comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
que agente saxonũ uiuntancest̃ appel¬
to ag̾et. rex rediit galliam ⁊ accepto
ep̾atu parisiace ciuitatis ibidem senex
as plenus dierum obiit. Non multis
aut̾ annis pꝰ abscessum eiꝰ abͥttannia
rege de ep̾atu qui secedens ad regem
mercioꝵ uocabulo uuilfhere emit
p̾cio abeo sedem lundonie ciuitatis
eiusq ep̃c usq ad utte sue t̾minum
mansit. Sieq ꝓuincia occidentaliũ
saxonũ tempore ñ pauco absq p̾sule
fuit. Quo etiam tempore rex p̾fatus
ipsius gentis gͣuissimis regni su dãp¬
nis sepissime abhostib afflictus: tan¬
lexit itaq quod etiam tunc destitu¬
rit destituta p̃sidio. Misit gͦ legatarioᷤᷤ¬
ingalliam ad agilbchtũ sũmissa illũ
satisfactione dep̾cans ad ep̃atum sue
gentis redire. At ille se excusans. ⁊
astrictus necnon obnixe petenti
nicħ fertet Auxilii misit ꝑse illo
pb̾rm leutheriũ nepotẽ suum quiei
si uellet ordinareturep̃c dicens. qd̃

Expanded text:
quae a gente Saxonum Uintancaestir appelquae a gente Saxonum Uintancaestir appelto ageret rex, rediit Galliam, et accepto episcopatu Parisiacae civitatis, ibidem senex ac plenus dierum obiit. Non multis autem annis post abscessum ejus a Brittania rege de episcopatu DCLXVI; qui secedens ad regem Merciorum, vocabulo Uulfheri, emit pretio ab eodem sedem Lundoniae civitatis, ejusque episcopus usque ad vitae suae terminum mansit. Sicque provincia Occidentalium Saxonum tempore non pauco absque praesule fuit. Quo etiam tempore rex praefatus ipsius gentis, gravissimis regni sui damnis saepissime ab hostibus adflictus, tanlexitque quod etiam tunc destituod destituta in Galliam ad Agilberctum, summissa illum satisfactione deprecans ad episcopatum suae gentis redire. At ille se excusans, et adstrictus: ne tamen obnixe petenti nil ferret auxilii, misit pro se illo presbyterum Leutherium, nepotem suum, qui ei, si vellet, ordinaretur episcopus; dicens quod
Abbreviated transcription (Latin):
susciꝑe renuit. ⁊ ñ multopꝰ etiam regni
t̃ustris potentiam ꝑdidit. Repudia¬
ta enim sorore pendan regis mercioꝵ
quã duxerat: aliã accep̃ uxorẽ. Id̾oq
bello petitus ac̃ regno pͥuatus abillo:
secessit ad regem orientaliũ angloꝵ cui
nom̃ erat anna. ap̃quem tͥennio exu¬
lans fidem cognouit ac suscep̾ uerita
rex: erat uir bonus ⁊bona ac sc̃a so¬
bole felix: ut in sequentib docebrmꝰ.
Cum uͦ restitutꝰ ẽẽt in regnũ ceno¬
ualh. uenit in ꝓuunciam de hybnia
pontifex qͥdam nomine agilb̾chtꝰ.
natione qͥdem gallus. s tunc legenda-
rex rogauit eum accepta ibi sede ep̃ali
sue gentis man̾e pontificẽ: qui p̾cib
eius annuens multis annis eidẽ gen¬
ti sac̃dotali uire p̃fiit. Tandem rex
qui laxonum tantum linguam noue¬
rat. ꝑtesꝰ barbare loquele subintrodu¬
xit in puintiam alium sue lingue
ordinatũ: diuidensq induas parro¬
chias ꝓuinciã. huic inciuitate uuenta

Expanded text:
suscipere renuit, et non multo post etiam regni suscipere renuit, et non multo post etiam regni terrestris potentiam perdidit. Repudiata enim sorore Pendan regis Merciorum quam duxerat, aliam accepit uxorem: ideoque bello petitus, ac regno privatus ab illo, secessit ad regem Orientalium Anglorum, cui nomen erat Anna: apud quem triennio exulans fidem cognovit ac suscepit veritarex erat vir bonus, et bona ac sancta sobole felix, ut in sequentibus docebimus. Cum vero restitutus esset in regnum Coinualch, venit in provinciam de Hibernia pontifex quidam, nomine Agilberctus DCL natione quidem Gallus, sed tunc legendarurex, rogavit eum, accepta ibi sede episcopali, suae genti manere pontificem. Qui precibus ejus adnuens, multis annis eidem genti sacerdotali jure praefuit. Tandem rex, qui Saxonum tantum linguam noverat, pertaesus barbarae loquelae, subintroduxit in provinciam alium suae linguae ordinatum; dividensque in duas parochias provinciam, huic in civitate Venta,
Abbreviated transcription (Latin):
birino ep̃o. Qui cum consilio pape
honorii uen̾at bͥtanniam. pmittẽs
qͥdem se illo p̾sente in uitimis ultra
angloꝵ partib quo nultꝰ doctor pre¬
oessiss. sc̃ẽ froei semina eẽ sparsurũ.
Uñ ⁊ iussu eiꝰdem pontificis ꝑast̾ium
mũ geussoꝵ gentẽ ingrediens. cum
om̃s ibioem paganissimos inueniret:¬
⁊ utiliꝰ eẽ ratus ibi potius ñbum dei¬
quib p̃dicare deb̾et inquirẽ. Itaq
mi cum sua gente ablueret᷑: conti¬
git tunc temporis sc̃issimũ ac ucto¬
riosissimũ regem nordan hymbrorũ
osuualdum affuisse. eumq de laua.¬
chro exeuntẽ suscrpisse. ac si pulchex¬
rimo ꝓrsus ⁊ deo dignꝰ consortio cuiꝰ
erat filiam accepturus inconiugẽ.
ip̃m pꝰ scł̾a generatione deodicatũ
sibi accepit infiliũ. Donauert̃ aut̃¬
ambo reges eidem ep̃o ciuitatẽ que
eccłiis. multisq ad dñm pio euis la-¬
bore popłis aduocatis migrauit ad
dñm. Sepultꝰq ẽ in eadem ciuitate.
& pꝰ annos multos headde ep̃atum agen¬

Expanded text:
Birinus cum consilio papae Honorii venerat Brittaniam; promittens quidem se illo praesente in intimis ultra Anglorum partibus quo nullus doctor praecessisset, sanctae fidei semina esse sparsurum. Unde et jussu ejusdem pontiimum Gevissorum gentem ingrediens, cum omnes ibidem paganissimos inveniret, utilius esse ratus est ibi potius verbum prquibus praedicare deberet, inquirere. Itaque mi cum sua gente ablueretur, contigit tunc temporis sanctissimum ac victoriosissimum regem Nordanhymbrorum Osualdum adfuisse, eumque de lavacro exeuntem suscepisse, ac pulcherrimo prorsus et Deo digno consortio, cujus erat filiam accepturus in conjugem, ipsum prius secunda generatione Deo dicatum sibi accepit in filium. Donaverunt autambo reges eidem episcopo civitatem quae ecclesiis, multisque ad Dominum pio ejus labore populis advocatis, migravit ad Dominum, sepultusque est in eadem civitate, et post annos multos, Haedde episcopatum agen
Abbreviated transcription (Latin):
annum totum cum eo incontinen¬
tia ⁊ orationib: incotidianis manu¬
um uixit laborib. deuiturbatã in¬
cursione gentilium ꝓuinciam ui¬
dens:⁊ monaft̾iis quoq ꝑiculũ im¬
minere p̾uidens: dimissis ordinate
om̃ib nauigauit galliã ibiq a rege
do honorifice susceptus. monaft̾ium
construxit in loco latiniaco nominato:
ac ñ multopꝰ infirmitate correptus
diem clausit ultimũ. Cuiꝰ corpus idem
uonec ip̃a eccłia dedicaretur. Quod dũ
dendum: inuentum ẽ ita illesum
ac si eadem hora de hac luce fuisset
egressus. S & pꝰ annos quatuor con¬
structa domuncła cultiore receptui
corporis eiusdem: ad orientalem altã¬
ris adhuc sine macula corruptionis
ibidem inuentum digno cum hono¬
re tͣnslatum ẽ: ubi merita illiꝰ multis
eẽt uiri sublimitas legentib notiꝰ
exist̾et. Que cuncta in libello eius suf¬

