comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
triarchȩ huiꝰ. specialit᷑ ꝑtinere ad xp̃m.
Sic enĩ ait. Benedictus in quit in lati¬
tudine gad. quasi leo requieuit. ce¬
pitq brachiũ. ⁊u̾ticẽ. ⁊ uidit pͥncipa¬
Quis c̃õfregerit u̾ticẽ brachiaq poten¬
tũ. nͥ redeptor nr̃. qui humiliauit
uirtittẽ ⁊ suꝑbiã excelsoꝵ: Quis
uidit pͥncipatũ suũ. nͥ ille cui da¬
tus ẽ pͥncipatus:⁊ honor. ⁊ regnum:
Aser pinguis panis eiꝰ. ⁊ pͣbebit delici¬
as regib. Aser cuiꝰ nom̃ significat di¬

Expanded text:
triarchae hujus specialiter pertinere ad Christum. Sic enim ait: Benedictus, inquit, in latitudine Gad. Quasi leo requievit; coepitque brachium et verticem, et vidit principaQuis confregit verticem brachiaque potentium, nisi Redemptor noster, qui humiliavit virtutem et superbiam excelsorum? Quis vidit principatum suum, nisi ille cui datus est principatus et honor et regnum? Aser pinguis panis ejus, et praebebit delicias regibus. Aser, cujus nomen significat di
Abbreviated transcription (Latin):
tis asinꝰ requiẽ: t̾ram optimã ui¬
dit. cũ simplex gentilitas idcirco
se ad robur boni oꝑis erigit. qi ad
ȩtͣnȩ uitȩ patriã tendit. Unde eti¬
ã apponit humerũ suũ ad portan¬
dũ. qr dũ ad ꝓmissã requiẽ ꝑuenire
desiderat. cuncta mandatoꝵ onera
libent᷑ portat. Unde ⁊ factus ẽ tribu¬
tis seruiens. hoc ẽ regi ⁊ xp̃o fidĩ bo

Expanded text:
tis asinus requiem et terram optimam vitis asinus requiem et terram optimam vidit, cum simplex gentilitas idcirco se ad robur boni operis erigit, quia ad aeternae vitae patriam tendit. Unde etiam apponit humerum suum ad portandum, quia dum ad promissam requiem pervenire desiderat, cuncta mandatorum onera libenter portat. Unde et factus est tributis serviens, hoc est regi et Christo
Abbreviated transcription (Latin):
dus cib. Et bene candidiores lacte¬
eiꝰ dicit. Om̃s enĩ qui ꝑfecti sunt:
⁊ qui scripturarũ cibos explanan¬
tes. subtilẽ : minutũ intellectũ
qui sp̃italis dr̃ eccłiȩ corpori sub¬
ministrat. candidi ẽẽ debent . pu¬
ri. atq ab om̃i macula liberi. sa¬
car asinꝰ fortis. Isacar qui intͣp̃tat᷑
merces. refertur ad popłm gentiũ.
que dñs sanguiuis sui pͣcio ẽ mercatꝰ.
Hic isacar asiꝰ fortis seribit᷑. qi pͥus
gentilis popłs. quasi brutũ ⁊ luxurio¬
sũ animal erat. nullaq ratione sub¬
dñi occulta subigens. redẽptoris
dñio colla subiciens: ⁊ iugũ disci¬
plinȩ euangłicȩ ꝑferens. Hic accu¬
bans int̾̃ t̾minos. uidit requiẽ qd̵
eet bona. ⁊ tͣram qd̾ optima. Int̾ ter¬
minos naͣq accubare ẽ: p̃stolato
mundi fine requiescere. nichilq
de his quȩ nc̃ u̾sant᷑ in medio quȩ¬
rere. s ultima desiderare. Et for-¬

Expanded text:
dus cibus. Et bene candidiores lactdus cibus. Et bene candidiores lacte dicit; omnes enim qui perfecti sunt, et qui Scripturarum cibos explanantes, subtilem et minutum intellectum, qui spiritualis dicitur, Ecclesiae corpori, subministrant, candidi esse debent et puri, atque ab omni macula liberi. Issachar asinus fortis. Issachar, quod interpretatur merces, refertur ad populum gentium, quem Dominus sanguinis sui pretio est mercatus. Hic Issachar, asinus fortis scribitur, quia prius gentilis populus quasi brutum et luxuriosum animal erat, nullaque ratione submentis occulta subigens, ac Redemptoris dominio colla subjiciendo, jugum disciplinae evangelicae perferens. Hic accubans inter terminos vidit requiem quod esset bona, et terram quod optima. Inter terminos namque accubare est praestolato mundi fine requiescere, nihilque de his quae nunc versantur in medio quaerere, sed ultima desiderare. Et for
Abbreviated transcription (Latin):
tis effundet᷑ in remissionẽ peccatoꝵ.
Et in sanguine uuȩ palliũ suũ. salliũ.
gentes st̃ quas corpori ftio cõuinxit.
sicut scriptũ ẽ. Uiuo ego dicit dñs.
nͥ hos om̃s iuduã sicut uestimͣtum.
Hos quippe xp̃c in sanguine uuȩ mun¬
dauit. quãdo sicut botrus in ligno
crucis pependit. Tunc enĩ ex latere
eiꝰ sanguis: aqua ꝓfluxit. s aqua
nos abluit. sanguis redemit. Pulchri
corpori ȩccłiȩ prestant. Hi pulchriores
uino ꝓbant᷑. qr eoꝵ doctrina austeri
traditionẽ. Quangłica enĩ p̃cepta
longe clariora st̃: quã ueteris testa¬
mͣti mandata. Et dentes lacte can¬
didiores. Dentes. p̃dicatores st̃ sci qui
p̃cidunt ab errorib homines. ⁊ eos
quasi comedendo. in xp̃i corpore trans¬
fert̃. Nomine aut̃ lactis. doctrina le¬
gis significat᷑. quȩ carnalẽ popłm
bat. Cuiꝰ quidẽ candidiores effecti
st̃ doctores ȩccłiȩ. qr forte̾ qualidũ
ũbi cibũ. mandunt atq distribu
sua ad hebreos. Pfectoꝵ aut̃ ẽ soli¬

Expanded text:
tis effunditur in remissionem peccatorum. Et in sanguine uvae pallium suum. Pallium gentes sunt, quas corpori suo conjunxit, sicut scriptum est: Vivo ego dicit Dominus, nisi hos omnes induam sicut vestimentum . Hos quippe Christus in sanguine uvae mundavit, quando sicut botrus in ligno crucis pependit. Tunc enim ex latere ejus sanguis et aqua profluxit. Sed aqua nos abluit, sanguis nos redemit. Pulchriocorpori Ecclesiae praestant. Hi pulchriores vino probantur, quia eorum doctrina austerittraditionem. Evangelica enim praecepta longe clariora sunt quam Veteris Testamenti mandata. Et dentes lacte candidiores. Dentes, praedicatores sunt sancti, qui praecidunt ab erroribus homines, et eos quasi comedendo in Christi corpore transferunt. Nomine autem lactis doctrina legis significatur, quae carnalem populum bat. Cujus quidem candidiores effecti sunt doctores Ecclesiae, quia fortem et validum verbi cibum mandunt atque distribuusua ad Hebraeos : Perfectorum autem soli
Abbreviated transcription (Latin):
occurrit. Acanctus gladio u̾bi sui
circa fem᷑ pocentissime. quo mimi¬
cos diuisit .i. filiũ a patre. filiã a ma¬
tre. nuru̾ a socru. iuxta qd̵ legit᷑ in
ȩuangłio. Non ueni pacẽ mittere¬
Un ⁊ bene idẽ gad. latruculus in cͣp̃¬
tat᷑. eo qd posterior .i. secus pedes qͣsi
latrũculus rapido atq in ꝓuiso ad¬
uentu exiliat cõtra aꝑtã antixp̃i op¬
puguationẽ. Hinc ẽ qd̵ euangłista ex¬
clamat dicens. qi dies dñi sic̃ in uocte.

