comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
generalis possit eẽ sentencia ad u̾sꝰ
omnes qui aliquem scandalizaut
tamen iuxta consequenciam ser¬
monis etiam contra ap łos dein in¬
telligi potest. Quis interse dispu¬
bantur inuicem dedignitate contẽ¬
dere. Et si hoc uitio ꝑmansissent. po¬
terant eoi quos ad fidem uoca baut
ꝑsuũ scandalum pd̾e dum aposto¬
los uident intse de honore pugna¬
re. Que aut dixit bonu ei magis si
circumdaretur mola asmaria col¬
Q uo maioꝵ crimimĩ ista apud̾
neteres iudeos pena fuerit ut ui
ꝓfundo ligatam saxo demergere¬
pena quam uis atrocissima tem
porali. Tam uitam fuure corpo¬
ream quam ledendo frin mortẽ
amiue mereri ppetuam. Recte
aut quiscandalizari potest pusillꝰ
appellatur. Qui enum magno est
quecummq uiderit qucũq passus
fuĩt nondeclinata afide. Qui aut
pusillu est animo et paruus ccca¬
sione quent quomodo scaudalize¬
tur. Propterea deniq oportet n¬
nos maxime his consulere qͥ par¬
ui sunt uifide ne cocasionem uri

Expanded text:
generalis possit esse sententia adversus omnes qui aliquem scandalizant, tamen juxta consequentiam sermonis etiam contra apostolos dictum intelligi potest, qui interrobantur invicem de dignitate contendere . Etsi in hoc vitio permansissent, poterant eos quos ad fidem vocabant per suum scandalum perdere, dum apostolos viderent inter se de honore pugnare. Quod autem dixit: Bonum est ei magis si circumdaretur mola asinaria colquo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerepoena quamvis atrocissima, teporali tamen, vitam finire corpoream, quam laedendo fratrem mortem animae mereri perpetuam. Recte autem, qui scandalizari potest pusillus appellatur. Qui enim magnus est quodcunque viderit, quodcumque passus fuerit non declinat a fide; qui autem pusillus est animo et parvus occasiones quaerit quomodo scandalizetur. Propterea denique oportet nos maxime his consulere qui parvi sunt in fide, ne occasione nostri
Abbreviated transcription (Latin):
sccietate disiungit. Et quasi qͦ
bete inuobis sal et pacem habe¬
te interuos. P sal quiipe uerbi
sapiencia de signatur. Qui igit᷑
loqui sapientem uititur. Magi
no oꝑe ne euis e loquio andienci¬
um nuitas confundatur. S. al qͥ¬
ppe sine pace non uirtutisẽ donnui
set dampnatõnis argumentum¬
Quo enuu quisq meliꝯ sapit eo de¬
teriꝯ delinquit. Et iõ iexcusabi¬
lit de linquit merebit᷑ supp liciuui
qui prudent uoluisset potuit uita¬

Expanded text:
societate disjungit, et quasi quosocietate disjungit, et quasi quobete in vobis sal, et pacem habete inter vos. Per sal quippe verbi sapientia designatur. Qui ergo loqui sapienter nititur, magnopere metuat ne ejus eloquio audientium unitas confundatur. Sal quippe sine pace non virtutis est donum, sed damnationis augmentumQuo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit. Et ideo inexcusabiliter merebitur supplicium, qui prudenter, si voluisset, potuit
Abbreviated transcription (Latin):
liri est idest temptatõnib exerce¬
ii ꝓximos no bisac dilectos ꝓ xp̃i
amore negare. bonũ est sal ꝙ si sal
iusulsum fu̾it in quo illud cõdic¬
tis. bonũ est dei uerbum audire
frequenciꝯ sale sapiencie spũalis
cordis arc hana condire imino ip¬
sum cum apoido lis saltire fieri id
est eoꝵ queqr. qui ad huc trena
sapiunt imbuendis mentib susfi¬
cere. At siquis semel condimẽto
ueritatis refectꝰ ad apo stasi ani re¬
dierit quo alio dectore corrigitur
qui eam qr ipẽ gustauit sapiencie
dulcedinem uł ad u̾sis scłi ꝑteri¬
tus uelad lectꝰ ꝓsꝑis respuit.
Cui apte congrut illud uiri sapi¬
entis quis mede bit᷑ incantatori
asserpente ꝑcusso. Hac sane sen¬
tencia sp̃alit̃ iude scariotis socios
ipm qr designari. Non intuerito
creditur qui fi largiria corruptꝯ
et gradum apostolato ꝑdere et
domuni p̃dere nõ dubitat . Uerũ
qr sunt non nulli quosdum ma¬
ior sciencia erigit ac et errorum

Expanded text:
liri est, id est, tentationibus exerceliri est, id est, tentationibus exerceri, proximos nobis ac dilectos, ob Christi amorem negare. Bonum sal. Quod si sal insulsum fuerit, in quo illud condietis? Bonum est Dei verbum audire frequentius, sale sapientiae spiritalis cordis arcana condire, imo ipsum cum apostolis sal terrae fieri, id est, eorum quoque qui adhuc terrena sapiunt, imbuendis mentibus sufficere. At si quis semel condimento veritatis refectus, ad apostasiam redierit, quo alio doctore corrigitur, qui eam quam ipse gustavit sapientiae dulcedinem, vel adversus saeculi perterritus, vel allectus prosperis respuit? Cui apte congruit illud viri sapientis: Quis medebitur incantatori a serpente percusso? Hac sane sententia specialiter Judae Scariothis socios ipsumque designari non immerito credetur qui philargyria corruptus et gradum apostolatus perdere, et Dominum tradere non dubitavit. Verum quia sunt nonnulli, quos dum major scientia erigit, a caeterorum
Abbreviated transcription (Latin):
deo placentem. Possumꝰ et ita rͨ¬
te intelligere que dem̃ est. Omis
enĩ igne salietur et omis uicti
nia saliet᷑ que altare sit dei cor ełc¬
torum.: Hostie uero et sacrificia¬
et in hoc altari osfẽrenda bona
sint oꝑa fide lium. In ommuba
aut sacrificus sal debeat offerri
qr uullum est opo bonun ꝙ nõ
sal sapiencie ab omui carxrupto¬
ne uane landis cet̾isq prauis suĩ
sup fluis cogitatõnibꝰ expurgat
Noncura continencie acarna¬
lib castigat illecebris. Iguis aut
qui sacrificia in altari consumat
ille eium utiq de quo iohannes
ait. Ipe uos baptizauit inspũ
sancto et igni.. Perquẽ urã bo¬
na oꝑa ut uel incoari uel ꝑfici
ualeant iunant᷑ uł certe ignis
tribulatõnis quo pacientia fide
fide lis qui et̾ui uermem tormen
nel incurrencium de foris. tribu¬
la tonum debet castigari. ut dig¬
num do sacrificium fieri possit.
respicit hic loct ad supiora ubi
menbra scaudalizantia euelli pre¬
cepta sunt. Quia et hoc igne sa¬