Expanded text:
annum totum cum eo in continenannum totum cum eo in continentia et orationibus, in quotidianis manuum vixit laboribus. Dein turbatam incursione gentilium provinciam videns, et monasteriis quoque periculum imminere praevidens, dimissis ordinate omnibus, navigavit Galliam, ibique a rege do honorifice susceptus, monasterium construxit in loco Latiniaco nominato, ac non multo post infirmitate correptus, diem clausit ultimum . Cujus corpus idem donec ipsa ecclesia dedicaretur. Quod dum dendum, inventum est ita inlesum ac si eadem hora de hac luce fuisset egressus. Sed et post annos quatuor, constructa domuncula cultiore receptui corporis ejusdem, ad Orientem altaris adhuc sine macula corruptionis inventum, ibidem digno cum honore translatum est; ubi merita illius multis esset viri sublimitas legentibus notius existeret. Quae cuncta in libello ejus suf
Abbreviated transcription (Latin):
lũmꝰ qui ꝓpter desid̾ium compunctio¬
qui narrare solet dixisse s quendam
multũ ueracẽ ac̃ religiosum hominẽ:
quod ip̃m furseũ uid̾it in ꝓuintia ori¬
entalium angloꝵ: illas qui uisiones
ex ipsius ore audierit. Adiciens quia
tempꝰ hiemis fuerit acerrimũ & gla¬
cie ꝯstrictum: cum sedens in tenui
magnitudinẽ memorati timoris uł
suauitatis: quasi in medie estatis cau¬
mate sudau̾it. Cum gͦ ut ad suꝑiora
redeamꝰ. multis annis in scotia u̾bũ
dei om̃ib annuntians. tumultꝰ oĩum
irruentium turbarũ ñ facile ferret.
relictis omib quẽ hab̾e uide batur
abip̃a quoꝙ insula patria discessit:¬
⁊ paucis cum fr̃ib ꝑ britones in ꝓuin¬
ciam angloꝵ deuenit. ibiq p̃dicans
ũbum ut diximus. monast̾ium no-¬
bile construxit. Quib rite gestis cu¬
piens se abom̃ib scli huiꝰ ⁊ ipsiꝰ qͦq
monast̾ii negotiis alienare. Reliqͥt
posuit. Habuit alterũ fr̃em uocabu
ne diuturna. adhereiniticam ꝑue

Expanded text:
lummodo qui propter desiderium compunctioqui narrare solet, dixisse sibi quemdam multum veracem ac religiosum hominem, quod ipsum Furseum viderit in provincia Orientalium Anglorum, illasque visiones ex ipsius ore audierit: adjiciens quia tempus hiemis fuerit acerrimum, et glacie constrictum, cum sedens in tenui magnitudinem memorati timoris vel suavitatis, quasi in media aestatis caumate sudaverit Cum ergo, ut ad superiora redeamus, multis annis in Scotia verbum Dei omnibus adnuncians, tumultus inruentium turbarum non facile ferret, relictis omnibus quae habere videbatur, ab ipsa quoque insula patria discessit: et paucis cum fratribus per Brittones in provinciam Anglorum devenit, ibique praedicans verbum, ut diximus, monasterium nobile construxit. Quibus rite gestis, cupiens se ab omnibus saeculi hujus, et ipsius quoque monasterii negotiis alienare, reliquitposuit. Habuit alterum  Al. om. altne diuturna, ad heremiticam perv
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ que laude sunt digna in eiꝰ actib
laudans atq adutilitatẽ legentiũ
memorie cõmendans. Studiũ uideł
da sollertiam lectionis ⁊ uigiliarum.
Auctoritatẽ sacerdotii dignã redargu¬
endi suꝑbos ac potentes parit̃. ⁊ infir¬
mos consolandi. ac pauꝑes recreandi
uł defendendi clementiã. Qui u bre¬
uiter multa comp̃hendam. quantũ
abeis qui illum nou̾e didicumus. nilex
ꝓpbicis litt̃is facienda cognou̾at p̃ter¬
mittere. s cuncta ꝓsuis uirib oꝑib ex

Expanded text:
et quae laude sunt digna in ejus actibus et quae laude sunt digna in ejus actibus laudans, atque ad utilitatem legentium memoriae commendans: studium, videltia, sollertiam lectionis et vigiliarum, auctoritatem sacerdote dignam, redarguendi superbos ac potentes, pariter et infirmos consolandi, ac pauperes recreandi vel defendendi clementiam. Qui, ut breviter multa comprehendam, quantum ab eis qui illum novere didicimus, nil ex propheticis literis facienda cognoverat, praetermittere, sed cunct
Abbreviated transcription (Latin):
nit ꝑ culpam incurie uicũ eundẽ: &
ip̃am parit̾ eccłiam ignib consumi.
s ne tunc quidem tang̾e flãma desti¬
nam ualebat. ⁊ cum magno utiq
muacło ip̃a eius foramina ingre¬
diens quib edificio erat affixa ꝑe
nebatur. Uñ t̾cio edificata ibi eccłia
destinã illam ñ ut antea deforis in
fulcimentũ domus apposuerunt.
S intro ip̃am eccłiam in memoriã
miracłi posuerunt uͥ intͣnies ge¬
nu flect̾e ac̃ miscdłie celefti suppli¬
cari deb̾ent. Constatq multos ex
eo tempore gr̃am sanitatis in eodẽ
loco consecutos. Quin etiã aftulis
missis. plures sibi suisq languoꝵ
remedia conqͥsiere. Scripsi aitt̃
hoc quod de obseruatione pasche mi¬
nus ꝑfecte sapiebat. ĩmo hoc multũ
decestans. sicut in libro quẽ de tem¬
porib composui manifestissime ꝓbaui.
S quasi uerax hẏstoricꝰ simplicit̃ ea q̃
de illo siue ꝑ illũ sunt gesta destribẽs

