comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Iutiq cẽ putans talia uerba dedit
Et tibi consiliũ possimn donãe falubͤ
hot tibi tũ leta credito mente darcm
Sed ꝙ de lingua sit polla ꝓtua pauescas
Temꝑe nãq malo deseret iste pauor
Qũ mae̾ succatũ uͭ ͣno florere uidebis
Et fiuiuos fontis uideꝵ ire retro
fcmmĩa tũt potc̾it t̾ nõ lniguosa uidc̾i
Mot ctem̃ telo bella diurna mouet
Iingua sibi clippeus cassis loita pharetͣ
hasta mutͦ gladiq clauos sagitta lapiz
Qũ nõ sit licitũ fungi melio̾ibꝰ armis
Qua se defendit garrula langua da.
Pente quid portq bos cornul calte caballa
em̃a cũ lingua litigiõa feĩt
Hon tñ ad lrgña consultꝰ ua muliebrẽ
Intendat ⁊̃ pͥutat nl sua uerba fo̾e
pũt uenti q u̾ba sonat mutabẽ gͦ¬
Nui uenti leuior flannẽ uisꝰ ci̾t
Credo tñ ꝙ nõ poteꝵ paulme time̾
Iot sit de lingua polla ꝓterua tibi
pntis in aspectu paet sapiencia u̾ba
Profert cloquiũ rusticitate ca̾et
Est quo matuꝵ  facios ut mr̃at in ams

Expanded text:
Tutius esse putans, talia verba dedit: "Quod michi consilium possem donare salubre, Hoc tibi cum leta, credito, mente darem. Quod ne de lingua sit Polla proterva pavescis, Tempore te nullo deseret iste pavor. Cum mare siccatum, ver non florere videbis Et fluvios versis cursibus ire retro, Femina tunc poterit tibi non linguosa videri: Hoc etenim telo bella diurna movet. Lingua sibi clipeus, cassis, lorica, pharetra, Hasta, mucro, gladius, clava, sagitta, lapis; Cum non sit licitum fungi mulieribus armis, Qua se defendant garrula lingua datur; Dente quidem porcus, bos cornu, calce caballus, Femina cum lingua litigiosa ferit. Non tamen ad linguam consultus vir muliebrem Intendat: reputet nil sua verba fore. Sunt ventus qQui vento, levior flamine visus erit. Credo tamen quod non poteris, Pauline, timere Ut sit de lingua Polla molesta tibi: Mitis in aspectu paret, sapientia verba Profert, eloquium rusticitate caret; Est quoque maturis facies, ut monstrat, in annis
Abbreviated transcription (Latin):
Pocte dicq modis mille fatigat cum
Iũ bene prande̾ pota̾e quieste̾ secũ
ꝓptat tũt illi uirgia seua parat
Que t̾ cã platet ꝙͣuis bona displiq illi
Quidꝙ habes odio diligit illa minis
Pulte toqͥnatũ tu diligr illa falatũ
Iu uolutꝵ carnes appctis illa capre
ẜquoreos pisces quotiẽs uis ualt fluiuales
Tu lucẽ tenebras illa tene̾ tupit̾
Iũ uis rid̾e conat᷑ fam̃a flere
Fidebit quotiẽs uerba dolentis habes
Non ma̾c tirrbatũ ing gapugnat̃ ca̾u̾iã
fertia ꝙ mulier litigiosa uiꝑ
Alsscitur iesabel multos martasse ꝓphãs
Malida sampsonẽ ꝑfuda silla pr̃c̃m
Om̃bꝰ in causis qria semꝑ habetur
Quis mantellꝰ fiamẽ ad cẽ facit¬

Expanded text:
Nocte dieque modis mille fatigat eum; Cum bene prandere, potare, quiescere secum Optat, tunc illi iurgia seva parat. Que tibi causa placet, quamvis bona, displicet illi, Quidquid habes odio, diligit illa nimis; Dulce coquinatum tu diligis, illa salatum, Tu volucrum carnes appetis, illa capre, Equoreos pisces quotiens vis, vult fluviales, Tu lucem, tenebras illa tenere cupit; Cum vis ridere, conatur femina flere: Ridebit quotiens verba dolentis habes. Non mare turbatum magis expugnare carinam Fertur, quam mulier litigiosa virum; Asseritur Iesabel multos mactasse prophetas, Dalida Sansonem, perfida Scilla patrem; Omnibus in causis contraria semper habetur, Eius mantell
Abbreviated transcription (Latin):
Si nõ credat ci frustͣ q̾s hẽbit annicũ
frustͣ uolt factꝭ assit ut ille suis
Tu bñ scis qm̃ tenui te semꝑ aminĩ
usq consiliis nocte dieq tuis
Et mõ tonsiliũ nõ deboo sꝑnẽ brm̃
Uelle tũu scmꝑ fit uolo uelle moiz
Sed tñ est unũ sollerter p̃miditand̾

Expanded text:
Si non credat ei, frustra quis habebit amicum, Frustra vult factis assit ut ille suis. Tu bene scis quoniam tenui te semper amicum, Usus consiliis nocte dieque tuis; Et modo consilium non debeo spernere vestrum: Velle tuum semper sit volo velle meum; Sed tamen est unu
Abbreviated transcription (Latin):
Hon pauidꝰ uenc̾i gratꝰ amator cit̾
ꝑ ma̾c si iason tnͣscurre̾ ꝑtiminsset
Quã r̾tinet famã nõ habuisset adͭ.
Ioctoa si conͣ clarꝰ metuiss achilles
Qurre̾ nõ t̃i laudis iñ esset ci
En quõdã tormẽta pati sñ metuiss
Nõ mõ gaude̾nt in rcgione poli
Esse scio sipͥtũ uirtꝰ ꝑfecta iiorem
phellit ⁊ audaces adiuuat ip̃t dcq
Sis audax iͥ uanũ depone tinmorem
ut nõ suspendas pettora ña diũ

Expanded text:
Non pavidus Veneri gratus amator erit. Per mare si Iason discurrere pertimuisset, Quam retinet famam non habuisset adhuc; Hectora si contra clarum metuisset Achilles Currere, non tantum laudis inesset ei; Si quondam tormenta pati sancti metuissent, Non modo gauderent in regione poli. Esse scio scriptum: virtus perfecta timorem Pellit, et audaces adiuvat ipse deus. Sis audax igitur, vanum depone timorem, Ut non suspendas pectora nostra diu
Abbreviated transcription (Latin):
Naprca sepe ñ tanẽ setũ ꝑ rũa seꝙ̃tẽ
sollit se mediã dũ ꝑat int̾ cos
Hoc facit ut tane dimissa prole scp̃te
hĩnulꝯ euad at qui capicndꝰ erat
⁊i me ꝯposit  temptas sedutc̾ uerbͥ
Adũctꝰ canũ non fatrare tui
Ixpͥme cur uemias uanũ depone tanorẽ
Sepe tiõr mẽte cecat ⁊ ora ligat

Expanded text:
aprea sepe canem fetum per rura sequentem Fallit, se mediam dum parat inter eos: Hoc facit ut cane se, dimissa prole, sequente, Hinnulus evadat qui capiendus erat. Sic me compositis temptas seducere verbis, Adventus causam ne fateare tui. Exprime cur venias, vanum depone timorem, Sepe timor mentem ce
Abbreviated transcription (Latin):
dũ rernare cupit sibi postiꝰ regna uidet᷑
iter in curialo comparet uio et alter
eurialus uiget in inro sic alter utiñq
reddit et ex uno comitũ pensat᷑: ucerq
trides furt in furns euis q furorẽ
ne dicar ecẽ suũ pilides patit᷑ q megram¬

