comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eius in qua & exqua nutus . ẽ. unc¬
tus interpretatur : Itaq cum
eotẽpore quocesari ꝑp&uatri¬
bunicia potestas decreta. ẽ:
romae fons olei ꝑ totum diem
fluxit. subprincipatu caesa¬
ris romanoq: imperio ꝑtotũ
diem hocẽ peromne romani
unctos.: De meritoria ta uerna
hocẽ deospita largaq: eccła
a fluent eratiq: in caes sabilit̃
ꝓcessuros restituendosq
percaesarem om̃s seruos qui
tam̃ cognoscereN dom̃ suũ
caeterosq quisino domino
inuenirentur mortisuppli¬
ciaq: dedendos. remitten¬
da quae subcaesare debita
peccatorũ in ea urbae inqua
spontaneum fluxiss& oleũ
ȩuidentissima hic qui pro¬
ph&arum uoces non audiȩ¬
bant signa in caelo & in t̾roc
ꝓdigia prodiderunt. Terti¬
o aut̃ cum urbem trihum¬
phans quintum consulin.¬
gressus ẽ eo scilic& diȩ quẽ
supra nomin auimus cũ &ia¬
num pꝰ ducentos annos primũ
ipseclausit: & clarissimũ il¬
lud augusti nom̃ as sumsit:

Expanded text:
eius, in qua et ex qua natus est, unceius, in qua et ex qua natus est, unctus interpretatur. itaque cam eo tempore, quo Caesari perpetua tribunicia potestas decreta est, Romae fons olei per totum diem fluxit: sub principatu Caesaris Romanoque imperio per totam diem, hoc est per omne Romani unctos, de meritoria taberna, hoc est de hospita largaque Ecclesia, affiuenter atque incessabiliter processuros restituendosque per Caesarem omnes seruos, qui tamen cognoscerent dominum suum, ceterosque, qui sine domino inuenirentur, morti supplicioque dedendos, remittendaque sub Caesare debita peccatorum in ea urbe, in qua spontaneum. fluxisset oleum, euidentissima his, qui Prophetarum uoces non audiebant, signa in caelo et in terra prodigia prodiderunt. Tertio autem, cum Vrbem triumpbans quintum consul ngressus est, eo scilicet die, quem supra nominauimus, cum et Ianum post ducentos annos primum ipse clausit et clarissimum illud Augusti nomen adsumpsit,
Abbreviated transcription (Latin):
auunculosuo int̾fecto ex
apollonia rediens: Vrbẽ in¬
greder& hora circiter
tertia repente liquido ac
puro sereno circulus ad spe¬
ciem caelests arcusorbem
solis ambiit quasi eũ unũ ac
potissimum in hocmundo so¬
lũ atq clarissimũ in orbemons¬
trar&: Cuius tempore uen¬
turus e& qui ipsũ solẽ solus
mundũ que cotũ & feciss&
& reger& deindecum secun¬
do insicilia receptis a ponpe¬
io & lepido legionibus trigi
tamilia seruorum dominis
restituet: & quadringen¬
ta & quat tuor legiones
solus imperio suo ad tutam̃
orbis terrarum distribuis¬
s& : ouansq: urbẽ ingressus
omnia superiora populi ro¬
mani debita donanda litte¬
rarum &iam monumentis
abolitis censuiss& in diȩb
ipsis fonsolei largissimus
sicut superius expricessi de
ta uerna meritaria ꝑ totũ
diem flux̃: Quosigno qui¬
de uidentius quã in diȩb.
oaesaris toto orbȩ regnantis
futura xp̃i natiuitas declara¬
ta est: Npsenim lingua gentis

Expanded text:
auunculo suo interfeoto, ex auunculo suo interfeoto, ex Apollonia rediens Vrbem ingrederetur, hora circiter tertia repente liquido ac puro sereno circulus ad speciem caelestis arcus orbem solis ambiit, quasi eum unum ac potissimum in hoc mundo solumque clarissimum in orbe monstraret, cuius tempore uenturus esset, qui ipsum solem solus mundumque totum et fecisset at regeret. Deinde cum secundo, in Sicilia receptis a Pompeio et Lepido legionibus, xxx milia seruorum dominis restituisset et quadraginta et quattuor legiones solus imperio suo ad tutamen orbis terrarum distribuisset ouansque Vrbem ingressus omnia superiora populi Romani debita donanda, litterarum etiam monumentis abolitis, censuisset: in diebus ipsis fons olei largissimus, sicut superius expressi, de taberna meritoria per totum diem fluxit quo signo quid euidentius quam in diebus Caesaris toto Orbe regnantis futura Christi natiuitas declarata est? Christus enim lingua gentis
Abbreviated transcription (Latin):
oriente rediens. octauum
idus ianuarias urbem tri¬
plici triumpho ingressus
actunc primum ipse iani
portas sopitis finitisq: õ¬
nibus bellis ciuibus clausit.
Hoc diȩ primũ augustus
consalutatus ẽ. quod nom̃
cunctis antea in uiolatũ.
& usque adnuno caeteris
in ausũ dominis tantum
orbis licite usurpatum
apicẽ declarat imperu
atq exeodem diȩ sum ma
rerum ac potestatum pe¬
nes unum ẽe. caepit & man¬
sit quod greci monarchiã
uocant: Porro autem
hunc eẽ eundem diem
arias quonos aepiphania
hoc ẽ apparitionẽ siue
manifestationem domini¬
ci sacrimenti obseruam.
nemo credentium siue&iã
fidei contradicentium nes¬
cit: De quo nrae istius fi¬
delissime obseruationis.
sacramento uberius nunc
dicere necratio nec locus
flagitat: ut & querentib:
reseruasse & nec glegenti¬
b non ingressis seuidea¬
mur: Hoc aut̃ fideliter
comme morasse ideo par
gratia p̃paratũ casaris impe¬
rium comꝓb&ur. Nam
cum primũ gaio caesare

Expanded text:
Oriente rediens, octavo Oriente rediens, octavo idus Januarias urbem triplici triumpho ingressus est: ac tum primum ipse Jani portas, sopitis 441 finitisque omnibus bellis civilibus, clausit. Hoc die primum Augconsalutatus est; quod nomen, cunctis antea inuiolatum et usque ad nunc ceteris inausum dominis, tantum Orbis licite usurpatum apicem declarat imperii, atque ex eodem die summa rerum ac potestatum penes unum esse coepit et mansit, quod Graeci monarchiam uocant. Porro autem hunc esse eundem diem, arias, quo nos Epiphania, hoc est apparitionem siue manifestationem Dominici sacramenti, obseruamus, nemo credentium siue etiam fidei contradicentium nescit. de quo nostrae istius fidelissimae obseruationis sacramento uberius nunc dicere nec ratio nec locus flagitat; ut et quaerentibus reseruasse et neglegentibus non ingessisse uideamur. hoc autem fideliter commemorasse ideo par gratia praeparatum Caesaris imperium conprobetur. Nam cum primum, C. Caesare
Abbreviated transcription (Latin):
insinistro tacta brachio ex¬
animis intenta ẽ: Fustrace¬
sare etiam syllos admonen¬
te quiuenena serpentum
euulneribus hominum haus¬
tu reuocare atq: exurgere
solent: Caesar alexandria
urbȩ omnium longȩ opulen¬
tissima & maxima uictor
potit᷑ ẽ : Nam & roma in
tantum opibus eius auctaẽ
ut propter habundandam
pecuniarũ duplicia quã
usq: adidfuerant possessio
num aliarumq rerum
uenalium pra&ia statuȩ¬
rentur: Occisi sunt iussu
caesaris maior antonii fili¬
us et puplius canidius in¬
festissimus quidem semꝑ
caesari: Sed & antonio infi¬
dus & cassius palimensis
saris uictima & quintus o¬
uinnius obeam maxime
notam quod obscenissime
lani ficio textrinoq regine
senator populi romani
praeeẽ. non erubuerat :
dehino caesar pedestrib
copiis insiriam uenit de¬
inde inasiam adhiberna
concessit Ac post pergratiã
brundisium peruectus ẽ.
ratore caesare augusto
quinqui es & lucio apuleio
consulib: caesar uictor ab

