comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cupiebat : Sed sicut progladio salomonis dirimente propriȩ
matris gemitu iste uerus repertus est partus. Ita & spũihũ xp̃i
docente plerumq hi qui amatre seducti & captisunt: errore
her&icorum nonnum quã merentur prosem& ipsis gementem
recognoscere ecłam matrẽ: Vn de satis conuenienterq appa¬
r& hanc mulierẽ hereticorũ uel sinagoge figurasse impi& atẽ :
Quae & suos nequiter nutriendo interimunt : & alienos quousq̃
ab interuallis ultimis excitata ueniens salomonis audire sapientiã
concupiuit. Iamtunc perillã uentura degentibus regina deside¬
rans xp̃m figurabatur : Qui iuxta proph&icũ oscircũ amicta
uari&ate inuestitu deaurato. & populi sui & paternedomus
oblita Currebat barba ragente non animo: Quae ia perto pere¬
grina: sed in occulto sanctorũ fiericiues optabat: Vnde non solũ
caelesprȩmio resurrectionis beata: sed &iã potestate a posto lica

Expanded text:
cupiebat. 2. Sed sicut, gladio Salomonis dirimente, propriae cupiebat. 2. Sed sicut, gladio Salomonis dirimente, propriae matris gemitu teste verus repertus est partus, ita et spiritu Jesu Christi docente, plerumque hi qui a matre seducti et capti sunt errore haereticorum, nonnunquam merentur pro semetipsis gementem recognoscere Ecclesiam matrem. Unde satis convenienterque apparet hanc mulierem haereticorum, vel Synagogae figurasse impietatem, qui et suos nequiter nutriendo interimunt, et alienos quousque ab intervallis ultimis excitata veniens, Salomonis audire sapientiam concupivit, jam tunc per illam 541 ventura de gentibus regina desiderans Christum figurabatur, quae juxta Prophetam est circumamicta varietate in vestitu deaurato , et populioblita, currebat barbara gente, non animo; quae in aperto peregrina, sed in occulto sanctorum fieri civis optabat. Unde non solum coelesti praemio resurrectionis beata, sed etiam potestate apostolica
Abbreviated transcription (Latin):
y sophus autẽ herba est humilis. saxo herens qua signatur humilitas
xp̃i Redemptor quippenr acedro usq adrsop um dis putauit.
qui ab alta excellentia gloriae caelestis usq ad carminis humilita¬
tem descendendo ꝑuenit : Siquidem & cedri nomine prauorum
superba elatio designatur : Sicut perdauid dicitur uox dñi con¬
disputauit : dum incruce pependit. Tunc enim icȩdro scłi
arrogantiã inclinauit : quã &iam usq a drsopi humilitatem
id est usq ad crucis stultam accontemptibilẽ fidem deduxit:¬
Legitur quoq: idem sapientissimus primũ habuisse udicium
int̃ duas mulieres depi&ate certantes: quarũ iuna dilectio
ardebat. in altera simulatio subripiebat. In illo ergo iudicio
salomonis xp̃i figura fuit : ubi mulier illa i proba plebs scilic&
synagogae uel her&icorũ uerȩ matris hocest ecclesiae filium
app&ebat quẽ non ut reseruar&: sed reuera ut iterimer&

Expanded text:
Hyssopus autem herba est humilis, saxo haerens, qua signatur humilitas Hyssopus autem herba est humilis, saxo haerens, qua signatur humilitas Christi. Redemptor quippe noster a cedro usque ad hyssopum disputavit, quia ab alta excellentia coelestis gloriae usque ad carnis humilitatem descendendo pervenit: si quidem et cedri nomine pravorum superba elatio designatur, sicut per David dicitur : Vox Domini condisputavit, dum in cruce pependit. Tunc enim in cedro, saeculi arrogantiam inclinavit, quam etiam ad hyssopi humilitatem, id est usque ad crucis stultitiam, ac contemptibilem fidem deduxitLegitur quoque idem sapientissimus primum habuisse judicium inter duas mulieres de pietate certantes; quarum in una dilectio ardebat, in altera simulatio subripiebat. In illo ergo judicio Salomonis Christi figura fuit, ubi mulier illa improba, plebs scilicet Synagogae, vel haereticorum, verae matris, hoc est, Ecclesiae, filium appetebat, quem non ut reservaret, sed revera, ut interimeret,
Abbreviated transcription (Latin):
eorum : Labrum autẽ orbem terrae intellegimus cuius am¬
bitum lus trauerunt apostoli: Docentes gentes ut baptiza¬
rentur in nomine patris & filii & spiritus sancti
Locutus est autẽ salomon triamilia parabolas et fuer̃ carmina eĩ¬
quinq milia : quid enim pertriamilia parabolas . nisi plenitudo
fidei inlege & in euangeliis axp̃o tradita designatur : Quaedũ
tota multipliciter per allegorium sefasus subminis terio trinitatis
disseritur. quasi triamilia parabolȩ nuncupantur : Carmina
autẽ eius quinq milia pronpinquae sensibus corporis intellegunt᷑
Quos qui indiuersis uirtutibus beneregit : beatus est & per eos
quasi quinq milia carminadño canit̃: Dis putauit autẽ salomon
acedro usq ad rsopum: Cedrinomine celsitudo gloriae melectis
accipitur : Sicut & proph&atestaturdicens. Iustus sicut pal¬
ma florebit & sicut caedrus quae est inlibano multiplicabitur

Expanded text:
eorum . Labrum autem orbem terrae intelligimus, cujus ameorum . Labrum autem orbem terrae intelligimus, cujus ambitum lustraverunt apostoli, docentes gentes, ut baptizarentur in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sanctiLocutus est quoque Salomon tria millia parabolas: et fuerunt carmina equinque millia. Quid enim per tria millia parabolas, nisi plenitudo fidei in lege, et Evangeliis a Christo tradita designatur? quae dum tota multipliciter per allegoriarum sensus sub ministerio Trinitatis disseritur, quasi tria millia parabolae nuncupantur. Carmina autem ejus quinque millia pro quinque sensibus corporis intelliguntur, quos qui in diversis virtutibus bene gerit, beatus est, et per eos quasi quinque millia carmina Domino canit. « Disputavit autem Salomon a cedro usque ad hyssopum. Cedri nomine celsitudo gloriae in electis accipitur: sicut et Propheta testatur dicens : Justus ut palma florebit, et sicut cedrus, quae est in Libano, multiplicabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
infidelitatis caligo repleuit : ut exgentibus propriis meritis
non agnoscant cultũ credalitatis : Quod uero idem salomon
in eodem templo duo decimboues ȩreos fecit. quos hae reo
labro constituit qui facie quidem perdiuersas partes attendunt:
Sed in uno loco ꝑposteriora colligunt᷑ : quid enim aliud induode¬
cim bobus quã duodecim a postolos credimus designare : qui facie
quidem perdi uersa respiciunt : sed tamen in labro sunt positi:
ut exposterioribus adunentur : Qui in hac presentiuita ad prȩ
dicationis officium in diuersis mundi partibus sunt diuisi: Inil¬
la uero uita quae huic uitae posteriorest. quia posthanc uide¬
bitur hiterna gloriae unitate conueniunt : Perdiuersumer¬
gomundũ praedicando respiciunt : sed in unũ ueniendo consis¬
tunt : Ideo autẽ ȩrei quiaclamor praedicationis eorũ in toto
mundo in sonuit : Sicut scriptum ẽ : In omnem terrã exiit son

