comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facillimũ ẽ: s cum uerũ queritur.¬
i. cauere & uitare difficile. Non gͦ
cͥreaturȩ potius quã creatori seruia¬
mus. nec eu̾anescamꝰ in cogitationi¬
b nr̃is: & ꝑfecta religio ẽ. Et̾no enĩ
creatori adherentes. & nos et̾nita¬
te afficiamur necesse ẽ. S quia hoc
anima peccatis suis obruta & impli¬
cita. ꝑseipsam uidere ac tenere ñ
posset. nullo inreb humanis ad di¬
uina capessenda int̾posito gradu
ꝑ quẽ ad dei similitudinẽ ȩterna
uita homo niteretur. in effabili
miscłia di. temporali dispensati¬
one ꝑ creaturã mutabilẽ. s tam̃
eternis legibus seruientem ad comme¬
morationẽ. pͥmȩ suȩ ꝑfecteq naturȩ.
partim singulis hominib partun uͦ
ipsi hominũ generi subuenit᷑. Ea est
enĩ nr̃is temporib xp̃iana religio. quã
cognoscere ac sequi securissima accer¬
tissima salus ẽ. Defendi autẽ aduersus
loquaces. & apperiri querentib multis

Expanded text:
facillimum est, sed cum verum quaeritur,facillimum est, sed cum verum quaeritur, cavere et vitare difficile. 19. Non ergo creaturae potius quam Creatori serviamus, nec evanescamus in cogitationibus nostris, et perfecta religio est. Aeterno enim Creatori adhaerentes, et nos aeternitate afficiamur necesse est. Sed quia hoc anima peccatis suis obruta et implicata, per seipsam videre ac tenere non posset, nullo in rebus humanis ad divina capessenda interposito gradu, per quem ad Dei similitudinem a terrena vita homo niteretur, ineffabili misericordia Dei temporali dispensatione per creaturam mutabilem, sed tamen aeternis legibus servientem, ad commemorationem primae suae perfectaeque naturae, partim singulis hominibus, partim vero ipsi hominum generi subvenitur. Ea est nostris temporibus christiana religio, quam cognoscere ac sequi, securissima ac certissima salus est. 20. Defendi autem adversus loquaces, et aperiri quaerentibus, multis
Abbreviated transcription (Latin):
nient̃ expositũ. uni om̃ium bonorũ
mimerum largitorido. Quã obrem.
sit tibi manifestum. atq ꝑceptum.
nullũ errorem in religione ẽẽ pꝰtuis¬
se. si anima ꝓ do suo ñ coĩeret animã.
aut corpꝰ. aut fantasmata sua. aut
horũ aliqua duo coniuncta. aut cer¬
te simul om̃ia. sed in hac uita societa¬
ti humani generis sine dolo tempo¬
ralit̾ congruens. eterna meditaret᷑
unũ d̾m colens. qui nͥ ꝑmaneret in¬
cõmutabilis. nulla mutabilis natu¬
ra remaneret. Mutari autẽ animã
posse. non quidẽ localit̾. s tantum
temporalit̾: suis affectionib quisq
cognoscit. Corpꝰ uero & temporib &
locis ẽẽ muxtabile: cui uis aduertere
facile ẽ. Fartasmata porro nichil st̃
aliud. quã specie corꝑis corporeo sen¬
su attracta figmenta quȩ memoriȩ
mandare ut accepta sunt uł partiri.
uł multiplicare. uł contrahere. uel
distendere. uł ordinare. uł turbare.
uł quolibet mͦ figurare. cogitando

Expanded text:
nienter expositum, uni omnium bonorum nienter expositum, uni omnium bonorum munerusit tibi manifestum atque perceptum, nullum errorem in religione esse potuisse, si anima pro Deo suo non coleret animam, aut corpus, aut phantasmata sua, aut horum aliqua duo conjuncta, aut certe simul omnia: sed in hac vita societati generis humani sine dolo temporaliter congruens, aeterna meditaretur, unum Deum colens; qui nisi permaneret incommutabilis, nulla mutabilis natura remaneret. Mutari autem animam posse, non quidem localiter, sed tamen temporaliter, suis affectionibus quisque cognoscit. Corpus vero et temporibus et locis esse mutabile, cuivis advertere facile est. Phantasmata porro nihil sunt aliud quam de specie corporis corporeo sensu attracta figmenta: quae memoriae mandare ut accepta sunt, vel partiri, vel multiplicare, vel contrahere, vel distendere, vel ordinare, vel perturbare, vel quolibet modo figurare cogitando
Abbreviated transcription (Latin):
turalit̾ hocsit quodipse: alteram de
gente tenebrarũ. quã ds nec genuerit.
nec fecerit. nec ꝓtulerit. nec abiecerit.
s quȩ suam uitã. suã terrã. suos fetus.
& animalia. suũ postremo regns̃ ha¬
buerit. ingenitũq pͥncipiũ. s quodã
temꝑe aduersus dm rebellasse: d̾m aut̃
qͥ aliud quod faceret ñ haberet. & qͦmͦ
alit̃ posset hosti resistere non inueniret:
necessitate opp̃ssum misisse huc animã
uerit faciemꝰ: s in hoc oꝑe quomͦ adu̾¬
sus eos fides catholica tuta sit: & quo¬
modo ñ ꝑturbent animũ. ea quib cõ¬
moti homines in eoꝵ cedunt sentena¬
am: rationib quas dñs dare dignat᷑.
quantũ possumꝰ demonstramꝰ. Illud sa¬
ne in pͥmis tenere te uolo. qui bene no¬
sti ammũ meum non hoc me fugien¬
de arrogantiȩ grã quasi sollempni¬
ter dicere quicqͥd in his litteris erro¬
ris inueniri poterit. hoc solũ mͥ ẽẽ tri-¬
buendũ. qͥcquid autẽ uerũ & conue¬

Expanded text:
turaliter hoc sit quod ipse; alteram de turaliter hoc sit quod ipse; alteram de gente tenebrarum, quam Deus nec genuerit, nec fecerit, nec protulerit, nec abjecerit; sed quae suam vitam, suam terram, suos fetus et animalia, suum postremo regnum habuerit, ingenitumque principium; sed quodam tempore adversus Deum rebellasse, Deum autem cum aliud quod faceret non haberet, et quomodo aliter posset hosti resistere non inveniret, necessitate oppressum misisse huc animam verit faciemus: sed in hoc opere quomodo adversus eos fides catholica tuta sit, et quomodo non perturbent animum ea quibus commoti homines in eorum cedunt sententiam, rationibus quas Dominus dare dignatur, quantum possumus demonstramus. Illud sane in primis tenere te volo, qui bene nosti animum meum, non hoc me fugiendae arrogantiae gratia quasi solemniter dicere, quidquid in his litteris erroris inveniri poterit, hoc solum mihi esse tribuendum; quidquid autem verum et conve
Abbreviated transcription (Latin):
gaudeant. ꝑ hereticos de somino excitan¬
tur. Utamur gͦ etiã hereticis. ñ ut eoꝵ
approbemꝰerrores: s ut catholicã discipli¬
nam adu̾sus eoꝵ insidias asserentes . ii.¬
gilantiores & cautiores simus. etiam
fieos ad salutẽ reuocare uł renouare¬
ñ possimus. Credo autẽ affuturũ dm
ut ista scͥptura p̃cedente pietate legen¬
tib bonis non adu̾sus unã aliquã. sed
aduersus om̃s prauas & falsas opinio¬
nes possit ualere. Contra eos tam̃ po¬
tissimũ ẽ instituta. qͥ duas naturas uł
substantias singulis pͥncipiis adu̾sus
inuicem rebelles ẽẽ arbitrantur. Of¬
fensi enĩ quib dãreb. & rursus quib¬
dam delectati. non earũ quib offen¬
dunt᷑. s earũ quib delectantur: uolt̾
ẽẽ auctorẽ dm. & cũ consuetudinem
suã uincere nequeunt: iã carnalibꝰ la¬
queisirretiti. duas animas ẽẽ inuno
corpore existimant. unã de do quȩ na-¬