Expanded text:
in sinistro tacta bracehio exin sinistro tacta bracehio exanimis inuenta est, frustra Caesare etiam Psyllos admouente. qui uenena serpentum e uulneribus hominum haustu reuocare atque exsugere solent. Caesar Alexandria, urbe omnium longe opulentissima et maxima, uictor potitus est. nam et Roma in tantum opibus eius aucta est, ut propter abundantiam pecuniarum duplicia quam usque ad id fuerant possnum aliarumque rerum venalium pretia statuerentur. Occisi sunt jussu Caesaris major Antonii filius et P. Canidius, infestissimus quidem semper Caesari, sed Antonio infidus, et Cassius Parmensis,saris victima, et Quintinus Ovinius, ob eam maxime notam, quod obscenissimlanificio, textrinoque reginae senator populi Romani praeesse non erubuerat. Dehinc Caesar pedestribus copiis in Syriam venit, deinde in Asiam ad hiberna concessit, ac post per Graeciam Brundusium pervectus est. ratore Caesare Augustoquinquies, et L. Apuleio consulibus, Caesar Victor ab
Abbreviated transcription (Latin):
anis praesidiis ultro suscep¬
tusẽ: IN TEREA COR¬
nelius gallus praemis sus
acaesare quat tuor le¬
giones quas antonius a¬
pud cirenas praesidii loco
constituerat suscepit infi¬
dem: Atque iNdepa¬
rathonium primam e¬
giptiae libiȩ partem
ciuitatem uicto cepitaN¬
tonio ipsumque continu¬
o apud pharum uicit
Antonius equestre ad¬
uersus caesarem bellum
inut: in eo quoque mise¬
rabiliter uictus effugit
Κalenidis sextilibus
prima luce aNtonius
cumadinstruen damlas¬
sem inportum descendo¬
ret subito uniuerse na¬
ues ad caesaremtransi¬
erunt: Cumque uni¬
co praesidio spoliatus
es set: trepidus secum
paucis recepit in regiã
Deinde inminente cae¬
sare turbata que ciuita¬
te: idem antonius sese
ferro trans uerberauit
acsemi animis ad cleopa¬
tram in monumentum
in quod seilla moricerta
condiderat perlatus est
Cleo patra post quamse ad tri¬
umphum seruari in tellexit.
Voluntariã mortem p&ens
serpentis ut putatur morsu

Expanded text:
anis praesidiis ultro suscepanis praesidiis ultro susceptus est. interea Cornelius Gallus praemissus a Caesare quattuor legiones, quas Antonius apud Cyrenas praesidii loco constituerat, suscepit in fidem atque inde Parethonium, primam Aegypti a Libyae parte ciuitatem, uicto cepit Antonio -ipsumque continuo apud Pharum uicit. nonna equestre aduersus Caesarem bellum iniit; in eo quoque miserabiliter uictus aufugit. kalendis Sextilibus prima luce Antonius cum ad instruendam classem in portum descenderet, subito uniuersae naues ad Caesarem transierunt; cumque unico praesidio spoliatus esset, trepidus se cum paucis recepit in regiam. deinde inminente Caesare turbataque ciuitate idem Antonius sese ferro transuerberauit ac semianimis ad Cleopatram in monumentum, in quod se illa mori certa condiderat, perlatus est. Cleopatra postquam se ad triumphum seruari intellexit, uoluntariam mortem petens, serpentis, ut putatur, morsu
Abbreviated transcription (Latin):
quinta usque in horam septimã
incerta uincendi spe: grauis¬
simae utrique caedes actae :
Reliquum diei cum subsequente
inuictoriam caesaris declina¬
uit : Prior regina leo pa¬
tra cum sexaginta uel ocis¬
simis nauibus fugit. An¬
tonius quoque detracto insig¬
ni praetoriae nauis fugi¬
entem secutus uxorem est:
Inlucescente iamdie uiccoriã
caesar consummauit. ex uic¬
tis duodecim milia cecidis se
referuntur sexmilia uul¬
nerata sunt equibus mille
inter curandum defecerunt :
Antonius & leo patra com¬
munes liberos cumparte¬
regiae gazie ad rubrũ
mare praemittendoscen¬
suerunt : Ipsi praesidiis cir¬
ca duo egipti cornua pelusiũ
pare toniumque dispositis.
classem & copias instauran¬
do bello parauerunt: Cae¬
sarsexto imperator ap¬
pellatus & quartum ipse
cummarco licimo crasso con¬
sul brumsidium uenit : ibior¬
bis terrarum praesidia di¬
uisis legionibus composuit:
Inde insiriam profectus mox
pelusium ad iit : Ubi anconi¬

Expanded text:
quinta usque in horam septimam, quinta usque in horam septimam, incerta vincendi spe, gravissimae utrimque caedes actae: reliquum diei cum subsequente nocte in victoriam Caesaris declinavit. Prior regina tra, cum sexaginta velocissimis navibus fugit. Antonius quoque, detracto insigni praetoriae navis, fugientem secutus uxorem est. Illucescente jam die, victoriam Caesar consummavit. Ex victis duodecim millia cecidisse referuntur, sex millia vulnerata sunt, e quibus mille inter curandum defecerunt. Antonius et Cleopatra communes liberos cumregiae gazae ad Rubrum mare praemittendos consuerunt; ipsi praesidiis circa duo Aegypti cornua, Pelusium Parethoniumque, dispositis classem et copias instaurando bello parauerunt. Caesar sexto imperator appellatus et quartum ipse cum M. Licinio Crasso consul Brundisium uenit; ibi orbis terrarum praesidia diuisis legionibus conposuit; inde in Syriam profectus, mox Pelusium adiit, ubi ab Antoni
Abbreviated transcription (Latin):
asiaque ad subsidium aNto¬
nio uenientes. cepit : Pera¬
gra toque polo ponneNsium
sinum otoNam urbem uac¬
li dissimo anto Niano prȩ¬
sidi cm muNitam expugna¬
uit : Inde corciram cepit. Fu¬
gientes Nauali proelio per¬
secutus profligauit : multisque
rebus gruentissi me gestis ad
caesaremuenit : Antoni¬
usde fectu & fame militum su¬
orum permotus: bellum ma¬
turare instituit. Ac repente
instructis copiis ad caes aris cas¬
tra processit &uictusẽ : Ter¬
tio postpugnamdie antonius
castra ad actium transtulit :
nauali prodio decernere pa¬
ratus : Ducente triginta ros¬
trate fuere caesarin aues :
&triginta sine rostris trire¬
mes uel ocitate liburnicis pares
& octo legiones lassisuperpo¬
sitȩ absque cohortis quiN¬
que proetoriis classisanto¬
nii centum septuaginta naui¬
um fuit. quantum numero
cedens tantum magnitudine
precellens: nam decempe¬
dum altitudine a mari aberant :
famosum & magnum hocbellũ
apud actium fuit. Abhora

