comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
go absentis corꝑis nec ille ipse obtutꝰ qͦ cernti.
Tertiũ uͦ ittellectuale ab intellectu. ꝙ m̃talia
m̃te ipsa uocabuli noutate nimis absurdã
ẽ ut dicamꝰ. Hoꝵ uocabuloꝵ rationẽ si subi¬
liꝰ reddã & ꝓlixior & pplexior sermo erit.cũl
uł nulla uł certe ñ tanta necessitas exigã.
Satis ẽ gͥ scire corꝑale aliqͥd uł ꝓpͥe dici cĩdl¬

Expanded text:
go absentis corporis, nec ille ipse obtutus, quo cernitur; go absentis corporis, nec ille ipse obtutus, quo cernitur; tertium uero inellectuale ab intellectu, quia mentale a mente ipsa uocabuli nouitate nimis absurdum est ut dicamus. Horum uocabulorum rationem si subtilius reddam, et prolixior et perplexior sermo erit, cum hoc uel nulla uel certe non tanta necessitas exigat. satis est ergo scire corporale aliquid uel proprie dici, c
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ñ st̃ qd̾ ipse. Nam homo uł arbor. uł sol
et q̃cũq alia corꝑa. siue celestia siue t̾restria
ꝙ p̃sentia uident᷑ in suis formis: ⁊ absentia
cogitant᷑ imaginibꝰ aĩc inp̃ssis ꝙ faciunt
duo gen̾a uisoꝵ unũ ꝑ corꝑis sensꝰ alterũ¬
ꝑ sp̃m qͦ ille imagines ꝯtinent᷑. Dilectio aũ
ñ qͥd alit̾ uidet᷑ p̃sens in sp̃e qͣ ẽ. & alit̾ abins
in imagine aliqͣ fui simili: Nonutiq s
qͣntũ m̃te cerni pot̾: ab alio magis ab alio
minꝰ ipsacernit᷑. Si aũ aliqͥd corꝑal imagniᷤ
postulare uidebat᷑. ñ tñ earũ numerũ cõ¬
memorauimꝰ. & nc̃ breuit̾ eis insinuatis qi
suscepta q̃stio flagitat ut de his aliqͣnto ule¬
riꝰ disseramꝰ aebemꝰ ea certis. & congrius sig¬
nate nõibꝰ ne assidue circũloq̃ndo morasti¬
ciamꝰ. Primũ gͦ appellemꝰ corꝑale. qi ꝑ corpis
ꝑcipit᷑. ⁊ corpis sensib exibet᷑. Scd̾̃m sp̃uale:
Quicqͥd enĩ corpꝰ ñ ẽ. ꝙ tñ aliqͥd ẽ: iam recte spͣs

Expanded text:
e. Nam homo vel arbor vel sol, et quaecumque alia corpora, sive coelestia sive terrestria, et praesentia videntur in suis formis, et absentia cogitantur imaginibus animo impressis; et faciunt duo genera visorum, unum per corporis sensus, alterues continentur. Dilectio autem numquid aliter videtur praesens in specie qua est, et aliter absens in aliqua imagine sui simili? Non utique; sed quantum mente cerni potest, ab alio magis, ab alio minus ipsa cernitur: si autem aliquid corporalis imaginis postulare uidebatur, non tamen earum numerum commemorauimus; et nunc breuiter eis insinuatis, quoniam suscepta quaestio flagitat, ut de his aliquanto uberius disseramus, debemus ea certis et congruis signare nominibus, ne adsidue circumloquendo moras faciamus. primum ergo appellemus corporale, quia per corpus percipitur et corporis sensibus exhibetur; secundum spiritale: quidquid enim corpus non est et tamen aliquid est, iam recte spiri
Abbreviated transcription (Latin):
si dormiens euigilaret. aut extasi alienatus
denuo rediret in sensus. s mortuꝰ oĩo reuiuiᷤ¬
ceret. Promnde quod iudit raptꝰ usq in t̾cium
çelũ. qd̾ ⁊̃ se scire confirmat ꝓpͥe uidit non
imaginarit̾. S ꝙi ipsa a corꝑe alienatio u¬
trũ oĩo mortuũ corpꝰ reliq̃rit. an scd̾ modũ
quẽdã uiuẽtiꝰ corꝑiꝰ iͥ aĩa ñ fuerit. s mens
eiꝰ ad uidenda uł audienda in effabilia illuiᷤ
uisionis arrepta sit. hoc incertũ erat: ideo
forsitan dix̃ siue in corꝑe siue extͣ corpꝰ nes¬
iñ ꝑ corpꝰ uidet᷑: hoc ea uisione uidet᷑. que
om̃s cet̾as suꝑat. Harũ sp̃es atq differentias
qͣntũ me dñs adiuuerit explicare curabo.
Eece in hoc uno p̃cepto cũ legit᷑ diliges ꝓxim̃

Expanded text:
si dormiens euigilaret aut extasi alienatus si dormiens euigilaret aut extasi alienatus denuo rediret in sensus, sed mortuus omnino reuiuisceret. proinde, quod uidit raptus usque in tertium caelum — quod etiam se scire confirmat — proprie uidit, non imaginaliter. sed quia ipsa a corpore alienatio, utrum omnino mortuum corpus reliquerit an secundum modum quendam uiuentis corporis ibi anima fuerit, sed mens evisionis arrepta sit, hoc incertum erat, ideo forsitan dixit, Sive in corpore sive extra corpus, nes corpus uidetur, hoc ea uisione uidetur, quae omnes ceteras superat. harum species atque differentias, quantum me dominus adiuuerit, explicare curabo. ecce in hoc uno praecepto cum legitur: diliges proximum
Abbreviated transcription (Latin):
aut corꝑis imaginẽ p̾buit. ⁊ tã incertũ est
utrũ corpꝰ fu̾it ꝗͣ incertũ ẽ utrũ incorpore
sine ullis imaginib corpoꝵ. ⁊ nichilominus
certũ ẽ uideri ñ potuisse ꝑ corpꝰ. Aut ergo
utrũq certũ ẽ: aut utrũq incertũ. Aut
Manifestũ ẽ.N. incorꝑeã nat᷑am ab eo uideri
ñ potuisse ꝑ corpꝰ. Corꝑa uo̾ etiã si posst̃ u¬
deri sine corꝑe. ñ utiq sic uident᷑ ꝑ corpꝰ.s longe
tionẽ cogere. ut si corꝑeũ cȩlũ in corꝑeis ocłis
uidit: incertũ sibi eẽ dic̾e̾t utrũ in corpore
an extͣ corpꝰ id uiderit. Restat gͦ fortasse
ut qm̃ m̃tiri ñ posset apłs qͥ tanta cura e¬
git. ut discern̾et qͥd sciret & qͥd nesciret. hoc
pore cũ corpꝰ uiuere dr̃ siue uigilantis siue
dormientis. siue inextasi a sensibꝰ corꝑis
alienata. an omnino de corꝑe exierit. ut
mortuũ corpꝰ iac̾et. donec ꝑacta illa demon¬
stratione m̃bris mortus aĩa redd̾et᷑. & ñ qua¬

Expanded text:
st utrum corpus fuerit, quam incertum est utrum in corpore sine ullis imaginibus corporum, et nihilominus certum est videri non potuisse per corpus: aut ergo utrumque certum est, aut utrumque incertum; aut manifestum est enim incorpoream naturam ab eo uideri non potuisse per corpus. corpora uero, etiam si non possent uideri sine corpore, non utique sic uidentur per corpus, sed longe tionem cogere, ut, si corporeum caelum non corporeis oculis uidit, incertum sibi esse diceret, utrum in corpore an extra corpus id uiderit. Restat ergo fortasse, ut, quoniam mentiri non posset apostolus, qui tanta cura egit, ut discerneret quid sciret et quid nesciret, hoc pore, cum corpus uiuere dicitur, siue uigilantis siue dormientis siue in extasi a sensibus corporis alienata, an omnino de corpore exierit, ut mortuum corpus iaceret, donec peracta illa demonstratione membris mortuis anima redderetur et non qua
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ adeẽnt. Resipiscentes aũ aliqͥ referuts
qd uidissent: aliqͥ ñ posst̃. Sic enĩ ⁊ sõpnia
nitꝰ adu̾tit᷑ atq abripit᷑ animi intentio a sen¬
sibꝰ corꝑis. tc̃ magis extasi dici solet. Tc̃ om̃ino
q̃cũq suit p̃sentia corꝑa etiã pattẽtib ocłis
non uidentur: nec ulle uoces ꝓrsus audiũt᷑.
Totꝰ aĩ ꝯtuitꝰ aut in corpoꝵ imaginib ẽ ꝑ sp̃u¬
alẽ. aut in reb incorꝑeis nulla corꝑis imagi
tuimo imaginibꝰ corꝑaliũ detinet᷑. siue in
sonis siue mextasi si nichil significãt q̃ ui¬
aent᷑ ipsiꝰ anime fc̃ imaginationes. sic̃ &̃

