comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et dicitis in illadie : confitemi¬
nidño inuoca tenomen eius :¬
Notas facite in populir ad inuen¬
tiones. mementote quoniam
excelsum .ẽ. nomen eius ⁊ Can¬
tate dño qnm̃ magnifice fecit :¬
adnuntiate hoc inuni uerra
terra : Huec praecipiun
diderunt. utsoli confite an¬
tur dño. &i dolis derelictir:
in uocent nomen eius. &
cuncta eius opera p̃dicẽa
infidelibus. ut sciant quo
niam solus excelsus. est.
cui cantandum est quod
magnifice fecerit. & inom¬
ni arbe illiur misericordia
pruediceturs Exulta &
lauda habitatiosion. quia
litteram : Ohabitatiosion
exulta & lauda dm̃tuum.
quod qui tuus anteuideba¬
tur dñ & modicis iudece ter¬
rȩ claudebatur angusturs
Nunc repleuerit omnẽ terrã
scientia sua & demorte con¬
surgens regn& ingentibus
& ipsum nationes de prȩcen¬
tur adque ad orent. it adum¬
taxat. ut adiciat secundo
manum suam. ad possiden¬
dũ quod reliquũ .ẽ. populi
sui. & congregandor ꝓfugor
dos. a quat tuor plagis terrȩ

Expanded text:
tis in illa die confitemini Domino et invocate nomen eius notas facite in populis adinventiones eius mementote quoniam excelsum est nomen eius cantate Domino quoniam magnifice fecit adnuntiate hoc in universa terra ediderunt, ut soli confiteantur Domino et, idolis derelictis, invocent nomen ejus, et cuncta ejus opera praedicent infidelibus, ut niam solus excelsus est: cui cantandum sit quod magnifice fecerit, et in omni orbe illius misericordia praedicetur. Exsulta et lauda, habitatio Sion: quia litteram: O habitatio Sion, exsulta et lauda Deum tuum, quod qui tuus ante videbatur Deus, et modicis Judaeae terrae claudebatur angustiis, nunc repleverit omnem terram scientia sua, et de morte consurgens, regnet in gentibus, et ipsum nationes deprecentur, atque adorent; ita dumtaxat, ut adjiciat secundo manum 168 suam et possidendum quod reliquum est populi sui, et congregandos profugos dos a quatuor plagis terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
buntur. ut reliquiȩ populidĩ.
quȩ ab assrrur & diuersis gen¬
tibus saluabuntur transeant
in egrptũ nequa quã fugien¬
tes eam. sed capientes & suo
calcanter pede : Prudens &
xp̃i ands lector hanc habeat re¬
ꝓmissionũ ꝓphetaliũ regulã
ut quae iudȩi & nostrum mor̃
nostriiudȩitanter & carnali¬
ter futura contendunt : Nor
spiritaliter iã trans acta doce¬
amus. nepoccansionẽ istiur¬
modi fabularũ. &in ex tricabi¬
liũ iuxta a postolũ quaestionũ:
r.

Expanded text:
buntur, ut reliquiae populi Dei, buntur, ut reliquiae populi Dei, quae ab Assyriis et diversis gentibus salvabuntur, transeant in Aegyptum, nequaquam fugientes eam, sed capientes et suo calcantes pede. Prudens et christianus lector hanc habeat repromissionum prophetalium regulam, ut quae Judaei et nostri, immo non nostri Judaizantes, carnaliter futura contendunt, nos spiritualiter jam transacta doceamus, ne per occasionem istiusmodi fabularum et inextricabilium juxta Apostolum quaestionum, p.
Abbreviated transcription (Latin):
est & percus surẽ. Amnis uegrp¬
tiis inuiiriuis. siue inseptem ual¬
libuiz nilurenĩ aquarũ multarũ
qui priur uno fluebat alueo. &m
tranribilis erat. in uiiualler hu¬
millimas. & riuor diuisus. est. at¬
que concisur. ut calcatir pedib:
transi retur : Hoc aut̃ tropologi¬
ce significat. quod gentẽ uegip¬
tiorũ intantũ idolatriȩ & uanis¬
simȩ superstitioni deditã. ut
accipitres. noctuas caner & hir¬
cor. & asinor. diuino nemine con¬
secrarent de infinita regnipoten¬
tia persingulor romanuimperii
iudicer distribuerit. ut alium iu¬
dicem habeat thebais. aliũ libio
aliũ penta polis. alium uegrp¬
tus aliũ alexandria & diuer¬
uegyptii uocant: Propterea
autem sub mẽta fora nilus diui¬
pedimento euu angelicus ser¬
mo discurrere & ad populos
uegrptiultimor ꝑuenire : Et
quomodo temporibus morsi ru¬
brũ siccatũ estimare. ut popu¬
lus deuegepto fuger&. sic econ¬
trario aegrpti flumina sicca¬

Expanded text:
est, 165 et percussus est amnis Aegypest, 165 et percussus est amnis Aegyptius in septem rivis, sive in septem vallibus. Nilus enim aquarum multarum, qui prius uno fluebat alveo, et intransibilis erat, in septem valles humillimas et rivos divisus est atque concisus, ut calciatis pedibus transiretur. Hoc autem Tropologice significat, quod gentem Aegyptiorum, in tantum idololatriae et vanissimae superstitioni deditam, ut accipitres, noctuas, canes, et hircos, et asinos, divino nomine consecrarent, de infinita regni potentia per singulos Romani imperii judices distribuerit, ut alium judicem habeat Thebe, alium Libya, alium Pentapolis, alium Aegyptus, alium Alexandria, et diverAegyptii vocant. Propterea autem sub metaphora Nilus divipedimento Evangelicus sermo discurrere, et ad populos Aegypti ultimos pervenire. Et quomodo temporibus Moysi Rubrum siccatum est mare, ut populus de Aegypto transfugeret: sic e contrario Aegypti flumina sicca
Abbreviated transcription (Latin):
÷ calciatuentiua rerduo populo¬
r meo quire linquetur ab asserus:¬
Υ sicut fuit is raeli indie qua ascen¬
r dit de terra aegypti: Quomodo
idumea & moab & filii ãmon tra¬
dentmanus suas a postolis ut oboe¬
diant euangelicaes p̃dicationi: sic
ipse dñs quia in a posto lirnus illa ꝑ¬
fecit desolabit nonmare iuxta
lxx. sed iuxta hebrȩos linguã ma¬
ris aegipti quȩ prius contra dñm
blas phemabat & super stitioni
aegyptiȩ p̃erat: unde & inpral¬
÷mis legimus.: hocmare magnũ
&spatiosũ ibi reptilia quorũ nĩ
est numerus: Qu briiferturi¬
gitur dra coiste quẽ plarmasti ut
in luder& ei : Desolabit igitur nue
ut theo dotio aquila & symma¬
churtranstulerunt linguã ma¬
ris a egrpti : Et eleuabit manũ
suã super flumina aegrpti in
tissimo quod regnũ intellegimur
romanorum regnante enĩ caesa¬
re augusto quandoflordera di
tentirsimum prius regnũ uegrp¬
tiorũ. quod multir durauit aeta¬
tibus. clepatrȩ morte destructũ

