comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
superborũ: Ecce cui si audent
respondeant. qui ignorantes
dei iusticiã et suam uolenteᷤ
constituere: iusticiȩ dei non
sunt subiecti . Ecce cui respoi¬
deant sibi placentes: et ad
bona opera facienda. deum
sibi necessariũ non putantes:
Nonne huic resistunt ueri¬
tati. homines mente corrui
pti reprobi circa fidem: qui
urespondent et loquuntur
iniquitatẽ: dicentes a deo
habemus quod homines
sumus: a nobis ipsis autem
quod iusti sumus: Quid di

Expanded text:
superborum. Ecce cui si audent superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . » Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati homines mente corrupti, et reprobi circa fidem, qui respondent, et loquuntur iniquitatem, dicentes: A Deo habemus, quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus. Quid di
Abbreviated transcription (Latin):
item se dixit
esse iħs. et di¬
scipulos suos
palmites: et
agricolam pa-¬
trem: Unde iam pridem sicut
potuimus disputatũ est: In
hac autem lectione. cum ad.¬
huc de se ipso qui est uitis.
et de suis palmitibus hoc
est discipulis loqueretur:
manete inquit in me: et ego
in uobis: Non eo modo illi
in ipso: sicut ipse in illis:
Utrumq autem prod est. no
ipsi sed illis.: Ita quippe sunl
in uite palmites. ut uiti non
conferant: sed inde accipiant
unde uiuant: Ita uero intis
est in palmitibus: ut uitale
alimentũ subministret eis:
non sumat ab eis: Ac per hoc
manentẽ in se habere xp̃m:
et manere in xp̃o: discipulis
prodest utrumq non xp̃o:
Aam prȩciso palmite: potest
de uiua radice alius pullula¬
re: Qui autem prȩcisus est:
sine radice non potest uiuere:
et dicit: Sicut palmes
non potest ferre fructum a
semet ipso nisi manserit in
uite: sic et uos nisi in me
manseritis: Magna gr̃e com¬
mendatio: frẽs mei: Corda in¬
striit humiliũ: ora obstruit

Expanded text:
item se dixit esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant: ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere Christum, et manere in Christo, discipulis prodest utrumque, non Christo. Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. 2. et dicit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipsovite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit
Abbreviated transcription (Latin):
mitatibus modum suȩ proue¬
ctionis habitura: nisi ȩterni
patris recepta consessu. illius
glȩ sotiaretur in throno: cu¬
ius naturȩ copulabatur in
filio: Quia igitur. xp̃i ascensio
nr̃a prouectio est: et quo prȩ¬
cessit gła capitis. eo spes uo¬
catur et corporis. dignis di¬
lectissimi exultemus gaudiis:
et pia grãrum actione lȩte¬
mur: Hodie enim non solum
paradisi possessores firmati
sumus: sed etiam cȩlorum in
xp̃o superna penetrauimus:
ampliora adepti per ineffabi¬
lem xp̃i grãm: quam per dia¬
boli amiseramus inuidiam:
Nam quos uirulentus inimi-¬
cus primi habitaculi felicitate
deiecit: eos sibi concorporatoᷤ
dei filius ad patris dexteram

Expanded text:
mitatibus modum suae provemitatibus modum suae provectionis habitura, nisi aeterni Patris recepta consessu, illius gloriae sociaretur in throno, cujus naturae copulabatur in Filio. Quia ergo Christi ascensio nostra provectio est, et quo praecessit gloria capitis eo spes vocatur et corporis; dignis, dilectissimi, exsultemus gaudiis, et pia gratiarum actione laetemur. Hodie enim non solum paradisi possessores firmati sumus, sed etiam coelorum in Christo superna penetravimus, ampliora adepti per ineffabilem Christi gratiam quam per diaboli amiseramus invidiam. Nam quos virulentus inimicus primi habitaculi felicitate dejecit, eos sibi concorporatos Dei Filius ad Patris dexteram
Abbreviated transcription (Latin):
uulnera. clauorum et lancee
erant seruata uestigia.: ut nos
dubia fide sed constantissima
scientia teneretur: eam natu¬
ram in dei patris consessurã
throno: quȩ iacuerat in se¬
pulchro: Per omne ergo hoc
tempus dilectissum. quod in¬
ter resurrectionẽ dñi et ascen¬
sionem eius exactum est: hoc
prouidentia dei curauit. hoc
docuit: hoc suorum et ocu¬
lis insinuauit et cordibus:
natus: et passus et mortuus:
Inde beatissimi Quinta¬
apłi omnesq discipuli.
qui et de exitu crucis fuerast
trepidi. et de fide resurrecti-¬
onis ambigur: ita sunt ueri¬
tate perspicua roborati:ut
dño in cȩlorum eunte subli¬
mia: non solum nulla affice¬
rentur tristicia: sed etĩa mag¬
no gaudio replerentur: Et re¬
uera magna et meffabilis e
conspectu sc̃ẽ multitudinis:
supra omnium creaturarum
cȩlestium dignitatẽ. humani
generis natura conscenderet:
supergressura anglicos ordine
et ultra archangłorũ altitudi.¬
nes eleuanda: nec ullis subli¬

Expanded text:
vulnera, clavorum et lauceae vulnera, clavorum et lauceae erant servata vestigia: ut non dubia fide, sed constantissima scientia teneretur, eam naturam in Dei Patris consessuram throno, quae jacuerat in sepulcro. CAP. IV. Per omne ergo hoc tempus, dilectissimi, quod inter resurrectionem Domini et ascensionem ejus exactum est, hoc providentia Dei curavit, hoc docuit, hoc suorum et oculis insinuavit et cordibus, natus, et passus, et mortuus. Unde beatissimi apostoli omnesque discipuli, qui et de exitu crucis fuerant trepidi, et de fide resurrectionis ambigui, ita sunt veritate perspicua roborati, ut Domino in coelorum 292 eunte sublimia, non solum nulla afficerentur tristitia, sed etiam magno gaudio replerentur . Et revera magna et inefconspectu sanctae multitudinis supra omnium creaturarum coelestium dignitatem humani generis natura conscenderet supergressura angelicos ordines, et ultra archangelorum altitudines elevanda, nec ullis subli
Abbreviated transcription (Latin):
comes iungitur et ad om¬
nem nr̃ȩ ambiguitatis cali¬
giiem detergendam:pauen¬
tium ac trepidantiũ tarditã
increpatur: flammã fidei illu¬
minata corda concipiunt. et
quȩ erant tepida: reserante
scripturas dño efficiuntur ar¬
dentia: In fractione quoq pa¬
nis. conuescentiũ aperiuntur
obtutus: multo felicius eoñ
oculis patefactis: quibus na¬
turȩ suȩ manifestata est glo¬
rificatio: quam illorum gene¬
ris nr̃i principũ. quibus prȩ¬
uaricationis suȩ est ingesta
nter hec autem aliaq miracu¬
la: cum discipuli trepidis co¬
gitationibus estuarent: et
apparuisset in medio eorum
dñs: dixissetq pax uobis:
ne hoc remaneret in eorum
opimonibus. quod uolueba¬
tur in cordibus: putabant
enim se spm̃ uidere non car¬
nem: redarguit cogitationeᷤ
a ueritate discordes: ingerit
dubitantiũ oculis manentia
manibus suis et pedibus cru¬
cis signa: et ut diligentius
pertractetur muitat: Q uia
ad sananda infideliũ cordiũ

