comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suam hominem abscondere & insem& i pso
depeccatis propriis erubescere : Peccatum
perp&rare crimen est : peccatum praedi care¬
clamor est : de quo &i amdicit a postolus
& clamor auferatur a uobis cũ omnimalitia
DE PECCATIAMORE
liud est non peccare amoredi lectionis dĩ
Aaliud timore suplicii: Qui enim amoreca¬
ritatis dĩ non peccat horrescit omnemalũ
amplectendo iustitiae bonum : Nec eum dele¬
ctat peccatum &iam sisceleris inpunitas ꝓ¬
mit tatur: quiuero sola poena suplicii in se
uitia reprimit : quamuis non ex pleat
opus peccatiꝰ uiuit tamen in eo uoluntas
& faciunt : quidam diligunt tantũ & non
faciunt : pleriq uero faciunt tantũ &
nondiligunt : Non nulli peccatum non faciutl
& tamen iustitiam odiunt: grauius autem
peccat qui non solum peccatum diligit sed
& facit quam qui non facit & diligit : Tra¬
uius que interdum quidiligit & non
facit: quam qui facit & odit. Gra¬
uis simum est non solum facere s&

Expanded text:
suam 220 hominem abscondere, et in semetipso suam 220 hominem abscondere, et in semetipso de peccatis propriis erubescere. 4. Peccatum perpclamor est. De quo dicit apostolus Paulus: Et clamor auferatur a vobis cum omni malitiaDe peccati amore. 1. Aliud est non peccare amore dilectionis Dei, aliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec eum delectat peccatum, etiam si sceleris impunitas promittatur. Qui vero poena sola supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas et faciunt; quidam diligunt tantum, et non faciunt, plerique vero faciunt tantum, et non diligunt. Nonnulli peccatum non faciunt, et tamen justitiam odiunt. Gravius autem peccat qui non solum peccatum diligit, sed et facit, quam qui non facit, et diligit; graviusque interdum, qui diligit et non facit quam qui facit, et odit. Gravissimum est non solum facere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tuiratus es & nos peccauimus : in ipsis fuimus
semper : Tam quam si dicer& : quia semꝑ in
peccatis fuimus iratus es ut d&serius pec¬
caremus : Quid enim sit ira dĩ mereri quid
quamea quae mer&ur : Nam mereur
quando ignorando peccamus: Prouocamus
quando scimus bonum facere nec uolumus
DE MANIFESTIS OCCULTIS¬
QUE PECCATIS
nius cuiusq: hominis culpalatens quasi
uulua peccatiest quȩ occulte peccatorẽ
concipit & reum suum in tenebris abs¬
condit .: Auulua enim deu tero exigi¬
tur cum peccator quaei nocculto com¬
miserit haec&iam in aperto com¬
mittere non erubescit .: Et ideo ma
te peccare .: Dupliciter enim reus est
qui a perte delinquit quia & agit &
doc&, D& alibus isaias dicit & pec¬
cata sua quasi sodoma predicauerunt
nec absconderunt: Multienim publi¬
ce delinquentes sineullo pudore sua
flagitia predicant nec ullam utuntꝰ
sceleris uere condiam: Quaedam
enim iam iustitiae portio est iniquitatem

Expanded text:
tu iratus es, et nos peccavimus, in ipsis fuimus tu iratus es, et nos peccavimus, in ipsis fuimus semper ; tanquam si diceret: Quia semper in peccatis fuimus, iratus es, ut deterius peccaremus. 7. Quid enim sit iram Dei mereri, quid quam ea quae meretur. Nam meremur, quando ignorando peccamus; provocamus, quando scimus bonum facere, nec volumusDe manifestis, occultisque peccatis. Uniuscujusque hominis culpa latens, quasi vulva peccati est, quae occulte peccatorem concipit, et reatum suum in tenebris abscondit . A vulva enim de utero exitur, cum peccator quae in occulto commiserit haec etiam in aperto committere non erubescit. Scriptum te peccare. Dupliciter enim reus est qui aperte delinquit, quia et agit et docet. De talibus Isaias dicit: Et peccata sua, quasi Sodoma, praedicaverunt, nec absconderunt . 2. Multi enim publice delinquentes, sine ullo pudore sua flagitia praedicant, nec ulla utuntur sceleris verecundia. 3. Quaedam enim jam justitiae portio est iniquitatem
Abbreviated transcription (Latin):
udicio diuino inreatunequiore labuntur
qui distringere minora sua facta contemp¬
nunt : Multi acrimine incrimine corruuN
neglegunt: & quem nouerunt ꝑscientiam
peractionem non uenerantur: Ideo caecan¬
tur diuino iudicio punienda cõmittere
& in poena commissi facinoris facinus de¬
terius addere: saepepeccatum: alterius
peccati causa est: quod cum committitur
aliud exipso quas sua soboleoritꝰ sicut
fieri sol& nascilibidinem exnimia uentris
sequentis peccati: sequens uero peccatum
poena est p̃cedentis delicti: praecedentia
itaq peccata sequentium sunt criminum
causa. ut illa quaes equntꝰ sint p̃cedentiũ poe¬
na: Praecedentiũ peccatorũ poena : ipsauocatꝰ
induratio ueniens dediuina iustitia. hinc est
quod ait proph&a. indurasticornostrum
netimeremus te: Neq: enimdum quicumq:
iustisunt a dõ impelluntur ut malifiant
seddum mali iam sunt indurantur ut d&e¬
inmisit illis ds̃ sp̃merroris: facit ergo dr̃
quosdam peccare : sed inquibus iam talia ui¬

Expanded text:
utem divino in reatum nequiorem labuntur, qui distringere minora sua facta contemnunt. Multi a crimine corruuntnegligunt, et quem noverunt per scientiam, per actionem non venerantur. Ideoque sinuntur divino judicio punienda committere, et in poenam commisso facinori facinus deterius addere. peccati causa est, quod cum committitur, aliud ex ipso quasi sua soboles oritur, sicut fieri solet nasci libidinem ex nimia ventris sequentis peccati, sequens vero peccatum poena est praecedentis delicti. Praecedentia itaque peccata sequentium sunt criminum causa, ut illa quae sequuntur sint praecedentium poena. Praecedentium peccatorum poena ipsa vocatur induratio veniens de divina justitia; hinc est quod ait propheta: Indurasti cor nostrum, ne timeremus ; neque enim dum quicunque justi sunt a Deo impelluntur ut mali fiant, sed dum mali jam sunt indurantur ut deteimmisit illis Deus spiritum erroris. Facit ergo Deus quosdam peccare, sed in quibus jam talia pe
Abbreviated transcription (Latin):
Quimollis & dissolutus ẽ in operesuo : fra¬
ter est sua opera dissipantis : Inchoata¬
bona fortis operantis manus ad ꝑfectio¬
nem non sub leuat: supsa o perandire¬
missio contra hoc quod operatũ est pug¬
nat. Monachus quicoeptabona districte
non ex sequit dis solutione neglegentiae
manũ destruentis imitatur : Sardis ede¬
siae ab angelo dicitur. Esto uigilans & con¬
firma c&era quae moritura erant. Non
enim inuenco peratua plena corã dõmeo
quia igiturplena corãdõ eius opera inuen¬
ta non fuerant. moritura reliqua &iam
qua eerant gesta p̃dicebat. Sꝯ quod mor¬
tis in nobis ẽ aduitã non accenditur. hoc
&liũ ex tinguitur quod quasi ud uiuum
ten&sur. Qui non rigidẽ intentione mo
nacdii professi onẽ secteintꝰ : quanto suꝑ¬
niamoris ꝓpositũ disso lutea pp&unt
tanto procliuius admundi amorem denuo
reducuntur. Nam professio non perfesta
p̃sentisuitȩ rep&it desideria . In quib:
& sinondum se monachus cellig& ope¬

