comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quae communis ÷ bonis & malis : sit ergo gratia natur¬
ad tributa : qua sumus animantia rationalia discernimur¬
qu e apecorib: sit &icm gratia naturȩ at tributa qua in
ipsir hominib: adeformib: pulchri uel ingenuo sidiscer¬
nuntur a tardis acsi quid eius modiest : sed non seille quẽ
cohercebat apostolur aduersus pecus inflabat: nec ad¬
uernis hominem alterum dealiquo naturali munere qd
in ee poss& & pessimo : sed aliquod bonum quod ꝑtine¬
r& aduitam bancm sibi nondõ tribuens inflabatur
qucendo audire meruit : quis enim tediscernit: quid aut̃
habes quod non accepisti : Uit enim sit naturȩ fidem posse
habere Num quid & habere : Non enim omnium ÷ fides
cum fidem possehabere sit omniũ: Non autem ait apostłr
quid autem potes habore quod non accepisti ut porsis ha¬
bere : sed ait : quid autem habes quod non accepisti : ꝓ in de
pͣ se habere fidem sicut posse habere caritatem naturȩ est

Expanded text:
quae communis est bonis et malis. Sit ergo gratia naturquae communis est bonis et malis. Sit ergo gratia naturae attributa, qua sumus animantia rationalia, discernimurque a pecoribus; sit etiam gratia naturae attributa, qua in ipsis hominibus a deformibus pulchri, vel ingeniosi discernuntur a tardis, ac si quid ejusmodi est: sed non se ille, quem coercebat Apostolus, adversus pecus inflabat, nec adversus hominem alterum de aliquo naturali munere quod inesse posset et pessimo; sed aliquod bonum quod pertineret ad vitam bonam, sibi non Deo tribuens inflabatur, quando audire meruit, Quis enim te discernit? Quid autem habes quod non accepisti? Ut enim sit naturae, fidem posse habere; numquid et habere? Non enim omnium est fides ; cum fidem posse habere sit omnium. Non autem ait Apostolus, Quid autem potes habere, quod non acccepisti ut posses habere; sed ait, Quid autem habes quod non accepisti? Proinde posse habere fidem, sicut posse habere charitatem, naturae est
Abbreviated transcription (Latin):
Conditione donata ÷ siue uitiatae naturae quales cumq reli¬
quias rumir quantum existimo absurdumest : Num quid
enimꝑhaec dona qua eomnib: commonia sunt hominib: discer¬
nuntur homines ab hominib: hic autem priusdixit. quisensꝰ
tediscernit: & deinde addidit : quid autem haber quod non
accopisti porr& quippe homo dicere inflatus aduerrus alto¬
rum: discernit me fides mea iustitiamea uel siquid aliud qua¬
lib: occurrens cagitationib: bonur doctor. quid autem
habes inquiđ quod non accepisti a quonis ab illo quite dir¬
cernit abalio cui nondonauit. quod donauit tibi : si autem
& Ecopisti ait quid gloriaris quasi non acceperis : num
quero agit aliud nisi ut quigloriatur indño glori&ur
nihil autem huic sensuitam contrarium est quam de sus
meritir sic quemq gloricri. tam qucc̃ ipse sibi eafecerit
Non graticc dĩ : sed gratia quaebonor discernit amalir nor

Expanded text:
conditione donata est, sive vitiatae naturae qualescumque reliconditione donata est, sive vitiatae naturae qualescumque reliquias, nimis, quantum existimo, absurdum est. Numquid enim per haec dona quae omnibus communia sunt hominibus, discernuntur homines ab hominibus? Hic autem prius dixit, Quis enim te discernit? et deinde addidit, Quid autem habes quod non accepisti? Posset quippe dicere homo inflatus adversus alterum, Discernit me fides mea, justitia mea, vel si quid aliud. Talibus occurrens cogitationibus bonus doctor, Quid autem habes, inquit, quod non accepisti? A quo, nisi ab illo qui te discernit ab alio, cui non donavit quod donavit tibi? Si autem et accepisti, ait, quid gloriaris quasi non acceperis? Num, quaeso, agit aliud, nisi ut qui gloriatur, in Domino glorietur? Nihil autem huic sensui tam contrarium est, quam de suis meritis sic quemquam gloriari, tanquam ipse sibi ea fecerit, non gratia Dei: sed gratia quae bonos discernit a malis, non
Abbreviated transcription (Latin):
sed qui incrementum dat dr̃: lud &s nenibil agere apos¬
tolum nisi ut humiliur homo &ex alt&ur drsolus quh¬
do quidem in eis qui plantatur &rigantur. Nec ipsum
plantatorem & rigatorem diciteẽ aliquid sed qui in¬
erementum datd r̃: quaom uis & hoc ipsum quod ille
plantat hic rigat Non ipsissed dño tribuat dicens unicu¬
ique sicut dñr dedit: ego plantaui apollo rigauit: hinc
ergo in eadem intentione ꝑsistenr : ad hocuenit ut dice¬
r& : Itcq nemo glori&ur in homine: Iamenim dixe¬
eius intentio utdicat: Haec autem frr tranrsiguraui
ine scapollo ꝓpteruor ut in nobis dircatir Ne suprco
quam scriptur est unus ꝓ altero infl&ur aduersur al
nori urs nilis enim tediscernit : quid autem haberꝗđ
nor necepistr si qutem &accepisti quid gloriarir qua¬
s nonac ceperit In hac apostoli euidentir imias iater da¬
na qua contra humanam suꝑbiam loquitur ncquis qua
cer inue ipsam totam ꝑfertim qi naturam quabr inpna

Expanded text:
sed qui incrementum dat Deus. Videtisne nihil agere Apossed qui incrementum dat Deus. Videtisne nihil agere Apostolum, nisi ut humilietur homo, et exaltetur Deus solus? Quandoquidem in eis qui plantantur et rigantur, nec ipsum plantatorem et rigatorem dicit esse aliquid, sed qui incrementum dat, Deum: quamvis et hoc ipsum quod ille plantat, hic rigat, non ipsis, sed Domino tribuat, dicens: Unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavit. Hinc ergo in eadem intentione persistens, ad hoc venit ut diceret, Itaque nemo glorietur in homine . Jam enim dixeejus intentio, ut dicat: Haec autem, fratres, transfiguravi in me et Apollo propter vos; ut in nobis discatis, ne supra quam scriptum est unus pro altediscernit? Quid autem habes quod non accepisti? Si autem et accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? 10. In hac Apostoli evidentissima intentione, qua contra humanam superbiam loquitur, ne quisquam cari, sive ipsam totam perfectamque naturam, qualis in prima
Abbreviated transcription (Latin):
& in firmamundi elegit dr̃ ut confundat fostia : &ignobilu
quae sunt euacuar& : ut non glori&ur coram dõ omnis
caro : Hic ceste contrahumanam superbiam satisda¬
ra est a postoli intentione in homine quisq glori&ur
gloriari mox addidit : Exipso autem uos estis in xp̃o ihũ
qui factus est nobis sapientia adõ. &iustitia & scĩ ficatio
& redemptio utquem ammodũ scriptum est. quiglori¬
atur in dño glori&ur: Inde ꝑuenit istaeiur intentio ut
postec increpans dicat: Ad huc enim estis carnales : cã
enim sint interuos emulatio & contentio : Nonne carnaler
estis & secundum hominem ambulatis : Cum enim quis di¬
cat ego quidem sum pauli alius autem ego apollo. Non¬
ne homines estis : Quid ergo est apollo quid autem ꝓau¬
lus : ministri ꝑ quos credidistis: &unicuiq sicut dñs
dedit. ego plantaui appollo rigauit. sed dr̃ increm̃tũ
dedit: Itaq neq qui plantat est aliquid neq quirigat:

Expanded text:
et infirma mundi elegit Deus, ut confundat fet infirma mundi elegit Deus, ut confundat fquae sunt evacuet; ut non glorietur coram Deo omnis caro. Hic certe contra humanam superbiam satis clara est Apostoli intentio, ne in homine quisquam glorietur, gloriari, mox addidit, Ex ipso autem, vos estis in Christo Jesu, qui factus est nobis sapientia a Deo et justitia, et sanctificatio, et redemptio: ut, quemadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur : inde pervenit ista ejus intentio, ut postea increpans dicat, Adhuc enim carnales estis: cum enim sint inter vos aemulatio et contentio, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis? Cum enim quis dicat, Ego quidem sum Pauli, alius autem, Ego Apollo; nonne homines estis? Quid ergo est Apollo? quid autem Paulus? Ministri per quos credidistis: et unicuique sicut Dominus dedit. Ego plantavi, Apollo rigavitdedit. Itaque neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat;
Abbreviated transcription (Latin):
simpliei anu sicut doxi scriberem reuelauit : Hoc igt̃
rpostoli testimoniũ ubi ad reprimendam haminis in fla¬
diomeni dixit: Quidenĩ haber quod non aecepisti Nonsint
quenquam fidelium dicerehabeo fidem qucom non ac¬
cepi: reprimitur omnino his a postolicis uerbis totahunis rep¬
ponsionis elatio : sed nehoc quidem potest dici : quamuis non
habeam ꝑfectam fidem habeo tamen eius initium quo in xpi
ideo nom porsedici : quid enim haber quod non accepisti
qr in eadem naturco remansit lic& uitiata quae priur sa¬
na acꝑfecta sanata sit. Nihiladid quod uolunt ualere in¬
tellegitur si cur hoc apostolus dixerit cogit&ur : agebat
enim nequis quã gloriar &ur in homine quõ dirsensiones
exoste fuerant inter corintheos xp̃ianos ita ut unus¬
quisq dicer& : Ego quidem sum pauli : alius autem ego
apollo : alius uero ego chephe : & inde uentum est ut
dicer& : stulteo mundi elegit dr̃ ut confundat sapientes

Expanded text:
Simplicianum, sicut dixi, scriberem, revelavit. Hoc igitur Simplicianum, sicut dixi, scriberem, revelavit. Hoc igitur Apostoli testimonium, ubi ad reprimendam hominis inflationem dixit, Quid enim habes quod non accepisti? non sinit quemquam fidelium dicere, Habeo fidem quam non accepi. Reprimitur omnino his apostolicis verbis tota hujus responsionis elatio. Sed ne hoc quidem potest dici: Quamvis non habeam perfectam fidem, habeo tamen ejus initium, quo in Chrideo non posse dici, Quid enim habes quod non accepisti? quia in eadem natura remansit, licet vitiata, quae prius sana ac perfecta donata sit : nihil ad id quod volunt valere intelligitur, si cur hoc Apostolus dixerit cogitetur. Agebat enim, ne quisquam gloriaretur in homine; quoniam dissensiones exortae fuerant inter Corinthios christianos, ita ut unusquisque diceret, Ego quidem sum Pauli; alius autem, Ego Apollo; alius vero, Ego Cephae: et inde ventum est, ut diceret, Stulta mundi elegit Deus, ut confundat sapientes;
Abbreviated transcription (Latin):
lius eẽ posse illa uerba cognoui: posterior in hoc libro quõ¬
tio est ab eo loco ubi ait: Non solum autem sed & rebeccha
ex uno concubitu habensi saac patris nostriusq: adillud
ubi ait: nisi dñs saba oh reliquiss& nobissemen sicut
soudoma facti ersemus : & sicut gomurra similes fuis sem
Incuius questionis solutione laboratum est quidem ꝓhbero
arbitrio uoluntatis humane : sed uicit dĩ gratia nec nis
adillud potuit ꝑucniri utli qui dissima ueritate dixirse
intellegatur a postolus : quisenim tediscernit quid aut̃
habes quod non accepisti : si autem accepisti quid gloria¬
ris quasi non acceperis : Quod uolens &iã mastirco
prianus ostenderehoc totum ipso titulo definiuit di¬
conss innullo gloriandũ quando nostrum Nilil sigecce
qucire un i iuperius hoc a postolico p̃cipue testimonio &ã
ineiprum fuir se conunetum cumdehaere aliter saperem
reui ualucds in hac questione soluenda cum adepiscopũ

Expanded text:
lius esse posse illa verba cognovi. Posterior in hoc libero quaeslius esse posse illa verba cognovi. Posterior in hoc libero quaestio est ab eo loco ubi ait, Non solum autem, sed et Rebecca ex uno concubitu habens Isaac patris nostri: usque ad illud ubi ait, Nisi Dominus Sabaoth reliquisset nobis semen, sicut Sodoma facti essemus et sicut Gomorra similes fuissemus. in cuius quaestionis solutione laboratum est quidem pro libero arbitrio uoluntatis humanae, sed uicit dei gratia, nec nisi ad illud potuit perueniri, ut liquidissima ueritate dixisse intellegatur apostolus: quis enim te discernit? quid autem habes, quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris, quasi non prianus ostendere, hoc totum ipso titulo definivit, dicens: In nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit » . Ecce quare dixi superius, hoc apostolico praecipue testimonio etiam me ipsum fuisse convictum: cum de hac re aliter saperem; quam mihi Deus in hac quaestione solvenda, cum ad episcopum
Abbreviated transcription (Latin):
orum quos adbeate memoriae simplicianum scripsi epir¬
copum mediolanensis a ecclesiae sc̃ĩ ambrosii successorẽ
in ipso exordio episcopatus mei: nisi foste non eos noue¬
runt quod siita ÷ facite ut nouerint: De hoc primo duo¬
rum illorum libro insecundo r&ractationum primũ
locutis sum qui sermomeus ita sehab&: librorũ inquã
quos elaboraui episcopus primi duo runt ad simplicia¬
num ecclesiae mediolanensis antistitẽ Quibeatissi mo
succersit ambrosio dediuersis questionib:: quarum duar
exepistolec pauli a postoli ad romanor in primum librũ
contuli: harum prior ÷ Deeo quod scriptũ ÷: quider¬
go dicemp lex pec catum est absit : lisq ad illud ubi ait: ꝗr
me liberabit decoepore mostir huius gratiadĩ ꝑihm̃ xp̃m
confligere ostenditur eo modo exposui tamquam homo
discribatur adhuc sublege nondum sub gratia constitu¬
tus: longe enim postea &ic̃ spitalis hominis & hoc ꝓbabi¬

