comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Hec autẽ sibilla. siue erithrea.
sine ut quidam magis uolunt
cymea. ita nichil habet iei¬
intoto carmine suo cuius exigni
ista particula est. qd̃ ad deoruum
immo ita etiã contͣeos ⁊ cont tuld
eorum loquitur. ut in eorum
ticinia sibille. qũatus non ex¬
primat cuius.
Sed que ip̃e singłatun posigo
arbitratus sũ conuinct̾a ee pos¬
da. tanqͣm unũ sit ꝑ lycum. qu
ille plura cõmemorauit ⁊ breuia
postea ueniet. Dabunt autem
deo a lapas manib incestis ⁊
inpuro ore expient. uenenose
sputa. dabit uero adu̾b̾ a sim¬
pliciter sc̃m dorsum ⁊ colapͥns
accipiens tacebit nequis aga¬
scat. qd̾ uerbum. uł unde ueni
ut inferis loquatur: ⁊ corona
aurea coronetur ad cibum au¬
tẽ feł ⁊ ad sitim a cetum dedest.
In hospitalitatis hanc monstra¬
bunt mensani. Ipsa erum insi¬
piens. tuum deum non intel
isti. T̃ empli uero uelum scus¬
tur ⁊ media die nox erit to
sus ad lutem ueniet pͥns
resurrectionis pͥncipio reuoca¬

Expanded text:
Haec autem Sibylla sine Erythraea siue, ut quidam magis credunt, Cumaea ita nihil habet in toto carmine suo, cuius exigua ista particula est, quod ad deorum immo ita etiam contra eos et contra cultores eorum loquitur, ut in eorum ticinia Sibyllae, quamuis non exprimat cuius. Sed quae ipse singillatim posuit, ego arbitratus sum coniuncta esse ponenda, tamquam unum sit prolixum, quae ille plura commemorauit et breuia.postea ueniet; dabunt autem Deo alapas manibus incestis et inpurato ore exspuent uenenatos sputus; dabit uero ad uerbera simpliciter sanctum dorsum. Et colaphos accipiens tacebit, ne quis agnoscat, quod uerbum uel unde uenit, ut inferis loquatur et corona spinea coronetur. Ad cibum autem fel et ad sitim acetum dederunt; inhospitalitatis hanc monstrabunt mensam. Ipsa enim insipiens tuum Deum non intelldum fel miscuisti. Templi uero uelum scindetur; et medio sus ad lucem veniet primus, resurrectionis principio revoca
Abbreviated transcription (Latin):
Sica a sicando dicta. Est enim
gladius hreuis. quo maxime
utuntur. qui apud italos latͦ¬
cinia exercent. a quo sicarii.
icarius dictus quia ad ꝑpetran¬
dum scelus telis sit armatus.
Sica enim gladius est.

Expanded text:
Sica a secando dicta, est enim gladius brevis, quo maxime utuntur qui apud Italos latrocinia exercent, a quo sicarii Sicarius vocatur quia ad perpetrandum scelus telis armatus est. Sica enim gladius est
Abbreviated transcription (Latin):
frugis. ac deinde siccatur. ⁊ post
infariam redacta. molli sit¬
co ad miscetur. qua firm ẽ tata
sapor ausfi̾tatis. ⁊ calor ebrieta¬
tis adicitur.

Expanded text:
frugis, ac deinde siccatur, et post in farinam redacta molli succo admiscetur, quo fermentato, sapor austeritatis et calor ebrietatis adjicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Etistis a
ex artegra¬
matica
uobis
competen¬
tes reglas
dari aut
torum ma¬
xime ꝙ ĩp̃ius priciam habeamuꝰ
auctoritatem. non iuolentiam
tum apprebo. Ipsins ignur priscia¬
ni dispositionem summamq se-¬
est non renuens. quam breuius
poteio opus ur̃e eruditioni compo¬
nam necessaria non p̃termittendo.
Siquid uero utile uobis ⁊ compen¬
diosum michi usum fuerit anitet¬

Expanded text:
etistis a ex arte grammatica uobis competentes regulas dari aut torum maximeque ipsius Prisciani habeamus auctoritatem, non uiolentia ntum approbo. 3 Ipsius igitur Prisciani dispositionem summamque seest non renuens, quam breuius potero opus uestre eruditioni componam, necessaria non pretermittendo, si quid uero utile uobis et compendiosum michi uisum fuerit inte
Abbreviated transcription (Latin):
Congiarium est appellata qͣm¬
Unusquisq enim sui tempo¬
ris imꝑator fauorem ppłi cap¬
tans aditiebat. ut largior ui-¬
deretur indonis.

Expanded text:
congiarium appellatumUnusquisque enim sui temporis imperator favorem populi captans adjiciebat, ut largior videretur in donis. 8.
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ suum lum̃ habere. s asole
illuminari putatur unde ⁊ de¬
fectum patitur. si int̾ ip̃am ⁊ so¬
bem timbra terre int̾ueniat Sa

Expanded text:
im suum lumen habere, sed a sole illuminari putatur, unde et defectum patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae interveniat. 2. Pat
Abbreviated transcription (Latin):
conuigationes. de eis quod difficil¬
limum est in uerbo disseramus
gationis. a scd̃a ꝑsona p̃sentis q̃
in as. desint. tam in act̾ino. qũa
inneutro. abiecta .s. ⁊ ardita .iii.
facit p̃titumꝑ ft̃m. ut amo. as.
amaui. hio. hias. hiaui. no. as. na¬
ui. Excipitintur .xii. que in ui. di¬
uisas faciunt p̃teritum. abstrat¬
ta . a. domo. as. domui. crepo as. cr̃e¬
pui. frico. as. fritui. mico. as mitui
ueto. as. uetui. plico. plicas. plicui¬
uł plicaui. Nam cum p̃positione cõ¬
posita magis ꝑ ui. diuisas. sũ noĩe
nero ꝑ aui. p̃teritũ facit. ut aplico
in re. aplicui duplico. duplicami cu
to ⁊ nectus alia ii. Excipuntur p̃¬
terea quatuor. sto. steti. do. dedi. iuuo
iuuas . iiiiii. lauo. lauas. laui. qd̵
etiam tercie inuenitur antique a
do composita.⁊ a monosillabis terrie
conugationis sunt ut addo. dis. cre¬
do. uendo condo. ⁊ echiis composita
insimplici nisi sit monosillabum

Expanded text:
coniugationes de eis, quod difficilconiugationes de eis, quod difficillimum est in uerbo, disseramusgationis a secunda persona presents, que in as desinit tam in actiuo quam in neutro, abiecta s et addita ui facit preteritum perfectum, ut "amo, amas, amaui", "hio, hias, hiaui", "no, nas, naui". 2 Excipiuntur XII que in u-i diuisas faciunt preteritum abstracta a: "domo, domas, domui", "crepo, crepas, crepui", "frico, fricas, fricui", "mico, micas, micui" "ueto, uetas, uetui", "plico, plicas, plicui"uel "plicaui": nam cum prepositione composita magis per u-i diuisas, cum nomine uero per aui preteritum facit, ut "applico "applicui", "duplico, duplicaui","ro, "nectus" alia ui. 3 Excipiuntur preterea IV: "sto, steti", "do, dedi", "iuuo, iuuas, iuui", "lano, lauas, laui" quod et tercie inuenitur antique. 4 A "do" composita et a monosillabis, tercie sunt coniugationis, ut "addo, addis", "credo", "uendo", "condo" et ex his composita;in simplici, nisi sit monosillabum,
Abbreviated transcription (Latin):
Inu. quoo que uscalem ante ao¬
calem corripiuint similiter ut abii
uenctur ut uiuo. uiuii.uideo . iu¬
ma est que in pͥncipio geminant
consonantes. prima semꝑ corr Q
in quib repetitio fit pͥncipii. tem¬
pora pͥncipalis sillabe seruant. in
p̃teriti penł ut mordeo. momordi.¬
spondeo. spopondi. fallo. fefelli. ca¬
do. cetidi. tano cetini. pario. peperi
curro. cucurri. Excipiuntur disco
didici. pello pepuli. tango. tetigi
pango. pepigi. pungo pupugi
tundo. tutridi. ꝑcello quoq ꝑculi
nocatur. Octaua est que in finege¬
minat consonantes ut reddo red¬
didi. credo. credidi. uendo. uendidi
sillaba haloundant inp̃t̾ito. pͥme
uł tertie conuigationis. Excipit᷑
pario peperi. Composita tñ non
dupplicant p̃c̾ita ut depello depu¬
li. Excipuntur composita ado.
sto. disco. ⁊ posco. que duplicant
acurro. utroq modo inueniunt᷑.
Qm̃ de generalib p̃t̾iti ꝑfcĩ formiᷤᷤ
collectiui. diximꝰ. nunc ꝑsingulaᷤ

