comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit sit quidã iustus. Etitẽ si uniuersalis negatiua nallus hõ uistus ẽ falsa fuerit.
non necesse erit quidã lõ non est iustus falsã eẽ. Nã si falsa ẽ nullus hõ iustus est. ue¬
sti. Repetens igit᷑ a capite dicat. quod in subalt̃nis siuniuersales uerȩ fueruit. uere etiã
particulares sed non conuertit᷑. It̃ si particulares falsȩ suerint. falsȩ erunt etiã uniuers a
ontrariȩ uͦ simul uerȩ eẽ nũ quã possunt. Potest aut̃ sieri i
alias utrȩq: falsȩ sint. alias una falsa aliauera: Utr ȩq falsȩsunt ut siquis dicat om̃is

Expanded text:
fuerit, sit quidam iustus, et item si universalis negativa, nullus homo iustus est, falsa fuerit, fuerit, sit quidam iustus, et item si universalis negativa, nullus homo iustus est, falsa fuerit, non necesse erit quidam homo non est iustus falsam esse. Nam si falsa est nullus homo iustus est, vesti. Repetens igitur a capite dicat quod in subalternis. Si universales verae fuerint, verae erunt etiam particulares. Sed non convertitur. Item si particulares ontrariae vero simul esse verae nunquam possunt. Potest autem fieri ut alias utraeque falsae sint, alias una vera, altera falsa. Vtraeque falsae sunt, ut si quis dicat, omnis
Abbreviated transcription (Latin):
cularibus si particulares falsȩ fuerint. etiã uniuersales: Nasi particalaris quidã hõ
iust us est falsa fuerit uniuersalis etiã om̃is hõ iustus est falsaerit. Nãsi quidã hõ iustꝰ
est falsa est. uera ẽ nullus homo iustus est. Siuera est nullus hõ iustus est. falsa ẽ om̃is
homo iustusest. Palsa iga᷑ particu lari. falsa erit uniuersalis. Item negatiua. Si nega¬
tiua particularis falia fuerit q̃ ẽ. quidã hõ iustus nest. falsaerit eaã nullus hõ iuistus est.
Nã si falsũ cst quia duidã hõ ñ ẽ iustus. uerdẽ quia om̃uis hõ iustus est᷑: Palsaigitur parti
culari falsa erit etiã uniuersalis. sed ñ conuertuntur ita. ut si un uiersales falsȩ sint
falsas eẽ necessee  particu lares. Nã ut uniuersalis om̃is hõ iustus est falsa suerit ñ
necess e ẽ particularẽ quidã hõ iustus est falsã eẽ. Potest enĩsueri ut si om̃is hõ iustus ñ

Expanded text:
res falsae fuerint, falsae erunt etiam universales. Nam si particularis quidam homo iustus est falsa fuerit, universalis etiam omnis homo iustus est falsa erit. Nam si quidam homo iustus est falsa est, vera est nullus homo iustus est. Si vera est nullus homo iustus est, falsa est omnis homo iustus est. Falsa igitur particulari, falsa erit universalis. Item si negativa particularis falsa fuerit, quae est, quidam homo iustus non est, falsa erit etiam, nullus homo iustus est. Nam si falsum est qculari, falsa erit etiam universalis. Sed non convertitur, ut si universales falsae sint, falsas necesse sit esse particulares: nam si universalis, omnis homo justus est falsa fuerit, non necesse est particularem, quidam homo iustus est, falsam esse. Potest enim fieri ut si omnis homo iustus non
Abbreviated transcription (Latin):
maxima Oppositorũ opposita eẽ ꝓpria oportere . Locus ab opposits scđm astir¬
mationẽ & negationẽ. Moueri eñ & non moueri scđm affirmationem ne¬
gationẽ que sibim& opponuntur. Ex transuptio neuero hoc inodosit.
cũ exhis terminis in quibus quȩstio constituta est ad aliud qui delam notius
dubitatio transfertur qui eateius probatione eaquȩ inquȩstione sunt

Expanded text:
maxima: oppositorum opposita esse propria oportere. Locus ab oppositis, secundum affirmationem ac negationem; moveri enim et non moveri, secundum affirmationem negationemque sibimet opponuntur. Ex transumptione vero hoc modo fit: cum ex his terminis in quibus quaestio constituta est, ad aliud quidem notius dubitatio transfertur; atque ex ejus probatione ea quae in quaestione sunt
Abbreviated transcription (Latin):
mationes hoc modo. AUtrũ cȩlum rotundum sit anquadrum an longũ
ancuius lib& alterius fermȩ. Hic enĩ plurimas affirmationes probare
necesse est quȩ diuersa defendunt : & de quȩstio nequidem. quantũ ad pn¬
sens negotiũ ꝑtinebat. susficienter dictũ est . Decorclusiotie
ondusiouero est argumentis ꝓbata ꝓpositio dequa eademfere diciposst̃
quȩ de propositione. Quȩ qm̃ diligenter superius explicita sunt deargu¬
mento deinceps tractandũ uidetur. Argumentũ est oratio reidubiȩ
faciens fidem. Hanc somper notiorem questione esse necesse est. Nam
siignota notis probantur. argumentũ uero rẽ dubiã ꝓbat necesse est ut
quod ãfidem quȩstionis ad fertur sit ipsa notius quȩstione . Argumento¬
rũ uero ominium. Alia sunt ꝓbabilia & netessaria. alia uero ꝓbalia qui¬
dem sed non necessaria . Alia necessaria sed non probabilia. Alia nec
probabilia. nec necessaria. Prob abile uero est quod uidetur ł omnib:

Expanded text:
mationes, hoc modo, utrum coelum rotundum sit, an quadratum, an longum, aut cuiuslibet alterius formae: hic enim plures affirmationes probare necesse est, quae diversa defendunt. Et de quaestione quidem, quantum ad praesens negotium pertinebat, sufficienter dictum est. Conclusio vero est argumentis approbata propositio, de qua eadem fere dici possunt quae de propositione. Quae quoniam diligenter superius explicata sunt, de argumento deinceps tractandum videtur. Argumentum est ratio rei dubiae faciens fidem. Hanc semper notiorem quaestione esse necesi ignota nobis probantur, argumentum vero rem dubiam probat, necesse est ut quod ad fidem quaestionis affertur, sit ipsa notius quaestione. Argumentorum vero omnium alia sunt probabilia et necessaria, alia vero probabilia quidem, sed non necessaria; alia necessaria, sed non probabilia; alia nec probabilia, nec necessaria. Probabile vero est, quod videtur vel omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
reuertunt᷑ qđ e iusdẽ testimonionitit᷑ dũ fu¬
erit in urbe sene debitã redder& grãm. oc¬
cupationũ necessitate c̃strictũ. qđ ut uenerit
uł iã amicoꝵ trebatii conuentione cõmonitũ.
ne tacita quidẽ eiꝰ flagitationide eẽ uolu¬
iss& & qđ lic& libroꝵ copra nulla suppeter&.
deme moriae tam̃ rep&ita promptuariis. in
ipsa nauigatione c̃scripserit . eiq exitinere
miserit ut bene ficii cumulo parendi&iam
celeritas adder&᷑. Quae cũ om̃abenignũ cap¬
tare trebatiiuideant᷑ assensũ. quaedã tam̃
breuitas topicoꝵ memoria rep&ita. attenti¬
onis necesseẽ anima duersione fungant᷑. Ipsa

