comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Vdei confessiones interp̃tantur multosenim exbis sequitur consessio quosantep fidea
possidebat. Hebrei Transitoresdicuntur quo nomine Admonentur ut depeioribur ad
melioratranseant & pristinos errores relinquant : Pharisei & saducei interse
contrarii sunt Nanftcrisei exhebreo inlatinum interp̃tantur diuirsio quod tra¬
ditionum &obseruationum quas illideuteresis uocant iustitiam. praeferant unde &¬
diuissi uocantur Apopulo qua si ꝑiustitiã : Saducei. inter p̃tantur iusti uindicant enim
sibi quod non sunt corporis resurrectionẽ negant & animã. interirecumcorpore p̃dicant:
hu quiq tantũ libros legis recipiunt ꝓpb& arumuaticinie. respuunt: Ephnei di¬
cunt ipsum eẽ xp̃m. quidocuit illosomnẽ abstinentiam. Marboneidicunt ipsun
ẽẽxp̃mquido cuit illos inomnire sobbatizare. Genistae dicti quod degenere abra hac
eẽ sẽgloriaentur namcum in babi loniamuenirs& populurdĩ plerique relinquentes

Expanded text:
ei confessores interpretantur. Multos enim ex his sequitur confessio, quos antea perfidia possidebat. Hebraei transitores dicmeliora transeant, et pristinos errores relinquant. Pharisaei et Sadducaei inter se contrarii sunt. Nam Pharisaei ex Hebraeo in Latinum divisi interpretantur, eo quod traditionum et observationum, quas illi deuterosis vocant, justitiam praeferunt: unde divisi vocantur a populo, quasi per justitiam. Sadducaei interpretantur justi. Vendicant enim sibi quod non sunt; corporum resurrectionem negant, et animam interire cum corpore praedicant. Hi quinque tantum libros legis recipiunt, prophetarum vaticinia respuunt. Efnei dicunt, ipsum esse Christum, qui docuit illos omnem abstinentiam. Marbonei dicunt, ipsum esse Christum, qui docuit illos in omni re sabbatizare. Genistae dicti, eo quod de genere Abrahae se esse glorientur. Nam cum in Babylonia venisset populus Dei, plerique relinquentes
Abbreviated transcription (Latin):
hebreor̃ fuisse irrł a quoduod ecim tribur iud eorum is rahelis uocabulum sortitae
sunt Iudeis aut̃ scisura x tribuum nomen in posuit . nam antea nuncu pabantꝰ

Expanded text:
Hebraeorum constat fuisse Israel, a quo duodecim tribus Judaeorum Israelis vocabulum sortitae Hebraeorum constat fuisse Israel, a quo duodecim tribus Judaeorum Israelis vocabulum sortitae sunt. Judaeis autem scissura decem tribuum nomen imposuit. Nam antea Heb
Abbreviated transcription (Latin):
rum fuit a quo & cognominati sunt ut superius dictum est : Perse aperseo rege
sunt uocati quie grecia assiam transi bar barcer genter grauidiur noqr bello per¬
domuit nouissime uictor nñ subiectae gentidedit : Persae autem antaccyrum leg¬
nobiles fuerunt & nullius intergenter locihabebantur medi semꝑ potentis simi fu¬
erunt : Casdeiqui nunc caldei uocantur a ca s&h filio nachor fratrirabra hae cog¬
nominatisunt : Sabei dicti aΠΟΙΟΙCΑΒΕCEΜ quod est supplicari & uenerari quia
diuinitatem per ipsorum tura ueneramur ipsi sunt & arabi qui a lnmontibus ara¬
biccesunt qui uocatur libanur & antelibenur ubitura colliguntur Siri a surim
uocati perhibentꝰ qui fuit nepos abra ham &cettura quos autem u&eres assirios
nuncnos uocamus siror a paerte totum appellanter : Hebr ei uocati sunt ab heber

Expanded text:
rum fuit, a quo et cognominati, ut superius dictum est. 47. Persae a Perseo rege rum fuit, a quo et cognominati, ut superius dictum est. 47. Persae a Perseo rege sunt vocati, qui, e Graecia in Asiam transiens, ibi barbaras gentes gravi diuturnoque bello perdomuit: novissime victor nomen subjectae genti dedit. Persae autem ante Cyrum ignobiles fuerunt, et nullius inter gentes loci habebantur. Medi semper potentissimi fuerunt. 48. Chasdim, qui nunc Chaldaei vocantur, a Chased filio Nachor fratris Abrahae cognominati sunt. 49. Sabaei dicti ἀπὸ τοῦ σέβεσθαι, quod est supplicare, et venerari, quia divinitatem per ipsorum thura veneramur: ipsi sunt et Arabes, qui in montibus Arabiae sunt, qui vocantur Libanus et Antilibanus, ubi thura colliguntur. 50. Syri ab Assurim vocati perhibentur, qui fuit nepos Abraham ex Cethura, quos autem veteres Assyrios, nunc nos vocamus Syros, a parte totum appellantes. 51. Hebraei vocati sunt ab Heber,
Abbreviated transcription (Latin):
lanacontexitur de quibus est illud ignoti. fatiae sed noti uellere seres:
Gangaridae po¬
plurime tigres : Bactriani scithae fucrunt qui suorum factione a sedibur
suis pulsi iuxta bac tronorientis fluuium considerunt &cuius uocabulo
& nomen sortiti sunt. huius gentis r& fuit soro astres inuentor magicae
eorum uocabulo manifestatur: nam scithico sermone & sules partidicuntur
Nn similiter ut bactrianidomesticis seditionibur scithia pulsi solitudinis iuxta ir ca¬
niam primum furtim occupauerunt dcindepleraq finium &iam uirtute obtinu¬
nes omnem in medio tenuit regionẽ: Media regesuo cognominati putantur nam¬
que la son pelaci regir frater apclae filistes sala pulsus est cum media uxoresua
cuius fuit p̃uignus medius rex atheniensium quipost. mostemia sonis orientis
plagam perdomuit ibiq: mediam urbem condidit : Gentem que medorum no¬
mine suo apellauit sed inuenimur ingner quod mathas auctor gengr medo¬