Expanded text:
uoque, que uocalem ante uocalem corripiunt similiter, ut "abiiuenitur, ut "iuuo, iuui", "uideo, uima est que in principio geminat consonantes, prima semper correin quibus repetitio fit principii, tempora principalis sillabe seruant in preteriti penultima, ut "mordeo, momordi","spondeo, spopondi", "fallo, fefelli", "cado, cecidi", "cano, cecini", "pario, peperi", "curro, cucurri". 11 Excipiuntur: "disco, didici", "pello, pepuli", "tango, tetigi", "pango, pepigi", "pungo, pupugi", "tundo, tutudi"; "percello" quoque, "perculi" notatur. 12 Octaua est que in fine geminat consonantes, ut "reddo, reddidi", "credo, credidi", "uendo, uendidi", nt in preterito prime uel tercie coniugationis; excipitur "pario, peperi". 14 Composita tamen non duplicant preterita, ut "depello, depuli"; excipiuntur composita a "do", "sto", "disco" et "posco", que duplicant; a "curro" utroque modo inueniuntur. 15 Quoniam de generalibus preteriti perfecti formis collectim diximus, nunc per singulas
Abbreviated transcription (Latin):
ctiontm alie sunt in declinabi¬
les ut adu̾bia conuinctiones.
ppositiones interiectiones alie de¬
clinabiles. itt nomina. uerba. par¬
ticipia ꝓ nomina. Hoꝵ gͦ quedã
mouentur. inpncipio ut ꝓnõia
inꝑsonis tnͣseundo mei. tui sici.
michi tibi. sibi. me te. se. finem uero
mouent nomina. uł ꝓnomina quo
discernunt genera ingener ell¬
meros ⁊ tasis. tñseurdo ut dñsdo¬
mini. illeilla ⁊ilas. participia uł¬
eo infine an pͥncipio. ad simlitu¬
dinem uerboꝵ ut lauans lanatu¬
rus. mouens. moturꝰ. Uerba autẽ in
pͥntipio in fine ⁊ in medio. nõ tam̃
uit cado. cetidi. cedo. cecidi. nec ibi semn¬
ꝑ s aliquando inmedio ⁊ infine.
ut decerno. decreui. porrigo. porrȩai.
In prancipio etiam ⁊ infine. ue mor¬
deo. momordi. Infine uͦ semꝑsicut
retera tempora ut pando pandi.
lis liters mouestirr risi in duosor¬

Expanded text:
ctionum alie sunt indeclinabiles, ut aduerbia, coniunctiones, prepositiones, interiectiones, alie declinabiles, ut nomina, uerba, participia, pronomina. 2 Horum ergo quedam mouentur in principio, ut pronomina in personas transeundo: "mei, tui, sui", "michi, tibi, sibi", "me, te, se". 3 Finem uero mouent nomina uel pronomina que discernunt genera, in genera numeros et casus transeundo, ut "dominus, domini", "ille, illa, illud". 4 Participia uero in fine et principio, ad similitudinem uerborum, ut "lauans, lauturus", "mouens, moturus". 5 Verba autem in principio, in fine et in medio, non tamen ut "cado, cecidi", "cedo, cecidi"; nec ibi semper, sed alquando in medio et in fine, ut "decerno, decreui", "porrigo, porrexi"; in principio etiam et in fine, ut "mordeo, momordi"; in fine uero semper, sicut cetera tempora, ut "pando, pandi". lis littera moueatur
Abbreviated transcription (Latin):
ubi fortituidine noui testam̃ti
quasi neruo dirritia ueteris fle
xa est. hinc tanquam sagitte
emittuntur apli

Expanded text:
ubi fortitudine Novi Testamenti, quasi nervo quodam, duritia Veteris flexa et edomita est. Hinc tanquam sagittae emittuntur Ap
Abbreviated transcription (Latin):
Ihilosophia est diuuinaꝵe. hu¬
manaꝵq rerum in qnͣtum
homini possibile est ꝓbabilis
scientia.
hilosophia est ars artium ⁊ dis¬
ciplina disciplinarum. Quisꝰ
philosophia est meditatio mor¬
tis. qd̾ magis conuenit xp̃ia¬
nis. qui scłi ambitione calcata.¬

Expanded text:
Philosophia est divinarum humanarumque rerum, in quantum homini possibile est, probabilis scientia. Aliter: Philosophia est ars artium et disciplina disciplinarum. Rursus: Philosophia est meditatio mortis, quod magis convenit Christianis qui, saeculi ambitione calcata
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ spera a ferendo. uł feriendo dicta.
naria. qua inter tres luditur¬
⁊ arenata. quam greci dum ex
circulo. spectantium emissam
ultra iustum spatium pilam
excipere. lusuq mire consueue¬
runt. Cubitalem lusum appel

Expanded text:
Hec et sphera, a ferendo vel feriendo dicta. naria, qua inter tres luditur: arenaria, qua in grege, dum in ium spectantiumque emissa, ultra iustum spatium pilam excipere lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appell
Abbreviated transcription (Latin):
riaca appellatur non qd in
syria nascatur. s qd mons ĩ
quo nascitur. alio latere in¬
diam. alio sẏriam spectat.
Hardlum pistitum i. fidele ⁊ si
ne impostura grecum est. pi¬
Harclum spicatum ab eo quod
species ipsa nardi in modũ
spice sit que infusa conficitur.

Expanded text:
riaca vocatur; non quod in Syria nascatur, sed quod mons, in quo invenitur, alio latere Indiam spectat, alio Syriam. Est Nardum pisticum nardum fidele, id est sine inpostura, Graecum est. ardum spicatum, ab eo quod species ipsa nardi in modum spicae sit quae infusa conficitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Lasser herba nascitur in monte
hoscobagi. ubi ⁊ ganges flumiꝰ¬
nat in modum lactis. deinde
apud cyrenas nascitur.

Expanded text:
nascitur in monte Oscobagi, ubi et Ganges fluviunat in modum lactis, deinde ur, quoniam et apud Cyrenas nascitur.
Abbreviated transcription (Latin):
liguntur mysteria atq historice
ueritatis ⁊ sp̃ualis sensus ñ con¬
sideratur differentia. Aut dum
ꝓcuriositate animus cupidus.

