comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cauda serpentis. magnũ signũ fiat fiat. dudistis quȩ
debeatis desidãre. audite qđ debeatis uitare. Pmũ p̾¬
ceptũ in lege. de colendo uno do̾. N ert̃ inqͥt tͥ dii alii
p̾ter me. Pͥma plaga egẏptioꝵ. aqua conu̾sa ẽ insan¬

Expanded text:
cauda serpentis; magnum signum! fiat, fiat ! audistis quid cauda serpentis; magnum signum! fiat, fiat ! audistis quid debeatis desiderare: audite quid debeatis uitare. Primum. praeceptum in lege de colendo uno deo: non erunt, inquit, tibi di alii praeter me. Prima plaga Aegyptiorum: aqua conuersa est in san
Abbreviated transcription (Latin):
rerũ gestarũ firmitate significantia debemꝰ
inqͥrere. ne subtracto fundam̃to maere uelle
edificare uideam᷑. ad plagas.x. ñ ꝑtinet qđ pͥmũ factũ
ẽ. signi causa: ut uirga in serpentẽ conu̾teret᷑. Addi¬
tꝰ enĩ erat ipse ad pharaon̾e. qͦ cõm̃dat᷑ moyses educ¬
turꝰ ex egẏpto popłm dĩ. Ndũ autẽ contumaces fe¬
riebant᷑. s diuino signo iã t̾rebant᷑. Uirga significat
regnũ di idẽq regnũ dĩ ẽẽ utiq popłm di. Serpentẽ
autẽ. tẽpꝰ mortalitatis huiꝰ. Mors enĩ aserpente ꝓpi
nata ẽ. Tanquã gͦ cadentes de manu dñrin t̾rã mor¬
tales effecti st̃. Unde ꝓiecta uirga ex manu: serpens ef¬
fecta ẽ. fecert̃ & magi pharaonis similit̾. Uirgis eoꝵ ꝓ
iectis. serpentes facti st̃. s pͥus serpens moysi idẽ uiga
moysi. deuorauit om̃s serpentes magoꝵ. Tẽ demũ cau¬
da cõp̃hensa. itidẽ uirga facta ẽ. & regnũ remeauit ad
dĩ admanũ dĩ. s infine mortalis scłi qđ significat

Expanded text:
rerum gestarum firmitate significantia debemus inquirere, ne subtracto fundamento in aere uelle aedificare uideamur. ad plagas decem non pertinet quod primum factum est signi causa, ut uirga in serpentem conuerteretur. aditus enim erat ipse ad Pharaonem, quo commendabatur Moses educturus ex Aegypto populum dei: nondum autem contumaces feriebantur, sed diuino signo iam terrebantur. uirga significat regnum dei, idemque regnum dei esse utique populum dei, serpentem autem tempus mortalitatis huius; mornata est. Tanquam ergo cadentes de manu Domini in terram, mortales facti sunt: unde projecta virga ex manu serpens effecta est. Fecerunt et magi Pharaonis similiter. Virgis eorum projectis, serpentes facti sunt: sed prius serpens Moysi, id est, virga Moysi, devoravit omnes serpentes magorum. Tunc demum cauda comprehensa, identidem virga facta est: et regnum remeavit ad dei ad manum dei, sed in fine mortalis saeculi, quod significat
Abbreviated transcription (Latin):
da sut̾. ꝙ potest nob̾ et̾i alius hõ do̾ ꝑfrui qd̾ ñ potest
corpꝰ: qͥa corpꝰ ꝑ animã uiuit. qͦ fruim᷑ do. Om̃s aut̾ eq̃
oportunitatib constrictꝰ tͥ quasi quad̾a sorte iun¬
gunt᷑. sic̃ etĩ si tͥ habundaret aliqͥd qd̾ dari oporte¬
ret ei qͥñ haberet. nec duob dari potuiss. Sitͥ oc¬
currerent duo. quox neut̃ aliũ uel indigentia. uel
erga te aliqͦ necessitudine suꝑaret. nicħ iustiꝰ face̾s.
potuerit. Om̃iu̾ aut̃ qͥnob̾cũ frii possunt dõ. par¬
tĩ eos diligimꝰ qͦs ipsi adiuuamꝰ. parti eos aqͥb ad¬
iuuam᷑: part̾i quoꝵ̃ & indigemꝰ ad iutorio. & in¬
dͥigentie sub uenimꝰ. part̾i qͥb nec ipsi conferimꝰ
aliqͥd comodi: nec ab eis ut nob̾ conferat᷑ attendimꝰ.
U elle tam̃ debemꝰ ut om̃s nob̾c̾ diligant am: ꝙ
totũ qd̾ eos uel adiuuamꝰ uel ad iuuam᷑ ab eis. ad

Expanded text:
est corpus, quia corpus per animam uiuit, qua fruimur deo. Omnes autem aeque opportunitatibus constrictius tibi quasi quadam sorte iunguntur. sicut enim si tibi abundaret aliquid, quod dari oporteret ei qui non haberet, nec duobus dari potuisset, si tibi occurrerent duo, quorum neuter alium uel indigentia uel erga te aliqua necessitudine superaret, nihil iustius faceres, potuerit. Omnium autem, qui nobiscum frui possunt deo, partim eos diligimus quos ipsi adiuuamus, partim a quibus adiuuamur, partim quorum et indigemus adiutorio et indigentiae subuenimus, partim quibus nec ipsi conferimus aliquid commodi nec ab eis ut nobis conferatur attendimus. uelle tamen debemus, ut omnes nobiscum diligant deum, et totum, quod eos uel adiuuamus uel adiuuamur ab eis, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ũ gͦ quatuorsint diligenda. unũ qd supͣnos ẽ.
alterũ qd̾ nossumꝰ. t̾tiũ qd̾ uxta nos ẽ. qͣrtũ qd̵
infra nos ẽ: Desed̾o & quarto nulla p̾cepta qͥ anda
erant. Quantũlib& enĩ homo excidata ueritate.
remanet illi dilectio sui. & dilectio corꝑis sui. Fugax
eni animꝰ ab incõmutabili lumine om̃iu̾ regnatore.
id agit ut ipse sibi regnet ꝙ corꝑi suo. ꝙ id̾ o ñ potest
nssi ꝙ se ꝙ corpꝰsuũ dilig̾e. Magnũ gͦ aliqͥd ad eptũ
seputat. si etã sotiis id ẽ aliis hõib dñari potuerit.
Inẽ enĩ uitioso animo io magis appetere. ꝙ sibi

Expanded text:
unum quod supra nos est, alterum quod nos sumus, tertium quod juxta nos est, quartum quod infra nos est; de secundo et quarto nulla praecepta danda erant, quantumlibet enim homo excedit a veritate, remanet illi dilectio sui, et dilectio corporis sui. Fugax enim animus, ab incommutabili lumine omnium regnatore id agit, ut ipse sibi regnet et corpori suo. Ideo non potest nisi et se et corpus suum diligere. Magnum ergo aliquid adeptum se putat, si etiam sociis, id est aliis hominibus, dominari potuerit: inest enim vitioso animo, id est magis appetere, et sibi
Abbreviated transcription (Latin):
moratã in monte uisionẽ: medios dies intuentes
aixer᷑ pꝰ sex dies. qd ille adnuim̾atis finalib idẽ pͥmo
atq ultimo. dix̃ pꝰ xiͫ dies. eo loquendi iͦ. qͦ pars ꝓto
to ẽmemorat᷑. It̃ qd̾ lucas ait de moyse ꝙ helia. ꝙ fãcꝰ¬
tum ẽ c̃disceaent abillo. ait petrus ad iħm. Precep¬
tor bonũ ẽ nos hic e̾e̾ ꝙcet̾a: ñ debet putari co̾trartũ¬
ei qd̾ matheꝰ mareꝰq ita conuinxer̃ petrũ hoc sugges¬
sisse: qs̃ ad hue moyses & helias cͣ dño loquerent᷑.
N enĩ exp̃sser̃ qd̾ tunc. s tacuer̾ potius qđ iste addidit:
illis discedentib hoc petrũ detͥb tab̾nacłis facien¬
dis año suggessisse. Addidit ꝙ lucas int̾ntib illis
in nube̾̃ factam ẽẽ nocẽ de nube qđ illi ũ dixer̃. s nec /elaxxi.

