comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rata cet romam adducta neminem iis senatum daturum
Ita precisa spe senatum adeundi depcandi dilectus in his.xii.
coloniis per longam uacationem numero uniorum aucto Ø¬
haud difficulter est perfectus. Altera res prope aque longo
neglecta silentio relata. a. A.ualerio leuinio est qui prifiatis
coltatas pecunias.se.et M. claudio coñs reddi tandem equum
ẽẽ dixit nec mirari quenꝗͣ debere in publica obligata fide sũ
precipuam curam ee. Nam preterq quod aliquid propie ad cõ¬
sulem eius anni quo collatȩ pecuniȩ eent ꝑtineret etiam si aucto¬
rem ita conferendi fuisse in opia erarii nec plebe ad tributum
suffitiente. Nec grata patribus admonitio fuit uissiq refer¬
re consulibus decreuerunt ut tribus pensionibus hec pecunia sol¬
ueretur. Primam presentem hu qui tum essent duas tertu et
quinti consules numerarent deinde omnes alias curas una oc¬

Expanded text:
rata esset Romam adducta neminem iis senatum daturum. rata esset Romam adducta neminem iis senatum daturum. ita praecisa spe senatum adeundi deprecandique dilectus in iis duodecim coloniis per longam uacationem numero iuniorum aucto haud difficulter est perfectus. altera item res prope aeque longo neglecta silentio relata a M. Ualerio Laeuino est qui priuatis conlatas pecunias se ac M. Claudio consulibus reddi tandem aequum esse dixit; nec mirari quemquam debere in publica obligata fide suam praecipuam curam esse; nam praeterquam quod aliquid proprie ad consulem eius anni quo conlatae pecuniae essent pertineret, etiam se auctorem ita conferendi fuisse inopi aerario nec plebe ad tributum sufficiente. grata ea patribus admonitio fuit; iussisque referre consulibus decreuerunt ut tribus pensionibus ea pecunia solueretur; primam praesentem ii qui tum essent, duas tertii et quinti consules numerarent. omnes deinde alias curas una oc
Abbreviated transcription (Latin):
terea his colonus in milia aris. asses singulos imperari exigiq:
quot annis censumq in his colonus agi ex formula ab romais
censoribus data. Dari autem placere candem quam popopulus
romanus deferriq: romam aburatis censoribus coloniarum
Priusꝗͣ magistratu abirent. Ex hoc . S.c. accitis romam magis¬
tratibus primoribusq earum coloniarum coñs cum militessti¬
pendiumq imperassent alu alus magis recusare ac reclamare
Negare tantum militum efficiposse uix si simplum ex formula
imperetur euisuros.Orare atq: obsecrare ut sibi senatum adire
ac dep̃cari liceret.Nihil se quare perire merito deberent admisis¬
se. Sed si pereundum etiam foret:neq: suum delictum neq iram
populi romani ut plus militum darent ꝗͣ hrent posse efficere
oñs obstinati manere legatos rome iubent magistratus ire
domum addectus habendos: nisi summa militum quae impe¬

Expanded text:
aeterea iis coloniis in milia aeris asses singulos imperari exigique aeterea iis coloniis in milia aeris asses singulos imperari exigique quotannis, censumque in iis coloniis agi ex formula ab Romanis censoribus data; dari autem placere eandem quam populo Romano; deferrique Romam ab iuratis censoribus coloniarum priusquam magistratu abirent. ex hoc senatus consulto accitis Romam magistratibus primoribusque earum coloniarum consules cum milites stipendiumque imperassent, alii aliis magis recusare ac reclamare: negare tantum militum effici posse: uix si simplum ex formula imperetur enisuros: orare atque obsecrare ut sibi senatum adire ac deprecari liceret: nihil se quare perire merito deberent admisisse; sed si pereundum etiam foret, neque suum delictum neque iram populi Romani ut plus militum darent quam haberent posse efficere. consules obstinati legatos manere Romae iubent, magistratus ire domum ad dilectus habendos: nisi summa militum quae impe
Abbreviated transcription (Latin):
romani continuus omnium annorum delectibus exhaustiẽent
ub hanc uocem non memoria magis patribus renouata rei ꝓ
decreuere ut coñs.magistratus: denosq: principes aNepete Su¬
trio ardea callibus asba Calceolis suessa Sora cereis. Narnia in¬
termna Hȩ nanq: colonie in ea causa erant romam excirẽ
Nis imperarent quantum queq earum coloniarum militum
plurimum dedisset praetor romanos ex quo hostes in ita¬
lia ẽent duplicatum eius summae numerum peditum da¬
rent ex equites centenos uicenos. Si qua earum numeru
equitum explere non posset: pro equite uno tris pedites liceret dare
Pedites equitesq ꝗ̃ locupletissimi legerentur muterentq ubicumq
extra italiam supplemento opus eet siqui ex his recusarent
retinere eius colonie magistratus: legatisq placere. neq si postu¬
larent senatum dari priusꝗͣ imperata fecissent.: stipendium p̃¬

Expanded text:
Romanum continuis omnium annorum dilectibus exhausti essent. Romanum continuis omnium annorum dilectibus exhausti essent. sub hanc uocem non memoria magis patribus renouata rei prdecreuerunt ut consules magistratus denosque principes Nepete Sutrio Ardea Calibus Alba Carseolis Sora Suessa Setia Circeiis Narnia Interamna—hae namque coloniae in ea causa erant—Romam excirent; iis imperarent, quantum quaeque earum coloniarum militum plurimum dedisset populo Romano ex quo hostes in Italia essent, duplicatum eius summae numerum peditum daret et equites centenos uicenos; si qua eum numerum equitum explere non posset pro equite uno tres pedites liceret dare; pedites equitesque quam locupletissimi legerentur mitterenturque ubicumque extra Italiam supplemento opus esset. si qui ex iis recusarent, retineri eius coloniae magistratus legatosque placere neque si postularent senatum dari priusquam imperata fecissent. stipendium pr
Abbreviated transcription (Latin):
tates interquas unius quintie claudie insigne ẽ nomen accepe¬
re cui dubia ut traditur antea fama clariorem ad posteroscũ
religioso ministerio pudicitiam fecit. hȩ per manus succeden
ante ianuas positis qua preferebatur atq: accenso thure pre¬
cantibus ut uolens propitiaq: urbem romam inir& in edem uic¬
toriae quae est in palatio:pertulere deam.Ir. idus aprilis. Isq
dies festus fuit populus frequens dona dee tulit lectisterniun¬
et ludi fuere megalensia appellata.Cum de supplemento legio
lerata eẽnt eo dempto iam tandem de in benignitate metu
non ultra pati erectis expectatione de iñ patribus subiecert
Colonias latinas duodecim quae Quinto fabio et.Q fuluio.cõs.
abnuissent milites dare eas annnm iam ferme sextum
uacatione miline quasi honores et benefit causa habere. Cũ
interim boni obedientesq: socii pro fide atq: obsequio imperii

