comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
institutũ est sensilis scilic& mundus ꝑtempora : & tẽporis quidem ꝓpriũ
ꝓgredi Aeui propria mansio semꝑq inidem ꝑseueratio : Temporis item
partes dies noctes menses & anni. a eui partes nullȩ : Tẽporis itẽ species p̃teritũ
prȩsens fiturum : A eui substantia uni formis in solo perpauoq prȩson :
Mundus igitur intellegibilis ẽ semper : hic samula crumeiuis seꝑ fuit
ẽ erit : hinc ad animȩ mundi tractatũ ꝑ gens plato prius illud curat
quod prȩpostere . decar poris eius constitutione . ante quam de inspiratione
animȩ disputatum sit : Cum animã corpore omni constaan quiorem
Metrecedit ab instituto ut quiamundum a dõ factũ asseruit : animam
quoq: eius factã adõ dicat : quod in hoc solo libro facere anĩ aduer¬
titur. ae ternarum rerum genituras comminisci : Credo propterea
nesi auda ant homines esse quȩ dam que fuerint ex originenata:
num quam principetui sum mi dĩ derogari putent. spirari atq¬

Expanded text:
institutum est, sensilis scilicet mundus, per tempora. Et temporis quidem proprium progredi, aeui propria mansio semperque in idem perseueratio; temporis item partes, dies et noctes, menses et anni, aeui partes nullae; temporis item species — praeteritum, praesens, futurum —, aeui substantia uniformis in solo perpetuoque praesenti. Mundus igitur intellegibilis semper est, hic simulacrum eius semper fuit, est, erit. DE ORTV ANIMAE Hinc ad animae mundi tractatum pergens Plato prius illud curat quod «praepostere» de corporis eius constitutione ante quam de inspiratione animae disputatum sit, cum animam corpore omni constet antiquiorem. Nec recedit ab instituto ut, quia mundum a deo factum asseruit, animam quoque eius factam esse a deo dicat. Quod in hoc solo libro facere animaduertitur, aeternarum rerum genituras comminisci, credo propterea ne, si audiant homines esse quaedam quae fuerint ex origine nata numquam, principatui summi dei derogari putent, si pari atq
Abbreviated transcription (Latin):
cognominauit plato alterũ maginẽ euis quȩ natura ẽ corporis porro corpora siper se ipsas petent᷑
ꝑfactã uidebuntur haberesubstantiã. Sunt si ad originẽ eorũ conuerus m̃tis intentionẽ in ueniescuneta
& corũ catebius silue gremo c̃tineri : Tuncergo cõpendio principalib mate rus quatuor supuisex adifica¬
uerat sermone mundũ s qͣdi a philo sophi ꝓpriũ cuncta quȩ ad causãꝑtinent sumacuram̃tis & diligentiore

Expanded text:
cognominauit Plato, alterum imago eius, quae natura est corporis. Porro corpora, si per se ipsa spectentur, perfectam uidebuntur habere substantiam, sed si ad originem eorum conuertis mentis intentionem, inuenies cuncta et eorum «scatebras» siluae gremio contineri. Tunc ergo compendio principalibus materiis quattuor sumptis exaedificauerat sermone mundum, sed quia erat philosophi proprium cuncta quae ad causam pertinent summa cura mentis et diligentiore
Abbreviated transcription (Latin):
tione atq lege antiquis sima quȩq ex precossione dicuntur fore & sunt
nrãe potestatis. quae uero post illa sunt secundũ p̃cossionẽ et neces sitatõ
cons triata. atq ut aliud lex aliud quod legem sequitur. id est legitimum. sic aliud fatũ
& alia quae fatum sequuntur. ex in euitabili necessitate fatalia: Et lgitur unuers aerti anma.
fatum in substantia positum: est itẽ data huic informatiore omne regendilex : quae in mu

Expanded text:
tione atque lege antiquissima quaeque ex praecessione dicuntur fore et sunt nostrae potestatis, quae uero post illa sunt secundum praecessionem et necessitate constricta. Atque ut aliud lex, aliud quod legem sequitur, id est legitimum, sic aliud fatum et alia quae fatum sequuntur ex ineuitabili necessitate, id est fatalia. Est igitur uniuersae rei anima fatum in substantia positum, est item data huic informatio rem omnem recte gerendi lex, quae in mu
Abbreviated transcription (Latin):
cognationererũ exercitatior : Tuno qui ppenunti sensus minoris ert̃ a uotoritatis Minorisq aput anim̃ a
erid incolumis et fortis : qui n eutrũ mancus & debilis : qui alterũ exduobus : Clauđ : qr goindo cilis & corpori
tuantum diligentiã in ꝑciens. Clauda habebi tui rã ꝓculdubio : Claudã quoq & id illius animã foretuius
restȩ quide sint opiniones. Sed nequaquã sacris intellegebilium ar oanorũ sit initia ÷ꝰ simulqid & otius
hominis constitutione disseriit integreꝗpartes ñ unomẽ bratim que sicut inmundani corporis consa¬
tutione feceratũ tilitatem ouiusq mebri reuelat. Causasq reddit uisus nr̃i &audiqͦꝰ sensiuũ quoq utilita¬
tẽ ꝑsequit᷑ & coꝵ mebrorũ quȩsonsũ adiuuant : dic̃ dememoria dic̃ desomnis Corũ quoq causas reddit

Expanded text:
cognitione rerum exercitatior; tunc quippe nuntii sensus minoris erunt auctoritatis minorisque apud animam erit incolumis et fortis; qui neutrum, mancus et debilis; qui alterum ex duobus, claudus. Ergo indocilis et corpori tantum diligentiam impertiens claudam habebit uitam procul dubio; claudam quoque etiam illius animam fore cuius rectae quidem sint opiniones, sed nequaquam sacris intellegibilium arcanorum sit initiatus. Simul quia de totius hominis constitutione disseruit integre per partes, nunc membratim, sicut in mundani corporis constitutione fecerat, utilitatem cuiusque membri reuelat causasque reddit uisus nostri et auditus. Sensuum quoque utilitatem persequitur et eorum membrorum quae sensum adiuuant. Dicit etiam de memoria, dicit de somniis. Eorum quoque causas reddit
Abbreviated transcription (Latin):
Nihiloq minꝰ &ã in id qđ aliquaten ñ est : potest aliꝗd disolui atq interire : est aũt gonitac interit :
hȩc ad p̃sensiusa nob̵ necessaria fore ad explanationẽ aristotelicidogmatis deinitiis rerũ inꝗb: &ia
silua est p̃tractari curauimꝰ st̃ diusdem aristotelis uerba dedarant : AITENINSIC Nob
ergo uidebit̃ indiuidua eẽ silua carentiȩ : Itautsiluan sit e istens ꝗd sede xacidenti : Carentiaum