Expanded text:
infidelitatis caligo replevit, ut exigentibus propriis meritis, infidelitatis caligo replevit, ut exigentibus propriis meritis, non agnoscant cultum credulitatis. Quod vero idem Salomon in eodem templo duodecim boves aereos fecit, quos in aereo labro constituit, qui facie quidem per diversas partes intendunt, sed in uno loco per posteriora colliguntur. Quid enim aliud in duodecim bobus, quam duodecim apostolos credimus designari? Qui facie quidem per diversa respiciunt, sed ita in labro sunt positi, ut ex posteridicationis officium in diversis mundi partibus sunt divisi; in illa vero vita, quae huic vitae posterior est, quia post hanc videbitur, in aeterna gloriae unitate conveniunt. 8. Per diversum ergo mundum praedicando respiciunt, sed in unum perveniendo consistunt. Ideo autem aerei, quia clamor praedicationis eorum in toto mundo insonuit, sicut scriptum est: In omnem terram exivit sonus
Abbreviated transcription (Latin):
lapides uiui instructura eccłae unitate fidei solidantur: Etbene
interius uestitur ligno templũ quia corde creditur adiustitiã:
quod uero tempore dedicationis gloria dñi impleuit domum:
Gloria d̃i intellegiturxp̃s. cuius fide repletus est uniuersus mun
dus : De quagloria cum pro adorato uitulo dñm de precar&ur
Morses ut parcer& populo peccatori : responditdñs propitius
ero illis. uerum tamen uiuo ego & uiuit nomen meũ : quia implebi¬
tur gloria mea omnisterra : et septuage simus primus psalmus
canit. implebiturgloriaeius omnisterra. Vnde & angeliclamant
pastoribus : Gloria in ex celsisdõ & interra pax hominibus
poterant sacerdotes ministrare propter nebulam: haec senten¬
tia superbos iudaeorũ pontifices ac doctores insinuat : quidum
natiuitatis xp̃i sacram̃ta in uestigare despiciunt : debitũ fidei
suaeministeriũ per erroris nebulam ꝑdiderunt . Itaeorũ mentes

Expanded text:
lapides vivi, in structura Ecclesiae unitate fidei solidantur, et bene lapides vivi, in structura Ecclesiae unitate fidei solidantur, et bene interius vestitur ligno templum, quia corde creditur ad justitiam. Quod vero tempore dedicationis gloria Domini implevit domum: gloria Domini intelligitur Christus, cujus fide repdus, de qua gloria cum pro adorato vitulo Dominum precaretur Moyses ut parceret populo peccatori, respondit Dominus, Propitius ero illis, verumtamen vivo ego et vivit nomen meum, quia implebitur gloria mea omnis terra. Et septuagesimus primus psalmus canit, Implebitur gloria ejus omnis terra. Unde et angeli clamabant pastoribus, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus poterant sacerdotes stare, & ministrare propter nebulam. Impleuetia superbos Judaeorum pontifices ac doctores insinuat, qui dum nativitatis Christi sacramenta investigare despiciunt, debitum fidei suae ministerium per erroris nebulam perdiderunt. Ita enim eorum mentes
Abbreviated transcription (Latin):
& lapidibus sed de hominibus sanctis hocẽ fidelibus quibus dicit
apostolus: Templum enimdĩ sanctumẽ quod estis uos: quodue¬
ro eadem domus lapidibus dolatis atq perfectis edificata ẽ & mal¬
leus & securis & omne ferram̃tum non ẽ auditũ hitemplodĩ cum¬
aedificar&ur : Quid enim domus illa ut predictũ est : nisi sanctã
eccłam quã i caelestibus dñs in habitat figurabat : ad cuius aedi
lapides : quaecum aedificatur in caelis. nullus illic disciplinȩ
malleus resonat quia dolati atq perfecti illuc lapides ducimur.
ut locis iuxta meritũ congruis disponamur : hincenim foris
adspem : latitudo ad caritatem : His enim tribus uirtutib
quasilineamentis scȩ̃ ecclesiȩ caelestis instructa consurgit
Porro quod pari&es templi interius lignoteguntur : hoc obmi
nis terium dominicȩ crucis imaginatum ẽ. subcuius tutela prote¬
gunturom̃s sancti qui in disruptȩ pacis perseuerentia. tamquã

Expanded text:
et lapidibus, sed de hominibus sanctis, hoc est fidelibus, quibus dicit et lapidibus, sed de hominibus sanctis, hoc est fidelibus, quibus dicit Apostolus: Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos . 2. Quod vero eadem domus lapidibus dedolatis atque perfectis aedificata est, et malleus, et securis, et omne ferramentum non est auditum aedificaretur. Quid enim domus illa, ut praedictum est, nisi sanctam Ecclesiam, quam in coelestibus Dominus inhabitat, figurabat? Ad cujus aedifiruntur. Quae cum aedificatur in coelis, nullus illic disciplinae malleus resonat, quia dolati atque perfecti illuc lapides ducimur, ut locis juxta meritum congruis disponamur. Ideo enim foris ad spem, latitudo ad charitatem. His enim tribus virtutibus quasi lineamentis sanctae Ecclesiae in coelestibus structura consurgit. Porro quod parietes templi interius ligno teguntur, hoc ob mysterium dominicae crucis imaginatum, sub cujus tutela proteguntur omnes sancti, qui indisruptae pacis perseverantia tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
Succedit de inde salomon. in quoquidem non nulla imagorei fu¬
turae facta ẽ i eo quod tem plũ aedificauit. et pacem habuit
secundũ nomensuum : Salomon quippe hnt̃ pr&atur pacificus:
acperhoctale uocabulũ illi uerissime congruit. Perquẽ me¬
diatorẽ exinimicis accepta remissione peccatorũ reconcilia¬
murdõ & enim cũ inimici essemus reconciliatisumus dõ ꝑmortẽ
filu eius : Ipseest ille pacificus quifecit utraq unum & mediũ
paria&em maceriȩ: Soluens inimititias in carne sua legemq:
mandatorũ decrecis euacuans ut duos conder& inseunum
nouum hominem faciens pacẽ Veniens euangeli zauit pa¬
cẽ his qui longe et pacem his qui prope : Ipse in euangeliodicit
pacẽ meã douobis. pacẽ meã relinquo uobis his & multis aliis
testimoniis dñs ihs xp̃s pacificus es semonstratur : Nam iid qđ¬
salomon aedificauit templũ excellentissimum dño et ibi xp̃m
significat qui a edificauit domumdõ in caelestibus. Non delignis

