comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ solũ ꝑom̃s minustros suos eũ ꝑseque¬
batur.s etiam bestias ferocissimas con¬
tra eum excitabat: ne auderet de loco
ad locum tͣnsire. Picłis inmari. Nonso¬
lũ quando t̃ naufragiũ ꝑtulit. et qͣn¬
do lapsusẽ inmare. uͥ fuit int̾ medi¬
Unde quadam uice inpegerunt na¬
uem adlitus: que prora fixa mane¬
bat immobilis. et pupis soluebatur
auui maris: et quando milites uole¬
bant om̃s custodias occidẽ: nequis
posset natatu ꝑuenire adlitus. scentu¬
runt falsi fr̃s explorare lib̾catẽ nram.
hienim partim xp̃iani erant. partĩ
iudi: inneutro tam̃ ꝑfecti. qui re¬
lo legis et circucisionis apło inui¬
dentes: in sidias ei p̃tendebant.
In labore et crumpna. Crumpna est
miscria: et molestia. Potest ẽẽ labor
sine erumpna .i. sine molestia et mise¬
ria: atq fine aliqͦ tedio. et ido addidit
et erumpna: ut laborẽ apli ostendẽt
cẽ . ñ sine molestia: et afflictione. Solent
nãq homines laborare inhortis. in ui¬

Expanded text:
r homines ministros suos eum persequebatur, sed etiam bestias ferocissimas contra eum excitabat, ne auderet de loco ad locum transire. Periculis in mari. Non solum quando ter naufragium pertulit, et quando lapsus in mare, ubi fuit inter mediUnde quadam vice impegerunt navem ad littus, quando prora fixa manebat immobilis: puppis vero solvebatur a vi maris; et quando milites volebant omnes custodias occidere, ne quis posset natatu pervenire ad littus. Sed centurunt falsi fratres explorare libertatem nostram. Hi enim partim Christiani erant, partim Judaei, in neutro tamen perfecti: qui zelo legis et circumcisionis Apostolo invidentes, insidias ei praetendebant. In labore et aerumna. Aerumna est miseria et moestia. Potest esse labor sine aerumna, id est sine molestia et miseria, atque sine aliquo taedio: et ideo addidit aerumna, ut laborem Apostoli ostenderet se non sine molestia et afflictione. Solent autem homines laborare in hortis, in vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ potens: ideoq fecit. Denmq non est
ampliꝰ mirandũ petrũ suꝑ undas ma¬
ris. non infusis uestigũs ambulasse:
quam paulũ nocte ac die inꝑfundũ
fuit. et tam̃ a dño se ꝓtegente ad c̾ras.
lib uenit: intelligunt᷑ illi iusti. qui
de profunditate ꝑiculorũ et ꝑcur¬
bationũ scłi: ad nõ cotidie educimt᷑.
S. pleniꝰ in die udicii lib̾ abunt᷑. atq

Expanded text:
que potuit, ideoque fecit. Denique non est que potuit, ideoque fecit. Denique non est amplius mirandum Petrum super undas maris non infusis vestigiis ambulasse, quam Paulum nocte ac die in profundfuit, et tamen Domino se protegente ad terras liber pervenit, intelliguntur illi justi qui de profunditate periculorum et perturbationum saeculi a Domino quotidie educuntur, sed plenius in die judicii liberabun
Abbreviated transcription (Latin):
fragium feci: sic uident᷑ u̾ba sonare:
quasi ipse fecisset illud naufragiũ.
S est sensus. Ter naufragrũ feci: idẽ
ter narifragrum ꝑculi. Quigͦ sepiis¬
sime nauigio uehebat᷑ ꝑmare: non
est mirum si tociens naufragiũ pas¬
susẽ. Nocte et die inꝓfundũ maris
fui. Licet quidã dicunt beatũ apłm
ñ eẽ in mare demerfũ. ibiq in ꝓfundo
aquarum negent nocte ac die mansisse.
fundũ maris. Ubi circũ septꝰ fluctibus
die simul et nocte: post deo gub̃nan¬
te lib̾ adt̾ram redũt. Num qͥt gͦ ipse qͥ
mexitu filiorũ isrł detra egipti mare
diuisit indiuisiones. et postea iordanẽ
et torrentẽ arnon. qui etiã seruauit
ionam inuentre ceci. et petͦ mare cal¬
cabile p̃buit. non potuit etiam militẽ
suũ. egregiumꝙ p̃dicatorẽ paulũ in ꝑ¬
fundũ maris seruare. ut neq a circũ¬
positis p̃focari aquis. neq ab eluis ma¬
rinis deuorari potuerit: Potuit uti¬

Expanded text:
fragium feci, sic videntur verba sonare, fragium feci, sic videntur verba sonare, quasi ipse fecisset illud naufragium, sed sensus est, ter naufragium feci, id est ter naufragium pertuli. Qui ergo saepissime navigio vehebatur per mare, non est mirum si toties naufragium passus est. Nocte ac die in profundo maris fui. Licet quidam dicant Apostolum non esse in mare demersum, ibique in profundo aquarum negent nocte ac die mansisse, fundum maris, ubi circumseptus fluctibus die simul et nocte, post, Deo gubernante, liber ad terram rediit. Nunquid ergo ipse qui in exitu filiorum Israel de terra Aegypti mare divisit in divisiones, et postea Jordanem et torrentem Arnon , qui etiam servavit Jonam in ventre ceti , et Petro mare calcabile praebuit , non potuit etiam militem suum egregium praedicatorem Paulum in profundo maris servare, ut neque a circumpositis praefocari aquis, neque a belluis marinis devorari potuerit? Potens uti
Abbreviated transcription (Latin):
oportuna: int̾que omĩa erat depictꝰ
apłs qͥsi denudatꝰ iaceret int̾ra. et suꝑ
astabat ei tortor: quadrifidum habeis
flagellum in manti. S. unam ex fidibꝰ
inmanu sua retentam: cres reliquas
ad feriendũ habebat extentas. Si enĩ¬
quat̾nis fidibus ꝑcut̾et decies: qua¬
draginta plagas faceret. Si uͦ t̾nis
tredecies feriret: tͥginta nouẽ ictus
impleret. Uel si nouies feriret quat̾
ginta plagas daret. Cer uirgis cesus
dem historia habent᷑. Inuenimꝰ autẽ
ibi. quia cum uenisset inpartes mace¬
donie. et esset inciuitate cõlonia. ius¬
susẽ uirgis cedi. et alia uice uissit
eũ tͥbunꝰ gentiliũ intͦduci incastra:
et flagellari ac corqueri. flagͥs. Semel
lapidatus sum. Lapidatꝰ ẽ in listris.
ciuitate macedonie: ꝓpuella de qͣ
eiecit spĩ diuinationiꝰ. que magnũ
questũ p̃stabat dñiᷤsius. Ter naufra¬
gium feci. Ter naufragiũ dicit᷑: cer
naiuis fracta. Et quod dicit ter nau¬