Expanded text:
Dum regnare cupit, sibi poscere regna videtur Alter in Euryalo comparet Nisus, et alter Euryalus viget in Niso: sic alter utrumque Reddit, et ex uno comitum pensatur uterque. Atrides furit in furiis, ejusque furorem Indicat esse suum Pylades, patiturque Mega
Abbreviated transcription (Latin):
Qd natura petit rõ ꝯmẽdat honestas
ehppiobat / mimo cupit pietas dposł et iistat
nec fronesis rola distans ꝯtraria dirtors
Cedere credã. cirta p̃ludia lucte
uel tumdo platu ꝑfiore suꝑbia mẽtem
uel ribi liuor edax anim moidere recerry
Oi q̃ sola folz bona postere rola recid
Nos om̃s q̃ rola libens et pponte mouc̾
yn tantũ debent opus tantũ q fauorẽ
Di flãmata minꝰ corpet nostra uolũtas
nec tantũ uellet ãnnꝰ costendere nr

Expanded text:
Quod natura petit, ratio commendat, honestas Quod natura petit, ratio commendat, honestas Approbat, imo cupit, pietas deposcit et optat. Nec phronesis sola, distans, contraria, discors, Cedere credatur citra praeludia luctae; Vel tumido flatu perflare superbia mentem, Vel sibi livor edax animi mordere recessus. An quae sola solet bona poscere, sola recidet Nos omnes quae sola libens, et sponte movere In tantum deberet opus, tantumque favorem, Si flammata minus torperet nostra voluntas, Nec tantum vellet animus conscendere n
Abbreviated transcription (Latin):
Nuus lure ꝓdendor ⁊ colis lumẽ oberat
Quis rin flurtꝰ si copra fliũs artet
Quus gram fructꝰ si torpens languet arista
Si pacem iam discordia dissuit omo
rũpit niti perit uiitus nam stare uegat᷑.
occasã paciens in se diuira potostas
Tum nobis don consensus robut adultũ
discensus noster iuires exauruetistas istab
effectus medioma suos diuisa recusat
Quẽ sibi distribuñt riui minꝯ ãme ĩurdat
pel diuira minꝰ candescit flãma camni
Ocrioy nosultus uicioꝵ pugraq maior
nobis incũb si nos dunsferet error
ostꝙ cemẽti rũpat discordia muros
hostai pugne nuiros ex poĩt inhermes
Acrius insultat senit ꝙ profundiꝰ ensis
consecte partes ubi nulla repagula donãt
nes series har ꝯserta recalcitrat enri
Icnꝰ in uolutr̃e iouialis fulimãt ales
Cum plebẽ uolucrũ uemẽt disgregat horror
ob̃ius torrens offrndr̃ obice millo
defendẽte ua fluuio q negãte meatũ
argo cõcordes uofũ curiamꝰ in rmĩt

Expanded text:
uis lunae splendor, si solis lumen oberrat? Quis rivi fluctus, si copia fluminis aret? Quis grani fructus, si torrens languet arista? Si nostram pacem discordia dissuit, imo Rumpit, nostra perit virtus; nam stare negatur Occasum patiens, in se divisa potestas. Cum nobis donet consensus robur adultum, Dissensus noster vires exhauriet istas. Effectus medicina suos divisa recusat. Quem sibi distribuunt rivi, minus amnis inundat, Vel divisa minus candescit flamma camini. Acrior insultus vitiorum pugnaque major Nobis incumbet, si nos diviserit error. Postquam caementi rumpit discordia muros, Hostili pugnae muros exponit inermes. Acrius insultat saevitque profundius ensis, 340 Consertae partes vi nulla repagula donant, Nec series harum conserta recalcitrat ensi. Acrius in volucrem Jovialis fulminat ales, Cum plebem volucrum venientis disgregat horror. Uberius torrens effunditur, obice nullo Defendente viam, fluvioque negante meatum. Ergo concordes votum curramus in unum,
Abbreviated transcription (Latin):
porebue et er̃⁊ rature ciuim̃a higẽs
nortio abiisiue tenebiao letassꝰ m oitẽ
nõ ree thelamꝰ poltnicio si nter et Roseio
Seutus firitrem sese mutasẜ in hostem
nõ ꝓgne comẽta dolos exuta parẽtẽ
pro piecate scelus redoleñs pro mr̃e noũtã
sua degenerem ũtiss iliicera dextiam
toye nobilitas trora decus inclita trore
soma uireret adhut nec laudis flore carer
Don auri potũ siciens nõ ebrius auro
Murũ potass ciassus male potus in auro
non olmi cuide nephas nd cesaris arma
no pũ regis añm nõ federa regm
pr̃a mortie seruile geno seruos ꝙ prolriss
eagno et exañs trũ catꝰ nadus honore

Expanded text:
ens Noctis abusivae tenebras legasset in orbem; Non rex Thebanus, Polynicis frater et hostis, Exutus fratrem sese mutasset in hostem; Non patriae commenta dolos, exuta parentem, Proprietate scelus redolens, pro matre novercam, In sua degenerem vertisset viscera dextram. Trojae nobilitas, Trojae decus, inclyta Trojae Fama vireret adhuc, nec laudis flore careret; Non auri potum sitiens, non ebrius auro Aurum potasset Crassus, male potus in auro; Non olim civile nefas, non Caesaris arma, Non pueri regis animum, non foedera regni, Non mortis servile genus, servosque probasset Magnus, et exanimis, trunca
Abbreviated transcription (Latin):
uagnis in dertra fosior cime comatꝯ
flore tumẽs fiuctꝰ exspectas ramo oliue
pubesit uec matris humm polata q̃rit
Quo muedrante uices nexus et uĩcula ierũ
fedus aunticia pãce cõcordia nectit

Expanded text:
nis in dextra foliorum crine comatus, Flore tumens, fructus exspectans, ramus oliva Pubescit, nec matris humi solatia quaerit, Quo mediante vices, nexus, et vincula rerum, Foedus, amicitiam, pacem, concordia nectit
Abbreviated transcription (Latin):
posset de fatili utare ner uxor adaptãs
Manus sei pẽtes colubros lactassꝰ et ip̃os
ubenbus potans potasss m obere moitẽ¬
⁊ ui stabili nexu ꝯcordi federe pace
ꝓpetua uicibus q meis elemẽta ligarre
pntestirꝰ adhus strepitꝰ pmordia rerũ
dissona cõtuteret germana bolla moueret
ufficus exempta suis imara meatꝯ¬
Sairibra situ cõfura locis ꝑmieta figuris
sor tiutus egrtata modis elemẽta iacerẽt¬
Et nisi iponte meis obnoxia legib essent
astra poli celi q uuces septẽ q plante
didine pate fide numero nexu ligati
oniã fortuitis fluerẽt interta ruiris
ninã corꝑibus aniinas iũctura ligass
dedigñãs ab itare caras ergasciua carmis
Opũs egrediens prop̃os remearet niortus
nos goliger onus amor liget uꝰ uolũs
unũ uelle liget lig unũ nolle serores
Eetera si pacis normã seruare teneat᷑
uos ingꝭ quarũ ^mitũ disponit᷑᷑ orbis
Quas penes arbitriũ aus ẽ et regula mũdi