Expanded text:
Succedit deinde Salomon, in quo quidem nonnulla imago rei futurae facta est, in eo quod templum aedificavit et pacem habuit secundum nomen suum. Salomon quippe interpretatur pacificus. Ac per hoc tale vocabulum illi verissime congruit, per quem mediatorem ex inimicis accepta remissione peccatorum, reconciliamur Deo. Etenim cum inimici essemus, reconciliati sumus Deo per mortem Filii ejus. Idem ipse est ille pacificus, qui fecit utraque unum, et medium parietem maceriae solvens inimicitias in carne sua, legemque mandatorum decretis evacuans, ut duos conderet in se unum novum hominem, faciens pacem: et veniens evangelizavit pacem his qui longe, et pacem hi: pacem meam do vobis, pacem relinquo vobis. His, et aliis multis testimoniis Dominus Christus pacificus esse monstratur. Nam id quod aedificavit templum excellentissimum Domino, et ibi Christum significat, qui aedificavit domum Deo in coelestibus, non de lignis,
Abbreviated transcription (Latin):
trans migrasse. Vnde nobis apłs tam quã hieremias repli¬
cansdicit. Volo ergo primo omniũ fieri deprecationes:
ad orationes: interpellationes gratiarũ actiones proom¬
nibus hominibus. pro regibus & his qui in sublimitate sunt
ut qui&am & tranquillam uitã agamus in omnipi&ate & cari
tate. Hoc enimbonũ & acceptum est corã saluatorenr̃o dõ.
qui om̃s homines uult saluos fieri & in agnitionẽ ueritatis
uenire: Ex hoc quippe &iam illis credentibus constructa st̃
domicilia pacis. Basilicexp̃i anorum. congregationũ & no¬
uellatȩ uineae populi fidelium. It plantati horti ubi &i am
inter om̃a holera granum illud sinapis regnat. Subciuius
umbraculis longe lateq porrectis &iam altipetax super¬
bia gentium tam quam incaeli uolatilibus configendo
requiescit

Expanded text:
transmigrasse ? unde nobis apostolus tamquam Hieremiam replitransmigrasse ? unde nobis apostolus tamquam Hieremiam replicans dicit: uolo ergo primum omnium fieri deprecationes, adorationes; interpellationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus, pro regibus et his, qui in sublimitate sunt, ut q acceptum est coram saluatore nostro deo, qui omnes homines uult saluos fieri et in agnitionem ueritatis uenire. ex hoc quippe etiam illis credentibus constructa sunt domicilia pacis, basilicae christianorum congregationum, et nouellatae uineae, populi fidelium, et plantati horti, ubi etiam inter omnia olera granum illud sinapis regnat. sub cuius umbraculis longe lateque porrectis etiam altipetax superbia gentium tamquam in caeli uolatilibus confugiendo requiescit
Abbreviated transcription (Latin):
patris : Nonus in homine. Decimus in passione : Perhos enĩ
decem gradus : quasi perumbram legis priscae xp̃s descendit :
Acrursus postre surrectionẽ suã soliustitia exp̃s pereos dem gra¬
dus sursum incaelum ascendit: Etomnem illã umbrã legis
ueritatis radiis inlustrauit : Obscura reuelans claustrareserans
iactantiae osten tione prodidit : et propterea perituras ꝑ pro¬
ph&am audiuit : significat dĩ seruum quidum uirtutes uanegloriȩ
dominos facere. Sicut ille ꝑ ostentationis app&itum
thes auros suos essefecit subdominio caldeorũ lam ipsaiba¬
brloniam trans migratio quoniam sp̃iritus dĩ perhieremiã
regrinantur. quod in illorũ pace etiam pax ess& istorum
Et aedificarent domus & no uellarent uineas & plantarent
hortos. quis non agnoscat quid prȩfiga rauerit : qui atten¬
derit ueros is rahelitas in quibus dolus non est. per apłicam
dispensationem cum euangelio sacram̃tum ad regnũ gentiũ

Expanded text:
Patris. » Nonus in homine. Decimus in passione. Per hos enim Patris. » Nonus in homine. Decimus in passione. Per hos enim decem gradus, quos ipse, umbram legis priscae, Christus descendit, ac rursus post resurrectionem suam sol justitiae Christus per eosdem gradus sursum in coelum ascendit, et omnem umbram illam legis veritatis radiis illustravit, obscura revelans, clausa reserans jactantiae ostentatione perdidit, et propterea perituras per prophetam audivit, significat Dei servum, qui dum virtutes suas vanae dominos facere, sicut ille per ostentationis appetitum thesauros suos esse sub dominio Chaldaeorum fecibyloniam transmigratio, quo etiam spiritus dei per Hieremiam regrinantur, quod in illorum pace etiam pax esset istorum, et aedificarent domos et nouellarent uineas et plantarent hortos, quis non agnoscat, quid praefigurauerit, qui adtenderit ueros Israhelitas, in quibus dolus non est, per apostolicam dispensationem cum euangelico sacramento ad regnum gentium
Abbreviated transcription (Latin):
beatui deamus: Nam gradus isti temporũ ordines sunt : perquos
umbra figurarum xp̃i descenderat & perquos iterum soliusti
tiae xp̃s post resurrectionẽ ascendit : Primus itaq gradus
descensionis dedõ in angelo fuit : quia magni consilii nuntius
erat. Deniq & iacob sic alloquitur. et dixit inquit angelus
dñi: Ego sum dis̃ cui unxistititulum & uouisti uotum. ut & an¬
gelum & dm̃ ostender& : Secundus gradus descensionis : dean
gelo inpatri archis fuit. quia in omnibus ut ait apostolus. ipse
operatus est : Tertius inlegis datione quia & inlege ipse locu¬
tus est : Quartus in hiesu naue ut populum interram repromis¬
sionis inducer& : quintus iniudicibus : quia eundem populum
pereos ipse regebat : Sextus in regibus iuidaeorum : quiam
eis ipseregnabat : Septimus in proph&is : quia pereosest nun¬
tiatus: Oc tauus in pontificibus: quia ipse summus sacerdos est

