comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
laboris incurreres: sed unã post
hec in corꝑe adhuc positꝰ diẽ
duces. Cum quidã prb̃ri adeũ
iusitanctum uenissent. omĩa
ta facit: dicens adeos nullum
in hoc scło debere despici. etiã
si latro sit aliquis aut in scena
positus. etiã sicultũ ruris exer-¬
ceat. et comiugio uideat᷑ astric-¬
tus: etrã si negociator dicatur
&̃ mercioniis iuseruiat: tñ
in om̃i ordine humane uite.
sunt anime dõ placentes. & ha-¬
bentes actus aliquios ocultos:
quib delectat᷑ ds̃. Unde et con-¬
stat ñ tantum ꝓfessionẽ uite.
aut habitus spetiem do esse
placitã qͥntum siuceritatẽ et
tem. & cum similia de singulis
quibq disseruisset: tradidit
sp̃m. Euident̃ aut̃ prb̃ri qui
aderant. et om̃s fr̃s uiderunt
eum ab angłis suscipi: hunnũ
cantantib et collaudantib dm̃
sterio ysidor monachi.

Expanded text:
laboris incurreres. Et unam post laboris incurreres. Et unam post haec in corpore adhuc positus diem ducens, cum quidam Presbyteri ad eum visitanta fecit, dicens ad eos, nullum in hoc saeculo debere despici, etiam si latro sit aliquis, aut in scena positus, etiam si cultum ruris exerceat, et conjugio videatur adstrictus, etiam si negotiator dicatur, et mercimoniis serviat, tamen in omni ordine humanae vitae sunt animae Deo placentes, et habentes actus aliquos occultos, quibus delectatur Deus: unde constat, non tantum professionem vitae, aut habitus speciem Deo esse placitam, quantum sinceritatem, atque tem. Et cum similia de singulis quibusque disseruisset, tradidit spiritum. Evidenter autem Presbyteri qui aderant, omnes fratres viderunt eum ab Angelis suscipi, hymnum canentibus et collaudantibus ST
Abbreviated transcription (Latin):
qđ uocatus es negotiator effi¬
cere & sequere saluatorẽ. ad
quẽ paulopost assũdus es.
At ille nichil differens: p̃cep̃
pueris suis ut omĩa que super¬
ẽẽnt multa enĩ iam ipse ꝑ se
distribuerat. pauꝑib p̃rogarẽt
Ipse uͦ sequens sc̃m paphnutũ̃
addeseitũ. in eodem ab eo consti¬
tutus ẽ loco ex quo & pͥores ad
dñorfuerant assumpti : & similit
ab eodem de omib instructus.
in exercitiis spũalib. et diuine
sapientie studiis ꝑmanebat.
Breui aut̃ temꝑe consũmatus.
etiã hic translatusẽ ad coN¬
gregationes iustorũ: et ñ post
multo etiam ipse paphuutiꝰ in
ipsis sũme abstinentie ȩxerci¬
diis et laborib uitã ponit.
astitit enimͣ angłs dñi di¬
cens ad eum. Ueni iã bñdicte
et ingredere ea que tͥ debent᷑
et̃na tab̾uacła. Ecce enĩ mecũ
assunt ꝓpħe qui te in suũ
suscipient chorũ hoc autemtͥ
pͥus iccirco ñ reuelaui. ne for¬
te elatus dampnũ aliqd̃ tui

Expanded text:
quod vocatus es, negotiator effiquod vocatus es, negotiator efficere, et sequere Salvatorem, a quo paulo post assumendus es. At ille nihil omnino differens, praecepit pueris suis ut omnia quae superessent multa enim jam ipse per se distribuerat pauperibus erogarent. Ipse vero sequens sanctum Paphnutium ad desertum, in eodem ab eo constitutus est loco, ex quo et priores ad Dominum fuerunt assumpti. Qui similiter ab eo de omnibus instructus, in exercitiis spiritualibus et divinae sapientiae studiis permanebat. Brevi autem tempore consummato, etiam hic translatus est ad congregationem justorum. Et non multo post cum etiam ipse Paphnutius in ipsis summae abstinentiae exercitiis et laboribus vitam poneret, astitit ei Angelus Domini, dicens ad eum: Veni jam, benedicte, et ingredere ea, quae tibi debentur aeterna tabernacula. Ecce enim adsunt Prophetae, qui te in suum suscipiant chorum. Hoc autem tibi prius idcirco non revelavi, ne forte elatus, damnum aliquod tui
Abbreviated transcription (Latin):
set : agnouit assumptũ ẽẽ exhoc
mundo iurũ Tum uͦ paphiutiꝰ
ꝑsistebat in ieuiniis & orationib
semetipsum ad maiora et ꝑfecti¬
ora extendens Et rursũ orabat
dñm: ut sibi ostenderet cui si¬
milis haberet᷑ iit homines. Lur-¬
sus ei uox diuina respondit di-¬
cens. Similis es negotianti ei quẽ
uideris ad te uemientẽ Sed exur¬
ge uelocit: ex occurre ei Adest
enim uir: cui te similẽ iudica¬
III papbnutius sine mora des¬
cendens. occurrit ciudã negoti¬
atori alȩrandrie: inguiti miliũ
solidorũ mercimonia t̾l nauib
deferenti ex thebaide. ł qme-
rat religiosus. et bonorũ oꝑũ
studiũ gerens: decẽ leguminũ
sacos pueris suis impositos ad
monasteriũ hominis di defere.¬
bat. A hec ei causa adeundi pap¬
n t tiũ fuit. Cille conti¬
agis inqͥt o p̃ciosissima & deo
digna amma: Qd tͥ cum t̾renis
ẽ labor cui sors et societas cum
celestib dataest: Relinqiue hec
illis qui de t̾ra sunt & de t̾ra
cogitant : tu aut̃ regni di ad

Expanded text:
t, agnovit assumtum esse ex hoc mundo virum. Tunc vero Paphnutius persistebat in jejuniis et orationibus, semetipsum ad majora et perfectiora extendens. Et rursus orabat Dominum , ut sibi ostenderet, cui similis haberetur inter homines. Rursus ei divina vox respondit, dicens: Similis es negotianti ei, quem videris ad te venientem, sed et exsurge velociter, et occurre ei. Adest enim vir cui te similem indicavi. Et Paphnutius sine mora descendens, occurrit cuidam negotiatori Alexandrino viginti millibus solidorum mercimonia tribus navibus deferenti ex Thebaide. Et quoniam erat religiosus, et bonorum operum studium gerens, decem leguminum saccos pueris suis impositos, ad monasterium Dei hominis deferebat: et haec ei caussa adeundi Paphnutium 180 fuit. At ille contiagis, inquit, o pretiosissima et Deo digna anima? Quid tibi cum terrenis est labor, cui sors et societas cum caelestibus data est? Relinque haec illis, qui de terra sunt et de terra cogitant: tu autem regni Dei, ad
Abbreviated transcription (Latin):
stabat uagus ocłis. & m̃te capti¬
uus. Cumq solito ingressus ad
uespam reqͥreret cibum: panẽ
quidem inuenit. suꝑ mensame
sed sordidissimũ atq aridissimũ.
et quasi a murib uel canibus.
undiq corrosum. Tunc ille. ut
uidit ingemuit. & lacrimais
fudit: sed ñ ita ex corde. nec
ita uberes. que possent. flãmain
tanti ignis extĩguere. Uerum¬
tam̃ sumit cibum: s neq qͣtum
uolebat. neq qualem solebat.
Cum int̾im cogitationes. eũ tanꝙͣ
cohors barbarica. undict cir¬
cumuallant: & omi ex parte.
Exurgens gͣ cepit iter agere noctu
ꝑheremum: &e cendere. ad ciui¬
tatem. S uͥ dies facta ẽ c̃iuitas
quidem. longe adhuc aberat.
Ipse uͦ. cum rapidissimo estu co¬
& reqͥrere sicubi ẽẽt inucino
monastium. Et cum conperis¬
set. frũm quorundã celluiam.
tendebat illuc. ut apud eos re.¬
quiesceret. Quem ubi adẽẽ
senserunt serui dĩ continuo ꝓcͣ¬
runt in obiuam. & uelut ange¬