Expanded text:
tanquam adessent. Resipiscentes autem aliqui referunt tanquam adessent. Resipiscentes autem aliqui referunt quod vidissent, aliqui non possunt. Sic enim et somnia nitus avertitur atque abripitur animi intentio a sensibus corporis, tunc magis ecstasis dici solet. Tunc omnino quaecumque sint praesentia corpora, etiam patentibus oculis non videntur, nec ullae voces prorsus audiuntur: totus animi contuitus aut in corporum imaginibus est per spiritualem, aut in rebus incorporeis nulla corporis imaginnimo, imaginibus corporalium detinetur, sive in somnis sive in ecstasi, si nihil significant quae videntur, ipsius animae
Abbreviated transcription (Latin):
tia imaginalit̾ cogitamꝰ. siue memoriter
siue q̃ omino nusꝙͣ st̃ ꝓ arbitͥo uł opina¬
tione fingentes. Ab his om̃ib ita discer¬
nimus illa corꝑalia q̃ uidemꝰ & in quib
p̃sentib st̃ sensꝰ corꝑis nr̃i. ut ñ dubitemꝰ¬
hec eẽ corꝑa. illas uero imagines corꝑoꝵ. Cũ
autẽ uł nimia cogitationis intentione. uł
aliq̃ ui morbi ut freneticis ꝑ febrẽ accidẽ so¬
let. uł ꝯmixtione cuiꝰq̃ alt̾iꝰ sp̃s. seu mali seu¬
boni. ita corꝑaliũ rerũ in sp̃u expͥmunt᷑ ima¬
gines tanꝙͣ ipsis corꝑis sensib corꝑa p̃sentent᷑
manente tñ in sensibꝰ corꝑis intentione: sic
uident᷑ q̃ in sp̃u siunt imagines corpoꝵ. que¬
admodũ corꝑa ipsa ꝑ corpꝰ ita ut simul cer¬
nat᷑. ⁊homo aliqͥs p̃sens ccłis. ⁊ absens aliꝰ sp̃u
tanꝗ̃ ocłis. Nã exꝑti sumꝰ sic affectos: ⁊cũ eis
locittos qͥ uere aderãt. ⁊ cũ eis qͥ ñ aderant:

Expanded text:
tia imaginaliter cogitamus, siue memoriter tia imaginaliter cogitamus, siue memoriter siue quae omnino nusquam sunt pro arbitrio uel opinatione fingentes. ab his omnibus ita discernimus illa corporalia, quae uidemus et in quibus praesentibus sunt sensus corporis nostri, ut non dubitemhaec esse corpora, illas uero imagines corporum. cum autem uel nimia cogitationis intentione uel aliqua ui morbi, ut phreneticis per febrem accidere solet, uel conmixtione cuiusquam alterius spboni, ita corporalium rerum in spiritu exprimuntur imagines, tanquam ipsis corporis sensibus corpora praesententur, amen etiam in sensibus corporis intentione, sic uidentur, quae in spiritu fiunt imagines corporum, quemadmodum corpora ipsa per corpus, ita ut simul cernatur et homo aliquis praesens oculis et absens alius spiritu tamquam oculis. nam experti sumuslocutos qui vere aderant, et cum aliis qui non aderant,
Abbreviated transcription (Latin):
xeris in sp̃u audiebat. Redditꝰ aũ corꝑis sen¬
sib idipsũ qd̾̃ uisũ atq auditũ memoria te¬
nuit. in eodẽ sp̃u cogitando cernebat. Que
om̃ia ñ corꝑalia. s corꝑaliũ imagines erãt.
fiue cũ pͥmũ in ipsa alienatione uise st̃:
siue cũ pꝰea recordate atq cogitate. Cũ uͦ dis¬
ceptabat᷑ ⁊ reqͥrebatur ut illa signa intelli¬
ge̾nt᷑. m̃tis erat actio conantis. s deerat ef¬
fectꝰ: donec nuntiati fc̃ qͥ uen̾atit a cornelio.
Hac uͦ corꝑali &̃ accedente uisione cũ ꝙ sp̃s¬
signũ ostend̾at: immp̾sserat uoces adiuta
diuinitꝰ mens intellex̃ qͥd illis signis om̃ibꝰ
ag̾ent᷑. His atq huiꝰ mõi reb diligent̾ con¬
sid̾atis satis apparet corꝑalẽ uisionẽ refer¬
ri ad sp̃ualẽ eãq sp̃ualẽ: referri ad intelle¬
ctualẽ. S cũ ugilantes neq m̃te a sensib
corꝑis alienata in uisione corꝑali sumꝰ. dis¬
cernimꝰ ab ea uisionẽ sp̃ualẽ q̃ corꝑa absen¬

Expanded text:
redditus autem corporis sensibus id ipsum, quod uisum atque auditum memoria tenuerat, in eodem spiritu cogitando cernebat. quae omnia non corporalia, sed corporalium imagines erant, siue cum primum in ipsa alienatione uisae sunt siue cum postea recordatae atque cogitatae. cum uero disceptabatur et requirebatur, ut illa signa intellegerentur, mentis erat actio conantis, sed deerat effectus, donec nuntiati sunt qui uenerunt a Cornelio; hac uero corporali etiam accedente uisione, cum et spsignum ostenderat et inpresserat uoces, adiuta diuinitus mens intellexit, quid illis signis omnibus ageretur. his atque huius modi rebus diligenter consideratis satis adparet corporalem uisionem referri ad spiritalem eamque spiritalem referri ad intellectualem. Sed cum uigilantes neque mente a sensibus corporis . alienata in uisione corporali sumus, discernimus ab ea uisione spiritalem, qua corpora absen
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s dicens. Ecce uiri quert᷑ te. s surge descen¬
de & uade cũ illis. qr ego misi eos. Qui cũ ue¬
nisset ad corneliũ. quid in illa uisione intel¬
lexerit. ubi audierat q̃ ds mundauit tu ne
cõmune dixeris ipsi indicauit dicens. S mͥ ds̃
ostendit neminẽ cõmunẽ aut inmundũ

Expanded text:
spiritus dicens: ecce, uiri quaerunt te; sed surge, descenspiritus dicens: ecce, uiri quaerunt te; sed surge, descende et uade cum illis, quia ego misi eos. qui cum uenisset ad Cornelium, quid in illa uisione intellexerit, ubi audierat: quae deus mundauit, tu ne communia dixeris, ipse indicauit dicens: et mihi deus ostendit neminem communem au
Abbreviated transcription (Latin):
cto ac p̃terito: illa in cogicatione ꝑmansit.
idebat᷑ in sp̃u: & ñdũ intelligebat᷑. Nec tunc
intellectũ erat hoc signũ. cũ corꝑalit̾ fi̾e̾t:
atq ocłis corꝑalibꝰ appareret. iã tñ signũ ȩẽ
intelligebat᷑ id habens ex m̃tis officio. Et¬
q reqͥrebat᷑ qͥd significaret etiã ipsã inqͥsi¬
tionẽ utiq mens agebat. Quo ñ ꝯꝑto dam
bato regi qͥd illo signo portend̾et᷑ aꝑuit. ipse
q̃m ille qͥ & signũ corꝑalit̾ factũ. corꝑaliter
uiderat. ⁊ tͣnsacto eiꝰ imaginẽ in sp̃u cogi¬
tando cernebat. nec aliqͥd intellectu pot̾at.
nͥ nosse signũ eẽ & qͥd significaret ĩqͥrere.
idit petrus in alienatione m̃tis uas. iiͦiͬ.
lneis alligatũ fũmitti de celo plenũ uariis
animalib cũ audiuit ⁊ uocẽ macta ⁊ man¬
duca. Qcũ redditꝰ sensib de uisu discepta¬
nt: eece quos corneliꝰ miserat nuntiauit ai