Expanded text:
opportuna, inter quae omnia erat depictus opportuna, inter quae omnia erat depictus Apostolus quasi denudatus jaceret in terra, et super astabat ei tortor quadrifidum habens flagellum in manu, sed unam e fidibus in manu sua retentam, tres reliquas ad feriendum habebat extentas. Si eniquaternis fidibus percuteret decies, quadraginta plagas faceret. Si vero undecies feriret, quadraginta quatuor ictus impleret. Vel si nonies feriret quaterinus quadraginta plagas daret. Ter virgis caesus dem historia habentur. Invenimus tamen ibi, quia cum venisset in partes Macedoniae, et esset in civitate Colonia, jussus est virgis caedi: et alia vice jussit tribunus cum gentilium indroduci in castra, et flagellari, ac torqueri flagris. Semel lapidatus sum. Lapidatus est Lystris, civitate Macedoniae, pro puella de qua ejecit spiritum divinationis, quae magnum quaestum praestabat dominis suis. Ter naufragium feci. Naufragium dicitur navis fracta: et quod dicit, ter nau
Abbreviated transcription (Latin):
temptatione ꝓuentũ. ut possitis susti¬
nere: quare hic dicat se supͣ modum
implagis ẽẽ afflictum. Quod ita soluit᷑.
quia multa sustinuit ipse supra modũ
humanũ. et supra uirtutẽ humane fra¬
gilitatis: s ñ supͭ uirtutẽ diumã. Idõq
potuit sustinere et suꝑare: qr uirtꝰ omĩ¬
potentis d̃i ad ministrabat ei urtutem
sufferendi. In mortibꝰ frequent̃. scilicet
fui positꝰ. Et si sepe fuit in mortibꝰ qͦmͦ
iuuebat. In mortibꝰ dixit. proeo qͦd ẽ in
ꝑicłis mortis: et indesꝑationẽ uite. A
iuđis quinquies quadragenas. scilicet
plagas: una minꝰ accepi. Preceptũ erat
indeut̃o nomio. ut quẽ delinquentẽ
iudices u̾b̃abant. ita modũ rundicte¬
gas criginta nouem. scđm legẽ moysi:
quasi cͣnsgressor eiusdem legis. Refert
autẽ beatꝰ beda librum delatũ ẽẽ a
roma ꝑcudumũ orientaliũ anglorũ
antistitẽ : inqͦerant om̃s labores passio¬
nesq et pene apłi pauli depicte ꝑloca

Expanded text:
proventum, ut possitis sustinere , quare hic dicat supra modum in plagis esse afflictum? quae ita solvitur: quia multa sustinuit ipse supra modum humanum, et supra virtutem humanae fragilitatis, sed non supra virtutem divinam, ideoque potuit ea sustinere et superare, quia virtus omnipotentis Dei administrabat ei fortitudinem sufferendi. In mortibus frequenter, subaudis fui positus. Et si saepe fuit in mortibus, quomodo vivebat? In mortibus dixit, pro eo quod est in periculis mortis et in desperatione vitae. A Judaeis quinquies, quadragenas, subaudis plagas, una minus accepi. Praeceptum erant in Deuteronomio, ut quem delinquentem judices verberabant, ita modum vindictgas triginta novem secundum legem Moysi, quasi transgressor ejusdem legis . Refert autem beatus Beda librum delatum esse a Roma per Chidonium orientalium angelorum antistitem in quo erant omnes labores, passiones, et poenae Apostoli, depictae per loca
Abbreviated transcription (Latin):
plantes suꝑ se d̾m omĩpotentẽ. qͥ omĩ
creature pͣsidet. Ita cam̃ p̃sidet. ut p̾si¬
dendo omĩa sustineat: sustinendo cir¬
cundet. circundando impleat. Scd̾m
illiꝰ intellectũ. ad istud t̾ciũ celũ men¬
tale raptꝰ ẽ apł̃s. Et in ħ quidẽ bene sen¬
sit. s scdm beatũ augustinũ ad huc ne¬
cesse ẽ ad altiora conscende. et ꝓfundio¬
ra scrutari: qͥ in elucidandis questionib
dicit se narrare: altius ista inqͥrenda

Expanded text:
plantes super se Deum omnipotentem, qui omni creaturae praesidet: ita tamen praesidet ut in praesidendo omnia sustineat, sustinendo circumdet, circumdando impleat. Secundum illius intellectum ad istud tertium coelum mentale raptus est Apostolus. Et in hoc quidem bene sensit. Sed secundum beatum Augustinum adhuc necesse est ad altiora conscendere, et profundiora scrutari, qui in elucidandis quaestionibudicit se enarrare, altius ista inquirenda
Abbreviated transcription (Latin):
datio. Nec ẽ necesse ut ibi sonent u̾ba:
uͥ indi contẽplatione omĩũ angłor con¬
angłos. scolastissime loquentes. qͥ lib̾a¬
libꝰ artibꝰ instructi: politis dissert̃ u̾bis
q ibi omĩũ edificatio eẽ pot̾: siue lib̾alit̃
qͦd multi ambiunt. caritatẽ autẽ nõ
habeat: si uelut es sonans aut cmbalũ
tinniens. Qm̃ sic̃ es sonat. aut cymba¬
lũ tinnit. nichilꝙ eis ꝓdest. qr nullam
utilitatẽ sͥ p̃stant: sicẽ. homo qͥ loqͥtur
lingiuis absq caritate. Reu̾a sic̃ sonat es
et s nichil confert: uiuat aut̃ .i. delec¬
tat audientes: ita lingua caritate pͥua¬
ta. Es ꝙͣ et cẏmbalũ non a se sonant nͥ
ab aliqͦ tangant᷑. aut alicuiꝰ rei inpulsio¬
ne conmoueant᷑: sic ec qͥ linguis loqͥt᷑.
non a seloquit᷑. s potentia sp̃s scĩꝑeum¬

Expanded text:
datio, nec est necesse ut ibi sonent verba, datio, nec est necesse ut ibi sonent verba, ubi in Dei contemplatione omnium angelorum conangelos, scholastissime loquentes, qui liberalibus artibus instructi, politis disserunt verbis ia ibi omnium aedificatio esse potest, sive liberaliter, quod multi ambiunt, charitatem autem non habeat, fit velut aes sonans aut cymbalum tinniens, quoniam sicut aes sonat aut cymbalum, nihil eis prodest, quia nullam utilitatem sibi praestant, sic est homo qui loquitur linguis absque charitate. Revera sicut aes sonat, et sibi nihil confert, juvat autem, id est delectat audientes, ita lingua charitate privata. Aes quoque et cymbalum non a se sonant, nisi ab aliquo tangantur, aut alicujus rei impulsione commoveantur. Sic et qui linguis loquitur non a se loquitur, sed potentia Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
Rs̃: Si linguis hominũ loqͣr et
angłorũ. caritatẽ aut̃ non habeam:
inutilis sũ. hec u̾ba exsuꝑioribꝰ apłis
sibis pendent: uͥ dicit. Emulamini:
carismata meliora. Et cet̾a. Silingius
hominũ loquar. sexaginta. scilicet dua¬
bus q̃ diuise st̃ inedificationẽ curris: et
si linguis etiam angłoꝵ loquar. et carita¬
cẽ non habeam: dilectionẽ iudelicet dĩ
ac ꝓrimi: nichil sũ. Quod dic̃ loqui
rendum quod uolebat ostendẽ. posuis¬
se caritatis scilicet iim. Siquidẽ angłi
apparent hominibꝰ sũptis corꝑibꝰ aeriis
scđm eoꝵ linguã locunt᷑: quibꝰ apparent.
lam loqui illoꝵ ad dm̃ nichil ẽ. aliud
qͣm inp̃sentia eius eẽ: et dm̃ loqͥ ad illos
nichilẽ. aliud ꝗͣ p̃sentia uultꝰ sui que
uelit illis manifestare: et ipsor uox in
laudẽ dĩ conditoris. ipsa ẽ. ad miratio
intime contemplationis. Int̾ se qͦ angłi
locunt᷑ nob̾ in effabilit̾: s eoꝵ ad inuicem
conlocutio. bone uoluntatis ẽ.concor¬

