus colligitur quia in
corcular mittitur : Quando
enim pendebat in arbore : leta tẽpo¬
rauidebant᷑ & ñ ad tendunt qr amur¬
ca plenaerat : Venit quasi asperius
tempus : uenit tempus torcularis
ueniunt maiores pressurȩ : ꝑpecca¬
ta enĩ & crimina suꝑborũ. ꝓ auaritiã
luxurũq: malorũ: maiores pressu¬
refuguint generi humano: Om̃s
enĩ mali & imatores mundi : quasi
torcularia sunt: Sicut enĩ intorcu¬
laribus & uua premit᷑ & oliua & uinũ
& oleum reponit᷑ i canalia : Ita ꝑne
quitiã maloꝵ hominũ. quiboni & iusti
sunt multis tribulationib: fatigant᷑¬

Expanded text:
ora proficit magis Ecclesia, proficiunt ora proficit magis Ecclesia, proficiunt illi qui sursum cor habent: et illi qui sursum cor non habent, tumultuatur eis cor in terra, et dicunt cordi suo locum mutare, ut etiam ipsi sursum cor habeant, cantantes nobiscum, Ad te, Domine, levavi animam meam . Tale est dicere, Severiora sunt tempora: quale si quis dicat, severiora esse tempora olivae, cum fructus colligitur, quia in torcular mittitur. Quando enim pendebat in arbore, laeta tempora videbantur; et non attendunt quia amurca plena erat. Venit quasi asperius tempus, venit tempus torcularis, veniunt majores pressurae. Per peccata enim et crimina superborum, per avaritiam luxuriamque malorum majores pressurae fiunt generi humano. Omnes enim mali et amatores mundi quasi torcularia sunt. Sicut enim in torcularibus et uva premitur et oliva, ut vinum et oleum reponatur in canava: ita per nequitiam malorum hominum, qui boni et justi sunt, multis tribulationib
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ & tristis es: In archa pos¬
ses timere furem: In cordebenã
pauperib: dare coepero. & inedead¬
uersarus meis ꝓdĩ amore uindicare
noluero & humilis acmansuetus
et̃ contendero : statĩ mihi necesse
sustinere: Qui hec times ñ legisti.
quia ꝑ multas tribulationes oport&
nos intrare in regnũdi : Non audis¬
tiscripturã dicentẽ. filiaccedens
adseraitutemdĩ stai iustia &
timore. & prȩpara animamtua adtẽp¬
tationẽ : Verom ẽ quia ubidm̃ in ue¬
ritate coeperis querere. necesse tib
erit su ꝑborom uel maloꝵ hominum
nequiti ssustinere. quia non sic ab
llis colit ip̃s quo modo eis cotidie
p̃dicatur: Qm̃ & quicquid uolunt
quic quid petunt ado. in luxuriis
su s & in conuiuiis uolunt consuimere
Inspecta culis hngis infornicati¬
onib: in ebriecatibus : in hisuolunt
Insumere qđ desideranit ab indiro
Et tunc putant quia bonoꝵ ẽ ds̃ ::
quando illis prȩstat unde corram¬

Expanded text:
voluntatem, et tristis es? In arca posvoluntatem, et tristis es? In arca posses timere furem, in corde habens bonam pauperibus dare coepero, et de adversariis meis pro Dei amore me vindicare noluero, et humilis ac mansuetus esse contendero, statim mihi necesse sustinere. Qui haec times, non legisti quia per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei ? non audisti Scripturam dicentem, Fili, accedens ad servitutem Dei, sta in justitia et timore, et praepara animam tuam ad tentationem ? Verum est quia ubi Deum in veritate coeperis quaerere, necesse tibi erit superborum vel malorum hominum nequitias sustinere: quia non sic ab illis colitur Christus, quomodo eis quotidie praedicatur; quoniam et quidquid volunt, quidquid petunt a Deo, in luxuriis suis et in conviviis volunt consumere, in spectaculis, in nugis, in fornicationibus, in ebrietatibus. In his volunt consumere, quo desiderant abundare: et tunc putant quia bonus est Deus, quando illis praestat unde corrum
Abbreviated transcription (Latin):
illos indomodĩ: emit sibi regnũ celoꝵ :
Ece qđ timebas necarum e&. & non
essesidoneus : & duob: nũ mis ual&:
Si terrebat te pͣtium qđ dedit⁊acheus.:
Pax int̃ra hominib: bone uoluntatis:
An forte non benediximꝰ udiorem
bonã uoluntatẽ : Immo ipsa ẽ om¬
nib carior. & totũ hab& ꝗbonam
uoluntatẽ habet : quia & indimidio
rcrum suarum tacheussiboña uo¬
luntitẽ non haber& : nihilde diss&:
Bona enĩ uoluntas: Ipsadicit᷑ caritas
Et quid ut ipłs: Si distribuero om̃a
mea piuperibus. caritatẽ aũt ñ habeã:
nihil mihi ꝓdest : Tantũ ergohab&
quiab& bonã uoluntatẽ: Ip̃sa ẽ quȩ
potest sufficere : si cȩtera nonsint :
Si aut̃ solade sit: nihil ꝓdest qui ꝗd habi¬
tũ fuerit: Sola sufficit : si adsit
Cetera om̃a nihilꝓsunt : si sola cari¬
tasdesit: Si haberes indomotuathes¬
auros unde securus esses : gauderes
& exultares: Incorde habesbonam

Expanded text:
illos in domum Dei, et emit sibi regnum coelorum. illos in domum Dei, et emit sibi regnum coelorum. Ecce quod timebas ne charum esset, et non esses idoneus, en duobus nummis valet. Si terrebat te pretium quod dedit Zacchaeus, cIn terra pax hominibus bonae voluntatis. An forte non bene diximus viliorem bonam voluntatem? Imo ipsa est omnibus charior, et totum habet qui bonam voluntatem habet: quia et in dimidio rerum suarum Zacchaeus, si bonam voluntatem non haberet, nihil dedisset. Bona enim voluntas, ipsa dicitur charitas. Et quid ait Apostolus? Si distribuero omnia mea pauperibus, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Totum ergo habet, qui bonam voluntatem habet. Ipsa est quae potest sufficere, si caetera non sint: si autem sola desit, nihil prodest quidquid habitum fuerit. Sola sufficit, si adsit: caetera omnia nihil prosunt, si sola charitas desit. Si haberes in domo tua thesauros unde securus esses, gauderes et exsultares: In corde habes bonam
Abbreviated transcription (Latin):
Gła mexcelsisdo. & int̃ripax homi nib:
bone uoluntatis. Quam paruum
c̃stat regnũ celorum. quam uili pre¬
tio tanta possessio ꝓponitur : ꝓponit
eni interra. qđ possideas incelo
ut p̃tium congruũ inuenire nom pos¬
sim: Nonne tantũ ualet quantum
habere potueris: It hoc suꝑfluum
Quantũ ualuit ⁊acheo dimidiũ patri¬
monium : erat enĩ diues : Dimidiũ
rerũ mearum dix̃. do pauperib: Sed
quia prior emit : foraetu ñ inuenis
qđ emas: Emit enim regnũ cȩlorum:
Et illeemit : & tibi integrũ seruatur
ꝗd emas. Nolitimere : ne angust&te
compossessor: Omnib: latũ ẽ: qđ ca¬
ritas possidet : Duobus minutis emit
quedĩ uidua regnũ cȩlorũ : misit in
gatofilatiũ duos nummos : Amen
dico uob: nullis amplius misit indomo
di quã istauidua: Illi enĩ de ab un¬
dantia sua miser̃ : hec aũt totũ quod
habuit misit: Quia enĩ pbebat ei
dñs uictũ : lã enĩ duo nũmi suꝑflui
restiterant aduictũ eius diei: Mlisit