Expanded text:
leguntur misteria, aut dum sthorice ueritatis et spiritalis sensus non consideratur differentiam, aut dum per curiositatem animus cupidus
Abbreviated transcription (Latin):
Sirma est siues orationis tenore
suum. usq ad ultimum seruãe
ut illud. pͥncipio celum ⁊ tras
camposq latentes lucentẽq
globum lune. tytaniaq astira
piritus intus alit.¬

Expanded text:
inos est series orationis, tenorem suum usque ad ultimum servans: ut In principio celum, terram, camposque liquentes: Lucentemque globum Lune Tyranniaque astra: Spiritus intus alit
Abbreviated transcription (Latin):
R ut cicero in rethoricis.
tur partes.
logiam latini scd̃m rei
rationem uocãt. ut dies est sol
serpea terras. Nox est sol suib
terris.

Expanded text:
 ut Cicero in RhetoricisIntur partes'.  Latini secundum rei rationem 571 vocant: ut, Dies est sol supra terras; nox est sol sub terris.
Abbreviated transcription (Latin):
lone orta que grecis ilium pe¬
tentib uaticinata est ꝑiturã
esse troiam. ⁊ omerum menda¬
tia scripturum. Dicta autem
ertthrea quia mneritra insula
inuenta sunt euis carmina.

Expanded text:
lone orta, quae Graecis Ilium petentibus vaticinata est perituram esse Troiam, et Homerum mendacia scripturum. Dicta autem Erythraea, quia in eadem insula eius inventa sunt carmina.
Abbreviated transcription (Latin):
aphitus habet speciem celesti
throno similem designat cor
simplicium spem certam p̃sto¬
lantium quoꝵ uita ⁊ morib
delectatur altissimus.

Expanded text:
phirus habet speciem, Coelesti throno similem, Designat cor simplicium, Spem certam postulantium: Quorum vita et moribus, Delectatur Altissimus.
Abbreviated transcription (Latin):
Neus a re qua petitur nuncupat᷑.
qui quauis sceleris conscius nõ
sit. reus tam̃ dr quamdiu inun¬
Reus maiestatis prius dictus qut
aduersus rem publicam aliquid
egisset ⁊ quitumq hostib con¬
sensiss. Dictus rens maiestatis.
quia maius est sedere patriam.
quam ciuem unum. Postea etrã
cipis egisse uidetur. uł qui leges
reas publice detulerat. uł utiles
ab rogauerat.

Expanded text:
Reus a re, qua petitur, nuncupatus, quia, quamvis sceleris conscius non sit, reus tamen dicitur, quamdiu in iReus maiestatis primum dictus qui adversus rempublicam aliquid egisset, aut quicumque hostibus consensisset. Dictus autem reus maiestatis, quia maius est laedere patriam quam civem unum. Postea etiam cipis egisse viderentur, vel qui leges inutiles reipublicae detulerant, vel utiles abrogaverant.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sine ea femina uirgo eẽ non
nis generantem. Affrodin enĩ
uirilia abscidisse sanguinẽ¬
eo spuma maris concreta ue-¬
spuma fit. sanguinis que ex
suco iuscerum liquido salsoq

Expanded text:
quod sine vi femina virgo esse non uinis generantem. Affrodin Aphrgenitalia abscidisse, et sanguineeo spuma maris concreta Vespuma est sanguinis, quae ex succo viscerum liquido salsoque
Abbreviated transcription (Latin):
sis consonantib ante us. inp̃tia
participio. Om̃ia g p̃t̾iti partuipia
uł intus. desimunt ut amatus. uel
in ctͥus. ut dectus. uł in ptus. ut rap¬
tus. uł instus. ut questus. uł in sus
ut risus ausus. uł in psus. ut lap.
uł in xus. ut flecus. Inxtus uni
ut texiii. textus. In cus. fatutns
citus. componitie solutus. uolutꝰ.
te. ⁊ ingi. ut traxi. tractus. uici. nistꝰ
reliqui. relictus. legi lectus. Excipit᷑
tus ⁊ ex ed compositũ in stus. questus.
⁊ pastus. Inxtus. unũ textꝰ. myctus.
in sus. Faciint partic̾q terminãt
pretm̃ in si. uł.di. ut lesus morsus
Excipitur composit. ado. ⁊ que sunt
quarte conuigationis nisi sensus
⁊ ransus. Excipitur ustꝰ cortus. sic
quoq faciunt que irli. uł .ri. uł. ti.
terminãt. pret̾m. ut uelli uulsus de¬
tursus uersus. Extipitur partus ⁊
quarte conugationis ut reꝑtus.

Expanded text:
sis consonantibus ante us in preteriti sis consonantibus ante us in preteriti participio; omnia igitur preteriti participia, uel in tus desinunt, ut "amatus", uel in ctus, ut "doctus", uel in ptus, ut "raptus", uel in stus, ut "questus", uel in sus, ut "risus", "uisus", uel in psus, ut "lapsus", uel in xus, ut "flexus"; in xtus unum, ut "texui, textus". 39 In tus faciunt omnia in compositione, "solutus", "uolutus", te, et in gi, ut "traxi, tractus", "uici, uictus", "reliqui, relictus", "legi, lectus"; excipitutus" et ex eo composita. 45 In stus, "questus" et "pastus"; in xtus unum "textus", mixtus; in sus faciunt participia que terminant preteritum in si uel di, ut "lesus", "morsus". 46 Excipiuntur composita a "do" et que sunt quarte coniugationis, nisi "census" et "rausus"; excipitur "ustus", "tortus". 47 Sic quoque faciunt que in li uel ri uel ti terminant preteritum, ut "uelli, uulsus", "decursus", "uersus"; excipitur "partus" et quarte coniugationis, ut "repertus".
Abbreviated transcription (Latin):
cit. memini. meminens facit. quia
menuni tam p̃sentis qͣm p̃teriti ũ
ht. quomͦ odi. similiter imꝑsonalia
deficiunt supinis ⁊ parcicipiis qͣm¬
ius quidem dyxerunt puditũ. ꝑtesũ.
a participiis non nasci dliuersa par¬
ticipia uł uł uerba. s nõĩa uł adu̾¬
bia. ut indulgens. indulgentia in¬
dulgenter. Numerus participiis
accidit uterq. singłaris ut currẽs
płalis ut currentes. quib ñ defici¬
unt. sic nec casib. figuras habent
quas auerbis accipiunt. ergo uel
simplicia sunt ut facio faciens:
uł composita. plerũꝙ ut efficio ẽf¬
ficiens. Si enim ꝑ se componant᷑
participia ñ pri compositis uerbis
transeunt iniuim nominsi ut no¬
cens. innocens. sapiens. insipiens.
Quedam tñ sunt que non seruant
compositionis u̾boꝵ compaginem.
unde apparet ea ex se composita. li.¬
cet uerbo ante composito. ut effrin¬
gor. effractus. contingor. contastus
⁊ similia. Dicendum quoꝙ de diu̾¬