Expanded text:
Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera pere suo, frabona fortis operantis manus ad perfectionem non sublevat, si ipsa operandi remissio contra hoc quod operatum est pugnat. Monachus qui coepta bona districte non exsequitur dissolutione negligentiae manum destruentis imitatur. Sardis Ecclesiae ab angelo dicitur: Esto vigilans, et confirma caetera, quae moritura erant: non enim invenio opera tua plena coram Deo meo . Quia igitur plena coram Deo ejus opera inventa non fuerant, moritura reliqua etiam quae erant gesta, praedicebat. Si quod mortis in nobis est, ad vitam non accenditur, hoc etiam exstinguitur quod quasi adhuc vivum tenetur. nachi professionem sectantur, quanto superni amoris propositum dissolute appetunt, tanto proclivius ad mundi amorem denuo reducuntur. Nam professio non perfecta praesentis vitae repetit desideria; in quibus etsi nondum se monachus alliget ope
Abbreviated transcription (Latin):
desideria laxato mentis sinudila¬
tentur. Et quae extenuarifortas se
inplicita poterant. magner dispositio¬
necigitꝰ. ut repuls amulti plicius crescad
Pleriq: monachorum sicin prȩsens scł minor¬
tificari app&unt. ut iamperfete sili¬
ceat conditoris fui faciem contemplen¬
tur. Sed eorum desiderium differtur
ut proficiant & tarditatis suae sinunu¬
triuntur ut crescant. Cum spiritales¬
monachiplenemor tificationem suam
capp&unt quanto fiunt ui ciniores eadfi¬
nem tantose exibent cerdentiores in
mona chis absconditum a& ernaepa¬
triae thesaurum quȩrentibus dicit.
Non dererentes collectionem nostram si¬
cut est consu& u dinis quorundam. sed
consolantes & tantomagis quanto
ui deritis ad propin quantem diem.
Laborantem quippe consolari est. pec¬
riter in labore persistere. Quicisub¬
leuatio laboris est . uisio conlaborantis

Expanded text:
desideria laxato mentis sinu diladesideria laxato mentis sinu dilatentur; et quae extenuari fortasse impleta poterant, magna dispositione agitur ut repulsa multiplicius crescant. Plerique monachorum sic in praesens saeculum mortificari appetunt ut jam perfecte, si liceat, Conditoris sui faciem contemplentur. Sed eorum desiderium differtur, ut proficiat; et tarditatis suae sinu nutritur, ut crescat. In monachi plene mortificationem suam appetunt, quanto fiunt viciniores ad finem, tanto se exhibent ardentiores in monachis absconditum aeternae patriae thesaurum quaerentibus, dicit: Non deserentes collectionem notram, sicut est consuetudinis quorumdam, sed consolantes, et tanto magis, quanto videritis appropinquantem diem . Laborantem quippe consolari est pariter in labore persistere, quia sublevatio laboris est visio collaborantis
Abbreviated transcription (Latin):
diderunt quam confusa in quibus ce¬
ciderunt sentiunt. Mon achiqui in a¬
maritudine animae sunt morimundo
funditus concupiscunt. Vt sicutin sđo ipsi
nihil app&unt itaiam ciscło nulle obliga¬
tione teneantur. plerum que contingit
utiam monachus mundum mente non te¬
neat sed tam̃ mundo quibus dam occupa¬
tionibus adstringatꝰ. Et ipsequidem
mundoiam mortuus est. sed ipsimundus
adhuciuuit. Ad huc namq mundus eum
concupiscit dumalio intentũ in suis cictio¬
nibus rapere contendit. Pculus capłs
cupiscere omnino non poss& : ruptis hu¬
ius uitae uinculis liberdicit. Mihimun¬
dus crucifixus est & egomundo. Mun¬
dus quippe ei crucifixus fuerat quica
hunccordisuo iam mortuum non amac¬
bat sedi &seipsum mundo crucifixe¬
rat. quicctulem seei exiberestuduit ut
cbeo quacsi mortuus concupisci non poss&.¬
Nonnum quam monachi idcirco ad concep¬
ta desideria minime perueniunt. ut
ipsa int̃ ueniente tarditate adeadẽ

Expanded text:
perdiderunt, quam confusa in quibus ceperdiderunt, quam confusa in quibus ceciderunt, sentiunt. Monachi, qui in amaritudine animae sunt, mori mundo funditus concupiscunt; ut sicut in saeculo ipsi nihil appetunt, ita jam a saeculo nulla obligatione teneantur. Plerumque contingit ut jam monachus mundum mente non teneat, sed tamen monachum quibusdam occupationibus astringat, et ipse quidem mundo jam mortuus est, sed ipsi mundus adhuc vivit. Adhuc namque mundus eum concupiscit  Ed., conspicit, dum alio intentum in suis actionibus rapere contendit. Paulus apostohoc saeculum concupiscere omnino non posset, ruptis hujus vitae vinculis, liber dicit: Mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Mundus quippe ei crucifixus fuerat, quia hunc, cordi suo jam mortuum, non amabat. Sed et seipsum mundo crucifixerat, quia talem se ei exhibere studuit, ut ab eo quasi mortuus concupisci non possNonnunquam monachi idcirco ad concepta desideria minime perveniunt, ut ipsa interveniente tarditate ad eadem
Abbreviated transcription (Latin):
recte ista dĩ seruus contempnit. quia in eis
stabilitatem non aspicit. Qui postrenuntia¬
tionẽ mundi ad supernam patriã scĩs deside¬
riis inhiat : ab hacterren a intentione quasi
quibus dampennis sub leuatus erigitur &
in quo lapsus erat ꝑ gemitum conspicit. & ubi ꝑ¬
uenerit cumgaudio magno intendit. Quid¬
enim scis in hacuita laboriosius quam terrenis
desideris estuare. aut quid hic securius quã
huius saeculi nihil app&ere DEVITAVEL¬
CONUERSATIONE MONACNORVM
m̃s monachi scłm relinquentes punire
flendo non desinunt quȩdeliquerunt.
Grcuus emerore cefficiunt. quicdonge huc
ccfec cieconditoris proiecto aed hucin a& nae
patriae gaudiis non sunt. Dequorum cor¬
debene ꝑsclomonem dicitur. corquod no¬
uit. a maritudinem animaesuae ingau¬
dio illius nõmiscebitur extraneus. Cor¬
dabonorum monachorum amaritudi¬
nem suam nouerunt qui cerumnam
ex ilii qua proiestilacerantur intelle¬
gunt. Etquam sint tranquilla ꝗ ꝑ