Expanded text:
moratam in monte uisionem. medios dies intuentes moratam in monte uisionem. medios dies intuentes dixerunt post sex dies, quod ille adnumeratis finalibus, id est primo adque ultimo, dixit post octo dies, eo loquendi modo, quo pars pro toto commemoratur. Item quod Lucas ait de Moyse et Helia: et factum est, dum discederent ab illo, ait Petrus ad Iesum: praeceptor, bonum est nos hic esse, ei quod Matthaeus Marcusque ita coniunxerunt Petrum hoc suggessisse, quasi adhuc Moses et Helias cum domino loquerentur. non enim expresserunt, quod tunc, sed tacuerunt potius, quod iste addidit, illis discedentibus hoc Petrum de tribus tabernaculis faciendis domino suggessisse. addidit etiam Lucas intrantibus illis in nubem factamesse uocem de nube; quod illi non dixerunt, sed nec
Abbreviated transcription (Latin):
Et pꝰ dies sex assũpsit ihe setrũ ꝙ iacobu᷑ ꝙ Ioħem
frẽm eiꝰ. ꝙduxit illos in montẽ excelsum seorsim: ꝙ ce¬
t̾a usq ad illud uͥ ait. nemini dixeritis uisionẽ donec
filiꝰ hominis amortuis resurgat. hȩc uisio dm̃i in
ȩimgłistis exdem orame memorat᷑. & ad easdẽ omĩno
sententias: s ect̾ͣa ea scd̃ns gena locutionũ diu̾sa sine
ulla sententiar diu̾sitate. eͤ multis locis suꝑiꝰ demons¬
tͣuimꝰ uideri alegentib possint. Qd̾ aut̃ marcꝰ pꝰ sex
dies factũ dic̃ siẽ matheus. Laicas aũ pꝰ uiiͦi. ñ contẽp¬
nendi sͣ si qͦs mouet. ẜ rõne reddita instruendi. Dies
enĩ quando enuntiamꝰ. dicentes pꝰtot dies. aliꝗͣdo nͣ ad¬
numeramꝰ eũ in qͦ loqͥm᷑. ꝙ eũ qͦres ipsa futura ẽ. ꝗͣ p̃¬
nuntiamꝰ ł pollicem᷑: s medios pꝰ qͦs reuera plenos
atq integros illud fut᷑ũ ẽ. Hoc fec̃ matheꝰ ꝙ marcꝰ.
excepto eodiȩ qͦ hȩȩ loqͣbat᷑ iħe. ꝙ illo qͦ exhibinit me¬

Expanded text:
rum et Iacobum et Iohannem fratrem eius et duxit illos in montem excelsum seorsum et cetera usque ad illud, ubi ait: nemini dixeritis uisionem, donec filius hominis a mortuis resurgat. haec uisio domini ieuangelistis eodem ordine commemoratur et ad easdem omnino sentenulla sententiarum diuersitate, quae multis locis superius demonstrauimus, uideri a legentibus possunt. Quod autem Marcus post sex dies factum dicit, sicut Mattheus, Lucas autem post octo, non contemnendi sunt, si quos mouet, sed ratione reddita instruendi. dies enim quando enuntiamus dicentes \'post tot dies\\ aliquando non adnumeramus eum, in quo loquimur, et eum, quo res ipsa futura est, quam praenuntiamus uel pollicemur, sed medios, post quos re uera plenos adque integros illud futurum est. hoc fecit Mattheus et Marcus. excepto eo die, quo haec loquebatur Iesus, et illo, quo exhibuit me
Abbreviated transcription (Latin):
credentes scͥpt᷑is peccõ eã esse uitiatã qͦmͦ id fieri potuerit
inqͥramꝰ.: qm̃ peccatũ iã didicimꝰ ñ ẽeᷤ substantiã. Nõne at¬
tenar ut alia omittã etiã ñ manaucare ñ eẽᷤ substantia:
tia cibo ñ est substantia. ꝙ tanĩ substantia corꝑis. si om̃ĩno
abstinet᷑. a cibo ita languescit. Ita ualitudinis in eqͣlitate cor¬
rũpit᷑. ita ex haurit᷑ uirib ita lassitudine debilitat᷑: fran¬
git᷑. ut si aliqͦmͦ ꝑduret inuita. uix possit adeũ cibũ reuo ca¬
ri. unde abstinendo uitiata ẽ. Sic ñ ẽ substantia pecẽm S sub¬
stantia ẽ ds. sũmaq substantia. &. solus uerꝰ rationalis erea¬

Expanded text:
credentes scripturis peccato cani esse nitiatam quomodo id fieri potuerit credentes scripturis peccato cani esse nitiatam quomodo id fieri potuerit inquiramus. quoniam peccatum iam didicimus non esse substantiam, nonne adtenditur, ut alia omittam, etiam non manducare non esse substantiam e a cibo non est substantia, et tamen substantia corporis, si omnino abstineatur a cibo, ita languescit, ita ualetudinis inaequalitate corrumpitur, ita exhauritur uiribus, ita lassitudine debilitatur et frangitur, ut, si aliquo modo perduret in uita, uix possit ad eum cibum reuocari, unde abstinendo uitiata est. sic non est substantia peccatum, sed substantia est deus summaque substantia et solu§ uerus rationalis
Abbreviated transcription (Latin):
Rimo in qͥt de eo disputandũ ẽ. q̃d̃ ꝑpeccatũ debilitata
carens nor̃ qͦ ñ res. ñ existentia. ñ corpꝰ aliqͦd. s ꝑperãficti actꝰ
expͥmit᷑. Oeinde adiungit: credo ita ẽ. &si ita ẽ inqͥt. qͦmͦ po¬
tuit humanã debilitar e uelmutare nat᷑am: qd̾ substantia
caret cꝰ Cernitis ne qͦtendat.ꝙ. qͦ manꝰ porrigat hec dispu¬
tatio. ut om̃mo frustͣ dictũ putet᷑. uocabis nom̃ eiꝰ iħm.
ipsariũ saluũ faciet ppłm suĩ apeccatis eoꝵ: Qͦmͦ enĩ sal¬
uũ facietꝰ. uͭ nulla ẽ egritudo :. Peccata qͥpꝑe a qͥb diẽ eun¬
głm saluũ faciendũ ppłm xp̃i substantie ñ sunt. ꝙ scd̾m is¬
tũ uitiare ñ possunt. Ofr̃ bonũ ẽ ut memineris te e̾ẽ xͥanũ.
Credere ista fortasse suffecerit:. s tam̃ qͥa disputare uis. nec
obẽ inmo etiã ꝓdest. sifirmissima p̃cedat fides. nec existi¬
memꝰ peccõ nat᷑am humanã ũ posse uitrari. s de diuinis

Expanded text:
rimo" inquit "de eo disputandum est, quo per peccatum debilitata carens nomen, quo non res, non exsistentia. non corpus aliquod, sed perperam facti actus exprimitur". deinde adiungit: "credo, ita est. et si ita est" inquit "quomodo potuit humanam debilitare uel mutare naturam quod substantia caret?" Cernitisne, quo tendat et quo manus porrigat haec disputatio? ut omnino frustra dictum putetur: uocabis nomen eius lesum; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eoata quippe, a quibus dicit euangelium saluum faciendum populum Christi, substantiae non sunt et saluum istumstumitiarenon possunt. o frater, bonum est ut memineris te esse Christianum. credere ista fortasse suffecerit; sed tamen quia disputare uis nec obest, immo etiam prodest, si firmissima praecedat fides nee existimemus peccato humanam naturam non posse uitiari, sed diuinis
Abbreviated transcription (Latin):
ducetur ad intelligentiã filioꝵ. & cor filioꝵ ad patres eoꝵ.
dum inid qͦd sensert̃ illi. consentiunt ꝙ isti. ubi . lxx. dixe
rt & corhominis ad pximũ suuͭ St̃ enĩ ĩter se ualde pri
p̃tati st̃. potest aliꝰ sensus idemq electior inue̾niri. ut in¬
telligat᷑ helias cor dĩ patͥs conu̾surꝰ ad filiũ. Non utiq
agendo qͦd pat̾ diligat filiũ. s docendo qͦd pat̾ diligat filiuꝰ :