Expanded text:
posset vitasse, nec uxor adoptans Mammis serpentes, colubros lactasset, et ipsos Uberibus potans, potasset in ubere mortem. Ni stabili nexu, concordi foedere, pace Perpetua, vicibusque meis elementa ligassem, Intestinus adhuc strepitus primordia rerum a moveret; Officiis excepta suis, ignara meatus, Scabra situ, confusa locis, permista figuris, Fortuitis agitata modis, elementa jacerentEt nisi sponte meis obnoxia legibus essent Astra poli, coelique vices, septemque planetae, Ordine, pace, fide, numero, nexuque ligati, Omnia fortuitis fluerent incerta ruinis. Ni mea corporibus animas junctura ligasset Dedignans habitare casas, ergastula carnis Spiritus egrediens proprios remearet in ortusNos ergo liget unus amor, liget una voluntas, Unum velle liget, liget unum nolle, sorores. Caetera sic pacis normam servare tenentur Nos magis, ad quarum nutum disponitur orbis, Quas penes arbitrium, jus est, et regula mundi.
Abbreviated transcription (Latin):
Mulueris insirgũt nebule nouus umbei ĩundat
In terrus dũ tela pliuĩt dũ pulueris ymber
fundit᷑. et telũ celoꝵ mibila uelant
et fera splendore nouo noua fulgura lucet
ente calens ferues aĩo flamata ficioi
Mrima uiro mou insultꝰ discordia Pmi
Aggredit᷑ martẽ p̃mo casitra turaltu
Impetus inrget oquos lio sugrerit aima sagtta¬
Ira mimstrat ei firor arcũ p̃parat ẽsem
luor et et ad pugña ⁊eliquir feruẽtiꝰ ardet
ergo sagita uolat p̃ĩcia martis et hostẽ
Impetuosa petit ꝙ totis uiribus actani
Dirigit in uneñẽ discordia nec tñ ittꝰ
duextre mictenti rspond parnia saguta
iesput et totos obiectꝰ umbo tfellit
Mũc anmi uires et totũ robur in unu
Colligit et marti se totũ deuou ille
Indulget freno iuiuenie caltaribus inget
Tormpedem net segins ebes priguedĩe lassi
lentescit sompes ẜ eode martu amore
Militat hostiles frangens cũ milite turmas

Expanded text:
Pulveris insurgunt nebulae, novus imber inundat Pulveris insurgunt nebulae, novus imber inundat In terris, dum tela pluunt, dum pulveris imber Funditur, et coelum coelorum nubila velant, Et ferri splendore novo nova fulgura lucent. ente calens, fervens animo, flammata furore. Prima viro movet assultus Discordia, primum Aggreditur Martem, primo casura tumultrit arma, sagittaIra ministrat ei, furor arcum praeparat, ensem Livor, et ad pugnam reliquis ferventius ardet. Ergo sagitta volat praenuntia Martis, et hostem Impetuosa petit, quam totis viribus actam Dirigit in juvenem Discordia, nec tamen ictus Dextrae mittenti respondet, parma sagittam Respuit, et totos objectus umbo refellit. Tunc animi vires et totum robur in unum Colligit, et Marti se totum devovet ille. Indulget freno juvenis, calcaribus urget Cornipedem, nec segnis, hebes, pigredine lassus Lentescit sonipes, sed eodem Martis amore Militat, hostiles frangens cum milite turmas.
Abbreviated transcription (Latin):
Iinescũt anmon mẽtes audacia maror
Erigit exingũt ne ia mẽte cohortes
Se suꝑant amran ĩa mutua iulnera frãgũt
Mens ardore prius pugnat ꝙͣ dexia ferro
Impaciens q more iuicior turba p̃ores
Srripit insultus pugne pmũ q furorẽ
exitat et magmio clamorib inthonat uas
Mota cohors uerbo q prius cosurgit ĩ hostem
O ferro uerbis bellũ plibat et illi
gestu uoce mims insultãt nec tam̃ẽ illũ
gestus uerba mine frangũt s fixus in alto
Mentis proposito uniems cõstanter ad ista
Euigit᷑. uĩcit q metũ constancia mẽt
S postꝙ. sua uerba mine gestusq iugoris
nil habuere locũ dãt uerba nec amplius illie
Est imno minis st̃m succedit et armis
Cedũt uerboꝵ pugne iã mistica bella
Lem sapũt pugrat anmmi es ip̃a fatet᷑¬
am pedites i bella ⁊ uũt iã sangiũs ardit
fundere pmacias iam lilimẽta cruoris
prima dare affeccãt pmnena q fateria belli

Expanded text:
Ignescunt animi, mentes audacia major Ignescunt animi, mentes audacia major Erigit, exsurgunt irae; jam mente cohortes Se superant, animi jam mutua vulnera fingunt. Mens ardore prius pugnat, quam dextera ferro, Impatiensque morae vitiorum turba priores Arripit insultus pugnae, primumque furorem Excitat, et magnis clamoribus intonat iras Tota cohors, verboque prius consurgit in hostem, Quam ferro; verbis bellum praelibat, et illi Gestu, voce, minis, insultat; nec tamen illum Gestus, verba, minae frangunt: sed fixus in alto Mentis proposito juvenis constanter ad ista Erigitur; vincitque metum constantia mentis. Sed postquam sua verba, minae, gestusque vigoris Nil habuere, locum dant verba, nec amplius illis Est locus, imo minis factum succedit, et armis Cedunt verborum pugnae: jam mystica bella Rem sapiunt, pugnas animi res ipsa fatetam pedites in bella ruunt, jam sanguinis audent Fundere primitias, jam libamenta cruoris Prima dare affectant, primaevaque funera belli.
Abbreviated transcription (Latin):
Militat a dextris rõ constantia leua
Ossequit᷑ ꝑtem tõtã q modestia plebẽ
drdinat et peditũ strepitũ prudencia frinat
Quelib a simili uirtꝰ geut arma uiroq
Iurat in auxiliũ q̃ totũ martis hoñorẽ
dat uiueni cui bella mou natura sũãq
Ronat ei belli palmã pune q laborẽ¬
Lam pestes herebi scoleꝵ ꝯtarra m̃ostrat
Inferm ciues plutonis noctis alũpm
Marthareũ chaos egressi fundũ᷑ in orbe
Iamq dĩẽ nostrũ multa caligine noct
Imioluut mũdiq inbar dełe laborãt
Insultꝰ iue ip̃a nouos mirat᷑ et ip̃a¬
poctem plus folito iam posse ritꝭq moraa
nes propas seruare uices nc cedere phebo
H iñ hic rolo pensat sua dãpna qd̾ illic
uix eterna mans quillus decisa tenebrus
Cominuus q dies ũ celitꝰ ille senatꝰ
Murma q iurtũtũ nature militar agme
Iam re ꝓrpicũt acies iamgipicit hostem
hostis et aspectus aminos succendit ĩ irat