Expanded text:
 Si linguis hominum loquar et angelorum, charitatem autem non habeam: inutilis sum. Haec verba ex superioribus apostoli verbis pendent ubi dicit: Aemulamini charismata meliora , etc. Si linguis omnium hominum loquar, septuaginta scilicet duabus, quae divisae sunt in aedificatione turris, et si linguis etiam angelorum loquar et charitatem non habeam, dilectionem videlicet Dei et proximi, nihil sum. Quod dicit loqui randum hoc quod volebat ostendere, posuisse charitatis scilicet vim: siquidem angeli apparent hominibus, sumptis corporibus aeriis, secundum eorum linguam loquuntur quibus apparent: nam loqui i et Deum loqui ad illos nihil aliud est quam praesentia vultus sui qua velit illis manifestare; ipsorum vox in laude conditoris, ipsa est admiratio intimae contemplationis. Inter se quoque angeli loquuntur ineffabiliter, sed eorum ad invicem collocutio, bonae voluntatis est concor
Abbreviated transcription (Latin):
exinde usq ad decimã horam: publice
disputabat. Plerumq cam̃ et in noctẽ
protrahebat sermonẽ. sic̃ fecit qͣndo eu¬
ticius sõnno grauatꝰ: cecidit ꝑfenestrã¬
de solario. Incarceribꝰ habundantius.
scilicet fui inclusus: qͣm illi. Et ẽ sensꝰ.
Et si illi fuert̃ in carcere. qͦs uos excollitis
ochorintii: ego plusquã illi. In plagis supͣ
modũ: scilicet afflictꝰ sum. Sepe enĩ plaga¬
cus est apłs auidis et gentibꝰ: et sepe uir¬
gis cesus. Et si illi inqͥt plagati sunt: ego

Expanded text:
exinde usque ad decimam horam publice exinde usque ad decimam horam publice disputabat: plerumque tamen et in noctem protendebat sermonem , sicut tunc fecit quando Eutychus somno gravatus, cecidit dem, in carceribus abundantius, subaudis suis inclusus quam illi, et est sensus: Et si illi fuerunt in carcere quos vos extollitis, o Corinthii, ego plus quam illi. In plagis supra modum, subaudis afflictus sum. Saepe plagatus est Apostolus a Judaeis et gentibus, et saepe virgi
Abbreviated transcription (Latin):
illi: et egohebreus. hebrei dicuntur.
abheler patͥarcha suo. Inde dicit apłs.
Głiant᷑ illi de nobilitate carnis. quod¬
sint hebrei: et ego similit̾ hebreus fũ.
Israhelite sunt illi de genere iacoli pa-¬
tͥarcha. qui et ifrł est appellatus: et ego
plor. Sem̃ abrahe sunt amicidĩ: et
ego similit̾. Ministri xpi sunt illi: et
euangłm p̾dicat. Ut minꝰ sapiens dico
plus ego. scilicet sum minist̾ xp̃i. quã
illi qr ego plus omibꝰ laboro. Et quicqͥd
ore: destrunt oꝑibꝰ. In hoc autẽ appel¬
lat se minꝰ sapientẽ cẽ quam debebat.
quia se laudabat. dicens se eẽ plus mi¬
nistrum xp̃i: quã illos. Et eo mͦ quo se
trum xp̃i quã illos: qr licet illi qͥmͥ se
p̃fert̃. in aliqͦ laborauerint. cam̃ plus
ego laboraui: qr plurimis laboribꝰ die
nocteq de seruio. Tradunt scĩ doctores.
quod apłs a mane uel apullorũ cantu.
usq ad quintã horam labori manuũ in¬
sistebat. unde uictum adquireret: et

Expanded text:
ego sum Hebraeus. Hebraei dicuntur ego sum Hebraeus. Hebraei dicuntur ab Heber patriarcha suo. Inde dicit Apostolus: Gloriantur illi de nobilitate carnis quod Hebraei sunt, et ego similiter Hebraeus sum. Israelitae sunt illi de genere Jacob patriarchae, qui et Israel est appellatus. Et ego plor. Semen Abrahae sunt, amici Dei, et ego. Similiter ministri Christi sunt, illi, et Evangelium praedicat. Ut minus sapiens dico, plus ego: subaudis sum minister Christi quam illi: quia ego plus omnibus laboro: et quidquid ore, destruunt operibus. In hoc autem appellat se minus sapientem esse, quam debebat, quia se laudabat dicens se plus esse ministrum Christi, quam illos: et eo modo quo se trum Christi quam illos, quia licet illi qui seper in aliquo laboraverint, tamen plus ego laboravi, quia plurimis laboribus die noctuque deservio. Tradunt sancti doctores, quod Apostolus a mane vel a pullorum cantu usque ad quintam horam labori manuum insistebat, unde victum acquireret, et
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ se ẽ ꝓferendus: et distinguendꝰ. In quo
sub aud̃ negotio quis audet. scilicet gła¬
ri: ininsipientiã dico. audeo et ego
głari. Ac sidiceret aliis ũbis. Audent
illi głari: ignobilitate genis: licet insi¬
pient̃ dicam. audeo et ego głari de ig
nobilitate genĩs. Idõ aut̃ ait insipien¬
ciam dico. qr stultum uidet᷑ quantũ
ad hommes ꝑtinet. et insipientia: ut¬
aliqut ipsi cestimoniũ laudis ex ali¬
qͦ ꝑhibeat. dpłs tam̃ ñ erat insipiens. qr
ñ sponte hoc agebat ẜ coactus: neq ꝓ
laude humana. s ut chorintios sua lau¬
de ad amorem suũ retraheret: ab amo¬
re pseudo apłorum. Uł in sipientiã dic̃
se aude głari de nobilitate gen̾is: ut
illorum głam euacuet. qui se iactabart
qͦd filii eẽnt abrahe: quia insipienter
agebant. Imprudent̾ etiam se ꝓnuntiat.
et insipient̾ agere. in hoc qͦd se laudat:
ne illi prudentes uiderent᷑ in hac par¬
te aut nobiles. qui se extollebant de no¬
bilitate generis. Hebrei srnt scilicet

Expanded text:
r se est proferendus et distinguendus. In quo, subaudis negotio, quis audet, subaudis gloriari; in insipientia dico, audeo et ego gloriari; ac si diceret aliis verbis: Audent illi gloriari in nobilitate generis, licet insipienter dicam, audeo et ego gloriari de nobilitate generis. Ideo autem ait, In insipientia dico, quia stultum videtur, quantum ad homines pertinet, ut in insipientia aliquis semetipsi testimonium laudis ex aliquo perhibeat. Apostolus tamen non erat insipiens, quia non sponte hoc agebat, sed coactus: neque pro laude humana, sed ut Corinthios sua laude ad amorem suum retraheret ab amore pseudoapostolorum, vel in insipientia dicit se audere gloriari de nobilitate generis, ut illorum gloriam evacuet qui se jactabant quod filii essent Abrahae, quia insipienter agebant. Imprudentem etiam se pronuntiat, et insipienter agere in hoc quod se laudat, ne illi prudentes viderentur in hac parte ac nobiles, qui se extollebant de nobilitate generis. Hebraei sunt illi et
Abbreviated transcription (Latin):
ad palmã. De qua unitate dicit
dñs. Nemo ascendit incelũ. nͥ qui
incelo. cũ corpore uidelicet suo:
qd̾̃ est eccła. Sic currite o fideles in
fide. recte credendo. et bene uiuen¬
do: ut comp̃hendatis palmã ꝑhen¬
nis remunerationis. Sollicite ac
iirilit̾ uult apłs ut curramꝰ: ꝙ
magna est ꝓmissio ad quã dendimꝰ
Omis aut̃ qui in agone. id est incer¬
camine et pugna contendit. seu
desudat. ab omĩb se abstinet: que
contraria sunt cursui illiꝰ. Iili uiue¬
nes qui ad cursum se preꝑabant.
ab omĩbꝰ escis et potibꝰ om̃ibꝰ ꝙ rebus
abstinebant. que inpedire poterait
cursũ illorum. Nec solũ anima co¬
mestione. et suꝑflua potatione. cor¬
pus refrenabant: s etiam laminas
plumbeas noctibꝰ ponebant circalũ¬
bos ne fluxũ libidinis ꝑ somnnũ pate¬
rent᷑: qm̃ libido nimiũ debilitat cor¬
pus. Et si illi om̃s ita se p̃parabant. cũ
scirent unũ coronandũ. et illi solũ¬
mͦ repmissũ brauiũ qui pͥor ueniret

