comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
positus est diabolicupimus insidus
liberari : quod a ũt ipse tenebrarũ
& amaritudinis signific&t nominib:
crebris legimꝰ : Sed & hoc possumis
dicere quodomnia contraria dogma¬
ta ueritati a mara sint & soladul¬
cis ueritas : unde cauendũ est nȩp
uerita te sequamurmendatiũ pȩp
lumine tenebras : multȩ enĩ s̃ uiȩ
q̃ uident᷑ hominib: rectae & nouissima
earũ ꝑueniunt in ꝓfundũ in ferni: ẽ
quoq: iustis periens iniustitia sua
cuidict᷑: pesis iustis maltũ qua sob
causas isrł rȩꝓmittit sȩuia ambula tu¬
rũ regia : uec ad sinistrã nec ad dex¬
trã declinaturũ: & ut loquar
qđ sentio dificile hoc maledicto quis
carere potest : cũ & malis frequent̃¬
adulemur ꝓpt̃ potentiam : & bonos
despicimis ꝓpt̃ in opiam: unde signifi¬
cantiis int̃prȩtatis est aquila: uae
quidicunt malobonpes : & bono malis
es : & in hunc c̃gruit sensũ illud: salo¬
monin ꝓuerbus loꝗt᷑ : qui udicat iustũ

Expanded text:
positus est , diaboli cupimus insidiis positus est , diaboli cupimus insidiis liberari. Quod autem ipse tenebrarum et amaritudinis significetur nominibus, crebrius legimus. Sed et hoc possumus dicere, quod omnia contraria dogmata veritati amara sint, et sola dulcis veritas. Unde cavendum est, ne pro veritate sequamur mendacium, ne pro lumine tenebras. Multae enim sunt viae quae videntur hominibus rectae, et novissima earum perveniunt in profundum inferni. Est quoque justus periens in justitia sua, cui dicitur: Ne sis justus multum . Quas ob causas Israel repromittit se via ambulaturum regia, nec ad sinistram, nec ad dexteram declinaturum . Et ut loquar quod sentio: difficile hoc maledicto quis carere potest, cum adulemur propter potentiam, et bonos despicimus propter inopiam. Unde significantius interpretatus est Aquila: « Vae qui dicunt malo, Bonus es, et bono, Malus es, » et in hunc congruit sensum illud quod Salomon in Proverbiis loquitur: « Qui judicat justu
Abbreviated transcription (Latin):
amarũ suscipienter baraban latro¬
cinii & seditionis auctorẽ & crucifi¬
gentesihm qui ñ uenerat nisi adoues
ꝑditas domusisrł : ut saluar& quod
perierat : Inbarrabba : intellega mꝰ
diabolũ quicũ sit nox & tenebrae
trans figurat  in angelũ lucis : unde
& a postł loquit᷑: quae participatio
iustitiae cũ iniquitate. Quae socie¬
tas luci ad tenebras. qui consensus
xp̃o & belial ÷ neq enĩ lucerna tol¬
lenda ẽ & ponenda sub modio uł
sublecto sed suꝑ candelabrũ ut
omnib: luceat: Nec arbor malos
adferens fructus bonearboris
appellanda. uocabulo : uinde in
genesi mistico sermone narrat᷑:
quod diuiserit ds̃ int̃lucẽ actene¬
bras quae in principio suꝑ abrsum
ferebant᷑ Quod aũtbonus sal¬
uator sit appellatis. ipse in euan¬
gelio loquitur: pastorbonis ponit
panedicimꝰ : Gustate & uid&e quã s uauis
ẽ dñs: eẽ trario quando dicimꝰ libera
nos amalo et mund: in maligno

Expanded text:
amarum, suscipientes Barabbam latroamarum, suscipientes Barabbam latrocinii et seditionis auctorem, et crucifigentes Jesum, qui non venerat nisi ad oves perditas domus Israel, ut salvaret quod perierat. In Barabbam intelligamus diabolum, qui cum sit nox et tenebrae, transfiguratur in Angelum lucis . Unde et Apostolus loquitur: Quae participatio justitiae cum iniquitate? quae societas luci ad tenebras? qui consensus Christi et Belial ? Neque enim lucerna tollenda est, et ponenda sub modio, vel sub lecto, sed supra candelabrum, ut omnibus luceat. Nec arbor malos afferens fructus, bonae arboris est appellanda vocabulo . Unde et in Genesi mystico sermone narratur, quod diviserit Deus inter lucem ac tenebras, quae in principio super abyssum ferebantur . Quod autem bonus Salvator sit appellatus, ipse in Evangelio loquitur: Pastor bonus ponit dicimus: Gustate et videte, quam suavis est Dominus . E contrario quando dicimus: Libera nos a malo ; et: Mundus in maligno
Abbreviated transcription (Latin):
argiuiti s̃ in auaritia atq luxdria qđ¬
prouocatia dño ad pęnitentiã & poste¬
a ab a postolis eiususq hodie ꝑseue¬
rent inblasphemiis &ter ꝑsingu¬
los dier in omnib: sinagogis subno¬
minenararenorũ anatȩmatitent
uo cabulũ xpianũ : Est aũt sensus
uae uobis qui putatis diemiudiui ñ
futurũ uł nonuenturã. captiuita¬
tem quã ꝓph&icus sermo p̃dix̃
quidicitis ad ꝓph&ã usq quo nob̵ dĩmi¬
narisirã: uolumis eã scire iam
ueniat: hoc aũt ꝑhironiã loquuÑ
quo eam non putant eẽ uenturã¬
uae qui dicitis inalũ bonũ & bonum
malũ ponentes tenebras lucẽ &
lucẽ tenebras. ponentes amaram
indulce et dulceinamarũ : eus¬
demcriminis est. bonũ lucẽq & dul¬
cecontrariis uoca renominib: cuiꝰ
tra eos qui peccatũ ñ putant sibon o
detrahant & ñ aestimant eẽdelictũ si
laudent malũ : ponunt aũt iuda cibo¬
nũ malũ : & lucẽ tenebras et dulce

