comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quin pelago allatos at uasta ꝑ aequora uectos
Colligis. et pretii cupidus non tardat anayens
Te celobrande pr᷑ neque caeus uenditort ullus
Teee capit regis signatam nomine draymam.
Dragnam enq nefers quã xp̃i nomine signes
Ubenditor ille suam lurna ad ternona repoictat:
Empton tuq tnam lucra ad relestia fenuas:
tees suam ꝑdit uel clansis abdit in ancis:
Tuque tuam repi xpõ secuando coronam
Egregiam fabrirat. celsoq u in uextite ponis:
Candelesq lupos mites cõuertis in aynos.
tn caulisq iubes saciis astage milodot̾
praedonesq feros quibus olim uita rapine
tn stndio fuerat: dulzes sine felle columbas
A ccentum cellis tali cognomine dicta
Quas pelagi solita es discumina se ps leuare:
Et nantas xepaxas et lassos erigis anctus:
Mec te practeriit dnmi sanctus ab urbe secundo
Digreditun roma nani progressus ad illa
Ad te ꝑuenit solitos laturus agones:
Atqz ibi more suo tenebris cñ noctis opacȩ

Expanded text:
Quin pelago allatos ac vasta per aequora vectos Quin pelago allatos ac vasta per aequora vectos Colligis, et pretii cupidus non tardat avarus Te, celebrande pater, neque carus venditor ullus. Ille capit regis signatam nomine dragmam, Dragmam tuque refers, quam Christi nomine signes. Venditor ille suam lucra ad terrena reportat, Emptor tuque tuam lucra ad caelestia servas. Ille suam perdit vel clausis abdit in arcis, Tuque tuam regi Christo servando, coronam Egregiam fabricas celsoque in vertice ponis Crudelesque lupos mites convertis in agnos, In caulisque iubes sacris astare melodos, Praedonesque feros, quibus olim vita rapinae In studio fuerat, dulces sine felle columbas A centum cellis tali cognomine dicta, Quae pelagi solita es discrimina saepe levare Et nautas reparas et lassos erigis artus. Nec te praeteriit, dum sanctus ab urbe secundo Digreditur Roma: navi progressus ab illa Ad te pervenit solitos laturus agones. Atque ibi more suo tenebris cum noctis opacae
Abbreviated transcription (Latin):
hhosq ꝑ aecclesias linquobat sauctus amiras
Libentate tame̾ praemissa more falubici
Ox quibus eximias plurres tenuere rathedras
ppontifices sanctosqs uiros actu ore uenustos
A Rbatesq almos audiuimus auribus auctos:
Calia dona õue sparegebat sanctus in irbem:
S Memorande paten qua te nũc laude celebiee
Nescio: tant aicu miras insignia reccum :
Largiris pretiũ captorum uincͣla soluis.
Ad raelumiq hac ate fatis conscendere nũmos
Et praetiũ et captos pretio suꝑ astra reponis.
dt uacuas sacrũ. dũ comples munere caelum
Et quia menratore fueras. talom esse decekat:
Nam tibi dina uiri si mittunt religiosi:
Non maionaparas secuandis claustra truminib:
Nec tibi sancte pater solum secuire superenis
Obsequiis fatis est gentesq hinc inde uocat ab
Collexisse sacro uiroq et fonte nouasse
Nec spatiosa tuũ iam frantia cõplet amore
Angusta et tibi terrarũ uenatio facta est:

Expanded text:
Hosque per ecclesias linquebat sanctus amicas, Hosque per ecclesias linquebat sanctus amicas, Libertate tamen praemissa more salubri. Ex quibus eximias plures tenuere cathedras; Pontifices sanctosque viros actu ore venustos Abbatesque almos audivimus auribus auctos: Talia dona omnem spargebat sanctus in orbem. II, V O memorande pater, qua te nunc laude celebrem, Nescio tantarum mirans insignia rerum: Largiris pretium, captorum vincula solvis, Ad caelumque hac arte facis conscendere nummos, Et pretium et captos pretio super astra reponis Et vacuas saccum, dum comples munere caelum. Et quia mercator fueras, talem esse decebat: Nam tibi dona viri si mittunt relligiosi, Non maiora paras servandis claustra cruminis. Nec tibi, sancte pater, solum servire supernis Obsequiis satis est gentesque hinc inde vocatas Collegisse sacro vivoque et fonte novasse Nec spatiosa tuum iam Francia complet amorem, Angusta et tibi terrarum venatio facta est:
Abbreviated transcription (Latin):
Qui Arunt quod cuq suo ropleuit et acta.
Qui ingiter facreñ serenans pretatis amore
St qua plenus enat uultũ pouitate ferenant
Rbisu prodebat quas pertoris arta teneret
Sobrius et sensu cenitebat copore castus :¬
Caugaq panperibut praebebat dona kenignus
hyunt atsz hiu mediũ dũ ẜe rõformat ad õnes :
Ainitibus dines. pauper foriatus epenis :
Qui uigil et uigilant orandi deditus ommi
QDi fanctus hominũ dissoluens ieite catenas.
Si pueros aliquos captinos forte uideret
Ant mare trausnectos uenales cernere quiret
Mox pretio cupidris redimebat mexrifer amplo :¬
Uictorĩ duras rumpens miferendo catenas:
Nec tamẽ hir stũdio iextoq labore carebat
Sed quorũ uinclis solueb̾at corpora cunctis:
⁊nternas cordis tenebras xadiando fugabat
Pellebatq õnes sacho Babtismate fordes.
Ec uasis intidis sanctũ infundendo liquorẽ
Dulria rorigeris indebat mella canistris.
Ioenfundens natos doctrins fonte nouellos:¬

Expanded text:
Qui docuit quodcumque suo complevit et actu; Qui docuit quodcumque suo complevit et actu; Qui iugiter sacrum servans pietatis amorem, Et, qua plenus erat, vultum bonitate serenans Visu prodebat, quae pectoris arca teneret, Sobrius et sensu renitebat corpore castus Largaque pauperibus praebebat dona benignus. Hinc atque hinc medium dum se conformat ad omnes, Divitibus dives, pauper sociatur egenis. Qui vigil et vigilans orandi deditus omni II, IV Qui sanctus hominum dissolvens rite catenas, Si pueros aliquos captivos forte videret Aut mare transvectos venales cernere quiret, Mox pretio cupidus redimebat mercifer amplo Vinctorum duras rumpens miserendo catenas. Nec tamen hic studio coeptoque labore carebat, Sed, quorum vinclis solvebat corpora cunctis Internas cordis tenebras radiando fugabat Pellebatque omnes sacro baptismate sordes Ac vasis nitidis sanctum infundendo liquorem Dulcia rorigeris indebat mella canistris Perfundens natos doctrinae fonte novellos
Abbreviated transcription (Latin):
Dallia gande alarris. pr acclanub a postolus ists est
Donatus tibimet: dominus ꝓpmitteret oubi
Luina doctorũ ten stellas luce nitentes.
Tunc tiddi forcte pis nr̃m peccuauit amandũ
Quo radia pio uintutũ lumine facta es
Splendida tennigenis quadro sus̃ climate clausis:
Ppen quẽ colsi throno crodens in satula repi.
Remꝑ enis sct̾m speciosũ et nobile regnũ:
Qui te conspicuns cũ index uenerit onbis.
Rondiq collectam cen pastor ouilia ducet
Ad xpiͦ soliũ uenions quo munora magni
percipies dnĩ tanto pratennte patrono.
Audiet et sumini uoce pastoris amandus :
Euge senuehone aeternis lactarcs ⁊ xopheis:
Et mihi qui quondam fuenat in panca fidelis
Maulta suꝑ fatuam ts : ad gandia nr̃a ꝑintra
Cuncq tipi rauo populo uex talia diret
Oicex Benedicte ueni eegnũ iam sume pareatũ.
Quefitũ sacicis menitis as ocipine nũidi:
Gallia tanta tin sumes tunt munera regis
A ctus magrifiti si nũt inuteris amardi