Expanded text:
Asiaque ad subsidium AntoAsiaque ad subsidium Antonio uenientes cepit peragratoque Peloponnensium sinu Mothonam urbem ualidissimo Antoniano praesidio munitam expugnauit. inde Corcyram cepit; fugientes nauali proelio persecutus profligauit murebus cruentissime gestis, Caesarem venit. Antonius defectu et fame militum suorum permotus bellum maturare instituit, ac repente instructis copiis, ad Caesaris castra processit, et victus est. Tertio post pugnam die, Antonius castra ad Actium transtulit, navali praelio decernere paratus. Ducentae et triginta rostratae fuere Caesaris naves, et triginta sine rostris, triremes velocitate Liburnicis pares, et octo legiones classi superpositae, absque cohortibus quinque praetoriis. Classis Antonii centum septuaginta navium fuit, quantum numero cedens, tantum magnitudine praecellens. Nam decem pedum altitudine a mari aberant. Famosum et magnum hoc bellum apud Actium fuit. Ab hora
Abbreviated transcription (Latin):
cerres crinaualique bello
uiccus & captus Ac post pali¬
lulum interfectus ẽ:
Caesar illiricum pannoni¬
am partemque italiae
bellis sub egit &domuit
Antonius artabane nar¬
meniae regem proditio¬
ne & dolo cepit: quemar¬
gentea catena uinc tum
ad confessionem thesauro¬
rum regiorum coegit:
Expugnatoque oppido inquo
conditos eẽ prodiderat mag¬
namuim auri argentique
abstulit : qua el atus pecuna
denuntiari bellum cicesari
atque octauiae sororicue¬
saris uxori suae repudium
indiciiussit &deopatram
sibi exalex andria occurrere
imperauit: Ipse actium
ubidasieni conscituerat pro¬
fectuscum prope tertiam
partem remigum fame
assumpta offendis set : Nihil
motus remi inquid modo salui
sint nam remiges Nonde e¬
runt quo ad greciam homi¬
nes habuerit : Caesar ducen¬
tis triginta rostratis nauibus
abrudisio in epirum profec¬
tusẽ: A grippa uero prae¬
missus a caesare: multasone¬
rarias naues frumento at¬
que armis a begrpto srria

Expanded text:
terrestri naualique bello terrestri naualique bello uictus et captus ac post paululum interfectus est. Caesar Illyricum Pannoniam partemque Italiae bellis subegit ac domuit; Antonius Artabanen Armeniae- regem proditione et dolo cepit: quem argentea catena uiactum ad confessionem thesaurorum regiorum. coegit, expugnatoque oppido, in quo conditos esse prodiderat, magnam uim auri argentique abstulit. qua elatus pecunia denuntiari bellum Caesari atque Octauiae, sorori Caesaris , uxori suae, repudium indici iussit et Cleopatram sibi ex Alexandria occurrere imperauit. ipse Actium ubi classem constituerat profectus, cum prope tertiam partem remigum fame absumptam offendisset, nihil motus remi, inquit, modo salui sint; nam remiges non deerunt, quoad Graecia homines habuerit. Caesar ducentis triginta rostratis nauibus a Brundisio. in Epirum profectus est. Agrippa nero praemissus a Caesare, multas onerarias naues frumento atque armis graues ab Aegypto Syria
Abbreviated transcription (Latin):
excitauerunt : Sedcaesar
animo ingens uigintimilia mi¬
litum ex auctora uit : Irigin¬
ta milia seruorum dominis res¬
tituit : sex milia quorum do¬
mini non ex tabant incrucem egit :
Ouans urbem ingressus ut in per¬
petuum cribuniciae potestatis
c& a senatudecretumẽ :
His diebus transtiberim et¬
aberna meritoria fonsolei
terra exundauit acpertotum
diem largissimoriuo fluxit :
Antonius uero postquam ara¬
xim transmisit: omnibus un¬
dique malis circumuentus
uixtandem antiochiam cum
paucis rediit : Nam cum mul¬
titudine equitum & sagit ta¬
rum ab omnibus proeliis quȩ
plura cemptauit uictus sem¬
per effugerit : tum praete¬
rea incertis &ignotis regio¬
nis locis impeditus: grauissi¬
ma fame ad nefando scibos
coactus est : Plurimi militũ
sese hostibus dediderunt: inde
ingreciam traniu iussic¬
que pomptium. Quiuicuis
a cesare : eercitum bellũ¬
que reparab ac cum paucis
Dompeius
fugiens atitio & furnio.
anconianis ducibus sac pel

Expanded text:
excitauerunt; sed Caesar, excitauerunt; sed Caesar, animo ingens, uiginti milia militum exauctorauit, triginta milia seruorum dominis restituit, sex milia, quorum domini non exstabant, in crucem egit. ouans Vrbem ingressus ut in perpetuum tribunioiae potestatis esset, a senatu decretum est. his diebus trans Tiberim e taberna meritoria fons olei terra exundauit ac per totum diem largissimo riuo fluxit. Antonius uero postquam Araxim transmisit, omnibus undique malis circumuentus, uix tandem Antiochiam cum paucis rediit. nam cum multitudine equitum et sagittarum ab omnibus proeliis, quae plura temptauit, uictus semper effugerit tum praeterea incertis et ignotis regionis locis impeditus grauissima fame ad nefandos cibos coactus est; plurimi militum sese hostibus dediderunt. inde in Graeciam transiit iussitque Pompeium, qui uictus a Caesare exercitum bellumque reparabat, cum paucis Pompeius fugiens a Titio et Furnio Antonianis ducibus saepe
Abbreviated transcription (Latin):
naues aut demer sit autcepit
Pompeius cumdecem & septemna¬
uibus uixelapsus euasit. Lepi¬
dus magnauiginti legionum iN
tumens : cum messanam militibus
permissam diripuis set : ipsum ca¬
sarem ad seuenientem semel at¬
que iterum spreuit acpotius celis
appetiius sit quȩ ille collecta in lae¬
uium brachium lacerna repellen¬
douitauit : Mox immisso equo
ad suosreuersus instructo exer¬
citu aduersus lepium ueniens.
plurimas legiones lepidipaucis
interfectis transire insuampar¬
tem compulit : Lepidus tandẽ
intellegens quouanitas sua cen¬
deret: deposito palud amento
as sumpta que uesta pulla sup¬
plex cae sarifactus uitam
& bonam impe trauit: perpe¬
tuo quidem amendatis exilio:
Taurus caesaris praefectus.
totam paene siciliam ferro
pertemptatam : conterritã¬
que infidem recepit : qua¬
draginta & quat tuor legi¬
ones subunius tunc imperio.
caesaris erant tu nomilites
multitudine ferociores quosdam
proaccipiendis agristumultus¬