Expanded text:
orum, quos ad beatae memoriae Simplicianum scripsi episorum, quos ad beatae memoriae Simplicianum scripsi episcopum Mediolanensis Ecclesiae, sancti Ambrosii successorem, in ipso exordio episcopatus mei. Nisi forte non eos noverunt: quod si ita est, facite ut noverint. De hoc primo duorum illorum libro in secundo Retractationum primum locutus sum; qui sermo meus ita se habet: « Librorum, » inquam, « quos elaboravi episcopus, primi duo sunt ad Simplicianum Ecclesiae Mediolanensis antistitem, qui beatissimo successit Ambrosio, de diversis quaestionibus, quarum duas ex Epistola Pauli apostoli ad Romanos in primum librum contuli. Harum prior est de eo quod scriptum est, Quid ergo dicemus? Lex peccatum est? Absit; usque ad illud ubi ait, Quis me lntra spiritum confligere ostenditur, eo modo exposui, tanquam homo describatur adhuc sub lege, nondum sub gratia constitutus. Longe enim postea, etiam spiritualis hominis et hoc probabi
Abbreviated transcription (Latin):
uistec obdu ratio p̃cedenti iniquitati quod quidemibuat¬
rume: secdadhus quie rendum ercot ltrun sebn eri
fide demiseri cordiec dĩ uemat id ÷ utrumisteo mnisericor
dicc ideo tantũ modo fiat in homine qr fidelis ÷ : Anaicc ficta
fuerit ut fidelirerr& : Legimi enim dicente a postolo : mise¬
ricordicom consecutus sum ut fideleressem : Non ait quia
fidelisercom: fideliergo datur quidem: sed data est & ico
uterr& fidelis : rectirsime iteq alio loco in eodem libro
dixi quõ si non exoperib sed misericordiadi & uoca mur
ut credemus &credentib prȩstoctur ut bene operemur
Non est gentib istec in udendoc miseri cordia : quamuis minuir
quec̃ uis de commendanda graticc dt̃ laborarem : inqua sen¬
tentia istos frr nostros eẽ Nuno uideo : qr non sicut legere
sicurassent inuenirrent istcom questionem secundũ ueri¬
tatem diuinarũ scripturarum solutaom in primo libro du¬

Expanded text:
et ista obduratio praecedenti inpietati. quod quidem ueet ista obduratio praecedenti inpietati. quod quidem uerum est, sed adhuc quaerendum erat, utram-et meritum fidei de misericordia dei ueniat, id estdia ideo tantummodo fiat in homine, quia fidelis est, an etiam facta fuerit, ut fidelis esset. Legimus enim dicente Apostolo, Misericordiam consecutus sum, ut fidelis essem : non ait, quia fidelis eram. Fideli ergo datur quidem, sed data est etiam ut esset fidelis. Rectissime itaque alio loco in eodem libro dixi, Quoniam si non ex operibus, sed misericordia Dei et vocamur ut credamus, et credentibus praestatur ut bene operemur, non est gentibus ista invidenda misericordia, quamvis minus quamvis de commendanda gratia Dei laborarem: in qua sententia istos fratres nostros esse nunc video; quia non sicut legere si curassent, invenissent istam quaestionem secundum veritatem divinarum Scripturarum solutam in primo libro du
Abbreviated transcription (Latin):
Nicc̃ postecc dixi qr neq uelle possumi nisi uocemur.
&cum post uocationem uoluerim Nonsufficit uolun¬
manifestum ÷ ergo non uolentis neq currentis sed
miserantisdĩ eẽ quod bene operamur omnino ue¬
ris simum est : sed parum de ipsa uocatione disserui
quae fit secundũ ꝓpositumdi: Nonenim omnium qui
uocantur talis ÷ sed tcontum electorum Iacq qđ
paulo post dixi. sicut enim in hir quos clegit đr Nori
uperco sed fides in coat meritum ut ꝑmunus dĩ ope¬
rentur sic in lis quos dcomnat in fidelitar &im pi&as in¬
choat poene meritin ut ꝑ ipscem poencom &icom mocle o¬
perentur ueris si me dixi : sed fidei meritũ &deom ipsumeẽ
donumdt̃ ies puteoui quȩ rendum ierrl et de et palio o¬
eo Cuus enim miser&ur in quoom facit cum bene ope¬
rari ilequem obdureet relinquit eum ut male operour:
sed caillesmisericordia prȩcedenti merito fide tribut

Expanded text:
etiam postea dixi: quia neque uelle possumus, nisi uocemur, etiam postea dixi: quia neque uelle possumus, nisi uocemur, et cum post uocationem uoluerimus, non sufficit uolunmanifestum est ergo non uolentis neque currentis, sed miserentis dei esse, quod bene operamur, omnino uerissimum est. sed parum de ipsa uocatione disserui, quae fit secundum propositum dei; non enim omnium, qui uocantur, talis est, sed tantum electorum. itaque quod paulo post dixi: sicut enim in his, quos elegit deus, non opera, sed fides incoat meritum, ut per munus dei bene operentur, sic in his, quos damnat, infidelitas et inpietas incoat poenae meritum, ut per ipsam poenam etiam male operentur, uerissime dixi, sed fidei meritum etiam ipsum esse donum dei nec putaui quaerendum esse nec dixi. Et alio loco: cuius enim miseretur, inquam, facit eum bene operari, et quem obdurat, relinquit eum, ut male operetur. sed et illa misericordia praecedenti merito fidei tribuitur
Abbreviated transcription (Latin):
yilpedectiqnem gratiae saluae factap sunt : quac utiq
non estlgmatia fieam meritec ulla p̃cedunt peiam quod
datur nĩs s ecundum gratiam sed secundũ debitum re¬
udatur potius merrtrdon&ur: pro inde quod conti¬
nuo dixi : Dicit enimꝰ idem apostolus idem dỹ quioperi¬
tur amnia i n omnib: Nusqueom autem dictum est dꝰ cre¬
pdit omnieo in omnib: ac de inde subiunxr : Quodenim ey¬
dimus nostrum est. Quod autem bonum operamur illius
rem &iccm ipsam fidem interdĩ munera repperiri que
dantur in eo dem spũ : utrioq ergo nostrum ÷ ꝓpter
arbitrium uoluntatis & utrumq: tamenda tum̃ est
per spm̃ fidei & caritatis: Neq enim sola caritas sed
xp̃o Et quod paulo post dixi nostrum est enim credere
& uelle illius autem decre credentib: & uolentib facultate
in cordib: nostrir. Verum est quidem : sed eadem regula
&utrũq ipsius ÷ qr ipse preparat uoluntatem. &utrũq
nostrum quia non fit nisi uolentib: nobis: Ac ꝑhoc quod

