comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc est quod su pra dixit omni semini: tamiudaeorum
qui utique & legeueniebant quamgentilium quifidem se¬
quuntur abrahae: quamgentilis credidit utess& iustus.
Sinelegeenim credidit abraham: ideo que magis gentilibus
iungitur abraham : ut firmasiteis promissio credentib: ei
cui credidit abritham
qurapatrem multanum eernuq pegurte :
Confirmauit xemplo legis ub raham omnum patrem esse
sed eorum qui credunt. Ꝙ sic firmam esse promissio¬
nem: si fideicuusu recedatur alege. Quia promissio reg¬
nicccelorum iustis deputatuest : non peccãtorib & qui sub
legesunt: sub peccato sunt. Quuc omnis peccauerunt
Non possecdiquem : & sublege esse & gnatiam consequi
sĩcut& ud guluthus ait: euucuatiestis axp̃o qui in lege
iusti ficamini agratia ecidistis
arte cum uiore dinisti dq̃
Utunum dm̃ omnium doc& at udlo quitur gentilos abra¬
ham ipsidmncredidis se & iustificatum esse antigum :
inquem & gentes credunt ut iustificentur. Ut nonsitt

Expanded text:
Hoc est, quod supra dixit: Omni semini, tam Judaeorum, qui utique ex lege veniebant, quam gentilium qui fidem sequuntur Abrahae, quam gentilis habuit, ut esset justus. Sine lege enim credidit Abraham, ideoque magis gentilibus jungitur Abraham, ut firma sit eis promissio, credentibus ei, cui credidit ipse. Quia patrem multarum gentium posui te . Confirmavit exemplo Legis Abraham omnium patrem esse, sed eorum qui credunt: et sic firmam esse promissionem, si fidei causa recedatur a lege; quia promissio regni coelorum justis deputata est, non peccatoribus. Et qui sub lege sunt, sub peccato sunt; quia omnes peccaverunt, nec posse aliquem et sub lege esse, et gratiam consequi, sicut et ad Galatas ait: Evacuati estis a Christo, qui in lege justificamini, a gratia excidistis . Ante eum cui credidisti Deo. Ut unum Deum omnium doceat, alloquitur gentiles, Abraham ipsi Deo credidisse, et justificatum esse ante eum, in quem et gentes credunt; ut justificentur, ut non sit
Abbreviated transcription (Latin):
uns ÷ Eccr dies ueniunt dicitdñs: & consummabo domui
isntbel & domuiiudic testamentum nouum. non secundum
quod dedi patribus corum. His utique qui uenientem xp̃m
ex promissione receperunt Id go siduator nonueni a it solus¬
ne legem aut prophi&us: sedic dimplere  & qua domusdĩ
nontantum in sola ierosolima. sed & incaeris locis futunt
enrt aitxto harus proph&ie. Ponã  hieruselem inom¬
nibus gentibus quice est &celesia pu¬

Expanded text:
dicens: Ecce dies venient, dicit Dominus, et consummabo domui Israel, et domui Juda testamentum novum non secundum quod dedi patribus eorum . His utique qui venientem Christum ex promissione receperunt. Ideo Salvator: Non veni, ait, solvere legem aut prophetas, sed adimplere . Et quia donon tantum in sola Hierosolyma, sed et in caeteris locis futura erat, ait Zacharias propheta: Ponam Jerusalem in omnibus gentibus , quae est Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
catus planedicimus iustificatum credentem in eum qui iusti¬
ficat impium Ergo iste iustificatus est &opentus non est
impl&ur sententia dicentis a postoli arbitror iustificari
hominem perfidem sinc operibus legis Latro qui cumd ño gru¬
niferusest conde credidit ad istitiam ore confessu sest adsa¬
latem   cam fides quic eper dilectionem openttur & si nor
sit in quo exterius oper&un Inccode camen illa feruensiro¬
uatur Namenent quid amin lege qui deo peribus legis glo
pabantur quac fectas se nondi lectione sed timore facie¬
bant &uolobant seiustos uidere & prreponigontibus quae
opus logis non secentnt postolus sutem pntedicens fidẽ
gentibus cumeos qui accodebant ad dñm uiderent iustificat¬
tos ꝯfide utiam quia credideraent beneo penirentun
non quia boneo penrti sunt crederemenerentur sx clama¬
uit securus & aitqui a potest iustificari homo e fidesine
operibus legis ut illimagis non fucrint iusti qui quod facio¬

Expanded text:
catus? Plane dicimus justificatum, credentem in eum qui justicatus? Plane dicimus justificatum, credentem in eum qui justificat impium. Ergo iste justificatus est, et operatus non est. Impletur sententia apostoli dicentis: Arbitror justificari hominem per fidem sine operibus legis. Latro qui cum Domino crucifixus est corde credidit ad justitiam, ore confessus est ad salutem . Nam fides quae per dilectionem operatur, etsi non sit in quo exterius operetur, in corde tamen illa fervens servatur. Nam erant quidam in riabantur, quae fortasse non dilectione, sed timore faciebant, et volebant se justos videri, et praeponi gentibus quae opus legis non fecerant. Apostolus autem praedicans fidem gentibus, cum eos qui accedebant ad Dominum videret justificatos ex fide, ut jam quia crediderant, bene operarentur, non quia bene operati sunt, credere mererentur, exclamavit securus, et ait: Quia potest justificari homo ex fide, sine operibus legis, ut illi magis non fuerint justi, qui quod facie
Abbreviated transcription (Latin):
umergo dicit a postolus anbititori se iustificaer liomi¬
nemperfidem sineoperibus legis non hoc agit ut per¬
cepta hac professa fide operer iustitiue contempnen¬
tur sed ut sciat sequisque perfidem posseiustificuri &iamsi lo¬
gis operr nonpito &esserint: secuntur enim iustificutum
qualem liba fidam qua indm ereditursedeem saliaorẽ
plane quae euaengelicm diffiniuit cuius opent exdilati¬
one purecedunit & fides inquid quae perdilectionemopento¬
tut: Vnde illi fidem quacesufficere ad sccluttm quibusdam
uidesur it anibil prodes se ad seuerat ut diccat si habeamom¬
nemi fidem n aut montos turus fentem cicritatem nonbabȩam
nibil sum Vbi autem fidelis caritas operrtun si ne dubio
beneuiuitum Plenitudo enim legis ⁊ cecrtas QUTGV
uomodo fides perdilectionemoperrtur & quomodo
iustificactur homo per fidem si neo ptribus legis Cre¬
dit aliquis percipit fidei sacnmenta & mortuus est
defuit illi o perendi tempus quid dicimus qui a non est iusti fi¬