Expanded text:
gaudeant, per haereticos de somno excitangaudeant, per haereticos de somno excitantur. Utamur ergo haereticis, non ut eorum approbemus errores, sed ut catholicam disciplinam adversus eorum insidias asserentes, vigilantiores et cautiores simus, etiam si eos ad salutem revocare nonimabus. 16. Credo autem affuturum Deum, ut ista scriptura, praecedente pietate, legentibus bonis, non adversus unam aliquam, sed adversus omnes pravas et falsas opiniones possit valere. Contra eos tamen potissimum est instituta, qui duas naturas ve. substantias singulis principiis adversus invicem rebelles esse arbitrantur. Offensi enim quibusdam rebus, et rursus quibusdam delectati, non earum quibus offenduntur, sed earum quibus delectantur, volunt esse auctorem Deum. Et cum consuetudinem suam vincere nequeunt, jam carnalibus laqueis irretiti, duas animas esse in uno corpore existimant: unam de Deo, quae na
Abbreviated transcription (Latin):
partus. & mors filii di ꝓ nob̾. & resurrec¬
ctio a mortuis. et in cȩlum ascensio. & con-¬
sessus ad dexteram patris. & peccatoꝵ ab¬
olitio. et iudicii dies. & corporum resus
citatio. cognita ȩternitate trinitatis.
& mutabilitate creature creduntur
tantũ. & non etiã uidicantur ad summi
di miscđiam. quã generi humano exhi
oportet multas hereses ẽẽ. ut ꝓbatima¬
nifesti fiant int̾ uos: utamur etiam
studio diuinȩ ꝓuidentiȩ beneficio.
Ex his enĩ hominib heretici fiunt:
qui etiã si eẽnt in ȩccłia. nichilominꝰ
errarent. Cum autẽ foris sunt. pluri¬
mum ꝑsunt. non uerũ docendo quod
nesciu̾nt: s ad uerũ querendũ cartia¬
les. & aduerũ aꝑiendum: sp̃ales catho¬
licos excitando. Sunt enĩ innumera¬
biles in scã eccłia do ꝓbati uiri. s mani¬
festi non fiunt inter nos: quã diu im¬
ꝑitiȩ nr̃e tenebris delectati. dormire
malumꝰ quã lucẽ ueritatis intueri.
Qua ꝓpt̾ multi ut diem di uideant &

Expanded text:
partus et mors Filii Dei pro nobis et resurrectio a mortuis et in celum ascensio et consessus ad dexteram Patris et peccatorum abolitio et iudicii dies et corcitatio, cognita aeternitate Trinitatis et mutabilitate creaturae, creduntur tantum, et non etiam judicantur ad summi Dei misericordiam, quam generi humano exhibOportet multas haereses esse, ut probati manifesti fiant inter vos ; utamur etiam isto divinae providentiae beneficio. Ex his enim hominibus hqui etiam si essent in Ecclesia, nihilominus errarent. Cum autem foris sunt, plurimum prosunt non verum docendo quod nesciunt, sed ad verum quaerendum carnales, et ad verum aperiendum spirituales catholicos excitando. Sunt enim innumerabiles in sancta Ecclesia Deo probati viri, sed manifesti non fiunt inter nos, quandiu imperitiae nostrae tenebris delectati, dormire malumus quam lucem veritatis intueri. Quapropter multi ut veritatem Dei videant et
Abbreviated transcription (Latin):
sacͥs philosophant᷑. nec in philosophia
consecrant᷑. & his qui uel praua opini¬
one uł aliqua simultate suꝑbientes.
a regula & a cõmunione eccłiȩ catho¬
licȩ deuiart̃: & his qui suarũ scͥptu¬
rarũ lum̃. & sp̃alis popłi gram̃ quod
nouũ testam̃tũ uocatur habere no¬
luert̃. quos quanta potui breuitate ꝑ¬
strixi: tenenda ẽ nob̾. xp̃iana religio.
et eiꝰ eccłiȩ cõmunicatio. quȩ catholi¬
ca ẽ. & catholica nominatur. ñ solũ
a suis: uerũ etiã om̃ib mimicis. Ue¬
lint nolint em̃ ipsi quoq heretici
& scismatũ alumpni. quando ñ oũ
suis. s cũ extraneis locuntur: catho¬
licã nichil aliud: quã catholicam uo-¬
cant. Non enĩ possunt intelligi isi
hoc eam nomine discernant: quo ab
uniu̾so orbe nuncupat᷑. Huiꝰ religio

Expanded text:
sacris psacris pconsecrantur; et his qui vel prava opinione, vel aliqua simultate superbientes, a regula et communione Ecclesiae catholicae deviarunt; et his qui suarum Scripturarum lumen, et spiritalis populi gratiam, quod Novum Testamentum vocatur, habere noluerunt, quos quanta potui brevitate perstrinxi: tenenda est nobis christiana religio, et ejus Ecclesiae communicatio quae catholica est, et catholica nominatur, non solum a suis, verum etiam ab omnibus inimicis. Velint nolint enim ipsi quoque haeretici, et schismatum alumni, quando non cum suis, sed cum extraneis loquuntur, Catholicam nihil aliud quam Catholicam vocant. Non enim possunt intelligi, nisi hoc eam nomine discernant, quo ab universo orbe nuncupatur. 13. Hujus religio
Abbreviated transcription (Latin):
uerante. uł ne suo reditu talis. aut
seubr oriatur: tenent uoluntatẽ
consulendi & iam eisipsis quoꝵ mo¬
tib ꝑturbationib q cessert̃. sine ulla
conuenticuloꝵ segregatione usq ad mor¬
tẽ defendentes. et testimonio uiuantes
eamfidẽ quã in eccłia catholica p̃dicari
sciunt. hos coronat in occulto. pater
in occulto uidens. Rarũ hoc uidetur
genis. s tam̃ exempla ñ desunt: im¬
moplura sunt quã credi potest. Ita
om̃ib generib hominũ & exemploꝵ
ad ammarũ curationẽ. & ad instituti¬
ones sp̃alis popłi: utitur diuina pui
dentia. Quãobrẽ cum ante paucos
annos ꝓmiserĩ tͥ scrib̾e carissime mͥRo-¬
manianȩ qͥd de uera religione sentirẽ:
tempꝰ nunc ẽẽ arbitratꝰ sum: postquã
tuas acerrimas int̾rogationes sine
ullo certo fine fluctuare ea caritate
qua tͥ obstrictus sũ: diutiꝰ sustinere ñ
possum. Repudiatis gͥ om̃ib qͥ neq in