Expanded text:
icit Dominus: Nemo ascendit in coelum, nisi qui in coelo , cum corpore videlicet suo, quod est Ecclesia. Sic currite, o fideles in fide, recte credendo et bene vivendo, ut comprehendatis palmam perennis remunerationis. Sollicite ac viriliter vult Apostolus ut curramus, quia magna est promissio ad quam tendimus. Omnis enim qui in agone, id est in certamine et pugna, contendit sive desudat, ab omnibus se abstinet quae contraria sunt cursui illius. Illi juvenes qui se ad cursum praeparabant ab omnibus escis et potibus, omnibusque rebus abstinebant, quae impedire poterant cursum illorum. Nec solum animi a comestione, et superflua potatione corpus refrenabant, sed etiam laminas plumbeas noctibus ponebant circa lumbos, ne fluxum libidinis per somnum paterentur, quoniam libido nimium debilitat corpus; et si illi omnes ita se praeparabant, cum scirent unum coronandum, et illi solummodo repromissum bravium qui prior veniret,
Abbreviated transcription (Latin):
erant. si talia pat̾ent᷑. Plus enĩ ẽ uri: qͣm
scandalizari. Ac sidiceret. Patit᷑ aliquis
et affligit᷑. desidio et numio arlore con¬
cupiscentie: et ego ñ solũ affligor. s etiam
Nuniã enĩ concupiscentiã carnis patie¬
batur. quando dicebat: in felix ego hõ

Expanded text:
erationem laberentur. Plus enim est uri quam scandalizari; ac s diceret: Patitur aliquis et affligitur a desiderio et; nimio ardore concupiscentiae, et ego non solum affligor, sed etiam, Nimiam enim concupiscentiam carnis patiebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
milia. hec omĩa uͦ que diximus
de nube et mari. moyse. esca. et¬
pocu. ac petra. infigura facta sunt
nrĩ: idest sacramentũ ueritatis qͥbꝰ
inueritate contigerunt. et maneit
mͦ: quia in exemplo illorũ educti
sumus de egipto. de errore iudeli¬

Expanded text:
millia. Haec autem omnia quae dicimus millia. Haec autem omnia quae dicimus de nube, mari, Moysi, esca, potu et petra, in figura facta sunt nostri, id est nostrae veritatis; quibus in veritate contigerunt et manent modo, quia in exemplum illorum educti sumus de Aegypto, de errore videli
Abbreviated transcription (Latin):
cum utiq ꝑsubstantiã ñ hoc erat:
s. ꝑsignificationẽ. Similit̾ loquens
de duobꝰ filiis abrahe. non dixit.
hec significant duo cestamenta:
s hec sunt duo testamenta. xp̃c gͦ ꝑ
fluebat ex petra significabat doctͥ
in euangłio ͤ Qui sitit ueniat adme
et bibat᷑: et cet̾a. Spiritalis quoq et
petra spĩali et consequenti. bibebait
illi: quia uͥcumq deficiebat eis hu¬
manum auxiliũ: ad erat xp̃e p̃stans
illis suffragiũ: cuiꝰ potentia que ẽ
uerbũ di patͥs. lib̾ati sunt de ter¬
ra egipti: et int̾ram reꝓmisfionis
introducti. Ideoq dicit᷑ consequi
eos: quia subueniebat eis. Nec enĩ
ne quissͥ inbaptismate confidat.
aut mesca et potu spiritali: ut
putet sͥ dm̃ parcere. si peccau̾it
hoc ꝓmeruerit. Qua ꝓpt̾ omĩbus
tempus uite nr̃e breuissimũ est.
S. ñ impluribꝰ eox bene placitũ ẽ deo
qm̃ multi ꝓpt̾ infidelitatẽ mortui
sunt inheremo: non intelligentes
beneficium dĩ sexcenta uidelicet

Expanded text:
cum utique per substantiam non esset, sed per significationem. Similiter loquens de duobus filiis Abrahae, non dixit, haec significant duo Testamenta, sed: Haec sunt duo Testamenta. Christus efluebat ex petra significabat doctriin Evangelio: Qui sitit, veniat ad me et bibat , etc. Spiritalis quoque et petra spiritali consequente bibebant illi, quia ubicunque deficiebat eis humanum auxilium, aderat Christus, praestans suffragium, cujus potentia qui est Verbum Dei Patris liberati sunt de terra Aegypti, et in terram repromissionis introducti. Ideoque dicitur, consequentes eos, quia subveniebat eis. Nec enim ne quis sibi in baptismate confidat, aut in esca et potu spiritali, ut Deum putet sibi parcere si peccaverit hoc promeruerit. Quapropter omnibus evissimum est. Sed non in pluribus eorum beneplacitum est Deo. Quoniam multi propter infidelitatem mortui sunt in eremo, non intelligentes beneficium Dei, quadraginta videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmũ ñ infusis uestigñs incessit . ẜ. post
sicq postea a cdnõ eleuatꝰ. et ad t̾ram:
ꝑductꝰ. significat semet ipsũ qͥ dubi¬
tauit quando negauit. s adnõ ẽ re¬
leuatꝰ adfidem : et significat om̃s
fortit̾ incedunt. pronichilo deputan¬
tes seuiciam ꝑsecutor: ẜ postea in¬
gruente cempestate grauissima ꝑ¬
secutionis dubitant in aliqͦ. s diũ
atq ad c̾ram electorũ ꝑducunt᷑. Ini¬
cineribꝰ sepe. Periculis fluminũ: sci¬
licet int̾fui. It̾m conũtit se ad alia ꝑ¬
icula memorancda. uolens se ostendẽ
mari. et multa alia plura se sustinuis¬
se: quã pseudo apłi. Solent temꝑe hi¬
entis & pluuiarũ. tnͣsgredi flumina
alueos suos: et nimiuĩ intolerabilem
mali cemꝑe solitꝰ erat cͣnsire delo¬
co ad locũ pedibꝰ: sepe incurrebat
fluminũ ꝑicula. Piculis latͦnum:
sepe int̾fui. Pseudo apł et iuidi in¬
creduli .i. unitebant ei latrones: ut
quia ipse neq pot̾ant. neq: aude¬