Expanded text:
recte ista Dei servus contemnit, quia in eis recte ista Dei servus contemnit, quia in eis stabilitatem non aspicit. 304 7. Qui post renuntiationem mundi ad supernam patriam sanctis desideriis inhiat, ab hac terrena intentione, quasi quibusdam pinnis, sublevatus erigitur, et in quo lapsus erat, per gemitum conspicit, et ubi pervenerit, cum gaudio magno intendit. Quienim in hac vita laboriosius, quam terrenis desideriis aestuare? aut quid hic securius, quam hujus saeculi nihil appeteconversatione monachorum. Omnes monachi saeculum relinquentes punire flendo non desinunt quae deliquerunt. Gravi se moerore afficiunt, quia longe huc a facie Conditoris projecti, adhuc in aeternae patriae gaudiis non sunt. De quorum corde bene per Salomonem dicitur: Cor, quod novit amaritudinem animae suae, in gaudio illius non miscebitur extraneus . Corda bonorum monachorum amaritudinem suam noverunt, quia aerumnam exsilii, qua projecti lacerantur, intelligunt; et quam sint tranquilla quae
Abbreviated transcription (Latin):
DECONTEMETORIBUS MUNDI
AQUA ESASCULI AMATORISUS
cara sunt scĩ uelut aduersa refugiunt.
plusq: aduersitatibus mundi gaudent quã
prosperitatibus delectantur. Alieno sesse
adõ quibus hoc saeculum ad omne commo¬
dum prosperatur. magna apuddm̃ re
fulg& gratia qui huic contemptilis fuerit¬
mundo Nam reuera neces seest ut quem
mundus odit diligatur adõ. Scõsuiros in
hoc saeculo peregrinos esse & hospites no¬
uerimus unde & repraehenditur p&rus
quod tabernaculum in monte fieri cogita¬
uit quia scĩs in hoc mundo tabernaculũ
non est quibus patria & domus in caelo est
Scĩuiri ideo contemnere cupiunt mundum
& motũmentis ad superna reuocare. ut ibi
serecolligant unde defluxerunt. & inde
sesubtrahant ubi dispersisunt. ideo scđi
huius blanditias calcant ut ualidiores adui¬
tamillam dehuius uitaemortificatione con¬
surgant. Cuncta quippe temporalia quasi
erba e uirentes arescunt & transeunt. ideoq:¬
& pro&ernis rebus quaenum quam arescunt

Expanded text:
De contemptoribus mundi. 1. Ea quae saeculi amatoribus chara sunt, sancti velut adversa refugiunt; plusque adversitatibus mundi gaudent, quam prosperitatibus delectantur. 2. Alienos esse a Deo quibus hoc saeculum ad omne commodum prosperatur. fulget gratia, qui huic mundo contemptibilis fuerit. Nam revera necesse est ut quem mundus odit diligatur a Deo. 4. Sanctos viros in hoc saeculo legimus peregrinos esse, et hospites ; unde et reprehenditur Petrus quod tabernaculum in monte figere cogitavit , quia sanctis in hoc mundo tabernaculum non est, quibus patria et domus in coelo est. 5. Sancti viri ideo contemnere cupiunt mundum, et motum mentis ad superna revocare, ut ibi se recolligant, unde defluxerint, et inde se subtrahant, ubi dispersi sunt. 6. Justihujus blanditias calcant, ut validiores ad vitam illam de hujus vitae mortificatione consurgant. Cuncta quippe temporalia, quasi herbae virentes, arescunt et transeunt; ideoque pro aeternis rebus, quae nunquam arescunt,
Abbreviated transcription (Latin):
crimina uel cognita perorrescant. Ne
qui pie post p&ratamala seruatisunt haec
improbe rep&endo moriantur. peccanti
animae & numquam a peccato desinentidicitꝰ᷑
fronsmulieris mer&ricis facta est tibi no¬
luistierubescere: Ammonendiitaq sunt
lapsi ut studeant quatenus si accepta naturae
bona integra seruare noluerunt. saltim scis¬
sa resarceant. quid dicturi sunt peccata
carnis ex pesti si aliis in integritate stanti¬
b: ipsi nec post damnaresi piscunt. quid
Dicturisunt sicum multi & alios secum ad
regnum deferunt hi exspectanti dño nec
sem& ipsos reducunt. Dicendum est lapsis
ut pra& eritamaladmissa considerent atq
imminentia deuitent. quatenus trans actas
culpas ad memoriam reuocent & pollui in fu¬

Expanded text:
crimina vel cognita perhorrescant, ne crimina vel cognita perhorrescant, ne qui pie post perpetrata mala servati sunt, haec improbe repetendo moriantur . Peccanti animae, et nunquam a peccato desinenti dicitur: Frons mulieris meretricis facta est tibi, noluisti erubescere . Admonendi itaque sunt lapsi, ut studeant, quatenus si accepta naturae bona integra servare noluerunt, saltim scissa resarciant. Quid dicturi sunt peccata carnis experti, si, aliis in integritate stantibus, ipsi nec post damna resipiscunt? Quid dicturi sunt, si cum multi et alios secum ad regnum deferunt, hi exspectanti Domino nec semetipsos reducunt? Dicendum est lapsis, ut praeterita admissa considerent, atque imminentia devitent. Quatenus transactas culpas ad memoriam revocent, et pollui in fu
Abbreviated transcription (Latin):
nuno uero reuiuescenteusu. ea quae fleueraNT
iterando cõmittunt. i saias peccatoribus
dicit. lauamini mundi estote. lauaturitaq¬
qui
& mundus est & p̃terita plangit & flenda
dus quiplangit quaeges sit Nec deserit. sic¬
deniq: & alibi animã paenitentẽ atq iterũ
de linquentem sermodiuinus increpat dicens
Quamuilises facta nimis iterans uiastuas.
Curandum nimis est nead hoc quisq proruat
quod semundasse fl&ibus exultat. Nedũ
deplorata iterum culpa cõmittitur. in con¬
spectu iustiiudicis ipsa &iam lamenta leui¬
gentur. Scriptum est in libro ecleastio
quibaptizatur amortuo & iterum tangit illũ
quid proficit lauatio eius. Baptizatur
quippe amostuo quimundatur flaibus
apeccato sed post baptisma mostuum̃ tan¬
git quiculpam post lacrimas repesit
DEHIS QUI IN PECCATISLABUNTUR
UTEOSTRUINARESURGEREQUEANT
eccato carnis expesti saltim post naufra¬
gium malem &uant & perditionis suaedis¬

