comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
catez cuam quicquid at te ꝑuenĩt
exhrditate mea sticho filio tuoi
manumirit an mitiam ordita¬
tis. ex qua stichus hrs institutu
e sticho manu misso restituere de¬

Expanded text:
tatem tuam, quidquid ad te pervenerit ex hereditate mea Sticho filio tuo manumiserit, an unciam hereditatis, ex qua Stichus heres institutus est, Sticho manumisso restituere de
Abbreviated transcription (Latin):
Lorũ .i. Suppeliectili legata hoee
ꝯtimentut inse trãphe ⁊ topbo¬
ta delfita subsellia sc̃arina lecti
⁊ margentati culcitta ⁊ oralia
impia ua̾sa ⁊ quatia belbiesia
aqui minatia candellabra lucẽ¬
na ⁊ trulla. It uasaenea nulga¬
ria id que non ꝓprio eẽt loco. ab¬
cributa p̾terea capse ⁊ arma. S
sunt qui recte putant capsas
⁊ armaria sili brorumaut ue¬
nõ ẽe insuppellectiliq nec hec
suppellectilis instro cederent ui¬
crea escaria ⁊ potaria in suppelle¬
ctili sunt sicut fictisiano solũ
uusgatia. S ⁊ que inpretio mi¬
gnõ sunt. nam ⁊ pellues argẽ¬
tcas. ⁊aqui minarios atgeteos
⁊ mĩas. ⁊ lectos inargentatos i
manttos atq ingematos in
suppellectili ẽe nondubitatur
n adeo ut idem idem uitis sit ⁊¬
beant. anmimã suppellectui
s ⁊ dehis idẽ dicendumẽ nec ĩ¬
tͣ cuius matie sint res que s
insuppellectili. s cratere argcte¬

Expanded text:
binum. Suppellectili legata haec continentur: mensae, trapezophora, delficae, su‹b›sellia, scamna, lecti etiam inargentati, culcitae, toralia, imperia, uasa aquaria, pelues, aquiminalia, candelabra, lucernae, trulla, Item uasa aenea uulgaria, id est quae non proprie essent loco adtributa: Praeterea capsae, armaria. sed sunt qui recte putant capsas et armaria, si librorum aut uenon esse in suppellectili, quia ne hae suppellectilis instrumento cederent. Vitrea escaria et potoria in supellectili sunt sic ut fictilia, nec solum vulgaria, sed etiam quae in pretio magno sunt: nam et pelves argenteas et aquiminalia argentea et mensas et lectos inargentatos vel inauratos atque gemmatos in supellectili esse non dubitatur, usque adeo, ut idem iuris sit et beant adnumerari supellectili sed et de his idem dicendum est, Nec int, cuius materiae sunt res, quae sunt in suppellectili. sed craterem arge
Abbreviated transcription (Latin):
U Detea petis queti põt supse¬
iliar. cathecii alia quibꝰ ĩster¬
in solent utrũ inueste sint sic̃
stragula an in suppellectile sic̃
tor alia que aliaq ꝓprie stragi¬
loꝵ nõ sut. ħ magis placuit᷑ꝰ

Expanded text:
 De tapetis quaeri potest, subsellia cathedraria quibus insterni solent utrum in ueste sint, sicut stragula, an in suppellectili, sicut toralia, quae propria stragulorum non sunt. et hoc magis placuit ea
Abbreviated transcription (Latin):
lib esto post biennium legatũ de¬
⁊ legatum referri debet ꝙ ⁊ trebat
rei ea uenditioe excipe tib liber
meo. insotictatẽ mͥa sibi emãt. d̾¬
inde cum finib dinifat ⁊ apriuꝰ¬
q̃ mͥtleret. ita cumtibi legauãt
dati. hr̃s cĩ dampnaret. ¶Uꝰxoris
mee. dum cum filio capue eĩt. hr
m̃s. c̾c. dato filius. ꝓpͣatre mignit᷑

Expanded text:
liber esto', post biennium legatum deet legatum referri deberet: quod et rei ea uenditione excipere tibi liberum meo in societate mihi et ‹s›ibi emerat, deinde eum finibus diuiserat et priu traderet, ita eum tibi legaverat " dati heres eius damnaretur. " Vxori meae, dum cum filio meo Capuae erit, heres meus ducenta dato": filius a matre mig
Abbreviated transcription (Latin):
fcm̃ dñs alienass ł manumissi¬
set. nentruͣm uibni fi̾ labo putar.
G tu bero eum qui remansiss
inpotãte. libm futuꝵ legatum hĩ¬
tiiꝵ. putat tuberonis snĩam no¬

Expanded text:
minus alienasset vel manumississet, neutrum liberum futurum Labeo putat: sed Tubero eum, qui remansisset in potestate, liberum futurum et legatum habiturum putat. Tuberonis sententiam vo
Abbreviated transcription (Latin):
alumpno suo quinq̃ginta lege¬
a uerit eiq anilio manro colo¬
no suo crpensioib fimdi cebiti
abco pran noluerat eidemq in¬
auto quedim legaueãt cum de

Expanded text:
alumno suo quinquaginta legaverat eaque a Iulio Mauro colono suo ex pensionibus fundi debitis ab eo praestari voluerat eidemque mauro quaedam legaverat: cum de
Abbreviated transcription (Latin):
a nera ẽscum ita legatum cẽt ur
titia uxor ma trũdem ꝑtem hat
rimam p̾tem legatam eẽ qũa
maiore miñor quoq inc̃c̃c
cum hr̃s dãre camꝑpnatus ec̃ in

Expanded text:
a vera est. Cum ita legatum esset, ut Titia uxor mea tantandem partem habeat ximam partem legatam esse, quia in maiore minor quoque inesset, cum heres dare damnatus esset, in
Abbreviated transcription (Latin):
Caue qñ is quicum eam ue e¬
manumisit int̾uiuos ueli
s solus cipitronus solaue cet
ẽsutiq sicxlibis quis incunta¬
te ee. deusiss n ci libi ulli eeñt
ceteris cius ub̃is qui manuisit
hi deco libto eanc ca uelibta
is parens significass ¶Qui¬
uis singulati ẜmone senatus

Expanded text:
ue is, qui eum eamue manumisit inter uiuos uel sset, solus ei patronus solaue patrest. utique, si ex liberis quis in ‹ciui›tate esse desisset neque ei liberi ulli essent, ceteris eius liberis qui manuminihil de eo liberto eave liberta is parens significasset". Quamvis singulari sermone senatus
Abbreviated transcription (Latin):
G sicmacipatus filius. ꝓcatis
ne potib madoptionem sese
dedecit ut cum fili. sequẽntus
ice̾ erit. ¶ Pinc sus quiap̃ ad
lia aliena sit ecterum cmancip¬

Expanded text:
 si emancipatus filius procreatis nepotibus in adoptionem se dederit, ut eum filii sequantur, idem erit. plane si is, qui apud adolia aliena sit. ceterum emancip
Abbreviated transcription (Latin):
lo emançipato ⁊ auo mortuo de¬
in patit cuis nepos ptitus acci¬
state aui nõ exiss ¶ Eilio emã¬
cipato sinepos retentus sit. ⁊i
ntĩq p̾titi utriq accipient .uo.¬

Expanded text:
lo emancipato et auo mortuo, deinde patre eius, nepos praeteritus accii, si potestate aui non exisset. Filio emancipato si nepos retentus sit et utrique praeteriti, utrique accipient bo
Abbreviated transcription (Latin):
bo. pos liberos acci¬
pe debemns. siue na¬
cutales siue adop¬
tiuos sin institũti. n exhrda¬
cessioẽ ex iure ciuili¶ Hant cla
trib filus unusabostib cap¬
tus sit dnobꝰ qui sũt inciuita¬
postumo. nam quamdi post¬