Expanded text:
beat, videamus. Nam gradus isti temporum ordines sunt per quos beat, videamus. Nam gradus isti temporum ordines sunt per quos umbra figurarum Christi descenderat, tiae, Christus, post resurrectionem, ascendit. Primus itaque gradus descensionis de Deo in angelo fuit, quia magni consilii nuntius erat. Denique et Jacob sic alloquitur: Et dixit, inquit, angelus Dei: « Ego sum Deus, cui unxisti titulum, et vovisti votum. » Ut et angelum et Deum ostenderet, secundus gradus descegelo in patriarchis fuit, « quia in omnibus, ut ait Apostolus, ipse est operatus . » Tertius in legis datione, « quia et in lege ipse locutus est. » Quartus gradus in Jesu Nave, « ut populum in terram repromissionis induceret. » Quintus in judicibus, « quia eumdem populum per eos ipse regebat. » Sextus in regibus Judaeorum, « quia in eis ipse regnabat. » Septimus in prophetis, « quia per eos est annuntiatus. » Octavus in pontificibus, « quia ipse summus sacerdos est
Abbreviated transcription (Latin):
proph&a ad orsus est eum prȩdicans illi quod morer&ur
Ille autẽ ex orans dñm in ipso prȩstituto termino mortis : con¬
festim dñs uocem eius audiuit . & quindecim annos uitȩ depre¬
cantis extendit: quinumerus quindecim annorũ quod sacram̃¬
ti contineat misteriũ  nam ut a płsait. secundũ quod quis opera
cũ quinq libris morsi integra consolatione conpleuerat : Ideo
quin decim annos secundum legis numerũ quã custodierat aduitã
auctos accepit: perquod figuralit̃ sciremus: quia quicumq
ꝑnumerustius misteriũ totius legis plenitudinem custodiunt.
a&ernȩ salutis premium consequuntur. acperlegis consũmationẽ
aduitȩ a &erne plenitudinem transeunt : Cuius quidem regis
pro signo conferendȩ salutiss decem gradus domus suae in quibus
umbra descendere consueuerat: sol r&rorsum adortum unde
ascenderat regressus scribitur : quinumerus quid misterii ha¬

Expanded text:
propheta adorsus est eum, praedicens illi quod moreretur; propheta adorsus est eum, praedicens illi quod moreretur; ille autem orans Dominum in ipso praestituto termino mortis, confestim Deus vocem ejus audivit, et quindecim annos vitae deprecantis ostendit. » Qui numerus quindecim annorum, quid sacramenti continet in mysterio? nam, ut Apostolus ait: secundum quod quis operatcum quinque libris Moysi integra conservatione compleverat, ideo quindecim annos secundum legis numerum quem custodierat ad vitam auctos accepit. Per quod figuraliter sciremus quia quicunque per numeri istius mysterium totius legis plenitudinem custodiunt, eternae salutis praemium consequuntur, ac per legis consummationem ad vitae aeternae plenitudinem transeunt, cujus quidem regis pro signo conferendae salutis, decem gradus domus suae, in quibus umbra descendere consueverat, sol retrorsum ad ortum unde ascenderat regressus scribitur: qui numerus quid mysterii ha
Abbreviated transcription (Latin):
Venitipse coniungit & coaptat semortuo & reuiuiscit: Misit ser¬
modĩ legem ꝑseruum suum : nec profuit inpeccatis mortuũ genus
humanum: Venitipse descendens decaelorũ sublitate quasi de
montis altitudine humiliauit sem & ipsum: conformauit senobis :
mortiusq membris sua membra conposuit. nostrȩq mortalitati
desuo corpore morticinũ aptauit : De in de septies supermortuo¬
ribus lignacederentur. deligno ferrũ exiliens. in profundũ
fluminis mersum est : atq ilignũ desuper abheliseo proiectum
reuersũ est : Itacum impios iudȩos ꝑcorpus operata prȩsentia
xp̃i : tam quã infructuosas arbores ceder&: quia de illo iohan¬
nes dixerat Ecces ecuris adradices arborum posita est
abeis interueniente passione corpus ipsũ deseruit . & in inferni
profundũ descendit: quod in sepultura de positũ tam quã
etechia grauiq egritudine laboranti: expersona dñi esaias

Expanded text:
venit ipse, conjungit, et coaptat se mortuo, et reviviscit. Misit servenit ipse, conjungit, et coaptat se mortuo, et reviviscit. Misit sermo Dei legem per servum suum, et non profuit in peccatis mortuo generi humano. 2. Venit ipse descendens de coelorum sublimitate, quasi de montis altitudine, humiliavit se ipsum, conformavit se nobis, mortuisque membris sua membra composuit, nostraeque mortalitati de suo corpore medicinam aptavit. Denique super mortuuribus ligna caederentur, de ligno ferrum exsiliens in profundum fluminis mersum est, atque in lignum desuper ab Eliseo projectum reversum est. » Ita cum impios Judaeos per corpus operata praesentia Christi, tanquam infructuosas arbores, caederet, quia de illo Joannes dixerat: Ecce securis ad radicem arborum posita est , ab eis interveniente passione corpus ipsum deseruit, et inferni profunda descendit, quod in sepultura depositum, tanquam Ezechiae, gravique aegritudine laboranti, ex persona Domini Isaias
Abbreviated transcription (Latin):
steriles erant : ꝑ xp̃i in carnationẽ fecunditatẽ & benedictio¬
Ipse quoq: heli seus proph&a figurã xp̃i gessit : deniq uocabulũ
ipsum salus dĩ interpr&atur¬
filius eius qui & saluator ubiq uocatur: Paruuli uero illi ii lu¬
dentes salitidĩ idest heliseo: iudaeorũ habuere ꝑsonã qui ad
crucem dño saluatori subsannabant: quod autẽ dicunt ascende ascen
de calue: praefigurat quia incaluariae loco xp̃s ascensurus erat
incruce: quod uero conuersus maledixiteos heliseus & exier
duo ursi desilua & int̃ fecer̃ quad raginta duos pueros blasphe
postea quã ascendit in caelis sicut heliseus ascendit bethel idest
indomodĩ. conuersus maledixit iuda eis & quadra gesimonono
anno ascensionis suae : inmisit duos ursos desiluis gentium.
ues pasianum scilic& et titum eosq crudeli strage cederunt¬
Mittit heliseus ꝑ seruũ baculũ super mortuũ et non reui uiscit