Expanded text:
occurrit, accinctus gladio verbi sui circa femur potentissime, quo amicos divisit, id est, filium a patre, filiam a matre, nurum a socru, juxta quod legitur in Evangelio: Non veni mittereUnde et bene idem Gad latrunculus interpretatur, eo quod posterior, id est, secus pedes, quasi latrunculus, rapido atque improviso adventu exsiliat contra aptam Antichristi oppugnationem. Hinc est quod evangelista proclamat
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiam natiouis ex gentib cõgregatã.
Hanc itaq ad uitẽ corporis sui alligauit.
uinculo caritatis: discipline ȩuangłi¬
cȩ nexii: ut de imitatione illiꝰ uiuens.
efficiat᷑ heres di. ⁊ eoheres xp̃i. Alii nãq.

Expanded text:
Ecclesiam ex nationibus congregatam. Ecclesiam ex nationibus congregatam. Hanc itaque ad vitem corporis sui alligavit vinculo charitatis, et disciplinae evangelicae nexu, ut de imitatione illius vivens, efficiatur haeres Dei, et cohaeres Christi. 25.
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ de corpore suo dixit. Soluite tẽplũ¬
hoc: im triduo suscitabo illud. Non
deficiet pͥuceps de popło uida. nec dux
de femorib eiꝰ: donec ueniat qui mit¬
tendus ẽ:⁊ ipse erit expectatio gentiũ.
Hic locus manifestissime ad uidã refert᷑.
Tamdiu enĩ fuit ex semine eiꝰ apud ui¬
deos intemerata successio regni. do
ostendit᷑ pͥmũ alienigenã rege̾ in
gente iudeoꝵ fuisse herodẽ. quo tẽ¬
pore xp̃c natus ẽ: qd̾ ipsi putant u¬
dȩi ñ uenisse xp̃m. Ergo de tribuiu¬
da usq hodie iudeoꝵ ꝑmanet regnũ.
sequit᷑. ⁊ ipse erit expectatio gentiũ.
Alligans ad uineã pullũ. Pullus suus
ex gentib popłs. eui ad liuc nũ quã
fuerat legis onus impositũ. Hunc
copulauit ad uineã aploꝵ. qui ex iu¬
deis st̃. Nã uiuea dĩi sabaoth. dom̃
isrł ẽ. Et ad uitẽ o fili mi asiã suam.
Ipse dicit. Ego sũ uitis uera. Ad hane
gͦ uitẽ alligat asinã suã cui suꝑsedit.

Expanded text:
dem de corpore suo dixit: Solvite hoc templumdem de corpore suo dixit: Solvite hoc templum, et in triduo suscitabo illud . Non deficiet princeps de populo Juda, nec dux de femoribus ejus, donec veniat qui mitei, et ipse erit exspectatio gentium. Hic locus manifestissime ad Judam refertur; tandiu enim fuit ex semine ejus apud Judaeos intemerata successio regni, donostenditur primum alienigenam regem in gente Judaeorum fuisse Herodem, quo tempore Christus natus est. Quod si putant Judaei, non venisse Christum, ergo de tribu Juda usque hodie Judaeorum permanet regnum. sequitur: Et ipse erit exspectatio gentium, alligans ad vineam pullum suum. Pullus suus ex gentibus, populus cui adhuc nunquam fuerat legis onus impositum: hunc copulavit ad vineam apostolorum, qui ex Judaeis sunt. 24. Nam vinea Domini Sabaoth domus est Israel . Et ad vitem, o fili mi, asinam suam. Ipse dixit: Ego sum vitis vera . Ad hanc vero vitem alligat asinam suam, cui supersedet,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ necessitate. s potestate hoc ipsũ
impleuit: uxta qd̵ ⁊ ipse dixerat. Pote¬
statẽ habeo ponendi animã meam.
inemo eã tollet ame: s ego eã pono.
Qd uͦ add̾it. iut catulus leonis: inde
enĩ mortuus. unde ⁊ natus. Fisici aut̃
de catulo leonis scribt᷑. qd̃ cũ natus fu¬
erit. trib dieb. trib noctib dornut.
Lum deinde patris fremitu uł rugitu.
ueluti tremefactus cubilis locus. sus¬
citare dr̃ catulũ dormientẽ. Qd̃ ual¬
de cõuenient᷑ de passionis morte apta¬
t᷑ in xp̃o. qui trib dieb ⁊ trib noctib in
cubile sepulchri iacens: somnũ mortis
impleuit. Dene gͦ xp̃c ut leo requieuit.
qui nͣ solũ mortis acerbitatẽ ñ timuit.
s etiã in ipsa morte. mortis imꝑiũ uicit.
Dene idẽ iterũ ut catulus leonis. qr die tͣria
resurrexit. Unde ⁊ sic adiungit᷑ de resur
rectione eiꝰ. Quis suscitabit eũ: Hoc
ẽq nullus hominũ. nͥ ipse iuxta qd̃ i¬

Expanded text:
qui non necessitate sed potestate hoc ipsum qui non necessitate sed potestate hoc ipsum implevit, juxta et quod ipse dixerat: Potestatem habeo ponendi animam meam, et nemo eam tollet a me, sed ego eam pono . Quod vero addidit: Et ut catulus leonis, inde enim mortuus, unde et natus. Physici autem de catulo leonis scribunt, quod cum natus fuerit, tribus diebus et tribus noctibus dormit. Tunc deinde patris fremitu vel rugitu, veluti tremefactus cubilis locus, suscitare dicitur catulum dormientem: quod valde convenienter de passionis morte aptatur in Christo, qui tribus diebus et tribus noctibus in cubili sepulcri jacens, somnum mortis implevit. Bene ergo Christus ut leo requievit, qui non solum mortis acerbitatem non timuit, sed etiam in ipsa morte mortis imperium vicit. Bene idem iterum ut catulus leonis, quia die tertia resurrexit. Unde et sic adjungrectione ejus: Quis suscitabit eum? hoc est quia nullus hominum nisi ipse, juxta quod i
Abbreviated transcription (Latin):
cib inimicoꝵ tuoꝵ. Hisdem enĩ mani¬
b. atq eode crucis tropheo. ⁊ suos texit.
inimicos: adu̾sarias potestates cu¬
rauit: iuxta qd̃ n pat᷑ ꝓmittit ei dicens.
Sede ad dexterã meã. donec ponã inimi¬
cos tuos. scabellũ pedũ tuoꝵ. Ad orabt᷑
te filii patris tui. qm̃ multi ex filiis
iacob adorabunt eũ. ꝑ electionẽ gr̃ȩ
salui facti. Catulus leonis uida. qͣm̃
nascendo paruulus factus ẽ: sicut
scriptũ ẽ. Paruulus natus ẽ nobis.
Ad p̃dã fili mi ascendisti. id ẽ ascen¬
densin cruce captiuos popłos redemisti:
i quos ille leo cõtrariꝰ iuaserat. tu mo¬
riens eripiusti. Deniq rediens ab infe¬
ris ascendisti in altũ. captiuã duxisti
captiuitatẽ. Requiescens accubuisti
ut leo. Manifestissime in passione xp̃c
recubuit. quãdo inclinato capite tra¬
didit sp̃m: siue quãdo in sepulchro
securus uelut quodã corporis somno
quieuit. S quare ut leo ⁊ uelut catu¬
lus leonis: in somno enͣi suo leo fuit.