Expanded text:
tatis, inter quas unius Claudiae Quintae insigne est nomen, accepetatis, inter quas unius Claudiae Quintae insigne est nomen, accepere; cui dubia, ut traditur, antea fama clariorem ad posteros tam religioso ministerio pudicitiam fecit. eae per manus, succedenante ianuas positis qua praeferebatur atque accenso ture precantibus ut uolens propitiaque urbem Romanam iniret, in aedem Uictoriae quae est in Palatio pertulere deam pridie idus Apriles; isque dies festus fuit. populus frequens dona deae in Palatium tulit, lectisterniuet ludi fuere, Megalesia appellata. cum de supplemento legionlerata essent, ea dempto iam tandem deum benignitate metu non ultra pati. erectis exspectatione patribus subiecercolonias Latinas duodecim quae Q. Fabio et Q. Fuluio consulibus abnuissent milites dare, eas annum iam ferme sextum uacationem militiae quasi honoris et beneficii causa habere cum interim boni obedientesque socii pro fide atque obsequio in populum
Abbreviated transcription (Latin):
erat. Tarracina iam eẽ. haud parue rei iuditium senatum te¬
nebat qui uix optimus in ciuitate eẽt. Ueram certe uictoria
eius rei sibiquisq mallet ꝗͣ ulla imperia honoresue suffra¬
gio patruum seu plebis delata.P. scipionem filium eius qui
in hispania ceciderat adolescentem non dum questorium u¬
dicauerunt in tota ciuitate uirum omnium optimum ee¬
Id quibus uirtutibus inducti iudicauerunt sicut traditum aprexis
memorie temporum illorum scriptoribus libens posteris tradere
ita meas opiniones conectando remuetustate obruptam non in¬
terponam.P. cornelius cum omnibus matronis hostiam reiussus
obuiam dee. Isq: eam de naue accipere et in terram euectam tra¬
dere ferendam matronis.Postꝗͣ nauis adhostium amnis tybe¬
rim accessit: sicut erat uissus in salum naue euectus absacere¬
tibus deam accepit extulitq: interram.Matrone primoresciui¬

Expanded text:
erat Tarracinae iam esse. haud paruae rei iudicium senatum teerat Tarracinae iam esse. haud paruae rei iudicium senatum tenebat qui uir optimus in ciuitate esset; ueram certe uictoriam eius rei sibi quisque mallet quam ulla imperia honoresue suffragio seu patrum seu plebis delatos. P. Scipionem Cn. filium eius qui in Hispania ceciderat, adulescentem nondum quaestorium, iudicauerunt in tota ciuitate uirum bonorum optimum es—id quibus uirtutibus inducti ita iudicarint, sicut traditum a proximis memoriae temporum illorum scriptoribus libens posteris traderem, ita meas opiniones coniectando rem uetustate obrutam non interponam. P. Cornelius cum omnibus matronis Ostiam obuiam ire deae iussus; isque eam de naue acciperet et in terram elatam traderet ferendam matronis. postquam nauis ad ostium amnis Tiberini accessit, sicut erat iussus, in salum naue euectus ab sacerdotibus deam accepit extulitque in terram. matronae primores ciui
Abbreviated transcription (Latin):
plementum. Quanꝗͣ nondum aperte africa prouintia decreta e¬
rat. Occultantibus id credo patribus ne presciscerent carthaginẽ¬
ses tamen in eam spem erecta ciuitas erat.In affricam in ed ai¬
no bellatum iri finemq: bello punico ad eẽ. Impleuerat ea res suꝑ¬
stionum animos:proniq: et adnuntianda et ad credenda pro¬
digia erant. Eoplura uulgabantur duos soles uisos et nocte inter¬
fulisse et facem stelle abortu solis ad occidentem porrigiui
Taracine portam.Ananiȩ portam et multis locis murum de
celo tactum. In ede iunonis sospite lauinii cum horrendo fra¬
gore strepitum editum Eorum procurandorum causa diem
unum supplicatio fuit et nouendiale sacrum quod de celo la¬
pidatum ẽẽt factum. Eo accessit consultatio de matre idea ac¬
cipienda quae preterꝗͣ quod.M.ualerius unus ex legatis pro¬
gressus ac tutum in italia fore nuntiauerat recens nuntius ad¬

Expanded text:
pplementum. quamquam nondum aperte Africa prouincia decreta epplementum. quamquam nondum aperte Africa prouincia decreta erat occultantibus id, credo, patribus ne praesciscerent Carthaginienses, tamen in eam spem erecta ciuitas erat in Africa eo anno bellatum iri finemque bello Punico adesse. impleuerat ea res superstitionum animos, pronique et ad nuntianda et ad credenda prodigia erant; eo plura uolgabantur: duos soles uisos, et nocte interluxisse, et facem Setiae ab ortu solis ad occidentem porrigi uisam: Tarracinae portam, Anagniae et portam et multis locis murum de caelo tactum: in aede Iunonis Sospitae Lanuui cum horrendo fragore strepitum editum. eorum procurandorum causa diem unum supplicatio fuit, et nouendiale sacrum quod de caelo lapidatum esset factum. eo accessit consultatio de matre Idaea accipienda, quam, praeterquam quod M. Ualerius unus ex legatis praegressus actutum in Italia fore nuntiauerat, recens nuntius ad
Abbreviated transcription (Latin):
ut brutio duabus legionibus optineret quo ad eum in prouintia
cum imperio mori consuli e re.pu. uisum eẽt et M. liuio et slu¬
cretio cum binis legionibus quibus aduersus Magonem galliep
sidio fuissent prerogatum imperium est et .C. octauio ut cum
sardiniam legionemꝰq C. claudio tradidisset ip̃e nauibus longi
quadraginta maritimam oram quibus finibus senatus censu¬
isset tutaretur. M.Pomponio pr. in sicilia cannensis exercitus
due legiones decrete Et quintius tarentum.C hostilius capuam
paniae imperio quod in eam prouintiam duos procoñs muti
placeret latum ad populum est. Omnes tribus eosdem cornelũ
lentulum et Manlium accidinum procons sicut priore anno te¬
nuissent optinere:eas prountias iusserunt Consules dilectum
hr̃e instituerunt. Et ad nouas scribendas in brutios legiones
et in cacterorum ita enim iussi absenatu erant exercituum su¬