Expanded text:
volentiam. Quod ejusdem testimonio nititur dum fuerit in urbe, se ne debitam redderet gratiam occupationum necessitate constrictum. Quod ut venerit Veliam, amicorum Trebatii conventione commonitus, ne tacitae quidem ejus flagitationi deesse voluisset, et quod licet librorum copia nulla suppeteret, de memoriae tamen repetitae promptuariis in ipsa navigatione conscripserit, eique ex itinere miserit, ut beneficii cumulo parendi etiam celeritas adderetur. Quae cum omnia benignum captare Trebatii videantur assensum, quaedam tamen brevitas Topicorum memoria repetita, attentionis necesse est animadversione fungatur, ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
Hullũ bonũ malũ est
Hullũ iustũ malũ est. uñũ¬
Nullũ malũ iustũ est.
ertius uero seđae figurȩ mudus de quarto primȩ sigurȩ ꝓcreat᷑.
enĩ uniuers alis negatio in prina ꝓpositione u
Nullũ bonũ malũ est.¬

Expanded text:
um est. Nullum iustum malum est, conNullum malum iustum est. Tertius vero secundae figurae modus, de quarto primae figurae procreatur. enim universalis negatio in primam propositioneNullum bonum malum est
Abbreviated transcription (Latin):
i sunt igitur triũ figurarũ modi. quorũ primȩ figu¬
rȩ quattuor primi inde monstrabiles nominant᷑.¬
& directi. id est sine aliqua conuersione
monstrati. Inde monstrabiles aut̃ qm̃ non ꝑalios demonstrantur. Et perfecti
misunt. & in eos om̃s ceteri resoluuntur. Illi uero pͥmȩ figurȩ modi quinq:¬

Expanded text:
 trium figurarum modi quorum primae figutuor primae indemonstrabiles nominant directi, id est sine aliqua conversione monstrati; indemonstrabiles autem quoniam non per alios demonstrantur, et perfecti mi sunt, et in eos omnes caeteri resolvuntur. Illi quoque quinq
Abbreviated transcription (Latin):
mulcondusurꝰ est. quod fieri non potest. Hoc aut̃ idcir coeuenit quia
conclusio quarti modi in pͥmi modi scđam ꝓpositionẽ conuersa ẽ. Quod si
scđa ꝓpositio in pͥmi modi. in quarti condusione noncolligitur quar¬
ticonclusio id eit particularis negatio ꝑ manebit. Sedne forte conturb&
qđ alios t̃minos inresoluendo modo posumus quã superius in disponendo
Hon enĩ modo int̃minis laboramꝰ. sed infiguris & modis & conclusionib:

Expanded text:
mul conclusurus est, quod fieri non potest. Hoc autem idcirco evenit, quia mul conclusurus est, quod fieri non potest. Hoc autem idcirco evenit, quia conclusio quarti modi in primi modi secundam propositionem conversa est; quod si secunda propositio primi modi in quarti conclusione non colligitur, quarti conclusio, id est particularis negatio, permanebit. Sed ne forte nos conturbet quod alios terminos in resolvendo modo posuimus, quam superius in disponendo; non enim modo in terminis laboramus, sed in figuris et modis et complexionib
Abbreviated transcription (Latin):
insuperioris primȩ figurȩ modũ retor queri ñ poterat. sed est ꝑ im¬
possibile demonstratꝰ. Hic quoq: ꝑ impossibile superiores reducit modos.
antes a quarto totosq ꝑ impossibile resoluamꝰ. Nã quartus sc đȩ figic¬
rȩ modus in primũ primȩ figurȩ soluit᷑ ꝑ impossibilitatem. Tertius inse¬
cundũ Scđsint̃tiũ. Primus inquartũ quod hoc modo liquebit. Siquis
duas istas concesserit ꝓpositiones id est. Om̃e bonũ u¬
dã iustũ uirtus nonest. necesseẽ conclusionẽ ꝗꝗ concedat quȩ ẽ. Quid dã
igitur iustũ bonũ ñ est. Nã silȩc falsa est erit ei contraiacens ueraquȩ ẽ
Omẽ iustũ bonũẽ. Sedillã conõessit q̃ est prima quarti modi. id est. Ome bo¬
nũ uirtus est. Exhis igitur concludat. Omẽ igitur iustũ uirtus eit. sed pͥ¬
us concessit quarti modi scđam ꝓpositionẽ quȩ ÷ quid dã iustũ uirtꝰ
ñ est. nẽ uͦ concedit omẽ iustũ uirtus est. duas sibi contra iacentes si¬

Expanded text:
gurae modum retorqueri non poterat, sed per impossibile demonstratum est, hic quoque per impossibile ad superiores reducitur modosantes a quarto omnes per impossibile resolvamus. Nam quartus secundae figurae modus in primum primae figurae resolvitur per impossib litatem, tertius in secundum, secundus in tertium, primus in quartum, quod hoc modo liquebit. Si quis ergo duas istas concesserit propositiones, id est, omne bonum est quoque conclusionem concedat quae est, quoddam igitur justum bonum non est. Nam si haec falsa est, erit ei contrajacens vera quae est, omne justum bonum est, sed illam concessit quae est prima quarti modi, id est, omne bonum virtus est. Ex his igitur concludat, omne igitur justum virtus est. Sed prius concessit quarti, modi secundam propositionem, quae est, quoddam justum virtus non est. Nunc vero concedit, omne justum virtus est, duas sibi contrajacentes si
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ ꝑpͥmos pͥmȩ figurȩ modos quattuor : cõꝓbantur. Nãq in ipsos resoluu¬
tur ut eos ꝑ conuersionẽ resoluamꝰ. & ꝑ impossibilitatẽ ut duo illi supe¬
rius de monstratisunt. Consideremꝰ igitur eorũ principia qm̃ unde na¬
scuntur. in eundẽ iterũ resoluuntur Guntus igitur primȩ figurȩ
modus de primo pͥmȩ figurȩ modo ꝓcreatur. Binis enĩꝓpositionib
priorib: manentib conclusio pͥmi modi particularit conuersa quin¬
tũ officit syllogis mũ. quod in sub iecta descriptione declaratur¬
PRiaꝰi Ome iustũ bonũ est. matien.¬
QuINUS. Dm̃e iustũ bonũ est
Om̃is uirtus iusta est. MANENT¬

Expanded text:
 primos primae figurae modos quatuor comprobantur, namque in ipsos resolvuntur: ut eos per conversionem resolvamus, et per impossibilitatem, ut duo illi superius demonstrati sunt, consideremus igitur eorum principia, quoniam unde nascuntur in idipsum resolvuntur. Quintus igitur primae figurae modus de primae primo figurae modo procreatur. Binis enim propositionibus prioribus manentibus, conclusio primi modi particulariter conversa quintum efficit syllogismum, quod in subiecta declaratur descriptione: Omne iustum bonum est, eadem: Omne iustum bonum est. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Q uod dã iustũ
malũ ñ est.¬
Quid dã iustũ malũ ñ est.
esolutis igitur quinq: primȩ figurȩ modis inquattuor superioribus: scđae
figurȩ quattuor modos inprioris figurȩ modis quattuor resoluamus