Expanded text:
steriles erant, per Christi Incarnationem fecunditatem et benedictiosteriles erant, per Christi Incarnationem fecunditatem et benedictioque Eliseus propheta figuram Christi gessit. Denique vocabulum ipsum salus Dei interprfilius ejus qui et Salvator ubique vocatur? Parvuli vero illudentes salutem Dei, id est, Eliseo, Judaeorum habuere personam, qui ad crucem Domino Salvatori subsannabant. Quod dicunt: Ascende, calve, ascende, calve, quia in calvariae loco Christus ascensurus erat in cruce. Quod vero « conversus maledixit eos Eliseus, et exierunt duo ursi de silva, et interfecerunt quadraginta duos pueros blasphemposteaquam ascendit in coelum, sicut Eliseus ascendit Bethel, id est, in domo Dei, conversus maledixit Judaeos, et quadragesimo secundo anno ascensionis suae immisit duos ursos de silvis gentium, Vespasianum scilicet et Titum, eosque crudeli strage demittit Heliseus per seruum baculum super mortuum et non reuiu
Abbreviated transcription (Latin):
Mittit rex impius duos quinquaginarios cũ subditis sibi mili¬
tibus ut ex hibeant heliam : qui diuino igne consumpti sunt :
confessio penitentiae est quod declaratur remissio peccatorũ
Iuda ei ergonolentes xp̃m dm̃ esse perfectum nec principẽ
paenitentiae: dicunt adeum : Quin quaginta annos nondum
habes & abraham uidisti: hifuturo diuini ignis icendio ex tingun¬
tur : Tertius autẽ quinquagenarius quia conuersus ad fidem
trinitatis paenitentiae sa cram̃ta cognouit. indulgentiã meruit :¬
Postulatur helisa eus apopulo ut aquas hierico steriles & malignas
sanar& : Accepituas rude fictile & adiecit i eũ sal & demersit
illud in flumine. & statim aquae sanatȩsunt : quo facto pronumn¬
tiabat proph&a quod uerbum caro fier& et habitaret innobis:
inde insimilitudine uerbi salem idest sapientiã dedit inuasfictile
incorpus scilic& humanũ & mittens iaquã dimersit: quod quidẽ
significabat quia om̃s populi qui sub figura aquarũ hi toto mundo

Expanded text:
mittit rex impius duos quinquagenarios cum subditis sibi militibus, ut exhibeant Eliam, qui divino igne consumpti sunt, tconfessio poenitentiae est, quo declaratur remissio peccatorum. Judaei ergo nolentes Christum Deum esse perfectum, nec principem poenitentiae, dicunt ad eum: « Quinquaginta annos nondum habes, et Abraham nosti? in futuro divini ignis incendio exstinguuntur. Tertius autem quinquagenarius, quia conversus ad fidem Trinitatis poenitentiae sacramenta cognovit, indulgentiam meruitPostulabatur Elisaeus a populo ut aquas Jericho malignas et steriles sanaret. Accepit vas novum fictile et jecit in illud sal, et demersit illud in flumen, et statim fluminis aquae sanatae sunt, quo facto praenuntiabat propheta, quia Verbum caro fieret et habitaret in nobis. Inde in similitudinem Verbi sal, id est sapientiam, dedit in vas fictile, in corpus scilicet humanum, et immittens in aquam demersit. Quod quidem significabat quia omnes populi qui sub figura aquarum in toto mundo
Abbreviated transcription (Latin):
Non uetus testamentum quasi contrarium nouo condemnat. neue sanum dogma
manichei quod ab sit sua auctoritate confirm&. Neque enima postolos &
euangelistas morsi acproph&is quiuetus testamentum condiderunt ullaratione
praeferr&: dequorum communi gratia sp̃s uirtutis & fidei alibidicit: haben¬
tes autem eundem spm̃ fidei sicut scriptum e st̃. ⁊Credidi propt̃ quod locutussum & nos
credimus propterquod & loquimur: sed eos nimirum uituperat acdomos regnipellen¬
dos uidicat qui legem quaespĩtalis est carnaliter intellegunt. quide obseruatione legus
temporalia a dño beneficia & regnum temporale non autem a&erna in caelis bona requ¬
runt. Reprehendit qui sufferre sibi ad salutem litteram legis absque gratia iuuant

Expanded text:
non Vetus Testamentum quasi contrarium Novo condemnat, ne vesanum dogma non Vetus Testamentum quasi contrarium Novo condemnat, ne vesanum dogma Manichaei, quod absit, sua auctoritate confirmet; neque enim apostolos et evangelistas Moysi ac prophetis, qui Vetus Testamentum condiderunt, ulla ratione praeferret, de quorum communi gratia spiritus virtutis et fidei alibi dicit: Habentes autem eumdem Spiritum fidei, sicut scriptum est: Credidi propter quod locutus sum, et nos credimus, propter quod et loquimur ; sed eos nimirum vituperat, ac domos regni pellendos judicat, qui legem quae spiritalis est carnaliter intelligunt; qui de observatione legis temporalia a Domino beneficia et regnum temporale, non autem aeterna in coelis bona requirunt; reprehendit qui sufficere sibi ad salutem litteram legis absque gratia juvant
Abbreviated transcription (Latin):
consuetudo naturam. Illum uero dedit promissio significans gratiam: Nat
estenim his mahel sicut nascuntur homines permixtione sexus utriusque usi tata
legenaturae . Ideo dictum est secundum carnem. Nonquia ista benefici adi
non sint : sed ubi significandum fuerat dĩdonum quia indebitum hominibus
gratiadĩ largir&ur. sico portuit darifilium que mad modum naturae nonde beba¬
tur excursibus: Nonergo secundum carnem natus est isa ac abrahȩ. sed expro¬
missione. Non quia eum carne non erat operatus. sed quia de summa desperatio¬
ne susceperat. & nisi adess& promittens ds̃. nihiliam sen ex deuis ceribus aniculȩ
coniugis sperare audebat posteritatis. Quod exponens legem a postolus ad iun¬
git. nos autem fratres secundum isaac promissionis filii sumus: sed sicut qui se¬
cundum carnem natusest perse quebatur eum qui secundum sp̃m̃ : Ita & nunc:

Expanded text:
consuetudo naturam; illum vero dedit promissio significans gratiam. Natus consuetudo naturam; illum vero dedit promissio significans gratiam. Natus est enim Ismael sicut nascuntur homines permistione sexus utriusque usitata lege naturae; ideo dictum est secundum carnem; non quia ista beneficia Dei non sint, sed ubi significandum fuerat Dei donum, quia indebitum hominibus gratia Dei largiretur; sic oportuit dari filium quemadmodum naturae non debebatur excursibus. Non ergo secundum carnem natus est Isaac Abrahae, sed ex promissione, non quia eum carne non erat operatus, sed quia de summa desperatione susceperat, et nisi adesset promittens Deus, nihil jam senex de visceribus aniculae conjugis sperare audebat posteritatis. Quam exponens legem Apostolus adjungit: Nos autem fratres secundum Isaac promissionis filii sumus; sed sicut tunc is qui secundum carnem natus est, persequebatur eum qui secundum spiritum ita et nunc ;
Abbreviated transcription (Latin):
iniqui per secuti sunt me adiuua me.
łtipse enim quia legem dñi &mandata uer¬
tatis amabat. parratores fabularum quasi persecutores tolerabat: Ideoque
adhos superandos diuinum implorabat auxilium. A postolus autem manifeste
quid uterque filius abrahae typicede monstr&. ostendit scribens adgalathas.
Scriptum est quod abraham duosfilios habuit. unum de ancilla & unum delibe
sed quide ancilla secundum carnem natus est. Quiautem delibera. perre promis¬
sionem quae sunt in allegoria dicta. Haecenim sunt duotestamenta. Vnum
quidem inmonte synai inseruitutem generans quod estagar. sina enĩ mons est
in arabia qui conparatur ei quaenuncest hierus alem. & seruit cum filiis suis
uae autem sursum est hierusalem libera est. quaee st̃ mater omnium nostrum:
suod autem dicit ancillae quidem filium secundum carnem natum: Aiberae
uero perre promissionem :¬
iem: Patenter insinuat quia illum genuit de monstans