Expanded text:
 excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Quam parvo constat regnum coelorum! quam vili pretio tanta possessio proponitur! Proponitur enim in terra, quod possideas in coelut pretium congruum invenire non possim. Nonne tantum valet, quantum habere potueris? et hoc superfluum. Quantum valuit Zacchaeo? Dimidium patrimonium: erat enim dives. Dimidium rerum mearum, dixit, do pauperibus . Sed quia prior emit, forte tu non invenis quod emas? emit enim regnum coelorum. Et ille emit, et tibi integrum servatur quod emas. Noli timere ne angustet te compossessor: omnibus latum est quod charitas possidet. Duobus minutis emit quaedam vidua regnum coelorum. Misit in gazophylacium duos nummos: Amen, amen dico vobis, nullus amplius misit in domum Dei quam ista vidua: illi enim de abundantia sua miserunt, haec autem totum quod habuit misit Quia enim praebebat ei Dominus victum, jam ei duo nummi superflui restiterant ad victum ejus diei: ideo misit
Abbreviated transcription (Latin):
ñ puniris : tunctime s dm̃ : Nemo ẽ
ibi nisitu& ille cui facis malum: & ds̃
qui ambos uidet: Hoctime: Parum ẽ
qđ dico : ibitime malũ ibiamabonũ:
Nã &iam sitimore gehenne ñ facis ma¬
lum : nondum es ꝑfectus : Audeo di¬
dĩ eẽ iudicium: Gaudeo fideitue : sed
adhuctimeo malitietue : Quid est
quod dixi qr sitimorẽ gehenne non
facis malũ. non amore iustitiȩ facis
inter esse deb& : qđ amare desideres
Vide non celũ & terrã ñ campos li¬
quidos maris. non specta cula nuga¬
coria. non fulgores. nitoresq gẽ¬
marum. sed desideres uideredm̃
tuum : Amare dm̃ tuum: Quid
dictũ ẽ dilectissimi : filiidĩ sumus
& nondum apparuit quid erimus
Scimus qr cũ apparuerit similes ei
erimus : qm̃ uidebimus eũ sicutiẽ:
Ecce ꝓpt̃ quã uisionem facbonum :
eccȩ ꝓpt̃ quã uisionẽ nolifacere ma¬
lum: Sienĩ amas uidere dm̃tuum
in hac peregrinatione : illũ toto amore

Expanded text:
non puniri: tunc times Deum. Nemo est non puniri: tunc times Deum. Nemo est ibi, nisi tu et ille cui facis malum, et Deus qui ambos videt: vide, ibi time. Parum est quod dico, Vide, ibi time malum: ibi ama bonum. Nam etiamsi timore gehennae non facis malum, nondum es perfectus. Audeo diDei esse judicium: gaudeo fidei tuae, sed adhuc timeo malitiae tuae. Quid est quod dixi? Quia si timore gehennae non facis malum, non amore justitiae facis in te esse debet, quo amore desideres videre, non coelum et terram, non campos liquidos maris, non spectacula nugatoria, non fulgores nitoresque gemmarum: sed desidera videre Deum tuum, amare Deum tuum; quia dictum est: Dilectissimi, filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus: scimus autem quia cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Ecce propter quam visionem fac bonum, ecce propter quam noli facere malum. Si enim amas videre Deum tuum, si in hac peregrinatione illo amore
Abbreviated transcription (Latin):
munis est : in una domo estis in hoc
mundo: Ambo uiatores estis huius
uitȩ : unum stabulũ intratis: Posuit
uerbumdĩ : laudasti. tu inuenifti
Siergo ueracit̃ laudasti : redde quod
inuenisti Siaũt non reddis qđ inue¬
nisti : quando laudaftitestimonium
contrate dixisti Estote fideles inuen¬
tores: & tunc iniquos uitupera te
raptores: Namsiquod in uenisti
ñ imreddidisti:. rapuisti Quantũ
potuisti: fecisti: Quia plus non in¬
alienum negat : si posset. & toller&
Quod nontollis : timorte cohibet:
Nonbonũ facis : sed malũ metuis : Et
latrotim& malum : & ubi ñ potest
non facit. & tam̃ latro ẽ : Dsenim
cor int̃rogat : non mnanum : Lupus
uenit ad ouile ouium : querit inua¬
dere. quȩritlacerare. quȩrit de¬
uorare : Vigilant pastores : latrant
canes. nihil potest : Non aufert:
non occidit. sed c̃m lupus uenit lupus
redit: Num quid qr ouem ñ tulit.
ideo lu pusuenit. & ouis redit : lu
Interroga ergo: quiquis uis de al
quando non potesfacere & ab homine

Expanded text:
munis est, in una domo estis, in hoc mundo ambo viatores, hujus vitae unum stabulum intrastis. Posuit audires multa laudasti, tu invenisti. Si ergo veraciter laudasti, redde quod invenisti. Si ergo non reddidisti quod invenisti; quando laudasti, testimonium contra te dixisti. Estote fideles inventores, et tunc iniquos vituperate raptores. Nam quod invenisti et non reddidisti, rapuisti. Quantum potuisti, fecisti: quia plus non palienum negat, si possit et tollit. Quod non tollis, timor prohibet: non bonum facis, sed malum metuis. latro timet malum; et ubi non potest, non facit: et tamen latro est. Deus enim cor interrogat, non manum. Lupus venit ad ovile ovium, quaerit invadere, quaerit jugulare, quaerit devorare: vigilant pastores, latrant canes: nihil potest, non aufert, non occidit; sed tamen lupus venit, lupus redit. Numquid quia ovem non tulit, ideo lupus venit, et ovis redit? LupuInterroga ergo te, quisquis vis juquando potes facere et ab homine
Abbreviated transcription (Latin):
ditatestuas. extende nequitiã di¬
lata luxuriã. quicquid libuerit li¬
citũ puta Non te hic punio. non
te ingehennã mitto : faciem tam̃
sententiã ex pauisti: a masti: Si ad
hoc qđ dictum ẽ faciem suã tibi nega¬
uit ds̃tuus contremuit cortuum
inñ uidendo dm̃ tuum : magnam
poenã putasti. gratisa masti : Hoc¬