Expanded text:
Quoddam justum malum non est,Quoddam justum malum non est. Resolutis igitur quinque primae figurae modis in quatuor superioribus, secundae figurae quatuor modos in prioris figurae modos quatuor resolvamus
Abbreviated transcription (Latin):
rteferunt᷑ S qͦ ordine tulliꝰ suꝑiꝰ descripsit locos
nos diffinitiones om̃ib: apponem Eoꝵ igͥ quae
adse inuicẽ affecta dñr in marcitullii disputa¬
tione pͥma st̃ c̃iugata. S⁊ coniugata uoco. quȩ cũq
ab uno nomine uaria platione flectunt᷑ ut aiuisti¬
tia iustus iustũ iuste. hacint̃secũq ipsa iustitia
p̃dicat᷑ uelut animal dr̃ de homine. atq: equo
q̃s pecie differt. & in eo qđ qͥd sit p̃dicant᷑ Int̾ro¬
gantib: i nob qͥd sit homo ułequus. animalres¬

Expanded text:
referuntur. Sed quo ordine Tullius superius descripsit locos, nos diffinitiones omnibus apponemus. Eorum igitur quae ad se invicem affecta dicuntur, in M. Tullii disputatione prima sunt conjugata: conjugata voco quaecunque ab uno nomine varia prolatione flectuntur, ut a justitia justus, justum, juste. Haec inter se cum ipsa justitia,praedicatur, velut animal dicitur de homine atque equo, quae specie differunt, et in eo quod quid sit praedicatur. Interrogantibus enim nobis quid sit homo vel equus
Abbreviated transcription (Latin):
salis utrauis particularẽ suam cõꝓ¬
bata utique c̃firmat. reuicta utiq¬
non infirmat. Particularis autẽ
uersa uice uniuersalẽ suam reuicta
utique bnfirmat: ꝓbata utique non¬

Expanded text:
 utravis particularem suam comprobata utique confirmat, revicta non utique infirmat; particularis autem versa vice universalem suam revicta utique infirmat, probata utique
Abbreviated transcription (Latin):
spicere nisi dialecticae scientiae tantũmͦ. quȩ huiꝰ
quã maximerei peritiã ꝓfitet᷑ id circo ait hunclo
icũ ẽc̃ totũ dialesticoꝵ qͥ &iã ab adiunctis longe

Expanded text:
spicere, nisi dialecticae tantum, quae hujus quam maxime rei perititiam profitetur, idcirco ait hunc esse locum totum dialecticorum, qui etiam ab adjunctis longe
Abbreviated transcription (Latin):
pacto &iã garrire ñ dedec& Simul qr p̃lato
a nobis munere cũtuoꝵ aliqͥd oꝑum postula¬
uero iniuriꝰ fueris sinegabis: Sed cũ in marci
tullii topica mari uictor inꝰ rethor. plurima
in disserendi arte notitiae cõmenta scripserit
nonne oportuiss& a meliorib: forsitanat tasta
c̃tingere nisi ess& aliqͥd quo senr̃ qͦq labor

Expanded text:
pacto garrire non dedecet, simul quia praelato a nobis munere cum tuorum aliquid operum postulavero, injurius fueris, si negabis. Sed cum in M. Tullii Topica Marcus Victorinus rhetor plurimae in disserendi arte notitiae commenta conscripserit, non me oportuisset melioribus forsitan attemptata contingere, nisi esset aliquid quo se noster quoque labor
Abbreviated transcription (Latin):
ac ꝑsuadebit i nomni constitutione : Sed hiȩc ꝑseuenire non poterunt nisi sit quihȩc mo¬
ueat uelut artisex atq arditectus : Hio aut̃ ÷ orator quicũ ad causã accesserit
saci& officiũ suũ : beno igdic& : In om̃i genere causarũ. & in om̃i constitutione
orator faci& etiã finẽ : Tũ ut bene dixerit in omĩ constitutione tũ ut porsua se¬
rit : Desingulis ig nunc quidẽ in cõmune tractabimꝰ deunqdueroseparatĩ pestste

Expanded text:
ac persuadebit in omni constitutione. Sed haec per se venire non poterunt, nisi sit qui haec moac persuadebit in omni constitutione. Sed haec per se venire non poterunt, nisi sit qui haec moveat velut artifex atque architectus. Hic autem est orator, qui cum ad causam accesserit, faciet officium suum; bene igitur dicet in omni genere causarum, et in omni constOrator faciet etiam finem, tum ut bene dixerit in omni constitutione, tum ut persuaserit. De singulis igitur nunc quidem in commune tractavimus: de unoquoque vero se
Abbreviated transcription (Latin):
constitutiones inuenies. Et in deliberatiuo de monstratiuoq easdẽ quattuor inue¬
nire queas: Vnde ostenditur si om̃s partes causȩ generalis quȩ est ciuilis quȩ sti¬
o singulas species habent. om̃s uero partes causa ipsa est. causã idestciuilẽ quȩstio¬
nem abspecieb uicissim uindicar totã eo modo quouex unotẽpore ad pluri¬
morũ aures peruenit. cũ sius integrapartibus o est elementis: Nam eodem
tempore tota causa ad diuersas species cũ suis partibus transit: Sed cũ species
in materiã uenerint idẽ inciuilẽ quȩstionẽ. & eã cũ suis optinuerent partibus. in fert̃
secũ etiã ipsã redioricã : Partes insingulis constitutionib: inerunt: Sedillata materia¬
rechorica infert secũ inftrumentũ suũ Infert igitur secũ orationẽ hȩc infert ꝓpas
partes eritq in constitutionibus tractandis exordiũ & narratio & cȩtera Sed cũ
insfriuñtũ uenerit inciuilẽ quȩstionẽ. operã quoq suã simulinfert: & docebitigit᷑

Expanded text:
constitutiones invenies, et in deliberativo demonstrativoque easdem quatuor invenire queas. Vnde ostenditur, si omnes partes causae generalis, quae est civilis quaestio, singulae species habent, omnes vero partes causa ipsa est, causam, id est civilem quaestionem, a speciebus vicissim vindicari totam eo modo, quo vox uno tempore ad plurimorum aures pervenit cum suis integra partibus, id est elementis, nam eodem tempore tota causa ad diversas species cum suis partibus transit. Sed cum species in materiam venerint, id est in civilem quaestionem, et eam cum suis obtinuerint partibus, inferunt secum etiam ipsam rhetoricae facultatem. Quare etiam rhetoricae partes in singulis constitutionibus inerunt. Sed illata materia infert secum instrumentum suum, infert igitur secum orationem, et haec proprias partes, eritque in constitutionibus tractandis exordium, narratio, et caetera. Sed cum instrumentum venerit in civilem quaestionem, operam quoque suam simul infert; docebit igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ceaper legant. conexionẽ que operis mente acration
collocatũ. Atq: hȩc actenus Sed qm̃ dehis quȩ antea prȩposumus id est de
ꝓpositione quȩstione conclusione. argumento susticienterdictũ est : nunc
deargumentatione tractemus. Argumentatio est per orationẽ argum̃¬
tiexplicatio. Nuius aut̃ species duȩ sunt. unaquidem quȩ syllogis mus. altera
quȩ uocatur piductio. Syllogismus est oratio inqua positis quibus dam conces