Expanded text:
lectionem gratiae salvae factae sunt : quae utique non est gratia, si eam merita ulla praecedant: ne jam quod datur, non secundum gratiam, sed secundum debitum, reddatur potius meritis, quam donetur. Proinde quod continuo dixi, Dicit enim idem apostolus, Idem Deus qui operatur omnia in omnibus ; nusquam autem dictum est, Deus credit omnia in omnibus: ac deinde subjunxi, Quod ergo credimus, nostrum est; quod autem bonum operamur, illiusirem etiam ipsam fidem inter Dei munera reperiri, quae dantur in eodem Spiritu. Utrumque ergo nostrum est propter arbitrium voluntatis, et utrumque tamen datum est per Spiritum fidei et charitatis. Neque enim sola charitas, sedino Jesu Christo . Et quod paulo post dixi, Nostrum est enim credere et velle; illius autem, dare credentibus et volentibus facultatem in cordibus nostris, uerum est quidem, sed ea regula et utrumque ipsius est, quia ipse praeparat uoluntatem, et utrumque nostrum, quia non fit nisi uolentibus nobis. ac per hoc, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tur sum item quoddis putanr inquam quid elegerit dr̃ in
nandum nato cuidixit seruiturum eẽ maiorem & quic
in eodem maiore simiher nondum nato reꝓbauorit
De quib propterhoc commemoratur queemuis longe
postea platum sit ꝓph&icum testimonium. Iacob dile¬
xi. esau autemodio habui : ad hoc ꝑduxi ratiocinato¬
nem utdicerem : Nonergo degit dỹ operacuiur¬
queom in prescientia quȩ ipsedatururest sed fidẽ¬
elegit in prescientia : uit quem sibi crediturum es p

Expanded text:
tum est. Item quod disputans, quid elegerit deus in nondum nato, cui dixit seruiturum esse maiorem, et quid in eodem maiore similiter nondum nato reprobauerit, de quibus propter hoc commemoratur quamuis longe postea prolatum propheticum testimonium: Iacob dilexi, Esau autem odio habui, ad hoc perduxi ratiocinationem, ut dicerem: non ergo elegit deus opera cuiusquam in praescientia, quae ipse daturueligit in praescientia, ut, quem crediturum esse
Abbreviated transcription (Latin):
indi ciu debetum sienim iudicarentur hominor pͥmeritr i
intas quae nonbabuerunt moste prȩuenti sedhabiturier
siuiuerent nilil proderr& ei qui raptur: nemalitia mutan
intelloxtum eius. Nihil proderr& eir quilapr moriunttr
antemorerentur quod nullus dicerexp̃ianur audebit quo
non debent fratres nostri qui nob̵ cũ ꝓcatholica fide ꝑnior
lapuanieproris in pugnan huic pelagun intantũ fauere opinie
quaopinant᷑ gratiãdi secundũ merita nõa dar ut quodilli aud
porr̃ sententiã uerã plane & antiquitur xp̃ianã raptus : nemali
mutar & intellectum ciur destruere moliantur &idastrus
quod non dico crediturum sed somniaturum neminẽ puta rem

Expanded text:
dicium debitum. Si enim judicarentur homines pro meritis suae vitae, quae non habuerunt morte praeventi, sed habituri essent, si viverent; nihil prodesset ei qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus; nihil prodesset eis qui lapsi moriuntur, si ante morerentur: quod nullus dicere christianus audebit. Quocirca non debent fratres nostri, qui nobiscum pro catholica fide perniciem Pelagiani erroris impugnant, huic Pelagianae in tantum favere opinioni, qua opinan sententiam veram plane et antiquitus christianam, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, destruere moliantur; et id astruere, quod, non dico crediturum, sed somniaturum neminem putarem
Abbreviated transcription (Latin):
proderr& si ex hoc temptationũ loco prius quam laber&ur
moste raper&urꝰ ac perhoc si absit nimis in consideratec con¬
teluo tuta questioisti finta sedello quir aptuse nemaltu mutira

Expanded text:
prodesset, si ex hoc tentationum loco priusquam laberetur, prodesset, si ex hoc tentationum loco priusquam laberetur, morte raperetur. 29. Ac per hoc, si absit nimis inconsiderata contentio, tota quaestio ista finita est de illo qui raptus est, ne malitia muta
Abbreviated transcription (Latin):
rus & dedñ pollicitatione securus quod ahxp̃m uoceris amplec¬
teris & quod diabolo careas gratularir. &alio loco ꝓueri in quid
periculum lubricȩ a&atiruadunt : itemque alioquid ꝓperami
& currimi ut patriam nostram uidere ut parentes salutarepossi¬
q÷ magni illic nos carorũ numerus expectati parentũ fratrũ
filiorũ frequens nos & copiosa turba desiderat iam de sua incolu¬
mitate secura adhuc denrã salute sollicita: his atq: huius modi doc
por ille sententur incatholicae fidei luce clarirsima fatis apesteq:
testatur usq adhuius corporis depositionem peccandi peri¬
cula temptationerq: m&uendas deinceps nulla talia quẽ quã
eẽ pas surum : quod & si non testar &ur quando de hacre xp̃ia¬
nur qualis cumq: dubitcor& : Quomodo igitur homini lapso &
in eodem lapsuistcõ uitcc̃misere finienti atq in poenas eun
talib: debitas. quomodo inquam huic non plurimũ summeq

Expanded text:
rus, et de Domini pollicitatione securus, quod ad Christum voceris, amplecrus, et de Domini pollicitatione securus, quod ad Christum voceris, amplecteris; et quod diabolo-careas, gratularis? Et alio loco: Pueri, inquit, periculum lubricae aetatis evadunt. Itemque alio Quid non, iet currimus, ut patriam nostram uidere, ut parentes salutare possimus? magnus illic nos carorum numerus expectat, parentum, fratrum, filiorum frequens nos et copiosa turba desiderat iam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute stor ille sententiis in catholicae fidei luce clarissima, satis aperteque testatur, usque ad hujus corporis depositionem peccandi pericula tentationesque metuendas; deinceps nulla talia quemquam esse passurum. Quod etsi non testaretur, quando de hac re christianus qualiscumque dubitaret? Quomodo igitur homini lapso, et in eodem lapsu istam vitam misere finienti, atque in poenas eunti talibus debitas; quomodo, inquam, huic non plurimum summeque
Abbreviated transcription (Latin):
disputabant & in exhostationib: ad quasq uistuter quib: dõ uiuo &i¬
padipiscenda uita aerna & uera felicitate seruitur: frequer¬
nuib autem orationũ simpliciter apparebat apparebat di gratũ
du ler&. Nonenim porcerentur dedõ quae precipit fieri nisi¬
llo donarentur ut fierent : sed qui sententus tractatorũ in¬
ui uolunt o post& utistũ librũ sapientiae ubilegt᷑ raptus ÷ ne
litiamatar& intellectũ eĩ omnib tractatorib ante ponant qũ
cum ante posuerunt &icom temporib: ꝓximi a postolorum
ragi tractatiorer quieũ testem adhibentes tbilse ad hibere
disi diuinum testimoniũ crediderunc : & cestebeatissimũ cypͥ¬
ium disputas se constat ut celerioris mostis beneficium cõmen¬
in & apeccatorũ periculir eripieos quihanc uitam finunt inqua
ueccar potestã neodem libro ait interc&eroo : curñ cũ xpõ futu¬