Expanded text:
lana contexitur. De quibus est illud: Ignoti facie, sed noti vellere Seres. lana contexitur. De quibus est illud: Ignoti facie, sed noti vellere Seres. Gangaridae poplurimae tigres. Bactriani Scythae fuerunt, qui suorum factione a sedibus suis pulsi iuxta Bactron Orientis fluvium consederunt, ex cuius vocabulo et nomen sorm exsules, quod etiam eorum vocabulo manifestatur; nam Scythico sermone EXSULES Parthi dicuntur. Hi similiter, ut Bactriani, domesticis seditionibus, Scythia pulsi, solitudines juxta Hyrcaniam primum furtim occupaverunt, deinde pleraque finium, etiam virtute obtinunes omnem in medio tenuit regionem. 405 46. Medi a rege suo cognominati putantur; namque Jason, Peliaci regis frater, a Peliae filiis Thessalia pulsus est, cum Medea uxore sua, cujus fuit privignus Medus rex Atheniensium: qui post mortem Jasonis Orientis plagam perdomuit, ibique Mediam urbem condidit, gentemque Medorum nomine suo appellavit. Sed invenimus in Genesi quod Madai auctor gentis Medo
Abbreviated transcription (Latin):
ad oceanum brittannicum possedent nomina & locir & gentibus relinquen¬
tes de quibus postea immotata sunt plurima c&era permanent: Vt fue¬
rum nam multarum gentiũ uocabula partim manserunt itaut hodieq¬
appareant unde fuerunt diriuata sicut &asur assiri & heberhebrei
partim uero temporis uetustate. Ita motata sunt . utuix homines doctir
doctis simi antiquir simar historias p̃scrutantes necomnium sed aliquarum &x
istis originer gentium potuerunt repperire nam quod&x filiocham qui uoca¬
a& hiopum quidicuntur ad eum filium cham ꝑtinere quichus appellatus est¬
& siomnia considerentur plurima tamengentium motata quem manen¬
tia uocabula apparent quibus postea nomina diuersadeditratio: Namq
indi abindo flumine dicti sunt qui aboccidentali parte eos includit: Seres ap¬
prio oppido nomen sortiti sunt gens ad orientem sita apudquos de arboribus

Expanded text:
ad Oceanum Brittanicum possident, nomina et locis et gentibus relinquenad Oceanum Brittanicum possident, nomina et locis et gentibus relinquentes; de quibus postea inmutata sunt plurima, cetera permanent ut fuerunt. Nam multarum gentium appareat unde fuerint deriuata, sicut ex Assur Assyrii et ex Heber Hebraei; partim temporis uedoctissimi antiquissimas historias perscrutantes, nec omnium, sed aliquarum ex istis origines gentium potuerunt reperire. Nam quod ex filio Cham, qui vocAethiopum, qui dicuntur ad eum filium Cham pertinere qui Chus appellatus est. Et si omnia considerentur, plura tamen gentium mutata quam manentia vocabula apparent; quibus postea nomina diversa dedit ratio. Namque Indi ab Indo flumine dicti sunt, qui ab occidentali parte eos includit. Seres a proprio oppido nomen sortiti sunt, gens ad Orientem sita, apud quos de arboribus
Abbreviated transcription (Latin):
Fiiuigitur iaph& h vii nominanitur gomer & quo galatae id est galb
Magog& quo arbitrantur scithas & gothos traxisse originem : Madai a quo me¬
dos &istereputant. Inuana quo lones qu & greciunde & mareloniũ, Tubala quo
doces unde &urbs apud eos usqueo die masecadicitur: Tiras a quo traces¬
quorum non satir immotatum uocabulum est quasitiraces: fili gomer ne¬
potis iaph&h: Ascanaxa quo samartae quos grecireginos uocant: Riphan a
quo paphlagonas : Gotorna a quo sunt phriges: filuiuua nelisa a quibus gre¬
ci elisei quiuo cantur colider unde & lingua quinta. grecie eolis appellatꝰ
Tarsir a quocilicer ut iosepus arbitratur unde & metropolisciuitaseorum
Tarns dicitur E&tim a quo citii id estcipriia quibus hodie que urbscitiũ
nominatur: Dodinim a quo rodii: Hae sunt generationes destirpe laph&b
que a tauro monte ada qui lonẽ mediam partem assiae &omnem euro pamusq

Expanded text:
Filii igitur Iaphet septem nominantur: Gomer, ex quo Galatae, id est Galli. Filii igitur Iaphet septem nominantur: Gomer, ex quo Galatae, id est Galli. Magog, a quo arbitrantur Scythas et Gothos traxisse originem. Madai, a quo Medos existere putant. Iavan, a quo Iones, qui et Gradoces, unde et urbs apud eos usque hodie Mazecha dicitur. Porro quorum non satis inmutatum vocabulum est, quasi Tiraces. Filii Gomer, nepotes Iaphet. Aschanaz, a quo Sarmatae, quos Graeci Rheginos vocant. Riphath, a quo Paphlagones. Gotorna, a quo sunt Phryges. Filii Iavan Elisa, a quibus Graeci Elisaei, qui vocantur Aeolides. Unde et lingua quinta Graece Αἰολίς appellatur. Tharsis, a quo Cilices, ut Iosephus arbitratur. Unde et metropolis civitas eorum Tharsus dicitur. Cethim, a quo Citii, id est Cyprii, a quibus hodieque urbs Citium nominatur. Dodanim, a quo Rhodii. Haec sunt gentes de stirpe Iaphet, quae a Tauro monte ad aquilonem mediam partem Asiae et omnem Europam usque
Abbreviated transcription (Latin):
opico usque ad oblionẽ praeteritorum Nominum per uencruNt: filichan¬
na an undecim & quochaunaeo sum x. genites quorumterram hiisapulsis iu¬
dei possiderunt. Quorum primo genitus sidon a quo sidones unde & urbs
a quo hiebus sei quorum fuit hierusalem: Quastus a morrcus a quo amorrei:
Quintus gerges seus a quo gergessei: Sextus eueus a quo euei. ipsi sunt
gabaonitae aciuitate gabaon qui suplices uenerunt adiesum: Septim:
araceur quiarcas condedit oppidum contra tripolim in radicibus libani sit ũ
Oc tauus a seneus a quo a senei: Nonus a radius a quo aradii sunt᷑ quia radũ
insolam possiderunt angusto fr&o aphenicis litoreseparatam: Decimus a¬
mareus. a quo siriae nobi lisciuitas queuocatꝰ coelis. Un
coelis: Undecimi
amatheus : Hae sunt gentes destirpe chamq: asidoneusque ad gadita¬
nũ fr&um omne meridianã partem tenent : Itemtribus filiorum iaph&