Expanded text:
ossumus et ita recte intelligere quod dictum est: Omnis enim igne salietur. Et omnis victima sale salietur , quod altare sit Dei cor electorum, hostiae vero sacrificia in hoc altari offerenda, bona sint opera fidelium: In omnibus autem sacrificiis sal debeat offerri, quia nullum est opus bonum quod non sal sapientiae ab omni corruptione vanae laudis, caeterisque pravis sive superfluis cogitationibus expurget. Nam cura continentiae a carnalibus castigat illecebris. Ignis autem qui sacrificia in altari consumit, ille est utique de quo Joannes ait: Ipse vos baptizabit in Spiritu sancto et igni ; per quem nostra bona opera, ut vel inchoari vel perfici valeant, juvantur, vel certe ignis tribulationis quo patientia fidelfidelis qui aeterni vermem tormentiritalis, vel incurrentium deforis tribulationum debet castigari, ut dignum Deo sacrificium fieri possit. Respicit hic locus ad superiora, ubi membra scandalizantia evelli praecepta sunt: quia et hoc igni sa
Abbreviated transcription (Latin):
calide ne ⁊ incalida pauptatis et
penurie lignoꝵ cocasio quereretur
Tale quid et apostolo ad galat hai
cathezizat᷑ ei quise catheziz at in
omnib bonis et discipulos ad ma¬
gistrorum refigeria cohartatur. et
quia poterat quilibet tendere pa¬
uꝑtatem et pceptum eludere. p¬
usꝙͣ illud ꝓponat inminentẽ sol¬
uit questionem dicens. No lite er¬
rare deus nõ derdetur que enĩ semi¬
nauerit homo hec et metet
t quisquis scandalizauerit
unũ ex his pus illis noncre

Expanded text:
calidae, ne et in calida paupertatis et calidae, ne et in calida paupertatis et penuriae lignorum occasio quaereretur. Tale quid et Apostolus ad Galatas catechizatur ei qui se catechizat, in omnibus bonis . Et discipulos ad magistrorum refrigeria cohortatur. Et quia poterat quilibet obtendere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam illud proponat, imminentem solvit quaestionem dicens: Nolite errare; Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet . Et quisquis scandalizaverit unum
Abbreviated transcription (Latin):
dum de corde expellit᷑ acriores in eo
temptatõnes generat quam pris¬
excitauerat quando quieta posside¬
bat. Et factꝰ est sicut mortuo ita
ut multi dicerent qr mor tuus ẽ
Ihesꝯ autẽ tenens mauũ eleuauit
illum et resurrexit. Quem hostis
impius iam fugere conpulsꝰ stra¬
uit ac mortuo simile reddidit: Nc̃
opo saluator mti sue dextere ictu
leuauit. Qui sicut uerum se esse
dĩ potencia saluandi docuit: Ita
etiaui ueram se habuisse carius ua¬
tura more tactatt humani dec lara¬
uit. Negat manq manes in saueᷤ
ueracit euui carne indutum fuis¬
se. set ipe cumtot languentes suo
tactu erexit mundauit inlumina¬
uit. heresim illius et anteꝙͣ nata
esset csauiauit
t cum introisset iudomum
discipuli eius secreto int̾ro¬
gabant enm quare nos nõ potumꝰ

Expanded text:
dum de corde expellitur, acriores in eo dum de corde expellitur, acriores in eo tentationes generat, quam priuexcitaverat quando hoc quietus possidebat. Et factus est sicut mortuus, ita ut multi dicerent, quia mortuus est. Jesus autem tenens manum ejus, elevavit illum et surrexit. Quem hostis impius jam fugere compulsus stravit, ac mortuo similem reddidit, hunc pius Salvator miti suae dexterae tactus levavit. Qui sicut verum se esse Deum potentia salvandi docuit, ita etiam veram se habuisse carnis naturam more tactus humani declaravit. Negat namque Manichaeus insanus veraciter eum carne indutum fuisse: sed ipse cum tot languentes suo tactu erexit, mundavit, illuminavit, haeresim illius et antequam nata esset damnavit. Et cum introisset in domum, discipuli ejus secreto interrogabant eum: Quare no
Abbreviated transcription (Latin):
uno eodemq temporeis qui nec dũ
ꝑ fcẽ crediderat. simul et crede bat
et iucredulꝰ erat. Et cum uideret
ihus concurrentẽ tur ham cominatꝰ
est sp̃itui inmundo dicens illi surde
et mute sp̃t̃. Ego tibi p̾cio exi a beo
et ampliꝯ ne iutrocas men. Comi¬
nato domini duuim est nrtꝰ impe¬
rii.Non aũt puero qui uini paci¬
ebatur. s demoni qui inferebat cõ¬
minato est. Quia qui peccantem
emendaret desiderat uiciuui utiq
increpando execrando de bet exter¬
miuare set homiien amando re¬
fou̾et. Bene autẽ dominꝯ qui spi¬
ritum ininũdũ expellit ab homine
simul neampliꝯ meun iugrediat᷑
impat. Quia ille ueraciter a demo¬
niaca dominatone liberatur. Qui
ad peccata amplio aquib semel pe¬
nitendo mundatꝰ est uitat male ui¬
uendo reuerti.¬
t exclamans multum discer¬
pens enuiexut abeo. Exitt
ab homine spẽ inmundꝰ discepsit
eum ac furenti clamorem trruit.
Intuentesq plerumq discipulus

Expanded text:
uno eodemque tempore is qui necdum uno eodemque tempore is qui necdum perfecte crediderat, simul et credebat et incredulus erat. Et cum videret Jesus concurrentem turbam, comminatus est spiritui immundo, dicenset mute spiritus, ego tibi praecipio, exi ab eo, et amplius ne introeas in eum. Comminatio Domini divini est virtus imperii. Non autem puero qui vim patiebatur, sed daemoni qui inferebat comminatus est. Quia qui peccantem emendare desiderat, vitium utique increpando et exsecrando debet exterminare, sed hominem amando refovere. Bene autem Dominus, qui spiritum immundum pellit ab homine, simul ne amplius in eum ingrediatur imperat. Quia ille veraciter a daemoniaca dominatione liberatur, qui ad peccata a quibus semel poenitendo mundatus est, vitat male vivendo reverti. Exclamans, et multum discerpens eum, exiit ab eo. Exiturus ab homine spiritus immundus discerpit eum, ac furenti clamore terruit intuentes. Quia plerumque diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
Ihesꝯ aũt ait illi si potes credere om¬
nia possibilia credenti.
ptum dominꝰ responsum de¬
dit petenti. ipe enum ait. siꝙͥ.
potes adiuuanos. Et donunꝰ ñpo¬
tes inquit credere possum nos mi¬
serto ad maare qr fides non ficta oĩa
contra leprosꝰ qui fide lit̾ clama¬
bat. Uomine siuis potes me mu̾¬
dare. Congruui sue fidei accipit res¬
litatem meam. Nemo repente fit¬
summꝰ set inbona conuersatõne
amininus quisq incheat ut ad ma¬
gna pueniat. Alia namq sunt uir¬
tutis exordia. aliud ꝓfectꝰ aliut per¬
fectõ. Sienim et ip̃a fides ad ꝑfcõne
suam non quib dam gradibꝰ duce¬
retur: Iste int̾rogatꝰ ancrederet
non respond̾et. Credo domine adu¬
ua incredulitatem meam. Sieuĩ
crede bat cur iucredulitatem meani¬
dicebat. Siuero incredulitatẽ habe
se nouerat quomodo credebat. set
qr ꝑ eccultam inspiratõnem grẽ
meritorũ suoꝵ gradibꝰ fides crescit