Expanded text:
duo populo meo qui relinquetur ab Assyriis, sicut fuit Israel in die qua ascendit de terra Aegypti. Quomodo Idumaea et Moab, et filii Ammon tradent manus suas Apostolis, ut obediant Evangelicae praedicationi, sic ipse Dominus qui in Apostolis suis illa perfecit, desolabit non mare juxta LXX, sed juxta Hebraeos, linguam maris Aegypti, quae prius contra Dominum blasphemabat et superstitioni Aegyptiae praeerat. Unde et in Psalmis legimus: Hoc mare magnum et spatiosum, ibi reptilia quorum non est numerus . Quibus infertur: Draco iste quem plasmasti, ut illuderet ei. Desolabit igitur, sive ut Theodotio, Aquila et Symmachus transtulerunt, linguam maris Aegypti, et levabit manum suam super flumina Aegypti in tu violentissimo, quod regnum intelligimus Romanorum. Regnante enim Caesare Atentitiorum, quod multis duravit aetatibus, Cleopatrae morte destructum
Abbreviated transcription (Latin):
uideretur altererse praeter
cum : Quem gabri hel uirgi¬
ninuntiauit dicenr. uocabir
nomeneius ihr̃ ips e enĩ s aluũ
faci& populumsuum. Nunc
uocat s aluatorẽ. & de eius fon¬
tibus aquar praedicat hauri¬
endar. nequaquã deaquir flu¬
minis uegrpti quae ꝑcus sȩ
sunt. neque deaquir fluminis
RΑSΙΝ sed defontibus ihũ. hoc¬
enim hebraeoũ. lingua salua¬
tor exprimitur : Vnde & ip¬
seclamabat in euangelio:
Quisitit ueniat ad me & bibat.
quicrediderit in me sicut di
xit scriptura. flumina de
uentre eius fluent a quae
uiuae: hoc autem inquid¬
scõ. quem credenter eum ac¬
cepturi erant: Et in alio ipse
loquitur euangelio: quibibe¬
rit de aqua quam ego dede¬
ro ei nonsiti& in aeternum.
fi& in eo fonr aquae salientir
inuitam &ernã : fontir salua

Expanded text:
videretur alter esse praeter videretur alter esse praeter eum quem Gabriel Virgini nuntiavit dicens: « Vocabis nomen ejus Jesum. Ipse enim salvum faciet populum suum , » nunc vocat Salvatorem, et de ejus fontibus aquas praedicat hauriendas, nequaquam de aquis fluminis Aegypti, quae percussae sunt, neque de aquis fluminis Rasni, sed de fontibus enim Hebraeorum lingua Salvator exprimitur. Unde et ipse clamabat in Evangelio, Qui sitit, veniat ad me, et bibat. Qui crediderit in me, sixit scriptura, flumina de uentre eius fluent aquae uiuae. hoc autem dicsancto, quem credentes in eum accepturi erant . » Et in alio ipse loquitur Evangelio: « Qui biberit de aqua quam ego dedero ei, non sitiet in aeternum, in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . » Fontes Sa
Abbreviated transcription (Latin):
Yliteragam & nontimebo: Quio¬
Y fortitudo mea & laus mea dñs
r dr̃ & factur est mihi in salutẽ :
Qui prius in solitudine dixera¬
tis quando ascendistis de terra
uegrpti & mare siccatũ est ru¬
Nunc ꝑcussa lingua maris ae¬
grptr& flumine illius a refacto
at que conciso. & humiliato. glo¬
rificate dnĩno dicite : Confitebor
tibi dnẽ quoniam quuiram merui
& furorẽ tuu misericordiã com¬
secutus sum:: Tuer enĩ saluator
meus id .ẽ. ih s. & nequa quã fidu¬
tiã habebo inidolis. necti mebo
quaen on sunt timenda: sed
tues foa titudo mea & lausme¬
a qui mihi factus er insalutem:
Audiat sceleratissima heresis.
factum dnm̃ his quis aluantur.
& quorũ prius dñr nonerat. ut
creationẽ inscripturis atque
facturã ñ semꝑ conditionẽ
eorum quuenonerant sed inter¬
dũ gratiã ineor qui merueritT
sibidm̃ fieri intellegamun Au¬
rietis aquar ingaudio deronti¬
bur saluatorir: Quem su pra
he festina praedari. etreli¬
quis appellar& nominiburne

Expanded text:
liter agam, et non timebo, quia fortitudo mea, et laus mea Dominus Deus, et factus est mihi in salutem. Qui prius in solitudine dixeratis, quando ascendistis de terra Aegypti, et mare siccatum est Rununc percussa lingua maris Aegypti, et flumine illius arefacto atque conciso, et humiliato, glorificate Dominum, et dicite: Confitebor tibi, Domine: quoniam qui iram merui et furorem tuum, misericordiam consecutus sum; tu es enim Salvator meus, id est, Jesus, et nequaquam fiduciam habeo in idolis, nec timebo quae non sunt timenda; sed tu es fortitudo mea, et laus mea, qui factus es mihi in saluteAudiat sceleratissima haeresis factum Dominum his qui salvantur, et quorum prius Dominus non erat, ut creationem in Scripturis atque facturam non semper conditionem eorum quae non erant sed interdum gratiam in eos qui meruerint sibi Deum fieri, intelligamurietis aquas in gaudio de fontibus Salvatoris. » Quem supra E detrahere, Festina praedari, et reliquis appellaret nominibus, ne
Abbreviated transcription (Latin):
pelia aegrpt & libiã. & crrene
& adueneromani iuda ei & ꝓseliti.
cretae & arabes. Audiuimus
loq̃ entereos nostris linguis
magnalia dĩ .⁊ Dehirigitur uni¬
uersis gentibur ꝑ apostolor imrł.
reliquiae saluabuntur: Tra¬
dunt ecdesi asticȩ historiae qđ
a postoli. in toto orbe disper¬
si. euangelium praedicarent.
ita ut quidam. persas indor¬
que penetrarint & aeciopia
daret manus suas dõ. Et
trans flumina a echipiae.
index põmunera deferent᷑
Acne solum orientales po¬
pulor significare. uideatur:
iungit. & reliqua. &
&ab
msulis maris: Insulas autem
marir occdentalem plagam
significat. quaec
bitu clauditur.: Leuabit
igitur signum crucis. munu¬
uersas nationes. & despna¬
gogir iudaeorum primum
israhelꝙopulũ congre ga¬
uit. ut a postoli praeceptum
saluatorir implerent :
Qui dixeratiite adoues
perditas domur irra hel:
denique & paulur ad
incredulos loquitur ex
iudueis: uobis oportebat.