Expanded text:
disputabant, et in exhortationibus ad quasque virtutes, quibus Deo vivo disputabant, et in exhortationibus ad quasque virtutes, quibus Deo vivo adipiscenda vita aeterna et vera felicitate servitur. Frequentationibus autem orationum simpliciter apparebat Dei gratia quid valeret: non enim poscerentur de Deo quae praecipit fieri, nisi ab illo donaretur ut fierent. 28. Sed qui sententiis tractatorum instrui volunt, oportet ut istum librum Sapientiae, ubi legitur, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, omnibus tractatoribus anteponant: quoniam sibi eum anteposuerunt etiam temporibus proximi Apostolorum egregii tractatores, qui eum testem adhibentes, nihil se adhibere nisi divinum testimonium crediderunt. Et certe beatissimum Cyprianum disputasse constat, ut celerioris mortis beneficium commendaret, a peccatorum periculis eripi eos qui hanc vitam finiunt in qua peccari potest. In eodem libro ait inter caetera: Cur non cum Christo futu
Abbreviated transcription (Latin):
nomalitia purtea intellertũ cuis: cur authic tenuerit caserũ iuiste
seruablus indieiaeius quecũ itasint nondebuit repudiari sems¬
tu libri sapientiua e uimeruit in ee clen axp̃ĩ degradu lec tori
ee sententiae quam nunc soleto diligentiur aaqropiosiur com
nouũ pelagunorũ defendere urguemur errorem. hoc t gra
non dari cui ñdatur quia non est imquitar apuddm̃ : silui ergo
sententiae defensionem ex diuinorũ acloquiorũ nos prȩceide¬
tibus catholicis tractatorib promerem ꝓfecto hifratrer ꝓqr
b nunc agimt ad quierceren: hoc eni significastir litteris ues¬
tris: quidigit᷑ opur est ut eorum scrutemur opurcula qui prus¬
quam ista herers orr&ur nonhabuerunt necersitatẽ. in hac dis¬
cili ad roluendũ questione uersari qđ ꝓculdibno facerent si respone¬
ne talib cogerentur: linde factum ÷ utdegratia dĩ quid fentiren
breuiter quiburdã soriptorarũ suorũ locis & transeunter attine¬
rent Immorarentur uero ineis quae aduersus inimicos ecclesi

Expanded text:
t sunt judicia ejus. 27. Quae cum ita sint, non debuit repudiari sententia libri Sapientiae, qui meruit in Ecclesia Christi de gradu lectorum ce sententiae, quam nunc solito diligentius atque copiosius contra novum Pelagianorum defendere urgemur errorem; hoc est, gnon dari cui non datur, quia non est iniquitas apud Deum : si hujus ergo sententiae defensionem ex divinorum eloquiorum nos praecedentibus catholicis tractatoribus promerem; profecto hi fratres, pro quibus nunc agimus, acquiescerent: hoc enim significastis litteris vestris. Quid igitur opus est ut eorum scrutemur opuscula, qui priusquam ista haeresis oriretur, non habuerunt necessitatem in hac difficili ad solvendum quaestione versari? quod procul dubio facerent, si respondere talibus cogerentur. Unde factum est ut de gratia Dei quid sentirent, breviter quibusdam scriptorum suorum locis et transeunter attingerent: immorarentur vero in eis quae adversus inimicos Ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
dixisra quae supsmemoraui. hoc ÷ opurdi utcredatir
in cum quem misit ille in eodem ipso sermone suo paulo
post ait : Dixi uobir qr &iuidistis me & non credidistir
Omne quod dat mihi pat̃ ad me ueni&: Quid ÷ adme ueni&¬

Expanded text:
dixisset quae supra memoravi, Hoc est opus Dei, ut credatis dixisset quae supra memoravi, Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille: in eodem ipso sermone suo paulo post ait, Dixi vobis, quia et vidistis me, et non credidistis. Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet. Quid est, ad me veni
Abbreviated transcription (Latin):
credere meruit: qr uirbonus ercot ante quam crede¬
r& : quod de cornelio dici potest Cuius acceptae sunt ele¬
mosinae & ex auditȩ orationes. ante quoem credidiss&
inxpm: Nec tamen sine aliqua fide don abat &orabat:
nam quo modo in uocabat inquem non credideratꝰ. sed si
pors& sine fidex p̃ir eẽ saluur non adeum aedificandũ mitte¬
r&ur archi tectur a postolus p&rur : quam uir nisidñrȩdi¬
ficauerit domũ inuanum labor auerunt aedificantes eã:
& dicitur nobis fidest a nobir c&era adno adopera iustitia
ꝑtinentia quasi ad edificũ non ꝑtineat fider : quasi ad edi¬
ficium inquecm non ꝑtineat fundamentum : quod si in pͥ¬
mis & maxi ꝑtin& inuanum laborat p̃dicando aedificans
fidems nisi eam dnir misercondo intus aedific& : quid qđ
igitur & ante queom inxpi creder& &cum credidir
s& bene operatus : Cornelius totumdo dandum esti ne

Expanded text:
credere meruit, quia vir bonus erat et antequam credecredere meruit, quia vir bonus erat et antequam crederet. Quod de Cornelio dici potest, cujus acceptae sunt eleemosynae et exauditae orationes antequam credidisset in Christum : nec tamen sine aliqua fide donabat et orabat. Nam quomodo invocabat, in quem non crediderat ? Sed si posset sine fide Christi esse salvus, non ad eum aedificandum mitteretur architectus apostolus Petrus: quamvis nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laboraverunt aedificantes eam . Et dicitur nobis, « Fides est a nobis, caetera a Domino ad opera justitiae pertinentia: » quasi ad aedificium non pertineat fides; quasi ad aedificium, inquam, non pertineat fundamentum. Quod si in primis et maxime pertinet, in vanum laborat praedicando aedificans fidem, nisi eam Dominus miserando intus aedificet. Quidquid igitur et antequam in Christum crederset, bene operatus est Cornelius, totum Deo dandum est, ne
Abbreviated transcription (Latin):
sae uiae dnĩ miseri cordia &ueriteer : in uestigabiles snt
autem uiae ipsius : Inuestigabiles igitur sunt & misericor¬
forsitandicant : abo peribi fidem distinguit apostolur
gratiam uero non ex operib eẽ dicit: Non autem dicit
quod non sit ex fidezita uero est : sedipsecm quoq fidem
opus dĩ dicit eẽ ihr & hanc ut o peremur iub&: dixer̃ em
adeum iudici quid faciemt ut operemur opurdĩ ÷ respon¬
dit ihi & dixit illis: hoc ÷ opusdĩ ut eredatis in eum
quem misit ille sic ergo distinguit aposto łs abo peribus
fidem quem ad modum in duobur regnis hebreorũ dis¬
tinguitur iudas abisrahel : Cum &ipse iudar sit israhe
Ex fide autem ideo dicit iustificari hominem non & ope¬
rib: qr ipsa prima datur exqua imp&rentur e&ere
quae ꝓpriae operc nuncupantur inquib iusteuiuitur
non ex uobis seddi danumest: id÷ & quoddixi perfidẽ.
non ex uobis sed di donum est &icom fider: non exope¬
rib: inquid: ne fostequis extollatur. sol&enim diciideo