Expanded text:
nit per culpam incuriae, vicum eundem, et nit per culpam incuriae, vicum eundem, et ipsam pariter ecclesiam ignibus consumi. Sed ne tunc quidem eandem tangere flamma destinam valebat: et cum magno utique miraculo ipsa ejus foramina ingrediens, quibus aedificio erat adfixa, penebatur. Unde tertio aedificata ibi ecclesia, destinam illam non ut antea deforis in fulcimentum domus adposuerunt; sed intro ipsam ecclesiam in memoriam miraculi posuerunt, ubi intrantes genu flectere, ac misericordiae caelesti supplicare deberent. Constatque multos ex eo tempore gratiam sanitatis in eodem loco consecutos: quin etiam astulis missis, plures sibi suisque languorum remedia conquisiere. Scripsi autem hoc, quod de observatione Paschae minus perfecte sapiebat: immo hoc multum detestans, sicut in libro quem de Temporibus composui, manifestissime probavi, sed quasi verax historicus, simpliciter ea quae de illo sive per illum sunt gesta, describens,
Abbreviated transcription (Latin):
decimo ex̾atus sui anno. pͥdie klarũ
septembum cuĩ corpꝰ mox inde tͣnsla¬
tum adinsulam lindisfarnensium.
atq cymiterio fr̃m sepultum ẽ. At
intiecto tempore aliqͣnto: cum fabri¬
cata eẽt ibi basilica maior. ac in ho¬
norem beatissimi apł̃oꝵ pͥncipis de¬
dicata. illo ossa eius tͣnslacta atq ad
dexteram altaris iuxta uen̾ationẽ
tanto pontifice dignã custodita sũt.
rio destinatus: ad tempore ñ pauco
in ep̃atu ꝑmansit. Contigit aũ pꝰ
aliquot annos ut penda m̃eioꝵ rex
cum hostili ex̃citu hec in loco ꝑueni¬
iis. cum cuncta q̃ pot̾at ferro flam¬
maꝙ ꝑdet: uicus quoq ille in quo
na cui irtumbens obiit. abignib
cirtũ cineta uorantib absumi ñ po¬
tuit. Quo clarescente miracło. mox ibi¬
demeccłia restaurata. ⁊ hec eadem des¬
tina in munimentũ ẽ parietis ut
ante fuerat forinsecus apposita. Rur¬
sumq ꝑacto tempore aliquanto eue¬

Expanded text:
decimo episcopatus sui anno, pridie Kalendarum decimo episcopatus sui anno, pridie Kalendarum Septembrium. Cujus corpus mox inde translatum ad insulam Lindisfarnensium, atque in coemeterio fratrum sepultum est. At interjecto tempore aliquanto, cum fabricata esset ibi basilica major, atque in honorem beatissimi apostolorum principis dedicata, illo ossa ejus translata, atque ad dexteram altaris juxta venerationem tanto pontifice dignam condita sunt. rio destinatus, ac tempore non pauco in episcopatu permansit. Contigit autem post aliquot annos, ut Penda Merciorum rex cum hostili exercitu haec in loca perveniens, cum cuncta quae poterat ferro flammaque perderet, vicus quoque ille in quo na cui incumbens obiit, ab ignibus circum cuncta vorantibus, absumi non potuit. Quo clarescente miraculo, mox ibidem ecclesia restaurata, et haec eadem destina in munimentum est parietis, ut ante fuerat, forinsecus adposita. Rursumque peracto tempore aliquanto, eve
Abbreviated transcription (Latin):
urbem in magna altitudine circũ¬
Quo tempore reuentissimꝰ antistes
te orationis ⁊ silentii causa secede
consueuerat. deniq usq hodie locũ
sedis illiꝰ solitarie in eadem insula
fertur eleudtis ad celum oculis ma¬
nib cum lacͥmis dixisse: uide dñe
quanta mala facit penda: qͦ dicto
statim mutati ab urbe uenti. in
eos qui accẽtłant flãmarũ incendia
retorserunt. ita ut aliqͦt lesi. om̃s
territi. impugnare ultͣ urbẽ cessa¬
urbe de qua p̾fati sumꝰ. in hac enĩ hũs
eccłiam ⁊ cubicłm sepiꝰ ibidem diu̾ti
ac man̾e atq inde ad p̃dicandum cir-¬
cũquaq exire confueuerat. quod ip̃m
⁊ in aliis uillis regiis facere solebat.
ut pote nicħ ꝓpͥe possessionis. excepta
eccłia sua ⁊ agellis adiacentib habens.
Tetendunt gͦ ei egrotanti tentoriũ ad
occidentalẽ eccłie partẽ. ita ut ip̃m
tentoriũ parieti hereret ecclie
ꝓ mummine erat apposita. sp̃m uice
exalaret ultimũ. Obiit aũ septimo

Expanded text:
urbem in magna altitudine circumQuo tempore reverentissimus antistes te orationis et silentii causa secedere consuerat. Denique usque hodie locum sedis illius solitariae in eadem insula fertur elevatis ad caelum oculis manibusque, cum lacrymis dixisse: « Vide, Domine, quanta mala facit Penda. » Quo dicto, statim mutati ab urbe venti, in eos qui accenderant, flammarum incendia retorserunt, ita ut aliquot laesi, omnes territi, impugnare ultra urbem cessaurbe de qua praefati sumus. In hac enim habens ecclesiam et cubiculum, saepius ibidem diverti ac manere, atque inde ad praedicandum circumquaque exire consueverat: quod ipsum et in aliis villis regis facere solebat, utpote nil propriae possessionis, excepta ecclesia sua et adjacentibus agellis habens. Tetenderunt ergo ei aegrotanti tentorium ad Occidentalem ecclesiae partem, ita ut ipsum tentorium parieti haereret ecclepro munimine erat adposita, spiritum vitae exhalaret ultimum. Obiit autem septimo
Abbreviated transcription (Latin):
acceꝑit ad memoriã reduxit. Quẽ
angłs sc̃s statim app̃hendens in ig¬
nem reiecit: dicebatq hostis malig¬
nus nolite repelłe quem ante fusce¬
pistis nam sicut bona eiꝰ peccatoris
suscepistis. ita ⁊ de penis eius partici¬
pes ẽẽ debetis. Contͣdicens angls ñ¬
animã saluandam suscepit. Cessa¬
uitq ignis: ⁊ conũsus adeum ange¬
lus quod incendisti inquit hoc arsit
inte. Si enim huiꝰ uiri in peccatis suis
mortui peccuniã ñ accepisses. ñ pena
eius inte arcłet. Et plura locutꝰ quid
cuit. Qui post modũ incorpore restitu¬
tus om̃i uite sue tempore signumin¬
cendii qd̃ in anima ꝑtulit insibile
cunctis in humero max illa que por¬
tauit. mrrũq in modũ qd̵ anima in
ortulto passa sit. caro palam p̃mons¬

Expanded text:
Al., in memoriam reduxit. Quem angelus sanctus statim adprehendens, in ignem rejecit. Dicebatque hostis malignus: « Nolite repellere quem ante suscepistis: nam sicut bona ejus peccatoris suscepistis, ita et de poenis ejus participes esse debetis. » Contradicens anganimam suscepit: » cessavitque ignis. Et conversus ad eum angelus: « Quod incendisti, inquit, hoc arsit in te. Si enim hujus viri in peccatis suis mortui pecuniam non accepisses, nec poena ejus in te arderet. » Et plura locutus, quid cuit. Qui postmodum in corpore restitutus, omni vitae suae tempore signum incendii quod in anima pertulit, visibile cunctis in humero maxillaque portavit: mirumque in modum quod anima in occulto passa sit, caro palam
Abbreviated transcription (Latin):
dule monachoꝵ locus facultasq sup¬
peteret. Equib uidelicet possessiun¬
culis sex in ꝓuincia deiroꝵ. sex in ꝓui¬
tia b̾nicioꝵ dedit. singłe uͦ possessiones
decẽ erant familiarũ .i. simul oms .cxx.
Intrauit aũ p̃fata regis filia deo
dicanda monast̾iũ quod nũcupatur
heorotig .i. insula cerui. eui tc̃ hild
abb̃issa p̃fuit. que post bienniũ cõꝑa¬
ta possessione .x. familiarũ in lo qui
dr̃ streanes halh. ibi monast̾iũ constru¬
xit. In quo memorata regis filia pͥma
discipula uite regłaris. deinde etiã
magistra extitit. donec completo un
Inquo monasterio ⁊ ip̃a ⁊ pater eiꝰ osuus
⁊ mac̃ eius eanfled ⁊ pater matris eiꝰ
eadpine ⁊ multi alii nobiles in eccłia
rex osuu in regione loidis t̃cio decimo
regni sui anno. septimo decimo die klr̃
decembͥum. cum magna utriusq popłi
utilitate confecit. Nam ⁊ suam gentẽ
ab hostili paganorum depopłatione lib̾a¬