Expanded text:
Militat à dextris ratio, constantia laevam Militat à dextris ratio, constantia laevam Assequitur partem, totamque modestia plebem Ordinat, et peditum strepitum prudentia frenat. 406 Quaelibet a simili virtus gerit arma viroque Jurat in auxilium; quae totum Martis honorem Dat juveni, cui bella movet Natura, suamque Donat ei belli palmam, pugnaeque laboream pestes Erebi, scelerum contagia, monstra Inferni, cives Plutonis, noctis alumni, Tartareum chaos egressi funduntur in orbem: Jamque diem nostrum multa caligine noctis Involvunt, mundique jubar delere laborant. InsultuNoctem plus solito jam posse, magisque morari, Nec proprias servare vices, nec cedere Phoebo. Sed tamen hoc solo pensat sua damna, quod illic Lux aeterna manet, nullis decisa tenebris, Continuusque dies; ubi coelicus ille senatus, Turmaque virtutum Naturae militat agmen. Jam se prospiciunt acies, jam prospicit hostem Hostis, et aspectus animos succendit in iras.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ onstratq niẽtit᷑. monstrus maiora lõpdo
dũ sceleri scelꝰ accumulat furhs ficroĩe
Iddit et enmendes solito plus posse fatet᷑
Thenphones cimunlat iras augetq meg̃am
Pemor assirrgit pluto fit muor erimis
destnt ẽẽ t̾texs infirm iamtor ora
galle rapit propos allecto duplicat augues
roposito stat seat fixa suo nitura ncullo
Concutit᷑ nerata metu s mẽte timore
Expugaat crescit animꝰ belli q uolutas
Durgit et affectꝰ uirtutibꝰ insidet idem
yrmaͬ celestis homo suꝑm ꝙ beata
ꝓgemes q̃ tanta noui discrinnã martis
Sda subit dant arma istud uires ꝑ ministrãt
uirtutes unũ q suis insamibus armãt
par ocioas donat probitar calcaua cõfeat
loritam pietas ialcam prudentia telũ
uera fides ensem ratio constantra scũtũ
Opes largit᷑ equos rastus timor addit habenas
Aumigeri gorit officiũ concordia p̃to
fama canit cumulat q ud pcoma laude

Expanded text:
; Monstraque mentitur monstris majora loquendo, ; Monstraque mentitur monstris majora loquendo, Dum sceleri scelus accumulat, furiisque furorem Addit, et Eumenides solito plus posse fatetur. Tisiphones cumulat iras, augetque Megaeram; Saevior assurgit Pluto, fit major Erinnys, Desinit esse triceps inferni janitor, ora Mille capit, proprios Alecto duplicat angues. Proposito stat fixa suo natura, nec ullo Concutitur vexata metu, sed mente timorem Expugnat: crescit animus, bellique voluntas Surgit, et affectus virtutibus insidet idem. Armatur coelestis homo, superumque beata Progenies, quae tanta novi discrimina Martis Sola subit; dant arma viro, viresque ministrant Virtutes, unumque suis insignibus armant. Pax ocreas donat, probitas calcaria confert, Loricam pietas, galeam prudentia, telum Vera fides, ensem ratio, constantia scutum. Spes largitur equos, castus timor addit habenas, Armigeri gerit officium concordia, praeco Fama canit, cumulatque viri praeconia laude.
Abbreviated transcription (Latin):
eius castra tenẽt illam q facent᷑ in armis
uiequirie sirages fricinꝰ molencia clades
n pharetus sua thela gerens acuq doloso
feaus armata furit comes ẽ fallatra duplex
⁊alliditas dolus ibiciẽs ũsucia fallax
eior auaricĩa conieat᷑ turdba dientũ
Tũra frequens usura uorar titpisq rapina
Miugili cura studiosa mẽte rtens
Qui mũdmi uenẽt᷑. opes qd nĩmꝰ segnis in
archa s pigritat et nlłos dño deseruit in usꝯ
Ant igrnobilitas Sequit᷑ triessum q seꝙ̃t
De decꝰ assoquit᷑ heret deiectio uerber
Q ꝙuis onerosa foret derecta maligrais
plus sibi consiliat fortume matuis amore
plus q plas mater tato qr rimissior alget
pobilitatis amor et iã mutare pora
facta cupit fortuna parens ꝓliq secude
untia fama uolãs et uis falra maritas
In suꝑos furas in celũ regna silentũ
Conspirasse refert manes herebiq ipranu
Sartarẽũ reserasse chaos frĩq negate
regna nec ulteruis pãce contedi m̃do¬

Expanded text:
castra tenent, illamque fatentur in armis, Nequitiae, strages, facinus, violentia, clades. In pharetris sua tela gerens arcuque doloso, Fraus armata furit; comes est fallacia, duplex Calliditas, dolus illiciens, versutia fallax. Pejor avaritiam comitatur turba clientum, Cura frequens, usura vorax, turpisque rapina; Quae vigili cura, studiosa mente recenset, Qui numni venantur opes, quis segnis in arca Pigritat, et nullos domino deservit in usus. Hanc ignobilitas sequitur, gressumque sequentis Dedecus assequitur, haeret dejectio, verber et. Quae quamvis onerosa foret, dejecta, malignans, Plus sibi concilians Fortunae matris amorem, Plusque placet matri, tantoque remissior alget Nobilitatis amor; et jam mutare priora Facta cupit Fortuna parens, prolique secundae Nuntia fama volat, et veris falsa maritans, In superos furias, in coelum regna silentum Conspirasse refert manes, Erebique tyrannum Tartareum reserasse chaos, fratrique negare Regna, nec ulterius pacem concedere mundo
Abbreviated transcription (Latin):
Degenerans excedens adest belli q furore
puent et tũti beliandi suggerit crats
Nuo duce sina gerit et bellũ uoce inma᷑.
Abrietas fastus iactantia crapula luxus
ssiduus steleꝵ fomer carnis q tirãnꝯ
peccati stimulus delicti flamma riatꝰ
In canta pugme rabĩe belli q furorẽ
Mirrit in auxiliũ Cuiꝰ inou arma ratꝰ
uelle malũ calor illicitus dãxnosa uoluptas
Irulticiẽ nõ turba minor non rauior armat
Donuẽtꝰ procerũ comes ẽ ignauia ludi
Segnities nuge garritꝰ otia sõpin

Expanded text:
Degenerans excessus adest, bellique furorem Degenerans excessus adest, bellique furorem Praevenit, et cunctis bellandi suggerit iras: Quo duce signa gerit, et bellum voce minatur Ebrietas, fastus, jactantia, crapula, luxusssiduus scelerum fomes carnisque tyrannus, Peccati stimulus, delicti flamma, reatuIn tantam pugnae rabiem bellique furores Currit, in auxilium cujus movet arma reatus, Velle malum, calor illicitus, damnosa voluntas. Stultitiam non turba minor, non rarior armat Conventus procerum: comes est ignavia, ludi, Segnities, nugae, garritus, otia, somn
Abbreviated transcription (Latin):
Mormda mestti tiemens fragilis logeua senut
Inintens batulo nͦ mentis robore firma
bella moi belliq nouo iuuenescit in estu
debilitas morbi langores tedia lapsꝯ
Illiuis conntat᷑ iter qui martis amore
Siutensi pugna cupiũt incdere ĩta
r̃d in arma fiuens furens cisso uelaeꝯ amictou
luctus et irrorans lacunuis arat in onguib or
Sristicies pssitra dolor lamẽta riune
Tuis in obsequiũ feruẽt dm̃ q fatent᷑.
ꝙ ilicĩa bello q calent cũ ꝑge mistri
Prtis in ardore natiuos exitat ignes
Inca luxirries multo comitata diente
Quis in auxiliũ uirant ꝑiura spond
falsus amor leuitas amim lastuua mendar
Insipidus dulcor rapidus talor egra uoluptas
ꝓrpitas aduersa iocus tugubris amara
gaudia diues pauptas opulencia parip
ost alios inbella furent et pronꝰ ĩarmna
Sublim prouectus equo gestuq suꝑbus
Excedens habitu uerbo q suꝑfluus actu