Expanded text:
cit; "memini", "meminens" facit, quia "memini" tam presentis quam preteriti uim habet, quomodo "odi". 33 Similiter impersonalia deficiunt supinis et participiis, quamuis quidam dixerunt "puditum", "pertesum", a participiis non nasci diuersa participia uel uerba, sed uel nomina uel aduerbia, ut "indulgens, indulgentia, indulgenter". 35 Numerus participiis accidit uterque, singularis, ut "currens", pluralis, ut "currentes"; quibus non deficiunt, sicut nec casibus. 36 Figuras habent quas a uerbis accipiunt, ergo uel simplicia sunt, ut "facio, faciens", uel decomposita plerumque, ut "efficio, efficiens"; si enim per se componantur participia non prius compositis uerbis, transeunt in uim nominum, ut "nocens, innocens", "sapiens, insipiens". 37 Quedam tamen sunt que non seruant compositionis uerborum compaginem, unde apparet ea ex se composita, licet uerbo ante composito, ut "effringor, effractus", "contingor, contactus" et similia. 38 Dicendum quoque de diuer
Abbreviated transcription (Latin):
tus. titubo. titubatus careo. cassus.
quesco quietꝰ. Que duo magis no¬
mina uidentur. Neutra quoꝙ pas¬
siua quinq trium tempoꝵ hñt par¬
ticipia gaudeo gaudens gauisus ga¬
uisurus. audeo audens ausus ansir¬
rus. soleo solens. solitus solituiꝰ fio
siens. factus facturꝰ fido fidens. fisiis.
nascuntur parcicipia. ut crainas
cuntur ut sequens. secutꝰ. sccutarus
auerbo a nomalo sum nascitur ens
futuri a fui s magis a fio ⁊ sciendea
qd̾ si deficiant supinis deficiunt par¬
ticipiis p̃t̾iti ⁊ futuri in. ius ⁊ que
echiis nascuntur. Qd̾̃ fit in om̃ibꝰ
meditatuus inchoatiuis ⁊ plerisꝙ
neutris sedẽ conuigationis uł f̃rie
inuo. ut luo. R ꝑo tñ inueniunt᷑
exhiis ut doleo deiturus tareo ca¬
ut urgeo. metuo. indeor disco pas¬

Expanded text:
tus", "titubo, titubatus", "careo, cassus", tus", "titubo, titubatus", "careo, cassus", "quiesco, quietus", que duo magis nomina uidentur. 27 Neutra quoque passiua V trium temporum habent participia: "gaudeo, gaudens, gauisus, gauisurus", "audeo, audens, ausus, ausurus", "soleo, solens, solitus, soliturus", "fio, fiens, factus, facturus", "fido, fidens, fisus, nascuntur participia, ut "criminacuntur, ut "sequens, secutus, secuturus"; a uerbo anomalo "sum" nascitur "ens"; "futurus" a "fui", sed magis a "fio". 30 Et sciendum quod si deficiant supinis, deficiunt participiis preteriti et futuri in rus et que ex his nascuntur; quod fit in omnibus meditatiuis, inchoatiuis et in plerisque neutris secunde coniugationis uel tercie in uo, ut "luo"; raro tamen inueniuntur ex his, ut "doleo, doliturus", "careo, caut "urgeo", "metuo", "medeor", "disco", "pos
Abbreviated transcription (Latin):
poris participia que intus. uł sus
uł. xuis. desinunt similit̾. fuint a su¬
pino extremo addita .s. ⁊ correpta .u.
ut armatꝰ. uersus. nexus. Excipitur
mortiuis a morior cum moritus de¬
beat facere. unde moriturꝰ. ⁊ sciendun
qd̾ non exom̃i sig̃catione om̃ia par¬
ticipia inuenuintur. Nam tũ qũĩ¬
q sint sig̃cationes .i. actiua. neut᷑
passiua commnunis. deponens. ab at¬
tiua quidẽ ⁊ neutra p̃sentis ⁊ fictur
participia ueniũt ut amans amat᷑
cipium deficit loco eius ñbo utimitt
quomͦ loco uerbi est. contͣ parqͥcipiĩ
cum substantiuo uerbo accipitur i
amatus est. ꝑ quo p̾tõ antiqui pre¬
senti utebantur. utadueniens offẽ
ut amatus amandus. inp̃senti defi¬
cit ꝓ quo simsliter ũbo cum in fini¬
to nomine utinuir qui amatur.
Inueniuntur tñ etiam quedã neut᷑
p̃t̾ita. participia. hñtia ut ceno cena¬
tus. prandeo. pransus placeo placit᷑
nubo. nupta. pateo. passꝰ. iuro inra¬

Expanded text:
poris participia, que in tus uel sus poris participia, que in tus uel sus uel xus desinunt, similiter fiunt a supino extremo, addita s et correpta u, ut "armatus", "uersus", "nexus"; excipitur "mortuus", a "morior", cum "moritus" debeat facere, unde "moriturus". 23 Et sciendum quod non ex omni significatione omnia participia inueniuntur; nam cum V sint significationes, id est actiua, neutra, passiua, communis, deponens, ab actiua quidem et neutra presentis et futuri participia ueniunt, ut "amans, amaturus", cipium deficit, loco eius uerbo utimur et quomodo loco uerbi econtra participium cum substantiuo uerbo accipitur, ut "amatus est" pro quo preterito antiqui presenti utebantur, ut "adueniens offendut "amatus", "amandus"; in presenti deficit, pro quo similiter uerbo cum infinito nomine utimur, "qui amatur". 26 Inueniuntur tamen etiam quedam neutra preterita participia habentia, ut "ceno, cenatus", "prandeo, pransus", "placeo, placitus", "nubo, nupta", "pateo, passus", "iuro, iura
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfc̃i in om̃i conuigatione muta¬
ta. bam. in. ns. ut amabã. amans.
docebam. docens. legebam. legens
muniebam. muniens. ecceptis in
eo. desinentib quarte conuigati¬
onis que .i. ꝓduct̾am hñt ante bã
adibam qͥuibam. hec tñ antiqui
scribebant dipcongo ei tnͣsmu¬
tationẽ uocaliũ fc̃am ostenden¬
tes. adibã. quibam. ꝑ acdiebam.
quiebam. scd̾m antiquiores. Qd̾
in alis uerbissepe solet fieri ut po¬
libam ꝓ polieorm. Nec tamen id
ꝓhibuit hec participia ad ꝑfectoꝵ
regłam nasci. dcimus eñi adiens
quiens poliens. Situri uͦ temꝑis
uł neutris uł deponentib frunt
ab eccremo supino addita rus.
rus. a cõmuni utro duo sũt par¬
ticipia futuri temꝑis. Unum qͥ¬
dem actiuũ in. ras. suꝑiorib si¬
mile. alt̾m uero passiuum in dꝰ
criminaturus. erminandus pas¬
siua uͦ eiꝰdem futuri temꝑis par¬
ticipia fiunt agenitõ participt
ylentis temꝑis. tp. in dis. coni¬
sa. ut docentis. docendꝰ. pret̾iti uͦ tem¬

Expanded text:
perfecti in omni coniugatione , mutata bam in ns, ut "amabam, amans", "docebam, docens", "legebam, legens", "muniebam, muniens", exceptis in eo desinentibus quarte coniugationis, que i productam habent ante bam, "adibam", "quibam". 19 Hec tamen antiqui scribebant diptongo ei, trasmutationem uocalium factam ostendentes: "adeibam", "queibam" pro "adiebam", "quiebam" secundum antiquiores quod in aliis uerbis sepe solet fieri, ut "polibam" pro "poliebam", nec tamen id prohibuit hec participia ad perfectorum regulam nasci: dicimus enim "adiens", "quiens", "poliens". 20 Futuri uero temporis uel neutris uel deponentibus, fiunt ab extremo supino addita rus, rus"; a communi uero duo fiunt participia futuri temporis: unum quidem actiuum in rus, superioribus simile, alterum uero passiuum in dus, "criminaturus", "criminandus". 21 Passiua uero eiusdem futuri temporis participia fiunt a genitiuo participii presentis temporis, tis in dus conuersa, ut "docentis, docendus". 22 Preteriti uero tem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ participiũ uł ĩcluaᷤ desinẽs con¬
sonantes .i. ns. trium geneꝵ est
ctmouiie abiectius nõib simule¬
quoꝙ sec ht participiũ quom no¬
men nec in ipsis deficit ⁊ declinant᷑
ad similitudinẽ nominũ a diesti¬
uoꝵ in. us. desinentiũ uł in. lis mo¬
bilium sicut dictum est. Exceptis
illis que auerbis quarte declinatio¬
nis in eo desinentib deruiantur
que ingenitõ. ie. in. ensmutent in
iens. euntis. quiens. queuntis Tẽ¬
pora conuincta ht p̃sentis ⁊ p̃t̾iti
imꝑfc̃i. ut amans. p̃t̾iti ꝑfecti et