Expanded text:
one liberos accipere debemus siue naturales siue adoptiuos, si neque instituti neque exheredacessionem ex iure ciuili. Haec autetribus filiis unus ab hostibus captus sit, duobus, qui sunt in ciuita. Idem et in postumo: nam quamdiu post
Abbreviated transcription (Latin):
tice qr tutor ee desinĩt. ¶ S ⁊ si
quis testam̃to u ad tempus
fiĩt datus. idcm̃ dicendum
Et genetalit ꝙ traditum est
pupillum cum tutore suo tu¬
cele agẽ non posse actenus ueꝵ
ẽ. si eade tutela sit absurdum.
tiois ratione negoꝵ pupilli.
reposa inqua ad huc ꝑsenera¬
ret. in qua. aũt desinit cẽ tutõ
⁊ iterum cepit eẽ sic. Spristina
ad ministritione tutele. cebi¬
corẽ pupillo. quo m̾o sipeciũ¬
am creditam apatie eins acce¬
piss ¶ Quem igitur effectur
ħ sententia hatꝰ uitcamus. nã
si soluf. cutorẽ ntiq ipe sccu

Expanded text:
or esse desinit. Sed et si quis testamento usque ad tempus fuerit datus, idem erit dicendum. Et generaliter quod traditum est pupillum cum tutore suo agere tutelae non posse hactenus verum est, si eadem tutela sit: absurdum dministrationis negotiorum pupilli reposci, in qua adhuc perseveraret. in qua autem desinit tutor et iterum coepit esse, sic ex pristina administratione tutelae debitor est pupillo, quomodo si pecuniam creditam a patre eius accepisset. quem igitur effectum haec sententia habeat, videamus: nam si solus tutor est, utique ip
Abbreviated transcription (Latin):
principum a sumptos oꝑti
rt̃t ⁊ honordelatus. finẽ ccitit
tpĩs ac loci non haberrt ¶ Cum
orumudus expintia romedo¬
micilium nonbrẽt ciusdem
curator decreto p̾sidis acp̃toĩs
ꝯstitutus. tenimadmim stã¬
tioẽ utrobiq suscepit placuit
cũduas curatioẽs administã¬
it nõ uiden ꝙ uidelicet unius
duo patrimonia nõ uidẽtim¬
Qui priulegio submrsc̃
fratris curationẽ suscipe ñco¬
gitur. ¶Patronus inpuben li

Expanded text:
ptos optimt et honor delatus finem certi temporis ac loci non haberet.Cum oriundus ex prouincia Romae domicilium haberet, eiusdem curator decreto praesidis ac praetoris constitutus rerum administrationem utrubique suscepit. placuit eum duas curationes administrare non uideri, quod uidelicet unius duo patrimonia non uiderentur.Qui priuilegio subnixus est, fratris curationem suscipere non cogitur.Patronus impuberi li
Abbreviated transcription (Latin):
d. Campinu̾s sccibit. nonde
posse ei recusite obligari se pass
sit non inbibendã opetam pe¬
titi onem quia conasse uidetu¬
Erinog. Sicut patronus ita ⁊
patrom filus ⁊ ncpos ⁊ pnepos
qui libce nuptus ꝯscnensit.
opar eractioncm amittit. nãb
ciuius mattimonio ꝯserisit in
offitio minci ce debeͣt. Si anter
nuptie quib patronus ꝯ sensit.

Expanded text:
 Campanus scribit non debposse se id recusare, obligari se passus sit, non inhibendam operarum petitionem, quia donasse videturum. Sicut patronus, ita etiam patroni filius et nepos et pronepos, qui libertae nuptiis consensit, operarum exactionem amittit: nam haec, cuius matrimonio consensit, in officio mariti esse debet. Si autem nuptiae, quibus patronus consensit
Abbreviated transcription (Latin):
d. Suib̾tus qui opaꝵ ãgit.
Cobligatiõe dimissus ẽ. atq
italibetam testĩ factionẽ asse¬
cutusẽ meł ominus obseqo
peniti uichã libeitum ꝯueĩt.

Expanded text:
ibertus, qui operarum obligatione dimissus est atque ita liberam testamenti factionem adsecutus est, nihilo minus obsequiper inuidiam libertum conuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
liget se dem alt nascatur mlto
magis pop. aitamifsum hic
iangi ut li berctui¶ Lichañt it
ancis qui inpotate ciuissunt. s
si creditori suo libtum patron̾

Expanded text:
liget se, deinde alter nascatur, multo magis Pomponius ait amissum huic iungi, uti liberetur. Nihil an eis qui in potestate eius sint. Sed si creditori suo libertum patronus
Abbreviated transcription (Latin):
D .i. Qui oncrande libtatis cã
pecuniam patrono repmiẜit.
eiũs non potest petẽte.
iaugumtum ⁊ mutationem
tecip̃e obligatioẽs oꝑarũ scied̾
e namdum languet lib̾tus. pa¬
opas ip̃ouite hec intercidunt.

Expanded text:
 Is qui onerandae libertatis causa pecuniam patrono repromiserit, eius non potest petere. et augmentum et mutationem recipere obligationes operarum sciendum est. nam dum languet libertus, paoperas, ipso iure hae intercident.
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq siꝗͥs exħrdaͬto cmincipa¬
to filio ẜuũcius hrder institue¬
repelli cũ aboꝑaru petitione
debere ꝑm̃ ac sirepellet patronꝰ
qui oꝑas ñ impo suiss uł q̃s ĩpo¬
suit reuenͣdilifs. Inom̃ib
oꝑis p̃cipne obẜuandumest
ut temꝑis spatia q̃ adcuram cõ¬
ꝑis necessaria s lib̾to teliq̃nt᷑.¬
ilib us pictorus oꝑis/denq⁊
silibtus faberant pictor fũit q̃¬
dui idaitifitium ex̾cebit. has
opãs patrono prare cogitut. qrͣ̃
sicut fabriles opasquis pot s
aut citio stipulatiata patronꝰ
alibto oꝑas sibi aut sepmo rec¬
te scipłatũt ⁊ lib̾tus obligatõe
saluetur sicales oꝑas extrancas
dederit. q̃les patrõ prando liba¬

Expanded text:
ncipato filio seruum eius heredem instituerepelli eum ab operarum petitione debere, perinde ac repelleretur patronus, qui operas non imposuisset uel quas imposuit reuendidisset. In omnibus operis praecipue obseruandum est, ut temporis spatia, quae ad curam corporis necessaria sunt, liberto relinquantilibus uel pictoriis operis. denique si libertus faber aut pictor fuerit, quamdiu id artificium exercebit, has operas patrono praestare cogitur. quare sicut fabriles operas quis potest sibi aut Titio stipulari, ita patronus a liberto operas sibi aut Sempronio recte stipulatur: et libertus obligatione soluetur, si tales operas extraneo dederit, quales patro
Abbreviated transcription (Latin):
Els. Silibtus im intauit di¬
sit. nopalicer ⁊ tatura fore at¬
bitriũm patom quasi eque
arbitratussit. Et fere ea ins ẽ
psoam arbitno substituentim.
ut qr spent eum recte arbittacu¬
tu idfaciant non qrui m̾modi¬
ce obligat uelint. ¶ Inlibta
q̃ uolũntate patroni nup ẜit