Expanded text:
arguti sunt in avaritia atque luxuria: quarguti sunt in avaritia atque luxuria: quprovocati a Domino ad poenitentiam, et postea ab Apostolis ejus, usque hodie perseverent in blasphemiis, et ter per singulos dies in omnibus synagogis sub nomine Nazarenorum anathematizent vocabulum Christianum. Est autem sensus: Vae vobis qui putatis diem judicii non futurum, vel non venturam captivitatem quam propheticus sermo praedicit: qui dicitis ad Prophetam: Usquequo nobis Dei minaris iram? volumus eam scire, jam veniat. Hoc autem per ironiam loquuntur, quoniam eam non putant esse venturaVae qui dicitis malum bonum, et bonum malum: ponentes tenebras lucem, et lucem tenebras: ponentes amarum in dulce, et dulce in amarum. Ejusdem criminis est, bonum, lucem, et dulce, contrariis vocare nominibus, cujtra eos qui peccatum non putant, si bono detrahant, et non aestimant esse delictum, si laudent malum. Ponunt autem Judaei bonum malum, et lucem tenebras, et dulce
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñr & feriã domui isrhł & do¬
muiiud& foedus nouũ ñ secundum
pactũ qđ pepigi cũ patrib: ur̃i sindie
quando ad p̃hendimanũ eoꝵ utedu¬
cerẽ eos det̃ra aegrpti . & sermonẽ¬
lus : Idurcoirat᷑ ẽ furor dñ i inpopulũ suũ
qui prius iratus fuerat ẽtraprincipes&
potentes qui sapientererant inoculis
deuorauerat eor quasi stipulã lingu aignis.
& calor flãmȩ exussera t ut poteñ es potep̃ tor¬
m̃ta paterent᷑ : &extenđ manũ suã aduersũ
eũ quẽ uocat populũ suũ eo qđ fuerit parr
hereditatiseiꝰ & funiculis posses sion sillus:
extendit aãtmanũ ut ꝑcieciat& fu¬
roreiꝰ rascit᷑ de quo in alio lo colegimꝰ:
dñe ne in furor&uo arguas meneq
iniratua corripias me:: ethieremi
aũtdñs habere dicit᷑ ñ quod humanis
ꝑtͥbationib: subiaceat s qu o nos qui
delinquimis nisuira scentẽ audierimꝰ
dñmñ timeamꝰ Vinde & a postolur
scribit qđ bonita s̃dĩ & pacientia ꝓuoc&

Expanded text:
dicit Dominus: et feria domui Israel: et domui Juda fedus novum. Non secundum pactum quod pepigi cum patribus vestris in die qua apprehendi manum eorum: ut ducerem eos de terra Egipti. ? » Idcirco iratus est furor Domini in populum suum, qui prius iratus fuerat contra principes et potentes, qui sapientes erant in oculis devorat eos quasi stipulam lingua ignis, et calor flammae exusserat, ut potentes potenter tormenta paterentur. Et extendit manum suam adversum eum, quem vocat populum suum: eo quod fuerit pars haereditatis ejus, et funiculus possessionis illius . Extendit autem manum, ut perascatur, de quo et in alio loco legimus: Domine, ne in furore tuo arguas me, neque in ira tua corripias me . Et Jeremiaautem Dominus dicitur, non quod humanis perturbationibus subjaceat; sed quod nos qui delinquimus, nisi irascentem audierimus, Dominum non timeamus. Unde et Apostolus scribit, , quod bonitas Dei, et patientia
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ & ꝑ cussit eũ idẽ popalũ scum
& conturbati s̃ montes : montesqui¬
dãputant contrarias fortitudines
siuecos sp̃s qui inmin isterio dĩs et
quib: tradunt᷑ peccatores ad puni

Expanded text:
sequitur: Et percussit eum, id est, populum suum, et conturbati sunt montes: montes quidam putant contrarias fortitudines; sive eos spiritus qui in ministerio Dei sunt, et quibus traduntur peccatores ad
Abbreviated transcription (Latin):
bendũ uinũ. & uiri fortes admscendũ
sicera : qui in ebriatiuino dracons. &
ueneno aspidũ insanabil: uirtutes
dñi calũ niabant᷑ ipsi ebrii in ebrian
populos ut parifurore bacchantes:
aduers ũ dñm c̃clam arent : Iuxtatro¬
pologiã anteiã diximꝰ qđ sacerdotes ingrer¬
suritabernaculũ dĩ ñ debeant uinũbi¬
berȩ & sicerã . quib: nunc ad dimꝰ qđ na¬
tareis quoq p̃ceptũ sit. quise scĩficant

Expanded text:
scendum siceram . Qui inebriati vino draconis, et veneno aspidum insanabili, virtute Domini calumniabantur. Et ipsi ebrii inebriabant populos, ut pari furore bacchantes, adversus Dominum conclamarent. Juxta tropologiam ante jam diximus: quod sacerdotes ingressuri Tabernaculum Dei, non debeant vinum bibere et siceram . Quibus nunc addimus, quod Nazaraeis quoque praeceptum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
temis qđ magnitudine in alorũ
inminentiũ &iã montes cõmoue¬
ant᷑ & cadauerib mortuoꝵ ̃ reple¬
ant᷑ om̃s plateae urbiũ hoc acci¬
disse iudacis post passionẽ dñi
subues passiano. & hadria nonemo
dubitat: Cũq: haec facta sint p̃ ẽ
auersus furor. sed ad huc manus
ei extenta si ue excelsa q̃ habitũ iras

Expanded text:
magnitudine malorum imminentium etiam montes commoveantur, et cadaveribus mortuorum repleantur omnes plateae urbium. Hoc accidisse Judaeis post passionem Domini sub Vespasiano et Adriano, nemo dubitat. Cumque haec facta sint, non est adversus furor ejus: sed adhuc manus ejus extenta, sive excelsa, quae habitu
Abbreviated transcription (Latin):
sol& ista fecer̃ schis gradib: ꝑuener̃
adblasphemiã ut legẽ dñi ñ recipe¬
ređ & sermonẽ sc̃i irrħł blasphema
potest radix inmalis cogitationib:
accipi : fruct aũt & germ̃ in malis
operib: atq: sermonib:. Vt quodin
radicelat& monstr& ingermine:
quae utraq: dñi incendiom arabunt᷑ :
unde & a postolus radicẽ amaritudi¬
nis malor̃ sursũ loquit᷑ germinanẽ :

Expanded text:
ta fecerunt, sed his gradibus pervenerunt ad blasphemiam, ut legem Domini non reciperent, et sermonem Sancti Israel blasphemar de Jerusalem . Potest radix in malis cogitationibus accipi, fructus autem et germen in malis operibus atque sermonibus, ut quod in radice latet, monstretur in germine: quae utraque Domini incendio vorabuntur. Unde et Apostolus , radicem amaritudinis malorum, sursum loquitur germina
Abbreviated transcription (Latin):
sapientes: Int̃ sapientiã & prudentiã
hoc dicunt ẽẽ stoici: quod sapientia
rerũ sit diuinarũ humanarũq: no¬
titia : prudentia aũt tantũ mor¬
taliũ: consequent̃ haec aduersũ scri¬
bas dicunt᷑ & phariseos. qui habentes
clauẽ scientiae. necipsi ad xp̃m in¬
troeun necalios introire ꝑmit¬
tunt : uae qui potentes estis adbi¬
bendũ uinũ et uiriforter admis

Expanded text:
sapientes . Inter sapientiam et prudentiam hoc dicunt interesse Stoici, quod sapientia rerum sit divinarum humanarumque notitia: prudentia autem tantum mortalium. Consequenter autem haec adversum Scribas dicuntur et Pharisaeos, qui habentes clavem scientiae, nec ipsi ad Christum introeunt nec alios introire permittunt . Vae qui potentes estis ad bibendum vinum, et viri for
Abbreviated transcription (Latin):
fortes atq: sublimef gloriosiq: in ꝓfundũ
et incuruatus fuerit homo ethumili¬
atusuir & receperint om̃s̃ iuxta meri¬
ta sua T unc ex altabit᷑ dñs iniudiciocui
prius iniustũ uidebat᷑ eẽ iudiciũ & ds̃ sc̃s
ab omnib: scificabit᷑ in iustitia ut impleat᷑¬