Expanded text:
iniqui persecuti sunt me, adjuva me . iniqui persecuti sunt me, adjuva me . Et ipse enim quia legem Domini et mandata veritatis amabat, narratores fabularum quasi persecutores tolerabat; ideoque ad hos superandos divinum implorabat auxilium; Apostolus autem manifeste quid uterque filius Abrahae typice demonstret ostendit scribens ad Galatas: Scriptum est quod Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera; sed qui de ancilla secundum carnem natus est; qui autem de libera per repromissionem, quae sunt in allegoria dicta. Haec enim sunt duo testamenta; unum quidem a monte Sinai in servitutem generans, quod est Agar. Sina enim mons est in Arabia, qui comparatur ei quae nunc est Jerusalem, et servit cum filiis suis; quae autem sursum est Jerusalem, libera est quae est mater omnium nostrum . Quod autem dicit ancillae quidem filium secundum carnem natum, liberae vero per repromissionem, patenter insinuat quia illum genuit demonstrans
Abbreviated transcription (Latin):
conuiuium indie ablactationis isaac : quia magna nimirum sollemnita sest mentis
summis doctoribus. cumeos quos educauerant ad arcem uiderint sapientiae uirtu¬
tisque conscendere.
Cum que uidiss& sarra filium agar egyptiae ludentem : Dixit ad abraham
Eice ancillam hanc : & filium eius. Non enim heres erit filius ancillae cumfilio
meo isa ac
Quidam codices habent filium agar aegyptiae ludentem cumis a acfilio suo
quod in ebraico non hab&: sed siue isa ac. siue praesente isaac luserit: Nolebat
sarra filium ancillae filio suo ludi existere magistrum. Nolebat eum quem in pro¬
missione uetula acceperat. Indignum promissionibus & caelesti benedictione
perignobilia noti exempla uel consortia fieri. Vnde & apostolus huncludum.
persecutionem uocare non dubi tauit. Persequiturenim fratrem non solum¬
quigladis siue odiis siue contumeliis insequitur: sed & iam ille quiludis aut ineptis
colloquiis eum a rectitudine suae puritatis blandiens auertere quaerit. Hinc &i ãpsal¬

Expanded text:
convivium in die ablactationis Isaac, quia magna nimirum solemnitas est mentis summis doctoribus, cum eos quos educaverant ad arcem viderint sapientiae virtutisque conscendere. Cumque vidisset Sara filium Agar Aegyptiae ludentem, dixit ad Abraham: Ejice ancillam hanc, et filium ejus, non enim haeres erit filius ancillae cum filio meo Isaac. Quidam codices habent: Filium Agar Aegyptiae ludentem cum Isaac filio suo, quod in Hebraico non habetur; sed sive cum Isaac, sive praesente Isaac luserit, nolebat Sara filium ancillae filio suo ludi existere magistrum; nolebat eum quem in promissione vetula acceperat indignum promissionibus et coelesti benedictione per ignobilia nothi exempla vel consortia fieri; unde et Apostolus hunc ludum persecutionem vocare non dubitavit. Persequitur enim fratrem non solumive odiis, sive contumeliis insequitur, sed etiam ille qui ludis aut ineptis colloquiis eum a rectitudine suae puritatis blandiens avertere quaerit; hinc etiam Psal
Abbreviated transcription (Latin):
egosum apudte interra & peregrinus sicut omnes patresmei. Non enim frustra
cum ambo fratres abraham uidelic& et loth deheber stirpe descenderint : Nontam̃
ambo hebrei sed abraham solus uocatus est & hoc quoque nomen nascente exsedĩ populo
reliquid: sed quia ipse perfectius mundum transierat eiusdemque transitus quasi
hereditarium iussuos transmisit inposterzos. De signatur excognomine quod
amplius fratrepercepiss& inmunere. & apte abraham hoc loco primũ hebreus
id ẽ transitor appellatur. cũ fratrem pereclitantem abhostibus erat erepturꝰ.
Vtscriptura tacite intimar& quia illorum propriȩ est alios a periculis temptatio¬
num sua uel doc trina uł intercessione saluare. qui non ipsi tẽta menti suiciorũ

Expanded text:
ego sum apud te in terra et peregrinus sicut omnes patres mei. Non enim frustra, ego sum apud te in terra et peregrinus sicut omnes patres mei. Non enim frustra, cum ambo fratres Abraham videlicet et Loth de Heber stirpe descenderint, non tamen ambo Hebraei, sed Abraham solus vocatus est; et hoc quoque nomen nascenti ex se Dei populo reliquit; sed quia ipse perfectius mundum transeat, ejusdemque transitus quasi haereditarium jus suos transmisit in posteros, designatur ex cognomine quid amplius fratre percepisset in munere. Et apte Abraham hoc loco primum Hebraeus, id est, Transitor appellatur, cum fratrem periclitantem ab hostibus erat erepturus, ut Scriptura tacite intimaret, quia illorum proprie est alios a periculis tentationum sua vel doctrina vel intercessione salvare, qui non ipsi tentamentis vitioru
Abbreviated transcription (Latin):
palmadicitur. Et direxerunt contraeo saciem inualle siluestri
Proualle siluestri in hebreo hab& inualle seddim. quod significat amoena & nemo¬
rosa loca. Talis & enimerat penta polis quae propt̃ malitiã in habitantiũ non solũ
ignibus absumi : sed & aquarum abyssomeruit acunctorũ uiuentium intui tu
inperpetuum abscondi
łtecceunus quie uaserat nuntiauit abraham ebreo: Pat& ex hocloco quia errant
uimium quigentem hebreorũ a nomine abraham esse cognominatam quas hãbreã
putant icum &ipse abraham hebreus ampellatur Videlic& abheberfilio iectan.
cuus temporibus linguarum diuisio facta est. Interpretatur hebreus transitor.
quod fidei acmeritis abraham manifeste congruit. Tr anscendebat nam quede side¬
ria temporalia & depresenti saeculo ad futura gaudia transire festinabat. Sc̃s & enim
habitator terrae non est. seduiator &aduena. dicenssuo conditori. Qm̃ incola