Expanded text:
. Si libertus ita iurauerit dasit, non aliter ratum fore arbitrium patroni, quam si aequum arbitratus sit. et fere ea mens est personam arbitrio substituentium, ut, quia sperent eum recte arbitraturum, id faciant, non quia uel immodice obligari uelint. In libertam, quae uoluntate patroni nupsit
Abbreviated transcription (Latin):
N Quotiens certeͤ spẽs opaꝵĩ
stipłatioe declucãt᷑ ueluti picco¬
ne fabriles peti quidem nõ po¬
sũt nisi precerite qr ⁊ sino ubi
at qiͣ teipã in ẽ obligationi tc̃¬
cis cpĩs sicuti cum ephesi daret
stiplem̃ dies ꝯtinet. Et iõ iñtiie

Expanded text:
 Quotiens certa species operarum in stipulationem deducitur, ueluti pictoriae fabriles, peti quidem non possunt nisi praeteritae, quia etsi non uerbis, at re ipsa inest obligationi tractus temporis, sicuti cum Ephesi dari stipulemur, dies continetur. et ideo inutilis est
Abbreviated transcription (Latin):
opas. qr iste sine piculo iice
prati non possunt. Si culib̾t
opas patrono pr̃are debebit
¶Et si post manumissionẽ id
dicliceit ꝙ siartifitium ex̾ cete
desierit. tales oꝑas etẽ debebit.
que non ec̃ dignitatem cius
fuint. uelutiut cum patrono
moretur pegre ꝓficiscatur. ne¬

Expanded text:
ine periculo uitae praestari non possunt. Si tamen libertus operas patrono praestare debebit, etsi post manumissionem id didicerit. quod si artificium exercere desierit, tales operas edere debebit, quae non contra dignitatem eius fuerint, ueluti ut cum patrono moretur, peregre proficiscatur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Lp̃. Medicus libt̾us ꝙ putaret.
silib̾ti sui mediana non facent
mulco plures inꝑances sibi bĩti¬
ium postulabat ut sequeretur.
s n opus facẽnt. id uis ẽ nec ne
abcis exigẽt hoc ẽ ut icqui escere
eos meridiano. tp̃r ⁊ ualitudiyis
⁊ hoestatis sue rõnem bre sinẽt
¶Introgaui sihas oꝑasliberti cate

Expanded text:
. Medicus libertus, quod putaret, si liberti sui medicinam non facerent, multo plures imperantes sibi habiturum, postulabat, ut sequerentur se neque opus facerent: id ius est nec ne? ab eis exigeret, hoc est ut adquiescere eos meridiano tempore et ualetudinis et honestatis suae rationem habere sineret. Item rogaui, si has operas liber‹t›i dare
Abbreviated transcription (Latin):
qn hoẽste ⁊ sine ꝑiculo inte s
manumissi ois tp̃r prati debũ¬
int¶O sicurpes opas postea ex¬
eitẽ cepĩt prãte debebit cas qua
manumissionis tp̃r prabat.
Tales patrono oꝑe dantut q̃les
exetãte dignitate. ualitudine
necitate ppito. ceterisq eiusde¬

Expanded text:
sine periculo uitae manumissionis tempore praestari debuerunt. sed si turpes operas postea exercere coeperit, praestare debebit eas, quas manumissionis tempore praestabat. Tales patrono operae dantur, quales ex aetate dignitate ualetudine necessitate proposito ceterisque eius ge
Abbreviated transcription (Latin):
pite ticio filio quem exyte quãt
u̾ba titu filu. ho am̃plius deme¬
dio sumito legata mca q̃michi
tampat tuus prescns q̃ clodius
iustus fr̃ patris reliq̃nunt. q̃ sici
ẽcum fundus gardisianũ sce¬
statrici a marto eins .i. apitit tit¬
i. fili legitussit. cui fund̾ excã
fidci.s. delcitur utrum titio filio
meo mĩ. in felicissimo ⁊ felicissi¬

Expanded text:
pite Titio filio, quem ex parte quarta uerba: 'Titi fili, hoc amplius de medio sumito legata mea, quae mihi tam pater tuus Praesens quam Coelius Iustus frater patris reliquerunt'. quaesitum est, cum fundus Gargilianus testatrici a marito eius, id est a patre Titii filii legatu‹s› sit, cui fundus ex causa fideicommissi debeatur, utrum Titio filio tantum an Felicissimo et Felicissi
Abbreviated transcription (Latin):
noluptatis grã. Itaq nec specula¬
bre indomo sunt̃ deberim. que
snu cassii qui funit dicebat inte
instrumtumt. ⁊ ornam̃tum.d̾
mulcum int̾ ce instra enim eai

Expanded text:
uoluptatis gratia: itaque neque speculabrae in domo sunt deberi. quae sententia Cassii fuit, qui dicebat inter instrumentum et ornamentum m
Abbreviated transcription (Latin):
Ap. Sifilius. fimiłtutor ap̃¬
coredatus sit. siquidẽ pat̾ tute¬
la agnouit. in solidum deb te¬
nĩ si nõ agnouit dumtarat d̃
peculio. ¶Agnouisseañt inde¬
tut siũ gessit sine gerẽti filioꝰ
se sit siu̾c omĩo att̾igit tutela
Un cumquidam fiħos scͥpsis¬
s utdiligenter tutelam gercri
cum scias inquid piculumad
nos ꝑtinẽ. diri. hunc quoq e
inden agnonisse ¶Planc sido¬
lum mõnint filium ñindetuii
agnita ł ⁊ tonstes ab oib rel¬

Expanded text:
. Si filius familias tutor a praetore datus sit, si quidem pater tutelam agnouit, in solidum debet teneri, si non adgnouit, dumtaxat de peculio. adgnouisse autem uidetur, siue gessit, siue gerenti filio consensit siue omnino attigit tutelam. unde cum quidam filio scripsisset, ut diligenter tutelam gereret, 'cum scias', inquit, 'periculum ad nos pertinere', dixi hunc quoque uideri adgnouisse: plane si solum monuit filium, non uidetur agnita. 8
Abbreviated transcription (Latin):
ditioe ut io cenin restituẽ fõgfet
ꝙ deducta dãtis quititate ad cã
puenit. dotem enĩ recep̃ie ei.
restituere. msi plus fuit inc̾o q̃
inquamcitate docis tesidim¬

Expanded text:
dicione, ut id demum restituere rogetur, quod deducta dotis quantitate ad eam peruenit: dotem enim recepisse eam restituere, nisi plus fuit in eo quam in quantitate dotis: resid
Abbreviated transcription (Latin):
uit. adut. inpossit acquixeie ur¬
dicatemꝯ sequensẽ dicere p̃ se
eum adire maxime cũ laec susp¬
Si quis pure institutus putan
pucabt ¶Lm Inin illo hee a¬

Expanded text:
uit, adiit, an possit adquirere hereditatem? consequens est dicere posse eum adire, maxime cum haec suspsi quis pure institutus putauit putabat: nam in nullo h
Abbreviated transcription (Latin):
q inpublicum. s ut cxindini p¬
s atestib. Et siplits snt teste
adhibiti sufficit sollempnẽ nu¬
metum cxandire ¶ Siquid põt
lempnia explanan possit q̃ntũ
cognomine. cumcumincorpoẽ
nonecrass potenit nepostrate

Expanded text:
ue in publicum, sed ut exaudiri psed a testibus: et si plures fuerint testes adhibiti, sufficit sollemnem numerum exaudire. Si quid post lemnia explanare possit, quaeritur: cognomine, cum in corpore non errasset: poteritne postea
Abbreviated transcription (Latin):
testi faciendiuus retinet¶Hu
uo qui ad fcitum unit ad bestias
aut in metilluin dampnãtirri
libtatem pdiiñt boãq corum pi¬
indistolia fu̾t defiictus indã¬
ittus testamentumei ualebit
Auł. Qui manis amisit test
nisi cis permittatur̃.
Uꝰp̃. Legecornelia testã coꝵ
qui in postium potate decessert
pinde s firmantur. ac sibuquu
ca fecissent in bostium potatcm
non puenissent. ⁊ borditas exhi
et quart ẜuus brs senptins abco
qui mn hostium potestate decene¬
rit. ⁊ lib ⁊ hr̃s enit sen uelit sen nolit l