Expanded text:
nihiloque minus etiam in id quod aliquatenus non est potest aliquid dissolui atque interire. Est ergo genitura et interitus. Haec ad praesens uisa nobis necessaria fore ad explanationem Aristotelici dogmatis de initiis rerum, in quibus etiam silua est, praetractari curauimus, sicut eiusdem Aristotelis uerba declarant. Ait enim sic: «Nobis ergo uidebitur diuidua esse silua carentiae, ita ut silua non sit existens quid sed ex accidenti, carentia
Abbreviated transcription (Latin):
palantesq: ignes. erroris causam habent eam cuius insuperioribbus habita¬
commeratio est. Terram uero matrem & altricem omniumtere enarũ

Expanded text:
palantesque ignes erroris causam habent eam, cuius in superioribus habitacommemoratio est. Terram uero matrem et altricem omnium terrenoru
Abbreviated transcription (Latin):
sł dici
uidentur memorabile. uiuaciorisq tenacitatis. de existimandis com¬
munibus niuptiis cõmuniq prolesi suos quisq: minime internoseat affectus:
Propterea que omnes omnib: religionẽ consanguinitatis exhibeant.
dum aequales quidem fratrum & sororũ caritate bb̃niuolentia que
ducuntur maioribus uero parentũ religio eorum queantiquiorib: auo¬
rum exhibet᷑ atq at auorũ reuerentia. infraquefiliis & nepotibus
debita caritas atq indulgentia conuales cat: haec quoque facilia
memoratu. & a nobis retinentur optimo. quidillud. quod sine odio
atque aemulatione nubentiũ melioribus procis melius morate uir¬
gines sortito obueniant. inferiores porro inferioribus. non tene¬
mus salu berrimam sortis fraudem curantibus inutroq. sexu prae¬
fectis nuptiarũ quosuã quisq fortunã sortis in prosperam
culp& nec p̃lationẽ doleat alterius : hoc quoque memoria tenemus
Illud &iam ꝓmulgatum putolectorum fetus parentũ. summa

Expanded text:
 dici uidentur, memorabile uiuaciorisque tenacitatis de existimandis communibus nuptiis communique prole, si suos quisque minime internoscat affectus proptereaque omnes omnibus religionem consanguinitatis exhibeant, dum aequales quidem fratrum et sororum caritate beneuolentiaque ducantur, maioribus uero parentum religio eorumque antiquioribus auorum exhibeatur atque atauorum reuerentia infraque filiis et nepotibus debita caritas atque indulgentia conualescat? Haec quoque facilia memoratu et a nobis retinentur optime. Quid illud, quod sine odio atque aemulatione nubentium melioribus procis melius moratae uirgines sortito obueniant, inferiores porro inferioribus? Non tenetis saluberrimam sortis fraudem curantibus in utroque sexu praefectis nuptiarum, quo suam quisque fortunam sortis improsperam culpet nec praelationem doleat alterius? Hoc quoque memoria tenemus. Illud etiam promulgatum puto lectorum fetus parentum summa
Abbreviated transcription (Latin):
Quiaigit᷑ principales uires animȩ duȩ sunt . Vna deliberatiua altera quae ad
a pp&endũ quid impellit. & est deliberatiua ꝗdem uirtꝰ ꝓpria rationabilis ani¬
mantis. Illauero alia idipsũ animantis c̃sequent̃ cõp&entia uiribus & apta
membra dimensa suntrationabili ueluđ arx corporis & regia ut pote uirtu¬
ti quȩ regaliquadã eminentia prest&: idest domiciliũ capitis. in quo habit&
animȩ principale qđ ad similitudin ẽ mundi sit ex aedificatũ teres & globu sũ
purũ sẽparatũq: ab ea quȩ cibo alim̃tisq: nascat᷑ in lubiae : In quo quidom
domicilio sensus quoq: habitent qui sunt tamquã comitesrationis : & signis scili¬
c& ut de proximo sensib: int̃pellantibus seruat suporis quȩ sentient᷑. Atq:

Expanded text:
Quia igitur principales uires animae duae sunt, una deliberatiua, altera quae ad appetendum quid impellit, et est deliberatiua quidem uirtus propria rationabilis animantis, illa uero alia id ipsum animantis, consequenter competentia uiribus et apta membra dimensa sunt. Rationabili uelut arx corporis et regia, utpote uirtuti quae regali quadam eminentia praestet, id est domicilium capitis in quo habitet animae principale, quod ad similitudinem mundi sit exaedificatum, teres et globosum, purum separatumque ab ea quae cibo alimentisque nascatur illuuie; in quo quidem domicilio sensus quoque habitent, qui sunt tamquam comites rationis et signiferi, scilicet ut de proximo sensibus interpellantibus statuatur super his quae sentientur atq
Abbreviated transcription (Latin):
neq: sentiunt nec rationẽ ĩ tellectũq: in reb: ratione prudentia queagendis sciunt :
Preclare : siquidẽ tatiocinari & intellegere. non corporis sed animȩ ꝓpriũ : H aecpor¬
ro incorporea: ñ enĩ uid&ur cũ omne corp̾sit iusibile acsentiatur : Itaq: cũdis creata sint
corpꝰ & anima diuersaq: eorũ natura dignitas quoq: & ordo diũ susẽ: Quotꝰ quisq: igit᷑ amoͣto r

Expanded text:
neque «sentiunt nec rationem intellectumque in rebus ratione prudentiaque agendis sciunt». Praeclare, siquidem ratiocinari et intellegere non corporis sed animae proprium. Haec porro incorporea, non enim uidentur, cum omne corpus sit uisibile ac sentiatur; itaque, cum discreta sint corpus et anima diuersaque eorum natura sit, dignitas quoque et ordo diuersus est. Quotus quisque igitur amator
Abbreviated transcription (Latin):
cens& excudi uelidipsũ a tomicasu quodã & sineratione concurrentes in unũ  animan
ertantes ut epi curo plac& obsimilitudinem atomorum quarũ un a commeta onẽ sp̃midẽ ouna
mouer simul : Vndeplerũq auditaniue candoro & frigussimul homines recordar uł cuquis
edita cerba quaedã quibocuident adsidues puume incrrte saliuȩ & cũo sctuntib simuli

Expanded text:
censet excudi, uel id ipsum atomi casu quodam et sine ratione concurrentes in unum et animam creantes, ut Epicuro placet, ob similitudinem atomorum, quarum una commota omnem spiritum, id est animam, moueri simul. Vnde plerumque audita niue candorem simul et frigus homines recordari, uel, cum quis edit acerba quaedam, qui hoc uident assidue spuunt incremento saliuae et cum oscitantibus simul
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cõtactꝰ eius ꝓuenit ex acce̾denti: uerũ hoc ipsũ sine sensu qr ꝑ ipsa ł seneq
tactu sentit̃. neq ceteris sensib: nec contentus hactanta diligentia suꝑdiccdiꝰ
notha & adulterina quada rationatione siluam eẽ dicemus. opinabile:

Expanded text:
accidenti, uerum hoc ipsum sine sensu quia ipsa per se neque tactu sentitur neque ceteris sensibus. Nec contentus hac tanta diligentia superaddidit «notha et adulterina quadam ratiocinatione» siluam esse dicens «opinabile
Abbreviated transcription (Latin):
casres recte salubrit̃q administrandas : Ex his quippe constat tertium philosophi ȩ
genusi qđ actiuũ uocatur : Id porrodiuiditur trifariã inmoralẽ domesticã publicã :
Quibus omnibus offitus ꝓdest certeusus uidendiminora inquit alia preter eo.
Scilic& eaqͣ inuaris artibus disciplinisq ues santur : Heq enim nauiũ regimen.
neq cultus a grorum. necuͦ pingendi fingendiq: solertiarecte sine uisu ꝓpͥũ opus
efficere poss&. solaq contemplatio est. quȩ mentes hominũ usq ad caeli c̃uexa ꝓteilat : ꝓp̃t̃

Expanded text:
cas res recte salubriterque administrandas; ex his quippe constat alterum philosophiae genus quod actiuum uocatur. Id porro diuiditur trifariam, in moralem, domesticam, publicam; quibus omnibus officiis prodest certe usus uidendi. «Minora, inquit, alia praetereo», scilicet ea quae in uariis artibus disciplinisque uersantur. Neque enim nauium regimen neque cultus agrorum nec uero pingendi fingendique sollertia recte sine uisu proprium opus efficere posset; solaque contemplatio est quae mentes hominum usque ad caeli conuexa protelat, p
Abbreviated transcription (Latin):
uocat ille fatũ : ineuitabilemuim potentiamq: intelligens principalẽ causam
om̃ium q̃ in mundo c̃sequentꝰ continueq fiunt : ħ parro anima : munditriꝑtita
qđ in substantia positũ fatũ in superiorib: diximꝰ: scitum porro dĩ lex : ꝗ in ex¬
cusabilem fore asseruimꝰ. obin euitabilẽ causã : Haec porrolex oratio est ⁊ sanc¬
tio quis anxit ds̃ animȩ mundi ad ꝑpetuã rerũ omniũ gubernationem:
Neq: enim ut ẽemundus modo  ͤ ut aeternis ⁊ ĩdissolubilis ess& cura uerat:
q̃ sanctio cuncta intrase contineat alia ex aliqͣ p̃cessione quaedã secundũ pro¬
cessionem scilic& ut ingeo metricainitia ex p̃cessione sunt : Thoremata uero
secundũ pcessionẽ : concessis qͥ ppeinituis ut notȩ & itẽ lineae cȩterorũq h̃s

Expanded text:
uocat ille fatum, ineuitabilem uim potentiamque intellegens principalem causam omnium quae in mundo consequenter continueque fiunt. Haec porro anima est mundi tripertita, quod in substantia positum fatum in superioribus diximus. Scitum porro dei lex est, quam inexcusabilem fore asseruimus ob ineuitabilem causam. Haec porro lex et «oratio» est et «sanctio», quam sanxit deus animae mundi ad perpetuam rerum omnium gubernationem, neque enim ut esset mundus modo, sed ut aeternus et indissolubilis esset curauerat. Quae sanctio cum cuncta intra se contineat, alia ex aliqua praecessione fiunt, quaedam secundum praecessionem, scilicet ut in geometrica initia ex praecessione sunt, theoremata uero secundum praecessionem; concessis quippe initiis, ut notae et item lineae ceterorumque h
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ fecta & sufficiens ad muneris comp&entis ꝑ functionẽ : Opus ẽ quippe adium̃¬
to cognati ex timi luminis. maximeꝗdem solstitialis alias tam &iã eterũ quȩ solis lum̃

Expanded text:
fecta et sufficiens ad muneris competentis perfunctionem. Opus est quippe adiumento cognati extimi luminis, maxime quidem solstitialis, alias tamen etiam eorum quae solis lum
Abbreviated transcription (Latin):
lntate & alioloco lgitur nop uolorits pitr curtentis sd iniserefitui estdi Cum procul dubio si homo
eius detats ut ratiope iamutatur. ponposst credere sperare diligere nis uelit pecperuenire ad pal¬
mam uocationis dĩ pisi uolupitate cucurrerit Quomodo ergo nonuolentis peq currentis pisq &i psat

Expanded text:
luntate . Et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Cum procul dubio, si homo luntate . Et alio loco: Igitur non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Cum procul dubio, si homo ejus aetatis est ut ratione jam utatur, non possit credere, sperare, diligere, nisi velit, nec pervenire ad palmam supernae vocationis Dei, nisi voluntate cucurrerit . Quomodo ergo non volentis, neque currentis, sed mis
Abbreviated transcription (Latin):
pum est Non ex operib: peforte quis extollatur. Et neput arentur fidelib: bona opera defutura rursus
adiecit ipsius enim sumus figmentum creatiin xp̃o ihũ in operib: bonis. quae praeparauit ds̃ ut in illis am
bulemus Tuncergo efficimur beneliberi cumds̃ nos fingit id ÷ format & creat Non ut homines quod
im fecit sed utboni hominessimus quod nunc gratia sua fecit ut simus in xp̃o noua creatura. securidũ
quod dictum ÷: Cormundum creainmedr̃ Neq enimcor eius quantũ ꝑtin& ad naturam cordis humam.
poniam creauerat dr̃ Item nequis quam & si non deoperib: deipsoglorietur libero uoluntatis arbitrio
tam quam abipso incipict meritum cuitã quã debitum reddatur p̃mium: bene operapdi ipsclibertas
audiat euridem gratite p̃conẽ diceritem Ds̃ enim est qui operatur in uobis & uelle& operari ꝓborici uo¬

Expanded text:
num est; non ex operibus, ne forte quis extollatur. Et ne putarentur fidelibus bona opera defutura, rursus num est; non ex operibus, ne forte quis extollatur. Et ne putarentur fidelibus bona opera defutura, rursus adjecit: Ipsius enim sumus figmentum creati in Christo Jesu in operibus bonis, quae praeparavit Deus, ut in illis abulemus . Tunc ergo efficimur vere liberi, cum Deus nos fingit, id est format et creat, non ut homines, quod jam fecit, sed ut boni homines simus, quod nunc gratia sua facit, ut simus in Christo Jesu nova creatura, secundum quod dictum est: Cor mundum crea in me, Deus . Neque enim cor ejus, 264 quantum pertinet ad naturam cordis humani, non jam creaverat Deus . Item ne quisquam, etsi non de operibus, de ipso glorietur libero voluntatis arbitrio, tanquam ab ipso incipiat meritum, cui tanquam debitum reddatur praemium bene operandi ipsa libertas, audiat eumdem gratiae praeconem dicentem: Deus enim est qui operatur in vobis et velle et operari pro bona vo
Abbreviated transcription (Latin):
nisi quando eum pecare delectat : Liberaliter enim seruit quisuidui uoluntatẽ libenter facit Acper hoc ad
peccandum liber qui peccatiseruus ÷ Vnde adiuste faciendum liber nonerit. nisi a peccato liberatus esse uisti¬
tiae coeperit seruus: Ipscc est uera libertas propter recte facti licentiam simul ospiciseruitus ꝓpt̃ praecepti
oboedientiam sed adbene faciendum ista libertas unde erit homini ad dicto & uendito nisi redimat cuius
illauox ÷ siuos filius liberauerit tuncuere liberierits quod ante quam fieri in homine incipiat. quomodo
quis quam delibero arbitrio inbonogloriatur opere . qui nondum ÷ liber ad opera nidumbene. pisi se uria
saltem fidem sic arrogarent ut non intellegerenit diuinitus ẽẽ. donatã si cut idem a postolus alio loco
sedicit ut fidelis e& miseri cordicm consecutum. hiͦ quoq adiunxit atq ait & hoc non ex uobis. sed dĩ do¬

