comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dita p̃da sua. reu̾si sunt uñ uene¬
rant. Anno sequenti. rediit swem
consul in angliam. in petrauit a¬
& beornd consul diu̾tissent: uenit
pͦ ea ad Godlinũ prẽm suũ apud
peuense. Cui humillime supplicãs
& frĩb suis haraldo & losti. & beornd
consuli: obtinuit abeis ut beorud
consul secum ꝓficisceret᷑ usq ad sand¬
wic: ad amiticiã reg̃ ĩpetrandam.
seornd gͥ introciens in naues shem
consulis. ad auxiliũ eiꝰ. nequiter
occisus est ab eis. Gadau̾q eiꝰ ꝓiectũ
sepelierunt amici sui ap̃ Wincestre:
iuxta cnut regem auunculũ suũ.
Suem reu̾sus est inflandriam. Se¬
quenti uͦ anno: suem regi concor¬
datus est. cautela GodWim patͥs
sui. Eo tempore leo. ppͣ. tenuit si¬
nodum apud uergelei: ubi ulf
ep̃c dorocestͥe interfuit. & pene frac¬
tus ẽ. baculus eiꝰ episcopał: nͥ maiꝰ
p̃cium dedisset. Nesciebat enim of¬
fitium suũ. sicut ep̃m dec̾et. Edsi
archiep̃t. uita cassatus est. Obierat

Expanded text:
dita praeda sua reversi sunt unde venedita praeda sua reversi sunt unde venerant. Anno sequenti rediit Suain consul in Angliam impetratum paet Beornd consul divertissent, venit postea ad Godwinum patrem suum apud Peuense, cui humillime supplicans et fratribus suis Haraldo et Tosti et Beornd consuli obtinuit ab eis, ut Beornd consul secum proficisceretur usque ad Sandwic ad amicitiam regis impetrandam. Beornd igitur introiens in naves Suain consulis ad auxilium ejus, nequiter occisus est ab eis: cadaverque ejus projectum sepelierunt amici sui apud Wincestre juxta Cnut regem avunculum suum. Suein vero reversus est in Flandriam. Sequenti vero anno Suein regi concordatus est cautela Godwini patris sui. Eo tempore Leo papa tenuit synodum apud Verzelei, ubi Vlf episcopus Dorsecestriae interfuit; et pene fractus est baculus ejus episcopalis, nisi majus pretium dedisset. Nesciebat enim officium suum sicut episcopum deceret. Eadsi archiepiscopus vita cassatus est. Obierat
Abbreviated transcription (Latin):
si archiep̃o. apud wincestre indie
archiep̃atum ꝓpt̾ infirmitatem.
& sacratus est siward in loco eius.
b̾unc quoq fc̃s ẽ. Stigandus ep̃c
estangle.
du ardus rex in patͦtiniũ regni
sui. duxit filiam Godwini for¬
sororem regis haraidi futuri. cir¬
ca hoc tempus. tanta fames angliã¬
inuasit: quod sextarius frumenti
est ep̃c etiam ap̃ wincestre. Rex aũ
exulaũ suem consulẽ. filiũ God wi¬
ni p̃dicti consulis. Qui recedens ad
baldwinũ consulem flandrie. ibi¬
dem hiemauit apud srugge.
ẽ. bellum apd̾ W alesdune int̾
henricum regẽ francoꝵ. & ꝓceres
normannie: qͥa nolebant wilłm
in dñm reciꝑe. Quos cum dux
Wilłs uictos optinuiss quosdã
exulauit qͦdam corpore minuit.
Uenert̃ eo tempore duo pͥncipes da¬
coꝵ. lothen ⁊ hirling. ap̃s andwic:
ubi capta innum̾abili preda. au¬
ri quoq & argenti copia. ꝑ mare
girantes ests exã p̃dati sunt. Inde
uͦ dirigentes it̾ in flandriam: uen¬

Expanded text:
si archiepiscopo apud Wincestre in die si archiepiscopo apud Wincestre in die archiepiscopatum propter infirmitatem, et sacratus est Siward in loco ejus. Tunc quoque factus est Stigandus episcopus Estangle. Edwardus rex in patrocinium regni sui duxit filiam Godwini forsororem regis Haraldi futuri. Circa hoc tempus tanta fames Angliainvasit, quod sextarius frumenti,est episcopus etiam apud Wincestre. Rex autem exsulavit Suain consulem, filium Godwini praedicti consulis. Qui recedens ad Balwinum consulem Flandriae, ibidem hiemavit apud Bruge. est bellum apud Walesdune inter Henricum regem Francorum, et proceres Normanniae, quia nolebant Willielmum in dominum recipere. Quos cum dux Willielmus victor obtinuisset quosdam exsulavit, quosdam corpore minuit; venerunt eo tempore duo principes Dacorum, Lothen et Hirling apud Sandwic, ubi capta innumerabili praeda, auri quoque et argenti copia, per mare gyrantes Estsexam praedati sunt. Inde vero dirigentes iter in Flandriam, ven
Abbreviated transcription (Latin):
dum nimiam copiam norman¬
noꝵ setum ad duxisse. t̾ras angloꝵ
eis ꝓmisisse gentem fortissimã
& subdolam inter eos instirpare.
anglis secuꝵ ñ ẽẽ: hos ꝑsoluere
penas oport̾e. ne alii pͦ hec aude¬
ant ꝓregis cognatione. se anglis
ingerere. Oapti sunt gͥ & ligati
normann. qͥ uen̾ant cum alfredo.
& cum ordine sederent nouẽ semꝑ
extapitati sunt: & decimꝰ reman¬
sit apud geldeforde. Qũ autẽ õs
int̾fecti ẽeñt. nͥ decima pars: nimi¬
um uisum ẽ. anglis tot suꝑ esse:
feceruntq decimam decimari. ⁊
sic paucissimi euasert̃. Alfredum
uͦ captum duxerunt in ely. ⁊ ocłos
eiꝰ eruerunt. & mortuus est. Miser̃t
gͦ ꝓ edwardo iuniore in norman¬
nia. nuntios & obsides. mandan¬
tes ei qͦd paucissimos normannoꝵ
secũ ad duc̾et: & eũ in regẽ fidelis¬
sime stabilirent. Paruit autem¬
edie ardus. & cum paucis uenit
in angliam: & electus est in regem
ab om̃i popło. & sacratus est. ab ead¬

Expanded text:
dum nimiam copiam Normandum nimiam copiam Normannorum secum adduxisse; terras Anglorum eis promisisse: gentem fortissimam et subdolam: inter eos instirpare Anglis securum non esse. Hos persolvere poenas oportere, ne alii post haec audeant pro regis cognatione se Anglis ingerere. Capti sunt igitur et ligati Normanni, qui venerant cum Alfredo: et cum ordine sederent, novem semper excapitati sunt, et decimus remansit apud Gildeforde. Cum autem omnes interfecti essent, nisi decima pars, nimium visum est Anglis tot superesse; feceruntque decimam decimari, et sic paucissimi evaserunt. Alfredum vero captum duxerunt in Ely, et oculos ejus eruerunt, et mortuus est. Miserunt ergo pro Edwardo juniore in Normanniam nuntios, et obsides mandantes ei, quod paucissimos Normannorum secum adduceret, et eum in regem fidelissime stabilirent. Paruit Edwardus et cum paucis venit in Angliam, et electus est in regem ab omni populo, et sacratus est ab Ead
Abbreviated transcription (Latin):
poni. Malens a uocatis apposi¬
ta fertula dimitti: qmͣ a non uo¬
catis apponenda fertula reposci.
Qũ nr̃i temporis consuetudo sit:
causa ł auaricie. uł ut ip̃i dicũt
fastidii pͥncipes semel in die tan¬
tum suis escãs ante pon̾e. Sepul¬
tus ẽ. autẽ rex hardecnut. ĩ uet̾i
monast̾io apud Wincestre. iuxta
enut prẽm suum. Proceres gͥ an¬
gloꝵ. iam dacoꝵ dñio lib̾ati. hila
red. ut regni diademate subleme¬
tur: nuntios mittunt. Ille. aũ
cum eẽt. pr̃e anglicus. & matre
normannus: aliquos exconsan¬
guineis matris sue. mł̾tos ex co¬
eus. cõmilitantib a normannia
secum duxit in angliam. Godlbi¬
nus uͦ cum eẽt ꝯsul fortissimus.
ꝓditor seuissimꝰ: p̃cogitauit se ed¬
Wardo fratri iuniori & simplici¬
ori. posse filiam suam dare in re¬
ginam. Hunc uͦ alfredum quia
pͥmogenitus erat. & magne ꝓbi¬
tatis: nullo mͦ filiam suam du¬
cere dignaturum p̃uidebat. In¬
timauit gͥ ꝓcerib anglie. alfre¬