Expanded text:
Jesus autem ait illi: Si potes credere, omJesus autem ait illi: Si potes credere, omniaAptum Dominus responsum reddit petenti. Ipse enim ait: Si quid potest, adjuva nos. Et Dominus: Si potestis, inquit, credere possum vos misertus adjuvare, quia fides non ficta omniacontra leprosus, qui fideliter clamabat: Domine, si vis, potes me mundare, congruum suae fidei accepit resa incredulitatem meam. Nemo repente summus, sed in bona conversatione a minimis quisque inchoat, ut ad magna perveniat. Alia namque sunt virtutis exordia, aliud profectus, aliud profectio. Si enim et in ipsa fides ad perfectionem suam non quibusdam gradibus duceretur, iste interrogatus an crederet non responderet: Credo, Domine, adjuva incredulitatem meam. Si enim credebat, cur incredulitatem dicebat? Si vero incredulitatem habere se noverat, quomodo credebat? Sed quia per occultam inspirationem gratiae meritorum suorum gradibus fides crescit,
Abbreviated transcription (Latin):
mnciet᷑. Et in her gaudeo. s et ga¬
ude bo. S licet ille gaudeat et lam
Et tales aliquando inomine xpi
signa facientes obalioꝵ salutem cẽ¬
seantur non esse ꝓhibendi.. Non ra¬
iñ ip̃is ꝑtalia signa secura sua con¬
sciencia redditur quin pocio iuilla di¬
e cum dixunt. Domine domne in
nomine tuo ꝓph̾etammꝰ et intuo
uoie demonia eicunꝯ. Et intuo no¬
mine uirtutes multas facunꝰ. Reᷤ¬

Expanded text:
ntietur, et in hoc gaudeo, sed et gaudebo . Sed licet ille gaudeat etiam et tales aliquando in nomine Christi signa facientes, ob aliorum salutem censeantur non esse prohibendi, non tamen ipsis per talia signa secura sua conscientia redditur. Quin potius in illa die cum dixerint: Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus, et in tuo nomine daemonia ejecimus, et in tuo nomine virtutes multas fec
Abbreviated transcription (Latin):
mans rec lamari dignꝰ excludend̾
beneficio putauit eum qui uõ uta¬
tur officio set docetur. Neminem
a bono que expte ht̃ arcendum. set
ad hoc pocuisq non habet esse ꝓuo¬
candum. Nam sequit᷑ ihus aũt ait
No lite ꝓhibere enu nemo est. Qͥ¬

Expanded text:
oque redamari dignus, excludendum beneficio putavit eum qui non utatur officio, sed docetur neminem a bono quod ex parte habet arcendum, sed ad hoc potius, quod nondum habet, esse provocandum. Nam sequitur: Jesus autem ait: Nolite prohibere eum; nemo est
Abbreviated transcription (Latin):
supnis iuxta quid matheꝯ narrat
Claues regni ce lorum ꝓmissas ee¬
eccãm q domini suꝑ petram fidei a
qua ip̃e nomen acceperat. edificã¬
dam. quere bantur ergo uł ipos tres
ceteris uel omnib apłis petrum eẽ¬
p latum. Et recedens uecauit duode

Expanded text:
superius juxta quod Matthaeus narrat, superius juxta quod Matthaeus narrat, claves regni coelorum promissas, Ecclesiamque Domini super petram fidei a qua ipse nomen acceperat, aedificandam esse. Querebantur ergo vel ipsos tres caeteris, vel omnibus apostolis Petrum eelatum. Et residens vocavit duod
Abbreviated transcription (Latin):
Q uoniam filio homins tradetur
in manꝯ homii. Et occident euz
Et cocisꝰ tercia die resurget. Sẽ¬
per ꝓspis nuscet tristiciã ut cum
repente uenerut nont̾reant apo¬
stolos. s p̃meditatis ferant᷑ anims
Si enu contristat eos qui cociden¬
d est debet letificare quia die t̾tio
resurrecturꝯ. At illi ignorabant.
uer bum istud et tume bant eum ĩ¬
trogare. Hec ignoratõ discipuloꝵ
nontam de tard̾itate ingenu sui q.
de amore nascitur saluatoris. Qui
turum credere nequibant. Et qr ꝑ
figuras sepe loquentem audire so¬
lebant. Horrentes euentum mor¬
tis eiꝯ etiam meisque desua traditõ¬
ne et passione aꝑte loque batur fi¬
gurate aliud significari uole bãt.
t uenerunt capharnaum qͥ
cebant siquidem interse inuia dis¬
putauerunt quis eẽt illorum mair
N de orta uidetur disputatõ dis¬
cipuloꝵ deprimatu quia uideant
petrum iacobum et ihoannẽ seor¬
sum ductos inmontem secretiunq
ei sibi aliquid eẽ creditum set et ꝓ