Expanded text:
comes jungitur , et ad omcomes jungitur , et ad omnem nostrae ambiguitatis caliginem detergendam, paventium ac trepidantium tarditas increpatur. Flammam fidei illuminata corda concipiunt; et quae erant tepida, reserante Scripturas Domino, effi ardentia. In fractione quoque panis convescentium aperiuntur obtutus; multo felicius horum oculis patefactis, quibus naturae suae manifestata est glorificatio, quam illorum generis nostri principum, quibus praevaricationis suae est ingesta Inter haec autem aliaque miracula, cum discipuli trepidis cogitationibus aestuarent, et apparuisset in medio eorum Dominus dixissetque, Pax vobis : ne hoc remaneret in eorum opinionibus quod volvebatur in cordibus putabant enim se spiritum videre, non carnem, redarguit cogitationes a veritate discordes, ingerit dubitantium oculis manentia in manibus suis et pedibus crucis signa, et ut diligentius pertractetur invitat: quia ad sananda infidelium cordium
Abbreviated transcription (Latin):
sollicitudo et curiosa cuncta¬
tio. nr̃ȩ fidei fundamenta ie-¬
cisset: Nrĩs igitur perturba¬
tionibus: nr̃is periculis in
apłis consulebatur: Nos in
illis uiris. contra calumnias
impiorum et contra terrenȩ
argumenta sapientiȩ doce¬
bamur: Nos illorum instru¬
xit aspectus: nos erudiuit
auditus: nos confirmauit
attactus: Grãs agamus di¬
uinȩ dispensationi: et scõrũ
patrum necessariȩ tarditati:
Dubitatũ est ab illis: ne du¬
on ergo hi dies Rm̃iqͥ¬
inter resurrectionẽ dm̃
ascensionemq fiuxerunt:
ocioso transiere decursur: sed.
magna in eis confirmata sa¬
cramenta. magna sunt reue¬
lata mysteria. In his metus
dire mortis au fertur: et noz
solum amme sed etiam car¬
nis inmortalitas declaratur:
In his per insufflationẽ dm̃i
infunditur apłis omnibus
sp̃s sc̃s: et beato apło petro
supra cȩteros post regnicla.¬
ues. ouilis dñici cura man¬
datur: In his diebus. duobꝰ
discipulis tercius in uia dñs

Expanded text:
sollicitudo et curiosa cunctasollicitudo et curiosa cunctatio nostrae fidei fundamenta jecisset. Nostris igitur perturbationibus, nostrisque periculis in apostolis consulebatur: nos in illis viris contra calumnias impiorum, et contra terrenae argumenta sapientiae docebamur, Nos illorum instruxit aspectus, nos erudivit auditus, nos confirmavit attactus. Gratias agamus divinae 291 dispensationi et sanctorum Patrum necessariae tarditati. Dubitatum est ab illis, ne duon ergo ii dies, diinter resurrectionem Domini ascensionemque fluxerunt, otioso transiere decursu; sed magna in his confirmata sacramenta, magna sunt revelata mysteria. In his metus dirae mortis aufertur, et non solum animae, sed etiam carnis immortalitas declaratur. In his per insufflationem Domini infunditur apostolis omnibus Spiritus sanctus; et beato apostolo Petro supra caeteros, post regni claves, ovilis Dominici cura mandatur. In his diebus, duobus discipulis tertius in via Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ost beatam et
resolutum. diuina in triduo
potentia suscitauit: quadra¬
genarius hodie dilectissimi
scõrum dierum expletus est
numerus: sacratissima ordi¬
natione dispositus: et ad uti¬
litatem nr̃e eruditionis im¬
pensus: ut dum a dño in hoc
spatio mora presentiȩ corpo¬
ralis extenditur: fides resur¬
rectionis documentis necessa-¬
riis mimiretur: Mors enim
xp̃i multum discipulorũ cor-¬
da turbauerat: et de suppli-¬
cio crucis. de emissione sp̃s.
de exanimati corporis sepul¬
tura: grauatis mestitudine
mentibus: quidam diffid en¬
tie torpor obrepserat: Sc¬
am cum sc̃e mulieres
sicut euangłica pandit
hystoria: reuolutũ a monu-¬
mento lapidem. et sepulchrũ
corpore uacuum. et uiuentis
dm̃ testes angelos nuntia¬
rent: uerba earum apostolis
aliisq discipulis deliramen-¬
tis similia indebantur. Quã
utiq hesitationẽ humana
infirmitate nutantem. nequa¬
quam permisisset sp̃s uerita.¬
tis prȩdicatorũ suorũ in esse
pectoribus: nisi illa trepida

Expanded text:
ost beatam et impietate resolutum divina in triduo potentia suscitavit, quadragenarius hodie, dilectissimi, sanctorum dierum expletus est numerus, sacratissima ordinatione dispositus, et ad utilitatem nostrae eruditionis impensus: ut dum a Domino in hoc spatium mora praesentiae corporalis extenditur, fides resurrectionis documentis necessariis muniretur. Mors enim Christi multum discipulorum corda turbaverat, et de supplicio crucis, de emissione spiritus, de exanimati corporis sepultura gravatis moestitudine mentibus quidam diffidentiae torpor obrepserat. Nam cum sanctae mulieres, sicut evangelica patefecit historia, revolutum a monumento lapidem, sepulcrum corpore vacuum, et viventis Domini testes angelos nuntiarent, verba earum apostolis aliisque discipulis deliramentis similia videbantur. Quam utique haesitationem humana infirmitate nutantem, nequaquam permisisset Spiritus veritatis praedicatorum suorum inesse pectoribus, nisi illa trepida
Abbreviated transcription (Latin):
qui uunt: Qui autem boc
non potest respondere: ne¬
scio si uiuit: Quid respondet
omnis qui uiuit: Corpus
utiq meum uiuit de sp̃ũ meo:
Uis ergo et tu uiuere de spũ
quid enim corpus meum ui¬
uit de spũ tuo: Aleum uiuit
de spũ meo: et tuum de tuo:
Non potest uiuere corpus
quod exponens nobis apłs
paulus hunc panem: unus
panis inquit. unum corpus
multi sumus: O sacramentũ
pietatis: o signum unitatis:
o uinculũ caritatis: Qui uult
uiuere habet ubi uiuat: ha¬
bet unde uiuat: Accedat: cre¬
dat: uiuat in deo: deo incor.¬
poretur. ut ininficetur. Non
abhorreat a compage mem¬
brorũ: non sit putre membrũ
quod resecari mereatur: non
sit distortum. de quo erubes¬
catur: Sit pulcbrĩr sit aptũ:
sit sanum: Hereat corpori: ui¬
uat deo de deo: Nunc labo¬
ret in terra: ut postea regnet
in cęlo:¬