Expanded text:
nimicorum tuorum; iisdem enim manibus, et eodem crucis tropaeo, et suos exuit, et inimicos atque adversarias potestates curavit: juxta quod et pater promittit ei dicens: Sede ad dexteram meam, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum tuorum . Adorabunt te filii patris tui, qJacob adorant eum per electionem gratiae salvi facti. Catulus leonis Juda. Quoniam nascendo parvulus factus est, sicut scriptum est: Parvulus natus est nobis. Ad praedam, fili mi, ascendisti , id est, ascendens in crucem, captivos populos redemisti. Et quos ille leo contrarius invaserat, tu moriens eripuisti. Denique rediens ab inferis ascendisti in altum, captivam duxisti captivitatem . 17. Requiescens accubuisti, ut leo. Manifestissime in passione Christus recubuit, quando, inclinato capite, tradidit spiritum, sive quando in sepulcro securus, velut quodam corporis somno, quievit. Sed quare, ut leo, et velut catulu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ barraban latronẽ peterent. ⁊ pͥncipẽ
uitȩ crucifigendũ postularent. Diuidã
eos in iacob. ⁊ disꝑgã illos in ifrł. Hic duo
nominant᷑. diuisio ⁊ disꝑsio. idcirco qi
ñnulli ex ipsis dño credidert̃: quidã
in infidelitate ꝑmanser̃t. Diuisi eñĩ
dñr hi qui ab eis separant᷑. ⁊ ueniunt
ad fidem. Disꝑsi aut̃ hi quoꝵ patria
tẽploq subu̾so ꝑ orbẽ t̾re. incredulũ

Expanded text:
dum Barrabam latronem peterent, et principem dum Barrabam latronem peterent, et principem vitae crucifigendum postularent. Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel . Hic duo nominantur, divisio et dispersio. Idcirco, quia nonnulli ex ipsis Deo crediderunt, quidam in infidelitate permanserunt. Divisi enim dicuntur hi qui ab eis separantur, et veniunt ad fidem. Dispersi autem hi quorum patria temploque subverso, per orbem terrae incredulum
Abbreviated transcription (Latin):
meone enĩ erant scribȩ udeoꝵ. detri¬
bu uͦ leui. pͥncipes sacerdotũ. De quib
seriptũ ẽ: qr cõsiliũ fecert̃. ut iłim mor¬
ti traderent. De qͦ cõsilio iste patriar¬
cha qui iã mͣte dm̃ uidebat. dicit. in cõ¬
siliũ eoꝵ ñ ueniat anima mea. Nrł. Horre¬
bat enĩ iã illo tẽpore sc̃s iste patriarcha
uidere tantoꝵ scelerũ cõsilia. quȩ in no¬
iussimis tẽporib facturi erant iudei.
xp̃m. iuxta qd̵ isaias ait. Ue animȩ ipsoꝵ.
qr cogitatio ipsqꝵ cõsiliũ maloꝵ adu̾sus
se dicentes. alligemꝰ iustũ. qr inutilis ẽ
nob̾. Et in dolore suo suffoder̃t murũ.
qu̾ado lancea cõfodert̃ illud sp̃itale ⁊
fortissimu ꝓpugnaculũ. qui custodit
ifrł. Maledictus furor eoꝵ qr ꝑtinax.
utiq ad tantũ facinꝰ ꝑpetrandũ. qu̾a¬
do furore accensi ⁊ira. optulert᷑. xp̃m
pontio pilato dicentes illi. crucifige.
crucifige: ⁊ si hunc dimittis. ñ es ami¬
cꝰ cesaris. Et in dignatio eoꝵ qr dura.

Expanded text:
de tribu vero Levi principes sacerdotum, de quibus scriptum est quia consilium fecerunt ut Jesum morti traderent . De quo consilio iste patriarcha, qui jam mente videbat Deum, dicit: In consilium eorum non veniat anima mea, et reliqua. Horrebat enim jam illo tempore sanctus iste patriarcha videre tantorum scelerum consilia, quae in novissimis temporibus facturi erant Judaei. stum, juxta quod Isaias ait: Vae animae ipsorum , quia cogitatio ipsorum consilium malum adversus se dicentes: Alligemus justum, quia inutilis est nobis, et in dolore suo suffoderunt murum, quando lancea confonderunt illum, spirituale et fortissimum propugnaculum, quod custodit Israel. 12. Maledictus furor eorum, quiautique ad tantum scelus perpetrandum, quando, furore accensi et ira, obtulerunt Christum Pontio Pilato praesidi dicentes: Crucifige, Crucifige , et: Si hunc dimittis, non es amicus Caesaris . Et indignatio eorum quia dura,
Abbreviated transcription (Latin):
te equi cõfisus. eã uoluerit p̾donis
more populari: ñ effugere ualebit.
Lotũ aut̃ ꝑ metaforã serpentis ⁊ equi¬
tis loquit᷑. Uidens gͦ tã fort̾ẽ nara¬
reũ tuũ. qd ⁊ ipse ꝓptͣ meretricẽ mor¬
tuus ẽ. ⁊ moriens nr̃os occidit ini¬

Expanded text:
te equi confisus, eam voluerit praedonis te equi confisus, eam voluerit praedonis more populari, non effugere valebit. Totum autem per metaphoram serpentis et equitis loquitur. Videns ergo tam fortem Nazaraeum tuum, quod ipse propter meretricem mortuus est, et moriens nos
Abbreviated transcription (Latin):
ad portandũ. factusq ẽ tributis ser¬
uiens. Quia supra de ⁊abulon
dixerat qd̾ maris magni litora eẽt
possessurus: sidonẽ quoq ⁊ reliquas
fenicis urbes cõtingeret. nc̃ ad me¬
dit̾raneã ꝓunciã redit. ⁊ isacbar
qr iuxta neptalim pulcherrimã in ga¬
lilea regionẽ possessurus ẽ: benedicti¬
one sua habitatorẽ facit. Asinũ aut̃
portandũ deditũ. qr in labore t̾re ⁊ue
quoq tributa cõportans. Aiunt hebrei
ꝑ metaforã significari. qd scripturas
scas die ac nocte meditans. studiũ su¬
ũ dederit ad laborandũ: ⁊ ideirco ei
om̃s trib seruiant. quasi magistro
dona portantes. Pan iudicabit po¬
colub̾ inuia. cerastes insemita. mor¬
dens ungulas equi. ut cadat ascensor
eiꝰ retro. salutare tuũ expectabo dñe.
anson udex isrł: detribu dan fuit.
Hoc gͦ dicit nc̃. uidens in sp̃u comam
bri. reguliq obsidentis uias. nullũ ꝑ
trã isrł transire ꝑmiitat. S etiã siquis
temerariꝰ. uirtute sua quasi uelocita¬

Expanded text:
ad portandum, et factus est in tributum serviens. Quia supra de Zabulon dixerat, quod maris magni esset littora possessurus, Sidonem quoque et reliquas Phoenicis urbes contingeret; nunc ad mediterraneam provinciam redit, et Issachar, quia juxta Nephthalim, pulcherrimam in Galilaea regionem possessurus est, benedictione sua habitatorem facit. Asinum autem portandum deditum, quia in labore terrae, et quoque tributa comportans. Aiunt Hebraei, per metaphoram significari, quod Scripturas sanctas die ac nocte meditans, studium suum dederit ad laborandum, et ideo ei omnes tribus serviant, quasi magistro dona portantes. Dan judicabit pomordens ungulas equi, ut cadat ascensor ejus retro. Salutare tuum exspectabo, Domine . Samson judex in Israel de tribu Dan fuit . Hoc ergo dicit: Nunc videns in spiritu comam bri regulique obsidens vias nullum per terram Israel transire permittat: sed etiam si quis temerarius, virtute sua quasi velocita
Abbreviated transcription (Latin):
ȩuangłii fuerit: hebrei tam̃ ita edis¬
sert̃. Aitare quo ĩmolabant᷑ hostiȩ. ⁊
uictimarũ sanguis ad basim illius
fundebat᷑: in parte trib beniamin
fuit. Hoc in quiunt gͦ significat. qd̃
sacerdotes ĩmolant mane hostias.
ad uesꝑam diuidant ea quȩ sibi a
popło ex lege collata st̃. Lupũ san¬
guinariũ. lupũ uorace̾. suꝑ altaris