Expanded text:
Filius hominis tradetur in manus hominum et occident eum. Et occisus tertia die resurget. Semper prosperis miscet tristia, ut cum repente venerint, non terreant apostolos, sed a praemeditatis ferantur animis. Si enim contristat eos quod occidendus est, debet laetificare quod die tertio resurrecturus est. At ignorabant verbum istud, et timebant interrogare eum. Haec ignoratio discipulorum, non tam de tarditate ingenii eorum quam de amore nascitur Salvatoris, qui turum credere nequibant. Et quia per figuras eum saepe loquentem audire solebant, horrentes eventum mortis ejus, etiam in eis quae de sua traditione et passione aperte loquebatur, figurate aliud significari volebant. Et venerunt Capharnaum. Qui cebant. Si quidem inter se in via disputaverant quis esset illorum major. Inde orta videtur disputatio discipulorum de primatu, quia viderant Petrum, Jacobum et Joannem seorsum ductos in montem, secretumque eis ibi aliquod esse creditum. Sed et Petro
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo demon nequissuꝮ de¬
beat expelli omnes nos instituit
ad uitam ut scilicet nouerimꝰ
grauiora queque uel uinuidorũ
spũum uł hominũ temptamẽ ta
Iram quoquo domiui cũ multio¬
honore medio singulari posse pla¬
cari. Ieninum aut̃ generale ẽ nõ
so lum abescis s acunctis illece bͥs
abstinere carnalib. Inuno ab oĩ¬
bus uicioꝵ contiuere passionibz
sic et orato geueralis non iuuerb
solum est quiln diuinam clemẽ¬
ciam mnuccamo. Uerum etiam
ditoris fidei deuotone gerimus
teste apło qui ait. semp̃ gauden¬
tes sine intermissione orate. Quo¬
modo enim quis omnib horis atq
momentis. sine intermissione do¬
mini potest iuccare sermonib
E tunc siue intermssione oramo
cum ea solum oꝑa gerimo que noꝰ
pietati nr̃e comendant auctoris
Quoninurum ienio et qua o¬
ratone uiuaute dño cunctas anti¬
qui hostis de bellanunꝯ ac pro pul¬

Expanded text:
quomodo daemon nequissimus debeat expelli, omnes instituit ad vitam, ut scilicet noverimus graviora quaeque vel immundorum spirituum, vel hominum tentamenta, iram quoque Domini, cum in ultiohoc remedio singulari posse placari. Jejunium autem generale est, non solum ab escis, sed a cunctis illecebris abstinere carnalibus, imo ab omnibus vitiorum continere passionibus. Sic et oratio generalis, non in verbis solum est, quibus divinam clementiam invocamus, verum etiam ditoris fidei devotione gerimus, teste Apostolo qui ait: « Semper gaudete, sine intermissione orate . » Quomodo enim quis omnibus horis atque momentis sine intermissione Deum potest invocare sermonibus? Sed tunc sine intermissione oramus, cum ea solum opera gerimus, quae nos pietati nostri commendent auctoris. Quo nimirum jejunio et oratione, juvante Domino, cunctas antiqui hostis debellabimus ac propul
Abbreviated transcription (Latin):
inmorẽ helie ignem de sb̾limi ue¬
nire cupiebant uł insimilitudi¬
nem samnelis tempore estiuo in¬
ugire tonitiua coruscare fulgura
mbres ruere quasi nõ possent et
illa calumpniare et dicere excccł¬
tis et uarus aeris passionib acce¬
disse actu qui calumpniaris eaq
ccculis uides mami tenes utilitate
sentis. Quid facis de his que decelo
ueneruit utiq responde bis. Et ma¬
gos inegipto multa signa fecise
decelo uel certe signũ decelo q̃rũt
ut qui multa hominũ milia secudo
paucis de pauib saciauit. Nunc
mexemplum moysi manna celitꝰ
nusso et ꝑ omnia passim disꝑso
ppłm ominẽ multo tempore re¬
ficiat. Qui uienuagelio iohĩs
post diluuium panu turbas ab
eo que sisse legimꝯ dicentes. Qd̃
ergo tu facis signum ut uideamꝰ
et credamꝯ tibi quid oparis patreᷤ
nrĩ mannam manducauerunt

Expanded text:
Heliae, ignem de sublimi veHeliae, ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis tempore aestivo mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et alia calumniari et dicere, ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facis de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, et Magos in Aegypto multa signa de coelo fecisse. Vel certe signum de coelo quaerunt, ut qui multa hominum millia secundo paucis de panibus satiavit, nunc in exemplum Moysi manna coelitus misso et per omnia passim disperso, populum omnem multo tempore reficiat. Quod in Evangelio Joannis post edulium panum turbas ab eo quaesisse legimus, dicentes: Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? Quid operaris? Patres nostri manna ma
Abbreviated transcription (Latin):
retributõnis memoriam puro in
corde retuent. Et bene turba quã¬
uis reliquias dominici pnͣdis non
capet manducasse. tainen et satu¬
rata esse narrat᷑ quia sunt nõmilli
quia et nonuua sua re luiquere.
ne queunt neq explere hoc qui de
nirginib dr̃ qui potest cape capi¬
at cerãque huiꝯ modi tamen esu¬
rientes et scicientes uiticiam satꝰ¬
ant᷑. Cum audientes maudata le¬
gis ad uitam pueniunt et̾uam.
Erant aut qui manducauerunt
quasi .iiiͬ. milia ⁊ dimisit eos. Be¬
ne quatuor nilia ut ipo etiam:
nuniero decerent euange licis se
pastos eẽ cibariis. Et statim ascẽ¬
deus nauem cum discipulis sus
uenit in partes dalma mit ha.
Pro hoc inmatheo legunꝯ et dem¬
muloa turba ascendit innauicu¬
lam et uenit infines magedan.
cum eo querentes ab illo signu de
ce lo temptantes eum. sic
ignum querunt quasi que ui¬
derant signa non fuerunt sz
quid querant ostenditur cumid.
Querentes abillo signũ decelo ul

Expanded text:
retributionis memoriam puro in retributionis memoriam puro in corde retinent. Et bene turba, quamvis reliquias Dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur: quia sunt nonnulli qui, etsi omnia sua relinquere nequeunt, neque explere hoc quod de virginibus dicitur: Qui potest capere capiat, caeteraque hujusmodi, tamen esurientes et sitientes justitiam saturantur, cum audiendo mandata leDei, ad vitam perveniunt aeternam. Erant autem qui manducaverunt quasi quatuor millia, et dimisit eos. Bene quatuor millia, ut ipso etiam numero docerent evangelicis se pastos esse cibariis. Et statim ascendens navem cum discipulis suis venit in partes Dalmanutha. Pro hoc in Matthaeo legimus: Et dimissa turba ascendit in naviculam, et venit in fines Magedan .cum eo, quaerentes ab illo signum de coelo, tentantes eum. Sic signum quaerunt, quasi quae viderant, signa non fuerint. Sed quid quaerant ostenditur, cum dicitur: Quaerentes
Abbreviated transcription (Latin):
tem sportas imꝑlent quia sunt
altora ꝑfectõnis p̃cepta uł pociꝰ
exornamenta et consilia que ge¬
neralis fidelium multitudo ne¬
quit seruanda et implendo at¬
tiugere. Quorii exsecutio illes
iprie respicit qui maiore saucti
spc̃ grã ꝑleni geu̾alem ppłi dei
conu̾sionem mentis. Atq opis
sb̾ limitate transcendunt. Qua¬
libus dicit᷑ siuis ꝑfectꝰ eẽ uade
uende omia que habes et ce tã.
Uonde bene sporte quib comuini¬
corum sunt condita fragmẽta
ciborum ꝓpt̾ septi forme spus gͣ¬
ciam septem fuisse memorant᷑
Nam qr sporte iunco et palma¬
rum folus solent contexi meri¬
to inscorum siguificatõne ponu¬
tur. Iuncus quippe suꝑ aquas
nasci consueuit palma nero uie¬
tricem ornat manũ. Et iuceis
uasci recte conparant᷑ electi. Cui
radicem cordis ne forte abamore
et̾uitatis arescant mipo uite fon¬
te conlccant. Ac similiant᷑ et
eis quide palmarun sint folus
contexta. Cum in de fectinam et̾ne