Expanded text:
 post sicque postea a Domino elevatus, et ad terram est perductus, significat semetipsum qui dubitavit quando negavit, sed a Domino relevatus est ad fidem, et significat omnes fortiter incedunt, pro nihilo deputantes saevitiam persecutorum; sed postea ingruente tempestate gravissima persecutionis, dubitant in aliquo; sed Domatque ad terram electorum perducuntur. In itineribus saepe, periculis fluminum, subaudis fui. Iterum convertit se ad alia pericula memoranda, volens se ostendereterra et mari, et multo plura se sustinuisse, quam pseudoapostolos. Solent tempore hiemis et pluviarum transgredi flumina alveos suos, et nimium intolerabile mali tempore solitus erat transire de loco in locum per pedes, saepe incurrebat fluminum pericula. Periculis latronum saepe interfui. Pseudoapostoli et Judaei increduli immittebant ei latrones ut quia ipsi nec poterant, nec aude
Abbreviated transcription (Latin):
uastam solitudinẽ. S. illi qui talia
qͦd scdm̃ septuaginta int̾pretes.
in cantico moysi habetur. qr suxerc̃
mel de petra. et oleum de firma
petra: et cunc p̃bendꝰ ẽ assensus.
quod secuta sit eos petra. At cum
nusquã inuet̾i cestamento hoc fac¬
cum repperire pot̾int: sub mutant
locẽ. et inclinent aurẽ. ut spiri¬
calit̾ ista penetrare ualeant: qm̃
litt̃am in his sequi non possunt.
Nam sic̃ doctores tradunt orebh pe¬
cra quã moyses ꝑcussit mons est
lapideus: cuius latus ꝑcussit moy¬
ses. Qua ꝓpt̃ melius ẽ ut spiritaliter
ista intelligant᷑: sicut et suꝑiora
Unde et apłs spiritalem appellat ean¬
dem petrã: quia spiritalit̾ est in¬
celligenda. Significat enĩ xp̃m: sic̃
sequentia manifestant. Petra inqͥt

Expanded text:
vastam solitudinem. Sed illi qui talia vastam solitudinem. Sed illi qui talia quod secundum Septuaginta interpretes in cantico Moysi habetur: Quia suxerunt mel de petra, oleumque de firma petra, et tunc praebendus assensus quod secuta sit eos petra? At cum nusquam in Veteri Testamento hoc factum reperiri poterit, submittant vocem et inclinent aurem ut spiritaliter ista penetrare valeant, quoniam litteram in his sequi non possunt. Nam, sicut doctores tradunt, Oreb petra quam Moyses percussit, mons est lapideus, cujus latus percussit Moyses. Quapropter melius est ut spiritaliter ista intelligamus, sicut et superiora. Unde et Apostolus spiritalem appellat eamdem petram quia spiritaliter est intelligenda. Significat enim Christum, sicut sequentia manifestant: Petra aut
Abbreviated transcription (Latin):
pasceret. Unde et manna pͥma feria
siue pͥma sabbati.que nc̃ obreueren¬
tiam dnĩce resurrectionis. dies dnĩca
uocatur: pͥmũ uenit de celo ad satu¬
ritatẽ ppłi. Bibebant autẽ de spiritali.
scilicet pecra: consequenti eos eadem
petra. Iudĩ et quidam etiam simpliciũ
doctorũ. ex hoc loco fabulose dispu¬
tant: uolentes affirmare quod post¬
quã moyses ꝑcussit uirga bis scilicẽ.¬
populusq bibit ac iumenta semꝑ
secitta sit eos illa petra: et uͥcũꝙ fi¬
gebant centoria. uoluebat᷑ in medio
castror. nullo homine impellente:
emittens largissimos ruuilos adsa¬
cietatẽ populi et iumentorũ. Dict̃
autẽ camduui hoc factum eẽ. ꝑqua¬
draginta annos. usq dum uenirent
intra madian: ubi pͥuteos foderunt
et in uenert̃ aquam dulcẽ satis ha¬
bundeq Quidã etiam sonniando
fingunt. quod tante prauitatis
ille lapis fuerit. ut maria soror moy¬
si ferret illum inpectore suo: ꝑillã

Expanded text:
iritualiter pasceret. Unde et manna prima feria, iritualiter pasceret. Unde et manna prima feria, sive prima sabbati, quae nunc ob reverentiam Dominicae resurrectionis dies Dominica vocatur, primum venit de coelo ad saturitatem populi. Bibebant autem de spiritali, subaudis petra, consequente eos eadem petra. Judaei et quidam simplicium doctorum ex hoc loco fabulose disputant, volentes affirmare quod postquam Moyses percussit virga bis silipopulusque bibit ac jumenta, semper secuta sit eos illa petra, et ubicunque figebant tentoria, volvebatur in medium castrorum, nullo hominum impellente, emittens largissimos rivulos ad satietatem populi et jumentorum. Dicunt autem tandiu hoc factum esse per quadraginta annos, usque dum venirent in terra Madian, ubi foderunt puteos, invenerunt aquam dulcem satis abundeque. Quidam etiam somniando fingunt quod tantae parvitatis fuerit ille lapis, ut Maria soror Moysi ferret illum in pectore suo per illam
Abbreviated transcription (Latin):
amorte sunt lib̾ati baptisma signifi¬
cat quod rubore sangunis xp̃i consecꝰ¬
cur: ꝓquod nos amorte et̾na lib̾am̃.
Et om̃s eandem escam spiritalẽ mandu¬
cauerunt: et om̃s eundẽ potũ spiri
calem biberunt. Manna que decelo.
id est de isto aereis data est. et aqua
que de petra fluxit. dic̃ spiritalia cẽ:
uł quia spiritalit̾ intelligenda sunt.
signaficabant enĩ corpus et sangunẽ
nĩ. qd mͦ consecrat᷑ et ꝑcipitur in eccła
uel quia non mundana lege et consue¬
cudine parata sc̃. s. uirtute di sine
ati eis data: et aqͣsimilit̾. ñ consue¬
tuidine mundana: s uirtute spirita¬
li omĩpotentis dĩ eis profluxit de petͦ.
Iocirco et ille cibus panis angłorũ dictꝰ
est: qr uirtute omĩpotentis dĩ. qua
angłi uiuunt et subsistunt sine labore
aliqͦ ea uirtute creatꝰ est ille cih et ap¬
positꝰ est eis sine aliqͦ labore illoꝵ. hoc
etiam significans. quia de celis uentu

Expanded text:
a morte sunt liberati baptisma signifia morte sunt liberati baptisma significat, quod rubore sanguinis Christi consecratur, per quod nos a morte aeterna liberamur. Et omnes eamdem escam spiritalem manducavetalem biberunt. Manna quod de coelo, id est de isto aere eis datum est, et aquam quae de petra fluxit, dicit spiritalia esse; vel quia spiritaliter intelligenda sunt: significabant enim corpus et sanguinem Domini quod modo consecratur et percipitur in Ecclesia, vel quia non mundana lege et consuetudine parata sunt, sed virtute Dei sine atque eis data, et aqua similiter non consuetudine mundana, sed virtute spiritali omnipotentis Dei, eis profluxit ex petra. Idcirco et ille panis angelorum dictus est, quia virtute omnipotentis Dei qua angeli vivunt et subsistunt sine labore aliquo, ea virtute creatus est ille cibus, et appositus est eis sine aliquo labore illorum. Hoc etiam significans, quia de coelis ventu
Abbreviated transcription (Latin):
rie ꝑtinet. uidi egredientes de egipto.
sub nube fuerunt: quia nubes ꝑdiẽ
grachiebat᷑. siue ferebat᷑ suꝑ eos. Altiori
aut̃ sensu scđm ambrosiũ. sub nube fue¬
runt: qr omĩa que gesta sunt illis. in
egiptũs. quando nubes se int̾posuit int̾
illoset egiptios: et aque fuerunt adex¬
tris et asimistris. et post modum ꝓtec¬
ti sunt ꝑdiem ab ipsa nube a calore so¬
lis. dum amorte p̃senti lib̾ati sunt:
baptrati dicunt᷑ fuisse ꝑ moysen in
nube que erat post ipsos. et inmari: ꝑ
cuiꝰ medium cransierunt. Siue etiã
in hoc dicunt᷑ eẽ baptirati ꝑ moysen
innube & inmari: qr omĩa que facta
st̃ ulis infigura. nobis eueniunt inue¬
ritate. Nã sic̃ illi ꝑmoysen ducẽ exegip¬
tolib̾ati sunt. et mortẽ euaserunt ꝑ
nubem. et ꝑmare: ita et nos ꝑxp̃m
origialis peccati et actualis lib̾amur.
Moyses enĩ xp̃m significat: nubes spm̃
scm̃. Mare rubrũ ꝑ quod illi cranseundo