Expanded text:
Gallia gaude alacris: praeclarus apostolus iste est Gallia gaude alacris: praeclarus apostolus iste est Donatus tibimet: Dominus cum mitteret orbi Lumina doctorum ceu stellas luce nitentes, Tunc tibi sorte pia nostrum servavit Amandum. Quo radiata pio virtutum lumine facta es Splendida terrigenis quadro sub climate clausis; Per quem celsithrono credens in saecula regi Semper eris sanctum, speciosum et nobile regnum; Qui te, conspicuus cum iudex venerit orbis, Undique collectam, ceu pastor ovilia, ducet Ad Christi solium, veniens quo munera magni Percipies Domini tanto praeeunte patrono, Audiet et summi vocem pastoris Amandus: Euge, serve bone, aeternis laetare tropheis Et, mihi qui quondam fueras in pauca fidelis, Multa super statuam te: ad gaudia nostra perintra.” Tuncque tibi caro populo rex talia dicet: “Grex benedicte, veni, regnum iam sume paratum, Quaesitum sacris meritis ab origine mundi”. Gallia, tanta tui sumes tunc munera regis, Actus magnifici si nunc imiteris Amandi,
Abbreviated transcription (Latin):
Degnũ: sed dni solidum uinctute leuetime:
⁊ liber. i canmẽ. tu spiritus aline uenito
pectoris et nui penitralia plonitere intra.
Rigno quo ualeam quae sunt pangenda relatu
Gabloncũ ad populos directus caelitus iit:
Et con full modio eutilans contecta lucbnna
humanis millimi profectũ uisilus infert
En trase ped posita splendoris luce teneliras
Decutit intrantiq domũ sua munera pandit.
Bic sit hic xpi resplendẽs lumine amandus
⁊llius ut cunctis fulgeret in aode ministris
Rpueretq homines tetra caligine multos.
Gentibus et uariis diuini femina uerti
Opangeret et meteret ꝓpõ aupiliante mamiplot
orincipis imperiis cõpulsus pontifirumq
Deuictus monitis est factus episcopus et quod
tam pridem mexitis fuerati ocedine sumpsit
Mec fedem propriam suscepit pontifiralem.
Sed ueluti paulus populos adpressus se os
Sic iste occiduas pantes tranfmissus adiuit
Bentibus et sparsis sparsit pia uenba falutis:

Expanded text:
Regnum sed Domini solidum virtute levetur. Regnum sed Domini solidum virtute levetur. I liber, i, carmen: tu, spiritus alme, venito, Pectoris et nostri penitralia pleniter intra, Digno quo valeam, quae sunt pangenda, relatuGallorum ad populos directus caelitus ivit. Et ceu sub modio rutilans contecta lucerna Humanis nullum profectum visibus infert, In base sed posita splendoris luce tenebras Decutit intrantique domum sua munera pandit: Sic sic hic Christi resplendens lumine Amandus, Illius ut cunctis fulgeret in aede ministris Exueretque homines tetra caligine multos, Gentibus et variis divini semina verbi Spargeret et meteret Christo auxiliante maniplos, Principis imperiis conpulsus pontificumque Devictus monitis est factus episcopus et, quod Iam pridem meritis fuerat, tunc ordine sumpsit. Nec sedem propriam suscepit pontificalem, Sed veluti Paulus populos aggressus eoos, Sic iste occiduas partes transmissus adivit, Gentibus et sparsis sparsit pia verba salutis. II, III
Abbreviated transcription (Latin):
tnibus exignis caneree cum lecton amandi
⁊nclita gosta xii. cõmuni hic inde labori
rcospiciens parciten seaibentis sie legentis
Quattnon imparis partiri nite libellis
Haet eadem uolui capias quo fine leuaniẽ
Et bremes tantum partite faste laborem.
Lector eni prudẽs poteris copnostere si uis:
Quod nõ grãmatica decuaieit lege loquela.
Rustira fed stolidis texuntus caremina uerbis:
Nõ opus hoc onb̃is icetitandã mitto magistris
Quorũ secmo fluit torrentis gurgitis instare:
Orandia qui onitoni euctantes uerba matromis
Roons oloriux concentum gutture promũt
Quiq suũ carmẽ dũ mufis fuanitus aequant
Ostendũt uanũ millisq aptabile lucicis¬
On his engo meos uexsus trausmitto citandos :
Sed monachis quorũ rcequiescit nore salubicis
Qui ꝑ templa canũt tonitrus uolut ore boantes:
Ioetans piscaton populos pistando poetis
poraefectur t̾ũctis : qui fancto flamine plenus
Roectis multiplices uno sermone caternas:
Quo facto docuit. quod nõ sermons paxetux

Expanded text:
ibus exiguis canerem cum, lector, Amandi Inclyta gesta pii, communi hinc inde labori Prospiciens pariter scribentis, sive legentis, Quatuor in parvis partiri rite libellis Haec eadem volui, capias quo fine levamen, Et brevies tantum partito fasce laborem. Lector enim prudens, poteris cognoscere, si vis, Quod non grammatica decurrit lege loquela, Rustica sed stolidis texuntur carmina verbis. Non opus hoc orbis recitandum mitto magistris; Quorum sermo fluit torrentis gurgitis instar, Grandia qui oritoni ructantes verba Maronis Vocis olorinae concentum gutture promunt; Quique suum carmen dum musis suavibus aequant, Ostendunt vanum, nullisque aptabile lucrisNon his ergo meos versus transmitto citandos, Sed monachis, quorum requiescit in ore salubris risto Quae per templa canunt tonitrus velut ore boantes, Petrus piscator populos piscando poetis Praefertur cunctis, qui sancto flamine plenus, Vertit multiplices uno sermone catervas; Quo facto docuit, quod non sermone paretur
Abbreviated transcription (Latin):
indisiei gosioresinbiguo & ad ecriptio fidem
fcicuens aufitur argumentum ẽe non po¬
terit addiuigitur aliadifferentia q̃ .ẽ.
n dubic faqe ẽ integnt diffiritio argum¬
u ex genere aducbus differentiis constans
generequiden ratione unauero differentio
quod facit fde altertuero quodreidubie
ut sitcota disfinitio id cẽ argo entum
quod sitratorei dubie focciens pidem. q̃
cum ita sint necesse.ẽ. ut ubidul tatur
aliquitibi sit questio. Quod si argumentũ
p̃t̃rẽ dubicm ẽc̃ non poterit nullomodo
cẽ p̃ter que stonem potest. questio uero¬
.ẽ. dubitabilis. propositio. propositioue¬
ro .ẽ. onttio uer salsu uedesignans. Om̃is
gͥpropositiosiue constanter atq pronun¬
dirigactur isiquis interrog& pud&isne
omnis homo a qal. ẽ recin& propnumng¬
menacproposiuo nuncupctur ad sieest¬
dem ueluo dubtcibilis proferrtur fit
que fuo uel ut siquis quentt a nomĩs lomũ
animalsit. Quot at̃ modis que stio diui¬
dactur nunca plicandi lociis noquidecur