Expanded text:
tem sportas implent, quia sunt tem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta, vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servando et implendo attingere. Quorum exsecutio illos proprie respicit, qui majore sancti Spiritus gratia pleni, generalem populi Dei conversionem mentis atque operis sublimitate transcendunt. Qualibus dicitur: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes , etc. Unde bene sportae, quibus dominicorum sunt condita fragmenta ciborum, propter septiformem spiritus gratiam, septem fuisse memorantur. Nam quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit, palma vero victricem ornat manum. Et junceis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimilantur et eis quae de palmarum suntcontexta, cum indefectivam aeternae
Abbreviated transcription (Latin):
seitis excursu deficiamꝯ exemp¬
ꝑ lo sue uel uite p̾buere uł mortis
t mauducauernt et satu¬
rati sunt Mauducant de
panibus domini acpiscib et sat̾¬
antur. qui audientes uerba dei ⁊
exemp la intuentes ad ꝑ fectum
uite correctõnis ꝑ hoc exitari atq
ad surgere festinant. Quibꝰ ap
te congruit illus psaliniste. E de
mules uerbum dei et facient ⁊
ad laudem non suain set suꝑni
largitoris cuncta que bene ge¬
ruit referent. Unde merito
ad uitam interioris hominis
et̾nam ut pote pane uite satu¬
rati puement. Cui coutra tar¬
dius auditorib ꝓprophetani
exprobatur. Manducastis et
non estis saturati. Mandu¬
cant namq et non saturant᷑
Qui panem uerbi dei audien¬
do degustant s no faciendo que
audiuint. Nichil ex his ut̾ne
dulcedinis quo cor ip̃orum con¬
firmetur muentre memorie re¬
cipuiit. Et sustulerunt quod
suꝑauerat de fragmentis septẽ
sportas
uod tur bis saturatis suꝑ¬
at ap łi sustollunt et sep¬

Expanded text:
seuntis excursu deficiamus, exempseuntis excursu deficiamus, exemplo suae vel vitae praebuere vel mortis. Et manducaverunt, et saturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes, ad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurgere festinant. Quibus apte congruit illud Psalmistae, Edentumiles verbum Dei, et facient, et ad laudem non suam, sed superni largitoris cuncta quae bene gerunt referent. Unde merito ad vitam interioris hominis aeternam, utpote pane vitae saturati, pervenient. Cui contra tardis auditoribus per prophetam exprobratur: Manducastis, et non estis saturati . Manducant namque, et non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, nihil ex his internae dulcedinis, quo cor ipsorum confirmetur in ventre memoriae recipiunt. Et sustulerunt quod superaverat de fragmentis septem sportas. Quod turbis saturatis supererat apostoli sustollunt, et sep
Abbreviated transcription (Latin):
nec erat magistris deficientibꝰ
qui eis scriptura arc haua patẽ¬
facerent o eos qͣui aduiam ueri¬
tatis institũet. Acceptis autem
de frangendis panib dominꝰ grãs
agit ut et ipĩ quantũ de salute:
generis humani gaudeat osten¬
dat et nos ad agendas semꝑ deo
gras informet. Cum nel terreno
pane carnem uł animain ce le sti
supna gra largiente reficimꝰ. Et
habebant pisciculos paucos ⁊ ip̃os
bene dixit et uulit ad poni. Sun
pauibꝰ septem scriptura noui
testamenti de signatur. inciius
lectõne ꝑ gram sancti spic int̾nas
mentium epulas inuenimꝯ. qd
inpiciculis. quos bene dicens pa¬
rit̾ domino turbe iissit ad poni
Nisi fauctos acce punꝯ illiꝯ tẽ¬
poris quo eadem est. condita sc¬
ptura uł quorum ip̃a scriptura
fĩdem uitam et passiones continz
Quide tribu lentis hiuiꝯ scłi fluc¬
tib erepti. Ac diuina benedictõ¬
ue consecrati refectonem no bis
int̾na. Neuihuiꝯ mundi tran¬

Expanded text:
nec erat, magistris deficientibus, nec erat, magistris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret. Acceptiad frangendum panibus, Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani congaudeat, ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias informet, cum vel terreno pane carnem, vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant pisciculos paucos, et ipsos benedixit, et jussit apponi. Si in panibus septem Scriptura Novi Testamenti designatur, in cujus lectione per gratiam sancti Spiritus internas mentium epulas invenimus, quid in pisciculis quos benedicens pariter Dominus turbae jussit apponi, nisi sanctos accipimus illius temporis quo eadem est condita Scriptura, vel quorum ipsa Scriptura fidem, vitam, et passiones continet? Qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne hujus mundi tran
Abbreviated transcription (Latin):
posico contine bit
t accipiens semptem pau¬
dabat discipulis suis ut ad ponerẽt
et ad posuerunt tube. H Ominꝯ
accipiens paues dabat discipulis
ut ipes acceptos tube ad ponerent
quia spiritalis dona sciencie tribu¬
ens apostolis peorum nusteriũ uo¬
luit eccͣe sue porbem iute cibaria
distribui. Quod̾ autẽ fregit pa¬
nes quod discipulis daret. Apt̾onẽ
de signat sacramentoꝵ quibꝰ adipe¬
tuam salutem mutriendis erat in¬
mundꝰ. Cum enum ait ip̃e domi¬
no et nemo nouit filium nisi pa¬
ter neqz patrem quis nouit insi
filiꝯ. et tui uoluerit filiꝰ reue la¬
re. Quid nisi panem uite bonis
pse aperiendum demonstrauit.
ad cuiꝯ interiora cernenda quiꝑ
nos ipõs penetrare nequi munꝯ
Cui contra ꝓpheta misera bilem
quoriudam famem deplorans
aiebat. Pariuili petierunt pa¬
nen: Nec erat qui frangeret
eis. Quod est aluc uerbis dicere
Indocti quesierunt pabulum:
uerbi dei. quo ad uirtutem br̃e
oꝑatõnis cum ualescerent refici