Expanded text:
Morbida, moesta, tremens, fragilis, longaeva senectus, Morbida, moesta, tremens, fragilis, longaeva senectus, Innitens baculo, nec mentis robore firma, Bella movet, bellique novo juvenescit in aestu. Debilitas, morbi, languores, taedia, lapsus, Illius comitantur iter; qui Martis amore Succensi, pugna cupiunt incidere vitam, Ardet in arma furens scisso velatus amictu Luctus, et irrorans lacrymis arat unguibus ora. Tristities, pressura, dolor, lamenta, ruinae, Ejus in obsequium fervent, dominique fatentur Militiam, belloque calent cum rege ministri. Martis in ardorem nativos excitat ignes Ignea luxuries, multo comitata cliente: Ejus in auxilium jurant perjuria, spondet Falsus amor, levitas animi, lascivia mendax, Insipidus dulcor, sapidus dolor, aegra voluntas, Prosperitas adversa, locus lugubris, amara Gaudia, dives paupertas, opulentia pauper. Post alios in bella furens et pronus in arma, Sublimis provectus equo, gestuque superbus, Excedens habitu, verboque superfluus, actu
Abbreviated transcription (Latin):
Mpend et ad nõcũ confestim fcã secunt᷑
rima sitit bellũ discordia pma cumłtꝰ
Oppenit et p̃mi pludia martit npiide
pparat dissistũt fali cõplet᷑ q iubentꝭ
p̃ceptũ dñe q̃ parant in sirina belli
lior equos rabies curq finer arma irstrat
Impetꝯ aurice li armigir ira mamplus
puent in cessum dñe s terrer eũt
Assistit dextro lateri dapnũ q simstro
heier defectꝰ sequit᷑ mors ultina giessꝰ
irripit occiouos et morts fidus acates
pallor et assiduo cedes comitata dolore
hos comites trahat ad pugña discordia cũctos
excitat et sociis infundit marcisamorẽ
ost hos arma rapit humili de plebe creata
pec mortis cõcussa metu nec fracta tinoa
It pedes in nuia peditũ uallante corona
Tiꝰ in qrmna ruit plebee turba cohortis
pena labor sias esiries ieuma cinre
Subsequit᷑ uallata siur infanna mostus
Illuio uexilla gerũt cõtagia uite
fucta q daia notis et uita notabilis actu

Expanded text:
Spondet, et ad votum confestim facta sequuntur. Prima sitit bellum Discordia, prima tumultus Appetit, et primùm praeludia Martis inire Praeparat: assistunt famuli, complentque jubentis Praeceptum, dominaeque parant insignia belli. Livor equos, rabies currus, furor arma ministrat. Impetus auriga, lis armiger, ira maniplus Praevenit incessum dominae; sed terror euntis Assistit dextro lateri, damnumque sinistro Haeret, defectus sequitur, mors ultima gressus Arripit occiduos, et mortis fidus Achates Pallor, et assiduo caedes comitata dolore. Hos comites trahit ad pugnam Discordia, cunctos Excitat, et sociis infundit Martis amorem. Sed post arma rapit humili de plebe creata Nec mortis concussa metu, nec fracta timoreperque timere. It pedes innumera peditum vallante corona, Cujus in arma ruit plebeiae turba cohortis, Poena, labor, sitis, esuries, jejunia, curae. Subsequitur vallata suis infamia monstris. Illius vexilla gerunt contagia vitae, Factaque digna notis, et vita notabilis actu.
Abbreviated transcription (Latin):
luget languescit cũ mudꝰ floreat arz¬
t uin uireat᷑ iuirtꝰ cũ res hiana uiresta
arcessit tũ regnat homo proscubit᷑ illa
Lrggo siuio pestes pestis p̃duta repẽte
Tonuocat ad ciuiꝰ nutꝰ glomerat᷑: in unũ
Hartares ꝓteres. rectores noctuo alupm
pequicie fabri sceleꝵ culpeq magir
Dampna doli sraudes ꝑirrea furta rapine
Impctus tra ficior odili discordia pugne
morbus tristicies lascuna iuxus egestas
Iuxurres fastꝰ liuor formido sen ectꝰ
hns scelm turbo iicioꝵ turba maloꝵ
Conuentus nubsa lues et publica pestis
Gartareas r uit in sedes ubi regnat hd̃mi
Imꝑat allecto leges dictante megã¬
ystꝙͣ turiba fiuens gens dissona ꝯstio distors
plebs diꝑ populus deforns rodib illie
Insedit dũ murmur adhint ꝑciceret aures
Pans cumndas noces et uerba loquẽtia fastũ¬
yillecto proriopit nnhauq̃ iuxta quis ordõ¬

Expanded text:
Luget, languescit; cum mundus floreat, areLuget, languescit; cum mundus floreat, aret. Cum vireat virtus, cum res humana virescat, Marcescit; cum regnet homo, proscribitur illa. Ergo suas pestes pestis praedicta repente Convocat: ad cujus nutus glomerantur in unum Tartarei proceres, rectores noctis, alumni Nequitiae, fabri scelerum, culpaeque magistri, Damna, doli, fraudes, perjuria, furta, rapinae, Impetus, ira, furor, odium, discordia, pugnae, Morbus, tristities, lascivia, luxus, egestas, Luxuries, fastus, livor, formido, senectus. Is scelerum turbo, vitiorum turba, malorum Conventus, numerosa lues et publica pestis, Tartareas ruit in sedes, ubi regnat Erynnys, Imperat Alecto, leges dictante Megam turba furens, gens dissona, concio discors, Plebs dispar, populus difformis, sedibus illis Insedit, dum murmur adhuc percurreret aures; Dans tumidas voces, et verba loquentia Fastum, Alecto prorupit in ha
Abbreviated transcription (Latin):
Q onfertꝰ tamẽ ad laudẽ grtulũ q fauoris
nobilitas aritrusti genꝰ p̃sigme petes
Ingemi libertas ubera nobilis ortus
Dum fortuna ꝑat alias appona dotes
hant bi mendãce pera facit c̃c fidelem
Falam tonstamtẽ fluidã cetãq iudentem
ieddit et ad tempꝰ cogit cessade uag̃atem
Eigo sias largit᷑: opes fortuna. nec ultra
Mensurã citra ue sunt deciraere donui¬
fortume iõ s opes metit᷑. et om̃s
sibrat diuicias ne si miis effluat haꝵ
Alueꝯ in p̃ceps mẽtem dedutat et illam
Mergat opũ touens animũ deducat ĩus
Allicitos penitꝰ mẽtisq suos  effemin actꝯ
nature clamabat opus iam rimor in aureb
aultoꝵ dilapsus erat cũ rriscis ad istos
horriit allecto rumores nec tam̃e illis
Pbuit assensꝰ faciles s credere tandem
Nogit᷑ in uita cũ res et fama ꝑorent
⁊igo dolos languere dolzgemitꝰq sile
Ingennit atq suos cogit torpestere luctꝰ
Tum letet᷑ homo plorat cũ lugeat orbis

