comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rediens fecerat sibi dm̃ perin fi¬
nita spacia locorum omnium
& cum putauerat esse te. & eũ
collocuerat incordesuo & fac¬
tceratrursus templũ idolisu
ab omincndum tibi sed postea¬
quam fouisti. caput nescientis
& clccusis tioculos meos neuide¬
rent uanitatem. Cessaui deme
pacululum . & consopitac est insa¬
niamea. & euigilauunte
& uidite infinitum cliter. &
uisus iste non carne trahebat᷑
& respexi celia & uidi. tibi de¬
bere quiccsunt. & inte cunta
finita S ed celiter non quac sun
loco sed quia tues omnitenens
manu ueritate & om̃a ueras
inquantum sunt. Nec quicquã
est falsitas nisicum putaturẽẽ
qđ non est. & uidiquia non solum
locis succ quȩquesuis conueniunt
sed &icm temporibus & quico
tu quisolus &ernus es. non post
innumerabilia spacia temporum
coepisti operari. quia om̃a spacia
temporum & quȩ p̃terierunt & quȩ
prȩteribunt. nec abirent nec ueni¬
to non sano poenacess& & pacnis qui
sccno succuis est. &oculis egris odio¬

Expanded text:
rediens fecerat sibi deum per infinita spatia locorum omnium et eum putauerat esse te et eum collocauerat in corde suo et facta erat rursus templum idoli sui abominandum tibi. sed posteaquam fouisti caput nescientis et clausisti oculos meos, ne uiderent uanitatem, cessaui de me paululum, et consopita est insania mea; et euigilaui in te et uidi te infinitum aliter, et uisus iste non a carne trahebatur. Et respexi alia et uidi tibi debere quia sunt et in te cuncta finita, sed aliter, non quasi in loco, sed quia tu es omnitenens manu ueritate, et omnia uera sunt, in quantum sunt, nec quicquam est falsitas, nisi cum putatur esse quod non est. et uidi, quia non solum locis sua quaeque suis conueniunt sed etiam temporibus et quia tu, qui solus aeternus es, non post innumcoepisti operari; quia omnia spatia temporum, et quae praeterierunt et quae praeteribunt, nec abirent nec venito non sano poena est panis, qui sano suavis est; et oculis aegris odio
Abbreviated transcription (Latin):
amplitudines plenasmiris modiscopicrũ
innumerabilium & consideraui & spec¬
taui & nihil eorũ discernere potui
sinete & nihil eorum esse te in ueni noc¬
ego ipse inuentor qui ꝑ a graui om̃a & distin¬
guere & prosuis quȩquȩ dignitatib: aesti¬
mare conatus sum excipiens alia nunti

Expanded text:
amplitudines plenas miris modis copiarum innumerabilium, et consideraui et expaui et nihil eorum discernere potui sine te et nihil eorum te esse inueni. necego ipse inuentor, qui peragraui omnia et distinguere et pro suis quaeque dignitatibus aestimare conatus sum, excipiens alia nut
Abbreviated transcription (Latin):
nam de cerpta proieci epulatus inde
solam iniquitatem qua l& cebar
fruens Nam & siquid illorum pomo¬
rum in trauit in osm̃m condimentũ
ibi feccinus erat. & nunc dñ eds̃ meus
quȩro quid me in furto delectauerit.
&eccespecies nulla est: non dico sicut
inaequitate atq prudentia sed
neque sicut inmente hominis cetq
memoria & sensib: & uege tante uita
neq sicut specioscsunt sidera & decora¬
locis suis & terra & mare plena f &ibus
qui succedunt nascendo decedentibus
Mon sedtem ut est quȩdam defectiuco
species & umbratica uiens fallentib:
Nam & suꝑbia celsitudinem imitat᷑
cumtu sis unus suꝑ om̃a ds̃ excelsus &
ambitio quid nisi honores quȩrit &glo¬
riam cumtusis p̃cunctis honorandus
unus & gloriosus in a&ernum : & scui

Expanded text:
nam decerpta proieci epulatus inde nam decerpta proieci epulatus inde solam iniquitatem, qua laetabar fruens. nam et si quid illorum pomorum intrauit in os meum, condimentum ibi facinus erat. et nunc, domine deus meus, quaero, quid me in furto delectauerit, et ecce species nulla est: non dico sicut in aequitate atque prudentia, sed neque sicut in mente hominis atque memoria et sensibus et uegetante uita, neque sicut speciosa sunt sidera et decorocis suis et terra et mare plena fetibus, qui succedunt nascendo decedentibus; non saltem ut est quaedam defectiua species et umbratica uitiis fallentibus. Nam et superbia celsitudinem imitatur, cum tu sis unus super omnia deus excelsus. et ambitio quid nisi honores quaerit et gloriam, cum tu sis prae cunctis honorandus unus et gloriosus in aeternum? et saeui
Abbreviated transcription (Latin):
homine quod gratuito potius malus
atq crudelis erat p̃dicta est tam̃ causa
ne ꝑ otium in quiđ torpescer& manus
aut animus. quȩre id quoq cur ita ut
scilic& illa exercitatione scelerũ cap¬
ta urbe honores imperia diuitias as¬
sequer&ur & carer& m&ulegum &
difficultate rerum propt̃ in opiam
rei facmiliaris & conscientiã scelerum:
Hec ipse igitur catilina amauit facinora
succ. sed utiq aliud cuius causa illa faci¬
ebat quidegomiser inteamcau ofustũ
mm: õ feccinus illudm̃m nocturnum
sexti de cimi anni &actismȩȩ : Nonenim
pulchrum eras cum furtum esses aut
uero aliquid es ut loquur adte : pul¬
creerunt poma illac quȩ furati sumus
qm̃ creaturatua erat pulcherrime
omnium crector omniũ ds̃bine ds
summumbonum & bonum uerũm̃m
pulchra erant illa poma sed nomipsa
concupiuit animamea miserabilis
erait mihienim meliorum copia illa
aũt decerpsitantum ut furarer