Expanded text:
enim participium uel in duas desinens conenim participium uel in duas desinens consonantes, id est ns, trium generum est,est mobile, adiectiuis nominibuquoque VI habet participium, quomodo nomen, nec in ipsis deficit, et declinantur ad similitudinem nominum adiectiuorum in ns desinentium uel in us mobilium, sicut dictum est, exceptis illis que a uerbis quarte declinationis in eo desinentibus deriuantur, que in genitiuo ie in eu mutant, ut "iens, euntis", "quiens, queuntis". 17 Tempora coniuncta habet: presentis et preteriti imperfecti ut "amans", preteriti perfecti et
Abbreviated transcription (Latin):
re. ⁊ dicere tunico ⁊ tu nicor tum¬
catus. ergo si uerboꝵ seruauerur
consequentia partupia sunc.
Sin amissis temꝑib casus nomi¬
nũ attrahant nõia fuint. ut am̃aᷤ
illum parcicipiũ ⁊ p̾sens est. Amo
enim illum dicimus. Amans uero
illiꝰ nom̃ ut amator illiꝰ Et qͣmuis
ab indicatiuis uerbis d̾iuentur.
ii. tam sig̃cationis om̃s continens
modos uł temꝑa ut exponẽs doce ꝓ
expone ⁊ doce Utinã exponeus docu¬
isses. ꝓ utinã exposuisses ⁊ docuisses.
Exponens docere. uolo ꝑ exponere.
⁊ docere uolo. In quo cum infinito
uerbo conuinctionẽ h̃t. hoc enim
cum ab indicatiuo nascatur pro
om̃i accipitur modo ut scrib̃e me
bas. scriłe me uolo. tum legere. ꝓ
sig̃tatio ⁊ tempꝰ. a u̾bo numerus ⁊
figura ab utroq. Genus mascłi¬
num ut amatꝰ. femininũ utama¬
ta. neutra. ut amatũ. commune
trium gener ut amans. Omne

Expanded text:
re, et dicere "tunico" et "tunicor", "tunre, et dicere "tunico" et "tunicor", "tunicatus". 10 Ergo, si uerborum seruauerint consequentiam, participia sunt; sin amissis temporibus casus nominum attrahant, nomina fiunt: ut "amans illum, participium et presens est "amo" enim "illum" dicimus, "amans" uero "illius" nomen, ut "amator illius". 11 Et quamuis ab indicatiuis uerbis deriuentur, ui tamen significationis omnes continent modos uel tempora, ut "exponens doce" pro "expone et doce", "utinam exponens docuisses" pro "utinam exposuisses et docuisses", "exponens docere uolo" pro "exponere et docere uolo". 12 In quo cum infinito uerbo coniunctionem habet: hoc enim cum ab indicatiuo nascatur, pro omni accipitur modo, ut "scribere me ibas", "scribere me uolo, tum legere" pro significatio et tempus, a uerbo; numerus et figura, ab utroque. 14 Genus masculinum ut "amatus", femininum ut "amata", neutrum ut "amatum", commune trium generum ut "amans". 15 Omne
Abbreviated transcription (Latin):
absq conuinctione. nisi sit figura
uingi nõ possint participium cũ
uerbo absq coniunctione bene ꝓ¬
fertur. ut lego ⁊ disco legens. drido.¬
Sicut gͥ ꝓnomen id̾o est intentũ
itt̃ adiungi pͥme ⁊ scd̾e ꝑsone uͭbi
poss nomina magis eñtm suntr᷑¬
cie absq uocatõ. Sic participium¬
ẽ inuentũ. ut qd̾ de est uerbis.i. ca¬
sus compleat conuinctum nõib.
Et sciendum qdꝰ ad eũ casum part¬
ticipia conuinguntur. quem sua
desiderant uerba. ut misepeor tut.
mi sertꝰ cui. inindeo ⁊ inuidens tebi
actuso ⁊ accusans te. dignor ⁊ digñas
te. illa re. Stiendũ etiam qd̃ pari¬
pra sine uerbis eẽ non possunt. Q
licet formã hãnt. nõia tamen sunt
dicenda. ⁊ carent temporali. sig̃catio¬
ne. ut penulatꝰ rogatus. Sunt tam̃
que nomina ⁊ participia ẽẽ possũt.
Nomina quidem cum ip̃m habitũ
sig̃cant non passionem nec tempꝰ
ut armatus ab armis habencdis.
Participium uero est cum ab ar

Expanded text:
absque coniunctione, nisi sit figura, absque coniunctione, nisi sit figura, iungi non possint, participum cum uerbo absque coniunctione bene profertur, ut "lego et disco = legens dio est inuentum, ut adiungi prime et secunde persone uerbi posset - nomina enim magis tercie sunt, absque uocatiuo -, sic participium inuentum est, ut quod deest uerbis, id est casus, compleat coniunctum nominibus. 7 Et sciendum quod ad eum casum participia coniunguntur, quem sua desiderant uerba, ut "misereor tui", "misertus tui", "inuideo" et "inuidens tibi", "accuso" et "accusans te", "dignor" et "dignans te illa re". 8 Sciendum etiam quod participia sine uerbis esse non possunt; que, licet formam habeant, nomina tamen sunt dicenda et carent temporali significatione, ut "penulatus", "togatus". 9 Sunt tamen que nomina et participia esse possunt: nomina quidem, cum ipsum habitum significant, non passionem nec tempus, ut "armatus" ab armis habendis; participium uero est, cum ab "a
Abbreviated transcription (Latin):
saliui. saltum. Sallio uͦ salitum. id̃e
est ⁊ sallo. qd̾ salsum facit unde salli¬
turus. ⁊ salturus. De participio.
articipium est pars orationis
que ꝑ uerbo accipitur ex quo d̾e
naturaliter habens genus ⁊ casus.
ad similitudinẽ nominis quia ac¬
tidentia uerbo absq discretione ꝑ¬
sonaꝵ ⁊ modoꝵ. Unde ⁊ participiũ
de qd̃ partem nõis partẽq capiat
uerbi. ⁊ quia ex utroq nascitur se¬
quentẽ iure exigit locum. Et sola
hec pars semꝑ est ind̾iuatione nł¬
lam hñs ꝓpriam positionem. Ide
autẽ reꝑtum est participtũ quid
uerbum nominis nõiatõ adiun¬
gitur. intransitiue. ut lego ego bo¬
nus. Si uͦ nom̃ ꝑ obliquos flectͥas
gi. intͣnsitiue. s loco u̾bi subit par¬
tipiũ ut facio bomi non dr s fati¬
entis uł legentis. boni est d̾r legenti
respondeo. Sic incet̾is tasib nisi no¬
catiuo. qui silit̾ ut nõiats inmnͣ¬
sitiue uingit᷑. ut doctꝰ loquens. ꝓfi¬
ticipum Cum enĩ diuersa uerba