Expanded text:
onfertur tamen ad laudem titulumque favoris Nobilitas augusta, genus praesigne, parentes Ingenui, libertas libera, nobilis ortus. Dum Fortuna parat alias apponere dotes, Hanc sibi, mendacem veram facit esse, fidelem Falsam, constantem fluidam, caecamque videntem Reddit, et ad tempus cogit cessare vagantem. Ergo suas largitur opes Fortuna, nec ultra Mensuram citrave sinit decurrere donuFortunae ratio: sed opes metitur, et omnes Librat divitias, ne si nimis effluat harum Alveus, in praeceps mentem deducat, et illam Mergat opum torrens, animum declinet in usus Illicitos, mentisque suos effeminet Naturae clamabat opus, jam rumor in aures Multorum dilapsus erat; cum tristis ad istos Horruit Alecto rumores, nec tamen illis Praebuit assensus faciles, sed credere tandem Cogitur invita, cum res et fama peroret. Ergo domos languere dolet, gemitusque silere Ingemit, atque suos luget torpescere luctus. Cum laetetur homo plorat; cum rideat orbis,
Abbreviated transcription (Latin):
fortima dictante modũ iiuenẽq beatũ
uature dono unrtutũ mimẽ dote
Aolesti iuilla pectati labe iãcẽtem
afflat honore suo tamñe hiuꝯ dona minori
luce mitãt donis adiucta p̃orib iimo
uix aliqd̾ pplendoris hñt dũ lutẽ p̃niũ :
Maiori sit flamna minor uitina camino

Expanded text:
Fortuna dictante modum, juvenemque beatum Fortuna dictante modum, juvenemque beatum Naturae dono, virtutis munere, dote Coelesti, nulla peccati labe jacentem, Afflat honore suo: tamen hujus dona minori Luce micant donis adjuncta prioribus, imo Vix aliquid splendoris habent; dum luce premuntur Majori: sic flamma mi
Abbreviated transcription (Latin):
ulla dedi insi q̃ pro uelle resum̾ possem
S tam̃ẽ hic m̃os combor iũcere lapsꝰ
Et uires infure mñ mutabo propiquas
fraudes atq mei o pona cedra casus
Me reddã stabilem motũ pro ꝑte rcidens
Incipĩa rollers sapiens discieta q uerax
Et stalilis ficta q stulta ĩprouida mẽdax
Et pceps hucusq mutabo p̃ores
Excessus nostiad manus mirabor ad hor̃a
ripit ancipites post hec fortima meato
At ceptũ maturat iter comitat᷑ eĩdtem
nobilitas sequi᷑ q sue uestiga matris
Rigo uã suꝑans in certo linte gressou
Ambigno iasu ductore enore ingrro
hlatine fortuna domtu perquirit et illam
Inuenit aduẽtimi cuiꝰ mnata stupestit
Auria ẜ̃ ꝙu̾is abitus mutatio uultus
Degenor inconstaus gestꝰ tetrere iudeñte
Moss et a recto stupidam diũtere mẽtem
nõ tam̃e illa metu nutat s uira parũꝑ
Mizat᷑ nec m̃ẽtis abẽ constantia stime
rero nobilitas dotes et mimera profert

Expanded text:
la dedi, nisi quae pro velle resumere possem. Sed tamen hic nostros conabor vincere lapsus, Et vires inferre mihi, mutabo propinquas Fraudes, atque mei deponam taedia casus. Me reddam stabilem, motum pro parte recidens. Incipiam solers, sapiens, discretaque, verax, Et stabilis fieri; quae stulta, improvida, mendax, Et praeceps huc usque fui, mutabo priores Excessus, nostrasque manus mirabor ad horam. » Arripit ancipites post haec Fortuna meatus, Et coeptum maturat iter, comitatur euntem Nobilitas, sequiturque suae vestigia matris. Ergo viam superans incerto limite, gressu Ambiguo, casu ductore, errore magistro, Naturae Fortuna domum perquirit, et illamInvenit; adventum cujus mirata stupescit Curia. Sed quamvis habitus mutatio, vultus Degener, inconstans gestus, terrere videntem Posset, et a recto stupidam divertere mentem: Non tamen illa metu nutat, sed visa parumper Miratur, nec mentis abest constantia firmae. Ergo Nobilitas dotes et munera profert.
Abbreviated transcription (Latin):
rufinꝰ catelma nouus ꝑuertere mũdũ
O melius gens nostra sumil toltetta nouellos
nature teret insultꝰ fastꝰ ꝙ rcentes
Dimttit ueteri reddens elata riune
argo pari stiepitu concordi marte furore
ꝓ quali ntes et bella geramꝰ in illum
Qui soluiz puer et belli male tõstrus ĩnos
Mrirat᷑ cedros q cupit deleie mirica

Expanded text:
Rufinus? Catilina novus pervertere mundum? Rufinus? Catilina novus pervertere mundum? Sed melius gens nostra simul collecta novellos Naturae teret insultus, fastusque recentes Demittet, veteri reddens elata ruinae. Ergo pari strepitu, concordi Marte, furore Aequali, lites et bella geramus in illum, Qui solus, puer, et belli malè conscius, in nos Armatur, cedrosque cupit delere miryca
Abbreviated transcription (Latin):
Sius Pueniat uires m̃oq senatu
plobescat natira mior tociẽs q subacta
Iegibus impii naͣ mtite ualebit
Ampliꝰ et nr̃ĩs subducere colla cathems
ꝓh pudor incestꝰ abnit regnãte pudore
languescet facirꝰ mũdũ pietate ꝑ gẽte
Ned auaricia si imimera fundat ubiq
hostis auaricie frandis cẽsura silebit
regna teñẽte fide ferz na silencia pacis
Qonfert et iuusto tytulo collata tuetͬ
O pudeat nos uira sequi quas uiue iuste
yon des aut põtibus uti prolegibus ergx
Sumende uires ins pro uirtute fera
pos pro inre des assumere robur et armie
res dictare nouas et sanguine scribiꝰ leges
In nos maturas eno błłiq potentes
in nĩo pliures maiores uirib umit
ꝑxꝑtem belli pue uirtute minore
Srmauit naura parens sit seuit in insum
Uermulus in quercꝰ armauit uirgula uall
In montes lepus in catulos in tytuga deme
nũquid scula nouus alter nõ uertere possent
leges antiquos rursus ⁊nouare furores

Expanded text:
Ejus praeveniat vires, nostroque senatu Plebescat Natura minor, totiesque subacta Legibus imperii nostri, mutire valebit Amplius, et nostris subducere colla catenis? Proh pudor! incestus aberit regnante pudore? Languescet facinus mundum pietate regente? Cedet avaritia, si munera fundat ubique 403 Hostis avaritiae? fraudis censura silebit Regna tenente fide? feret ira silentia pacis? Confert? et justo titulo collata tuetur? Sed pudeat nos jura sequi, quas vivere justè Non decet, aut precibus uti. Pro legibus ergo Sumendae vires, vis pro virtute feratur. Nos pro jure decet assumere robur, et armis Res dictare novas, et sanguine scribere leges. In nos maturas aevo, bellique potentes, In numero plures, majores viribus, unum Expertem belli puerum, virtute minorem Armavit Natura parens: sic saevit in ursum Hinnulus, in quercus armatur virgula, vallis In montes, lepus in catulos, in tigrida damae.Nunquid Sylla novus, alter Nero, vertere posset Leges? antiquos rursus renovare furores
Abbreviated transcription (Latin):
luxuriat dũ caluicie ꝑs altera luget
iter lascunt oculus dum profluit alter
In lacrimas hic languet hebes dũ fulgurat alter
pars uultus uiuit uiuo flamimaita colore
Ummpleat hic manꝰ hic munera ꝯtrahit illa
Procedens pariter uelox et lentꝯ eundo
nũt melcore roga splend mĩc paupe culiu
plelescens fortuna iaq nũc orphana ueste
plorat et antiquos iugere uidẽ honores
Precipitẽ mou illa rõtã motꝰq laborem
nulla quies claudit nec sistũ ocia motũ
xam cũ sepe manũ dextram labor ille fatigi
leua manꝰ succedit ei fesse q sorori
Duccurat moiũq rote uelociꝰ urget
Tuiꝯ turlo rapar motꝰ celer impetꝯãceps
Inuosũes hoies a lapsus tuidine nullum
Excipit et cũctos fati ludibua ferre
Cogit et in uarios hoĩẽs descendere casur
hos Punt hos rleuat hos deicit erigit illos
Summa rote dũ ciesus h terꝰ infima cedrus
Illius ascendit descendit magnꝰ et infra