Expanded text:
um ergo dicit apostolus arbitrari se iustificari hominem per fidem sine operibus legis, non hoc agit, ut percepta ac professa fide opera iustitiae contemnantur, sed ut sciat se quisque per fidem posse iustificari, etiamsi legis opera non praecesserint. sequuntur enim iustificatum, qualemlibet fidem, qua in deum creditur, sed eam salubrem planeque euangelicam definiuit, cuius opera ex dilectione procedunt. et fides, inquit, quae per dilectionem operatur. unde illam fidem, quae sufficere ad salutem quibusdam uidetur, ita nihil prodesse adseuerat, ut dicat: si habeam omnem fidem, ita ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum. ubi autem fidelis caritas operatur, sine dubio bene uiuitur; plenitudo enim legis caritas. Vuomodo fides per dilectionem operatur, et quomodo justificatur homo per fidem sine operibus legis? Credidit aliquis, percepit fidei sacramenta, et mortuus est, defuit illi operandi tempus. Quid dicimus? Quia non est justifi
Abbreviated transcription (Latin):
test atali quidim obsenucri differentiae : utc incumeisio quȩ
uelud pnmoloco xordineiustificatur ex fide & nonpetfidem ius¬
tificcenda memorur pnteputi uero quod secundo loco ad
iustificationem trhicun non & sideper fidem iusti ficandum di
tificcantun initio ex fide sumpto per cidimpl&ionem bonorũ
operum consummentur & quiper fidemiustificcentur abonis
operibus exor sum perfidem summum penfectionis accipiunt
lia utrumque sibiacdhacerens aberum excltero consummatur
S propterd puto a postolum statim in consequentibus possuis se
sgemergo deserummus por fidem ab sit ⁊ se dlegem statuimus
N nr̃a insi penioribus ad fidemciunctia uisus est reuociere ipsesi¬
fi quel a alio proponi pos qĩa obtendit e& dicitsi pen fidemiust¬

Expanded text:
 talis quaedam observari differentia, ut circumcisio, quae velut loco primo et ordine justificatur, ex fide, et non per fidem justificata memoretur; praeputium vero, quod secundo loco ad justificationem trahitur, non ex fide, sed per fidem justificatur. tificantur, initio ex fide sumpto per adimpletionem bonorum operum consummantur, et qui per fidem justificantur, a bonis operibus exorsi per fidem summam perfectionis accipiunt. Ita utrumque sibi adhaerens alterum ex altero consummatur. Et propterea, puto Apostolum statim in consequentibus posuisse. Legem evacuamus per fidem? Absit: sed legem statuimusoniam in superioribus ad fidem cuncta visus est revocare, ipse sibi quod ab alio proponi posset ostendit et dicit: Si per fidem justi
Abbreviated transcription (Latin):
festauit non ideo ab ntbam gloriam apud dm̃ habere quiacin¬
cumcisus est autquia abstinuit seab iniquitate. sad quia dõ
credidit hinc & iustificatus est laudis su ae pntemium in futa¬
roconsecuturos Ci autati quio penatur mon¬
ces nonpo puranun occut duo qratia an¬
d secundum debrrum. Ab solutum este quileg
facteaqm id est morsi subiectus est aut naturorlinon imputam
meritum ad mercedem ut gloriam habeit ipuddm̃ Debiton
est enim ficcrelegem quia necessitas in posita est perlagem ut
rei sunt Crede autem aut non cnedert: uoluntatis est.
Neque enim quis cogpotest ad id quod mani festum non est.¬
sed inuitatur: Quia nonextorquotun sed suad&tur Quã¬
obrem ad sentiens : pntemius ad ficiendus est si cut es abnt

Expanded text:
festavit non ideo Abraham gloriam apud Deum habere, quia circumcisus est, aut quia abstinuit se ab iniquitate; sed quia Deo credidit, hinc et justificatus est, laudis suae praemium in futuro consecuturus. Ei autem qui operatur, merces non imputatur secundum gratiam, sed secundum debitum. Absolutum est ei qui legi factorum, id est, Moysi, subjectus est, aut naturali; non imputari meritum ad mercedem, ut gloriam habeat apud Deum. Debitor est enim facere legem, quia necessitas imposita est per legem; ut, rei sunt . Credere autem aut non credere, voluntatis est. Neque enim quis cogi potest ad id, quod manised invitatur, quia non extorquetur, sed suadetur. Quamobrem adsentiens praemiis adficiendus est, sicut Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
ost quamostendit nom posseper opentr legis quemquam
uisti ficcri apud dm̃ adiecit nec abiicham potuis se
aliquid mereri secundum carnem. Carnem dicens
circumei si onemposuit. quianihil quae siuit ab nrbã
percircumcisionem. Ante enim iustificatus est quamcir¬
cum cider&un Sietum abiahaa exeper
Legis ius nitiegtus est hiba elo
uoni a pudda Hoc proponentis est Nam ab neham
& fide iustificatus est quod nulli dubium est deo haba
gloriam apuddm̃ sed quia qui lagem seruant siuerors
siuenatunt lom iustificantur ad puresens nerti sint in pre

Expanded text:
ostquam ostendit non posse per opera legis quemquam justificari apud Deum, adjecit nec Abraham potuisse aliquid mereri secundum carnem. Carnem dicens, circumcisionem posuit, quia nihil quaesivit Abraham per circumcisionem; ante enim justificatus est quam circumcideretur. Si enim Abraham ex operibus legis justificatus est, habet glous est, hoc proponentis est. Nam Abraham ex fide justificatus est, quod nulli dubium est: ideo habet gloriam apud Deum. Sed quia qui legem servant sive Moysi, sive naturalem, justificantur a
Abbreviated transcription (Latin):
uod non ad aliquam differenum dictum est quã¬
quam aliud sit xfide ipse aliud perfidem sed ad uceri¬
& cctem lo quutionis
firmecnda enteleȩ Noisiper iustitic̃am ⁊ Iustitia autem
quec eest penfidem quicc eecipsie quece non pocenent implem per
logem penfidem impl&i sunt

Expanded text:
uod non ad aliquam differentiam dictum est, tanquam aliud sit ex fide, et aliud per fidem; sed ad varietatem locutionis. firmanda fuerat lex nisi per justitiam? Justitia autem quae est ex fide, quia ea ipsa quae non poterant impleri, per fidem impleta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
iam inquid iniquitatis a moue ame & quia l&x factorũ
mus pergrtiam nobis denari ut faciamus quod pernos m&ipsos
implere nom pos sumus neignorantes dĩ iustiticm & nostiam
uoluntates constituere Iustitia edĩ non simus subiecti in loge
itaque factotumest dĩiubentis iustitia In loge autem fidei sub¬
uenientis miseri cordic¬
riatio & lex fide est perquum &xciuditur quo intersediffe¬
nunt operepr &ium est consident nesitamenucdemus ad¬
uederequesi discernere r&teenim quis que dixent legemoperõ
isse iniudicismo legemautem fide inchnistianissimo prop¬
peree quict cincumcisio c&em que opent tidia legis sunt quae
peccorest & ut bre uiter diccem quod operum lexmincendo im¬
penrt hoc fide lexcredendo imp&ntt Illcedicit non concu¬
Aoper hoc logio perum dicit ds̃ fac quod iubeo logi fide dicit
dõ dec quodiubes Ideo enim iub& lex ut ad moneat quid faci¬
at fides id est uicui iub&ur si nondum potest siciat quidpe¬