Expanded text:
nisi quando eum peccare delectat? Liberalinisi quando eum peccare delectat? Liberalipeccandum liber est, qui peccati servus est. Unde ad juste faciendum liber non erit, nisi a peccato liberatus esse justitiae coeperit servus. Ipsa est vera libertas propter recti facti laetitiam, simul et pia servitus propter praecepti obedientiam. Sed ad bene faciendum ista libertas unde erit homini addicto et vendito, nisi redimat cujus illa vox est, Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis ? Quod antequam fieri in homine incipiat, quomodo quisquam de libero arbitrio in bono gloriatur opere, qui nondum est liber ad operandum bene, nisi se vana saltem fidem sic arrogarent, ut non intelligerent divinitus esse donatam, sicut idem apostolus alio loco dicit, se ut fidelis esset misericordiam consecutum ; hic quoque adjunxit, atque ait, Et hoc non ex vobis, sed Dei do
Abbreviated transcription (Latin):
Nec docto uiro uerbicalumniam ulterius nsi contentione inpudentissima commouebunt. A qua
tamen ut tandem a liquando conquiescant & docturi prius ad doctores accedant docendi non
prae destinationes pluralinumero posuisse in uepient: Ordinem inquit cceli possor supernarun¬
onum occultas praedestinationes uiderȩ. Rationem uero eius interra ponere : apte huma ricorda
sentiendum his uerbis ostendit. libero arbitrio male utens homo & soꝑdiditͦipsum sicut enim qui se occidit
utiq uiuen do se occidit sed seo ccidepido nonuiuit nec se ipsum poterit resuscitare cumoc ciderit ita cumlibero
peccar& arbitrio uictore peccato amissum ÷ & liberum arbitrium A quo enim quis de uictus ÷ huic&eruis
additus ÷ Petri certe a postoli ẽ ista sententia. Quce cum uera sit. qualis quae sopotest seruaddicti ẽẽ libertas

Expanded text:
Nec docto viro verbi calumniam ulterius nisi contentione impudentissima commovebunt. A qua Nec docto viro verbi calumniam ulterius nisi contentione impudentissima commovebunt. A qua tamen ut tandem aliquando conquiescant, et docturi prius ad doctores accedant docendi, non praedestinationes plurali numero posuisse invenient . « Ordinem, inquit ,coeli nossonum occultas praedestinationes videre; rationem vero ejus in terra ponere, est ante humana corsentiendum his verbis ostendit. Libero arbitrio male utens homo et se perdidit et ipsum. Sicut enim qui se occidit, utique vivendo se occidit, sed se occidendo non vivit, nec se ipsum poterit resuscitare cum occiderit, ita cum libero peccaret arbitrio, victore peccato amissum est et liberum arbitrium. A quo enim quis devictus est, huic et servus addictus est. 263 Petri certe apostoli est ista sententia: quae cum vera sit, qualis, quaeso, potest servi addicti esse libertas,
Abbreviated transcription (Latin):
aride Mare hoc sȩculum ÷ & aquae quae sunt amari segregatȩ surpit. & congregatie in copgro¬
gationẽ unã id ÷ praedestinctae inunum finem. quo dirigit ds̃ om̃s quos separat a scis
Hysidorus ep̃s in libro sententicrum : geminaesł inquit praedestinatio siue electorũ ad requiem . si ue
reproborum ad mortem. Hiunc tamen quiclam reprehendendum putant. quod geminam hoc ÷ du¬
plicem praedestinationem solus induxerit. cum simplex dinatura simplici hoc ÷ unc prae destinatione
secundum eos bonos malosq cõplexasit : Quisintue antur alios ẽẽ qui ad dexteram statuunt᷑ alios
qui ad sinistc̃m iustitici relinquuntur tam & si sit ut uolunt simplex prae destinatio duplicem eius
non negabunt effectum cum aliud sit debitã poenã luere aliud gratuitam gloriam reportare

Expanded text:
arida. Mare hoc saeculum est, et aquae quae sunt amarae segregatae sunt, et congregatae in congrearida. Mare hoc saeculum est, et aquae quae sunt amarae segregatae sunt, et congregatae in congregatione una, id est praedestinatae in unum finem, quo dirigit Deus omnipotens quos separat a sanctis. » Isidorus episcopus in libro Sententiarum : « Gemina est, inquit, praedestinatio, sive electorum 262 ad requiem, sive reproborum ad mortem. » Hunc tamen quidam reprehendendum putant quod geminam, hoc est, duplicem praedestinationem solus introduxerit, cum simplex Dei natura simplici, hoc est una praedestinatione secundum eos bonos malosque complexa sit. Qui si intueantur alios esse qui ad dexteram gratia statuuntur, alios qui ad sinistram justitia relinquuntur, tamenetsi sit, ut volunt, simplex praedestinatio, duplicem ejus non negabunt effectum, cum aliud sit debitam poenam lucre, aliud gratuitam gloriam reportare.
Abbreviated transcription (Latin):
centia suci abstract & in lecti recidunit crimiposi sed cid mortem securidam quã peres se patiantur
retribuente ustis simnoudico seu quiante perceptum gratiambeptis midis edunit descetulo siue qui in
uacuum gratiamdi recipiontes post acceptumbaptis mum usq in finem praesentis uitae malunt
seriuesse poetat qec uolunt dum tempus÷ acceptebile & dies salutis conuerti auia siam ale et uuapt
&ignorapites qm̃ bemgnitas di ad penitentic̃ eos ed ducit ipsi secundum duritiam suam & inpeniten scor
thet auri ⁊ cepit sibiram indieirae & reuelatiopuis iustiudicudĩ Itemiohannes ecdosce romans di¬
a conus praedestinatos malos sermonib beatiaugustiii expressit uoleris ostendere quid signific& illud
genesis congregentur aquae quae subcelo sunt in locumunum & appareat aridi. Quide÷ inquit
arida in ecele sici aridauo catur om̃is amima sitiens dm̃ Segregatȩ sunt enim aquce & apparuit