Expanded text:
verante, vel ne suo reditu talis aut verante, vel ne suo reditu talis aut saevior oriatur; tenent voluntatem consulendi etiam eis ipsis quorum motibus perturbationibusque cesserunt, sine ulla conventiculorum segregatione usque ad mortem defendentes, et testimonio juvantes eam fidem quam in Ecclesia catholica praedicari sciunt. Hos coronat in occulto Pater, in occulto videns. Rarum hoc videtur genus, sed tamen exempla non desunt: imo plura sunt quam credi potest. Ita omnibus generibus hominum et exemplorum ad animarum curationem, et ad institutionem spiritualis populi, utitur. Quamobrem, cum ante paucos annos promiserim tibi scribere, charissime mihi Romaniane, quid de vera religione sentirem , tempus nunc esse arbitratus sum, postquam tuas acerrimas interrogationes, sine ullo certo fine fluctuare, ea charitate qua tibi obstrictus sum, diutius sustinere non possem. Repudiatis igitur omnibus qui neque in
Abbreviated transcription (Latin):
aut prauam opinionẽ ꝑtinaci ani.¬
mositate defendat. Exclusi autẽ
aut penitendo redeunt. aut in neqͥti¬
ã male liberi defluunt ad admoniti¬
onẽ nr̃e diligentiȩ. aut scisma faci¬
unt ad exercitationẽ nr̃e patienciȩ.
aut heresim aliquã gignunt. ad
examen siue occasionẽ nr̃e intelligen¬
tiȩ. Hii sunt ęxitꝰ xp̃ianoꝵ carnaliũ:
qui non potuerint corrigi aut susti¬
neri. Sepe etiã sinit diuina ꝓuiden¬
tia ꝑñnullas nimiũ turbulentas
carnaliũ hominũ seditiones. expelli
de congregatione.xp̃iana etiã bonos
uiros. Quã contumeliã uł iniuriam
suã cum patientissime ꝓ eccłiȩ pace
tulerint. neq ullas nouitates uł scis¬
matis uł heresis molitifuerint. doce¬
bunt homines ꝙͣ. uͦ affectu. & quan¬
ta sinceritate caritatis do seruiendũ
sit. Taliũ gͥ uiroꝵ ꝓposicũ ẽ: aut se¬
datis remeare turbinibꝰ. aut si id
ñ sinant᷑. uł eade̾ tempestate ꝑ se¬

Expanded text:
aut pravam opinionem pertinaci aniaut pravam opinionem pertinaci animositate defendat. Exclusi autem aut poenitendo redeunt, aut in nequitiam male liberi defluunt, ad admonitionem nostrae diligentiae; aut schisma faciunt, ad exercitationem nostrae patientiae; aut haeresim aliquam gignunt, ad examen sive occasionem nostrae intelligentiae. Hi sunt exitus christianorum carnalium qui non potuerunt corrigi aut sustineri. 11. Saepe etiam sinit divina providentia, per nonnullas nimium turbulentas carnalium hominum seditiones expelli de congregatione christiana, etiam bonos viros Quam contumeliam vel injuriam suam cum patientissime pro Ecclesiae pace tulerint, neque ullas novitates vel schismatis vel haeresis moliti fuerint, docebunt homines quam vero affectu, et quanta sinceritate charitatis Deo serviendum sit. Talium ergo virorum propositum est, aut sedatis remeare turbinibus; aut si id non sinantur, vel eadem tempestate perse
Abbreviated transcription (Latin):
Hec enĩ eccłia catholica ꝑ totũ orbẽ
ualide lateq diffusa: om̃ib errantibꝰ
utit᷑ ad ꝑuectꝰ suos. & ad eoꝵ correcti¬
onem cum euigilare uoluerint. Uti¬
tur enĩ gentib ad materiã oꝑationis
suȩ. hereticis ad ꝓbationem doctͥne
sue. scismaticis ad documentũ stabi¬
litatis suȩ. uideis ad cõparationem
pulc̾tudinis suȩ. alios gͦ muitat.
alios excludit. alios relinqͥt: alios
antecedit. Omĩb tam̃ grẽ di parti¬
cipande dat potestatẽ. siue illi for¬
mandi sint adhuc. siue illi reforman¬
di. siue recolligendi. siue admittendi.
Carnales autẽ suos .i. uiuentes aut
sentientes carnalit̃. tanquã paleas
iolerat: quibꝰ in area frumenta tuti¬
ora sunt: donec talib tegminibꝰ exu¬
antur. S quia in hac area ꝓuolunta¬
te quisq uł palea uł frum̃tũ ẽ : tam¬
du sustmetur peccatũ aut erroꝵ euiꝰ¬
libet. donec aut accusatorẽ inueniat.

Expanded text:
Haec enim ecclesia catholica per totum orbem Haec enim ecclesia catholica per totum orbem ualide lateque diffusa omnibus errantibus utitur ad prouectus suos et ad eorum correctionem, cum euigilare uoluerint. utitur enim gentilibus ad materiam operationis suae, haereticis ad probationem doctrinae suae, schismaticis ad documentum stabilitatis suae, Iudaeis ad comparationem pulchritudinis suae. alios ergo inuitat, alios exantecedit: omnibus tamen gratiae Dei participandae dat potestatem; sive illi formandi sint adhuc, sive reformandi, sive recolligendi, sive admittendi. Carnales autem suos, id est viventes aut sentientes carnaliter, tanquam paleas tolerat, quibus in area frumenta tutiora sunt, donec talibus tegminibus exuantur. Sed quia in hac area pro voluntate quisque vel palea, vel frumentum est, tamdiu sustinetur peccatum aut error cujuslibet, donec aut accusatorem inveniat,
Abbreviated transcription (Latin):
insermone tantum. s etiã insuꝑsticio¬
ne meruert̃. ut fotinãm & arriani:
multiq p̃terea. Nam de his qui scis¬
mata fecert̃. alia questio ẽ. Posset em̃ ⁊¬
eos area dominica usq ad tempꝰ ulti¬
me uentilationis uelut paleas susti¬
nere: nͥ uento suꝑbiȩ nimia leuitate
cessissent. & sese a nob̾ ultro separasseñ.
Iudei uͦ quãus uni om̃ipotenti dõ
supplicent: sola tam̃ temporalia & ui-¬
sibilia bona de illo expectantes. rudi-¬
menta noui popłi ab humilitate sur¬
gentia in ipsis suis scͥpturis nuniase¬
curitate noluert̃ aduertere. atq ita
inueteri homine remansert̃. Quȩ
cũ ita sint: neq in confusione paga¬
noꝵ neq in purgam̃tis hereticorũ.
neq in languore scismatieoꝵ. neq in
cecitate iudeorũ. querenda religio
ẽ: s apud eos solos qui xp̃iam catho¬
lici. orthodoxi nominantur .i. in te¬
gritatis custodes. & recta sectantes.