Expanded text:
ut Bruttios duabus legionibus obtineret quoad eum in prouincia ut Bruttios duabus legionibus obtineret quoad eum in prouincia cum imperio morari consuli e re publica uisum esset. et M. Liuio et Sp. Lucretio cum binis legionibus quibus aduersus Magonem Galliae praesidio fuissent prorogatum imperium est, et Cn. Octauio ut cum Sardiniam legionemque Ti. Claudio tradidisset ipse nauibus longis quadraginta maritimam oram, quibus finibus senatus censuisset, tutaretur. M. Pomponio praetori in Sicilia Cannensis exercitus duae legiones decretae; T. Quinctius Tarentum, C. Hostilius Tubulus Capuam paniae imperio, quos in eam prouinciam duos pro consulibus mitti placeret latum ad populum est. omnes tribus eosdem L. Cornelium Lentulum et L. Manlium Acidinum pro consulibus, sicut priore anno tenuissent, obtinere eas prouincias iusserunt. consules dilectum habere instituerunt et ad nouas scribendas in Bruttios legiones et in ceterorum—ita enim iussi ab senatu erant—exercituum su
Abbreviated transcription (Latin):
donia cederet in eas conditiones cum pax conuenisset a rege
foedere adscripti. Prusia bithyme rex Achaei bocti. Thesali
acarnanes et epyrote ab romanis. ybienses attalus rex pleuratus
N abis lacedemoniorum tyrannus etley. Messeni athenienses
hec conscripta modo consignataq sunt et induos menses indu¬
tie facte donec romam muterentur legati ut populus in has
conditiones pacem iuberet:iusseruntq:omnes tribus quia
uerso in affricam bello om̃ibus alus in presentia leuari uole¬
bant bellis. Sempronius pace facta ad consulatum romam de
belli erat.prouintie cornelio etruria cum uetere exercitu
Sempronio brutii ut nouas scriberet legiones decrete pretori¬
bus. M. martia urbana.L. scribonio liboni peregina eidem
gallia. Pomponio mathoni Sicilia claudio. neroni sardinia
euenit. Scipioni cum eo exercitu cum ea classe quam hab¬
bat prorogatum in amnum imperium ẽ. Item .p. Licinio

Expanded text:
edoniae accederet. in eas condiciones cum pax conueniret, ab rege edoniae accederet. in eas condiciones cum pax conueniret, ab rege foederi adscripti Prusia Bithyniae rex, Achaei Boeoti Thessali Acarnanes Epirotae: ab Romanis Ilienses, Attalus rex, Pleuratus, Nabis Lacedaemoniorum tyrannus, Elei Messenii Athenienses. haec conscripta consignataque sunt, et in duos menses indutiae factae donec Romam mitterentur legati ut populus in has condiciones pacem iuberet; iusseruntque omnes tribus, quia uerso in Africam bello omnibus aliis in praesentia leuari bellis uolebant. P. Sempronius pace facta ad consulatum Romam decnnus belli Punici erat—prouinciae Cornelio Etruria cum uetere exercitu, Sempronio Bruttii ut nouas scriberet legiones decretae: praetoribus M. Marcio urbana, L. Scribonio Liboni peregrina et eidem Gallia, M. Pomponio Mathoni Sicilia, Ti. Claudio Neroni Sardinia euenit. P. Scipioni cum eo exercitu, cum ea classe quam habebat, prorogatum in annum imperium est; item P. Licinio
Abbreviated transcription (Latin):
cem si posset si minus indutias facere: nihil ultra nisi irrita¬
tis nouo certamine odus in regnum se recepit.Per idem tem¬
pus tedio diutini belli Epyrote temptata prius romanorum uo¬
luntate legatos de pace communi adphylippum misere:Satis
confidere conuenturam eam affirmantes si ad colloquium cũ
sempronio imperatore romano uenisset.facile impetratum¬
neq enim ip̃ius quidem regis abhorrebat animus ut in epyru
ansiret Ihmycem urbemꝰ epiry ibi prius collocutus rex cum
eupora et darda et phylippo epyrotarum prȩtore postea cum
sempronio congreditur.Affuit colloquio aminander athema¬
num rex et magistratus alii epyrotharum et acharnanum
cimus phylippus pretor uerba fecit. Et petiit sunul ab rege et
ab imperatore romano ut finem belli facerent. darentq eã
epyrotis ueniam sempronius conditionis pacis dixit ut parchiũ
ttamane missis romam legatis ad senatum et patrassus mac¬

Expanded text:
cem si posset, si minus, indutias facere, nihil ultra inritacem si posset, si minus, indutias facere, nihil ultra inritatis nouo certamine odiis in regnum se recepit. per idem tempus taedio diutini belli Epirotae temptata prius Romanorum uoluntate legatos de pace communi ad Philippum misere, satis confidere conuenturam eam adfirmantes si ad conloquium cum P. Sempronio imperatore Romano uenisset. facile impetratum—neque enim ne ipsius quidem regis abhorrebat animus—ut in Epirum transiret. Phoenice urbs est Epiri; ibi prius conlocutus rex cum Aeropo et Derda et Philippo, Epirotarum praetoribus, postea cum P. Sempronio congreditur. adfuit conloquio Amynander Athamanum rex, et magistratus alii Epirotarum et Acarnanum. primus Philippus praetor uerba facit et petit simul ab rege et ab imperatore Romano ut finem belli facerent darentque eam Epirotis ueniam. P. Sempronius condiciones pacis dixit ut Parthini  Atintania, si missis Romam legatis ab senatu impetrasset, ut Mac
Abbreviated transcription (Latin):
nius procons. successor imperi missus sulpitio cum. X. pediti
momentum ad opem ferendam sociis oppressisset.Uix dum
pace facta nuntius regi irent romanos dirachium uenisse
pachynos que et propinquas alias gentes motas ẽẽ ad spem
nouandi res dimallumq: oppugnari : eo se auerterant roma¬
ni ab etholorum quo missi eratit auxilio.irati quod sine auc¬
toritate sua aduersus foedus cum rege pacem fecissent.
Ca cum audisset phylippus ne quis motus maior infinitmist
gentibus populisq: oriretur magnis itineribus apoloniam
Contendit quo sempronius se receperat. Aisso lectorio le¬
gato cum parte copiarum et xi.nauibus in etholiam
Ad uisendas res pacemq: si posset turbandam.Phylippus
agros appolinatium uastauit et adurbem ammotis co¬
pus potestatem pugnandi ro. fecit: quem postea ꝗͣ quietum mu¬
ros tantummodo tueri uidit. nec satisfidens uiribus ut urbẽ
oppugnaret. cum romanis quoq sicut cum etholis cupiens pa¬