Expanded text:
stabat vagus oculis, et mente captistabat vagus oculis, et mente captivus. Cumque solito ingressus ad vesperam requireret cibum, panem quidem invenit super mensam, sed sordidissimum ac aridissimum, et quasi a muribus vel canibus undique corrosum. Tunc ille ut hoc vidit, ingemuit, et lacrymas fudit, sed non ita ex corde, nec ita uberes, quae possent flammam tanti ignis extinguere. Verumtamen sumit cibum, sed neque quantum volebat, neque qualem solebat: cum interim cogitationes eum tanquam cohors barbarica undique circumvallant, et omni ex parte iExsurgens ergo, coepit iter agere noctu per eremum, et tendere ad civitatem: sed ubi dies facta est, civitas quidem longe adhuc aberat. Ipse vero cum rapidissimo aestu coet requirere, sicubi esset in vicino monasterium: et cum conspexisset fratrum quorundam cellulam, tendebat illuc, ut apud eos requiesceret: quem ubi adesse senserunt servi Dei, continuo procurrunt inobviam, et velut Ange
Abbreviated transcription (Latin):
etiam adhuc. in suo statu uideba¬
tur. Hic gͦ. cum post orationes.
cibũ solito more reqͥsisset ad uespã.
ingressus locum eum. uͥ refici
consueuerat. inuenit solito pa¬
nem. mense suꝑpositũ: ex quo
refectus. nichil de his. que in
piscentia. rapetur rursus ad
scłm: illa int̾m die cohibuit se.
et solita hymnoꝵ & orationũ
munistĩa. ex more ꝑsoluit: atq
ingressus ut cibũ sumeret:
panem qͥdem unienit. mense
suppositũ. sed aliquantulo sor¬
didiorẽ. Admiratus ẽ & cͥstis ef¬
fectus intellex it enĩ. qđ ipsum
respiceret. hoc genus monstri:
cam̃ cibo sumpto. refectus est.
ost diem uͦ t̃cium: triplicatis
urgeri stimulis cepit. Occupa¬
uerant enim eũ cogitationes
eiꝰ quasi iamp̃sentis & secum
posite secumq accũbentis imna¬
go mulieris quã &e complecci
sibi uidebat᷑. & ad tͣpes usus
habere substratam. Processit
tam̃ & sequenti die. ad solita
psallendi &e orandi officia: sed

Expanded text:
e adhuc in suo statu videbae adhuc in suo statu videbatur. Hic ergo cum post orationes cibum solito requisisset ad vesperam, ingressus locum eum, in quo refici 134 consueverat, invenit solito panem mensae superpositum, ex quo refectus, nihil de eorum quae in iscentia raperetur rursus ad saeculum, illa interim die cohibuit se, et solita hymnorum et orationum ministeria ex more persolvit, atque ingressus, ut cibum sumeret, panem quidem invenit mensae superpositum, sed aliquantulo sordidiorem. Admiratus est, et tristis effectus: intellexit enim, quod ipsum respiceret hoc genus monstri: tamen cibo sumto refectus est. Post diem tertium triplicatis urgeri stimulis coepit: occupaverat enim cogitationes ejus quasi jam praesentis et secum positae, secumque accumbentis imago mulieris, quam et complecti sibi videbatur, et ad turpes usus habere substratam. Processit tamen et sequenti die ad solita psallendi et orandi officia, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ac tantis ꝓfectib positus. qͥ a quasi
głari de meritis sius cepit. cele¬
stis beneficii munus. uite sue
meritum duxit : continuo
subintrat eũ quedã desidia
animi: tam parua. quam non
posset adũtere. Post hec creuit
maior negli gentia: ita ut tar¬
dior iam fieret adhymnos.
sed & ad orationem pigrior fi¬
eret: ꝑsalmi quoq. ipsi non ea.
qua pͥus uigilantia canerent᷑.
sed uͥ parum qͥd exibitũ fuisset
soliti ministerii. anima eius
quasi nimio labore fatigata. re¬
quiescere festinabat : qͥa sensus
eius. reꝓb effectus. de sullimi-¬
orib ad inferiora corruerat: &
cogitationes sue. ꝑ diũsa preci
pitia eum rapiebant. Erat e¬
nim iam in corde eiꝰ clandestina
quedam tͣpis. ac nefanda cogitatio.
Consuecudo tam̃ pͥor. uelut si de¬
cursus aque. etiam cessante re¬
migio. adhuc pͥore impetu naui¬
gium ferat : ita uetus institutio.
ad consueta hominem officia tra¬
hebat. Ou quam causam: ei stare¬

Expanded text:
ac tantis profectibus positus, quia gloriari ac tantis profectibus positus, quia gloriari quasi de meritis suis caepit, et caelestis beneficii munus vitae suae debitum dixit: continuo subintrat eum parva quaedam desidia animi, tam parva, quam nec posset advertere. Post haec crevit major negligentia, ita ut tardior jam fieret ad hymnos, sed et ad orationem pigrius surgeret: Psalmi quoque ipsi non ea, qua prius vigilantia ab ipso canerentur, sed ubi parum quid exhibitum fuisset soliti ministerii, anima ejus, quasi nimio labore fatigata, requiescere festinabat: quia sensus ejus reprobus effectus, de sublimioribus ad inferiora ceciderat, et cogitationes suae per diversa eum praecipitia rapiebant. Erat enim jam in corde ejus clandestina quaedam turpis ac nefanda cogitatio, consuetudo tamen prior; velut si decursus aquae, etiam cessante remigio, adhuc priore impetu navigium ferat: ita et vetus institutio ad consueta hominem officia trahebat. Ob quam caussam et star
Abbreviated transcription (Latin):
tatem: om̃i uirtutum flore or¬
natus. ac totiꝰ continentie mag¬
uitudine sullimatus: cum in¬
orationibus & himnis sedule.
deo deseruiret. tanquam e¬
merito miiti suo. dñs remu¬
nerationes parat: utpote qͥ
in corꝑe adhiic positus. ad instar
angłoꝵ incorpee uite. funge¬
retur officiis dignũ iudicats.
annonam celestem p̃bere it
deserto ei. qui celestem regem.
ꝑuignib p̃stolabat᷑ excubiis
Uolens gͦ dñs. etiam in hoc scło
remunerare eiꝰ fidele ꝓpositũ.
ad ꝓuidentie sue sollicitudiñe
cottidiani uictus eiꝰ. reuocabat
curam. Ut enim cibi usum
popocisset nature necessitas.
ingrediens speluncam suam.
iueniebat mensam & panẽ
suꝑpositum mire suauitatiꝰ.
miriq candoris: ex qͦ refectus.
& gr̃as diuine p̃sentie referers.
rursus. ad hyuinios & orationeᷤᷤ
conũtebatur. Ad quem etiam.
multe reuelationes: multeq
de futuris reb ado p̃moniti¬
ones fiebant. In his gͦ talib.