Expanded text:
cto ac praeterito illa in cogitatione permansit. cto ac praeterito illa in cogitatione permansit. uidebatur in spiritu et non intellegebatur, nec tunc intellectum erat hoc signum, cum corporaliter fieret atque oculis corporalibus adpareret, iam tamen signum esse intellegebatquia requirebatur quid significaret, etiam ipsam inquisitionem utique mens agebat. Quo non compertobato regi quid illo signo portenderetur aperuit ; ipse quam ille, qui et signum corporaliter factum corporaliter uiderat et transacti eius imaginem in spiritu cogitando cernebat nec aliquid intellectu poterat nisi nosse signum esse et, quid significaret, inquirere. Uidit Petrus in alienatione mentis uas quattuor lineis alligatum submitti de caelo, plenum uariis animalibus, cum audiuit et uocem: macta et manduca. qui cum redditus sensibus de uisu disceptaret, ecce quos Cornelius miserat nuntiauit ei
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑalit̾ iuderi. Billectio aũ nec ꝑ substis¬
tiã suã pot̾ ocłis corꝑis cerni. nec ꝑ uos¬
quod ꝑ eam sentit᷑ illi sp̃uali tanꝙͣ. p̃siden¬
ci nuntiat᷑. Nam cũ aliqͥd ocłis cernitur:
continuo fit imago eiꝰ in spu. s ñ dinosci¬
tur facta. nͥ cũ ablatis ocłis ab eo qd̃ ꝑ ocłos
udebamꝰ imaginẽ eiꝰ in animo inueneri¬
mus. Et si quidẽ sp̃s irrationalis ẽ ueluti
pecoris. hoc usq ocłi nuntiant. Si aũ aĩa
rationalis ẽ. etiam intellectui nuntiat᷑. qͥ
e sp̃ui p̃sidet. Ut si illud qd̾ hausert̃ ocłi.
atq id sp̃ui. ut eiꝰ illic ilnago fieret nunti¬
auert̃ alicuiꝰ rei signũ ẽ. aut intelligat᷑ ꝯti¬
nuo quid significet. aut q̃rat᷑: qm̃ nec intel¬
ligi nec reqͥri. nͥ officio m̃tis pot̾. Uidit rex
balthasar articłos manꝰ scͥbentis in parie¬
te continuoq ꝑ corꝑis sensũ imago rei corꝑa¬
liter facte sp̃ui eiꝰ inp̃ssa ẽ. atq ipso uiso fa¬

Expanded text:
oraliter uideri, dilectio autem nec per substantiam suam potest oculis corporis cerni nec per imaquod per eam sentitur, illi spiritali tamquam praesidenti nuntiatur. nam cum aliquid oculis cernitur, continuo fit imago eius in spiritu; sed non dinoscitur facta, nisi cum ablatis oculis ab eo, quod per oculos uidebamus, imaginem eius in animo inuenerimus. et siquidem spiritus inrationalis est, ueluti pecoris, hoc usque oculi nuntiant; si autem anima rationalis est, etiam intellectui nuntiatur, qui et spiritui praesidet, ut, si illud, quod hauserunt oculi atque id spiritui, ut eius illic imago fieret, nuntiauerunt, alicuius rei signum est, aut intellegatur continuo, quid significet, aut quaeratur, quoniam nec intellegi nec requiri nisi officio mentis potest. Uidit rex Baltasar articulos manus scribentis in pariete continuoque per corporis sensum imago rei corporaliter factae spiritui eius inpressa est atque ipso uiso fa
Abbreviated transcription (Latin):
dic̾ẽt inuicẽ dñamini. Posst̃ itaq ꝯiuges
ꝑ caritatẽ seriure inuicẽ: s mulierẽ nõ
ꝑmittit apłs dñari in uirũ. Hoc enim
uiro potiꝰ di sententia detulit. & maritũ
hr̃̾e dñm : meruit mulieris ñ nat᷑a seo
culpa. Qd̃ tñ nͥ seruet᷑ depͣuabit᷑ amplꝰ
nat᷑a. ⁊ augebit᷑ culpa. Dix̃ cͦ & ad uirũ eiꝰ.
ligno de qͦ p̃ceꝑam tͥ de eo solo ñ edere:
maledicta t̾ra in oꝑib tuis. In tristiciis
edes illã om̃s dies uite tuȩ. spinas. ⁊ tri¬
bulos edet tͥ. & edes fenũ agri. In sudore fi¬
ciei tue edes panẽ tuũ. donec ꝯu̾taris in t̾ra
de q̃ sũptꝰ es: qr t̾ra es .⁊ in trã ibis. Hos eẽ i
t̾ra labores humam gem̾s qͥs ignorat:⁊ q ñ
eẽnt si felicitas q̃ erat in ꝑadiso ten̾et᷑: Non

Expanded text:
ini. possunt itaque coniuges per caritatem seruire inuicem; sed mulierem non permittit apostolus dominari in uirum. hoc enim uiro potius sententia dei detulit et maritum habere dominum meruit mulieris non natura, sed culpa: quod tamen nisi seruetur, deprauabitur amplius natura et augebitur culpa. Dixit ergo et ad uligno, de quo praeceperam tibi, de eo solo non edere, maledicta terra in operibus tuis. In tristitiis edes illam omnes dies vitae tuae: spinas vel tribulos edet tibi. Et edes foenum agri, in sudore faciei tuae edes panem tuum, donec convertaris in terram, ex qua sumptus es; quia terra es, et in terram ibis. Hos esse in terra labores humani generis, quis ignorat? Et quia non essent, si felicitas quae in paradiso fuerat, ten
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ nr̃ saluator mortuus ꝓ nob̾ ui¬
sitare ꝯtẽpsit. ut inde solueret qͦs eẽ sol¬
uendos scd̃mꝰ diuinã secretãq iusticiam
ignorare ñ potuit. Quaꝓpt̾ aĩe illiꝰ latro¬
nis cuidix̃. hodie mecũ eris in paradiso.
ñutiq inferos p̃stitit ubi pene st̃ pec¬
catoꝵ: s aut illã reqͥẽ sinꝰ abrahe. ñ enĩ
gns ubiq ꝓpt̾ suã mundiciã aut illũ
padisũ siue in t̾cio cȩlo. siue ubicũq alibi
iliqͥd unũ ẽ diu̾sis nominibꝰ appellatũ.

Expanded text:
partem noster saluator mortuus pro nobis uipartem noster saluator mortuus pro nobis uisitare comtemsit, ut inde solueret. quos esse soluendos secundum diuinam secretamque iustitiam ignorare non potuit. quapropter animae illinis cui dixit, Hodie mecum eris in paradiso , non utique inferos praestitit, ubi poenae sunt peccatorum: sed aut illam requiem sinus Abrahae; non enim gens ubique propter suam munditiam — aut illum paradisum siue in tertio caelo siue ubicumque alibi aliquid unum est diuersis nominibus appel
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ pꝰ hãc uitã ꝙ̃ sinꝰ ille abrahe paradis
dici pot̾. uͥ iã nlla tẽptatio uͥ tanta reͥ¬
es post om̃s dolores uite huiꝰ. Neq . il.
lux ibi ñ ẽ ꝓpͥa q̃dã ⁊ sui gen̾is. ⁊ ꝓfecto
magna quã diues ille de torm̃tis ⁊ tene¬
bris inferoꝵ cã utiq de longinqͦ cũ mas¬
nũ chasma eẽt in medio. sic tñ uidit at
ibi illum qͦndã ꝯtẽptũ pauꝑem agnis¬
ceret. Que si ita sunt ideo sub t̾ris dñr
inferi uł credunt᷑. qr ꝯgruent̾ in sp̃u
ꝑ illas corꝑaliũ rerũ similitudines si
demonstrant᷑. Ut qm̃ defunctoꝵ aĩ
inferis digne carnis amore peccauert̃
hoc eis ꝑ illas corꝑaliũ rerũ similitudi¬
nes exhibeat᷑. qd̾ ipsi carni mortue solet:
ut sub t̾ram reꝯdat᷑. Deniq inferi eo qͥ
riora sunt om̃ia gͣuiora: ita scd̃m sp̃m
inferiora ft̃ om̃ia tͥstiora. Unde ⁊ ingi¬
ca lingua origo nominis qͦ appellant
inferi: exeo qd̾ nicħ suaue hãnt.
resonare ꝑhibet᷑ Nlec ipsam tñ reri