Expanded text:
nunc vero, reviviscente usu, ea quae fleverant nunc vero, reviviscente usu, ea quae fleverant iterando committunt. dicit: Lavamini, mundi estote . Lavatur itaque et mundus est, qui et praeterita plangit, et flenda dus qui plangit quae gessit, nec deserit, denique et alibi animam poenitentem atque iterum delinquentem sermo divinus increpat dicens: Quam vilis es facta nimis, iterans vias tuas Curandum nimis est, ne ad hoc quisque proruat, quod se mundasse fletibus exsultat, ne dum deplorata iterum culpa committitur, in conspectu justi Judicis ipsa etiam lamenta levigentur . Scriptum est in libro Ecclesiastici: Qui baptizatur a mortuo, et iterum tangit illum, quid proficit lavatio eius? Baptizatur quippe a mortuo, qui mundatur / fletibus apeccato. Sed post baptisma mortuum tangit, qui culpam post lacrimas repetitDe his qui in peccatis labuntur, quod post ruinam surgere queant. Peccata carnis experti, saltim post naufragium mare metuant, et perditionis suae dis
Abbreviated transcription (Latin):
nitentia. Proquare & sibonaest ad extremũ
conuersio. tamen melior est quae longe an¬
te finemagitur ut aduitam securius transeatꝰ¬
DEHIS QuIAD DELICTŨPOST
LACRIMAS REUERTUNTUR
unt non nulli qui quando admentem redeunt
dĩ iustitiam & rectitudinem contemplantꝰ
& orando acflendo contremescunt. sed¬
cum post quam contemplationis oratransi¬
erit. sic audaces adiniquitates redeunt
acsi postdor sumeius positi. aiustitiae eius
lum ine minime uideantur. quicumq: post
lacrimas ad delicta relabuntur apud sein
abscondito quasi corporaliter uidentem
aspiciunt faciem dĩ. quia ei &cum p̃sentes
fiunt blandiuntur fl&ibus & cum quasi
aconspeccuillius recedunt. moribus d& ra¬
hunt quitanto amplius demalis suis feri¬
endi sunt quanto & in occulto cogitationis
recta dĩ iudicia cognoscunt. In risoresr
sinunt. Canis reuersus aduomitum & pȩ¬
crimas ad paenitentiã & effectum paeni¬
nuncre cor datione peccati lacrimas fundunt

Expanded text:
nitentia. Pro qua re et si bona est ad extremum nitentia. Pro qua re et si bona est ad extremum conversio, melior tamen est quae longe ante finem agitur, ut ab hac vita securius transeaDe his qui ad delicta post lacrymas revertuntur. Sunt nonnulli qui quando ad mentem redeunt, Dei justitiam et rectitudinem contemplantur, et orando ac flendo contremiscunt; sed postquam contemplationis hora transierit, sic audaces ad iniquitatem redeunt, ac si post dorsum ejus positi a justitiae ejus lumine minime videantur . Quicunque post lacrymas ad delicta relabuntur, apud se in abscondito quasi corporalem videntem aspiciunt faciem Dei, quia ei, et cum praesentes fiunt, blandiuntur fletibus, et cum quasi a conspectu illius recedunt, moribus detrahunt. Qui tanto amplius de malis suis feriendi sunt, quanto et in occulto cogitationis recta Dei judicia cognoscunt. Sunt s. 2. Canis reversus ad vomitum est poecrymas ad poenitentiam, et effectum poeninunc recordatione peccati lacrymas fundunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nitentiam gerunt proinde capillos & barbã
nutriunt ut demonstent habundantiã cri¬
minũ quib: caput peccatoris grauatꝰ: sicut¬
mastiriũ nulli peccatum credimus imputa¬
ri: ita paenitentia e conpunctione fructuosa
uniuersa fatemus deleripeccata lacrimȩ
enimpaenitentiũ apuddm̃ probaptis mate
reputantur unde & quam lib& sint magna
delicta quamuis grauia. non ta men in illis
dni miseri cordia desperanda Nam & qui
circa finem suũ ꝑpaenitentiã desinit essema¬
lus non ideo deb& es sedesperatus quia inter¬
respicit quales fuimus sed quales circa
finem uitae existimus. Ex fineenim suo
unum quemq: aut iustificat aut condemnat
icut scriptumest ipse iudicat extrematerrȩ
& alibi uni uersorum finem ipse considerat
Proinde non dubitamus circa finem iusti¬
ficari hominem per paenitentia e compun¬
ctionem sed quia raro idfieri sol& m&uendũ
est nedum ad finem diffestur conuersio siin¬
certa occupat mors quam subueniat pae¬

Expanded text:
nitentiam gerunt, proinde capillos et barbam nitentiam gerunt, proinde capillos et barbam nutriunt, unde monstrent abundantiam criminum, quibus caput peccatoris gravatumartyrium nulli peccatum credimus imputari, ita poenitentiae compunctione fructuosa, universa fateamur deleri peccata. Lacrymae enim poenitentium apud Deum pro baptismo reputantur: unde et quamlibet sint magna delicta, quamvis gravia, non est tamen in illis Dei misericordia desperanda. In acticirca finem suum per poenitentiam desinet esse malus, non ideo debet desperare, quia in terrespicit quales antea fuimus, sed quales circa finem vitae existimus. Ex fine enim suo unumquemque aut justificat aut condemnat, sicut scriptum est: Ipse judicat extrema terrae. Et alibi: Universorum finem ipse considerat. Proinde non dubitamus circa finem justificari hominem per poenitentiae compunctionem; sed quia raro id fieri solet, metuendum est ne dum ad finem differtur confessio sperata, anticipet mors quam veniat poe
Abbreviated transcription (Latin):
DEPAENITENTIA¬
idit quando post funera post flagella
adhuc in sui redargutione &iam incilitio
& cinere lamenta paenitudinis sumpsit
dicens idcirco ago pęnitentiam in fauilla
& cinere. Post hunc dauid nobis paenitentiȩ
magisterium p̃buit quando graui uulnere
lapsus dumaudirs& a proph&a peccatum
suũ confestimpȩnituit & culpam suã paeni¬
tentiae confessiones anauit. Sicni neuitae
peccata confessi sunt pęnitentiã egerunt
dis plicuerunt sibi quales fuerant & qua¬
les ꝑdm̃ facti sunt illi placuerunt. est autẽ
paenitentia medicamentũ uulneris sper
salutis ꝑ quã peccatores saluantur perquã
dr̃ admiseri cordiam prouocatur. Quae
non tempore pensatur sed profunditate
luctus & lacrimarũ. Omnis peccator in pȩ¬
nitentia duplum habere gemitum deb&
nimirum quia & bonum quod o postuit non
fecit & malum quod non oportuit fecit
Paenitentia autem non mensium actemparũ
cursu pensatur. sed poena qua animacru¬
ciatur & mostificaturcaro. Hiuero qui pȩ¬