Expanded text:
iam iniquitatis amove a me?» Et quia «lex» factorum mus per gratiam nobis donari, ut faciamus quod per nosmetipsos implere non possumus; ne ignorantes Dei justitiam, et nostram volentes constituere, justitiae Dei non simus subjecti . In lege itaque factorum est Dei jubentis justitia; in lege autem fidei, subvenientis misericordiriatio, et lex fidei, per quam excluditur, quo inter se differant, operae pretium est considerare: si tamen valemus advertere atque discernere. Cito enim quisque dixerit legem operum esse in Judaismo, legem autem fidei in Christianismo, propterea quia circumcisio caeteraque opera talia legis sunt, quae interest, breviter dicam. Quod operum lex minando imperat, hoc fidei lex credendo impetrat. Illa dicit, Non concuper hoc lege operum dicit deus: \'fac quod iubco\', lege fidei dicitur deo: \'da quod iubes\'. ideo enim iubet lex, ut admoneat quod faciat fides. id est ut cui iubetur, si nondum potest, sciat quid pe
Abbreviated transcription (Latin):
Non est distintio. omnes enim hic conpirehendit &iam&
scõs ut ostendera nihil profuis selegem si nefide: sic enim
l& dataest ÷ ut fides oo in lege quae futunrm sperorra& salu¬
tem: Quam obrem mors xp̃i omnibus proficit it quia& hio
insaculo quid crelendum & obseruandum est docuit: & dein fer¬

Expanded text:
non est distinctio; omnes enim hic comprehendit etiam et sanctos, ut ostenderet nihil profuisse legem sine fide; sic enim lex data est, ut fides esset in lege, quae futuram speraret salutem. Quamobrem mors Christi omnibus proficit, quia et hic in saeculo, quid credendum et observandum est, docuit, et de infer
Abbreviated transcription (Latin):
tur fitengo perrepropitationem sanguinis xp̃i remissio
prirecedentium delicitium in sustentatione dĩ ad hostensionem
iustitiae suae sustentatiodĩ est. ubi peccator non statim pu¬
nitur ut pecgat sed secundum quod u postolus dixit perpati¬
in hoc tempora Pure sentis enimsiceculi tempore insustenta¬

Expanded text:
ationem sanguinis Christi remissio praecedentium delictorum in sustentatione Dei ad ostensionem justitiae suae. Sustentatio Dei est ubi peccator non statim punitur ut peccat, sed secundum quod ibidem Apostolus dixit, per patiin hoc tempore, praesentis enim saeculi tempore, in sustenta
Abbreviated transcription (Latin):
ir mace no potest promissio omnisemini hocest omni homi¬
ni ex orii rente nisi fuerit ex fido quiuorigo promis sionis exfide
estn ⁊ est gelege: Quiuquisab legg surpar senuant Promis¬
s autem reis duri non potest: Acporboc puri ficundisunt prius ꝑsi
dem: uttdigni fiant dicifiliadi & sitfirma promissio Si enimfilios
dĩ sedicant cumsint rei hocest subloge : non efifirmum : quiusi¬
lu dĩ liberi sunt a peccato Siergo qui sub logo sunt erudiendi
subloge sunt ut promissionem mereantur accipere : quanto ma¬
tis qui sub legesunt: Nonergo ex pedit ut semittat subloge
itpos sit compendi o medellam uulnoris inuenire.

Expanded text:
 esse non potest promissio omni semini, hoc est, omni homini ex omni gente, nisi fuerit ex fide, quia origo promissionis ex fide est, non ex lege, quia qui sub lege sunt, rei sunt: promissio autem reis. dari non potest, ac per hoc purificandi sunt prius per fidem, ut digni fiant dici filii Dei, et sit firma promissio. Si enim filios Dei se dicant, cum sint rei, hoc est, sub lege, non est firmum; quia filii Dei liberi sunt a peccato. Si ergo qui sub lege sunt, eruendi de sub lege sunt, ut promissionem mereantur accipere, quanto magis qui sub lege non sunt! Non ergo expedit ut se mittat sub lege, ut possit compendio medelam vulneris invenire.
Abbreviated transcription (Latin):
q miuificar quia gratia uiuisi cut perfidest fisro
dot ed lex adostendendum quantisumculis paccitꝵ
tiam prȩsumebant : sic abundauit peccatum : cum&
concupiscentia ex prohibitione crdentior stcsta est:
& peccantibus contralegem prȩuaricationis crimen
Hex antem sub intrauit ut abundar& delistum ĩã non
pestin& cadillud delictum quod trahitur exadam dequo
superius dicebam mors regnauit perunum : Legem
quippe siuenaturalem intellegamus quȩ in eorũ appa¬
r& &atibus que iamrationemꝰ uti possunt siue conscrip¬
tam quȩ data estpermorsen: quia nec ipsa potuit uui¬
ficare & liberare alege peccati & mortis qu&rasta ẽ
ex cdam sed magis addidit prȩuaricationis augmenta

Expanded text:
set vivificare; quia gratia vivificat per fidem: sed set vivificare; quia gratia vivificat per fidem: sed data est Lex ad ostendendum quantis quamque arctis tiam praesumebant. Sic abundavit peccatum, cum et concupiscentia ex prohibitione ardentior facta est, et peccantibus contra legem praevaricationis crimen Lex autem subintrauit, ut abundaret delictum, iam non pertinet ad illud delictum, quod trahitur ex Adam, de quo superius dicebat: Mors regnauit per unum; legem quippe siue naturalem intellegamus, quae in eorum apparet aetatibus, qui iam ratione uti possunt, siue conscriptam, quae data est per Moysen, quia nec ipsa potuit uiuificare et liberare a lege peccati et mortis, quae tracta est ex Adam, sed magis addidit praeuaricationis augmenta
Abbreviated transcription (Latin):
setundum interiorem hominem & tamena diungebat
uideo autem eliam legem usque perib it xpin dñmnt̃m
sibit uaor poitiuos dixit mmeum liberum arbitrium nusi qua
libestas sinedigntia non estlibipins Ardonturti aisi qur
cumergo dixiss& apostolus lex subinttuit ut abun¬
diepi& delistum ubi autem cebundauit delistum suꝑ¬
abundauit gratia secutus adiunxit ut quem admodꝑ
regnauit petcatũ in morte sic& gntia regn& periustitiã
dixis s& utquem ad modum regnauit peccatuminmosit
Nut ait per unum hominem aut primum hominem
que abundantia delicti non pestina Aprimiho¬
minis propaginem sed ad conuer sationis humanȩ pst¬
uamcationẽ. Quȩilli uni delisto quosolo obstristi teꝰ¬
nentin inftenes iaminmaiorib: anibus ex abunda
spue gacadit sibcit icbundare delistũ alittera sine
spiũ occidit uib& ideo in ficcere iussa conati &anina
posces poro uerimus & si quid ftetero pomgratiu
operbs honie quia diuuat non simus ingattti¬