Expanded text:
naues aut demersit aut cepit.\' naues aut demersit aut cepit.\' Pompeius cum decem et septem nauibus uix elapsus euasit. Lepidus magna uiginti legionum insolentia tumens cum Messanam militibus permissam diripuisset, ipsum Caesarem ad se uenientem semel atque iterum spreuit ac potius telis adpeti iussit. quae ille collecta in laeeuum bracchium lacerna repellendo uitauit; mox inmisso equo ad suos reuersus, instructo exercitu aduersus Lepidum ueniens, plurimas legiones Lepidi paucis interfectis transire in suam partem conpulit. Lepidus tandem intellegens, quo uanitas sua tenderet, deposito paludamento assumptaque ueste pulla, supplex Caesari factus uitam et bona impetrauit, perpetuo quidem amendatus exilio. Taurus, Caesaris praefectus, totam paene Siciliam ferro pertemptatam conterritamque in fidem recepit. quadraginta et quattuor legiones sub unius tunc imperio Caesaris erant; milites, multitudine ferociores, quosdam pro accipiendis agris tumultus
Abbreviated transcription (Latin):
nuper caesar alteram se¬
cundo naufragio perdidissec.
idemque mena postea aba¬
grippana uali proelio circum¬
uentus cums extriremibus ad
cdescremiransne sed hunccae¬
r tertiatrans fugamindul¬
ca tantum uita segne mreli¬
quid: Deinde a grippa inter
milas & libaras aduersus
democham & pompeium naua¬
le proelium gessit acuicit:
ibi qde tunc naues xxx. aut
demersit autcepit: reliquis
laceratis pompeius messanã
fugit : Caesar interea. tau¬
romenium traiecerat: quem
repentino impecu pompeius
afflixit : Vnde multis di¬
mersis Nauibussius acmag¬
na multitudine suorum mili¬
tum perdita : in italiam caesar
aufugit : Nec interuemente
mora insiciliam rediit. ibique
lepidum ex africa aduentan¬
tem obuium habuit: summas
sibi partes terrore minis ac
superbi a uindicantem: Post
dies paucos. a grippa iussucae¬
saris alitore cumacie instruo¬
ta prospectatis a trocisimina¬
uali proelio aduersus pompe¬
ium conflixit acuicit : Nam
centum sexaginta &tres

Expanded text:
nuper Caesar alteram senuper Caesar alteram secundo naufragio perdidisset. idemque Mena postea ab Agrippa nauali proelio circumuentus cum sex triremibus ad Caesarem transiit. sed hunc Caesar tertio transfugam, indulta tantum uita, segnem reliquit. deinde Agrippa inter Mylas et Liparas aduersus Democham et Pompeium nauale proelium gessit ac uicit ibique tunc naues triginta aut demersit aut cepit reliquis laceratis. Pompeius Messanam confugit. Caesar interea Tauromenium traiecerat: quem repentino impetn Pompeius adflixit: unde multis demersis nauibus suis ac magna. multitudine suorum militum perdita, in Italiam Caesar aufugit; nec interueniente mora in Siciliam rediit; ibique Lepidum ex Africa aduentantem obuium habuit, summas sibi partes terrore minis ac superbia uindicantem. post dies pauoos Agrippa iussu Caesaris a litore cum acie instructa prospectantis atrocissimo nauali proelio aduersus Pompeium conflixit et uicit. nam centum sexaginta et tres
Abbreviated transcription (Latin):
dassi ipse iussu caes aris praefuit
idemque continuo cumstatilio
tiuro aduersus mene gratũ
pompeianum ducem nauali bel¬
lum gessit: Deinde ipse cre¬
sr aduersus eosdem pompe¬
ianos cruentissimum bellum
nauale confecit: Sed continuo
uictricem classeni paene uniuer¬
sam apud scillaceumĩ niu ffino
amisioVlentidius persas
& partos insiriam in rumpen¬
tes : tribus bellis maximis fu¬
dit regemque eorum pa¬
corum interfecit: Easci¬
lic& die: qua crassus fuerat¬
a parthis occisus. antonius
uno uixcastello expugnaco
pacem cumanthio cho fent
ut ipse tantamrem consum¬
masse uideretur Uenti¬
dium siriae prae fecit:
lus sitque ut antigono bellum
inferrec. qui uid eos tum for¬
te debellauerat : Captisque
hiero solimis templum spolia¬
uerat regnumque herodide¬
derat quem continuo uic tum
indeditione mñ recepit. mena
libertus cum sex nauibus ad
pompeium rediit: A quole¬
menter receptus caesaris
classem incendit : quamuis

Expanded text:
classi ipse iussu Caesaris praefuit. classi ipse iussu Caesaris praefuit. idemque continuo cum Statilio Tauro aduersus Menecraten Pompeianum ducem nauale bellum gessit. deinde ipse Caesar aduersus eosdem Pompeianos cruentissimum bellum nauale confecit; sed continuo uictricem classem paene uniuersam apud Scylaceum naufragio amisit. Ventidius Persas et Parthos in Syriam inrumpentes tribus bellis maximis fudit regemque eorum Pacorum in acie interfecit, ea scilicet die, qua Crassus a Parthis fuerat ocoisus. Antonius, uix uno castello expugnato, pacem cum Antiocho fecit, ut ipse tantam rem consummasse uideretur. Ventidium Syriae praefeoit iussitque ut Antigono bellum inferret, qui Iudaeos tum forte debellauerat captisque Hierosolymis templum spoliauerat regnumque Herodi dederat: quem continuo uictum in deditionem recepit. Mena libertus cum sex nauibus ad Pompeium rediit, a quo clementer receptus Caesaris classem incendit, quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
naminuitatis percussoribus. c̃as¬
sius capud. brutus latus prebuit :
At rome fuluia uxor antoniso¬
cruscaesaris dominatum ut mu¬
lier agitabat : incertum inhac
mutatione consularis regiique
fastigiiutrum deficientis poter¬
tiae ultima : Anincipientis
prima numeranda : Certe
&iameos in solens perquos in soles¬
ceret agebatur: Nam& caesa¬
rem reuersum apud brutissimum
contumelis factionibus insidusque
p&ut : a quo propulsata adanto¬
nium concessit ingretiam: sextus
pompeius post quamse in proscripto¬
rumnumerum relatum comperit :
conuersus in latrocinia omnem orã
italiae caedibus rapinisque uastauit :
sicilia praerepta comieatibusque
impeditis romam fame affecit mox
cumeo pacem trium uiri ut non dicã
tiranni idẽ lepidus caesar antoni¬
usque fecerunt: Sed continuo
cum contra pactum pompeius
fugitiuos allegeret ut hostis ha¬
bitus ẽ: Mena libertus pompei
cums exaginta nauium classe ad
caesarem defecit: Eidemque