Expanded text:
 Aegypto et Libya, et Cyrene, et advenae Romani, Judaei et Proselyti, Cretes et Arabes audivimus loquentes eos nostris linguis magnalia Dei . De his igitur universis gentibus per Apostolos Israel reliquiae salvabuntur. Tradunt Ecclesiasticae historiae, quod Apostoli in toto orbe dispersi Evangelium praedicarint: ita ut quidam Persas Indosque penetrarent, et Aethiopia daret manus suas Deo, et trans flumina Aethiopiae inde Christo munera deferrentur. Ac ne solum orientales populos significare videatur, jungit et reliqua: Et ab insulis maris. Insulas autem maris occidentalem plagam significat, quae Oceani ambitu clauditur. Levabit igitur signum Crucis in universas nationes, et de synagogis Judaeorum primum Israel populum congregabit, ut Apostoli praeceptum Salvatoris implerent, qui dixerat: Ite ad oves perditas domus Israel . Denique et Paulus ad incredulos loquitur ex Judaeis: Vob
Abbreviated transcription (Latin):
quondam incaudam reputa tȩ sunt
irrł. in caudam reputabitur
ut ad ponat d̃s secundomanum suã.
& possideat residuum populi sui.
De quo & supra legimus. Nonom¬
nẽ isrł. sed requi as ẽẽ. saluan¬
das quaerclictae fuerint ab as¬
sirur & ab aegrpto & aduersis
gatis. dñr apparuit deintria milia.
et quinq: milia iudaeorum indñm
crediderunt : Ia cobus quoque ad
paulum a postolum loquitur qui &
ipre dereliquiis erat: Vides frat̃
quantamili diudȩ orum credentium hi
omner aemulatorer legriunc: &
ineodem uolumine legimus : Erant
autem inhierusalem habitanter iudȩ.
uiri timorati de uni uersir gentibus
quae sub caelo sunt. quȩ omnisimi¬
rabantur. at que dicebant non ne
istigalilȩirunt. Et quomodonor
audiuimur unus quirq linguã
nr̃am inqua natisumur. parthi. &
medi & aelamitae. & habitanter

Expanded text:
quondam in caudam reputatae sunt, quondam in caudam reputatae sunt, Israel in caudam reputabitur : ut apponat Dominus secundo manum suam, et possideat residuum populi sui, de quo et supra legimus, non omnem Israel, sed reliquias esse salvandas, quae relictae fuerint ab Assyriis et ab Aegypto, et a diversis gatis Dominus apparuit, deinde tria millia, et quinque millia Judaeorum in Dominum crediderunt. Jacobus quoque ad Paulum apostolum loquitur, qui et ipse de reliquis erat: Vides, frater, quanta millia sint Judaeorum credentium? hi omnes aemulatores legis sunt . Et in eodem volumine legimus: Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei viri timorati, de universis 163 gentibus quae sub coelo sunt, qui omnes mirabantur atque dicebant: Nonne isti Galilaei sunt, et quomodo nos audivimus unusquisque linguam nostram, in qua nati sumus? Parthi, et Medi, et Elami
Abbreviated transcription (Latin):
acmath. & abinsulis maris: et leuabit
si gnum hnationes. & c̃gregalut ꝓfugos
urrł & disꝑsosiuda colliget a quattuor
hoster iuda peribunt: Ephrami ñ
aemu labit iudam. & iudas ponpug¬
nobit contraephraim.: & uo labunt
inumero phi listum ꝑ mare. simul
praedabuntur silios orientr. &idumea
& moab praeceptum manus eorum &
filii ammon oboe dienter erunt: In¬
dieilla hoc ẽmillo tempore. de quo
& supradictum ẽ. Cum surrexe ra¬
dixiene insignum populorũ. siue utdo¬
minetur. gentium ad pon& dñs secun¬
domanũ suã ut nequã quam iuxta nr̃os
iudairunter infine mundi cum intraue¬
rit plenitudo gentium. Tun comnis
irrł saluus fiat: Sedha ec omnia in
primo intellagamus aduentu : Neq
enimpossumus. cumun adies dicatur.
& nunc & supra illam. referre ad pri¬
mum aduentum. et istam ad secundũ
Neꝑhaec quae secuntur. Et illaquȩ
praecesserunt: ad eum referanda
sint xp̃m. quẽ iuda ei nec dumuenis¬
se. sed uenturum et̃ contendunt:
Postuo cationem igitur gentium quȩ

Expanded text:
math et ab insulis maris et levabit signum in nationes et congregabit profugos Israhel et dispersos Iuda colliget a quattuor hostes Iuda peribunt Ephraim non aemulabitur Iudam et Iudas non pugnabit contra Ephraim et volabunt in umeros Philisthim per mare simul praedabuntur filios orientis Idumea et Moab praeceptum manus eorum et filii Ammon oboedientes erunt die illa, hoc est, in illo tempore, de qua et supra dictum est, cum surrexerit radix Jesse in signum populorum, sive ut dominetur gentium, apponet Dominus secundo manum suam, ut nequaquam juxta nostros Judaizantes in fine mundi, cum intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiat ; sed haec omnia in primo intelligamus adventu. Neque enim possumus, cum una dies dicatur et nunc et supra, illam referre ad primum adventum, et istam ad secundum: ne per haec quae sequuntur, et illa quae praecesserunt ad eum referenda sint Christum, quem Judaei necdum venisse, sed venturum esse contendunt. Post vocationem igitur gentium, quae
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuerit omnis t̾ra scientia dñi
sicut aquae marirtramoperientes:
Eritra dixerre & quidecius strrpecons¬
cend& insignum omniũ populorum
ex altatus trahat omnia adse. siue
ut lax transtu lerunt: Resurget amor¬
tuis ut princeps sit omnium nationum.
Etuniuersacgentes sperant i eo : quod

Expanded text:
ta fuerit omnis terra scientia Domini, sicut aquae maris terram operientes, erit radix Jesse, et qui de ejus stirpe conscendet in signum omnium populorum, exaltatus omnia trahat ad se . Sive ut LXX transtulerunt, resurget a mortuis, ut princeps sit omnium nationum, et universae gentes 162 sperent in eo. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
enim. in linguã nostram habita¬
tam sonat & habitata propt̃
ingentẽ populi multitudinem
baby londr̃. ut ubi pͥus fuerat in¬
numera bilirturba populorũ. ibi
sit uastitar & habitatio bestia¬
r̃ rum: Praetiosior erit uirau
r̃ ro. & homomundo obrizo:
Causa manifesta quare dr̃ uisit&.
ut habitatore deserta redigatur
insolitudinẽ : praetiosum aũt
dr̃ omnẽ quod rarum ẽ quomo¬
do & supra iuxta historiam ꝓho
minũ raritate ad prȩhendere

Expanded text:
enim lingua nostra habitaenim lingua nostra habitatam sonat; et habitata propter ingentem populi multitudinem Babylon dicitur: ut ubi prius fuerat innumerabilis turba populorum, ibi sit vastitas et habitatio bestiarum. Pretiosior erit vir auro, et homo mundo obrizo. Causa manifesta quare Deus visitetut habitatore deserta redigatur in solitudinem. Pretiosum autem dicitur omne quod rarum est; quomodo et supra juxta Historiam, pro hominum raritate apprehendere
Abbreviated transcription (Latin):
quoq: quo ego praeceptore usus
sum. arcturum int̾ p̃tatun ẽ
nor generaliter sequenter sym¬
delir aduenerit. & furor eiur u¬
niuersa uastar& praetimoris mag¬
nitudine. morta libur cuncta te¬
nebraercant & sol ipse & luna
astraq rutilantia suum uideaͣ
negare fulgorem unde & cielũ
sacco induitur. quod scilic&
tenebrae cuncta operiant &
praementibus malit nihil ali¬
ud sentiunt hominer nisi qd
mens uidere compellit : Et ui¬
si ta bosuꝑ orbin mala & contra¬
r̃ impior iniquitatem eorũ &¬
x qui escere faciam superbiã infi¬
r̃ deliũ & arrogantiã fortiũ hu¬
÷ miliabo : Et ex hoc loco & ex
superiori ubiscriptũ .ẽ. quod ob¬
tenebrescat sol mortusuo. &
luna caligine compleatur. etr
tellae fulgorẽ retrahant. &
totiur orbis iniqui tat uisi te¬
tur. qui dãputant non deba¬
by lonisruina sed demundi con¬
summatione praedictũ : Cum
utiq: secundũ superiora & or¬
bis qui hebraice dicitur. hegal
& grece ΟΙΚΟΥΜΕΝΗ babylon