Expanded text:
in sermone tantum sed etiam in superstitioin sermone tantum sed etiam in superstitione meruerunt, ut Photiniani et Ariani multique praeterea; nam de his qui schismata fecerunt alia quaestio est. posset enim eos area dominica usque ad tempus ultimae uentilationis uelut paleas sustinere, nisi uento superbiae nimia leuitate cessissent et sese a nobis ultro separassent. Iudaei uero quamuis uni omnipotenti deo supplicent, sola tamen temporalia et uisibilia bona de illo exspectantes rudimenta noui populi ab humilitate surgentia in ipsis suis scripturis nimia securitate noluerunt aduertere atque ita in uetere homine remanserunt. quae cum ita sint, neque in confusione paganorum neque in purgamentis haereticorum neque in languore schismaticorum neque in caecitate Iudaeorum quaerenda religio est, sed apud eos solos qui christiani catholici uel orthodoxi nominantur, id est integritatis custodes et recta sectantes.
Abbreviated transcription (Latin):
au̾se. testes sunt: ñ admitti ad cõmu-¬
nicanda sacram̃ta. eosqͥ de patre do
& sapientia eius. & spũ scõ munere
diuino alit̾ sentiunt. & hominib ꝑ¬
suadere conant᷑. quã ueritas postu-¬
lat. Sic enĩ creditur & docet᷑ qđ ẽ
humanȩ salutis caput. ñ aliam ẽẽ
philosophiã. id ẽ sapientiȩ studiũ.
& aliam religionẽ. cũ hiĩ quoꝵ doc¬
trinã ñ approbamꝰ. nec sacramenta
nob̾cũ tõmunicant. Quod in illis
minꝰ mirandũ ẽ: qui eoꝵ quoq sa¬
cram̃toꝵ ritu dispares ẽẽ uolue¬
rt̃õ sicut nescio qͥ serpentini qui.
appellant᷑ sic̃ manichei. sic̃ alii ñ ⁊s¬
nulli. s m illis magis animaduer¬
tencdũ hoc magisq p̃dicandũ qͥ
paria sacrañta celebrantes. tam̃
quia sententia dispares st̃: & er¬
rores suos animosius defendere
quã cautius corrigere maluerunt.
exclusi a catholica communione et
participatione. quãtus pariũ sacram̃¬

Expanded text:
auersae testes sunt non admitti ad commuauersae testes sunt non admitti ad communicanda sacramenta eos qui de patre deo et sapientia eius et munere diuino aliter sentiunt et hominibus persuadere conantur quam ueritas postulat. sic enim creditur et docetur, quod est humanae salutis caput, non aliam esse philosophiam, id est sapientiae studium, et aliam religionem, cum hi quorum doctrinam non approbamus nec sacramenta nobiscum communicant. quod in illis minus mirandum est qui eorum quoque sacramentorum ritu dispares esse uoluerunt; sicut nescio qui Serpentini qui appellantur, sicut Manichaei, sicut alii nonnulli. sed in illis magis animaduertendum hoc magisque praedicandum, qui paria sacramenta celebrantes, tamen quia sententia dispares sunt et errores suos animosius defendere quam cautius corrigere maluerunt, exclusi a catholica communione et a participatione quamuis parium sacrame
Abbreviated transcription (Latin):
q tempoꝵ platonici fecert̃. aut
si hoc non faterentur nec facerent:
insuꝑbia & inuidia remanentes.
nescio utrũ possent ad ea ipsa quȩ
appetenda & desideranda ẽẽ dixe-¬
rant. ũ istis sordib uiscoq reuo¬
ꝑcumctandis demonib quo isti
marime cũ quib ĩragit᷑ pagani a xp̃i¬
ana salute reuocantur. quia nimis
puerile ẽ. nescio utrũ tales illi p̃pedi-¬
rent᷑ uiri. S qͦ quom᷑ se habebat phi¬
losophoꝵ iactantia: illud cui ius in¬
telligere facile ẽ. religionẽ ab eis ñ
ẽẽ querendã qui eadẽ sacra suscipi¬
ebant cũ popłis & de suoꝵ d̾oꝵ natu¬
ra ac sũmo bono diu̾sas contrariasq
sententias in scolis suis ea dẽ
teste multitudine ꝑsonabant. Qđ
si hoc unũ tantũ uiciũ xp̃iana disci¬
plina sanatũ uideremꝰ. meffabili
laude p̃dicandã ẽẽ. neminẽ nega-¬
⁊ re oporteret᷑. Hereses namq tam in¬
numerabiles a regula xp̃iantatis

Expanded text:
um temporum Platonici fecerunt; aut um temporum Platonici fecerunt; aut si hoc non faterentur nec facerent in superbia et inuidia remanentes, nescio utrum possent ad ea ipsa quae appetenda et desideranda esse dixerant cum istis sordibus uiscoque reuotandis daemonibus, quo isti maxime cum quibus nunc agitur pagani a christiana salute reuocantur, quia nimis puerile est, nescio utrum tales illi praepedirentur uiri. Sed quoquo modo se habeat philosophorum iactantia, illud cuiuis intellegere facile est, religionem ab eis non esse quaerendam qui eadem sacra suscipiebant cum populis et de suorum deorum natura ac summo bono diuersas contrariasque sententias in scholis suis eadem teste multitudine personabant. quod si hoc unum tantum uitium christiana disciplina sanatum uideremus, ineffabili laude praedicandam esse neminem negare oporteret. haereses namque tam innumerabiles a regula christianitatis
Abbreviated transcription (Latin):
tare non possent. Ergo cecdant ei a
etur.ñ aut mani iactantia impe¬
diantur. quoninꝰ agnoscant qͥd int̃¬
sit. int̾ paucoꝵ tumidas comecturas.¬
& manifestã salutẽ correptionemq
popłoꝵ. Illi enĩ si reuiuiscerent qͦrũ
isti nomĩnib głant᷑. & inuenirent
refertus eccłias. templa deserta. a
cupiditate bonoꝵ temporaliũ atq¬
afflientiũ ad spẽ uitȩ et̾nȩ. & ad
bona sp̃alia. & intelligibilia uocari
& currere humanũ genꝰ. dicerent.
fortasse sitales ẽẽnt. quales fuisse
memorant᷑. Hec sunt quȩ nos ꝑsuade
ppħs non ausi sumꝰ. & eoꝵ potius con¬
suetudini cessimꝰ: quã illos in nr̃am
fidẽ uloluntatẽq traduximꝰ. Ita si
hanc uitã uiri illi nob̃cũ rursus
agere potussent. uiderent ꝓfecto
cuius auctoritate facilius consu¬
leretur hominib & paucis mu¬
tatis u̾bis atq sententiis. xp̃ianifi-¬
erent. sic̃ pleriq recentioꝵ nr̃oꝵ¬

Expanded text:
itare non possent. Ergo cedant ei et itare non possent. Ergo cedant ei et e aut inani jactantia impediantur quominus agnoscant quid intersit inter paucorum timidas tuet manifestam salutem correctionemque populorum. illi enim si reuiuescerent, quorum isti nominibus gloriantur, et inuenirent refertas ecclesias, templa deserta, a cupiditate bonorum temporalium atque fluentium ad spem uitae aeternae et bona spiritalia et intellegibilia uocari et currere humanum genus, dicerent fortasse, si tales essent quales fuisse memorantur: haec sunt quae nos persuadere populis non ausi sumus et eorum potius consuetudini cessimus, quam illos in nostram fidem uoluntatemque traduximus. ita si hanc uitam illi uiri nobiscum rursus agere potuissent, uiderent profecto cuius auctoritate facilius consuleretur hominibus et paucis mutatis uerbis atque sententiis christiani fierent, sicut plerique recentiorum nostror
Abbreviated transcription (Latin):
totã uitã dicare uolentiũ deserce
qͦndã insulȩ. ac multarũ t̾rarũ soli¬
tudo cõpleat᷑. Si deniq ꝑurbes atq
oppida. c astella. uicos. agros. etiam
uillasq pͥuatas. intantũ aꝑte suade¬
tur & appetit᷑ a t̾renis au̾sio. & in ai-¬
num dm̃ uerũq comu̾sio: ut cotibe
ꝑ uniu̾sũ orbẽ humanũ genꝰ una pe¬
ne uoc̾e respondeat sursũ corse hab̾e
hesternam. & in mortius pecudib
diumna eloquia ꝑserutamur: Si
quando aut̃ ade alisputationem
uenitur. platonico nomine ora
crepentia. quã pectꝰ uͦ plenũ mag̾
habere gestimꝰ : Quigͦ sensibilẽ istũ
mundũ contẽpnere & animã uirtu¬
te purgandã do sũmo subicere atq
subiungere uanũ aut malũ putant:
alia ratione refellendi sunt: si tam̃
cũ his dignũ ẽ oasputare. Qui aut̃
bonũ appetendũ fatentur: cognos
utiq ab ipsis fieret si tantũ ualerent.
aut si ñ fieret. crimen iuidentiȩ u¬