Expanded text:
nius proconsul, successor imperii missus Sulpicio cum decem milibnius proconsul, successor imperii missus Sulpicio cum decem milibmomentum ad opem ferendam sociis, oppressisset. uixdum pace facta nuntius regi uenit Romanos Dyrrachium uenisse Parthinosque et propinquas alias gentes motas esse ad spem nouandi res Dimallumque oppugnari. eo se auerterant Romani ab Aetolorum quo missi erant auxilio, irati quod sine auctoritate sua aduersus foedus cum rege pacem fecissent. ea cum audisset Philippus ne qui motus maior in finitimis gentibus populisque oreretur magnis itineribus Apolloniam contendit, quo Sempronius se receperat misso Laetorio legato cum parte copiarum et quindecim nauibus in Aetoliam ad uisendas res pacemque si posset turbandam. Philippus agros Apolloniatium uastauit et ad urbem admotis cois potestatem pugnae Romano fecit; quem postquam quietum muros tantummodo tueri uidit, nec satis fidens uiribus ut urbem oppugnaret et cum Romanis quoque, sicut cum Aetolis, cupiens pa
Abbreviated transcription (Latin):
dictatorem consules facti. M. Cornelius cethegus . P. Sempronus
tuditanus absens cum prouintiam graetiam hrẽt. Praetores
Pomponius matho Comitus peractis dictator se se magistratu
abdicauit. Ludi romani ter septies plebei instaurati. Curules
erant ediles. En. et .l. cornelu.L.lentulus hyspaniam prouin¬
tiam habebat. absens creatus eum honorem gessit.Tclaudus
asillus et. M. iunius penus plebei ediles fuerunt. Cedem uirtu¬
tis. Eo anno ad portam capenam. marcellus dedicauit xuii ãno
postꝗͣ a patre eius primo consulatu uota in gallia ad clastidiũ
fuerat. Et flamen martialis eo anno mortuus est. Nemilius regi¬
lus. neglecto eo biennio res in gretia erat.Itaq: phylippus etho¬
los desertos cui uni fidebãt auxilio quibus uoluit conditionibꝰ
ad patendam et paciscendam subegit pacem. Quod nisi omni
ui perficere maturasset bellantem eum cum etholis. Sempro¬

Expanded text:
dictatorem habita. consules facti M. Cornelius Cethegus P. Sempronius dictatorem habita. consules facti M. Cornelius Cethegus P. Sempronius Tuditanus absens cum prouinciam Graeciam haberet. praetores Pomponius Matho . comitiis peractis dictator sese magistratu abdicauit. ludi Romani ter, plebeii septiens instaurati. curules erant aediles Cn. et L. Cornelii Lentuli . Lucius Hispaniam prouinciam habebat; absens creatus absens eum honorem gessit. Ti. Claudius Asellus et M. Iunius Pennus plebeii aediles fuerunt. aedem Uirtutis eo anno ad portam Capenam M. Marcellus dedicauit septimo decimo anno postquam a patre eius primo consulatu uota in Gallia ad Clastidium fuerat. et flamen Martialis eo anno est mortuus M. Aemilius Regillus . neglectae eo biennio res in Graecia erant. itaque Philippus Aetolos desertos ab Romanis, cui uni fidebant auxilio, quibus uoluit condicionibus ad petendam et paciscendam subegit pacem. quod nisi omni ui perficere maturasset, bellantem eum cum Aetolis P. Sempro
Abbreviated transcription (Latin):
irent eas terras ad quas concilianda maiestas nomini romã
eẽ decernunt.Legan asiam petentes protinus delphos cum
descendisset oraculum adeunt cosulentibus ad quod negoti
um missi domo eẽnt perfitiendi eius ꝗͣ sibi spem.p.R. porten¬
derent.Responsum eẽ ferunt. per attalum regem compot
eius fore quod peterent.cum Romani deam uexissent:cu¬
rarent ut eam qui uir optimus romae eẽt hospitio acciperet
Pergamum ad regem uenerunt. Is legatos communiter ac¬
ceptos pessimuntem in frigiam deduxit sacrumq his lapidẽ
quem matrem deum ẽẽ incole dicebant. tradidit et deportare ro¬
mam iussit. Premissus alegatis. . ualeius falco nuntiauit dẽa
ad portari: querendum uirum optimum in ciuitate ẽẽ qui eam
rite hospitio acciperet. Quintus cecilius metellus dictator ab co¬
sule in brutus comitiorum causa dictus exercitusq ciuis dimissus
magister equitum dictus. L. uetrurius phylo comitia habita per

Expanded text:
irent eas terras ad quas concilianda maiestas nomini Romano irent eas terras ad quas concilianda maiestas nomini Romano esset decernunt. legati Asiam petentes protinus Delphos cum escendissent, oraculum adierunt consulentes ad quod negotium domo missi essent perficiendi eius quam sibi spem poderet. responsum esse ferunt per Attalum regem compotes eius fore quod peterent: cum Romam deam deuexissent, tum curarent ut eam qui uir optimus Romae esset hospitio exciperet. Pergamum ad regem uenerunt. is legatos comiter acceptos Pessinuntem in Phrygiam deduxit sacrumque iis lapidem quam matrem deum esse incolae dicebant tradidit ac deportare Romam iussit. praemissus ab legatis M. Ualerius Falto nuntiauit deam apportari; quaerendum uirum optimum in ciuitate esse qui eam rite hospitio acciperet. Q. Caecilius Metellus dictator ab consule in Bruttiis comitiorum causa dictus exercitusque eius dimissus, magister equitum L. Ueturius Philo . comitia per
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriam ꝗͣ cuius ex spolus dona portarent ad eẽ po.Ro. In
eiusdem spei summam conferebant.p.Scipionis uelut presagi¬
tem animum de fine belli:quod depoposcisset prouintiam afri¬
cam. itaq quo maturius fatis omnibus oraculisq portendenti
se uictorie compotes fierent.Id cogitare quae ratio transpor
bat. P.r. tamen memores esculapium quoq: ex graetia quonda
haud dum ullis fide sociatis ualitudinis populi causa accersitũ
unc iam cum attalo rege propter commune aduersus phyl¬
pum bellum ceptum amicitiam ẽẽ facturum eum que pos¬
set populi romani causa legatos ad eum decernunt.M. uale¬
rium leuinum qui bis cõns fuerat ac res in graetia gesserat
M. cecilium metellum pretorium.Ser.sulpitium gal edilitium¬
galbam duos quaestores.Tremelium flaccum et. M. ualerium
falconem.his quinq: naues quinq remes ut ex dignita p.R. ad¬