Expanded text:
riae pertinet, Judaei egredientes de Aegypto, riae pertinet, Judaei egredientes de Aegypto, sub nube fuerunt, quia nubes per diem gradiebatur sive ferebatur super eos . Altiori autem sensu, secundum Ambrosium, sub nube fuerunt, quia omnia quae gesta sunt illis in ois suis Aegyptiis, quando nubes se interposuit inter illos et Aegyptios, et aquae fuerunt a dexteris et a sinistris; et postmodum protecti sunt per diem ab ipsa nube a calore solis, dum a morte praesenti liberati sunt, baptizati dicuntur fuisse per Moysen in nube quae erat post ipsos et in mari per cujus medium transierunt. Sive etiam in hoc dicuntur baptizati per Moysen in nube et in mari, quia omnia quae facta sunt illis in figura, nobis eveniunt in veritate. Nam sicut illi per Moysen ducem ex Aegypto liberati sunt, et mortem evaserunt per nubem et mare, ita et nos per Choriginalis peccati et actualis liberabimur: Moyses enim Christum significat, nubes Spiritum sanctum, mare Rubrum per quod illi transeundo
Abbreviated transcription (Latin):
Et cuĩ rei causa apłs suũ corpus doma¬
bat. refrenans illud aprauis delecta¬
tionibꝰ: ꝓcinus manifestat subdens.
Ne forte inquit cũ aliis p̃dicauerim:
ipse reꝓbus efficiar. Probus dr̃ laude
dignus: et approbatꝰ. Unde econtra
Sic di cet dñs reꝓbis. nescio uos: id est ñ
aꝓpbo uos ad meã partẽ ꝑtinere: uel ñ
approbo uos dignos laude ẽẽ. Timens
rere: dicebat. Ideo castigo corpusme¬
um. et seruituti subicio: ne forte alii
ꝑcipiant palmã uictorie. p̃dicatione
mea edocti: et ego ipse alienꝰ existam.
alaude et p̃mio remunerationis:
audiens a dño. recepisti mercedem
cuam. ne forte aliis curatis: ipse re
cor om̃s sub nube fuerunt: que p̃cede¬
bat eos de suꝑ ꝑdiem. et om̃s mare t̾n¬
sicrunt. qr mortẽ euasert̃: et om̃s in
moyse. id est ꝑ moysen ductorẽ bapti¬
⁊ at̾i st̃ in nube et in mari: id est amor¬
te sunt lib̾ati. Quantũ adu̾itatẽ hẏsto¬

Expanded text:
Ex cujus rei causa Apostolus corpus suum domaEx cujus rei causa Apostolus corpus suum domabat, refrenans illud a pravis delectationibus, protinus manifestat subdens, ne forte, inquit, cum aliis praedicaverim, ipse reprobus efficiar. Probus dicitur laude dignus et approbatus, unde contra Sic dicet Dominus reprobis: Nescio vos , id est, non approbo ad meam partem pertinere, vel non approbo vos dignos laude esse. Timens rere, dicebat: Ideo castigo corpus meum, et subjicio servituti, ne forte alii percipiant palmam victoriae praedicatione mea edocti, et ego ipse alienus existam a laude et praemio remunerationis, audiens a Domino: Recepisti mercedem tuam, ne forte etiam aliis curatis, ipse remco, omnes sub nube fuerunt, quae praecedebat eos desuper per diem, et omnes mare transierunt, quia mortem evaserunt. Et omnes in Moyse, id est per Moysen ductorem, baptizati sunt in nube et in mari, id est a morte sunt liberati. Quantum ad veritatem histo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ sine effectu p̃dicationis p̃dicat: u¬
delicet uerba cantũ mͦ proferens.
ñ oꝑibꝰ exornans: qui aliud p̃dicat.
atq aliud agit: et hoc quod p̃dicat
miraculis. exemplis non roborat. Apl
aut̃ aerẽ non uerberabat : quia iua¬
nũ u̾ba: ñ proferebat complens et ro¬
borans oꝑe: quod predicabat ore. Sed
castigo corpus meũ. scilicet in labore
destruam oꝑibꝰ: s potiꝰ seruiã uerbis
et exemplis. hisquibꝰ p̃dico. Castiga¬
re corpusẽ multis cribulationibꝰ que
supius enumerauimꝰ affligere. et ei
illa dare que ad uitam et̾nam profi¬
ciunt: non ad luxum. Seruituti uͦ
subicitur. dum ñ suam delectationem
ꝑficit: s uoluntatẽ spc̃ id est rationabi¬
lis anime. Sic debet unꝰ quisq fideliũ
agere. castigando iudelicet corpus suũ.
et seruituti subiciendo: implens qͦo
apłs alias ait. Spũ ambulate: et desi¬
deria carnis siue corporis ñ ꝑficietis.

Expanded text:
qui sine effectu praedicationis praedicat, vqui sine effectu praedicationis praedicat, videlicet verba tantummodo proferens, non operibus exornans, qui aliud praedicat atque aliud agit, et hoc quod praedicat, miraculis et exemplis non roborat; Apostolus autem aerem non verberabat, quia in vanum verba non proferebat, complens et roborans opere quod praedicabat ore. Sed castigo corpus meum, subaudis in labore destruam operibus, sed potius serviam verbis et exemplis his quibus praedico. Castigare corpus est multis tribulationibus quae superius enumeravimus, affligere; est illa ei dare quae ad vitam aeternam proficiunt, non ad luxum. Servituti vero subducitur, dum non suam delectationem perficit, sed voluntatem spiritus, id est rationabilitatis animae. Sic debet unusquisque fidelium agere, castigando videlicet corpus suum, et servituti subjiciendo, implens quod Apostolus alias ait: Spiritu ambulate, et desideria carnis sive corporis ne perficiatis .
Abbreviated transcription (Latin):
sicut apłs non desꝑabat: cum diceret.
Ego gͥ sic curro intra cerminos fiłi be¬
ne iuuendo: non quasi inincertũ.
qr ñ lubito de remuneratione: cer¬
cũ habens quid sit mͥ ꝓmissũ. Illi qͥ
currebant in stadio. mincertum eur¬
rebant: quia non erant securi de p̃¬
nio. ẜ. nos certi sumꝰ de remuneratio¬
ne. Exempli causa ponit se apłs in
medium : quatinꝰ illũ initemurr.
Sic pugno: non quasi aerem uerb̾ans:
eleuando et deponendo gladiũ. ue¬
lut stultus miles. qui non positus con¬
tra hostẽ. uerberat aerem. agitando
brachia. et gladium : uolens appare¬
re p̃liator. Paulus gͦ pugnabat contͣ
aerias potestates: de quibꝰ loquit᷑ in
epła. ad ephesios. Pugnabat contͣ phi¬
lo sophos et magos. et bestiales hoĩes:
si. Pugnabat autẽ non mat̾iali gla¬
dio: s p̃dicando. miracula faciendo.
orando. ieiunando. bonis oꝑibꝰ in sis¬
cendo. Iue p̃dicator uerberat aerem.