Expanded text:
ditates tuas, extende nequitiam, dilata luxuriam; quidquid libuerit, licitum puta. Non te hinc punio, non te in gehennam mitto, faciem meam Si expavisti, amasti. Si ad hoc quod dictum est, faciem suam tibi negabit Deus tuus, contremuit cor tuum, si in non videndo Deum magnam poenam putasti, gratis amasti.
Abbreviated transcription (Latin):
Introgate uos: uera respondete
uobis : & iudicate uos non scđm ꝑ
sonã. sed iustũ iudiciũ iudicate
ne uerbi lȩtissi me cõmoueris
Tulaudas tractantẽ : ego quero
In eote eximina : I eote ippen¬
de ineo ascende mentistuetr⁊¬
bunal. & constitue tẽ ante te
& iudicate: Et si te prauũ in¬
ueneris : corrigetẽ : Consi
sua : inuentionẽ ec̃ readdendã
Ds̃ ih legesu a dicit quã primoppło

Expanded text:
interrogate vos, vera respondete vobis, et judicate vos non secundum personam, sed justum judicium judicate.ne verbi Dei laetissime commoveris. Tu laudas tractantem, ego quaero in eo te examina, in eo te appende, in eo ascende mentis tuae tribunal, et constitue te ante te, et judica te: et si pravum inveneris, corrige te. Propono sua, inventionem esse reddendam : Deus in lege sua dicit, quam primo populo
Abbreviated transcription (Latin):
losolus ubids̃ hit̃uos fuerit
Accepisti si tunc reddisti: Simor¬
tuo eo qui cõm̃ dauit nescienti
filio reddidisti : tuncte lauda¬
bo quia postaurũ ñ isti. qr potu¬
istitrans gredi & ñ estransgres¬
sus ꝗa potu sti mala facere &ñ
fecta Siforte alienũ sic culu soli¬
dorũ ubi nemote uidit in uia iue

Expanded text:
lo solus, ubi Deus inter vos fuerat, accepisti? Si tunc reddidisti, si mortuo qui commendavit, nescienti filio reddidisti; tunc te laudabo, quia post aurum non isti; quia potuisti transgredi, et non es transgressus; quia potuisti mala facere, et non fecisti. Si forte alienum sacculum solidorum, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
potes cũ aliqua specie diuescẽ Si
aut̃ idhuc uis fieridiues & ñ solum
et que suꝑ fluatibi iacent non uis
crogare indigentibus. sed etiam
augeriuis pitrimoniumtiuum:
forte a deraipinis aliquã spẽ habes
nisi forte hocdicas: Scit ds̃ quii
ñ derapinis uolo iugere patrimo¬
niummeum. Vnde uis iugere :
emendo in nocenstibi uideris
Quia emendo uisaugere rapinam :¬
ñ es̃ malus seduoto malus es : Siꝗs
tibi dicit uende restuas : exhor¬
rescis & niuesus male dictum
putas. Cõergo emere cupis m̃e
hoc optis ut ressuas iluiuendant.
Na quo modo poteris einere. si alius non
compulsus fuerit uenundire: E hoc¬
uidete fr̃s quantũ libor & ꝗex poliare
uult uestitũ. & quã sine labore sitille
qui uestire uult nudum : Si hab& eni
ꝓferat. adicat. Si non habet. suf¬
ficit ei corãdõ uoluntasbona. Ecce
non laborait sihabet: Non hab& ÷
quia qđ ualde necessarium c̃hab& ÷
Piuꝑ ẽ in archa: sed diues ẽ hi con¬

Expanded text:
potes cum aliqua spe etiam dives esse. Si potes cum aliqua spe etiam dives esse. Si autem adhuc vis fieri dives, et non solum ea quae superflua tibi jacent, non vis erogare indigentibus, sed etiam augere vis patrimonium tuum; forte et de rapinis aliquam spem habes. Nisi forte hoc dicas: Scit Deus quia non de rapinis volo augere patrimonium meum. Unde vis augere? Emendo. Innocens tibi videris, quia emendo vis augere? Rapina non es malus, sed voto malus es. Si quis tibi dicat, Vende res tuas; exhorrescis, expavescis, maledictum putas. Cum ergo emere cupis, nonne hoc optas, ut res suas alii vendant? Nam quomodo poteris emere, si alius non compulsus fuerit venundare? videte, fratres, quantum laboret qui exspoliare vult vestitum; et quam sine labore sit ille qui vestire vult nudum. Si enim habet, profert et dat; si non habet, sufficit ei coram Deo voluntas bona. Ecce non laborat si habet: si vero non habet; quia quod valde necessarium est habet, pauper est in arca, sed dives est in con
Abbreviated transcription (Latin):
do decontẽptudiuitiarũ loquim:
respond& mihi aliquis diues: Sidici
ñ sperare in incerto diuitiarum:
Nolodiu es cẽ : ne incidã intẽptatio¬
nom. Sed qr ia sum quid facturus
tigit : It sequit᷑ apłs. Pacile tri¬
buant cõmunicent: Quid est com¬
municare : Conimine rẽtuam
facere cũ illo qui ñ hab& : Siergo
cõmunicare coeperis : non eris
ille p̃do & ille raptor ꝗnecessarus
pauperũ tamquã reb alienis in¬
cubat Et enĩ cõmunẽ fecisti rem
tuã cũ his ꝗ non habent. & ampli¬
us prȩstat quia etiã progator
pauperũ factus̃ es: Tu aliquantũ
curãgeris ut ad securũ paupere
uictus ꝑueniat & in hoc mise¬
ricordum p̃ rogas. a ꝓpterea defert
tibi is honorem. & qu asi dicit tibi
priordere comuni. colle qđ sufficit
necessititibdomustue. qđ reliquũ
ẽ daxp̃o. pari. te iudire. ue nitebe¬
nedicti patris mei ꝑcipite regnũ.
qđ uob paratũ ẽ ab initio mundi Esu¬
riuieni : & dedistis mili manducare

Expanded text:
do de contemptu divitiarum loquimur, respondet mihi aliquis dives: Didici non sperare in incerto divitiarum, nolo dives esse, ne incidam in tentationem; sed quia jam sum, quid facturus tigit? Sequitur Apostolus, Facile tribuant, communicent . Quid est communicare? Communem rem tuam facere cum illo qui non habet. Si ergo communicare coeperis, non eris ille praedo et ille raptor, qui necessariis pauperum tanquam rebus alienis incubat. Etenim communem fecisti rem tuam cum his qui non habent, et amplius praestas, qui etiam praerogator pauperum factus es. Tu aliquantam curam geris, ut ad securum pauperem victus perveniat, et in hoc misericordiam praerogas: et propterea defert tibi Deus honorem, et quasi tibi dicit, Prior de re communi tolle quod sufficit necessitatibus domus tuae; quod relChristo. Para te audire, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab initio mundi: esurivi enim, et dedistis mihi manducare
Abbreviated transcription (Latin):
corde tribuit᷑ omnino non sufficit:
missionẽ omniũ peccatorũ. si sub¬
stintia terrena non fuerit : ciritas
& dilectio inimicorũ sitis ab undeq:
sufficiunt : Nulla nob̵ excusatio de
hacre in dieiudicii remanebit : nec
diccre liquis poterit non sehabu¬
isse unde sua peccata redimeret
corde diligere. orantes: ut quibo¬
nisunt meliores fiant. & in opere
bono ꝑmaneant: ꝗ mali sunt cito
se corrigant timentes illud quod
dñs cominatus ẽ dicens: Si noV
dimiseritis hominib: peccataeoꝵ :
nec pat̃ ur̃ dimittet peccata urã :