Expanded text:
cta perlegant, contextionemque operis mente ac rationcollocatum. Atque haec hactenus. Sed quoniam de his quae antea posuimus, id est de propositione, quaestione, conclusione, argumento sufficienter dictum est, nunc de argumentatione tractemus. Argumentatio est per orationem argumenti explicatio. Huius autem species duae sunt, una quae syllogismus, altera quae vocatur inductio. Syllogismus est oratio in qua quibusdam pos
Abbreviated transcription (Latin):
sed non habita tẽporis ratione. max quod fuerit antecedens. max consequens eẽ
necisseẽ . & si consequens non fuerit. antecedens necesse ẽ interire. Acde m̃tul¬
lii locis susfu ouenter dictũ est nunc ad demisti tredeamus. quoque uno modo
sibi superius digestȩ partitiones consentire possunt breuiter explicemus. Ae pri¬
mũ quidem tocius particionis cõmuniter differentias collagamus :. Superior diui¬
sio docuuit alios esse locos diemistu qui in ipsis terminis dequibis quȩritur inst̃
alios qui extruisecus assumuntur. alios qui inter eos utrosq uersantur ut hȩc
trina intolligatur diuisio esse. Adm̃ tulli suicos bifariam osstendit. Alios enim

Expanded text:
sed non habita temporis ratione mox ut fuerit antecedens, consequens esse necesse est, et si consequens non fuerit, antecedens necesse est interire. Ac de M. Tullii locis sufficienter dictum est, nunc ad Themistii divisionem redeamus, sibi superius digestae partitiones consentire possint breviter explicemus, ac primum quidem totius partitionis communiter differentias colligamus. Superior divisio docuit alios Themistii esse locos qui in ipsis terminis de quibus quaeritur insunt, alios qui extrinsecus assumuntur, alios qui inter utrosque versantur, ut hic trina intelligatur divisio. At M. Tullii divisio locos bifariam ostendit. Alios enim
Abbreviated transcription (Latin):
tio Huic gnr̃i in quo & miscđia & iracundia & odiũ
& inuidia & c&eraeanimi affectiones ꝑturbant᷑ p̃¬
cepta suppeditant᷑ aliis libris quos poteris mecũ legere
cũ uoles. Adid autẽ qđ te uellesenserã cumulate.
satis factũ ee deb& uoluntatituae: Nane p̃terirem
aliqͥd qđ argum̃tũ in om̃i ratione reperiendũ ꝑti¬
ner& plura quã a te desiderata erant sũ cõplexus
łeciq qđ s ape liberales uenditores solent ut cum

Expanded text:
tio. Huic generi in quo et misericordia, et iracundia, et odium, et invidia, et caeterae animi affectiones perturbantur, praecepta suppeditantur aliis libris, quos poteris mecum legere, cum voles. Ad id autem quod te velle senseram, cumulate satisfactum esse debet voluntati tuae. Nam ne praeterirem aliquid quod ad argumentum in omni ratione reperiendum pertineret, plura quam a te desiderata erant, sum complexus, fecique quod saepe liberales venditores solent, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
unde desinitio ab est indeillud quoq: ab esse quod definitur : locus adefinitio¬
ne. Partes uero sunt quarũ conuentu efficitur totũ. Parte s etiã uocantur
quȩ diuidunt totũ. Hȩ aut species uł foriȩ nuncuparisolent: a quibus hoc
modo sumitur argumentũ. Abhis quidẽ partib: quarũ coniunctione cõponitur
totũ hocmodo. Ut sisit dubitatio ansit anima corporea partiemur animã uelico
hus tribus partibus. quod uel uege tabilẽ ium. uelsi sibilem uel intelligibilem
prestet. At neq ipsũ uegetare. neq sentire. neq: intelligere corperale est :
Cumq: nulla sit animȩ pars corporalis. omnino ania corporalis noneẽ mon¬
strata est. Quȩstio degenere id est an anima corporisociatur ut generi. Argum̃

Expanded text:
nde diffinitio abest, inde illud quoque abesse quod diffinitur. Locus a diffinitione. Partes vero sunt, quarum conventu efficitur totum. Partes etiam vocantur quae dividunt totum, hae autem species vel formae nuncupari solent. A quibus hoc modo sumitur argumentum. Ab his quidem partibus, quarum coniunctione componitur totum hoc modo, ut si sit dubitatio an sit anima corporea, partiemur animam velut his tribus partibus, quod vel vegetabilem, vel sensibilem, vel intelligibilem praestet, at ipsum neque vegetare, neque sentire, neque intelligere corporale est. Cumque nulla sit pars animae corporalis, omnino anima corporalis non esse monstrata est. Quaestio de genere, id est, an anima corpori subiiciatur ut generi, argum
Abbreviated transcription (Latin):
natura aequaȩ incerta ẽ. atq ea quae in ipsis casib fi¬
unt Sed aitulliꝰ diffinit eẽ casũ euentũ causis la¬
tentib effectũ quae ñuid&᷑ integra diffinitio
Qd isi ad huc laterent quib causis solaris defectus
lunarisue cꝰtinger&: nũ idurco casuacfortuna
fierent qͥ constantib caeli motib amministrant᷑ :
ancasus qͥde putar& ab hnis qͥ defectus rationẽ repꝑire
ñ possent ꝑ seaut̃ consideratꝰ nullomꝰ eet casus¬
nime ꝑspexissent: sed qđ om̃i nofortunae euentꝰ
ẽẽt. diffinitionis ratione monstrabat Euentuũ¬
latentib causis cicero casũ ẽe itac̃cludit Cũ om̃acer¬
tis decausis fiant quoꝵ ratio cognoscit᷑ eoꝵ euent᷑ casu
nullaratione cognoscit᷑. Exqͦeuenit ut fortunae sit
euentꝰ. qͥlatentib causis efficit᷑ Hicigͥ in reb quidẽ
sirationẽ alt̃ ignor&. Qđ uͦ om̃ium rerũ causas eẽ dẽ
nꝰ det̾minat quales atq idõ nec defortuna ipsa quoꝵ

Expanded text:
ura aeque incerta est, atque ea quae casibus ipsis fiunt. Sed M. Tullius diffinit esse casum, eventum causis latentibus effectum; quae non videtur integra diffinitio: quid enim, si adhuc lateret quibus causis solis defectus lunaeve contingeret, num idcirco casu atque fortuna fierent, quae constantibus coeli motibus administratur? An casus quidem putaretur ab his qui defectus rationem reperire non possent, per se autem consideratus, nullo qunime perspexissent, sed quid omnino fortunae eventus esset diffinitionis rationem monstrabat. Eventulatentibus causis Cicero casum esse ita concludit: Cum omnia certis de causis fiant, quorum ratio cognoscitur, eorum eventus casu nulla ratione cognoscitur. Ex quo evenit ut fortunae sit eventus, qui latentibus causis efficitur. Hic igitur in rebus quidem si rationem alter ignoret. Quod vero omnium rerum causas esse dicit, non determinat quales, atque ideo nec de fortuna ipsa, quo
Abbreviated transcription (Latin):
in scriptione ad amicistudiũ uersus. moralis
philosophiaȩ tractat᷑ Maior enĩmorũ ratio
quã ꝑicia disserendi Idaut̃ tempꝰ fuisse conici¬
mͦ in qͦ propt̃ turbulenta rei publicȩ tẽpora. in
ociũ se contulit. atq ad philosophiae disciplinas.
Sed quia nobis audientiũ mtes ueritatis qͦq opr¬
nio p̃sumpta c̃ciliat: in eo &iã p̃parandȩ beni¬
uolentiae partib utit᷑ qđ in cõme morandis
ueracit̃ hisquaȩ trebatiꝰ nouerat. facit illisfidẽ
quae posteri euenire. & trebatio ignota eẽpo