Expanded text:
uictoriam quam cuius ex spoliis dona portarent adesse populo Romano. in uictoriam quam cuius ex spoliis dona portarent adesse populo Romano. in eiusdem spei summam conferebant P. Scipionis uelut praesagientem animum de fine belli quod depoposcisset prouinciam Africam. itaque quo maturius fatis ominibus oraculisque portendentis sese uictoriae compotes fierent, id cogitare atque agitare quae ratio transportat populus Romanus; tamen memores Aesculapium quoque ex Graecia quondam hauddum ullo foedere sociata ualetudinis populi causa arcessitum, tunc iam cum Attalo rege propter commune aduersus Philippum bellum coeptam amicitiam esse — facturum eum quae posset populi Romani causa—, legatos ad eum decernunt M. Ualerium Laeuinum qui bis consul fuerat ac res in Graecia gesserat, M. Caecilium Metellum praetorium, Ser. Sulpicium Galbam aedilicium, duos quaestorios Cn. Tremelium Flaccum et M. Ualerium Faltonem . iis quinque naues quinqueremes ut ex dignitate populi Romani ad
Abbreviated transcription (Latin):
comitia non potuisset suta patribus uideretur. Cecilium me¬
tellum dictatorem comitiorum causa dicturum exercitũq
eius ullum in pñtia ẽẽ cum hannibal iam in hyberna suosre
ceperit Et tanta incesserit in ea castra ius morbi ut nisi mature
dimittantur nemo omnium superfuturus uideatur. Ea cons
a patribus fatienda ut ere pu fideq: sua duceret permissa.Cuii¬
atem eo tempore ingens religio inuaserat inuento carmine
in libris sibillinis propter crebrius eo anno de celo Iapidatum ⁊¬
inspectis quandoq hostus alienigena terre italie bellum intulis¬
set eum pelli italia uinciq posse si matris pessimunte numen¬
romam aduectum foret id carmen ab decem uiris inuentum
eo magis patres mouit quod et legati qui donum delphos por¬
tauerant referebant etiam sacrificantibus ip̃i phytio appollini
lȩta exta fuisse et responsum oraculo editum maiorem multo

Expanded text:
comitia non posset, si ita patribus uideretur, se Q. Caecilium Mecomitia non posset, si ita patribus uideretur, se Q. Caecilium Metellum dictatorem comitiorum causa dicturum. exercitum Q. eius ullum in praesentia esse, cum Hannibal iam in hiberna suos ceperit, et tanta incesserit in ea castra uis morbi ut nisi mature dimittantur nemo omnium superfuturus uideatur. ea consuli a patribus facienda ut e re publica fideque sua duceret permissa. ciuitatem eo tempore repens religio inuaserat inuento carmine in libris Sibyllinis propter crebrius eo anno de caelo lapidatum inspectis, quandoque hostis alienigena terrae Italiae bellum intulisset eum pelli Italia uincique posse si mater Idaea a Pessinunte Romam aduecta foret. id carmen ab decemuiris inuentum eo magis patres mouit quod et legati qui donum Delphos portauerant referebant et sacrificantibus ipsis Pythio Apollini omnia laeta fuisse et responsum oraculo editum maiorem multo
Abbreviated transcription (Latin):
inde siracusas reduit. Pleminius impotens ree neglectam asci¬
pione et nimis leniter latam suam inuiriam ratus nec quenq̃
extimare alium eam litem posse nisi qui atrocitatem eius pati¬
endo sensisset tribunos adtrahi ad se iussit laceratosq om̃ibus
que capi corpus ullum potest supplitus interfecit nec satiatus
uiuorum pena insepultos proiecit.Simili crudelitate et in
locrensium principes est usus.quos ad conquerendas iniurias
ad.p. Scipionem profectos audiuit. Et qui antea per libidinem
atq auaritia feda exempla in sotios ediderat tunc ab illa multi¬
plici cede infamie atq: inuidiȩ non sibi modo sed etiam imꝑat¬
ri cepit ẽẽ. Iam comitiorum appetebat tempus cum.publu lici¬
nu coñs littere romam allatȩ sunt:se exercitumq: suum graui
morbo afflictari nec sisti potuisse nisi eadem uis mali aut gra¬
uior etiam in hostes ingruisset.Itaq: quoniam ip̃e uenire di

Expanded text:
inde Syracusas rediit. Pleminius impotens irae, neglectam ab Sciinde Syracusas rediit. Pleminius impotens irae, neglectam ab Scipione et nimis leuiter latam suam iniuriam ratus nec quemquam aestimare alium eam litem posse nisi qui atrocitatem eius patiendo sensisset, tribunos attrahi ad se iussit, laceratosque omnibus quae pati corpus ullum potest suppliciis interfecit, nec satiatus uiuorum poena insepultos proiecit. simili crudelitate et in Locrensium principes est usus quos ad conquerendas iniurias ad P. Scipionem profectos audiuit; et quae antea per libidinem atque auaritiam foeda exempla in socios ediderat, tunc ab ira multiplicia edere, infamiae atque inuidiae non sibi modo sed etiam imperatori esse. iam comitiorum appetebat tempus cum a P. Licinio consule litterae Romam allatae se exercitumque suum graui morbo adflictari, nec sisti potuisse ni eadem uis mali aut grauior etiam in hostes ingruisset; itaque quoniam ipse uenire ad
Abbreviated transcription (Latin):
dignatione concurrissent probra in eum iacta in uirgis referenes
accensus ira domo sese proripuit uocatosq tribunos nudari acui¬
gis expediri iubet. Dum spoliandis lis repugnabant enim mili¬
tumq implorabant auxilium tempus teritur repente milites
feroces recenti uictoria exomnibus locis uelut hostes aduer¬
sus ad arma conclamatum eẽt concurrerent. Et cum iam uo
lata uirgiis corpora tribunorum uidissent tum uõ multo inpo¬
tentiorem subito rabiem accensi sine respectu non maiestans
modo sed etiam humanitatis in legatum impetum lictoribus
pruis indignum in modum mulctatis fatiunt. Tunc ipm̃ a su
scipio post paucos dies locros aduectus cum causam pleminu et
tribunorum audisset. Pleminio noxia liberato relictoq: in e¬
iusdem locipresidio tribunus sontibus iudicatis et inuincula
comectis ut romam ad senatum mitterentur: messanam atq

Expanded text:
dignatione concurrissent probra in eum ipsum iactata in iurgiis referentes, dignatione concurrissent probra in eum ipsum iactata in iurgiis referentes, accensus ira domo sese proripuit uocatosque tribunos nudari ac uirgas expediri iubet. dum spoliandis iis—repugnabant enim militumque fidem implorabant—tempus teritur, repente milites feroces recenti uictoria ex omnibus locis, uelut aduersus hostes ad arma conclamatum esset, concurrerunt; et cum uiolata iam uirgis corpora tribunorum uidissent, tum uero in multo impotentiorem subito rabiem accensi sine respectu non maiestatis modo sed etiam humanitatis, in legatum impetum lictoribus prius indignum in modum mulcatis faciunt. tum ipsum ab suis Scipio post paucos dies Locros hexere aduectus cum causam Plemini et tribunorum audisset, Pleminio noxa liberato relictoque in eiusdem loci praesidio, tribunis sontibus iudicatis et in uincla coniectis ut Romam ad senatum mitterentur, Messanam atque
Abbreviated transcription (Latin):
pine etiam intacti omni etate thesauri preterqͣ qd apyrro ꝗ
cum magno piaculo sacrilegii sui manubias retulit spoliati di¬
cebantur. Ergo sicut ante regie naues lacerate naufragiis ni¬
hil in terram integri preter Pacram pecuniam dee quam aspor¬
tabant extulerant. Ita tamen quoq alio genere cladis eade
illa pecunia omnibus e contactis ea uiolatione templi furore
adiecit: atq: inter se ducem in ducem militem in militem ra¬
bie hostili uertit. Summe reipleminius pre erat militum ps
subeo ꝗ̃ ipẽ a regio aduȩxerat pars subtribunis erat. Rapto
ulo argenteo ex opidani domo pleminii miles fugiens sequẽ¬
clamorq pugna postremo orta inter plenui milites tribuno¬
rum quod ut suisquisq opportunus aduenerat mltitudie
simul ac timultu crescente: uicti plemiii milites. cum ad pleminiũ
eruorem et uulnera obstentantes non sine uociferatione atq in¬