Expanded text:
fortes atque sublimes gloriosique in profundum, fortes atque sublimes gloriosique in profundum, et incurvatus fuerit homo, et humiliatus vir, et receperint omnes juxta merita sua: tunc exaltabitur Dominus in judicio, cujus prius injustum videbatur esse judicium, et Deus sanctus ab omnibus sanctificabitur in jus
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiarat : inferus aũt animã habe¬
redicitur : ñ quo animal sit iuxtaerro¬
rem quorundã : sequo uerbis humanȩ
consu&udinis rerũ in sensibiliũ ex pͥma¬
mͥ affectũ quod in saciabilissit: &nũquã
mortuorũ multi tudine cõpleat᷑:
quomodo inmanulinguae morsdicit᷑
et omni potens ds̃ sabbata & neumłnas
iuda eorũ odisselo quit᷑ animã suã
quicquid de populo diximꝰ iudȩ oꝵtro¬
pologise referri potest ad eos.qui
saeculi deliciis occupati. necrespici¬
entes operadĩ captiui ducuntur
in peccatũ. & non hab& scientiã
dĩ : &i durco fame & siti pereunt
Bonoꝵ̃ operũ atq uirtutũ & detra¬
hent᷑ ingehennã ibiq: a& nscruciatib:
deputati: potentiã et suꝑbi ã
miseria cernent et humilitate
mutari. : Et ex altabit᷑ dñs exeru¬
tuũ iudicio & ds̃ sc̃s sc̃ificabit᷑ iniusti¬
tia : Cũ captus ductus fuerit populis
qui a ñ habuit scentiam & interierit
fame & siti ex aruit & dilatauerit
infernꝰanimã suã & descenderin

Expanded text:
nuntiarat. Infernus autem animam habere dicitur, non quod animal sit, juxta errorem quorumdam; sed quod verbis humanae consuetudinis, rerum insensibilium exprimamus affectum, quod insatiabilis sit, et numquam mortuorum multitudine compleatur. Quomodo et in manu linguae mors dicitur , et omnipotens Deus Sabbatha, et Neomenias Judaeorum odisse loquitur animam suam . Quidquid de populo diximus Judaeorum, tropologice referri potest ad eos qui saeculi deliciis occupati, nec respicientes opera Dei, captivi ducuntur in peccatum, et non habent scientiam Dei: et idcirco fame et siti pereunt bonorum operum atque virtutum, et detrahentur in gehennam, ibique aeternis cruciatibus deputati, potentiam et superbiam miseria cernent et humilitate mutari. Et exaltabitur Dominus exercituum in judicio: et Deus sanctus sanctificabitur in justitia. Cum captivus ductus fuerit populus, quia non habuit scientiam, et interierit fame, et siti exaruerit, et dilataverit infernus animam suam: et descenderint
Abbreviated transcription (Latin):
sdona c̃siderans quȩ ex cȩcan oculor
&iã sapientiũ : uinde cauendũ ẽ ne
inebriemuruino in quoẽ luxdria & nu
dent᷑ femora turpitudinis nr̃ȩ etadu
laia cobi prȩcipit᷑ ne honorante sim¬
pios diuiter : & dispicienter scõspau¬
sperer fiamus iudicer iniquitatis ꝓpt̃¬
s hoc sicut deuorat stipulã linguaignis¬

Expanded text:
sed dona considerans, quae excaecant etiam oculos sed dona considerans, quae excaecant etiam oculos sapientium. Unde cavendum est, ne inebriemur vino, in quo est luxuria , et nudentur femora turpitudinis nostrae , etla Jacobi praecipitur: ne honorantes impios divites, et despicientes sanctos pauperes, fiamus judices iniquitatis. Propter hoc sicut de
Abbreviated transcription (Latin):
praecipitur : potenter iracundisunt
uinũ nonbibant necũ biberint : obli¬
uis cant᷑ sapientiae : Int̃uinũ & sicerã
iuxta a nagogen hocesse arbitror qđ
uino unae plurib: ꝑ turbatio est uerbi
gratia libi dinis a uaritiae gulae
& inuidiȩ : Sicera aũt idẽ ebri& ar
om̃s in seuitioꝵ contin& passioner
quas rectius latino sermone ꝑ turba¬
tiones possumis dicere qđ statũ m̃tis
euertant & ebrios faciant nescire
quidagant : quiergo possunt pluri¬
mũ debentcarereuittis. & maxime
ira quae furori ꝓxima est nequanto
plus poss̃: tanto amplius subiectis
noceant : Miscet sicerã quicũ ebri¬
& ateplenꝰ sit ad decipiendos homines
ũbras quasdã &imagines simulat
sehabere uirtutũ : Quiiustificati sim¬
÷pium ꝓmunerib &iustitiã iusti aufer¬
tis abeo: et haec pars uitioꝵ ẽ uintae
quȩ ꝓuu irfecitlabruscas & spectante
dño ut facer & iudiciũ fec̃ iniquitatẽ :¬
iustifican simpiũ ꝓmunerib: & ñ causas

Expanded text:
praecipitur: Potentes qui iracundi sunt; vinum non bibant, ne cum biberint, obliviscantur sapientiae. Inter vinum et siceram juxta anagogen hoc esse arbitror, quod vinum e pluribus una perturbatio est, verbi gratia, libidinis, avaritiae, gulae, et invidiae. Sicera autem, id est, ebrietas, omnes in se vitiorum continet passiones, quas rectius Latino sermone perturbationes possumus dicere, quod statum mentis evertant, et ebrios faciant nescire quid agant. Qui ergo praesunt, plurimum debent carere vitiis, et maxime ira, quae furori proxima est: ne quanto plus possint, tanto amplius subjectis noceant. Miscet siceram qui cum ebrietate plenus sit, ad decipiendos homines, umbras quasdam et imagines simulat se habere virtutum. Qui justificatis impium pro muneribus, et justitiam justi aufertis ab eo. Et haec pars vitiorum est vineae, quae pro uvis fecit labruscas, et exspectante Domino, ut faceret judicium, fecit iniquitate muneribus, et non causas,
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ receperunt eius notitiã
nec leges habuere praeceptu
uirgu emendat et baculo
frumentum autem idest
populum iudueorum. magnis
tor quebit supliciis Cui enĩ
plus creditur: plus exigitur
ab eo: et seruus quiscit uo¬
luntutem dñi sui Et non fe