Expanded text:
centia sua abstracti et illecti recidunt criminosi; sed ad mortem secundam, quam necesse est patiantur, centia sua abstracti et illecti recidunt criminosi; sed ad mortem secundam, quam necesse est patiantur, retribuente justissimo judice; seu qui ante perceptam gratiam baptismi discedunt de saeculo; sive qui in vacuum gratiam Dei recipientes, post acceptum baptismum usque in finem praesentis vitae malunt servi esse peccati, nec volunt, dum tempus est acceptabile, et dies salutis, converti a via sua mala ut vivant, et ignorantes quoniam benignitas Dei ad poenthesaurizant sibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei. » Item Joannes Ecclesiae Romanae diaconus praedestinatos malos sermonibus beati Augustini expressit, volens ostendere quid significet illud Genesis : Congregentur aquae quae sub coelo sunt in locum unum, et appareat arida: « Quid est, inquit, arida. In Ecclesia arida vocatur omnis anima sitiens Dominum. Segregatae sunt enim aquae, et apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
nauit aduitam ulla posse ratione saluari Praedestinatio enim illa gratuitae dopationis est p̃paratio
qua noset postolus ait praedestinatos in adoptionem filiorum di ꝑ ihm̃ xp̃m inipsum. Item fulgentius in
libro ad monimum sen sumbeati augustini deprae destinatis ad interitum. his uerbis expressit Nihil aliud
inquit accipiendum existimo uillo scĩ augustini sermone quo ad ipteritũ quosdã praedestinatos firmat
pisicad interitum suppliciiñ delicti Neq admalũ quo d iniuste admit tunt. sed aderuciatum quemiustis¬
sime patientur pec ad peccatum quoprimae resurrectionis bepefium autnon aceipiupt aut amiturt
sed adtor meptum quo dillis ꝓpria imquitas melepcirit & aequitis diura bepieretibuit Nit ad
mortem animae primam in que pics cupitur pcir uuli uel in quam sicut beatus iccob dicit Concupis¬

Expanded text:
navit ad vitam ulla posse ratione salvari. Praedestinavit ad vitam ulla posse ratione salvari. Praedestiqua nos Apostolus ait praedestinatos in adoptionem filiorum Dei per Jesum Christum in ipsum. » Item Fulgentius in libro ad Monimum sensum beati Augustini de praedestinatis ad interitum his verbis expressit: « Nihil aliud, inquit, accipiendum existimo in illo sancti Augustini sermone, quod ad interitum quosdam praedestinatos firmat, nisi ad interitum supplicii, non delicti, neque ad malum quod injuste admittunt, sed ad cruciatum 261 quem justissime patientur; nec ad peccatum, quo primae resurrectionis beneficium aut non accipiunt aut amittunt, sed ad tormentum quod illis propria iniquitas male parit et aequitas divina bene retribuit; nec ad mortem animae primam, in qua nascuntur parvuli, vel in quam, sicut beatus Jacobus dicit , concupis
Abbreviated transcription (Latin):
Verum & sinostram fragilitatem quiad electorum sortem ꝑtinenit lat& . Nontamer ab agenda cura
prae salutis cessandum. non ab in struendis proximis lingua ÷ continenda sed ad exemplum beati loth
& nobiscaste iuiuendum. &erraptium quoq correctiopi officium pietatis impendendum Constat enim
q &si prae destinatos ad interitum salucre nequimus : Nrãẽ tamep benignitatis quamergo illorum
sclutem impendimus mercedem nonperdimus  c̃ fulgentius suspensis i prouinciae a fricance
ep̃s. ut scribit iohannes romane ecdesiae diaconus in libro ad petrum deregula uerae fidei. dep̃destina¬
tis hoc modo disseruit. Firmis simetene & nullatenus dubites om̃s quosuasc miseri cordice gratuita bo¬
nitate dẽ ficcit. ante constitutionem mundi in adoptionem filiorum dĩ praedestinatos adõ. neq perire
posse aliquem eorum quos ds̃ praedestinauit ad regnum. nec quemquam eorum quos ds̃ pon prae desti¬

Expanded text:
Verum etsi nostram fragilitatem qui ad electorum sortem pertinent latet, non tamen ab agenda cura nostrae salutis cessandum, nec ab instruendis proximis lingua est continenda; sed ad exemplum beati Lot et nobis caste vivendum, et errantium quoque correctioni officium pietatis impendendum. Constat enim quod etsi praedestinatos ad interitum salvare nequimus, nostrae tamen benignitatis, quam erga illorum salutem impendimus, mercedem non perdimus. » Sanctus Fulgentius, Ruspensis provinciae Africanae episcopus ut scribit Joannes Romanae Ecclesiae diaconus, in libro ad Petrum de Regula verae fidei, de praedestinatis, hoc modo disseruit : « Firmissime tene et nullatenus dubites omnes quos vasa misericordiae gratuita bonitate Deus facit, ante constitutionem mundi in adoptionem filiorum Dei praedestinatos a Deo: neque perire posse aliquem eorum quos Deus praedestinavit ad regnum, nec quemquam eorum quos Deus non praedesti
Abbreviated transcription (Latin):
multos porro esse dȩmonas ẽtiã hesiodo plac&. ait enĩ terẽẽ eor decẽmilia eosq
ẽẽ tã in obsequio dĩꝗ intutela mortaliũ : Ncertã sũmã c̃ficiens numerieor sed
iuata uĩ pleninu meri triũ multiplicans decẽmilia : Erit eͦ definitio dȩ monũtalis :

Expanded text:
Multos porro esse daemonas etiam Hesiodo placet. Ait enim ter esse eorum decem milia eosque esse tam in obsequio dei quam in tutela mortalium, non certam summam conficiens numeri eorum, sed iuxta uim pleni numeri trium multiplicans decem milia. Erit ergo definitio daemonis talis:
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ : Tertio deinceps diȩ remotis aquis apparuit siccaeiq: terrȩ nom̃ impositũ utsite ui¬
dens Neq hoccelũ cognitũ nobis. neq: hanc in. qua sumus t̃rã ab exordio facta sunt alia eẽ ani

Expanded text:
ditatem»; tertio deinceps die, remotis aquis apparuit «sicca» eique terrae nomen impositum, ut sit euiditatem»; tertio deinceps die, remotis aquis apparuit «sicca» eique terrae nomen impositum, ut sit euidens neque hoc caelum cognitum nobis neque hanc in qua sumus terram ab exordio facta, sed alia esse an
Abbreviated transcription (Latin):
unũ rerũ omnium initiũ. dequaꝰs al o moninpuerbiis. Creauitine in quitds̃ ꝓgressionis suȩ semi¬
tã cuinitens efficer& & operadiuina. Constituitq anteortũ mundi terreq & ꝓfundi fundatio¬
nẽ antetractus fontiũ. aggestionesq montanas : A perte indicans preeunte diuina sapientia
caelũ trãq facta eandẽq diuinã sapientiã fore uniuersitatis primordiũ : Ex quo appar& sapientiã
factã quidẽ ad õstͣ n ali quo intẽpore: Neq enĩ fuerittẽ pus ullũ qͦ ds̃ fuerit sine sapientia. Qđq
dm̃ ꝑcipi cogitationib hominũ antequã sapientiã eius sitnecesse. obeminentiã naturȩ. qui apͥus
cuius resest tuncdemũ res ipsa noscitur : & de initio quidẽ sic habendũ qđ aut̃ cȩlũ quã uet̃rã scrip¬
turaloquatur : intellegendũ : quitumultuario contentisunt intellectu. Cȩlũ hoc qđ uidemus &¬
te rrã qua sub uehimur diciputant: Porro qui altius indagantur. negant hoccȩlũ abinitio factũ.