Expanded text:
secundum interiorem hominem, et tamen adiungebat: secundum interiorem hominem, et tamen adiungebat: Video autem aliam legem in membris meis repugnantemixit potius, Per meum liberum arbitrium, nisi quia libertas sine gratia non est libertas, sed contumacia? 17. Cum ergo dixisset Apostolus, Lex subintravit, ut abundaret delictum: ubi autem abundavit delictum, superabundavit et gratia; secutus adjunxit, ut quemadmodum regnavit peccatum in morte, sic et gratia regnet per justitiam dixisset, ut quemadmodum regnavit peccatum in morte, non ait, per unum hominem, aut primum hominem,quae abundantia non pertinet ad primi hominis propaginem, sed ad conversationis humanae praevaricationem, quae illi uni delicto, quo solo obstricti tenentur infantes jam in majoribus aetatibus ex abundansine. gratia facit abundare delictum et littera sine spiritu occidit. iubet ideo, ut facere iussa conati et in nposcere nouerimus et, si quid facere potuerimus operis boni, ei. qui adiuuat, non simus ingrati
Abbreviated transcription (Latin):
cum laborar& in hocbello contra bostem & dicer& uideo
uulnus talem languorem : Ni ser inquit ego homo quis
meliberabit de corpore mostis huius & gementi subuen
corpus habc&is ubinulla concupiscentia remanebit
Hexergo sub intrauit ut habunda & delictum. siue cumbo¬
mines neglegunt quodds̃ iub& siue cum de uiribus sis
prȩsumentes adiutorium gratiȩ non inplorant : & addunt
infirmati superbiam: Cum autem uocatione diuina intel¬
legunt cuisit ingemes cendum & inuocanteum in quẽ
restecredunt dicentes miserere mei dĩ secundũ ma¬
nobis iubentur ab illo pesendum adiutorium a quo iuba
Cumergo sehomo adillum extenderit & sic ingoniuert
Fi & quod sequitur. ubi ab undauit delictum superabup¬
dauit grrtia & dimittuntur ei peccata multa qnĩt
dilexit multum & diffunditur in corde caritas di un¬
quippo illelgem quidicebat : condelestor enim legidi

Expanded text:
cum laboraret in hoc bello contra hostem, et diceret: Video cum laboraret in hoc bello contra hostem, et diceret: Video vulnus, tabem, languorem; subjunxit, Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Et gementi subventum est. Quomodo subventcorpus habebis, ubi nulla concupiscentia remanebitLex ergo subintrauit, ut abundaret delictum, siue cum homines neglegunt, quod deus iubet, siue cum de suis uiribus praesumentes adiutorium gratiae non inplorant et addunt infirmitati superbiam. cum autem uocatione diuina intellegunt, cui sit ingemescendum, et inuocant eum, in quem recte credunt, dicentes: Miserere mei, deus, secundum manobis iubentur, ab illo petendum adiutorium, a quo iubentur, cum ergo se homo ad illum extenderit et sic ingemuerit, fiet, quod sequitur: Ubi abundauit delictum, superabundauit gratia et: Dimittdilexit multum, et diffunditur in corde caritas dei, unquippe ille legem, qui dicebat: Condelector enim legi -dei
Abbreviated transcription (Latin):
Abundante autem delisto discit humana su peeba tan¬
dem subici & confiterido & dicerei in fir mussun dicere
&iam uerba illa psalmi : quȩ nondicit nissanima humi¬
liata: Ego dixi dñe miserere meisana unimã meã qm̃
peccaui tibi Dicat ergo hocanima in firma sultim con¬
uista perprȩuaricationem & nonsanata sed de monstra¬
ta per legem ccudi& ipsum paulum ostendentemtila
quia &s lex bona est : & tamennisi gratia xp̃i non liberat apecca¬
ut san&ur illud quod non permittit hominem implere
ex ccutem subintaxuit: ut abundar& delistum : Quomodo
hoc quia fuit antelegem homo petcator: Datalegeatq
trans gressa fetus ist Eprae uaricator: peccato tenebant᷑
homines rei legedata plus prȩuaricationis fati sunt rȩi
Ubi spes nisi quod sequitur ⁊ ubi abundauit peccatum suꝑ¬
abundauit gratia . Ideo istemiles & quodam modo in isto
bello exercitatis simus. tam exercitatus ut ess& &dux :

Expanded text:
Abundante autem delicto, discit humana superbia tanAbundante autem delicto, discit humana superbia tandem subjici, et confiteri Deo, et dicere, Infirmus sum . Dicere etiam verba illa Psalmi, quae non dicit nisi anima humiliata: Ego dixi: Domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccavi tibi . Dicat ergo hoc anima infirma, saltem convicta per praevaricationem; et non sanata, sed demonstrata per Legem. Audi et ipsum Paulum ostendentem tibi quia et Lex bona est, et tamen nisi gratia Christi non liberat a peccacinam, ut sanetur illud quod non permittit hominem implere ex? Subintravit, ut abundaret delictum. Quomodo hoc? Quia fuit ante Legem homo peccator; data Lege atque transgressa, factus est et praevaricator. Peccato tenebantur homines rei: Lege data, plus praevaricatione facti sunt reiUbi spes, nisi quod sequitur: Ubi abundavit peccatum, superabundavit gratia ? Ideo iste miles et quodam modo in isto bello exercitatissimus, tam exercitatus, ut esset et dux,
Abbreviated transcription (Latin):
deo enim hoc uerum est : quia legem accipientes homi¬
nes iquidesuis uiribus superbissime prae sumebant
nec diuinum ad iutorium uincenda prmalroe bant
eon cupis centiarum restasidȩ imp&rantes plurib:
giariuoribus qr delistie &iam lege praeuaricaita onc¬
ratissent : Aesic magno neatu compellente confugerunt
adfidem quamis ericordiã indulgemtiat meoftttun
& auxilium adño qui fecit caelum &tert̃ ut diffusa per
spm̃ scm caritate in cordibus suis cumdiletione egexent
que contra scłi huius concupiscencias iuberentur secun¬
dum id quod predictum fuerat in psidmo multi plicate
sunt infinmitates eorum p ostea acceleriuerunt
uidestlex sub intrauit ut abundire delictum sicut
a liolocodicit Sibieium non estlex net pre uaricatio
Pete tor homo potest dici centelegem preuari carot non
petest: Cumautem accepta legt petcauit non solun
percator sed & iam prȩuaricator inuenitur : cumergopa¬
uqricatio ediunsta it peccato ideo ab undauit delictuor