Expanded text:
, quo ego praeceptore usus sum, Arcturum interpretatus est. Nos generaliter sequentes Symdelis advenerit, et furor ejus universa vastarit, prae timoris magnitudine mortalibus cuncta tenebrescant, et sol ipse et luna astraque rutilantia suum videantur negare fulgorem. Unde et coelum sacco induitur, quod scilicet tenebrae cuncta operiant, et prementibus malis, nihil aliud sentiant homines, nisi quod mens videre compellit. Et visitabo impios iniquitatem eorum: et quiescere faciam superbiam infidelium, et arrogantiam fortium humiliabo. Ex hoc loco et ex superiore, ubi scriptum est, quod obtenebrescat sol in ortu suo, et luna caligine compleatur, et stellae fulgorem retrabant, et totius orbis iniquitas visitetur, quidam putant non de Babylonis ruina, sed de mundi consummatione praedici: cum utique secundum superiora et orbis, qui Hebraice dicitur THEBEL  , et Graece οἰκουμένη, Babylon
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ & inidumea &moab. Lex¬
tendent manus suar luxta il¬
lud quod subpersona dauid.
xp̃rmsstice loquitur inidume¬
ã extendã calcia mentũ meum.
mihi alienigenȩ seruiunt: Hȩ
enĩgentes. eo tẽpore quo isaias
ꝓphetabat: aduerrariȩ erant
populo iudȩorum. &idcirco
nunc dicit quod postquã sur¬
rexerit radixierse. ut regn&
ingentib: et uexillũ crucis ob
salutẽ totius orbis fuerit eleua¬
tũ. Tunc &iã idumea & moab.
& filii amon. omĩs scilic& ara¬
biȩ . latitudo denta posto lis ma¬
nus. et in locis ido latriȩ : xp̃i
recclesiȩ suscitent᷑ : Et desolabit
r̃ dñs linguã marir aegipti &le

Expanded text:
tem, et in Idumaea et Moab extem, et in Idumaea et Moab extendent manus suas, juxta illud quod sub persona David Christus mystice loquitur: In Idumaeam extendam calceamentum meum: mihi alienigenae servient . Hae enim gentes eo tempore quo Isaias prophetabat, adversariae erant populo Judaeorum, et idcirco nunc dicit quod postquam surrexerit radix Jesse, ut regnet in gentibus, et vexillum Crucis ob salutem totius orbis fuerit elevatum, tunc etiam Idumaea et Moab et filii Ammon, omnis scilicet Arabiae latitudo dent Apostolis manus, et in locis idololatriae Christi Ecclesiae suscitentur. Et desolabit Dominus linguam maris Aegypti, e
Abbreviated transcription (Latin):
nos uos iudicatis ȩtern& uita
ecce conuertimur adgenter
sicut p̃cepit nobis dñs: Quat¬
tuor aut̃ plagas orientem &
occidentem meridiẽ & septen¬
trionem. significat ut per
hȩc mundi uocatio de mons¬
tretur: eo tempore in quid
eraias. nequa quã ephraim:
& iudar quinunc me ꝓphetan¬
te interse hostili odio dirsi¬
dent inimici erunt. sediuxta
ezechielis. prophetiam.
Duȩ uirgae in unã uirgam copu¬
labuntur: et iungentur in
xpi ecclesia quiprius fueran
separati : Itaut ingentibus cõ¬
muni labore desudent. etuo¬
lent i numero philisthum perna¬
re . hoc.ẽ primum maritimis
ras nationer. siueiuxta Ixx in¬
terp̃tes. uolabunt in nauibis¬
alienigenarũ. & mare simul
praedabunt᷑ quod deunius
pauli a postoli intellegamis¬
exemplo qui ꝑ pamphyliam &
uersas insulas ađ que ꝓuinci¬
as abiitaliã quoq ut ipsescri¬
bit. adhis paniar alienigena¬
rũ portatur ẽ. nauibus: Igit᷑¬
tribus in xpmcrediderint ex
iudȩis. simulp̃dabunt᷑ orien¬

Expanded text:
nos vos judicastis aeternae vitae, ecce convertimur ad gentes, sicut praecepit nobis Dominus . Quatuor autem plagas, orientem, et occidentem, meridiem et septentrionem significat, ut per haec mundi vocatio demonstretur. Eo tempore, inquit Isaias, nequaquam Ephraim et Judas, qui nunc, me prophetante, inter se hostili odio dissident, inimici erunt, sed juxta Ezechielis prophetiam, duae virgae in unam virgam copulabuntur, et jungentur in Christi Ecclesia, qui prius fuerant separati , ita ut in gentibus communi labore desudent, et volent in humero Philisthiim per mare, hoc est, primum maritimis ras nationes. Sive juxta LXX Interpretes: alienigenarum et mare simul depracdabuntur". Quod de unius Pauli apostoli intelligamusexemplo, qui per Pamphyliam etiam et diuersas insulas atque prouincias, ad Italiam quoque et ut ipse scribit ad Hispanias alienigenarum portatus est nauibus. tribubus in Christum crediderunt ex Judaeis, simul praedabuntur Orien
Abbreviated transcription (Latin):
a sẽꝑ habere delicta: et quomo¬
dosodomitȩ cum omni libestate
peccantes & nepudorẽ quidẽ ullũ
habentes in sceler edixer̃ ad loth.
educforas uiros ut concũ bamꝰ cũ cis:
sic& isti publice ꝓclamantes suum
p̃di cauere peccatũ. necullam in
blas phemando habuere uerecun¬
diam: Secunda enim post naufra¬
gium tabula est consolatio miseri¬
arum impietatem suã abscondere.
unde & principer appellantur
sodomorum quisodomitica habe¬
repeccata. Uae animȩ eorum
qnm̃ reddita sunt eirmala : dip te
iusto qnm bene qnm̃ fructum
÷ad inuentionum suarum come
Uae impio inmalum.
r&ributio enim manuum eius
ros inter preter hunc sensum ha¬
b&. Vaeillis quia sua receperuN
scelera. Un deuos qui auditis uel
quilibrũ ꝓph&ȩ legitis. laudate
iustitiam dĩ. qui a benefecerit
quia impii labores manuũ sua¬
rũ comederint : et ua eimpio
populo inmalum recepit enim
quod merebatur. Et qui prin¬
cipem suum romanae tradidit