Expanded text:
Poenitentibuit, quando post funera vel flagella adhuc in sui redargutione etiam in cilicio et cinere lamenta poenitudinis sumpsit, dicens: Idcirco ago poenitentiam in favilla et cinere . Post hunc nobis David poenitentiae magisterium praebuit, quando gravi vulnere lapsus, dum audisset a propheta peccatum suum, confestim poenituit, et culpam suam poenitentiae confessione sanpeccata sua confessi sunt, et poenitentiam egerunt, displicuerunt sibi quales fuerint, et quales per Deum facti sunt illi placuerunt . Est autem poenitentia medicamentum vulneris, spes salutis, per quam peccatores salvantur, per quam ad misericordiam Deus provocatur, quae non tempore pensatur, sed profunditate luctus et lacrymarum. Poenitentia nomenitentia duplum habere gemitum debet . Nimirum quia et bonum quod oportuit, non fecit, et malum quod non oportuit, fecitPoenitentia autem non mensium ac temporum cursu pensatur, sed poena, qua anima cruciatur, et mortificatur caro. Hi vero, qui poe
Abbreviated transcription (Latin):
Quisquis & d&eriori iam melior ẽe coepit
caueat deacceptis e tolli uistutibus negra¬
uius ꝑ uistutes corruat quamprius e lap¬
suuitiorum iacebat. Quem ds̃ iustificat ne
iterdimfede uistutib: erigat quacedam ille
uistutum dona tribuit quaedam r&ra hit
utdummens deeo quod heb& erigitur
terum deeo quod nequaquam habere cog¬
noscitur humili &ur

Expanded text:
Quisquis ex deteriore jam melior esse coepit, caveat de acceptis extolli virtutibus, ne gravius per virtutes corruat, quam prius ex lapsu vitiorum jacebat. 9. Quem Deus justificat, ne iterum se de virtutibus erigat, quaedam illi virtutum dona tribuit, quaedam retrahit, ut dum mens de hoc quod habet erigitur, iterum de hoc quod nequaquam habere cognoscitur humilietur
Abbreviated transcription (Latin):
formis repleuerit ꝑficiteisq non solum
trinitatis notiticom : sed &iamuis tutum
quat tuor idest prudenticce temperan¬
tute fortitudinis atque iustiticce opera¬
quat tuor uistutum actio accipitur & ꝑ¬
actionem uistutum quat tuor us queccd¬
manifestũ trinitactis speciem ꝑuenit.
Possumus ꝑquat tuor mundi pecstes. prin¬
cipcles quocttuor uirtutes accipere &x quib
reliquȩ uirtutes oriuntur : Vidolic& pruden¬
ticõ fostitudinẽ ius titiam atqu&em pe¬
tantiam: quec snimirum uirtutes tuncue¬
raciter accipimus. cum etrum ordinetus¬
todimus. Primac e quaot tuoruis tutib:
prudentia. secm dec fortitudo: tertia
iustitic. quartaotemperantia ẽ. Quid
enim ꝓdẽẽ potest prudentia si fostitudo
desit scire &enim cui quam quod non
potest faccere. poena magis queom uir¬
tus est: sed qui prudenter intellegit qđ
cegit & fostiter cogit quod intellecit.
Iam ꝓcul dubio iustus est: sed eius iustitiam
temperantia sequi deb&: quia plerũq

Expanded text:
formis repleverit perficit, eisque non solum Trinitatis notitiam, sed etiam virtutum quatuor, id est, prudentiae, temperantiae, fortitudinis, atque justitiae operaquatuor virtutibus cor infunditur, ab omnium desideriorum carnalium aestu temperaanifestam Trinitatis speciem pervenitur. Possumus per quatuor mundi partes principales quatuor virtutes accipere, ex quibus reliquae virtutes oriuntur: videlicet, prudentiam, fortitudinem, justitiam atque temperantiam. Quas nimirum virtutes tunc veraciter accipimus, cum earum ordinem custodimus. Prima ex quatuor virtutibus prudentia, secunda fortitudo, tertia justitia, quarta temperantia est. Quid enim prodesse potest prudentia, si fortitudo desit? Scire etenim cuiquam quod non potest facere, poena magis quam virtus est. Sed qui prudenter intelligit quod agat, et fortiter agit quod intellexerit, jam procul dubio justus est; sed ejus justitiam temperantia sequi debet, quia plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
quia ma litiosȩ mentis duplicitas sese
in trase colligens abscondit in tenebris
defensionis: Perabacuc ꝓph&amdi¬
citur. Eccedies dñi uenit magnus &
orribilis suꝑ om̃s ciuitates munitas &
suꝑ om̃s congulos ecelsos. Quidenim
ꝑciuitates munitas & primitur nisi
sus pec tȩmentes & fallaci semꝑ de fen¬
sione circum dectȩ: quaeqoties earũ
culpa corripitur ueritatis adse iacula
non admittunt. Quid ꝑ excelsos angu¬
los dupl& quippe semꝑ est in cngulis
pacries nisi in pura corda signantus.
Quaedum ueritatis simplicitatem fugi unt
ad semeuipsa quodam modo duplicitatis
ꝑuersitate replicantur. Ira quippe &tre¬
mi udicii humana corda & defensionib:
contraueritatem clausa destruit & du¬
plicitatib: inuoluta dissoluit. Tunc
munitȩ ciuitaites cadent. qui amentes dõ
in pen& rate damnabuntur. Tunc & cel¬
si angeli corruent quia corda quaese ꝑ
in puritatis. prudentiã erigunt᷑ ꝑ iustitiae
sententiam pros ternentur

Expanded text:
quia malitiosae mentis duplicitas sese quia malitiosae mentis duplicitas sese intra se cdefensionis. Per Habacuc prophetam dicitur: Ecce dies Domini venit magnus, et horribilis super omnes civitates munitas, et super omnes angulos excelsos. Quid enim per civitates munitas exprimitur, nisi suspectae mentes, et fallaci semper defensione circumdatae, quae quoties earum culpa corripitur, veritatis ad se jacula non admittunt? Quid per excelsos angulos duplex quippe semper est in angulis paries nisi impura corda signantur? quae dum veritatis simplicitatem fugiunt, ad semetipsa quodammodo duplicitatis perversitate replicantur. Ira quippe extremi judicii humana corda et defensionibus contra veritatem clausa destruit, et duplicitatibus involuta dissolvit. Tunc enim munitae civitates cadunt, quia mentes Deo impenetratae damnabuntur. 49 Tunc excelsi anguli corruunt, quia corda quae se per impuritatis prudentiam erigunt, per justitiae sententiam prosternuntur
Abbreviated transcription (Latin):
cernitur & pedes uidentur &corpus
omne conspicitur. Sed mox ut td
prahensus fuerit. sem &ipsum insphe¬
ram colligit. pedes introrsus subtra¬
hit caput abscondit & in tratenen¬
tis manus totum simul amittitur.
quod totum simul ante uidebatur
Cum in purȩmentes in suis excessibus
conp̃henduntur. qua si caput ericu
cernitur. quia quo initio ad culpã
peccator accesserit uid&ur. Pedes
ericii conspiciuntur. quia quibus ues¬
tigiis nequitiasit ꝑ p&rata cognos¬
citur. & tamen ad duetis repente
excusationibus in puramens introrsus
pedes colligit . quia cuncta iniquitis
suae uestigia abscondit. Caput
sub trahit. quicmiris defensionibus
nec in choasse aliquodmalum ostendit
Quasispera in manu tenentis ericius
rem ane. quia. is qui corripit. cuncta
quaiam cognouerat subito amit tenł
in uolutum intra conscientiam pecto¬
reten& & qui to tum iam dep̃henden¬
douiderat tergi uersatione prauȩde¬
fensionis in lusus totum pcoriter igno