Expanded text:
deo uerum est, quia legem accipientes homines, qui do suis uiribus superbissime praesumebant, nec diuinum adiutorium uincendarum malarum concupiscentiarum recta fide inpetrantes pluribus grauioribusque delictis etiam lege praeuaricata onerati sunt: ac sic magno reatu conpellente confugerunt ad fidem, qua misericordiam indulgentiae mererentur et auxilium a domino, qui fecit caelum et terram, ut diffusa per spiritum sanctum caritate in cordibus suis cum dilectione agerent, quae contra saeculi huius concupiscentias iuberentur secundum id, quod praedictum fuerat in psalmo: multiplicatae sunt infirmitates eorum; postea adceleraueruntuid est, Lex subintravit, ut abundaret delictum? Sicut alio loco dicit, Ubi enim non est lex, nec praevaricatio . Peccator homo potest dici ante legem, praevaricator non potest Cum autem accepta lege peccaverit, non solum peccator, sed etiam praevaricator invenitur. Cum ergo praevaricatio adjuncta sit peccato, ideo abundavit delictum.
Abbreviated transcription (Latin):
hȩc labus mehonorat : corautem eorum longeestame. Q
dñs ait in euangelio Nemo potest duobus dominis seruire
& in lege distum est dẽ non derid&ur. Citatias ari
ho Quodcum puis& is grrui putcat ohos dists

Expanded text:
haec labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Et haec labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me . Et Dominus ait in Evangelio: Nemo potest duobus Dominis servire . Et in lege dictum est: Deus non deridetur . Gratias autem Deo, quod cum fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
tate quilegis austorest. axp̃o nos liberatos de sublege
quamuis enim restedata sitlex : data est enim ut&
reos ostender& cpud dm̃ qui peccauerunt aentelegem :
&timoris ess& utdec&ero non peccar&ur. Sed quia inbe¬
cllitate infirmitatissuae genus humanum a peccatisse
inhibere non potuit: fustum obnoxium mortis infer¬
nȩ motus dĩpielate clementiae suae qua sem per hu¬
mano generi subuenit : prouidit perxpm. quaratio¬
ne. des pesaetis icm dar&ur mede la ut remissione
sub acti fuerunt nepugnagent. Ideo que : non peccauimus
quecsi legemdi spernentes : sed ipsius dĩ prouidentiã secuti
uos ad oboodi endum seri ognis tius cuio boedi¬
ctia siue peccan iumor tem: siueoboi ditoris
adiugtitiam Nunc nealiud profitentes aliud faciamus
ribus : & non parum ob essedm̃ consiteridñm & astib dicboli
fumulari Nam bocolimđs denotat &accusat dicens. ꝑlebs

Expanded text:
tate, qui legis auctor est, a Christo nos liberatos de sub lege, tate, qui legis auctor est, a Christo nos liberatos de sub lege, quamvis enim recte data sit lex data est enim, ut et reos ostenderet apud Deum, qui peccaverunt ante legem, et timori esset, ut de caetero non peccaretur: sed quia imbecillitate infirmitatis suae genus humanum a peccatis se inhibere non potuit, factum obnoxium mortis inferni; motus Deus pietate clementiae suae, qua semper humano generi subvenit, providit per Christum, qua ratione desperatis jam daretur medela, ut remissione subacti fuerant repugnarent; ideoque non peccavimus quasi legem Dei spernentes, sed ipsius quasi providentiam secuti os ad obediendum, servi estis ejus, cui obedistis, sive peccati in mortem, sive obeditionis ad justitiam. Nunc ne aliud profitentes, aliud faciamus, ribus; et non parum obesse Deum confiteri Dominum, et actibus diabolo famulari: nam hoc olim Deus denotat, et accusat dicens: Plebs
Abbreviated transcription (Latin):
brtar nouenio subhede estis sedsub
GRAtIA
isecundum prȩcepta quaedat ambulemus: pecca¬
tum nobis dicit non posse dominari. His enim
dominatur qui peccant. Nonenimita ambulan¬
tes ut prȩcepit: sublege sumus Siuero non peccemus
non sumus sublege sed subgratia si acutem peccemus:
uestimur sublege & incipiat nr̃i dominari peccatũ :
quia qui fcccit peccatum seruus est peccati. Etneces¬
seest ut sit sublege : quac indiu remissa non accipit
peccatum enim austortate legis: reum facit pecca
torem acperhoccuidata remissio est & custo ditse:
ned ec &ero pecc& neque peccatum ei dominabitur
neque sublege est. Cessat enim circaeum austoritas
legis : qui libenttus estapeccato. Quos enim ten&  eõs
lex tarditi sunt illi apeccato. quiergo peccatis exutus est
non potest esse sublege. quid: neo a paccabimnus¬
Ab Qm̃lex cdõ est acperhoc neforte opponeẽ
ipsesibi pro posuit. si edo est in quitlex curnondebe¬
mus esse sublege: Hoc cognoscit ado c& cumdĩ uolun¬

Expanded text:
bitur; non enim sub Lege estis, sed sub gratia. Si secundum praecepta quae dat, ambulemus, peccatum nobis dicit non posse dominari; iis enim dominatur, qui peccant. Non enim ita ambulantes, ut praecipit, sub Lege sumus: si vero non peccemus, non sumus sub Lege, sed sub gratia. Si autem peccemus, vertimur sub Lege, et incipiet nostri dominari peccatum; quia qui facit peccatum, servus est peccati : et necesse est ut sit sub Lege, quamdiu remissa non accipit; peccatum enim auctoritate Legis reum facit petorem, ac per hoc cui data remissio est, et custodit se, ne de caetero peccet, neque peccatum ei dominabitur, neque sub lege est. Cessat enim circa eum auctoritas legis, qui liberatus est a peccato, quos enim reos tenet lex, traditi sunt illi a peccato. Qui ergo peccatis exutus est, non potest esse sub lege. Etiam hic inam lex a Deo est, ac per hoc ne forte opponeretur, ipse sibi proposuit: Si ex Deo est, inquit, lex, cur non debemus esse sub lege? Hoc purgat, ac docet cum Dei volun
Abbreviated transcription (Latin):
cendum: nunc circum spiciant ꝓauperes debiles ege¬
nos ad iis estendum : Aures ddes tubcentur cuditu
uano uel bonorum derogtionibus : nunc conuetiantur
ced audiendum uerbumdi ÷ ad explanationem legis : &
ad capiendam supientiȩ disciplinam : ł ingua quȩ inam¬
uitus maledictis & turpi loquuis cdsu&a est : conuena¬
tur nunc adbene dicendumdñm : In omni tem pore ser¬
monem sanum profestet honestum ut d& graticam au¬
dientib: & ueritatem loquatur cum proximo suo: sed
quid opus est hȩc singula persequi cum pateat &i ar