Expanded text:
pinae etiam intacti omni aetate thesauri, praeterquam quod a Pyrrho, qui pinae etiam intacti omni aetate thesauri, praeterquam quod a Pyrrho, qui cum magno piaculo sacrilegii sui manubias rettulit, spoliati dicebantur. ergo sicut ante regiae naues laceratae naufragiis nihil in terram integri praeter sacram pecuniam deae quam asportabant extulerant, tum quoque alio genere cladis eadem illa pecunia omnibus contactis ea uiolatione templi furorem obiecit atque inter se ducem in ducem, militem in militem rabie hostili uertit. summae rei Pleminius praeerat; militum pars sub eo quam ipse ab Regio adduxerat, pars sub tribunis erat. rapto poculo argenteo ex oppidani domo Plemini miles fugiens sequennde et clamor, pugna postremo orta inter Plemini milites tribunorumque, ut suis quisque opportunus aduenerat multitudine simul ac tumultu crescente. uicti Plemini milites cum ad Pleminium cruorem ac uolnera ostentantes non sine uociferatione atque in
Abbreviated transcription (Latin):
censuisset eam fortunam habituros. Illud satis scire. et si male
ꝗ̃ sub amicis carthaginensibus fuerunt. Ip̃e pleminio legato pre¬
sidioq quod arcem ceperat ad tuendam urbem relicto cum
quibus uenerat copus messanam traiecit.Ita superbe et crude¬
ater habiti locrenses primo a carthaginensibus et post defec¬
tionem a romanis fuerant:ut modicas in iurias non equomo
animo pati sed prope iubenti possent. Uerum enimuõ tantũ
pleminius hamilcarem presidii prefectum tantum presidiarii
nilites romani poenos scclere atq: auaritia superauerunt: ut i
animis seduitus uideretur certari. Nihil omnium quae in opi ĩ¬
uisas opespotentiores faciunt pretermissum in opidanos est ab
duce aut a militibus in corpora iporum in liberos in coniugesi¬
andae contumelie edite cum iam auaritia in sacrorum quic
spoliatione abstinuit.Nec alia modo templa uiolata sed proser¬

Expanded text:
censuisset, eam fortunam habituros. illud satis scire, etsi male dcensuisset, eam fortunam habituros. illud satis scire, etsi male dquam sub amicis Carthaginiensibus fuerint. ipse Pleminio legato praesidioque quod arcem ceperat ad tuendam urbem relicto, cum quibus uenerat copiis Messanam traiecit. ita superbe et crudeliter habiti Locrenses ab Carthaginiensibus post defectionem ab Romanis fuerant ut modicas iniurias non aequo modo animo pati sed prope libenti possent; uerum enimuero tantum Pleminius Hamilcarem praesidii praefectum, tantum praesidiarii milites Romani Poenos scelere atque auaritia superauerunt ut non armis sed uitiis uideretur certari. nihil omnium quae inopi inuisas opes potentioris faciunt praetermissum in oppidanos est ab duce aut a militibus; in corpora ipsorum, in liberos, in coniuges infandae contumeliae editae. iam auaritia ne sacrorum quidem spoliatione abstinuit; nec alia modo templa uiolata sed Proser
Abbreviated transcription (Latin):
ingressi. Postero die cepta ex arce a poenis pugna. Et han¬
nibal iam scalis alusq: omnibus ad oppugnationem paratis sub¬
ibat muros cum repente in eum nihil minus ꝗͣ tale quicꝗͣti¬
mentem patefacta porta erumpunt romani ad.cc. improui¬
dos cum inuasissent occidunt caeteros. Hannibal ut cons
ad ẽẽ sensit in castra recepit.nuntioq: misso ad eos qui in arce
erant ut sibi met ip̃i consulerent nocte motis castris abiit
Et qui in arce erant igni iniecto tectis que tenebant ut isti¬
multus hostem moraretur agmen suorum fuge similiu
uante nocte adsecuti sunt. Scipio et ut arcem relictam ab hostibus
et uacua uidit castra uocatos ad contionem locrenses grauiter
obdefectionem incusauit. de auctoribus supplitium sumpsit bo
uersus Romanos concessit publice nec dare nec eripere se quanq̃
locrensibus dixit.Romam mitterent legatos:ꝗ̃ senatus equum

Expanded text:
ingressi sunt. postero die coepta ex arce a Poenis pugna, et Haningressi sunt. postero die coepta ex arce a Poenis pugna, et Hannibal iam scalis aliisque omnibus ad oppugnationem paratis subibat muros cum repente in eum nihil minus quam tale quicquam timentem patefacta porta erumpunt Romani. ad ducentos, improuidos cum inuasissent, occidunt: ceteros Hannibal, ut consulem adesse sensit, in castra recipit, nuntioque misso ad eos qui in arce erant ut sibimet ipsi consulerent nocte motis castris abiit. et qui in arce erant igni iniecto tectis quae tenebant ut is tumultus hostem moraretur, agmen suorum fugae simili u ante noctem adsecuti sunt. Scipio ut et arcem relictam ab hostibus et uacua uidit castra, uocatos ad contionem Locrenses grauiter ob defectionem incusauit; de auctoribus supplicium sumpsit bonuersus Romanos concessit. publice nec dare nec eripere se quicquam Locrensibus dixit; Romam mitterent legatos; quam senatus aequum
Abbreviated transcription (Latin):
cul is ab urbe locris ab est:nuntio premisso ut sublucem prima
summa ui prelium cum romanis ac locrensibus consererent.
dum ip̃e auersis omnibus in eum tumultum abtergo urbem
in cautam aggrederetur sublucem cȩptam inuenit pugnã
Ip̃e nec in arcem se includere: turba locum artum impeditu¬
rus uoluit.neq: scalas quibus scander & muros attulerat.Sar¬
cinis in aceruum comectis cum haud procul muris ad terrorẽ
hostium aciem ostendisset cum equitibus numidis circume¬
quitat urbem. Dum scale queq alia ad oppugnandum opus erãt
parantur aduisendum qua maxima parte aggrederetur:pro¬
gressus adnuntium scorpione ictus qui prodimus eum for
Uteterat territus inde tam periculoso casu receptui canere
cum iussisset castra procul abictu teli communit.Classis ro¬
mana a messana locros aliquot horis diei in superante acces¬
sit. Expositi omnes e nauibus et ante occasum solis urbem