Expanded text:
Evangelii fuerit. Hebraei tamen ita edisEvangelii fuerit. Hebraei tamen ita edisserunt: Altare in quo immolabantur hostiae, et victimarum sanguis ad basem illius fundebatur, in parte tribus Benjamin fuit. Hoc, inquiunt, ergo significat quod sacerdotes immolant mane hostias, ad vesperam dividant ea quae sibi a populo ex lege collata sunt. Lupum sanguinarium, lupum voracem, su
Abbreviated transcription (Latin):
t ẽ sensus capituli. Oioseph qui
ido sic uocaris. qi adauxit te mͥ dñs.
siue qr int̾ fr̾s tuos. maior futur es.
Fortissima siquidẽ tribus fuit effra¬
im: ut in regnoꝵ ⁊ paralipomenon
libris legimꝰ. Oin quã fili mi ioseph.
qui tã pulcher es. ut te tota de mu¬
ris ⁊ turrib ac fenestris. puellarũ
egipti turba ꝓspectet. Inuiderunt
tͥ. ⁊te ad iracũdiã ꝓuocauer̃t fr̃itui.
habentes liuoris sagitas: ⁊ zeli
iaculis uulnerati. Uerũ tuarcũ
tuũ ⁊ arma pugnandi posusti in
dõ. qui fortis eͣ pugnator: ⁊ iuincu¬
la tua quib te fr̃s ligauerant. ab
ipso soluta st̃ ⁊ disrupta: ut ex tuo
semine tribus nascat᷑ effraim for¬
tis ⁊ stabilis. ⁊ instar lapidis duri¬
oris inuicta: imꝑans quoq decẽ tri¬
bub ifrł. Seniamin lupus ra¬
pax. mane comedet p̃dã: ⁊ uesꝑe
diuidet spolia. Quãquã de pau¬
lo apło manifestissima sit ꝓpħia.
om̃ib patet. qd̾ i adoleseentia ꝑsecu¬
tus eccłiam. in senectute pͣdicator

Expanded text:
t est sensus capituli: O Joseph, qui ideo sic vocaris, quia adauxit te mihi Deus, sive quia inter fratres tuos major futurus es fortissima siquidem fuit tribus Ephraim, ut in Regnorum et Paralipomenon libris legimus; O, inquam, fili mi Joseph, qui tam pulcher es, ut te tota de muris, et turribus, ac fenestris puellarum Aegypti turba prospectet, inviderunt tibi, et te ad iracundiam provocaverunt fratres tui, habentes livoris sagittas, et zeli jaculis vulnerati. Verum tu arcum tuDeo, qui fortis est propugnator, et vincula tua quibus te fratres ligaverant ab ipso soluta sunt et disrupta, ut ex tuo semine tribus nascatur Ephraim fortis et stabilis, et instar lapidis durioris invicta, imperans quoque decem tribubus Israel. Benjamin lupus rapax, mane comedet praedam, et vespere dividet spolia. Quanquam de Paulo apostolo manifestissima sit prophetia, omnibus patet quod in adolescentia persecutus Ecclesiam, in senectute praedicator
Abbreviated transcription (Latin):
suscitabit eũ: Quia iuda cõfessio.
siue laus int̾p̃tat᷑. recte scribit᷑: u¬
da cõfitebunt᷑ tibi fr̃s. uł laudabt᷑
te. Et licet de xp̃o grande mysteri¬
ũ sit: tam̃ scd̃m litterã significat.
qd̃ ꝑ dauid styrpẽ generant᷑ reges.
⁊ qd̾ adorent eũ om̃s tribus. None¬
nĩ ait. filii matris tuȩ. s filii patris
tui. Et qd̾ sequit᷑. ad p̃dã filimi as¬
cendisti: ostendit euͣ captiuos po¬
płos eẽ ducturũ. ⁊ iuxta intelligen¬
tiã sacratiorẽ. ascendisse in altũ. cap
nificat. Alligans ad uineã pullũ suũ.
⁊aduitẽ asmã suã. Qd̾ uidelicet pul¬
lũ asinȩ cui suꝑsedit iħc: hoc ẽgen¬
in hebreo habet. ⁊ adsorech: id ẽ electã
uitẽ alligauerit asinã cui suꝑsedit.
eccłiam ex nationib cõgregatã. Q d̾
ipsũ uidã facit: qd̾ xp̃c hec sit uniu̾sa

Expanded text:
 Quia Juda confessio sive laus interpretatur, recte scribitur: Juda, confitebuntur tibi fratres, vel laudabunt te. Et licet de Christo grande mysterium sit, tamen secundum litteram significat, quod per David stirpem generantur reges, et quod adorent eum omnes tribus. Non enim ait, filii matris tuae, sed filii patris tui; et quod sequitur: Ad praedam, fili mi, ascendisti, ostendit eum populus captivos esse ducturum, et juxta intelligentiam sacratiorem, ascendisse in altum, captnificat. Alligans ad vineam pullum suum, et ad vitem asinam suam. Quod videlicet pullum asinae cui supersedit Jesus, hoc est genin Hebraeo habetur, ad Sorech, id est, electam vitem, alligaverit asinam cui supersedit, Ecclesiam ex nationibus congregatam. Quod ipsum Judam facit, quod Christus haec sit universa
Abbreviated transcription (Latin):
bas iuxta ordinẽ natiuitatis tuȩ. he¬
reditatẽ quȩ pͥmonitis iure debet᷑. sa¬
cerdotiũ acciꝑe ⁊ regnũ. Hoc quippe
in portando honere. ⁊ p̾ualido robore
demonstrat᷑. Uerũ qr peccasti.⁊ quasi
aqua quȩ uasculo ñ tenet᷑. uolupta¬
tis effusus es impetu. idcirco p̾cipio
tibi ut ultra nͣ pecces. sisq in fr̃m nu¬
mero. penas peccati luens. qd̃ pͥmoge¬
niti ordinẽ ꝑdidisti. Principiu
aut̃ doloris ẽ om̃is pͥmogenitus. qr
ꝑ eo c̃omouent᷑ pͥmũ uiscera parentũ.
Symeon ⁊ leui fr̃s. uasa iniquita¬
tis bellantia. In cõsilio eoꝵ ne ueni¬
at anima mea. ⁊ in eȩtu illoꝵ ñ sit¬

Expanded text:
ordinem nativitatis tuae, et haereditatem quae primogenitis jure debetur, sacerdotium accipere et regnum. Hoc quippe in portando onere et praevalido robore demonstratur. Verum quia peccasti, quasi aqua quae vasculo non tenetur, voluptatis effusus es impetu, idcirco praecipio tibi ut ultra non pecces, sisque in fratrum numero poenas peccati luens, quod primogeniti ordinem perdidisti. Principium autem doloris est omnis primogenitus, quia pro eo commoventur primum viscera parentum. Simon et Levi fratres, vasa iniquitatis bellantia. In consilia eorum ne veniat anima mea, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Lege librũ iħu naue.⁊ paralipomenon.
nificat hebreũ u̾bũ. Aiala. selua.
Uignificat aut̃ qd̾ aque calidȩ in ip¬
sa nascant᷑ tribu. siue qd̾ suꝑ lacũ
genesareth. fluento iordanis eẽt ir¬
riguus. Hebrei aut̃ uolunt ꝓpt̃ tybe¬
adẽ qui legis uidebant᷑ habere no¬
ticiã. agrũ irriguũ: ⁊ eloquia pul¬
chritudinis ꝓpħari. Ceruus autͣ
emissus. tẽporaneas fruges ⁊ uelo¬
citatẽ t̾rȩ uberioris oftendit. S me¬
lius si ad doctrinã saluatoris cun¬
cta referamꝰ. qd̃ ib uł maxime docu¬
erit saluator. ut in ȩuangłio quoq
scriptũe. Filius accrescens iosepb.¬