Expanded text:
isericordia et veritas . Investigabiles sunt autem viae ejus . Investigabiles igitur sunt, et misericorUT VII. 12. Sed forsitan dicant, « Ab operibus fidem distinguit Apostolus: gratiam vero non ex operibus esse dicit; non autem dicit quod non sit ex fide. » Ita vero est: sed ipsam quoque fidem opus Dei dicit esse Jesus, et hanc ut operemur jubet. Dixerunt enim ad cum Judaei: Quid faciemus, ut operemur opus Dei? Respondit Jesus et dixit illis: Hoc est opus Dei, ut credatis in eum quem misit ille . Sic ergo distinguit Apostolus ab operibus fidem, quemadmodum in duobus regnis Hebraeorum distinguitur Judas ab Israel, cum et ipse Judas sit Israel. Ex fide autem ideo dicit justificari hominem, non ex operibus , quia ipsa prima datur, ex qua impetrentur caetera, quae proprie opera nuncupantur, in quibus juste vivitur. quod dixi per fidem, non ex vobis, sed Dei donum est etiam fides. Non ex operibus, inquit, ne forte quis extollatur . Solet enim dici, Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
ergo orcomus ꝓnolentib: credere. Nisi ut dr̃ in illis o¬
per&ur & uelle : Deideis ceste apostolus ait fratres
bona uoluntas quidem cordis mei : & dep̃catio ad dm̃ pro
illis in salutem : Orat ꝓ noncredentib quid nisi ut cre¬
dant᷑ : Non enim aliter consecuntur salutem: si ergo
fides operantiumdi ꝓrȩuenit gratiam. Num quid corũ
fides ꝓquib: oratur ut oredant dĩ prȩuenit gratiã quando¬
quidem hoc ꝓeis oratur utnon credentib: id est fidem non
habentib fides ipsa don&ur : Cumigitur euangelium prȩ¬
dicatur quidam credunt : quidam non credunt: sed qui
credunt : p̃dicatore for in secus insonante intus apatre
audiunt . atq: discunt: Qui autem non bredunt foris
audiunt intus non audiunt: Neq discunt: hoc estillis
datur ut credant: illis nondatur: qr nemo inquit uent
adme nisi pater quimi sit me traxerit qum : quod a ꝑ¬
tius postea dic&ur: Nccm postaliquantum cum decar¬
ne suec manducanda xbibendo sanguine suo loquer&

Expanded text:
ergo oramus pro nolentibus credere, nisi ut Deus in illis operetur et velle ? De Judaeis certe Apostolus ait: Fratres, bona voluntas quidem cordis mei, et deprecatio ad Deum pro illis fit in salutem . Orat pro non credentibus, quid, nisi ut credant? Non enim aliter consequuntur salutem. Si ergo fides orantium Dei praevenit gratiam; numquid eorum fides, pro quibus oratur ut credant, Dei praevenit gratiam? Quandoquidem hoc pro eis oratur, ut non credentibus, id est fidem non habentibus, fides ipsa donetur. Cum igitur Evangelium praedicatur, quidam credunt, quidam non credunt: sed qui credunt praedicatore forinsecus insonante, intus a Patre audiunt atque discunt; qui autem non credunt, foris audiunt, intus non audiunt neque discunt: hoc est, illis datur ut credant, illis non datur. Quia nemo, inquit, venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum. Quod apertius postea dicitur. Nam post aliquantum cum de carne sua manducanda et bibendo sanguine suo loqueretur,
Abbreviated transcription (Latin):
lutem religionis buiusiluim quam de fuisse quidignus fuit¬
& dignum non fuisse cui de fuit : sidiscutiatur & quae¬
ratur undequisq sit dignus. Non des. unt quidicantuolun¬
tate humana : Nos autem dicimus gratia uel predistina¬
tione diuina: Inter gratiam porro & p̃distinationem
hoc tantum inter est quod p̃distinatio ÷ gratiae prȩpara
tio gratia uesd iamipsa donatio: quoditaq ait apostołs non
exoperib: ne fortequis extollatur ipsius enm sumus fig¬
mentum creati in xp̃oihũ in operib: bonis. gratia est: quod
autem sequitur. quae p̃par auit dr̃ ut in illis ambulemus
predestinatioest : quae sine prescientia non potest erse:
potest autemeẽ sine predestinatione prescientia :prȩdis¬
tinatione quippe dr̃ ea presciuit quae fuerat ipse factu
rus unde dietumest: fecit quae futura sunt : prescireiu
tem porest &iam quae ipse non facit sicut quecumq
peccnta qe asisuin quedcom qurita peccata sunt ut poener

Expanded text:
lutem religionis hujus nulli unquam defuisse qui dignus fuit, etlutem religionis hujus nulli unquam defuisse qui dignus fuit, et dignum non fuisse cui defuit; » si discutiatur et quaeratur unde quisque sit dignus, non desunt qui dicant, voluntate humana: nos autem dicimus, gratia vel praedestinatione divina. Inter gratiam porro et praedestinationem hoc tantum inttio, gratia vero jam ipsa donatio. Quod itaque ait Apostolus, « Non ex operibus, ne forte quis extollatur, ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis , » gratia est. Quod autem sequitur: « quae praeparavit Deus ut in illis ambulemus, » praedestinatio est, quaPotest autem sine predestinacione esse presciencia. Predestinacione quippe deus ea prescivit, que fuerat ipse rus? Unde dictum est, fecit quae futura sunt. Praescire autem potens est, etiam quae ipse non facit, sicut quaecunque peccata. Quia si sunt quaedam quae ita peccata sunt, ut poenae sint
Abbreviated transcription (Latin):
Audite & discate ouesdi ÷ amalis pccstorib inquirit ds ouer suar & deman¬
b eorum in qur& mortem carum : Dicitenim alio loco ꝑcundem ꝓphect̃:
filihominis speculatorem dedite domu irł : audiesex oremeo sermonem
& premons trabis cis ex inqneo : in eocum dixero peccatori morte
morieris & non fucris locutus ut caueat impius auia sua ille faciro ro