Expanded text:
ducetur ad intelligentiam filiorum, et cor filiorum ad patres eorum ducetur ad intelligentiam filiorum, et cor filiorum ad patres eorum dum in id quod sensere illi, consentiunt et isti: ubt cor hominis ad proximum suum. sunt enim inter se ualde proxrpretati sunt, potest alius sensus idemque electior \'inueniri, ut intellegatur Helias cor dei patris conuersurus ad filium; non utique agendo, ut pater diligat filium, sed docendo, quod pater diliga
Abbreviated transcription (Latin):
ut meminissent legis moysi. qm̃ p̾uidebat eos mul¬
tõ adhuc temꝑe. ñ eã sp̃ualit̾ sic̃ oportuerat accepturos:
continuo subiecit. Ꝙ ecce ego mittã uob̾ heliã thesbi
ten. anteꝗͣ ueniat dies dñi magnꝰ & ilustͥs: qͥ coni̾tet
cor patris ad filiũ. & eor hominis ad primũ suũ. ne forte
ueniens ꝑcutiã terrã penitꝰ. ꝑhc̃ heliã magnũ mirabilẽq
insermonib cordibq fideliũ. Ipse qͥ ppe ante aduent̾u
iudicis saluatoris. ñ ĩmerito sꝑat᷑ e̾ẽ uenturꝰ. qr etiã neͦ
uiuere ñ ĩmerito credit᷑. Curri nãq igneo raptꝰ ẽ. de reb
humanis: qͦd euidentissime sc̃a scͥptura testat᷑. Cũ uene¬
rit gͦ exponendo legẽ sp̃italit̾. ꝗͣ nc̃ uidei carnalit̾ sapiunt.
conu̾tet corpatͥs ad filiũ. idẽ cor patru ad filios. Singularẽ
ut etiã filii sic intelligant legẽ. id ẽ uidei. queadmodu eã
enĩ cor patru conu̾tet᷑ ad filios: ẽu intelligentia patrũ per¬

Expanded text:
ut meminissent legis Mosi — quoniam praeuidebat eos multo adhuc tempore non eam spiritaliter, sicut oportuerat, accepturos — continuo subiecit: et ecce ego mittam uobis Helian ten, antequam veniat dies Domini magna et illustris: qui convertet cor patris ad filium, et cor hominis ad proximum suum; ne forte ueniens percutiam terram penitus. per hunc Heliam magnum mirabilemque in sermonibus cordibusque fidelium. ipse quippe ante aduentum iudicis saluatoris non immerito speratur esse uenturus, quia etiam nunc uiuere non immerito creditur. humanis, quod euidentissime sancta scriptura testatur. cum uenerit ergo expo- nendo legem spiritaliter, quam nunc Iudaei carnaliter sapiunt, conuertet cor patris ad filium, id est cor patrum ad filios. singularem ut etiam filii sic inteenim cor patrum convertetur ad filios, cum intelligentia patrum per
Abbreviated transcription (Latin):
bolum ab ipso pe mordio creature a suo creatore ꝑ suꝑbiam
a postatasse. quia de suꝑbia nascitur inuidia. ꝑ quam extitit
homicida. ex lib̾ de genesi ad litteram .xi. x xx uiii.

Expanded text:
bolum ab ipso primordio creaturae a suo creatore per superbiam apostatasse, quia de superbia nascitur inuidentia, per quam exstitit homicida. ex libro de genesi ad litteram XI. XXIII.
Abbreviated transcription (Latin):
sic habemꝰ: ut hoc sine ad iutorio diuine gr̃e ĩple¬
re possimꝰ. hoc dicis. hoc in qͥt. Gͦ inpotestate habe¬
mus ñ peceare sine aduitorio ai : Plane inqͥt li¬
berũ arbitriũ nr̃m: arbitriũ ad hoc nob̾ sufficit.
Qͥd ẽ gͦ qd̾ ait apłs scͥbens adcorinthios: oramꝰ dđm
ne qͥd faciatis maliͦ. At tendistis. audistis. accepistis:
ꝙ. qͥa manifestissimũ ẽ sine dubio intellexistis.ꝯͥ d
orauit apłs. Oramꝰ in qͥt ad dm̃. ne qd̾ faciatis ma¬
li. Poterat dicere monemꝰ uos ne qͥd faciatis ma
maluit tam̃ dicẽ oramꝰ. ut ipsã gr̃am cõm̃darꝙ:
ut intelligerent illi quando ñ faciunt aliqͥd mali.
ñ solasua uoluntate se uitare malu̾: s adiutorio
di. ĩplere qd̾ uissũ ẽ. ẜ. rgo fr̾s quando p̃cipit᷑ agnos¬
cite uoluntatis arbit̾ũ.: quando orat᷑ qd̾ p̃cipit᷑. ag¬
noscite gr̃ȩ beneficiũ. Utrũq enĩ inscͥpt᷑is ha

Expanded text:
sic habemus, ut hoc sine adiutorio diuinae gratiae implesic habemus, ut hoc sine adiutorio diuinae gratiae implere possimus? hoc dicis? "hoc" inquit. ergo in potestate habemus non peccare sine adiutorio dei? "plane" inquit; "liberum arbitrium  ergo, quod ait apostolus scribens ad Corinthios? oramus ad deum, ne quid faciatis mali. attendistis, audistis, accepistis et, quia manifestissimum est, sine dubio intellexistis quid orauit apostolus. oramus, inquit, ad deum, ne quid faciatis mali. poterat dicere: monemus uos, ne quid faciatis malmaluit tamen dicere: oramus, ut ipsam gratiam commendaret, ut intellegerent illi, quando non faciunt aliquid mali, non sola sua uoluntate se uitare malum, sed adiutorio dei implere quod iussum est. Ergo, fratres, quando praecipitur, agnoscite uoluntatis arbitrium, quando oratur quod praecipitur, agnoscite gratiae beneficium. utrumque enim in scripturis h
Abbreviated transcription (Latin):
in potestate. Benedictio frs mei benedictiones nr̃as
quas suꝑ uos facimꝰ: euacuant. ex in aniunt. elidunt.
Auditis me credo fr̃s mei quando dico conu̾si
mandatis suis: ãbulare inuia recte eruditi¬
onis suȩ placere illi in omĩ oꝑebono ꝙ cet̾a talia.
Srsus inqͥunt: hoc cotũ in potestate nr̃a ẽ constitutũ
Ergo nos in anit̾ calia uob̾ optamꝰ. Defendamꝰ nos ꝙ
uos: ne ꝙ nos sine causa benedicamꝰ. ꝙ uossine eausa
am̃ subcribatis. fr̃s mei am̃ ur̃m scͥptio ur̃a ẽ. consen¬
sio ur̃a. ad stipulatio ur̃a ẽ: ne forte aliqͥ ipsor ꝙ nos
condẽpnet & uos. Defendamꝰ nos de apło pau¬
lo: uideamꝰ sitalia optauit plebi sue. Audite qͥd di¬
xerit : qͣua oramꝰ suꝑ uos. Audite qͥd dixerit. qͦdã lo¬
co. Rẽ breuẽ dico. Qͥd dicis : Onoue eretice qͥc̾q me
audis. sip̾sens es qͥaddicis . Q a ñ peccare in potestate