Expanded text:
Nisi ergo sit res ambigua, et ad eam ratio fidem faciens afferatur, argumentum esse non poterit. Addita igitur alia differentia quae est rei dubiae, facta est integra definitio argumenti, ex genere et duabus differentiis constans, genere quidem, ratione: una vero differentia, quod faciat fidem; altera vero, quod rei dubiae est, ut sit tota definitio, id esse argumentum quod sit ratio, rei dubiae faciens fidem. Quae cum ita sint, neceloquitur, dicens: Quod si argumentum praeter rem dubiam esse non poterit, nullo modo esse praeter quaestionem potest. Quaestio uero dubitabilis est propositio. Propositio uero est oratio uerum falsumue designans. Omnis igitur propositio siue constanter atque pronundirigatur, ut si quis interroget: Putasne omnis homo animal est? retinet proprium nomen, et propositio nuncupatur. At si eadem, velut dubitabilis proferatur, fit quaestio, ut si quis quaerat an omnis homo animal sit. Quot autem modis quaestio dividatur, nunc explicandis locus non videtur
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃is eui que suo conguriis dictionibus
constat. Nam siquares abaltt ñd̃¬
metur negeturab altero. totum hoc con¬
qre dictio nuncupatur uts. quisdiuact
cȩlum rotundum .ẽ. alterneg& dẽs ue¬

Expanded text:
Omnis enim quaestio contradictionibus constat. Nam si qua res ab altero affirmetur, negetur ab altero, totum hoc contradictio nuncupatur, ut si quis dicat: Coelum rotundum est, alter neget
Abbreviated transcription (Latin):
feccere dibraa non poterit ergo illa
intopius diffeentiis a pertius e planabi
mus omnis uerosi logismus uelentimema
propositionibus cenfiet. ammeigitur
argumentum sillogismo uelenti mecte
sillogis mus cuisalidue partes uel propter
breuitatem uel pnpter notitiam precer
migenere nonrecedit q̃m̃ igitur sillogis mus
omnis propositio constat propositiones
uero terminis terras aquunters differunt
eo quodiuus natur ei altorminor fieri non
potest ut ex proposedonibus edusionaiscatur
tionem: Siquis uero id neget acdicat non
ẽẽ celum rotundum sumpsit sibi partem
alterum questionis que fuerit reliqua
id ẽi negactionem in eque consistit & ad
hanc probaom ꝑ quisitis nititur argu¬
mentis itaq negationem ponit & labeftre¬
taet ad firmationem. Qcumita sint de¬
monstratum arbitror nontã questionem

Expanded text:
facere dubitationi non poterit. Ergo illa per facere dubitationi non poterit. Ergo illa per in Topicis differentiis apertius explanabimus. Omnis uero syllogismus uel enthymema propositionibus constat; omne igitur argumentum syllogismo uel enthymemate syllogismus, cuius aliquae partes, ubrevitatem, vel propter notitiam, praetemi genere non recedit. Quoniam igitur syllogismus omnis propositionibus constat, propositiones vero terminis, terminique inter se differunt, eo quod unus major est, alter minor, fieri non potest ut ex propositionibus conclusio nascaturtionem. Si quis vero neget id, ac dicat non esse coelum rotundum, suscipit sibi partem alteram quaestionis quae fuerat reliqua, id est negationem, in eaque consistit, et ad hanc approbandam, perquisitis nititur argumentis; itaque qui negationem ponit, labefactat affirmationem. Quae cum ita sint, demonstratum arbitror, non totam quaestionem
Abbreviated transcription (Latin):
quisq defendet adħ quoq
onenta ꝑ quirit. ad partemigitur
questionis astruendam destruendam ue
argumenta sumuntur. Atq ħ quidem
siquis minus intelligit nea nobis obscure
dicto eẽ causetur. si enim quȩ in diclee¬
tica uel nobis latina orttione uel greuis
scripta sunt ignorebit. mirum .ẽ. siqua
partem eorum q̃ dicimus aduertere uadeat
pecdum stupecmus quod non omnie com¬
prehendat S ed qm̃ dubitabilem propo¬
sitionem queftionem . eẽ. prediximus eue¬
nit utquas partis habeat propositio ets¬
dem &ic questioreo inere uidecctur
Om̃is aut̃ simplex propositio duccs hab& par¬
tis interminis constitutas. Simplex uero
inter noscere possumus qui terminus in pro
aut̃ questo ut dictun. ẽ qm dubi terbiles
partes habet &a fecisdem aom probandes
argumenta sumuntur neces se ẽ. ut quic¬
quid inquestionibus comprobetur idar¬
gumentorun ritione firmetur. Argum̃¬
tum uero nisistoretione prolatum & pro¬
positionium conextione dispositum fidem

Expanded text:
quisque defendet, ad hoc quoque argumenta perquirit. Ad partem igitur quaestionis astruendam destruendamve argumenta sumuntur, atque haec quidem si quis minus intelligit, ne a nobis obscure dicta esse causetur. Si enim quae in dialectica, vel a nobis dicta Latina oratione, vel a Graecis scripta sunt, ignorabit, mirum est si quam partem eorum quae dicimus advertere valeat, ne dum stupeamus quod non omnia comprehendat. Sed quoniam dubitabilem propositionem quaestionem esse praediximus, evenit ut quas partes habeat propositio, easdem etiam quaestio retinere videatur. Omnis autem simplex propositio duas habet partes in terminis constitutas. Simplex verointernoscere possumus qui terminus in propautem quaestio, ut dictum est, quoniam dubitabiles partes habet, et ad easdem comprobandas argumenta sumuntur, necesse est ut quidquid in quaestionibus comprobatur, id argumentorum ratione firmetur. Argumentum vero nisi sit oratione prolatum, et propositionum contexione dispositum, fidem
Abbreviated transcription (Latin):
Uexsiruli uulfaxi in confinmatione operis
Aamina sideroos merito standentia campos
Rot uigeant mõ milo fanore petis:
Qeuerum uis tanta est taliq retulget honore.
Ret nequeat nostro dicier eloquio
Aircea materres aregento cingitur albo:
Onnat et eloqund lncida massa suũ
Non opus ut mẽi decorentire famine uenbi :
Cuins honore uigent eis amore nitent
Haec archipresul toto notissimus oube
Hhunc maieus uenbis sustulit eximiis
Carmina dulriseno nimiũ currẽtia plectro :¬
Tendricus tali lande beaint ouans
Porebuit his stipulam praeclarus episropus emmo
a figens digitis pulchia elementa suis
haer paten et paston clero gratissimus om
Mitis adalandus extulit ore pio:
haec tuus haecq meus haiminus iure magistere
Quo duce fiumauit deuia nemo petit
Conpore pre modicus sed mẽtis acumine magnus
Tendingus deptnam praebuit ipse suam
Quae domus oro xuat tantis suffulta coliminis :
flumina nulla pauet. flamina nilla tunet
Ded tamen ut numerus septenus sit perfectus :