Expanded text:
cernitur, et pedes videntur, et corpus cernitur, et pedes videntur, et corpus omne conspiprehensus fuerit, semetipsum in sphaeram colligit, pedes introrsus subtrahit, caput abscondit, et intra tenentis manus totum simul amittitur quod totum simul ante videbatur. Cum impurae mentes in suis excessibus comprehenduntur, quasi caput ericii cernitur, quia quo initio ad culpam peccator accesserit, videtur. Pedes ericii conspiciuntur: quia quibus vestigiis nequitia sit perpetrata cognoscitur, et tamen adductis repente excusationibus, impura mens introrsus pedes colligit, quia cuncta iniquitatis suae vestigia abscondit. Caput subtrahit: quia miris defensionibus nec inchoasse malum aliquod ostendit. Quasi sphaera in manu tenentis ericius remanet: quia is qui cquae jam cognoverat subito amittens, involutum intra conscientiam peccatorem tenet; et qui totum jam deprehendendo viderat, tergiversatione pravae defensionis illusus totum pariter ignor
Abbreviated transcription (Latin):
Plerumque utilius apud dericos profici¬
mus. si& eorum benegesta memoramis
& siqua cbeis in ordinate gesta sunt non
iam tamquam ꝑp&rata corripimus sed
quasi ad huc ne ꝑ p&rari debeant ꝓhibe¬
mus. Plerique dericorum dumincul¬
pasua de prȩhendi m&uunt. semꝑ in¬
ꝓbas defensiones quaerunt semꝑ paui¬
dis suspitionib: agitantur: Nihil quip¬
peest ad defendendum puritate tutius
nihil ad dicendum ueritate facilius.
Namdum fallatiam suam tueri cogitur la¬
boreduro corfatigatur. Plerumq: incul¬
paclericide prȩhensi. dumquales sint
cognosci refugiunt sese subfallatiae uela
quod queiam apeste cernitur e cusare
moliuntur. Plerumq: contingit̃ ut
is qui prauorum clericorum culpascor¬
ripere student cdsparsę falsi tatis ne¬
bulis seductus pene comisis se seuideat
quod de eisim certum tenebat. unde
Perꝓph&am dicitur. Ibi habuit eri
tius foueam. Eritii quippenomine
inpurȩ mentis seseq: callidȩ defenden¬

Expanded text:
Plerumque utilius apud clericos proficiPlerumque utilius apud clericos proficimus, si et eorum bene gesta memoramus. Et si qua ab eis inordinate gesta sunt, non jam tanquam perpetrata corripimus, sed quasi adhuc ne perpetrari debeant prohibemus. Plerique clericorum dum in culpa sua deprehendi metuunt, semper improbas defensiones quaerunt, semper pavidis suspicionibus agitantur. Nihil quippe est ad defendendum puritate tutius, nihil ad dicendum veritate facilius. Nam dum fallaciam suam tueri cogitur, labore duro cor fatigatur. Plerumque in culpa clerici deprehensi, dum quales sint cognosci refugiunt, sese sub fallaciae velaquodque jam aperte cernitur, excusare moliuntur. Plerumque contingit ut is qui pravorum clericorum culpas corripere studet, aspersae falsitatis nebulis seductus, pene amisisse se videat quod de eis jam certum tenebat. Per prophetam dicitur: Ibi habuit foveam ericius . Ericii quippe nomine impurae mentis seseq
Abbreviated transcription (Latin):
Sed sic eorum praua apud sem&ipsos diiudi¬
aent. ut tamen diuino timore constrica
ferre subeis iugum reuerentiae. non recu¬
sent. Quia facta prȩpositorum orisgla¬
dio ferienda non sunt. &iam cum recte
reprȩhendenda iudicantur. Plerosq
dericos ab inpudentiae uitio. non nisi in¬
crepatio dura conpescit. Quia dumse
derelinquere nesciunt necesse est ut aplu¬
ribus increpentur. Uere condos cleri¬
cos plerumq: admelius & ortatio modes¬
ta conponit. quia eis ad conuersionẽ
sufficit quod doctor eis mala sua saltim
leniter admemoriam reducit. Maior
profectus modestis lericis adducitur
si hoc quodineis repraehenditur quasi ma¬
nulinguȩblandientis & later& angatur.
Pusillanimes dericos aptius aditerbene
agendi reducimus si quaedam illorum
bona & latere requiramus. Ut dumin
eis alia reprae hendenda corripimus.
alia amplectendo laudemus. Quate¬
nus eorum teneritudinem laus audita nu¬
triat. quamculpa increpata castigat.

Expanded text:
sed sic eorum prava apud semetipsos dijudised sic eorum prava apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti ferre sub eis jugum reverentiae non recusent, quia facta praepositorum oris gladio ferienda non sunt, etiam cum recte reprehendenda judicantur . 2. Plerosque clericos ab impudentiae vitio nonnisi increpatio dura compescit, quia dum se delinquere nesciunt, necesse est ut a pluribus increpentur. Verecundos clericos plerumque ad melius exhortatio modesta componit, quia eis ad conversionem sufficit quod doctor eis mala sua saltem leniter ad memoriam reducit. Major profectus modestis clericis adducitur, si hoc quod in eis reprehenditur quasi manu linguae blandientis ex latere tangatur. Pusillanimes clericos aptius ad iter bonum agendi reducimus, si quaedam illorum bona ex latere requiramus; ut dum in eis alia reprehendo corripimus, alia amplectendo laudemus, quatenus eorum teneritudinem laus audita nutriat, quam culpa increpata castigat.
Abbreviated transcription (Latin):
lericus ammonendus est quatenus sic
uiuat. ut bonum & emplum uite suae se¬
cularibus praebeat. Inclericosiquidius¬
terepraehenditur: Ex eius uitio. ipsare¬
ligionis nr̃ae aestimatio grauatur. Cleri¬
cidis cant. ut quae a senioribus suis iuben¬
tur impleatđ. Vt humiliter eorum imperi¬
is subiaceant : ut nec subiectio cosconterat
nelocus superior etollat: Clerici discant
quomodo ante occulti arbitris oculos ꝑhu
militatem & oboedientiam sua interiora
conponant : quatenus non cum repro¬
bis puniantur : sed cum electis a& na prae¬
mi sorciantur. Ammonen dis̃ dericiut
tanto circase sollicitius uiuant: quanto cos
alienacura non inplicat. Dicendum est
dericis : ne praepositorum suorum uitam
temere iudicent: si quideos fortas se a gere
rep̃hensibilit̃ uident. Neunde recco mala
redarguunt : in deperclationis inpulsum
in ꝓfundiora mergantur. Ammonendis
derici: necumculpas suorum prepo sitorũ
considerant: contra eos audatiores fiant