Expanded text:
in potestate. benedictiones, fratres mei, benedictiones nostras,\' in potestate. benedictiones, fratres mei, benedictiones nostras,\' quas super uos facimus, euacuant, exinaniunt, elidunt. au-i distis me, credo, fratres mei, quando dico: conuersmandatis suis, ambulare in uia recta eruditionis suae, placere illi in omni opere bono et cetera talia. prorsus, inquiunt, hoc\' totum in potestate nostra est constitutum. ergo nos inaniter talia uobis optamus. defendamus nos et uos, ne et nos sine causa benedicamus et uos sine causa amen suscribatis. fratres mei, amen uestrum suscriptio uestra est, consensio uestra est, adstipulatio uestra est. ne forte aliqui ipsorum et nos condemnent et uos, defendamus nos de apostolo Paulo, uideamus, si talia optauit plebi suae - audite quid dixerit — qualia oramus super uos. audite, quid dixerit quodam loco. rem breuem dico. quid dicis, o noue haeretice, quicumque me audis, si praesens es? quid dicis? quia non peccare in potestate
Abbreviated transcription (Latin):
uidetis que admodũ oñs horretis. cauete ne capi¬
tentias cecider̃. uinci nolentiũ. Hidete obseero
uos ecce eñ inuenit qd̾ dicerꝙ: id̾o nos dice nosin¬
feras int̾eptationẽ. nealiqͥd nob̾ contingat qd̾ ñ ha¬
benꝰ inpotestate. scd̃m corꝑis tẽptationẽ. Inde gͦ di
cebat dñs. Uigilate ꝙ orate: ne intretis int̾epta¬
tionẽ. Hoc dicebat. uigilate ꝙ orate ne pedem
frangatis. aut ne capd̃ doleatis: aut ne in dãpnũ in¬
curratis uͭ hoc dicebat s qͥd dicebat : Id̾ petro aĩx.
Rogaui ꝓte.nedeficiat fides tua. Rogaui inqͥt ꝓ
te.dic̃ ds homini dñs seruo. magist᷑ qiscipło: me¬
dicus egroto. rogaui ꝓte. Qͥ d.ne deficiat. ꝗ d: manꝰ
tua pes tuus ocłs tuus. lingua tua: aliqͣ paralysis id
ẽ dissolutio m̃broꝵ: Non. s ne deficiat fides tua.
S cd̾m istos inpotestate habemꝰ. ne deficiat fides nr̃a.
cũnt nos ñ debere a sempit̾na maiestate. s habere

Expanded text:
uidetis, quemadmodum omnes horretis. cauete, ne capiuidetis, quemadmodum omnes horretis. cauete, ne capitentias acciderunt, uinci nolentium; uidete, obsecro uos. ecce enim inuenit quod diceret, ideo nos dicere: ne nos inferas in temtationem, ne aliquid nobis contingat quod non habcebat dominus: uigilate et orate, ne intretis in temtationem? hoc dicebat: uigilate et orate, ne pedem frangatis aut ne caput doleatis aut ne in damnum incurratis? non hoc dicebat. sed quid dicebat ? quod Petro dixit: rogaui pro te, ne deficiat fides tua, rogaui, inquit, pro te, dicit deus homini, dominus seruo, magister discipulo, medicus aegroto: rogaui pro te. quid ne deficiat? quid? manus tua, pes tuus, oculus tuus, lingua tua, aliqua paralysis, id est dissolutio membrorum? non, sed ne deficiat fides tua. secundum istos in potestate habemus, ne deficiat fides nostracunt nos non debere a sempiterna maiestate, sed habere\'
Abbreviated transcription (Latin):
lla duo qdimitte nob̾ debita nr̃a si c̃ nos dimittimꝰ
debitorib nr̃is. ⁊ ne nos inferas intẽptatioñe. qͣn¬
do pelagiam obiciunt᷑: qͥd eos putatis respondere : hor¬
rui fr̾smer: quando audiui. Ego qͥdem ñ audiui aurib
õ qͣdã talia sentiente confuger&. uel se conflixisse re¬
ferr&. cũ urgeret᷑ pondere mrationis am̃ce. urgebat
enĩ eũ ꝙ dicebat. Si in nr̃a ẽ potestate ñ peccare. &
in nr̃a potestate ẽ. om̃s pecc̃oꝵ tẽptationes solis uolun¬
tatis nr̃e uirib suꝑare. qͣre do dicimꝰ. ne nos inferas
intẽptationẽ :: Qͥd eũ putatis respondisse: Roga¬
mꝰ inqͥt dm̃ ne nos inferat intẽptationẽ. ne aliqͥd
niali patiam᷑ qd̾ ñ habemꝰ inpotestate: ne ruã de eqͦ
ꝙ ne frang̾a pedẽ. ne latͦ me int̾fitiat. Esqͥd huiꝰ
modic: hȩc enĩ inqͥt ñ habeo in potestate: nã uin¬
cere t̾eptationes peccõꝵ^ eͥoꝵ si uolo ꝙ possũ. nec aiꝰ
aduitorio possũ. Nidetis fr̃s qũa maligna heresis.

Expanded text:
"dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris et: ne nos inferas intemtationem quando Pelagianis obiciuntur, quid eos putatis respondere? horrui, fratres mei, quando audiui. ego quidem non audiui auribuscum quodam talia sentiente confligeret uel se conflixisse referret, cum urgueretur pondere orationis dominicae — urguebat enim eum et dicebat: ,,si in nostra potestate est non peccare et in nostra potestate est omnes peccatorum temtationes solis uoluntatis nostrae uiribus superare, quare deo dicimus: ne nos inferas in temtationem?" — quid eum putatis respondisse? "rogamus" inquit "deum, ne nos inferat in temtationem, ne aliquid mali patiamur, quod non habemus in potestate, ne ruam de equo et ne frangam pedem, ne latro me interficiat et quid huius modi. haec enim" inquit "non habeo in potestate: nam uincere temtationes peccatorum meorum si uolo, et possum, nec dei adiutorio possum." Videtis, fratres, quam maligna haeresis.
Abbreviated transcription (Latin):
iubet᷑ . Apłs adtimotheu̾. contine te ipsũ. Iussio ẽ
p̃ceptio ẽ. audienaũ ẽ. faciendũ ẽ: s nͥ d̾s adiuuet.
remanemꝰ. Conam᷑ qͥden facere uoluntate. ꝙ ni¬
tit᷑ aliqͥd uoluntas: ñ p̾sumat potestas. nͥ ad iuuet᷑ in¬
firmitas. Certe enĩ ussũ ẽ. contine te ipsũ. audi ali¬
ũ loc̾ scͥpt᷑e. & c̾scirẽ in qͥt qͥa neno e̾eᷤᷤ potest continens¬

Expanded text:
tolus ad Timotheum: contine te ipsum. iussio est, praeceptio est; audiendum est, faciendum est. sed nisi deus adiuuet, remanemus. conamur quidem facere uoluntate et nititur aliquid uoluntas; non praesumat potestas, nisi adiuuetur infirmitas. certe enim iussum est: contine te ipsum. audi alium locum scripturae: et cum scirem, inquit, quia nemo potest
Abbreviated transcription (Latin):
Audi scͥpt᷑am. Edtͥ iussũ ẽ:. Nolite e̾eᷤᷤ sic̃ equiis ꝙ
mulꝰ. ñ habentes intellectũ. qͥa uissũ ẽ. agnouisti uo¬
luntat̾e: audi qͥa orat᷑. ut agnoscas gr̃am. Dam̾ͥ in¬
tellectũ: ut disẽa mandata tua. Iussũ ẽ. ut habeamꝰ
sapientiã.: qͥa ussũ ẽ lego. Nlegis in qͥt s Andite qͥ
insipientes estis inppło: ꝙ stusti aliquandꝯ sapite.
Iã ille qͥd dicit: Uides qͦmͦ nob̾ p̃cipit q̾ s. uit sapiamꝰ.
Gͦ sapientia in nr̃a ẽ potestate. Iani dixi p̃ceptũ. audiuo
luntatẽ: cognoui. audi oration̾e. ut gr̃am tu possis
agnosce. De sapientia gͥ qͦ uissa ẽ nob̾: audiamꝰ qͥd dicat