Expanded text:
ERSICULI WLFAII IN CONFIRMATIONE OPERIS. Carmina sideros merito scandentia campos, Ut vigeant nostro, Milo favore petis. Quorum vis tanta est, talique refulget honore, Ut nequeant nostro dicier eloquio. Aurea materies argento cingitur albo, Ornat et eloquium lucida massa suum. Non opus ut nostri decorentur famine verbi. Ejus honore vigent, cujus amore nitent. Haec archipraesul toto notissimus orbe Hingmarus verbis sustulit eximiis. Carmina dulcisono nimium currentia plectroTeudricus tali laude beavit ovans:Praebuit his stipulam praeclarus episcopus Immo, Affigens digitis pulchra elementa suis. Haec pater et pastor clero gratissimus omni Mitis Adalardus extulit ore pio. Haec tuus haecque meus Haiminus iure magister, Quo duce, firmavit, nemo devia petit. Corpore praemodicus, sed mentis acumine magnus Teudingus dextram Quae domus, oro, ruat tantis suffulta columnis, Flumina nulla pavet, flamina nulla timet. Sed tamen ut numerus septenus sit perfectus,
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. Siquis uero id neget acdicat non
ẽẽ celum rotundum sumpsit sibi partem
alterum questionis que fuerit reliqua
id .ẽ. negactionem in eque consistit & ad
hanc probaoam ꝑ quisitisnititur argu¬
mentis itocq negationem ponit & labefoce¬
taet ad firmationem. Qcumita sint de¬
monstratum arbitror non tã questionem

Expanded text:
tionem. Si quis vero neget id, ac dicat non esse coelum rotundum, suscipit sibi partem alteram quaestionis quae fuerat reliqua, id est negationem, in eaque consistit, et ad hanc approbandam, perquisitis nititur argumentis; itaque qui negationem ponit, labefactat affirmationem. Quae cum ita sint, demonstratum arbitror, non totam quaestionem
Abbreviated transcription (Latin):
questionis astruendam destruendam ue
arguinenta sumuntur. Atq ħ quidem
siquis minus intelligit nea nobis obscure
dicto eẽ causetur. si enim quȩ indiclee¬
tica uel nobis latina oratione uel greus
scripta sunt ignorrbit. mirum .ẽ. siqu&
partem eorum qͣ dicimus aduertere uadeat
pecdum stupecmus quod nonomnie com¬
prehendat: S ed qm̃ dubi tabilem propo¬
sitionem questionem . eẽ. prediximus eue¬
nit utquas partis habect propositio ets¬
dem &ic questioreo inereuidecctur
Om̃is aut̃ simplex propositio duccs hab& par¬
tis in terminis constitutas. Simplex uero

Expanded text:
quaestionis astruendam destruendamve argumenta sumuntur, atque haec quidem si quis minus intelligit, ne a nobis obscure dicta esse causetur. Si enim quae in dialectica, vel a nobis dicta Latina oratione, vel a Graecis scripta sunt, ignorabit, mirum est si quam partem eorum quae dicimus advertere valeat, ne dum stupeamus quod non omnia comprehendat. Sed quoniam dubitabilem propositionem quaestionem esse praediximus, evenit ut quas partes habeat propositio, easdem etiam quaestio retinere videatur. Omnis autem simplex propositio duas habet partes in terminis constitutas. Simplex vero
Abbreviated transcription (Latin):
monte oratoriũ inuenisset : ibi nocte
dño supplicabat. & circa gallicantũ sopore
cõpres iudit in somnis quasi iaceret in
cãpo & astarent ei quidã duo uiri in ue¬
stibꝰ albis & equis candidissimis residen
tes. eũq uibentes habere fiduciã & dilu¬
culo armare milites aduictoriã. Dice¬
bantq. se ꝓsolatio destinatos quorũ alter
ioħ meuangłistã. alt̾ se philippũ dicebat
apłm Nac uisione cõꝑta: nequaquã abo¬
ratione cessauit. sed lacrimas uberiores
effudit. Quȩ uisio etiã alicui militi re¬
uelata ẽ: & ꝑ diuersos ꝑuenit ad principẽ
At ille: Non ꝓptͣ me inquit hȩc iste uidit.
sed nequis crederet quia fuixi qđ ego ui

Expanded text:
monte oratorium invenisset, ibi nocte Domino supplicabat, et circa galli cantum sopore compressus, vidit in somnis quasi jaceret in campo, et astarent sibi duo quidam viri in vestibus albis et equis candidites, eumque jubentes habere fiduciam, et diluculo armare milites ad victoriam, dicebantque se pro solatio destinatos. Quorum alter Joannem evangelistam, alter se Philippum dicebat apostolum. Hac visione comperta nequaquam ab oratione cessavit, sed lacrymas uberiores effudit. Quae visio etiam alicui militum revelata est, et per diversos venit ad principem. At ille Non propter me, inquit, iste haec vidit, sed ne quis crederet quia finxi quod ego v
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ terminũ salutarẽ ad orabilẽq
deliberationẽ: corrũpere quidã
aliis cogitationibꝰ atq. temerare¬
uoluerunt. sed in ipso principio ab
his ipsis qui in arimino renouare aut
tractare cõpellebantur usq ad hoc
causa correptaẽ. ut confiterent᷑ alia
sibi circumuentione subreptũ. aut
certe quia non intellexert patrũ
sententiȩ in nicea constitutȩ hoc ẽẽ
contrariũ: neq enĩ pre iudiciũ ali
qđ fieri potuit ꝑ numerũ arimi¬
no congregatũ. qͥuando constat neq
romanũ ep̃m cuus ante om̃a dece¬
bat eos expectare decretũ neq uin¬
centiũ qui tantis annis ep̾atum in¬
uiolabiltt custodiuit. neq alios tali¬
bꝰ prebuisse consensũ : maxime dũ
sict᷑ pͣ diximꝰ istupsi qui ꝑ conuen¬
uentione̾ declinasse uidebant᷑. ipsi

Expanded text:
dorabilemque deliberationem corrumpere quidam aliis cogitationibus atque temerarevoluerunt. Sed in ipso principio ab his ipsis qui in Arimino renovare atque retractare compellebantur, usque ad hoc causa correcta est, ut confiterentur alia sibi circumventione subreptum, aut certe quia non intellexerunt Patrum sententiae in Nicaea constitutae, hoc esse contrarium. Neque enim praejudicium aquod fieri potuit, per numerum Arimino congregatum, quando constat neque Romanum episcopum cujus ante omnia decebat eos exspectare decretum, neque Vincentium qui tantis annis episcopatum inviolabiliter custodivit, neque alios talibus praebuisse consensum, maxime dum sicuti praediximus isti ipsi qui per conventionem declinasse videb
Abbreviated transcription (Latin):
nitorũ fr̃m quosdã heresibꝰ fauere
cognouimꝰ. qđ malu non solũ caue¬
re debent epͣi: sed etiã reluctari con¬
tra ea quȩ gesta st᷑ imperitiaaut siꝰ¬
plicitate quorudã prauis int̾pretati¬
onibꝰ deceptox: uariis ergo doctrinis
non decet labefactari. sed magis pa¬
trũ nr̃orũ roborari sententiã. Auxen¬
tiũ igit᷑ mediolani precipue in hac
causa dãpnatũ ẽe prescriptũ est
unde iustũ ẽ om̃s in uniuerso roma¬
norũ orbe doctores legis eaquȩ le¬
gis stͣ sapere. & nͣ fidẽ uariis doc¬
trinis maculare. Itaq dũ primũ
hereticorũ cȩpisset nequitia pul¬
lulare. sict̃ etiã nc̃ blasphemia ne¬
fandorũ patet arrianox. Tunc pa¬
tres nrͣi trecenti decẽ & octo elec¬
ti habito tractatu in urbe nicena
hunc murũ firmissimũ contraar¬
ma di abolica statuert̃. & hoc reme¬
dio uenena mortifera sunt deꝓul¬
sa ut pater & filius unius diuini¬
tatis. unius uirtutis uniusq mag¬
nitudinis debeat credi. uniusq es¬