Expanded text:
qui vivit: qui autem hoc qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit de spiritu meo. Vis ergo et tu vivere de Spiritu quid enim corpus meum vivit de spiritu tuo? Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo. Non potest vivere corpus quod exponens nobis apostolus Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus mupietatis, o signum unitatis, o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat, vivat in Deo. De Deo incorporetur, ut vivificetur. Non abhorreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
aescendi. Ideo inuus: quia de
celo descendi: De cȩlo descen¬
ait et manna: sed manna um¬
bra erat: iste ueritas est . Si
quis manducauerit ex hoc
pane: uiuet in ȩternũft pansꝰ
quem ego dabo caro mea est:
pro mundiuita: Hoc quando
caperet caro: quod dixit pa-¬
nem carnem: Uocatur caro:
quod non capit caro: Et ideo
magis non capit caro: quia
uocatur caro: hoc enim exhor
esse dixerunt: hoc non pos¬
se fieri putauerunt: Carome.¬
a est inquit. pro mundi ui¬
ta: Norunt fideles corpus
xp̃r: si corpus. xp̃i esse non ne¬
gligant: Fant corpus xp̃i: si
uolunt uiuere de sp̃u xp̃r. De¬
pus. xp̃i: Intelligite frẽs mei
quid dixerim: Homo es: et
spm̃ habes. et corpus habes:
Spm̃ dico quȩ anima uoca¬
tur: qua constat quod homo
es: Constas enim ex anima
et corpore: Habes itaq sp̃m
inuisibilẽ: corpus uisibile:
Dic michi: quid ex quo ui¬
uat: Sp̃s tuus iinit ex cor¬
pore tuo: an corpus tuũ ex
spũ tuo: Respondet omnis

Expanded text:
descendi. Ideo vivus, quia de descendi. Ideo vivus, quia de coelo descendit. De coelo descendit et manna, sed manna umbra erat, ista veritas est. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum; et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Hoc quando caperet caro, quod dixit panem carnem? Vocatur caro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorresse dixerunt, hoc non posse fieri putaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fiChristi si corpus Christi esse non neglegant. Fiant corpus Christi si uolunt uiuere de spirpus Christi. Intelligite, fratres mei, quid dixerim. Homo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis
Abbreviated transcription (Latin):
et in mari: et om̃s eandem
escam spiritalẽ manducaue¬
runt: Spiritalẽ utiq eandem.
nam corporalẽ alteram: Quia
illi manna: nos aliud: Sytri¬
talem uero quam nos: seb pa.¬
tres nr̃i. non patres illoꝵ: Qui.¬
bus nos similes sumus: non.
quibus illi similes fuerunt:
Et adiungit: Et omnes eundẽ
potum spiritalẽ biberunt: Ali¬
ud illi: aliud nos: sed specie ui
sibili: Quod tamen hoc idem
significaret. uirtute spiritali
Quomodo enim eundẽ potũ¬
autem inquit de spiritali. se¬
quenti petra: Petra autem erat
xp̃s: Inde panis: inde potus:
in uerbo et in carne: Et quo¬
modo biberunt: Percussa est
petra de uirga bis: Gemina per¬
cussio: duo ligna crucis signi.¬
ficat: Hic est ergo panis de ce¬
lo descendens: ut siquis ex ipso
manducauerit non moriatur:
Sed quod pertinet ad uirtutẽ
sacramenti: non quod perti¬
net ad uisibile sacramentum:
Qui manducat intus non
foris: qui manducat corde:
non qui premit dente: Ego
sum panis uiuus: qui de cȩlo

Expanded text:
t in mari, et omnes eamdem escam spiritualem manducaverunt. Spiritualem utique eamdem; nam corporalem alteram, quia illi manna, nos aliud: spiritualem vero, quam nos. Sed patres nostri, non patres illorum: quibus nos similes sumus, non quibus illi similes fuerunt. Et adjungit: Et omnes eumdem potum spiritualem biberunt. Aliud illi, asibili, quod tamen hoc idem significaret virtute spirituali. Quomodo eumdem potut, inquit, de spirituali consequente eos petra. Petra autem erat Christus. Inde panis, inde potus. in verbo et in carne. Et quomodo biberunt? Percussa est petra de cussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si quis manducaverit ex ipso, non moriatur. Sed quod pertinet ad virtutem Sacramenti, non quod pertinet ad visibile Sacramentum: qui maforis; qui manducat in corde, non qui premit dente. Ego sum panis vivus, qui de coelo
Abbreviated transcription (Latin):
manna: sed quia male manctu¬
cauerunt: Hic est panis. qui
de cęlo descendit: Hunc panẽ
significauit manna: hunc pa¬
nem significat altare dei: Sa¬
cramenta illa fuerunt: In signiꝰ
diuersa sunt: in re quȩ signi¬
ficatur paria sunt: Apłm au¬
di: Nolo enim uos ignorare

Expanded text:
manna, sed quia male mandumanna, sed quia male manducaverunt. 12. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna, hunc panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt: in signis diversa sunt; in re quae significatur paria sunt. Apostolum audi: Nolo enim vos, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
ad altare portate: Peccata et¬
si sunt cotidiana: uel non sint
mortifera: Antequã ad altare
accedatis: attendite quid di¬
catis: Dimitte nobis debitano.¬
stra: sicut et nos dimittimus
debitoribus nr̃is: Dimittis: di-¬
mittitur tibi: Securus accebe:
Panis est. non uenenum: Sed
uide si dimittis: Nam si non
dimituis: mentiris: Et ei men-¬
tiris. quem non fallis: Menti-¬
ri deo potes: fallere deum noi
potes: Nouit ille quid agat᷑:
Intus te uidet: intus te exa¬
minat: intus inspicit: intus
iudicat: intus aut damnat
aut coronat: Patres autem
istorum. id est mali patres ma.¬
lorum: infideles patres infide¬
lium: murmuratores patres
murmuratorũ: Nam de nulla
re magis deum offendisse ille
ppłs dictus est: quam contra
deum murmurando: Ideo et
dñs eos uolens ostendere tan¬
um filios: hinc ad eos cexit.
Quid murmuratis in inuicẽ.
murmuratores. filii murmu¬
ratorum: Patres ur̃i manna
manducauerunt: et mortii
sunt: Non quia malum erat