Expanded text:
homine, quod gratuito potius malus homine, quod gratuito potius malus atque crudelis erat; praedicta est tamen causa: ne per otium, inquit, torpesceret manus aut animus. quare id quoque? cur ita? ut scilicet illa exercitatione scelerum capta urbe honores, imperia, diuitias adsequeretur et careret metu legum et difficultate rerum propter inopiam rei familiaris et conscientiam scelerum. nec ipse igitur Catilina amauit facinora sua, sed utique aliud, cuius causa\' illa faciebat. Quid ego miser in te amaui, 0 furtum meum, 0 facinus1 illud meum nocturnum sexti decimi anni aetatis meae? non enim pulchrum eras, cum furtum esses. aut uero aliquid es, ut loquar ad te? pulchra erant poma illa, quae furati sumus, quoniam creatura tua erat, pulcherrime omnium, creator omnium, deus bone, deus summum bonum et bonum uerum meum; pulchra erant illa poma, sed non ipsa concupiuit anima mea miserabilis. erat mihi enim meliorum copia, illa autem decerpsi, tantum ut furarer.
Abbreviated transcription (Latin):
propter unitatem demultis animis.
propt̃ uni uersahȩc atq: huius modi
peccatum admittit᷑ : dum in moderata
in ista inclinatione cumextrema bona
sint meliora & sũma deserunt᷑. Tud ñe
& hec ima delectationes. sed nonsait
ds̃m̃s quifecit om̃a. Quicc in ipso delecta¬
tur iustus & ipse est delitiȩ rectorũ corde:
cumitaq: defacinore quȩrit᷑ quacausa¬
ꝗ factum sit : credinonsol& nisi app&¬
tus adipiscendi celicuius illorumbo¬
norum quȩ infima diximus cẽ potu¬
isse apparuerit aut m&us amiten¬
di pulchra sunt enim & decora
quecm qoam prȩbonis superioribus
e bactificis cebiecta &iacentia. homi¬
cidium fecit: curfecit᷑ cedam auit ei
coniugem aut p̃dium aut uoluit de¬
p̃dacri unde uiuer&. auttimuit ab
illo tede aliquid amittere aut lȩsus
ulciscise exarsitꝰ num homicidium
s ine cocusc facer& ipso homicidio delec¬
tatus : quis crediderit : nam &dequo
dictum est: U ecordi &nimis crudeli

Expanded text:
propter unitatem de multis animis. propter unitatem de multis animis. propter uniuersa haec atque huius modi peccatum admittitur, dum inmoderata in ista inclinatione, cum extrema bona sint, meliora et summa deseruntur, tu, domet haec ima delectationes, sed non sicut deus meus, qui fecit omnia, quia in ipso delectatur iustus, et ipse est deliciae rectorum corde. Cum itaque de facinore quaeritur, qua causa factum sit, credi non solet, nisi cum appetitus adipiscendi alicuius illorum bonorum, quae infima diximus, esse potuisse adparuerit aut metus amittendi. pulchra sunt enim et decora, quamquam prae bonis superioribus et beatificis abiecta et iacentia. homicidium fecit. cur fecit? adamauit eius coniugem aut praedium aut uoluit depraedari, unde uiueret, aut timuit ab illo tale aliquid amittere aut laesus ulcisci se exarsit. num homicidium sine causa faceret ipso homicidio delectatus? quis crediderit? nam et de quodam dictum est uaecordi et nimis crudeli
Abbreviated transcription (Latin):
comedimus. dumta menfier& anobis
quod eo liber& quod non licer& fecce
corm̃m ds̃ ec cecormm quod miseratus es
inimo abyssi. Dicattibinunc ecce corm̃m
quidibi quȩ rebat utessem gratis malus
& maclitiȩ meȩ causcnulla ess& nisi ma¬
litia federata &a macui eamiamaui
perire amaui defectumm̃m: non
illud codquod deficiebam. sed defectũ
minium. pondec aliquid sed dede
corporib: occuro & argento & omnib:
& in contactu arnis congruentia
uad& plurimum  & erisq sensibus
est succ cuiq: ac cõmoda modificatio
corporum haeb& & icm honor tem¬
porclis &imperitandi atq: superan¬
di potentia suum decus. unde &iam
uindictȩ auiditas oritur. & tac men
incuncta hȩc cdipiscenda non est egre¬
diendum cabstedñe neq: deuiandum
alegetua: Et uita quam hicuiuimus
hab& in lecebrem suam propt̃ quendã
modum decorissui & conuenientiã cum
his omnib: infimis pulchris. omicitia
quoq: hominum caro nododulcis est

Expanded text:
comedimus, dum tamen fieret a nobis comedimus, dum tamen fieret a nobis quod eo liberet, quo non liceret. ecce cor meum, deus, ecce cor meum, quod miseratus es in imo abyssi. dicat tibi nunc ecce cor meum, quid ibi quaerebat, ut essem gratis malus et malitiae meae causa nulla esset nisi malitia. foeda erat et amaui eam; amaui perire, amaui defectum meum, non illud, ad quod deficiebam, sed defectum non dedecore aliquid, sed dedeccorporibus, et auro, et argento, et omnibus; et in contactu carnis congruentia valet plurimum, caeterisque sensibus est sua cuique accommodata modificatio corporum; habet etiam honor temporalis, et imperitandi atque superandi potentia suum decus, unde etiam vindictae aviditas oritur: et tamen in cuncta haec adipiscenda non est egrediendum abs te, Domine, neque deviandum a lege tua. Et vita quam hic vivimus habet illecebram suam propter quemdam modum decoris sui, et convenientiam cum his omnibus infimis pulchris. amicitia quoque hominum caro nodo dulcis est
Abbreviated transcription (Latin):
tionum uacricrum &in omnib: erat
cccligo interdudens mihids̃ m̃sserenita¬
tem uerita tistuȩ. & pro diebat tãquã
exccdipe iniquitasmea : Furtũ certe
punit lextua dñe & lex inscripta in cor¬
dibus hominum quamneipsa quidem
del& iniquitas: quis enim fur ȩquo ani¬
mofurem patitur : Nec copiosus ad¬
actum in opia &ego furtum facere
uolui & feci. nulla conpulsus egesta¬
te nisi penuria & fccstidio iustitiae
& sccgina iniquitactis. Nacmid furatus
sum : quod mihi aebundabat & multomelius
ne ec reuol iebam frui quam furto appe¬
tebam. Sed ipso furto & peccato. arbor
erat pyrus inuicinia nr̃te uinȩȩ pomis
ionusta. nec forma nec sccpore in lece¬
brosis adhanc excuciendam atq: ias¬
portan decm nequissimi cadulescentuli
preximus nocte in tempesta. quo usque
ludum depestilentiȩ more in areis pro¬
duxeramus & ccbstulimus inde onera
ingentia non adnr̃cs epulas sed uel
proicienda porcis. &iam siccliquid inde

Expanded text:
tionum uariarum, et in omnibus erat tionum uariarum, et in omnibus erat caligo intercludens mihi, deus meus, serenitatem ueritatis tuae, et prodiebat tamquam ex adipe iniquitas mea. Furtum certe punit lex tua, domine, et lex scripta in cordibus hominum, quam ne ipsa quidem delet iniquitas: quis enim fur aequo animo furem patitur? nec copiosus adactum inopia. et ego furtum facere uolui et feci nulla conpulsus egestate nisi penuria pt, fastidio iustitiae et sagina iniquitatis. nam id furatus sum, quod mihi abundabat et multo melius, nec ea re uolebam frui, quam furto appetebam, sed ipso furto et peccato. arbor erat pirus in uicinia nostrae uineae pomis onusta nec forma nec sapore inlecebrosis. ad hanc excutiendam atque asportandain nequissimi adulescentuli perreximus nocte intempesta, quo usque ludum de pestilentiae more in areis produxeramus, et abstulimus inde onera ingentia non ad nostras epulas, sed uel proicienda porcis, etiamsi aliquid inde
Abbreviated transcription (Latin):
me in imicus in uisibilis & seducebatme
quia ego seductilis eram: Non enim &
illa quȩ iamͤ medio babilonis fugerat
sedibat in x &eris eius tar diormater
carnis meȩ Sicut monuit me pudicitiã
it acurauit quod deme auiro suo audie¬
rat . iam que pestilenetosum & in poste¬
rum periculosum sentiebat cohercere
termino coniugedis cffectus si rege ca¬
ri aduiuum non poterat noncurauit
hoc : quico m&us erat neim pedir&ur
spes mea compede uxoria. nonspes illa
quaminte futuri scłi habebatmater :
sed spes lit terarumoqua s ut nossemnimis
uolebat parens uterq:. Illequia detȩꝓ¬
penihil cogitabat. Demeaũt incenia
Illaccũt quic non solũ nullo detrim̃to
sed &icmna nullo cdiumento adte
cedpiscendum futura esti mcebat usita¬
ta illac studic doctrinȩ. Itc enim conicio
recolens ut possum mores parentum
meorum relaexcebantur &iammihi
adludendum habȩnȩ ultratemperam̃¬
tum seueritatis in dissolutionẽ affec¬