Expanded text:
poni, malens a vocatis apposiponi, malens a vocatis apposita fercula dimitti, quam a non vocatis apponenda fercula reposci, cum nostri temporis consuetudo sit, causa vel avaritiae, vel, ut ipsi dicunt, fastidii, principes semel in die tantum suis escas anteponere. Sepultus est autem rex Hardecnut in veteri monasterio apud Wincestre juxta Cnut patrem suum. Proceres igitur Anglorum jam Dacorum dominio liberati, hilarredi, ut regni diademate sublimetur, nuntios mittunt. Ille autem cum esset patre Anglicus et matre Normannus, aliquos ex consanguineis matris suae, multos ex coaevis commilitantibus a Normannia secum duxit in Angliam. Godwinus vero cum esset consul fortissimus, et proditor saevissimus, praecogitavit se Edwardo fratri minori et simpliciori posse dare filiam suam in reginam. Hunc vero Alfredum, quia primogenitus erat et magnae probitatis, nullo modo filiam suam dignaturum praevidebat. Intimavit igitur proceribus Angliae, Alfre
Abbreviated transcription (Latin):
Godewinus uͦ ꝯsul. dux eiꝰ esset
flandrie. accepit ab eo castrum
bruge: ut ubi ⁊ iñ degeret. Willo
in etate puerili cum rege francoꝵ
manente: normannia fiscus re¬
galis erat. Anno sequente. aþel
ARaldꝰ rex cũ regnass .iiii. anñ
& m̃sib . iiii. mortẽ sensit ay
ꝯxeneforde: & sepultus est apud
w estinunstre. Indieb ilł redaite
fuerant.xui. puppib ab uno qͦꝙ
portu. uiii. martͥe argenti. sicut
& patris sui tempore.
ARdetnut filiꝰ regis cruut. & em¬
me Regine. ueniens adacia
ap̾ sandiich ilico susceptus est.
& electus in regẽ simul ab angl
łib. Sodem anno uenit eadWasd̾
filiꝰ edelredi regis anormannia.
ad regem hardecnut frc̃m sinu.
Ambo ⁊ enim erant filii emiis.
filie Ricardi consulis.:
aR deciuit rex morte p̃ceptus
est. cum regnass .ii. annis. in
medio flore iuuentutis sue ap̃
namq largitatis fertur fuisse.
ut pranda regalia.iiii.indie
uicib omni curie sue faceret ap¬

Expanded text:
Godwinus vero consul dux eis esset Godwinus vero consul dux eis esset Flandriae accepit ab eo castrum Bruge, ut ibi et inde degeret. Williedhuc in aetate puerili cum rege Francorum manente, Normannia fiscus regalis erat. Anno sequente Atelnoaraldus rex cum regnasset IV annis et mensibus IV mortem senltus est apud Westminster. In diebus illis redditae fuerant XVI puppibus ab unoquoque portu VIII marcae argenti, sicut et patris sui tempore. Hardecnut filius regis Cnut et Emmae reginae, veniens a Dacia apud Sandwic illico susceptus est, et electus in regem simul ab Anglilib. Eodem anno venit Edwardus filius Edelredi regis a Normannia, ad regem Hardecnut fratrem suum: ambo etenim erant filii Emmae filiae Richardi consulis. Hardecnut rex morte praereptus est cum regnasset II annis, in medio flore juventutis suae apunamque largitatis fertur fuisse, ut prandia regalia quatuor in die vicibus omni curiae suae faceret ap
Abbreviated transcription (Latin):
& crura. sine reuerentia madefe¬
cit. Rex gͥ resiliens: ait. Sciant
om̃s habitantes orbem. uanam
& friuolam regũ. ẽẽ. potentiam:
nͨ regis quempiam nomine dig¬
num. p̃ter eũ cuiꝰ nutui. celũ. ter¬
ta. mare. legib. obediunt et̾nis.
Rex gͥ cnit nũqm᷑ pꝰea coronam
auream ceruiti sue ĩ posuit. sed
suꝑ imaginẽ dñi qͤ cruci affixa
erat posuit eam: in et̾nũ in lau¬
dem dei regis magni. Cuiꝰ miseri¬
cordia. cnut regis anima qͥete
in regẽ. Huit namq placitum
magnũ ap̃ oxeneforde. uͥ beofricꝰ
ꝯsul & om̃s pͥncipes eboreali par¬
te tamasis cum lundoniensib
elegerunt haraldũ ut ꝯseruaret
regnũ fr̃i suo hardecnut: qͥ erat
indatia. Godelinꝰ uͦ ꝯsul pater
haraldi p̾ea regis. & pͥncipis West¬
Sȩxe ceꝑunt contradicere: sed nõ
ꝓfuit. S onsilim gͦ mierunt.
qd̾ emia regina. cum regis de¬
functi familia ꝯseruaret west¬
Sexe ap̃ W incestre: in opꝰ filii sui

Expanded text:
et crura sine reverentia madefeet crura sine reverentia madefecit. Rex igitur resiliens, ait: Sciant omnes habitantes orbem vanam et frivolam regum esse potentiam, nec regis quempiam nomine dignum praeter eum, cujus nutui coelum, terra, mare legibus obediunt aeternis. Rex igitur Cnut nunquam postea coronam auream cervici suae imposuit, sed super imaginem Domini, quae cruci affixa erat, posuit eam in aeternum, in laudem Dei regis magni: cujus misericordia Cnut regis anima quietein regem. Fuit namque placitum magnum apud Oxenford; ubi Lefricus consul et omnes principes ex boreali parte Tamesis cum Londoniensibus elegerunt Haraldum, ut conservaret regnum fratri suo Hardecnut, qui erat in Dacia. Godwinus vero consul pater Haraldi postea regis, et principes Westsexe coeperunt contradicere, sed non profuit. Consilium ergo inierunt, quod Emma regina cum regis defuncti familia conservaret Westsexe apud Wincestre in opus filii sui:
Abbreviated transcription (Latin):
NuT rex cum .xx. annis regnass.
uiu̾e destitit apd̃ scastesbir:
& sepultus. ẽ. ap̃ W incestre inue¬
t̾i monast̾io. De cuiꝰ regis potentia.
pauca sunt ꝑstͥngenda. Nec enĩ
ante eũ. tante magnitudinis rex
fuerat in anglia. Erat nanq do¬
minus totiꝰ datie. tociꝰ anglie. to¬
cius norwagie. simul & scotie.
¶nĩ uͦ extͣ num̾um belloꝵ quib
maxime splenduit: tͥa gessit ele¬
gant̾ & magnifice. ꝑmũ ẽ. quod
filiam suam imꝑatori romano.
cũ in effabilib diuiciis marita.¬
uit. Scd̾m: qͦd romã ꝑgens. om̃s
malas exactiones in ma que ꝑ
gallias romam tendit. qͦ uoca¬
tur tolonea. uel transuersa: da¬
ta pecunia sua diminui fecit.
ad medietatem. Tertium: qd̾ cũ
sedile suũ in lictore maris cum
ascend̾et statui iussit. Dixit autẽ
mari ascendenti. Tu meẽ ditioniᷤ
es: ⁊ t̾ra in qͣ sedeo mea est. nͥ fuit
nec uestes. nͨ menbra dñatoris.
tui. madefac̾e p̃sumas. Mare uͦ
de more conscendens. pedes eius