Expanded text:
hanc uitam etiam sinus ille Abrahae paradisus dici potest, ubi iam nulla temtatio, ubi tanta requies post omnes dolores uitae huius neque enim et lux ibi non est propria quaedam et sui generis, et profecto magna, quam diues ille de tormentis et tenebris inferorum tam utique de longinquo, cum magnum chasma esset in medio, sic tamen uidit, ut ibi illum quondam contemtum pauperem agnosceret. Quae si ita sunt, ideo sub terris dicuntur inferi uel creduntur, quia congruenter in spiritu per illas corporalium rerum similitudines sdemonstrantur, ut quoniam defunctorum animae inferis dignae, carnis amore peccaverunt, hoc eis per illas corporalium similitudines exhibeatur, quod ipsi carni mortuut sub terra recondatur. denique inferi eo, quod riora sunt omnia grauiora, ita secundum spiritum inferiora sunt omnia tristiora: unde et in graeca lingua origo nominis, quo appellantur inferi, ex eo quod nihil suaue habeant, resonare perhibetur. nec ipsam tamen rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam di substantiã. aliud uisibilẽ crea¬
turã in qͣ se ds humanis & corꝑalibꝰ sen¬
sibꝰ p̃sentabat: ut dr̾et ostende mͥ te met
ipsũ. nec aliqͣ imago rei corꝑał ꝙͣ cũ ioħs

Expanded text:
ipsam dei substantiam, aliud uisibilem creaipsam dei substantiam, aliud uisibilem creaturam, in qua se deus humanis et corporalibus sensibus praesentabat, ut diceret: ostende mihi temet ipsum, nec aliqua imago rei corporalis
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ celũ. Hoc om̃ino ñ dubitat. nec nosqͥ
tat. Unde illo dubitante. qͥs nr̃m certus ã
audeat: Num forte hinc etiã iłłd ꝯsequã
erit ut t̾ciũ cęlũ fuisse dubitemꝰ. qͦ raptui
hominẽ dix̃: Si enĩ res ipsa demonsitra
ta ẽ: terciũ cȩlũ demonstratũ ẽ. Si aũ mi¬
go aliqͣ corꝑaliũ similis facta ẽ. ñ erat ill
t̾ciũ celũ. s illa ostensio sic ordinata est
ut uidet᷑ sibi ascendere pͥmũ celũ suꝑas
uid̾et alterũ. quo rursus ascendens: t̾m
alterũ uid̾et suꝑiꝰ qͦ cũ ꝑuenisset: posse
dice se in t̾ciũ celũ raptũ. S illud qd̾ t̾tiui
celũ eẽt qͦ raptus ẽ: neq dubitauit. neq
aubitare nos uoluit. Ad hoc enĩ p̃milt
scio. ⁊ inde cep̃ ut id qd̾ se scire apłs dicdi
solus ille ñ credat uerũ eẽ qͥ ñ credit aps
Scit gͦ hominẽ raptũ eẽ usq in t̾ciũ cell̃
non signũ aliqd̃ corꝑale. qd̾ cũ osten¬
deret᷑ moẏsi usq adeo sentiebat aliud eẽ

Expanded text:
rtium coelum, hoc omnino non dubitat; nec nos ercorpus, dubitat; unde illo dubitante, quis nostrum certus esse audeat? Num forte hinc etiam illud consequens erit ut tertium coelum fuisse dubitemus, quo raptum hominem dixit? Si enim res ipsa demta est, tertium caelum demonstratum est; si autem imago aliqua corporalium similis facta est, non erat illud tertium caelum, sed illa ostensio sic ordinata est, ut uideretur sibi ascendere primum caelum, super quod uideret alterum, quo rursus ascendens iterum alterum uideret superius, quo cum peruenisset, posset dicere se in tertium caelum raptum. sed illud, quod tertium caelum esset, quo raptus est, neque dubitauit neque dubitare nos uoluit. ad hoc enim praemisit "scio" et inde coepit, ut quod se scire apostolus dicit, solus ille non credat uerum esse, qui non credit apostolo. Scit ergo hominem raptum esse usque in tertium caelum non signum aliquod corporale, quod cum ostenderetur Moysi, usque adeo sentiebat aliud esse
Abbreviated transcription (Latin):
aq̃s siue qͥd eiꝰmodi. S scio inqͥt hõĩem
raptũ usq in terciũ celũ. Qd̃ si sp̃ualem
miaginẽ corꝑali similẽ celũ appellare uo¬
luisset. sic erat etiã imago corꝑis eiꝰ in qͣ
illuc raptꝰ ascenderat. Sic gͦ & suũ corpꝰ
apellaret ꝗͣuis imaginẽ corꝑis qͦmͦ illud
glũ ꝗͣuis imaginẽ celi. neq curaret discer¬
nere quid sciret & qͥd nesciret. id ẽ qr sciret
nraptũ hominẽ usq ad terciũ cęlũ. nesci¬
iet aũ utrũ in corꝑe an extͣ corpꝰ. s simpli¬
at̾ narraret uisionẽ earũ rerũ nomini¬
bus appellans illa q̃ uidit. qͣrũ erãt similia.
lam ⁊ nos dicimꝰ cũ somnia nr̃a uarramꝰ
uł aliꝙ̃ in eis reuelationẽ: uidimontẽ.
uidi fliuiiũ. uidi tres hoĩes. & siqͥd eiꝰmo¬
li ea noĩa tͥbuentes illis imaginib q̃ hñt
narit̾ apparuit. utrũq parit̾ scit᷑. parit̾ue

Expanded text:
hominem raptum usque in tertium coelum. 10. Quod si spiritualem imaginem corporali similem coelum appellare voluisset, sic erat etiam imago corporis ejus, in qua illuc raptus ascenderat: sic ergo et suum corpus appellaret, quamvis imaginem corporis, quomodo illud coelum, quamvis imaginem coeli; neque curaret raptum hominem usque ad tertium caelum, nesciret autem, utrum in corpore an extra corpus, sed simpliciter narraret uisionem earum rerum nominibus appellans illa, quae uidit, quarum erant similia. nam et nos dicimus, cum somnia nostra narramus uel aliquam in eis reuelationem: uidi montem, uidi fluuium, uidi tres homines et si quid eius modi ea nomina tribuentes illis imaginibus, quae hnaliter adparuit, utrumque pariter scitur pariterue
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ꝓferri ceꝑit diuina sententia. ꝓinde
prudentissimꝰ omniũ bestiarũ. hoc est
astittissimꝰ ita dictꝰ ẽ serpens ꝓpt̾ astutiã
diaboli. q̃ in illo et de illo agebat doluo.
quẽ admodũ d̃r prudens uł astuta lingua
qͣm prudens uł astutꝰ mouet ad aliquid
prudent̾ astuteq suadendũ. Non enĩ ÷
ħ uis seu uirtꝰ m̃bri corꝑał qd̾ uocatur
lingua. s utiq m̃tis q̃ utit᷑ ea. Ita etiam
dictꝰ ẽ stilus m̃dax scͥbarũ. Neq enĩ eẽ men¬
dacẽ ꝑtinet nͥ ad uiuentẽ ꝙ sentientẽ.
s stilus m̃dax dictꝰ ẽ qđ ꝑ eũ m̃dax m̃da