Expanded text:
me inimicus inuisibilis et seducebat me, me inimicus inuisibilis et seducebat me, quia ego sednctilis eram. non enim et illa, quae iam de medio Babylonis fugerat, sed ibat in ceteris eius tardior, mater carnis meae, sicut monuit me pudicitiam, ita curauit quod de me a uiro suo audierat, iamque pestilentiosum et in posterum periculosum sentiebat cohercere termino coniugalis affectus, si resecari ad uiuum non poterat. non curauit hoc, quia metus erat, ne inpediretur spes mea conpede uxoria, non spes illa, quam in te futuri saeculi habebat mater, sed spes litterarum, quas ut nossem nimis uolebat parens uterque, ille, quia de te prope nihil cogitabat, de me autem inania, illa autem, quia non solum nullo detrimento, sed etiam nonnullo adiumento ad te adipiscendum futura existimabat usitata illa studia doctrinae. ita enim conicio recolens, ut possum, mores parentum meorum. relaxabantur etiam mihi ad ludendum habenae ultra temperamentum seueritatis in dissolutionem afflic
Abbreviated transcription (Latin):
monitꝰ muliebres uidebantur . quibus
obtem perare erubescerem: Illi aũt
tiuerant & nesciebam & tetacere pu¬
tabam atq illã loqui ꝑ quacm mihi
tu nontacebus & illa contem meburis
ame. a mefilio eius. filio ancillȩ tuae
seruotuo sednesciebã & p̃ceps ibã tanta
cȩcitacte : ut int̃co& ha neos meos pude¬
r& me minoris dedecoris qm̃ audiebã
eos iacuntes flagitia sua. & ttento
gloriantes magis: quaentomagis tur¬
pes essent & libebat facere non solũ
libidine facti uerum &icm laudis:
Quid dignum est uituperatione
nisi uitium : egone uituperarer
uitiosior fiebam : & ubi non suberat
quoccdmiss equarer ꝑditisi finge¬
bam ne fecisse quod non feceram
ne uiderer abiectior quo eraminno¬
centior & neuilior haberer quo erã
castior: Ec cecumquib comitib iter s̃¬
a gebam plate ccrum babiloniȩ & uo¬
lutabar incaeno eius tamquã incinna¬
mis & unguentis p̃ciosis. & inumbilico
eius quotenacius haerereme calcabat

Expanded text:
monitus muliebres uidebantur, quibus monitus muliebres uidebantur, quibus obtemperare erubescerem. illi autem tui erant, et nesciebam et te tacere putabam atque illam loqui, per quam mihi tu non tacebus, et in illa contemnebaris a me, a me, filio eius, filio ancillae tuae, seruo tuo. sed nesciebam et praeceps ibam tanta caecitate, ut inter coaetaneos meos puderet me minoris dedecoris, quoniam audiebam eos iactantes flagitia sua et tanto gloriantes magis, quanto magis turpes essent, et libebat facere non solum libidine facti uerum etiam laudis. quid dignum est uituperatione nisi uitium? ego, ne uituperarer, uitiosior fiebam, et ubi non suberat, quo admisso aequarer perditis, fingebam me fecisse quod non feceram, ne uiderer abiectior, quo eram innocentior, et ne uilior haberer, quo eram castior. Ecce cum quibus comitibus iter agebam platearum Babyloniae et uolutabar in caeno eius tamquam in cinnamis et unguentis pretiosis. et in umbilico eius quo tenacius haererem, calcabat
Abbreviated transcription (Latin):
ex hoc in ne potes gestir& gaudens
matri in dicauit gacudens uinulen¬
tia in qua te iste mundus oblitus est
crectorem suum & creccturam tuã
protecmauit. deuino inuisibili per¬
uersȩ atq: inclincetȩ in ima uolunta¬
tis succe sed matris inpectore icmin¬
ch dccueras templum tuum & exor¬
dium sc̃ȩ habi tationis tuȩ: nã ille
cdhuc caticuminus & hoc recens
erat: Itcq illa exiluit pia trepida¬
tione ac tremore: & quamuis mihi
nondum fidel: timuit tam̃ uias
distortas in quib: ibulant quipo¬
nunt ad te tergum & non facienrei¬
÷ mihi & ccudeo dicere tacuisse tedsm̃s
cum irem abste longiusita netut ace¬
bacs tunc mihi & cuius erant nisi tua
uerba illa ꝑmatrem meam fidelẽtuã
quȩ cantasti in aures mecs : nec inde
quicquam descendit in cor. ut facerem
illud: Uolebat illa enim & secr&o me¬
mini ut mouerit cum sollicitudine in¬
genti ne fornicarer. Maxi meque ne
adulterem cuiꝰ quamuxorem. Quim

Expanded text:
ex hoc in nepotes gestiret, gaudens ex hoc in nepotes gestiret, gaudens matri indicauit, gaudens ninulentia, in qua te iste mundus oblitus est creatorem suum et creaturam tuam pro te amauit, de uino inuisibili peruersae atque inclinatae in ima uoluntatis suae. sed matris in pectore iam inchoaueras templum tuum et exordium sanctae habitationis tuae: nam ille adhuc catechumenus et hoc recens erat. itaque illa exsiluit pia trepidatione ac tremore et quamuis mihi nondum fideli, timuit tamen uias distortas, in quibus ambulant qui ponunt ad te tergum et non faciem. Ei mihi! et audeo dicere tacuisse te, deus meus, cum irem abs te longius?, itane tu tacebus tunc mihi? et cuius erant nisi tua uerba illa per matrem meam, fidelem tuam, quae cantasti in aures meas? nec inde quicquam descendit in cor, ut facerem illud. uolebat enim illa, et secreto memini, ut monuerit cum sollicitudine ingenti, ne fornicarer maximeque ne adulterarem cuiusquam uxorem. qui mihi
Abbreviated transcription (Latin):
& ut quid hoc: ut uidelic & ego & quis¬
quis haec legit: cogitemus de quo
profundo clamandum sit adte
& quid propius ccribus tius sicor
confitens & uita exfideest: qui senĩ
non extollebat lccudibus tunc homi¬
nem patrem meum quod ultra
uires rei familiarissuȩ impende¬
r& filio quic quid &iam longepere¬
grinanti studiorum cacusa opus
ess& : Multorum enim ciuium lon¬
ge opulenciorũ nullũ tale negotiũ
proliberis ertt. cum interea non sata¬
ger& idem pater quadis crescerem
tibi aut quam castus essem dummodo
essem disertus uł desertus potius
acultura tuccds̃. quies unus uerus &
bonus dñs agritiũ cordismei. Sedubi
sexto illo & decimo anno interposito
otio ex necessitate domestica feriatus
teb omni scola cum pacrentib: esse coe¬
pii excesserunt caput m̃m ueprȩs li¬
bidinum & nulla erat eradicans ma¬
nusi quin immo ubime ille pater in
bcclneis uidit pubescentem & in quie¬
ta indutum adul escentia. quac siiã