Expanded text:
a semper habuere delicta. Et quomoa semper habuere delicta. Et quomodo Sodomitae cum omni libertate peccantes, et ne pudorem quidem ullum habentes in scelere, dixerunt ad Lot: Educ foras viros, ut concumbamus cum eis : sic et isti publice proclamantes, suum praedicavere peccatum, nec ullam in blasphemando habuere verecundiam. Secunda enim post naufragium tabula est, et consolatio miseriarum, impietatem suam abscondere. Unde et principes appellantur Sodomorum, quia Sodomitica habuere peccata. Vae animquoniam reddita sunt eis mala. Dicite justo, quoniam bene, quoniam fructum adinventionum suarum comederunt. Vae impio in malum: retributio enim manuum ejus ros Interpretes hunc sensum habet: Vae illis quia sua scelera receperunt. Unde vos qui auditis, vel qui librum Prophetae legitis, laudate justitiam Dei, quia benefecerit: quia impii labores manuum suarum comederunt. Et vae impio populo in malum: recepit enim quod merebatur. Et qui principem suum Romanae tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
solus ihs̃ omnes languores sa¬
nat. et in firmitates de quo
scriptum est: quisanat contri¬
tos corde & alligat contriti¬
ones eorum Ruit enimhie¬
rusalem & iuda concidit quia lin¬
gua eorum & ad inuentiones eorum
contra dnm ut prouocarent ocu¬
los maiestatis eius agnitio uultus
eorum respondit cis et pecca¬
tum suum quasi sodoma praedi¬
cauerunt. nec absconderunt
hoc proph& a loquitur non ut pleri¬
que arbitrantur. illequi princeps
fuerat electus. & dic&. ideonul¬
lum uelle prȩerse populo pecca¬
tori quia & iudas & hierus alem
et urbs &iudea. prouintia siue
tribus iuda pariter conciderint:
Causar quereddit impi& atseo¬
rum qui a contra dnmblas phe¬
mauerunt adque dixerunt :
tolletolle crucifig& alem Non
habemus regem nisi cȩsarem et
clementissimum dm̃ furore lin¬
guȩ suae ad amaritudine m pro¬
uocauerunt : Agnitio uultus
eorũ res pondit eis idẽ suarece
tit eis. idẽ ante oculos suos ꝓpri¬

Expanded text:
Solus Jesus omnes languores saSolus Jesus omnes languores sanat, et infirmitates, de quo scriptum est: Qui sanat contritos corde, et alligat contritiones eorum . Ruit enim Jerusalem, et Juda concidit: quia lingua eorum, et adinventiones eorum contra Dominum, ut provocarent oculos majestatis ejus. Agnitioeorum respondit eis: et peccatum suum quasi Sodoma praedicaverunt, nec absconderunt. Hoc Propheta loquitur, non ut plerique arbitrantur, ille qui princeps fuerat electus. Et dicit ideo nullum velle praeesse populo peccatori, quia et Judas et Jerusalem, et urbs, et Judaea provincia, sive tribus Juda pariter conciderint. Causasque reddit impietatis eorum, quia contra Dominum blasphemaverunt, atque dixerunt: Tolle, tolle, crucifige talem, non habemus regem nisi Caesarem : et clementissimum Dominum furore linguae suae ad amaritudinem provocaverunt. Agnitio vultus eorum respondebit eis: id est, sua receptit eis: id est, ante oculos suos propri
Abbreviated transcription (Latin):
his autem dic& qui princeps
fuerit clectus. & sicut populis
qui eum quem conparatione
sui lacd̾ pletiorem intellegit
principem habere desiderat.
sicqui elig&ur considerans pauper¬
tatem & in bȩcillitatem suam indig¬
num seesse delato honore testat᷑
Necposse mederiuitiis idẽ cura¬
re languentes esurientibus cibũ
tribuere uestire nudos quiipse
se sustentare : uix ualeat : ergo¬
Q nonstatim multitudinis ad qui¬
escamus iudicio sedelecti prin¬
cipatum nouerimus mensurã
nostram et humiliemur subpo¬
tentimanudĩ :÷ quia dñs super¬
bis resistens. humilibus datgratiã
quanti panem non habentes & ues¬
timentum cumipsi esurient. et
nudi sunt nechabent spiritales
cibus neq. xp̃i tonicam inte gerari
reserua uerint aliis. & alimoniã
et uestimenta promittunt
et pleniuul noribus medicos es se
sciectant : nec seruant illub
mosaicum. prouide aliũ quem
mittas. aliud quemandatum.
nequȩras iud ex fieri ne forte
non possis auferre ini quitates.

Expanded text:
Is autem dicet, qui princeps Is autem dicet, qui princeps fuerit electus. Et sicut populus qui eum quem, comparatione sui locupletiorem intelligit, principem habere desiderat, sic qui eligitur considerans paupertatem, et imbecillitatem suam, indignum se esse delato honore testatur, nec posse mederi vitiis, id est, curare languentes, esurientibus cibum tribuere, vestire nudos, qui ipse se sustentare vix valeat. Ergo non statim multitudinis acquiescamus judicio, sed electi in principatum, noverimus mensuram nostram, et humiliemur sub potenti manu Dei: quia Deus superbis resistens, humilibus dat gratiam . Quanti panem non habentes, et vestimentum, cum ipsi esuriant et nudi sint, nec habeant spirituales cibos, neque Christi tunicam integram reservarint, aliis et alimoniam et vestimenta promittunt, et pleni vulneribus, medicos esse se jactant; nec servant illud Mosaicum: Provide alium quem mittas: aliudque mandatum: Ne quaeras judex fieri: ne forte non possis auferre iniquitates .
Abbreviated transcription (Latin):
quicibum et uestimentũ habuerit.
potens & diues. & inditus. eẽ cre¬
datur: quod autem ait iuxta
hebraicum. ruinahȩc submanu
tua. hunc sensum hab&. mise¬
rianostra et calamitas tuo sus¬
terit&ur. & protegatur auxilio.
et hocconsiderandũ . qđ singulisibi
eligunt principer singulos in prin¬
cip:um electione seditiosit. dum
alii alios principatu dignos putant.
necdicunt ad eos porsessi onestuȩ
& diuitiȩ. & reditus sustenta re
nos poterunt : sed infirmitas ista
siue cibus meus. extuo sanabitur
etpendebit arbitrio. & respon¬
debit in dieilla dicens: Non sum
medicus. & indomom ea non est
panis neq uestimentũ : nolite
constitu ereme principem populi
promedico symmachus. et lxx
transtulerunt principem theo¬
uulnera et prouideat sanitati.
respondebit in hebreo ñ hab&.
sed de lxx additum est inhebrȩo
enimhis quae supra scripta sunt
iungitur: in dieilla dicit. Non
sum medicus & reliqua:

Expanded text:
qui cibum, et vestimentum habuerit, qui cibum, et vestimentum habuerit, potens, et dives, 55 et inclytus esse credatur. Quod autem ait juxta Hebraicum: Ruina autem haec sub manu tua, hunc sensum habet: Miseria nostra et calamitas tuo substentetur et protegatur auxilio. Et hoc considerandum quod singuli sibi eligant principes singulos, et in principum electione seditio sit, dum alii alios principatu dignos putant. Nec dicunt ad eos, possessiones tuae, et divitiae, et reditus sustentare nos poterunt, sed infirmitas ista, sive cibus meus, ex tuo sanabitur et pendebit arbitrio. Et respondebit in die illa, dicens, non sum medicus, et in domo mea non est panis, neque vestimentum; nolite constituere me principem populi. Pro medico, Symmachus et LXX transtulerunt, principem: Theovulnera, et provideat sanitati: Respondebit, in Hebraeo non habetur, sed de LXX additum est. In Hebraeo enim his quae supra scripta sunt jungitur: In illa die dicet, non sum medicus, et reliqua.
Abbreviated transcription (Latin):
inluduntq stultitiȩ discipulorũ.
et corru& populus uiraduirum.
unus quisq: ad pximũ suũ tumul¬
tuabitur puercontra senẽ &ig¬
nobilis contra nobilẽ : quando
iuuenes fuerint principes & in¬
lusores dñi qualis ꝓpheticus sermo
describit. tunc nec dignitatis nec&a¬
tis nec scientiȩ ullus ordo seruabitur
sed rebellabunt pueri senibus etigno¬
biles nobilibus & mutuo corruent.
etimplebitur illud apostolicũ. mor¬
dentes inuicẽ consũptiestis ab inuicẽ:
hȩc subito filio uespasiani accidisse
populo iudȩorũ scribitio sephus.
et quod cum expugnarentur a ro¬
manis fuerit in hierusalẽ intrespar¬
tes diuisa seditio: et alii arcẽ actem¬
ditenĩ uirfratrem suũ domesticũ
patrissui: uestimentũ tibi ẽ prin¬
ceps estonoster. ruina aut̃ hȩc sub
manutua. proruina symmachis
et theo dotio infirmitatẽ transtu¬
lerunt . Lxx. cibum. significat au¬
tem raritatem hominũ. et maxi¬
mererum omnium penuriã. quod