Expanded text:
Luxuriat, dum calvitiem pars altera luget. Luxuriat, dum calvitiem pars altera luget. lter lascivit oculus, dum profluit alter In lacrymas; hic languet hebes dum fulgurat ille. Pars vultus vivit, vivo flammata colore,Ampliat haec munus, haec munera contrahit; illa Procedens, pariter velox et lentus eundo. Nunc meliore toga splendet, nunc paupere cultu Plebescens Fortuna jacet, nunc orphana veste Prostat, et antiquos lugere videtur honores. Praecipitem movet illa rotam, motusque laborem Nulla quies claudit, nec sistunt otia motum. Nam cum saepe manum dextram labor ille fatiget, Laeva manus succedit ei, fessaeque sorori Succurrit, motumque rotae velocius urget. Cujus turbo rapax, raptus celer, impetus anceps, Involvens homines, a lapsus turbine nullum Excipit, et cunctos fati ludibria ferre Cogit, et in varios homines descendere casus. Hos premit, hos relevat; hos dejicit, erigit illos. Summa rotae dum Croesus habet, tenet infima Codrus, Julius ascendit, descendit Magnus, et infra
Abbreviated transcription (Latin):
parcius al sterit leuis demẽcia flati
pars in mõte turs pars alcera uallis in no
Subsid et casum tamꝗ lapsura minat᷑.
sulgurat argento gẽme scmtillat et auro
⁊paendet paro una domo pars altera uili
materie deiecta iacet pars ista suꝑbit
Iulnñe sullimi ꝑs illa fatisat patu
hic ẽ fortune suci mansio si cam̃e usquã
res manet instabilis rsid inga mobilis hel
Nuꝰ tota quies laprꝰ constancia motꝰ
uoluere stare situs decurere scandere casus
Qiꝰ modus et racio rationis egere fioes ꝙ
non seruare fidem pietas pictate carere
hec ẽ inconstans incerta uolubilis anceps
Ntians nistalilis uaga q̃ dũ stare putat᷑.
Dccidit et falso intit᷑. gardia risu
Asꝑa blandims i luĩe nubila parip
ridendo plorans stando uata teca iudendo
in teuitate manens in lapsu ferma fiddis
In falro leuio in uero stabilis q mouẽdo
Imbigo nultu seducit forma iuidentẽ
ram capitis pars anterior uestita capillis

Expanded text:
us abstergit lenis clementia flatus. Pars in monte tumet, pars altera vallis in imo Subsidet, et casum tanquam lapsura minatur. Fulgurat argento, gemmis scintillat, et auro Resplendet pars una domus, pars altera vili Materie dejecta jacet; pars ista superbit Culmine sublimi, pars illa fatiscit hiatu. Hic est Fortunae sua mansio, si tamen usquam Res manet instabilis, residet vaga, mobilis haeret: Cujus tota quies lapsus, constantia motus, Volvere, stare, situs decurrere, scandere casus: Cui modus et ratio rationis egere, fidesque Non servare fidem, pietas pietate carere. Haec est inconstans, incerta, volubilis, anceps, Errans, instabilis, vaga, quae dum stare putatur, Occidit, et falso mentitur gaudia risu. Aspera blanditiis, in lumine nubila, pauper Ridendo plorans, stando vaga, caeca videndo, In levitate manens, in lapsu firma, fidelis In falso, levis in vero, stabilisque movendo.Ambiguo vultu seducit forma videntem. Nam capitis pars anterior vestita capillis
Abbreviated transcription (Latin):
Ercune loca pdicto sinata ꝑatu
Ut si quid p̃signe gerat dignũ ꝙ fauore
Mo deceat uirtutu opus qd ꝯpetat ipi
uature sc̃o nõ illud deneget illi
qrũẽ nitura creat recãt noua gr̃a format
Mores informat uncꝰꝯ prudentia ditat
pditat pietas afflat decus ornat honestas
Ex ornat ratio spes p̃signit et onno
bns dictis modico risu fortuna seueros
Explarans uultꝰ ħ nate uerba ⁊ pendit
Actus nature uirtutꝭ fabrica nostrũ
non deposcit opus ño nõ indiget actu
Iam celebris factitia dei ꝙͣ sigula ditãt
Sunera nature diuinaq cona beata
ifficiũt nulloq caret uirntis honore
Id poterit casus ñ casu nulia pmit:
Qud mea nobilitas ũ rem cõstantia firmat
M ud leuitas ubi eo stabilio quid mobuecta
Yes ubi queq manet serro nõ indig amũ
mon lum̃ẽ cenebris sic mend exigit acta
yature unrtutꝭ opus factiera suꝑi
Ortisicis nostre q manꝰ no postulat usum

Expanded text:
rtunae loca praedicto signata paratu Ut si quid praesigne gerat, dignumque favore, Quod deceat virtutis opus, quod competat ipsi Naturae facto, non illud deneget illi; Quem Natura creat, recreat nova gratia, formant Mores, informat virtus, prudentia ditat, Praeditat pietas, afflat decus, ornat honestas, Exornat ratio, species praesignit, et omnis His dictis modico risu Fortuna severos Exhilarans vultus, haec natae verba rependit: « Actus Naturae, virtutis fabrica, nostrum Non deposcit opus; nostro non indiget actu Tam celebris factura Dei, quam singula ditant Munera Naturae, divinaque dona beatam Efficiunt, nulloque caret virtutis honore. Quid poterit casus, ubi casu nulla reguntur? Quid mea mobilitas, ubi rem constantia servat? Quid levitas, ubi res stabilis? quid mobile, certa Res ubi quaeque manet? ferro non indiget aurum; Non lumen tenebris: sic me non exigit actus Naturae, virtutis opus, factura superni Artificis, nostraeque manus non postulat usum.
Abbreviated transcription (Latin):
Hũt assistrites doc ͥ ͤ qͣtuor har
Coniugiõ studiũ fructificae solet
pina ꝑit nã quod ingcui fanet anget
Est in cultꝰ ag̾ s fertil artis cgeniũ
Ingenũ studii fertilitate carcus
feitił assiduo si nõ ĩmoueͬ aratro¬
M il tusi cui spuns gͣmon habebit ager

Expanded text:
unt assistrices doctrinae quatuor, harum Conjugio studium fructificare solet. Prima perit natura, quod ingenium fovet, auget. Est incultus ager, sed fertilis, artis egenum Ingenium, studii sedulitate carens. is, assiduo si non renovatur aratro, nil nisi cum spinis gramen habebit ager
Abbreviated transcription (Latin):
dũ licet ⁊ modici tangt p̃tordia mota
Pu piget in pmo lnmite siste pedem
Mue p̃bet latas arbor spatiãtiba p̃bras
Que poĩta ẽ pͥmo ip̃e uirga fuit
Tũt potãt mãibꝰ sñma tellu̾e r̾uelli