Expanded text:
tem proferri coeperit diuina sententia. Proinde tem proferri coeperit diuina sententia. Proinde prastutissimus, ita dictus est serpens propter astutiam diaboli, quae in illo et de illo agebat dolum, quemadmodum dicitur prudens uel astuta lingua, quam prudens uel astutus mouet ad aliquid prudenter astuteque suadendum. non enim est haec uis seu uirtus membri corporalis, quod uocatur lingua, sed utique mentis, quae utitur ea. ita etiam dictus est stilus mendax scribarum; neque enim esse mendacem pertinet nisi ad uiuentem atque sentientem . sed st
Abbreviated transcription (Latin):
bris ȩciã illic diabolica uis oꝑatꝰ ad agnoscen¬
dã ubiq ꝓuidentiã qͣm rẽ. cui rei nat᷑ali or¬
line subitiat. ut qͥd ⁊̃ uoluntatibꝰ mał. sapi¬
entissima potestate ꝑmittat. ut magis ha¬
beat usus serpentes moueri carminibus
hominũ qͣm ullũ aliud genꝰ aĩantiũ. Etiã
ht̃ enĩ hec. ñ parua testatio ẽ nat᷑am pͥmitꝰ
humanã serpentis seductã eẽ colloquio:
Gaudent enĩ demones hãc sibi potestatẽ
dari. ut ad incantationẽ hominũ serpen¬
tes moueant. ut qͦlibet mͦ fallãt qͦs posst̃.
Hoc aũ ꝑmittunt᷑ ad pͥmi facti memoriã
cõmdandã. qd̾ sit eis q̃dã cũ hoc gen̾e fa¬
miliaritas. Porxo ipsũ pͥmũ factũ ad ħ
ꝑmissũ ẽ. ut ꝑ natam serpentis significa¬
retur geni hominũ eu erudiendo ħ gesta
ꝯscͥbi oportebat. omnis diabolice tẽptatio¬
nis similitudo. Qd apparebit cũ inserpẽ¬

Expanded text:
bris, etiam illic diabolica uis operatur ad agnoscenbris, etiam illic diabolica uis operatur ad agnoscendum ubique prouidentiam, quam rem cui rei naturali ordine subiciat et quid etiam uoluntatibus malis sapientissima potestate permittat, at hoc magis habeat usus, serpentes moueri carminibus hominum quam ullum aliud genus animantium. etiam haec enim non parua testatio est naturam primitus humanam serpentis seductam esse conloquio. gaudent autem daemones hanc sibi potestatem dari, ut ad incantationem hominum serpentes moueantur, ut quolibet modo fallant quos possunt. hoc autem permittuntur ad primi facti memoriam commendandam, quo sit eis quaedam cum hoc genere familiaritas. porro ipsum primum factum ad hoc permissum est, ut per naturam serpentis significaretur generi hominum, cui erudiendo haec gesta conscribi oportebat, omnis diabolicae temtationis similitudo: quod apparebit, cum in serpen
Abbreviated transcription (Latin):
te sue potestatis inducta. s sic̃ iã dyxi tẽptã¬
di ht̃ uoluitatẽ diabol in potestate autẽ
nec ut faciat ht. nec qͣmͦ faciat. Quia ꝑmissꝰ
ẽ gͦ tẽptauit & qͦmͦ ꝑmissus ẽ ita tẽptauit.
Cui aũ geni hominũ ꝓdeẽt qd faciebat:
neq sciebat. neq uolebat: ⁊ eo ipso illudebat᷑
ab angłis eiuis. Non itaq serpens u̾borũ
sonos intelligebat qͥ ex illo fiebãt ad muli¬
erẽ. Neq enĩ conu̾sa credenda ẽ anima eiꝰ
innat᷑am rationalẽ qͣndoqͥdẽ nec ipsi ho¬
mines qͦrũ rationał nat᷑a ẽ. cũ demon in
eis loqͥt᷑. ea passione cui exorcista reqͥrit᷑ sciuts
ꝑ eũ ex eo diabolus illo mͦ faciebat qͥ hominẽ
loquentẽ ñ intelliget. si eũ a diabolica pas¬
sione inmunis audiret: Nam & qd pictãt᷑
audire & intellige serpentes u̾ba marsoꝵ
ut eis incantantib ꝓsiliãt plerũq de late¬

Expanded text:
re suae potestatis induta. sed, sicut iam dixi, temtanre suae potestatis induta. sed, sicut iam dixi, temtandi uoluntatem hanec ut faciat habet nec quomodo faciat. quia permissus est, ergo temtauit, et quomodo permissus est, ita temtauit. cui autem generi hominum prodesset quod faciebat, neque sciebat neque uolebat, et eo ipso inludebatur ab angelis. Non itaque serpens uerborum sonos intellegebat, qui ex illo fiebant ad mulierem. neque enim conuersa credenda est anima eius in naturam rationalem, quando quidem nec ipsi homines, quorum rationalis natura est, cum daemon in eis loquitur ea passione, cni exorcista requiritur, sciunt per eum ex eo diabolus illo modo faciebat, qui hominem loquentem non intellegeret, si eam a diabolica passione immunis audiret. nam et quod putantur audire et intellegere serpentes uerba Marsorum, ut eis incantantibus prosiliant plerumque de late
Abbreviated transcription (Latin):
iam dei miscdam ꝙ grãm & fidelissimã pol¬
icitationẽ incertã fict̾am cũ fuerimꝰ eis pꝰ
nsurrectionẽ ꝙ istoꝵ mutationẽ corpoꝵ eo¬
t futurũ. ⁊ cur om̃ps eiꝰ uoluntatẽ nõ
onĩtat in bonũ scd̾ ea q̃ disseriumꝰ cũ de
małꝰ hominib similit̾ querẽmꝰ. siue intel¬
ligatur siue credat᷑. siue qͥd meliꝰ inuenixi
pot̾ inueniat᷑: Ab illo gͦ cuiꝰ suꝑ omnia
gano mouensq ciꝰ nat᷑am. eo mͦ qͦ mͦ uere
ille mouere. ⁊ moueri illa potuit ad expͥm̃doᷤᷤ
ũboꝵ sonos et signa corꝑalia: ꝑ q̃ mulier
suadentis intellig̾et uoluntatẽ. In ipsa uͦ
muliere qi illa rationalis creat᷑a erat que
motu suo posset uti ad u̾ba facienda ñ rp¬
se locutꝰ ẽ. s eiꝰ oꝑatio atq ꝑsuasio qͣmuis
oculto instinctu adiuuaret interiꝰ qd̃ ex¬
teriꝰ egerat ꝑ serpentẽ. Qd̃ qͥdẽ si solo instĩ¬
ctu occultiꝰ ag̾et sic̃ egit in iuda ut tra¬
deret xp̃m. posset effice̾ in anima suꝑbo amo¬

Expanded text:
am pollicitationem incertam futuram, cum fuerimus eis post resurrectionem et istorum mutationem corporum coret futurum, et cur omnipotens ejus voluntatem non conuertat in bonum, secundum ea, quae disseruimus. cum de malis hominibus similiter quaereremus, siue intellegatur siue credatur siue quid melius inueniri potest inueniatur. Ab illo ergo, cuius super omnia, gano mouensque eius naturam eo modo, quo mouere ille et moueri illa potuit ad exprimendos uerborum sonos et signa corporalia, per quae mulier suadentis intellegeret uoluntatem. in ipsa uero muliere, quia illa rationalis creatura erat, quae motu suo posset uti ad uerba facienda, non ipse locutus est, sed eius operatio atque persuasio, quamuis occulto instinctu adiuuaret interius, quod exterius egerat per serpentem. quod quidem si solo instinctu occultius ageret, sicut egit in Iuda, ut traderet Christum, posset efficere in anima superbo amo
Abbreviated transcription (Latin):
recedenti bñ ẽ. Quia et qͥ gaudẽt in mortifi¬
ris uoluptatibꝰ eẽ sine doloꝵ timore ñ posti.
et qͥ om̃ino malũ desertionis sue maiore li¬
qͦ posst̃ talia deuitari. Sic̃ enĩ apłs iacob̾ de¬