Expanded text:
tatem, omni virtutum flore adortatem, omni virtutum flore adornatus, ac totius continentiae magnitudine sublimatus: cum orationibus et hymnis sedule Deo serviret, tamquam emerito militi suo Dominus remunerationes parat, utpote qui in corpore adhuc positus, adinstar Angelorum incorporeae vitae fungeretur officiis, et dignum judicans annonam caelestem praebere in deserto ei, qui caelestem Regem pervigilibus praestolabatur excubiis. Volens ergo Deus etiam in hoc saeculo remunerare ejus fidele propositum, ad providentiae suae sollicitudinem quotidiani victus ejus revocat curam. Ut enim ei cibi usum poposcisset naturae necessitas, ingrediens speluncam suam inveniebat mensae panem superpositum, mirae suavitatis, mirique candoris: ex quo refectus, et gratias divinae praestantiae referens, rursus ad hymnos et orationes convertebatur. Ad quem divinae etiam revelationes, multaeque de futuris rebus a Deo praemonitiones fiebant. In his ergo talibus
Abbreviated transcription (Latin):
iam semetipsos despaue rant. rur¬
sus. ad spem sauitis regressi sunt.
&enenclationem sui. quam pͥus
despauerant. p̃sumꝑserunt:
quanti ammiratione eiꝰ de ipso
lam inferno peccatoꝵ. retracti
sunt. & ad uirtutis indolem re¬
pati Illonamq. tanta immu¬
tadlone conũso: om̃ib omĩa ui¬
sa sunt possibilia. Hon solum
etiam etñdatio moꝵ florebat
in eum: sed & assumptio uirtu¬
tum: uerum & gr̃a clĩ plurima
ei collata ẽ Signa enim & ꝓdi¬
gia. que ab eo facta sunt: quan¬
tum ayud dm̃ haberet meriti.
testabant᷑. Sic humuitas & con¬
sisio bonoꝵ omniũ. materiam
p̃bet. elatio uͦ & despatio. int̃itꝰ
rendam di grãm. atq ipsiꝰ diui¬
nitatis euidentiorẽ noticiam
capiendam: plurimum ꝓdest
secretior conũsatio. & heremi
interioris habitatio. Quod
uos nontam uerbis. quã reb
ipsis & eremplis: meliꝰ docere
lures annos. in abstinent ia
ꝑdurasset: & ꝓuectus tempore
ꝓpe iam. ad senilem uenisset e¬

Expanded text:
jam semetipsos desperaverant, rurjam semetipsos desperaverant, rursus ad spem salutis regressi sunt, et emendationem sui, quam prius desperaverant, praesumserunt? Quanti admiratione ejus, de ipso jam inferno peccatorum retracti sunt, et ad virtutis indolem reparati? Illo namque tanta immutatione converso, omnibus omnia visa sunt possibilia. Non solum enim emendatio morum florebat in eo et assumtio virtutum, verum et gratia Dei plurima ei collata est. Signa enim et prodigia, quae ab eo facta sunt, quantum apud Dominum haberet meritum, testabantur. Sic humilitas et conversio bonorum omnium materiam praebat: elatio et desperatio, interitrendam Dei gratiam, atque ipsius divinitatis evidentiorem notitiam capiendam, plurimum prodest secretior conversatio, et eremi interioris habitatio. Quod vos non tam verbis, quam rebus ipsis et exemplis melius docere plures annos in abstinentia perdurasset, et provectus tempore, prope jam ad senilem venisset ae
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriam pateret᷑. Abnegat: & in
eodem ꝑmanet loco. Tũ uero et
sequenti nocte repente de mones
grauiorib eum uerberib cruci-¬
ant: sed nec sic moueri uoluit
loco: melius ẽẽ dicens mortem sub¬
ire quam ultra demonibus obe¬
dire. Tercia nichilominus nocte
multitudo conuenit demonũ:
& absq ulla miseratione irruen¬
tes in eum. omib penis cruciatibꝰq
afficiunt. Cumq iam corpiis de¬
secisset in suppliciis: extremus
tam̃ sp̃s obsistebat impio de monũ
Qͦd ubi impii uiderunt: excla¬
mantes uoce magna. uicisti inqͥ¬
unt uicisti. Emor uelut uirtu¬
te quadam celitꝰ. fugati p̃cipites
ab cedunt: nec ultra ei quicquã
sue artis. aut sceleris intendiñ.
pse uͦ in tantum uirtutib animi
ꝓfecit. & ita ornatus morib effe
eum lapsum uideret. & unũ eẽ
er numero crederet angłorum:
omnes pene simul. atq ex uno
ore dicentes: hec mutatio dext̃e
ercelsi. Quanti exemplo eius. qͥ

Expanded text:
propriam pateretur. Abnegat, et in propriam pateretur. Abnegat, et in eodem permanet loco. Tunc vero et sequenti nocte repetentes daemones gravioribus eum verberibus cruciabant. Sed nec sic quidem moveri voluit loco: melius esse dicens, mortem subire, quam ultra daemonibus obedire. Nihilo minus tertia nocte multitudo convenit daemonum, et absque ulla miseratione irruentes in eum, omnibus poenis cruciatibusque conficiunt. Cumque jam corpus defecisset in suppliciis, extremus tamen spiritus obsistebat imperio daemonum. Quod ubi impii perviderunt, exclamantes voce magna: Vicisti, inquiunt, vicisti; et mox velut virtute quadam caelitus fugati, praecipites abscedunt, nec ultra quidquam ei suae artis aut sceleris intendunt. Ipse vero intantum virtutibus animi profecit, et ita ornatus moribus effeeum lapsum videret, et unum esse ex numero crederet Angelorum, omnes paene simul atque uno ore dicentes: Haec est mutatio dexterae Excelsi . Quanti exemplo ejus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
dis Qͥd enim aliud esses passurꝰ
in inferno: nͥ hoc qđ nunctͥ ipse
conquiris  Eite pena delectat.
erpecta paululum. & inuenies pa-¬
ratam. Hunc iuiterun fruere mu¬
nerib nr̃is: que dulcia semꝑ et
grata duxisti. Hec & huiꝰmodi
plura exprobrantib eis. ille iace¬
bat immobilis: nec auditũ qͥdem
suũ conuertens ad eos nec ullum
penitus sermone in responders
Cumq illi sepiꝰ eadeni repeterent¬
& alia duriora tiec ille omnino mo¬
ueretur infurorem ꝓlapsi demo¬
nes ubi uiderunt ũba sua contẽp¬
ni uerberib eum afficere aggressi
sunt: multisq uulnerib excruci¬
atum. seminecem reliquerunt.
Hec tam̃ in tot cantisq cruciatibus
moueri saltem potuit de loco: in
quo orationis causa iacuerat
ostera die quidã suoꝵ reqͥrentes
eum. humanitatis dum tarat gr̃a.
inueniunt penis incredibilib
affectum: & causam ꝑcunctantes
cum didicissent. rogabant eum
ut cure gr̃a reportari se addomũ