Expanded text:
Et utquid hoc? Ut videlicet ego et quisEt utquid hoc? Ut videlicet ego et quisquis haec legit, cogitemus de quam profundo clamandum sit ad te. Et quid propius auribus tuis, si cor confitens et vita ex fide est? Quis enim non extollebat lnem patrem meum, quod ultra uires rei familiaris suae impenderet filio, quidquid etiam longe peregrinanti studiorum causa opus esset? multorum enim ciuium longe opulentiorum nullum tale negotium pro liberis erat, cum interea non satageret idem pater, qualis crescerem tibi aut quam castas essem, dummodo essem disertus uel desertas potius a cultura tua, deus, qui es unus uerus et bonus dominas agri tui, cordis mei. Sed ubi sexto illo et decimo anno interposito otio ex necessitate domestica feriatas ab omni schola cum parentibus esse coepi, excesserant caput meum uepres libidinum, et nulla erat eradicans manus. quin inmo abi me ille pater in balneis uidit pubescentem et inquieta indutum adolescentia, quasi iam
Abbreviated transcription (Latin):
tates mecs. ut itaquȩrerem sine
quam p̃ter tedñe. praeterte qui
fingis dolorem in praecepto & ꝑcutis
ut sccnes & occidis nos nemoriamur
absit ubieram & quam longe exu¬
labam adeliciis domus tuȩ anno ⁊¬
illo sexto decimo a&atis carnis mȩȩ
cum ac cepit in me sceptrum: & totts
manus ei dediuesania libidinis
licenciosȩ ꝑdedecus humanum:
Inlicite acũt ꝑ leges tuces non fuit cu¬
ra meorum ruentem excipere
mematrimonio sed cura fuit tan¬
tum ut discerem sermonem facere
quam optimum & ꝑsucdere dictio
erant studice mea dum mihi reducto.
coeperam lit teraturȩ cetq: oratoriȩ
ꝑcipiendȩ gratiã peregrinare longin¬
quiores apud cartaginem peregri¬
nationis sumptus p̃parabantur
animosi tate magis qua cpropabus¬
pactris municipis thages tensis ad¬
modumtenuis : cuinarro hec : neq
enim tibi ds̃ m̃s sed apud tenarro
haec generimeo generi huma no
quaentu lacum que exparticula
incidere potest in istas meas litteras

Expanded text:
tates meas, ut ita quaererem sine tates meas, ut ita quaererem sine quam praeter te, domine, praeter te, qui fingis dut sanes, et occidis nos ne moriamur abs te . Ubi eram, et quam longe exsulabam a deliciis domus tuae, anno illo sexto decimo aetatis carnis meae, cum accepit in me sceptrum, et totas manus ei dedi, vesania libidinis, licentiosae per dedecus humanum, illicitae autem per leges tuas? Non fuit cura meorum ruentem excipere me matrimonio; sed cura fuit tantum ut discerem sermonem facere quam optimum, et persuadere dictionerant studia mea, dum mihi reducto coeperam litteraturae atque oratoriae percipiendae gratia peregrinari, longinquioris apud Carthaginem peregrinationis sumptus praeparabantur, animositate magis quam opibpatris, municipis Thagastensis admodum tenuis. Cui narro haec? Neque enim tibi, Deus meus: sed apud te narro haec generi meo, generi humano, quantulacumque ex particula incidere potest in istas meas litteras.
Abbreviated transcription (Latin):
si̧ tranquillitas in eis non poterat eẽ
fine procreandorum liberorũ con¬
tenta sicut p̃scripsit lex tua dñe
qui formas &ium propaginẽmor¬
tis nr̃ȩ potens in ponere lenẽmanũ
adtem peramentum spincrum
apcradisotuo seclusccrum non
enim longeest a nobis omni potentia
tua &iam cum longe sumus ater ant
certe sonitum nubium tuarum uigi¬
lantius aduerterem tribulationẽ
aũt cacrnis habebunt huius modi
e goccũt uobis parco & bonumestho¬
mini mulierem non tangere & qui si¬
ne uxore est cogitat ea quȩ sunt dĩ
quomodo placcecet dõ. quiccũtmatri¬
monio iunctus est cogitatea quȩ surt
mundi quomodo placect uxori
hc sergo uoces exccudirem uigi lan¬
tior & cebscisus ꝓpt̃ regnũ caelorum
felicior expectarem complexustuos
sed efferuui miser sequens impe¬
tum flux us mei relictote & excessi
om̃a legitimatua nec euaos flagel¬
latuco quis enim hocmor telium
nam tusem aderas miseri corditer
saeuims & amarissimis cesꝑgens
offensionibus om̃s inlicitas iucundi¬

Expanded text:
si tranquillitas in eis non poterat esse fine procreandorum liberorum contenta, sicut praescribit lex tua, domine, qui formas etiam propaginem mortis nostrae, potens inponere lenem manum ad temperamentum spinarum a paradiso tuo seclusarum? non enim longe est a nobis omnipotentia tua, etiam cum longe sumus a te. aut certe sonitum nubium tuarum uigilantius aduerterem: tribulationem autem carnis habebunt huius modi. ego autem uobis parco, et: bonum est homini mulierem non tangere, et: qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt dei, quomodo placeat deo; qui autem matrimonio iunctus est, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. has ergo uoces exaudirem uigilantior et abscisus propter regnum caelorum felicior expectarem amplexus tuos. Sed efferbui miser, sequens impetum fluxus mei relicto te, et excessi omnia legitima tua nec euasi flagella tua: quis enim hoc mortalium? nam tu semper aderas misericorditer saeuiens, et amarissimis aspargens offensionibus omnes illicitas iucundi
Abbreviated transcription (Latin):
Qucs mathemathicus inspecturus est.
ut uera pronunti& & nonerunt
uera quic easdem litteras in spi¬
ciens eccdem debuit idicere. Deesau
& icc cob Sed non ecde Uutriq
acciderunt. fal scergo dicer&
aut siuercdicer& non eadem di¬
cer& at eccdem inspicer&. Non
ergo certe sed sorte uera dicer&
uniuersitactis consulentibus con¬
sultisq nescientibus occulto instinctu
agis. Vt dumquisq: consulit hoc au¬
dicet quod eum oport& cudire.
Occultis meritis animarum ex abysso
iusti iudiciitui. Cum nondicat homo
Quid est hoc : ut quid hoc pondicat¬
⁊ non homo estenim : lam it ccq me
adiutorm̃s illis uinculis soluaibes¬
Etquȩrebam undemelum & nerat¬
exitus. sed ie non sinebas ullis fluc¬
tibus cogreationis ccuferri cobecc
fide qͦuac credebum & essete &eẽ