Expanded text:
corde tribuitur, omnino non sufficit. corde tribuitur, omnino non sufficit. missionem omnium peccatorum, si substantia terrena non fuerit, charitas et dilectio inimicorum satis abundeque sufficiunt; nulla nobis excusatio de hac re in die judicii remanebit, nec dicere aliquis poterit non se habuisse unde sua peccata redimeret.corde diligere; orantes, ut qui boni sunt, meliores fiant, et in opere bono permaneant; qui mali sunt, cito se corrigant: timentes illud quod Dominus comminatus est dicens, Si non dimiseritis hominibus peccata eorum, nec Pater vester dimittet
Abbreviated transcription (Latin):
cuiñ habes qđ dimittas : Dimittite
& dimitte t᷑uob: Date : & dabitur
niȩ: Plemosina cordis ẽ : dimit tere
qđ lȩsus es : Nãdare aligd indigena:
aliquando queris & non habes In¬
dulgere peccanti quantũ uolueris
redundattibi: Aurũ argentum.
uestẽ. frum̃tum uinũ & oleum
potest fieri. ut aliquotiens ñ habeis.
unde pauperib: tribuas. Vt aũt
om̃s homines diligas. & hoc aliis
qđ uclis tibi ipsi : & ut inimicistuis
indulgeas nũquã tepoteris ex¬
cusare : Quia si incellario uł m
horreo ñ habes qđ darepossis : de
thes auro cordistui potes pferre
qđ tribuas : Etcũ omnib: homi¬
nib & ã si sola sit bona uoluntis
sufficiat & clemosina cordis
multomaior sit. quã elemosina
corporis : Quis ẽ qui uult ut um¬
brã extusationis possit p̃tendere :¬
& illud: Ad tendite frs quia
cartetis elemosina : sinetrtna
substantia sufficit. Illiuero que
corporilit̃ datur : si non benigno

Expanded text:
cui non habes quod dimittas: Dimittite cui non habes quod dimittas: Dimittite et dimittetur vobis; date, et dabitur niae. Eleemosyna cordis est, dimittere quod laesus es. Nam dare aliquid indigenti aliquando quaeris, et non habes: indulgere peccanti, quantum volueris, redundat tibi. Aurum, argentum, vestem, frumentum, vinum et oleum potest fieri ut aliquoties non habeas, unde pauperibus tribuas: ut autem omnes homines diligas, et hoc aliis quod tibi ipse velis, et ut inimicis tuis indulgeas, nunquam te poteris excusare; quia si in cellario vel in horreo non habes quod dare possis, de thesauro cordis tui potes proferre quod tribuas. Et cum omnibus hominibus, etiamsi sola sit, bona voluntas sufficiat, et eleemosyna cordis multo major sit, quam eleemosyna corporis; quis est qui vel umbram excusationis possit praetendere? Et illud attendite, fratres, quia charitatis eleemosyna sine terrena substantia sufficit sibi: illa vero quae corporaliter datur, si non benigno
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑsequit᷑ nisiꝗmalus ẽ : Nonergo
homo sed peccatorte insequitur:
Roga ꝓhomine : ut extinguat ds̃
peccatorẽ : Cũ enĩ mortuus fuerit
peccator. nihiltibi aduersabit᷑:
immo consolabit uiuens. quite in
peccatis mortuus ꝑsequebtur:¬
Non uobergo graue sit ꝑ ipsius dñi
nr̃inusericordiã uos obtestor :
qr spes nobalia ñ est. nisi sidimi¬
serimꝰ quicꝗd nos lȩserint homi¬
nes : Nenonos fallat: Aliud
magis sacrificiũ non ẽ
qđ debemꝰ dõ: nisiquic¬
quid boniẽ etiã ma¬
lis hominibr sed cam̃ hominib:
feccrimus : Dicitabi ds̃ Egonon
extecresco: sed tuexme : Sacri¬
ficiũ uolo: Qđ ꝓmisisti homini
sic ad meꝑuenit qđ tibi prosit :
sotes mihi dicere : ñ habeo ꝗd tri¬
buã indigenti: Non possõ ieiu¬
mihi dicere caritatẽ tehabere
ñ posse: Ipsa ẽ cuius possessio tan¬
toplus auget᷑: quantũ amplius
crogatur. Dimitte ergo qđ tenebas:
neaduersuste ille teneat aliquid

Expanded text:
te persequitur, nisi qui malus est: non ergo te persequitur, nisi qui malus est: non ergo homo, sed peccator te insequitur. Roga pro homine, ut exstinguat Deus peccatorem. Cum enim mortuus fuerit peccator, nihil tibi adversabitur; imo consolabitur vivens, qui te in peccatis mortuus persequebaturNon vobis ergo grave sit, per ipsius Domini nostri misericordiam vos obtestor, quia spes nobis alia non est, nisi dimiserimus quidquid nos laeserint homines. Nemo nos fallat. Aliud majus sacrificium non est quod debeamus Deo, nisi quidquid boni est, etiam malis hominibus, sed tamen hominibus fecerimus. Dicit tibi Deus: Ego non ex te cresco, sed tu ex me; sacrificium volo quod prosit homini: sic ad me pervenit quod tibi prosit. Potes mihi dicere: Non habeo quod tribuam indigenti, non possum jejumihi dicere, charitatem te habere non posse? Ipsa est cujus possessio tanto plus augetur, quanto amplius erogatur. Dimitte ergo quod tenebas; ne adversus te ille teneat aliquid,
Abbreviated transcription (Latin):
libus : & hoc considerate qr quosper¬
sequebuat᷑ paulus apłs bene nouerant
iuericordiã dĩ. & sciebant qđ siulus
ille ꝑsequutor. poterat fieri p̃dicator
&ideo orauer̃ pillo & exauditi sunt:
Ille ꝑsequebat᷑. sed illi uicer̃ : Illi eum
magis occider̃. & int̃fecer̃ rogando
peo: Quomodo: ecce una uoce pro¬
stratus ẽ ꝑ sequutor: Surrexitenĩ
um ñ ꝑsequutor : sed p̃dicator : Qui
ergo ꝑsequebat᷑ mortuus ẽ : Quȩre
rexit : Ergo illipotius occiderunt eũ:
quã ille ꝑ sequendo : Etuos ergo fr̃s
sic orate ꝓinimicis ur̃is. ut occidat
cosds̃ : id est ut eoꝵ malitiã que uob
inimicat᷑ occidat : Sic enĩ ñ occidit
qđ creauit : sed qđ sibi ipsi fecerunt :
H lomo enĩ & peccator : duo nomina
sunt : In ipsis duob nominib: quȩ¬
requid feceritds̃. quere ꝗd sua serit
diabolus: Homo adõ factus ẽ :
peccatũ suadente diabulo abho¬
mine factũ est: Quis horũ duorũ
te ꝑsequit᷑: Sienĩ tubene uiuas . ñ