Expanded text:
nut rex cum viginti annis regnasset, vivere destitit apud Scaftesbirh, et sepultus est apud Wincestre in veteri monasterio, de cujus regis potentia pauca sunt perstringenda. Nec enim ante eum tantae magnitudinis rex fuerat in Anglia. Erat enim dominus totius Daciae, totius Angliae, totius Norwegiae, simul et Scotiae, enimvero extra numerum bellorum quibus maxime splenduit, tria gessit eleganter et magnifice; primum est, quod filiam suam imperatori Romano cum ineffabilibus divitiis maritavit. Secundum quod Romam pergens omnes malas exactiones in via, quae per Gallias Romam tendit quae vocantur telonea vel transversa data pecunia sua diminui fecit ad medietatem. Tertium, quod cum sedile suum in littore maris, cum ascenderet, statui jussit. Dixit autem mari ascendenti: Tu meae ditionis es, et terra in qua sedeo mea est; nec fuit nec vestes nec membra dominatoris tui madefacere praesumas. Mare vero de more conscendens pedes regis
Abbreviated transcription (Latin):
mintumis cordiũ a maricabant᷑
& tabescebant. Ip̃e uͦ: nichili pen¬
oebat iras eoꝵ. S oportebat omnib
obseqͥ regis iuuiti: si amore eiꝰ. uel
pecuma. uł t̾ris. uel uita uellent
ꝑfrui. Hen qnͣto dolore plangendũ
est: qͦd aliqͥs hominũ cum cinis ⁊
u̾mis sit. ad eo suꝑbiat. ut suꝑ om̃s
se solum mortis oblitus extollat.
Regi qͥdem p̾fato. normannia. he¬
reditarie ꝓuen̾at. Cenomanniam:
armis adquisierat. Britanniam:
Sͥ acclinem fecerat. Suꝑ angliam
solus totam regnau̾at. ita qd̃ ñ ibi
una sola hida merat: de qͣ nescurtt
cuiꝰ eẽt & qͥd ualeret. Scotiam quoꝙ
sͥ subiugauerat: Waliamq reuerend̾
insuam acceꝑat. Pacis autẽ tantꝰ
auctor fuerat: qͦd puella auro ho¬
nusta. regnum anglie ꝑtransite posi
inipune. Si aliqͥs quemipiam qͦ cuins
pe causa ꝑemiss tapitali subiacebat
sentencie. Si aliqm ui opp̃ssisset. ge¬
nitalib pͥuabat᷑ armis. Qontruxit

Expanded text:
in intimis cordium amaricabantur, in intimis cordium amaricabantur, et tabescebant. Ipse vero nihili pendebat iras eorum. Sed oportebat omnes obsequi regis nutui; si amore ejus, vel pecunia, vel terris vel vita vellent perfrui. Heu! quanto dolore plangendum est, quod aliquis hominum, cum cinis et vermis sit, adeo superbiat, ut super omnes se solum mortis oblitus extollat. Regi namque praefato Normannia haereditarie pervenerat. Cenomaniam armis acquisierat, Britanniam sibi acclivem fecerat. Super Angliam solus totam regnaverat; ita quod nec ibi una sola hyda inerat, de qua nescire cujus esset, et quid valeret. Scotiam quoque sibi subjugaverat, Walliamque reverendus in suam acceperat; pacis autem tantus auctor fuerat, quod puella auro onusta regnum Angliae pertransire posset impune. Si aliquis quempiam quacunque de causa peremisset, capitali subjacebat sententiae; si aliquem vi oppressisset, genitalibus privabatur armis. Construxit
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi uita: bona ꝑstringenda
sunt ⁊ mala. It a bonis suman¬
tur exempla. ⁊ amalis discatur
cautela.
illelmus omnib normannie
consulib. fortior fuit. Omnib
angloꝵ regib. potentior fuit. Om¬
nib p̃decessorib suis. laude dig¬
nior fuit. Erat autẽ sapiens. sed
astutus. locuplex s ed cupidus: gło¬
rus s faie deditus. Erat humi¬
lis deo seruientib. durus sͥ resisten¬
tib. Posuerat namq consules &
pͥncipes in carterem. epõs ⁊ abbes
possessionib suis pͥuau̾at. fratri
ꝓpͥo non peꝑcerat: nec erat qͥ resis¬
teret. Auferebat potentissimis ⁊.
auri & argenti milia. Ad castella:
solus om̃s fatigabat construenda.
Si teruum caꝑent aut aprum:
ocłos eis euellebat. nͥ erat qͥ mur¬
muraret. Amaũ autẽ feras. tan¬
qmͣ p̃r ess earum. Unde in siluis
tirpari. & aferis fecit in habitar.
Qũ autẽ raꝑet suis sua. ñ ꝓaliqͦ
necessitate. sed p̃minia cupiditate:

Expanded text:
tissimi vita bona perstringenda tissimi vita bona perstringenda sunt, et mala; ut a bonis sumantur exempla, et a malis discatur cautela. Willielmus omnibus Normanniae consulibus fortior fuit, omnibus Anglorum regibus potentior fuit; omnibus praedecessoribus laude dignior fuit. Erat autem sapiens, sed astutus; locuples, sed cupidus; gloriosus, sed famae deditus: erat humilis Deo servientibus, durus sibi resistentibus. Posuerat namque consules et principes in carcerem; episcopos, et abbates possessionibus suis privaverat; fratri proprio non pepercerat; nec erat, qui resisteret. Auferebat quoque potentissimis etiam auri et argenti millia, ad castella solus omnes fatigabat construenda. Si servum caperent, aut aprum, oculos iis evellebat, nec erat, qui obmurmuraret. Amavit autem feras, tanquam pater esset earum; unde in silvis stirpari, et a feris fecit inhabitari. Cum autem raperet suis sua, non pro aliqua necessitate, sed prae nimia cupiditate,
Abbreviated transcription (Latin):
p̃positi. quoꝵ erat officiũ. iusticia
⁊ iudicium: furib & raptorib.
atrociores erant. & omnib seiussi¬
mis seuiores. Rex ip̃e cum ad
firmam t̾ras suas quanto carnis
pot̾at dedisset. allii magis offe¬
renteᷤ ⁊ deinde alii. semꝑ negligẽs.
pactũ. ⁊ ad maiora studens dabat.
Nec erat cura. qnͣta in uiria pau¬
ꝑib ap̃positis fieret. In hoc anno
gͥ peste̾s infirmitatis & famis
anglie d̃s inmisit. ut qͥ febribus
euaderet: fame moreretur. In mi¬
sit ⁊̃ tempestates & tonitrua. qͥb
multos hominũ occidit: nͥ ani¬
malib nͨ pecori peꝑcit. Tuerat aũ
hoc anno rex Will̃s in franciam.
p̃dauitq regnũ regis philippi: ⁊̃
multos suoꝵ neti dedit. ¶ombus¬
sit quoq castrum nobile qͦd uoca
inerant: plebemq multam. & du¬
os anachoritas scõs: igni tradidit.
Quib de causis d̾s irritatus. regẽ
cum inde rediret infirmitati: p̾ea
morti concessit. De. cuiꝰ regis poten¬