Expanded text:
m scriptione ad amici studium versus est, moralis m scriptione ad amici studium versus est, moralis philosophiae tractatus. Major est enim morum ratio quam peritia disserendi. Id autem tempus fuisse conjicimus, quo propter turbulenta reipublicae tempora in otium se contulit, atque ad philosophiae disciplinas. Sed quia nobis audientium mentes veritatis quoque opinio praesumpta conciliat, in eo etiam praeparandae benevolentiae partibus utitur. Quod in commemorandis veraciter iis quae Trebatius noverat, facit illis fidem quae posterius evenire et Trebatio potue
Abbreviated transcription (Latin):
neq attigit. neq at tingere potuiss&. ita
reb minimis in moratꝰ nusi opꝰmultalibrorũ
pluralitate distender&. Nosuͦ & hanc ipsã par¬
ticulã quã uictorinꝰ attigit. diligent̃ ut pos¬
sumꝰ aggrediem᷑ & longi ex positione pgressi
cũ copicoꝵ debemꝰfine c̃sistere Quare. hoc
de tota oꝑis ꝓpositione. conueniens sumamꝰ
exordiũ. Sed ante ꝗ detopicae facultatis rati¬
one ꝑtractẽ ꝓhemiũ quo ad trebatiũ marcꝰ
breui tẽ pore satis multos edidimꝰ digniores
ecursuipso reuocauit uoluntastua omãq¬
stitiumꝰ accedere Omȩ ꝓemiũ qđ ad cõponen¬
dũ intendit᷑ auditorem ut inrehoricis discitur
aut beni uolentiã captat. aut attentionẽ p̃pa¬
rat. aut efficit docilitatẽ. His trib partib sibi
cicero trebatiũ format Nã qđ se a magnarũ rerũ
inchoationere uocatũ. ad amicic̃tulit uolun¬
tatẽ fauorẽ uelut trebatii iudicis beniuolen¬
tiaȩ partib emeret᷑ Maiores aut̃ resst̃. aquarũ¬

Expanded text:
neque attigit, neque attingere potuisset, ita est rebus minimis immoratus, nisi opus multa librorum pluralitate distenderet. Nos vero et hanc ipsam particulam, quam Victorinus attigit diligenter ut possumus aggrediamur, et longius expositione progressi, cum Topicorum debemus fine consistere. Quare hinc de tota operis propositione conveniens sumamus exordium. Sed antequam de topicae facultatis ratione pertractem, prooemium, quo ad Trebatium M. brevi tempore satis multos edidimus, digniores, e cursu ipso revocavit voluntas tuastituimus accedere. Omne prooemium, quod ad componendum intendit auditorem, ut in rhetoricis discitur, aut benevolentiam captat, aut attentionem praeparat, aut efficit docilitatem: his tribus partibus sibi Cicero Trebatium format. Nam quod se a magnarum rerum inchoatione revocatum ad amici contulit voluntatem, favorem Trebatii velut judicis, benevolentiae partibus meretur. Majores autem res sunt, a quaru
Abbreviated transcription (Latin):
& diuisit a necessariis ignorata ñpugnat ẽtraid
qđ suꝑius dix̃ ea quarignoratast᷑ ẽẽ necessaria Nã id qđ
ẽignoratũ ita qͦdãmͦ diuidit᷑. Ignoratoꝵ alia quadã
necessitate fiunt. dũ aut nulla uoluntas. aut ea
quae exnecessitate nequit obsistere. alia casu. cũ his
poni. aut inignoratis idsine dubrosensisse intelli¬
git᷑ ꝑparbationes animi aut his ee ignoratis in qͥb:

Expanded text:
ra id superius dixit, ea quae ignorata sunt esse necessaria. Nam id quod est ignoratum ita quodammodo dividit: ignoratorum alia quadam necessitate fiunt, dum aut nulla voluntas est, aut ea quae est, necessitati nequit obsistere; alia casu, cum in hponi, aut in ignoratis, id sine dubio sensisse intelligitur, perturbationes animi, aut in his esse ignoratis in q
Abbreviated transcription (Latin):
uoce sepiꝰ ꝓdit. necesse : ut nom̃ qͦq qđ ad intellectus
declarationẽ ad inb&. ostendat aliquãrei quã
significat ꝓpͥ&atẽ Intellectus quippe qualitatẽ¬
AL
partitiones dedit quas paulo post breuꝰ colligemus
Affectauͦ quae ut suꝑius dictũ in relatione consistunt.
ipsa &iã ritediuis astꝰ Nã quae refert᷑ ad aliqͥd. aut sub¬
stantialia st̾. aut accidentia. Substantialia ut con¬
iugata. Nã iusto in eo qđ iustus iustitia substantiã
facit Nec id dico qđ homini exiustitia constituatur.
sed iustoqͥ iustitia discedente corrũpit᷑. Similit̃ &
de eo qđ  iuste ad uerbio ratio ẽ Est&iã substan¬
tiale. genꝰ species. differentia. causa effectũ Acci¬
dentia ut contrariũ simile adiunctũ paria mino¬
ra. maiora. Consequentiauͦ atq repugnantia qm
ut suꝑius dictũ  in conditione posita st᷑ nc substanti¬
alia reperiunt᷑ : nc̃ uͦ in accidentib: considerant᷑
Substantialia ut cũ genꝰ antecedentẽ seqͥt᷑ speciem

Expanded text:
ad intellectus declarationem adhibetur, ostendat aliquam rei quam significat proprietatem, intellectus quippe, qualitateas partitiones dedit, quas paulo post brevius colligemus. Affecta vero, quae, ut superius dictum est, in relatione consistunt, ipsa etiam rite divisa sunt. Nam quae referuntur ad aliquid, aut substantialia sunt, aut accidentia. Substantialia, ut conjugata, nam justo, in eo quod justus est, justitia substantiam facit. Nec id dico, quod homini esse ex justitia constituatur, sed justo, qui justitia discedente corrumpitur. Similis et de eo quod est juste adverbio, ratio est. Est etiam substantiale, genus, species, differentia, causa, effectus. Accidentia, ut contrarium, simile, adjunctum, paria, majora, minora. Consequentia vero atque repugnantia, quoniam, ut superius dictum est, in conditione posita sunt, nunc substantialia reperiuntur, nunc vero in accidentibus considerantur. Substantialia, ut cum genus antecedit speciem
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersaliastirmatione & collegit a ternunũ de quodã  t̃mino p̃dicari Sit
enĩ a iustũ. u uirtus c bonũ Siquis enĩ sicdicat. Ome bonũ iustũ est. Omẽ bonũ
uirtus iusta est. Mutant alii t̃minos. & uolunt facere scđm modũ. ut sit a bo¬
stoteles a superiore non diuidit. & hos duos unũ modũ putat. & idarconos
septẽ tertiȩ figurȩ eẽ diximꝰ modos dubitantes. sed magis aruto teles seꝗ¬
us est atq idõ alium modũ dicam eẽ. quipossit uideri scđ. Secundus uero