Expanded text:
te, quia quos persequebatur Paulus apostolus, bene noverant misericordiam Dei, et sciebant quod Saulus ille persecutor poterat fieri praedicator: et ideo oraverunt pro illo, et exauditi sunt. Ille persequebatur; sed illi vicerunt. Illi eum magis occiderunt et interfecerunt rogando pro eo. Quomodo? Ecce una voce prostratus est persecutor. Surrexit enim jam non persecutor, sed praedicator: qui ergo persequebatur mortuus est. Quaere rexit. Ergo illi potius occiderunt eum orando, quam ille persequendo. Et vos ergo, fratres, sic orate pro inimicis vestris, ut occidat eos Deus: id est, ut eorum malitiam, quae vobis inimicatur, occidat. Sic enim non occidit quod creavit, sed quod ipsi sibi fecerunt. Homo enim et peccator, duo nomina sunt. In ipsis duobus nominibus quaere quid fecerit Deus, quaere quid suaserit diabolus. Homo a Deo factus est: peccatum, suadente diabolo, ab homine factum est. Quis horum duorum te persequitur? Si enim tu bene vivis, non
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos : Forte qui hodie ẽ ami¬
cus tuus talia peccata facturus ẽ:
ut hiuita et̃na tecũ eẽ ñ possit:
Non enĩ scis ꝗd piriat crastinus
dies: Et econtra ꝗinimicus est.
forte sic ad poenitentiã conuer¬
tetur : ut in illa celesti hierłm
ciuis tuus eẽ mereat᷑. & forte etiã
maior efficiatur : Non uob hoc
difficile uideat᷑: Interrogemus
scripturas: & in ipsis hoc euiden¬
tius agnoscerc poterimus: Pau¬
lus apłs prius sceleratus : erat im¬
micus xp̃ianoꝵ. rapiebat. uasta¬
bat. scuiebat: Ibierat : quando
lapidatus ẽ martirstephanus
Parũ illi erant manus sue : manib:
omniũ lapidabat : ꝗa ut illi non
impedirent᷑ uestim̃tis suis sed libe¬
ris manib: saxa ꝑicerent. omniũ
uestim̃ta seruabat. acsic inom¬
niũ manib: scelus operabatur:
Videtẽ uirũ umna uocedñi : ex ꝑsecu¬
tore. factũ p̃dicatorem Precessit
eos : quos oderat. Illi enĩ om̃s xp̃i¬
ani quos insequebat᷑ : tales ñ erant
qualis ipse factus c̃ : Non enĩ illi

Expanded text:
nostros. Forte qui hodie est amicus tuus, talia peccata facturus est, ut in vita aeterna tecum esse non possit: non enim scis quid pariat crastinus dies . Et e contra qui inimicus est, forte sic ad poenitentiam convertetur, ut in illa coelesti Jerusalem civis tuus esse mereatur, et forte etiam major efficiatur. Non vobis hoc difficile videatur. Interrogemus Scripturas, et in ipsis hoc evidentius agnoscere poterimus. Paulus apostolus prius sceleratus erat inimicus Christianorum, rapiebat, vastabat, saeviebat. Ibi erat quando lapidatus est martyr Stephanus. Parum illi erant manus suae, manibus omnium lapidabat: quia ut illi non impedirentur vestimentis suis, sed liberis manibus saxa projicerent, omnium vestimenta servabat; ac sic in omnium manibus scelus operabatur. Videte virum una voce Domini ex persecutore factum praedicatorem. Praecessit eos quos oderat: illi enim omnes christiani quos insequebatur, tales non erant, qualis ipse factus est. Non enim omnes illi
Abbreviated transcription (Latin):
DEDILECTIONT CARITATIS ET
DEODIO CVPIDITATIS ET QUOD
AEGUM CELORUM NONSOLU
DUODUS MINUTIS SED ETIAM
SONA UOLUNTATE EMI EOS SIT
ET DETRI DULATIONE UUARŨ
UELOLIUARUM
eatus paulus apłs fr̃s lem̃i ut nob̵
uere ac ꝑfecte caritatis dulce¬
dinẽ cõmendar&. amaritudinem¬
nob̵ cupiditatis aposuit : & uelut
peritissimus ac sp̃italis medicus ꝗd
fugero & quid expetere debeamus
oftendit: Et qr radix omniũ maloꝵ
ẽ cupiditas. & radix omniũ bonorũ
ẽ caritas. & simul ambȩ eẽ ñ possunt
nisi una radicitus euulsa fuerit. alia
ramos conat᷑ incidere. si ra dicem
ñ contendit euellere Sic enim¬
at idem apłs: Radixomniũmaloꝵ
ẽcupiditas Quã quidã appetentes:
naufragauer afide : & in soruer se¬

Expanded text:
dilectione charitatis et odio cupiditatis; et quod regnum coelorum non solum duobus minutis, sed etiam bona voluntate emi possit; et de tribulatione uvarum et olivarumut nobis verae ac perfectae charitatis dulcedinem commendaret, amaritudinem cupiditatis nobis exposuit: et velut peritissimus ac spiritualis medicus, quid fugere et quid expetere debeamus, ostendit. Et quia radix omnium malorum est cupiditas, et radix omnium bonorum est charitas, et simul ambae esse non possunt; nisi una radicitus evulsa fuerit, alia iquis conatur ramos incidere, si radicem non contendit evellere. Sic enim idem ait apostolus: Radix omnium malorum est cupiditas, quam quidam appetentes naufragaverunt a fide, et ins
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ dm̃. qui talẽ faciat eũ quẽ in iustũ¬
tiadĩ : que illũ talẽ uiue resint:
Atq: utinã hoc solã dicas: Sed time¬
o : ne in suꝑ rep̃hendas dics: Quid
placuit dõ talib: parcere : tanta
mala faciunt homines & uiuunt:
Seddicatalius : Od̃s quare uiuit
iste. quitanta dicit & tuã iusti¬
tiã rep̃hendit : Non enĩ ad ten¬
dit quidipsedicat: sed ad teni¬
dit quid alius faciat. ꝗ tibi dis¬
plica : Fortassis ñ rep̃hendit :
neceffundit iras & contumelias
indm̃ quomodo tufacis: Ec cepu¬
ta. quia ds̃ quomodo tuuis. nulli
malo uelit parcere : Quid dete
facturus est ꝗ sine peccato eẽ ñ potes:
non adtendis ubite inueniat. Ro¬
ga ergo ut ñ solũ aliis: sed etiam
tibi parcat : H loc itaq fr̃s habent
quasi ꝓpriũ om̃s iiqui : Nolunt
ut parcat dĩ iniquis : & ĩ uident
ꝗd ipsi sint &iã ex hoc ipso qđ
itauolunt: Sed ego iustus sũ in¬
quit : Sitibi ñ parcer & dĩ cũ esses