Expanded text:
pico subversae, usque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenerunt. 22. Filii Chapico subversae, usque ad oblivionem praeteritorum nominum pervenerunt. 22. Filii Chanaam undecim, ex quo Chananaeorum decem gentes, quorum terram his expulsis Iudaei possiderunt. Quorum primogenitus Sidon, a quo Sidones. Unde et urbs ebus, a quo Iebusaei, quorum fuit Hierusalem. Quartus Amorrhaeus, a quo Amorrhaei. Quintus Gergesaeus, a quo Gergesaei. Sextus Hevaeus, a quo Hevaei. Ipsi sunt Gabaonitae, a civitate Gabaon, qui supplices venerunt ad Iesum. Septimus Aracaeus, qui Arcas condidit oppidum contra Tripolim in radicibus Libani situm. Octavus Sinaeus, a quo Sinaei. Nonus Aradius, a quo Aradii sunt, qui Aradum insulam possiderunt angusto fretu a Phoenicis litore separatam. Decimus Samareus, a quo Syriae nobilis civitas, quae vocatur Coeles. Undecimus Amathaeus. Haec sunt gentes de stirpe Cham, quae a Sidone usque ad Gaditanum fretum omnem meridianam partem tenent. Item tribus filiorum Iafeth.
Abbreviated transcription (Latin):
raim a quo aegypti ꝑhibentur &xorti: Puth: a quo libi unde & mauritaniẽ fluui¬
us usque in p̃sens putbdr̃ omnisq: circa eum regio puthensis: Cbannaan
a quo a phri& phenices &cbanna corum x gentes : Item & nepotibus cham
fili chus ne potes cham ui filichus saba &cuila sabata rema saba cuza saba
a quo progeniti & appellati sabei dequibus uergilius solus est trea uirga sabens
husunt & arabes : Euila a quo g&uli in parte remotioris aphricae. here¬
mocoherentes : Sabata a quosabateni quinunc astabari nominantur
apellatas sabcos interp̃ta tur autem nunsaba arabia : Dadanꝰ a quogens est
A&hiopie inoccidentaliplaga, filii mesram labin a quo a quibus libii qui condam
putei uocabantur : Ceslom a quophilistim quo u& eres allo pbilos nos modo cor¬
rupte palestinos uocamus: Ca&erae ui. gentes ignotesunit quia bello a& hi

Expanded text:
raim, a quo Aegyptii perhibentur exorti. Phut, a quo Libyi. Unde et Mauretaniae fluviraim, a quo Aegyptii perhibentur exorti. Phut, a quo Libyi. Unde et Mauretaniae fluvius usque in praesens Phut dicitur, omnisque circa eum regio Phuthensis. Chanaam, a quo Afri et Phoenices et Chananaeorum decem gentes. Item ex nepotibus Cham filii Chus, nepotes Cham sex. Filii Chus: Saba et Hevila, Sabatha, Rhegma, Seba, Cuza. Saba, a quo progeniti et apeis. 15. Hevila, a quo Getuli in parte remotioris Africae eremo cohaerentes. 16. Sabatha, a quo Sabatheni, qui nunc Astabari nominantur.appellantur Sabaei, interpretatur autem nunc SABA Arabia. 19. Dadan, a quo gens est Aethiopiae in occidentali plaga. 402 Filii Mesraim Labaim, a quo Libyes, qu quondam Phuthaei vocabantur. 20. Casloim, a quo Philistiim, quos veteres Ἀλλοφύλους, nos modo corrupte Palaestinos vocamus. 21. Caeterae sex gentes ignotae sunt, quia bello Aethio
Abbreviated transcription (Latin):
ludi a quo lidii: Quintur aram a quo siri quorum m& ropolir fuit da mascus Fili
tor qui interpalestinam & cohelen siriamtenuit . principatum unde fuit iob:
meones : Posteritarar phaxat h filisem : Hebernepor arphaxat h a quo hebreis:
ectan filius heber aquo indorum aorta est gens: Salefilius lectan a quo bactri¬
ani lic& eos alii scitharum & sules surpicentur: Irmahel filiur abraham a
quo isma helite qui nunc corrupto nomine saraceni quasi a sarra &a
gareni abagar Nabaith filiur is mahel a quonabathei quiab euphrata¬
in mare rubrum inhabitant: Moab& ã monꝰ lii lotb. a quo moabitȩ & ammani¬
tae: Edom filius esau a quo ed omei : Dccegentes sunt quaedesem stirpedis con¬
dunt possidentes terram meridianam. abostu solis usque ad phenices:
Filiicam .iiii. & quibus ortae sunt gaentes hae : Cbur a quo a& biopes ꝓgeniti. Mes¬

Expanded text:
Ludi, a quo Lydii; quintus Aram, a quo Syri, quorum metropolis fuit Damascus. 4. Filii Ludi, a quo Lydii; quintus Aram, a quo Syri, quorum metropolis fuit Damascus. 4. Filii tor, qui inter Palaestinam et Coelesyriam tenuit principatum, unde fuit Job sMoeones. 5. Posteritas Arphaxat, filii Sem, Heber nepos Arphaxat, a quo Hebraei. JECTAM filius Heber, a quo Indorum ani, licet eos alii Scytharum exsules suspicentur. Ismael filius Abraham a quo Ismaelitae, qui nunc corrupto nomine Sarraceni, quasi a Sarra. et Agareni ab Agar. Nabaioth filius Ismain mare Rubrum inhabitant. Moab et Ammon filii Loth, a quo Moabitae et Ammonitae. Edom filius Esau, a quo Idumaei. Haec sunt gentes quae de Sem stirpe descendunt, possidentes terram meridianam ab ortu solis usque ad Phoenices. Filii Cham quattuor, ex quibus ortae sunt gentes haec: Chus, a quo Aethiopes progeniti; Mes
Abbreviated transcription (Latin):
nibus non ꝑsubstantiam inuisibilem sed pcrcaturam corpolem ꝑ quam
&iam & hominibus a parere uolunt quando locutur est : Dicit &iam
apostolus si linguis hominum loquar & angelorum ubi quȩritur
qualin gua angeli loquuntur non quod angelorum alique linguae
sint sed hoc ꝑ & aggerationẽ dr̃ Item quȩritur qualingua in fu¬
turum homines loquantur nus quam refestur. Namdicit a posto¬
lus siue linguȩ cessabunt. ideo autem prius delinguis acde inde
cundũ propricon collectionẽ distincta ut greciȩ assiae
hinc & gentilitas dr̃ gens autem appellata ꝑꝓgenerationes
familarum id est agignendo sicut natio a nascendo : Centes aut̃ a quibus diuis a est
quinque singula riter gentes singulas procreauerunt Quarum primus elam.
a quo elamite principer persidis: Secundus asur a quo a siriorum pullular uit im
perium : Tertiur arphaxatb a quo gens caldeorum & orta est : Quastus

Expanded text:
nibus non per substantiam invisibilem, sed per creaturam corporalem, per quam nibus non per substantiam invisibilem, sed per creaturam corporalem, per quam etiam et hominibus apparere voluit, quando locutus est. Dicit etiam Apqua lingua angeli loquantur. Non quod angelorum aliquae linguae sint, sed per exaggerationem dicitur. Item quaeritur qua lingua in futurum homines loquantur, quod nusquam reperitur. Nam dicit Apostolus: Sive linguae cessabunt . Ideo autem prius de linguis, ac deinde cundum propriam collectionem distincta, ut Graecia, Asia: hinc gentilitas dicitur. Gens autem appellata propter generationes familiarum, id est, a gignendo, sicut natio a nascendo. Gentes, a quibus divisa est quinque singulariter gentes singulas procreaverunt. Quorum primus Elam, a quo Elamitae principes perium; tertius Arphaxat, a quo Chaldaeorum gens exorta est; quartus
Abbreviated transcription (Latin):
do pot est tenere aut legendo & preceptore accipere : Cum autem om¬
nium linguarum scienticc dificilis sit cui quam nemo tamen tamdisidiosus
est ut insua gente possitus suegentis linguam nesciat. nam quid aliud
putandus est nianimalium brutorum deterior illa enim ꝓprie uocis cla¬
morem & primunt istedeterior qui propriae liñg car& notitiam:
Cuius modiaut̃ lingua locutus est dr̃ in principio mundidumdicer& fiat
lux inuenire deficile est nondumenimerant linguae. Itemquia lingua
in sonuit postea &teriobus hominum auribus maxime ad primum ho¬
minem loquens uelad proph&as ueldum corporaliter sonuit uox
dicentir dĩ tues filius meus dilectus. ubi a quibusdam creditur illa lin¬
gua una & sola que fuit ante quam ess& linguarum diuersita s. indiuer¬
sis quippe gentibus creditur quod eadem lingua illis dr̃ loquatur quem
ipsiomines utuntur ut ab eis intellegatur. Loquitur autem dr̃ homi¬