Expanded text:
dule monachorum locus facultasque supdule monachorum locus facultasque suppeteret. E quibus videlicet possessiunculis, sex in provincia Deirorum, sex in Berniciorum dedit. Singulae vero possessiones, decem erant familiarum, id iu  Al., praefata Osuii filia Deo dedicanda monasterium quod nuncupatur Heruteu, id est, insula cervi, cui tunc Hild abbatissa praefuit : quae post biennium comparata possessione decem familiarum in loco qui dicitur Streanaeshalch, ibi monasterium construxit; in quo memorata regis filia, primo discipula vitae regularis, deinde etiam magistra exstitit, donec completo undIn quo monasterio et ipsa, et pater ejus Osuiu, et mater ejus Aeanfled, et pater matris ejus Aeduini, et multi alii nobiles in ecclesirex Osuiu in regione Loidis , tertio decimo regni sui anno, decimo septimo die Kalendarum Decembrium cum magna utriusque populi utilitate confecit. Nam et suam gentem ab hostili paganorum depopulatione libera
Abbreviated transcription (Latin):
lius aũ osuualdi regis adeluuuiald qui
eis auxilio ẽẽ debuerat: in parte erat
rat.quamuis ip̃o tempore pugnandi
sese pugne subtraxerit. euentũq dis¬
criminis tuto in loco expectabat.
Inito gͦ certamine fugati sunt ⁊ cesi
quib aedelhere fr̃ anne regis orienta¬
lium angloꝵ. qui post eum regnauit
auctor ip̃e belli ꝑditis militib siue¬
auxiliis int̾emptus ẽ. Et quiã ꝓpeflu¬
uium uinued pugnatũ ẽ: qui tunc
p̾mundantia pluuiarum late alue¬
um suum inimo om̃s ripas suas tͣn¬
sierat: contigit ut multo plures aqͦ
fugientes quã bellantes ꝑderet ensis.
Tunc rex osuui iuxta qd̃ dño uouerat
ꝓcollata sͥ uictoria gras deo referens.
dedit filiã suam ellfledam que uix dũ
unius annietatẽ impleuerat. ꝑpetua
ei uirginitate consecͣndam donatis in¬
suꝑ .xii. possessiuncłis t̾rarũ. In qͥb
ablato studio militie t̾restris. ad exer¬
certoam miliciã celestẽ supplicandũq

Expanded text:
lius autem Osualdi regis Oidilvald, qui lius autem Osualdi regis Oidilvald, qui eis auxilio esse debuerat, in parte erat rat, quamvis ipso tempore pugnandi sese pugnae subtraxerat, eventumque discriminis tuto in loco exspectabat. Inito ergo certamine fugati sunt et caesi quibus Aedilheri frater Annae regis Orientalium Anglorum qui post eum regnavit, auctor ipse belliauxiliis interemptus est. Et quia prope fluvium Minwed pugnatum, qui tunc per inundantiam pluviarum late alveum suum imo omnes ripas suas tsierat, contigit ut multo plures aqua fugientes, quam bellantes perderet ensis. Tunc rex Osuiu, juxta quod Domino voverat, pro conlata sibi victoria gratias Deo referens, dedit filiam suam Aelfledam quae vix dum unius anni aetatem impleverat, perpetua ei virginitate consecrandam: donatis insuper duodecim possessiunculis terrarum, in quibus ablato studio militiae terrestris, ad exercendam militiam caelestem, supplicandumque
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cib illuis assensum p̃bet. qui totam eiꝰ
gentem a paruo usq ad magnũ delere
atq ext̾minare decreuerat. respexit ille
ad diuine auxilium pietatis quo ab im.¬
pietate barbarica posset eriꝑi: uotoq
se obligans. si paganus inquit nescit
acciꝑe nr̃a donaria: offeramus ei qui
nouit dño deo nr̃o. Uouit gͦ quia si uiẽ¬
tor exist̾et. filidan suam dũo sacra uir¬
ginitate dedicandam offerret. simul
⁊ .xii. possessiones p̃dioꝵ ad ꝯstruen¬
da monast̾ia donaret:⁊sic cum pau¬
cissimo ex̃citu se certamim dedit. De¬
niq fertur quia tͥcies maiorẽ pagam¬
maiorẽ habuerunt ex̃citum. si quidẽ
ip̃i .xxx. legiones ducib nobilissimis
instructas in bello habuere. qͥb osuin
rex cum alhfrido filio ꝑparuũ ut dixi
hãbens ex̃citum. s xp̃o duce confisus
occurrit. Nam alius filiꝰ eius eegfrid
eo tempore in ꝓuincia mercioꝵ apud re¬
ginam cynespyde obses tenebatur. fi¬

Expanded text:
precibus illius assensum praeberet, qui totam ejus precibus illius assensum praeberet, qui totam ejus gentem a parvo usque ad magnum delere atque exterminare decreverat, respexit ille ad divinae auxilium pietatis, quo ab impietate barbarica posset eripi: votoque se obligans: « Si paganus, inquit, nescit accipere nostra donaria, offeramus ei qui novit, Domino Deo nostro. » Vovit ergo quia si victor existeret, filiam suam Domino sacra virginitate dicet duodecim possessiones praediorum ad construenda monasteria donaret: et sic cum paucissimo exercitu se certamini dedit. Denique fertur quia tricies majorem pagani habuerint exercitum; siquidem ipsi triginta legiones ducibus nobilissimis instructas in bello habuere, quibus Osuiu rex cum Alchfrido filio, perparvum, ut dixi, habens exercitum, sed Christo duce confisus, occurrit. Nam alius filius ejus Ecgfrid eo tempore in provincia Merciorum apud reginam Cynuise obses tenebatur. Fi
Abbreviated transcription (Latin):
Nam cum multo post hoc iuueret &
didicit se aqua baptismatis ñ ẽẽ rege¬
n̾atum: ⁊ mox fonte lauachri salu¬
taris ablutus: etiam pꝰmodũ ad ordi¬
nem prb̃rii ꝓmotus ẽ: multisq ĩ eccłia
utilis fuit. De quo dubitandũ ñ credi¬
derim. quin int̃cessionib ut dixi sui
patris ad cuiꝰ corpꝰ dilectionis ipsiꝰ gr̃a
uen̾at: sit ab articło mortis retentꝰ.
ut ⁊ ip̃e sic mortẽ euad̾et et̃nam:. ⁊ alii
quoq fr̾ib minist̾ium uite ac salutis
docendo exhib̾et.
is temporib rex osuui cũ acer¬
bas atq intolerabiles pat̾etur
irruptiones sepedic̾ti regis mercioꝵ qͥ
frẽm eius occiderat: ad ultimũ neces¬
sitate cogente ꝓmisit se ei innumera
⁊ maiora quamꝰ credi pot̾ ornam̃ta regia
uł donaria in p̃cium pacis largiturũ:
dum mͦ ille domũ rediret ⁊ ꝓuintias
regni eius usq ad int̾nitionem uasta¬
re desmĩet. Cũq rex ꝑfidus nullatenꝰ