Expanded text:
Clericus admonendus est, quatenus sic Clericus admonendus est, quatenus sic vivat, ut bonum exemplum vitae suae saecularibus praebeat. In clerico si quid juste reprehenditur, ex ejus vitio ipsa religionis nostrae aestimatio gravatur. Clerici discant ut quae a senioribus suis jubentur impleant, ut humiliter eorum imperiis subjaceant; ut nec subjectio eos conterat, nec locus superior extollat. Clerici discant quomodo ante occulti Arbitri oculos per humilitatem et obedientiam sua interiora componant, quatenus non cum reprobis puniantur, sed cum electis etiam praemia sortiantur. Admonendi sunt clerici, ut tanto circa se sollicitius vivant, quanto eos aliena cura non implicat. Dicendum est clericis ne praepositorum suorum vitam temere 236 judicent, si quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident; ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt clerici, ne cum culpas suorum praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant;
Abbreviated transcription (Latin):
perdidit condito hoc homini inuidit &
dam nationem suam perditus adhuc alios
perdendo cumulauit. Cognoscant inuidi
quantis lapsibus sub crescentis ruinae sub¬
iaceant : quiadum liuorem a corde non pro¬
iciunt ad apestas operum nequitias deuol¬
uuntur. Nisienim cain uidiss& acceptam
fratris hostiam minime perueniss&
ad extinguendam uitam. un descriptum
est & respexit dñs ad abel & admunera
eius ad cainuero & admunera illius non
respexit. iratusq: est cainue hementer
& concidit uultus eius. Itaq: liuor sacri¬
ficui fratricidu seminarium fuit. Nam
quem meliorem seessedo luit. neut cumq
ess& amputauit. dicendum est inuidis
quiadum se ista intrinsecus peste consumuNt
&iam quicquid in se aliud boni habere uiden¬
tur interimunt. undescriptum est. uita car¬
nium sanitascordis. putredo ossuum inuidia
Per liuoris uitium antedĩ oculos pereunt
DECLIRICIS QUALES TOS
OPORTEATES SE¬

Expanded text:
perdidit, condito hoc homini invidit, et perdidit, condito hoc homini invidit, et damnationem suam perditus adhuc alios perdendo cumulavit. Cognoscant invidi quantis lapsibus subcrescentis ruinae subjaceant: quia dum livorem a corde non projiciunt, ad apertas operum nequitias devolvuntur. Nisi enim Cain invidisset acceptam fratris hostiam, minime pervenisset ad ejus exstinguendam vitam. Unde scriptum est: Et respexit Dominus ad Abel et ad munereius. Ad Cain uero et ad munera illius non respexit: iratusque est Cain uehementer, et concidit vultus ejus . Itaque livor sacrificii, fratricidii seminarium fuit. Nam quem meliorem se esse doluit, ne utcunque esset, amputavit. Dicendum est invidis, quia dum se ista intrinsecus peste consumunt, etiam quidquid in se aliud boni habere videntur interimunt. Unde scriptum est: Vita carnium sanitas cordis: putredo ossium invidia . Per livoris vitium ante Dei oculos pereuntiam quae humanis oculis fortia videntur. oporteat. -
Abbreviated transcription (Latin):
nullos uos esse monstratis : Ammonendis
inuidi subditi ut perpendant quantae cae¬
citatis sunt qui alieno profectu deficiunt.
aliena ex altatione contabescunt. quantae
infelicitatis sunt qui melioratione proxi¬
mi d&eriores fiunt dumq augmenta
alien ae pros peritatis aspiciunt apud se¬
m& ipsos anxie afflicti cordis sui pestemo¬
riuntur quid inuidis infelicius quos dum
conspecta felicitas afficit. pa̾enanequi¬
ores reddit. Aliorum uero bona quae
habere nom possunt sidiligerent sua fe¬
cissent Nostranimirum sunt bona ali¬
orum quae &si imitari non possumus
amamus in aliis & amantium fiant quaeq
amantur in nobis. Hincergo pensent in¬
uidi caritas quanta euistutis est quae
alieni laboris est operanostra sinelabore
facit. dumse in uidia liuoreminimecus¬
todiunt in antiquam uersuti hostis ne¬
quitiam dimerguntur deillonamq scri¬
ptum est inuidia diabolimors intrauit
in orbemterrarum . Quia enimipsecaelũ

Expanded text:
nullius vos esse monstratis? Admonendi sunt nullius vos esse monstratis? Admonendi sunt inviti subditi, ut perpendant quantae caecitatis sint, qui alieno profectu deficiunt, aliena exaltatione contabescunt: quantae infelicitatis sint, qui melioratione proximi deteriores fiunt: dumque augmenta alienae prosperitatis aspiciunt, apud semetipsos anxie afflicti, cordis sui peste moriuntur. Quid invidis infelicius, quos dum conspecta felicitas afficit, poena nequiores reddit? Aliorum vero bona, quae habere non possunt, si diligerent, sua fecissent . Nostra nimirum sunt bona aliorum. quae etsi imitari non possumus, amamus in aliis: et amantium fiunt, quaecunque amantur in nobis. Hinc ergo pensent invidi, charitas quantae virtutis est, quae alieni laboris opera. nostra sine labore facit. Dum se invidi a livore minime custodiunt, in antiquam versuti hostis nequitiam demerguntur. De illo namque scriptum est: Invidia diaboli mors intravit in orbem terrarum . Quia enim ipse coelum
Abbreviated transcription (Latin):
qua ebene egisse credunt male acta
mõstramus. Etunde ad eptagloriacre¬
ditur in de utilis confusio subsequat᷑.
Nonnum quam subditi cum se uitium ꝓt̃¬
uiȩ minime perp&rare cog noscunt
compendiosius ad correctionem
ueniunt sid terius culpȩ manifestio¬
ris & & latere requisi tae in ꝓperio
confunduntur. Vt & eo quod defen¬
dere nequeunt cog̃noscant s& enere
in ꝓbe quod defendunt. Cum ꝓt̃ ue
paulus chorinthios aduersum se
inuicem uider& inflatos ut clius
apollo alius pauli alius cephe alius
xp̃i es s& dicer& incestusculpam in
medium deduxit qua capud eos &
perp&rata fuerat & incorrecta re¬
manebat dicens auditur interuos for
nicatio & talis fornicatio qualis
nec intergentes. ita ut uxorem pa¬
tris quis habeat & uos inflatiestis
& non magis luctum habuistis ut tol¬
ler&ur demedio uestrum qui hoo
opus fecit. Acsi a pestedicat quid
uos perprocteruiam huius uel illius
dicitis quiperdis solutionem neglegentiae