Expanded text:
scripturam. quid tibi iussum est? nolite esse sicut equus et mulus, non habentes intellectum. quia iussum est, agnouisti uoluntatem. audi, quia oratur, ut agnoscas gratiam: da mihi intellectum, ut discam mandata tua. iussum est, ut habeamus sapientiam: quia iussum est, lego. "ubi legis?" inquit. audite: qui insipientes estis in populo, et stulti aliquando sapite. iam ille quid dicit? uides, quomodo nobis praecipit deus, ut sapiamus. ergo sapientia in nostra est potestate? iam dixi, praeceptum audiui, uoluntatem cognoui audi orationem, ut gratiam tu possis agnoscere. de sapientia agitur, quae iussa est nobis. audiamus, quid dicat
Abbreviated transcription (Latin):
fessio qͣsi correptio ipsa ẽ absoluta: qͥa ea qͤdix̾ ante ep̾os
catholica uidebant᷑: qͤ aut̃ seͥpsit in libris sus ep̃i qͥ absol¬
uerunt nescierunt. ꝙ forsitan correptꝰ ẽ. Desperare enĩ
de homine ñ debemꝰ.: qͥ forte fidi catholice ad iungise ma¬
luit.& ad eiꝰ grãm auxiliũq confugit. Forte hoc factũ sit.
tam̃ ñ heresis ẽ absoluta. s homo heresim negans. Qͥ

Expanded text:
fessio quasi correctio ipsa est absoluta, quia ea quae dixit ante episcopos fessio quasi correctio ipsa est absoluta, quia ea quae dixit ante episcopos catholica uidebantur, quae autem scripsit in libris suis episcopi, qui absoluerunt, nescierunt. et fode homine non debemus qui forte fidei catholicae adjungi se maluit, et ad ejus gratiam auxiliumque confugit, forte hoc factum 64 sit; tamen non haeresis est absoluta, sed homo haeresim negans. CAP
Abbreviated transcription (Latin):
inpleat᷑ s ñ sic dinuttamꝰ nos: ꝙ qͦmͦ ȩgri iaceamꝰ supi¬
ni &. dicamꝰ pluat ds escas suꝑ facies nr̃as. ut ꝓrsus nos
nicħ ag̾e uelimꝰ . &. cũ esea c̃õpluta fuerit suꝑ os nr̃m. qͥi¬
camꝰ etiã ds glutiat. aenob̾. Aliqͥd & nos agere debemiꝰ
studere debemꝰ. conari debemꝰ.ꝙ. iueo gr̃as agere in qͦpo
gratꝰ. Quando aut̃ qd̾ ñ dũ habes petis: caues ne remane¬
as in anis qͥ a ĩpediris. Cogitate gͦ ista fr̃s mei: qͥsqͥs aduos
accesserit ꝙ dixerit uob̾. ꝓͥ gͦ nos facimꝰ. si nicħ habe¬
mꝰ inpotestate. nͥ a̾s aet om̃ia. Gͦ ñ nos coronabit ds:¬
s se coronabit. Iam uidetis qͥa de illa uena uenit. he¬
na ẽ: s uenenũ habet. Pcussa ẽ enĩ aserpente. sana ñ:
Hoc enĩ agit hodie satauas. qͦmͦ ꝑuenena hereticoꝵ eici¬
at deeccła. sic̃ tunc ꝑuenna serpentis eiecit de paradi¬
so. Ilũ nemodicat absolutũ ẽeᷤᷤ ab ep̃is: absoluta ẽ s con¬

Expanded text:
supini et dicamus: pluat deus escas super facies nostras, ut prorsus nos nihil agere uelimus et, cum esca compluta fuerit super os nostrum, dicamus: etiam deus gluttiat de nobis. aliquid et nos agere debemus. studere debemus, conari debemus et in eo gratias agere in quo pgratus; quando autem quod nondum habes petis, caues, ne remaneas inanis, quia impediris. Cogitate ergo ista, fratres mei: quisquis ad uos accesserit et dixerit uobis: "quid ergo nos faciemus? nihil habemus in potestate, nisi deus det omnia? sed se coronabit. Jam videtis quia de illa vena venit: vena est, sed venenum habet; percussa est enim a serpente, sana non est. Hoc enim agit hodie satanas, quomodo per venena haereticorum ejiciat de Ecclesia, sicut tunc per venena serpentis ejecit de paradiso. illum nemo dicat absolutum esse ab episcopis. absoluta est, sed con
Abbreviated transcription (Latin):
hinc ẽ & illud. Cũ enĩ eẽmꝰ in carne passiones peccatoꝵ¬
quẽ ꝑ legẽ sunt oꝑabant᷑ in m̾bris nr̃is. ut fructũ fer¬
rent morti. Itt enim dix̾. Cũ eẽmꝰ in carne. quasi iã ñẽẽt
in carne. quod ita intelligit᷑. Cũ eẽmꝰ in spe rerũ car¬
naliũ. quando lex quȩ impleri ñ potest nisi ꝑ caritat̾e
ret delictũ: ut pꝰea reuelato nouo testam̃to. ꝑ indul¬
gentiam suꝑ abundar& gr̃a. hinc similit̾ alibi diẽ
Qui autẽ in carne sunt: do̾ placere ñ possunt. Wne
putaret quisquã eos dictos qͥ ñdũ mortui sunt. sta¬
tĩ subiecit. Uos autẽ ñ estis in carne. s in sp̾u: idest
qui inspe carnaliũ bonoꝵ sunt. dõ placere ñ posst̃.
Uos aut̃ ñ estis in spe carnaliũ. s in spe spi̾talium:
idest regni cȩloꝵ. ubi &. ipsũ corpꝰ ꝑ illã mutationẽ
in suo quodã genere sꝑitale erit. quod mͦ animaleẽ.

Expanded text:
hinc est hinc est quae per legem sunt, operabantur in membris nostris, ut fructum ferrent morti. ita enim dixit: cum essemus in carne, quasi iam non essent in carne. quod ita intellegitur: cum essemus in spe rerum carnalium, quando lex, quae impleri non potest nisi per caritatem ret delictum, ut postea reuelato nouo testamento per indulgentiam superabundaret gratia. hinc similiter alibi dicit: qui autem in carne sunt, deo placere non possunt. et ne putaret quisquam eos dictos, qui nondum mortui sunt, statim subiecit: uos autem non estis in carne, sed in spiritu; id est: qui in spe carnalium bonorum sunt, deo placere non possunt; uos autem non estis in spe carnalium, sed in spe spiritalium, id est regni caelorum, ubi et ipsum corpus per illam mutationem in suo quodam genere spiritale erit, quod modo animale est.
Abbreviated transcription (Latin):
inxp̃o quẽ scd̾m rem iã ñ nouerat paulꝰ. scd̾m
quia illiꝰ gr̾a sic̃ idẽ adephesios dic̃. spe sumꝰ salui
facti. Nam &. ipse locꝰ huic sententie attestat᷑.
peccatis cõuiuificauit nos xp̃o. cuiꝰ gr̾a sumius
salui facti. Quod enĩ hic dixit conuuuficauit
nos xp̾o. hoc dix̾ ad chorinthios. ut qui uiuunt
ia ñ sibi uiuant. s eiqui ꝓ ipsis mortuus est &. resurrex.
Et quod hic dicit cuiꝰ gr̾a sumꝰ salui facti: ĩa uelut ꝑfec¬
tũ sit loquit᷑ quod in spe tenet. Nam qͦd paulo ante c̃o¬
memoraui. aꝑtissime alibi dicit: spe eñi salui facti sumꝰ.
Idoq & hic sequit᷑. & tãquã ꝑfectũ enumerat qͦd futu¬
mus: simul sedere nos dix̾ in celestib ñdũ in nob̾ s iã millo
Nãq ne putares ia̾ ñc e̾e̾ ꝑfectũ quod in spe ita dr tan
& dicit. Ut ostenderet in suꝑuenientib scłis: suꝑabun¬
dantes diuitias gr̾ẽ suȩ in ueritate suꝑ nos in xp̃o iħu.