Expanded text:
recedenti bene est, quia et qui gaudent in mortiferecedenti bene est, quia et qui gaudent in mortiferis uoluptatibus esse sine dolorum timore non possunt et qquo possint talia deuitari. sicut enim apostolus Iacobus d
Abbreviated transcription (Latin):
fut᷑oꝵ scoꝵ qͣm recte ipse ut̾et᷑ aĩarũ uolũta¬
tib ꝙ̃ malis. cũ ille ꝑu̾se ut̾ent᷑ nat᷑is bonis:
Nec arbitrandũ ẽ qd̃ eẽt hominẽ deiecturꝰ
iste tẽptator. nͥ p̃cessiss in aĩa hõĩs q̃dã elatio
cõpͥm̃da. ut ꝑ humiliationẽ peccati ꝙͣ de se
falso p̃sũpserit disc̾e̾t. Herissime qͥppe dic¬
tũ est. Ante ruinã exaltat᷑ cor. & ante głam
humiliabit᷑. Et hꝰ forte hominis uox ẽ in
psalmo.Ego dixi in habundantia mea ñ
mouebor in scłm. Deinde iã exꝑtꝰ qͥd mali ha¬
beait suꝑba p̃sũptio ꝓpͥe potestatis. ⁊ qͥd bon
adiutoriũ gr̃e dei. dñe inqͥt in uoluntate nu
p̃stitisti decori meo uirtutẽ. Au̾̃tisti auͭ fi¬
ciem tuã a me. ⁊ factus sũ ꝯturbat. S siue
iłd de hoc homine siue de alio dicꝰtũ sit:
monstrandũ. qm ñ bñ se hãt facta nata
si a faciente recesserit. Hinc enĩ etiã max¬
me ꝯm̃dat᷑ q̃le bonũ sit ds. qñ nulli ab eo

Expanded text:
torum, quam recte ipse uteretur animarum voluntatibus etiam malis, cum illae perverse uterentur naturis bonis. Nec arbitrandum est quod esset hominem dejecturus iste temtator, nisi praecessisset in anima hominis quaedam elatio conprimenda, ut per humiliationem peccati, quam de se falso praesumserit, disceret. uerissime quippe dictum est: ante ruinam exaltatur cor et ante gloriam humiliatur. et huius forte hominis uox est in psalmo: ego dixi in abundantia mea: non mouebor in aeternum. deinde iam expertus, quid mali habeat superba praesumtio propriae potestatis et quid boni adiutorium gratiae dei, domine, inquit, in uoluntate tustitisti decori meo uirtutem; auertisti autem faciem tuam et factus sum conturbatus. sed sine illud de hoc homine siue de alio dictum sit, monstrandum, quam non bene se habeat facta natura, si a faciente recesserit. hinc enim etiam maxime conmendatur, quale bonum sit deus, quando nulli ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
nascentia morientib S tam̃ ⁊̃ in ipsa
iã pena sue generositatis iuindex anima
rationalis. bestialẽ motũ in m̃bris suȩ car¬
nis erubuit. eiq incussit pudorẽ. ñ solũ q
hoc ibi sentiebat. ubi nunꝗͣ antea tale ali¬
quid senserat. uerũ etiã qd̾ iale pudendus
modꝰ de p̃cepti tͣnsgressione uemebat. Ibi
enĩ sensit q̃ pͥus grã uestiret᷑. qñ in sua mi¬
ditate. nicħ indecens patiebat᷑. Ioi ꝯpletũ
e dñe in uoluntate tua pstitist decora
meo uutute ai̾ttisti aũ faciẽ tuã. ⁊ factu

Expanded text:
nascentia morientibus: sed tamen etiam in ipsa nascentia morientibus: sed tamen etiam in ipsa jam poena suae generositatis index anima rationalis bestialem motum in membris suae carnis erubuit, eique incussit pudorem, non solum quia hoc ibi sentiebat, ubi nunquam antea tale aliquid senserat, verum etiam quod ille pudendus motus de praecepti transgressione veniebat. Ibi enim sensit, qua prius gratia vestiretur, quando in sua nuditate nihil indecens patiebatur. Ibi completum est, Domine, in voluntate tua praestitisti decori meo virtutem; avertisti autem faciem tuam, et fac
Abbreviated transcription (Latin):
si st̃ intrinsecꝰ grã deserente om̃ino nuda¬
motu eo quẽ ñ nouerãt ꝯcupiuert. Ad hoc
Eͦ aꝑti st̃ oc ł ad qd̾ antea ñ patebãt. qͣuis
ad alia pat̾ent. Hec mors ea die accid̾it. q̃
factũ ẽ qs as uetuit. Nunsso qͥppe statumi¬
rabili corpꝰ ipsũ cui statꝰ etiã de ligno uite
uͥtute mistica p̃bebat᷑. ꝑ quẽ nec morbo tẽ¬
ptari. nec inutari ȩtate potuissẽt. ut hoc in
coꝵ carne ꝗͣiuis adhuc animali. ⁊ in meliꝰ p̾ea
ꝯmittanda. iã tñ significaret᷑ ꝑ escã ligni
uite qd ex ipso sp̃uali alim̃to sapientie cuiꝰ¬
sac̾m̃tũ illud lignũ erat fit bonis ãgłis ꝑ
gͥnitatis participationẽ ut indeteriꝰ ñ mu¬
tent᷑. Hoc gͦ amissio statu: corpꝰ eoꝵ duxit
morbidã :⁊ mortiferã qͣlitatẽ q̃ inest etiã
pecoꝵ carni. ae ꝑ hoc ⁊̃ eundẽ motũ qͦ fit
in pecorib ꝯcũbendi appetitus. ut sucredãt

Expanded text:
si sunt, intrinsecus gratia deserente omnino nudasi sunt, intrinsecus gratia deserente omnino nudamotu eo, quem non nouerant, concupiuerunt. ad hoc ergo aperti sunt oculi, ad quod antea non patebant, quamuis ad alia paterent. Haec mors ea die accidit, qua factum est quod deus uetuit. amisso quippe statu mirabili corpus ipsum — qui status etiam de ligno uitae uirtute mystica praebebatur, per quem nec morbo temtari nec mutari aetate potuissent, ut hoc in eorum carne quamuis adhuc animali et in melius postea commutanda iam tamen significaretur per escam ligni uitae, quod ex ipso spiritali alimlud lignum erat, fit in Angelis per aeternitatis participationem, ut in deterius non mutentur: hoc ergo amisso statu, corpus eorum duxit morbidam et mortiferam qualitatem, quae inest etiam pecorum carni, ac per hoc etiam eumdem motum quo fit in pecoribus concumbendi appetitus, ut succedant
Abbreviated transcription (Latin):
et cognouert̃ cũ. quẽ ꝑ uiã ñ cognouerãt.
ñutiq clausis ocłis ambulantes: s eũ cognoᷤ¬
cete ñ ualentib Sic̃ gͦ ibi. sic nec isto loco nar¬
natio figata ẽ: qͣuis cnͣslato u̾bo scͥpt᷑a usa
uideat᷑. ut aꝑtos drẽt ocłos qͥ iantea patebã.
aptos utiq ad aliqͥd intuendũ ⁊ cogitandũ:
qᷤ antea nũꝗ̃ adu̾terãt. Ubi enĩ ad tnsgre¬
dendũ p̃ceptũ audax curiositas mota est
aiudla eiꝑiri latentia. qͥdnã tacto uetito seq̃¬
ret᷑.& noxia lib̾tate habenas ꝓhibitionis
tũꝑe delectata ꝓbabiliꝰ existimans ñ eẽ mor¬
tẽ qm tumuerãt sequturã. tale qͥppe pomũ
crdendũ ẽ fuisse in ila arbore. cuiꝰ gem̃s
poma iam in aliis arborib innona sense¬
rãt. uinde magis credidert̃ dm̃ posse peccan¬
tibꝰ facile ignoscẽ qͣm patient̾ tulert̃ non
cognosẽe qͥrlnã eẽt. uł cur eos inde cibũ su¬
mere uetuisset. mox ut gͦ p̃ceptũ t̾nsgreᷤᷤ¬