Expanded text:
Nam cum multo post haec tempore vNam cum multo post haec tempore vdidicit se aqua baptismatis non esse regeneratum, et mox fonte lavacri salutaris ablutus, etiam postmodum ad ordinem presbyterii promotus est, multisque in Ecclesia utilis fuit: de quo dubitandum non crediderim, quin intercessionibus, ut dixi, sui patris, ad cujus corpus dilectionis ipsius gratia venerat, sit ab articulo mortis retentus, ut et ipse sic mortem evaderet aeternam, et aliis quoque fratribus ministerium vitae ac salutis docendo exhiberet.His temporibus DCLV rex Osuiu cum acerbas atque intolerabiles pateretur irruptiones saepe dicti regis Merciorum, qui fratrem ejus occiderat, ad ultimum necessitate cogente promisit se ei innumera et majora quam credi potest ornamenta regia vel donaria in pretium pacis largiturum, dummodo ille domum rediret, et provincias regni ejus usque ad internecionem vastare desineret. Cumque rex perfidus nullatenus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui cum annis multis ⁊ in p̾fata ꝓ¬
uncia ep̾atum amministraret. ⁊ huiꝰ
ram gereret. casu contigit ut ad
ip̃m monast̾iũ tempore mortalitatiᷤ
adueniens: tactus ibidem infirmi¬
foris sepultus ẽ. tempore aut̃ ꝓce¬
facta: ⁊ in illa corpꝰ ipsiꝰ ad dext̾am
altaris reconditũ. Dedit aũ ep̃c regen¬
dum post se monast̾ium fr̃ĩ suo ceadda:
qui post ea ep̃c factus ẽ ut in sequen¬
tib dicemus. Quatuor siqͥdem hi qͦs
tur om̃s sacerdotes dñi fuere p̃clari:
⁊ duos ex eis etiam sũmi sacerdotii gra¬
du functi sunt. Cum gͦ ep̃m defunctũ
nast̾io homines circit̃ .xxx. cupientes
ad corpus sui patris auit̃ uiuere si sic dõ
placeret. aut morientes ibi sepeliri.
Qui libent̾ a suis fr̃ib ⁊ cõmilitonibꝰ sus¬
cepti: om̃s ibidem suꝑueniente p̃fate
pestilentie clade defuncti sunt: excep¬
to uno puerulo quem orationib pa¬
tris sui amorte constat eẽ seruatum.

Expanded text:
Qui cum annis multis et in praefata pQui cum annis multis et in praefata provincia episcopatum administraret, et hujus ram gereret, casu contigit ut ad ipsum monasterium tempore mortalitatis adveniens, factus ibidem infirmiforis sepultus est; tempore autem procefacta, et in illa corpus ipsius ad dexteram altaris reconditum. Dedit autem episcopus regendum post se monasterium fratri suo Ceadda, qui postea episcopus factus est, ut in sequentibus dicemus. Quatuor siquidem hi quoitur, omnes sacerdotes Domini fuere praeclari, et duo ex eis etiam summi sacerdotii gradu functi sunt. Cum ergo episcopum defunctum nasterio homines circiter triginta, cupientes ad corpus sui Patris, aut vivere si sic Deo placeret, aut morientes ibi sepeliri: qui libenter a suis fratribus et commilitonibus suscepti, omnes ibidem superveniente praefatae pestilentiae clade defuncti sunt, excepto uno puerulo, quem orationibus patris sui a morte constat esse servatum.
Abbreviated transcription (Latin):
cum pͥmo p̃cib ac̃ ieiuniis apͥstina
flagitioꝵ sorde purgare:⁊sie in eo
monasterii fundam̃ta iacere postu.
qd̾ instabat facultatẽ ac licentiã ibidẽ
orationis causa demorandi ꝯced̾et. qͥb
dieb cunctis excepto dñica ieiuniũ
unũ ouum gallinatiũ: cum paruo lac¬
te aqua mixto ꝑcipiebat. Dicebat enĩ
hanc eẽ ꝯsuetudinẽ eoꝵ: a quib nor¬
mã discipline regłaris didicerat: ut
accepta nuꝑ loca ad faciendum monaᷤᷤ¬
terium uł eccłiam prius orationib
ac ieruniis dño consecrent. Cũq decẽ
maret eum ad regem. at ille ne opus
religiosum uegotioꝵ regaliũ causa
int̾mitt̾etur: petiit pb̃rm suũ ⁊ cy¬
mbillũ qui etiã fr̃ germanꝰ erat ipsiꝰ
pia cepta complere. Cui cum ille li¬
benter adquiesc̾et: expleto studio
icuinioꝵ ⁊ oronis. fecit ibi monaft̾rũ
quod nunc leftingaei uocatur:⁊ re¬
farnensiũ uͥ educatus erat instituit.

Expanded text:
cum primo precibus ac jejuniis a pristina cum primo precibus ac jejuniis a pristina flagitiorum sorde purgare, et sic in eo monasterii fundamenta jacere, postule tempus quod instabat, facultatem ac licentiam ibidem orationis causa demorandi concederet. Quibus diebus cunctis, excepta Dominica, jejunium unum ovum gallinaceum cum parvo lacte aqua mixto percipiebat. Dicebat enim hanc esse consuetudinem eorum, a quibus normam disciplinae regularis didicerat, ut accepta nuper loca ad faciendum monasterium vel ecclesiam, prius orationibus ac jejuniis Domino consecrent. Cumque decemmaret eum ad regem. At ille, ne opus religiosum negotiorum regalium causa intermitteretur, petiit presbyterum suum Cynibillum, qui etiam frater germanus erat ipsius, pia coepta complere. Cui eum ille libenter adquiesceret, expleto studio jejuniorum et orationis, fecit ibi monasterium, quod nunc Laestingaeu vocatur, et refarnensium ubi educatus erat, instituit.
Abbreviated transcription (Latin):
rex ⁊ frequentius ad dep̾candum dñm
ũbumq audiendum aduenire. ⁊ de¬
functus sepeliri deb̾et. Nam ⁊ seiꝑ¬
sum fideliter credidit multũ iuua¬
ri: eoꝵ orarionib cotidianis qui illo
in loco dño seruirent. Habuerat aũ
idem rex secum frem germanũ eiꝰ¬
dem ep̃i uocabulo ceulin. uirũ eque
deo deuotum: qui ⁊ ip̃i esc familie ip¬
sius ũbum ⁊ sacramenta fidei erat
erum prb̃r ministrare solebat. Per
cuꝰ noticiam maxime ad diligendũ
uotis regis antistitis elegit sͥ locum
monasterii construendi in montib
arduis ac remotis: in quib latͦnũ
magis latibula: ac lustra ferarum
qm̃ habitacula fuisse uidebant᷑ ho¬
minũ. ut iuxta ꝓpħiam ysaie in cu¬
bilib in quib pͥus dracones habita¬
bant orietur uiror calami. ⁊ iunci .i.
fructus bonoꝵ oꝑmib nascerent᷑. uͥ
priꝰ uł bestie cõmorari uł homines
bestialit̾ uiu̾e consueu̾ant. Studens
aũ uir dñi acceptum monasterii lo¬