Expanded text:
saliui, saltum"; "sallio" uero "sallitum"; idem est et "sallo", quod "salsum" facit; unde "salliturus" et "salsurus". DE PARTICIPIO 1 Participium est pars orationis, que pro uerbo accipitur, ex quo deriuatur naturaliter, habens genus et casum ad similitudinem nominis et accidentia uerbo absque discretione personarum et modorum: unde et participium dicitur, quod partem nominis partemque capiat uerbi. 2 Et quia ex utroque nascitur, sequentem iure exigit locum, et sola hec pars semper est in deriuatione, nullam propriam habens positionem. 3 Ideo autem repertum est participium quoduerbum nominis nominatiuo adiungitur intransitiue, ut "lego ego bonus"; si uero nomen per obliquos flectas gi intransitiue, sed loco uerbi subit participium, ut "facio boni" non dicitur, sed "facientis" uel "legentis boni est" dicitur, "legenti respondeo". 4 Sic in ceteris casibus, nisi uocatiuo, qui similiter ut nominatiuus intransitiue iungitur, ut "doctus loquens ticipium: cum enim diuersa uerba
Abbreviated transcription (Latin):
Epaualempsis est sermonis in
principio uersus. positi. eiꝰdem
mor nummi. quantum ip̃a
pecunia crescit.
Epangelia est ꝓmissio qua iu-¬
dicem attentum facimus pol¬
licentes nos aliqua magna

Expanded text:
Epanalempsis est sermonis in principio versus positi eiusdem mor nummi quantum ipsa pecunia crescEpangelia est promissio, qua iudicem adtentum facimus, pollicentes nos aliqua magna
Abbreviated transcription (Latin):
Micheas interp̾tatur qais ille.
quis iste: Comminatus est¬
enim samarie obtausam si¬
mulachroꝵ illo modo quo de
helui dr. Quis est iste inuol¬

Expanded text:
MICHEAS interpretatur ‘quis hic?’ vel ‘quis iste?’ cum minatur Samarie ob hanc causam simulacrorum illo modo quo de Eliu dicitur ‘quis est iste invol
Abbreviated transcription (Latin):
Hestoriani heretici. a nestorio
qui beatam uirginem mari¬
am non dei s hominis tantũ
asseruit genitricem ut aliã
ꝑsonam carnis. aliam faceret
deitatis. nec unum xp̃m inu̾¬
bo i deitate ⁊ carne credidit.

Expanded text:
estoriani a Nestorio qui beatam virginem Mariam non Dei, sed hominis tantummodo asseruit genitricem, ut aliam personam carnis, aliam faceret deitatis; nec unum Christum in Verbo Dei et carne credidit
Abbreviated transcription (Latin):
nielis. qui in ierechielis exordio
scribitur.
labam uichim habet. Ille chim
Ghannes baptista interp̃tatur
qd̃ gr̃a ministratur.

Expanded text:
Joakim qui in Ezechielis exordio Joachin scribitur. labam kim habet, ille chin, Joannes Baptista interpretaturquod gratia ministratur.
Abbreviated transcription (Latin):
Stuprum in uirgine cõmittur.
incestus uero inparente. uł ui¬
dua. ad ulterium innupta.
enuim messe uritur ꝓpter cultu¬
ram agri.
Stupula d̾r. uł quia pars eiꝰ urit᷑¬

Expanded text:
Stuprum in uirgine, incestum in parente uel uidua, adulterium in nupta. enim messe uritur propter culturam agri. Item stipula, vel quia pars ejus urit
Abbreviated transcription (Latin):
tatur in nare cornu. Idem ⁊ mo¬
nocheron .i. unicornis eo qd̾ u¬
num cornu in media fronte
ut quicquid impetierit. aut
uentilet aut penetret. Nam ⁊
tium uirtute capiatur. S si

Expanded text:
tatur in nare cornu. Idem et monoceron, id est unicornus, eo quod unum cornu in media fronte ut quidquid inpetierit, aut ventilet aut perforet. Nam ettium virtute capiatur aliquat
Abbreviated transcription (Latin):
sitates enim celi ⁊ facies homi¬
num ⁊ colores ⁊ corꝑum qñtita¬
tes. ⁊ anmoꝵ diu̾sitates ocistiit.
Inde romanos graies greces le¬
ues. afros uersipelles. gallos na¬
tura feroces. atq acriores inge¬
nio ꝑuidemus. qd̃ natura cli¬
matum facit.

Expanded text:
sitatem enim coeli et facies hominum, et colores, et corporum quantitates, et animorum diversitates existunt. 415 Inde Romanos graves, Graecos leves, Afros versipelles, Gallos natura feroces atque acriores ingenio pervidemus, quod natura climatum facit.
Abbreviated transcription (Latin):
s diuersis sermonib transtu¬
lerunt. Antigraphus uero¬
nt i cumpunctos apponitur¬
hiis ubi intranslationib diu̾¬
sis sensꝰ habentur. astericus
tum obelo. hanc pprie
aristarcus utebatur. in hiis uer¬
sib qui non sito loco positi erãt.
nitur ad seꝑandas res areb.¬
posctura est paragrapho con-
ponitur ad eos uersus quorũ
ordo ꝑmutandies est ⁊ inuem¬
tur inantiquis auctorib po
apponitur hiis locis bi
in eodem sensu dupplites uer¬
sus sunt ⁊ dubitatuir qui potiꝰ
eligendꝰ sit. Displeꝑisticonsi¬
pͥmus posuit homericis. uer¬
sib ad seꝑationem olympia

Expanded text:
 diversis sermonibus transtulerunt. Antigraphus cum puncto adponitur, ubi in translationibus diversus sensus habetur. Asteriscus cum obolo. Hanc proprie Aristarchus utebatur in his versibus, qui non suo loco positi erant. nitur ad separandas res a rebPositura est figura paragrapho contrponitur ad eos versus quorum ordo permutandus est. Sic et in antiquis auctoribus poponitur in his locis ubi in eodem sensu duplices versus sunt, et dubitatur qui potius eligendus sit. A diple-signanus posuit Homericis versibus ad separationem Olympi a
Abbreviated transcription (Latin):
eatrum est quo scena inclu¬
ditur. semicirtuli figuram.
habens. in quo stantes omnes
aspiciunt. cuius forma. prius
rocunda erat .i. amphiteatrum.

Expanded text:
eatrum est quo scena includitur, semicirculi figuram habens, in quo stantes omnes inspiciunt. Cuius forma primum rotunda erat, sicut et amphitheatri;
Abbreviated transcription (Latin):
Testamentum inquit in mortu¬
is confirmatum est.
Testamentũ sane inscripturis st̃is
in hoc solum d̾r. qd̾ non ualet
nisi testatorib mortuis s om̃e
pactum ⁊ placitum testamen¬

Expanded text:
Testamentum, inquit, in mortuis confirmatur. 3. Testamentum sane in Scripturis sanctis non hoc solum dicitur, quod non valet, nisi testatoribus mortuis, sed omne pactum et placitum, testamen
Abbreviated transcription (Latin):
re ut notum sit qd̃ scriptum ẽ
nu auctoris totum conscriptũ¬
est. Ircitum uͦ dictum est. sus
qui testatus est capite diminu¬
tus est. aut si non recte factum
cente postremo. neq ex heredate
nominatim. neq herede in distu¬
to dirumpitur. Supp̃ssiim uͦ¬
testamentum est. qd̾̃ infraude
heredum. uł legatarium seuin¬
de libertoꝵ non est palã ꝓpalatũ
Qd̾ ⁊ si non latet. tamen si p̃dic