Expanded text:
esse Deum, qui talem faciat eum, quem jusesse Deum, qui talem faciat eum, quem justia Dei, quae illum talem vivere sinit. Atque utinam hoc solum dicas: sed timeo ne insuper reprehendas, dicens, Quid placuit Deo talibus parcere? Quare tanta mala faciunt homines, et vivunt? Sic dicat alius: O Deus, quare vivit iste qui tanta dicit, et tuam justitiam reprehendit? non enim attendit quid ipse dicat, sed attendit quid alius faciat. Qui tibi displicet, fortassis non reprehendit, nec effundit istas contumelias in Deum, quomodo tu facis. Ecce puta quia Deus, quomodo tu vis, nulli malo velit parcere: quid de te facturus est, qui sine peccato esse non potes? Non attendis ubi te inveniat? Roga ergo, ut non solum aliis, sed etiam et tibi parcat. Hoc itaque, fratres, habent quasi proprium omnes iniqui: nolunt ut parcat Deus iniquis, et non vident quid ipsi sint, etiam ex hoc ipso quod ita volunt. Sed ego justus sum, inquis. Si tibi non parceret Deus cum esses
Abbreviated transcription (Latin):
audiuimus dnmdicentẽ: Diligite
inimicos urõs: bene facite his qui
te inimicos urõs. nisiquia passuri era¬
mus inimicos: Sed dicit aliquis:
Quis potest diligere inimicos : Prius
tedilexit impiũds̃tuus: qui nũ quã
fuit impius: Tuaut etiãsi iã non es
impius. fuisti tam̃ aliquando. quia
nemositiustus nisi expeccatore: Si c̃
frequent̃ cantauimus Beati. quoꝵ
remisse sunt iniquitates: Nondix̃
beati quiñ fecer peccata: sedbeati
quoꝵ remisse st̃ inꝗtates : Sienim
quȩris qui non fecerit : ñ inuenies:
Vnde ergo quis quã eritbeatus : si
remitat᷑ qđ fecit : sitegat᷑ qđ cõmisit:
Siergo ĩ tib peccatũ dimissum est :
illetc imcꝗt᷑ qui nondũ ẽ iustus Et
tu. ante quã iustificareris : alios
ꝑsequebaris: Pericras. & inuen¬
iuses: Et ille quiabi aduersatur :
inueni et᷑ & ñ ꝑsequet᷑ : Nolico¬
gitare qđ tuis merctis tals factus
sis: qr gratiadĩ tetalẽ fecit. Et
bene c̃side rans : uidebis potentẽ

Expanded text:
 Diligite inimicos vestros, benefacite his qui te inimicos vestros, nisi quia passuri eramus inimicos? Sed dicit aliquis: Quis potest diligere inimicos? Prius te dilexit impium Deus tuus, qui nunquam fuit impius: tu autem etiamsi jam non es impius, fuisti tamen aliquando; quando nemo fit justus nisi ex peccatore, sicut frequenter cantavimus, Beati quorum remissae sunt iniquitates : non dixit, Beati qui non fecerunt peccata; sed, Beati quorum remissae sunt iniquitates. Si enim quaeris qui non fecerit, non invenies. Unde ergo quisquam erit beatus? Si remittatur quod fecit, si tegatur quod commisit. Si ergo jam tibi peccatum dimissum est, ille te insequitur qui nondum est justus. Et tu antequam justificareris, alios persequebaris; perieras, et inventus es: et ille qui tibi adversatur, invenietur, et non persequetur. Noli cogitare quod tuis meritis talis factus sis; quia gratia Dei te talem fecit. Et bene considerans videbis potentem
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a in potestatenrã positum sit
qualit̃ indie iudicii iudicemur:
dimittamus omnib: in imicis nris
ut libera conscientia possimus in ora¬
tione dominica dicere: Dimitte no¬
bis debitanrã : sicut & nos dimitti¬

Expanded text:
vestra , in potestate nostra positum sit, qualiter in die judicii judicemur; dimittamus omnibus inimicis nostris: ut libera conscientia possimus in oratione dominica dicere, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimitti
Abbreviated transcription (Latin):
qđ linteũ tinea ñ consumit : quȩ
uestes alias corrũpit : Et ideo qui
uult admysterium ecłȩ catholicȩ
ꝑtinere : excludat decordesuocor¬
ruptionẽ malarũ concupiscentiarũ.
&ta in corruptibilit̃ firmet᷑ in fide
ut̃ a prauis cogitationib: tãquã¬

Expanded text:
quod linteum tinea non consumit, quae quod linteum tinea non consumit, quae vestes alias corrumpit. Et ideo qui vult ad mysterium Ecclesiae catholicae pertinere, excludat de corde suo corruptionem malarum concupiscentiarum; et ita incorruptibiliter firmetur in fide, ut pravis cogitationib
Abbreviated transcription (Latin):
post illã uisionẽ aminonitus ẽ
abspũ sc̃õ ut descender& & iret
cum eis quiuener anta cornelio.
& ꝑrexit: Cornelius enĩ & qui
cum illo erant tãquã exillis
animalib: habebant᷑ : quȩ in
uase erant de mons trata:. Quos
tam̃ lã munda uerat ds̃ : qui
elemosinis eorũ acceptauerat:
Occidendi ergo erant & mandu¬
candi : id ẽ uthit̃ficer& in cis
uitã pͣteritã qua ñ nouerant
xp̃m. & transirent in corpus
eius. tam quã inouã uitam so¬
cictatis ecłe : Nã & ipsepetrus
cũ ad eos ueniss&  cõme morauit
breuit̃. ꝗd sibi hilla uisione
monstratũ sit: Ait enĩ: Et uos
scitis quã in licitũ sit uiro iudeo
conumgi & accedere ad alienigenas :
sed mihi ds̃ ostendit neminem com¬
munẽ aut himundũ hominẽ dicere :
Qđ utiq tunc oftendit ds̃ : cumuox
illa sonuit qđ ds̃ mund auit tune
etam illud quare linteum erat :
inquo ertnt illa animalia : Non
utiq sine causa : Nouimus enim

Expanded text:
post illam visionem admonitus est post illam visionem admonitus est ab Spiritu sancto, ut descenderet et iret cum eis qui venerant a Cornelio, et perrexit. Cornelius enim et qui cum illo erant, tanquam ex illis animalibus habebantur, quae in vase fuerant demonstrata: quos tamen jam mundaverat Deus, quia eleemosynas eorum inde acceptaverat. Occidendi ergo erant et manducandi, id est, ut interficeretur in eis vita praeterita, qua non noverant Christum; et transirent in corpus ejus, tanquam in novam vitam societatis Ecclesiae. Nam et ipse Petrus cum ad eos venisset, commemoravit breviter quid sibi in illa visione monstratum sit. Ait enim: Et vos sciconjungi et accedere ad alienigenas: sed mihi ostendit Deus, neminem communem aut immundum hominem dicere. Quod utique tunc ostendit Deus, cum vox illa sonuit: Quod Deus mundavit, tu ne etiam illud, quare linteum erat, in quo erant illa animalia. Non utique sine causa. Novimus enim
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ ds̃ congregandosscõs suos infi¬
nes fides euangeli cadi latatur:
Animalia ergo illa gentessunt
Dm̃s enĩ gentes quȩ in mundȩ erant
errorib: & suꝑstitionib: & concu¬
piscentiis antequam ueniret xp̃s:
illo adueniente donatis sibi pecca¬
postremissionẽ peccatorũ. quare
ñ recipiant᷑ in corpus xp̃i qđ est¬
eđa dĩ. cuius ꝑsonã petrus gesta¬
bat : Petrus in multis locis appar&.
qđ ꝑsona m gestat ecłȩ. Si petrus
figurã gestabat ecde & ecła
quasi inescam suã lã mundatas
tilis homo & quicum illo gen¬
acceptȩ munda uer eum: Ad
quendã modũ restabat : ut tã¬
quã crbus mundus hcorpora¬
ret ecłȩ hoc ẽ corpori dũi. Pecus
aũc trepidabat traderegentib:
euangelium : ꝗa illiqui credide¬
rant excircumcisione ꝓhibebant
anam fidẽ. & dicebant non eos
debere accedere ad participati¬
onem euangelii. nisi suscepissent
arcumcisionẽ quȩ tradita erat
bitationẽ sustulit petro : &ideo