Expanded text:
sicut Apostolus non desperabat, cum diceret: sicut Apostolus non desperabat, cum diceret: Ego igitur sic curro, infra terminos fidei bene vivendo, non quasi in incertum, quia non dubito de remuneratione certum habens quid sit mihi promissum. Illi qui currebant in stadio, in incertum currebant, quia non erant securi de praemio. Sed ut nos certi simus de remuneratione, exempli causa ponit se Apostolus in medium, quatenus illum imitemur: Sic pugno, non quasi aerem verberans, elevando et deponendo gladium, velut stultus miles qui non positus contra hostem verberat aerem, agitando et brachium et gladium, volens apparere praeliator. Paulus ergo pugnabat contra aereas potestates, de quibus loquitur in Epistola ad Ephesios; pugnabat contra philosophos, et magos, et bestiales homines,si . Pugnabat autem non materiali gladio, sed praedicando, miracula faciendo, orando, jejunando, bonis operibus insistendo. Ille praedicator verberat aerem,
Abbreviated transcription (Latin):
e marcescentibꝰ floribꝰ conserta: sed
qͣsi uentus cransiebat. Nrã aut̃ coro¬
na et remuneratio in corruptibilis
est: quia nulla immutatione cor¬
rumpet᷑. Nec erit adornata mar¬
cescibilib floribꝰ nr̃a corona: s in mo¬
dũ regalis diadematis eternis gẽmis
conserta: inet̾nũ spiritalit̾ nobis ser¬
uabit᷑. Nrã gͦ corona et remuneratio.
ipse ds̃ omp̃s erit. et contemplatio to¬
tins trinitatis uide dm sicuti ẽ: in qͦ
habehimꝰ uitam sine fine mensurã.
omẽmq beatitudinẽ atq sacietatẽ.
qm̃ uidentes fulgidum. fulgidi ẽri¬
mus. uidentes beatũ. erimꝰ beati:
uidentes immortalẽ. erimꝰ immorta¬
les: felicesq ꝑ omĩa scła. Qua ꝓpter
debemꝰ currere credendo. sꝑando.
desiderando. corpus castigando. ele¬
mosinis insudando. ambulando.
de uirtute in uirtutẽ. donec udea¬
cur a nobis ds̃ deortm in syon: nec
debemus sꝑare de p̃mio promisso.

Expanded text:
et marcescibilibus floribus conserta, sed et marcescibilibus floribus conserta, sed quasi ventus transibat. Nostra autem corona et remuneratio incorruptibilis est quae nulla immutatione corrumpetur. Nec erit adornata marcescibilibus floribus nostra corona, sed in modum regalis diadematis aeternis gemmis conserta, in aeternum spiritualiter nobis servabitur. Nostra ergo corona et remuneratio ipse Deus omnipotens erit, et contemplatio totius Trinitatis, videntes Deum sicuti est, in quo habebimus vitam sine fine mansuram, omnemque beatitudinem atque satietatem; quoniam videntes fulgidum erimus fulgidi, videntes beatum erimus beati, videntes immortalem erimus immortales, felicesque per omnia saecula. Quapropter debemus currere credendo, sperando, desiderando; corpus castigando, eleemosynis insudando, ambulando de virtute in virtutem, donec videatur a nobis Deus deorum in Sion . Nec debemus desperare de praemio promisso
Abbreviated transcription (Latin):
bus rebꝰ debeamꝰ abstinere. et que
cursũ nrm̃ impediendo suꝑant. et
retrabunt a ꝓmissio brauio. interro¬
gemꝰ apłm: et ipse nobis demonstra¬
bit illo in loco uͥ dicit. Manifesta aut̃
sunt oꝑa carnis: adult̾iũ. iudelicet
fornicatio. immundicia. luxuria.
Ista echis similia: contia sunt nro
cursui. Et illi quidẽ qui currunt in¬
tra stadium. ideo currunt. ut corru¬
pcibilẽ coronã accipiant: nos aut̃
ideo currimꝰ intra metas fidi nr̃ȩ.
ut coronam incorruptã accipians.
Quod suꝑiꝰ appellauit brauium gre¬
couocabulo: nunc uocat latine coro¬
nam. Iuorũ corona et remuneratio
corruptibilis erat. id est temporalis:
quia cum temꝑe transiebat. U̾bi grã.
Accipiebant aurũ argentũ: corrupti¬
bile erat. quia de terra sumebatur.:
et int̾ra reuertebat᷑. Accipiebant ues¬
tes: uetustate et tineis consumebant᷑.
Accipiebant equũ corrũpebat᷑ ꝑ mortẽ:
et consumptꝰ a timibꝰ impuluerẽ di¬
siebat. Dabatur eis corona terrena.

Expanded text:
amus abstinere, et quae cursum nostrum incipiendo superent et retrahant a promisso bravio, interrogemus Apostolum, et ipse nobis demonstrabit illo in loco, ubi dicit: Manifesta autem sunt opera carnis: adulterium videlicet, fornicatio, immunditia, luxuria . Ista et his similia contraria sunt nostro cursui. Et illi quidem, qui currunt intra stadium, ideo currunt ut corruptibilem coronam accipiant, nos autem ideo currimus intra metas fidei nostrae, ut coronam incorruptam accipiamus. Quod superius appellavit bravium Graeco vocabulo, nunc vocat Latine coronam; illorum corona et remuneratio corruptibilis erat, id est temporalis, quia cum tempore transibat. Verbi gratia: accipiebant aurum, argentum, quod corruptibile erat, quia de terra sumebatur, et in terram revertebatur. Accipiebant vestes, quae vetustate et tineis consumebantur. Accipiebant equum, qui corrumpebatur per mortem, et consumptus a vermibus, in pulverem transibat, Dabatur eis corona terrenis
Abbreviated transcription (Latin):
quando bona et uirtutes narrant. qͣsi
diuinitꝰ ꝑceperunt: U̾bi grã.Sic̃ beatꝰ iob.
sãq quã nesciebã. diligentissime inuesti¬
gabã: cet̾aꝙ huiꝰ modi. Et dauid. Si red
dant: ñ idcirco hoc faciunt. ut ipsi
apud homines suas ostensione aliquid
ꝓficiant: s ut eos quibꝰ p̃dicant. exem
tuũ: ipse ꝑscͥpturas sacras laudes suas
loquit᷑ dicens ad moysen. Egosũ ds̃
omĩps. et nom̃ meũ adonay non indica¬
ui eis. Et pysaiam. Ante me non ẽ for¬
matus ds̃: et post me nonerit. Quare
cognosceret.Si nullꝰ eũ agnoscẽt: nullꝰ
amaret. Si nullꝰ amaret: nullus ad iu¬
tam rediret. Unde ꝑspalmistã de eo dr̃.
Uirtutẽ oꝑum suor ad nuntiabit ppło
suo: ut det illis hereditatẽ gentium.