Expanded text:
dis? Quid enim aliud es passurus dis? Quid enim aliud es passurus in inferno, nisi hoc quod nunc tibi ipsi conquiris? Si te poena delectat, exspecta paululum, et invenies paratam: nunc interim fruere muneribus nostris, quae dulcia semper et grata duxisti. Haec et hujusmodi plura exprobrantibus eis, ille jacebat immobilis, nec auditum quidem suum convertens ad eos, nec ullo penitus sermone respondens. Cumque illi saepius eadem repeterent, et alia duriora, nec ille omnino moveretur, in furorem prolapsi daemones, ubi viderunt verba contemni, verberibus eum conficere aggressi sunt, multisque suppliciis excruciatum seminecem reliquerunt. Nec tamen in tot tantisque cruciatibus moveri saltem potuit loco, in quo orationis caussa jacuerat. Postera die quidam suorum requirentes eum, humanitatis dumtaxat 132 gratia, inveniunt poenis incredibilibus affectum, et caussam percontantes, cum didicissent, rogabant, ut curae gratia reportari se ad domum
Abbreviated transcription (Latin):
ones lacrimarum fontib: diluebat¬
dieb ac noctib in faciem ꝓstratus.
& nec leuare quidem ausus ocłos
ad celum. neq uocem emutere &
nom̃ dei nominare sed in solis
gemitib & fletib ꝑdurabat. &
tanquam uiuens sepultus in
inferno. iam quodam mͦ mugi¬
tum cordis gemitumq redde-¬
bat. Cumq in his posito eo septi¬
mana una transsisset noctu
uenunt ad eum demones i
sepulchro clamantes & dicentes
Qid ẽ qđ agis o impurissime & fla¬
giciosissime: Post quam omni
spurcitia. omĩq impuritate sat̾¬
atuses. nunc a nob̾ castus & reli-¬
giosuis ꝓcedis & postẽaq̃ conse¬
nuisti inscelerib nec iam suffi¬
ciunt uires ad facinora. nunc
possit dari locus satiato in mał.
nisi ille qui tͥ nobiscum debetur.
Unus ex nobis es. aliud ẽe iam non
&cunta talia. que florem tͥ possint
reꝑare gratissime uiuentutis. Qa
cemetipsum uanis & inanibus af¬
ficis cruciatibus: Quid temet¬
ipsum ante tempus suppliciis tra¬

Expanded text:
ones lacrymarum fontibones lacrymarum fontibdiebus ac noctibus in faciem prostratus, et ne allevare quidem ausus oculos ad caelum, neque vocem emittere, et nomen Dei nominare, sed in solis gemitibus et fletibus perdurabat, et tanquam vivens sepultus, de inferno jam quodammodo mugitum cordis gemitumquer edebat. Cumque in his posito eo septimana una transisset, noctu veniunt ad eum daemones in sepulcro clamantes et dicentes: Quid est quod agis, o impurissime et flagitiosissime? Posteaquam omni spurcitia, omnique impuritate satiatus es, nunc vis castus et religiosus procedere? Et posteaquam consenuisti in sceleribus, nec jam sufficiunt vires ad facinora delendibi jam ullus possit dari locus satiato in malis, nisi ille, qui tibi nobiscum debetur. Unus ex nobis es, alius jam esse nonet cuncta talia quae florem tibi possint reparare gratissimae juventutis. Quid temetipsum vanis et inanibus conficis cruciatibus? Quid temetipsum ante tempus suppliciis tra
Abbreviated transcription (Latin):
tollebas: quomͦ dimersus es inin¬
fernum: Disce gͦ: qͥ se extollit
humiliabit᷑. sum ille uelut ameis
effectus. & deceptionis sue pudorem
non ferens gͣuius a semetipso de¬
cipit᷑. quam fuerat a demonib¬
aude deceptꝰ. Cum enĩ debuerat
reparare certam̃. & renouare se
metipsum. ac satisfactionis sue
lacrimis & humilitatis fructib
pͥoris elationis culyam delere ħ
miser ñ fecit sed despars semet¬
ipsum. sicut apłs dicit tradidit
factus. Refugit namq conspectꝰ
omĩum sc̃oꝵ ne qͥs posset eum
salutarib monitis de p̃cipitiore.¬
uocare. Si enim reddere semetip
qͥdem temptato: sed ñ simili exi.¬
tu temꝑtationis effus¬
uit uir quidam in hac ꝑxi¬
ma ciuitate. uitã t᷑pissimam
ꝑom̃e facinus duceis: ita ut opi¬
natissimꝰ in flagiciis haberetur
hic aliquando di miseratione
compunctꝰ. ad penitentiã cõũ¬
citur: & intra sepulchrũ se qͦddã
concludens. prioꝵ scelerũ polluti¬

Expanded text:
tollebas, quomodo demersus es usque ad intollebas, quomodo demersus es usque ad infernum? Disce ergo, quia qui se extollit, humiliabitur . Tunc ille velut amens effectus, et deceptionis suae pudorem non ferens, gravius a semetipso decipitur, quam fuerat a daemonibus deceptus. Cum enim debuerit reparare semetipsum, et renovare ce ac satisfactione sui, lacrymis et humilitatis fructibus, prioris elationis culpam delere, hoc non fecit, sed desperans semetipsum sicut Apostolus dixit tradidit factus. Refugit namque conspectus omnium sanctorum, ne quis posset eum salutaribus monitis de praecipitio revocare. Si enim reddere semetipsquidem tentato, sed non simili exitu tentationis effuso. Fuit quidam vir in hac proxima civitate, vitam turpissimam per omne facinus ducenatissimus in flagitiis haberetur. Hic aliquando Dei miseratione compunctus ad poenitentiam convertitur, et intra sepulcrum quoddam se concludens, priorum scelerum polluti
Abbreviated transcription (Latin):
liͦ palpare ceruicem molliꝰ collũ q
leuigare cepit. Quid multa:
Ad ultunum captiuũ ducit mili¬
tem xp̃i. Continuo enim ꝑtur¬
bari intra semetipsũ. & libidinis
fluctib estuare ceꝑit: neqͣ quã
laborum p̃teritoꝵ nequaquam
ꝓfessionis ac ꝓpositi sui memor
paciscit᷑ cum cordis sui concupis¬
centia: & intra archana cogitati¬
onum suarum fedus cum falsa
uoluytate componit Inclinat
stultus latera sua & efficitur sic̃
eciuus & mulus quib nonẽ intelle¬
ctus atꝙli obscenos iam conabat᷑
inire compleriis. illa ululatũ tẽter¬
rimum dire uocis emittens. umbra
ut erat tenuis per manꝰ amplecten¬
tis elabitur ipsumꝙ dedecorosis
motib inanes auras sectantem. fedis¬
sima cum irrisione deseruit ẽ ũ
p̃terea multitudo demonum in
aere ad hoc ipsum spetacłin con¬
gregata: clamore ingenti cũ chacin¬
no exꝓbrationis elato dicebant O¬
monache qui te usq ad celum ex¬