Expanded text:
dicari. Sit enim A iustum, B virtus, C bonum. Si quis enim sic dicat: Omne bonum iustum est. Omne bonum virtus iusta est. Mutant alii terminos, et volunt facere secundum modum, ut sit A vistoteles a superiore non dividit, et hos duos unum modum putat, et idcirco nos septem tertiae figurae esse diximus modos dubitantes; sed magis Aristoteles sequendus est, atque ideo alium modum dicamus esse qui possit integre videri secundus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ pͥmũ modũ figurȩ pͥmȩ. Quare inscđa figura omĩs syllogismus imꝑfectus erit
& eius ꝓbatio ͫ ꝑ conuersionẽ in pͥmã figurã reducit᷑. aut ex hrpodietica disposti
ꝑimpossibilitatẽ & pͥmã figurã alit̃ fueri non possemon
Restat ut tertuȩ ti
estat ut tertiȩ fi¬
gurȩ modos atq ordines explicemꝰ. Illud pͥus uidendũ est. qđ¬
int̃ciȩ figurȩ mo¬
dis nũ quã conclusio colligitur ex uniuersali. Sed si uel negatiuȩ uel affirmatiuȩ
dus tertiȩ figurȩ est hic quiex duabus uniuersa libus aftirmationibus particularẽ
colligit asfirmationẽ. Nã si a &  t̃minus de om̃i ct̃mino p̃dicant᷑. a t̃minꝰ de

Expanded text:
 primae figurae. Quare in secunda figura omnis syllogismus imperfectus est, et eius probatio aut per conversionem in primam figuram reducitur, aut ex hypothetica dispositione per impossibilitatem, et primam figuram aliter fieri non posse monRestat ut tertiae fiestat ut tertiae figurae modos atque ordines explicemus. Sed antea qfigurae modis nunquam conclusio colligitur universalis. Sed si vel negativae vel affirmativae em tertiae figurae primus modus hic, qui ex duabus universalibus affirmationibus particularem colligit affirmationem. Nam si A et B termini de om
Abbreviated transcription (Latin):
quantitatem ut deme dicina medico gubernatori denauibus gubernan¬
dis & preterea quodudetur cũ quo sermo conseritur. uelipsi qui iudicat.
inquonihil nihil attinet uerum falsumuesit argumentũ. sitantum
uerisimilitudinẽ tenet. Nec essarium uero est quod ut dicitur itaẽ.
it que aliter et̃ non potest. Et probabile quidẽ atque ne cessariũ est. ut esthoc
Si quid cuilib& rei est additum. totum maius efficitur. Neque enuĩ quis quam
abhac proposttione dissenti&. et ita sese habere necesse est. Probabilia uero ac
nin necessaria sunt. quibus facile quidem animus ad quiescet. sedueritatis non
tenent firinitatẽ ut hoc. Si mater est diligit. Hecessaria uero sunt acnon
probabilia. quȩ ita quidem ut dicuntur. habere necesseẽ. sed his facile non cor¬
sentit auditor : ut : Hocobiectulanaris corporis solis euenire defectum. Ne¬
que necessaria uero neque ꝓbabilia sunt. quȩ itaquidem siominũ neque inue

Expanded text:
ultatem; ut de medicina medico, gubernatori de navibus gubernandis; et praeterea quod ei videtur cum quo sermo conseritur, vel ipsi qui judicat. In quo nihil attinet verum falsumve sit argumentum, si tantum verisimilitudinem tenet. Necessarium vero est, quod ut dicitur, ita est, 572 atque aliter esse non potest: et probabile quidem, ac necessarium est; ut hoc si quid cuilibet rei sit additum, totum majus efficitur. Neque enim quisquam ab hac propositione dissentiet, et ita sese habere necesse est. Probabilia vero ac non necessaria, quibus facile quidem animus acquiescit, sed veritatis non tenet firmitatem; ut hoc, si mater est, diligit. Necessaria vero sunt, ac non probabilia, quae ita quidem esse, ut dicuntur se habere, necesse est, sed his facile non consentit auditor: ut, ob objectum lunaris corporis, solis evenire defectum. Neque necessaria vero neque probabilia sunt, quae neque in opinione hominu
Abbreviated transcription (Latin):
tua patrici rethorũ peritissime. quae & p̃sentis
honestate ꝓpositi. & futura aetatis utilitate con¬
iunctaẽ nihilantiquiꝰ aestimaui Cuimuneri
libentiꝰ ad quieui qđ non ad instruendũ te
cõmentarios in marcitulli topica. laborare
me credidi Ridiculus quippe for̃e. sidocere¬

Expanded text:
tua, Patrici rhetorum peritissime, quae honestati praesentis propositi et futurae aetatis utilitati conjuncta est, nihil antiquius existimavi. Cui muneri libentius acquievi, non quod ad instruendum te, commentarios in M. Tullii Topica laborare me credidi ridiculus quippe forem si
Abbreviated transcription (Latin):
ecis quiden themistu diligentissimi scriptoris ac lucio
titio. Quȩ cũ itasint. breuiter mihi locorũ duusio cõmemoranda est. ut
tur inclusum. De quo enim in qualib& quȩstione dubitatur. id ita fir¬
mabitur argumentis ut ea uel ex ipsis sumantur. quȩ in quȩstione sunt
uta. uel extrins ecus ducantur. uel quasi in confinio
ta uestigentur. ac prȩter hanc quidem diuisionem nihil extra inueni¬
ripotest. Sedsi ab his sumitur argumentũ : alit ab ipsorum necesseẽ
substantia sumatur. aut ab hisquȩ ea consecuntur. Aħ ab his quȩ in se

Expanded text:
eci quidem Themistii diligentissimi scriptoris ac lucidititio. Quae cum ita sint, breviter mihi locorum divisio commemoranda est, ut tur inclusum. De quo enim in qualibet quaestione dubitatur, id ita firmabitur argumentis, ut ea vel ex ipsis sumantur quae in quaestione sunt constituta, vel extrinsecus ducantur, vel quasi in confinio horum posita vestigentur. Ac praeter hanc quidem diffinitionem nihil extra inveniri potest. Sed si ab ipsis sumitur argumentum, aut ab ipsorum necesse est substantia sumatur, aut ab his quae eam consequuntur, aut ab iis quae inse
Abbreviated transcription (Latin):
qđ simile Similitudo uͦ serui usus fructus
legatipereuntis quẽ restitucreheres ñ cogitur
Maximauꝰ ppositĩo similib reb eadẽ c̃uenire
differentia Nsiuxoriir legauit TEXTUS¬
argentũ om̃e qđ suũ eet id circoq̃ui nominib:¬

Expanded text:
 simile, similitudo vero est servi ususfructus legati pereuntis, quem restituere haeres non cogitur. Maxima vero propositio, similibus rebus eadem convenire. A differentia. Non si uxori vir legavit argentum omne quod suum esset, idcirco qu
Abbreviated transcription (Latin):
restituat Quaerit᷑ anearũ ediũ qͣrũ ususfructus
legatꝰsit uiciũ ułruinã heres restituere cogat᷑
Hiciqͥ subiecta quidẽ oratio ẽ uelutiqͥdã terminus
aediũ quarũ usus fructus legat᷑ sit ruinã uluiciuĩ
p̃dicata uͦ oratio loco t̃mini c̃stituta. abherederesti¬