Expanded text:
isto, quem secundum rem iam non nouerat Paulus secundquia illius gratia, sicut idem ad Ephesios dicit, sumussalui facti. nam et ipse locus huic sententiae sic attestatur: peccatis, conuiuificauit nos Christo, cuius gratia sumus salui facti. quod enim hic dixit: conuiuificauit nos Christo, hoc dixit ad Corinthios: ut qui uiuunt iam non sibi uiuant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. et quod hic dicit: cuius gratia sumus salui facti, iam uelut perfectum sit loquitur quod in spe tenet; nam quod paulo ante commemoraui, apertissime alibi dicit: spe enim salui facti sumus. ideoque et hic sequitur et tamquam perfectum enumerat quod futumus, simul sedere nos dixit in caelestibus, nondum in nobis, sed iam in illo. namque ne putares iam nunc esse perfectum quod in spe ita dicitur dicit: ut ostenderet in superuenientibus saeculis superabundantes diuitias gratiae suae in ueritate super nos in Christo Iesu.
Abbreviated transcription (Latin):
chrũ regenerationis. Quis autẽ ñ intelligat in laua¬
chro regenerationis sp̃e nob̾ datã salutis futurȩ.
ñ iã salutẽ ipsã quȩ ꝓmittit᷑. Ee tam̃ quia certa spes
ẽ tanquã iã data eẽt. eadẽ salus. saluos nos inquit
fecit. Alio quippe loco dilucidissime dicit. Nos in
nobis ipsis ingemiscimꝰ adoptionẽ expectantes re¬
demptionẽ corꝑis nr̃i: spe enĩ salui facti sumꝰ. Spes
autẽ quȩ uidet᷑ ñ ẽ spes. Quod enĩ uid&. qͥs qͥd sꝑat:
Si autẽ quod ñ uidemꝰ sꝑamꝰ: ꝑpatientiã expectamꝰ.
Sic̃ gͦ hic ñ dix salui futuri sumꝰ. s amͦ iã salui fac¬
ti sumꝰ: ñdũ tam̃ in re s in spe. Spe enĩ inqͥt salui
facti sumꝰ: sic & ibi dictũ est. Amͦ neminẽ nouimꝰ
scd̃m carnẽ. nondũ in re s in spe intelligit᷑. qͥa spes
nob̾ in xp̃o est. quia in illo iã cõpletũ est quod nobis
ꝓmissum sꝑamꝰ. Ille quippe iã resurrex̾: & mors ei

Expanded text:
uacro regenerationis spem nobis datam salutis futurae, non iam salutem ipsam, quae promittitur? et tamen quia certa spes est, tamquam iam data esset eadem salus, saluos nos, inquit, fecit. alio quippe loco dilucidissime dicit: nos in nobis ipsis ingemescimus adoptionem expectantes, redemptionem corporis nostri. spe enim salui facti sumus, spes autem, qusi autem quod non uidemus speramus, per patientiam exspectamus. sicut ergo hic non dixit: salui futuri sumus, sed: amodo iam salui facti sumus, nondum tamen in re, sed in spe — spe enim, inquit, salui facti sumus - sic et ibi dictum est: amodo neminem nouimus secundum carnem, nondum in re, sed in spe intellegitur, quia nobis spes in Christo est, quia in illo iam completum est quod nobis promissum speramus. ille quippe iam resurrexit et mors ei
Abbreviated transcription (Latin):
ruption̾ẽ. & mortale hoc induere immortalitat̾e.
iã scđm id qđ carne̾ ñ ipsã corꝑis substantiã sed
ipsam corruptionẽ mortalitatis appellat. Non
erit utiq caro. quia corruptionẽ mortalitatis
mutata ñ habebit. scd̾m autẽ ipsus substantiȩ
corꝑis q ordinẽ. eadẽ caro erit: qͥ alresurget &¬
ipsa mutabitur. quia & illud uerũ ẽ qͦd ait dñs
Et hoc uerũ ẽ qͦd ait apłs: caro & sanguis regnũ
dĩ possidẽ ñ possunt. Illud enĩ dictũ ẽ scdm illã
substantiã quȩ etiã tc̃ erit. qͥa ipsa mutabitur:
hoc aut̾e dictũ ẽ. scđ̾̃m carnalẽ corruptionis
qualitate quȩ tẽ iam ñ erit. quia mutata caro non

Expanded text:
ruptionem et mortale hoc induere immortalitatem: iam secundum id quod carnem non ipsam corporis substantiam, sed ipsam corruptionem mortalitatis appellat, non erit utique caro, quia. corruptionem mortalitatis mutata non habebit. secundum autem ipsius substantiae corporisque originem eadem caro erit, quia ipsa resurget et ipsa mutabitur, quia et illud uerum est quod ait dominus, et hoc uerum est quod ait apostolus: caro et sanguis regnum dei non possidebunt. illud enim dictum est secundum ipsam substantiam: quae etiam tunc erit, quia ipsa mutabitur; hoc autem dictum est secundum carnalem corruptionis qualitatem: quae tunc iam non erit, quia mutata caro non
Abbreviated transcription (Latin):
ne̾ meũ. ñ habebit in se uitã. Et om̃ia que illic intelli¬
gunt᷑ enueleate minutatĩq tractanda xp̃m & eccłiam
p̾loquuntur: siue in bonis xp̃ianis. siue in malis. Neq
enĩ frustra dicit apłs. Adã qͥ est forma futuri: & illud.
Relinquet homo patr̾e & matrẽ & adherebit uxori
suȩ. & erunt duo incarne una. Sacram̃tũ iͦquit magnũ
est: ego autẽ dico in xp̃o & iȩccłia. Quis enĩ ñ agnoscat
xp̃m eo mͦ reliquisse patrẽ. quo cũ in forma di eẽt. ñ ra¬
pina arbitratꝰ est ẽẽ equalis do. s semet ipsũ exmauit
formã serui accipiens: reliquisse etiã matrẽ synagogã
iudeoꝵ. ueteri testam̃to carnalit̾ inherentẽ. & adhe¬
sisse uxori suȩ sc̃e eccłiȩ. ut pace noui destam̃ti ee̾nt
dũo in carne una:ͦ quia cũ sit ds̃ apud patrẽ ꝑ quẽ
facti sumus: factus ẽ ꝑ carnẽ particeps nr̃i : ut illiꝰ
capitis corpꝰ ẽẽ possimꝰ.¬

Expanded text:
nem meum, non habebit in se uitam. et omnia, quae illic intellenem meum, non habebit in se uitam. et omnia, quae illic intelleguntur, enucleate minutatimque tractanda Christum et ecclesiam praeloquuntur siue in bonis christianis siue in malis. neque enim frustra dixit apostolus: Adam, qui est forma futuri, et illud: relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. sacramentum, inquit, hoc magnum ein forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis deo, sed semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens. reliquisse etiam matrem, synagogam Iudaeorum ueteri testamento carnaliter inhaerentem, et adhaesisse uxori suae sanctae ecclesiae, ut pace noui testamenti essent duo in carne una, quia cum sit deus apud patrem, per quem facti sumus, factus est per carnem particeps noster, ut illius capitis corpus esse possem
Abbreviated transcription (Latin):
septimo reqͥeuit. Sex etatib humanum
genus in hoc scło ꝑ successiones tẽꝑũ: dĩ
oꝑa insigniunt. Quarũ pͥma ẽ ab ada̾ usq ad noe.
scdã a noe usq ad abrahã. t̾cia ab abrahã. usq ad
dauid: quarta a dauid. usq ad transmigrationem
ueniat adiudiciũ. septima uͦ intelligit᷑ inrequiẽ scõꝵ ũ
in hac uita. s in alia: ubi udit requiescentẽ pauꝑẽ diueᷤᷤ
ille. cũ apud inferos torqueretur. Ubiñ fit uesꝑa: quia
nullus ibi rerũ defectꝰ est. Sexto die ingenesi format᷑ homo
adimagin̾e di. sexta etate scł̃i manifestat᷑ reformatio
nr̃a in nouitate m̃tis. sed̾m imagin̾e eius qui creauit
nos sic̃ dicit apłs. fĩt uiro dormienti coniunx de la¬
tere: fit xp̃o morienti eccłia de sacͣmento sanguinis.
quide latere mortui ꝓflur̾̃. Uocat᷑ eua uiua uita inuoꝵ.
quȩ de uiri sui latere facta ẽ. E dic̃ dñs in euuãgłio.
Siquis ñ manducauerit carne̾ meã & biberit sangui¬