Expanded text:
vero palpare cervicem mollius, collumque vero palpare cervicem mollius, collumque levigare. Quid multa? Ad ultimum captivum ducit militem Christi. Continuo enim perturbari intra semetipsum, et libidinis fluctibus aestuare coepit, nequaquam laborum praeteritorum, nequaquam professionis ac propositi sui memor. Paciscitur cum cordis sui concupiscentia, et intra arcana cogitationum suarum foedus cum falsa voluptate componit. Inclinat stultus latera sua, et efficitur sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Atque ubi obscoenos jam conabatur inire complexus, illa ululatum teterrimum dirae vocis emittens, umbra ut erat tenuis, per manus amplectentis elabitur, ipsum quoque dedecorosis motibus inanes auras sectantem, foedissima cum irrisione deseruit. Tunc praeterea multitudo daemonum in aere ad hoc ipsum spectaculum congregata, clamore ingenti, cum cachinno exprobrationis elato: O, inquiunt, qui te usque ad caelum ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ heremum: que uelut fessa nimio
labore. accedens ad hostium spelunce
monachi. lassabundã se simulans ac
fatigata intrinsecus semetipsam ꝑ¬
lecit: atq obuoluta genib uiri ut
sui misereat᷑ exorat. Nox enĩ inqͥt¬
me infelicem in heremo latitantẽ
comp̃hendit: iube me gͦ reqͥescere
in angulo cellule tue ne forte ef¬
ficiar noct᷑nis bestiis p̃da. st ille
pͥmo nuserationis obtentu recep̃
eam intra speluncã: redͥrens que
ei causa errandi in heremum fu¬
erit. E illa causam fingit satisac¬
curate: et interĩ uenena blandim̃¬
corum atq illecebre uirꝰ int̾serit
ꝑomnem textũ narrationis. Et
nunc se miserandam nunc etiam
defensione indignã ostendens. ele¬
gantia & suauitate sermonis iN¬
clinat animum hominis et in
affectum sui illecebroso amoee de¬
fleccit. Hinc iam blanctitiora col¬
loquia. ioci risusq miscent᷑: manꝰ
etiam ꝓcar ad mentũ barbamq qͣsi
uenerandi spetie ꝓtendit Tum

Expanded text:
per eremum, quae velut fessa post nimium per eremum, quae velut fessa post nimium laborem, accedens ad ostium speluncae monachi, lassabundam simulans ac fatigatam, intrinsecus semetipsam projecit, atque advoluta genibus viri, ut sui misereatur exorat. Nox enim me infelicem, inquit, in eremo latitantem comprehendit: jube me requiescere in angulo cellulae tuae, ne forte efficiar nocturnis bestiis praeda. At ille primo miserationis obtentu, recepit eam intra speluncam, requirens quae 130 ei caussa errandi per eremum fuerit? Illa caussam fingit satis accurate, et interim venena blandimentorum, atque illecebrae virus, per omnem textum narrationis interserit, nunc se miserandam, nunc etiam defensione dignam ostendens: elegantia et suavitate sermonis inclinat animum hominis, et in affectum sui illecebroso amore deflectit. Hinc jam inter blandiora colloquia, jocus risusque miscentur, manus etiam procax ad mentum barbamque, quasi venerandi specie protendit, tum
Abbreviated transcription (Latin):
tie & parsimonie frena laran¬
tur: & ꝑ huiꝰmodi occasiones.
uenit᷑ paulati in consuetu¬
dinem & usum delitiarũ: et
sic interdum etiã ꝑfecti uiri
capiunt᷑. Ido deniq et dauid
dicebat. Ecce elongaui fugiens¬
ctabam eum qui me saluum
faceret a pusillo animo. & a tem¬
quam plurimis utilit̃ disseruit.
ad ultimum intulit dicens. Re¬
teram autem uob̃. quid etiam
nuꝑ ciudam ex fr̃ib nr̃is accide¬
rit ut cautiores uos p̃cedent ia
erempla constituant. Erat qͥdã
apud nos monachus in hac uici¬
na heremo cõmanens. cui habita¬
culum in spelunca fuit: uir
summe abstinentie. cottidianũ
uictũ labore manuum qͣrens.
in oratiõd die noctuq ꝑsistens:
cunctiꝰq animi uͥtutib florens.
Sed hic letis successib elatꝰ confidẽ
quasi in ꝓfectilr suis cepit & non
totumdo. s sibunetipsi qđ ꝓfecerat
deputare. Hanc autem eiꝰ intuens a-
Quadam namq die ad uesꝑã fingit
spetiem decore mulieris oberrantiᷤ

Expanded text:
tiae et parsimoniae fraena laxantiae et parsimoniae fraena laxantur, et per hujusmodi occasiones venitur paulatim in consuetudinem et usum deliciarum, et sic interdum etiam perfecti jam viri capiuntur. Ideo denique et David dicebat: Ecce elongavi fugiensctabam eum, qui salvum me faceret e pusillo animo et temquamplurimis utiliter disseruit, ad ultimum intulit dicens: Retexam autem vobis, quid etiam nuper cuidam ex fratribus nostris acciderit, ut cautiores vos praecedentia exempla constituant. Erat quidam apud nos monachus in hac vicina eremo commanens, cui habitaculum spelunca erat: vir summae abstinentiae, quotidianum victum labore manuum quaerens, in orationibus diu noctuque persistens, cunctisque animi virtutibus florens. Sed hic laetis successibus elatus, confidere quasi in profectibus suis coepit, et non Deo totum, sed sibimetipsi quod profecerat, deputare. Hanc autem intuens aniQuadam namque die ad vesperam, fingit speciem decorae mulieris oberrantis
Abbreviated transcription (Latin):
autem corꝑales non solum illas
pucetis quib homines scłi ꝑfru¬
untur: sed abstinenti delitie
credende sunt. omne quicqͥd cum
cupiditate sumpserit. etiam si illud
uile sit & qđ in usu abstinentibus¬
esse solet. Aqua deniq uel panis. si
cumcupiditate sumat᷑ : id est non
ut necessitati corꝑis sed ut animi
desiderio satisfaciat hoc eriam
abstinenti indelitiarum uiturm
ducetur Oportet enim in omnib¬
uirtutib consuescere animã uitio
carere. Et ido deniq dñs docere
uolens anumam desideriis & uo¬
luntatib suis resistere dicebat.
Intrate ꝑ angustam portam quia
iataẽ & spatiosa uia que ducit
ad mort̾e angusta autẽ &e arta ẽ
uia que ducit ad uitam. Larga
desiderio suo satisfecerit. Angu
uero ẽ cum noluntatib suisre.¬
pugnat. Multum tam̃ ꝓdest ad
hec obtinenda secretior habitatio.
& conuersatio solitaria: quia in¬
terdum poccasionem aduentan¬
tium frũm. & euntiũ ac rede-¬
untium frequentiã. abstinen¬

Expanded text:
autem corporales non solum illas autem corporales non solum illas putetis, quibus homines saeculi fruuntur; sed abstinenti deliciae credendae sunt, omne quidquid cum cupiditate sumserit, etiamsi vile illud sit, et quod in usu esse abstinentibus solet. 129 Aqua denique ipsa vel panis, si cum cupiditate sumatur, id est, non ut necessitati corporis, sed ut animi desiderio satisfaciat, hoc etiam abstinenti deliciarum vitio ducitur. Oportet enim in omnibus consuescere, animam vitio carere. Ideo denique Dominus docere volens animam desideriis et voluptatibus suis resistere, dicebat: Intrate per angustam portam, quia lata est et spatiosa via, quae ducit ad mortem ; angusta autem et arcta via est, quae ducit ad vitam. Lata desiderio suo satisfecerit: angusta vero est, cum voluptatibus suis repugnat. Multum tamen prodest ad haec obtinenda secretior habitatio, et conversatio solitaria, quia interdum per occasionem adventantium fratrum, et euntium ac redeuntium frequentiam, abstinen
Abbreviated transcription (Latin):
are scło & dm̃ sequi uident᷑ sicut
scriptum ẽ Uacate & cognoscite
possibile ẽ tunc demũ eciã reliq
que sunt. scientiam capiet & mi¬
steria dei agnoscet. Et quanto pu¬
rior in eofuerit: tanto plura ei
reuelat ds̃. & ostendit ei secreta sua.
Amicꝰ enim iam efficit᷑ dĩ: sicut
illi de quib dicebat saluator. Iam
nondico uos seruos: sed amicos.
E om̃e quieqͥd petierit ab eo: tãquã
amico caro p̃stat ei ds. Ipse quoq
uirtutes angłice & cuncta mini¬
steria diuina. tanquam amicum
di diligunt eum: & obsequntur
peticionib eius. Et hic est quem
a caritate dei que ẽ in rp̃o iħu neq
mors seꝑat neq uita neq angii. neq
pͥncipatus neq potestates neq alia
aliqua creatura. E idõ Rm̃i quan¬
doquidẽ boc elegistis ut deo pla¬
ceatis. & ad caritatem eiꝰ ꝑueniatiᷤᷤ
date oꝑam alieni effici ab omni
iactantia: ab om̃i uitio animi ab
omnib delitiis corꝑalib: Delitias