Expanded text:
Palma dicitur. Et direxerunt contra eos aciem in valle silvestri. Palma dicitur. Et direxerunt contra eos aciem in valle silvestri. Pro valle silvestri in Hebraeo habet in valle Seddim, quod significat amoena et nemorosa loca. Talis enim erat Pentapolis quae propter malitiam inhabitantium non solum ignibus assumi, sed et aquarum abysso meruit a cunctorum viventium intuitu in perpetuum abscondi. Et ecce unus qui evaserat, nuntiavit Abram Hebraeo. Patet ex hoc loco quia errant nimium qui gentem Hebraeorum a nomine Abraham esse cognominatam quasi Ebream putant, cum et ipse Abraham Hebraeus appellatur; videlicet ab Heber filio Jectan, cujus temporibus linguarum divisio facta est. Interpretatur autem Hebraeus Transitor, quod fidei ac meritis Abraham manifeste congruit. Transcendebat namque desideria temporalia, et de praesenti saeculo ad futura gaudia transire festinabat. Sanctus etenim habitator terrae non est, sed viator et advena, dicens suo Conditori, quoniam incola
Abbreviated transcription (Latin):
serunt non ab esau qui longe postnatus ea loca possideri coepit: sed seir patri archa
eorundem chorreorum nomen accepit. Reuersique sunt & uenerunt ad fontẽ
mesphat ipsa est cades. Mesphat interpretatur iudiciũ. Vnde uetus trans¬
latio modo dicit apertius uenerunt ad sontem iudicii. Dicitur autẽ & hocperanti¬
cipationem cum longe post illud nomen locus acceperit: eo quodibi dñs egressũ ex ae¬
gypto populum iudicauerit. Et percusser̃ omnẽ regionẽ amalechitarum.
Superiori uersu iungendũ ẽ ut intellegatur uixtacades barnecessum esse populum
amalech ubioccubuit maria & morses rupepercussa aqua sicienti populo depetra
produxit. Quod uero sequitur. Et a morreum qui habitabat in asa sonthamar
Adalium locũ pertin& hoc est oppidũ quod nunc uocatur engaddi balsami & pal¬
marũ fertile unde a sa sonthamar urbs palmarũ interprȩtatur. Thamar quippe

Expanded text:
si sunt, non ab Esau qui longe post natus, ea loca possidere coepit, sed a Seir patriarcha si sunt, non ab Esau qui longe post natus, ea loca possidere coepit, sed a Seir patriarcha eorumdem Horreorum nomen accepit. Reversique sunt, et venerunt ad fontem Mesphat. Ipsa est Cades. Mesphat interpretatur Judicium: unde vetus translatio modo dicit apertius, venerunt ad fontem judicii. Dicitur autem et hoc per anticipationem, cum longe post illud nomen locus acceperit, eo quod ibi Dominus egressum ex Aegypto populum judicaverit Et percusserunt omnem regionem Amalecitarum. Superiori versu jungendum est, ut intelligatur juxta Cades Barne caesum esse populum Amalech, ubi accubuit Maria, et Moyses rupe percussa aquas sitienti populo de petra produxit. Quod vero sequitur: Et Amorrhaeum qui habitabat in Asason Thamar, ad alium locum pertinet, hoc est oppidum quod nunc vocatur Engaddi, balsami et palmarum fertile: unde Asason Thamar Urbs palmarum interpretatur. Thamar quippe
Abbreviated transcription (Latin):
acce perunt patri archa uidelic& chorreorum decuius stirpe esauaccepit uxorẽ dicente
scriptura insequentibus. Esauaccepit uxores defiliabus chanaan: ad a filiã elan
& hei & colibama filiã a me filii esebon eubȩi. Quae autem uł unde haec progenies fuerit
paulo post aperitur : cum enumerata stirpeesaulta concluditur. Hiduces coliba ma
filiȩ aneuxoris esau: Isti filu esau & hiiduces eorum ipseest edom. statim que nouus
subiungitur titulus quodicitur. Isti filii seir horrei habitatoris terra elotham &
sobal & sebeon & postpauca &hufiliisebeon achia & anã: Iste est anaqui inuenit
aquas calidas insolitudine cũ pascer& asinos seb eonpatrissui: Habuitq filiũ disan
& filiam oolibama. Cumergo esauuxorem habuit degenere horreorum ooliba ma
filiam ana filii sebeon filii seir constat utique quia montesseir in quibus chorrei ꝑcus¬

Expanded text:
acceperunt: patriarcha videlicet Horreorum, de cujus stirpe Esau accepit uxorem, dicente acceperunt: patriarcha videlicet Horreorum, de cujus stirpe Esau accepit uxorem, dicente Scriptura in sequentibus: Esau accepit uxores de filiabus Chanaan, Ada filiam Helam Hethei, et Oolibama filiam Anae filii Esebon Evhaei . Quae autem vel unde haec progenies fuerit paulo post aperitur cum, enumerata stirpe Esau, ita concluditur: hi duces Oolibama filiae Anae uxoris Esau isti filii Esau, et hi duces eorum ipse est Edom; statimque novus subjungitur titulus quod dicitur: Isti filii Seir Horrei habitatores terrae Lotham et Sobal et Sebeon. Et post pauca: Et hi filii Sebeon Achia et Anam. Iste est Ana qui invenit aquas calidas in solitudine cum pasceret asinos Sebeon patris sui, habuitque filium Disan, et filiam Oolibama. Cum ergo Esau uxorem habuit de genere Horreorum, Oolibama filiam Ana filii Sebeon filii Seir, constat utique quia montes Seir, in quibus Horrei percus
Abbreviated transcription (Latin):
thaim : Raphaim hebraice grecȩ dicuntur gigantes: singulari autẽ numero rapha
gigans uocatur. Terra uero eorum quȩ uocabatur astaroth carnẽ insupercilio erat
sodomorũ deniqueus que hodie uicus transfluenta iordanis carne a dicitur os tendit᷑
interpretatur autẽ astaroth carnaim ouilia cornuum: Quianimirum fortium
erant mansiones uirorum. Sabaeautẽ ciuitas emiorum superregionem posita sodo¬
morum quaeus que hodie sicuocatur. Quoduero additur cariathaim interpretat᷑
tulerunt. Emim sane sicut & tutim gentẽ fuisse fortissĩmã
&iamipso nomine probatur: Tutimnãq: terribilis emim dicunt᷑ horrendi
Et horre os in montibus seir. hos quidem montes cũ finitimis regionibus sequentipost
hate tempore filue sau quiuo cabat᷑ & seir eo quod e&. pilosus eiectis chorreis possedor̃
nontam̃ ipse ut uerisi mile uidetur . sed alitererat seir a quomontes seiruoca bulum