Expanded text:
quae non receperunt ejus notitiam, quae non receperunt ejus notitiam, nec Legis habuere praecepta, virga emendat et baculo: frumentum autem, id est, populum Judaeorum magnis torquebit suppliciis. Cui enim plus creditur, plus exigetur ab eo. Et servus, qui scit voluntatem Domini sui, et non fe
Abbreviated transcription (Latin):
semper uexũtur et te ri¬
tur. ne c omni tempore ro¬
turum ungulis cõminu&
proquibus in ebriica di¬
citur requies eicrum. ut
quia ungulas roturum di¬
uar& in reliqui is. quidũ
uolunt exeo quod ungu¬
lus et equos nominauit
ostendi equurum greger
qui adterendu frumentu
areis in mitti solent. sed
non poterat scriptura dice¬
re quod iudea prouinti
non habebut. hoc autem
idẽ ut gith crminum uir¬
ga ex cutiuntur et baculo.¬
et frumentum hordeumq
et fur fortusse et milium
rotis ferreis conterantur¬
et non inperp&uum diludi¬
cium est. qui inom nibus. mi¬
ostendit
rubile consilium suum et
iustitiue magnitudinem
monstrat incunctis haec.
ut facilius sensum proquo
dicunt᷑ possimus intellege¬
re : dr̃ uariae genus dispen¬
sat humanum nuncpunit.
nunc miser&ur. Nunc corri¬
pit. nunc defendit. idẽnunc
arut nunc serit. maturus
fruges metit: et demissus ina¬
reis terde orbẽq suũ guber¬
nat ut uol uerit gith eter¬
minum idem omnes gentes

Expanded text:
semper vexatur et terisemper vexatur et teritur, nec omni tempore rotarum ungulis comminuitur; pro quibus in Hebraico dicitur equis earum: ut quia ungulas rotarum divaret in reliquis. Quidam volunt ex eo quod ungulas et equos nominavit, ostendi equarum greges, qui ad terenda frumenta 386 areis immitti soleant: sed non poterat Scriptura dicere, quod Judaea provincia non habebat. Hoc autem, id est, ut gith et cyminum virga excutiantur et baculo: frumentum hordeumque, et far, fortasse et milium, rotis ferreis conterantur, non in perpetuum Dei judicium est, qui in omnibus ostendit mirabile consilium suum, et justitiae magnitudinem monstrat in cunctis. Haec ut facilius sensum pro quo ista dicuntur, possimus intelligere. Deus varie genus dispensat humanum, nunc punit, nunc miseretur: nunc corripit, nunc defendit; id est, nunc arat, nunc serit, nunc maturas fruges metit, et demessas in areis terit, orbemque suum gubernat ut voluerit. Gith et cyminum, id est, omnes gentes
Abbreviated transcription (Latin):
us prue scindit humum. et
uomere sulcos reuolu&
iucentes que glebus rustro
frang& et sarculo. et cum
adequauerit superfuci¬
em terrue etdura prius
arua molliuerit. Tuncs¬
pargit gith siue cr̃minũ.
seratq: triticum ethorde¬
um et milium Etfurinfi¬
nibus suis iuxta uurie¬
tutem terrue. Et tempo¬
rum Neq: enim simulom¬
nia seminantur: profu¬
re quod greci zeanuocan
qudidum uitiã intelle¬
gunt. ipsum que agrica¬
lum. id ẽ satorem erudit
dr̃ naturuliter iudicio suo
Et doc& illum ut scit
quam cui sementi culturã
adhibeut: Deniq cum.
me tendii tempus ad uenerit
gith et crminum quuein¬
firmioru sunt semina non
rotis pluustrorum terent᷑
quue inserrarum simili¬
tudinem ferreue circum¬
aguntur. et trahuntur
super dimissus seg&er:
deuirgu excutiuntur et
buculo quue uulgo flu¬
gella dicuntur: Panisau¬
tem idẽ triticum de quo
efficitur panis rotisferre¬
is ter&ur: et omnis eius
stipula comminu&ur in
pałus: Uerum tamen ñ

Expanded text:
us proscindet humum, et us proscindet humum, et vomere sulcos revolvet, jacentesque glebas rastro franget et sarculo: ut cum adaequaverit superficiem terrae, et dura prius arva mollierit, tunc spargat gith, sive cyminum; seratque triticum, et hordeum, et milium, et far in finibus suis, juxta varietatem terrae et temporum: neque enim simul omnia seminantur. Pro farre quod Graeci ζέαν vocant, quidam viciam intelligunt. Ipsumque agricolam, id est, satorem erudit Deus naturaliter judicio suo, et docet illum ut sciat quam cui sementi culturam adhibeat. Denique cum metendi tempus advenerit, gith et cyminum, quae infirmiora sunt semina, non rotis plaustrorum teruntur, quae in serrarum similitudinem ferreae circumaguntur et trahuntur super demessas segetes; sed virga excutiuntur et baculo, quae vulgo flagella dicuntur. Panis autem, id est, triticum de quo efficitur panis, rotis ferreis teritur, et omnis ejus stipula comminuitur in paleas. Verumtamen non
Abbreviated transcription (Latin):
ut minbile sacer& consiliũ
et magnificar& iustitium
lxx Auribus percipite et
audite uocem meam Adten¬
dite etuudite sermones
meos: Num quid totudie
arubit qui arut Aut semen¬
tem p̃parubit ante quum
p̃puret terrum: nũ quid
non cum equa uerit fuciem
eius tunc seminubit gith et
rursum et seminabit triti¬
cum ethordeum et milium
et fur insinibus tuis Et eru¬
dieris iudiciodĩ etlu&u¬
beris: non enim cum duriti¬
u mundutur gith neque
rotapluustri circumi et su¬
per cyminum sed uirguex¬
cuti & urgith. et crminum
cumpunem comedetur. Ne¬
que enim insempiternum e¬
go iruscur uobis necuox ama¬
ritudinis meue conculcu¬
bit uos. et huec ad ño sunt
egressu portentu: Inite c̃¬
silium et exultute uunam
consolutionem: Ad eosdem
bum dñi uiri in lusores qui
dominumini superpopulũ
meum qui est in hieru salem.¬
Et praecipit eis ut uocem eius
audiant et eloquium dili
genter attendant: Num qđ
ait agricalu semper arubit
sementem laciat. non nepri¬

Expanded text:
ut mirabile faceret consilium, ut mirabile faceret consilium, et magnificaret justitiam. LXX: Auribus percipite et audite vocem meam: attendite et audite sermones meos. Numquid 385 tota die arabit qui arat, aut sementem praeparabit antequam praeparet terram? Numquid cum adaequaverit faciem ejus, tunc seminabit gith et rursum seminabit triticum, et hordeum, et milium, et far in finibus tuis, et erudieris judicio Dei, et laetaberis? Non enim cum duritia mundatur gith, neque rota plaustri circuit super cyminum; sed virga excutitur gith, et cyminum cum pane comeditur. Neque enim in sempiternum ego irascar vobis: nec vox amaritudinis meae conculcabit vos, et haec a Domino sunt egressa portenta. Inite consilium, exaltate vanam consolationem. Ad eosdem bum Domini viri inlusores qui dominamini super populum meum qui est in Hieruet praecipit eis, ut vocem ejus audiant, et eloquium illius diligenter attendant. Numquid, ait, agricola semper arabit, ut sementem jaciat? Nonne pri
Abbreviated transcription (Latin):
diues in conuiuio purpura¬
tus. et lazarum pauperem
neglegens neforte fiant uin¬
Quue enim fucturus. est.
dñs et rebus suam senten¬
tium completurus: Haecego
audiui et uobis omnia nun¬
tiuui: quodq intulit suꝑ
omnẽ terrum iuxtu histori¬
ã iudeue terminos in telle¬
ge iuxtu. AnATΩTΗN TOtI¬
÷us mundi Auribus percipi¬
te et audite uocem meum¬
⁊ adtendite et uid&e eloqui¬
:um meum num quid totu¬
: die arubit aruns ut serut¬
÷ proscindit et sariet humũ
suam: Nonne cumadequa¬
uerit faciem eius ser& gith
et cyminum sparg& etpo
et hordeum. et milium et
uitiam insinibus suis eteru¬
diet illum iudicio dr̃ suus
docehit illum. non enim
serris triturabitur gith nec
rota pluustri suꝑ crminum
circum ibit sed uirgam. excu¬
ti&urgith. et cr̃minumba
culo. panis aut̃ cõminu& ur
uerum non inperpetuum
trituruns triturabit illum
neque uexubit eum rotu
pluustri necungulis suis
cõminuit eum: Et hoc a
dño dõ ex ercituũ exiuit