Expanded text:
are saeculo, et Deum sequi videntur, sicut are saeculo, et Deum sequi videntur, sicut scriptum est: Vacate, et cognoscite, possibile est, tunc demum etiam reliquorum quae sunt, scientiam capiet, et mysteria Dei agnoscet, et quanto purior in eo fuerit mens, tanto plura ei revelat Deus, et ostendit ei secreta sua. Amicus enim jam efficitur Dei, sicut illi, de quibus dicebat Salvator: Jam non dico vos servos, sed amicos : et omne quidquid petierit ab eo, tanquam amico caro, praestat ei Deus. Ipsae quoque virtutes Angelicae, et cuncta mysteria divina, tanquam amicum Dei diligunt eum, et obsequuntur ejus petitionibus. Et hic est, quem a caritate Dei quae est in Christo Jesu neque mors separat, neque vita, neque Angeli, neque principatus, neque potestates, neque alia creatura . Et ideo, carissimi, quandoquidem hoc elegistis, ut Deo placeatis, et ad caritatem ejus perveniatis, date operam alieni effici ab omni jactantia, ab omni vitio animi, ab omnibus deliciis corporalibus. Delicias
Abbreviated transcription (Latin):
de astiterimꝰ ante dm̃. & liberi ab
omnib his uitiis & passionib que
supͣ memorauimus : poterimꝰ iN¬
quantũ possibile ẽ etiam deũ uide¬
re & orantes ocłm cordis nr̃i in ipsũ
dirigere & uidere inuisibilem
m̃te non corꝑe intelleccu scientie ñ
carnis aspectu. Nemo enĩ putet se¬
posse ipsam sicut ẽ diuinam sub-¬
stantiam contueri ita ut speciem
sibi aliquã. aut imaginem fingat
in corde corporee alicuiꝰ imaginis
similem. Nulla forma in dõ. nul
sensus qui sentire quidẽ possit
et ꝑstringere mentis affeccum: ñ
tamen conp̃hendi aut describiaut
enarrari. Et ido oportet cũ om̃i
reuerentia et metu accedere ad
dm̃ & ita in eum ubrare mentis
intuitum ut om̃e quicqͥd potest
splendoris. claritatis. fulgoris. ma-¬
iestatis. mens humana conspicere:
suꝑ hec omnia eũ esse sentiat semꝑ
Et hoc si ut diximꝰ pura mens fuerit
nec ullis pͣue uoluntatis sordibus
occupata Et ido in hoc marime
oportet oꝑam dare eos qui renunti¬

Expanded text:
de astiterimus ante Deum, 128 et liberi ab omnibus his vitiis et passionibus quae supra memoravimus; poterimus, inquantum possibile est, etiam Deum videre, et orantes, oculum cordis nostri in ipsum dirigere, et videre invisibilem mente, non corpore: intellectu scientiae, non carnis aspectu. Nemo enim se putet posse ipsam sicut est divinam substantiam contueri, ita ut speciem sibi aliquam aut imaginem fingat in corde corporeae alicujus imaginis similem. Nulla forma in Deo cogitmens quae sentiri quidem possit, et perstringere mentis affectum, non tamen comprehendi, aut describi, aut enarrari valet. Et ideo oportet cum omni reverentia et metu accedere ad Dominum, et ita in eum librare mentis intuitum, ut omne quidquid potest splendoris, claritatis, fulgoris, majestatis mens humana concipere, super haec omnia esse eum sentiat semper; et hoc diximus, si pura mens fuerit, nec ullis pravae voluntatis sordibus occupata. Et ideo in hoc maxime oportet operam dare eos qui renunti
Abbreviated transcription (Latin):
se conantur ad elerum: nesciẽtee
quia minoris condemptiationi
ẽ si quis uirtutib polleat. et
alios tamen docere ñ audeat. qͣ
dotium: neq rursus om̃imodis
expetendum. sed danda oꝑa est
ut uitia quidẽ depellantur et
uirtutes animi conquirantur.
Dei autem iudicio derelinquendum
ẽ quem uelit. & si uelit assumere
sibi ad ministeriũ: uel ad sacerdotiũ
Non enim qui se ingesserit s quem
dñs assumpserit ille ꝓbatus est:
Monachi autem opus illudẽ p̃cipuũ
ut orationẽ purã offerat cło. nichil
habens ia conscientia rep̃hensibile.
sicut &e dñs dicit in euuangelio.
Cum steteritis ad orationẽ. remittite
de cordib ur̃is. Nisi enĩ remiseritiꝰ
fr̃ib ur̃is. nec uobis remutet pat̃¬

Expanded text:
se conantur ad clerum, nescientes se conantur ad clerum, nescientes quia minoris condemnationis est, si quis ipse virtutibus polleat, alios tamen docere non audeat, qudotium, neque rursus omnimodis expetendum, sed danda opera est, ut vitia quidem a nobis depellantur, et virtutes animae conquirantur. Dei autem judicio relinquendum est, quem velit, et si velit assumere sibi ad ministerium vel sacerdotium. Non enim qui seipsum ingesserit, sed quem Dominus assumserit, ille probatus est . Monachi autem illud opus est praecipuum, ut orationem puram offerat Deo, nihil habens in conscientia reprehensibile, sicut et Dominus dicit in Evangelio: Cum steteritis ad orationem, remittite ex cordibus vestris: nisi enim remiseritis fratribus vestris, nec vobis remittet Pat
Abbreviated transcription (Latin):
his similia obseruat mens:
sp̃ui scõ aꝑit in se locum. Qui
cum ingressus fuerit. & illumi¬
nauerit eam. semꝑ ib i gaudia:
semꝑ leticia. semꝑ caritas. pa-¬
tiencia. longanimitas. bonitas.
& om̃s qui sunt fructus sp̃s
oriuntur Et hoc erat qđ di.¬
cebat dñs in euuangłio. Non
facere: neq arbor mala fructꝰ
bonos facere Ex fructib enim:
arbor cognoscit᷑. Sunt autem ñ¬
nulli qui uidentur scło remn¬
ciasse & curam ñ adhibent ad
munditiam cordis. neq ut uit ia
& passiones resecent & animam
suam moresq componant sed
hoc tantum student ut uideãt
aliquos sc̃õꝵ patrum. & audiãt
ab eis aliqua ũba: que narran¬
tes aliis glorient᷑ se ab illo uel
illo didicisse Et sicubi forte uł
audiendo uel legendo. parũ ali¬
quid scientie conquisierint.
continuo doctores fieri uolunt
ce docere. non ea que egerint
sed que audierint & uiderint.
Despicientes ceteros. affectant ipsi
ad sacerdotium: atq immerg̾e