Expanded text:
dicit Deus congregandos sanctos suos in fidicit Deus congregandos sanctos suos in fines fides evangelica dilatatur. Animalia ergo illa Gentes sunt: omnes enim Gentes quae immundae erant erroribus et superstitionibus, et concupiscentiis suis, antequam veniret Christus; illo adveniente, donatis sibi peccapost remissionem peccatorum quare non recipiantur in corpus Chria Dei, cujus personam Petrus gestabat? Petrus in multis locis apparet, quod personam gestet Ecclesiae. Si Petrus figuram gestabat Ecclesiae, equasi in escam suam jam mundatas tilis homo, et qui cum illo acceptae mundaverunt eum ad quemdam modum: restabat ut tanquam cibus mundus incorporaretur Ecclesiae, hoc est, corpori Domini. Petrus autem trepidabat tradere Gentibus Evangelium: quia illi qui crediderant ex circumcisione, prohibebant stianam fidem; et dicebant non eos debere accedere ad participationem Evangelii, nisi suscepissent circumcisionem, quae tradita erat bitationem istam sustulit: et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ñ &iam obseruent᷑ legunt᷑: Data ẽ
ducent qđ uolunt cũ inoderatione.
cũ benedictione. cũ gratiarũ actione:
Fortassis ergo & petro lta dictum est:
Occide & manduca : ut lã ñ teneret
obseruationẽ iudȩorũ : Non tam̃
ei quasi gurges uentris & foeda uo¬
racitas imperata ẽ : sed tam̃ ut in¬
tellegatis hoc hi figura ẽẽ monstratũ.
erant i illo uase serpentia: Nũ quid
poterat mnanducare serpentes : Qd
ergo uult ipsa significatio: uas¬
illud ecłam significat: Quattuor
lincȩ quib dependebat: quattuor
partes orbis trarũ ꝑquas extendit᷑
eđa catholica quȩ ubiq diffusa ẽ:
Quicũq ergo uoluerit in partẽ ire
& ꝑaliquã hȩ resim ab uni uerso
conscindi: ñ ꝑtinet ad quattuor
linearũ sacramentũ: Si aũt ad
uisionẽ petri ñ ꝑtin& : nec adela¬
ues quȩ datȩ sunt petro ꝑtinebit:
Ideo enim quattuor lineis sũmissũ
ẽ uas illud : quia quattuor uentis

Expanded text:
non etiam ut observentur, leguntur. Data est non etiam ut observentur, leguntur. Data est ducent quod velint cum moderatione, cum benedictione, cum gratiarum actione. Fortassis ergo et Petro ita dictum est, Occide et manduca; ut jam non teneret observationem Judaeorum: non tamen ei quasi gurges ventris et foeda voracitas imperata est. Sed tamen ut intelligatis, hoc in figura esse monstratum ei, erant in illo vase serpentia. Numquid poterat manducare serpentes? Quid ergo sibi vult ista significatio? illud Ecclesiam significat; quatuor lineae quibus dependebat, quatuor partes orbis terrarum, per quas extenditur Ecclesia catholica, quae ubique diffusa est. Quicumque ergo voluerit in partem ire, et per aliquam haeresim ab universo conscindi, non pertinet ad quatuor linearum sacramentum. Si autem ad visionem Petri non pertinet, nec ad claves quae datae sunt Petro, pertinebit. Ideo enim quatuor lineis submissum est vas illud, quia a quatuor ventis
Abbreviated transcription (Latin):
ad sotietatẽ nr̃orũ: ł issa eñi un¬
gula admores: ruminatio uero
ad sapientiã ꝑtinet : Quare ad
mores fissa ungula : quia diffi¬
cilelabitur. Lapsus enĩ : pec cati
signũ est Ruminatioaũt ad sa¬
pientiã doctrinȩ quomodo ꝑtin& :
quia dix scriptura: Tes aurus
desiderabilis. requi escit inore sa¬
pientis: Vir aũt stultus dissipabit
illũ. Qui aũt audiuit & neglegen¬
tia fit obliuiosus : quasi glutat
qđ audiuit. ut iã iore ñ sapiat.
Qui aũt̃ in lege chñ medita t᷑ die ac
nocte tamquã ruminat : & in
quodã quasi palato cordis uerbis
sapore delectatur: Hoc ergo qđ
tiam. sotietatẽq: sc̃orũ ñ ꝑtineant
illi. ꝗautueglegentes auditores s̃
aut malos mores habent. aut in
utroq: uitio reprehenduntur:
Sic cȩtera quȩ ad hunc modum
precepta sunt data iudeis: umbra¬
ticȩ sunt significationes futurorum:
Postea quã uenit lux inundi dñs nr̃t
iłis xp̃s : tantũ modo ut hitellegant᷑

Expanded text:
ad societatem sanctorum: fissa enim unad societatem sanctorum: fissa enim ungula ad mores, ruminatio vero ad sapientiam pertinet. Quare ad mores fissa ungula? Quia difficile labitur; lapsus enim, peccati signum est. Ruminatio autem ad sapientiam doctrinae quomodo pertinet? Quia dicit Scriptura, Thesaurus desiderabilis requiescit in ore sapientis; vir autem stultus glutit illum . Qui ergo audit, et negligentia fit obliviosus, quasi glutit quod audivit, ut jam in ore non sapiat, Qui autem in Lege Domini meditatur die ac nocte, tanquam ruminat, et in quodam quasi palato cordis verbi sapore delectatur. Hoc ergo quotiam, societatemque sanctorum non pertineant illi qui aut negligentes auditores sunt, aut mores malos habent, aut in utroque vitio reprehenduntur. Sic caetera quae in hunc modum praecepta data sunt Judaeis, umbraticae sunt significationes futurorum. Posteaquam venit lux mundi Dominus nostistus, tantummodo ut intelligantur,
Abbreviated transcription (Latin):
cdo cumlectio apłorũ
actuum legeretur
audiuimꝰ qđ beatus
petrus circahorã sextã ascender&
incenaculũ : & cũ esurir& uolu¬
iss& gustare: Parantib: aut̃
discipulis : ille factꝰ ẽ in excessu
mentis. & indit uas grande uelut
linteũ magnũ quattuor lineis
ad pensũ de cȩlo sũ mitti. ubre¬
rantom̃a quadrupedia & ser¬
pentia terrȩ. & uox decȩlo sonuit:
Petre macta &inanduca. At ille
dix: Dnẽ tuscis : ꝗa cõmune
& inmundũ num quã mandu¬
caui: Et uoxlterũ Qđ ds̃ mun¬
dauit. tune cõmune dixeris:
Hoc factũ ẽ ter : & receptum ẽ
uas icȩlo: Qd ergo ista signi¬
caritatis ur̃ȩ aurib: cupimꝰ inti¬
mare: Om̃a animalia que ꝓ¬
hibita s̃ iudȩis manducare
signa s̃ rerũ. & ħ cut dictũ est
umbrȩ futurorũ uł ut qđ scrip¬
tũ ẽ eis. ut quȩ st̃ rumi nantia
& fissa ungula ipsamanducent.
uł unum horũ defuerit. ñ mandu¬
cent : In his aũt animadib: homi¬
nes quidã significant᷑ : ñ ꝑtinentes