Expanded text:
illuduntque stultitiae discipulorum. illuduntque stultitiae discipulorum. Et corruet populus vir ad virum, unusquisque ad proximum suum: tumultuabitur puer contra senem, et ignobilis contra nobilem. Quando juvenes fuerint principes, lusores Domini, quales propheticus sermo describit, tunc nec dignitatis, nec aetatis, nec scientiae ullus ordo servabitur; sed rebellabunt pueri senibus, et ignobiles nobilibus, et mutuo corruent. Et implebitur illud Apostolicum: Mordentes invicem, consumpti estis ab invicem . Haec sub Tito filio Vespasiani accidisse populo Judaeorum, scribit Josephus : et quod, cum expugnarentur a Romanis, fuerit Jerusalem in tres partes divisa seditio: et alii arcem et Temdet enim vir fratrem suum, domesticum patris sui. Vestimentum tibi est, princeps esto noster: ruina autem haec sub manu tua. Pro ruina, Symmachus et Theodotio infirmitatem transtulerunt, LXX cibum. Significat autem raritatem hominum, et maxime rerum omnium penuriam, quod
Abbreviated transcription (Latin):
cis uidua sustentatur alimentis.
tem hab& morũ pariter & a&atis
put& aliquis etillud quoda posto¬
lus prohib& ep̃m fieri neo phrtũ
adhoc ꝑtinere quia paruulus inft¬
deest: necelatus in suꝑbiã incidat
iniudicium diaboli Iudiciũ aut̃
diaboli nullũ est aliudnisi su ꝑ¬
biȩ. propt̃ quã decelestibus cecidit:
unde & saluator loquitur: uide¬
bam satanan quasi fulgdr cadentẽ
decę̧lo: eteffeminatidomin abun¬
tureis proquo in hebraico scriptũ ẽ
tualulim. quod lxxettheo dotio in¬
lusores int̃p̃tati sunt aquila ẽuaua fac
qui semutent & turpes exerceantui¬
ces quales iniudicũ libro suꝑ concu¬
bina leuitȩ ingabaalegimus : consi¬
deremus patriarchas iudeorũ &
iuuenes siue pueros. effeminatosq
ac delicus afluentes. et impl&ã
ꝓphetiã es secernemus: possumus
populusrł. quideuorant popu¬
lum dĩ sicut escampanis. et ꝑ uer¬
sȩscripturas scãs interp̃tantur:

Expanded text:
cis vidua sustentatur alimentis, cis vidua sustentatur alimentis, tem habet morum pariter et aetatis. Putet 54 aliquis, et illud quod Apostolus prohibet , episcopum fieri neophytum, ad hoc pertinere, quia parvulus in fide est, ne elatus in superbiam, incidat in judicium diaboli. Judicium autem diaboli nullum est aliud, nisi superbia, propter quam de coelestibus cecidit. Unde et Salvator loquitur, Videbam Satanam, quasi fulgor cadentem de coelo . Et effeminati dominabuntur eis. Pro quo in Hebraeo scriptum est THALULIM  , quos LXX et Theodotio illusores interpretati sunt, Aquila ἐναλλάκτας, qui se mutent, et turpitudinis exerceant vices. Quales in Judicum libro super concubina Levitae in Gabaa legimus . Consideremus Patriarchas Judaeorum, et juvenes sive pueros, effeminatosque ac deliciis affluentes, et impletam prophetiam esse cernemus. Possumus populi Israel, qui devorant populum Dei sicut escam panis, et perverse Scripturas sanctas interpretantur,
Abbreviated transcription (Latin):
ta harena ẽ. inmaris lictoribus:
unde& a postolus scribit ad timo
theũ: pemo ad alescentiã tuam
contẽpnat: quienĩ a & ate iuuenis es ma¬
turitate senex es: et danihel iuxta
theo dotionẽ ante quã iudicar& etap¬
pellar& puer: postquã uero ex¬
ciuitauit in eo ds̃ spm̃ & iudicauitlu
senes. accepit prȩsbiterii dignitatẽ:
Hieremiȩ quoq qui ad mittentẽ se
dnm̃ dixerat qui es dominator dñẽ
ecceego nesciolo qui quia iuuenissũ.
respondit dñs: ned icas quia iuuenis
sum. priusenĩ quam formareris in
utero nouite : & ante quã exires de
uulua matristuȩ scĩficauite : ꝓphe¬
tã ingentibus constituite. Obhanc¬
reor causam. & ad ulescentulas ui¬
duas iubere ab apostolo ut accipi¬
ant maritos & matres familiȩ
sint : et educent liberos suosqr
multȩ r&ro abierunt pꝰsatanan.
etcum luxbriatae fuerint in xp̃o
nubere uolunt: habentes damp¬
nationem. quia primam fidem
irritum fecerunt : Nececclesiasti¬

Expanded text:
ta arena est in maris littoribus. ta arena est in maris littoribus. Unde theum, Nemo adolescentiam tuam contemnat . Qui enim aetate juvenis est, maturitate senex est. Et Daniel juxta Theodotionem antequam judicaret, appellatus est puer . Postquam vero excitavit in eo Deus spiritum, et judicavit senes, accepit presbyterii dignitatem. Jeremiae quoque, qui ad mittentem se Dominum dixerat, Qui es dominator, Domine: Ecce ego nescio loqui, quia juvenis sum , respondit Dominus, Ne dicas, quia juvenis sum; prius enim quam formareris in utero, novi te, et antequam exires de vulva matris tuae, sanctificavi te, et prophetam in gentibus constitui te. Ob hanc causam reor et adolescentulas viduas juberi ab Apostolo , ut accipiant maritos, et matresfamiliae sint, et educent liberos suos, quia multae retro abierunt post Satanam. Et cum luxuriatae fuerint in Christo, nubere volunt, habentes damnationem, quia primam fidem irritam fecerunt. Nec Ecclesiasti
Abbreviated transcription (Latin):
ros principes eorũ & effeminati do¬
minabunt᷑ eis ergo iuxta consue¬
tudin ẽ ꝓphetalẽ loquentȩ ꝓpheta
subitods̃ loquit᷑ ꝑ prophetã ex ꝑso¬
nasua & dicit. dabo pueros princi¬
peseorũ. sublatis enĩ his quȩ ante
donauerã & quasibona iratus abstulerã
nunce contrario dab omalo : Tulise¬
nẽ & quin quageriũ et ad mirabilẽ
consiliariũ & sapientẽ architectum.
& prudentẽ auditorẽ &cetera.
prohis dabo pueros principes quienĩ
uenes principes accipiunt: de quibus
et in ecclesiastenlegimus. uȩ tibiciui¬
tas cuius rex iuuenis & principestu
mane comedunt: ꝑ eata terra cu¬
ius rex filius ingenuorũ : talis fuit
rexiuuenis roboã filius salomonis
qui secutus ẽ. iuuenũ consilia ñ quo
a&ate esset iuuenis: sed sapientia ⁊
accepisse narratur : ete contra¬
rio salomonxii annorũ erat quan¬
do suscepit imperiũ et qui a habe¬
bat sapientiã. ꝓpterea non est
apellatus iuuenis: erat enĩ in eo
latitudo cordis. & amplitu docor¬