Expanded text:
nam inuitatis percussoribus Casnam inuitatis percussoribus Cassius caput, Brutus latus praebuit. at Romae Fuluia, uxor Antoni, socrus Caesaris, dominatum ut mulier agitabat, incertum in hac mutatione consularis regiique fastigii utrum deficientis potentiae ultima an incipientis prima numeranda, certe etiam in eos insolens, per quos ut insolesceret agebatur. nam et Caesarem reuersum apud Brundisium contumeliis factionibus insidiisque petiit. a quo propulsata ad Antonium concessit in Graeciam. Sex. Pompeius postquam se in proscriptorum numerum relatum conperit, conuersus in latrocinia omnem oram Italiae caedibus rapinisque uastauit. Sicilia praerepta commeatibusque inpeditis Romam fame adfecit. mox cum eo pacem triumuiri, ut non dicam tyranni, id est Lepidus Caesar Antoniusque fecerunt. sed continuo cum contra pactum Pompeius fugitiuos allegeret, ut hostis habitus est. Mena libertus Pompei cum sexaginta nauium classe ad Caesarem defecit eidemque
Abbreviated transcription (Latin):
ria multa cumcassio bella gessit :
a quo uictus ipse sese interfecit:
Brutus & cassi ds magnis exer¬
citibus comparatis apud athenas
conuenerunt : totamque grae¬
ciam de populati sunt : Rhodios
cassius terramarique oppugna¬
tos addeditionem coegit:
Quibus praeteruitam: Nuhil
reliquid IGITUR CAESAR¬
& antonius
eosdem in macedoniani magnis bello¬
rum apparatibus persecuti ad
morcem compulerunt: Quã¬
uis manifestissime illa tunc pug¬
na non uirtute partis antonii sed
caesaris felicitate confectasit:
Caesar enim tunc a eger cum se
in castris capiendȩ qui &is causa
tenere statiusset : hortatu &
precibus medicisu quiper somniũ
Ammonitum sese fatebatur ute¬
adie castris caesarem salutis ip¬
gre inter copias egressus est ac
mox castra eius ab hostibus capta
sunt: Sedrursus caesariani
milites: cassucastra ceperunt:
Quare ad desperationem ad acci
brutus &cassius immaturamsibimor¬
temante belli cerminum coegerunt :

Expanded text:
ria multa cum Cassio bella gessit, ria multa cum Cassio bella gessit, a quo victus ipse se interfecit. Brutus et Cassius magnis exercitibus comparatis apud Athenas convenerunt, totamque Graeciam depopulati sunt. Rhodios Cassius terra marique oppugnatos ad deditionem coegit, quibus praeter vitam nihil reliquit. Igitur Caesar Antonius eosdem in Macedoniam magnis bellorum apparatibus persecuti, ad mortem compulerunt: quamvis manifestissime illa tunc pugna non virtute partis Antonii, sed Caesaris felicitate confecta sit. Caesar enim tunc aeger, cum se in castris capiendae quietis causa tenere statuisset, hortatu, et precibus medici admonitum sese fatebatur ut ea die castris Caesarem salutis ipgre inter copias egressus est, ac mox castra ejus ab hostibus capta sunt. Sed rursus Caesariani milites Cassii castra ceperunt. Quare ad desperationem adacti Brutus et Cassius, immaturam sibi mortem ante belli terminum coege
Abbreviated transcription (Latin):
catus est : Lepido satis a gente ca¬
sar. antonium recepit in gratã
atque obfidem reconciliatae gra
Inde cunta durbem accessis senet:
acrumor defutura proscriptione
ortus e& : gauistoranius uir pre¬
torius nibiltale m&uens incursu
militum domisuae interfectusẽ
Aliique complures trucidatisunt:
ltaque nelacius atque effre¬
natius incircumscripta caedes
ageretur centum triginta
& duigm senatorum nomina
in tabula proposita sunt. Pri¬
mum lepidi praecepto & nomi¬
ne : deinde antoniitertioce¬
saris ibi antonius tullium cice¬
ronem inimicum suum ibi luci¬
um caesarem auunculum suum
& quod ex aggerando sceleri
accessit uiua matrepo scripsẽ¬
rat ibi lepidus lucium paulũ
fratrem suum in eundem pros.¬
criptorum gregem coniecerat :
adiecti sunt postea adnume¬
rum proscriptorum triginta
equites romani : multȩ diu &
uariae caedes actedomus pro¬
scriptorum direptis omnibus di¬
rutae sunt: At dola bella insi¬

Expanded text:
catus est. Lepido satis agente, Cacatus est. Lepido satis agente, Caesar Antonium recepit in gratiam, atque ob fidem reconciliatae gratInde cum ad Urbem accessissent, ac rumor de futura proscriptione ortus esset, C. Thoranius, vir praetorius, nihil tale metuens, incursu militum domi suae interfectus est, aliique complures trucidati sunt. Itaque, ne latius atque effrenatius incircumscripta caedes ageretur, centum triginta et duum senatorum nomina in tabula proposita sunt, primum Lepidi praecepto et nomine, deinde Antonii, tertio Caesaris. Ibi Antonius Tullium Ciceronem inimicum suum, ibi L. Caesarem avunculum suum, et quod exaggerando sceleri accessit viva matre proscripserat; ibi Lepidus L. Paulum fratrem suum in eumdem proscriptorum gregem conjecerat. Adjecti sunt postea 432 ad numerum proscriptorum triginta equites Romani. Multae diu et variae caedes actae, domus proscriptorum, direptis omnibus, dirutae sunt. At Dolabella in Sy
Abbreviated transcription (Latin):
pronuntiatus decium brutum
Apud mutinam obsidione con¬
duserat : Consules hirtius &
pansa &cum bis caesar ad
adliberandum brutum ex¬
pugnandumque antonium mis¬
si: Pansa primo ueniens ex¬
ceptus insidus : inter suoruni
olades ipse quoque pilo gra¬
uiter uulneratus Ab eodem uul¬
nere inter positis diebus est mor¬
tuus: Hirtius auxilium col¬
lege ferens magnas anto¬
nii copias uasta strage dele¬
uit Caesar eatenus cas¬
tra cũstodiit : secunda: Ad¬
uersus Antonium pugna
magnȩ utrimque stragae
actaesunt q Namquẽ aincibi
hircius consul occisusẽ : uiccus fat
Antonius. cesar uictoria poti¬
titusẽ Cuidecius brutus de con¬
iuratione occisiulu caesaris con¬
fessus preces penitentiae fudit:
Dola bella trebonium unum exin¬
terfectoribus caesaris smyrnae
interfecit : Dola bellam sena¬
tus hostem pronuntiauit consu¬
lum occisorum: u terque exer¬
citus caesari paruit: postea
decius brutus ingallia A sequa
ribus: manu seruorum suorum ne¬