Expanded text:
st ut notum sit quod scriptum est. nu auctoris totum conscriptut. Irritum testamentum est, si is qui testavit capite diminutus est, aut si non recte factum cente postumo neque exheredato nominatim, neque herede instituto, disrumpitur. Suppressum testamentum est quod in fraudem heredum, vel legatariorum, sive libertorum, non est palam prolatum. Quod si non latet, tamen si predic
Abbreviated transcription (Latin):
I.nfernum ñonulli in quadam
mum pulsat. quia si infernũ
idcuro dicimꝰ quia inferiuis ia¬
cet. qd̃ terra ad celum est. hoc i
st anmiam meam ex inferno
inferiori. ut inferus suꝑier t̾ca.
infernus uero inferior sub terra
brum. qd̾ obstet non iudeo. tit
sub terra infernus esse crecdatur
quo quieuerunt anime iustor.
inferior inferus. inquo impior

Expanded text:
inferiore. Nonnulli in quadam mum pulsat, quia si idcirco infernum dicimus, quia inferius jacet, quod terra ad coelum est, hoc esse sti animam meam ex inferno inferiori , ut infernus superior terra, infernus vero inferior sub terra quid obstet non video ut sub terra infernus esse credaturquo quieuerunt ante aduentum inferior inferus, in quo tr
Abbreviated transcription (Latin):
Udromantia ab aqua dicta est.
bras demonum euocare ꝑhibe¬
aquam. aerem. ignem. Hinc
geomantiam. ydromantiam.
eromantiam. piromantiam.

Expanded text:
dromantia, ab aqua dicta. Est bras daemonum evocare, eaquam, aerem, et ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, pyromantiam
Abbreviated transcription (Latin):
Lucubrum dc̃m qd̾ luceat inum¬
bra. est enun modicus ignis qͥ
solet extenui stupa ceteraq
formari.

Expanded text:
Lucubrum vocatum, quod luceat in umbra. Est enim modicus ignis qui solet ex tenui stuppa ceraque formari.
Abbreviated transcription (Latin):
Iublicani dicuntur conductoreᷤ
scłi ⁊ lucra sectantur.
tiblica uiad̾r que insolo prebli¬
co est. qua iter ppło patet. hec ay¬
tem ad mare aut adopida ꝑti¬
net.

Expanded text:
ublicani appellantur conductores seculi lucra sectantur.Publica est, quae in solo publico est, qua iter actus populo patet. Haec aut ad mare aut ad oppida pertinet.
Abbreviated transcription (Latin):
burbat. cirtumscribit. dictũ ab
arbore. que est incuruatura ara¬
tri uł a sulco urbium. qui pͥmꝰ
aratro circumductꝰ ꝓpter alti¬
tudinem murus appellatur

Expanded text:
buruas, circumscribis. Dictum ab uruo, quae est incuruatura aratri, uel a sulco urbium, qui primus aratro circumductus propter altitudinem murus appellabatur
Abbreviated transcription (Latin):
tes cetere res animalia nel
homines fierent. At uͦ aristo¬
tiles nullas ptitat esse etra
substantias. s intellectam
similitudinẽ płimoꝵ tater.
se differentium subita
genus ptitat eẽ. nł spac

Expanded text:
tes caeterae res homines vel animalia fierent. At vero Aristoteles nullas putat extra esse substantias, sed intellectam similitudinem plurimorum inter se differentium substantialem genus putat esse, vel spec
Abbreviated transcription (Latin):
os sp̃e. primus ab orience sub¬
colanus.a meridie auster ab er¬
aidente fauonius. a septemtro¬
ne ciusdem nominis uentus
eurum. Auster a dextris euro¬
austrum. a sinistris austro. as¬
fricum fauonuis. adextra affri-¬
cum aleua chorum.
Septemtrio a dextiis tircum a
siistris aquilonem. Ex om̃ibꝰ¬

Expanded text:
um primus ab Oriente Subsolanus, a Meridie Auster, ab Occidente Favonius, a Septentrione ejusdem nominis ventus  a laevo Eurum; Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum; Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum. Porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi duod
Abbreviated transcription (Latin):
git. qui non corrigit. R estegͥ
faciendo regis nomen tenetur:
peccando amutitur.
Regie uirtutes ꝓpͥe due sunt iu¬
sticia ⁊ pietas. Plus autẽ lau¬
datur pietas. Nam rasticia
res seuera est. Icirco reges gn¬

Expanded text:
git, qui non corrigit. Recte igitur faciendo regis nomen tenetur, peccando amittitur. Regie virtutes precipue due sunt: iustitia et pietas. Plus autem in regibus laudatur pietas, nam iustitia per se severa est. Reges
Abbreviated transcription (Latin):
cori. sequentes calcidonense
concilium respuunt. Exdu¬
ab unam in xp̃o naturam
asserunt. quamquã cheodo¬
siani corruptam. calanite
incorruptam contendant.

Expanded text:
cori sequentes, Chalcedonense concilium respuunt; ex duabus unam in Christo naturam asserunt, quam Theodosiani corruptam, Gaianitae incorruptam contendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quia inscripturis suis de deo
dixerunt. quoꝵ uaria stat opi¬
nio qui deus eẽt.
Theomachia deorum pugna. A¬
Theorio. grece udeo. latine hinc¬

Expanded text:
quia in scriptis suis de deo dixerunt: quorum varia constat opinio, quid deus suis de deo dixerunt: quorum varia constat opinio, quid deus e
Abbreviated transcription (Latin):
rophia uerbis scd̾m hoc quod
uerba sunt. futura signifi¬
cat. typus autem res decla¬
rat ex reb. Possunt tamen
hec duo ista edificatione
misceri. ut dicamus quia
ꝓphia est typus inuerbis sed̾m
Io qd uerba sunt ⁊ contoa typꝰ
est ꝓpħia in reb. in quantũ res
esse nostuntir.

Expanded text:
rophetia verbis secundum hoc quod verba sunt futura significantur. In typis autem res declarantur ex rebus. Possunt tamen haec duo ita definitione misceri, ut dicamus quia prophetia est typus in verbis, secundum id quod verba sunt, et e contra, typus est prophetia in rebus, in quantum res esse noscuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
b oꝑib sius. Si quidem ⁊ eo die
requieuit dñs in sepulchro. ut
quietis illiuis mysferium. con¬
firmaret. qd̾ uideis. obseruandũ
in umbra futuri p̃ceptũm erat.

Expanded text:
isset. Siquidem et eo die requievit Dominus in sepulchro, ut quietis illius mysterium confirmaret; quod Iudaeis observandum in umbra futuri praeceptum est.
Abbreviated transcription (Latin):
mentis. nunc insequentib. to¬
tidem dieb naturali damp¬
Oceanum greti ⁊ latuni. ideo no¬
minant qd̾ incirculi modo am¬
Oceanus. quasi ocioneus. Iste ẽ
qui oras terraꝵ amplectitur.¬

Expanded text:
mentis nunc insequentibus totidem die bus naturali damOceanum, et Graeci, et Latini ideo nominant, quod in circuli modo amOceanus, quasi κυάνεος: iste est qui oras terrarum amplectitur
Abbreviated transcription (Latin):
Centones apud gramatitos dici
solent qui carminib homeri.
seu uirgilii ad ꝓpria oꝑa more
centenario ex multis hinc inde
compositis inunum sarcinnt.