Expanded text:
cendum, nunc circumspiciant pauperes, debiles, egecendum, nunc circumspiciant pauperes, debiles, egenos ad miserandum. Aures delectabantur auditu vano, vel bonorum derogationibus; nunc convertantur ad audiendum verbum Dei, ad explanationem legis, et ad capiendam sapientiae disciplinam. Lingua quae conviciis, maledictis et turpiloquiis assueta est, convertatur nunc ad benedicendum Dominum in omni tempore: sermonem sanum proferat, et honestum, ut det gratiam audientibus, et veritatem loquatur cum proximo suo. Sed quid opus est haec singula persequi, cum pateat etiam
Abbreviated transcription (Latin):
udorem quendam perhȩc incutit cepostolus ccuditoribus
ut hoc scltim obsequĩ dependant iustiax & scĩ ficationi ⁊
quod prius in munditiȩ iniquitati quȩd & ulertnt: Quid
ergo tam bumanum hocest quid taleue : quid tam sine onore ÷¬
& quod nulla porssus possit carnis infirmitas excu scere:
Si cut inquit exhibuistis membra ur̃a seruire iniquitati
cedini quita tẽ : it anunc ex hib&e membra ur̃a seruir eiustitiȩ
inscĩ ficationem: Inglonia quidem est. utitaquis uistu tibus
sicut uitus seruiat Multo enim amplius & multo in¬
tentius honorinda iustitia est: Sedego in quid humane
& commũniter ago eadem postulo similicere quiro: dDa¬
dum curebant pedes ur̃i addẽ monum templa: ꝑiunccur¬
rant adeedesicmdĩ : Currebcent pnius cedeffundendũ.
nunc adlibestendum scenguinem curuent proten de¬
bentur prius manus utaliena deriperent : nunc pro¬
tendeentur ut propria lurgicentur : Circum spiciebut
priuso culimulierẽ : aut alienum celiquid ad concupis¬

Expanded text:
udorem quemdam per haec incutit Apostolus auditoribus, ut hoc saltem obsequi debeant justitiae et sanctificationi, quod prius immunditiae iniquitatique detulerant. Quid ergo tam t quod nulla prorsus possit carnis infirmitas excusare? Sicut, inquit, exhibuistis membra vestra servire iniquitati ad iniquitatem; ita nunc exhibete membra vestra servire justitiae in sanctificationem. Ingloriosum quidem est, ut ita quis virtutibus, sicut vitiis serviat. Multo enim amplius et multo intentius honoranda justitia est. Sed ego, inquit, humane et communiter ago, eadem postulo, similia requiro. Dudum currebant pedes vestri ad daemonum templa; nunc concurrant ad Ecclesiam Dei. Currebant prius ad effundendum; nunc ad liberandum sanguinem currant. Protendebantur prius manus ut aliena diriperent, nunc protendantur ut propria largiantur. Circumspiciebant prius oculi mulierem, aut alienum aliquid ad concupis
Abbreviated transcription (Latin):
one sunt & define eorum quȩ estuita &erna memora
uit: sed & illud adhuc obseruandum puto : quod conla¬
tionem dixit frustum malorum & frustum bonorum
fecisse aopostolos: Quodibidem ubide malis frustib
dicebat. mondixit fructum uestrum habuistis in quibas
nunc erubes citis: sed dixit : Que mergo fructum habu¬
istis ubi uero debonis fructibus dicit  caddit ues¬
trum: sic enim scribit : Hab&is fructum ur̃m. in scĩ¬
ficationem : perquod indicare mibi uid&ur : quod
fructus malus fructus erubescendus & poenitends:
non est nr̃m fructus : Non enime laminnobis crborẽ
ds̃ plantauit quȩ malos frustus profei& : ĩcut
ipsedicit perproph&am : Egote plantaui uitem
fructiferm totam ueracem: quomodo conuersaes
in a maritudinem uitis alienȩ &Fructus ergo ma¬
los &iam siad fenrmus non sunt nr̃ sed alieni : id ẽ
peccati: frustus ergobonos si afferrmus in scificatio¬
ne : nostri sunt : Istos enimsructus ut affi&& huma¬
na natunt : A conditore suscepit: dicm illi clieni¬

Expanded text:
a memoria est. Sed et illud adhuc observandum puto, quoniam collationem diximus fructuum malorum et fructuum bonorum fecisse Apostolum, quod ibi quidem ubi de malis fructibus dicebat, non dixit, fructum vestrum habuistis, in quibus nunc erubescitis, sed dixit: quem ergo fructum habuistis? ubi vero de bonis fructibus dicit, additum est vestrum; sic enim scribit, habetis fructum vestrum in sanctificatione; per quod indicare mihi videtur quod fructus malus, fructus erubescendus et poenitendus, non est noster fructus; non enim malam in nobis arborem Deus plantavit, quae malos fructus proferret, sicut et ipse dicit per prophetam: Ego plantavi te vitem fructiferam totamque feracem, quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae? Fructus ergo malos etiamsi afferamus non sunt nostri, sed alieni, id est, peccati: fructus autem bonos si afferamus in sanctificatione, nostri sunt fructus. Istos enim fructus ut afferret humana natura a Conditore suo suscepit: nam illi alieni
Abbreviated transcription (Latin):
pansi bimus duitg Questum perearti mortemidicit
quia perpetcatum mors Eeper hoo qui dec&lemo dbsto¬
donat peccatto habebunt uitam & er nerouitgatudear
consecuturos quȩ e lomnitedio carent. &succe siqne
non habeiats qucom sc̃s symeon exoptans pelis se binc
dis solui utqy & in pace. Idest uitam quȩ nullam paobu¬
tur inqui &udine: & hocdonum cedõperxp̃m nobis
nullum alterum nisi per filium eius agtemus
umergoquis peccato seruit: iustitiş libet ert̃
tordiit quio nemo potest duobus domain cebuis

Expanded text:
cati mors est. Quaestum peccati mortem dicit, cati mors est. Quaestum peccati mortem dicit, quia per peccatum mors: ac per hoc qui de caetero abstidonat peccata, habebunt vitam aeternam; ut gaudeant consecuturos, quae et omni taedio careat, et successionem non habeat. Quam sanctus Simeon exoptans, petiit se hinc dissolvi ; ut iret in pace, id est vita, quae nullam patitur inquietudinem. Et hoc donum a Deo per Christum nobis nullum alterum nisi per Filium ejus agamusm ergo quis peccato servit, justitiae liber est, tor dixit, quia nemo potest duobus dominis
Abbreviated transcription (Latin):
tis tuuc. in illas inouibus nune atuubin¬
anifestum est quia qui liber est adõ: estseruus peccati:
Dum peccat enim n receditado: & fit subpeccato
Quales ergo sunt frustus peccati in quibus conuer¬
tati coddis centes honamuitam consundimun
eo quod dudumturpiter uixerimus & non solum hoc quia
& sententia paganorum turpis & feda est: maxime quema
frigia inuenta est. inquanisi spurcus inter sit sucra mentũ
motum est & torpes cit religio: Eccemaculis plena liher¬
tas asqualoribus obligata : cuius opusturpis mercedem
hab& ⁊ cuius finis mors finem dixit exitum uite &astuura
cui aut mors aut uita succedit: Sed hodoco : mors duplex
Amorteenim : ad mostem transitur: niunc ueno labe¬
ueno urtam& eiam hoc est siaccȩpta remissione
peccatorum ÷ bonorum actuum emuli fuerimus : ed qui¬
rimus scitatẽ : Puinemuero hab ebimus id estex tue di
uitamper p&ucinȩ auionte enim bacquam finẽ dixit
trusibimus aduitam quȩ sine fine est tati morterdicit¬