Expanded text:
dives in convivio purpuradives in convivio purpuratus, et Lazarum pauperem negligens : ne forte fiant veQuae enim facturus est Dominus, et rebus suam sententiam completurus, haec ego et audivi, et vobis omnia nuntiavi. Quodque intulit: Supra omnem terram, juxta historiam, Judaeae terminos intellige; juxta anagogen, totius mundi. Auribus percipite et audite vocem meam: attendite et audite eloquium meum. Numquid tota die arabit arans ut serat, proscindet et sarriet humum suam? Nonne cum adaequaverit faciem ejus, seret gith, et cyminum sparget, et hordeum et milium, et viciam in finibus suis? Et erudiet illum judicio, Deus suus docebit illum. Non enim in ferris triturabitur gith, nec rota plaustri super cyminum circuibit, sed in virga excutietur gith, et cyminum in baculo: Panis autem comminuetur: Verum non in perpetuum triturans triturabit illum, neque vexabit eum rota plaustri, neque ungulis suis comminuet eum. Et hoc a Deo exercituum exivit,
Abbreviated transcription (Latin):
nuntio ut imminentem
irum ꝑpuenitentiam prue¬
ueniutis. Iuxtu lxx ip¬
se dñs quusi mons impi¬
orum dicitur surrectu¬
rus. et futurus inualle
gabuon ut faciant ope¬
ra sua: Quue omnia
unum opus est amari¬
tudinis quod nequaquũ
uideatur esse blusphe¬
mum non enim dix̃ futu¬
rum dnm montem im¬
piorum. s ed quusi mon¬
tem qui impiis et susti¬
nentibus uideutur esse
grauissimus. quomodo si
filius neglegens et ulter
egrogois patrem et medi¬
cum pdtest esse crude¬
le si eos uerberibus utq
cuuterio disciplinue res¬
tituunt. et sunitatem
Consurg& enim dñset
erit in uulle gubuon
propter eos quicum obpec¬
cuta in humili conuersan¬
tur loco propter tumorem
animi erigunt᷑ in superbi¬
am: gubuon enim collis
inter pretit᷑ ut saciat ope¬
rasua: Quuesunt opera
a maritudinis. quando
cogitur muture dementi¬
am. et produlci amarus
efficitur Igit᷑ uos qui haec
estis aliquando passuri.
Nunc nolite lu&ari illa
la&itia quaguudebat et

Expanded text:
nuntio, ut imminentem nuntio, ut imminentem iram poenitentia praeveniatis. Juxta LXX ipse Dominus quasi mons impiorum dicitur surrecturus et futurus in valle Gabaon, ut faciat opera sua, quae omnia unum opus est amaritudinis: quod nequaquam videatur esse blasphemum. Non enim dicit futurum Dominum montem impiorum, sed quasi montem, qui impiis et sustinentibus videatur esse gravissimus. Quomodo si filius negligens et alter aegrotus, patrem et medicum potent esse crudeles, si eos verberibus atque cauterio disciplinae restituant sanitati. Consurget enim Dominus et erit in valle Gabaon, propter eos qui cum ob peccata in humili consistant loco, propter tumorem animi eriguntur in superbiam. Gabaon enim, collis interpretatur: ut faciat opera sua quae sunt opera amaritudinis; quando cogitur mutare clementiam, et pro dulci, amarus efficitur. Igitur vos qui haec estis aliquando passuri, nunc nolite laetari illa laetitia qua gaudebat et
Abbreviated transcription (Latin):
& in lusores irus c&ur
dñs. ut faciat opus suũ¬
opus dñi perdere quod
creauit sed facere opus
ali enum quod ad crudeli¬
tutem magis quum adcle¬
mentiam pertin&:
rur sumque idipsum a¬
liis uerbis rep&it ut ope¬
r&ur opus suum Non ẽ.
opus eius punire peccan¬
tes. sed peregrinum et ali¬
enum ÷ ab eo. ut puni ut
turus est dñs et nequa¬
quam parcitur sicut ñ
pepercit inmonte Farasio
Et inualle gabuon:
Moneo uos õ uiri in lu¬
sores ut nequaquamri¬
deutis de prophetis meis:
Et non put&is uenturu
quuenuntiunt :
Nesi permanseritis in
ludendo. constringan¬
tur uincula peccatorũ
uestrorum : Funibus
enim peccatorum suorũ
unus quisque constrigit᷑
siue captiuitatis uobis
tempus adueniat
to tempore differebat
uincula. captiuitatem
atque supplicia. siue
ultimum iudici diem:
lam rebus expleturus
ẽ. et consummaturus et
breuiaturus: Ituque
ego prophaa quae a
dño dõomni potenti futu¬
ra cognoui super uniuer¬
sam terrum. haec uobis

Expanded text:
et illusores irascetur et illusores irascetur Dominus, ut faciat opus sopus Domini perdere quos creavit; sed facere opus alienum, quod ad crudelitatem magis quam ad clementiam pertinet. Rursumque id ipsum aliis verbis repetit, ut operetur opus suum. Non est opus ejus punire peccantes, sed peregrinum, et alienum ab eo, ut puniat qturus est Dominus, et nequaquam parciturus: sicut non pepercit in monte Pharasim, et in valle Gabaon: moneo vos, o viri illusores, ut nequaquam rideatis de prophetis meis, et non putetis ventura quae nuntiant, ne si permanseritis in illudendo, constringantur vincula peccatorum vestrorum  Funibus enim peccatorum suorum unusquisque constringitur , sive captivitatis vobis tempus adveniat. us tempore differebat vincula, captivitatem atque supplicia, sive ultimum judicii diem, jam rebus expleturus est, et consummaturus, et abbreviaturus. Itaque ego propheta quae a 384 Domino Deo omnipotente futura cognovi super universam terram, haec vobis
Abbreviated transcription (Latin):
uestra : Consum mationẽ
enim et adbreuiationem
audiui. ad ño dõ ex ercitu¬
um super uniuersam ter¬
ram. .Lxx. sicut mons im
sua: A maritudinis opus
et furor eius quasi alienis.
ab ut&ur et aliena
a maritudo eius. et uos no¬
lite la&uri nec conforten¬
tur uincula uestra. quia
consum matus et udbreui¬
atus res: audiui ad ño dõ
sabuoth. quas facturus ẽ.
super omnem terram:
Lapidem pretiosum infun¬
da mentis syon. positurũ
se dñs repromisit ut sub¬
uerter& grando mendaci¬
um: Et impiorum spem
foedusque cum morte
et pactum cum inferno.
Tempestus ualida deler&
quem quia suscipere. in¬
lusores princi pes
noluerunt sicut quondũ
contru allo phylos. Reg¬
nunte duuid. in monte
rios suos unde e docus
nomen accepit. Et sicut
inualle gabuon sub hiesu
principe. quando fiduci¬
am habentes insedĩ locu¬
tus ẽ: st& sol ingubuon.
et luna contra uullem
spatio unius diei. Multi¬
que de alienigenis perie¬
runt. sic contra impios