Expanded text:
Audite et discite, oves Dei: a malis pastoribus inquirit Deus oves suas, et de manibus eorum inquiret mortem earum. Dicit enim alio in loco per eumdem prophetam: Fili hominis, speculatorem dedi te domui Israel: audies ex ore meo sermonem, et praemonstrabis eis ex me. In eo cum dixero peccatori, Morte morieris, et non fueris locutus, ut caveat impius a via sua; ille facinoro
Abbreviated transcription (Latin):
quo modo a uertit ut nompas cant oues ipsius: quaedicunt facite : quae
aut̃ fuciunt facerenolite : Tam quã dicer&: ineredicunt sua faciunt ⁊
si dicero fac fo securi quod ficiunt ipsordam nabo maleuiuentes uo¬
bis autem parcam quia secutiestis p̃ropositos uestror si hoc dicga
deddexuut małis pastorib pascente nonouer sedse: sed quo ter¬
r& non solum cȩcum ducentem: sed & cȩcum sequentem: Neq em̃
at cad& in fouecm ducens & non cadit sequens sed ȩcus ģcum
nolite: Cumenim non facitis quae faciunt malipastores nonuos ipsipas¬
cunt : cum autem facitis quaedicunt egouos pasco: incaenim dicunt. &non
faciunt : sccuri inquiunt sequimur epis copos nostros: dicunt hoc sȩpe
her&ici quando ueritatem anifestissima conuincuntur : nosoues sum

Expanded text:
Quomodo avertit, ut non pascant oves ipsius? Quae dicunt, facite; quae Quomodo avertit, ut non pascant oves ipsius? Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite . Tanquam diceret, Mea dicunt, sua faciunt. Si diceret, Facite securi quod faciunt, ipsos damnabo male viventes; vobis autem parcam, quia secuti estis praepositos vestros: si hoc diceret, deterreret malos pastores, pascentes non oves, sed se. Sed quoniam terret non solum caecum ducentem, sed et caecum sequentem neque enim ait, Cadit in foveam ducens, et non cadit sequens: sed, Caecus caecum nolite. Cum enim non facitis quae faciunt mali pastores, non vos ipsi pascunt: cum autem facitis quae dicunt, ego vos pasco: mea enim dicunt, et non faciunt. Securi, inquiunt, sequimur episcopos nostros. Dicunt hoc saepe haeretici, quando veritate manifestissima convincuntur: Nos oves sum
Abbreviated transcription (Latin):
tuaut̃ si prȩnunti cberis faceñ oro souiam eius ut auertatur abca &
non fuerit auersus auia sua. iste a facinore suo moriesur tuanimamtuã
& recte moritur: inimpi&atesua & peccato suo moritur neglegentia
mnĩ eius occidit cum : Nam pastorem inuenir& uiuentem. qui ait uiuo ego
dicit dns: sed cum fuerit neglegens non ammonente illo quiadhoc ÷
prȩpositus &speculator ut ammoneat : &ille ius temoritur &iste iuste
damneur: siaut̃ dixeris inquid impio morte morieris cuiego fuero
gladium comminatur & ille neglexerit uita rem minento gludiũ
& uenerit gladius & interfecerit eum illein peccato suo mori&ur tu
aut̃ animã tuam liberasti: Propter hoc adnos quidẽ ꝑtin& non
tacere. Aduos cut̃ &icom sitaccamur descripturis sc̃s uerba pastoris
rib madis & d& cos pastorib bonis : Nideo cum auferentem oues
meas: illis epcescunt nonoues meces auertam ut non pasant oues mecs:

Expanded text:
i praenuntiaveris facinoroso viam ejus, ut avertatur ab ea, et non fuerit aversus a via sua; iste in facinore suo morietur, et tu animamet recte moritur: in impietate sua et peccato suo moritur; negligentia enim ejus occidit eum. Nam pastorem inveniret viventem, qui ait, Vivo ego, dicit Dominus: sed cum fuerit negligens, non admonente illo qui ad hoc est praepositus et speculator, ut admoneat, et ille juste moritur, et iste juste damnatur. Si autem dixeris, inquit, impio, Morte morieris, cui ego gladium fuero comminatus, et ille neglexerit vitare imminentem gladium, et venerit gladius, et interfecerit eum; ille in peccato suo morietur, tu autem animam tuam liberasti . Propter hoc, ad nos quidem pertinet non tacere; ad vos autem, etiamsi taceamus, de Scripturis sanctis verba pastoris ribus malis, et det eas pastoribus bonis. Video eum auferentem oves meas; illi se pascunt, non oves meas. Avertam, ut non pascant oves meas.
Abbreviated transcription (Latin):
bestus camp eoquod noness& pastor : pursis pastorem chiari d
paulo cante & nunc non ait exeo quod sint pastores ouib enim ti¬
lib melo errantib maleper euntib nonese pastor si presensst
pastor quia &cum presens sit ligx non est cacor lux & non quaesier
pastores oues meus & pauerunt pastores sepsos. ouc saut ineus

Expanded text:
bestiis campi, eo quod non esset pastor. Rursus pastorem dicit, et paulo ante, et nunc. Non ait, Ex eo quod non sint pastores. Ovibus enim talibus male errantibus, male pereuntibus non est pastor, et si praesens est pastor: quia et cum praesens est lux, non est caecis lux. Et non quaesierunt pastores oves meas, et paverunt pastores s
Abbreviated transcription (Latin):
c& : quillad quod nonipse fortificauerat sed forteaut robustũ
dierunt ad ño suo: quaedicunt facite quac cait̃ faciunt facerenolite:
Timen quunconspectuđni malcuiuit quantum in illo est cũ a quocd¬
tenditur occidit : Non sibiergo blandiatur qui aillenonest mor
mulierẽ codconcupis cendĩem eam ecccilla castaest. & moechus est
iste đni enimuerc & aperta sententi aest quis quis uiderit mulie¬
rem ad concupiscendum eccm lim moechatus est eam ini cordesuo
Nonꝑuenit ad illius cubiculum & interioreiam suo cubiculi uolu¬
tatur : si comnis quimaleuiuit inconspectu eorum quibus pre¬
positus ÷ quantum in ipso est occidit & fortes oues: quiergo imi¬
tatur prȩpositum malũ moritur. qui nonimitatur uiuitta¬
men quantũ adillum pertin& : ambos occidͥ .: & quo dercorsũ¬
est inquid inter fecistis & oues mecs non pascitis: lam audistis
confortastis & quod male habuit non cor roborastir & quod