Expanded text:
ad deprecandum Dominum verbumque audiendum advenire, et defunctus sepliri deberet. Nam et seipsum fideliter credidit multum juvari eorum orationibus quotidianis, qui illo in loco Domino servirent. Habuerat autem idem rex secum fratrem germanum ejusdem episcopi, vocabulo Caelin, virum aeque Deo devotum, qui ipsi ac familiae ipsius verbum et sacramenta fidei, erat enim presbyter, ministrare solebat, per cujus notitiam maxime ad diligendum vens ergo votis regis antistes, elegit sibi locum monasterii construendi in montibus arduis ac remotis; in quibus latronum magis latibula ac lustra ferarum, quam habitacula fuisse videbantur hominum: ut, juxta prophetiam Isaiae, iu cubilibus, in quibus prius dracones habitabant, oriretufructus bonorum operum ibi nascerentur, ubi prius vel bestiae commorari, vel homines bestialiter vivere consueverant. Studens autem vir Domini acceptum monasterii lo
Abbreviated transcription (Latin):
senti nr̃e hystorie inserendũ creclidi-¬
mus. C empore inquit mortalitatis
que brittanniam hyb̃niamq lata fira-¬
ge uastauit: ꝑcussus ẽ eiꝰdem clade pestiᷤ
uiter alios scolasticus qͥdam de gen̾e sco¬
torum: doctus qͥdem uir studio litt̾arũ:
herga curam ꝑpetue sue saluationis
nic omĩo studii rintlustrie gerens. qͥ
cum se morti ꝓximũ uid̾et time̾ cepit:
⁊ pauere ne mox mortuus obmerita sce¬
lerum ad inferni claustra raꝑetur: cla-
situs. ⁊ inter egra tremens suspiria fle¬
tis compellor: nec dubito me pꝰmortẽ cor¬
poris statim ad ꝑpetuam mortẽ anime
rapiendum. atq infernalib subdendũ
ẽẽ tormentis: quia tempore ñ pauco int̾
studia diumne lectionis uitioꝵ potus
implicam̃tis: quam diumnis solebam
seruire mandatis. In est aũ animosi
in pietas suꝑna aliqua uiuendi spa¬
cia donau̾it: uitiosos mores corrig̾e
atq ad imꝑium diuine uoluntatis to¬

Expanded text:
aesenti nostrae Historiae inserendum credidiaesenti nostrae Historiae inserendum credidimus. « Tempore, inquit, mortalitatis quae Brittaniam Hiberniamque lata strage vastavit, percussus est ejusdem clade pestis inter alios scholasticus quidam de gente Scottorum, doctus quidem vir studio literarum; sed erga curam perpetuae suae salvationis nihil omnino studii et industriae gerens: qui cum se morti proximum videret, timere coepit et pavere, ne mox mortuus, ob merita scelerum ad inferni claustra raperetur, clasitus, et inter aegra tremens suspiria, fletis compellor: nec dubito me post mortem corporis statim ad perpetuam animae mortem rapiendum, ac infernalibus subdendum esse tormentis: qui tempore non pauco inter studia divinae lectionis, vitiorum potius implicamentis quam divinis solebam servire mandatis. Inest autem animo, si mihi pietas superna aliqua vivendi spatia donaverit, vitiosos mores corrigere, atque ad imperium divinae voluntatis to
Abbreviated transcription (Latin):
ubicũq sedens supinas suꝑ genua
sua manus hab̃e solitus sit. Uulga¬
tum ẽ aũ ⁊ in consuetudine ꝓũbii
u̾sum qd̃ etiam int̾ ũba or̾onis urtã
finierit. Namq cum armis ⁊ hostib
sui: undedicunt in ꝓñbio: ds̃ mise¬
rere animab dix̃ osuuald: cadens
⁊ man̾ꝰ cum brachiis acorpore ỹcisas. ius¬
sit rex qui occidat in stipitib suspendi.
Quo pꝰ annũ deueniens cũ exercitu:
sis eccłie in regia uͦ cruitate manꝰ cũ
fama bͥrtannie uiri fines lustrauit
uniũsos. s etiam tnsocceanũ longe
radios salutifere lucis spargens. ger¬
manie simul ⁊ hybme partes atti
acca solet referri: quia cum romã
Wilfrido moraretur: crebro eũ audie¬
rit de miraois que ad reliqͥas ridem
reuerentisimi regis ulla ꝓuincia
gesta fuu̾int narrare. Es ⁊mhyb̾nia
cum prbr adhuc cum ꝑeg̾nam ꝓ et̾na
iam ꝑcrebuisse ferebat. Elquib unũ
quod inter alia retulit miraculũ. p̃¬

Expanded text:
ubicunque sedens, supinas super genua ubicunque sedens, supinas super genua sua manus habere solitus sit. Vulgatum est autem, et in consuetudinem proverbii versum, quod etiam inter verba orationis vitam finierit. Nam cum armis et hostibus sui. Unde dicunt in proverbio: « Deus miserere animabus, dixit Osuald cadens iet manus cum brachiis a corpore praecisas, jussit rex qui occiderat, in stipitibus suspendi. Quo post annum veniens cum exercitu sis ecclesiae: in regia vero civitate manus cum fama viri Brittaniae fines lustravit universos, sed etiam trans Oceanum longe radios salutiferae lucis spargens, Germaniae simul et Hiberniae partes attigAcca solet referre, quia cum Romam Vilfrido moraretur, crebro eum audierit de mirandis quae ad reliquias ejusdem reverentissimi regis in illa provincia gesta fuerint, narrare. Sed et in Hibernia cum presbyter adhuc peregrinam pro aeterna jam percrebuisse ferebat: e quibus unum quod inter alia retulit miraculum, pr
Abbreviated transcription (Latin):
quidam longo febrium incõmodo
gͣuit̾ uexatus: qui cum qͣdam solli¬
citris oram accessionis exspectaret
ingressus ad eum qͥdam de fr̃ib uis
inquit minade doceam te quom eu
reside. ⁊ quietus manens ad here
tumbe. uide ne exeas inde nec de
loco mouearis donec hora recessio¬
nis febrium transierit tunc ipse
intrabo ⁊ educam te inde. fecit ut
ille suaserat sedentẽq eum adtũ¬
fugit. ut nec scda die nec t̾eia neq
unqͣm exinde eum audẽt fange.
Quod ita cẽ gestum: qui referebat
mͥ fr̃inde adueniens. adiecit qd̾ eo
A tempore quo mecũ loquebatur
suꝑ eẽt in eodem monast̾io iam u¬
uenis ille in quo tunc puero fem
erat hoc miraołm sanitatis. Nec
mirandũ p̃ces regis illiꝰ iam cũ
dño regnantis inultũ uałe apud
eum qui temporal̃ regni quondam
gubnacula tenens. magis ꝓ et̃no reg¬
no semꝑ laborare. ac dep̃cari solebat.
Deniq ferunt quia a tempore ma¬
orandi siue gr̾ãs agendi dño semꝑ

Expanded text:
quidam longo febrium incommodo graviter vexatus; qui cum die quodam sollicitus horam accessionis exspectaret, ingressus ad eum quidam de fratribus: « Vis, inquit, minate, doceam te quomodo curreside, et quietus manens adhaere tumbae. Vide ne exeas inde, nec de loco movearis, donec hora recessionis febrium transierit. Tunc ipse intrabo, et educam te inde. » Fecit ut ille suaserat, sedentemque ad tumfugit, ut nec secunda die, nec tertia, neque umquam exinde eum auderet contingere. Quod ita esse gestum qui referebat mihi frater inde adveniens adjecit, quod eo adhuc tempore quo mecum loquebatur, superesset in eodem monasterio jam juvenis ille, in quo tunc puero factum erat hoc miraculum sanitatis. Nec mirandum preces regis illius jam cum Domino regnantis, multum valere apud eum qui temporalis regni quondam gubernacula tenens, magis pro aeterno regno semper laborare ac deprecari solebat. Denique ferunt quia a tempore maorandi, sive gratias agendi Domino semper
Abbreviated transcription (Latin):
oĩum affluentia: ⁊ ip̃e amabilis
tram regebat. hab̃e pacem pot̾uit:
quin potius ingͣuescentib causis dis¬
sensionũ miserrima hc̃ cede ꝑẽmit.
Siqͥdem ꝯgregato contͣ in uicẽ ex̃ci¬
tu: cum uid̾et se osirum cum illoqͥ
plures habebat auxiliarios ñ posse
bello conflig̾e: ratus ẽ utiliꝰ tunc di¬
milsa intentione bellandi. serua¬
re se ad tempora meliora. Remisit gͦ
ex̃citum quem ꝯgregauit: aẽ singu¬
los domũ redire p̃cepit. a loco qui
uocatur Wilfaresdũn .i. monꝰ Wyilfari.
⁊ ẽ auico cataractone .x. ferme milia
passuũ: contra solsticiale occasũ se
landusundomũ comitis hunusyaldi.
quem etiã ip̃m sͥ amicissimũ autu¬
mabat. s heu ꝓhdolor longe aliter
erat. Nam abeodem comite ꝓditum
ingedingũ. Ubi p̾modũ castigandi
huiꝰ facinoris gr̃a. monast̾iũ ꝯstrue¬
tum ẽ: in quo ꝓutͥusq regis ⁊ occisi
uidelicet: ⁊ eius qui occid̾e iussit aĩe¬