Expanded text:
tis tunc in illis, in quibus nunc erubesManifestum est, quia qui liber est a Deo, est servus peccati; dum peccat enim, recedit a Deo, et fit sub peccato. Quales ergo sunt fructus peccati, in quibus conversati addiscentes bonam vitam, confundimur, eo quod dudum turpiter vixerimus: et non solum hoc, quia et sententia paganorum turpis et foeda est, maxime quae in Phrygia inventa est, in qua nisi spurcus intersit, sacramentum mutum est, et torpescit religio! Ecce maculis plena libertas, et squaloribus obligata, cujus opus turpem mercedem habet: Cujus finis mors est: finem dixit exitum vitae et actuum, cui aut mors, aut vita succedit. Sed hoc loco mors duplex, a morte enim ad mortem transitur. Nunc vero libevero vitam aeternam. Hoc est, si accepta remissione peccatorum, bonorum actuum aemuli fuerimus, acquiremus sanctitatem, finem vero habebimus, id est, exitum, vitam perpetuam; a morte enim hac, quam finem dixit, transibimus ad vitam, quae sine fine est. Nam merces pec
Abbreviated transcription (Latin):
&iniquitatem.  antum nedigna estiustitice qpã¬
tum digna furt iniquitas  sicamanla ista quo enodo
cum aie esfill.. qubsit ut sic & utinam uelsio ergo
plus plus omnino. iniquitate. secutus es uolupta¬
tem pro iustitia talera dolorem in iniustit in¬
quam. secutuses delestationem ꝓiustitiatolere
ostenditse oculis cordis. inspir& feruorem a mato¬
rbussuuis Iamtibi dicitur. Eruimeuis. contemine
quicquid cliudte delestat contemne prome. etce
contem sisti. parumest illi humanũ est hoc propter
infirmit atem carnis urȩ. Parum est ut contemnas
quic quidte delestabat. contemne quic quid te tenr¬
bct : contem necarcerses contemne uincula con¬
temne aculeum contemn& ormenta contemne

Expanded text:
et iniquitatem: tantumne digna est justitia, quantum digna fuit iniquitas? Sic amanda est ista, quomodo amata est illa? Absit ut sic, sed et utinam vel sic. Ergo plus? Plus omnino. In iniquitate secutus est voluptatem, pro justitia tolera dolorem. In injustitia, inquam, secutus es delectationem, pro justitia tolera rdis, inspiret fervorem amatoribus suis. Jam tibi dicitur: Frui me vis? Contemne quidquid te aliud delectat, contemne pro me. Ecce contempsisti, parum est illi: Humanum est hoc, propter infirmitatem carnis vestrae. Parum est ut contemnas quidquid te delectabat: contemne quidquid te terrebat; contemne carceres, contemne vincula, contemne equuleum, contemne tormenta, contemne
Abbreviated transcription (Latin):
sructus. proquibus muine ho est postes qua molibe¬
nuntiat morte finiri: Fiructus uero iustitiȩ: qui suNT
in scĩ ficatione: finemdicit accipere uitam &ernam:
In quo illud primononest omittendum : quod fructus
qui demeos proquibus nunc erubescimus : in quo sinT
noluit nominare : Eorum uero fructum qui liberati
sunt cpeccato & serui facti sunt dõ: dicit esse in scĩ fica¬
tionem : Bonorumenim frequentius quã malorum ha¬

Expanded text:
fructus pro quibus nunc, hoc est, postea quam libenuntiat morte finiri; fructus vero justitiae qui sunt in sanctificatione, finem dicit accipere vitam aeternam. In quo illud primo non est omittendum, quod fructus quidem eos, pro quibus nunc erubescimus, in quo sint, noluit nominare: eorum vero fructum qui liberati sunt a peccato, et servi facti sunt Deo, dicit esse in sanctificatione: bonorum enim frequentius quam malorum ha
Abbreviated transcription (Latin):
um in firmitatem carnis memorat : minus se signi ficatꝰ
exigere aebhomine: quam dignum est circa di cultu¬
nem: Denique sub infestur: sicirt enicr exhiburito
tan adinigurtatios: itauunex hib&e
di euedeNtoccasionem nobis auser& timoris acceden¬
di ad fidem: Quia quasi in portabilis nobis & aspesruide¬
re&ur : et men sura nos do seruire prȩcepit qua prius stẽ¬
mulabamur diabolo ÷ cumutique propensius deberen
seruiredo. quaindiabolo : Quippe cumhic scclus : illic
dacmnatio oper&ur: mmedicusta mensp̃ĩtalis nonplus
a nobis exigit : nedum prȩcepta quasi grauia fugerimus
perpendentes in firmitatem nrammaueremus in moste:¬

Expanded text:
um infirmitatem carnis memorat, minus se significat exigere ab homine, quam dignum est, circa Dei culturam. Denique subinfertur: Sicut enim exhibuistis tati ad iniquitatem:onem. Ut occasionem nobis auferret timoris accedendi ad fidem, quia quasi importabilis nobis et aspera videretur, ea mensura nos servire Deo praecepit, qua prius famulabamur diabolo: cum utique propensius deberet serviri Deo quam diabolo, quippe cum hic salus, illic damnatio operetur; medicus tamen spiritalis non plus a nobis exigit, ne dum praecepta quasi gravia fugeremus perpendentes infirmitatem nostram, maneremus in morte
Abbreviated transcription (Latin):
feramus : cestum namque est. quia ubinors ap̃i cite uus¬
festimusio ipotess regnare peccatum: estenumtantaus
crucis ⁊p̃i utsi anteo culos ponatut &inmente fideli¬
ter ÷ & in &or itaut ipsam mortem xp̃i intento socu¬
los mentis aspiciat : nulla concupiscentia nulla
libido nullus furor nulla peccati superare possitin¬
morti ficari potest: & mortuum eẽpeccato potest ficm
ut non regn& in eo peccatum: secundum boc nam que
quimortuus est iustificatus dicitur apeccato: Neque
enim montuus concupiscit. aut irascitur. aut furit. aut
diripit aliena : Icmnunc intuere per singula sapi
entiã paul : qucem neces aariis discretionibus utitur:
ubidicit arma nonesse prebenda peccato uel ini¬
quitati non nos sed membra nr̃a ponit :ubi uero
suitd& ut dõnos exhibeamus ponante membra
quicmnos ipsos exhibere uultdo hoc est animan
uel propositum nostrum: uttumprius nos ipsos
ex hibuerimus dõ. & adescrimus ei : itademunt
&i am membra nt̃a efficiamus armaiustitiȩ dõ¬