Expanded text:
unum rerum omnium initium, de quo Salomon in Prouerbiis: «Creauit me, inquit, deus progressionis suae semitam, cui nitens efficeret opera diuina constituitque ante ortum mundi terraeque et profundi fundationem, ante tractus fontium aggestionesque montanas», aperte indicans praeeunte diuina sapientia caelum terramque facta eandemque diuinam sapientiam fore uniuersitatis primordium. Ex quo apparet sapientiam factam quidem a deo, sed non aliquo in tempore — neque enim fuerit tempus ullum quo deus fuerit sine sapientia — quodque deum percipi cogitationibus hominum ante quam sapientiam eius sit necesse ob eminentiam naturae, quia prius cuius res est, tunc demum ipsa res noscitur. Et de initio quidem sic habendum. Quod autem caelum quamue terram Scriptura loquatur, intellegendum. Qui tumultuario contenti sunt intellectu caelum hoc quod uidemus terram qua subuehimur dici putant. Porro qui altius indagantur negant hoc caelum ab initio factum
Abbreviated transcription (Latin):
quoq interitus sequat᷑ neces seest : &itẽ ad alterius statuȩ conlocationẽ reciocari acredire: sept¬
sib autẽ noscendã dicithanc speciem quia in pressȩ formȩ operispectantiũ oculi s uid&. Opi¬
nione uero noscendã qui amens opificis ñ desesto exẽplari trans fert hanc speciẽ sed ex ꝓpria
m̃te haustũ ꝓuirib Tertiũ genus eẽdicit lociputo eũ dignitatis respectu: tertiũ genꝰ dixis¬
se siluã quippe secundas pecies id ÷ natiua: mutuat᷑ substantiã despecie principali quȩ sineorui ÷
& a&erna censegita ideae nomine : Siluademũ exnatiura specie sumit substantiam.

Expanded text:
quoque interitus sequatur necesse est et item ad alterius statuae collocationem reuocari ac redire. «Sensibus» autem «noscendam» dicit hanc speciem, quia impressa forma operi spectantium oculis uidetur, «opinione» uero «noscendam», quia mens opificis non de certo exemplari transfert hanc speciem, sed ex propria mente haustam pro uiribus. «Tertium genus esse» dicit «loci». Puto eum dignitatis respectu tertium genus dixisse siluam; quippe secunda species, id est natiua, mutuatur substantiam de specie principali, quae sine ortu est et aeterna, censita ideae nomine, silua demum ex natiua specie sumit substantiam.
Abbreviated transcription (Latin):
mem & ipsum dememoria prius experiri.: Ex quo factumutcito con
cito consentirem Imperio tuo. quod confidebam facileme si recorda¬
tione memoriã exercuissem posse reminisci. Itaq ut hic modo
dixit tam hesternodie postdi gressum protinus ad prȩsentes ret¬
tuli quam nocturnis uigiliis omnia scrutinabundus recuperaui:
Certumq: illud ex ꝑtussũ tenaciorẽ fore memoriã. quae in prima
aetate discuntur : quippeaut confidam quae pridie audi erim

Expanded text:
memet ipsum de memoria prius experiri. Ex quo factum est, ut memet ipsum de memoria prius experiri. Ex quo factum est, ut cito consentirem imperio tuo, quod confidebam facile me, si recordatione memoriam exercuissem, posse reminisci. Itaque, ut hic modo dixit, tam hesterno i die post digressum protinus ad praesentes retuli quam nocturnis uigiliis omnia scrutinabundus recuperaui certumque illud expertus sum tenaciorem fore memoriam eorum quae in prima aetate discuntur. Quippe haud confidam quae pridie audierim
Abbreviated transcription (Latin):
fugar&. Dehinc funder& libertatem subiugatis redder&. intactos in
suagenuina que libertate seruar& : Nequeita multo post accidit.
ut motuterrae: & in luuione diei noctisq: iugipraedara illa uestra
mili tarisiuuentus perir& etat lantis insula tota sine in ditio prioris exis¬
tentiae submerger&ur. Nisi quod pelagus illud pigrius quam
c&era crasso de hiscentis insulae limo & supernae fluctibus concre¬
to habetur: Haec sunt õsocrate quae critia s u&us a solo nesibi re lata
& exposita narrauit. sed cum p̃terito die derebus publicis dequepa¬
catis officiis militariisq: tractares : subiit quaedam me exrecordatio¬
ne miratio non sinedeo dici quaedi ceressi quidẽ quam constituebas
oratione rempubli cam. eadem Autcerte proximȩ simili tudinis
uide returei.quam excrit ae relatione compereram: recicui
tamenueritus Nesi quaesitum aliquid a mefor& dehincobli¬
uionis in cõmodominime expedirem : ridiculus essem maluiq apud

Expanded text:
fugaret, dehinc funderet, libertatem subiugatis redderet, intactos in sua genuinaque libertate seruaret. Neque ita multo post accidit, ut motu terrae et illuuione diei noctisque iugi praeclara illa uestra militaris iuuentus periret et Atlantis insula tota sine indicio prioris existentiae submergeretur, nisi quod pelagus illud pigrius quam caetera crasso dehiscentis insulae limo et superne fluctibus concreto habetur." Haec sunt, o Socrate, quae Critias uetus a Solone sibi relata et exposita narrauit. Sed cum praeterito die de rebus publicis deque pacatis officiis militaribusque tractares, subiit quaedam me ex recordatione miratio non sine deo dici quae diceres, siquidem, quam constituebas oratione rem publicam, eadem aut certe proximae similitudinis uideretur ei quam ex Critiae relatione compereram; reticui tamen ueritus ne, si quaesitum aliquid a me foret, dehinc obliuionis incommodo minime expedirem, ridiculus essem maluique apud
Abbreviated transcription (Latin):
uestigiã diuiditur a continenti atuero illud pelagus inmensae
atq inaestimabilis magnitudinis ueterũ mare: Igitur in hacat lan¬
tidȩ insula maxima &am mirabilis potentia extitit regũ omnẽ insulã
finitimasq & alias obtinentium. maximȩq: parti continentis
dominantium : si quidem terti ae mundi parti quae libi a dicitur
us quead aegyptum imperarent eu ropeuero usque adtrrrhenum d¬
ues trãq: regione hocam plius. eas gentesquȩ intraherculis colũnas
consistunt adoriri & expugnare gestiit : Tuncergo uestraeciuita¬
tis uirtus ultraomnẽ gloriam enituit quod pro cõmuni omnium
salute aclibertate desperantibus deserentibusq: m&u cõmunem
custodiã cunctis magnitudine animibellicisq: Artibus ad secuta est
ut ꝑ extrema discrimina erum pens. hostes humanigeneris primo