Expanded text:
quando bona et virtutes narrent, quas quando bona et virtutes narrent, quas divinitus perceperunt, verbi gratia: Sicut beatus Job samque quam nesciebam diligentissime investigabam , caeteraque hujusmodi; et David: Si redddant, non idcirco hoc faciunt ut ipsi apud homines sua ostensione aliquid proficiant, sed ut eos quibus praedicant exempltuum: ipse per Scripturas sacras laudes suas loquitur, dicens ad Moysen: Ego sum Deus omnipotens, et nomen meum Adonai non indicavi eis ; et per Isaiam: Ante me non est formatus Deus, et post me non erit , quarcognosceret. Si nullus eum agnosceret, nullus amaret. Si nullus amaret, nullus ad vitam rediret; unde per Psalmistam de eo dicitur: Virtutem operum suorum annuntiabit populo suo: Ut det illis haereditatem gentium
Abbreviated transcription (Latin):
lectam̃ta iuncamꝰ. qr ñ pot̾ coronari:
nͥ qͥ legitime certauerit. Si głari opor¬
cet: que infirmitatis mee st̃. scilicet
in his głabor. Oportebat utiq illum
głari. et enumerare suas ꝑ assiones. ñ
falsorũ aploꝵ ad suũ reuocare: et ut se
etiam aliis in exemplũ p̃beret et ĩmi¬
tabilẽ. In infirmitatis aut̃ noĩe. com¬
p̃hendunt᷑ omĩa incõmoda. et ꝑsecu¬
tiones atq passiones: qͣs ꝓxp̃o libenti
animo ꝑculit. Et est sensus. Si głari uo¬
lunt hi qͥuos seducunt et retrahunt
ab amore meo. me detrahendo. inhis
głiant᷑. in qͥb. ego głior: licet inuitus.
et ꝓ uocatꝰ. Manifestũ ẽ. uit̃ ñ posse illõ
amore xp̃i promercede et̃na. et ꝓsalute
frũm sustinuerunt. at tam̃ głiant᷑ de
nobilitate geñis. q filii sunt abrahe. de
qua ego nolo głari: qͣmquã exeodẽ gene
originẽ ducam. Querunt ñ nulli cũ ds̃
ꝑsalomonẽ dixerit. laudet te alienus
et ños cuũ. qͣre iusti atq ꝑfecti uiri: ali¬

Expanded text:
coronari nisi qui legitime certaverit. Si gloriari oportet quae infirmitatis meae sunt, subaudis in his, gloriabor. Oportebat illum utique gloriari et enumerare suas passiones non falsorum apostolorum ad suum revocare, et ut se etiam aliis in exemplum praeberet et imitabilem. Infirmitatis autem nomine comprehenduntur omnia incommoda et persecutiones atque passiones quas pro Christo libenti animo pertulit, et est sensus: Si gloriari volunt hi qui vos seducunt et retrahunt ab amore meo, mihi detrahendo, in his glorientur in quibus et ego glorior, licet invitus et provocatus. Manifestum est autem non posse illos rcede aeterna, et pro salute fratrum, sustinuerint, ac tantum gloriatur de nobilitate generis quod filii sunt Abrahae, de qua ego nolo gloriari, quanquam ex eodem genere originem ducam. Quaerunt nonnulli cum Deus per Salomonem dixerit: Laudet te alienus et non os tuum , quare justi atque perfecti viri ali
Abbreviated transcription (Latin):
et nr̃m: quia ibi om̃s qui ad hoc
erant p̃ꝑati currebant: s unꝰ qui
adbrauiũ: accipiebat solus remu¬
nerationẽ sue uictorie. In nr̃o aut̃
cursu om̃s qui bene cucurrerint.
p̃miũ sui laboris ꝑcipient. nec do¬
lebunt se incassum cucurrisse: cũ
om̃s qui ꝑuenerint. remuneratio¬
nẽ acceꝑint. Illc uͦ unus. significat
numerũ electorum. qui comꝑatio¬
ne reꝓborum pariussimꝰ erit: licet
inse sit ꝑfectꝰ. Unde dñs dicit.
Multi uocati: s pauci electi. Quasi
diceret. Multi incipuint curre¬
re: s ante deficiunt. et lassescunt.
quã ꝑueniant ad brauiũ: pauci¬
ꝙ sunt qui ꝑueniunt ad palmã
uictorie. Significat etiam ille
corpꝰ xͥ. Quicũq et enĩ unitati

Expanded text:
et nostrum, quod ibi omnes qui ad hoc et nostrum, quod ibi omnes qui ad hoc erant parati currebant, sed unus qui ad bravium, accipiebat solus remunerationem suae victoriae. In nostro autem cursu, omnes qui bene currerint, praemium sui laboris percipient, nec dolebunt se incassum cucurrisse, cum omnes qui pervenerint, remunerationem acceperint. Ille vero unus significat numerum electorum, qui comparatione reproborum parvissimus erit, licet in se fit perfectus. Unde Dominus dicit: Multi sunt vocati, pauci vero electi ; quasi diceret: Multi incipiunt currere, sed ante deficiunt et lassescunt quam perveniant ad bravium, paucique sunt qui perveniunt ad palmam victoriae. Significat enim unus corpus Christi. Quicunque etenim un
Abbreviated transcription (Latin):
ente festiritate deorum possent cur¬
rere ad illud stadium quod mensura¬
batur centũ uiginti qͥnq passibus.
Post cuiꝰ metã ponebat᷑ aurũ uł argen¬
tum. aut equus siue palliũ. uel ali¬
qͦd p̃miũ. quod brauiũ greco uoca¬
bulo dicebatur: latine uͦ palma tuc¬
torie appellari potest uel corona.
Cunctisq astantibus uiris et mulieri¬
bus ad spectadm illud. currebant
om̃s: s unꝰ qui pͥor p̃currebat acci¬
piebat brauiũ cet̾is inuanũ curren¬
tibus: qr nichil utilitatis p̃stabat
eis suus cursus. nͥ risum et cachin¬
num ppłis excitabant: sͥ aut̃ mag¬
nã uerecondiã. Altiori uͦ intelligen¬
tia ꝑstadiũ ꝑ quod illi currebant.
debemꝰ intellig̃e fidẽ nrãm. intͣcuiꝰ
metas currere debemꝰ. ab exordio
qͦusq ꝑueniamꝰ ad brauiũ repro¬
missum. de quo dñs ait. Qui ꝑseue¬
rauerit usq infinẽ: hic saluus erit.
hoc tam̃ distat int̾ illorum cursum

Expanded text:
ente festivitate deorum, possent curente festivitate deorum, possent currere ad illud stadium, quod mensurabatur centum viginti quinque passibus. Post cujus metam ponebatur aurum vel argentum, aut equus sive pallium, aut aliquod praemium, quod bravium Graeco vocabulo dicebatur, Latine vero palma victoriae appellari potest vel corona, cunctisque astantibus viris et mulieribus, ad spectaculum illud currebant omnes: sed unus qui prior currebat, accipiebat bravium, caeteris in vanum currentibus; quia nihil utilitatis praestabat eis suus cursus, nisi risum et cachinnum populis excitabant, sibi autem verecundiam magnam. Altiori vero intelligentia, per stadium, per quod illi currebant, debemus intelligere fidem nostram intra cujus metam currere jubemur ab exordio quousque perveniamus ad bravium repromissum, de quo Dominus dicit: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Hoc tamen distat inter illorum cursum