Expanded text:
praepositi, quorum erat officium justitia, praepositi, quorum erat officium justitia, et judicium furibus et raptoribus atrociores erant, et omnibus saevissimis saeviores. Rex ipse cum ad firmam terras suas, quanto carius poterat, dedisset; alii magis offerenti, et deinde alii, semper negligens pactum, et ad majora studens, dabat. Nec erat cura quanta injuria pauperibus a praepositis fieret. In hoc anno igitur pestes infirmitatis et famis Angliae Deus immisit, ut qui febribus evaderet, fame moreretur. Immisit etiam tempestates et tonitrua, quibus multos hominum occidit; nec animalibus, nec pecori pepercit. Inerat autem hoc anno rex Willielmus in Franciam praedavitque regnum regis Philippi, et multos suorum neci dedit. Combussit quoque castrum nobile quod vocatinerant, plebemque multam, et duos anachoritas sanctos igni tradidit. Quibus de causis Deus iratus regem cum inde rediret infirmitati, postea morti concessit. De cujus regis poten
Abbreviated transcription (Latin):
minauit. Elegerat enim d̃s
normannos. ad angloꝵ gentẽ
exterminandam quia p̃rogati¬
ua seuitie singularis. omnibus
popłis uiderat eos p̃minere. Na¬
tura siqͥdẽ eoꝵ est: ut cum hostes
suos adeo dep̃sserit. ut ad icere
ñ possit. ip̃i se depͥmant: & se
t̾rasq suas inpauꝑiem & uastita¬
tem redigant. Semꝑq norman¬
noꝵ dñi. cũ hostes contriuerint.
cum crudelit̾ agere nequeant: su¬
os ⁊̃ hostilit̾ conterunt. Qd̾ liquide
innormannia. ⁊ anglia. apulia.
calabͥa. sicilia. ⁊ antiochia. terris
optimis qͣs ei d̾s subietit: magis
magisq apparet. In anglia gtelo¬
nia iniusta. & pessime consuetudi¬
nes: his temporib pululauerunt.
Pncipes om̃s auri & argenti cupi¬
ditate cecati a deo erant: ut illud
de cis uere dici posset. Unde habe¬
at nemo querit: sed̾ oportec hab̾e.
Qnͣto mag̃ loquebatur de recto:
tanto maior fiebat inuiria. Qui
iusticiarii uocabant᷑. capd̃ erant
omnis iniusticie. Uicecomites ⁊

Expanded text:
minavit. Elegerat enim Deus minavit. Elegerat enim Deus Normannos ad Anglorum gentem exterminandam; quia praerogativa saevitiae singularis omnibus populis viderat eos praeeminere. Natura siquidem eorum est ut, cum hostes suos adeo depresserint, ut adjicere non possint, ipsi se deprimant, et se terrasque suas in pauperiem et vastitatem redigant; semperque Normannorum domini cum hostes contriverint, cum crudeliter non agere nequeant, suos etiam hostiliter conterunt. Quod liquide in Normannia, et Anglia, Apulia, Calabria, Sicilia et Antiochia terris optimis, quas eis Deus subjecit, magis magisque apparet. In Anglia ergo telonea injusta et pessimae consuetudines his temporibus pullulaverunt. Principes omnes auri et argenti cupiditate caecati adeo erant, ut illud de iis vere dici possit, unde habeat, nemo quaerit, sed oportet habere; quanto magis loquebantur de recto, tanto major fiebat injuria. Qui justitiarii vocabantur, caput erant omnis injustitiae. Vicecomites et
Abbreviated transcription (Latin):
uantur. N odem anno mauriciꝰ
effectus est ep̃c lundonie. qͥ tem¬
plum maximum qͦd nec dum
ꝑfectum est incepit.
illelmꝰ rex fortis. anno.xuiii.
regni sui cũ de more tenuiss
curiam suam in natali apud
Gloucestre. ad pascha ap̃ Win¬
cestre. ad pentecosten apud lun¬
doniam. ħenricum filium suũ
iumorẽ. uirilib induit armis.
Deinde accipiens omnium ho¬
miniũ t̾rarioꝵ anglie. cuiꝰcũq
feudi essent: iuramentum etiã
fidelitatis reciꝑe non distulit.
Postea rex ad quisitis magni
thes auri copiis. suꝑ quoscumq
aliqmͣ causam inuenire pote¬
rat siue iuste. siue iniuste: iuit
innormanniam.
nno uicesimo pͥmo regni
W ilłi reg̃ cum iã dñi iustã
uoluntatẽ suꝑ angloꝵ gentem
normanni complessent: nͨ iam
uix aliqͥs pͥnceps deꝓgenie an¬
gloꝵ esset in angliaᷤ. sed omnes
ad seruitutem & ad merorem re¬
dacti essent ita ⁊̃ ut anglicum
uocari esset obꝓbrio: huiꝰ auc¬
tor uindicte w̾ills uitam tex¬

Expanded text:
vantur. Eodem anno Mauricius vantur. Eodem anno Mauricius effectus est episcopus Londoniae, qui templum maximum quod necdum perfectum est, incepit. Willielmus rex fortis anno decimo nono regni sui cum de more tenuisset curiam suam in Natali apud Gloucestre, ad Pascha apud Wincestre, ad Pentecosten apud Londoniam, Henricum filium suum juniorem virilibus induit armis. Deinde accipiens hominium omnium terrariorum Angliae, cujuscunque feudi essent, juramentum etiam fidelitatis recipere non distulit. Postea rex acquisitis magni thesauri copiis super quoscunque aliquam causam invenire poterat, sive juste sive injuste, ivit in Normanniam. Anno vigesimo primo regni Willielmi regis cum jam Domini justam voluntatem super Anglorum gentem Normanni complessent: nec jam vix aliquis princeps de progenie Anglorum esset in Anglia, sed omnes ad servitutem et ad moerorem redacti essent; ita etiam, ut Anglicum vocari esset opprobrio: hujus auctor vindictae Willielmus vitam ter
Abbreviated transcription (Latin):
cepit rex abunaqͣq hida anglie.
Glastingebiri: turpe scelus com¬
misit. Tres namq monachos
sub altare positos octidi fecit
⁊ .xuiii. ulnerati: ita quod san¬
guis eoꝵ cucurrit abaltari. suꝑ
urbanus effectus ẽ. papa Ro¬
manus. rediit a normannia in
angliã. cũ t̾ato ex̾citu francoꝵ. normamꝙꝵ.¬
b̾tãnoꝵ qd mirum uidebantur qͥmͦ
hec t̾ra pascere posset eos. Didi¬
cerat enim fama crebrescente qͦd
rex dacie cnut. ⁊ Rob̾tus frigen¬
sis consul flandrie: uolebant
ditioni sue angliam. martis ag¬
gressib subponere. Qum autẽ
apparatus eoꝵ deo uolente defe¬
cuset. remisit magnas partes
ex̾cituum ad natale solum. Mi
ficientia ꝑ annum essent in una¬
qͣ uilla: & quot animalia. Re
cro ⁊ inqͥri quid una quaq uels
castellum. uicus. uilla. flumen.
palus. silua. redderet ꝑannum.
hec autẽ omnia incartis scͥpta
oelata sunt ad regẽ. ⁊ inter thes¬
auros reposita: usq hodie ser¬