Expanded text:
pronuntiatus, Decium Brutum pronuntiatus, Decium Brutum apud Mutinam obsidione concluserat. Consules Hircius et Pansa, et cum his Caesar, ad liberandum Brutum expugnandumque Antonium missi. Pansa primo veniens, exceptus insidiis, inter suorum clades ipse quoque pilo graruiter uulneratus ab eodem uulnere interpositis diebus est mortuus. Hirtius auxilium collegae ferens magnas Antonii copias uasta strage deleuit. Caesar catenus castra custodiit. secunda aduersus Antonium pugna magnae utrimque strages actae sunt. namque tunc ibi Hirtius consul occisus est, uictus fugit Antonius, Caesar uictoria potitus est, cui D. Brutus de coniuratione occisi Iuli Caesaris confessus preces paenitentiae fudit. Dolabella Trebonium , unum ex interfectoribus Caesaris, Zmyrnae interfecit. Dolabellam senatus hostem pronuntiauit. consulum occisorum uterque exercitus Caesari paruit. pDecius Brutus in Gallia a Sequanribus, manu suorum servorum ne
Abbreviated transcription (Latin):
deant ñ in solent̃ offendere sed ad
tam salubrẽ humilitatis doctrinam
magistro opꝰ ẽ Itaque oportune
cõpositis reb Augusti casaris natus ÷
ut tunc demum aptior fier& bumi¬
litatis institutio quandoiã ꝑtotũ
mundũ poena suꝑbiȩ omnib: es¬
set exemplo :
ANNO ABURBECON¬
tesimo decimo interfecto iulio cx¬
sare octouianus qui testa meri¬
to iulii caesaris. caesaris auun¬
culi & hereditatem & nomen
assumpserat idemque  qui
postea rerum potius augus¬
tus est dictus. simulutro¬
mam ad olescens ad modumue¬
nit indolem suam bellis ciui¬
libus uouit : Namut breuiter
coaceruationem malorum expli
cem: bella ciuilia quinq gessit:
mutunense philippense perusinũ
siculum actiacum : Equibus hoc
ẽ primum ac nouissimum. aduer¬
sus marcum antonium : secundũ:
aduersus brutum & cassium:
tertium: aduersus lucium anto¬
nium: Quartum: Aduersus sex¬
tum pompeium gnei pompei filiũ
confecit. Antonius a senatu hostis

Expanded text:
deant, non insolenter offendere. sed ad deant, non insolenter offendere. sed ad tam salubrem humilitatis doctrinam magistro opus est. itaque opportune conpositis rebus Augusti Caesaris natus esut tunc demum aptior fieret humilitatis institutio, quando iam per totum mundum poena superbiae omnibus esset exemplo. Anno ab Vrbe conDCCX interfecto Iulio Caesare Octauianus, qui testamento Iuli Caesaris auunculi et hereditatem et nomen adsumpserat idemque, qui postea rerum potitus Augustus est dictus, simul ut Romam adulescens admodum uenit, indolem suam bellis ciuilibus uouit. nam, ut breuiter coaceruationcem, bella civilia quinque gessit, Mutinense, Philippense, Perusinum, Siculum, Actiacum. E quibus duo, hoc est primum ac novissimum, adversus Marcum Antonium, secundum adversus Brutum et Cassium, tertium adversus Lucium Antonium, quartum adversus Sextum Pompeium, Gn. Pompei filium, confecit. Antonius, a senatu hostis
Abbreviated transcription (Latin):
bilitas unasimul catena scele¬
ris copulatur Neforte tanta
malorum materia non bellimag¬
nitudine suppleatur sed uindiccȩ
breuitate tenuetur: Me¬
diam illȩ fabulȩ ferunt. dentes
quondam occisi serpentis sȩuis
se: equibus quasi competens
semini seges armati homines
cerrȩ merserint seseque mox
inuicẽ pugnando ꝓstrauerint
Et quidem hoc poetarum commenta
finxerunt :Nr̃a autemroma ce¬
sare occiso quanta decineribus
eius agmiina armata parturiit
quanta bella in testimonium mi¬
serȩ fecunditatis non legenda pue¬
ris sed speccanda popłis excitauit :¬
Q tamen horum omnium malorũ
initium superbi aẽ : inde exar¬
serunt bella ciuilia. inde iterum
pullularunt. Nonergo in iusta
cadis ẽ eorum quieam iniuste copa¬
isectantur si ambitionis emulatio pir
ipsos atque in ipsis & agitur &punit᷑
Donec quide tractauere collegium
discant ferre dominatum summ a¬
que imperii totius redacta longe
Aliud om̃s homines uiuendi genus
sub eant ut om̃s humilit̃ placere stu¬

Expanded text:
bilitas una simul catena sceleris copulatur, ne forte tanta malorum materia non belli magnitudine suppleatur sed uindictae breuitate tenuetur. Medeam illam fabulae ferunt dentes quondam occisi seuisse serpentis, e quibus quasi conpetens semini seges armati homines terra emerserint seseque mox inuicem pugnando prostrauerint. equidem hoc poetarum commenta finxerunt; nostra. autem Roma Caesare occiso quanta de cineribus eius agmina armata parturiit! quanta bella in testimonium miserae fecunditatis nen legenda. pueris sed spectanda populis excitauit! et tamen horum omnium malorum initium superbia est: inde exarserunt bella ciuilia, inde iterum pullularunt. non ergo iniusta caedes est eorum, qui eam iniuste consectantur, si ambitionis aemulatio per ipsos atque in ipsis et agitur et punitur, donec qui detrectauere collegium, discant ferre dominatam, summaque imperii totius ad unum redacta longe aliud omnes homines uiuendi genus subeant, ut omnes humiliter placere stu
Abbreviated transcription (Latin):
fuluiũ ꝓ consulem .Xi. p̃terea tribunos EXUu
milia militũ interfecit Marcellus consulcũ
hannibade criduũ continuũ dimicauit Pri¬
modie paripugna discessum est sequenti uici:
consul. Tertio uictor viii milia hostiũ int̃fe¬
cit. Ipsum hannibalem cũ reliquis fugere

Expanded text:
Fnluium proconsulem, XI praeterea tribunos et XVII Fnluium proconsulem, XI praeterea tribunos et XVII milia militum interfecit. Marcellus consul cum Hannibale triduum continuam dimicauit. primo die pari pugna discessum est, sequenti uictus consul, tertio uictor VIII milia hostium interfecit, ipsum Hannibalem cum reliquis fugere
Abbreviated transcription (Latin):
onibus cum omnibus incussa pauore
cunctantibus scpios eam modũ ad olescens
ultro obtulis sec et penuria pudendaess&
aerarii claudiomarcello et ualeri o leuino
auctoribus quitunc consuleserant aurũ
argentẽq: signatũ ad questores palã om̃s
senatores inpublicũ contulerunt. Ita ut
nihil p̃ter anulos singulos. bullasq sibi
acfiliis et deinde ꝑfili as uxoresq sucs. sin¬
gulas tantũ auriuncias et argenti non
amplius quã singulas libras relinquerent
prrineũ transgressus primo impetu. car¬
chaginem nouã caepit. Vbi stipendia ma¬
xima prȩsidicualida copie auri argentiq
magnȩ poenorũ habebantur. Ibietiam
magonẽ fratrẽ hannibadis captũ cũ ceteris
romammnisit. Leuinus consul ex mace¬
donia rediens a grigentũ urbe siciliae expug¬
nauit Ibiq: hannonem a frorũ ducẽ caepit . qua¬
draginta ciuitates indeditionẽ accepit. Vigia¬
tiet sex expugnaaut Hannibal initadia q̃ neũ