Expanded text:
testamenti faciendi ius retinent. Hi vero, qui ad ferrum aut ad bestias aut in metallum damnantur, libertatem perdunt bonaque eorum puin custodia fuerit defunctus indemnatus, testamentum eius valebitrum.Qui manus amisit testamnisi eis permittitur.um.Lege Cornelia testamenta eorum, qui in hostium potestate decesserint, perinde confirmantur, ac si hi qui ea fecissent in hostium potestate‹m› non peruenissent, et hereditas ex his et. quare seruus heres scriptus ab eo, qui in hostium potestate decesserit, liber et heres erit
Abbreviated transcription (Latin):
hec ubũ sumtestatus moritur. ad
id tp̃s refcruntur quotestm̃ derͣ
sticuitũt nonquo moritur
M sierea quam nefas sit dũce
posthumum hrede instituero
nõ ꝑutat rumpitestmm. pop̃ ¶S¬

Expanded text:
 "si intestato moritur" ad id tempus referuntur, quo testamentum destituitur, non quo moritur. Sed si ex ea, quam nefas sit ducere, postumum heredem instituero, non putat rumpi testamentum
Abbreviated transcription (Latin):
B. Dlacet oninem masculum
posse postimin hrdem scribe. siũ
ũ mantus sit. sũ nondum uxtẽ
dux̃ nam ⁊ maĩtus repudiare
postumus scriptus uitetur qui
quacum qr urore nascatur.
mucunt. matrimõium is ĩstici.¬
t̾ incecur quiex postenore. m̾io.¬

Expanded text:
.Placet omnem masculum posse postumum heredem scribere, siue iam maritus sit siue nondum uxorem duxerit: nam et maritus repudiare postumus scriptus uidetur, qui quacumque uxore nascatur, mutauit matrimonium, is institutus uidetur, qui ex posteriore m
Abbreviated transcription (Latin):
his ⁊ constat sufficcre.
sit simounus sit nam. ⁊ si plo¬
tes sunt filii benigna int̾ pta¬
tioẽ potius apleniq Redetur.
nullum exheredatum esse.
te exhereon. Et sicum ꝯuitio
dixenit nõn minandus uł nõ
nonfilius mĩs latro gladiator
magis ẽ ut recte eyh̾rdatus ñt
cĩt acoto gradu sumotiis insi
forte. ib uniuis ꝑsoã eum cestatõ
cxbrdamĩt nam si hoc fecit uitõ¬
saeit exheredutio. quem̃ad mo¬
dum suta cum exbrdam̃t qui¬
namut uilianus scriꝑsit Hỹ¬
st acditam brditatẽ uolinz eñ
sub motum ꝙ ẽ impossibile¬
Añ brdis insticutioem ex here¬
datus ab omnibꝰgcadib supr

Expanded text:
his? et constat sufficere. sit, si modo unicus sit: nam si plures sunt filii, benigna interpretatione potius a plerisque respondetur nullum exheredatum esse. te exheredat: et si cum convicio dixerit "non nominandus" vel "non filius meus", "latro", "gladiator", magis est, ut recte exheredatus sit, erit a toto gradu summotus, nisi forte ab unius persona eum testator exheredaverit: nam si hoc fecit, vitiosa erit exheredatio. quemadmodum si ita eum exheredaverit "quinam, ut Iulianus scribit, hust aditam hereditatem uoluit eum summotum, quod est inpossibile.Ante heredis institutionem exhered
Abbreviated transcription (Latin):
sit at. mui siquidez aliquis ex
primo gradu mint calegata
prabit que liberis ⁊ parcñtim
aprimo gradu data sunt. Si
ascquenti ꝙsi neq exprimo
gradu. n ex scdo quisquã ĩ reb
f̃t hũans cum testator mo¬
titut tunc. ib intestato mag̃.
nec legata cinquã prinda. O
si post mortem testatoris. añ
ad itam brditatem instituti
decefse runt. cc̃. ipos quidem
a substitutis relicti sunt.
tutus iutiñt. licet nemo adeat
hrditatẽ cati legata deberi cli¬
cemus. q̃. ab inte̾stato data sut¬

Expanded text:
s: si quidem aliquis ex primo gradu vivit, ea legata praestabit, quae liberis et parentibus a primo gradu data sunt: sin sequenti: quod si neque ex primo gradu neque ex secundo quisquam in rebus fuerit humanis, cum testator moritur, tunc ab intestato magis nec legata cuiquam praestanda: quod si post mortem testatoris ante aditam hereditatem instituti decesserint, contra ipsos quidem sed quae a substitutis relicta sunt. tutus vivant, licet nemo adeat hereditatem, ea tamen legata deberi dicimus, quae ab instituto data su
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ extesto sempnn debetur mͥcũ
iire nouationis q̃legatarius id¬
q testator an fecerat. legatum ex
testo non debeantur placuit fłar
te monstratioe legatano nonob¬

Expanded text:
ento Sempronii debetur mihi.' cum iure nouationis, quam legatarius idemque testator ante fecerat, legatum ex testamento non debeatur, placuit falsam demonstrationem legatario non ob
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiteat andebeatur ⁊ pop. scribit
codicllos deletõs nonnalere.
Urcẽ facete direãt ⁊ id postea te

Expanded text:
eat, an debeatur? et Pomponius scribit codicillos deletos non valere. heredem facere dixerat: id postea tes
Abbreviated transcription (Latin):
funt solutum adcãm fidcis. nõ
ptinebit qd au̾t post apettas ta¬
bulas an aditam brditatem ab
ñ ignorauit fuit cractum dolo
tut. uladiecta qntitate ceita siũ
spetie uł non adiecta ¶ int erꝯnio
cquecum distinctione ueluti ti¬
rogo quead e spectant. attĩgas
luit nicħ̾ inter ẽ u̾rde suum ise¬
tit ut eum libaret anꝓbibeat eũ
exigere. utroq enim m̃o liband̾
ẽ dc̾bitor ⁊ uitoq ea su ꝯ petit u̾cro
umad liberandum debitori actõ.

Expanded text:
si non pertinebit. quod autem post tabulas apertas ante aditam hereditatem ab non ignorauit, fuerit exactum, dolotur uel adiecta certa quantitate siue specie uel non adiecta, aut ex contrario aeque cum distinctione, ueluti 'Tirogo quae ad haec spectant attingas: luit, nihil interest, heredem suum iussit ut eum liberaret an prohibeat eum exigere: utroque enim modo liberandus est debitor et utroque casu competit ultro ad liberandum debitori actio.
Abbreviated transcription (Latin):
legatum & debitor c̾ditori suo
logaret mutile cẽ legatum
sinichil intẽr eẽt cditoris. cxte¬
stõ ponius agere quã cxpristina
obligatioẽ nam ⁊sititius mada¬

Expanded text:
ens debitor creditori suo legaret, ita inutile esse legatum, si nihil interesset creditoris ex testamento potius agere quam ex pristina obligatione. nam et si Titius manda
Abbreviated transcription (Latin):
meam subscuptione posteaui¬
uus erotem manumisit ⁊ ĩco¬
de accu buit ratioẽs q subscrip¬
sit᷑ usq ineumdiẽ ꝙ fuit añt
paucissimos dies q̃ morerctut¬
quas dam sumas ⁊ ẜii ad hñc
etotẽ ⁊ postca liboꝵ accepissen
incas tatioẽs. q̃ alutio titio sub¬
scripte sunt intiuisse qro ani
br ces ab crote nichil erigete
brant cuis tempori quo lutur
titus sub scrpsit iꝵ. ctotemȩx