Expanded text:
totam vitam dicare volentium desertae totam vitam dicare volentium desertae quondam insulae ac multarum terrarum solitudo compleatur; si denique per urbes atque oppida, castella, vicos, agros etiam villasque privatas, in tantum aperte suadetur et appetitur a terrenis aversio, et in unum deum uerumque conuersio, ut cotidie per uniuersum orbem humanum genus una paene uoce respondeat sursum cor habere shesternam et in mortuis pecudibus diuina eloquia perscrutamur? si quando autem ad disputationem uenitur, Platonico nomine ora crepitantia quam pectus uero plenum magis habere gestimus? Qui ergo sensibilem istum mundum contemnere et animam uirtute purgandam summo deo subicere atque subiungere uanum aut malum putant, alia raticum his dignum est disputare. Qui autem bonum et appetendum fatentur, cognoscutique ab ipsis fieret, si tantum valerent, aut si non fieret, crimen invidentiae v
Abbreviated transcription (Latin):
tia carnis est. & concupiscentia ocłoꝵ.
& ambitio scłi. Si hȩc ꝑ totũ orbẽ
iam popłis leguntur. & cũ uene¬
ratione libentissime audiunt᷑. si pꝰt
tantũ sanguinẽ tantos ignes. tot
cruces martyrũ tantafertiliꝰ & ub̾us
usq ad barbaras nationes eccłie pul¬
lularunt. sit tot uuenũ & uirginũ
milia. contempnentiũ nptias caste¬
q uiuentiũ. iã nemomirat᷑. Quod cũ
fecisset plato usq ad eo ꝑu̾sam tẽpoꝵ
suoꝵ timuit opinionẽ. ut ꝑhibeatur
hec sic accipiunt᷑ ut qͣmͦ antea taliã
disputare. sic nẽ contra disputare mon¬
struosũ sit: sitali pollicita sbtio¬
niatq sponsioni ꝑ om̃s t̾ra ᵇ o liy.¬
rum partes quas homines incolunt
sacra xp̃iana tͣdunt᷑. Si hec cotidie
leguntur in eccłiis. & a sac̾dotibꝰ expo¬
nutur. si tondunt pectora qui hȩc
implere conant᷑. si tã innume rabiles
aggrediuntur hanc uiã. ut desertis
diuitiis & honorib huiꝰ mundi. ex
om̃i hominũ genere uni dõ sũmo

Expanded text:
concupiscentia oculorum, et ambitio saeculi. Si haec per totum orbem jam populis leguntur, et cum veneratione libentissime audiuntur; si post tantum sanguinem, tantos ignes, tot cruces martyrum, tanto fertilius et uberius usque ad barbaras nationes Ecclesiae pullularunt; si tot juvenum et virginum millia contemnentium nuptias casteque viventium jam nemo miratur; quod cum fecisset Plato, usque adeo perversam temporum suorum timuit opinionem, ut perhibeatur haec sic accipiuntur, ut quomodo ante talia disputare, sic nunc contra disputare monstruosum sit; si tali pollicitationi atque sponsioni, per omnes terrarum partes quas homines incolunt, sacra Christiana traduntur; si haec quotidie leguntur in ecclesiis, et a sacerdotibus exponuntur; si tundunt pectora qui haec implere conantur; si tam innumerabiles aggrediuntur hanc viam, ut, desertis divitiis et honoribus hujus mundi, ex omni hominum genere uni Deo summo
Abbreviated transcription (Latin):
anima. in tota m̃te. & diligens ꝑximũ
suũ non carnalit᷑. s tanquã seipsũ. Se
aut̃ spiritalit᷑ diligit. qui ex toto quod
iam erit consequens. ut post mortẽ cor¬
poralem quã debemꝰ pͥmo peccato. tem¬
pore suo atq ordine suo. hoc corpꝰ resti¬
tuatur pͥstine stabilitati. quã non ꝑse
habebit: s ꝑ aninã stabilitam indo̾. Qͤ
rursus ñ ꝑse stabilitur s ꝑ d̃m. quo fru¬
itur. Idoq amplius quã corpꝰ uigebit.
Corpus enim ꝑ ipsã uigebit. & ipsa ꝑ in¬
cõmutabilẽ ueritatẽ. quȩ filius dĩ uni¬
cus ẽ: atq ita & corpꝰ ꝑ tpsum filiumdi
sc̃a fit: s ipsum etiã corpꝰ uiuificabitur.
eritq in natura sua. mundissimũ. Ille
enĩdicit. Mundate quȩ intꝰ sunt: et

Expanded text:
anima, in tota mente, et diligens proximum anima, in tota mente, et diligens proximum suum non carnaliter, sed tanquam seipsum. Se autem spiritualiter diligit, qui ex toto, quodhetae . 25. Inde jam erit consequens ut post mortem corporalem, quam debemus primo peccato, tempore suo atque ordine suo hoc corpus restituatur pristinae stabilitati, quam non per se habebit, sed per animam stabilitam in Deo. Quae rursus non per se stabilitur, sed per Deum quo fruitur; ideoque amplius quam corpus vigebit: corpus enim per ipsam vigebit, et ipsa per incommutabilem veritatem, qui Filius Dei unicus est; atque ita et corpus per ipsum Filium Dei sancta fit, sed ipsum etiam corpus vivificabitur, eritque in natura sua mundissimum. Ipse enim dixit: Mundate quae intus sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
Precepta enim eiꝰ. neglexit dicentis.
Hoc manduca. & hoc noli. Trahitur
gͦ ad penas. quia diligendo inferio¬
ra: inegestare uoluptatum suarũ.
& in dolorib apud inferos ordinat᷑.
corruptio repentina salutis. eius
rei quã maleutendo anma corrup¬
tioni obnoxiauit: Quid aut̃ dolor
qui dr̃ anini. iisi carere mutabilibꝰ
reb quib fruebat᷑. aut fruisse posse
sꝑauerat : Ꝙ hoc ẽ totum qđ dicit᷑
malũ .i. peccatum & pena peccati. Si
autẽ duni in hoc stadio uitȩ humaliȩ
anima degit. uincat eas quas adu̾sũ
se nutriuit cupiditates. fruendo
mortalib. & ad eas uncendas gr̃a
dĩ se adiuuari credat. mente illi
seruiens & bona uoluntate: sine
dubitatione reparabitur. & a multis
mutabilib ad unũ in cõmutabilẽ
reuertetur. reformata ꝑ sapientiã
ñ formatã: s ꝑ quã formantur uniu̾¬
donum di. Ita sit homo sp̃alis omnia
iudicans. ut ipse a nemine iudicetur:. di