Expanded text:
ros principes eorum, et effeminati dominabuntur eis? Ergo juxta consuetudinem prophetalem loquente Propheta, subito Deus loquitur per Prophetam ex persona sua, et dicit: Dabo pueros principes eorum: sublatis enim his quae ante 53 donaveram, et quasi bona iratus abstuleram, nunc econtrario dabo mala. Tuli senem et quinquagenarium, et admirabilem consiliarium, et sapientem architectum et prudentem auditorem, etc. Pro his dabo pueros principes. Qui eniuvenes principes accipiunt . De quibus, et in Ecclesiaste legimus: Vae tibi civitas, cujus rex juvenis, et principes tui mane comedunt. Beata terra, cujus rex filius ingenuorum . Talis fuit rex juvenis Roboam filius Salomonis, qui secutus est juvenum consilia . Non quod aetate esset juvenis, sed sapientia. Aaccepisse narratur. Et econtrario Salomon duodecim annorum erat quando suscepit imperium, et quia habebat sapientiam, propterea non est appellatus juvenis. Erat enim in eo latitudo cordis, et amplitudo
Abbreviated transcription (Latin):
tiles ꝑdiderunt. Siue ꝑ m̃&a foran
mulierũ omnis ornatus urbium
destructus eẽ. narratur.: Orna men¬
taurbiũ inplateir & posticibus foro
atq gimna sus & moenibus publicis
intellege: Quȩsi referamus ad ani¬
marũ statũ calfatos pedes eĩ:. qui
carnes agni comesurus est & cele¬
braturus pascha. Legissenos
re cordemur persolitudinem
trans euntium nec uestimenta
nec calciamenta. consumpta
quȩ sunt ista caluamenta illa
dequibus a postolus scribit ad
ephesios: Calciati pedes in prȩpara¬
tionẽ euangelii pacis. quaecal¬
ciamenta animȩ penditure sunt
quando extento collo ambulaue¬
rint & pedibus traxerint uestim̃¬
ta ut promundicia. matronali
reue ant sporcitiã. Et lunulas
& torques & molia & armillas &

Expanded text:
tiles perdiderunt. Sive per metaphoram tiles perdiderunt. Sive per metaphoram mulierum, omnis ornatus urbium destructus esse narratur. Ornamenta urbium in plateis et porticibus, foro atque gymnasiis et moenibus publicis intellige. Quae si referamus ad animarum statum, calceatos pedes ejus, qui carnes agni comesturus est, et celebraturus Pascha, legisse nos recordemur, 61 et per solitudinem transeuntium, nec vestimenta, nec calceamenta consumpta. Quae sunt ista calceamenta? Illa de quibus Apostolus scribit ad Ephesios: Calceati pedes in praeparationem Evangelii pacis . Quae calceamenta animae perditurae sunt, quando extento collo ambulaverint, et pedibus traxerint vestimenta, et pro munditia matronali, terrae verrent spurcitiam. Et lunulas, et torques, et monilia, et armi
Abbreviated transcription (Latin):
lant collo extento: & nutibus lo¬
quuntur oculorum & plaudent
tam manibus quam pedibus. &
ut conposito incẽdant gradu
non naturam sequuntur ducẽ.
sed histriones redimunt prae¬
ceptores Decal uabit dñs
:uerticem filiarũ sion: & cri nes
earum nudabit . & ꝓ ornatu erit
ignominia hoc & nobis accid&
quorum peccata celantur.
cũ impl&um fuerit illud qđ scrip¬
tumẽ Nihil occultũ qđ non reuela¬
bitur quãdiuenim protegimur
crimine & ueste ignorantiȩ & homines
nos putant sepulcra de albata qui
intus sumus pleniossibus mostuo¬
rum. uidemur aliquid habere
mundatiae: Cum aũt patuerit
quod occultum est : aufer&ur uni¬
uersa cȩsaries & fo&a caluities om¬
nibus apparebit. Indieilla aufe¬
r& dñsornamentum calcamento¬
rũ : In quadie iudicei putant cap¬
tiuitatẽs babrloniȩ : Nos uerius
ẽẽ. conuincimus quando a roma¬
nis captisunt: et omnia uestium
atq gẽmarum auriq ac moniliũ
ornamenta & diuersȩ suppellec¬

Expanded text:
lant collo extento, et nutibus lolant collo extento, et nutibus loquuntur oculorum, et plaudunt tam manibus quam pedibus, et ut composito incedant gradu, non naturam sequuntur ducem, sed histriones redimunt praeceptores. Decalvabit Dominus verticem filiarum Sion, et crinem earum nudabit, et pro ornatu erit ignominia. Hoc et nobis accidet quorum peccata celantur, cum impletum fuerit illud quod scriptum est: Nihil occultum quod non revelabitur . Quamdiu enim protegimur crine, et veste ignorantiae, et homines nos putant sepulcra dealbata , qui intus sumus pleni ossibus mortuorum, videmur aliquid habere munditiae. Cum autem patuerit quod occultum est, auferetur universa caesaries, et foeda calvicies omnibus apparebit. In die illa auferet Dominus ornamentum calceamentorum. In qua die? Judaei putant, captivitatis Babyloniae. Nos verius esse convincimus, quando a Romanis capti sunt, et omnia vestium atque gemmarum, aurique ac monilium ornamenta, et diversas supellec
Abbreviated transcription (Latin):
obquarum delicias atq luxdriam
de pasti sunt ex actores ueneã dñi
& rapina pauperis indomibuseoꝵ :¬
Etad triuer̃ populum eĩ & facier
pauperum confuderunt. quas
quidã putant uere feminasiudȩorũ
aliim&a foricor. deurbibus iud eae
dici arbitrantur. quȩ appellantur.
filiȩsion. minores ui delic& ciuita¬
tes uici &oppida. Vnde & in li¬
brohiesu persingulas tribur po¬
nuntur nomina ciuitatum & pos¬
tea discribuntur uillae atque cas¬
tella & filiae nuncupantur.
Alii secundum trophologiã muliẽ¬
res animas arbitrantur: quȩsi
extento collo ambulauerint & se
erexerint insuꝑbiã & ñ uirilem
duritiã sed dissolutionem sectatȩ
fuerint feminarũ corripiantur.
a sermone ꝓphetico & om̃a ꝑdant
ornamenta uistutum: Quȩ sublu¬
nulis tor quibusquȩ & monilibusat¬
q: armillis mitrir & discriminalib¬
& c& erisq̃: huiuscemo didercribunt᷑:
ab utendum ẽ. hoc testimonio. & ad¬
uersum ecłȩ feminas. qua eambu¬