Expanded text:
netorum fratrum, quosdam haeresibus favere cognovimus. Quod malum non solum cavere debent episcopi, sed etiam reluctari contra ea quae gesta sunt imperitia aut simplicitate quorumdam pravis interpretationibus deceptorum. Variis ergo doctrinis non decet labefactari, sed magis Patrum nostrorum roborari sententiam. Auxentium igitur Mediolani praecipue in hac causa damnatum esse praescriptum est. Unde justum est omnes in universo Romanorum orbe doctores legis, ea quae legis sunt sapere, et non fidem doctrinis variis maculare. Itaque dum primum haereticorum coepisset nequitia pullulare, sicut etiam nunc blasphemia nefandorum patet Arianorum, tunc Patres nostri trecenti decem et octo electi, habito tractatu in urbe Nicaena, hunc murum firmissimum contra arma diabolica statuerunt; et hoc remedio venena mortifera sunt depulsa, ut Pater et Filius unius divinitatis, unius virtutis, uniusque magnitudinis debeat credi, uniusque es
Abbreviated transcription (Latin):
ciendũ uero quia dũ uiueret a¬
thanasius alex andrinꝰ ep̃s. diuina
quadam prouidentia alex andriam
uł egyptũ distulit cõmouere. Au¬
diens athanasiũ acuncta diligi ple¬
be. & metuens ne forte seditione
facta res publica uex aretur. Nerũ
athanasius consulatu gratiani scđo
& probi post crebra pro ȩccłȩ statu
certamina hac priuatꝰ est uita. cuͣ
quadraginta & sex annis ꝑ multa
pericula sedem rexisset episcopalẽ¬

Expanded text:
ciendum vero quia dum viveret Aciendum vero quia dum viveret Athanasius Alexandrinus episcopus, divina quadam providentia Alexandriam vel Aegyptum distulit commovere, audiens Athanasium a cuncta diligi plebe, et metuens ne forte seditione facta respublica vexaretur. Verum Athanasius consulatu Gratiani secundo et Probi , post crebra pro Ecclesiae statu certamina hac privatus est vita, cum quadraginta et sex annis per multa pericula sedem rexisset episcopale
Abbreviated transcription (Latin):
leprosis precipue necessaria ministran¬
tur Primum ergo ualentis impetũ
hoc modo magnꝰ basilius declinauit. Cũ
uero postea reuersus illic fuisset: pri¬
orũ oblitꝰ qm̃ aseductoribꝰ eius uolun¬
tas obsidebatur. rursus euͣ mouebat
ut ad partes inclinaretur hereticas
cui non ꝑsuadens. legẽ de eiꝰ scribipͣ¬
cepit exilio Quam uolens manus suȩ
subscriptione roborare. nullã apice̾
cõplere preualuit: calamꝰ enĩ contri¬
tus ẽ. Cumq scđs & tertius calamus
hoc ꝑtulisset. & ad huc lege̾ impiã
firmare contenderet : coͬmotae eiꝰ
dextera. eãq subito tremor inuasit
Tunc eiꝰ animo terrore com¬
pleto. ambabꝰ manibꝰ cartͣa
rupit. O stenditq ꝓuisor
om̃ium ds̃ quia &s alios ipse ꝑmisit
pati. & hunc ab insidis liberauit :
& ꝑ ea quȩ inisto contigere signũ
ꝓpriȩ uirtutis ostendens. & ꝑ alia di¬
spensationis fortitudine̾ uiroꝵ pͣdi
cans optimorũ¬

Expanded text:
leprosis praecipue necessaria ministranleprosis praecipue necessaria ministrantur. Primum ergo Valentis impetum hoc modo magnus Basilius declinavit. Cum vero postea reversus illic fuisset, priorum oblitus, quoniam a seductoribus ejus voluntas obsidebatur, rursus eum movebat ut ad partes declinaret haereticas. Cui non persuadens, legem de ejus scribi praecepit exsilio, quam volens manus suae subscriptione roborare, nullum apicem complere praevaluit, calamus enim contritus est. Cumque secundus et tertius calamus hoc pertulisset, et adhuc legem impiam firmare contenderet, commota est ejus dextera, eamque subito tremor invasit. Tunc ejus animo terrore completo, ambabus manibus chartam rupit. Ostenditque provisor omnium Deus, quia et alios ipse permisit pati, et hunc ab insidiis liberavit; et per ea quae in isto contigere, signum propriae virtutis ostendens, et per alia dispensationis fortitudinem virorum cans optimoru
Abbreviated transcription (Latin):
ris iurandi qđ baptismatis tepore ꝓmi¬
serat memor. scđm stultũ herodem pͣ¬
sentibꝰ arrianis filiũ baptizare precepit
Quo gesto: mox infans terminũ uitȩ sor¬
titus est. Penitentia uero ductꝰ ualens
& noxiã iuris uirandi iudicans uerita¬
tem. in sacrũ templum ingressus mag
obtulit dona salutaria. Quẽ intra au¬
leas ubi ipse residebat uenire precipi¬
ens. multa apud eũ de diuinis dogina¬
tibꝰ uerba loc utꝰ est: & docentẽ liben¬
ter audiuit. ubi tcͣ aderat quidam
nomine demostenes suꝑ imꝑiales epu¬
las constitutꝰ. Quidũ doctorẽ mun¬
di culparet: barbarismum fecit:. Tunc
sc̃s basilius subridens. uideͥmꝰ inquit
sine litteris demostene᷑ cũ potuis il¬
le minaret᷑. sc̃s ait basilius Tuumẽ
de pulmentariis cogitare. non diui¬
na dogmata decoquere Posthȩc im¬
ꝑator ita dilexit uirũ ut etiã optima
predia quȩ illic habuit pauꝑibꝰ quiab
eo gubernabant᷑ offerret. ex quibus