Expanded text:
do potest tenere, aut legendo ex praeceptore accipere. Cum autem omdo potest tenere, aut legendo ex praeceptore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquam, nemo tamen tam desidiosus est ut in sua gente positus suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandus est nisi animalium brutorum deterior? Illa enim propriae vocis clamorem exprimunt, iste deterior qui propriae linguae caret notitiam. Cuiusmodi autem lingua locutus est Deus in principio mundi, dum diceret: 'Fiat lux,' inveniri difficile est. Nondum enim erant linguae. Item qua lingua insonuit postea exterioribus hominum auribus, maxime ad primum hominem loquens, vel ad prophetas, vel dum corporaliter sonuit vox dicentis Dei: 'Tu es Filius meus dilectus'; ubi a quibusdam creditur illa lingua una et sola, quae fuit antequam esset linguarum diversitas. In diversis quippe gentibus creditur quod eadem lingua illis Deus loquatur quam ipsi homines utuntur, ut ab eis intellegatur. Loquitur autem Deus homi
Abbreviated transcription (Latin):
ennius uergilius po&ae uel &oratoribur graccus & cato &cicero
uelcae terieffuderunt mixta q postimperium latius ꝓmotum
simul cum moribus & hominibus in romanam ciuitatem in rupit
integritatem uerbi ꝑ soloecis mos & bar baris moscorrumpens
Omnes autem orientir gentes inguttorelinguam & uerba con¬
lidunt sicut hebrei & siriomnes medi terraenccegentes in pala¬
to sermones feriunt sicut greci&as sicniomnes occidentis genter
uerba indentibur frangunt si cut itali &s pani si ros & caldeus
uncinus hebro est insermoneconsonans in prerisque & lit teraruim sono
quidam autem arbitrantur linguam ipsamẽe chaldeam quia abraham
dechaldeis fuit quod siboc recipitur quodo indani helo hebrtipueri linguã
quem nonouerunt docer iiubentur: Omnem aut̃ linguam unus quisq
hominum siue grecam siuelatinam siue caeterum gentium autauchen¬

Expanded text:
Ennius, Vergilius poetae, et ex oratoribus Gracchus et Cato et Cicero Ennius, Vergilius poetae, et ex oratoribus Gracchus et Cato et Cicero vel ceteri effuderunt. Mixta, quae post imperium latius promotum simul cum moribus et hominibus in Romanam civitatem inrupit, integritatem verbi per soloecismos et barbarismos corrumpens. Omnes autem Orientis gentes in gutture linguam et verba conlidunt, sicut Hebraei et Syri. Omnes mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut Graeci et Asiani. Omnes Occidentis gentes verba in dentibus frangunt, sicut Itali et Hispani. Syrus et Chaldaeus vicinus Hebraeo est in sermone, consonans in plerisque et litterarum sono. Quidam autem arbitrantur linguam ipsam esse Chaldaeam, quia Abraham de Chaldaeis fuit. Quod si hoc recipitur, a quomodo in Danielo Hebraei pueri linguam, quam non noverant, doceri iubentur? Omnem autem linguam unusquisque hominum sive Graecam, sive Latinam, sive ceterarum gentium aut audien
Abbreviated transcription (Latin):
Clatinis &omnibus linguis sonantior cuius uari&a s̃ inquinq: pastib
discernitur quarum prima dicit coenedo idest mixtasiue commo¬
nis quam omnes utuntur: Secunda attica uidelic& atheniensis qua
usi sunt omnes grecie auctores: Terciadorica quam habent a egip¬
ti &siri : Quartalonica : Quin eolica quase eolisti. locutos dixerunt
& sunt in obseruatione grecae linguae eius modicerta discrimina
sermoenim eorum ita est dispertitus: Lat inas aut̃ linguas IIII eẽ qui¬
dam dixerunt id est priscam latinam somanam mixtam psca est quã
u&us tis simi italiae subia no& satur nost̃ uisi incondita ut sẽ habent
carminas aliorum : Latina quam sub latino & regibustusci& cateri in
latio sunt loquuti & qua fuerunt .xii. tabulȩ scripte : Romana que
post reges & actos apopulo roma nocoepta est quaneuius plautus

Expanded text:
Latinis et omnibus linguis sonantior, cuius uarietas in quinque partibus Latinis et omnibus linguis sonantior, cuius uarietas in quinque partibus discernitur. quarum, prima dicitur κοινή, id est, mixta, siue communis, quam omnes utuntur; secunda Attica, uidelicet Atheniensis, quam usi sunt omnes Graeci auctores; tertia Dorica, quam habent Aegyptii et Syri; quarta Ionica, quinta Aeolica † quas αἰολιστί locutos dixerun sunt in observatione Graecae linguae eiusmodi certa discrimina; sermo enim eorum ita est dispertitus. Latinas autem linguas quattuor esse quidam dixerunt, id est Priscam, Latinam, Romanam, Mixtam. Prisca est, quam vetustissimi Italiae sub Iano et Saturno sunt usi, incondita, ut se habent carmina Saliorum. Latina, quam sub Latino et regibus Tusci et ceteri in Latio sunt locuti, ex qua fuerunt duodecim tabulae scriptae. Romana, quae post reges exactos a populo Romano coepta est, qua Naevius, Plautus,
Abbreviated transcription (Latin):
INΑVARΥ DIVERSITAS ex osta est inaedificatione turris post
diluuium Nampriur quã superbia turris illus indiuersos sig¬
norum sonos humanã diuider& soci&atem una omnium natium
lingua furt quȩ hebr ea uocatur quampatri archȩ & prophiaas
qusisunt nom solum in sermonibus siuis uerum &iam hulit¬
teris sacris. inicio autem quod gentes tot linguae fuerunt deinde plures gin¬
tes quam linguae quia &una lingua multaesunt geniter xortȩ Linguae aut
dictae in bocloco ꝓuerbis queper linguam fiunt gnere loqutionis illo quois
quiefficit per id quod efficitur nominatur sicutos dici sol& ꝓuerbis si cut ma¬
bemaxime &cellunt: hirenim tribur linguis supra cricem dñ apilato r̃u¬
it causaeiur scripta unde & propt̃ obeuritatem sc̃crũ scriptura sumharum
trium linguarum cognicio neces saria est ut ad alteram recurratur dum
si qa dubitatiorem nominis uelint̃ p̃tationis sermo unius linguae adtulle¬
nissreca aut̃ lingua interceteras gentium clarior hab&tir estenim& :