Expanded text:
vestra. Consummationem vestra. Consummationem enim et abbreviationem audivi a Domino Deo exercituum super universam terram. LXX: Sicut mons impsua, amaritudinis opus et furor ejus quasi alienis abutetur: et aliena amaritudo ejus. Et vos nolite laetari, ne confortentur vincula vestra, quia consummatas et abbreviatas res audivi a Domino Deo Sabaoth, quas facturus est super omnem terram. Lapidem pretiosum in fundamentis Sion positurum se Dominus repromisit, ut subverteret grando mendacium et impiorum spem; foedusque cum morte et pactum cum inferno tempestas valida deleret. Quem quia suscipere illusores principes noluerunt, sicut quondam contra Allophylos, regnante David, in monte rios suos, unde et locus nomen accepit. Et sicut in valle Gabaon, sub Jesu principe, quando fiducia habitantis in se Dei locutus est: Stet sol in Gabaon, et luna contra vallem spatio unius diei; multique de alienigenis perierunt: sic contra impios
Abbreviated transcription (Latin):
praeuulet. Oigit᷑ hieru sulẽ
adquum in ezechi el sub ꝑ¬
sona uxoris loquitur for¬
nicuntis. Et quum in osee
principio scortum uocut
et udulterum siuis meis con¬
plexib cospuluri ab iece
idolu. si seruieris idolis me
habere non poteris. hoc iux¬
tu hebraicum proquo in lax
legitur discite audire qui
tribulati estis non possu¬
mus pugnare: ipsi autem
in firmisumus ut non con¬
gregemur .: Quod quem
sensum habeat et quomo¬
do superioribus copulet
puenitus ignoro: Nisi
forte ad principes populi
loquatur sermo diuinus.
et hortetur eos. ut spem
audire uaticinia prophe¬
tarum. illiq: respondeant
se pro infirmitate uirium
aduersum contrarias potes¬
tutes. pugnare non posse.
nec inter dĩ populum con¬
greguri: sicut enim in mon¬
te diuisionum stubit dñr
sicut in uulle gubaon iras¬
c&ur ut faciut opus suũ
ali enum opus eius ut ope¬
r& ur opussuum peregri¬
num .ẽ. opus ubeo et nunc
nolite inludere neforte
constringuntur uinculic

Expanded text:
praevalet. O igitur Jerusalem, praevalet. O igitur Jerusalem, ad quam et in Ezechiel sub persona uxoris loquitur fornicantis , et quam in Osee principio scortum vocat et adulteram , si vis meis complexibus copulari, abjice idola: si servieris idolis, me habere non poteris. Hoc juxta Hebraicum. Porro quod in LXX legitur: Discite audire qui tribulati estis: non possumus pugnare, ipsi autem infirmi sumus ut congregemur, quem sensum habeat, et quomodo superioribus copuletur, penitus ignoro. Nisi forte ad principes populi loquatur sermo divinus, et hortetur eos, ut spem audire vaticinia prophetarum: illique respondeant se pro infirmitate virium adversus contrarias potestates pugnare non posse, nec inter Dei populum congregari. Sicut enim in monte divisionum stabit Dominus, sicut in valle Gabaon irascetur, ut faciat opus suum, alienum opus ejus, ut operetur opus suum, peregrinum est opus ab eo. Et nunc nolite illudere: ne forte 383 constringantur vincula
Abbreviated transcription (Latin):
in ru et uobis et tam in
pros peris quam in aduer¬
sis iram dñi senti etis.
Et mors uos saeua popu¬
labitur. quid dicum de
poenis poenarum: sola
formido et tormentorũ
metus. uos corrig& ad
sulutem et mula uestra
intellegere fuci&:
Cum quel uexati fueritis
ph&us meos uera dixisse:
quodque sequit coangus¬
tictum est stratum. Itu
ut alter decidut et palli
um breue utrumq operi¬
re non potest. Illũ dhu¬
b& sensum quem inupos¬
tolo legimus: non potestis
calicem dñi bibere et culi¬
cem duemoniorum non
potestis mensuednĩ esse
participes. Et mensue
idolorum: et ulibi. quae
participatio iustitiue cũ
ini quitute: quue soci&as
lũci ad tenebrus: quue con¬
uentio xp̃i adbeliul: quue
pars fideli cum infideli:
qui consensus templodĩ cũ
idolis :: Loquitur sub me¬
tufora mariti pudicissimi.
qui adulterue dicit uxori.
unus lectus me etudulterũ
tecum cupere non potest
Et pcellium breue maritum
et moechum. operire non

Expanded text:
irruet vobis, et tam in irruet vobis, et tam in prosperis quam in adversis iram Domini sentietis, et mors vos saeva populabitur. Quid dicam de poenis? Poenarum sola formido et tormentorum metus vos corriget ad salutem, et mala vestra intelligere faciet. Cumque vexati fueritis, phetas meos vera dixisse. Quodque sequitur: Coangustatum est enim stratum, ita ut aum breve utrumque operire non potest, illum habet sensum quem in Apostolo legimus: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum. Non potestis mensae Domini esse participes, et mensae idolorum ; et alibi: Quae participatio justitiae cum iniquitate? Quae societas luci ad tenebras? Quae conventio Christi ad Belial? Quae pars fideli cum infideli? Qui consensus templo Dei cum idolis ? Loquitur autem sub metaphora mariti pudicissimi, qui adulterae dicit uxori: Unus lectulus me et adulterum tecum capere non potest, et pallium breve maritum et moechum cooperire non
Abbreviated transcription (Latin):
ta abbacuc. nemo despe¬
r& quia ueniens ueniet
et sua promissa comple¬
uit promittit quoque
dr̃ ponere se in eo iudiciũ
ponderis neque enim
iudicut pater quem¬
quam sedomne iudiciũ
tradidit filio et iustitiã
siue miseri cordiam in
mensurum ut reddut
unicuique secundum
o pera sua et lustitiam
ac misericordiam alteru¬
tro temper& iuxta illud
quod in psulmis legimus.
miseri cordia etueritus
obuiauerunt sibi iustitia
et pax osculatue sunt
spem quoque uit uestrum
at que mendacium. Id est
diabolum patrem omnis
menducii. suppliciorum
meorum. rando sub uer¬
t&. et protectionem sub
qua uos totos forte arbi¬
trubamini. Tempestus
uulida. et aquarum mul¬
titudo delebit:
Itu ut a mititia et foe¬
dus quod habebatis cum
morte. et cum inferno
hoc est cum dia bolo pere¬
at in a& ernum.: et fla
gellumsiue tempestus
eritis ei in conculcationẽ
hoc est omnia tormen¬
ta patiemini quaeuos
puta batis desperationis
animo nequaquum esse
pussuros. semper enim