Expanded text:
horum similia observat mens, horum similia observat mens, Spiritui Sancto aperit in se locum, qui cum ingressus fuerit, et illuminaverit eam, semper ibi jam gaudia, semper laetitia, semper caritas, patientia, longanimitas, bonitas , et omnes qui sunt fructus Spiritus, oriuntur. Et hoc erat quod dicebat Dominus in Evangelio: Non facere, neque arbor mala fructus bonos facere . Ex fructibus enim arbor cognoscitur. Sunt autem nonnulli, qui videntur saeculo renuntiasse, et curam non habent ad munditiam cordis, neque ut vitia et passiones resecent ex anima sua, moresque componant: sed hoc tantum student ut videant aliquem sanctorum Patrum, et audiant ab eis aliqua verba, quae narrantes aliis glorientur se ab illo vel illo didicisse, et sicubi forte vel audiendo vel discendo parum aliquid scientiae conquisierint, continuo doctores fieri volunt, et docere non ea quae egerint, sed ea quae audierint et viderint, et despiciunt ceteros. Affectant ipsi ad sacerdotium, atque immergere
Abbreviated transcription (Latin):
parte ipsiꝰ sũt sicut uirtutes exdo
sunt. Si gͦ sunt uitia in corde
nr̃o: cum uenerit pͥnceps eor
diabolus. quasi propͥo acͥtori dãt
locum.: & introducunt eũ uelut
ad possessionem suã. Et inde ẽ
qđ numquã iam huiꝰ modi corda
pacem habere possunt: numqͣ
quietem. sed semꝑ conturbant᷑
semꝑ terrent᷑. &̃ nunc uana leti¬
cia. nunc inutili tristicia de pri¬
munt̃. Habent enim intra se
habitatorẽ pessimum: cui intro¬
eundi ad se locum ꝑ passiones
suas & uitia fecerunt. E contra
uͦ miens que renuntiauit uere¬
mundo. hoc ẽ que abscidit et
amputauit a se omne uitium.
&̾ nullum introeundi ad sedi¬
abolo adicũ deresĩquit: que
iracundiã cohibet furorẽ repͥ¬
init mendatiũ fugit. erecra-¬
tur inuidiam: & non solum ñ
detrahere sed ne male quidem
sentire aut suspicari. se de ꝓxi.¬
mosuo patit᷑. Que fr̃is gaudia.
suaducit & tristiciam eiꝰ suã
tͥsticiam deputat. Q ͤ gͦ hec ce

Expanded text:
parte ipsius sunt, sicut virtutes ex Deo parte ipsius sunt, sicut virtutes ex Deo sunt. Si ergo sunt vitia in corde nostro, cum venerit princeps eorum diabolus, quasi proprio auctori dant locum, et introducunt eum velut ad possessionem suam. Et inde est quod numquam hujusmodi corda pacem habere possunt, numquam quietem; sed semper conturbantur, semper tenentur, et nunc vana laetitia, nunc inutili tristitia deprimuntur: habent enim intra se habitatorem pessimum, cui introeundi ad se locum per passiones suas et vitia fecerunt. Econtra vero mens, quae vere renuntiavit mundo, hoc est, quae abscidit et amputavit a se omne vitium, et nullum introeundi ad se diabolo aditum dereliquit: quae iracundiam cohibet, furorem reprimit, mendacium fugat, exsecratur invidiam, et non solum 127 non detrahere, sed nec male quidem sentire aut suspicari se de proximo suo patitur, quae fratris gaudia sua ducit, et tristitiam ejus, suam tristitiam deputat. Quae ergo haec et
Abbreviated transcription (Latin):
benda ẽ diligentia. Obseruandũ
namq ẽ ne qua cupictitas. ne qͦ
uoluntas pͣua. ne qđ de sideriũ
uanum. & qđ non ẽ scđm deum.
radices in corde nr̃o defigat. Ex
huiꝰmodi enim radicib contin
files & in tantum moleste sunt. ut
nec orãtib nobis cessent. neq in
conspectu cł̃i consistentib nob̾. & p̃¬
ces ꝓ salute nr̃a offerentibꝰ erubeᷤ¬
cant sed rapiunt a nob̃ captiuã
mentem. Et cum corꝑe stare uide¬
am̃ in oratione sensu &e cogitatio¬
nȩ euagam̃  & abducim᷑ ꝑdiũsa.
Si qͥs gͦ ẽ qui se putet renuntiasse
mundo. & oꝑib diaboli: non suf¬
ficit in eo renuntiasse ut possessio
liquerit nͥ etiam ꝓpriis uitiis re¬
nuntiauerit & inutiles ac uanas
abiecerit uoluintates Hec enim
sunt de quib apłs dicit. Desideria
uana sunt & nociua: que mergẽ
homines in ieritũ Hocẽ gͦ uere
renuntiasse dlabło & oꝑib euis.
O iabolus enim palicuiꝰ uitii occasi¬
onem. & pue uoluntatis aditum
irrepit in cor nr̃m: quia uitia ex

Expanded text:
bservandum namque est, ne qua cupiditas, ne qua voluntas prava, ne quod desiderium vanum, et quod non est secundum Deum, radices in corde nostro defigat. Ex hujusmodi enim radicibus contintationes, et in tantum molestae sunt, ut nec orantibus nobis cessent, nec in conspectu Dei consistentibus nobis, et preces pro salute nostra offerentibus, erubescant; sed rapiant a nobis captivam mentem, et cum corpore stare videamur in oratione, sensu et cogitatione evagamur et abducimur per diversa. Si quis ergo est, qui se putat renuntiasse mundo et operibus diaboli, non sufficit in ore renuntiasse, ut possessioliquerit, nisi etiam propriis vitiis renuntiaverit, et inutiles ac vanas abjecerit voluptates. Haec enim sunt de quibus Apostolus dicit: Desideria vana et nociva, quae mergunt hominem in interitum . Hoc est ergo renuntiasse diabolo et operibus ejus. Diabolus enim per alicujus vitii occasionem, et pravae voluntatis aditum irrepit in cor nostrum, quia vitia ex
Abbreviated transcription (Latin):
quiauenit aliqͦndo magistrianꝰ.
deferens ei testam̃tum cuiꝰdam senato-¬
ris parentis sui: qui reliquerat ei he¬
reditatem magnam ualde. Et accipi-¬
ens testam̃tum: uoluit illud scindẽ.
Magistrianus aut̃ cecidit ad pedes eiꝰ:
dicens. Nep̃cor ñ seindas: quia ꝓpter
illud abscidet᷑ mͥ caput. Et aicit ei
abbas arsenius. Ego pͥus moriturus

Expanded text:
quia venit aliquando Magistrianus, deferens ei testamentum cujusdam senatoris parentis ejus, qui reliquerat ei haereditatem magnam valde. Et accipiens testamentum, voluit illud scindere: Magistrianus autem cecidit ad pedes ejus, dicens: Deprecor te, ne scindas illud, quia incidetur mihi caput. Et diciabbas Arsenius: Ego prius mortuus
Abbreviated transcription (Latin):
t q̃m hic lib̾ est de instituti¬
one eiꝰ qui renuntiat huic
mnundo. ꝑ qͣm scilicet introduceꝰ
ad humilitatẽ ueram et obedien-¬
tĩa ꝑfectam. ceterarũ quoq uir¬
tutum culmina possit aeeingẽ:
necessariũ reor quedã semorum
gesta. qͣb ꝑ hanc enituere uirtu¬
tem. exempli gr̃a sicut ꝓmisimꝰ
explicare. de multis ad modum
pauca carpentes: ut studentib¬
sullimiora sectari. ñ solum incita¬
ꝓpositi forma ꝓcedat. Qam ob rem
duos uł tres ꝓ libelli huiꝰ compen.¬
dio. detam innumera patrum
multitudine ꝓferentes: ponimꝰ
pͥmum abbatem ioħem. qui cõ¬
moratꝰ est iuxta licho: qđ ẽ opi-¬
ut etiã regib mundi huiꝰ merito
suo redderet᷑ illustris. Nam cum
in extremis ut diximꝰ thebayde
partib cominaneret. ñ ante pre¬
sumebat theodosius imꝑator. ad
cłis atq responsis: quib confi-
dens. uelut celitꝰ sibi datis. tro-¬
phea de despatis bellis atq hosti¬
b semper reportauit.