Expanded text:
inguarum diversitas exorta est in aedificatione turris post diluvium. Nam priusquam superbia turris illius in diversos signorum sonos humanam divideret societatem, una omnium nationum lingua fuit, quae Hebraea vocatur; quam Patriarchae et Prophetae usi sunt non solum in sermonibus suis, verum etiam in litteris sacris. Initio autem quot gentes, tot linguae fuerunt, deinde plures gentes quam linguae; quia ex una lingua multae sunt gentes exortae. Linguae autem dictae in hoc loco pro verbis quae per linguam fiunt, genere locutionis illo quo is qui efficit per id quod efficitur nominatur; sicut os dici solet pro verbis, sicut mabe maxime excellunt. His enim tribus linguis super crucem Domini a Pilato fuit causa eius scripta. Unde et propter obscuritatem sanctarum Scripturarum harum trium linguarum cognitio necessaria est, ut ad alteram recurratur dum siquam dubitationem nominis vel interpretationis sermo unius linguae adtulerit. Graeca autem lingua inter ce
Abbreviated transcription (Latin):
id qudł obicitur non hocẽẽ contenditur sed quid illud sit adhibetis difinici¬
onibus adpbatur Qucditar: du quclis res sit quaeritur& ꝗdeui & genere
negoci comtrouersice agit̾ consttutio genercelis appellact grcens¬
at traens letiuce constitucio qđ ec ctio trans lactionis & cõ motacionis
indigere uidetur: Iudicialis est inquace qui rectinecturce & pre mie autpoe
nerctio quaeritur: Negocicdis÷ inqua quidiuris exciuilimore &ae qui¬
tectest considercctur: Ad suitiua qua ei pscc ȩx se nihildat fir mico dre¬

Expanded text:
id, quod obicitur, non hoc esse contendimus, sed quid illud sit adhibitis definitionibus approbamus. Qualitas est cum qualis res sit quaeritur; et quia de ui et genere negotii controuersia est, constitutio generalis uocaturat, translatiua dicitur constitutio, quod actio translationis et commutationis indigere uidetur. Iuridicialis est in qua aequi et recti natura et praemii autnae ratio quaeritur. Negotialis est, in qua quid iuris ex civili more et aequitate sit consideratur. Adsumptiva est, quae ipsa ex se nihil dat firmi ad re
Abbreviated transcription (Latin):
manumitterentur : Dediticii primum adeditione sunt nuncupati dedicio enimdicitur
cquandos ouicti aut uincondisosteruictoribur tradunt quibur hec origo nominir fuit dum
quõdam aduersum populum romanum serui armir sumptir demicarsent uictis ederunt
conp̃hensi que uariatur pitudine affectisunt &x hir quidam postea a dominis manumir¬
pertestamentum sedperepisto lam libertatem sũ menter indequia ꝑtestai mentũ
nonfiebant nec testa mentum a liquid capere nec ruos hereder facer e poterant :
Ciuerromani postea proconsulibur ꝑtestamenta in urberomana effecti sunt dictiaut̃
ciuerr omani quia testamento liberieffecq: innumerum romanorumcuuum redigun¬
tur hisprimum aditur erat in urberoma commorari ca&er̃ łraũt liberis ꝑhibebat
ne uel inurberoma uel in fraseptimummiliarium ab urbe commanerent:
DE ADFINI TATISGRADIBUS

Expanded text:
manu emitterentur. 49. Dedititii primum a deditione sunt nuncupati. Deditio enim dicitur manu emitterentur. 49. Dedititii primum a deditione sunt nuncupati. Deditio enim dicitur quando se vincti aut vinciendi hostes victoribus tradunt, quibus haec origo nominis fuit. Dum quondam adversus populum Romanum servi armis sumptis dimicassent, vincti se dederunt, comprehensique varia turpitudine affecti sunt. 50. Ex his quidam postea a dominis manumisper testamentum, sed per epistolam libertatem sumentes. Inde quia per testamentum non fiebant, nec ex testamento aliquid capere, nec suos heredes facere poterant, cives Romani postea sub consulibus per testamenta in urbe Romana effecti sunt. Dicti autem cives Romani, quia testamento liberi effecti in numerum Romanorum civium rediguntur. His primum aditus erat in urbe Roma commorari; ceteris autem libertis prohibebatur ne vel in urbe Roma, vel infra septimum ab urbe miliarium commanerent. De adfinitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
uabantur scrui fiebant a seruando scilc& serui appellati : Ancille a sustentaculo
uocatȩ anconeni grece cubitur dicitur unde & ancone dicimus: Mancipium
est quicquid m anucapi subdique potest ut homoequus ouis haeceñi anima¬
diastatimut nata sunt manoi pium ẽẽ putantur uamea que in bestiarum nu mero sunt
tune uidentur mancipiumes se quandocapis ue dominaricoeperint Ingenundio
quia ingenerehabent liber titem non in facto sicut liberti unde& cos grecieugenes
uocant quodi int bonigeneris : Liborturaut̃ uocatur quas liberatus eratenim
priuriugo seruitutis addictus lbertorumaut̃ fili apudantiquor libertiniuoca
bantur quan deliberatir nati nune aut libertinir auta liberto factor ait poser sus
Manumis surdicttur quas im anuemir a apudu& erescnim quoties uma numitebant
a lapa percursoscircuma gebant & liberor confirmabant unde& manumirsidicti eo quod

Expanded text:
vabantur, servi fiebant, a servando scilicet servi appellati. Ancillae a sustentaculo vabantur, servi fiebant, a servando scilicet servi appellati. Ancillae a sustentaculo vocatae. Ἀγκὼν enim Graece cubitus dicitur. Unde et anconem dicimus. Mancipium est quidquid manu capi subdique potest, ut homo, equus, ovis. Haec enim animalia statim ut nata sunt, mancipium esse putantur. Nam et ea, quae in bestiarum numero sunt, tunc videntur mancipium esse, quando capi sive domari coeperint. Ingenui dicti, quia in genere habent libertatem, non in facto sicut liberti. Unde et eos Graeci εὐγενεῖς vocant, quod sint boni generis. Libertus autem vocatus quasi liberatus. Erat enim prius iugo servitutis addictus. Lbantur quasi de libertis nati. Nunc vero libertinus aut a liberto factus aut possessus. Manumissus dicitualapa percussos circumagebant, et liberos confirmabant; unde et manumissi dicti, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
Aut colo niruris priuati : Inqui lini uocati quan in colenties aliena. Non enimhabent
propriam sedem sed interra aliena in babitant deferit aut̃ inter: in qui linum& aduenam
inquilini enim sunt qui emigrant & ñ ꝑ p&uo ꝑmanent : Aduenȩ aut̃ ue l incolae ad¬
uentici ꝑhibentur sed permanentes & indeinco lae quia iam ha biatores sunt ab
incolendo Indegine sunt indegenit & in eodem loco nati ubii nihabitant . incola aut̃
non in degenam sed aduenam indicat : Peri grinidieti eoquodignorantur corum
parentes a quibur orti existunt sunt enim de longinquaregione. Vrbani uo¬
cabantur qui romae habitabant quiuero inc&erir lociroppidam namsola urbrro¬
mac& era oppida: Phamulisunt & propria phamilia seruorum orti: Seruiaũt
uo cabulum inde traxerunt qđ iiquiur ebellipossint occidia uictoribur conser¬