Expanded text:
ad altare apportate. Peccata etad altare apportate. Peccata etsi sunt quotidiana, vel non sint mortifera. Antequam ad altare accedatis, attendite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dimittis, dimittetur tibi: securus accede, panis est, non venenum. Sed vide si dimittis: nam si non dimittis, mentiris, et ei mentiris, quem non fallis. Mentiri Deo potes, Deum fallere non potes. Novit ille quid agat. Intus te videt, intus te examinat, intus inspicit, intus judicat, intus aut damnat, aut coronat. Patres autem istorum , id est, mali patres malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re magis Dominum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus eos volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murmuratis in invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt: non quia malum erat
Abbreviated transcription (Latin):
quantũ attinet ut dixi ad mor¬
tem huius corporis uisibilem
atq carnalem: Quantũ autẽ
pertinet ad illam mortem de
qua terret dñs: quia mortui
sunt patres illorum: mandu¬
cauit manna et moyses. man.¬
ducauit manna et aaronman¬
ducauit manna et finees: man¬
ducauerunt ibi multi qui dño
placuerunt: et mortui non
sunt: Quare: Quia uisibilem
cibum spiritaliter intellexerux:
spiritaliter esurierunt: spiri¬
taliter gustauerunt: ut spiri¬
taliter satiarentur: Nam et
nos hodie accipimus uisibilẽ
cibum: Sed aliud est sacramẽ.¬
tum: aliud uirtus sacramenti:
Quam multi de altari accipi¬
unt et moriuntur: et accipi¬
endo moriuntur: Vnde di¬
cit apłs: iudicium sibi man¬
ducat et bibit: Non enim
bucella dñica uenenum fuit
ude: et tamen accepit: Et
cum accepit: in eum inimicuᷤ
intrauit: Non quia malum
accepit: sed quia bonum ma-¬
le malus accepit: Ulid ete ergo
frẽs: panem cȩlestem spirita¬
liter manducate: innocentiã

Expanded text:
quantum attinet, ut dixi, ad morquantum attinet, ut dixi, ad mortem hujus corporis visibilem atque carnalem. Quantum autem pertinet ad illam mortem, de qua terret Dominus, qua mortui sunt patres istorum; manducavit manna et Moyses, manducavit manna et Aaron, manducavit manna et Phinees, manducaverunt ibi multi qui Domino placuerunt, et mortui non sunt. Quare? Quia visibilem cibum spiritualiter intellexerunt, spiritualiter esurierunt, spiritualiter gustaverunt, ut spiritualiter satiarentur. Nam et nos hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, aliud virtus Sacramenti. Quam multi de altari accipiunt et moriuntur, et accipiendo moriuntur? Unde dicit Apostolus, Judicium sibi manducat et bibit . Non enim buccella Dominica venenum fuit Judae. Et tamen accepit, et cum accepit, in eum inimicus intravit: non quia malum accepit, sed quia bonum male malus accepit. Videte ergo, fratres, panem coelestem spiritualiter manducate, innocentiam
Abbreviated transcription (Latin):
matrem elegit in terra: Et illic¬
est natus sine matre: et hic si¬
ne patre: Assumpsit ergo inta
mortem: ut uita occideret mor¬
tem: Nam qui in me credit in¬
quit: habet uitam ȩternã nos
quod patet. sed quod latet: Uli¬
ta enim ȩterna. uerbum in prm¬
cipio erat apud deum: et deuꝰ
erat uerbum: et uita erat lux
hominum: Ipse uita eternaide¬
dit et carni susceptȩ uitam ȩter¬
nam: Mori uenit: sed die tercio
resurrexit: Inter uerbum susci¬
piens et carnem resurgentem:
mors media consumpta est. Ego
inquit sum panis uitȩ: Et un¬
Le illi superbiebant: patres ue¬
est unde superbitis: Mandu¬
cauerunt manna: et mortui
sunt: Quare manducauerunt.
et mortu sunt: Quia quod
uibebant credebant: quod nos
uidebant non intelligebant:
Ideo patres ur̃i: quia similes
ad mortem istam uisibilem et
corporalẽ: nunquid nos non
morimur: qui manducamus
panem de cęlo descendentem:
Sic sunt mortui et illi: quẽ¬
ad modũ nos sumus morituri:

Expanded text:
matrem elegit in terra: et illicmatrem elegit in terra: et illic natus sine matre, et hic sine Patre. Assumpsit ergo vita mortem, ut vita occideret mortem. Nam qui in me credit, inquit, habet vitam aeternam: non quod patet, sed quod latet. Vita enim aeterna Verbum: in principio erat apud Deum, et Deus erat Verbum et vita erat lux hominum . Ipse vita aeterna, dedit et carni susceptae vitam aeternam. Mori venit, sed die tertio resurrexit. Inter Verbum suscipiens, et carnem resurgentem, mors media consumpta est. 11. Ego sum, inquit, panis vitae. Et unde illi superbiebant? Patres vei sunt. Quid est unde superbitis? Manducaverunt manna, et mortui sunt. Quare manducaverunt, et mortui sunt? Quia quod videbant, credebant: quod non videbant, non intelligebant. Ideo patres vestri, quia similes ad mortem istam visibilem et corporalem, numquid nos non morimur qui manducamus panem de coelo descendentem? Sic sunt mortui et illi, quemadmodum nos sumus morituri;
Abbreviated transcription (Latin):
forte ergo cum dico uobis om¬
nis qui auduit a patre et di¬
dicit. dicatis apud uos sed nũ¬
quam uidimus patrem: quo¬
modo discere potuimus a pa¬
tre: a me ipso audite: Non quia
patrem uidit quisquã: sed qui
est a deo hic uidit patrem: Ego
noui patrem: ab illo sum: Sed
quomodo uerbum ab illo cuiꝰ
est uerbum. non quod sonat
et transit: sed quod manet
cum dicente. et trahit audien¬
tem: Admoneat quod sequitur.
Amen amen dico uobis: qui
credit in me. habet uitam eter¬
nam: Reuelare se uoluit. quid
esset: Nam compendio potuit
dicere: qui credit in me. habet
me: Ipse enim. xp̃s uerus deus
est: et uita eterna: Qui ergo
credit in me inquit. it in me:
Et qui it in me: habet me:
Quid est autem habere me:
habere uitam ȩternam: Uita
eterna mortem assumpsit: ii¬
ta eterna mori uoluit: sed de
tuo non de suo: Accepit ate:
ubi moreretur ꝑro te: Ab homi¬
nibus enim carnem assumꝑ.¬
sit: sed non more hominum:
Nam patrem habens in cȩlo:

Expanded text:
forte ergo cum dico vobis, Omforte ergo cum dico vobis, Omnis qui audivit a Patre et didicit, dicatis apud vos, Sed nunquam vidimus Patrem; quomodo discere potuimus a Patre? a meipso audite: Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem. Ego novi Patrem, ab illo sum: sed quomodo verbum ab illo cujus est verbum; non quod sonat et transit, sed quod manet cum dicente, et trahit audientem. 10. Admoneat quod sequitur: Amen, amen dico vobis, qui credit in me, habet vitam aeternam. Revelare se voluit quid esset: nam compendio dicere potuit, Qui credit in me, habet me. Ipse enim Christus verus Deus est et vita aeterna. Qui ergo credit in me, inquit, it in me; et qui it in me, habet me. Quid est autem habere me? Habere vitam aeternam. Vita aeterna mortem assumpsit, vita aeterna mori voluit; sed de tuo, non de suo: accepit a te, ubi moreretur pro te. Ab hominibus enim carnem assumpsit, sed non more hominum. Nam Patrem habens in coelo,
Abbreviated transcription (Latin):
muemes uerbum eius. In prin¬
cipio erat uerbum: et uerbũ
cipio fecit deus uerbum: quo¬
modo in principio fecit cȩlum
et terram: Ecce quia non est
creatura: disce trahi ad filium
a patre: Doceat te pater: audi
uerbum eius: Quod uerbum
eius inquis audio: In princi-¬
pio erat uerbum: Non factũ
est: sed erat: Et uerbum erat
apud deum: et deus erat uer¬
bum: Quomodo homines in
carne constituti audiant tale
uerbum: Quia uerbum caro
factum est: et habitauit in
nobis: Exponit hoc et ipse:
et ostendit nobis quid dixe¬
rit: qui audunt a patre et di¬
dicit. uenit ad me: Continuo¬
enim subiecit: quod cogitare
possimus: Non quia patrẽ ui¬
dit quisquã: nisi is qui est a
deo hic uidit patrem: Quid est
quod ait: Ego uidi patrẽ: uos
non uidistis patrem: et tamen
mini a patre: Quid est autem
nos trahi a patre: nisi discere
a patre: Quid est ddiscere a pa¬
tre: nisi audire a patre: Quid
est audire a patre: nisi audire
uerbum patris id est me: Ne

Expanded text:
invenies Verbum ejus: In prininvenies Verbum ejus: In principio erat Verbum. Non, o fecit Deus Verbum; quomodo, In principio fecit Deus coelum et terram : ecce quia non est creatura. Disce trahi ad Filium a Patre; doceat te Pater, audi Verbum ejus. Quod Verbum ejus, inquis, audio? In principio erat Verbum; non factum est, sed erat: Et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quomodo homines in carne constituti audiant tale Verbum? Quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . 9. Exponit hoc et ipse, et ostendit nobis quid dixerit, Qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Continuo subjecit quod cogitare possemus: Non quia Patrem vidit quisquam, nisi is qui est a Deo, hic vidit Patrem. Quid est quod ait? Ego vidi Patrem, vos non vidistis Patrem; et tamen mini a Patre. Quid est autem vos trahi a Patre, nisi discere a Patre? quid est discere a Patre, nisi audire a Patre? quid est audire a Patre, nisi audire Verbum Patris, id est me? Ne
Abbreviated transcription (Latin):
co: aut quid loquor: Exteri¬
or cultor arboris: interior est
creator: Qui plantat et rigat:
extrinsecus operatur: Hoc fa-¬
cimus nos: Sed neq qui plan-¬
tat est aliquid: neq qui ri¬
gat: sed qui incrementũ dat
deus: hoc est erunt omnes
docibiles dei: Qui omnes: Om¬
nis qui audunt a patre et ch¬
dicit: uenit ad me: Uidete
quomodo trahit pater: Docen
do: non necessitatẽ imponen¬
do: Ecce quomodo trahit:
Frunt omnes docibiles der:
trahere dei est: Omnis qui au¬
diuit a patre et didicit uenit
ad me: trahere dei est: Quid
igitur. frẽs: Si omnis qui au¬
dint apatre et didicit ipse
magistrũ homines non uide¬
runt: filium uiderunt: Fili¬
us dicebat: sed pater docebat:
Ego cum homo sim. quem do¬
ceo: Quem frẽs: nisi eum
qui audit uerbum meumȩ
Si ego cum homo sim illum
doceo qui audit uerbum me.¬
um: illum docet et pater qui
audit uerbum eius: Si illum
docet pater qui audit uerbũ
enis: quere quid sit. xp̃s: et

Expanded text:
co, aut quid loquor? Exterico, aut quid loquor? Exterior cultor arboris, interior est Creator. Qui plantat et qui rigat, extrinsecus operatur: hoc facimus nos. Sed neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat; sed qui incrementum aat Deus : hoc est, Erunt omnes docibiles Dei. Qui, omnes? Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Videte quomodo trahit Pater: docendo delectat, non necessitatem imponendo. Ecce quomodo trahit. Erunt omnes docibiles Dei: trahere Dei est. Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me: trahere Dei est. 8. Quid igitur, fratres? Si omnis qui audivit a Patre et didicit, ipsemagistrum homines non viderunt, Filium viderunt? Filius dicebat, sed Pater docebat. Ego cum homo sim, quem doceo? quem, fratres, nisi eum, qui audivit verbum meum? Si ego cum homo sim, illum doceo qui audit verbum meum; illum docet et Pater, qui audit Verbum ejus: si illum docet Pater qui audit Verbum ejus; quaere quid sit Christus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ibi: Nam hic facilius possumus
esurire: et hoc si bonam spem
habemus: quam satiari: Beati
rabuntur. sed ibi: Ideo cum di-¬
xisset nemo uenit ad me nisi
pater qui misit me traxerit
eum: quid subiecit: Et egore¬
suscitabo eum in nouissimo
die: Reddo illi quod amat: red¬
do quod sperat: Uidebit: qͦd
adhuc non uidendo credidit:
Manducabit quod esurit. sa¬
turabitur eo quod sitit: Ubie
In resurrectione mortuorum:
quia ego resu̾citabo eum in
nouissimo die: Scriptũ est enĩ
in propħis Et erunt omnes
docibiles dei: Quare hoc di¬
xi o uidei: Pater uos non do.¬
cuit: quomodo me potestis
agnoscere: Omnes regni illi
ls docibiles dei erunt: Non
ab hominibus audient. Et si
ab hominibus audiunt: tamẽ
quod intelligunt intus datur.
intus choruscat. intus reue¬
atur: Quid faciunt homines
forinsecus annuntiantes: Qd
facio ego modo cum loquoꝵ
Strepitum uerborum ingero
auribus ur̃is: Nisi ergo reue¬
let ille qui intus est. quid di¬