Expanded text:
m hic liber de institutione est ejus qui renuntiat huic mundo, per quam scilicet introductus ad humilitatem veram, et obedientiam perfectam, caeterarum quoque virtutum culmina possit ascendere; necessarium reor quaedam seniorum gesta, quibus per hanc enituere virtutem, exempli gratia, sicut promisimus, explicare; de multis admodum pauca carpentes, ut studentibusublimiora sectari, non solum incitapropositi forma procedat. Quamobrem duos, vel tres, pro libelli hujus compendio de tam innumera patrum multitudine proferentes ponemus. Primum abbatem Joannem, qui commoratus est juxta Lycon, quod est oppiut etiam regibus mundi hujus merito suo redderetur illustris. Nam cum in extremis, ut diximus, Thebaidae partibus commaneret, non ante praesumebat Theodosius imperator ad atque responsis. Quibus cdens uelut caelitus sibi delatis tropaea de desperatis bellis atque hostibus reportauit.
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃. sed magis patient̃ sustine: et ꝑ¬
mane in hoc loco. Nam nulierẽ ex¬
pellamus: et reũtat᷑ ad locum suum
Manifeste enĩ ista exqͥsitio artis. ma¬
ligni diaboli ẽ. Magis aut̃ opportet¬
te. ut maneas in hoc loco in afflictio¬
ne cordis et corꝑis. & cum intuni cor¬
dis gemitu. ac lacͥmis usq in exitum
uite. dep̃care dñi ac saluatoris nr̃i
pietatem: ut possis inuenire miscłi¬
am in die illo t̾ribili. magni iudicũ
di.

Expanded text:
frater, sed magis patienter sustinens perfrater, sed magis patienter sustinens permane in hoc loco. Nam mulierem expellamus, et revertatur ad locum suum. Manifeste enim ista exquisitio ars maligni diaboli est. Magis autem oportet ut maneas in hoc loco in afflictione cordis et corporis, et cum intimi cordis gemitu ac lacrymis usque ad exitum vitae deprecare Domini ac Salvatoris nostri pietatem, ut possis invenire misericordiam in die illo terribili magni judicii Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
ista nocte p̃cipitanimꝰ illũ monachũ
in fornicationem. Et hec audiens: am¬
mirabat᷑. Cum aut̃ illuxisset dies. ꝑ¬
uenit ad monachum: et inuenit eũ
grauissima tristitia opp̃ssum: et dixit
ei. Qͥd faciam fr̃. quia qua hora reficẽ
uoluero. statim gello quẽ ad usum
habeo ũtit se. et effinidit᷑ aqua: et
ñ habeo quid bibere: Tunc respon¬
dit ei supͣdictus monachus dicet is.
Tu quidem uenisti int̃rogare me. qͥa
gellunculus tuus ũtit se. et effundit᷑
aqua: ego aut̃ qͥd habeo facẽ. quia
hac nocte cecidi in forncationem:
Respondensq fr̃: dixit ei. Et ego hoc
iam cognoui. Pixit aut̃ ei ĩle. Et un¬
de hoc potiuisti cognoscere. Et ille ait
Dum in itinere nocte quiescerem. au¬
diui deinoues int̃ se loquentes. et głi¬
autes de lapsu tuo: et nimis contri¬
status sum. Tuuc ei respondit ⁊ ille
monachus dicens. Eccegͦ egrediar.
et uadam in scłm. ħ ille audieris:
dep̃cabat᷑ eum dicens. Noli hoc age̾

Expanded text:
ista nocte praecipitavimus illum monachum ista nocte praecipitavimus illum monachum in fornicationem; et haec audiens, admirabatur. Cum autem illuxisset dies, pervenit ad monachum, et invenit eum gravissima tristitia oppressum, et dixit ei: Quid faciam, frater, quia qua hora reficere voluero, statim gello, quem ad usum aquae habeo, vertit se, et effunditur aqua, et non habeo quid bibere? Tunc respondit ei supradictus monachus, dicens: Tu quidem venisti ad me interrogare, quia gellunculus vertit se, et effunditur aqua? Ego autem quid habeo facere, quia hac nocte cecidi in fornicationem? Respondensque frater, dicit ei: Ego et hoc jam cognovi. Dixit autem ei ille: Et unde hoc potuisti cognoscere? Et ille ait: Dum in itinere noctu quiescerem, audivi daemones inter se loquentes et gloriantes de lapsu tuo, et nimis contristatus sum. Tunc respondit ei ille monachus, dicens: Ecce ego egredior, et vado in saeculum. Haec ille audiens, deprecabatur eum, dicens: Noli hoc agere,
Abbreviated transcription (Latin):
rat quidã monachus: et habi¬
tabat in heremo. Quełã aut̃
puella ex genere et cognatione eius.
post plurimos aunos comꝑit in qͦ
loco supradictus monacꝰ habitaret.
et instigante diabolo. abiit in illum¬
deserti locum. reqͥrens eum. ⁊ͦ inuẽ¬
to. iugressa ẽ incellulam eiꝰ: asserens
ei quia ex genere et parentela eius
fuisset. Mansit quoq apud eum. et
cecidit in ruina peccati cum ea Erat
aut̃ aliꝰ monachus: et ipse in here¬
mo degens. Qͥ cum ad refectionis
horam uenisset. gello cum aqͣ quem
ad potum sibi p̃parauerat ũtebat se:
et tota illa aqua fundebat᷑ in t̾ram.
Hoc aut̃ ꝑ aliquot dies cum adre¬
fectionẽ uenisset. ita fiebat: et effun¬
debat᷑ aqua in t̾ram. ut ñ posset bibe¬
re. Cogitabat aut̃ apud semecipsum. ut
abiret ad illũ alium monachũ: et di¬
ceret ei de gellone. qui ũtebat se et tota
aqua effundebat᷑. Igit᷑ cum in itinere
uesꝑe facto. in quodã autiquo ee diru¬
demones int̃ se loquentes: quia in

Expanded text:
rat quidam monachus, et habitabat in eremo. Quaedam autem puella ex genere et cognatione ejus, post plurimos annos comperit in quo loco supradictus monachus habitaret, et instigante diabolo abiit in desertum requirens eum . Quo invento, ingressa est cellulam ejus, asserens ei quia ex genere et parentela ejus fuisset, mansitque ibi apud eum, et cecidit in ruinam peccati cum ea. Erat autem alius monachus, et ipse in eremo degens, qui cum ad refectionis, horam venisset, gello cum aqua, quem ad potum sibi praeparaverat, vertebat se, et tota illa aqua fundebatur in terram. Hoc autem per aliquot dies, cum ad refectionem venisset, ita fiebat, et effundebatur aqua in terram, ut non posset bibere. Cogitavit autem apud semetipsum, ut abiret ad illum alium monachum, et diceret ei de gellone qui vertebat se, et tota aqua effundebatur. Igitur cum in itinere, vespere facto, in quodam antiquo et dirudaemones inter se loquentes: Quia in