Expanded text:
amque est, quia ubi mors Christi circumfertur non potest regnare peccatum. Est enim tanta vis crucis Christi, ut si ante oculos ponatur, et in mente fideliter retineatur, ita ut in ipsam mortem Christi intentus oculus mentis aspiciat, nulla concupiscentia, nulla libido, nullus furor, nulla superare possit inmortificari potest, et mortuum esse peccato, potest fieri ut non regnet in eo peccatum. Secundum hoc namque qui mortuus est, justificatus dicitur a peccato. Neque enim mortuus concupiscit, aut irascitur, aut furit, aut diripit aliena. Si entiam Pauli, quia necessariis discrepationibus utitur. Ubi dicit arma non esse praebenda peccato vel iniquitati, non nos, sed membra nostra ponit: ubi autem suadet ut Deo nos exhibeamus, non autem membra, quia nos ipsos exhibere vult Deo, hoc est, animam vel propositum nostrum, ut cum pios nosipsos exhibuerimus Deo, et adhaeserimus ei, ita demum etiam membra nostra efficiamus arma justitiae D
Abbreviated transcription (Latin):
tus dominantibus Illos uero quisem& ipsos ex hibent ser¬
uos iustitue peroboedientiam ds̃ qdedidet itinsetu s¬
tur &imbuantur se condum formã dostrinȩ iusticiȩ ano¬
u&me &iam hoc : quod non dixit oboedientes ex corde doi¬
true uin quem traditi estis. sed forme dostrinȩ posittis
Nec puto quod unum esse senserit apostolus doctrinam:
scierit quam ipsam doctrinam. & nunc quidem in pre¬
seriuita dum in corpore sumus & ad gnruit tessenum
hoclabita culum sensum multa cogitantem formamdoc¬
tolus bnbemus non ipsam doctrinam. Sicut idemapos¬
tolus imedus dicit. Nunc autem uidemus per speculum
me nug ua debipiu autem dostrina sit dequa dicit tunc
autemꝰ uidebimus fuccie asfaci

Expanded text:
us, diximus. Et hos ergo qui semetipsos exhibent servos justitiae per obedientiam, Deus tradidit, ut instituantur, et imbuantur secundum formam doctrinae justitiae. Movet me etiam hoc, quod non dixit, obedistis ex corde doctrinae, in quam traditi estis, sed formam doctrinae posuit. Nec puto quod unum esse senserit Apostolus doctrinam erinae minus esse scierit, quam ipsam doctrinam, et nunc quidem in praesenti vita, dum in corpore sumus, et aggravat terrenum hoc habitaculum sensum multa cogitantem , formam doctrinae habemus, non ipsam doctrinam, sicut idem Apostolus in aliis dicit: Nunc autem videmus per speculum in aenigmate . Ipsa autem doctrina sit de qua dicitur, tunc autem videbimus facie ad faci
Abbreviated transcription (Latin):
ne dubio scixe uitare nom posse secundumea quȩ superr¬
us diximus simotti ficemus concupiscentias cenins u
quibus peccatum potestet dominari propterea cuisub¬
iungit p tadonenim sublege estis sed sub gratia. S euiden¬
tet ostendit. ex lusnos nonesse sublegeila oqui siti anmen¬

Expanded text:
ine dubio sciret vitare nos posse, secundum ea quae superiine dubio sciret vitare nos posse, secundum ea quae superius diximus, si mortificemus concupiscentias carnis, in quibus peccatum poterat dominari. Propterea enim subjungit, non enim sub lege estis, sed sub gratia, et evidenter ostendit ex his, nos non esse sub lege illa quam in mem
Abbreviated transcription (Latin):
pacn egtis ius titix. Eius enim seruidicimur:
Hernlaturam enim industi sumus ced fidem nom per legem
Inquac forma dostrinedĩ imperio feccti sumus: qui finxtt na¬
tunutns Innatura enim habemus : ut cognos camus aquo
&perquem & inquo sumus creati Formaergo dostrinȩ t̃
inquamtraedi ditnos cretitor naturaliter ho cesi quod
supseedixit ipsi sibi sunt lex : dumuident nature sue die
quod esedunto. Ut quodiudacis lex& pro hune predio¬
uoruunt dexp̃ohocgenales ex corde confidunt hinc
gsntias refest dño  quia cumessemus serui peccat
Sboe diuimus ex corde cedentes in xp̃m user uiremus
dõ non ꝑlegegem morsi: sed perlegem natuse¬
um de saluatore loquer&ur nondixit peccatum erñ
dominabitur. Ne quecnimita deeodici decebat sel
Aait. onors ei altste nondo mincebitur. mortis enim inco fuit
locus : peccitinullus At contea innobis nec conueniebat
dic mors uobis nondominabitur. Hocenim cauer nod
possimus iosed peccatum uobis non domi nabitar : quodñ¬

Expanded text:
acti sumus justitiae. Ejus enim dicimur servi, Per naturam enim inducti sumus ad fidem, non per legem, in qua forma doctrinae Dei imperio facti sumus, qui finxit naturam. In natura enim habemus, ut coget per quem et in quo sumus creati. Forma ergo doctrinae est in quam tradidit nos creator naturaliter, hoc est, quod supra dixit, ipsi sibi lex sunt, dum vident naturae suae esse quod credunt, ut quod Judaeis lex et prophetae praedicarunt de Christo, hoc gentiles ex corde confidant. Hinc refert gratias Domino, quia cum essemus servi peccati obedivimus ex corde credentes in Christum ut serviremus Deo, non per legem Moysi sed per legem natuum de Salvatore loqueretur, non dixit, peccatum ei non dominabitur neque enim ita de eo dici decebat; sed ait, mors ei ultra non dominabitur: mortis enim in eo fuit locus, peccati nullus. At contra de nobis nec conveniebat dici: mors vobis non dominabitur, hoc enim cavere non possumus, sed peccatum vobis non dominabitur; quod s
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃oibu : Beneautem m&cforam id est figuram mili¬
tiȩ exinitio propositum reseruat: ut mlitantibus
sub peccato rege: immo potius trricnnidis eius pa¬
rentibus stipendia debita mortem dicat exsolui:
Dm̃ uero nonerut dignum militibus suis stipendice
brium sempiternum. habent quidem uitam &ernam
nonta men in xp̃o iħu sed in confusione &eb probrio &er¬
in quib: regnat stipendia dignalargitur mostem
Mortem cutem dicimus non hanc corporalem: sedilla
dequa scriptum est. quia anima quȩ peccat ipsa mori

Expanded text:
us. Bene autem metaphoram, id est, figuram militiae ex initio propositam servat, ut militantibus sub peccato rege, imo potius tyrannidi ejus parentibus, stipendia debita mortem dicat exsolvi. Deum vero non erat dignum militibus suis stipendia brium sempiternum, habebunt quidem vitam aeternam, non tamen in Christo Jesu, sed in confusione et opprobrio aeterin quibus regnat, stipendia digna largitur mortem. Mortem autem dicimus non hanc corporalem, sed illam de qua scriptum est, quia anima, quae peccat, ipsa mori