Expanded text:
uestigia, diuiditur a continenti, at uero illud pelagus immensae atque inaestimabilis magnitudinis uerum mare. Igitur in hac Atlantide insula maxima et admirabilis potentia extitit regum, omnem insulam finitimasque alias obtinentium maximaeque parti continentis dominantium, siquidem tertiae mundi parti, quae Libya dicitur, usque ad Aegyptum imperarunt, Europae uero usque ad Tyrrhenum uestramque regionem, hoc amplius eas gentes quae intra Herculis columnas consistunt, adoriri et expugnare gestiit. Tunc ergo uestrae ciuitatis uirtus ultra omnem gloriam enituit, quod pro communi omnium salute ac libertate, desperantibus deserentibusque metu communem custodian cunctis magnitudine animi bellicisque artibus assecuta est ut per extrema discrimina erumpens hostes humani generis primo
Abbreviated transcription (Latin):
Vtigitur ñ dicimus intrepidũ lapidẽ quia ñ est natura eius. huius modi ut aliquid posst
timere. Sic ne primariã quidẽ sȩpecies qualitate dic&ur carere : quia & natura eius
aliena est aqualitate &ipsa aluis causaest cursint p̃dita qualitate: ađdq ut animã neq anima¬
tã dicimus ne exanimẽ : anima.Tã quidẽ ideo: quia anima animȩ p̃sidio non eg& : Exa¬
nimẽ uero quia ipsicausaest c&eris animalib uitȩ: sic siluã quoq neq siluestrẽ putamus.
Hecsilua carere: nec siluestrẽ quidẽ nondicimus : qui a siluȩ siluanonest necessaria: Care¬
re autẽ siluaideo : qđ omnia siluestria ꝓpt̾hanc sint materialia: Quȩ cumita sint: &iã
de principali specie per indesentiemus ut neq qualitate prȩditam putemus nec carentẽ
que cõpositũ sit utneces seest: ex partiti panite & participabili ut statua inqua parti

Expanded text:
igitur non dicimus intrepidum lapidem, quia non est natura eius huius modi ut aliquid possit timere, sic ne primaria quidem species qualitate dicetur carere, quia et natura eius aliena est a qualitate et ipsa aliis causa est cur sint praedita qualitate. Atque ut animam neque animatam dicimus nec exanimem — animatam quidem ideo quia anima animae praesidio non eget, exanimem uero quia ipsa causa est ceteris animalibus uitae —, sic siluam quoque neque siluestrem putamus nec silua carere — siluestrem quidem non dicimus quia siluae silua non est necessaria, carere autem silua ideo quod omnia siluestria propter hanc sint materialia. Quae cum ita sint, etiam de principali specie perinde sentiemus, ut neque qualitate praeditam putemus nec carentem que compositum sit necesse est ex participante et ex participabili, ut statua, in qua parti
Abbreviated transcription (Latin):
bonorum omnium nec malorum ductoritas pertinebit ad fatum : Vndeergomalamodur
stellarum causarum. sed ipse motus unde & utrũ uolentibus stellis motus ipse talis sit
ut ex eodem motu & mala proueniant &bona. an inuitis siuo lentibus animalia sun
stellȩ &iuxta ꝓpositum mouentur : sinuitis. nullus est earum actus : certe aut oms stellae
diunȩ sun & bonȩ nec quic quam faciunt mali. dut quedã malificȩ. sed maleficas es se
in illo sancto & pleno bonitatis loco quatenus conuenit: Cumque omã sidera plena
sint cȩlestis sapientiae. malitiam porrosciamus ex dementia nasci. quatenus
conuenuit maleficas stellas esse dicere nisi forte id quod foras non est Interdum easdẽ
bonas interdum malignas cẽ ex istimandum : Propter eaq: promis ce beneficia

Expanded text:
bonorum omnium nec malorum auctoritas pertinebit ad fatum. Vnde ergo mala? Motu bonorum omnium nec malorum auctoritas pertinebit ad fatum. Vnde ergo mala? Motu stellarum causantur. Sed ipse motus unde? Et utrum uolentibus stellis motus ipse talis fit ut ex eodem motu et mala proueniant et bona an inuitis? Si uolentibus, animalia sunt stellae et iuxta propositum mouentur; si inuitis, nullus est earum actus. Certe aut omnes stellae diuinae sunt et bonae nec quicquam faciunt mali aut quaedam maleficae. Sed maleficas esse in illo sancto et pleno bonitatis loco quatenus conuenit, cumque omnia sidera plena sint caelestis sapientiae, malitiam porro sciamus ex dementia nasci, quatenus conuenit maleficas stellas esse dicere? Nisi forte — id quod fas non est — interdum easdem bonas, interdum malignas esse existimandum proptereaque promisce beneficia
Abbreviated transcription (Latin):
causã penes fatum fec intellegunt diuersas se contrariasq potentias. idest urtutẽ &ditẽ
uitia simul quod fieri non potest adsignare decr&o : Cum huius modi crimina fati pro¬
pria esse dicund: Constituant deniq quid eẽ fatum uelinl : uirtutẽ ne diuna sed non
es s& causa malorum: Anuero animã malignam seddemum amalitia nihilborui fi¬
eri potest : Et fato dicuntur &iam bona prouenire: dicent. fortasse mixtam quandã
esse substantiam : Et quifieri potest ut unum &idem ꝗd malitia simul & bonitate sit
prȩditum in temperantiamq. & castitatem cre & ceteramq uirtutũ uitiorumq. impor¬
t& contrari & atem: Quae porro erit defato ex istimatio qđ uelit certe omã eẽ hona
nec tameri possit : Erit igitur inbecillum quiddã & sine uiribus: an potest quidem. nec
tamen uult : H aec uero lamferaest quȩdam & inmanis inuidia : anuero nequeuult. neq
potest aq hoc dicere defato prȩsertim flagitiosum : an & potest & uult. Eit igitur causa