Expanded text:
cul is ab urbe Locris abest—nuntio praemisso ut sui luce prima cul is ab urbe Locris abest—nuntio praemisso ut sui luce prima summa ui proelium cum Romanis ac Locrensibus consererent dum ipse auersis omnibus in eum tumultum ab tergo urbem incautam adgrederetur, ubi luce coeptam inuenit pugnam, ipse nec in arcem se includere, turba locum artum impediturus, uoluit, neque scalas quibus scanderet muros attulerat. sarcinis in aceruum coniectis cum haud procul muris ad terrorem hostium aciem ostendisset, cum equitibus Numidis circumequitabat urbem, dum scalae quaeque alia ad oppugnandum opus erant parantur, ad uisendum qua maxime parte adgrederetur: progressus ad murum scorpione icto qui proximus eum forte steterat, territus inde tam periculoso casu receptui canere cum iussisset, castra procul ab ictu teli communit. classis Romana a Messana Locros aliquot horis multo die superante accessit; expositi omnes e nauibus et ante occasum solis urbem
Abbreviated transcription (Latin):
no tumultu fecisset. Itaq uelut plena hostiumꝰ arce territi
poeni omisso certamine in alterã arcem due sunt haud m¬
tum inter se distantes confugiunt. Oppidani urbem habe¬
bebant uictoribus premium in medio positam ex arcibus duabus
prelus quotidie leuibus certabatur. Quintus plemimius romano
hamilcar punico pracsidio pre erat arcessentes ex propinquis
locis subsidia augebant copias ip̃e postremo ueniebat hannibal
nec sustinuissent Romani nisi locrensium multitudo exacerba¬
ta superbia atq auaritia poenorum ad romanos inclinasset
Scipioni ut nuntiatum ẽ in iaiore discrimine locris rem uer¬
ti ip̃m hannibalem aduentare ne presidium ibi periclitares
haud facile inde receptu et ip̃e a messana scipione fre presi¬
dio ibi relicto cum primum aestu fretum inclinatum est
naues mari secundo misit.H annibal bucroto amni haud pre¬

Expanded text:
no tumultu fecisset. itaque uelut plena iam hostium arce territi no tumultu fecisset. itaque uelut plena iam hostium arce territi Poeni omisso certamine in alteram arcem—duae sunt haud multum inter se distantes—confugiunt. oppidani urbem habebant, uictoribus praemium in medio positam; ex arcibus duabus proeliis cottidie leuibus certabatur. Q. Pleminius Romano, Hamilcar Punico praesidio praeerat. arcessentes ex propinquis locis subsidia copias augebant: ipse postremo ueniebat Hannibal, nec sustinuissent Romani nisi Locrensium multitudo, exacerbata superbia atque auaritia Poenorum, ad Romanos inclinasset. Scipioni ut nuntiatum est in maiore discrimine Locris rem uerti ipsumque Hannibalem aduentare, ne praesidio etiam periclitaretur haud facili inde receptu, et ipse a Messana L. Scipione fratre in praesidio ibi relicto cum primum aestu fretum inclinatum est †naues mari secundo misit. et Hannibal a Buloto amni—haud pro
Abbreviated transcription (Latin):
suli fecissent tri .mi. cum. his .M. seruius et PMatienus missi
iussiq ab regio tria milia militum locros ducere. et quinto p¬
minio prope scriptum ut rei agende adeẽt. Profecti ab regio
scalas ad editam altitudinem arcis fabricatas portantes. media
ferme nocte ex eo loco unde conuenerat signum dedere prodi¬
toribus arcis. Qui parati intentiq et ip̃i scalas ad id ipm facta
cum demisissent pluribusq simul locis scandentes accepissent
priusꝗ̃ clamor oriretur inuigiles poenorum:ut in nullo talui
metu sopitos impetus est factus.quorum gemitus primo m¬
rientium ex auditus de iñ subita consternatio ex somno etx
cum tumultus causa ignoraretur. Postremo certiores alus ȩx
in arce ẽẽ et cesi auigilibus oppressiq forent romani nequaꝗͣ
numero pares ni clamor ab his qui extra urbem erant subla¬
tus incertum unde accidisset omnia uana augente noctur¬

Expanded text:
suli fecissent, tribuni militum cum iis M. Sergius et P. Matienus missi suli fecissent, tribuni militum cum iis M. Sergius et P. Matienus missi iussique ab Regio tria milia militum Locros ducere; et Q. Pleminio propraetori scriptum ut rei agendae adesset. profecti ab Regio, scalas ad editam altitudinem arcis fabricatas portantes, media ferme nocte ex eo loco unde conuenerat signum dedere proditoribus arcis; qui parati intentique et ipsi scalas ad id ipsum factas cum demisissent pluribusque simul locis scandentes accepissent, priusquam clamor oreretur in uigiles Poenorum, ut in nullo tali metu sopitos, impetus est factus. quorum gemitus primo morientium exauditus, deinde subita consternatio ex somno et tumultus cum causa ignoraretur, postremo certior res aliis ein arce esse et caedi uigiles; oppressique forent Romani nequaquam numero pares, ni clamor ab iis qui extra arcem erant sublatus incertum unde accidisset omnia uana augente noctur
Abbreviated transcription (Latin):
bhis regressi quidam urbe locrenses circumuenti regiumq
abstracti fuerant. In eo captiuorum numero fabri quidam o¬
fuere assueti apud poenos mercede opus in arce locrorum fa¬
cere. Hi cogniti ab locrensium principibus qui exulabant¬
regu pulsi ab aduersa factione que hannibali locrosprodi¬
derat. Regium se contulerant.Cum caetera per cunctatibus
ut mos est qui du absunt: quac domi agerentur exposuissẽt
spem fecerunt si redempti ac remissi forent arcem se his tradi¬
uros ibi se habitare fidemq sibi rerum omnium inter cartha¬
ginenses ẽẽ. itaq ut qui simul desiderio patriae angerentur
simul cupiditatẽ inimicos ulciscendi arderent redemptis ex¬
timpli his remissisq cum ordinem agende rei composuissent
signaq procul edita obseruarent: ipsi ad Scipionem Syraci¬
sas profecti apud quem pars exulum erat referentes ibi promis¬
sa captiuorum cum spem ab effectu. haud ab horrentem con¬