Expanded text:
meam subscriptionem'. postea uiuus Erotem manumisit in eodem actu habuit rationesque subscripsit usque in eum diem, qui fuit ante paucissimos dies quam moreretuquasdam summas et seruum adhuc Erotem et postea liberum accepisse neque in eas rationes, quae a Lucio Titio subscriptae sunt, int‹u›lisse: quaero, an heredes ab Erote nihil exigere debent eius temporis, quo Lucius Titius
Abbreviated transcription (Latin):
mod ix. ip̃m debitorem siꝯ ue¬
matut exceptione tuum esse
¶Ganis seius cum. acolenisset
accepit cutatores publiumo
meuium ⁊ lutium semꝑnu
S emi icem gauis seius intra
legitimã ctatem ꝯstitutus. cu
iñ fcͣmn ꝯce deret. testõ suo decua¬
torib siusitacanit. Questicẽ
curatorib meis nemo faciat
remenim ipẽ tractam. Qucõ
antationem cure brdes ad in¬
tiacutatoribꝰ petere possent
cum defimietus ut cruerbis ce¬

Expanded text:
dit ipsum debitorem, si conveniatur, exceptione tutum esse: Gaius Seius cum adolevisset, accepit curatores Publium Maevium et Lucium Sempronium. sed enim idem Gaius Seius intra legitimam aetatem constitutus cum in fatum concederet, testamento suo de curatoribus suis ita cavit: "quaestionem curatoribus meis nemo faciat: rem enim ipse tractavi". quaero, an rationem curae heredes adulti a curatoribus petere possint, cum defunctus, ut e
Abbreviated transcription (Latin):
stro comus ꝯtincbunt ¶ Decie¬
lis que inupctris extendinitur.
item debis que sunt cirta calũp¬
nas cessus sccibit magis suppen¬
cc̃tuli annuim Erandã. ⁊ ita sabi¬
mim ⁊ cassuim putat canales
ant. ⁊̃ arpagones ⁊ amas instru
gie quib columpne ꝑamme¬
ta poclia extergantu¶ Seale ꝙ
ad lacunatia ammoneantur
instri sunt qr pundiorẽs do
redonnt. ¶ Ppͣ. quoq libro .uii.¬
ixsoꝵ ait sigula ⁊ statuc affice
instrũitõ domus non ꝯcinex
s domus portio sunt ¶Quc nõ
affixum. Dam. hoc instrurto
domus putat contim̃ sicut pro¬

Expanded text:
us continebuntur. De velis, quae in hypaethris extenduntur, item de his, quae sunt circa columnas, Celsus scribit magis suppellectili adnumeranda et ita Sabinum et Cassium putare. Canales autem et harpagones et amas instrumgiae, quibus columnae pavimenta podia extergantur, scalae, quae ad lacunaria admoveantur, instrumenti sunt, quia mundiorem domum reddunt. Papinianus quoque libro  ait: sigilla et statuae adfixae instrumento domus non continentur, sed domus portio sunt: quae veradfixum: nam et hoc instrumento domus putat contineri, sicut pro
Abbreviated transcription (Latin):
meis .c. anitos do.an ⁊ mascu¬
linignĩs ⁊ femimni libis le¬
gatum uidcatisr na si ita scti¬
ptũe filus meis hos cucores
crũ pessimum c̃ feminino nos¬
fabuło ⁊ masculos ꝯtiner ¶Si
sub adlitioẽ ul ⁊ exdie ccita nob

Expanded text:
an et masculini generis et feminini liberis legatum uideatur? nam si ita scriptum esset: 'filiis meis hosce tutores enim pessimum est feminino uocabulo etiam masculos contineri. Si sub
Abbreviated transcription (Latin):
ant semel hrs extitĩt ẜun non
põt. adiectus efficẽ. ut qui scmel
cros crtitĩt desinit h̃rs esse.
sit cxasse ⁊ ẜuno coĩ legetur pure
sinclibtãte hoc legatum nons
stitit. ¶Mianc sub ꝯlitioe eiuti¬
lit. ⁊ fin̾lib̾tate legabitur qmͣ¬

Expanded text:
autem semel heres exstiterit servus, non potest adiectus efficere, ut qui semel heres exstitit desinat heres esse. sit ex asse et servo communi legetur pure sine libertate, hoc legatum non constitit. plane sub condicione ei utiliter et sine libertate legabitur, q
Abbreviated transcription (Latin):
lubebat testõ itacainit titius
st̃ meus crafse mic hi hr̃s esto
abominor prius moriet᷑. ꝙ ux
am brdicatemn adicrit aut fil¬
ium filum ue cxscnatum nat¬
aclicrit ⁊ libos addite srdita¬
tis tp̃r nonb̾iũt ansticus eti
pamphu crsubstitutioe libi

Expanded text:
testamento ita cauit: 'Titius frater meus ex asse mihi heres esto: abominor prius morietur quam meam hereditatem adierit aut filium filiamue ex se natum natadierit et liberos aditae hereditatis tempore non habuerit, an Stichus et Pamphilus ex substitutione l
Abbreviated transcription (Latin):
diciõe ex hrdari ĩppoĩto nep̃ossi¬
bilis quidem tẽpiti poss ceite
si u̾bis exprimeretur inemp¬
ta fieret bincemmolitionisi
uolet b̃rs esto quealia uba ꝯtͣri¬
a xipi possunt quã l sinollet
tidiculosum nulli non patet
nonabrẽaũt hoc loco uclud er¬
cessus hic sub iũgetur. Sius
itaq brdib insfitrtis siuo lu¬
erint lrdes ẽẽ nonꝓmittendũ
amnplius abstinẽ se brditate

Expanded text:
condicione exheredari, in proposito ne possibilis quidem repperiri posset, certe, si verbis exprimeretur, inepta fieret: huic enim condicioni "si volet, heres esto" quae alia veripi possunt quam haec "si nolet sit ridiculum, nulli non patet. Non ab re autem hoc loco velut excessus hic subiungetur suis ita heredibus institutis "si voluerint heredes esse" non permittendum amplius abstinere s
Abbreviated transcription (Latin):
tus postea mitum ee appannt.
tñ tutores pupilli siuc curatõe
filii nichil otratatioẽ diuorũ
principum fecisse uitcĩ. si ẜ mo
uoluntatem defuncti testam̃to
scciptam p̾dium iusticum pr¬
pillare uendidennt
De cura¬
torib furioso ⁊ aliis extra mi¬
nor es dandis.R.