Expanded text:
se, ad filios quos trans Jordanem nificat Hebraeum verbum, Aiala Seluha. Significat autem, quod aquae calidae in ipsa nascantur tribu, sive quod super lacum Genesar fluento Jordanis esset irriguus. Hebraei autem volunt propter Tiberiadem, quae Legis videbatur habere notitiam, agrum irriguum et eloquia pulchritudinis prophetari. Cervus autem emissus temporaneas fruges et velocitatem terrae uberioris ostendit. Sed melius si ad doctrinam Salvatoris cuncta referamus, quod ibi vel maxime docuerit Salvator, ut in Evangelio quoque scriptum est . « Filius meus Josep
Abbreviated transcription (Latin):
tͣra ubi disꝑdiderat obruendo dõs ali¬
enos iacob. ut xp̃c intelligat᷑ possessu¬
rus gentes. diis patrũ suoꝵ renuntian¬
tes. ⁊ credentes in eum. His ita cõple¬
tis. uocauit iacob filios suos. ut benedi¬
ceret eos. Mystico ordine loquens. O¬
tãqu̾ã futuroꝵ uere p̾scius: dixit eis
quȩ tẽporib nouissimis futura erant.
quȩ tam̃. scđm historiã de diuisio¬
ne tͣrȩ reꝓmissionis. quomͦ diuiden¬
da fuerit nepotib eoꝵ illoꝵ accipien¬
p̃dicta. certissime ueraci intellectu
sentienda st̃. S pͥus historiȩ fun¬
dam̃ta ponenda st̃: ut aptiꝰ allego¬
riȩ culm̃ pͥori structurę suꝑponat᷑.
ongregamini. audite filii ia¬
cob audite ifrł patre ur̃m. S for¬
li ñdũ eo usq ꝓfecerant. ut isrł meri¬
tis equarent᷑. ⁊ ido illi filii iacob dicun¬
t᷑. tãquã inferiores. ille uͦ qui iã ꝑfectꝰ
erat. ⁊ benedictiones futuroꝵ cõscius

Expanded text:
terra ubi disperdiderat obruendo deos aliterra ubi disperdiderat obruendo deos alienos Jacob, ut Christus intelligatur possessurus gentes diis patrum suorum renuntiantes, et credentes in eum. His completis, vocavit Jacob filios suos. ut benediceret eos. Mystico ordine loquens, tanquam futurororum vere praescius, dixit eis quae temporibus novissimis futura erant, quae tamen et secundum historiam de divisione terrae repromissionis, quomodo dividenda fuerit nepotibus illorum, accipienpraedicta certissime veraci intellectu sentiendum est. Sed prius historiae fundamenta ponenda sunt, ut aptius allegoriae culmen priori structurae superponatur. Congregamini et audite, filii Jacob, audite Israel patrem vestrum. Sed forli nondum eousque profecerant, ut Israel meritis aequarentur, et ideo illi filii Jacob dicuntur tanquam inferiores; ille vero qui jam perfectus erat, et benedictiones futurorum conscius
Abbreviated transcription (Latin):
humerũ. pulchre adluxit ad nom̃ di¬
cens. ⁊ ego dabo tibi humerũ unum.
Iueri tam̃ ñ incouenient̃ potest. quead¬
modũ ualeat ad litterã cõuenire. Emit
enĩ centũ agnis possessionẽ illã. ñcepit
iure uictoriȩ bellicȩ. Anqr salem ciui¬
tatẽ sichimoꝵ filu eiꝰ expugnauerunt.
ꝯiure belli potuit eiꝰ fieri: ut iustũ bel¬
lũ cũ eis gestũ uideat᷑. qui cãtã priores
iniuriã fecert᷑ in eiꝰ filia cõtaminanda.
Cur ñgͦ illis illã tͣrã dedit qui hoc ꝑpe¬
trauert̃. hoc ẽ maiorib filiis siuis. demn¬
de simͦ ex illa uictoria głans. dat eam
tram filio suo ioseph. cur ei displieue¬
rtͣ tẽ filii. qui hoc cõmisert᷑: Cur deni¬
q etiã nc̃ cũ eos benediceret. expbran¬
do id cõmemorauit in factiseoꝵ. Ieul
dubio gͦ aliqd̃ hic latet ꝓpħicũ sacra¬
mñtũ. qr ⁊ ioseph quadã p̾cipua signi¬
ficatione xp̃m p̾figurauit. neidat᷑ illa

Expanded text:
humerum, pulchre allusit ad nomen dihumerum, pulchre allusit ad nomen dicens: Et ego dabo tibi humerum unum. Quaeri tamen non inconvenienter potest, quemadmodum valeat ad litteram convenire. Emit enim centum agnis possessionem illam, non cepit iure uictoriae bellicae. an quia Salem ciuitatem Sicimorum filii eius expugnauerunt et iure belli potuit eius fieri, ut iustum bellum cum eis gestum uideatur, qui tantam priores iniuriam fecerunt in eius filia contaminanda? cur non ergo illis illam terram dedit, qui hoc perpetrauerunt, hoc est maioribus filiis suis? deinde si modo ex illa uictoria glorians dat eam terram filio suo Ioseph, cur ei displicuerunt tunc filii qui hoc commiserunt? cur denique etiam nunc, cum eos benediceret, exprobrando id commemorauit in factis eorum? procul dubio ergo aliquod hic latet propheticum sacramentum, quia et Ioseph quadam pficatione Christum praefiguravit, et ei datur illa
Abbreviated transcription (Latin):
igladiũ. iusticiã uocat: ꝑ qu̾a meru¬
it ꝑegrinꝰ .i aduena int̾fecto sichem
nemor. de ꝑiculo liberari. limuit e¬
nĩ ut supra legini. ne uicina oppida
atq castella. ob eu̾sionẽ federatȩ ur¬
bis adu̾sũ se cõsurgerent.⁊ dñs nͣ de¬
dit eis ut nocerent illi. Uel certe sie
intelligendũ. Do tibi sichimã. quam
emi in fortitudine mea: hoc ẽ m pe¬
cunia quã multo labore⁊ sudlore
quȩsiui. Qd̾̃ aut̃ ait. suꝑ fr̃s tuos. osten¬
dit absq sorte dedisse se eã tribui io¬
aut̃ editione ita legit᷑. iego dedi tͥ sichi¬
mã p̾cipuã suꝑ fr̃s tuos. plusquã fr̃ib
tuis: qu̾a accepi de manib amorreoꝵ.
in gladio meo ⁊ sagiita. Sichima iuxta
grecã ⁊ latinã cõsuetudinẽ declinata
ẽ. alio quin hebraice sichem dr̃ͣ ut io¬
hes quoq. ȩuangłista testat᷑. licet uitio¬
se ut sichar legat᷑ error inholeuit.
nẽ nc neapolis urbs samaritanoꝵ. Qͥ a
gͥ sichem lingua hebrea transfert᷑ i

Expanded text:
et gladium justitiam vocat, per quam meruit peregrinus et advena interfecto Sichem et Emor de periculo liberari. Timuit enim, ut supra legimus, ne vicina oppida atque castella ob eversionem foederatae urbis adversum me consurgerent. Et Dominus non dedit eis ut nocerent eis; vel certe sic intelligendum, Dabo tibi Sichimam, quam enim in fortitudine mea, hoc est, in pecunia, quam multo labore et sudore quaesivi. Quod autem ait, Super fratres suos, ostendit absque morte dedisse se eam tribui Joautem editione ita legitur: Et ego dedi tibi Sichimam praecipuam super fratres tuos, plusquam fratribus tuis, quam accepi de manibus Amorrhaeorum in gladio meo et sagitta. Sichima, juxta Graecam et Latinam consuetudinem, declinata est, alioquin Hebraice Sichem dicitur, ut Joannes quoque evangelista testatur , licet vitiose ut Sichar legatur error inolevit, et est nunc Neapolis, urbs Samaritanorum. Quia ergo Sichem lingua Hebraea transfertur in
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ altero nunciatus ẽ. altero demon¬
stratus: siue benedictionib uberũ
mariȩ. quȩ uere benedictȩ erant. qr
isdẽ sc̃a uirgo de sepotũ lactis inmul
sit. Unde ⁊ illa mulier in euangłio ait.
Beatus uent᷑ qui te portauit. ⁊ubera q̃
tris: illa utiq uirginalis. quȩ nobis
in utero noui te:ꝯ antequã exires
de uulua sc̃ĩficaui te. Benedictiones
patris tui cõfortatȩ st̃ in te: benedi¬
ctionib patrũ tuoꝵ. Benedictiones
inquit patris tui cȩlestis. quȩ datȩ
ftͣ tibi a sũmo cęli ⁊ abyssi cõfortatȩ¬
stͣ.i. pͣualuert᷑ benedictionib patrũ tuoꝵ.
ultra enĩ om̃e scoꝵ meritũ patriarcha¬
rũ siue ꝓpħarũ. cõualuit benedictio
om̃ipotentis patris in filio. ita ut ei nul¬
lus sc̃oꝵ equet᷑. Donec ueniret deside¬
riũ colliũ ȩt̾noꝵ. Colles isti scĩ ftͣ qui
xp̃i aduentũ ꝓphetantes: magno eũ
desi derio incarnationẽ eiꝰ expectauert᷑.
De quib dñs dicit. Quia multi iusti.⁊