Expanded text:
ibi. Nam hic facilius possumus ibi. Nam hic facilius possumus esurire, et hoc si bonam spem habemus, quam satiari: Beati niam saturabuntur , sed ibi. Ideo cum dixisset, Nemo venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum, quid subjecit? Et ego resuscitabo eum in novissimo die. Reddo illi quod amat, reddo quod sperat: videbit quod adhuc non videndo credidit; manducabit quod esurit, saturabitur eo quod sitit. Ubi? In resurrectione mortuorum, quia ego resuscitabo eum in novissimo die. 7. Scriptum est enim in Prophetis, Et erunt omnes docibiles Dei. Quare hoc dixi, o Judaei? Pater vos non docuit; quomodo potestis me agnoscere? Omnes regni illius homines docibiles Dei erunt, non ab hominibus audient. Et si ab hominibus audiunt, tamen quod intelligunt, intus datur, intus coruscat, intus revelatur. Quid faciunt homines forinsecus annuntiantes? quid facio ego modo cum loquor? Strepitum verborum ingero auribus vestris. Nisi ergo revelet ille qui intus est, quid di
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ioħes: non sicut aliqus
magnus iustus: sed sicut umi¬
cus: sicut equalis: tu es xp̃s
filius dei uiui: Uide quia tra¬
ctus est: et a patre tractus
est: Beatus es sy monbariona:
quia non tibi reuelauit caro
et sanguis. sed pater meus
qui est in celis: Ista reuelatio:
ipsa est attractio: Ramũ uim¬
dem ostendis oui: et trahis
illam: Nuces puero demon¬
strantur: et trahitur: Et quta¬
quod currit trahitur: aman¬
do trahitur: Sine lesione cor¬
poris trahitur: cordis uincu¬
lo trahitur: Si ergo ista quȩ
inter delicias uoluptatesq ter¬
renas reuelantur amantibus
trahunt: qm̃ uerum est trabit
sua quemq uoluptas: nontra¬
hit reuelatus. xp̃s a patre: Qd
enim fortius desiderat anima
quam ueritatẽ: quo aindas
fauces habere debet: Unde
oꝑtare debet. ut sanum sit
intus palatum uera iudican¬
di: nisiut manducet et bibal
sapientiã: iusticiã: ueritatẽ:
et eternitatẽ: Tlbi autem hos.
ibi melius: Uerius ibi: plenus

Expanded text:
sicut Joannes, non sicut aliquis sicut Joannes, non sicut aliquis magnus justus; sed sicut unicus, sicut aequalis, tu es Christus Filius Dei vivi. Vide quia tractus est, et a Patre tractus est. Beatus es Simon Bar-Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Ista revelatio, ipsa est attractio. Ramum viridem ostendis ovi, et trahis illam. Nuces puero demonstrantur, et trahitur: et quo currit trahitur, amando trahitur, sine laesione corporis trahitur, cordis vinculo trahitur. Si ergo ista quae inter delicias et voluptates terrenas revelantur amantibus, trahunt; quoniam verum est, « Trahit sua quemque voluptas; » non trahit revelatus Christus a Patre? Quid enim fortius desiderat anima quam veritatem? Quo avidas fauces habere debet, unde optare ut sanum sit intus palatum vera judicandi, nisi ut manducet et bibat sapientiam, justitiam, veritatem, aeternitatem? 6. Ubi autem hoc? Ibi melius, verius ibi, plenius
Abbreviated transcription (Latin):
dicere: quem traxerit patere
Si trahendi sumus. ab illo tra¬
hamur: cui dicit quedam quȩ
odorem ũguentorũ tuorum
Trahit pater ad filium. eos
qui propterea credunt in fili.
um: quia eum cogitant pa¬
trem habere deum: Deus enĩ
pater: equalem sibi genuit fi.¬
lium: Et qui cogitat atq in fi¬
de sua sentit et ruminat. e¬
qualem patri esse eum in quẽ
credidit: ipsum trahit pater
ad filium: Arrius credidit cre¬
aturam: Non eum traxit pater:
quia non considerat patrem:
qui filium non credit ȩqualẽ:
Quid dicis o arrie Quid he¬
retice loqueris: Quid est xp̃s:
Non inquit deus uerus: sed
quem fecit deus uerus: Non
te traxit pater: Non enim in¬
tellexisti patrem: cuius filiũ
negas: Aliud cogitas: Non est
iꝑse filius: Nec a patre traheriͦ:
nec ad filium traheris: Aliud
enim est filius: aliud quod
tu dicis: Fõtinus dyxit: Ho¬
mo solus est xp̃s: non est
et deus: Qui sic credit: non
pater eum traxit: Quẽ pater

Expanded text:
dicere, Pater quem traxerit? dicere, Pater quem traxerit? Si trahendi sumus, ab illo trahamur cui dicit quaedam quae odorem unguentorum tuorum Trahit Pater ad Filium eos qui propum, quia eum cogitant Patrem habere Deum. Deus enim Pater aequalem sibi genuit Filium, et qui cogitat atque in fide sua sentit et ruminat aequalem esse Patri eum in quem credidit, ipsum trahit Patead Filium. Arius credidit creaturam, non eum traxit Pater; quia non considerat Patrem, qui Filium non credit aequalem. Quid dicis, o Ari? quid, haeretice, loqueris? quid est Christus? Non, inquit, Deus verus; sed quem fecit Deus verus. Non te traxit Pater: non enim intellexisti Patrem, cujus Filium negas: aliud cogitas, non est ipse Filius; nec a Patre traheris, nec ad Filium traheris: aliud est enim Filius, aliud quod tu dicis. Photinus dixit: Homo solum est Christus, non est et Deus. Qui sic credit, non Pater eum traxit. Quem Pater
Abbreviated transcription (Latin):
pit sua quemq uoluptas: nos
necessitas sed uoluptas: non
opligatio sed delectatio: quan¬
to fortius nos dicere debemus
trahi hominem ad xp̃m. qui
delectatur ueritate: delectat᷑
beatitudine: delectatur iusti¬
cia: delectatur sempiterna
An uero habent corporis sen¬
sus uoluptates suas: et ani¬
mus deseritur a uoluptatibus
suis: Si animus non habet
uoluptates suas: unde dicit᷑
filii autem hominum sub teg.¬
mine a larum tuarum spera¬
bunt: inebriabuntur ab uber¬
tate domus tue. et torrente
uoluptatis tuȩ potabis eos:
qm̃ apud te est fons uite. et
in lumine tuo uidebimus lu¬
men: Da amantẽ: et sentit
quid dico: Da desiderantẽ: da
feruentẽ: da in ista solitudine
peregrinantẽ atq sitientem:
et fonti ȩternȩ patriȩ susprrã¬
tem: da talem. et scit quid ci¬
cam: Si autem frigido loquoꝵ
quid loquor: Tales erant isti:
qui inuicem murmurabant:
ater inquit quem tra¬
xerit:uenit ad me: Quid
est autem: pater quẽ traxerit:

Expanded text:
hit sua quemque voluptas » ; non hit sua quemque voluptas » ; non necessitas, sed voluptas; non obligatio, sed delectatio: quanto fortius nos dicere debemus trahi hominem ad Christum, qui delectatur veritate, delectatur beatitudine, delectatur justitia, delectatur sempiterna An vero habent corporis sensus voluptates suas, et animus deseritur a voluptatibus suis? Si animus non habet voluptates suas, unde dicitur, Filii autem hominum, sub tegmine alarum tuarum sperabunt: inebriabuntur ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos; quoniam apud te est fons vitae, et in lumine tuo videbimus lumen ? Da amantem, et sentit quod dico. Da desiderantem, da esurientem, da in ista solitudine peregrinantem atque sitientem, et fontem aeternae patriae suspirantem: da talem, et scit quid dicam. Si autem frigido loquor, nescit quid loquor. Tales erant isti qui invicem murmurabant. Pater, inquit, quem traxerit, venit ad me. 5. Quid est autem, Pater quem traxerit;
Abbreviated transcription (Latin):
reo: Noli sic credere: hoc est
noli me tangere: Nondũ enun
ascendi ad patrem: Tibi non as.¬
cendi: Nam inde nunquã reces.¬
si: In terra non tangebat stan.¬
tem: quomodo tangeret ad pa.¬
trem ascendentẽ: Sic tamen:
sic se tangi uoluit: Sic tangi¬
tur ab eis a quibus bene tan¬
gitur: ascendens ad patrem:
manens cum patre: equalis
patri: Inde et hic si aduertis:
nemouenit ad me: nisi quẽ
oli te cogitare muitum
trahi: Trahitur animus:
et amore: Nec timere debemꝰ.
ne ab hominibus qui uerba
perpendunt. et a rebus maxi¬
me diuinis intelligendis lon¬
ge remoti sunt: in hoc scrip¬
turarũ scãrum euangłico uer¬
bo forsitan reprehendamur:
et dicatur nõbis: Quomodo
uoluntate credo: si trahor:
Ego dico: Parum est uolunta¬
te: etiam uoluptate traheris:
Quid est trahi uoluptate:
Belectare in dño: et cabit ti¬
bi peticiones cordis tui: Est
quędam uoluptas cordis: cuni
panis dulcis est ille cȩlestis:
porro si poetȩ licuit dicere tra¬

Expanded text:
reo, noli sic credere: hoc est, reo, noli sic credere: hoc est, Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem; tibi non ascendi, nam inde nunquam recessi. In terra non tangebat stantem, quomodo tangeret ad Patrem ascendentem? Sic tamen, sic se tangi voluit: sic tangitur ab eis a quibus bene tangitur, ascendens ad Patrem, manens cum Patre, aequalis Patri. 4. Inde et hic si advertis, Nemo venit ad me, nisi quem li te cogitare invitum trahi: trahitur animus et amore. Nec timere debemus ne ab hominibus qui verba perpendunt, et a rebus maxime divinis intelligendis longe remoti sunt, in hoc Scripturarum sanctarum evangelico verbo forsitan reprehendamur, et dicatur nobis, Quomodo voluntate credo, si trahor? Ego dico: parum est voluntate, etiam voluptate traheris. Quid est trahi voluptate? Delectare in Domino, et dabit tibi petitiones cordis tui . Est quaedam voluptas cordis, cui panis dulcis est ille coelestis. Porro si poetae dicere licuit, « Tra
Abbreviated transcription (Latin):
in xp̃m corde credatur
quod nemo utiq facit inuitu̾.
qui autem trahitur tanquã
iuitus cogi uidetur: quomo¬
do istam soluimus questionẽ:
nemo uenit ad me nisi pater
qui misit me traxerit eum:
Si trahitur ait aliquis: inuitis
uenit: Si inuitus uenit: non
credit: Si non credit: nec ue¬
nit: Non enim ad xp̃m ambu¬
lando currimus: sed cred enqͥo
Nec motu corporis: sed uolun¬
tate cordis accedimus: Ideo illa
mulier quȩ fimbriã tetigit:
magis tetigit. quam turba
quȩ pressit: Ideo dñs dixit: Qusꝰ
me tetigit: Et mirantes disci¬
puli dixerunt: Curbȩ te compri¬
munt: et dicis quis me tẽt¬
git: Et ille repetiuit: Cetigit me
aliquis: Illa tangit: turba pre-¬
mit: Quid est tetigit: nisi cre¬
didit: Unde et mulieri illi post
resurrectionẽ dixit. uolenti se
mittere ad pedes eius: noli me
tangere: Nondum enim ascen¬
di ad patrem: Quod uides: hoc
solum me esse putas: Noli me
tangere quid est: Hoc soluis
me esse putas: quod tibi appa.¬

Expanded text:
istum corde credatur, istum corde credatur, quod nemo utique facit invitus, qui autem trahitur, tanquam invitus cogi videtur; quomodo istam solvimus quaestionem, Nemo venit ad me nisi Pater qui misit me, traxerit eum? 3. Si trahitur, ait aliquis, invitus venit. Si invitus venit, nec credit; si non credit, nec venit. Non enim ad Christum ambulando currimus, sed credendo: nec motu corporis, sed voluntate cordis accedimus. Ideo illa mulier quae fimbriam tetigit, magis tetigit quam turba quae pressit. Ideo Dominus dixit, Quis me tetigit? . Et mirantes discipuli, dixerunt: Turbae te comprimunt, et dicis, Quis me tetigit? Et ille repetivit: Tetigit me aliquis. Illa tangit, turba premit. Quid est tetigit, nisi credidit? Unde et mulieri illi post resurrectionem dixit volenti se mittere ad pedes ejus: Noli me tangere; nondum enim ascendi ad Patrem . Quod vides, hoc solum me esse putas; noli me tangere. Quid est? Hoc solum me esse putas quod tibi appa
Abbreviated transcription (Latin):
agna gr̃ȩ com¬
mendatio: Ne¬
mo uenit nisi
tractus: Quem
trahat et quẽ
non trahat: quare illum tra¬
hat et illum non trabat: no¬
li uelle iudicare: si non uis
errare: Semel accipe: et intel¬
lige: Nondum traheris: ora
ut traharis: Quid hic dice.¬
mus frẽs: Si trahimur ad xp̃m:
ergo inuiti credimus: ergoui¬
olentia adhibetur: non uolun¬
tas excitatur: Intrare quisquã
eccłam ꝑ otest nolens: accedere
ad altare potest nolens: acci¬
pere sacramentũ potest nolen᷑:
credere non potest nisi uolens:
Si corpore crederetur: fieret
in nolentibus: Sed non corpo.¬
re creditur: Apłm audi: Cor¬
de creditur ad iusticiam: Et
quid sequitur: Ore autẽ con¬
fessio fit ad salutem: De radi.¬
ce cordis. surgit ista confessio
Aliquando audis confitentẽ:
et nescis credentem: Sed nec
debes uocare confitentẽ: quẽ
iudicas non credentẽ: Hoc est
enin confiteri: dicere quod
habes in corde: Si autem ali¬
ud in corde habes. aliud dicis:
loqueris. non confiteris:

Expanded text:
agna gratiae commendatio! Nemo venit nisi tractus. Quem trahat et quem non trahat, quare illum trahat et illum non trahat, noli velle judicare, si non vis errare. Semel accipe, et intellige: nondum traheris? ora ut traharis. Quid hic dicimus, fratres? Si trahimur ad Christum, ergo inviti credimus; ergo violentia adhibetur, non voluntas excitatur. Intrare quisquam ecclesiam potest nolens, accedere ad altare potest nolens, accipere Sacramentum potest nolens: credere non potest nisi volens. Si corpore crederetur, fieret in nolentibus: sed non corpore creditur. Apostolum audi: Corde creditur ad justitiam. Et quid sequitur? Ore autem confessio fit ad salutem . De radice cordis surgit ista confessio. Aliquando audis confitentem, et nescis credentem. Sed nec debes vocare confitentem, quem judicas non credentem. Hoc est enim confiteri, dicere quod habes in corde: si autem aliud in corde habes, aliud dicis; loqueris, non confiteris.
Abbreviated transcription (Latin):
mistam dicitur: Eleuata est
magnificentia tua super celõ.
De hac rursum ait: Ascendit
deus in iubilatione: et dñs
in uoce tubȩ: De hac iterum
dicit: Ascendens in altũ. cap.¬
tiuam duxit captiuitatẽ: de¬
dit dona hominibus: Ascen¬
dens quippe in altum. capti.¬
uam duxit captiuitatẽ: quia
corruptionẽ nrãm uirtute
suȩ incorruptionis absorbit:
Dedit uero dona hominibus:
quia misso desuper sp̃ũ. alii
sermonẽ sapientiȩ. alii sermo¬
nem scientiȩ: alii grãm uirtu.¬
tumi alii grãm curationum:
alii genera linguarũ: alii in¬
terpretationẽ sermonũ tribu¬
it: Debit ergo dona homini.¬

Expanded text:
mistam dicitur: Elevata est mistam dicitur: Elevata est magnificentia tua super coelos . De hac rursus ait: Ascendit Deus in jubilatione, et Dominus in voce tubae . De hac iterum dicit: Ascendens in altum captivam duxit captivitatem, dedit dona hominibus . Ascendens quippe in altum captivam duxit captivitatem, quia corruptionem nostram virtute suae incorruptionis absorbuit. Deditquia misso desuper spiritu, alii sermonem sapientiae, alii sermonem scientiae, alii gratiam virtutum, alii gratiam curationum, alii genera linguarum, alii interpretationem sermonum tribuit. Dedit ergo dona homini
Abbreviated transcription (Latin):
traiit: Quia nascente dño
indebatur diuinitas humi¬
uata: ascendente uero dño
est humanitas exaltata: Al¬
bȩ etemim uestes: exaltatio¬
ni magis congruunt quam
humiliationi: In assumptio¬
ne ergo eius. angłi in albis
uestibus uideri debuerunt:
quia qui in natiuitate sua
apparuit deus humilis: in
ascensione sua ostensus est
homo sublimis: Sed hoc no¬
hac sollemnitate pensandũ
est: quia deletum est hodi¬
erna die cyrographũ dam¬
nationis nr̃ȩ: mutata est
sententia corruptionis nr̃e:
Illa enim natura cui dictum
ipsa namq carnis nr̃e suble¬
uatione: per figuram bea¬
tus iob dñm auem uocat:
Quia enimascensionis eius
mysterium. uideam non in¬
telligere conspexit: de infi¬
delitate eius sententiã pro¬
tulit dicens: Semitam igno¬
rauit auis: Auis enim recte
appellatus est dñs: quia
corpus carneum ad ȩthera
librauit: Cinus auis semitã
ignorauit: quisquis eum ad
celum ascendisse non credidit.
De hac sollemnitate per psal.¬

Expanded text:
travit? Quia nascente Domino travit? Quia nascente Domino videbatur divinitas humiliata; ascendente vero Domino, est humanitas exaltata. Albae etenim vestes exaltationi magis congruunt quam humiliationi. In assumptione ergo ejus angeli in albis vestibus videri debuerunt, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in Ascensione sua ostensus est homo sublimis. 10. Sed hoc nohac solemnitate pensandum est, quia deletum est hodierna die chirographum damnationis nostrae, mutata est sententia corruptionis nostrae. Illa enim natura cui dictum ipsa namque carnis nostrae sublevatione per figuram beatus Job Dominum avem vocat. Quia enim Ascensionis ejus mysterium Judaeam non intelligere conspexit, de infidelitate ejus sententiam protulit, dicens: Semitam ignoravit avis . Avis enim recte appellatus est Dominus, quia corpus carneum ad aethera libravit. Cujus avis semitam ignoravit quisquis eum ad coelum ascendisse non credidit. De hac solemnitate per Psal
Abbreviated transcription (Latin):
nem confirmante: sequen¬
tibus signis: Quid in his cor¬
siderandum est. quid memo¬
riȩ cõmendandũ: nsi quod
preceptũ obȩdientia. obedi¬
entiam uero signa secuta sũt.
Sed quia auctore deo breui.¬
ter lectionẽ euangłicam ex¬
ponendo transcurrimus: re¬
stat ut aliquid de ipsa tan
bis primo quęrendum est:
quidnam sit quod nato dño
apparuerunt angeli: et ta¬
men non leguntur in albis
uestibus apparuisse: ascen¬
dente autem dño missi ange.¬
li. in albis leguntur uestibus
apparuisse: Sic etemim scrip¬
tum est: Uidentibus illis ele-¬
uatus est: et nubes suscepit
eum ab oculis eorum: Cumq
intuerentur in cęlum euntẽ
illum: ecce duo uiri steterũt
iuxta illos in uestibus albis:
In albis autem uestibus. gau¬
dium et sollemnitas mentis
attenditur: Quid est ergo
quod nato dño non malbis
uestibus. ascendente autem
dño in albis uestibus appa¬
rent: nisi quod magna tunc
sollemnitas angłis facta est.
cum celum deus homo pene¬

Expanded text:
nem confirmante sequennem confirmante sequentibus signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Sed quia, auctore Deo, breviter lectionem Evangelicam exponendo transcurrimus, restat ut aliquid de ipsa tantbis primum quaerendum est, quidnam sit quod nato Domino apparuerunt angeli, et tamen non leguntur in albis vestibus apparuisse, ascendente autem Domino, missi angeli in albis leguntur vestibus apparuisse. Sic etenim scriptum est: Videntibus illis elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Cumque intuerentur in coelum euntem illum, ecce duo viri steterunt juxta illos in vestibus albis . In albis autem vestibus gaudium et solemnitas mentis ostenditur. Quid est ergo quod nato Domino, non in albis vestibus, ascendente autem Domino, in albis vestibus angeli apparent, nisi quod tunc magna solemnitas angelis facta est, cum coelum Deus homo pene