Expanded text:
quas mathematicus inspecturus est, quas mathematicus inspecturus est, ut uera pronuntiet. et non erunt uera, quia easdem litteras inspiciens eadem debuit dicere de Esau et Iacob; sed non eadem utrique acciderunt. falsa ergo diceret aut, si uera diceret, non eadem diceret: at eadem inspiceret. non ergo arte, sed sorte uera diceretuniuersitatis, consulentibus consultisque nescientibus occulto instinctu agis, ut, dum quisque consulit, hoc audiat, quod eum oportet audire occultis meritis animarum ex abysso iusti iudicii tui. cui non dicat homo: "quid est hoc?" "ut quid hoc?" non dicat, non dicat; homo est enim. Iam itaque me, adiutor meus, illis uinculis solueet quaerebam, unde malum, etexitus. sed me non sinebas ullis fluctibus cogitationis auferri ab ea fide, qua credebam et esse te e
Abbreviated transcription (Latin):
s&. ut eidem quoq uerce pro fer¬
rem debuisse merursus ibi ui¬
dere abiectissimã familiam
conditionem seruilem & c&era
longe cprioribus cliena longeq
distantice. Vndeccũt fier& ut
eccdem in spiciens diuersa di¬
cerem siuera dicerem. Siccutẽ
me colligi ea quȩ uera conside¬
rectis constellactionib: dicerent᷑.
Non coste dici sed soste. Quȩ cutem
faclsa non artis imperitia. sed
sortis mendcctio. Hincautem
accepto aditu. ipse mecumtcclia
rumincndo nequis eorundem
delirorum quitalem qu estum
sequerentur. quosiam iam que in
uadere atq: in risos refellere cupie¬
bam. Mihi ita resister& quecsi aut
firminus mihi ccut illi pater feelsec
nccrrauerit. intendi consideratio¬
nem in eos qui gemini ncscuntur
Quorum plerique ita post inuicem
funduntur exutero. it paruum
ipsum temporis inter uallum quan¬
tam lib& uim inrerumnatura
habere contendant. Colligit am̃
humana obseructione non possit.
lit teris que signari omnino ñualeat

Expanded text:
set, ut eidem quoque uera proferset, ut eidem quoque uera proferrem, debuisse me rursus ibi uidere abiectissimam familiam, conditionem seruilem et cetera longe a prioribus aliena longeque distantia. unde autem fieret, ut eadem inspiciens diuersa dicerem, si uera dicerem — si autem me colligi, ea quae vera, consideratis constellationibus dicerentur, non arte dici, sed sorte; quae autem falsi, non artis imperitia, sed sortis mendacio. 10. Hinc autem accepto aditu, ipse mecum talia ruminando, ne quis eorumdem delirorum qui talem quaestum sequereuadere atque inrisos refellere cupiebam, mihi ita resisteret, quasi aut Firminus mihi aut illi pater falsa narrauerit, intendi considerationem in eos qui gemini nascuntur, quorum plerique ita post inuicem funduntur ex utero, ut paruum ipsum temporis interuallum, quantamlibet uim in rerum natura habere contendant, colligi tamen humana obseruatione non possit litterisque signari omnino non ualeat,
Abbreviated transcription (Latin):
Atque itac qui aabal terutro missi
sunt tam ex paribus domorum
inter ucllis sibi obuiam factos
eẽ dicebat. Ut aliã positionem
siderum cliasq: particulas mo¬
mentorum ne utereorum nota¬
re siner&ur. & tam̃ firminus
complo apud suos loco nectus
decbbationes uics scłi cursita¬
bect. Augebectur diuicuis sub¬
limabcctur honoribus Seruus
aũt ille conditionis iugo nullate¬
nus relcxato dominis seruie¬
bact. Ipso indicante qui nouerat
eum. his itaq auditis & creditis¬
tcclis quippencrrauerat. omnis
illa reluctactiomea resoluta
concidit. & primo firminum
ipsum conatus sum abilla curio¬
sitate reuocare. Cum dicerem
constellactionibus eius inspectis.
ut uera p̃nunciarem debuisse
meutiq: uidereibi parentes in¬
ter suos esse primarios. nobilẽ
facmiliam propriȩ ciuitatis
Natales in genuos honestam
educationem. Liber cles que
doctrincs. ac sime illẽ seruus
ex isdem constellationibus.
qui c & illius ipsȩessent consuluis¬

Expanded text:
atque ita qui ab alterutro missi atque ita qui ab alterutro missi sunt, tam ex paribus domorum interuallis sibi obuiam factos esse dicebat, ut aliam positionem siderum aliasque particulas momentorum neuter eorum notare sineretur: et tamen Firminus amplo apud suos loco natus dealbatiores uias saeculi cursitabat, augebatur diuitiis, sublimabatur honoribus, seruus autem ille conditionis iugo nullatenus relaxato dominis seruiebat ipso indicante, qui nouerat eum. His itaque auditis et creditis-talis quippe narrauerat—omnis illa reluctatio mea soluta concidit, et primo Firminum ipsum conatus sum ab illa curiositate reuocare, cum dicerem, constellationibus eius inspectis ut uera pronuntiarem, debuisse me utique uidere ibi parentes inter suos esse primarios, nobilem familiam propriae ciuitatis, natales ingenuos, honestam educationem liberalesque doctrinas; at si me ille seruus ex eisdem constellationibus — quia et illius ipsae essent — consuluis
Abbreviated transcription (Latin):
menta nascentium atq cedecc cȩli
positionem notarent. Vnde illius
quacsi cortis experimenta collige¬
rent. Itacq dicebat ccudisses ea pa¬
tre quod cum eundem firminum
prȩgnans mater ess& &ic̃ illius
pecterni amici. famula quȩdam
pccriter utero grandescebat.
quõ latere non potuit dñm qui&iã
canum suarum partus ex cemina¬
tissima diligentia nosse curabat
Atq: ita fecctum eẽ ut cum iste coniu¬
gis illeaũt ancillȩ dies & horas mi¬
nutioresq: horarum articulos cau¬
tissima obseructionenumerarent
Inixȩ essent ambesimul. it ccut
eusdem constellationes usque ced
ecsdem minutias utriq: nascenti
facere cogerentur. Iste filio ille
seruulo. Nam cumm ulieres par¬
turire coepissent. indicauerunt
sibi ambo quid sua cuiusq domo
ager&ur. & parauerunt quos
cdse inuicem mitterent. Si mul
ut natum quod parturiebatur
es s& cuique nuncictum qđ tam̃
ut continuo nunciar&ur tãquã
in regnosuo facile effecerant