Expanded text:
rerum affluentia, et ipse amabilis m provinciam regebat, habere pacem potuit; quin potius, ingravescentibus causis dissensionum, miserrima hunc caede peremit. Siquidem congregato contra invicem exercitu, cum videret se Osuini cum illo qui plures habebat auxiliarios, non posse bello confligere, ratus est, utilius tunc demissa intentione bellandi, servare se ad tempora meliora. Remisit ergo exercitum quem congregaverat, ac singulos domum redire praecepit, a loco qui vocatur Vilfaraesdun, id est, Mons Vilfari, et est a vico Cataractone decem ferme millibus passuum contra solstitialem occasum seclandus in domo comitis Hunvaldi, quem etiam ipsum sibi amicissimum autumabat. Sed, heu, proh dolor! longe aliter erat: nam ab eodem comite proditum Ingetlingum; ubi postmodum, castigandi hujus facinoris gratia, monasterium constructum est: in quo pro utriusque regis, et occisi videlicet, et ejus qui occidere jussit, a
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ paulinus qͦndam eboracensis s
tunc hrofensis ep̃c ciuitatis tͣnsiuit
te construxit. In cuiꝰ locũ honoriꝰ
archiep̃e ordinauit ithamar: ori¬
undum qͥdam de gente cantuarioꝵ:
s uita ⁊ eruditione antecessorib
suis eqͣndum. Hũit aũ osinug pͥ¬
mis regni sui temporib consortẽ
regie dignitatis uocabulo osuume
de styrpe regis eduuini. ħẽ filiũ os

Expanded text:
 Al., quondam Eboracensis, sed tunc Hrofensis episcopus civitatis, transivit te construxit. In cujus locum Honorius archiepiscopus ordinavit Ithamar, oriundum quidem de gente Cantuariorum, sed vita et eruditione antecessoribus suis aequandum. Habuit autem Osuiu primis regni sui temporibus consortem regiae dignitatis, vocabulo Osuini, de stirpe regis Aeduini, hoc est, filium Os
Abbreviated transcription (Latin):
bebat. Aliud̃ eiusdẽ patͥs memo¬
rabile miracłm ferunt mutti: qui
tus eius hostilis m̃cioꝵ ex̾citus penda
duce nordanhumbroꝵ regiones impia
clade longe lateq deuastans: ꝑuenie
ad urbem usq regiam q̃ ex bebbe qͦn¬
dam regine uocabulo cognominat᷑.

Expanded text:
erit. Aliud ejusdem Patris memorabile miraculum ferunt multi qui tus ejus, hostilis Merciorum exercitus, Penda duce, Nordanhymbrorum regiones impia clade longe lateque devastans, pervenit ad urbem usque regiam, quae ex Bebbae quondam reginae vocabulo cognominatur,
Abbreviated transcription (Latin):
gis. ab australib eoꝵ sunt regionib
sequestrate. Nãq ip̃i australes picti
qui in t̾ra eosoem montes hñt sedes:
multo ante tempore ut ꝑhibent re-¬
licto errore idolate fidem ueritatis acce¬
ꝑant p̃dicante eis ũbum nyma ep̃o
reuerentissimo ⁊ scissimo uiro. de na¬

Expanded text:
gis, ab Australibus eorum sunt regionibus gis, ab Australibus eorum sunt regionibus sequestratae. Namque ipsi Australes Picti, qui intra eosdem montes habent sedes, multo ante tempore, ut perhibent, relicto errore idolatriae, fidem veritatis acceperant, praedicante eis verbum Nynia episcopo reverentissimo et sanctissimo viro, de na
Abbreviated transcription (Latin):
tanniam atq ilł angloꝵ ꝓuinciis
quib regnauit rex osiurald magnã
bant ad audiendum u̾bum popłi gau¬
dentes: donabantur mun̾e regio pos¬
sessiones. ⁊ t̃ritoria ad instituenda mo¬
nast̾ia: imbuebant᷑ p̃ceptorib scotis
paruuli angloꝵ una cum maiorib
studiis ⁊ obseruatione discipline regu.¬
laris. Nam monachi erant maxime
qui ad p̃dicandum uenert̃. Monachꝰ
ip̃e ep̃c aydan. ut pote de insula que
scotoꝵ ⁊ oĩum pictoꝵ monasteriis
ñ paruotempore ardem tenebat:re
no ab ea freto discreta s donatiõe pic¬
torum qui illas brtitannie plagas
incolunt iam dudum monachiᷤ sco¬
toꝵ tradita. eo qd̃ illis p̾dicantib fi¬
q̾nice qͥngentesimo sexagesimo
quinto. quo tempore gub̃naculũ
bernia prb̃r ⁊ abbas habitu ⁊ uita
monachi insignis nomĩe columba bͥt¬
tanniam p̃dicaturꝰ ũbum dei pum¬
ciis septemtͥonaliũ pictoꝵ hoc ẽ eis q̃
arduis atq horrentib montiũ ui¬

Expanded text:
taniam atque illis Anglorum provinciis taniam atque illis Anglorum provinciis quibus regnavit rex Osuald, magna bant ad audiendum verbum populi gaudentes, donabantur munere regio possessiones, et territoria ad instituenda monasteria, imbuebantur praeceptoribus Scottis parvuli Anglorum, una cum majoribus studiis et observatione disciplinae regularis. Nam monachi erant, maxime qui ad praedicandum venerant. Monachus ipse episcopus Aedan, utpote de insula quae Scottorum, et omnium Pictorum monasteriis non parvo tempore arcem tenebat, reno ab ea freto discreta, sed donatione Pictorum, qui illas Brittaniae plagas incolunt, jamdudum monachis Scottorum tradita, eo quod illis praedicantibus fidominicae quingentesimo sexagesimo quinto, quo tempore gubernaculumbernia presbyter et abbas habitu et vita monachi insignis, nomine Columba dicaturus verbum Dei provinciis Septentrionalium Pictorum, hoc est, eis quae arduis atque horrentibus montium ju
Abbreviated transcription (Latin):
bat: estimans se in hac obseruantia
scĩ ac laude digni patris anatolii scͥp¬
tes scotoꝵ que in australib hybernie
insule partib morabantur. iam du-¬
dum ad ammonitionẽ apłice sedisan¬
tistitis pascha canonico ritu obserua
rex locum sedis ep̃at̃ in insula lindił¬
farnensi ubi ip̃e petebat tͥbuit: qui
uidelicet locus accedente ⁊ recedente
reumate bis cotidie instar insule ma.¬
ris circũluritur undis. bis renudato li¬
tore. contiguus t̾re redditur. atq eiꝰ
ammonitionib humilit̾ bac libent̃
in om̃ib auscultans. eccłiam xp̃i in
regno suo multũ diligent̾ edificare
ac dilatare curauit. Ybi pulcherri¬
mo sepe spectaculo contigit. ut euan¬
głizante antistite qui angloꝵ lingͣm
ꝑtecte ñ nouerat. ip̃e rex suis ducib
ac ministris int̾pres ũbi existeret
celestis. quia nimirũ tam longo exi¬
lii sui tempore linguã scotoꝵ iam̃
dies de scotorum regione uenire brit.¬