Expanded text:
risjurandi quod baptismatis tempore promirisjurandi quod baptismatis tempore promiserat, memor, secundum stultum errorem praesentibus Arianis filium baptizare praecepit. Quo gesto, mox infans terminum vitae sortitus est. Poenitentia vero ductus Valens, et noxiam jurisjurandi judicans veritatem, in sacrum templum ingressus, magnobtulit dona solemnia. Quem intra aulaea, ubi ipse residebat, venire praecipiens, multa apud eum de divinis dogmatibus verba locutus est, et docentem libenter audivit. Ubi tunc aderat quidam nomine Demosthenes, super imperiales epulas constitutus, qui dum doctorem mundi culparet, barbarismum fecit. Tunc sanctus Basilius subridens: Vidimus, inquit, sine litteris Demosthenem. Cum vero potius ille minaretur, sanctus ait Basilius: Tuum est de pulmentariis cogitare, non dogmata divina decoquere. Post haec imperator ita dilexit virum, ut etiam optima praedia, quae illic habebat, pauperibus qui ab eo gubernabantur offerret: ex quibus
Abbreviated transcription (Latin):
Quẽ dũ egredi tunc uiberet ut qiđ de¬
beret facere cogitaret. sententiãq sua
altera die deꝓmeret: fert᷑ uir famosissi
mus hoc dixisse. Ego quidẽ cras ipse etiã¬
regredior. dũ modo tu sententia non ꝑ¬
mutes: sed utere minis tuis Post hȩc
uerba pͣfectꝰ occurrens imꝑatori. quȩ
dicta fuerant & uirtutẽ uiri huiꝰ animi¬
q. fortitudinẽ & fiducia nuntiauit. Tc̃
ergo tacens imperator ingressus ẽ Post
hȩc igit᷑ contigit ut diuinitꝰ sibi plagas
uideret immissas filius enĩ eiꝰ egrotans
Cognoscens ergo causã suȩ tristitie: uirũ
sacratissimũ quẽ punire minabat᷑. ueni¬
re ad palatiũ deprecatus eͣ Duces aute
preceptis imperialibꝰ ministrabant. Tcͣ
itaq magnus basilius ueniens ad palati¬
um uidensq principis filium cirea mor¬
tẽ: ad uitã eum remeaturuͣ eeͬ promisit.
si ꝑ pios uiros sacro baptismate potiret᷑
Hec cũ dixisset: egressus est At ille iu¬

Expanded text:
Quem dum egredi tunc juberet, ut quid deQuem dum egredi tunc juberet, ut quid deberet facere cogitaret, sententiamque suam altera die depromeret, fertur vimus hoc dixisse: Ego quidem etiam cras ipse regredior, dummodo tu sententiam non permutes: sed utere minis tuis. Post haec verba praefectus occurrens imperatori, quae dicta fuerant, et virtutem viri hujus, animaeque fortitudinem, et fiduciam, nuntiavit. Tunc ergo tacens imperator ingressus est. Post haec igitur contigit ut divinitus sibi plagas videret immissas. Filius enim ejus aegrotans,Cognoscens ergo causam suae tristitiae, virum sacratissimum, quem punire minabatur, venire ad palatium deprecatus est. Duces autem praeceptis imperialibus ministrabant. Tunc itaque magnus Basilius veniens ad palatium, vidensque principis filium circa mortem, ad vitam eum remeaturum esse promisit, si per pios viros sacro baptismate potiretur. Haec cum dixisset, egressus est. At ille ju
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotibꝰ utilitate sui antique patrũ
narrationes. & uelut quȩdã turres mu¬
rũ fidei in declinabilẽ seruauert. Porro
prefectꝰ cesareã ueniens & euocans mag¬
nũ basiliũ honorauit & mansuetis apud
eũ sermonibꝰ usus ẽ. monens ut tẽpori
pareret. & non tantas ȩx cłas ꝓpt parũa
dogmatũ subtilitatẽ uexari pateretur.
Promittebat etiã imꝑatoris amicitias.
multa beneficia propter hȩc plurimis
offerenda Uerum ille uir sacratissimꝰ
ait adolescentibꝰ hȩc uerba congruere.
illi inquit & illorũ similes talia ꝓmissa
respiciunt. Nã qui diuinis saginantur
eloquiis. corrũpere de diuinis dogmati¬
bꝰ neq unã sillabã patiunt᷑: sed prohis si
contingat. etiam om̃s mortis species am¬
plectunt᷑. Amicitias aute imꝑatoris mag¬
nas quidẽ cũ pietate iudico sine quaꝑ
nitiẽ potius has appello. Cumq p̃fectꝰ
seuiret in eũ stultũq uocaret: sc̃s basi¬
lius ait. Fanc stultitiã sẽꝑ habere exoro

Expanded text:
sacerdotibus ad utilitatem sui antiquae Patrum narrationes, et velut quaedam turres murum fidei indeclinabilem servaverunt. Porro praefectus Caesaream veniens, et evocans magnum Basilium, honoravit, et mansuetis apud eum sermonibus usus est: monens ut tempori pareret, et non tantas Ecclesias propter parvam dogmatum subtilitatem vexari pateretur. Promittebat etiam imperatorias amicitias, multaque beneficia, propter haec plurimis offerenda. Verum ille vir sacratissimus ait adolescentibus haec verba congruere: Illi, inquit, et illorum similes talia promissa respiciunt. Nam qui divinis saginantur eloquiis corrumpere de divinis dogmatibus neque unam syllabam patiuntur; sed pro his, si contingat, etiam omnes mortis species amplectuntur. Amicitias autem imperatoris, magnas quidem cum pietate judico, sine qua perniciem potius has appello. Cumque praefectus saeviret in eum, stultumque vocitaret, sanctus Basilius ait: Hanc stultitiam semper habere exoro.
Abbreviated transcription (Latin):
priuata ꝓbatur hominibꝰ: sperabamꝰ in
hac insula cõmorantes ur̃is iaculis li¬
berari. Sua spe noscim᷑ eẽ frustrati¬
Hic uos ꝑ secutores misert̃. non ut uos
uexarent sed ut nos ꝑ uos magis ex pel¬
lerent. Ecce recedimus ab hac insula.
sternentes. ipsi quoq om̃ino disparuert᷑
Tunc ille sacratissimus chorꝰ oratione fac¬
ta suscitauit puellam. & suo patri sanã
ualentẽq restituit. Uerũ illi qui mira¬
culũ conspexerant ad sc̃orũ ꝓuolutipe¬
des. salutis uiaticũ se ꝑcipere supplica¬
bant. Et teplũ quidẽ demonũ de¬
struxertͣ : doctrina uero radus illumi¬
nati sacribaptismatis gr̃a stͣ po¬
titi His in urbe nuntiatis : om̃s po¬
płi congregati lucio detrahebant. dicen¬
tes irã sibi imminere diuitꝰ nisi sc̃oꝵ

Expanded text:
privata probatur hominibus. Sperabamus in privata probatur hominibus. Sperabamus in hac insula commorantes, a vestris jaculis liberari: qua spe noscimur esse frustratiHuc vos persecutores miserunt, non ut vos vexarent, sed ut nos per vos magis expellerent. Ecce recedimus ab hac insula; rosternentes, ipsi quoque omnino disparuerunt. Tunc ille sacratissimus chorus oratione facta suscitavit puellam, et suo patri sanam valentemque restituit. Verum illi qui miraculum conspexerant, ad sanctorum provoluti pedes, salutis viaticum se percipere supplicabant. Et templum quidem daemonum destruxerunt; doctrinae vero radiis illuminati, sacri baptismatis gratia sunt potiti. His in urbe nuntiatis, omnes populi congregati Lucio detrahebant: dicentes iram sibi imminere divinitus, nisi s
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑au ctores. sed a puero illic cre¬
uit antonius famosissimus. monachis
uirtut᷑e luctaminis spiritalis ostendens
sequaces antonii infelix lucius expu¬
lit. eox q. sc̃ĩssimos presules machariũ
uenerabile aliuq macharũi. isidorum
& ceteros speluncis suis eiciens in qͣn¬
dam insułã quȩ ab impiis habitabat᷑
hominibꝰ destinauit. quippe quȩ nũꝗͣ.
magistrũ susceperat pietatis. Cũq na¬
uis in litus insulȩ ꝑuenisset: demon
qui ab illis honorabat᷑ relinquens ido¬
lũ ubi dudũ habitare consueuerat fi¬
liã sui sacerdotis inuasit. & bachantem
illuc usq ꝑ duxit ubi nauis aduenerat
monachorũ. Tc̃ demon utens lingua
puellȩ clamabat sic̃t inphilippis ꝑphi
tonissã. audiebantq cuncti uiri simul
atq mulieres demone ꝓclamante O
potentiã ur̃am. oministri xp̃i. undiq.
a uob̾ expellimur. aciuitatib atq uicł
a montibꝰ simul & collibꝰ. ab heremoqͦ