Expanded text:
menta nascentium atque ad ea caeli menta nascentium atque ad ea caeli positionem notarent, unde illius quasi artis experimenta colligerent. itaque dicebat audisse se a patre suo, quod cum eundem Firminum praegnans mater esset, etiam illius paterni amici famula quaedam pariter utero grandescebat. quod latere non potuit dominum, qui etiam canum suarum partus examinatissima diligentia nosse curabat; atque ita factum esse, ut cum iste coniugis, ille autem ancillae dies et horas minutioresque horarum articulos cautissima obseruatione numerarent, enixae essejit ambae simul, ita ut easdem constellationes usque ad easdem minutias utrique nascenti facere cogerentur, iste filio, ille seruulo. nam cum mulieres parturire coepissent, indicauerunt sibi ambo, quid sua cuiusque domo ageretur, et parauerunt quos ad se inuicem mitterent, simul ut natum quod parturiebatur esset cuique nuntiatum: quod tamen ut continuo nuntiaretur, tamquam in regno suo facile effecerant.
Abbreviated transcription (Latin):
thicorum. nec ecs litteras be¬
ne callentem. Sedut dixi con
consultorem curiosum & tam̃
scientem celiquid qđ aepce tresuo
seccudis se dicebat. Quod quantum
uccler& adillius artifopinionẽ
euestendam ignorabat. isergo
uir nomine firminus libera liter
institutus. & excultus eloquio. cũ
me tam quam carissimũ. dequib: da
suis rebus in quas saeculcris spes
eius intumuerat consuler&
Quid mihi scđm sucesquas constella¬
tiones appellant uider&ur¬
ł goccũt quiiam dehacre innebri¬
dii sententicm flecti coeperam
Nonquidem abnuerem conicere
acdicere. quod nutanti occur¬
rebat sed tamen subicerẽ prope
iam essemihi ꝑ succsum ridicula
illa esse & in ania. Tum illemihi
narrauit patrem suũ fuis se
librorum taclium curiosissimum
& habuis se amicum ȩque illac simul¬
quȩ sectantem qui paristudio &
conlatione flagrabant in eces
nugas ignem cordis sui. Itaut
mutorum quoq: animaliũ siqua
domi parerent obseruarent mo¬

Expanded text:
ticorum, nec eas litteras beticorum, nec eas litteras bene callentem; sed, ut dixi, consultorem curiosum, et tamen scientem aliquid, quod a patre suo se audisse dicebat: quod quantum ualeret ad illius artis opinionem euertendam, ignorabat. is ergo uir nomine Firminus, liberaliter institutus et excultus eloquio, cum me tamquam carissimum de quibusdam suis rebus, in quas saecularis spes eius intumuerat, consuleret, quid mihi secundum suas quas constellationes appellant uideretur, ego autem, qui iam de hac re in Nebridii sententiam flecti coeperam, non quidem abnuerem conicere ac dicere quod nutanti occurrebat, sed tamen subicerem prope iam esse mihi persuasum ridicula illa esse et inania, tum ille mihi narrauit patrem suum fuisse librorum talium curiosissimum et habuisse amicum aeque illa simulque sectantem. qui pari studio et conlatione flagrabant in eas nugas igne cordis sui, ita ut mutorum quoque animalium, si quae domi parerent, obseruarent mo
Abbreviated transcription (Latin):
que bat animus. Immo indies ma¬
Copbgis magisq in bibebat ¶Iam &icẽ
mathematichorum fellaces
diuinationes &impia deliram̃ta
reieceram: Confiteantur & icem
hinctibi deintimis uis cerib animȩ
mecce miserationes tuȩ ds̃ meus
Atuenim tuomnino. namquis
clius amorte omnis erroris
reuocatnos. nisiuita quȩ mori
nescit : & sccpientia mentes indi¬
gentes in lumi nans. nullo in di¬
gens lumine. qua mundus
amministratur. Vsq: ad arbo¬
rum uolatica folice. Tu procu¬
rasti peruicatiuemeȩ. Quac
obluctatus sum uindiciano acuto
seni & nebridio adulescentimi¬
rabilis animȩ illi uehementer
affirmanti huiccum dubitatione
quidem celiqua sed tam̃ crebro
dicenti non eẽ illam certem futu¬
ra prȩuidendi. Coniecturas aũ
hominum habere sae peuim sor¬
tis & multa dicendo. dicipleraq:
uentura nescientibus eis qui dice¬
rent ed in ea non tacendo in¬
currentibus procurasti ergo
tu hominem amicum non quidẽ
segnem consultorem mathema¬

Expanded text:
quebat animus, inmo in dies maquebat animus, inmo in dies magis magisque inhibebat. Iam etiam mathematicorum fallaces diuinationes et inpia deliramenta reieceram. confiteantur etiam hinc tibi de intimis uisceribus animae meae miserationes tuae, deus meus! tu enim, tu omnino — nam quis alius a morte omnis erroris reuocat nos nisi uita, quae mori nescit, et sapientia mentes indigentes inluminans, nullo indigens lumine, qua mundus administratur usque ad arborum uolatica folia? — tu procurasti peruicaciae meae, qua obluctatus sum Yindiciano acuto seni et Nebridio adulescenti mirabilis animae, illi uehementer adfirmanti, huic cum dubitatione quidem aliqua, sed tamen crebro dicenti non esse illam artem futura praeuidendi, coniecturas autem hominum habere saepe uim sortis et multa dicendo dici pleraque uentura nescientibus eis, qui dicerent, sed in ea non tacendo incurrentibtu hominem amicum, non quidem segnem consultorem mathema
Abbreviated transcription (Latin):
omnipotentia fecit ut nulla ess&
omnino. Aut uero existere poterat
contra eius uoluntatem aut si &erna
erct cur tamdiu ꝑ infinita r&ro
spectiae temporum sic ecm si uiteẽ
Actaento post pleccuit celiquid exece
facere. aut iam sicliquid subito uo¬
luit agere. hoc potius ager& om̃ps
ut illa non ess&. Atq: ipse solus ẽ&
Totumuerum & sũmum & infinitum
bonum. aut sinon eratbene ut non
ccliquidboni &iam facbricar&ur.
& conder & quibonus ercet. Illa subla¬
tae & cadnihilum redacta materiȩ
quȩ molec erat. Bon cmipse insti¬
tuer& unde om̃a crecr& pon
enim ess& om̃ps. si condere ñ poss&
aliquid boni. uisi eccquã non
ipse condiderat adiuuar&ur
materia. Icclic uouebam pec¬
tore misero in grauidcito curis
mor dac cissimis detimore
mortis. & non inuenta ueritate¬
G. Isttbiliter tamen hcerebat incor¬
demeo in catholica eccła fides
Inmultis quidem adhuc informis
& p̃ter doc trinaenormam flui¬
tans. Sed ta mennoneam relin¬