Expanded text:
do cum lectio Actuum postolorum legeretur, audivimus quod beatus Petrus circa horam sextam ascenderit in coenaculum: et cum esuriret, voluit gustare. Parantibus autem discipulis, ille factus est in excessu mentis: et vidit vas grande velut linteum magnum, quatuor lineis appensum de coelo submitti, ubi erant omnia quadrupedia et serpentia terrae. Et vox de coelo sonuit: Petre, macta et manduca. At ille dixit: Domine, tu scis quia commune et immundum nunquam manducavi. Et vox iterum: Quod Deus mundavit, tu ne m est vas in coelo. Quid ergo signiCharitatis vestrae auribus cupimus intimare. Omnia animalia quae prohibita sunt Judaeis manducare, signa sunt rerum, et, sicut dictum est, umbrae futurorum: veluti quod scriptum est eis, ut quae sunt ruminantia et fissa ungula, ipsa manducent; utrumque defuerit, non manducent . In his autem animalibus homines quidam significantur non pertinentes
Abbreviated transcription (Latin):
qui ascel ebrant: & uitã sibi ꝑinit¬
tunt : Nemo dicit corrigãme : ne
cras hocsim qđ istequẽ deduxisti:
Placent ub uerba : ego quȩ rofacta :
Nolite me constristari prauis mori¬
bus ur̃is : quia delectatiomea ñ
ẽ in hacuita. nisi urã bona uita:

Expanded text:
quias celebrant, et vitam sibi promitquias celebrant, et vitam sibi promittunt. Nemo dicit, Corrigam me, ne cras hoc sim quod iste quem deduxi. Placent vobis verba, ego quaero facta. Nolite me contristare pravis moribus vestris: quia delectatio mea non est in hac vita nisi vestra bona vita.
Abbreviated transcription (Latin):
Nontimes arguãto : Nontimes confa¬
tuãte ante faciemtuam : Nontimes :¬
Sedlonge ẽ iniquis iudicium : Primo
quistibi dixit . quia longe ẽ dies iudi¬
dormier̃ & obduruer̃ : Non ne ca¬
sus nr̃os nobiscũ in hac carne portamꝰ :
Nonne fragiliores sumus quã siuitrei
essemꝰ: Vi trum enĩ asifragile est :
tam̃ seruatum diudurat. & inuenis
calices ab auis & ꝓauis. Inquibus bi¬
bunt ne potes: Tanta fragilitas.
cus todita ẽ ꝑ ainnos: Annos autem
hominis: Et si sub tantis casibus coti¬
dianis. fragiles ambularemus. & si
casus ipsirepentini ñ accederent :
diutamen uiuere non ualerem
Vitahumana : totabreuis est: Ab
infantia usq ad de crepitã senectu¬
tem : totabreuis ẽ : Ad amsi ad huc
uiuer& & hodie moreret᷑. quid illi
uitȩ longitudo ꝓfuissa : Huc acce¬
dit : quia ipsedies quiquasi natu¬
ralit̃ seruit : morbo illerto incer¬
tus ẽ: Cotidie moriunt᷑ homines
& quiuiuunt deducunt illos : Ex se¬

Expanded text:
Non times, Arguam te? Non times, ConstNon times, Arguam te? Non times, Constituam te ante faciem tuam? non timesSed longe est, inquis, judicium. Primo, quis tibi dixit quia longe est dies judidormierunt et obduruerunt? Nonne casus nostros nobiscum in hac carne portamus? Nonne fragiliores sumus, quam si vitrei essemus? Vitrum enim etsi fragile est, tamen servatum diu durat: et invenis calices ab avis et proavis, in quibus bibunt nepotes et pronepotes. Tanta fragilitas custodita est per annos. Nos autem homines, et sub tantis casibus quotidianis fragiles ambulamus; et si casus ipsi repentini non acciderent, diu tamen vivere non valeremus. Vita humana tota brevis est, ab infantia usque ad decrepitam senectutem tota brevis est. Adam si adhuc viveret, et hodie moreretur, quid illi vitae longitudo profuisset? Huc accedit, quia ipse dies, qui quasi naturaliter servit, morbo inlecto incertus est. Quotidie moriuntur homines: et qui vivunt deducunt illos, exse
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsum solum: Site audierie : lu¬
chratus es fratrẽtuum : Si nonte au¬
dierit : ad hibetecũ duos ueltres
In ore duorũ uł trium testiũ. scabit
omne uerbum: Sinec ipsos audierit :
refer ad ełam: Sin ec ipsã audierit
sit tibi sicut &hnicus & publicanus :
Ethnicus gentilis ẽ : Gentilis illo est :
quia in xp̃o non credit : Sinet ec ł am
audierit : mnortuũ cõputa : Sed ecce
uiuit : ecce initrat ec cesignat : Ecce
genufigit : ecceorat ecce adaltare
accedit : Sitabi tam quã &hnicus
& publicanus : noli mmillo ad tendere
falsa signauiuentis mortuus est:
Vndeuiuit : Quomodo uiuit : Si dicã
inconspectu urõ alicui tuhoc fecisti :
respondebit postea: Quantũ erat
intus memoner& . in tus mihi dice¬
r& quia mala feci intusuideret
peccatum meum : Quarc inpopulo ar¬
guit quid si feci: non correxisti Quid
si feci & id huc ꝑseueris : &dsifcci
& adhuctibibene fecisse uideris incor¬
detuo : quia tac& ille iustus es : quia
ille modo ñ uindicat nihili ale fecisti:

Expanded text:
ipsum solum. Si te audierit, lucratus es fratrem tuum: si te non audierit, adhibe tecum duos aut tres. In ore duorum aut trium testium stabit omne verbum. Si nec ipsos audierit, refer ad Ecclesiam. Si nec ipsam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus . Ethnicus gentilis est: gentilis ille est, qui in Christum non credit. Si nec Ecclesiam audierit, mortuum computa. Sed ecce vivit, ecce intrat, ecce signat, ecce genu figit, ecce orat, ecce ad altare accedit. Sed sit tibi tanquam ethnicus et publicanus. Noli in illo attendere falsa signa: vivens mortuus est. Unde vivit? Quomodo vivit? Si dicam alicui in conspectu vestro, Tu hoc fecisti: respondebit postea, Quantum erat? Intus me moneret, intus mihi diceret quia male feci, intus viderem peccatum meum: quare in populo arguit? Quid si feci, et non correxisti? Quid si feci, et adhuc perseveras? Quid si feci, et adhuc tibi bene fecisse videris in corde tuo? Quia tacet ille, justus es? Quia ille modo non vindicat, nihil male fecisti?