Expanded text:
quorum altero nuntiatus est, altero demonstratur; sive benedictionibus uberum Mariae, quae vere benedicta erant, quia iisdem sancta virgo de se potum sit. unde et illa in euangelio mulier ait: beatus uenter, qui te portauit, et ubera, quae tris, illa utique virginalis, quae nobis in utero, novi te; et antequam exires de vulva, sanctificavi te . Benedictiones patris tui confortatae sunt in te benedictionibus patrum tuorum. Benedictiones, inquit, Patris tui coelestis, quae datae sunt tibi, a summo coeli et abyssi confortataluerunt benedictionibus patrum tuorum. Ultra omne enim sanctorum meritum patriarcharum sive prophetarum convaluit benedictio omnipotentis Patris in Filio, ita ut ei nullus sanctorum aequetur. Donec veniret desiderium collium aeternorum. Colles isti sancti sunt, qui Christi adventum prophetantes, magno cum desiderio incarnationem ejus exspectaverunt; de quibus Dominus dicit: Quia multi justi et
Abbreviated transcription (Latin):
cõsilii. qd̾ sichem ⁊emor federatos uiros
int̾fecerint. cõtraq ius pacis : amiciti¬
arũ. sanguinẽ fuderint innocente.:
quasi quodã furore. sic crudelitate
raptati. muros hospitȩ urbis eu̾terunt.
Unde sequit᷑. ⁊ dicit. Maledictus furor
enĩ hereditatẽ ꝓpͥam ñ accepit. s in om̃ib¬
sceptris. paucas urbes ad inhabitandũ
scriptũ ẽ. qd̾ ⁊ ipse ꝓpͥum funiculum
dã acceꝑit. In paralipomenon aut᷑
manifestiꝰ scribit᷑. qd̃ cũ multiplica¬
tus fuisset. ⁊ ñ haberet possessionis
locũ. exierit in desercũ. Quidã¬

Expanded text:
silii, quod Sichem et Emor foederatos viros interfecerunt, contraque jus pacis et amicitiarum sanguinem fuderint innocentem, et quasi quodam furore, sic crudelitate raptati, muros hospitae civitatis everterint. Unde sequitur et dicit: Maledictus furor enim haereditatem propriam non accepit, sed in omnibusceptris paucas urbes ad inhabitandum scriptum est quod et ipse proprium funiculum dam acceperit. In Paralipomenon autem manifestius scribitur quod, cum multiplicatus fuisset et non haberet possessionis locum, exierit in desertum.
Abbreviated transcription (Latin):
Hos quidẽ eũ benedicere uellet iacob.
posuit ioseph effraim ad sinistram.
manasse aut̃ ad dexterã aui cõstituit.
At ille cõcellatis manib crucis myste¬
riũ p̾figurans. translata in minore
dextera: maiori sinistrã suꝑposuit.
Sicq crucis similitudo suꝑ capita eoꝵ
denotata. iudeis scandalũ. xp̃ianis
futurã głam p̾signauit. Seniorẽq
ꝑ crucis my steriũ. factũ de dextro
sinistrũ.⁊ mniorẽ dextrũ de sinistro:
qr iudȩis in nr̃a deserta labentib.
nos illoꝵ grãm adepti sumꝰ. Laliq
sacram̃to maiori popło udȩoꝵ. p̃po¬
situs ẽ minor popłs gentiũ. Unde
qidem patriarcha ait. Hic quidẽ e

Expanded text:
Hos quidem cum benedicere vellet Jacob, Hos quidem cum benedicere vellet Jacob, posuit Joseph Ephraim ad sinistram, Manasse autem ad dexteram constituit. At ille cancellatis manibus crucis mysterium praefigurans, translata in minore dextera, majori sinistram superposuit, sicque crucis similitudo super capita eorum denotata Judaeis scandalum, Christianis futuram gloriam praesignavit; senioremque per crucis mysterium factum de dextero sinistrum, et juniorem dextrum de sinistro, quia Judaeis in nostra deserta labentibus, nos illorum gratiam adepti sumus: talique sacramento majori populo Judaeorum praepositus est minor populus gentium. Unde et idem patriarcha
Abbreviated transcription (Latin):
dicit nepotes suos ifrahel. ut dexte¬
rã manũ minori imponat. maiori
aut᷑ sinistrã. ⁊ hoc filio suo ioseph
uolenti corrigere. quasi errante̾ atq.
nescientẽ: ita respondet. Scio fili
scio. ⁊ hicerit in popłm. ⁊ hic exal¬
tabit᷑: s fr̃ eiꝰ iunior mnaior illo erit.¬
⁊ semͣ eiꝰ erit in multitudine gentiũ.¬
Hactenꝰ de xp̃o accipiendũ ẽ: quati¬
nꝰ etiã de ipso iacob ifr̃eeiꝰ dictũ ẽ.
qr maior seruiet minori. Sed̾m hoc
enĩ significauit aliquid ꝓphetice.
hoc faciendo isrł qdđ popłs posterior.
ꝑ. xp̃m futurus regeneratione sp̃itali.
superaturus erat popłm priorem.
de carnali patrũ generatione głantẽ.
Nã maior filius ioseph. hoc ẽ manas¬
ses. qui intͣprecat᷑ obliuio: typũ ge¬
rit iudeoꝵ. qui oblitus ẽ dmͣ suuͣ
qui fecit eũ. minor aut̃ xp̃ianoꝵ:
qui fecunditatẽ sonat. qd ẽ ꝓpͥũ
popłi unioris qui corpus ẽ xp̃i.
qui fecũdatus ẽ in latitudine mũdi.

Expanded text:
dicit nepotes suos Israhel, ut dexteram manum minori inponat. maiori autem sinistram, et hoc filio suo Ioseph uolenti corrigere quasi errantem atque nescientem ita respondescio. Et hic erit in populum, et et hic exaltabitur: sed frater ejus junior major illo erit, semen ejus erit in multitudinem gentiuhactenus de Christo accipiendum est, quatenus etiam de ipso Iacob et fratre eius dictum est quia maior seruiet minori. secundum hoc enim significauit aliquid prophetice hoc faciendo Israhel, quod populus posterior per Christum futurus generatione spiritali superatude carnali patrum generatione gloriantem. Nam major filius Joseph, hoc est Manasses, qui interpretatur oblivio, typum gerit Judaeorum, qui oblitus est Deum suum qui fecit eum; minor autem Christianorum, qui fecunditatem sonat, quod est proprium populi junioris, qui corpus est Christi, qui fecundatus est in latitudine mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ram. sic̃⁊ filii mei. Reliquos aut̃ ait
filios quos post morte̾ meã genueris.
ostendens necdũ illo tẽpore ꝓcreatos.
tui erunt: in nomine frm suoꝵ uo¬
cabunt᷑ in hereditate sua. Non inqͥt
accipient separati t̾ram. nec funicu¬
los habebunt ꝓpͥos. ut reliquȩ tribus:
s in tribub effraim: manasse. quasi
appendices popłi cõmiscebunt᷑.
an. irł. Qb̾ iacob filio suo ioseph. tã¬
quã nescienti uoluit indicare. ubi:
quando sepelierit matrͣe eiꝰ. cũ ⁊ ipse
simul fuerit cũ fr̾ib suis: s: si erat
ta paruus ȩtate. ut illud uł curare.