Expanded text:
tris postea irritum esse apparuit, tamen tutores pupilli siue curatores filii nihil contra orationem diuorum principum fecisse uideri, si secundum uoluntatem defuncti testamento scriptam praedium rusticum pupillare uendiderunt. DE CURATORIBUS FURIOSO ET ALIIS EXTRA MINORES DANDIS
Abbreviated transcription (Latin):
li rescripserunt. ꝙ allegatis ĩ¬
fructuosum cẽ fundum que
nuend̾em uultiꝰ mõuẽ nos nõ
potest cum utiq ꝑftuctuũm
mõ. p̃tium muentunis sit
Quamqͣ aũt n distrabere. neq
obligare tutor pnpillare p̾liu¬

Expanded text:
 rescripserunt: "quod allegastis infructuosum esse fundum, quem vendere vultis, movere nos non potest, cum utique pro fructuum modo pretium inventurus sit". Quamquam autem neque distrahere neque obligare tutor pupillare p
Abbreviated transcription (Latin):
stĩ ꝑtinet inspici desctibiq posti¬
lat dicendum ẽ p̃torem ẽa cogͥta
stituẽ id debe ut slicuent eum
uiuẽ non ꝑmittat inspici tabu¬
las nł ⁊ ip̃im scrip̾tutã quis insp¬
iciat. ⁊ sigillet ⁊ quid. alind ext.¬
builas uelit expectate ¶Inspectiõ
tabulanm ⁊ lectionẽ eatum id¬
cat. ¶Siemañt ⁊ ꝯsulem tibul¬
rũ nonpatitur ptor describi uiꝰ ĩ

Expanded text:
ti pertinet inspici describique postulat, dicendum est praetorem causa cognita statuere id debere, ut, si liquerit eum uiuere, non permittat. Inspici tabulas est, ut ipsam scripturam quis inspiciat et sigilla et quid aliud ex tabulis uelit spectare. Inspectio tabularum etiam lectionem earum indicat. Diem autem et consulem tabularum non patitur praetor describi uel i
Abbreviated transcription (Latin):
croni ⁊ patroni singuli iũtucꝰ
tin mõ reuocab̾t pcaluisiana
Siliħtus intestatus decesẜiti
relicta pagrono debita portioe
aut. aliq̃uo ãplius aliꝗͣ ⁊ alicã¬

Expanded text:
ronae et patroni, singuli virilem tantum revocabunt vel Calvisiana. Si libertus intestatus decesserit relicta patrono debita portione aut aliquo amplius, aliquid etia
Abbreviated transcription (Latin):
sobrine natus patrui abnepos
neptes mat̾tẽ ab nepos ab nepti
ħ singła uocabula senasdenaso
abnepos. si anumerabit᷑ ut faria
patruo accepto qͣite ꝓnepos totiẽ
pneptis ducatut ⁊ sicadcoꝵ fi

Expanded text:
sobrinave natus. patrui abnepos neptis. materterae abnepos abneptis. haec singula vocabula senas denas abnepos sic enumerabitur, ut bifariam patruo accepto quater pronepos, totiens proneptis ducatur et sic ad
Abbreviated transcription (Latin):
quoq rel.itumẽ. Qũe dime̾
tefeit ita brce institutum si in
capitoliumascenditꝙ sinoni
ascendiss legatumcidatum.
Euiq inquã ascenderet mor¬
mutit nepotes. ad Prditatẽ ꝗ si
sub stitrti non eent abincesta¬

Expanded text:
quoque relatum est: quendam enim refer‹t› ita heredem institutum, si in Capitolium ascenderit, quod si non ascendisset, legatum ei datum, eumque antequam ascenderet mormittit nepotes ad hereditatem, qui substituti si non essent, intesta
Abbreviated transcription (Latin):
Ap. Sifilits suboditione fors
ent ⁊ nepõtes ex eo substituãtrii
cum nonsufficit subquali bet
moriẽte filio in pleri non potu¬
it Weluti sia lexandrĩam ierit
flli hrs esto. isq tome decessit
dedit filius meu sesto. Que ꝯ

Expanded text:
.Si filius sub con dicione heres erit et nepotes ex eo substituantur, cum non sufficit sub qualibet moriente filio impleri non potuit, ueluti 'si Alexandriam ierit, filius heres esto' isque Romae decessit, dederit, filius heres esto', quae
Abbreviated transcription (Latin):
noie postulabitur tp̃s ad celibã¬
dumanerpectiat eum hrditatẽ
retinẽ ⁊ lax eidatum sit. siuista
in iisicãcoginita boni uiti arbit̃¬
uuetabo ¶ Qerico pͥtor inpeclit

Expanded text:
ostulabitur tempus ad deliberandum, an expediat eum hereditatem retinere, et hoc datum sit: si iusta nisi si causa cognita boni uiri arbituetabo'.Merito praetor impedit
Abbreviated transcription (Latin):
putimomii eõrationẽ igitin
efficẽ dixi ut merces quoq iste
que ꝯpatite sunt ut romam
ue herentur ñue ꝑfecte sint co
uiuie sine non dim⁊ siue scit̾
fiuc ignoranitgadeum brcer

Expanded text:
patrimonii esse.Rationem igitur efficere dici, ut merces quoque istae, quae comparatae sunt ut Romam ueherentur, siue prouectae sunt eo uiuo siue nondum, et siue scit siue ignorauit, ad eum her
Abbreviated transcription (Latin):
iocum renocaret. ñ iungeoit quo
transtulit. n dimmnet unde
cranstunt ut putade ytalic ao
patmoĩo. quos damxnos mi¬
serat inꝑuintiam forte galliã.
ad crigendum debitim uład
debeat diciaditalicum patrino¬
nium cos ꝑtinerẽ debere. Ut est
apd̾ mutium telatum cum fũ¬
dus crat legatus. ułcum instru¬
into qr uł cũ hiisqut fibi sunt
Sagasonẽ enim misium ini¬
lla apitie. fa nonptinẽ.ad fudi
legatum mutins ait qui non
id cuco illo erat missus ut ibi
ẽẽt prom̃ si ẜus fuĩt missus.
inullam interim illic sãtur̾
quiadum offendetat qĩ ad tẽpr
relegatus kensumẽ ⁊cumat
nille legatum nonptine̾. Qẽ¬

Expanded text:
uo transtulit neque minuet unde transtulit: ut puta de Italico patrimonio quosdam servos miserat in provinciam, forte Galliam, ad exigendum debitum vel adebeat dici ad Italicum patrimonium eos pertinere apud Mucium relatum, cum fundus erat legatus uel cum instrumento uel cum his quae ibi sunt: agasonem enim missum in uiamilias non pertinere ad fundi legatum Mucius ait, quia non idcirco illo erat missus, ut ibi esset. proinde si servus fuerit missus in villam interim illic futurus, quia dominum offenderat, quasi ad tempus relegatus, responsum est eum ad villae legatum non pertinere. q
Abbreviated transcription (Latin):
casunt sditioẽ. ut ad legatũ ꝑti¬
neat quia nonita inagio fuat᷑
ut ei agro iderentur destinati
que tos inpposito quoq suggeit
ut italicatum terum ẽe crẽdant᷑
hecres. quas initalia eẽ cestator
uolint ꝓinde ⁊ sipecumã misit
⁊ n̾ec dumꝯparate sunt dico¬
pecuniã que id circo missa ẽ ut
ꝑeam merces mitaliam. adue¬
perẽtur. ytalico patrimonioad¬
ningẽdaminam ⁊ fidechiss iꝓ
uĩtia de pecunis quas inicalia
crertebat it̾utas ⁊ reddicuras
dicẽdumẽ. hanc quoꝵ ita lici

Expanded text:
dicione, ut ad legatum pertineant, quia non ita in agro fuerant, ut ei agro viderentur destinati. quae res in proposito quoque suggerit, ut Italicarum rerum esse credantur hae res, quas in Italia esse testator voluit. Proinde et si pecuniam misit et necdum comparatae specuniam, quae idcirco missa est, ut per eam merces in Italiam adueherentur, in Italico patrimonio adiungendam: nam et si dedisset in prouincia de pecuniis, quas in Italia exercebat, ituras et redituras, dicendum est hanc quoque Italici
Abbreviated transcription (Latin):
R Illa instĩtntio quos titius
noluerit. ideo intiosa ẽ ꝙalieno.
arbitrio pmissac̃ nam satis ꝯ¬
stant ueteres decreuerunt test¬
oꝑtere non exalieno arbitrio
pendere ¶Sqmapud ostes ẽ
rͤtebrs instituitur quia iure
post limimi omnia uiracini