Expanded text:
ctus legatus sit, vitium vel ruinam haeres restituere cogatur. Hic igitur subjecta quidem oratio est, veluti quidam terminus, aedium quarum ususfructus legatus sit, ruinam vel vitium. Praedicata vero oratio, loco termini constituta, ab haerede resti
Abbreviated transcription (Latin):
aut aꝑtissime falsis & sophiistica .i. cauillatoria ꝑ¬
hib& . Logicaigit᷑ quae peritia disserendi uł
dediffinitione uł de partitione uł decollectione
tionib tractat Hasenĩ collectionis partes. ẽẽ p̃dixi¬
mꝰ. Atq haec una logicae partitio in quadia lecticã
aristo teles uocat facultatẽ. ꝓbabilia colligendi
Rurseiusdẽ logicae altera diuisio  ꝑ quã didu¬
cit᷑ tota diligens ratio disserendi induas partes unã
inueniendi & alterã iudicandi H oc aut̃ uidetur
&iã ipsalogices diffimtio monstrare Nã qui a logica
ratio disserendi ñ potest abinuentione. ẽe sepa¬
rata Cũ enĩ nemop̃ter inuentionẽ disserere pot
disserendiratio inuentionis ratio Rursus qm̃
logicae diligens ratiodisserendi. ab ea ñ potest
doposita iudiciũ : Neq eñ potest quisq diliged
disserere nisi qualesit iudic auerit. id qđ indis¬
putationẽ sumit᷑ Qđsi ad disserendi ordinẽ di¬
ligentia rationis adhibet᷑ ñ dubiũ quinhoc

Expanded text:
aut apertissime falsis, et sophistica, id est, cavillatoria perhibetur. Logica igitur, quae est peritia disserendi, vel de diffinitione, vel de ptionibus tractat, has enim collectionis partes esse praediximus. Atque haec est una logicae partitio, in qua dialecticam Aristoteles vocat facultatem per probabilia colligendi. Rursus ejusdem logicae altera divisio est, per quam diducitur tota diligens ratio disserendi in duas partes, unam inveniendi, et alteram judicandi. Id autem videtur etiam ipsa logices definitio monstrare, nam quia logica ratio disserendi est, non potest ab inventione esse separata. Cum enim nemo praeter inventionem disserere possit, disserendi ratio inventionis est ratio. Rursus quoniam logice diligens est ratio disserendi, ab ea judicium ndo posita judicium est. Neque enim potest quisquam diligenter disserere, nisi quale sit judicaverit id quod in disputationem sumitur. Quod si ad disserendi ordinem diligentia rationis adhibetur, non est dubium quin hoc
Abbreviated transcription (Latin):
sitas u & ꝓbabilitas & cauillatioformaequȩdãstꝰ
Qua dũiuentionib assistunt. necessaria uł ꝓ¬
babrilia ił ca uillatoria faciunt argum̃ta¬
E ade ꝗgratio partitiones diffinitionesq cõplestit᷑
bidiscr&a nãq inuentionis potestas. tũ diffinitqͥua
tũ diuisibilis appellari potest. cuĩ diffiniendis
partiendisue reb ad inb&. quat hoemͦ exinuen¬
tionis matheria & differentiarũ supͣpositarũ
forma cõposita rurs iudicationimathera fiuan
Nãpͥor illa partitio logicae. trib partib segre¬
gata ita partes explicat. ut habeat inuentionẽ

Expanded text:
t probabilitas, et cavillatio formae quaedam sunt, quae dum inventionibus assistunt, necessaria vel probabilia vel cavillatoria faciunt argumentauoque ratio partitiones definitionesque complectitur. Indiscreta namque inventionis potestas, cum diffinitiva, tum divisibilis appellari potest, cum definiendis partiendisve rebus adhibetur. Quae hoc modo ex inventionis materia et differentiarum supra positarum forma composita rursus judicationi materiae fiunt: nam prior illa partitio, logice tribus partibus segregata, ita partes explicat, ut habeat inventione
Abbreviated transcription (Latin):
iedtũ. altum uͦp̃ dicatũ suꝑior expeditio patefecit
Ab eoigͥ t̃mino de qͦagit᷑ qͥd differt locꝰ atoto: quan¬
doquidẽ idem.. ipsũ ẽe qđ totũ Neq enĩ aliud
eẽ quẽ lib& t̃minũ inquaestione ꝓpositũ. quã totũ ẽe
t̃minũ eundẽ qͥ in quaestione c̃stitutus. Departib
qͦq idẽ dicemꝰ Nãsi om̃s partes efficiunt id cuiꝰ paraes
st᷑ terminũq in quaestione ꝓpositũ suae partes effici¬
unt ñ dubiũ qum partes om̃s qͦq conuenientes
idemẽe qđ ipsũ  in quaestione ꝓpositũ rectissime in

Expanded text:
erum vero subjectum, superior expeditio patefecit. Ab eo igitur termino de quo agitur, quid differt locus a toto? quandoquidem idem est ipsum esse quod totum, neque enim est aliud esse quemlibet terminum in quaestione propositum, quam totum esse terminum eumdem qui in quaestione est constitutus; de partibus quoque idem dicimus. Nam si omnes partes efficiunt id cujus partes sunt, terminumque in quaestione propositum suae partes efficiunt, non est dubium quin partes quoque omnes convenientes idem esse quod ipsum est, in quaestione propositum rectissime in
Abbreviated transcription (Latin):
cet᷑ : A tuꝰea quae aliquẽ finẽ spectant partiuolim¬
tatis st̃. partĩ naturae Voluntatis ut siqͥsidcirco
domo egredit᷑ ut uideat amicũ Naturae ut qđ
in animalib: Oma quae ab ea fiunt certã animalis¬
respiciunt utilitatẽ atq ad eiꝰ salutẽ conseruatio¬
nẽ q om̃ium me broꝵ mom̃ta stꝰ constituta. Casũgͣ
inrariore causa ponendũ : Accessitu ei uoluntati
quaecertũ respiciebat fine cauͦfuit domo egre¬
diendi causa ut amicũ uider&. Rursus qm̃ lapis
naturalit̃ grauis .. grauitas uͦ terrã p&it. casus
ueniens c̃quiescer&. S huicnatura liintentioni
euenientiũ in his reb: quaȩ ꝓpt̃ aliqͥd funt Quae
cũ ita sint cũq diffinitio aristotelica atulliana
plurimũ discrep& illud tam̃ in utrisq: constat
id qđ fortunae subiectũ  incertis casib sẽꝑ ee sup¬
positũ Nãlic& in hisreb saepe fortuna suos exꝑrat᷑