Expanded text:
ab iis egressi quidam urbe Locrenses circumuenti Regiumque ab iis egressi quidam urbe Locrenses circumuenti Regiumque abstracti fuerant. in eo captiuorum numero fabri quidam fuere, adsueti forte apud Poenos mercede opus in arce Locrorum facere. hi cogniti ab Locrensium principibus qui pulsi ab aduersa factione, quae Hannibali Locros tradiderat, Regium se contulerant, cum cetera percontantibus, ut mos est qui diu absunt, quae domi agerentur exposuissent, spem fecerunt si redempti ac remissi forent arcem se iis tradituros; ibi se habitare fidemque sibi rerum omnium inter Carthaginienses esse. itaque, ut qui simul desiderio patriae angerentur simul cupiditate inimicos ulciscendi arderent, redemptis extemplo iis remissisque cum ordinem agendae rei composuissent signaque quae procul edita obseruarent, ipsi ad Scipionem Syracusas profecti, apud quem pars exsulum erat, referentes ibi promissa captiuorum cum spem ab effectu haud abhorrentem con
Abbreviated transcription (Latin):
Exercitum uelonum exetruria in galliam traducit ĩctusq
Lucretio si se mago ex liguribus propius urbem moueat obuia
ire parat.Si poenus sub angulo alpium equitus se contineat
et ip̃e in eadem regione circa ariminum italie presidio fu¬
turus. Post reditum ex africa. C.Lelu Scipione stimulato
massinisse adhortationibus et militibus predam ex hostiũ
terra cernentibus tota classe efferri accensis ad traiciendũ
ꝗͣ primum. interuenit.minor cogitatio locros urbem. reci¬
piendi que sub defectionem italie desciuerat et ip̃a ad pen
Spes autem affectande eius rei ex minima re adfulsit. La¬
trocinis magis ꝗͣ iusto bello in brutuis gerebantur res princi¬
pio a numidis facto et brutiis non societate magis pauca
ꝗ̃ suapte ingenio congruentibus in cum morem sostre¬
mo Romani quoq iam contagione quadam raptu gaudentes
quantum per duces licebat excursiones in hostium agros facẽ

Expanded text:
exercitum uolonum ex Etruria in Galliam traducit, iunctusque exercitum uolonum ex Etruria in Galliam traducit, iunctusque Lucretio, si se Mago ex Liguribus propius urbem moueat, obuiam ire parat, si Poenus sub angulo Alpium quietus se contineat, et ipse in eadem statione circa Ariminum Italiae praesidio futurus. post reditum ex Africa C. Laeli et Scipione stimulato Masinissae adhortationibus et militibus praedam ex hostium terra cernentibus tota classe efferri accensis ad traiciendum quam primum, interuenit maiori minor cogitatio Locros urbem recipiendi, quae sub defectionem Italiae desciuerat et ipsa ad Poenos. spes autem adfectandae eius rei ex minima re adfulsit. latrociniis magis quam iusto bello in Bruttiis gerebantur res, principio ab Numidis facto et Bruttiis non societate magis Punica quam suopte ingenio congruentibus in eum morem; postremo Romani quoque milites iam contagione quadam rapto gaudentes, quantum per duces licebat, excursiones in hostium agros facere.
Abbreviated transcription (Latin):
unum in gallia alterum in etruria eẽ. Satisscire. P. Lucretiu
se cum. Lliuio iuncturum multa milia ẽẽ armanda: ut duo¬
bus ducibus exercitibusq romanis resistatur. Galli summam
ad id suam uoluntatem ẽẽ dicere sed cum una castra infines al¬
tera infinitima terra etruria prope in conspectu habeant si
palam fiant auxilus adiutum abse poenum extemplo infes¬
tos utrimq exercitus in agrum suum incursuros ea a gallis
desideraret quibus occulte adiuuari posset.Liguribusq quo
procul agro urbibusq: eorum castra romana sint libera consilia
ẽẽ. Illos armare iuuentutem et capescere pro parte bellum equũ
ẽẽ. Ligures a haud abnuere tempus modo duorum mensium pet¬
re ad delectus habendos.Interim mago milites gallos dimissos
clam per agros eorum mercede conducere commeatus quoq: õis
generis ocdulte ad eum a gallis populis mittebantur.N. liuius

Expanded text:
unum in Gallia, alterum in Etruria esse; satis scire Sp. Lucretium unum in Gallia, alterum in Etruria esse; satis scire Sp. Lucretium se cum M. Liuio iuncturum; multa milia armanda esse ut duobus ducibus duobus exercitibus Romanis resistatur. Galli summam ad id suam uoluntatem esse dicere; sed cum una castra Romana intra fines, altera in finitima terra Etruria prope in conspectu habeant, si palam fiat auxiliis adiutum ab sese Poenum, extemplo infestos utrimque exercitus in agrum suum incursuros. ea ab Gallis desideraret quibus occulte adiuuari posset: Liguribus, quod procul agro urbibusque eorum castra Romana sint, libera consilia esse; illos armare iuuentutem et capessere pro parte bellum aequum esse. Ligures haud abnuere: tempus modo duorum mensum petere ad dilectus habendos. interim Mago milites Gallos dimissis clam per agros eorum mercede conducere; commeatus quoque omnis generis occulte ad eum a Gallicis populis mittebantur. M. Liuius
Abbreviated transcription (Latin):
necessaret. Se quanꝗͣ regnopulsus eẽt cum haud contempne¬
dis copus ad futurum peditum equitumq nec ip̃o lelio moran¬
dũ in affrica ẽẽ. Classem credere profectam carthagine
cum qua absente scipione non satis tutum eẽt contrali certa¬
men. Ab hoc sermone dimisso massinissa lelius postero die na¬
ues preda onustas ab hyppone soluit reuectusq in siciliam mai
sinisse uerba scipioni exposuit. Cisdem ferme diebus naues
quae a carthagine ad magonem misse erant inter albinos gaunos
ligures genuamq accesserunt. in his locis tum forte mago ten¬
dat classem qui legatorum auditis uerbis iubentium exercitus
gentis in gens multitudo ibi erat concilium habuit: et missum sẽ
Ad omnes iudicandos in libertatem ait. Ut ip̃i cernant mitti
sibi ab domo presidia. Sed quantis uiribus quanto exercitu id
bellum geratur in eorum potestate ẽẽ. Duos exercitus romano

Expanded text:
ne cessaret; se, quamquam regno pulsus esset, cum haud contemnene cessaret; se, quamquam regno pulsus esset, cum haud contemnendis copiis adfuturum peditum equitumque. nec ipsi Laelio morandum in Africa esse; classem credere profectam a Carthagine cum qua absente Scipione non satis tutum esset contrahi certamen. ab hoc sermone dimisso Masinissa Laelius postero die naues praeda onustas ab Hippone soluit, reuectusque in Siciliam mandata Masinissae Scipioni exposuit. iisdem ferme diebus naues quae ab Carthagine ad Magonem missae erant inter Albingaunos Ligures Genuamque accesserunt. in iis locis tum forte Mago tenebat classem; qui legatorum auditis uerbis iubentium exercitus gentis ingens ibi multitudo erat—concilium habuit; et missum se ad eos uindicandos in libertatem ait et, ut ipsi cernant, mitti sibi ab domo praesidia; sed quantis uiribus quanto exercitu id bellum geratur, in eorum potestate esse. duos exercitus Romanos,