Expanded text:
onibus cum, omnibus incusso pauore onibus cum, omnibus incusso pauore cunctantibus, Scipio se admodum adulescens ultro obtulisset et pudenda penuria esset aerarii, Claudio Marcello et Valerio Laeuino auctoribus qui tunc consules erant aurum argentumque signatum ad quaestores palam omnes senatores in publicum contulerunt, ita ut nihil praeter anulos singulos bullasque sibi ac filiis et deinde per filias uxoresque suas singulas tantum auri uncias et argenti non amplius quam singulas libras relinquerent. Pyrrhineum transgressus, primo impetu Carthaginem novam cepit, ubi stipendia maxima, praesidiaque valida, copiae auri argentique magnae Poenorum habebantur. Ibi etiam Magonem fratrem Hannibalis captum cum caeteris Romam misit. Levinus consul ex Macedonia rediens, Agrigentum urbenauit ibique Hannonem Afrorum ducem cepit, quadraginta ciuitates in deditionem accepit, uiginti et sex expugnauit. Hannibal in Italia Cn.
Abbreviated transcription (Latin):
semanifestum est ipsamautẽ pluuã
oportunis et necessariis temporibus
rietiam ab huius modi satis cerco scim
nec negaripos se ex istimo. Maxime
nunc quando ad do cumentũ potentiȩ
eius cum siccitate turbante pluuiam
poscere as sidue contingit et alternis
uicibus nunc gentiles nunc xpianirogan
Necumquũ etiã ipsis testibus factũ est
ut obtati imbres suꝑueniant . nisi indie
mittitur : Proculdubio constat urbe
romã ꝑbunceundẽ uerũ dm̃ quiest xps̃
ib s. ordinantẽ secundũ placitũ ineffa¬
bilis iudiciisui. et tunc ad futurae fidei
credulitatem seruatã fuisse et nuno
proparte suiincredula castigatam
Atuero in his pania amboscipiones
afratre has drubalis interfectis unt
In campania capua captaest. aquinto
fuluio proconsule Principes campa¬
norũ ueneno mortem sibi consciuerut᷑
Senatumomnem capuȩ &icm ꝓbiber¬
tesenatu romano fuluius supplicus
necauit Interfectis in his pania scipi¬

Expanded text:
se manifestum est, ipsam autem pluuiam se manifestum est, ipsam autem pluuiam opportunis et necessariis temporibus ri — etiam ab huiusmodi satis certo sciri nec negari posse existimo: maxime nunc — quando ad documentum potentiae eius, cum siccitate turbante pluuiam poscere adsidue contingit, et alternis uicibus nunc gentiles nunc Christiani rogant nec umquam etiam ipsis testibus factum est, ut optati imbres superueniant nisi in die,ermittitur — procul dubio constat, urbem Romam per hunc eundem uerum Deum, qui est Christus Iesus, ordinantem secundum placitum ineffabilis iudicii sui, et tunc ad futurae fidei credulitatem seruatam fuisse et nunc pro parte sui incredula castigatam. At uero in Hispania ambo Scipiones a fratre Hasdrubalis interfecti sunt. in Campania Capua capta est a Q. Fuluio proconsule ; principes Campanorum ueneno mortem sibi consciuerunt; senatum omnem Capuae etiam prohibente senatu Romano Fuluius suppliciis necauit. interfectis in Hispania Scipi
Abbreviated transcription (Latin):
copias maciem direxit. Sed et consules
fuluiusq: ꝓ consule non de trecta uere pug¬
nã : A tubi expositae utrimq acies costi¬
terunt inconspecturomȩ proemiũ uic¬
toris futurae. tantus subito seeber enu¬
bibus grandinemixtus effudit ut turba¬
ta agmina uix armis retentis . insuase
castra colligerent: Deindecũ serenitate
reddita in campum copiae atque inacie
redissent rursũ uiolentior fusatempes¬
tas maiore metu mortaliũ audaciam co¬
hercuit Territosq exercitus refugere
intentoria coegit Tunc conuersus in
religionem hannibal dixissefertur
Pocuindaesibi romae modo uoluntatꝰ
non dari mnodo potestatẽ Respon¬
deant nunc mibi obtrectatores uendi
hoc loco hannibalẽ capessendac sub ri¬
enda queroma utrũ romana obstiit
forcitudo. andiuina miseratio Aut
forsitan conseruatiisti dedignantun
fateri quod hannibal et uictorextimu¬
it et caedens probaant : AT siistam
diuinam tutelã ꝑpluuiã dec aelo uens¬

Expanded text:
copias in aciem direxit. sed et consules copias in aciem direxit. sed et consules Fuluiusque proconsule non detrectauere pugnam. at ubi expositae utrimque acies constiterunt, in conspectu Romae praemium uictoris futurae tantus se subito imber e nubibus grandine mixtus effudit, ut turbata agmina uix armis retentis in sua se castra colligerent. deinde cum serenitate reddita in campum copiae atque in aciem redissent, rursum uiolentior fusa tempestas maiore metu mortalium audaciam cohercuit territosque exercitus refugere in tentoria coegit. tunc conuersus in religionem Hannibal dixisse fertur, potiundae sibi Romae modo uoluntatem non dari, modo potestatem. Respondeant nunc mihi obtrectatores ueri Dei hoc loco: Hannibalem a capessenda subruendaque Roma utrum Romana abstinuit fortitudo an diuina miseratio? aut forsitan conseruati isti dedignantur fateri, quod Hannibal et uictor extimuit et cedens probauit ac — si istam diuinam tutelam per pluuiam de caelo uenis
Abbreviated transcription (Latin):
disperatio in meliora ꝓfecit. N amin his
omnibus desperando pugnarunt. pug¬
nando uicerunt. Ex quo euid enteros.¬
tenditur non tempora tunc fuissetran¬
quilliora otus. sed homines miserus forti¬
ores. Annoa burbe condita quingex¬
marcellus sira cusas opulentissimam urbem
siciliȩ secunda oppugnatione uix caepit Quã
cũ lam pridẽ obsedisset archimedis si racusa¬
niciuis ammirabili ingenio prediti machinis
repulsus expugnare non potuit. Decimo an¬
no post quã hannibal mitaliã uenerat. ¶neo
fuluio publio sulpicio conss. hannibad decam¬
pania mouit exercitũ. et cumin genticlade
consedit incredibili totius ciuitatis metu. cũ
senatu populoq: diuersis curis trepido ma¬
tronȩ quoq: amentes pauore ꝑ ꝓpugna cu¬
lacurrerent et conuehere in muros saxa
primaeq: ꝓmuris pugnare gestirent. Ip¬
seautẽ cũ exped itis equitib: usque ad por¬
tã collinã infestus accessit. Deinde om̃s