Expanded text:
posito continebat. posito continebat. Et accipiens Jesus septem pandabat discipulis suis, ut apponerent, et apposuerunt turbae. Dominus accipiens panes dabat discipulis suis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritalis dona scientiae tribuens Apostolis per eorum ministerium voluit Ecclesiae suae per orbem vitae cibaria distribui. Quod autem fregit panes, quos discipulis daret, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait Dominus inus: Et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit filius revelare , quid nisi panem vitae nobis per se aperiendum demonstravit, ad cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans aiebat: Parvuli petierunt pnem, nec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici,
Abbreviated transcription (Latin):
que de quib quique sunt hominuz
milia saturata. Ne iterum sicut in
lege uitale anime alimentum cor¬
poralib sacramentis obtegeretur
Ordei et enun medulla tenacusia
palea tegitur
t p̃cepit turbe discumbere suꝑ
ranum turba suꝑ fenum iridis¬
cumbebãt: Nunc ubi septem pa¬
nile reficienda est supͣ terram dis
gis desideria calcare et comprimere
iubemur. Ouinis enim carofenũ
et onnus gloria eins tamquam
flos feni. Inuo au̾t testamento
ipam quoque t̾ram acfacultates
tempora les dere linquere p̾cipimꝰ
Uel certe mons inquo turba do¬
muncis pauib reficie batur alti¬
tudinem ut sup̃ diximꝯ redemp¬
toris urĩ significat ibi suꝑ fenu
hic suꝑ trani retĩcit᷑. Ibi enun cel¬
situdo xpi propt carnales homine
et iehrusalem traͣm camnali spe ⁊¬
denderio tegitur. Hic aut remo¬
ta omnicupiditate carnali comu¬
uas. Noui testamenti spei ꝑina¬
uentis firmamentũ tamq ip̃ius
montis soliditas. nullo feno inter¬

Expanded text:
que de quibus sunt quinque hominum que de quibus sunt quinque hominum millia saturata, ne iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur. Hordei enim medulla tenacissima palea tegitur. Et praecepit turbae discumbere super panum turba super fenum viride discumbebat, nunc ubi septem panibus reficienda est, supra terram discam legis carnis desideria calcare et comprimere jubemur. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . In Novo autem Testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales derelinquere praecipimur. Vel certe quia mons in quo turba dominicis panibus reficiebatur, altitudinem, ut supra diximus, Redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic super terram reficitur. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Hierusalem tdesiderio tegitur; hic autem remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti spei permanentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas nullo feno inter
Abbreviated transcription (Latin):
ad penitenciam redeunt atq ad o¬
onui potentis dei seruitium conũ¬
tiuitur. Hii uidelicet ad dominuĩ
de linginquo ueniunt. Quanto¬
et enimi quisq ꝑlo inprauo opere er¬
rauit. Tanto ab omni potente do¬
nuno longuis recessit. Uentur gͥ
alimenta eis etiam quide̾ longui¬
quo uenunt. quia conuersis pec¬
catorib doctrine sancte cibi p̃bendi
sunt ut indeum iures repparent.
quas inflagicus anuserunt. Item
de ꝓpe at illum uenerunt. quia leg̾
et ꝓpharum erant litt̾ĩs ecccti deillo
C redentes uero exgentibꝰ de longe.
utiq uencrint ad xp̃m. quia nullis
pagynanĩ sanctarum monumentis
de eio erant fide ꝓmoniti.
t introgauit eos quod panes
habetis quidixerunt septem
ene septem panes inministerio
noui testamenti pouinitur. in quo
septi foriis grã spñ saueti plenio
fide lib cunctis et credenda reue lat᷑
et creditata datur. Neque ordea¬
cii ꝑ fiuisse producunt᷑ sicut illi quĩ¬

Expanded text:
ad poenitentiam redeunt, atque ad oad poenitentiam redeunt, atque ad omnipotentis Dei servitium convertuntur: hi videlicet ad Dominum de longinquo veniunt. Quanto enim quisque plus in pravo opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Dentur ergo alimenta eis etiam qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt ut in Deum vires reparent quas in flagitiis amiserunt. Item de prope ad illum venerunt, quia legis et prophetarum erant litteris edocti de illo. Credentes vero ex gentibus de longe utique venerunt ad Christum, quia nullis paginarum sanctarum monumentis de ejus erant fide praemoniti. Et interrogavit eos: Quot panes habetis? Qui dixerunt, Septem. Bene septem panes in mysterio Novi Testamenti ponuntur, in quo septiformis gratia Spiritus sancti plenius fidelibus cunctis et credenda revelatur et credita datur. Neque hordeacei fuisse produntur, sicut illi quin
Abbreviated transcription (Latin):
nõ uult ne deficiant mnuia. Quia
uide licet conuersi p̾ccatores ipre¬
sentis uite uia deficiunt. Sunsua
conscia siue dectrine sancte pabu¬
lo dimittant᷑. Ronergo lassent᷑
huiꝰ pegrinatõnis itiuere. pascendi
sunt . sacra ammonitõne. Ualde at̾
pensanda est pia sentencia que pro¬
cessit exore uentatis qua dicitur.
uidam enim exeus de longe
uenerunt. Est auit qui meh̾
fraudis et nichil carnalis corruptõ¬
nis expertꝰ ad ommpotentis dei ser¬
uicium festinauit. Iste de longui¬
nquo nonuenit qr piicorruptõne
et inuccentiam proximꝯ fuit . A¬
liꝯ nulla inpudidicicia nullis fla¬
glicus inquinatꝰ. so lo aut conui¬
gio exꝑtꝰ ad ministerium spirita¬
le conuersꝰ est. Neque iste uenit
e longniquo. qui ausꝰ coniunctõe
concessa ꝑmlicita uonerrauit.
Alii uero post carnis flagicia. A¬
lii post falsa testimonia. Alii post
facta fuita. alii post inlatas uiolẽ
cias. alii post ppetrata. homicidia

Expanded text:
non vult, ne deficiant in via, quia non vult, ne deficiant in via, quia videlicet conversi peccatores in praesenti vitae via deficiunt, si in sua conscientia sine doctrinae sanctae pabulo dimittantur. Ne ergo lassentur in hujus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitione. Valde autem pensanda est pia sententia quae processit ex ore veritatis, qua dicitur: Quidam enim ex eis de longe venerunt. Est enim qui nihil fraudis et nihil carnalis corruptionis expertus ad omnipotentis Dei servitium festinavit. Iste de longinon venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium spiritale conversus est. Neque iste venit e longinquo, quia usus conjunctione concessa per illicita non erravit. Alii vero post carnis flagitia, alii post falsa testfacta furta, alii post illatas injurias et violentias, alii post perpetrata homicidia
Abbreviated transcription (Latin):
adque ad appetitum suꝑne suauita¬
tis dapignore cibi spuitalis accen¬
Isereor inquit suꝑtur hani
quia ecce iam triduo suti¬
nent me uec habent q mauducẽt
Et sidisero eos ienuuios indo¬
mum suami de ficicient inuia.
uare tuduo turba domũ sustum¬
erit. Qatheus exponit pleniꝯ qͥ
ait. Et ascendens inmontẽ sede¬
bat ibi. Et accesserunt ad eum tur¬
be multe habentes secum uutos
duos. cecos de biles et alios multos
et prociecerunt eos ad pedes eiꝯ et
curauit eos. Turba ergo triduo do¬
mnũ ꝓpt̾ sanatõnem it̾irmoru
suorum sustinent. Cum electi qui¬
que fidem sancte trinitatis supplic¬
ces domino prosius suorum que
peccatis proamme uide licet lau¬
guorib ꝑseueranti instancia sup¬
plicat. Item supplicant turba tri¬
duo domuni sustinet quando mł¬
titudo fide lium pocã que ppetrauit
ppenitenciam dec liuans ad dumse
Inopere ulcentõne atq iccgita¬
tõne conuercit. Quos dimittere
reninos indomum suam domino