Expanded text:
er viam non cognoverant ; non utique clausis oculis ambulantes, sed eum cognoscere non valentibus. Sicut ergo ibi, sic nec isto loco narratio figurata est, quamvis translato verbo Scriptura usa sit, ut apertos diceret oculos, qui et antea patebant: apertos utique ad aliquid intuendum et cogitandum, quod antea numquam aduerterant. ubi enim ad transgrediendum praeceptum audax curiositas mota est, auida experiri latentia, quidnam tacto uetito sequeretur, et noxia libertate habenas prohibitionis rumpere delectata, probabilius existimans non esse mortem, quam timuerant, secuturam — tale quippe credendum est fuisse in illa arbore, cujus generis poma jam in aliis arboribus innoxia senserant; unde magis crediderunt Deum posse peccantibus facile ignoscere, quam patienter tulerunt non cognoscere quidnam esset, vel cur eos inde cibum sumere vetuisset: mox ut ergo praeceptum transgres
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥrenda. quẽadmodũ om̃s scĩ angli. s it
illos aliqͣndo parit̾ beatos. cũ stiᷤ angłis di¬
abolus uixit. ñdũ habuerĩt etiã ipsi cer¬
tam p̃scientiã ꝑpetue felicitatis sue. s ea
post casũ eiꝰ acceꝑint. aut qͦ m̾ito ante suũ
peccatũ diabolꝰ cũ sotiis suis a cet̾is angł̃is
discretꝰ fuerit. ut ipse sui casꝰ fut᷑i eẽt igna¬
rus. illi aũ certi ꝑmansionis sue dũ tam̃
& peccatores angłos minime dubitemꝰ de¬
trusos. tanꝙͣ in carcerẽ caliginis huiꝰ aerie

Expanded text:
requirendam, quemadmodum omnes sancti Angeli, si inter requirendam, quemadmodum omnes sancti Angeli, si inter illos aliquando pariter beatus cum suis angelis diabolus vixit, nondum habuerint etiam ipsi certam praescientiam perpetuae felicitatis suae, sed eam post casum ejus acceperint; aut quo merito ante suum peccatum diabolus cum sociis suis a caeteris Angelis discretus fuerit, ut ipse sui casus futuri esset ignarus, illi autem certi permansionis suae: dum tamen et peccatores angelos minime dubitemus detrusos tanquam in carcerem caliginis hujus aeriae
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ diaboli posst̃ hec u̾ba ꝯgruere. A he
qͣ creatꝰ es tu cũ cherub: id ẽ cũ sede dĩ que¬
int̾p̃tat᷑ multiplicata scientia. & posuit
ꝙ exaudiuit me de monte scõ suo. fuist in
indieb tuis ex qͦ die creatꝰ es tu: donec inuẽ¬
ta ft̃ delicta tua in te. Posst̃ diligentiꝰ ista
tractari. ut fortassis ostendat᷑ ñ solũ ꝙ hc̃
intellectũ eẽ in his u̾bis posse: s oĩo aliũ ẽ
ñ posse. Herũ qr longũ ẽ & aliũ sermorẽ
exigit eidẽ tantũ q̃stioni deputatũ: nc̃ suf¬
ficiat ista ꝯplexio. aut ab inttio ꝯditionis
fue diabolũ a beatitudine qͣm si uoluisse
ꝑcepturꝰ fuerat inpia suꝑbia cecidisse.
aut alios eẽ angłos inferioris minist̾ii
beatitudinẽ uxerat. & a qͦrũ sotietate cũ
iͥ subditis angłis suis tãꝙͣ arhcangłs ce¬
cidit ꝑ suꝑbie inpietatẽ. si hoc ullomͦ asse¬
ri pot̾. qd̾ mixũ si pot̾. aut certe ratio est

Expanded text:
corpus diaboli, possunt haec uerba congruere: a die corpus diaboli, possunt haec uerba congruere: a die qua creatus es tu cuinterpretatur, Multiplicata scientia, et posuit Et exaudivit me de monte sancto suo . Fuisti inin diebus tuis, ex quo die creatus es tu donec inventa sunt delicta tua in te . Possunt diligentius ista tractari, ut fortassis ostendatur non solum et hunc intellectum esse in his uerbis posse, sed omnino alium esse non posse. Uerum quia longum est et alium sermonem exigit eidem tantum quaestioni deputatum, nunc sufficiat ista conplexio aut ab initio conditionis suae diabolum a beatitudine, quam si uoluisset percepturus fuerat, inpia superbia cecidisse aut alios esse angelos inferioris ministerii beatitudinem vixerat, et a quorum societate cum sibi subditis angelis suis tanquam archangelus cecidit per superbam impietatem; si hoc ullo modo asseri potest, quod mirum si potest: aut certe rationem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħã. in diabolũ dicta inteligunt᷑. Lu es
signacłm similitudinis. ⁊ corona detoriᷤ.
indeliciis dĩ ꝑadisi fusti om̃i lapide p̃tio¬
radisus enĩ dicta ẽ eccła. sic̃ in cantico can¬
puteꝰ aq̃ uiue. ꝑadifus cũ fructu pormoꝵ.
Inde cedeit̃. uł aꝑta & corꝑali seꝑatione
om̃s heretici. uł occulta et sp̃uali ꝗͣuis in
ea corꝑalit̾ eẽ iudeant᷑ om̃s ꝯu̾si ad uomi¬
tũ suũ cũ pꝰ remissionẽ omniũ peccatoꝵ
paululũ ambulassẽt in uia iusticie. In
qͥb facta st̃ post̾ĩora det̾iora pͥorib & qͥbꝰ¬
expediebat ñ cognoscẽ uiã iustitie. quã
cognoscentib retrorsũ reflecti tradito sͥ
scõ mandato. Hanc pessimã gen̾ationẽ
dñs descͥbit cũ dic̃ sp̃m neꝙͣ. exire ab hoĩe
et cũ aliis septẽ redire. & in domo ꝗ̃. mun¬
datã iã inuen̾at in habitare. usint no¬
iussima hominis aliꝰ peiora pͥoribus.
Tali enĩ geni hominũ qd̃ iã factũ est

Expanded text:
iguntur, Tu es signaculum similitudinis et corona decoris; in deliciis paradisi Dei fuisti, omni lapide pretioradisus enim dicta est Ecclesia, sicut legitur in Canae uiuae, paradi- SQV cum fructu pomorum. inde ceciderunt uel aperta et corporali separatione omnes haeretici, uel occulta et spiritali, quamuis in ea corporaliter esse uideantur, omnes conuersi ad uomitum suum, cum post remissionem peccatorum paululum ambulassent in uia iustitiae, in quibus facta sexpediebat non cognoscere uiam iustitiae quam cognoscentibus retrorsum reflecti a tradito sibi sancto mandato. hanc pessimam generationem dominus describit, cum dicit spiritum nequam exire ab homine et cum aliis septem redire, in domo quam mundatam iam inuenerat intrare, ut sint nouissima hominis illius peiora prioribus. tali enim generi hominum, quod iam factum est
Abbreviated transcription (Latin):
e corꝑe. cũ gͦ hec respondent. qͥd eis contͣdici
potest. nisi incertos nos eoꝵ salutis fieri qͥ
hac uita bñ gesta in eccłe pace defuncti
potuisset qͥq iudicandꝰ ẽ qͣndeqͥdẽ ualent
apd̃ dm̃ merita mala ñ tantũ p̃teritoꝵ s
futoꝵ ȩtiã delictoꝵ: a qͦrũ reatu nec mors
lib̾at si ariteꝗͣ fuerint comissa ꝓuenit. nec
aliqͥd ei p̃stitũ ẽ qͥ raptus ẽ ne malitia
mittaret intellectũ eiꝰ: Ds̃ enĩ p̃scius il
lius futẽ maliti&e cur ñ eũ scđ̃m ipsam ui
dicaturus ẽ si morit᷑e anime infantis ne
obeẽt ei excorꝑe peccati ꝑticipata colluui¬
es. idõ subueniendũ iudicauit ꝑ baptis¬
mũ. q p̾sciuit eã siuiueret pie fidelit̾q
fuisle iuctura : fn idõ potꝰ refelli hos¬
inuentũ potest qr meũ ẽ. illi aũ qͥ de hac¬