Expanded text:
ciet, qui illud, quod non ipse fructificaverat, sed forte aut robustum ciet, qui illud, quod non ipse fructificaverat, sed forte aut robustum dierunt a Domino suo: Quae dicunt, facite: quae autem faciunt, facere nolite , tamen qui in conspectu populi male vivit, quantum in illo est, eum a quo attenditur, occidit. Non sibi ergo blandiatumulierem ad concupiscendum eam; ecce illa casta est, et moechus est iste. Domini enim vera et aperta sententia est: Quisquis viderit mulierem ad concupiscendum eam, jam maechatus est eam in corde suo . Non pervenit ad illius cubiculum, et in interiore jam suo cubiculo volutatur. Sic omnis qui male vivit in conspectu eorum quibus praepositus est, quantum in ipso est, occidit et fortes oves. Qui ergo imitatur praepositum malum, moritur; qui non imitatur vivit: tamen quantum ad illum pertinet, ambos occidest, inquit, interfecistis, et oves meas non pascitis . Jam audistis, confortastis: et quod male habuit, non corroborastis: et quod
Abbreviated transcription (Latin):
quinos sentiant haecdicentes non recte scpse paucos¬
offendimus: sed multicudinẽ congregecmus: quod si fece¬
rimus non uerbađ : non uerba xp̃i dicentes sed nostra:
i sunt : idest solidie in cibo ueritatis ut etes pascuis benedi
muneređi : sed maliilli pastores non parcunt talibus .ꝓ¬
rũ ÷ quod illas languentes & infirmas & errantes &
ꝑditis noncurant sed &u ccmistces fortes & pingues
picint quantumimipsisesi : cillcuiuent demiericor dicdi tamen quan¬
tum cedpas tores inedos adtn& occidunt: quo modo inquis occiduntia
mulcuuendo mcdum exemplum prebendo: Anfrustret dictum est
seruodi emmenti in membrir summi pastoris. circa omnes teipsumbo¬
noriim operant prebe exemplum & forince esto fidelibur: Adten¬
dit enimouis &icem fortis plerumqi prȩpositum suum maleuiuente:
sidedin& oculos a regulis đni &intendet in hominei incipit dicere
ticor desuo si prȩpositumcus sicuiuit : Ego quisum quinon faciam

Expanded text:
qui nos sentiant haec dicentes non recte sapqui nos sentiant haec dicentes non recte sapoffendimus, sed multitudinem conciliamus. Quod si fecerimus non verba Dei, non verba Christi dicentes, sed nostra; sae oves perpaucae sunt, id est solidae in cibo veritatis, utentes pascuis bene de munere Dei. Sed mali illi pastores non parcunt talibus. Parum est quod illas languentes, et infirmas, et errantes, et perditas non curant: etiam istas fortes et pingues necant, quantumtum ad pastores malos attinet, occidunt. Quomodo, inquit, occidunt? Male vivendo, malum exemplum praebendo. An frustra dictum est servo Dei eminenti in membris summi pastoris: Circa omnes teipsum bonorum operum praebens exemplum: et forma esto fidelibus ? Attendit enim ovis, etiam fortis, plerumque praepositum suum male viventem, si declinet oculos a regulis Domini. Intendit in hominem, incipit dicere in corde suo: Si praepositus meus sic vivit, ego quis sum, qui non faciam
Abbreviated transcription (Latin):
lacteo uum sicit paulo ante cõnemora uimus : & indutus est la¬
nis ouium : sed tamgi oues non neglexit : Non enimsuaquȩ¬
rebat sed quȩ ihuxpi : Absit ergo ut dicamus uoł uiur te
utultis securies tote. ds neminẽ perdit Tantũ modo fide
xp̃i ancmten&e non ꝑd& ille quod redemit : non ꝑda p
quibus sanguinẽ fudit: & sispectaculu uolueritis oblec¬
tare animos uestros iteqquid mali est . & festasta quae
celebrantur ꝑ uniuersas ciuitates in laitia conuiuentiũ
& publicis mencis scipsos ut putant iocundantium reuera¬
magis ꝓcunqũ itecelebrat e magniest đi misericordia
qua&ođ ignoscat : Corona teuos rosis antequã marces¬
cant : indomo di uestri quando uolueritis conuiuamini
implemini cibo & uino cũuri fadhocenim datust stcre¬
atura ut ecr ꝑfrucmini : nonenim impiis & paganis
eum deditđs: & uoł non dedit: Hcce sidixerimur sante
congregabimus turbas compliores : & si sunt quidum

Expanded text:
lacte ovium, sicut paulo ante commemoravimus; et indutus est lalacte ovium, sicut paulo ante commemoravimus; et indutus est lanis ovium: sed tamen oves non neglexit. Non enim sua quaerebat, sed quae Jesu Christi. Absit ergo ut dicamus vobis: Vivite ut vultis; securi estote, Deus neminem perdet. Tantummodo fidem Christianam tenete: non perdet ille quod redemit; non perdet pro quibus sanguinem fudit. Et si spectaculis volueritis oblectare animos vestros, ite; quid mali est? et festa ista, quae celebrantur per universam civitatem in laetitia convivantium, et publicis mensis smagis perdentium, ite, celebrate: magna est Dei misericordia, quae totum ignoscat. Coronate vos rosis, antequam marcescant . In domo Dei vestri quando volueritis, convivamini; implemini cibo et vino cum vestris: ad hoc enim data est ista creatura, ut ea perfruamini; non enim impiis et Paganis eam dedit Deus, et vobis non dedit. Haec si dixerimus, forte congregabimus turbas ampliores: et si sunt quidam
Abbreviated transcription (Latin):
T cstimonium uobis ꝑhibeo quiasi fieripossa. oculos uestros eruisse¬
Atis &dediss&is mihi : sedcumtantus illihonor ex hibits ess&
pnũ quid ꝓpt ipsũ honorem sibi exhibitum nefortecũ argue¬
r& negecr&ur &minus ipsea postolus laudareur peꝑcito ran¬
tibur : Nccinsi hoc feciss& ess& interillos quiscipsos pascunt.
non oues : dicer& apud scipsum: quid adme ꝑtine quis quod ue¬
eat quisq: quo potest: ergo inte gratibi sunt omnia siecet
quis qr potest : Nolote prȩpositũ facereũnum te constituo de
dip saplebe : si patitur unũ membrũ : Conpatiuntur omnia mon¬
bra: proindeipse a postolus cum eos cãmemorar& quãles fue¬
rintergaillum : nequasi oblitus eorũ honorificentiam uidere¬
tur & testimonium ꝑ hib& quod sicut angelumđi susceperint
tum & quod sifieripossa oculos suos uellent eruere & illida¬
re& tecmen accedit cedouem languidam cedouempa¬

Expanded text:
testimonium vobis perhibeo, quia si fieri posset, oculos vestros eruissetestimonium vobis perhibeo, quia si fieri posset, oculos vestros eruissetis, et dedissetis mihi. Sed cum tantus illi honor exhibitus esset, numquid propter ipsum honorem sibi exhibitum, ne forte cum argueret, negaretur, et minus ipse Apostolus laudaretur, pepercit errantibus? Nam si hoc fecisset, essnon oves. Diceret apud seipsum. Quid ad me pertinet? quisque quod veEat quisque qua potest.Ergo integra tibi sunt omnia, si eat quisque qua potest? Nolo te praepositum facere: unum te constituo de ipsa plebe. Si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra. Proinde ipse apostolus cum eis commemorat, quales fuerint erga illum, ne quasi oblitus eorum honorificentiae videretur, testimonium perhibet, quod sicut angelum Dei susceperint eum: quod si fieri posset, oculos suos vellent eruere, et illi dare. Et tamen accedit ad ovem languidam, ad ovem pu