Expanded text:
coepit rex ab unaquaque hida Angliae coepit rex ab unaquaque hida Angliae Glastingebirh turpe scelus commisit. Tres namque monachos sub altare positos occidi fecit; et octodecim vulnerari; ita quod sanguis eorum cucurrit ab altari supeUrbanus papa effectus est Romanus rediit a Normannia in Angliam cum tanto exercitu Francorum, Normaquod mirum videbatur, quomodo haec terra pascere eos posset. Didicerat enim, fama crebrescente, quod rex Daciae Cnuth, et Robertus Frisensis consul Flandriae volebant ditioni suae Angliam Martis gressibus supponere; cum autem apparatus eorum, Deo volente, defecisset, remisit magnas partes exercituum ad natale solum. Misficientia per annum essent in unaquaque villa, et quot animalia: fecit etiam inquiri quid unaquaeque urbs, castellum, vicus, villa, flumen, palus, silva, redderet per annum. Haec autem omnia in chartis scripta delata sunt ad regem, et inter thesauros reposita usque hodie ser
Abbreviated transcription (Latin):
pugnare. tnsfretauerunt inflã¬
oriam. Eodẽ anno ediħ regina
oecessit. & sepulta ẽ iuxta uirũ
suũ edwardum ap̃ westminstre.
Anno seq̃nti. rex transfretans ob¬
sedit dol. Sritanni autẽ castellũ
tenuer̃t uiriliter. donec rex fran¬
cie adueniens liberauit eos. Pea
uͦ rex francie. ⁊ rex will̾s concor¬
oati sunt. Rex autẽ scoitoꝵ mel¬
colm. p̃datus ẽ in nordhimbre
usq adtine. ⁊ p̃dam maximã.
młtosq homines inuinculis
secum duxit. Rex quoq Will̃s
seditione militari agens ꝯtra
Rob̾tum filium suum. apud
Gerberei quod est castrum infiͣ¬
cia. equo suo ꝓpulsus est. ⁊ Wil¬
lelmus filiꝰ euus uuln̾atus est¬
& multi ex suis occisi. Maledix¬
it autẽ rex Rob̾to filio suo. Por¬
ro nordhimbri ꝓdicione occide¬
runt Walkerum episcopum
dimeliie. in qͦdam placito paci¬
fice statuto iuxta tinam. ⁊ .c.
homines cum eo. n
sͥ subdidit. O donẽ ep̃m frẽm suũ
pꝰea incarterẽ posuit. His tnͣsactis.
regina matildis ob̾ eo tempore:

Expanded text:
ugnare transfretaverunt in Flandriam. Eodem anno Edith regina decessit, et sepulta est juxta virum suum regem Edwardum apud Westminstre. Anno sequenti rex transfretans obsedit Dol, Britanni autem castellum tenuerunt viriliter, donec rex Franciae adveniens liberavit eos. Postea vero rex Franciae, et rex Willielmus concordati sunt. Rex autem Scotorum Melcolm praedatus est in Nordhumbre usque ad Cine: et praedam maximam, multosque homines secum in vinculis reduxit. Rex quoque Willielmus seditione militari agens contra Robertum filium suum apud Gerberei, quod est castrum in Francia, equo suo propulsus est: et Willielmus filius suus vulneratus est, et multi ex suis occisi. Maledixit autem rex Roberto filio suo. Porro Nordhumbri proditione occiderunt Walkerum episcopum Dunelmiae, in quodam placito pacifice statuto juxta Tinam, et centum homines cum eo. Wisibi subdidit; Odonem episcopum fratrem suum postea in carcerem posuit. His transactis, regina Mathildis obiit. Eo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ nomina ꝑdita uidetur omnino:
nec in uenimus oculos qͥ eam ꝑ¬
legere. uelint. Testis est hec epła.
⁊ om̃i. Ium assurrectione dignissi¬
morũ: nemͦtñ uel uix aliqͥs potest
ꝑleg̾e. Quid memorẽ: Aidiẜinum
oñm meum abbatem rameseie. ⁊
successorem eiꝰ bernardum ⁊ pͦ ea
reiualdum uirum callidum. sed in¬
clem̃tem nc̃ Walterum uirũ elegan¬
tem: ⁊ hii uͥ sunt: Guraldus abbas
burgensis. ⁊ ernulfus. ⁊ mathias.
qͦs om̃s uidimꝰ exinaniti sunt: ⁊ ad

Expanded text:
eorum nomina, perdita videtur omnino. eorum nomina, perdita videtur omnino. Nec invenimus oculos, qui eam perlegere velint. Testis est haec epistssimorum et omnium assurrectione dignissimorum nemo tamen vel vix aliquis potest perlegere. Quid memorem Aldvinum dominum meum abbatem Rameseiae, et successorem ejus Bernardum, et postea Remaldum virum callidum sed inclementem, nunc Walterum virum elegantem? Et hi ubi sunt? Turaldus abbas Burgensis, et Ernulfus, et Matthias, quos omnes vidimus, exinaniti sunt, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o. remigius deguit ep̃c tui sucĩ
succ̃ alexand̾ uir fidelis. ⁊ muni¬
ficus. hactenus de ep̃is. Nõne ui¬
disti hugonẽ consulẽ cestrie. ⁊ ri¬
cardum filiũ eiꝰ. ⁊ randulfũ suc¬
cessorẽ eoꝵ ⁊ ñc aliũ randulfum :¬
qt hii om̃s exinaniti sunt. Uidisti
uirum neqͥssimũ sapientissimum
inscłarib de qͦ p̃dixi. scił robertũ
consulem de mellend: ⁊ ñc filium
eius robertum laude paruũ. Nonne
udisti henricum consulẽ de War¬
wic ⁊ filium eiꝰ rogerum qͥ nunc de¬
get animis ignobilẽ: Uidisti Willel¬
mum consulem Warennie. ⁊ rober¬
tum consulem de blesme ⁊ robertũ
consulem de mortoil: de qͥb in histo¬
ria angloꝵ locuti sumus. ⁊ simonẽ ꝯsulẽ
huntendunie. ⁊ eustachiũ bolonie
⁊ alios multos. Et ip̃a memoria te¬
oiosa ẽ. Qui cum potentissimi ⁊ as¬
pectu intento dignissum uiderent᷑:
nc̃ nec ꝓnuntiacione digni sunt.
S ⁊ pellis ouina in qͣ depinguntur

Expanded text:
nostro Remigius deguit episcopus. Cui nostro Remigius deguit episcopus. Cui successit Alexander, vir fidelis et munificus. Hactenus de episcopis. Nonne vidisti Hugonem consulem Cestriae, et Richardum filium ejus, et Randulfum successorem eos exinaniti sunt. Vidisti virum nequissimum et sapientissimum in saecularibus, de quo praedixi, scilicet Robertum consulem de Mellend, et nunc filium ejus Robertum laude parvum. Nonne vidisti Henricum consulem de Warewic, et filium ejus Rogerum, qui nunc degit, animis ignobilem? Vidisti Willelmum consulem Warenniae, et Robertum consulem de Belesme, et Robertum consulem de Moretoil: de quibus in Historia Anglorum locuti sumus, et Simonem consulem Huntendoniae, et Eustachium Boloniae, et alios multos. Et ipsa memoria taediosa est. Qui cum potentissimi et aspectu intento dignissimi viderentur; nunc nec pronuntiatione digni sunt. Sed et pellis ovina, in qua depinguntur
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc autẽ sedet rogerus. mox
nich̃m futurus. noruicie sedet her¬
bertus uir benignus ⁊ doctus. cuiꝰ
extant scripta. Qui succ̃ euerardus
uir crudelissimꝰ ⁊ obhoc iam depo¬
situs. Nunc uͦ sedet ibidẽ Wilłs.
heliensis ep̃c pͥmus fuit hereueus.
cui succ̃ ingellus. s alesburiensis
ep̃c fuit osmundus cui suct̃ roge¬
tus uit magnus insclarib: nũc
uͦ regis iusticiarius. Extestrie uero
sedit robertus nuꝑ mortuus ⁊ pͥdẽ
cecꝰ: ñc uͦ nepos eius. Insicestͥa uͦ
sedit radulfus. incuiꝰ loco sedet pelo¬
chin uir Gnotonicus. ⁊ obhoc iam
oepositus. Muneline uͦ sedit Wills
qͥ occisus ẽ. ꝑͦ qm randulfus. qui
totam raptor angliã succendit. Qͥb
succ̃ galfridus. Inp̃senciarũ uero
W̾ilłs. Uidimꝰ autẽ gerardum ar¬
chiep̃m eboracensem. pͦ eũ thomã
pͦ eos turstanũ omnino laudan¬
oum. S nunc Wilłm eiusdẽ eccłie
thesaurarium. lincollie uͦ tempore