Expanded text:
septimo requievit. Sex aetatibus humanum genus in hoc saeculo per successiones temporum Dei opera insigniunt. Quarum prima est ab Adam usque ad Noe; secunda a Noe usque ad Abraham; tertia ab Abraham usque ad Dauid, quarta a Dauid usque ad transmigrationem ueniat ad iudicium. septima uero intellegitur in requie sanctorum non in hac uita, sed in alia, ubi uidit requiescentem pauperem diues ille, cum apud inferos torqueretur, ubi non fit uespera, quia nullus ibi rerum defectus est. sexto die in Genesi formatur homo ad imaginem dei: sexta aetate saeculi manifestatur reformatio nostra in nouitate mentis secundum imaginem eius qui creauit nos, sicut dicit apostolus. fit uiro dormienti coniunx de latere: fit Christo morienti ecclesia de sacramento sanguinis, qui de latere mortui profluxit. uocatur Eua uita, mater uiuorum, quae de uiri sui latere facta est: et dicit dominus in euangelio: si quis non manducauerit carnem meam et biberit sangui
Abbreviated transcription (Latin):
enariꝰ numerꝰ potest sig̃care: uniũ sitatis scientiã.
ꝗe si ad int̾iora ꝙ ad intelligibilia referat᷑. q̃ se

Expanded text:
enarius numerus potest significare universitatis scientiam, quae si ad interiora et ad intelligibilia referatur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
uitã piã ꝙ bonã conu̾sationẽ cuim̃ces et̃na debe¬
t᷑. ad iutorio ꝙ gr̃e dĩ locꝰ ñ relinquat᷑ꝰ ꝙ audeat
miser homo. quando bene uiuit & bene oꝑat᷑. uel
potiꝰ bene uiu̾e & bene oꝑari sibi uidet᷑. in se ipso
ñ in dño głari: ꝙ spẽ recte uiuendi inse ipso po¬
nere. ut se quat᷑ eũ maledictũ iheremie ꝓpħe dicen¬
tis. in aledictꝰ homo qͥ spẽ habet in homi ne. ꝙ fir mat
carnẽ brachii sui: ꝙ a dño discede̾t coreiꝰ. In telligite

Expanded text:
itam piam et bonam conuersationem, cui merces aeterna debetur, adiutorio et gratiae dei locus non relinquatur et audeat miser homo, quando bene uiuit et bene operatur, uel potius bene uiuere et bene operari sibi uidetur, in se ipso, non in domino gloriari et spem recte uiuendi in se ipso ponere, ut sequatur eum maledictum Hieremiae prophetae dicentis: maledictus homo, qui spem habet in homine, et firmat c
Abbreviated transcription (Latin):
cia in ea obseruetis ꝙ faciatis. Cũ dic̃ faciã ut faciatis:
qd̾ aliud dic̃. nͥ auferã a uob̾ corlapideũ unde ñ faci-
ebatis. ꝙ dabo carueũ unde faciatis: & hoc qͥdeni nͥ¬
ut auferã cordur̃ unde ñ faciebatis. ꝙ dabo cor obe¬
ãiens unde faciatis. Ille facit ut faciamꝰ ẽui diẽ ho¬
no. pone dñe custodiã ori meo. Hoc ẽ enĩ dicẽ fac ut
ponã custodiã ori meo: qd̾ bene ficiũ ai iã fuerat con-¬
secutꝰ qͥ dix̃. posui ori meo custodiã. Eͥ gͦ uult facẽ di
mandatũ & ñ potest. iam qͥdẽ habet uoluntat̾ẽ bonã.
s ad huc paruã ꝙ inualidam: pot̾it aut̃ c̃ magnã ha¬
buerit ꝙ robustã. Quando enĩ mres magna illa
mandata illa fecer̃: magna utiq uoluntate. hoc ẽ
magna caritate fecer. De qͣ caritate ipse dñs ait: ina

Expanded text:
cia mea obseruetis et faciatis. cum dicit: faciam, ut faciatis, cia mea obseruetis et faciatis. cum dicit: faciam, ut faciatis, quid aliud dicit nisi: auferam a uobis cor lapideum, unde non faebatis, et dabo cor carneum, unde faciatis? et hoc quid est, nisi, Auferam cor durum, unde non faciebatis, et dabo cor obediens, unde faciatis? Ille facit ut faciamus, cui dicit homo: Pone, Domine, custodiam ori meo: hoc est enim dicere, Fac ut ponam custodiam ori meo, quod beneficium Dei jam fuerat consecutus qui dixit: Posui ori meo custodiam.mandata et non potest, iam quidem habet uoluntatem bonam, sed adhuc paruam et inualidam; potuerit autem, cum magnam habuerit et robustam. quando ergo martyres magna illa mandata fecerunt, magna utique uoluntate, hoc est magna caritate, fecerunt. de qua caritate ipse dominus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
hoc appͥa uoluntate. Quando enĩ uolens facit. tunc di¬
cendũ ẽ opꝰ bonũ : tunc sꝑanda ẽ boni oꝑis m̃ces. ab eo de
qͦ dictũ ẽ. qͥ reddet unicuiq scd̃m oꝑa sua. Qͥ gͦ noue¬
runt diuina mandata. aufert᷑ eis excusatĩo ꝗͣ solent
hab̾e homines de ignorantia: s nec ipsisine pena ert̃. qͥ
legẽ ai nesciunt. Qͥ enĩ sine lege peceauer: si ne lege ꝑi¬

Expanded text:
hoc a propria voluntate. Quando enim volens hoc facit, tunc dicendum est, opus bonum, tunc speranda est boni operis merces ab eo de quo dictum est, Qui reddet unicuique secundum opera sua. Qui ergo noverunt divina mandata, aufertur eis excusatio quam solent habere homines de ignorantia; sed nec ipsi sine poena erunt qui legem Dei nesciunt: qui enim sine lege peccaverunt, sine lege
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ iħu. Ut gͦ uelimꝰ. sine nob̾ oꝑat᷑. Cũ aut̃ uolumꝰ ꝙ sic
uolumꝰ ut faciamꝰ. nobisc̃ eooꝑat᷑:. tam̃ sine illo uelope¬
rante ut uelimꝰ uel cooꝑante c̃ uolumꝰ: adbona pietatis
oꝑa nicħ ualemꝰ. De oꝑante illo ut uelimꝰ. dictũ ẽ. Es ẽ
enĩ qͥ oꝑat᷑ in nob̾ ꝙ uelle. De co oꝑante illo c̃ iam uolu¬

Expanded text:
u. ut ergo uelimus, sine nobis operatur; cum autem uolumus et sic uolumus, ut faciamus, nobiscum cooperatur. tamen sine illo uel operante, ut uelimus, uel. cooperante, cum uolumus, ad bona pietatis opera nihil ualemus. de operante illo, ut uelimus, dictum est: deus est enim, qui operatur in nobis et uelle; de cooperante illo, cum iam uolu
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ qͥscire nolunt. s eoꝵ qͥ tã quã simplicit̾ nesciunt:
neminẽ sic excusat s empit̾no igne ñ ardeat. Si
ꝓpt̾ea ñ creaidit qͥa ñ audiuit. omĩno qđ crederꝙ.
s fortasse ut nitius ardeat. Nenĩ sine causa dictũ
ẽ effunde irã tuã ingentes qͣte ñ nouerꝰ & illud qđ ait
apłs. cũ uenerit inflãma ignis. dare uindicta in eos
qͥ ignorant dͣm. Uerũtam̃ ut habeamꝰ & ipsã scientiã.
nedicat unusqͥsq nesciui ñ audiui ñ intellexi. uolun¬
tas c̃uenit᷑ humana uͥ dr̃. nolite ẽeᷤᷤ sic̃ equiis & mulꝰ
inqͥb ñ ẽ intellectꝰ Qũauis peior appareat de qͦ die¬
tũ ẽ. ũb̃ ñ emĩdabit᷑ seruiis durꝰ. sienĩ intellexer it
ignorantia ñ habet ex cusationẽ. Nec am causet᷑ in
corde suo.ͥs malũ suũ inse cognoscit & qolet. Cuita
luntatis eiꝰ ẽuenit᷑. Nelle enĩ & nolle: ppͥe uolunta¬
tis ẽ. s metuendũ ẽ ne ista om̃ia diuina testimonia