Expanded text:
aut coloni ruris privati. Inquilini vocati quasi incolentes aliena. Non enim habent aut coloni ruris privati. Inquilini vocati quasi incolentes aliena. Non enim habent propriam sedem, sed in terra aliena inhabitant. Differt autem inter inquilinum et advenam. Inquilini enim sunt qui emigrant, et non perpetuo permanent. Advenae autem vel incolae adventicii perhibentur, sed permanentes; et inde incolae, quia iam habitatores sunt, ab incolendo. Indigenae sunt inde geniti, et in eodem loco nati, ubi inhabitant. Incola autem non indigenam, sed advenam indicat. Peregrini dicti eo quod ignorantur eorum parentes, a quibus orti existunt. Sunt enim de longinqua regione. Urbani vocabantur, qui Romae habitabant. Qui vero in ceteris locis, oppidani. Nam sola urbs Roma, cetera oppida. Famuli sunt ex propria servorum familia orti. Servi autem vocabulum inde traxerunt, quod hi, qui iure belli possint occidi a victoribus, cum ser
Abbreviated transcription (Latin):
riur est leur id est in firmur Publicani apellantur conductores uectigibũ
fire uel rerum publicarum siue qui uectigalia pulliea ecigunt uelquiꝑ ne tocua¬
sccul lucra satantur unde &eognominati sunt: Uilcur proprieuille guber¬
nator est undeauilla uilicus nomen accipit interdumenim uilicur nonguber¬
nationem uille sed dir pensationem uniuerse domustullio interp̃tante sigi¬
ficat quod est uniuersarum porsessionum & uillarum dirpensatorem:
Actorer idem &curatorerabagendo &curando uocati : Procuratorer uero eo quod uicẽ cu¬
ratorem fungantur quasi propter curatores sicut proconsul proconsule: Coloni
sunt cultorer aduene dicti a cultura agri : Suntenim aliunde uenientes & qualienum
agrum locatum colenter ac debenter condicionem genitali solo propt̃ agiculturam
sub dominio possessores pro eo quodbis locatus est fundurs. Coloniaut̃ quattuor mo¬
dirdicuntur nam coloni aut romani sunt a ut co loni latini aut coloni auxiliatores

Expanded text:
icantur, scribit. Publicani appellantur conductores vectigalium fisci, vel rerum publicarum, sive qui vectigalia publica exigunt, vel qui per pusaeculi lucra sectantur. Unde et cognominati sunt. Vilicus proprie villae gubernator est. Unde et a villa vilicus nomen accepit. Interdum autem vilicus non gubernationem villae, sed dispensationem universae domus Tullio interpretante significat, quod est universarum possessionum et villarum dispensatorem. Actores idem et curatores ab agendo et curando vocati. Procuratores vero, eo quod vice curatoris fungantur, quasi propter curatores, sicut proconsul pro consule. Coloni sunt cultores advenae, dicti a cultura agri. Sunt enim aliunde venientes atque alienum agrum locatum colentes, ac debentes conditionem genitali solo propter agri culturam sub dominio possessoris, pro eo quod his locatus est fundus. Coloni autem quattuor modis dicuntur. Nam coloni aut Romani sunt, aut coloni Latini, aut coloni auxiliares,
Abbreviated transcription (Latin):
dicti quod primi sunt magis tratibus : Na girtratiuero quod ma iorerunt reliquis
officur dumuiraler Tabellio uocatus eoquodsit portitor tabellarum idem &x¬
ceptor idem & scriba puplicus quia catantum quae gestis publicantur scribit
Burgarii aburgirdicti quia crebra pꝰipmites habitacula constittuta burgos¬
actagermania romani ꝑ castra disposuerunt atq
runt: C olle giati dicuntur quodȩ eorum collegio eus todirquedeputentur qui fa¬
cinus aliquod commis serunt est enim sordidis simumgenur hominum patrincerto
progontum. Priuatis unt & tranciabofficis puplie ir eftenim nñ magistratum
hibenticontrarum & dictipriuati quodsnt ab officis euris ab soluti Mer¬
ciruri sunt quiseruiunt accepta mercide idẽ & baronos greconomine quod

Expanded text:
dicti, quod primi sint magistratibus. Magistrati vero, quod maiores sunt reliquis dicti, quod primi sint magistratibus. Magistrati vero, quod maiores sunt reliquis officiis. Duumvirales  . Tabellio vocatus eo quod sit portitor tabellarum. Idem exceptor, idem et scriba publicus, quia ea tantum, quae gestis publicantur, scribit. Burgarii a burgis dictiacta Germania Romani per castra disposuerunt, atque ita nomen ex locis sumpserunt. Collegiati dicuntur, quod ex eorum collegio custodiisque deputentur, qui facinus aliquod commiserunt. Est enim sordidissimum genus hominum patre incerto progenitum. Privati sunt extranei ab officiis publicis. Est enim nomen magistratum habenti contrarium, et dicti privati quod sint ab officiis curiae absoluti. Mercennarii sunt qui serviunt accepta mercede. Idem et barones Graeco nomine, quod
Abbreviated transcription (Latin):
commirsam. contrain solentiam in proborum difendunt at contra nunc quidam
euorsorer non defensorer &sistunt : Num merarruocatisunt quipup licum num¬
numaerar ir inferunt funti abequod fungantur officio &oͥnore al quodieti hinc&
defunctos mortuor dicimur quiconpleuerunt uiteofficia nihilenm lam fac&nt
Mumicipes sunt in eodem municipionati ab officio munerumdicti eo quod puplica
munia accipiunt munia enimofficia sunt unde & in monerdietisunt quinullum
gerunt officium municipa leroriginalerciues &in lo coofficium gerentes. Decuri¬
ones dicti quod sint deordine curie officiumenim curiae ad minis trant undenonest
decurio quisummam non intulit ł curiam participiant: Curialer aut̃ idem &
decurioner &dicticurialer qs ciuiales quia ciuilia munera procurant & & secuntur
Principaler magirtrati& domuira lor curialium officiorum ordines sunt principes