Expanded text:
ta Abacuc, nemo despeta Abacuc, nemo desperet: quia veniens veniet, et sua promissa complebit . Promittit quoque Deus ponere se in eo judicium ponderis: Neque enim judicat Pater quemquam, sed omne judicium tradidit Filio . Et justitiam sive misericordiam in mensura, ut reddat unicuique secundum opera sua, et justitiam ac misericordiam alterutro temperet, juxta illud quod et in psalmis legimus: Misericordia et veritas obviaverunt sibi: justitia et pax deosculatae sunt se . Spem quoque ait vestram atque mendacium, id est, diabolum patrem omnis mendacii, suppliciorum meorum grando subvertet. Et protectionem, sub qua vos tutos fore arbitrabamini, tempestas valida et aquarum multitudo delebit, ita ut amicitia et foedus quod habebatis cum morte et cum inferno, hoc est, cum diabolo, pereat in aeternum. Et flagellum sive tempestas,eritis ei in conculcationem, hoc est, omnia tormenta patiemini, quae vos putabatis desperationis animo nequaquam esse passuros. Semper enim
Abbreviated transcription (Latin):
lus loquitur. quasi sapi¬
ens architectus funda¬
uere et secundo appellat᷑
lapis. et in leuitico. homo
homo bisdicit᷑. et angu¬
laris lapis quia circum¬
cisionis. et gentium
populos copulauit.
dequo inpsalmo dicitur.
lapidem quem reprobaue¬
runt uedificuntes hic¬
÷ factus ẽ. in caput anguli.
istisunt autem uedificin¬
tes et cementarii qui
nunc appellantur uiri
in lusores. et pr inci¬
pes populi. qui est in
hieru salem. et de hoc la¬
pide indani hele leginis
quod excisus sit demonte
sine manibus et impleue¬
rit uniuersum orbem
Eo quod diuini germinis
dis pensatio humanum
corpus ad sumpserat
Et habita uerit in eo pleni¬
tudo diuinitatis. corpora¬
liter. super hunc lapidẽ
qui alio nomine appellat᷑
Petra xp̃s aedificuuit
ecclesiam. et firmo luxtu
hebraicum funduuit
fundumine inquo qui
crediderit non confun¬
detur siue iuxtu hebru¬
icum pon festin&
Neui delic& tardus ei
xp̃i uideatur aduentus
sienim turda uerit iux¬

Expanded text:
lus loquitur: Quasi sapilus loquitur: Quasi sapiens architectus fundavere et secundo appellatur lapis, sicut et in Levitico, homo, homo bis dicitur et angularis lapis, quia Circumcisionis et Gentium populos copulavit, de quo et in psalmo dicitLapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli . Isti sunt autem aedificantes et caementarii, qui nunc appellantur viri illusores et principes populi qui est in Jerusalem. De hoc lapide et in Daniele legimus, quod excisus sit de monte sine manibus, et impleverit universum orbem : eo quod divini germinis dispensatio humanum corpus assumpserit, et habitaverit in eo plenitudo Divinitatis corporaliter. Super hunc lapidem, qui alio nomine appellatur petra, Christus aedificavit Ecclesiam, et firmo, juxta Hebraicum, fundavit fundamine, in quo qui crediderit, non confundetur, sive, juxta Hebraicum, non festinet: ne videlicet tardus ei Christi videatur adventus. Si enim tardaverit jux
Abbreviated transcription (Latin):
et quicredit᷑ ñ confundetur.
Set ponã iudiciũ inspem. miseri¬
cordiã autẽ meã inponder&
Set quicredunt frustra menda
⁊ tamentum mortis. et spes
uestra ad infernum non per¬
÷ manebit. Tempestus ueni¬
ens si transi erit eritis ei in¬
÷ conculcationem. Cuno transi¬
erit toll& uos. mane pertran¬
si & die & nocte erit spespes¬
÷sima. discite audire quies¬
tis intribulatione non possu¬
÷ mus pugnare. ipsi autem
infirmisumus. ut congrege¬
mur : Dixeram inquid
uobis audite uerbum dñi.
uiri in lusores siue tribulati
Oprincipes populi mei. et
nolite foedus habere cum
morte. nec pactum cũ infer¬
no. qui contem nen tes prae¬
cepta mea posuistis men¬
dacium spemuestram et
glori antes: immo despe¬
rantes dicitis. mendacio
protegemur. idcirco mi¬
sericors et miserator dñs
patiens et multum mise¬
ricors. nolentibus uobis
in fundamentasion lapidem
electum et probatum
et pretiosum et angu¬
larem. missurum esse
sedicit. De quo a posto¬

Expanded text:
et qui crediderit, non confundetur. Et ponam judicium in spem: misericordiam autem meam in pondere, et qui credunt frustra mendactamentum mortis, et spes vestra ad infernum non permanebit. Tempestas veniens si transierit, eritis ei in conculcationem: cum transierit, tollet vos mane, mane pertransiet: die et nocte erit spes pessima. Discite audire qui estis in tribulatione: Non possumus pugnare, ipsi autem infirmi sumus ut congregemur. Dixeram, inquit, vobis: Audite verbum Domini, viri illusores, sive tribulati principes populi mei, et nolite foedus habere cum morte, nec pactum cum inferno, qui contemnentes praecepta mea, posuistis mendacium spem vestram, et gloriantes, immo desperantes dicitis: mendacio protegemur. Idcirco misericors et miserator Dominus, patiens et multum misericors , nolentibus vobis, in fundamenta Sion lapidem electum, et probatum, et pretiosum, et angularem missurum esse se dicit. De quo et Aposto
Abbreviated transcription (Latin):
entib: propt̃ multitudinẽ occisorũ
ꝓpt̃ turbã errantiũ. ꝓpt̃ multi¬
tudinẽ gladii & ꝓpt̃ multitudinẽ
arcuũ intentorum. Et ꝓpt̃ multi¬
tudinẽ cadentiũ inbello: Vos qui¬
N quid estis intheman quod int̃ p̃tatur

Expanded text:
multitudinem occisorum, propter turbam errantium, propter multitudinem gladii, et propter multitudinem arcuum intentorum, et propter multitudinem cadentium in bello. Vos qui estis in Theman, quod interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
esse sunt. Et tacm̃ aminimo usq aed
maeximum errarecunctos &er
rare suꝑmontes. morsen& hie¬
congelistas. A postolos Cumq: in
ualle uersentur mirũ in modũ
Serrant in montibus : Et helam
sumpsit phar&brã currum bo¬
minis equitis & ꝓcori&em nu¬
dauit elepius & er̃ electae ual