Expanded text:
thaim, Raphaim Hebraice, Graece dicuntur Gigantes: singulari autem numero Rapha thaim, Raphaim Hebraice, Graece dicuntur Gigantes: singulari autem numero Rapha Gigans vocatur. Terra vero eorum, quae vocabatur Astarothcarnaim, in supercilio erat Sodomorum. Denique usque hodie vicus trans fluenta Jordanis Carnea dictus ostenditur. Interpretatur autem Astarothcarnaim Ovilia cornuum, quia nimirum fortium erant mansiones virorum. Sava autem civitas Emiorum super regionem posita Sodomorum, quae usque hodie sic vocatur. Quod vero additur Cariathaim interpretatur aginta Interpretes transtulerunt. Emim sane sicut et Zuzim gentem fuisse fortissimam etiam ipso nomine probatur. Zuzim namque Terribiles, Emim dicuntur Horrendi. Et Horreos in montibus Seir. Hos quidem montes cum finitimis regionibus sequenti post haec tempore filii Esau, qui vocabatur et Seir, eo quod esset pilosus, ejectis Horreis, possederunt: non tamen ipse, ut verisimile videtur, sed alter erat Seir, a quo montes Seir vocabulum
Abbreviated transcription (Latin):
ingrati & ad flagella insensibiles ꝑdurantes subitonouissimi ex aminis turbine ad
aeternũ rapiuntur interitũ. Quod uero dicitur om̃s hiconuenerunt in uallem sil¬
uestrem quȩ nunc ẽ mare salsũ prȩoccupando perstringitur ubi sit pugna peractã
Nam subsequenter explicatur quaesit causa di uelli quoue itinere hostilis exercitus
quanta strage patrata illo aduenerit : ut quomaior ostenditur uirtus aduersarium.
eo fortior appareat fides abrahȩ perquam horũ roburomne facillime confregit. Vallis
autem siluestris ipsa est regio inquatunc pentapolis id.ẽꝓuintia sõd omorũ &finitima¬
rum eratciuitatũ. Nunc autem suꝑ fusis post incendium deiordanemare salis siue
maremortuum inscriptura sacra. ab historicis autem grecorũ lacus affalti idest bitumi¬
Percusseruntq: raphaim in asta roth carnaim & tutim cumeis : &emiminsalie caria¬

Expanded text:
ingrati et ad flagella insensibiles perdurantes, subito novissimi examinis turbine ad ingrati et ad flagella insensibiles perdurantes, subito novissimi examinis turbine ad aeternum rapientur interitum. Quod vero dicitur, omnes hi convenerunt in vallem silvestrem quae nunc est mare salsum, praeoccupando perstingitur ubi sit pugna peracta. Nam subsequenter explicatur quae sit causa duellii, quove itinere hostilis exercitus quanta strage patrata illo advenerit: ut quo major ostenditur virtus adversariorum, eo fortior appareat fides Abrahae, per quam horum robur omne facillime confregit. Vallis autem silvestris ipsa est regio in qua tunc Pentapolis, id est, provincia Sodomorum et finitimarum erat civitatum, nunc autem superfusis post incendium de Jordane, mare salis, sive mare Mortuum in Scriptura sacra, ab historicis autem Graecorum lacus APercusseruntque Raphaim in Astarothcarnaim, et Zuzim cum eis, et Emim in Save, Caria
Abbreviated transcription (Latin):
omnibus quae erant capta eripuit : & hoc obgratiã beati loth qui intereos fide liter
dõ seruiuit ut talidono diuinȩ protectionis ad iuti acliberati demalis. discerent& ipsi
relictis erroribus dõ seruire eiusq: ad bona opera sequerentur exemplum. aquo & ꝑ
quemdĩ sunt gratia saluati: uerum quia nec ipsi necorreptionibus diuinis nec donis
a sua iniquitate uoluere corrigi: quinpotius priscȩ scelera prauitatis. recentibus
cottidie accumulauerunt flagituis. restabat utira caelesti perp&uodã pnarent᷑:
cuius correptionis acpunitionis ordousque hodie immo usque infinem scłi erga impios
& peccatores eodem modo aginon de sinit cum hii qui nec beneficiis nec flagellis caelesti¬
bus curant emendari. postmodum caelestiultione dampnantur. Tali & ipsemundus
statũ suũ sine fine consum & dum homines perorbem uniuersum & addona superna

Expanded text:
omnibus quae erant capta eripuit: et hoc ob gratiam beati Loth, qui inter eos fideliter omnibus quae erant capta eripuit: et hoc ob gratiam beati Loth, qui inter eos fideliter Deo servivit, ut tali dono divinae protectionis adjuti, ac liberati de malis, discerent et ipsi relictis erroribus Deo servire, ejusque ad bona opera sequerentur exemplum a quo et per quem Dei sunt gratia salvati. Verum quia nec ipsi, nec correptionibus divinis, nec donis a sua iniquitate voluere corrigi; quin potius priscae scelera pravitatis recentibus quotidie accumulaverunt flagitiis, restabat ut ira coelesti perpetuo damnarentur, cujus correptionis ac punitionis ordo usque hodie, imo usque in finem saeculi erga impios et peccatores eodem modo agi non desinit, cum hi qui nec beneficiis, nec flagellis coelestibus curant emendari, postmodum coelesti ultione damnantur. Taliter et ipse mundus statum suum sine fine consumet, dum homines per orbem universum et ad dona superna
Abbreviated transcription (Latin):
rent sibi ltinere occurrentes pere merint: Non est autem putandũ haec sacrae auctorẽ
scripturae historici tantũ studii gratia memoriae mandasse & non intuitu potius cõ¬
mendandȩ nobis gratiae cȩlestis: Doc&namq nos peruictoriã abrahȩ quatantos
reges cumpaucis superauit. quaesit uirtus fidei quaerat ipsemunitus. quanta gratia
benedictionis diuinȩ quaerat prȩditus quia modo pereandem fidem sc̃ĩ post modum nas¬
cituri. deuicturi regna. operaturi iustitiam adepturi essent ꝓmissiones. sed & alia
ꝑmagnaneq: ullatenus prȩtereunda causa est quorum pugna regum & sodomorum
primo fuga acpost ereptio scriber&ur : quos &iam insequentibus caelesti ira poenitus
constat esse subuersos: Vlidens quippe eorum scel era dĩ primo haeccede hostili & cap¬
tiuitate corripuit : Sed mox perfidelem suũ famulũ ab eadem eoscaptiuitate cũ

Expanded text:
rent, sibi itinere occurrentes peremerint: non est autem putandum haec sacrae auctorem rent, sibi itinere occurrentes peremerint: non est autem putandum haec sacrae auctorem Scripturae historici tantum studii gratia memoriae mandasse, et non intuitu potius commendandae nobis gratiae coelestis, docet namque nos per victoriam Abrahae, qua tantos reges cum paucis superavit; quae sit virtus fidei, qua erat ipse munitus; quanta gratia benedictionis divinae, qua erat praeditus: quia modo per eamdem fidem sancti postmodum nascituri, devicturi regna, operaturi justitiam, adepturi essent promissiones. Sed et alia permagna, neque ullatenus praetereunda causa est, quorum pugna regum, et Sodomorum primo fuga, ac post ereptio scriberetur, quos etiam in sequentibus coelesti ira penitus constat esse subversos. Videns quippe eorum scelera Deus, primo haec caede hostili et captivitate corripuit: sed mox per fidelem suum famulum ab eadem eos captivitate cum