Expanded text:
Nunc autem sedet Rogerius, mox Nunc autem sedet Rogerius, mox nihilum futurus. Norwiciae sedit Herbertus, vir benignus et doctus, cujus exstant scripta. Cui successit Everardus, vir crudelissimus, et ob hoc jam depositus. Nunc vero sedet ibidem Willelmus. Heliensis episcopus primus fuit Herveus, cui successit Nigellus. Salesberiensis episcopus fuit Osmundus; cui successit Rogerius, vir magnus in saecularibus, nunc vero regis justitiarius. Excestriae vero sedit Robertus nuper mortuus, et pridem caecus; nunc vero nepos ejus. In Sicestria vero sedit Radulfus; in cujus loco sedet Pelochin, vir Gnatonicus, et ob hoc jam depositus. Dunelmiae vero sedit Willelmus, qui occisus est; post quem Randulfus, qui totam raptor Angliam succendit. Quibus successit Gaufridus: inpraesentiarum vero Willelmus. Vidimus autem Gerardum archiepiscopum Eboracensem; post eum Thomam, post eos Turstanum omnino laudandum; sed nunc Willelmum ejusdem Ecclesiae thesaurarium. Lincolniae vero tempore
Abbreviated transcription (Latin):
fum dignũ tanta celsitudine ha¬
bitum. Postea uͦ sedit cantuarie
Will̃s cuiꝰ laudes dici nequeunt:
qͥa non sunt. In p̃sentiatum: tedbaldꝰ
uir om̃i laude dignꝰ. fuit ⁊ tempo¬
uir nobilissimus. Hii qͦ exianiti st̃:
⁊ ad nichilum deuenerunt. Nunc aũ
sedet in loco illoꝵ henricus nepos re¬
dam monstrum. ex integͦ ⁊ corrup¬
to compositum: scił monachus
⁊ miles. Euit ⁊̃ tempore nr̃o in¬
gulfus p̃sul rouetestrens̃. pͦ quẽ
radulfus. pͦ qͣm arnulfus. Deinde
ioħ̾s. hii omnes exĩaniti sunt. Nc̃
autẽ sedet moxͥ ꝑiturus. Tempo¬
re nr̃o ep̃c lundoniensis mauritiꝰ
oecessit. ꝑost qmͦ ricardus. post
quẽ gislebertus magnus philoso¬
phus. Nunc uͦ robertus uir ani¬
hii iam nicħ sunt. W i recestrie: sam¬
sonem uidi clarissimũ pͦ hunc
teulfum. Nunc aũ ibidem simo¬
nem uidemus. cestrie uͦ: uidimus
robertum pontificem. deinde aliũ
robertum qͥ cognominat᷑ peccatũ.

Expanded text:
fum, dignum tanta celsitudine hafum, dignum tanta celsitudine habitum. Postea vero sedit Cantuariae Willelmus, cujus laudes dici nequeunt; quia non sunt. Inpraesentiarum Tedbaldus, vir omni laude dignus. Fuit etiam tempovir nobilissimus. Hi quoque exinaniti sunt, et ad nihilum devenerunt. Nunc autem sedet in loco illorum Henricus nepos Hedam monstrum ex integro et corrupto compositum, scilicet monachus et miles. Fuit etiam tempore nostro Ingulfus praesul Rovecestrensis; post quem Radulfus; post quem Arnulfus: deinde Joannes. Hi omnes exinaniti sunt. Nunc autem sedet mox periturus. Tempore nostro episcopus Londoniensis Mauricius decessit; post quem Richardus; post quem Gislebertus magnus philosophus. Nunc vero Robertus, vir anihi jam nihil sunt. Wirecestriae Samsonem vidi clarissimum: post hunc Leulfum. Nunc autem ibidem Simonem videmus. Cestriae vero vidimus Robertum pontificem; deinde alium Robertum, qui cognominatus est peccatum.
Abbreviated transcription (Latin):
uite ⁊ regni miraris: iam non
ꝑbienniũ regnaturum uir dei p̃¬
oixit. Nuꝑ itaq uidebis. misere ui¬
te miserum finẽ. Qd̾ utinam si
fieri potest: absit. s tñ ñ aberit.
Non gͥ mireris reges istos infeli¬
ces: s deum solum felicẽ ⁊ regna
felicia suis dantẽ.
ꝑctus autẽ qͥ ⁊ ultimꝰ erit tͣcta¬
tus de regni regis ꝓcerib ha¬
beatur: qͥ nuꝑ potentissimi fue¬
runt. nͨ iam inpotentes sunt. Lã
excessum pene dicip numqmͣ fue¬
runt. Nunc ⁊ enim fere nemo eoꝵ
recordatur. omnis memoria eorum
int̾ire in cepit. mox nulla erit ad
nichilum deuenient: tanqmͣ aqͣ
decurrens. Audi gͥ w alt̾e consors
knĩe sermocinationẽ de uiris il¬
lustrib s tñ in audiendo tediosũ
licet eos ocłis nris inspexerimus.
Splenduit gͥ tẽporib nr̃is lãfracꝰ archi ep̃e
uir philosophꝰ uir ꝑspicuus: tui suc̃t an¬
felmꝰ. philosopħꝰ.⁊ sc̾issimꝰ. Tidimꝰ pꝰ eõ tadul¬

Expanded text:
vitae et regni miraris, jam non vitae et regni miraris, jam non per biennium regnaturum vir Dei praedixit. Nuper itaque videbis miserae vitae miserum finem. Quod utinam, si fieri potest, absit! sed tamen non aberit. Non igitur mireris reges istos infelices; sed Deum solum felicem, et regna felicia suis dantem. Sextus autem, qui et ultimus erit, Tractatus de regni regis proceribus habeatur, qui nuper potentissimi fuerunt, nec jam impotentes sunt. Jam excessum pene dici potest, nunquam fuerunt. Nunc etenim fere nemo eorum recordatur. Omnis memoria eorum interire incepit; mox nulla erit; ad nihilum devenient tanquam aqua decurrens. Audi igitur, Waltere consors charissime, sermocinationem de viris illustribus, sed tamen in audiendo taediosum, licet eos oculis nostris inspeximus. Splenduit igitur temporibus nostris Lanfrancus archiepiscopus, vir philosophus, vir perspicuus. Cui successit Anselmus, philosophus et sanctissimus. Vidimus post eos Radul
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm suũ regẽ nuꝑ bello cepit. Ocułos
capto eruit. Mentulã abscidit. pedũ
oextrum ad emit: filiũ eiꝰ lactentẽ ex¬
capitauit. Pontificẽ eiꝰ laqͥo suspendit.
Infelix eque rex ut̾q: sedoppones.
qur g regem henricum. inhistoria¬
tua tantis laudib extollis quem hic
tantis criminib subu̾tis: Ad qͦs res¬
pondeo. Regẽ sapientia magnũ dixi.
consilio ꝓfundum. ꝓuidentia clarũ.
Arinis insignem gestis sullimẽ diui¬
ciis sĩgularẽ ⁊ tñ omnia que hic ap¬
posui: uera nimis sunt. ⁊ utinam
falsa essent. S forsitan ad huc dices.
tͥginta ⁊u. annis iam regnauit ⁊
multo plura si num̾es ꝓsꝑa sensit
qmͣ aduersa. contra ꝙ ego. Immonͦ
bantur. dolorib semꝑ inmixta erãt.
Qum regem francie p̾lio uicit. qmͣ
longa turbatione mentis breue il¬
lud gaudium adeptus est. Breue
dico qͥa mox alius ex̾citus in sur¬
gens: mentis febrib aliis eum cõ¬
turbauit. Quod si diuntnitatem