Expanded text:
Praecepta enim ejus negligit dicentis: Praecepta enim ejus negligit dicentis: Hoc manduca, et hoc noli. Trahitur ergo ad poenas, quia diligendo inferiora in egestate voluptatum suarum, et in doloribus apud inferos ordinatur. is, nisi corruptio repentina salutis ejus rei, quam male utendo anima corruptionibus noxiavit? Quid autem dolor, qui dicitur animi, nisi carere mutabilibus rebus, quibus fruebatur, aut frui se posse sperabat? Hoc est totum, quod dicitur malum, id est, peccatum, et poena peccati. 24. Si autem dum in hoc stadio vitae humanae anima degit, vincat eas quas adversum se nutrivit cupiditates fruendo mortalibus, et ad eas vincendas gratia Dei se adjuvari credat, mente illi serviens et bona voluntate; sine dubitatione reparabitur, et a multis mutabilibus ad unum incommutabile revertetur, reformata per Sapientiam non formatam, sed per quam formantur univerDonum Dei. Ita fit homo spiritualis omnia judicans, ut ipse a nemine judicetur , dil
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur. Mors autẽ non ẽẽ cogit quic¬
quid moritur. inquantũ moritur.
Nam si ea que moriunt᷑. penitꝰ more¬
rentur: ad nichilũ sine dubio ꝑueni¬
rent. S tantum moriuntur. qͦnto
ita dici potest. Tantomagis moriunt᷑.
quanto minꝰ sunt. Corpus autem
minꝰ ẽ quã uita quelibet. qm̃ quan¬
tulũ cumq manet in specie. ꝑuitã
manet. siue qua unũ quodq amimal.
siue qua uniuersa natura mundi
administratur. Corpꝰ gͦ magis sub-¬
iacet morti: & ido uicinius ẽ nichilo.
Qua ꝓpt̾ uita quȩ fructu corꝑis de¬
lectata negligit dm. inelinatur ad
nichilum. & ista ẽ nequitia. Hoc pac¬
to autẽ uita carnalis. & terrena effi¬
citur. & ob hoc etiam caro & t̾ra no¬
minatur. et quã diu itaẽ. regnũ di
non possidebit. & eripitur ei quod
amat. Id enĩ amat quod & minus ẽ
quã uita. quia corpus ẽ: & ꝓpt̾ ipsum
peccatum quod amatur fit corrupti-¬
bile. ut fluendo deserat amatorẽ suũ:
quia & ille hoc amando. deserlut d̾m.

Expanded text:
dicitur. Mors autem non esse cogit, quidquid moritur, in quantum moritur. Nam si ea, quae moriuntur, penitus morerentur, ad nihilum sine dubio pervenirent. Sed tantum moriuntur, quantuita dici potest: tanto magis moriuntur, quanto minus sunt. Corpus autem minus est, quam vita quaelibet, quoniam, quantulumcunque manet in specie, per vitam manet, sive qua unumquodque animal, sive qua universa natura mundi administratur. Corpus ergo magis subjacet morti, et ideo vicinius est nihilo. Quapropter vita, quae fructu corporis delectata negligit Deum, inclinatur ad nihilum, et ista est nequitia. Hoc facto autem vita carnalis et terrena efficitur, et ob hoc etiam caro et terra nominatur, et quamdiu ita est, regnum Dei non possidebit, et eripitur ei, quod amat. Id enim amat, quod et minus est, quam vita, quia corpus est, et propter ipsum peccatum, quo amatur, fit corruptibile, ut fluendo deserat amatorem suum, quia et ille hoc amando deseruit Deum.
Abbreviated transcription (Latin):
Quod uͦ corpꝰ hominis cũ ante pec¬
catũ eẽt in suo genere optimũ. pꝰt
peccatum factũ e imbecillosũ: & mor¬
a destinatum. quamquã iusta uin¬
dicta inpeccato sit: plus tam̃ clem̃tiȩ
dni quã seueritatis ostendit. Ita enĩ
nob̾suadetur a corꝑis uoluptatibus
ad ȩternã ẽẽntiam ueritatis. amorẽ
nrm̃ oportere conuerti. Et ẽ iusticiȩ
pulchritudo cũ benignitatis gr̃a con¬
cordans. ut qm̃ bonoꝵ inferioꝵ dulce

Expanded text:
Quod vero corpus hominis, cum ante peccatum esset in suo genere optimum, post peccatum factum est imbecillosum et morti destinatum, quanquam justa vindicta peccati sit, plus tamen clementiae Domini quam severitatis ostendit. Ita enim nobis suadetur a corporis voluptatibus, ad aeternam essentiam veritatis amorem nostrum oportere converti. Et est justitiae pulchritudo cum benignitatis gratia concordans, ut quoniam bonorum inferiorum dulce
Abbreviated transcription (Latin):
meliores ẽẽ iudicauit ds. sieiseruirent
liberalit᷑. Quod nullo mͦ fieri posset. si
non uoluntate. s necessitate seruirent¬
lib̾alit᷑. Igitur do angłi seruiunt. neq
hoc do: s ipsis ꝓdest. D̾s enĩbono alte¬
rius non indiget. qm̃ a seipsoẽ. Quod
aut̃ ab eo genitũ est. id ipsum ẽ: quia
nonẽ factum. s genitũ. Illa uͦ quȩ fa¬
ctasunt. eiꝰ bono indigent. sũmo scili¬
cet bono .i. su̾ma eentia. Minus aut̃
sunt quã erant cum ꝑ animȩ peccatũ
minus ad illũ mouentur. nec tam̃
penitꝰ seꝑarant᷑: nã om̃inonulla es

Expanded text:
meliores esse Deus judicavit, si ei servirent meliores esse Deus judicavit, si ei servirent liberaliter: quod nullo modo fieri posset, si non voluntate, sLiberaliter igitur Deo Angeli serviunt, neque hoc Deo, sed ipsis prodest. Deus enim bono alterius non indiget, quoniam a seipso est. Quod autem ab eo genitum est, idipsum est; quia non est factum, sed genitum. Illa vero quae facta sunt, ejus bono indigent, summo scilicet bono, id est summa essentia. Minus autem sunt quam erant, cum per animae peccatum minus ad illum moventur: nec tamen penitus separantur; nam o
Abbreviated transcription (Latin):
si tanquã febris inuitum occuparet.
recte iniusta pena uideret᷑: quȩ pec¬
cantẽ consequitur. & quȩ dampnatio
nuncupatur. Nc̃ uͦ usq ad eopeccatũ
uolũntariũ malũ ẽ. ut nullomͦ sit pec¬
catum. si non sit uoluntariũ. Et hoc
quidẽ itamanifestũ ẽ: ut nulla hinc
doctoꝵ paucitas. nulla in doctorum
turba dissentiat. Quarẽ aut negan¬
dum ẽ peccatũ cõmitti. aut fatendũ
uoluntate cõmitti. Non aũt recte
negat peccasse animã. qui e peniten¬
do eam corrigi fatetur. & ueniam pe¬
nitenti dari: & ꝑseuerantẽ in pecca¬
tis iusta di lege dampnari. Postremo
si non uoluntate malefacimus. nemo
obuirgandus om̃ino aut monendus¬
ẽ. Quib sublatis xp̃iana lex. & discipli¬
na omnis religionis. auferatur necesse ẽ.
Uoluntate gͦ peccatur. & qm̃ peccari
non dubiũ ẽ: ne hoc quidẽ dubitandũ
uideo. Habere animas liberũ uolunta.¬
tis arbitriũ. Tales enim seruos suos