Expanded text:
cem? At vero ea quae aliquem finem spectant partim voluntatis sunt, partim naturae. Voluntatis, ut si quis idcirco domo egrediatur, ut videat amicum. Naturae, ut quod est in animalibus. Omnia quae ab ea fiunt certam animalipiciunt utilitatem, atque ad ejus salutem conservationemque omnium membrorum momenta sunt constituta. Casum igin rariore causa ponendum est; accessit vero ei voluntati, quae certum respiciebat finem. Ea vero fuit domo egrediendi causa, ut amicum videret. Rursus, quoniam lapis naturaliter gravis est, gravitas vero terram petit, casus veniens conquiesceret. Sed huic naturali intentioni evenientium in his rebus quae propter aliquid fiunt. Quae cum ita sint, cumque diffinitio Aristotelica a Tulliana plurimum discrepet, illud tamen in utrisque constat, id quod fortunae subjectum est, incertis casibus semper esse suppositum. Nam licet in his rebus saepe fortuna suos experiatur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ cicero diuisiss& causas. in eas quae ꝑspicuaest¬
& in eas quae laterent. cũq eas quae ꝑspicuaest᷑. di¬
cer& eẽ quae app&itionẽ animi iudiciũq tange
st̃ ꝑspicuae Voluntas quippe atq: animiꝑt᷑batio
luntates consuetꝰ ministrat. & multo usu peritiaq
fit quaedã constantia iuidicandi. casũ in ñ ꝑspr¬
cuqͥs posuit Denatura incertũ  utrũ int̃ ꝑspicuas an
turã casũ uider& putare. cuiꝰ opinionis nulla ratioe
innatura : Neq pinappetendo aliqͥduł uidican¬
dofacit natura. nisi forte qm exipsas apehabilitas
quaedãm̃tis & corporis existit. quae habilitas ad unã¬
quaq rẽ adiuuat uoluntates Idnmaxime uolumꝰ
ad qđ habilessumꝰ. Synatura int̃ ꝑspicuas causas po¬
nit᷑. qm iu dicio quaeq c̃iunctae᷑: utsina turaliter

Expanded text:
cum Cicero divisisset causas in eas quae perspicuae sunt, et in eas quae laterent, cumque eas quae perspicuae sint diceret esse quae appetitionem animi judiciumque tangerperspicuae sunt; voluntas quippe atque animi perturbatio inet: nam et voluntates consuetudo ministrat, et multo usu peritiaque fit quaedam constantia judicandi. Casum in non perspicuis posuit. De natura incertum est utrum inter perspicuas an naturam casum videretur putare: cujus opinionis nulla ratio ein natura est? Neque enim appetendo aliquid vel judicando facit natura, nisi forte quoniam ex ipsa saepe habilitas quaedam mentis et corporis existit, quae habilitas ad unamquamque rem adjuvat voluntatem; id enim maxime volumus ad quod habiles sumus. Sed natura inter perspicuas causas ponitur, quae judicio quoque conjuncta est, ut si naturaliter
Abbreviated transcription (Latin):
nilil dequestionerelinquitur. Nã quod omi nonon est nec ut accidens nee ut
genus nec ut definitio. nec ut propriũ iẽẽ potest. Quodsi inesse constiterit
restat quȩstioq uinã locus sit eloquentiȩ inberen di. Solũ uero in eẽ adaceidens

Expanded text:
nihil de quaestione relinquitur; nam quod omnino non inest, nec ut accidens nec ut genus nec ut defrestat quaestio, quisnam modus sit de quatuor inhaerendi. Solum vero inesse ad accidens
Abbreviated transcription (Latin):
partic ularis negatio uniuersali negationiꝑ accidens conuertantiu de monstrandũ ÷
ictũ superius est qđ ut ueraẽ uniuersalis asfirmatio ueraẽ etiã particularis
& sequeretur particularis uniuersalẽ. Nã siueraẽ oñis hõ animal est : uera ẽ etiã
quidã hõ animal est. Sienĩ om̃is & quidã Sed si particularis affirmatio sibi ipsi conuer¬
umal est. Sed ista sibi conuertitur hoomͦ sidicas. quoddã¬

Expanded text:
monstrandum est. Dictum est superius quod si vera est universalis affirmatio, vera est etiam particularis, et sequeretur particularis universalem. Nam si vera est omnis homo animal est, vera est etiam quidam homo animal est. Si enim omnis, et quidam; sed particularis affirmatio sibi ipsi convert quidam homo animal est. Sed ista sibi convertitur hoc modo, si dicas, quida
Abbreviated transcription (Latin):
tionis uera eit : & qđ dã hinnibile ñ hõ q̃ ẽ conuersio partio
ergo talis ꝑ accidens conuersio QQuodigitur hab& uniuersalis asfirnatio hoc hab&
& contra iacens particularis negatio utrȩq: enĩ sibi tunc conuertuntur. Quod
& q̃ sibi conuerti non possunt ut sibi conuerti potest iungatur ei q̃ sibi conuer¬
ti ñ potest & q̃sibi conuerti non potest iungatur cũ ea q̃sibi conuerti potest :
fecerunt ꝑ accidens conuersiones q̃ sunt superius demonstrate: restat ut
delus conuersionib: dicamus q̃ ꝑ contra positionẽ ẜuint. & primũ earum
sit dispositio in descriptione subiecta. Generalis ent̃ affirmationis q̃ dicit

Expanded text:
tionis, vera est, et quoddam hinnibile non est homo, quae conversio particuergo talis per accidens conversio: quod igitur habet universalis affirmatio, hoc habet etiam contraiacens particularis negatio, utraeque enim sibi converti non possunt, quod et quae sibi converti non possunt, ut quae sibi converti potest iungatur ei quae sibi converti non potest, et quae sibi converti non potest iungatur ei quae sibi converti potest, faciunt per accidens conversiones quae superius demonstratae sunt. Restat ut de his conversionibus dicamus quae per contrapositionem fiunt, et primum earum sit dispositio in descriptione subiecta, generalis enim affirmationis quae dicit
Abbreviated transcription (Latin):
hõ est. U trȩq: enĩ uerȩ sunt. quȩ dicit om̃is hõ animalẽ. & q̃ dicit qđdã ani¬
mal hõ ẽ. Peraccidens aut̃ conuerti dicitur particularis afrmatio uniuer¬
sali affirmationi qđ particularis asfirinatio sibi ipsi principalit̃ conuerti
stremꝰ qͦmͦ particularis negatio q̃ sibi ñ conuertitur. uniuersali negationi q̃
sibi conuertitur ꝑ accidens conuercatur. Et hi eadẽ ratio est Hlã qm̃ uniuersa¬
lis nogatio siueraẽ : ueraẽ etiã particularis. Uniuens alis uero negatio. sibi con¬
uertitur & potest uniuersali negationi conuersȩ. particularis conuerti negatio
Age enĩ uniuorsalẽ negationẽ. id est nullus hõ hinibile ẽ : Conuertam ut sit nul¬
lũ hnnibile hõẽ. Sed istã ꝓpositionẽ idest uniuersalẽ negatiuã q̃ẽ . nullus hõ lun

Expanded text:
im verae sunt, et quae dicit, omnis homo animal est, et quae dicit quoddam animal homo est: per accidens autem converti dicitur particularis affirmatio universali affirmationi, quia particularis affirmatio sibi ipsi principaliter convertistremus, quomodo particularis negatio quae sibi non convertitur universali negationi quae sibi convertitur per accidens convertatur, et hic eadem ratio est. Nam quoniam universalis negatio si vera est, vera est etiam particularis, universalis vero negatio sibi ipsa convertitur, potest universali negationi conversae particularis converti negatio. Age enim universalem negationem, id est nullus homo hinnibilis est, convertamus, ut sit nullum hinnibile homo est. Sed istam propositionem, id est universalem negativam quae est, nullus homo hin