Expanded text:
atque ad appetitum supernae suavitaatque ad appetitum supernae suavitatis dato pignore cibi spiritalis accenisereor, inquit, super turbam: quia ecce jam triduo sustinent me, nec habent quod manducent. Et si dimisero eos jejunos in domum suam, deficient in via. Quare triduo turba Dominum sustinuerit, Matthaeus exponit plenius, qui ait: Et ascendens in montem, sedebat ibi. Et accesserunt ad eum turbae multae habentes secum mutos, caecos, claudos, debiles, et alios multos, et projecerunt eos ad pedes ejus, et curavit eos . Turba ergo triduo Dominum propter sanationem infirmorum suorum sustinet, cum electi quique fide sanctae Trinitatis lucidi Domino pro suis suorumque peccatis, animae videlicet languoribus, perseveranti instantia supplicant. Item turba triduo Dominum sustinet, quando multitudo fidelium peccata quae perpetravit, per poenitentiam declinans ad Dominum se in opere, in locutione atque in cogitatione convertit. Quos dimittere jejunos in domum suam Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
metipõ deficiat ad eum qui suꝑ
ip̃m est nõ ad ad ꝓpuiquant uec
ualet ad phendere qui ultra ip̃in
est. si nescierit mactare. Quod
cresscat. Nam cum dictum est
siquis nult post sequi deneget se¬
ip̃m. ꝓtino ad iuugitur. Et tol¬
Lit cunicem suam et se quatur me

Expanded text:
 ad eum qui super ipsum est, non appropinquat, nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod en quibus crescat. Nam cum dictum est: Si quis vult me sequi, deneget semetipsum, protinus adjungitur: Et tollat crucem suam, et sequ
Abbreviated transcription (Latin):
que eis conseruata manet iicelis
Et appint illis helias cum moyse
et erant loquentes cum ihu moy¬
ses et helias quorum unum mor¬
tuum alt̾um incelis raptum: Le¬
gunꝯ nisĩ in maiestate cum dno
ut luchas scribit futuram iuillo
onii sanctorum głi̾am signifi¬
cant. Quiuide li ce̾t tempore iu¬
dicii uel uiui incarne repiendi
uel ab olu gustata morte resuci¬
tandi et parit᷑ sunt regnaturi cũ
illo. Atestaute et eium apło mor¬
tui qui iuxp̃o sunt resurgent pri¬
mi. Ueinde nos qui uiuimꝰ qui

Expanded text:
quae eos conservata manet in coelis. quae eos conservata manet in coelis. Et apparuit illis Elias cum Moyse, et erant loquentes cum Jesu. Moyses et Elias quorum unum mortuum, alterum in coelis raptum legimus, visi in majestate cum Domino ut Lucas scribit futuram in illo omnium sanctorum gloriam significant. Qui videlicet tempore judicii, vel vivi in carne reperiendi, vel et, olim gustata morte, resuscitandi et pariter sunt regnaturi cum illo. Attestante etenim Apostolo: Mortui qui in Christo sunt, resurgent primi; deinde
Abbreviated transcription (Latin):
qualis tunc apostolis apparuit. Ta¬
lis post iudicium cuuctis appebitꝭ
electis. Nam imp̃o tempore udi¬
candi. et bonis simul et malis in
forma serui idebitur. ut uidel
impii que sp̃uere indei quẽ ne¬
gauere mulieres quem crucifixe¬
re. pilato herodesq quẽ iudicaue¬
re queaut agnostere iudicem.
Uestunenta autem domini recte
sancti eius accipuuitur teste apło
raptizati estis xp̃m idiustis. que
uide licet uestunenta domino in
t̾ris consistente dispecta aliorimi¬
qui suuilia uidebant᷑. s ipõ mon¬
tem petente nouo candore refulgẽt
Qui mic quidem filis dei sumus
set nondum apparuit quid erimꝯ¬
scunꝰ quicum apparuit similes ei
erimꝰ. iidebunꝯ enim eũ sicutͥaẽ.
unde bene eisdem uestunentis sub¬
ditur. Qualia fullo suptram non
potest candida face̾. Ramq ille
hec loco intelligendo est. fullo que
penitens psalmista pcatur. ampliꝰ
leua ab inusticia mea et adelic¬
to meo mnuudame. Non potest
suis fidelib intradet claritatem

Expanded text:
qualis tunc apostolis apparuit, talis post judicium cunctis apparebit electis. Nam in ipso tempore judicandi et bonis simul et malis in forma servi videbitur, ut videlicet impii quem sprevere, Judaei quem negavere, milites quem crucifixere, Pilatus Herodesque quem judicavere, queant agnoscere judicem. Vestimenta autem Domini, recte sancti ejus accipiuntur, teste Apostolo, baptizati estis, Christum induistis . Quae, videlicet, vestimenta Domino in terris consistente despecta, aliorumque similia videbantur; sed ipso montem petente, novo candore refulgent, quia nunc quidem filii Dei sumus, sed nondum apparuit quid erimuia cum apparuerit, similes ei erimus. Videbimus enim eum sicut est . Unde bene de eisdem vestimentis subditur: Qualia fullo super terram non potest candida facere. Nam quia ille hoc loco intelligendus est fullo, quem poenitens Psalmista precatur: Amplius lava me ab injustitia mea, et a delicto meo munda me . Non potest suis fidelibus in terra dare claritatem,
Abbreviated transcription (Latin):
licet pscib est isistendum: Ne
mectano retributõnis tempore
aiudice coripiauiꝰ irato. ꝙ et ipẽ
dominꝰ hec loco uoluit nos ostẽ¬
so sue oratõnis exemplo decere.
Dequo scd̾ni lucam dĩ. Quia
ascendit iumontẽ ut oraret.
Inmontem namq oraturꝰ et
sic transfigurato ascendit. ut
ostendat ẽos quifructum resu¬
recxionis expͨtant qui regem in
tecore uidere desiderant.Mente
mexelsis habitare et contunus p̃¬
cib incumbere de bere. Tres soluz¬
uiodo secum discipulos ducit. Ul
quia multi sunt uecati panci u̾o
e lecti. Uel quia ihi qui nuinc fi¬
dem. qua imbuti sunt sancte tri¬
nitatis incorrupta mente seruaue¬
ruit. Tunc et̾ua eiꝯ merentur ui¬
sione letari.