Expanded text:
sicut et filii mei. Reliquos autem, ait, filios, quos post mortem meam genueris, ostendens necdum illo tempore procreatos, tui erunt, et in nomine fratrum suorum vocabuntur in haereditate sua. Non, inquit, accipient separatim terram, nec funiculos habebunt proprios, ut reliquae tribus, sed in tribubus Ephraim et Manasse, quasi appendices populi commiscebuntur. dixit. Quod Iacob filio suo Ioseph tamquam nescienti uoluit indicare, ubi et quando sepelierit matrem eius, cum et ipse simul fuerit cum fratribus suis. sed etsi erat tam paruus aetate, ut illud uel curare
Abbreviated transcription (Latin):
uator a pͥm opatriarcha ꝑuenit
ad uirginẽ quasi ad iordanẽ: quȩ
pleno gurgite fluens. sp̃s scĩ gr̃a
ramesse. urbs quȩ in extremis fi¬
nib egipti erat. in qua populus

Expanded text:
vator a primo patriarcha pervenit ad Virginem, quasi ad Jordanem, quae, pleno gurgite fluens, Spiritus sanctiRamesses urbs, quae in extremis finibus Aegypti erat, in qua populus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ illũ dictũ fuerat. agnoscebant. Aut sig¬
nũ illud qd̃ sibi datũ seruus eiꝰ narrauit.
locution̾ẽ dñi appellauer̃t. Hoc em̃ magis
de rebecca exp̃ssũ ẽ. Nã qd̵ abrabã dixe¬
rat. ñ de rebecca dixerat. s de aliqua
femina ex tribu uł cognatione sua.⁊
hoc ad utrũq ĩmunis eẽt a uiram̃to ser¬
uus. si ñ ĩpetrasset: qd̾ utiq ñ dr̃. cũ ali
beccȩ dixert̃ fr̃s eiꝰ ꝓficiscenti. soror nr̃a
es. esto in milia miliũ. ⁊ bereditate obtine¬
at sem̃ tuũ ciuitates adu̾sarioꝵ tuoꝵ. ñ
ꝓpħe fuert̃. aut uanitate tã magna op¬
tauert. s eos qͥ ꝓmiserat ds̃ abrahȩ la¬

Expanded text:
per illum dictum fuerat agnoscebant; aut signum illud quod sibi datum seruus eius narrauit, locutionem domini appellauerunt; hoc enim magis de Rebecca expressum est. nam quod Abraham dixerat, non de Rebecca dixerat, sed de aliqua femina ex tribu uel cognatione sua; et hoc ad utrumque, ut immunis esset a iuramento seruus, si non impetrasset. quod utique non dicibeccae dixerunt fratres eius proficiscenti: soror nostra es; esto in milia milium et hereditate obtineat semen tuum ciuitates aduersariorum, non prophetae fuerunt aut uanitate tam magna optauerunt: sed eos quae promiserat deus Abrahae la
Abbreviated transcription (Latin):
anoꝵ. Si quidẽ ⁊ in singłis nob̾ hoc di¬
ci potest. qd̾ duȩ gentes ⁊ duo popłi sint
intra nos: uitioꝵ scilicet atq uirtutũ.
S: iste minor ẽ: ille maior. Semꝑ eñi plu¬
res st̃ mali quã boni. ⁊ uitia numero¬
siora st̃ uirtutib. D tam̃ ⁊ in nob̾ gr̃a
dĩ. popłs popłm suꝑat. ⁊ maior seruit
minori. Seruit eni caro sp̃i. ⁊ uitia
uirtutib cedt̾. Pcedit aut̃ esau pͥmꝰ ru¬
fus. ⁊ totꝰ cãquã pellis hirsutꝰ. dem̾
exiit fr̃ eiꝰ iacob: ⁊ manꝰ eiꝰ ĩplexa erat
calcaneo esau. S cur ille totꝰ rubeuᷤᷤ
inequitiȩ squalore extitit circũda¬
tus : Cuiꝰ idõ minor calcaneũ tenuit.
qr mystice maior̾e popłm. minor
suꝑaturꝰ eẽt. Sexagenariꝰ erat isa¬
ac. qu̾ado nati st̃ ei paruuli. ⁊ rł.¬
ñ fictꝰ. uñ aliqͥ latini int̾ytes sine dolo
int̾p̃tati st̃ dicentes. erat ia cob sine
dolo habitans in domo. ut magna sit
questio. qͦmͦ ꝑ dolũ acceꝑit benedi¬

Expanded text:
obis hoc dici potest, quod duae gentes et duo populi sint inter nos, vitiorum scilicet atque virtutum, sed iste minor est, ille major. Semper enim plures sunt mali quam boni, et vitia numerosiora sunt virtutibus; sed tamen et in nobis gratia Dei populus populum superat, et major servit minori. Servit etenim caro spiritui, et vitia virtutibus cedunt. Procedit autem Esau primus rufus, et totus tanquam pellis hirsutus; deinde exiit frater ejus Jacob, et manus ejus implexa erat calcaneo Esau. Sed cur ille totus rubeus et nequitiae squalore exstitit circumdatus? Cujus ideo minor calcaneum tenuit, quia mystice majorem populum minor superaturus esset. Sexagenarius erat Isaac quando nati sunt ei parvuli: "non fictus". unde aliqui latini interpretes "sine dolo" interpretati sunt dicentes: erat Iacob sine dolo habitans in domo, ut magna sit quaestio, quomodo per dolum acceperit benedi
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ agar⁊ ismael significauer̃t carna¬
les uet̃is destam̃ti. sic ⁊ chetura ⁊ filii
eiꝰ. significabant hereticos. qͥ se ad
testam̃tũ nouu̾ ex istimant ꝑtine¬
re: S utreq cõcubinȩ dñr:. sola sa¬
ra sẽꝑ uxor uocat᷑: sic̃ scriptũ ẽ. Una
ẽ eñi colũba mea. ꝑfecta mea. Dedic
aut̃ cuncta abrahã quȩ possidebat
ra filiis cõcubinarũ .i. carnaliũ.
S ñ ꝑueniunt ad regnũ ꝓmissũ. nec¬
heretici nec iudei. qr carnalia lucra

Expanded text:
cut Agar et Ismael significaverunt carnacut Agar et Ismael significaverunt carnales Veteris Testamenti, sic et Cetura et filii ejus significabant haereticos, qui se ad Testamentum Novum existimant pertinere? Sed utraque concubinae dicuntur, sola Sara semper uxor nuncupatur, sicut scriptum est: Una est enim columba mea, perfecta mea . Dedit autem cuncta Abraham quae possidebat ra filiis concubinarum, id est carnalium; sed non perveniunt ad regnum promissum haeretici, vel Judaei, quia carnalia lucra
Abbreviated transcription (Latin):
mine eamdẽ ẽẽ agar: quȩ sara mortu¬
A de cõcubina tͣnsierit inuxor̾e. Et
uidet᷑ depositi:am abrahȩ excusari
etas. ne senex post mortẽ uxoris uetu¬
lȩ. nouis arguat᷑ nuptiis lasciuisse.
Nos qd̾ incertũ ẽ relinquentes. hoc di¬
cimꝰ qd̾ de cetura nati filii abraham.
uixta historicos hebreoꝵ occupauer̃t.
t̾minos. Dicit᷑ aut̃ unꝰ ex posteris a¬
brahȩ qͥ appellabat᷑ afer. duxisse ad¬
ũsũ libiã exereitũ.⁊ ibi uictis hosti¬
b cõsedisse. eiꝰq. posteros ex nomine
attaui. africã ñ cupasse. Qd̃ aut̃ ait.¬
⁊ filii dadan fuert̾ asurim. ⁊ latu¬
sim. ⁊ laomin. asurim in negotiato¬
res transferri putant: latusim. e¬
ris ferriq metalla cudentes. lao
tribuũ. atq. popłoꝵ. Ali ab hoc as¬
sur̃i uocatos siros ẽe cotendt̃. ⁊ aple¬
risq filiuis abrahȩ ex chetura. occupa¬
tas indiȩ regiones. Quid ẽ qd̾ abra
Ergo qͥd sibi uult ista chetura. nͥ qr si¬