Expanded text:
bat, aestimans se in hac observatione bat, aestimans se in hac observatione sancti ac laude digni Patris Anatolii scriptes Scottorum, quae in Australibus Hiberniae insulae partibus morabantur, jamdudum ad admonitionem apostolicae sedis antistitis, Pascha canonico ritu observarrex locum sedis episcopalis in insula Lindisfarnensi, ubi ipse petebat, tribuit. Qui videlicet locus accedente ac recedente reumate bis quotidie instar insulae maris circumluitur undis, bis renudato littore contiguus terrae redditur; atque ejus admonitionibus humiliter ac libenter in omnibus auscultans, Ecclesiam Christi in regno suo multum diligenter aedificare ac dilatare curavit. Ubi pulcherrimo saepe spectaculo contigit, ut evangelizante antistite qui Anglorum linguam perfecte non noverat, ipse rex suis ducibus ac ministris interpres verbi existeret caelestis: quia nimirum tam longo exilii sui tempore linguam Scottorum jam  coepere plures per dies de Scottorum regione venire Brit
Abbreviated transcription (Latin):
nerat obsita. Quicum sedens admensã
ñ hab̾et ad manũ uͥ oblatum sͥ munꝰ
repon̾et misit hoc insinums. ⁊ dum
iret cubitum oblitus hoc alicubi depon̾e
ꝑmisit suo in sinu ꝑmane. Et medio
noctis tempore cum eiugilasset sensit
nescio quid frigidi suo lateri adiacere.
Admotaq manu requirere quid eẽt ita
chil unquam tanti laboris habuissent.¬
sdemgͦ osuuald mox ubi regnũ susce p̃
desicłans totam cui p̃eẽ cepit gentẽ sid̃i
maxima in expugnandis barbaris
iam ceꝑat. misit ad maiores natu scoto¬
rum inter quos exulans ip̃e baptisma¬
tis sacramenta cum his qui secũ erant
militib consecut᷑ erat. petens ut sibi
mitc̾etur antistes cuiꝰ doctrina ac̃ mi¬
isterio gens quam regebat angloꝵ
quod petiit impetrauit. Accep̃ nãq
habentemq zelum dei ñ plene quanuis
tionem fecimꝰ. a quarta decima luna
usꝙ adiucesimã obseruare solebat. ħ
huc tempore pascha dñicum celebra¬

Expanded text:
ni erat obsita. Qui cum sedens ad mensam ni erat obsita. Qui cum sedens ad mensam non haberet ad manum ubi oblatum sibi munus reponeret, misit hoc in sinum sibi. Et dum iret cubitum, oblitus hoc alicubi deponere, permisit suo in sinu permanere. At medio noctis tempore, cum evigilaret, sensit nescio quid frigidi suo lateri adjacere, admotaque manu requirere quid  Al. addhil unquam tanti languoris habuissetregnum suscepit, desiderans totam cui praeesse coepit gentem fidei maxima in expugnandis Barbaris jam ceperat, misit ad majores natu Scottorum, inter quos exulans ipse baptismatis sacramenta, cum his qui secum erant militibus, consecutus erat; petens ut sibi mitteretur antistes, cujus doctrina ac ministerio gens quam regebat Anglorum, quod petiit impetravit: accepit namquhabentemque zelum Dei, quamvis tionem fecimus, a quarta decima luna usque ad vicesimam observare solebat. Hoc huc tempore Pascha dominicum celebra
Abbreviated transcription (Latin):
fidei xp̃iane signũ innulla eccłia
nullũ altare intota b̃nitioꝵ gente
ereccũ ẽ: pꝰqͣm hoc sacre crucis ue¬
xillũ nouus militie ductor dictan¬
te fid̾i deuotione. contͣ hostẽ ĩmanis¬
simũ pugnaturꝰ statueret. Nec ab
re ẽ unũ eplurib q̃ adhanc crucem
patrate sunt uircutis miracłm nar
nunc usq suꝑ ẽ: añ portas annos dũ
incautius forte noctu in glacie in¬
cełet. repente corruens brachiũ
contͥuit. ac gͣuissima fracture ipsiꝰ
cepit molestia fatigari. ita ut ne ad
os qͥdem adducere ip̃m brachiũ ullate¬
nus dolore arcente ualeret. Qui cum
die qͣdam mane audiret unũ de frĩ¬
bus ad locum eiꝰdem scẽ crucis ascen¬
dere disposuisse. rogaure ut aliqͣm
partems de illo ligno uenabilire.¬
diens aferret. crede se dicens qr ꝑhoc
donante dño salutem posset consequi. Re¬
cit ille ut rogatus ẽ ⁊ reñsus ad uesꝑam
sedentib iam ad mensã frĩb obtulit ei
aliquid de uet̾i musco quo suꝑficies lig¬

Expanded text:
fidei Christianae signum, nulla ecclesia, nullum altare in tota Berniciorum gente erectum est, priusquam hoc sacrae crucis vexillum novus militiae ductor, dictante fidei devotione, contra hostem immanissimum pugnaturus statueret. Nec ab re est unum e pluribus quae ad hanc crucem patrata sunt, virtutis miraculum enarrnunc usque superest, ante paucos annos dum incautius forte noctu in glacie incederet, repente corruens brachium contrivit, ac gravissima fracturae ipsius coepit molestia fatigari; ita ut ne ad os quidem adducere ipsum brachium ullatenus dolore arcente valeret. Qui cum die quadam mane audiret unum de fratribus ad locum ejusdem sanctae crucis ascendere disposuisse, rogavit ut aliquam sibi partem de illo ligno venerabili rediens adferret, credere se dicens quia per hoc, donante Domino, salutem posset consequi. Fecit ille ut rogatus est, et reversus ad vesperam, sedentibus jam ad mensam fratribus, obtulit ei aliquid de veteri musco quo superficies lig
Abbreviated transcription (Latin):
leberrima quod fuerit in gente ur̃a
rex mirande sc̾̃itatis uocabulo osuuald:
ciriꝰ excellentia fid̾r⁊ uirtittis: etiã pꝰ
mortẽ uirtutũ frequentiũ oꝑanio¬
ne claruerit. p̃corq si aliquid reli¬
quiarũ illiꝰ penes te habes afferas mͥ¬
si forte mͥ dñs ꝑ eiꝰ meritũ misereri
uolu̾it. At ego respondi: habeo qui¬
dem deligno in quocaput eiꝰ occisi
apaganis infixum ẽ. ⁊ si firmocor
giora concede. ⁊ ingressute uite phen¬
bat. Tunc benedixi aquam: & astu¬
lam roboris p̃tati ĩmittens. obtuligͦ
potandum. Nec mora melius hab̾e
cepit & conualescens ab intirmitate:
multo deinceps tempore uixit. totoq
ꝑueniebat: clementiã pñ conditoris
⁊ fideł eiꝰ famuli głam p̃dcabat.

Expanded text:
eberrima, quia fuerit in gente vestra rex mirandae sanctitatis, vocabulo Osuald, cujus excellentia fidei et virtutis, etiam post mortem, virtutum frequentium operatione claruerit: precorque, si aliquid reliquiarum illius penes te  Al. add. i Dominus per ejus meritum misereri voluerit. At ergo respondi: Habeo quidem de ligno, in quo caput ejus occisi a paganis infixum est; et, si firmo corgiora concedere, et ingressu te vitae perenbat. « Tunc benedixi aquam, et astulam roboris praefati inmittens obtuli aegro potandum. Nec mora, melius habere coepit, et convalescens ab infirmitate, multo deinceps tempore vixit: totoques ubicumque perveniebat, clementiam pii Conditoris et fidelis ejus famuli gloriam praedicabat.