Expanded text:
commissam contra insolentiam inproborum defendant. At contra nunc quidam commissam contra insolentiam inproborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt. Numerarii vocati sunt, quia publicum nummum aerariis inferunt. Functi, ab eo quod fungantur officio et honore aliquo dicti. Hinc et defunctos mortuos dicimus, qui conpleverunt vitae officia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales originales cives et in loco officium gerentes. Decuriones dicti, quod sint de ordine curiae. Officium enim curiae administrant. Unde non est decurio, qui summam non intulit vel curiam participavit. Curiales autem idem et decuriones. Et dicti curiales, quia civilia munera procurant et exequuntur. Principales, magistrati et duumvirales curialium officiorum ordines sunt. Principales
Abbreviated transcription (Latin):
sunt patrimoniorum iudicer acensu aeris apellati. Iudicerdieti quasius dicentes populo
si ue quodiure diceptent iureaut̃ dirputare est ius teiudicare non estaut̃ iud& sinon
est in eo iusticia: Presides rectores prouincie sunt ditiquodpresunt : Pretores aut̃ qua¬
si p̃ceptorerciuitatir& principeridem & quertor erquari quesi torer eo quod questionibus presint
consiliumenim &caura apud eosest Procerersunt principesciuitatir quis procedes quodan
muprocedant hinc ad primo rerfacta tranlatio quod &cȩtera muluitudo neprominent :
Tribunidicti quod blebiueliurauclopem tribuunt constitutis unt aut sexto annopostro
gesator dumonim plebra senatu & consulibur promer&ur tuncipsa sibrtribunus
quasi proprior iudicor & defensorer creauit qui eorum libortatem tuer entumNeos
aduer sus inuriam nobilitatir defenderent unde & defensor er dicti eo quod plebemsibi

Expanded text:
sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. Iure autem dispuest in eo iustitia. si preceptores civitatis et principes. Idem et questores quasi quesitores, eo quod questionibusconsilium enim et causa apud eos est. 17. Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod amo procedant. Hinc autem ad primores facta translatio, quod a caetera multitudine praeeminent. 18. Tribuni dicti, quod plebi jura, vel opem tribuunt. Constiges exactos. Dum enim plebs a senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos quasi proprios iudices et defensores creavit, qui eorum libertatem tuerentur, et eos adversus iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dicti, eo quod plebem sibi
Abbreviated transcription (Latin):
nuncmult plcatenomen pristinum r&inent : Senatui nomen& ardedit
quod soniorerest sent alii a senendo dictor accipiunt senatarer i psienim
agendi facultatem dabant: Senatur consultus a consulendo & tractando est dio¬
tis quod sic fit ut consuleat & notere nom porrit Patros aũt utsallustiurdi
rem puplicam a lobant. Patres conscripti quiadum romulur decimourias
senatoriu m elegis s& nomina corum presentĩpopulo intabulas
Aureas contulit atque indeparer coniscriptiuocati: Primordimes senatorum dicuntur in¬
lustres Secundi &pectabiler terciclarirsimi Iaminferiur. Quartum aliquod genur non
est quamuis enim senatoria quisq origine c̃&xus que ad legitimorannor equer romanus e¬
ret deinde accipiebat honorem senatorie dignitatis: Censores apud u&erer romanor
eraut est enim nomen censorir dignitas iudicialis censere enim iudicare est itemcensores

Expanded text:
nunc multiplicatae nomen pristinum retinent. Senatui nomen aetas dedit, nunc multiplicatae nomen pristinum retinent. Senatui nomen aetas dedit, quod seniores essent. Alii a sinendo dictos accipiunt senatores. Ipsi enim agendi facultatem dabant. Senatusconsultus a consulendo et tractando est dictus, quod sic fit ut consuleat et nocere non possit. Patres autem, ut SallustiusCarempublicam alebant. Patres conscripti, quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde patres conscripti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur inlustres, secundi spectabiles, tertii clarissimi. Iam inferius quartum aliquod genus non est. Quamvis autem senatoria quisque origine esset, usque ad legitimos annos eques Romanus erat; deinde accipiebat honorem senatoriae dignitatis. Censores apud veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores
Abbreviated transcription (Latin):
summatim subiungimus: Ciues uocati quod inunum coeunteruiunt ut
uma com monir & ornatior fiat & titior Domuruniur familie habitaculum est
sicut urbrumur populi sicut orbis domicilium totiur generir huma niest aut domis
genus phamilie sibiue coniunetio uiri & iixoris incipitaut aduob & est nomen gre¬
nindo & progenorando dictum a ut adifinicione certorum prognatorum ut na¬
tionesq: ꝓprus cognationibur terminatae genterappellantur: Populur est hu¬
manae iultitudinir iuris consensu & con cordi commonione sociatur populus
aut̃ codis tat a plebibur quod populus uni uernciuer sunt connumeratir seni
est uulgur uero plebr est. Plebraut dicta apluralitate maior estenim nbmerur mino¬
multitudo q̃s que quo d uult : Tribur dicuntur tam quam ctriae & congregationir
dirtinotae populorum & uocatae tribur ab eo quod in principio romani trifarie
fuerunt a romulo dirꝑtiti in renatoribur militibur & plebiburq tamen tribus

Expanded text:
um libri XX Cives vocati sunt quod in unum coeuntes vivant, ut vita communis et ordinatior fiat et tutior. Domus unius famule familie habitaculum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus genus familie sive coniunctio viri et uxoris. Incipit autem a duobus et est nomen grenendo et progenerando dictum, aut a definitione certorum prognatorum, ut nationes, quae propriis cognationibus terminatae gentes appellantur. Populus est humanae multitudinis, iuris consensu et concordi communione sociatus. Populus autem eo distat a plebibus, quod populus universi cives sunt, connumeratis seniest; vulgus vero plebs est. Plebs autem dicta a pluralitate; maior est enim numerus minomultitudo, quasi quisque quo vult. Tribus dicuntur tamquam curiae et congregationes distinctae populorum, et vocatae tribus ab eo quod in principio Romani trifarie fuerunt a Romulo dispertiti: in senatoribus, militibus et plebibus. Quae tamen tribus
Abbreviated transcription (Latin):
margaritas. et uniones. quibus nobilium
feminarum ambicio ardet. Ibi sunt et
montes aurei. quos adire ꝑꝑ dracones et gri¬
phas. ⁊ in mensorum hominum monstra
impossibile est. Parthia ab mdiȩ sinibus
usq ad mesopotamiam generaliter nomi
parthorum. et assyria et relique proxi¬
enim in ea arachusia. parchia media. as.
siria et persides: Que regiones iniuicem
sibi coniunctę inicium ab indo flumi