Expanded text:
es sunt, et tamen a minimo usque ad maximum errare cunctos, et errare super montes: Moysen, JeEvangelistas et Apostolos. Cumque in valle versentur, mirum in modum errant in montibus: Et Aelam sumpsit pharetram, currum hominis equitis, et parietem nudavit clypeus. Et erunt elect
Abbreviated transcription (Latin):
equos sugiemus propterea fugietis
*& suꝑ leuibus ascensoribus erimus:
& ioduocem quinque fugient multi :
÷ scg̃ cait. cuius supra Nomentacuerã
ipse cst dñs dĩ quituobis. & perme
& ꝑhiere micm loquitur: siccgatisi
pacenitentiam & uel uitia relinqua¬
tis uel errorem praui consilu
& macneatis in iudccea non bcbrlo¬
niorum imp&um sed mea prace¬
cepta metuentes : sedueritis quies¬
cite &sperate indño. & fidei
in promissis me is robur arripite
qui contemnentes precepta uitalia
dirperatione dixistis: Nequau¬
quaom itcceritut loqueris sed ad
equos confugiemus cegyptios
& concito cedeos cetq ueloci pert¬
gimus gradie quiccigitur ista di¬
xistir. fugietis quidem & pacenici
cursu In trabitis ccegyptumtul.
sed uel ociores crunt babyloñii u
qui uos usque c ccegrptum per¬
sequentur tantus que terror
cdq: formido obtinebit aegrpturo
ut uno chaldeceo millea egy pͥtun
resistere nequeant. & quinque
hostibur fugientium plurima

Expanded text:
equos fugiemus: propterea fugietis; equos fugiemus: propterea fugietis; et super levibus ascensoribus erimus: et ad vocem quinque fugient multi. Sanctus, ait, cujus supra nomen tacueram, ipse est Dominus Deus, qui vobis et per me et per Jeremiam loquitur : Si agatis poenitentiam, et vel vitia relinquatis, vel errorem pravi consilii: et maneatis in Judaea, non Babyloniorum impetum, sed mea praecepta metuentes, salvi eritis. Quiescite et sperate in Domino, et fidei in promissis meis robur arripite, qui contemnentes praecepta vitalia, desperatione dixistis, nequaquam ita erit ut loqueris; sed ad equos confugiemus Aegyptios, et concito ad eos atque veloci pergemus gradu. Quia igitur ista dixistis, fugietis quidem et pernici cursu intrabitis Aegyptum; sed velociores erunt Babylonii, qui vos usque ad Aegyptum persequentur, tantusque terror atque formido obtinebit Aegyptum, ut uni Chaldaeo mille Aegyptii 409 resistere nequeant, et quinque hostibus, fugientium plurima
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. in quaportetur igniculus
cut paululum coquae delacu¬
nochccurictur & fouea sicuoscum
ieretis inccegrptum persequente
uos illuc nabuchodonosor uis que
aed in ternitionẽ peribitis : here¬
tici quoque & omne dogma contra¬
rium ueritati confidunt incalũ¬
nia at quemendatio : & musitant
iuxta Lxx contracreatorem suũ
propterea umpietcctireorum
ciuitcor destruotur: quoei&eđi¬
ficauit camcurteni& repentina
porditio cum capta suerit nuu¬
ab ecdesiasticis uiris. & ita destruc¬
ta & comminuta ut nibil in ea
remaneat quo possit ignememor¬
tuum redaccendere & scltim cae¬
nos com & paruulam e quampopu¬
lis prebere sitientibus Qui & haec
÷ quos fugiomus ideo fugi&is & suꝑ¬
÷ uelo ces coscendemus: ideo ueloces
÷erunt qui persequentur uos mille
÷homines a facie terroris unius.
÷ & a facieterroris. V quinque fugi
÷ quie confidebas superuanis
Vona facta ẽ fortitudo ur̃a
& noluistis audire seddixistis super

Expanded text:
mentis, in qua portetur igniculus, mentis, in qua portetur igniculus, aut paululum aquae de lacuna hauriatur et fovea; sic vos cum ieritis in Aegyptum, persequente vos illuc Nabuchodonosor, usque ad internecionem peribitis. Haeretici quoque et omne dogma contrarium veritati confidunt in calumnia atque mendacio, et mussitant juxta LXX contra Creatorem suum. Propterea impietatis eorum civitas destruetur, quam aedificavit Cain, cui veniet repentina perditio, cum capta fuerit ab ecclesiasticis viris, et ita destructa et comminuta, ut nihil in ea remaneat quod possit ignem emortuum reaccendere, et saltem coenosam, et parvulam aquam populis praebere sitientibus. Quia haec equos fugiemus: ideo fugietis et super veloces ascendemus: ideo veloces erunt qui persequentur vos. Mille homines a facie terroris unius: et a facie terroris quinque fugie: quia confidebas super vanis, vana facta est fortitudo vestra; et noluistis audire: sed dixistis, super
Abbreviated transcription (Latin):
supra dixistis. cess& a facienostra
sc̃s isrł fiue ut lxx transtulerunt
auferte cnobis uerbum isridcirco
hacec dicit dñs sc̃s isrł & noles itibus
uobis sein gerit: ut quem neglexistis
commonentem sentiatis punien¬
tem: haduistis fiduti cm. incce¬
grptiorum calumnico atque
mendatio & innixi estis su ꝑ tumul¬
tueorum siue comorco dictione
& superbia. Vt syminachus &theo¬
dotio inter prace tatisunt u
propterecouert&ur uobis haec
iniquites siue pecca tum ut sitis
quasimurus cadens subito ciuita¬
tis firmissimoce & captace cuius
repentina ceduenerit ruina: ita
enim Vxx. transtulerunt & ẽ sen¬
sus iuxta hebraicamꝰ quo modo in¬
terruptio muri altissimi qui
longamtraxit ruinam difficile
instauraripotest & pristinum deco¬
rem recipere sic uobis uenict
repentina contritio & ut alic utar
similitudine: sicutuas figulisi cona¬
fringatur contritione perualida
ita comminu&ur infrusta. ut uix
pacruulatesta romaneat defrag¬

Expanded text:
supra dixistis: Cesset a facie nostra supra dixistis: Cesset a facie nostra Sanctus Israel, sive ut LXX transtulerunt, auferte a nobis verbum Israel; idcirco cit Dominus Sanctus Israel, et nolentibus vobis se ingerit, ut quem neglexistis commonentem, sentiatis punientem. Habuistis fiduciam in Aegyptiorum calumnia atque mendacio, et innixi estis super tumultu eorum, sive contradictione et superbia, ut Symmachus et Theodotio interpretati sunt, propterea vertetur vobis haec iniquitas sive peccatum, ut sitis quasi murus cadens subito civitatis firmissimae et captae, cujus repentina advenerit ruina, ita enim LXX transtulerunt. Et est sensus juxta Hebraicum: Quomodo interruptio muri altissimi qui longam traxit ruinam, difficile instaurari potest, et pristinum decorem recipere: sic vobis veniet repentina contritio. Et ut alia utar similitudine: Sicut vas figuli, si confringatur contritione pervalida, ita comminuitur in frusta, ut vix parvula testa 408 remaneat de frag