Expanded text:
mine, eamdem esse Agar quae, Sara mortumine, eamdem esse Agar quae, Sara mortua, de concubina transierit in uxorem. Et videtur decrepiti jam Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris vetulae novis arguatur nuptiis lascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod de Cetura nati filii Abraham juxta historicos Hebraeorum, occupaverunt terminos. Dicitur autem unus ex posteris Abrahae qui appellatur Apher duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus consedisse, ejusque posteros ex nomine atavi, Africam nuncupasse. Quod autem ait: Et filii Dadan fuerunt, Assurim, et Latusim, et Laomim, Assurim in negotiatores transferri putant, Latusim aeris ferrique metalla cudentes, Laomtribuum atque populorum. Alii ab hoc Assurim vocatos Syros esse contendunt, et a plerisque filiis Abrahae ex Cetura occupatas Indiae regiones. Quid est quod AbrErgo quid sibi vult ista Cetura, nisi quia si
Abbreviated transcription (Latin):
ex lucro sc̃e eccłiȩ redẽptor nr̃. eã quȩ
ex ꝑditione sẏnagoge accede potu¬
it. tristiciã dec̾sit. Dũ eñi rebecca cõ¬
iungit᷑. dolor de morte matris ãpu¬
tat᷑: qr dũ sc̃a ȩccłia ex gentilitate ue¬
niens. usq ad thorũ cõtẽplationis
ꝑdueit̾. iudea ꝓ nichilo habetur:
Qui si int̾p̾tari ipsa eoꝵ nomina cura¬
mͦ. isaac risus. rebecca aut̃ patientia
di. Risus uͦ ex leticia ẽ: patientia au¬
t̃ de tribulatione. Et quauis sc̃a ȩccłia
celestis sit gaudii cõtẽplatione suspen¬
talis carnis ponde toleret. Isaac uͦ ⁊
rebecca iungit᷑.i. risus ⁊ patientia ꝑ¬
miscet᷑: qr fit in sc̃a eccłia. hoc qd̾ scrip¬
tũ ẽ. Sepe gaudentes. in tribulatione
patientes. ut hanc ⁊ ꝓsꝑa de cõtẽplatio¬
ne lȩcificent: ⁊ adhuc adu̾sa de tribu¬
Nturȩ. Chetura hebreo sermone. co¬
pulata int̾ptat᷑. aut uincta. Qu̾a
ob causã suspicant᷑ hebrei mutato no¬

Expanded text:
ex lucro sanctae Ecclesiae Redemptor noster eam quae ex lucro sanctae Ecclesiae Redemptor noster eam quae ex perditione Synagogae accedere potuit, tristitiam detersit; dum enim Rebecca conjungitur, dolor de morte matris amputatur, quia dum sancta Ecclesia ex gentilitate veniens usque ad thorum contemplationis perducitur, Judaea pro nihilo habetur. Qui si interpretari ipsa eorum nomina curabimus, Isaac Risus, Rebecca autem Patientia dicitur; risus vero ex laetitia est, patientia autem de tribulatione. Et quamvis sancta Encta Ecclesia jam coelestis sit gaudii contemplatione suspentalis carnis pondere toleret. Isaac vero et Rebecca jungitur, id est, risus et patientia ermiscetur, quia fit in sancta Ecclesia hoc quod scriptum est: Spe autem gaudentes, in tribulatione patientes , ut hanc et prospera de contemplatione laetificent, et adhuc adversa de tributurae. Cetura Hebraeo sermone copulata interpretatur aut conjuncta. Quam ob causam suspicantur Hebraei, mutato no
Abbreviated transcription (Latin):
sa diuitias fer̃t. Nebecca uͦ isaac ui¬
so. quis ille homo sit. requisito puero
tore suo cred̾e debeat intelligit. Que
sese mox pallio oꝑuit. qr qu̾ato subti¬
liꝰ saluatoris sui mi steria penetrat.
oꝑire carauit. qr uiso dño infirmitat̾e
suȩ actionis erubuit. Et illa quȩ pͥus
in camelo libere gestabat᷑: descendens
postmodũ u̾ecu̾̃dia tegit᷑. Uñ eidẽ eccłie
pallio suꝑducenti dr̃. Qu̾ẽ eñ fructũ
habiustis tẽ in illis. in quib nc̃ erubes¬
citis: Quã isa ac in tab̾naculũ suȩ ma¬
tris introducit. atq uxor̾e accepit: qr
loco sy nagogȩ dñs ex qua ꝑ carn̾e nat᷑ ẽ.
sc̃am ȩccłiam diligit. eãq sibi in amore
n cõtẽplatione cõiungit: ut quȩ pͥus
ꝓxima ex cognatione .i. cognita ꝑ p̾de¬
stination̾e fuerat. postmodũ tã cõ¬
uincta in amore cõtinuo uxorfiat.
Qu̾a i tantũ dilexit. ut dolor̃ẽ qui ex
morte matris acesserat tẽꝑaret. qr

Expanded text:
sa divitias ferunt? Rebecca vero Isaac visa divitias ferunt? Rebecca vero Isaac viso, quis ille homo sit, requisito puero,tore suo credere debeat, intelligit. Qusese mox pallio operuit, quia quanto subtilius Salvatoris sui mysteria penetrat, operire curavit, quia viso Domino, infirmitatem suae actionis erubuit, et illa quae prius in camelo libere gestabatur, descendens postmodum, verecundia tegitur. Unde eidem Ecclesiae pallium superducenti, dicitur: Quem enim fructum habuistis tunc in illis, in quibus tunc erubescitis? Quatris introduxit atque uxorem accepit, quia loco Synagogae Dominus, ex qua per carnem natus est, sanctam Ecclesiam diligit, eamque sibi in amore et contemplatione conjungit; ut quae prius proxima ex cognatione, id est cognita per praedestinationem fuerat, postmodum jam conjuncta in amore continuo uxor fiat. Quam in tantum dilexit, ut dolorem qui ex morte matris accesserat temperaret, quia
Abbreviated transcription (Latin):
tiit. Qͥd ẽ aut̃ qd̵ isaac. in camelo sedeis
rebecca cõspexit. nͥ qr redẽptore suũ
ȩccłia ex gentib ueniens. dũ adhuc
uitiis eẽt innixa. ⁊ necdũ sp̾italib
sperit: Nec mou̾e debet. qd̾ puer qͦ
cũ camelis uenerat. in quib sui dñi
diuitias ferebat. qr ipsi qͦ p̾dicatoreᷤᷤ
sc̃ĩ. qu̾auis ĩa ad suꝑiora intelligen¬
da atq ꝓferenda. ⁊ intellectu ⁊ uita
emicent. adhuc tam̃ in semetipsis cõ¬
tͣdictionẽ carnis sentiunt. Nã uident
aliã legẽ in m̾bris suis repugnant̾e
iegi m̃tis suȩ. ⁊ captiuos se ducent̾e ĩ
lege peccati. Et diuitias in camelis
portant. qr ne magnitudo reuelati¬
onũ extollat eos. dat᷑ eis stimulꝰ car¬
nis suȩ. Habent eñi thesaurũ istũ
in uasis fictilib. ut sublimitas sit
stia loquunt᷑. ⁊ tam̃ adhuc in carne
cõtradictionẽ de uitio sentiunt. quid
aliud qu̾a suꝑ tortuosa cameloꝵ dor¬

Expanded text:
tiit. Quid est autem quod Isaac in camelo sedens tiit. Quid est autem quod Isaac in camelo sedens Rebecca conspexit, nisi quod Redemptorem suum Ecclesia ex gentibus veniens, dum adhuc vitiis esset innixa, et necdum scendit? Nec movere debet quod puer quoque cum camelis venerat, in quibus sui Domini divitias ferebat, quia ipsi quoque praedicatores sancti, quamvis jam ad superiora intelligenda atque proferenda intellectu et vita micant, adhuc tamen in semetipsis contraditionem carnis sentiunt. Nam vident aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae, et captivum se ducentem in lege peccati ; et divitias in camelis portant, quia ne magnitudo revelationum extollat eos, datus est eis stimulus carnis suae . Habent enim thesaurum istum in vasis fictilibus, ut sublimitas sit stia loquuntur, et tamen adhuc in carne contradictionem de vitio sentiunt, quid aliud quam super tortuosa camelorum dor