Expanded text:
desperatio in meliora profecit, nam in his desperatio in meliora profecit, nam in his omnibus desperando pugnarunt, pugnando uicerunt. ex quo euidenter ostenditur non tempora tunc fuisse tranquilliora otiis, sed homines miseriis fortiores. Anno ab Vrbe condita DXMaroellus Syracusas opulentissimam urbem Siciliae secunda oppugnatione uix cepit, quam cum iam pridem obsedisset, Archimedis Syracusani ciuis admirabili ingenio praediti machinis repulsus expugnare non potuit. decimo anno post quam Hannibal in Italiam uenerat, Cn. Fuluio P. Sulpicio consulibus Hannibal de Campania mouit exercitum et cum ingenti clade consedit incredibili totius cinitatis metu, cum senatu populoque diuersis caris trepido matronae quoque amentes pauore per propugnacula currerent et conuehere in muros saxa primaeque pro muris pugnare gestirent. ipse. autem cum expeditis equitibus usque ad portam Collinam infestus accessit, deinde omnes
Abbreviated transcription (Latin):
recordationis Quid enim dicam imꝓbitate
magis anmiseriam romanorum: Immoue¬
rius uel im ꝓbam miseriam. uel miserã im pro
bitatem Quis cred at eo tempore. quoa erariũ
populi romani egenam stipem prutatacol¬
latione poscebat miles incastris nonnisi aut¬
pueraut seruus. aut sceleratus aut debitor
Etne sic quidẽnumero idoneus erat. senatus
incuria omnis paene nouicius uidebatur
postremo cumita imminutis fractisq: om¬
nibus desperabatur. ut consiliũ derelinquen¬
da it alia subiretur Eotempore cũ unũ
domesticũ ut diximus bellũ ferrinullomo¬
dopossec tria in supertrans marinabella
fuis sesus cepta. Vnum in macedonia con¬
traphilippum potentis simũ macedoniȩ
regem Alterũ in his pania contrahas dru¬
badem hannibedis fratrem. Tertiũ insar¬
dinia contra sardos et alterũ has druba¬
lem carthaginiensium ducem: Extra
hoc quartũ hannibalis quo initadia pre¬
mebantur. Eitamen fortis malterutr̃

Expanded text:
recordationis. quid enim dicam improbitatem recordationis. quid enim dicam improbitatem magis an miseriam Romanorum ? immo uerius uel improbam miseriam uel miseram improbitatem. Quis credat eo tempore, quo aerarium populi Romani egenam stipem privata collatione poscebat, miles inpuer aut seruus aut sceleratus aut debitor et ne sic quidem numero idoneus erat, senatus in curia omnis paene nouicius uidebatur, postremo cum ita inminutis fractisque omnibus desperabatur, ut consilium de relinquenda Italia subiretur: — eo tempore, cum unum domesticum, ut diximus, bellum ferri nullo modo posset, tria insuper transmarina bella fuisse suscepta? unum in Macedonia contra Philippum potentissimum Macedoniae regem, alterum in Hispania contra Hasdrubalem Hannibalis fratrem, tertium in Sardinia contra Sardos et alterum Hasdrubalem Carthaginiensium ducem; extra hoc quartum Hannibalis, quo in Italia premebantur. et tamen fortis in alterutrum
Abbreviated transcription (Latin):
pretor aduersus gallos pugna remis sus
cum exercitu caesus est. Deinde sempro¬
nio graccho quinto sabiomaximo conss
Claudius marcellus ex praetore ꝓ consu¬
le designatus. hannibadis exercitũ pre¬
lio fudit Primus que post tanias reip̃¬
liceruinas spemfecit hannibadem pos¬
sesuperari. Scipiones autem in hispa¬
nia has drubadem poenorũ imperato¬
rem aditdiam exercitum comparante
grauis si mobello super& oppresserunt
Nam aXvmilia militum de exercitu
eius uel caede ł captioneminuerunt
Cel thiberos milites quamprimã exter¬
nammnanũ romani in castris habere
coeperunt pretiosollicitatos ab hostiũ
societate in suac castra duxerunt Sem¬
pronius gracchus ꝓ consule abhospitesuo
luciano quod amm insidicos deductus oc¬
cisus est. Centenius penula centurio de¬
cernisibi ultrobellũ aduersũ annibadẽ
quos maciem eduxerat caesus est Post
hunc gneus fuluius prȩtor ab banniba
le amisso exercitu iux euasit. Pudet

Expanded text:
praetor aduersus Gallos pugnare missus praetor aduersus Gallos pugnare missus cum exercitu caesus est. Deinde Sempronio Graccho Q. Fabio Мaximo consulibus Claudius Marcellus expraetore proconsule designatus Hannibalis exercitum proelio fudit primusque post tantas reipublicae ruinas spem fecit Hannibalem posse superari. Scipiones autem in Hispania Hasdrubalem Poenorum imperatorem ad Italiam exercitum conparantem grauissimo bello oppresserunt; nam xxxv milia militum de exercitu eius uel caede uel captione minuerunt. Celtiberos milites, quam primam externam manum Romani in castris habere coeperunt, pretio sollicitatos ab hostiam societate in sua castra duxerunt. Sempronius Gracchus. proconsule ab hospite suo Lucano quodam in insidias cisus est. Centenimus Paenula centurio decerni sibi ultro bellum adversum Hannibalem quos in aciem adduxerat caesus est. Post hunc Gneus Fulvius praetor ab Hannibale uictus amisso exercitu uix euasit. Pudet
Abbreviated transcription (Latin):
terrius sec ac potius propatriaede¬
fensione in sua uerbaiura recoegis¬
set Romani ad spemuitae quasi ab
inferis respirare ausi. dictatorem
decimum iuniumcreant. Qui dilectu
giones undecumq: contraxit Tunc
etiam seruos spectati roboris acuo¬
luntatis uel oblatos uel siita opus. fu¬
it publico precio emptos. subticuloli¬
bertatis. sacra mentomilitiaea degit
Arma quaedeerant. templis decrax¬
runt Egenti a erario. priuatae opes
refuscaesunt. It aequester ordo it c
plebs crepida oblita studiorum in com¬
mune consuluit : Iunius quoque dicta¬
tor antiquum romanȩ misiriae factũ
recolens ꝓsupplemento exercitus.
edicto uelut a sylo pateftacto. homines
quicumq: sceleribus ac debitis ob noxii
essent impunitate promissa militiȩ
mancipauit Quorum numerus. ad
sex miliccurorum fuit Cam paniaue¬
rouel potius omnis italiet ad hannibalẽ
desperatapenitus romanistatus repara¬
tione defecit Post hoc lucius postumius

Expanded text:
terruisset ac potius pro patriae deterruisset ac potius pro patriae defensione in sua uerba iurare coegisset. Romani ad spem uitae quasi ab inferis respirare ausi dictatorum Decimum Iunium creant: qui dilectu giones undecumque contraxit. tunc etiam seruos spectati roboris ac uoluntatis uel oblatos uel, si ita opus fuit, publico pretio emptos sub titulo libertatis sacramento militiae adegit. arma, quae deerant, templis detraxerunt, egenti aerario priuatae opes refusae sunt. ita equester ordo, ita plebs trepida oblita studiorum in commune consuluit. Iunius quoque dictator antiquum Romanae miseriae factum recolens, pro supplemento exercitus edicto uelut asylo patefacto homines quicumque sceleribus ac debitis obnoxii essent impunitate promissa militiae mancipauit; quorum numerus ad sex milia uirorum fuit. Campania uero uel potius omnis Italia ad Hannibalem desperata penitus Romani status reparatione defecit. post hoc L. Postumius