Expanded text:
t insistendum, ne in octavo retributionis tempore a judice corripiamur irato: quod et ipse Dominus hoc loco voluit nos ostenso suae orationis exemplo docere. De quo secundum Lucam dicitur: Quia ascendit in montem ut oraret. In montem namque oraturus, et sic transfiguraturus ascendit, ut ostendat eos qui fructum resurectionis exspectant, qui regem in decore suo videre desiderant, mente in excelsis habitare, et continuis precibus incumbere debere. Tres solummodo secum discipulos ducit, vel quia multi sunt vocati, pauci vero electi, vel quia hi, qui nunc fidem qua imbuti sunt sanctae Trinitatis incorrupta mente servaverunt, tunc aeterna ejus merentur visione laetari.
Abbreviated transcription (Latin):
tur ut ad cor suuz reddeant. Et
quantu sibi donatum ũt sollici¬
ta mente ppendant. Conlatisq
sibi beneficus digna opum res¬
pondeant. Quod uero cum sic̃
et multos quos sanauit. Alius
sauatonem suam. silentõ tege¬
re iubet. Exemplum suis tribu¬
it uede his que faciunt mirau¬
dis fauorem uulgi requirant
Set diuiius tantũ aspectib ubi
et merces operum restat suit
placeret contenti. Et egressus
est ihus et discipuli eius incas¬
tello cesaree philippi.

Expanded text:
tur, ut ad cor suum redeant, et tur, ut ad cor suum redeant, et quantum sibi donatum sit sollicita mente perpendant, collatisque sibi beneficiis digna operum epondeant. Quod vero eum sicut et multos quos sanavit alios, sanationem suam silentio tegere jubet, exemplum suis tribuit, ne de his quae faciunt mirandis favorem vulgi requirant, sed divinis tantum aspectibus ubi et merces operum restat, sint placere contenti. Et egressus est Jesus et discipuli ejus in castellum Caesare
Abbreviated transcription (Latin):
lum fidem. Et ꝑfidiam scincera
pietatis oꝑa. Et sinlatõnem
iusticie ad huc discerne nesciat
Quasi ambulautes homines in¬
star arborum ceriit. Quia fac¬
ta multituduus absq luce dis¬
cretonis uidet et qui de talib su¬
per est. Nisi ut diuina dignatõ
que ei curam homines considerã¬
di cribuit. Et iam donu confe¬
rat discernendi. que maxime ho¬
minũ uita sequenda quoꝵ sit
audiendo dectrina. Unde apte
dicitur. qr secunda impoitone:
manuũ suarum dominꝯ ei lucẽ
clare omnia uidendi restitirenit
Clare namq uidet omunia que
cecus fuit. Cum isqui in lumi¬
uare intꝯ merut manifeste didi¬
cerit. quomodo credendum qua¬
lit̾ uiuendum que ꝓfide uerita¬
tis atq opatõne iusticie p̾mia sit
in fut uro spanda
t misit illum inidomũ suã
dicens uade indonũ tuam
et ũ in uicũ iutroieris nemini di¬
reris. Quodcum idonui suaz
ire p̃cepit. nustice ad monet õs
qui agnitõne ueritatis in lustrã¬

Expanded text:
lum, fidem et perfidiam, sincera lum, fidem et perfidiam, sincera pietatis opera et simulationem justitiae adhuc discernere nesciat, quasi ambulantes homines instar arborum cernit, quia facta multitudinis absque luce discretionis videt. Et quid talibus superest, nisi ut divina dignatio, quae ei curam hominis considerandi tribuit, etiam donum conferat discernendi quae maxime hominum vita sequenda, quorum sit audienda doctrina? Unde apte dicitur quia secunda impositione manuum suarum Dominus ei lucem clare omnia vivendi restituerit. Clare namque videt omnia qui caecus fuit, cum is qui illuminari intus meruit manifeste didicerit quomodo credendum, qualiter vivendum, quae pro fide veritatis atque operatione justitiae praemia sint in futuro speranda. Et misit illumens: Vade in domum tuam: et si in vicum introieris, nemini dixeris. Quod eum in domum suam ire praecepit, mystice admonet omnes qui agnitione veritatis illustran
Abbreviated transcription (Latin):
nilli dubiũ est. Sputum quippe
ab iutꝯ decapite domini ꝓcedit. M¬
anus aut uero sunt menbra cor¬
poris ext̾ius posita. Expuens gͦ in
ccculis ceci dominꝰ. imponit manꝰ
suas ut uideat. Quia cecitatem ge¬
neris humani et ꝑinuisibilia:
diuine pietatis cona ⁊ ꝑexibita
foris sacramenta assumpte huma¬
nitatis ab sters̃t.. Pmo au̾t isqui
curabat. Uoide bat homines uel¬
ut arbores ambulautes. Hoc ẽ
formani quidem corporum in¬
ter ibras aspicieus. Set nilla
membroꝵ lui anita uisu ad huc
caligaute discernere ualens. N¬
na les condeuse arbores alonge
spectantib uel certe in luce non¬
duram sõ leut aparere. Ita ut
non facile arbor an hono ũt po¬
ssit diuosci. Quia primꝰ nimiꝵ
cuiq uirtutis iutroitꝰ est honui¬
ut quicquidufpiam. boni uidit
iiret᷑. Quicquid mali caueat
ac detestet᷑. S quiquis ita de si¬
pit. Ac longi temporis obscuri¬
cate dep̾isꝰ eit ut int̾ bonũ ⁊ ma¬

Expanded text:
nulli dubium est. Sputum quippe nulli dubium est. Sputum quippe ab intus de capite Domini procedit; manus vero sunt membra corporis exterius posita. Exspuens ergo in oculos caeci Dominus, imponit manus suas ut videat, quia caecitatem generis humani et per invisibilia divinae pietatis dona et per exhibita foris sacramenta assumptae humanitatis abstersit. Primo autem is qui curabatur, videbat homines ut arbores ambulantes, hoc est formam quidem corporum inter umbras aspiciens, sed nulla membrorum lineamenta, visu adhuc caligante, discernere valens, quales condensae arbores a longe spectantibus, vel certe in luce nocturna solent apparere, ita ut non facile arbor an homo sit possit dignosci. Quia primus nimirum cuique virtutis introitus est, homiut quidquid uspiam boni viderit, imitetur, quidquid mali, caveat ac detestetur. Sed quisquis ita desipit, ac longi temporis obscuritate depressus est, ut inter bonum et ma