Expanded text:
videntur esse victores. Sed a puero illic crevidentur esse victores. Sed a puero illic crevit Antonius ille famosissimus, monachis virtutem luctaminis spiritualis ostendenssequaces Antonii, infelix Lucius expulit; eorumque sanctissimos praesules Macarium venerabilem, aliumque Macarium, Isidorum et caeteros de speluncis suis ejiciens, in quamdam insulam quae ab impiis habitabatur hominibus destinavit; quippe quae nunquam magistrum susceperat pietatis. Cumque navis in littus insulae pervenisset, daemon, qui ab illis honorabatur, relinquens idolum, ubi dudum habitare consueverat, filiam sui sacerdotis invasit, et bacchantem illuc usque perduxit ubi navis advenerat monachorum. Tunc daemon utens lingua puellae clamabat, sicut in Philippis per Pythonissam. Audiebantque cuncti viri simul atque mulieres daemonem proclamantem: O potentiam vestram, o ministri Christi: undique a vobis expellimur a civitatibus atque vicis, a montibus simul et collibus, ab eremo, quae
Abbreviated transcription (Latin):
itaq uir mirandus inspiratũ respi¬
ciens bellũ. latent᷑ egressus e. & con¬
scendens nauĩ ꝓfectus eͣ rom a
ransactis uero diebꝰ paucis.xxxuiii
euzoius ab antiochia uenit cnͣlu¬
cio. & ȩccłas ei contradidit. Cuiꝰ etiã
impietate᷑ samosata noscunt᷑ ex ꝑta:
ri contrariũ: ab ȩccłi asticis collegiis
se suspendit. Porro lucius armige¬
ris utens cultoribꝰ idolox. alios uerbe¬
rabat. alios suspendebat. alios cogebat
effugere. aliorũ uero instar barbarorũ
uastabat domos. Sed hec melius uir mi¬
rabilis petrus insua narrabit epła. ego
tamen unũ scelerũ lucu referens. epłam
petri ponã. Uiri quidã in egypto conũ¬
sationem imitantes angłorũ &s ciuitatis
euitantes turbas: uit᷑a habere inheremũ
potius elegert. harenosãq terrã & steri¬
lẽ fructiferã reddidert. fructũ quippe
dõ suauissimũ uirtutis eox & optimum
referentẽ Cuiꝰ deserti multi quidẽ

Expanded text:
itaque vir mirandus, insperatum respiitaque vir mirandus, insperatum respiciens bellum, latenter egressus est, et conscendens navem, profectus est Romaransactis vero diebus paucis, Euzoius ab Antiochia venit cum Lucio, et ecclesias ei contradidit; cujus etiam impietatem Samosateni noscuntur experti. ri contrarium, ab ecclesiasticis collegiis se suspendit. Porro Lucius armigeris utens cultoribus idolorum, alios verberabat, alios suspendebat, alios cogebat effugere, aliorum vero instar barbarorum vastabat domos. Sed haec melius vir mirabilis Petrus in sua narrabit epistola. Ego tamen unum scelerum Lucii referens, epistolam Petri ponam. Viri quidam in Aegypto conversationem imitantes angelorum, et civitatis evitantes turbas, vitam agere in eremo potius elegerunt, arenosamque terram et sterilem fructiferam reddiderunt, fructum quippe Deo suavissimum virtutis eorum et optimum referentem. Cujus deserti multi quidem
Abbreviated transcription (Latin):
in alex andria uictor athanasi¬
us post multa certamina in nume¬
rasq coronas uitȩ terminu suscepis¬
set. & ad laborũ suoruͣ premia demi¬
grasset: suscepit petrus uir optimꝰ pre¬
sulatum quem dudũ illebeatꝰ elege¬
rat cunctis una consentientibꝰ. & sacer¬
dotibꝰ & nobilibꝰ cunctaq plebe & fauo¬
re suo propriã ostendentibꝰ uoluntatẽ
s enĩ athanasii sudoribꝰ particeps fuit
& dũ eẽt inciuitate & dũ diuersa la¬
tibula ꝑ agraret. multifariaq pericu¬
la cũ eosustinuit. Qua ꝓptͣ cunctisa¬
cerdotũ concurrentes. dignũ heredẽ
petrũ athanasu clamauert᷑ Cumq.¬
eum in pontificali sede con¬
cumdedit petrũ exire precipiens. no¬
lent᷑eq interminatꝰ abstraheret. faci¬
ebat hoc imperatori quide̾ placere uo¬
lens. dũ ei contraria sapientes calami¬
tati submitteret. Qđ aute uer iꝰẽ
impietatis ira cõpletꝰ. idolis potius
placere nitebat᷑. & tẽ pestate̾ ęccłȩ
clarã putabat ẽẽ festiuitatẽ: Petrus

Expanded text:
in Alexandria victor Athanasius, post multa certamina innumerasque coronas, vitae terminum suscepiset ad laborum suorum praemia demigrasset, suscepit Petrus vir optimus praesulatum, quem dudum ille beatus elegerat, cunctis una consentientibus et sacerdotibus, et nobilibus, cunctaque plebe, et favore suo propriam ostendentibus voluntatem. Is enim Athanasii sudoribus particeps fuit, et dum esset in civitate, et dum diversa latibula peragraret, multifariaque pericula cum eo sustinuit. Quapropter cuncti sacerdotum concurrentes, dignum haeredem Petrum Athanaseum in pontificali sede concumdedit, Petrum exire praecipiens, nolentemque interminatus est ut abstraheret. Faciebat hoc imperatori placere volens, dum ei contraria sapientes calamitati submitteret. Quod autem verum est, impietatis ira completur: idolis potius placere nitebatur, et tempestatem Ecclesiae claram putabat esse festivitatem. Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
M non uere supplicio subiacerent
ed neq hi qui tuebantSocͣtes.xx.
fidẽ niceni concilii penatꝰ a tristitia
erudebant᷑ extranei Nã antiocheni eos
qui in concilio presentes fuerant decli¬
nabant. egypti & arabes &ciprii fla¬
uianũ ab antiochia expellendũ ẽẽ dice
laborabant: quarũ rerũ terminũ ꝓpri¬
oloco narrabimꝰ. Eosiquidẽ tẽpore qͦ
de brittanniorũ partibꝰ contra romanoꝵ
surrexit imꝑiũ. & laboranti gratiano
contra a la mannos intulit bellũ. In tta¬
lia uero puero satis existente ualentini
ano rerũ cura ꝓbꝰ ex consule atq pͣfec tꝰ
habebat. Iustina uero ualentiniani mat
cũ eẽt arrianduiuo quide̾ marito lede¬
re non potuit orthodoxos: eo mortuo
& filio ualde uiuenculo mediolanũ ue¬
niens ambrosio ep̃o erat infesta. ita ut.
eũ destinari iuberet exilio Theodoritꝰ:
umq de ȩccła iuberet᷑
exire ambrosiusait. Ego sponte hoc
nonago. ne lupis ouiu septa contrade