Expanded text:
causa est penes fatum? Nec intellegunt diuersas se contrariasque potentias, id est uirtutem et item uitia simul, quod fieri non potest, assignare decreto, cum huius modi crimina fati propria esse dicunt. Constituant denique quid esse fatum uelint. Virtutemne diuinam? Sed non esset causa malorum. An uero animam malignam? Sed demum a malitia nihil boni fieri potest et fato dicuntur etiam bona prouenire. Dicent fortasse mixtam quandam esse substantiam. Et qui fieri potest ut unum et idem quid malitia simul et bonitate sit praeditum intemperantiamque et castitatem creet ceteramque uirtutum uitiorumque importet contrarietatem? Quae porro erit de fato existimatio? Quod uelit certe omnia esse bona nec tamen possit; erit igitur imbecillum quiddam et sine uiribus. An potest quidem nec tamen uult? Haec uero iam fera est quaedam et immanis inuidia. An uero neque uult neque potest? At hoc dicere de fato praesertim flagitiosum. An et potest et uult? Erit ergo causa
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ egerint uirtutis merito aeriis ł &iã aetheriis plagis consecrari
putat a noces sitate incorporationis ĩ munos : Hactenus denat᷑a dȩmonũ
deindo demortaliũ genere disserit. Ac pͥmode hõib: eor̃q ipsorũ sexii urili
ration abilẽ partẽ animȩ duplici uircute p̃ditã docen salterã ꝗ contẽplatꝰ¬
reandẽ semꝑ in mutabileq: nat᷑a ex qͣ intensionementis conualescit sapien¬
tia . altorã itẽq: mutabiliũ generatorti opinatrix : cui prudentiȩ uocabulũ
c̃griut : utramq porro hanc animȩ potentiã . a sũ mo&ĩ tellegibilidõ dt̃ uniuer¬
si corporis mundisensilis uidelic& animȩ datã ceteras ratione carentes & oc¬
ciduas animȩ portiones id ÷ appetitũ sensuũ locularẽ motũ qͦss corpora nutri

Expanded text:
rationem egerint uirtutis merito aereis uel etiam aethereis plagis consecrari putat a necessitate incorporationis immunes. Hactenus de natura daemonum. Deinde de mortalium genere disserit, ac primo de hominibus eorumque ipsorum sexu uirili, rationabilem partem animae duplici uirtute praeditam docens: alteram quae contemplatur eandem semper immutabilemque naturam, ex qua intentione mentis conualescit sapientia, alteram item quae mutabilium generatorumque opinatrix est, cui prudentiae uocabulum congruit. Vtramque porro hanc animae potentiam a summo et intellegibili deo dicit uniuersi corporis, mundi sensilis uidelicet, animae datam, ceteras ratione carentes et occiduas animae portiones, id est appetitum sensuum, locularem motum, quaque corpora nutri
Abbreviated transcription (Latin):
natura : omã decẽquȩ sunt genera cõplectitur : es sentia est opinor: cũ eã species co&u ꝓprioeẽ
acuideri aliquideffecerint uel hominẽ uł equũ uł quid aliud exanimalib arborib stirpi¬
b: qualitas uero cũ aliquã ꝑcipitqualitatẽ calefacta ł colorata. Quantitas. cũ corporũ est auc

Expanded text:
natura omnia decem quae sunt genera complectitur? Essentia est, opinor, cum eam species coetu proprio esse ac uideri aliquid effecerint, uel hominem uel equum uel quid aliud ex animalibus, arboribus, stirpibus; qualitas uero cum aliquam percipit qualitatem calefacta uel colorata; quantitas cum corporum est au
Abbreviated transcription (Latin):
triplo antent : hunc ipsũ autẽ decẽ &octonumerũ epitriti ratione p̃collit
uiginti & quattuor numorus : Viginti & quattuor autẽ numerꝰ aduersũ
sex comparatus quat̃ tantus est . Rursumq sex numeri epitritus est
octonarius numerus: Huius aut̃ ipsius triplus est is qui in uigintiquat¬
tuor mom̃tis inuenit᷑ : Idem aut̃ uiginti quattuor numerꝰ. sexnumori
quadruplus inuenit᷑ : Hisigitur. hunc modũ ꝑ agratis adornationis ipsius
considerationẽ reuertamur : Natis itaq limitib: sescrplorũ & itẽ eorũ quib: s
accedit pars sui tertia qđ genus a grecis epitrita dicunt᷑ : & item eorum
ex his noxibus illa prima spatiosa idẽ epocdoi spatiis epitritorumom̃iũ
int̃ ualla cõplebat: Quae sunt igitur prima illa spatia : Illa scilic& q̃ continent᷑

Expanded text:
triplo anteit, hunc ipsum autem decem et octo numerum epitriti ratione praecellit triplo anteit, hunc ipsum autem decem et octo numerum epitriti ratione praecellit uiginti et quattuor numerus, uiginti et quattuor autem numerus aduersum sex comparatus quater tantus est. Rursumque sex numeri epitritus est octonarius numerus, huius autem ipsius triplus est is qui in uiginti quattuor momentis inuenitur; idem autem uiginti quattuor numerus sex numeri quadruplus inuenitur. His igitur in hunc modum peragratis ad ordinationis ipsius considerationem reuertamur. «Natis itaque limitibus sescuplorum et item eorum quibus accedit pars sui tertia, quod genus a Graecis epitritum dex his nexibus illa prima spatia, id est epogdoi spatiis epitritorum omnium interualla complebat». Quae sunt igitur illa prima spatia? Illa scilicet quae continent
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ inepitrita : quod exhis consit inearatione positũ dinoscitur : inqua ẽ
octonumerus aduersum tria numerum : & enim trium epitrita sunt
quattuor horum duplicia octo : diapason autẽ & diapente in ratione
tripla : sescrplaris enim & duplexsimul cõpositi: efficiunt hunc eundem
id est octo : Quippenouem aduersum sex comparatus sescyplaris inue
nitur cuius decẽ & octo numerꝰ duplex ẽ : Tiplex uero aduersum sex cõparat᷑:
similit̃ &iã ea synfonia q̃ disdiapason appellatur rationem optin& qua¬
drupli : additus enĩ triplex numerꝰ epitrito numero cõpl&quadruplã quan¬
titatem : & diapente synfonia addita dia pason sinfoniȩ triplã efficit quan¬
titatẽ : Dia tessaron uero srnfonia epitrita ratioe ut sepeiã diximꝰ : ex his
aut̃ disdia pason constat sinfonia : et enĩdecẽ & octo numerussex numerũ

Expanded text:
autem in epitrito, quod ex his confit, in ea ratione positum dinoscitur in qua est autem in epitrito, quod ex his confit, in ea ratione positum dinoscitur in qua est octo numerus aduersum tria numerum; etenim trium epitrita sunt quattuor, horum duplicia octo. Diapason autem et diapente in ratione tripla; sescuplaris enim et duplex simul compositi efficiunt hunc eundem, id esnitur, cuius decem et octo numerus duplex est, triplex uero aduersum sex comparatus. Similiter etiam ea symphonia, quae disdiapason appellatur, rationem obtinet quadrupli; additus enim triplex numerus epitrito numero complet quadruplam quantitatem, et diapente symphonia addita diapason symphoniae triplam efficit quantitatem, diatessaron uero symphonia epitrita ratio est, ut saepe iam diximus. Ex his autem disdiapason constat symphonia, etenim decem et octo numerus sex numerum