Expanded text:
omnipotentia fecit ut nulla esset omnipotentia fecit ut nulla esset omnino? Aut vero existere poterat contra ejus voluntatem? Aut si aeterna erat, cur tam diu per infinita retro spatia temporum sic eam siuit esse ac tanto post placuit aliquid ex ea facere? aut iam, si aliquid subito uoluit agere, hoc potius ageret omnipotens, ut illa non esset atque ipse solus esset totum uerum et summum et infinitum bonum? aut si non erat bene, ut non aliquid boni etiam fabricaretur et conderet qui bonus erat, illa sublata et ad nihilum redacta materie, quae mala erat, bonam ipse institueret, unde omnia crearet? non enim esset omnipotens, si condere non posset aliquid boni, nisi ea quam non ipse condiderat adiuuaretur materia". talia uoluebam pectore misero, ingrauidato curis mordacissimis de timore mortis et non inuenta ueritate; stabiliter tamen haerebat in corde meo in catholica ecclesia fides in multis quidem adhuc informis et praeter doctrinae normam fluitans, sed tamen non eam relin
Abbreviated transcription (Latin):
pracestantior. Sed iacm̃bonus bonc
creccuit. & eccequomodo ambit atq:
impl&ec. Vbiergom clum : &unde
& quachuc in repsit: quȩ est radix
eius : & quod semen eius : an omnino
non est: Quurer gotimemus &ca¬
uemus quod non est: Aut simaniter
timemus ceste ułtimor ipsemalũ
est quo in cacssum stimulactur &
excrucictur cor. & tanto grauius
malum quantonon est qđ timea¬
mus &timemus Idcirco autest¬
in cclum qđ timemus aut hoc malũ
est quicctimemus unde estigitur:
qͥm ds̃ fecit hȩcomae honus bonae
Mccius quidem & summumbonum mi¬
nora fecitbona Sed tacmen & creans
& creata bona sunt om̃a. Vnde est
malum aut undefecitea mate¬
ries aliqua malacerat. & formauit
atq: ordinacuit eam. Sed reliquidali¬
quidinilla qđ in bonam non conuer¬
ter& : Cur& hoc÷ animpotens
erat tottm uertere & commutare
ut nihil mali remaner& cum sit
om̃ps. postremo curinde aliquid
facere uoluit : Ac non potius eccdem

Expanded text:
praestantior; sed tamen bonus bona praestantior; sed tamen bonus bona creavit, et ecce quomodo ambit atque implet ea. Ubi ergo malum, et unde, et qua huc irrepsit? Quae radix ejus, et quod semen ejus? An omnino non est? Cur ergo timemus et cavemus quod non est? Aut si inaniter timemus, certe vel timor ipse malum est, quo incassum stimulatur et excruciatur cor: et tanto gravius malum, quanto non est quod timeamus, et timemus. Idcirco aut est malum quod timemus, aut hoc malum est quia timemus. Unde est igitur, quoniam Deus fecit haec omnia, bonus bona? Majus quidem et summum bonum minora fecit bona, sed tamen et creans et creata bona sunt omnia. Unde est malum? An unde fecit ea, materies aliqua mala erat, et formavit atque ordinavit eam, sed reliquit aliquid in illa, quod in bonum non converteret? Cur et hoc? An impotens erat totam vertere et commutare, ut nihil mali remaneret, cum sit omnia potens? Postremo, cur inde aliquid facere voluit, ac non potius eadem
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrebam & in ipsac in quisitione
mea non uidebem malum. & cons¬
tituebam in conspectu sp̃s mei uni¬
uersam creccturam. quic quidinea
cernere possumus. Sicuti est t̃ra
& mare & ccer & sidera. & arbo¬
res. & ccnimalice morteclia. &
quicquid in ec non uidemus. sicut
firmamentum celi. In suꝑ & om̃s
congelos & cuncta spiritaliac eiꝰ
Sed &icm ipsa quacsi corporee es¬
sent. locis & locis ordinauit ima¬
ginctiomea. & feciunc̃maesscc̃
grandem distinctam generibus
corporum crecturam tucc̃. Siue
quȩ reuera corpora erant. siue
quȩ ipse prospiritib: fin xeram
& eccm feci grandem. Nonquan¬
tumerat qđ scire non poteram.
sed quantum libuit. Vndiq uer¬
sum sacne finitum. Teccũt dñe exom¬
ni pcrte combientem & pen& rantẽ
& haber& in fracsespongecm quã¬
lib& magnam. Sed finitam tam̃
plena ess& undiq: spongecilla ex
omni suac pcrte & in menso mari
sic creccturam tuam finitaem te in fi¬
nito plencm putabam & dicebam

Expanded text:
quaerebam et in ipsa inquisitione quaerebam et in ipsa inquisitione mea non uidebam malum. et constituebam in conspectu spiritus mei uniuersam creaturam, quidquid in ea cernere possumus, sicuti est terra et mare et aer et sidera et arbores et animalia mortalia, et quidquid in ea non uidemus, sicut firmamentum caeli insuper et omnes angelos et cuncta spiritalia eius, sed etiam ipsa, quasi corpora essent, locis et locis ordinata, ut imaginatio mea; et feci unam massam grandem distinctam generibus corporum creaturam tuam, siue re uera quae corpora erant, siue quae ipse pro spiritibus finxeram, et eam feci grandem, non quantum erat, quod scire non poteram, sed quantum libuit, undiqueuersum sane finitam, te autem, domine, ex omni parte ambientem et penetrantem et haberet intra se spongiam quamlibet magnam, sed finitam tamen; plena esset utique spongia illa ex omni sua parte ex immenso mari: sic creaturam tuam finitam te infinito plenam putabam, et dicebam:
Abbreviated transcription (Latin):
tibile corruptibili p̃ponatur
Sicut icemego p̃ponebã poterã
iam cogitatione aliquid attin¬
gere qđ ess& melius dõmeo
Hisituesses incorruptibilis. Ubi
igitur uidebam in corruptibilẽ
corruptibili esse p̃ferendum ibi
te quȩ rere debebam. atq: inde
caduertere ubi siticclum iđ unde
sit ipsac corruptio qua uio lari
substrentice tua nullo modo potest
ullo enim prorsus modo uiolat
corruptio dm̃nr̃m. Nulla uolun¬
tacte nulla neces sitacte nullo
in pro uiso cacsu. Qm̃ ipse est ds̃ &
quod sibi uult bonum est. & ipse est
idem bonum. Corrum piaũ non ẽ
bonum. Nec cogeris inuitus ad
⁊celiquid quiccuo luntas tua ñ est
mecior queem potentiatua. ess&
ccũt mccior site ipso tu ipse maior
esses. Voluntas enim & potentia dĩ
ds̃ ipse est & quid in prouisumtibi qui
nostiom̃c : & nullanaturaẽ nisi
quicnostieam. & ut quid multa
dicimus: Quurnon sit corruptibi¬
lis substantico quae ds̃ est ⁊
quȩ rebam undemalum & male¬