Expanded text:
margaritas, et uniones, quibus nobilium margaritas, et uniones, quibus nobilium feminarum ardet ambitio. Ibi sunt et montes aurei, quos adire propter dracones, et gryphas, et immensorum hominum monstra impossibile est. 8. Parthia ab Indiae finibus usque ad Mesopotamiam generaliter nominParthorum et Assyria et reliquae proxienim in ea Aracusia, Parthia, Assyria, Media et Persida, quae regiones invicem sibi coniunctae initium ab Indo flumi
Abbreviated transcription (Latin):
phee flagrantia ordinatum est. ut homi¬
nẽ flamme. angelos uͦ malos angeli sũ moue:¬
ant. ne cui carni uł spiritui transgressio¬
nis aditus paradysi pateat: India uocata
ab indo flumine. quo ex parte occidenta.¬
li dauditur: ħa meridiano mari porrec¬
ta usq ad ortum solis ⁊ septemtrione usq
ad montem caucasum ꝑuenit. hñs gentes
multas ⁊ oppida insulam quoq taproba-¬
ne gẽmis ⁊ elefantib refertam. crisam ⁊
ardiram aurã argentoq fecundas: utilẽ qͦ:¬
uios gangẽ ⁊ nidam ⁊ ippanem illustran.¬
tes indos: Terra indiȩ spũ fabonis salub̾ri¬
ma in anno bis metit fruges. uice inemis et¬
se patitur: Gignat aũ tincti coloris homines.
elefantes ingentes. monoceron bestiam. psitacũ
auem. ebenum quoq lignum. et cinnamonũ.
et piper et calamum aromaticum mittit.
et ebur lapidesq p̃̾ciosoᷤᷤ berilloᷤᷤ. crisoprassos
et adamantem. carbunculum. lignetes. ⁊¬

Expanded text:
mpheae flagrantiam ordinatum est, ut homimpheae flagrantiam ordinatum est, ut homines flammae, angelos vero malos angeli submoveant, ne cui carni vel spiritui transgressionis aditus Paradisi pateat. India vocata ab Indo flumine, quo ex parte occidentali clauditur. Haec a meridiano mari porrecta usque ad ortum Solis, et a septentrione usque ad montem Caucasum pervenit; habens gentes multas et oppida, insulam quoque Taprobanen gemmis et elephantis refertam, Chrysam et Argyren auro argentoque fecundas, Tilen quvios Gangen, et Indum, et Hypasin illustrantes Indos. Terra Indiae Favonii spiritu saluberrima, in anno bis metit fruges; vice hiemis Ets potitur. Gignit autem tincti coloris homines, elephantes ingentes, monoceron bestiam, psittacum avem, ebenum quoque lignum, et cinnamum, et piper, et calamum aromaticum. 7. Mittit et ebur, lapides quoque pretiosos, berrillos, chrysoprasos, et adamantem, carbunculos, lychnites,
Abbreviated transcription (Latin):
sia ex nomine cuiusclam mulieris est
appellata. que aput antiquos imperiũ
orientis tenuit. Nec in t̾cia orbis parte dispo¬
sita ab oriente ortu solis. a meridie oceano. ab
occiduo nr̃o mari finitur. a septentrione
meotidi lacu. ⁊ tanai fluuio t̾minatur.
ht̃ aũ prouincias multas et regiones. quari
iicio a paradiso: Paradisus est locus in ori-¬
Porro ebraicȩ eden dicitur. quod in nrãm
linguam delicie int̃p̃tat᷑. quod utrũq:
unctum facit ortum deliciarum: est
aũ omni genere ligni et pomiferarum ar-¬
borum consitus. habens ⁊̃ et lignum uite
Non ibi frigus. non estus.: s perpetua aeris
temperies: Ex cuius medio fons prorũpẽs
totum nemis irrigat. diuiditurq in uͦuͬ
nascentia flumina. cuius loci post peccatũ
hominis aditus int̾clusus est Septus ÷ enĩ
undiq rũphea flãmea .i. muro igneo ac-¬
cinctus. ita ut eius cum celo pene uingat
incendium: Cherubin quoq .i. angeloꝵ¬
p̃si dium artentib spirtaib malis suꝑrũ-¬

Expanded text:
sia ex nomine cujusdam mulieris est appellata, quae apud antiquos imperium tenuit Orientis. Haec in tertia orbis parte disposita, ab Oriente ortu solis, a Meridie Oceano, ab occiduo nostro mari finitur, a Septentrione Maeotide lacu et Tanai fluvio terminatur. Habet autem provincias multas et regiones, quaruminitio a Paradiso.  porro Hebraice eden dicitur, quod in nostram linguam deliciae interpretatur. Quod utrumque junctum facit hortum deliciarum. Est enim omni genere ligni et pomiferarum arborum consitus habens etiam lignum vitae. Non ibi frigus, non aestus, sed perpetua aeris temperies. E cujus medio fons prorumpens totum nemus irrigat, dividiturque in quatuor nascentia flumina. Cujus loci post peccatum homini aditus interclusus est. Septus est enim undique romphaea flammea, id est muro igneo accinctus, ita ut ejus cum coelo pene jungatur incendium. Cherubim quoque, id est angeloum, arcendis spiritibus malis super ro
Abbreviated transcription (Latin):
siderio desiderauinuncuidere faciemtuam. &utinamaliquando in¬
pler& dsuotum i eum ante quammortas. Ad presens autem deprecor
ut commendes medõ orationibustuis ut & in bacuita spemmea mimpleat
& infuturobeatitudin istuȩ consostium mibi tribuat concodat
& manusua ora pronobis beatissimedomne & frater:
coporum summo braulio seruus inutilis segrumdĩ. Opie domine
&iirorum prestantissime sera est in quissitio & tardedatamibi scri¬
bendioptio quia peci incisu truentibus non modo sterelitatis uel in¬
Vo reid ouerum &uiamluis & bostilitatis quominus inquirerem horribilisum
praepeditus incursu. Nuncaũt & simillenecessitatibus millecuris atritus¬
postlongummiseria &empus ueluti ab in probisoporisutitadixerim graui¬
dine suscitatus istius sugestionis affatibus dependere presumosalutis obsequiũ

Expanded text:
rio desideravi nunc videre faciem tuam, et utinam aliquando impleret Deus votum meum, antequam moriar. Ad praesens autem deprecor, ut commendes me Deo orationibus tuis, et ut in hac vita spem meam impleat, et in futura beatitudinis tuae consortium mihi concedat. Et manu sua. Ora pro nobis, beaticoporum summo, Braulio servus inutilis sanctorum Dei. O pie domine et virorum praestantissime, sera est inquisitio, et tarde data mihi scribendi optio, quia peccatis meis ingruentibus non modo sterilitatis vel inopiae malo, verum etiam luis et hostilitatis, quominus inquirerem, horribili sum praepeditus incursu. Nunc aupost longum miseriae tempus, veluti ab improbi soporis, ut ita 575 dixerim, gravedine suscitatus, istius meae suggestionis affatibus dependere praesumo salutis obsequiu