Expanded text:
ob quarum delicias atque luxuriam ob quarum delicias atque luxuriam depasti sunt exactores vineam Domini: et rapina pauperis in domibus et attriverunt populum ejus, et facies pauperum confuderunt. Quas quidam putant vere feminas Judaeorum, alii 60 metaphorice de urbibus Judaeae dici arbitrantur, quae appellantur filiae Sion: minores videlicet civitates, vici et oppida. Unde et in libro Jesu per singulas tribus ponuntur nomina civitatum , et postea describuntur villae atque castella, et filiae nuncupantur. Alii secundum tropologiam, mulieres animas arbitrantur, quae si extento collo ambulaverint, et se erexerint in superbiam, et non virilem duritiam, sed dissolutionem sectatae fuerint feminarum, corripiantur a sermone prophetico, et omnia perdant ornamenta virtutum, quae sub lunulis torquibusque et monilibus atque armillis, mitris et discriminalibus caeterisque hujusmodi, describuntur. Abutendum est hoc testimonio et adversum Ecclesiae feminas, quae ambu
Abbreviated transcription (Latin):
sperũ comm̃olitis siue confunditis.
manifeste ad principes dicitur iudȩcrũ
s ed ad nostror principer referripotest :
Si atterant subiettã sibi plebem &
pauperes delinquentes publicae
arguant atq confundant diuitibis
autem maiora peccantibus nemus
tum quidem facere audeant:
Et rapinam pauperum in domib
corum ẽ : quandoreplent thesau¬
ros suor & edesi ȩopibus abutunt᷑
indelicias publicas que stipes quȩ sus¬
tentationẽ pauperũ datȩ sunt. uł si¬
bireseruant uł ꝓpinquis distribu¬
unt & alienã in opiã suassuorũq fa¬
ciunt eẽ diuitias: Et dixit dñs ꝓ eo
quod eleuate s̃ filiȩsion &ambulaue¬
rant extento collo. & nutibus oculo¬
rũ ibant & plaudebant ambulabanT¬
& pedibus suir composito gradu ince
debant : Supra &populũ & principes
tã ꝓph&a quã dñs corripuerat: nc̃
ad mulieres de quibus priurdixe¬
rat & mulieres dominatȩs eius: pro¬
ph&icus sermo conuestitur: Ne
sealienas arbitrarentur acrimine.

Expanded text:
litis, sive confunditis, manifeste ad principes dicitur Judaeorum. Sed et ad nostros principes referri potest, si atterant subjectam sibi plebem, et pauperes delinquentes publice arguant atque confundant, divitibus autem pejora peccantibus ne mu quidem facere audeant. Et rapina pauperum in domibus eorum est, quando replent thesauros suos, et Ecclesiae opibus abutuntur in delicias, publicasque stipes, quae ad sustentationem pauperum datae sunt, vel sibi reservant, vel propinquis distribuunt, et alienam inopiam, suas suorumque faciunt esse divitias. Et dixit Dominus: pro eo quod elevatae srunt extento collo, et nutibus oculorum ibant, et plaudebant, ambulabant pedibus suis, et composito gradu incedebant. Supra et populum et principes tam propheta quam Dominus corripuerat; nunc ad mulieres de quibus prius dixerat: Et mulieres dominatae sunt eis, propheticus sermo convertitur, ne se alienas arbitrentur a crimine,
Abbreviated transcription (Latin):
candum ueni& Igitur postpro¬
ph&a ipsed ñs qui ad iudicandã
uenerat cum senibus populisui
& principibus eius loquitur ao
Stos & corripit delinquentes : qua¬
redepasceuis uineam meam.
Dequa scriptum est: uincã deae¬
grpto transtulisti: et in hoc eodẽ
ꝓpheta uinea dñi sab aoth dom
ẽ irrł. hanc uineã & in euangelio
locauit dñr agricolir pessimis: qui
missum ad sepatris familiȩ filium
interfecer̃: Rapinaait paupcris
indombururis ꝓ pauperẽ ułsimpli¬
citer accipe qui in dig& elemosy¬
na uł ceste pauperẽspũde quo
s criptum ẽ: beatur qui intellegit
suꝑ egenũ & pauperẽ: et paulus

Expanded text:
cium veniet. Igitur post procium veniet. Igitur post prophetam ipse Dominus, qui ad judicium venerat cum senibus populi sui et principibus ejus, loquitur ad eos, et corripit delinquentes: Quare depascitis vineam meam? de qua scriptum est: Vineam de Aegypto transtulisti . Et in hoc eodem propheta: Vinea Domini sabaoth, domus est Israel . Hanc vineam et in Evangelio locavit Dominus agricolis pessimis, qui missum ad se patrisfamilias filium iuterfecerunt . Rapina, ait, pauperis in domibus vestris. Pauperem vel simpliciter accipe, qui indiget eleemosyna: vel certe pauperem spiritu, de quo scriptum est: Beatus qui intelligit super egenum et paupere
Abbreviated transcription (Latin):
aperti sunt sed stat adiudican¬
dum: & stat ut iudic& populos
uolens eos starequorum uia fue¬
rat dissipata : Contra princi¬
pes autem & presbiteros. popu¬
li sui uenit adiudicium non ut
iudic& sed ut pariter iudic&ur :
dans eis locũ defensionis si potũe¬
rint habere qđ respondeant : iux¬
ficoris insermonibustuis. & uincas
cũ fueris iudicatis: Inmichea quo
q ꝓpheta tale quidlegimus qđ m
suoloco interp̃tatisumus : Ergo
deyicpatac praesens locus acci¬
pitur. Intersenes autem & prin¬
ciper hoc fuisse reor inueteripo¬
pulo qđ nunc ẽ int̃ prbros &epos:
Vosenim de pasti estis uineam
rapina pauperis indomo ur̃a
quare ad teritis populummeũ
& facios pauporum commoli¬
pra&ati sunt confunditis:
Seruat consu&udinem prophe¬
talem ut mut& repente ꝑ sonas :
Supracnĩ ipsed ñr dixerat populus ñs
quibeatum tedicunt ipsidecipiunł:
& postea ꝓpheta subicerat. Stat
adiudicandum dñs: dñr adiudi¬

Expanded text:
aperti sunt : sed stat ad judicanaperti sunt : sed stat ad judicandum: et stat ut judicet populus, volens eos stare, quorum via fuerat dissipata. Contra principes autem et presbyteros populi sui venit ad judicium, non ut judicet, sed ut pariter judicetur: dans ei locum defensionis, si potuerint habere quod respondeant, juxficeris in sermonibus tuis, et vincas cum fueris judicatus . In Michaea quoque propheta tale quid legimus , quod in suo loco interpretati sumus. Ergo ευτερωτὰς, praesens locus accipitur. Inter senes autem et principes hoc fuisse reor in veteri populo, quod nunc est inter presbyteroVos enim depasti estis uineam meam, rapina pauperis in domo uestra. quare adteritis populum meum et facies pauperum commolirpretati sunt, confunditis. Servat consuetudinem prophetalem, ut mutet repente personas: supra enim ipse Dominus dixerat: Popule meus, qui 59 beatum te dicunt, ipsi te decipiunt: et postea Propheta subjecerat: Stat ad judicandum Dominus: Dominus ad judi