Expanded text:
fratrem suum regem nuper bello cepit, oculos fratrem suum regem nuper bello cepit, oculos capto eruit, mentulam abscidit, pedem dextrum ademit, filium ejus lactentem excapitavit, pontificem ejus laqueo suspendit. Infelix aeque rex uterque. Sed oppones: Cur igitur regem Henricum in Historiatua tantis laudibus extollis, quem hic tantis criminibus subvertis? Ad quos respondeo: Regem sapientia magnum dixi, consilio profundum, providentia clarum, armis insignem, gestis sublimem, divitiis singularem; et tamen omnia quae hic apposui, vera nimis sunt, et utinam falsa essent. Sed forsitan adhuc dices: Triginta et quinque annis jam regnavit, et multo plura, si numeres, prospera sensit quam adversa. Contra quod ego: Imo nec bantur, doloribus semper immista erant. Cum regem Franciae praelio vicit, quam longa turbatione mentis breve illud gaudium adeptus est? Breve dico; quia mox alius exercitus insurgens mentis febribus aliis eum conturbavit. Quod si diuturnitatem
Abbreviated transcription (Latin):
niam ip̃o p̃sente inflãmaret. nec
ip̃e ꝓcedere auderet: Quomͦ mente
contͥbulatus est cum filii eiꝰ ⁊ filie.
⁊ ꝓceres pelago deuorati sunt: Qui¬
b cutis demolitus est dum nepo¬
te suo Will̃o flandriam adipiscen¬
te. se diadema regni amissurum
ꝓcerto putaret: hic tamen beatis¬
simus regum habitus est: sed certe
miserimus ẽ. Quid de philippo re¬
ge francoꝵ. ⁊ lodoueo filio eius. qͥ
temporib nr̃is regnauerunt. quoꝵ
d̾s uenter fuit immo funestus hos¬
tis fuit. Adeo namq uorauerunt.
ut se ipsos pinguedine a mitt̾ent:
nec sustin̾e se possent. ꝑhilippꝰ olim
pinguedine defunctus est: lodouicꝰ
ad huc iuuenis pinguedine tamen
iam mortuus ẽ. Quid autẽ de felici¬
tate eoꝵ: ñne philippus a suis sepe
uictus est. Et a ꝑsonis uilissimis se¬
pe fugatus est. Nonne lodouicus ꝑ
regem henricum a martio campo ex¬
pulsus est ⁊ a suis ut patet sepe nu¬
mero fugatus est Rex uͦ noruagensis

Expanded text:
niam ipso praesente inflammaret, nec niam ipso praesente inflammaret, nec ipse procedere auderet? Quomodo mente contribulatus est, cum filii ejus et filiae et proceres pelago devorati sunt? Quibus curis demolitus est, dum nepote suo Willelmo Flandriam adipiscente, se diadema regni amissurum pro certo putaret? Hic tamen beatissimus regum habitus est. Sed certe miserrimus est. Quid de Philippo rege Francorum et Lodoveo filio ejus, qui temporibus nostris regnaverunt; quorum deus fuit venter , imo funestus hostis fuit. Adeo namque voraverunt, ut se ipsos pinguedine amitterent, nec sustinere se possent. Philippus olim pinguedine defunctus est. Lodoveus adhuc juvenis, pinguedine tamen jam mortuus est. Quid autem de felicitate eorum? Nonne Philippus a suis saepe victus est? Et a personis vilissimis saepe fugatus est? Nonne Ludovicus per regem Henricum a Marcio campo expulsus est; et a suis, ut patet, saepenumero fugatus est? Rex vero Norwegensis
Abbreviated transcription (Latin):
colloqͥ ⁊ mentis sui secreta funditꝰ
reuelare. Honge alit̾ iudicares. Qũ
eos alii beatos iudicent. ip̃i dolore
oetorquentur. timore detorquunt᷑.
Nemo in regno eoꝵ par eis miseriis¬
nemo par scełib. Unde dr. Regia
res scelus est. Rex henricus frm̃ su¬
um ⁊ dñm Robertũ. in carcerem
ꝑhennem posuit: ⁊ usq dum mo¬
reretur detinuit. Neptuũ suarum
ocłos erui fecit. multos ꝓdicione ce¬
pit: mł̾tos dolose ⁊ subdolẽ itfecit. ml¬
ta cont᷑ sacramentũ egit. Semꝑ cu¬
piditati ⁊ auaricie deseruiuit. Qs
t̾rores sensit dum fr̃ eiꝰ Rob̾tus in
eum ex̾citus a normanma in an¬
gliam duceret: Qoncordiam qͥdẽ
t̾ritus cum eo instituit. sed in ea
ꝓcerum optimos ꝑ iurare fecit: qͥa
patem fregit ⁊ frem̃ cepit. Quos t̾ro¬
res hũit. dum consul andegauensis
castella eiꝰ dirriꝑet: nͨ ip̃e ꝓced̾e au¬
oeret: Quos t̾rores hũit dum balde¬
Winus consul flandrensis norman¬

Expanded text:
colloqui, et mentis suae secreta funditus colloqui, et mentis suae secreta funditus revelare. Longe aliter judicares. Cum eos alii beatos judicent; ipsi dolore decoquuntur, timore detorquentur. Nemo in regno eorum par eis miseriis, par sceleribus. Unde dicitur: Regia res scelus est. Rex Henricus fratrem suum et dominum Robertum in carcerem perennem posuit, et usque dum moreretur detinuit. Neptium suarum oculos erui fecit, et multos proditione cepit, multos dolose et subdole interfecit, multa contra sacramentum egit; semper cupiditati et avaritiae deservivit. Quos terrores sensit, dum frater ejus Robertus in eum exercitus a Normannia in Angliam duceret? Concordiam quidem territus cum eo instituit; sed in ea procerum optimos perjurare fecit; quia pacem fregit et fratrem cepit. Quos terrores habuit, dum consul Andegavensis castella ejus diriperet, nec ipse procedere auderet? Quos terrores habuit, dum Baldwinus consul Flandrensis Norman
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑiit. Quem tantoꝑe. fama colue¬
rat dum uiueret: in cartere utrum
uueret uel obisset: nesciuit. Diẽ¬
quoq mortis eiꝰ. obmutescens igno¬
rauit. Hos gͥ duos inter multos
descripsi. Nec iam ampliꝰ de gente
ipsius demonib horrenda: loquen¬
dum duxi.
hinto tractabitur de summis
hominum. qͥ sic sunt in reb
humanis. ut gen̾alissima inp̃dica¬
mentis. Reges uͦ gentiũ. subditis
suis quasi d̾s sunt. Quib omnes
iuramento se deuouerunt. quib
stelle celi deseruire uidentur. Hoꝵ
g cacuminũ mundi. tanta sulli¬
mitas est: ut in eos uidendo cet̾i
ñ sacientur ut eis cohabitantes
supͣ homines estimentur. Nec mi¬
randum ẽ. si ad eos inspiciendos.
mulierum turba uel iuuenum:
uel ⁊̃ uiri leuitatis ꝓsiliunt. S
⁊̃ sapientes ⁊ discretione graues
ad uidendum sepe uisos: nescio qͣ
grã mulcente impelleit᷑. Quid gͥ
est: Quid iocundius: Quid beatͥus
eẽ. pocest: Uellem tñ unũ ex eis tibi