Expanded text:
si tanquam febris invitum occuparet, si tanquam febris invitum occuparet, recte injusta poena videretur, quae peccantem consequitur, et quae damnatio nuncupatur. Nunc vero usque adeo peccatum voluntarium est malum, ut nullo modo sit peccatum, si non sit voluntarium; et hoc quidem ita manifestum est, ut nulla hinc doctorum paucitas, nulla indoctorum turba dissentiat. Quare aut negandum est peccatum committi, aut fatendum est voluntate committi. Non autem recte negat peccasse animam, qui et poenitendo eam corrigi fatetur, et veniam poenitenti dari, et perseverantem in peccatis justa lege Dei damnari. Postremo, si non voluntate male facimus, nemo objurgandus est omnino, aut monendus: quibus sublatis Christiana lex et disciplina omnis religionis auferatur necesse est. Voluntate ergo peccatur. Et quoniam peccari non dubium est, ne hoc quidem dubitandum video, habere animas liberum voluntatis arbitrium. Tales enim servos suos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑͥ sp̃m manentẽ in uob. Ablato gͦ pecca¬
co. auferetur pena peccati. & ubi est
malũ: Ubi ẽ mors contentio tua:
bi ẽ mors aculeus tuus: Uincit enim
ẽentia nichilũ. & sic absorbetur mors
angłs oberit. qui diabolus dñ. qͥa & ip¬
se in quantũ angłs ẽ non ẽ malũ. s in
diligunt. firmi et stabilesmanent in
illo: & fruuntur maiestate ipsius. ei
uni libentissime subditi. Ille autem
angłs magis seipsũ quã dm diligendo.
subditus ei eẽ noluit: et intumuit ꝑ
suꝑbiam. & asũma eẽntia defecit: &
lapsus ẽ. Et obhoc minꝰ ẽ quã fuit.
quia eo quod minus erat frui uo¬
luit. cũ magis uoluit sua potentia
frui quam di. Quãquã enim ñ su̾mȩ
tam̃ amplius erat. quando eo quod
sũmȩ ẽ fruebat᷑: qm̃ ds solus sũme
ẽ. Quicquid autẽ minus ẽ quã erat:
non inquantũ ẽ. s inquantũ minusẽ:
malũ ẽ. Eo enĩ quominꝰ quã erat. ten¬
dit ad mortẽ. Quid aut̃ mirũ si sit ex
defectu inopia. & ex inopia inuidentia:

Expanded text:
m manentem in vobis . Ablato ergo peccato, auferetur et poena peccati: et ubi est malum? Ubi est, mors, contentio tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Vincit enim essentia nihilum, et sic absorbetur mors angelus oberit, qui diabolus dicitur; quia et ipse, in quantum angelus est, non est malus, sed in diligunt, firmi et stabiles manent in illo, et fruuntur majestate ipsius, ei uni libentissime subditi. Ille autem angelus magis seipsum quam Deum diligendo, subditus ei esse noluit, et intumuit per superbiam, et a summa essentia defecit, et lapsus est: et ob hoc minus est quam fuit, quia eo quod minus erat frui voluit, cum magis voluit sua potentia frui, quam Dei. Quanquam enim non summe, tamen amplius erat, quando eo quod summe est, fruebatur, quoniam Deus solus summe est. Quidquid autem minus est quam erat, non in quantum est, sed in quantum minus est, malum est. Eo enim, quo minus est quam erat, tendit ad mortem. Quid autem mirum si ex defectu inopia, et ex inopia invidentia,
Abbreviated transcription (Latin):
satis apparebit. quantũ homo assequi
cta sint. Ex quo illa om̃ia quȩ pͥmo
credidimꝰ nichil nͥ auctoritatẽ secur.
partĩ sic intelliguntur ut uideamus
ẽẽ certissima. partĩ sic ut uideamꝰ fie¬
ri posse atq ita fieri oportuisse. dole¬
amusq illos hec ñ credentes. qͥ nos
antea credentes irridere quã nob̾cũ
credere maluert̃. Non enĩ iam illa
hominis sacro scã susceptio. & iurginis

Expanded text:
satis apparebit quantum homo assequi cta sint: ex quo illa omnia, quae primo credidimus, nihil nisi auctoritatem secuti, partim sic intelliguntur, ut videamus esse certissima; partim sic, ut videamus fieri posse, atque ita fieri oportuisse, doleamusque illos haec non credentes, qui nos antea credentes irridere, quam nobiscum credere maluerunt. Non enim jam illa hominis sacrosancta susceptio, et Virginis
Abbreviated transcription (Latin):
nis sectandȩ. caput est hystoria & pro¬
phetia dispensationis temꝑalis diiinȩ
ꝓuidentiȩ. ꝓsalute generis bumani.
inet̾nã uitam reformandi atq reparan¬
di. Quȩ cũ creditã fuerint: mentem
purgabit. uitȩ modus diuiras p̃ceptis
conciliatꝰ. & idoneam faciet sp̃alib ꝑcipi¬
endis. quȩ nec p̃terita sunt nec futura. s
eodẽ modo semꝑ manentia. nulli muta¬
filio & spiu scõ. Qua trinitate quantũ
in hacuita datũ ẽ cognita. om̃is intel¬
lectualis. et animalis. & corporalis cre¬
atura. ab eadem tͥnitate creatrice ẽẽ.
sine ulla dubitatione ꝑspicit᷑: non ut
aliã partẽ totiꝰ creature fecisse intelli¬
gatur pat̾. & aliam filiꝰ. & aliã sp̃s sẽs:¬

Expanded text:
nis sectandae caput est historia et prophetia dispensationis temporalis divinae providentiae, pro salute generis humani in aeternam vitam reformandi atque reparandi. Quae cum credita fuerit, mentem purgabit vitae modus divinis praeceptis conciliatus, et idoneam faciet spiritualibus percipiendis, quae nec praeterita sunt, nec futura, sed eodem modo semper manentia, nulli mutairitum sanctum: qua Trinitate quantum in hac vita datum est cognita, omnis intellectualis et animalis et corporalis creatura, ab eadem Trinitate creatrice esse isine ulla dubitatione perspicitur; non ut aliam partem totius creaturae fecisse intelligatur Pat
Abbreviated transcription (Latin):
mines eẽt mereret᷑. Quȩ si factasunt.
si litteris monimentisq celebrant᷑. si
ab una fegione t̾rarũ in qua sola unus
colebat᷑ ds. & ubi talẽ nasci oportebat.
ꝑ totũ orbẽ t̾rarũ missi electi uiri uirtu¬
tib atq sermonib diuini amoris meon.¬
dia concitart᷑. si confirmata salub rima
disciplina. illuminatas t̾ras post̾is reli¬
quert̃. Et ne de p̃teritis loquar quȩ
potest qͥsq ñ eredere. si hodie ꝑgen¬
tes popłosq p̃dicat᷑. in pͥncipio erat
erat u̾bũ. Hoc erat in principio apd̃
d̾m. om̃ia ꝑipsum factasunt: & sine ipso
factum ẽ nichil. si ad hoc ꝑcipiendũ. di-¬
ligendũ. ꝑfruendũ. ut anima sanetur.
& tantȩ luci hauriende mentis acies
conualescat: dr̃ auaris. Nolite uobcon¬
dere thesauros in t̾ra. ubi tinea & rubi¬
go ext̾minant. & ubi fures effodiunt &