Expanded text:
 non vero supplicio subjacerent non vero supplicio subjacerented neque ni qui tuebantur fidem Nicaeni concili penitus a tristitia fuerunt extranei. Nam Antiocheni eos qui in concilio praesentes fuerant declinabant; Aegyptii, et Arabes, et Cyprii, Flavianum ab Antiochia expellendum esse diceblaborabant. Quarum rerum terminum proprio loco narrabimus. Eo siquidem tempore quo de Britannorum partibus contra Romanorum surrexit imperium, et laboranti Gratiano contra Alamannos intulit bellum. In Italia vero, puero satis existente Valenano, rerum curam Probus exconsul atque praefectus habebat. Justina vero Valentiniani mater, cum esset Ariana, vivo quidem marito laedere non praevaluit orthodoxos. Eo mortuo et filio valde juvenculo, Mediolanum veniens, Ambrosio episcopo erat infesta, ita ut eum destinari juberet in exsilium; dumque de Ecclesia juberetur exire, Ambrosius ait: Ego sponte hoc agam, ne lupis ovium septa contradere
Abbreviated transcription (Latin):
nãq princeps eorũ concordiã circa
fidẽ. lege precepit ut ꝓpria oratoria
detinerent. & priuilegia suȩ ȩccłȩ
atq fidei possiderent. Uerũ aliarum
regionũ antistites ꝓpt discordiã suam
in reprehensionẽ sui popłi uenientes
estuabant. tristitiaq confusi discede¬
bant & litteris consolabant᷑ alterutroᷤ
ut non affligerent᷑ cur eos plurimi
relinquentes ad fidẽ consubstantialita¬
tis accederent. dicentes qͥuidẽ multos
uocatos paucos autẽ electos Qđ utiq
non dicebant. quando multũ popłm
ꝑ potestate̾ sibimet aggregabant. So
ut heretici neq eccłas haberent neq
de fide docerent neq ep̃os aut alios
ordinarent. & alios quidẽ a ciuitatibꝰ
ex pelli: alios sine honore eeͣ neq frui
cõmuni ciuilitate ꝑmisit. insuꝑ crude¬
les pę̧nas aduersus eos in lege conscrip¬
sit. quas tamen exec utꝰ non est. Stu¬
debat enĩ ut ꝑ hoc concordes existerent.¬

Expanded text:
namque princeps eorum concordiam circa namque princeps eorum concordiam circa fidem, lege praecepit ut propria oratoria detinerent, et privilegia suae Ecclesiae atque fidei possiderent. Verum aliarum religionum antistites propter discordiam suam in reprehensionem sui populi venientes aestuabant, tristitiaque confusi discedebant, et litteris consolabantur alterutros, ut non affligerentur cur eos plurimi relinquentes ad fidem consubstantialitatis accederent: dicentes multos quidem vocatos, paucos autem electos. Quod utique non dicebant, quando multum populum per potestatem sibimet aggregabant. SOCut haeretici neque ecclesias haberent, neque de fide docerent, neque episcopos aut alios ordinarent; et alios quidem e civitatibus expelli, alios sine honore esse, neque frui communi civitate permisit. Insuper crudeles poenas adversus eos in lege conscripsit, quas tamen exsecutus non est. Studebat enim ut per hoc concordes existerent,
Abbreviated transcription (Latin):
disputationibꝰ confidebant. alio ꝓpe¬
rauit itinere. eis que declarauit ut
ex scripto una queq religione termi¬
nuͣ suȩ fidei delararet: Tc̃ callidiui¬
ri singularũ heresũ subtilit sua uerba
tractantes. dogma ꝓpriu conscripse¬
rt̃. Erat etianĩ definitꝰ dies. quo e pox¬
singuli ad palatiũ conuenirent. Ade¬
rant ergo nectarius & agilius consub¬
stantialitatis fidei presidentes. arria¬
noru uero dimofilus. eunomianorum
ipse eunomius. macedonianorũ eleusiꝰ
cirici Igit᷑ imꝑator eos qui conuene¬
rant & uniꝰ cuiꝰq dogmatis scripta susci¬
piens seorsũq recedens. orauit intente
ut ei cooꝑaret᷑ ds adueritatis electi¬
onẽ. Deinde uniuscuiꝰq dogmatisre¬
legens scripturã. alia quidẽ om̃a tan¬
quã diuisionẽ trinitatis introducen¬
tia culpans repente disrupit. & solũ
consubstantialitatis dogma cũ laude
suscepit. Hȩc enĩ occasio fuit ut no¬
uatiani bene agentes intra ciuitat᷑e
haberent rursus ȩccłas. Ammiratꝰ

Expanded text:
itionibus confidebant, alio properavit itinere, eisque mandavit ut ex scripto unaquaeque religio terminum suae fidei declararet. Tunc callidi viri singularum haeresum subtiliter sua verba tractantes, dogma proprium conscripserunt. Erat enim definitus diesum ad palatium convenirent. Aderant ergo Nectarius et Agelius consubstantialitatis fidei praesidentes, Arianorum vero Demophilus, Eunomianorum ipse Eunomius, Macedonianorum Eleusius Cyzici. Igitur imperator eos qui convenerant et uniuscujusque dogmatis scripta suscipiens, seorsumque recedens oravit intente ut ei cooperaretur Deus ad veritatis electionem. Deinde uniuscujusque dogmatis relegens scripturam, alia quidem omnia tanquam divisionem Trinitatis introducentia culpans, repente disrupit, et solum consubstantialitatis dogma cum laude suscepit. Haec enim occasio fuit ut Novatiani bene agentes intra civitatem haberent rursus ecclesias. Admiratus
Abbreviated transcription (Latin):
dũ rome celebrabat᷑ huiꝰ modi causare¬
mouit. Quidã tilemachius conuers a¬
tione monachica ꝓ hac causa ab oriente
uenit ad romã Dũq. nefandũ illud
spectaculũ ageret᷑. & ipse intrauit in
stadiũ. & descendens nitebat᷑ pugnan¬
tes ad uersũ se gladiis separare: Cũq
spectatores ad uersus eũ seuirent. & in
effusione sanguinis grassarent᷑. ꝓuisorẽ
pacis lapidibꝰ occidert᷑. Hoc agnoscens
mirabilis imꝑator: illũ quidẽ inter uic¬
tores martyres numerauit. nefandum
uerospectaculũ prorsus abscidit

Expanded text:
dum Romae celebrabatur, hujusmodi causa redum Romae celebrabatur, hujusmodi causa removit. Quidam Tilemachius conversatione monastica pro hac causa ab Oriente venit ad Romam. Dumque nefandum illud spectaculum ageretur, etiam ipse intravit in stadium, et descendens nitebatur pugnantes inter se gladiis separare. Cumque spectatores adversus cum saevirent, et in effusione sanguinis grassarentur, provisorem pacis lapidibus occiderunt. Hoc agnoscens mirabilis imperator, illum quidem inter victores martyres numeravit, nefandum vero spectaculum prorsus abscidit