Expanded text:
 illa institutio 'quos Titius uoluerit' ideo uitiosa est, quod alieno arbitrio permissa est: nam satis constanter ueteres decreuerunt testoportere, non ex alieno arbitrio pendere.Is qui apud hostes est recte heres instituitur, quia iure postliminii omnia iura ciui
Abbreviated transcription (Latin):
cum agno scẽdi cã onerosum ẽ
ampe sepe cuz mag̃ captionei
a reb nr̃is reuocamur ⁊ sit uu¬
quum dampnosuncuiq ee̾ of¬
fitium suu nec adrẽ ꝑtinet u¬
nus absit. Ĩom̃s ⁊ si forte om̃ib
ab sentib ca aliqua apirctabu¬
ias ibeat debet pꝯ sul cutart ut
int̾uenentib õptime opimoi

Expanded text:
eum adgnoscendi causa onerosum est. quippe saepe cum magna captione a rebus nostris reuocamur et sit iniquum damnosum cuique esse officium suum. nec ad rem pertinet, unus absit an omnes. et si forte omnibus absentibus causa aliqua aperire tabulas urgueat, debet proconsul curare, ut interuen
Abbreviated transcription (Latin):
spici. Idcuto nequidflĩ fiat nãq
⁊ inspectio matenam flo fabricã¬
do instruere põt. Etrumant inͣ
ꝯtinẽti pocest. item inspiciendi
ui describendi iubet.andesiderati
ip̃s dabit ad exhibitionem ⁊ ẽ
angustias seupliritates. ¶Si qs
nonnẽ gãs. ap̾ fabulas ee non ꝑa¬
tiatur m̃spici ⁊ describi oĩ modo
ad boc ꝯpelletur. ssitii neget penes

Expanded text:
spici idcirco, ne quid falsi fiat: namque etiam inspectio materiam falso fabricando instruere potest.Utrum autem in continenti potestatem inspiciendi uel describendi iubet an desideranti tempus dabit ad exhibitionem? et angustias seu prolixitates.Si quis non negans apud se tabulas esse non patiatur inspici et describi, omnimodo ad hoc compel
Abbreviated transcription (Latin):
põ. abaltero postulata ẽ furẽ
cepit magis pͥbatur ꝑatum
tatiem̃ hĩtio ad ꝯfirmatione
prioris postulationis pertinet
Sitabule testamẽtiextabunt

Expanded text:
tulata est, furere coeperit, magis probatum ratum rati enim habitio ad confirmationem prioris postulati pertinet. SI TABULAE TESTAMENTI EXTABUNT
Abbreviated transcription (Latin):
susẽ non prius depossoẽ decedert
debi quã ei fidci.s. solutum aut co
noĩe satis factum fuit. na siquidẽ
integrare fueret in possonẽ nõ
mitteretũt. ut id cum offertut di¬
sccdere a possessione debet.

Expanded text:
prius de possessione decedere debet, quam ei fideicommissum solutum aut eo nomine satisdatum fuerit: nam quod si integra re fieret, in possessionem non mitteretur, id cum offeretur, discedere a possessione debet.
Abbreviated transcription (Latin):
utis ignorantiam ñ ꝑdẽ quo
minus clies cedat Et ideo hrdi
institũto ⁊ anaptas tabulasdi¬
es cedit. Satis e enĩ scire mortu¬
um ẽc seque primii cognatum
fuisse copiam que eoꝵ quos ꝯsi¬
leret habuisse scia eni ñ hacs
acͣcipi queniris prutentibo sit

Expanded text:
uris ignorantia non prodest, quo minus dies cedat, et ideo heredi instituto et ante apertas tabulas dies cedit. satis est enim scire mortuum esse seque proximum cognatum fuisse copiamque eorum quos consuleret habuisse: scientiam enim non hanc accipi, quae iuris prudentibus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
tatus in locum filu tertiam emã¬
cipatus cum filio suo quincpoti .
loco fuit S ⁊ simor tuo fiuo uł
ex nepotil in locũ filii acoptat᷑
fuĩt cres ꝑtes in bonisfiet cum

Expanded text:
tatus in locum filii, tertiam emancipatus cum filio suo, qui nepotis loco fuerit. sed etsi mortuo filio alter ex nepotibus in locum filii adoptatus fuerit, tres partes in bon
Abbreviated transcription (Latin):
tur nonposse ¶de repetũt i alt
testatorem. ante fictos colici
quib legauit pene omẽm poci¬
nam sor̃tis ⁊usuranim serecep¬
isse itant modicum sortus selle
iisuranum debeatut ee et quesi¬
ił anei repetitio competet pp ner
sponsum est uerbum posteriuᷤ
ubationis dati uoluss ¶ntg
cetera ubto italeganit ⁊ siquid
meuiuo gessit. tationes ab eo
exigi netõ. quentur ancaitas
inq̾nib rationes ꝯscriptesũt.

Expanded text:
entur non posse. idem repetiit et ait item testatorem ante factos codicillos, quibus legauit, paene omnem pecuniam sortis et usurarum recepisse, ita ut modicum sortis et usurarum debeatur, et quaesiit, an ei repetitio competeret propter sponsum est, uerum posterius liberationis dare uoluisset.Inter cetera liberto ita legauit: 'et si quid me uiuo gessit, rationes ab eo exigi ueto'. quaeritur, an chartas, in quibus rationes conscriptae sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
solui uoluisse ¶Stic hoͤ testõ
manumisso fundum ĩstitutũ⁊
alia leganit ⁊ denno hec uba adi¬
ecit quem rationem reddere ne¬
situmẽ anstichus reliqua que
exãmnstritione actus debuert
nonteneri. Claudius nemo eni
ex ẜuitutis actu p̾t lib̾tatẽ tanc¬
tut ⁊ ꝯ sulcãtio adiusdebiti tela¬
ta fuĩt .ix. retineri bic ergo reliqͣ poᷤᷤ¬
sunt cum peculio aut exco de di¬
ap̃ scmpnianum ceposicasabco
ap̃ ip̃m ee uolo conee filius m̃s

Expanded text:
solvi voluisse. Sticho testamento manumisso fundum instructum et alia legavit et haec verba adiecit: "quem rationem reddere vesitum est, an Stichus reliqua, quae ex administratione actus debueratm eo nomine non teneri. Claudius: nemo enim ex servitutis actu post libertatem tenetur et consultatio ad ius debiti relata fuerat: retineri ergo reliqua possunt cum peculio aut ex eo dedapud Apronianum deposita habeo, apud ipsum esse volo, donec fi
Abbreviated transcription (Latin):
oe ꝙ sibi deben ꝓbass peccte pon¬
sit quidam italegauit. Semp¬
me urori mec reodiubeo abħr¬
dibo meis quinquaginta eaꝙ
mutua acceꝑam exciregta pho
particulatim ininco neg̃otio. Q¬
fuifs nulliunee fitci de asut

Expanded text:
od sibi deberi probasse‹t›, petere posset.Quidam ita legauit: 'Semproniae uxori meae reddi iubeo ab heredibus meis quinquaginta ea, quae mutua acceperam chirographo particulatim in negotia fu
Abbreviated transcription (Latin):
ca pponentut nonẽe postegnꝰ
e̾dentũm iegatum¶Ticuis te¬
st̃o fc̃o ⁊ filius brdibꝰ institu¬
tis depatre tuitore suo quonda
fco italocutuse. Seum patrem
meum libatum ẽe uolo ab ac¬