Expanded text:
e corpore: cum ergo haec respondent, quid eis contradici e corpore: cum ergo haec respondent, quid eis contradici potest. nisi incertos nos eorum salutis fieri qui hac uita bene gesta in ecclesiae pace defuncti potuisset, quisque iudicandus est? quandoquidem ualent apud deum merita mala non tantum praeteritorum, sed futurorum etiam delictorum, a quorum reatu nec mors liberat, si, antequam fuerint commissa, pro uenerit, nec aliquid ei praestitum est, qui raptus est, ne malitia mutaret lius futurae malitiae, cur non eum secundum ipsam potius judicaturus est, si moriturae animae infantis, ne obesset ei ex corpore peccati participata colluvies, ideo subveniendum judicavit per Baptismum, quia praescivit eam, si viveret, pie fideliterque fuisse victuram? 29. An ideo potius refelli hoinventum potest, quia meum est: illi au
Abbreviated transcription (Latin):
aduersat᷑. ꝓinde qui de infantiũ mortibꝰ
urge bantur cur om̃ib sit necessarium
baptismi sacram̃tũ. qͦrũ anime ñ ex illa
ducte st̃ cuiꝰ inobedientia peccatores ꝯsti¬
tuti ft̃ multi cũ respondent peccatores quidẽ¬
ꝯstitutos om̃s scm carnẽ: scđ̾m animam
uͦ non nͥ eos qͥ eo tp̃r male uxerũt quo
et bñ potuissent. om̃s aũ animas. hoc est
infantũ. ideo hr̾e necessariũ baptismi
sacͣm̃tũ. sine qͦ ex hac uita etiã in illa ea¬
te emigͣre ñ expedit. quia ꝯtagia peccati ex
carne peccati qua obruit᷑ anima cũ his in¬
serit᷑ m̃bris. oberit ei pꝰ mortẽ nͥ cũ adhuc
in ipsa carne ẽ sacram̃to mediatoris expiet᷑.
eiq diuinitꝰ hoc auxiliũ ꝓcurari. qͣm d̾s p̃¬
sciit si usq ad annos fidei ꝯgruos hic uiue¬
ret pie fuisse uicturã. quã ꝓpt̾ aliqͥd qd̃ ipse
nõuit. & nasci uoluit in corꝑe. & cito extͣnt

Expanded text:
aduersatur. Proinde qui de infantium mortibus aduersatur. Proinde qui de infantium mortibus urgebantur, cur omnibus sit necessarium baptismi sacramentum, quorum animae non ex illa ductae sunt, cuius inoboedientia peccatores constituti sunt multi, cum respondent peccatores quidestitui secundum carnem, secundum animam uero nonnisi eos, qui eo tempore male uixerunt, quo et bene potuissent, omnes autem animas, hoc est et infantum, ideo habere necessarium baptismi sacramentum, sine quo ex hac uita etiam in illa aetate emigl-are non expedit, quia contagio peccati ex carne peccati, qua obruitur anima, cum his inseritur membris, oberit ei post mortem, nisi, cum adhuc in ipsa carne est, sacramento mediatoris expietur, eique diuinitus hoc auxilium procurari, quam deus praesciit, si usque ad annos fidei congruos hic uiueret, pie fuisse uicturam, quam propter aliquid, quod ipse nouit, et nasci uoluit in corpore et cito extraxit
Abbreviated transcription (Latin):
sentiũ negotiũ de serendũ est. si qͥd mͥ quo
adiuuari uideat᷑ occurrerit. Posst̃ enĩ ad
cri salutaris ministrationẽ. cuiꝰ fut᷑am fu¬
ise p̃uidet pietatẽ. cũ ad annos fidei capaces
ueniret. si ñ eũ oporteret ꝓpt̾ aliqͣm occul¬
tam causam morte p̃ueniri. Occultum
itaq ẽ atq ab humano uł certe ab in¬
genio meo remotissimũ. cur nascatur ĩ¬
fans. uł continuo. uł cito moriturus.
Ses hoc ita occultũ ẽ ut neutros adiuuet.
de qͥrũ nc̃ sentenciis disceptamꝰ. Illa enĩ ex¬
plosa opinione qͣ putant᷑ anime ꝓ ante
acte uite meritis in corꝑe detrudi. ut ea
cicꝰ solui meruisse uideat᷑. que ñ multa pec¬
cauerat. ne ꝯtͣdicamꝰ apło nichil nondũ
natos boni uł mali egisse testanti: nec
illi qui anime traducẽ affirmant pos¬
sunt ꝓ se ostendere. cur alioꝵ mors accele¬
ratur: retardat᷑ alioꝵ. nec qͥ eas dari nouas

Expanded text:
sentium negotium deserendum est, si quid mihi, quo sentium negotium deserendum est, si quid mihi, quo adiuuari uideatur, occurrerit. possunt enim adcri salutaris ministrationem, cuius futuram fuisse praeuidet pietatem, cum ad annos fidei capaces ueniret, si nunc eum oporteret propter aliquam occultam causam morte praeueniri. occultum itaque est atque ab humano uel certe ab ingenio meo remotissimum, cur nascatur infans uel continuo uel cito moriturus; sed hoc ita occultum est, ut neutros adiuuet, de quorum nunc sententiis disceptamus. illa enim explosa opinione, qua putantur animae pro ante actae uitae meritis in corpora detrudi, ut ea citius solui meruisse uideatur, quae non multa peccauerat, ne contradicamus apostolo nihil nondum natos boni uel mali egisse testanti, nec illi, qui animae traducem adfirmant, possunt pro se ostendere, cur aliorum mors acceleretur, retardetur aliorum, nec qui eas dari nouas
Abbreviated transcription (Latin):
uł apud eos egrotare. ubi eis qͦ baptizent̃
nemo subueniat. S illi inquit habent qͥ
ꝓpͥa peccata. qͦrum indigeant remissions
que si dimissa non fuerint: nemo eos
recte dicet in merito plecti ꝓhis que in
sua uita: sua uoluntate cõmiserut
Illa uero anima cui quedã ꝯtagio traca
ae carne pectai. si de ila pͥma anma pͤ¬
catnce non creata est nullomͦ inputari
poitst. neq enĩ ullo peccato: s nat᷑a q̃ sie
facta ẽ. & dõ dante carni data ẽ. cur aliena¬
uitur ab ȩt̾na uita. si baptizando infanti
uemo subuenit: An forte nichil oberit:
Quio cͦ ꝓdest ei cui subuenit᷑. si nichil obest
cu non subuenit᷑: Hic ꝓ sua causa quid
respondere possint. qͥ scãm scͥpt᷑as sc̃as uł
qd apd̾ eas inueniat᷑. uł qd̾ eis ñ adu̾set᷑. co¬
nant̃ asserere animas nouas ñ de parenti¬
bus cractas corꝑib dari. nondũ me audis¬
se uł uspiã legisse fateor. Non ido sane ab¬

Expanded text:
uel apud eos aegrotare, ubi eis, quo baptizentur, uel apud eos aegrotare, ubi eis, quo baptizentur, nemo subueniat. sed illi, inquit, habent etiam propria peccata, quorum indigeant remissione, quae si dimissa non fuerint, nemo eos recte dicet inmerito plecti pro his, quae in sua uita sua uoluntate commiserint; illa uero anima, cui quaedam contagio tracta de . carne peccati, si de illa prima anima peccatrice non creata est, nullo modo inputari potest - neque enim ullo peccato, sed natura, qua sic facta est, et deo dante carni data est — cur alienabitur ab aeterna uita, si baptizando infanti nemo subuenerit? an forte nihil oberit? quid ergo prodest ei, cui subuenitur, si nihil obest, cui non subuenitur? Hic pro sua causa quid respondere possint, qui secundum scripturas sanctas, uel quod apud eas inueniatur uel quod eis non aduersetur, conantur adserere animas nouas non de parentibus tractas corporibus dari, nondum me audisse uel uspiam legisse fateor. non ideo sane ab