Expanded text:
mines esset mereretur. Quae si facta sunt, mines esset mereretur. Quae si facta sunt, si litteris monumentisque celebrantur, si ab una regione terrarum in qua sola unus colebatur Deus, et ubi talem nasci oportebat, per totum orbem terrarum missi electi viri, virtutibus atque sermonibus divini amoris incendia concitarunt; si, confirmata saluberrima disciplina, illuminatas terras posteris reliquerunt; et, ne de praeteritis loquar, quae licet cuique non credere, si hodie per gentes populosque praedicatur: In principio erat erat Verbum: hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Si ad hoc percipiendum, diligendum, perfruendum ut anima sanetur, et tantae luci hauriendae mentis acies convalescat, dicitur avaris, Nolite vobis condere thesauros in terra, ubi tinea et aerugo e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsuaderet credenda. saltẽ si ꝑciꝑe non
ualerent. at. si qui possent ꝑciꝑe ñ puis
opimonibꝰ multitudinis implicati. uul¬
garib obruerent᷑ errorib. eũ diuinis
honorib dignũ iudicaret responderet
credo ille. ñ posse hoc ab homine fieri.
nͥ forte quẽ ipsa dĩ uirtꝰ atq sapientia
ab ipsarerũ natura exceptã. nec homi¬
nũ magist̾io. s intima illuminatione
ab incunabulis illustratũ. tanta hone¬
staret grã. tanta firmitate roboraret.
tanta deniq maiestate subueheret.
ut om̃ia contempnendo quȩ pͦui hoĩes
cupiunt. & oĩa ꝑpetiendo quȩ horres¬
cunt: & oĩa faciendo quȩ mirantur.
genꝰ hum anũ adtã salubrẽ fidẽ sũ¬
mo amore atq auctoritate comu̾teret.
De honorib uͦ eius frustͣ se consuli. cũ
facile possit existimari quanti honores
debeant᷑ sapientiȩ dei. qua gestante ille
ni. magnũ asiquid ꝓpͥũ & quod supͣ ho¬

Expanded text:
persuaderet credenda, saltem si percipere non persuaderet credenda, saltem si percipere non valerent, aut si qui possent percipere non pravis opinionibus multitudinis implicati, vulgaribus obruerentur erroribus, eum divinis honoribus dignum judicaret; responderet, credo, ille non posse hoc ab homine fieri, nisi quem forte ipsa Dei virtus atque sapientia ab ipsa rerum natura exceptum, nec hominum magisterio, sed intima illuminatione, ab incunabulis illustratum, tanta honestaret gratia, tanta firmitate roboraret, tanta denique majestate subveheret, ut omnia contemnendo quae pravi homines cupiunt, et omnia perpetiendo quae horrescunt, et omnia faciendo quae mirantur, genus humanum ad 16 tam salubrem fidem summo amore atque auctoritate converteret; de honoribus vero ejus frustra se consuli, cum facile possit existimari quanti honores debeantur Sapientiae Dei, qua gestante et guni magnum aliquid proprium et quod supra ho
Abbreviated transcription (Latin):
tuendã inconmut̾abilẽ rerũ formam.
et eodẽ modo semꝑ se habentẽ. atq
undiq sui similẽ pulchritudinẽ. nec
distentã locis. nec temꝑe uariatam.
s unũ atq idem omĩ exparte seruan¬
tẽ. quã non crederent ẽẽ homines. cũ
ips i uere sũmeq sit. cȩtera nasci. occi
dere. fluere. labi. & tam̃ in quantũ st̃
ab illo et̾no do ꝑ eiꝰ ueritatẽ fabricata
constare. in quib animȩ tantũ ratio¬
nali & intellectuali datũ ẽ. ut eiꝰ et̾nita¬
tis contemplatione ꝑfruat᷑. atq affici¬
atur: & ornetur ex ea. ȩt̾namq uitam
possit mereri: s dũ nascentiũ atq tͣnse¬
untiũ rerũ amore ac dolore sauciat᷑.¬
& dedita consuetudini huiꝰ uite. atq
casmate eogitetur: s mente sola &
intelligentia cerns queat. sũ hȩc gͦ
sibi a magistro ꝑsuaderent᷑. si ex eo
quereret ille discipłs. utrũ siquisꝙͣ. existe¬
ret uirmageꝰ atq diuinꝰ. qͥ talia popłis

Expanded text:
tuendam incommutabilem rerum formam tuendam incommutabilem rerum formam et eodem modo semper se habentem atque undique sui similem pulchritudinem, nec distentam locis nec tempore uariatam, sed unum atque idem omni ex parte seruantem, quam non crederent esse homines, cum ipsa uere summeque sit; cdere, fluere, labi, et tamen in quantum sunt ab illo aeterno Deo, per ejus veritatem fabricata constare, in quibus animae tantum rationali et intellectuali datum est ut ejus aeternitatis contemplatione perfruatur, atque afficiatur orneturque ex ea, aeternamque vitam possit mereri: sed dum nascentium atque transeuntium rerum amore ac dolore sauciatur, et dedita consuetudini hujus vitae atqutasmate cogitetur, sed mente sola et intelligentia cerni queat, cum haec ergo sibi a magistro persuaderentur, si ex eo quaereret ille discipulus utrum si quisquam existeret vir magnus atque divinus, qui talia populis
Abbreviated transcription (Latin):
q lapidem iouẽ. s nec tantũ modo
memoriȩ litterisq mandare. Quod
utrũ timore an aliqua cognitione
tempoꝵ fecerint: uidicare ñ ẽ meũ.
Illud tam̃ fidentissime dixerĩ. pace
horũ om̃ium qui eoꝵ lidros ꝑuica¬
cit᷑ diligunt xp̃ianis temporibus
quȩ nam religio potissimũ tenenda sit:
& quȩ adueritatẽ ac beatitudmẽ uia
non eẽ dubitandũ. Si enĩ plato ipseui¬
ueret. & me int̾rogantẽ non asꝑneret᷑.
uel potius siquis eiꝰ discipłs eo ipso tem¬
pore quo uiuebat. cũ sibi ab illo ꝑsua¬
deretur. ñ corporeis oculis: s pura m̃te
ueritatẽ uideri. cui quecũq anima
in hesisset: eam beatã fieri atq ꝑfectã.
ad quã ꝑcipiendã nichil magis impedi¬
.re. quã uitam libidint deditam. & fal¬
sas imagines rerũ sensibiliũ. quȩ nob̾
ab hoc sensibili mundo ꝑ corpꝰ imp̃ssȩ.
uarias opiniones erroresq generarent.
ꝙͣ obrem seruandum ẽẽ animũ adin¬

Expanded text:
que lapidem Jovem, sed haec tantummodo que lapidem Jovem, sed haec tantummodo memoriae litterisque mandare. Quod utrum timore severitatis, an aliqua cognitione temporum fecerint, judicare non est meum. Fidentissime dixerim pace horum omnium, qui eorum libros peruicaciter diligunt, christianis temporibus quaenam religio potissimum tenenda sit et quae ad ueritatem ac beatitudinem uia non esse dubitandum. si enim Plato ipse uiueret et me interrogantem non aspernaretur, uel potius si quis eius discipulus eo ipso tempore quo uiuebat, cum sibi ab illo persuaderetur non corporeis oculis, sed pura mente ueritatem uideri; cui quaecumque anima inhaesisset, eam beatam fieri atque perfectam; ad quam percipiendam nihil magis impedire quam uitam libidinibus deditam et falsas imagines rerum sensibilium, quae nobis ab hoc sensibili mundo per corpus impressae uarias opiniones erroresque generarent; quam ob rem sanandum esse animum ad in