Expanded text:
entur, non esse posterius credendum legatum.Titius testamento facto et filiis heredibus institutis de patre tutore suo quondam facto ita locutus est: 'Seium patrem meum liberatum esse uolo ab ac
Abbreviated transcription (Latin):
cxuenditionib terum factis
aut exnõib exactis insuos usꝰ
ꝯuertit uł noĩe suo fenauit fili¬
is ⁊ lordibo testatoris ⁊ nepo¬
tib sis debeat reddͣt ix. cum¬

Expanded text:
uenditionibus rerum factis aut ex nominibus exactis in suos usus conuertit uel nomine suo faenerauit, filiis et heredibus testatoris nepotibus suis debeat reddere.
Abbreviated transcription (Latin):
cessansi aliͣꝯ sensisse cestato¬
ẽm. ab lordibo ciuusappro betut.¬
¶ meuia cestõ suo alterum ẽxħ̃r¬
dibꝰ susactione tutele uount
egit iuł paus cum intistio ci¬
cẽtone posci abeo tiolo eoq no¬
minc acausa oio libatumeẽ e
uolo. Quero ansiqua pecuma
extutela apud eum reman sit
peti abcopossit.i2. nichippor¬

Expanded text:
i aliud sensisse testatorem ab heredibus eius approbetur.Maeuia testamento suo alterum ex heredibus suis actione tutelae uoluit egit Iulius Paulus cum Antistio Cicerone, posci ab eo nolo eoque nomine causa omni liberatum esse uolo': quaero, an, si qua pecunia ex tutela apud eum remansit, peti ab eo possit. respo
Abbreviated transcription (Latin):
p ꝯsequentias ubato ilo paccep¬
tilationemsid enim euenint ⁊
inlicum cxeiceat de effectu leg¬
atiq̃titur ⁊ dictumẽ itademni:
utile iundenlegatum es suma¬

Expanded text:
per consequentias liberato illo per acceptilationem: id enim eueniret, iudicium exerceat: de effectu legati quaeritur. et dictum ita demum utile uideri legatum esse, si ma
Abbreviated transcription (Latin):
Ripsꝰ. U iccamus sicicum quo
derecii no actio erit libatio testõ
legata sit ansidie quo legata
cetere sosent nicħ mpeculo s
sit legatatiu oco br̃etur atqui
nondum debitor fint nec ꝓceti
ut emolumtum aliꝙ exlega¬
toad eum pueniat nisi pꝑsper
fututi pecillii. nũquid ergo in
pendenci sit anlegatanus fuĩt
piñ adq siqua aliaca spe lega¬

Expanded text:
.Uideamus, si ei, cum quo de peculio actio erit, liberatio testamento legata sit, an, si die, quo legata cedere solent, nihil in peculio sit, legatarii loco habetur? atquin nondum debitor fuit, nec procedit, ut emolumentum aliquid ex legato ad eum perueniat nisi propter spem futuri peculii. numquid ergo in pendenti sit, an legatarius fuerit, perinde atque si qua alia causa spem lega
Abbreviated transcription (Latin):
m̾ cebẽt᷑. ib h̃rde meo conec ad¬
gẽ cc̃ uoluntatem m̃cã putau¬
Orit cius sortis usurascidemtico
ab brlib meisdonec nuu̾et p̃¬
stati uolo. Quentumẽ cũ ancẽ¬
di potius quam minuẽdiga¬

Expanded text:
t, ab herede meo donec adgere ultra uoluntatem meam putauerit, eius sortis usuram eidem Titio ab heredibus meis donec uiuit praestari uolo'. quaesitum est, cum augendi potius quam minuendi testa
Abbreviated transcription (Latin):
rem nonlilim. ¶ Aio seio op¬
time mĩo. hoc ampliuslego cõ¬
cediq nolo n ab copeti n ab
lordibo cins quicquid m ant
ꝙ rographis ant tationib de¬
bitorẽ. uł quicqdame mutu.

Expanded text:
rem non liberari. 'Gaio Seio optime merito hoc amplius lego concedique uolo neque ab eo peti neque ab heredibus eius, quidquid mihi aut chirographis aut rationibus debitor
Abbreviated transcription (Latin):
iegauit siquidem debi initue
ce legatum ꝙ sinon fuit debitẽ
placuit utie ce legitumcarta ẽ
numoꝵ qntitas simil e sticho
legato cumde monstratione fa¬
lsandq ⁊ diuuspius tescripsit
certa pecunia dotis accepte no¬
mine legata

Expanded text:
uit, si quidem debet, inutile est legatum, quod si non fuit debitor, placuit utile esse legatum: certa enim nummorum quantitas similis est Sticho legato cum demonstratione falsa: idque et diuus Pius rescripsit certa pecunia dotis acceptae nomine legata
Abbreviated transcription (Latin):
gauit ⁊ anuñia ceterislib̾ti sui
legata ⁊ alus extens pluradem̃
post testmn fc̃mnata filia codic¬
lui peto abhiĩ utittiam parte
peti nefilic mec reddant. scilis
aũt tabuł facta pupillati sũ¬
stitutioẽ in p̃nbib libtis ⁊ illi

Expanded text:
nua et certis libertis suis legata et aliis exteris plura: deinde post testamentum factum nata filia codiclui, peto ab his, uti tertiam partem Petinae filiae meae reddant': secundis autem tabulis facta pupillari substitutione imp
Abbreviated transcription (Latin):
uicta sunt nõ adiecta quãtitate
ctus solicus fuerat ei prare dem
quid cetens cusde ordinis reliq̃¬
exfacultatib defunctidaritate
cius cuifidei .ꝯ. datumeit mod
stitui debebit. ¶Quifris sui al
lnc acdiectioẽ reliquetit ut uãnt

Expanded text:
icta sunt non adiecta quantitate, nctus solitus fuerat ei praestare, deinde quid ceteris eiusdem ordinis reliquex facultatibus defuncti et caritate eius, cui fideicommissum datum erit, modus statui dhac adiectione reliquerat 'ut habeant,
Abbreviated transcription (Latin):
ubicor pusmeũ repositũ fuĩt
ibieos morati iubxo ut passẽ¬
tiã filidꝵ meoꝵ ad sacro fagu
nis celebret qĩtum ẽ nuin cxlib¬
tis qui adie mortis n ad brdes
accesẜit n ad sepulebtũ mouĩ
uolint. malm̾ta prãnda sint
Iestanĩto ita cantũ fuͣit lib¬
cis mneiscibania quoq alia pr̃abã
ab brdib meis pr̃ari uolo. unus
cxlib̾tis exuoluntate patroni ne¬
gotu singri quadriennio añ
qua quecetenis libtislegata sũt

Expanded text:
ubi corpus meum positum fuerit, ibi eos morari iubeo, ut per absentiam filiarum mearum ad sarcofagum nis celebrent". quaesitum est, uni ex libertis, qui a die mortis neque ad heredes accesserit neque ad sepulchrum morari t, an alimenta praestanda sintTestamento ita cautum fuit: 'libertis meis cibaria quaeque alia praestabam ab heredibus meis praestari uolo': unus ex libertis ex uoluntate patroni negotii sui gratia quadriennio antequa, quae ceteris libertis legata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
eum ciius nocio ẽ extimatutũ
quo apuo testatorem fucrunt¬
⁊ ap̃ acubinam fututam legiũ
non debebuntur eius tp̃ĩs de qu¬
o qĩtum ẽ cibana uetum siuel¬
uo in mistĩum ut banumab¬

Expanded text:
eum, cuius notio est, aestimaturum. quo apud testatorem fueruntt apud concubinam futura legavit, non debebantur eius temporis, de quo quaesitum est, cibaria: verum si velut in ministerium urbanum