Expanded text:
quae bene egisse credunt male acta quae bene egisse credunt male acta monstramus; et unde adepta gloria creditur, inde utilis confusio subsequatur. Nonnunquam subditi, cum se vitium proterviae minime perpetrare cognoscunt, compendiosius ad correctionem veniunt, si alterius culpae manifestioris, et ex latere requisitae in proprio confunduntur; ut ex eo quod defendere nequeunt, cognoscant se tenere improbe quod defendunt. Cum proterve Paulus Corinthios adversum se invicem videret inflatos, ut alius Apollo, alius Pauli, alius Cephae, alius Christi esse se diceret , incestus culpam in medium deduxit, quae apud eos et perpetrata fuerat, et incorrecta remanebat, dicenicatio, et talis fornicatio, qualis nec inter gentes, ita ut uxorem patris quis habeat. Et vos inflati estis et non magis luctum habuistis, ut tolleretur de medio vestrum qui hoc opus fecit . Ac si aperte dicat. Quid vos per proterviam hujus vel illius dicitis, qui per dissolutionem negligentiae
Abbreviated transcription (Latin):
Dicendum est beniuolis subditis. Quia
siimitaribona minime festinant . quae
laudantes ad probant. sic eis uirtutum
scĩtas sicut stultis expectator ibus lu¬
dicrarum artium uanitas plac&. Illi
nanq: aurigarum ac stritionum gesta
fauoribus efferunt nec tamen tales
es se desiderant. quales illos conspiciunt
esse quos laudant. mirantur eos pla¬
cita egisse. sed tamen similiter deuitaNs
placere . Dicendum beniuolis subditis
ut cum pro ximorum facta conspiciunt:
ad suum cor redeant & de alienis acti¬
bus non p̃sumant. Nebona laudent.¬
& agere recusent. Grauius quippe
extrema ultione feriendi sunt : quib:
placuit quod imitari noluerunt.
ne constituti. dumualde deseelate p̃¬
sumunt. ex probrando c&eros dedig¬
nantur. dum singulariter summa ex¬
istimant. cuncta quae agunt. Subtilit̃
itaq ab unguente discutienda sunt ope¬
ra proter uorum. ut in quo sibi placent
ostendantur qui adõ displicent t unc
proteruos melius corrigimus cum ca

Expanded text:
Dicendum est benevolis subditis, quia Dicendum est benevolis subditis, quia si imitari bona minime festinant quae laudantes approbant, sic eis virtutum sanctitas, sicut stultis exspectatoribus ludicrarum artium vanitas placet. Illi namque aurigarum ac histrionum gesta favoribus efferunt, nec tamen tales esse desiderant quales illos conspiciunt esse quos laudant. Mirantur eos placita egisse, sed tamen similiter devitant placere. Dicendum est benevolis subditis, ut cum proximorum facta conspiciunt, ad suum cor redeant, et de alienis actibus non praesumant, ne bona laudent, et agere recusent, gravius quippe extrema ultione feriendi sunt quibus placuit quod imitari noluerunt. ne constituti, dum valde de se elati praesumunt, exprobrando caeteros dedignantur, et singulariter summa aestimant cuncta quae agunt. Subtiliter itaque ab arguente discutienda sunt opera protervorum, ut in quo sibi placent ostendantur quia Deo displicent. Tunc protervos melius corrigimus, cum ea
Abbreviated transcription (Latin):
tenus adsem & ipsum redeat. & cum
p̃positae potestati deliquerit: eius
contrase iudicium a quosibi p̃latus est
ꝑhorrescat. Namcum p̃positis delin¬
quimus eius ordinationi quieos nobis
p̃tulit obuiamus. unde morses quoq:
cum contrase & aaron conqueri popu¬
lum cognouiss&. ait. Nos enim quid
sumus. nec contranos est murmur ur̃m
sed contra dnm. Ammonendi sunt beni¬
uoli subditi. ut sic alienis bonis congau¬
deant quatenus habere & propria con¬
cupiscant. Sic proximorum facta dili¬
gendo laudeNt ut &iam imitando mul¬
tiplicent. Ne si in hoc p̃sentis uitae sta¬
dio adcertamen alienum deuoti facto¬
res sed pigri expectatores ad sistuNT eo
post certamen sine brauio remaneaNs.
quonuno incertamine non laborant. &¬
tunc eorum palmas afflicti respiciaN
in quorum nunc laboribus otiose per¬
duran ualde peccamus : si aliena be¬
negesta nondilimus. Sed nihil mer¬
cedis agimus : si ea quaediligimus in
quantum possumus non imitamur.

Expanded text:
tenus ad semetipsum redeat. Et cum tenus ad semetipsum redeat. Et cum quis praepositae potestati deliquerit, ejus contra se judicium, a quo sibi praelata est, perhorrescat. Nam cum in praepositos delinquis, ejus ordinationi, qui eos nobis praetulit, obviamus. Unde Moses, cum contra se, et Aaron conqueri populum cognovisset, ait: Nos enim quid sumus? Nec contra nos est murmur vestrum, sed contra Dominum . Admonendi sunt benevoli subditi, ut sic alienis bonis congaudeant, quatenus habere et propria concupiscant. Sic proximorum facta diligendo laudent, ut etiam imitando multiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alienum devoti fautores, sed pigri exspectatores assistant, eo post certamen sine bravio remaneant, quo nunc in certamine non laborant; et tunc eorum palmas afflicti respiciant in quorum nunc laboribus otiosi perdurant. Valde peccamus, si aliena bene gesta non diligimus. Sed nil mercedis agimus, si ea quae diligimus, in quantum possumus, non imitamur.
Abbreviated transcription (Latin):
tis exterioribus ex sequendo monstra
re. Dauidnamq: saul ferire m&uit.
quia pie subditorum mentes ab om¬
ni se peste obtrectationis abstinen¬
tes p̃positorum uitam nullo linguae
gladio ꝑcutiunt. &iam cum de in ꝑfec¬
tione rep̃hendunt. Boni subditi
quando pro infirmitate sese abstine¬
re uix possunt ut extrema quedam
atq: exteriora p̃positorum mala : sed
tamen humiliter loquantur quasi horã
clamidis silenter incidunt. quia uide¬
lic& dump̃latȩ dignitati. salutem in no¬
xiae & latenter derogans. quasi regis
suꝑ positi uestem fȩdan. Sed tamer ad
sem& ipsos redeuNs seq: uehe menis si¬
me uel de tenuissima uerbi laceratio¬
ne rep̃henduNt. Vnde bene & illic scrip¬
tum est. Post haec dauid ꝑcussit cor
suum eo quod abscidiss& horam clami¬
ferienda non sunt. &iam cum recte¬
rep̃ hendenda iudicantur. Si quan¬
do uero contra eos uel in minimis lin¬
gua labitur : Necesse est ut ꝑ afflic¬
tionem paenitentiae corp̃matur. qua¬

Expanded text:
tis extertis exterre. David namque Saulem ferire metuit, quia piae subditorum mentes, ab omni se peste obtrectationis abstinentes, praepositorum vitam nullo linguae gladio percutiunt, etiam cum de imperfectione reprehendunt. Boni subditi, quando pro infirmitate sese abstinere vix possunt, ut extrema quaedam atque exteriora praepositorum mala, sed tamen humiliter, loquantur, quasi oram chlamydis silenter incidunt. Quia videlicet dum praelatae dignitati, saltem innoxie et latenter, derogant, quasi regis superpositi vestem secant. Sed tamen ad semetipsos redeunt, seque vehementissime vel de tenuissima verbi laceratione reprehendunt. Unde bene et illic scriptum est: Post haec David percussit cor suum, eo quod abscidisset oram chlamyferienda non sunt, etiam cum reprehendenda judicantur. Si quando vero contra eos vel in minimis lingua labitur, necesse est ut per afflictionem poenitentiae cor prematur, qua