Expanded text:
periit. Quem tantopere fama colueperiit. Quem tantopere fama coluerat, dum viveret, in carcere utrum viveret vel obisset, nescivit: diemque mortis ejus obmutescens ignoravit. Hos igitur duos inter multos descripsi. Nec jam amplius de gente ipsius daemonibus horrenda loquendum duxi. Quinto tractabitur de summis hominum, qui sic sunt in rebus humanis, ut generalissima in praedicamentis. Reges vero gentium subditis suis quasi Deus sunt. Quibus omnes juramento se devoverunt, quibus stellae coeli deservire videntur. Horum igitur cacuminum mundi tanta sublimitas est, ut in eos videndo caeteri non satientur, ut eis cohabitantes super homines aestimentur. Nec mirandum est, si ad eos inspiciendos mulierum turba vel juvenum, vel etiam viri levitatis prosiliunt. Sed etiam sapientes et discretione graves ad videndum saepe visos, nescio qua gratia mulcente, impelluntur. Quid igitur est? quid jucundius? quid beatius esse potest? Vellem tamen unum ex eis tibi
Abbreviated transcription (Latin):
ma omnis gallie cirta illũ. cresce¬
bat in dies eiꝰ possessio. crescebat
thesaurus. crescebat seruitus. Au¬
oire sinem scelerati desiderasꝰ Gia¬
dio letałr ꝑcussus. penitenciam
recusans. ⁊ a corpore dñi collum re.¬
torquens: sic ꝑiit ut bene dici pos¬
sec. Qoueniens uite. mors fuit ista
tue. Uidisti Robertum de belesme.
Qui pͥnces normannensis. in cart̾em
positus: erat pluto. meg̾a. cerbetus.
uel si aliqͥd horrendius icribi potest.
Nec curabat captos redimere sed in¬
t̾im̾e filioli sui ocłos sub clamide
positi. qͣsi ludens pollicib extraxit:
homines utͥusq sexus. ab ano usq
in  ora palis tͣnsforabat. Qrat ei
cedes horribił hominũ: cib iocun¬
ous anime. Erat gͥ inore. omniũ
positus. ut dicerentur in ꝓuerbiis
mirabilia Rob̾ti de blesme. Tandẽ
ueniamꝰ ad finem. scił ad rem op¬
tabilem. Qui cet̾os cart̾e uexau̾at.
in cart̾e ꝑhennia rege henrico posi¬
tus: longo supplicio sceleratus de¬

Expanded text:
ma omnis Galliae circa illum. Crescema omnis Galliae circa illum. Crescebat in dies ejus possessio, crescebat thesaurus, crescebat servitus. Audire finem scelerati desideras? Gladio lethaliter percussus, poenitentiam recusans, et a corpore Domini collum retorquens, sic periit; ut bene dici posset: Conveniens vitae mors fuit ista tuae. Vidisti Robertum de Belesme: qui princeps Normannensis in carcere positus, erat Pluto, Megaera, Cerberus, vel si aliquid horrendius scribi potest. Nec curabat captos redimere, sed interimere. Filioli sui oculos sub chlamide positi quasi ludens pollicibus exstinxit; homines utriusque sexus ab ano usque in ora palis transforabat. Erat ei caedes horribilis hominum cibus jucundus animae. Erat igitur in ore omnium positus, ut diceretur in proverbiis: Mirabilia Roberti de Belesme. Tandem veniamus ad finem, scilicet ad rem optabilem. Qui caeteros carcere vexaverat, in carcere perenni a rege Henrico positus, longo supplicio sceleratus de
Abbreviated transcription (Latin):
Tlle g hanc felicitatẽ felicit̾ huĩt:
nri autẽ in felicit̾. His namq tem¬
porib non ꝑuenit᷑ ad magnũ no¬
men: nisi summis scełib. thomas
hͥnceps magnꝰ. iuxta laudunũ in
galuia pͥncip̾ans: magnus erat no¬
mine. qͥa summꝰ erat ĩcelere. Eccłiis
ħ cittũiacentib hosti s. om̃s infiscũ
suũ redeg̾at. Si aliquem in uel do¬
lo incaptione sua tenebat: non fal¬
so dic̾e poterat. Uolores in fermi cir¬
cundederunt me: cedes humana:
uoluptas eiꝰ ⁊ gła. comitissam ꝯtͣ
solitum incarcere posuit. Qui cru¬
ꝯelis ⁊ spurtiis. compedes ⁊ suppli¬
cia dieb inpecuniã extorqueret᷑:
stuptum noctib inferebat: ut eã
oerideret. A carcere in lectum tho¬
me crudelissimi quaqͣ nocte fere¬
batut Alecto quaq die in cart̾em
referebatur. pacifice loquens. ꝓxi¬
mum incorde non sine. risu gladio
tspungebat. Ende gladium sepius
subclamide nudum ferebat: qmͣ
uaginatum. Hunc gͦ homines ti¬
mebant uen̾abant᷑. ad orabant. fa¬

Expanded text:
hanc felicitatem feliciter habuit; nostri autem infeliciter. His namque temporibus non pervenitur ad magnum nomen nisi summis sceleribus. Thomas princeps magnus juxta Laudunum in Gallia principans, magnus erat nomine, quia summus erat scelere. Ecclesiis igitur circumjacentibus hostilis, omnes in fiscum suum redegerat. Si aliquem vi vel dolo in captione sua tenebat, non falso dicere poterat: Dolores inferni circumdederunt me . Caedes humana, voluptas ejus et gloria. Comitissam contra solitum in carcere posuit. Cui crudelis et spurcus, compedes et supplicia diebus, ut pecuniam extorqueret, stuprum noctibus inferebat, ut eam derideret. A carcere in lectum homines crudelissimi quaqua nocte ferebant. A lecto quaqua die in carcerem referebant. Pacifice loquens proximum, in corde non sine risu gladio transpungebat. Unde gladium saepius sub chlamide nudum ferebat, quam vaginatum. Hunc igitur homines timebant, venerabantur, adorabant. Fa
Abbreviated transcription (Latin):
sagatissimꝰ. astutus ⁊ callidus om¬
nem ium sapientie. sue conuertit.
ad simplices de hereditandos: &
pecunias eradendas. S inter agen¬
oum: decidit in languores int̾mi¬
nabiles. Tunc uͦ qͣsi deo renitens.
& nature uictor facinus cumulare:
qͦs poterat deuorare ñ destitit. Qres¬
cebat autẽ cum truciatu cupiditas.
ret suꝑ eum monachꝰ eqͥtauit. & in¬
solita morte demolitus est. exinfi¬
nitoꝵ silua exemploꝵ: ad mundi
sapientiam immo fallatiam disc̾¬
nendam iam dicta sufficiant.
uasio subdet᷑ loco. uiroꝵ magni
nominis felicitas: qm scił se de¬
Sisse regi suo da̾ dñs ip̃e ꝓnunciat

Expanded text:
sagacissimus, astutus et callidus, omsagacissimus, astutus et callidus, omnem vim sapientiae suae convertit ad simplices dehaeritandos et pecunias eradendas. Sed inter agendum decidit in languores interminabiles. Tunc vero quasi Deo renitens t naturae victor, facinus cumulare, quos poterat devorare non destitit. Crescebat autem cum cruciatu cupiditas, ret super eum monachus equitavit, et insolita morte demolitus est. Ex infinitorum silva exemplorum ad mundi sapientiam imo fallaciam discernendam jam dicta sufficiant. Quarto subdetur loco virorum magni nominis felicitas; quam scilicet se dedisse regi David Dominus ipse pronuntiat