Expanded text:
tibile corruptibili praeponatur, tibile corruptibili praeponatur, sicut jam ego praeponebam, poteram jam cogitatione aliquid attingere quod esset melius Deo meo, nisi tu esses incorruptibilis. Ubi igitur videbam incorruptibile corruptibili esse praeferendum, ibi te quaerere debebam, atque inde advertere unde sit malum, id est, unde sit ipsa corruptio, qua violari substantia tua nullo modo potest. Nullo enim prorsus modo violat corruptio Deum nostrum; nulla voluntate, nulla necessitate, nullo improviso casu; quoniam ipse est Deus, et quod sibi vult bonum est, et ipse est idem bonum: corrumpi autem non est bonum. Nec cogeris invitus ad aliquid, quia voluntas tua non est major quam potentia tua. Esset autem major, si te ipso tu ipse major esses: voluntas enim et potentia Dei, Deus ipse est. Et quid improvisum tibi qui nosti omnia, et nulla natura est, nisi quia nosti eam? Et utquid multa dicimus, cur non sit corruptibilis substantia quae Deus est, quaerebam, unde malum, et male
Abbreviated transcription (Latin):
quam facere uidebam. & id non
culpam sed pena meẽ iudicabã
qua me non in iuste plecti teiustũ
cogitans cito fectebar. Sedrursus
dicebam quis fecitme nonneds̃m̃s
nontantum bonus sed ipsumbonũ
unde igitur mihi male uelle & bene
nolle ut ess& cur iuste poenaes¬
luerem quis in mehoc posuit &in¬
seruit mihi plantarium comaritu¬
dinis cum totus fierem adulcissimo
dõmeo Sidicebolus auctor unde
ipse dicbolus : Quod si& ipse ꝑuer¬
scc uoluntate exbono angelo dicc¬
bolus factus est unde & in ipso uolun¬
tces meelae quadicebolus fier&:
quando totus angelus a conditore
optimo factus ess& bonus  & hisco¬
giactionibus de primebariterũ
& suffoccebar. Sedonusq ad illũ
infernum subducebar erroris
Vbine motibi confitetur. Dumtu
potius maelapati. quam homo face
confitebcor neq: enim ulla anima
umquam potuit. poterit. uecogita¬
reccliquid qđ sit temelius qui sum¬
mum & obtimum bonum es. Cũ aũ
uerissime cetq: certissime incorrup¬

Expanded text:
quam facere uidebam et id non quam facere uidebam et id non culpam, sed poenam esse iudicabam, qua me non iniuste plecti, te iustum cogitans, cito fatebar. sed rursus dicebam: "quis fecit me? nonne deus meus, non tantum bonus, sed ipsum bonum? unde igitur mihi male uelle et bene nolle? ut esset, cur iuste poenaluerem? Quis in me hoc posuit, esevit mihi plantarium amaritudinis, cum totus fierem a dulcissimo Deo meo? Si diabolus auctor, unde ipse diabolus? Quod si et ipse perversa voluntate ex bono angelo diabolus factus est; unde et in ipso voluntas mala qua diabolus fieret, quando totus angelus a conditore optimo factus esset bonus? His cogitationibus deprimebar iterum et suffocabar: sed non usque ad illum infernum subducebar erroris, ubi nemo confitetur tibi, dum tu potius mala pati, quam homo facerconfitebar. Neque enim ulla anima unquam potuit, poteritve cogitare aliquid quod sit te melius, qui summum et optimum bonum es. Cum autem verissime atque certissime incorrup
Abbreviated transcription (Latin):
tam causcmꝰ mali. Quȩcum que
tameness& sic ecm quȩrendam
uidebam ut non ꝑ illam constrin¬
gerer dm̃ in commutabilem mu¬
iabilem credere. neipsefierem
quod quȩ rebam Itaq: securus
ecm quȩ rebam. & certus nonesse
uerum quod illi dicerent. quos
toto cnimo fugiebam. quiccui¬
debam quacerendo. undemalũ
repl&os malitia quacopina¬
rentur. tͥampotius substan¬
ticom male pati quacm succm
male facere. & intendebam ut
cernerem quod acudiebã liberũ
uoluntectis crbitrium causa messe
ut male faceremus & rectum iudi¬
cium tuum ut pateremur & ec̃ liqui¬
decm cernere non ualebam. Itaq
aciem mentis de profundo educere
conatus mer gebar iterum. & sepe
conctus mergebar iterum atque
iterum. Subleua batenimme in lu¬
cemtuã. quod clibiiam tam scieba
me habere uoluntatem quamme
uiuere. Iteeq cum aeliquid uellem
aut nollem Non clium quam me
uelle acnolle certissimus eram
& ibi eẽ cccus cem pec catimei im
icmq: anim cduertebam. qđ aũt
inuitus facerem patime potius

Expanded text:
tam causam mali. quaecumque tamen esset, sic eam quaerendam uidebam, ut non per illam constringerem deum in-, conmutabilem mutabilem credere, ne ipse fierem quod quaere-\' bam. itaque securus eam quaerebam et certus non esse uerum quod illi dicerent, quos toto animo fugiebam, quia uidebam quaerendo, unde malum, repletos malitia, qua opinarentur tuam potius substantiam male pati quam suam male facere. Et intendebam, ut cernerem quod audiebam, liberum uoluntatis arbitrium causam esse, ut male faceremus et rectum iudicium tuum ut pateremur, et eam liquidam cernere non ualebam. itaque aciem mentis de profundo educere conatus mergebar iterum et saepe conatus mergebar iterum atque iterum. subleuabat enim me in lucem tuam, quod tam sciebam me habere uoluntatem quam me uiuere. itaque cum aliquid uellem aut nollem, non alium quam me uelle ac nolle certissimus eram et ibi esse causam peccati mei iam iamque aduertebam. quod autem inuitus facerem, pati me potius
Abbreviated transcription (Latin):
longum carmen est. nam totũ sib:¬
contexitur : longis uersib: namtot pedibus
constat. longi pedes. namtot sillabis ten¬
duntur. longa sillaba est. nam duplu est
ad breuem sed neq: ita conp̃henditur certa
men sura temporis quando quidem fieri
potest ut ampliore spatio temporis ꝑson&
uersus breuior si productus pronunti&
quam longior sicorreptius ita carmen
ita pes ita syllaba. Inde mihi uisum est

Expanded text:
"longum carmen est, nam tot uersib"longum carmen est, nam tot uersibcontexitur; longi uersus, nam tot pedibus constant; longi pedes, nam tot syllabis tenduntur; longa syllaba est, nam dupla est ad breuem". sed neque ita conprehenditur certa mensura temporis, quandoquidem fieri potest, ut ampliore spatio temporis personet uersus breuior, si productius pronuntietur, quam longior, si correptius. ita carmen, ita pes, ita syllaba. inde mihi uisum est