Expanded text:
 scire nolunt, sed eorum qui tamquam simpliciter nesciunt, neminem sic excusat, ut sempiterno igne non ardeat, si propterea non credidit, quia non audiuit omnino quid crederet, sed fortasse, ut mitius ardeat. non enim sine causa dictum est: effunde iram tuam in gentes, quae te non nouerunt, et illud quod ait apostolus: cum uenerit in flamma ignis dare uindictam in eos qui ignorant deum. uerum tamen ut habeamus et ipsam scientiam, ne dicat unusquisque: "nesciui", "non audiui", ,,non intellexi", uoluntas conuenitur humana, ubi dicitur: nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus, quamuis peior apparet de quo dictum est: uerbis non emendabitur seruus durus; si enim intellexerit, ignorantia non habet excusationem nec deum causatur in corde suo, sed malum suum in se cognoscit et dolet. cui taluntatis eius conuenitur. uelle enim et nolle propriae uoluntatis est. Sed metuendum est, ne ista omnia diuin
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑeant. Nam si peior ẽconditio nescientiu̾. qua scien¬
tiũ legẽ di. qͦmͦ uer̃ erit qd in eungłio dns ait. ser¬
uus qͥnescit uoluntate dñi sui ꝙ ñfacit. digneplagis :¬
honunẽ scientẽ quã nescientẽ. nec tam̃ ido con¬
fugiendũ ẽ adignorantie tenebras. ut ineis qͥsq re¬
qͥrat ex cusationẽ. Aliud ẽ enĩ neseisse: aliud seire
noluisse. Noluntas qͥppe arguit᷑ in eo de qͦ dr: noluit

Expanded text:
ut pereant. nam si peior est condicio nescientium quam scientium legem dei, quomodo uerum erit quod in euangelio dominus ait: seruus, qui nescit uoluntatem domini sui et facit digna plagis,hominem scientem quam nescientem. nec tamen ideo confugiendum est ad ignorantiae tenebras, ut in eis quisque requirat excusationem. aliud est enim nescisse, aliud scire noluisse. uoluntas quippe argu
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ ait ioħs inepłã sua: s ꝑfecta caritas foras mit¬
tit timoĩe. ꝙ tatũ quãuis parua ꝙ inꝑfecta. ñ deerat
quãdo dicebat año animã meã ꝓte ponã. Putabat
enĩ se posse: qd̵ se uelle sentiebat. & qͥs istã ꝙ si paruam dare
ceꝑat caritatẽ nͥ ille qͥ p̃ꝑat uoluntat̾e. & co oꝑando ꝑfi¬
cit. qd̾ oꝑando incip̃: Qm̃ ipse ut uelimꝰ oꝑat᷑ incipi

Expanded text:
 in epistula sua, sed perfecta caritas foris mittit timorem. et tamen, quamuis parua et inperfecta, non deerat, quando dicebat domino: animam meam pro te ponam. putabat enim se posse quod uelle sentiebat. et quis istam etsi paruam dare coeperat caritatem nisi ille, qui praeparat uoluntatem et cooperando perficit quod operando incipit, quoniam ipse ut ue
Abbreviated transcription (Latin):
dictꝰ homo qͥ sp̃ẽ habet inse ipso. soss alicui uideri
id̾o dictũ ẽẽ maledictꝰ homo qͥ spẽ habet in homine:
ut nemo habeat sp̃e in alt̾o homine. s inse. Ut gͦ os¬
tenderet sic se ãmonuisse hominẽ. ut nec inse ipso
hab ꝙ spe: ppt̾ea cũ dixiss m aledictꝰ homo qͥ spẽ ha¬
bet in homine: mox addidit. ꝙ firmat carnẽ brachii
sui. Brachiũ ꝓpotentia posuit oꝑandi: in nomine aut̃
carnis intelligendͥa ẽ humana fragilitas. Ae ꝑ hoc fir¬
mat carnẽ brachii sui: qͥ potentiã fragilem atq intia¬
lidam idẽ humanã sufficere sibi adbene oꝑandũ putat.:
nec aduitoriũ sꝑat a dño. ꝓpt̃ hoc enĩ subiecit. ꝙ a dño
discedit cor eiꝰ. Nos gͦ adbene oꝑandũ spẽ ñ habeamꝰ in
homine.firmantes carnẽ brachii nr̃i. nec adño dis¬
cedat cor nr̃m: s ei dicat. ad iutor m̃s esto nede̾ lin¬
quas me. Mleminerimꝰ eũ dicere. ꝙ conu̾̃timini ꝙ uiue¬

Expanded text:
dictus homo qui spem habet in seipso, » posset alicui videri, ideo dictum esse, « Maledictus homo qui spem habet in homine, » ut nemo habeat spem in altero homine, sed in se. Ut ergo ostenderet sic se admonuisse hominem, ut nec in seipso haberet spem, propterea cum dixisset, « Maledictus homo qui spem habet in homine, » mox addidit, « et firmat carnem brachii sui. » Brachium pro potentia posuit operandi, in nomine autem carnis intelligenda est humana fragilitas. Ac per hoc firmat carnem brachii sui, qui potentiam fragilem atque invalidam, id est, humanam, sufficere sibi ad bene operandum putat, nec adjutorium sperat a Domino. Propter hoc enim subjecit, « et a Domino discedit cor eius. nos ergo ad bene operandum spem non habeamus in homine, firmantes carnem bracchii nostri, nec a domino discedat cor nostrum,: sed ei dicat: adiutor meus esto, ne derelinquas me. Meminerimus eum dicere: et conuertimini et uiue
Abbreviated transcription (Latin):
atas etiã exͥnsecus administrat. cũ sit ipse nullo
locoꝵ uł int̾uallo. uł spatio incõmutabili excellen¬
tiq potentia. &. intior om̃i re qͥa in ipso sunt om̃ia.
& extĩor om̃i re qͥa ipse ẽ suꝑ omĩa. It̾e nullo tẽꝑu̾¬
uł int̾ualla uł spacio incomutabili ęt̾nitate. &¬
antiqͥor om̃ib quia ipse est ante om̃ia. & nouior
om̃ib quia idem ipse pꝰ om̃ia. Qua ꝓpt̾ cũ audimꝰ
dicentẽ scripturã. Et p̃cepit dñs d̾s ade dicens. Ab
om̃i ligno qͦd est in paradyso esca edes. De ligno au¬
t̾e cognoscendi bonũ & malũ ñ manducabitis de illo. qͣ
die autẽ ederitis ab eo morte moriemini. Simodũ
querimꝰ qͦmͦ ista locutꝰ sit ds. modus qͥdẽ ipse a nob̾
ꝓpͥe conp̾hendi ñ potest: certissime tam̃ tenere debe¬
mus dm̃. aut ꝑsuã substantiã loqͥ. aut ꝑ sibi subdi
tam creaturã s ꝑ substantiã suã ñ loqͥ nisi ad crean¬

Expanded text:
atas etiam extrinsecus administrat: cum sit ipse nullo atas etiam extrinsecus administrat: cum sit ipse nullo locorum vel intervallo, vel spatio, incommutabili excellentique potentia, et interior omni re, quia in ipso sunt omnia, et exterior omni re, quia ipse est super omnia. Item nullo tempore, intervallo vel spatio, incomantiquior est omnibus, quia ipse est ante omnia, et nouior omnibus, quia idem ipse post omnia. Quapropter cum audimus dicentem scripturam: et praecepit dominus deus Adae dicens: ab omni ligno, quod est in paradiso, esca edes, de ligno autem cognoscendi bonum et malum, non manducabitis de illo: qua die autem ederitis ab eo, morte moriemini, si modum quaerimus, quomodo ista locutus sit deus, modus quidem ipse a nobis proprie comprehendi non potest. certissime tamen tenere debemus deum aut per suam substantiam loqui aut per sibtam creaturam; sed per substantiam non loqui, nisi ad crean