Expanded text:
Dum licet, et modici tangunt praecordia motus, Si piget, in primo limine siste pedem.Quae praebet latas arbor spatiantibus umbras, Quo posita est primum tempore virga fuit; Tum poterat manibus summa tellure revelli:
Abbreviated transcription (Latin):
ma eteiniuͦ nops ex emplar aĩq treat tre¬
ũt xeio ẽa pͥrudentie cõmendat nouẽs
extudit concordia ppritũ onit getere uero
uirtutes pro iure suo hoiem̃ creatũ exornat
Nobilitas uero oltima qr ex se nchil propũ
ħ a uirẽ fortũã qd largias᷑ exquirit Iude
sũpta occasione habitatiõ domõ iñtus et rota
neia defraudãs ei se subtrahat / ẜ dona sua
ũ alnis nouo nẽ. oꝑi conferat Rdcꝯ peticio¬
nõ fontrã iut iter arripiens ad doniu natiũ
puenit scm̃ nuimo inpendit  cui danti asfistit
rãtõ ne fortia alio iiuore ducta aliqd fer¬
Mlerto exertitũ colligit cũ qͦ in hoiẽm ilsũ euis

Expanded text:
aeternum mentis exemplar animam creat, creatam Prudentiae commendat, monens excudit; Concordia spiritum unit; caeterae vero virtutes pro jure suo hominem creatum exornant. Nobilitas vero ultima, quia ex se nihil proprium habet, a matre fortuna quod largiatur exquirit. Inde sumpta occasione, habitatio, domus, habitus, et rota nera defraudans, ei se subtrahat, sed dicta sua cum aliis novo naturae operi conferat. Ad cujus petitionem fortuna iter arripiens, ad domum naturae pervenit, suumque munus impendit; cui danti assistit Ratio, ne Fortuna, aliquo livore ducta, aliquid ferAlecto exercitum colligit, cum quo in hominem illum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ruditatem qui et ingrim pferũt flores et
diligencie efferũt dignitãtẽ cũ prgmea hĩu¬
uitas excessiui suꝑporita grgãteo altitudĩe gy¬
gantem puemat et riiuis a fonte scaturiẽs
n correntẽ multiplicatꝰ excrestat hoc go
opus sastidire non audonit qui aduc mitui¬
too pamentes m cimis inferioris distiphine lac¬

Expanded text:
ruditatem, sed ingenii praeferatur flos, et ruditatem, sed ingenii praeferatur flos, et diligentiae prae efferatur dignitas, cum pigmaea humilitas excessui superposita giganteo, altitudine gigantem praeveniat; et rivus a fonte scaturiens, in torrentem multiplicatus excrescat. Hoc igitur opus fastidire non audeant, qui adhuc vagientes in cunis inferioris disciplina
Abbreviated transcription (Latin):
ons latracu insaniens uerĩt lima correctionis
emrendans circũcidat suꝑfluũ ꝯpleat diminu̾tũ qͤ¬
tinus illiuãcũ reduca᷑ ad limam impolitũ reuer¬
tatur ad fabricã In atificiosũ suo referat᷑ arti¬
fici male tornatũ tortũ prop̃e reddã mcudi
S quãius artifiti enormitas imꝑiciam accuset
artificis in adultermo oꝑe imꝑitie uestigiu manꝰ
relinquat opificis opus tamẽ sui ueniam dep̃¬
cat᷑. erroris cũ cenu̾s hũane r̃õnis imiculꝯ
multis ignorancie obuolu̾it᷑. erroribus hũa¬
in nebulas Qrͣ ad hoc opus non nauseãtis
amu fcstidio ductus non indignadis tumore
ptussus ẜ delecta ᵈ ͤ nonitatꝭ illtũs icõ acredat
non floreat et fulgurãt siñe sidere non tlarẽs¬
cat tamẽ infragilis̾ calami temutate mnelie su¬
uitas possit inueniri et arestentis riuiili modi¬
citate sitis ariditas cemꝑari IIn hoc tam̃e
nulla uilitate plebescat nullos rephẽtionis
morrus sustieat et qd modernum redolet

Expanded text:
onis insaniens, verum lima correctionis emendans, circumcidat superfluum, compleat diminutum, quatenus illimatum revertatur ad limam, impolitum reducatur ad fabricam, inartificiosum suo referatur artifici, male totum propriae reddatur incudi. Et quamvis artificii enormitas imperitiam accuset artificis, ac in adulterino opere, imperitiae vestigium manus relinquat opificis, opus tamen, sui veniam deprecatur erroris, cum tenuis rationis igniculus multis ignorantiae nubiletur erroribus, humain nebulas. Quare, ad hoc opus non nauseantis animi fastidio ductus, non indignationis tumore percussus, sed delectatione novitatis illectus, lector accedat. non floreat, et fulgurantis sententiae sidere non clarescat, tamen in fragilis calami tenuitate, mellis poterit suavitas inveniri, et arescentis rivuli modicitate, sitis ariditas temperari. In hoc etiam nulla vilitate plebescat, nullos reprehensionis morsus sustineat, quasi modernorum redoleat
Abbreviated transcription (Latin):
praceDbon quispe rõiis m̃ẽtale in tuipibo
pmatanibus non ꝑmittut quiesti s ad mnt̃ũtit
pretelestũ formaꝵ audent attollere mei o¬
pis mngrediant᷑ mnigustias certa distictionis
libia pensantes q sit digiũ in auier pul¬
licas promultatri pel flentio penito sepoliti
Sicut em̃ quorũdam ieumos detiactioms in¬
nis auiom eb alre non es pectos t̃on en

Expanded text:
qui suae rationis materiale in turpibus imaginibus non permittunt quiescere, sed ad intuitum super coelestium formarum audent attollere, mei operis ingrediantur angustias, certa discretionis libra pensantes quod sit dignum in aures publicas promulgari, vel silentio penitus sepeliri. Sicut enim quorumdam gregarios detractionis asnis
Abbreviated transcription (Latin):
um fuhm̃s impetꝰ yres suas expende̾
dedignetꝰ in uirnulam perũ audates
prouectar arboꝵ expumiet excesso Imꝑio¬
ra uenti rabies iras nĩo expendat in calamũ
uectiones extitet finioros Meuuriosa mei

Expanded text:
um fulminis impetus vires suas expendere dedignetur in virgulas, verum audaces provectarum arborum expugnet excessus; imperiosa venti rabies iras non expendat in calamum, vectiones excitet furiosas; penuriosam
Abbreviated transcription (Latin):
uestiganis uids intuitu meliore uaegates
Uerios ciues quib aer carter abissꝯ
pena dolor mors risus iuuere culpa trĩiphꝯ
Quor mens hudi luioris lesa ueneno
Cedñt s uicti nequt iterare duellũ
Qui ueld aerio restiti corpe nram¬
ꝙentiti ppe multo pantaisinate brutos
deludũt hoĩes frihi ueri q roph iste
p. tenebris lũtẽ sumlãt in liceqẽtẽ
sbscondĩ sub pace dolos in fõr sirei
Dulcia sub specie recti iiciara propmãt

Expanded text:
Vestigans videt intuitu meliore vagantes Vestigans videt intuitu meliore vagantes Aerios cives, quibus aer carcer, abyssus Poena dolor risus, mors vivere, culpa triumphus; Quorum mens humili livoris laesa veneno Cedunt, sed victi nequeunt iterare duellum. Qui velut aerio Mentiti speciem, multo fantasmate brutos Deludunt homines, falsi verique sophiste. In tenebris lucem simulant, in lite quietem, Abscondunt sub pace dolos, in felle figurant Dulcia, sub specie recti viciata propinant