Expanded text:
Centones apud grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri et Virgilii, ad propria opera more centenario, ex multis hinc inde compositis, in unum sartiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ho. qd̃ apud grecos aia. prepõ fa¬
cit. ⁊ sciendum qd̃ tunc. dis. p̃poni¬
tur. qͣnͣdo sequitur.s. f. ꝑ.s. t. uł.i.
cołsonans ut discumbo diffõ. dif¬
fidi in quib s. in f. uertitur dis
lectus. Aliis quib ꝙ consonanti¬
b sequentilr di p̃ponitur. ⁊ ubi.¬
q ꝑducitur di excepto dirimo ex
Digertus. Re uidetur a retro ꝑ apo¬
copam fc̃m. sicut sensus manife-¬
stat. respitit retro. aspitit. uł ex hoc
ua est ut secumbo uł abnegatiua
ut securꝰ. Am. etiam nepi sig̃cat.
ut amplector ambio addito .b. con
loco. p̃positionis cum accipitus. De

Expanded text:
os DIA prepositio facit. 38 Et sciendum quod tunc "dis" preponitur, quando sequitur c, f, p, s, t uel i consonans, ut "discumbo", "differo", "diffido" - in quibus s in f uertitur -, "disiectus"; aliis quibus<cum>que consonantibus sequentibus "di" preponitur; et ubique producitur "di", excepto "dirimo" et "disertus". 39 "Re" uidetur a "retro" per apocopam factum, sicut sensus manifestat, "respicit", "retro aspicit", uel ex hoc ua est, ut "secubo", uel abnegatiua, ut "securus". 41 "Am" etiam PERI significat, ut "amplector", "ambio", addita b. 42 "Con" loco prepositionis "cum" accipitur. DE
Abbreviated transcription (Latin):
amarẽ ris in re amaretur abame¬
ret Et pluralit̾ utinam amaremitr
ab amarem amaiemini ab amares
amarentur ab amarens. greattoꝑ
iunctio cum amer. ameris. ilł ame¬
re. ametur. Et pluralit̾ idem esttũ
senti opt̃o. pret̾ito ꝑfc̃o. cum ama¬
ri. adocere. audiri. ab audire. In
tercia uero non solum .e. in .i. s eci¬
cipium p̾sentis fit a p̃terito imꝑ
Excipuintur in eo desinentia ut
iens. quasi ab iebam. Participium
p̃t̾iti temꝑis fit ab uuitimo supino
correpta .ii. ⁊ addita .s. ut amatus

Expanded text:
"amarere" ris in re -, "amaretur" ab "ama"amarere" ris in re -, "amaretur" ab "amaret"; et pluraliter: "utinam amaremur" ab "amarem", "amarermini" ab "amare", "amarentur" ab "amarent". iunctiuo: "cum amer, ameris" - uel "amere" - "ametur" et cetera. 93 Idem est cum senti optatiuo. 96 Preterito perfecto: "cum amari" a "docere", "audiri" ab "audire"; in tercia uero non solum e in i, sed eticipium presentis fit a preterito impexcipiuntur in eo desinentia, ut "iens", quasi ab "iebam". 102 Participium preteriti fit ab ultimo supino, correpta u et addita s, ut "amatu
Abbreviated transcription (Latin):
tũ sic. Omnia u̾ba in .in. desinentia
m in .x. conuertunt ⁊ facuint et se pa¬
conuersa ut amabas. a mabarisul
amabare. Tercia a tercia actuu. ad¬
dita .ur. ut amabar. batur. ⁊c̾. Pre¬
turo actiuo inpͥma conuigatione.
⁊ scd̾a pͥme ꝑsone addita .r. ut ama¬
bo. bor. docebo. bor. Incertia ⁊ quarta
m. in .x. ut legam. legar audiam au¬
diar. ⁊c̾. Scd̾a ꝑsona. a scd̾a int̾posita
ri ⁊ inpͥma ⁊ scd̃a coniugatione. etiã
iin .e. mutato. ut amabis amab̾is
docebis. doceb̾is. leges. leg̾is. audies.
audieris ⁊ ris. in. re. ut amab̾is. ułama¬
singul actii abstracta .s. ⁊ addita.
ac̾tiuo fit in scd̃a ꝑsona adocta. reut
ama. amare. uł non format᷑. s simi¬
lis est infinitõ. Intercia addita. ur
siua singłari. t in .in. ut ametur a¬
memur. doceatur. doceamur. Scd̾a
cemini. legimini. audimini. t̾tia
a tertia actim. addita .ur. qd̾ fit in
ta .i. in .or. ut amamini. amaminor
reris. ab amares .ri. interposita uel

Expanded text:
tum sic: omnia uerba in m desinentia, m in r conuertunt et taciunt pasconuersa, ut "amabas, amabaris" uel "amabare". 74 Tercia a tercia actiui addita ur, ut "amabat, amabatur" et ceturo actiuo: in prima coniugatione et secunda prime persone addita r, ut "amabo, amabor", "docebo, docebor"; in tercia et quarta m in r, ut "legam, legar", "audiam, audiar". 77 Secunda persona a secunda, interposita ri et in prima et secunda coniugatione etiam i in e mutata, ut "amabis, amaberis", "docebis, doceberis", "leges, legeris", "audies, audieris", et ris in re, ut "amaberis" uel "amasingulari actiui, abstracta s et addita actiuo fit, in secunda persona addita re, ut "ama, amare" uel non formatur, sed similis est infinito; in tercia, addita ur,siua singulari, t in m, ut "ametur, amemur", "doceatur, doceamur" et cetcemini", "legimini", "audimini". 84 Tercia a tercia actiui addita ur, quod fit in ta i in or, ut "amamini, amaminor"reris" ab "amares", ri interposita - uel
Abbreviated transcription (Latin):
a sius post mortem coli ceꝑrint.
apud egyptũ ysis apud cretã
iois. apud mauros uiua apõ
latiros fermus. apd̾ romanos
na. apud samum uino apuid
paphos uenus. apud lemnos
nulcanꝰ. apud naxos liber apd̃
delos apollo. Inquor etiam lay¬

Expanded text:
 suos post mortem coeperunt: ut apud Aegyptum Isis, apud Cretam Jovis, apud Mauros Juba, apud Latinos Faunus, apud Romanos va, apud Samum Juno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delphos Apollo. In quorum etiam la
Abbreviated transcription (Latin):
Spuma dicta ab eo qd spuatur.
Sordes enem sunt indarum q̃
amusto uł eis que oo quuntur.
purgantur hint spumare est

Expanded text:
Spuma dicta est ab eo quod spuatur; sordes enim sunt undarum; unde mustum et ea quae coquuntur spuma purgantur. Hinc et
Abbreviated transcription (Latin):
i. luirgo. secreta ⁊ nimia paren¬
tum diligentia custodita aut
certe ostendatur. ubi hoc uer¬
bo appellentur ⁊ nupte ⁊ im¬
ꝑitiam conficebor.

Expanded text:
 virgo secreta, et nimia parentum diligentia custodita. Aut certe ostendant mihi ubi hoc verbo appellentur et nuptae, et imperitiam confitebor.
Abbreviated transcription (Latin):
Dis est uirtꝰ potestatis ꝑ qm catisa
siue resuł augetur uł extorquetur.
is priuata est siquis ante iditi¬
um armatis hominib quẽq a
suo deiecerit uł expugnauerit.
Lis publica est siquis ciriem ante
uł regem appellantem necaurerit¬

Expanded text:
Vis est virtus potestatis, per quam causa sive res, vel aufertur vel extorquetur. Vis privata est, si quis ante iudicium armatis hominibus quemquam a suo deiecerit vel expugnaverit. Vis publica est, si quis civem, ante vel regem appellantem, necaverit
Abbreviated transcription (Latin):
crificii ponere uidebantur. Ho
introductus est ut hii qui indi¬
uinis cultib domino mancipa
ti. consecrantur. quasi nararei.
i. sc̃i dei crine p̃tiso innouent᷑

Expanded text:
crificii ponere jubebantur , scintroductus est, ut hi qui in divinis cultibus mancipati, Domino consecrantur, quasi Nazaraei, id est, sancti Dei crine preciso innovent