comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ni co sancta benig¬
nitas: non solum in be-¬
niuolos sed in ipsos cciã
municos. Et quia dicente
paulo apło.omnes qui
uolunt pie uiuere in xp̃o¬
ihesu persocucionem paciũ¬
tur. quocumq sibi senserat
inuide peste contrarios. et
detraccionis aculeos dẽtes
inferre uipereos. in tantũ
ipsis erat pacificus. ut ui¬
liora suis usibus in cibiꝰ
uel poculis. meliora corũ
inferret obtutibus. excm¬
plum ueritatis subsequiꝰ.
que diligere mimicos su¬
os mandauit discipulis.

Expanded text:
n eo sancta benignitas non solum in benivolos, sed in ipsos etiam inimicos. Et quia, dicente Paulo apostolo, omnes qui volunt pie vivere in Christo persecutionem patiuntur, quoscumque sibi senserat invidiae peste contrarios et detractionis aculeis dentes inferre vipereos, in tantum ipsis erat pacificus, ut viliora suis usibus in cibis vel poculis, meliora eorum inferret obtutibus, exemplum veritatis subsequens, qui diligere inimicos suis mandavit discipulis.
Abbreviated transcription (Latin):
brantes oportet ut non so¬
lum constanciam passio¬
nis illius pia deuocione re¬
colamus: sed et corum a qͥ¬
bus passus est maliciamt
in arnia uertamus salutiˢ
Tunc etenim scripturis scĩs
utiliter animum intendi¬
mus: cum non solum ĩ
cis uirtutes ac premia ni¬
storum. uerum cciam ui¬
cia uindictamq reprobo¬
rum: ad incitamentum
nobis benc agendi proponi¬

Expanded text:
brantes, oportet ut non solum constantiam passionis illius pia devotione recolamus, sed et eorum a quibus passus est malitiam nobis in arma vertamus salutis. Tunc etenim Scripturis sanctis utiliter animum intendimus, cum non solum in eis virtutes ac praemia justorum, verum etiam vitia, vindictamque reproborum ad incitamentum nobis bene agendi proponi
Abbreviated transcription (Latin):
nulitans deo implicat se
negociis sccularibus: nt¬
ci placeat cui se probauit.
mulitancium utitͤ.
ut ostendat multomagiᷤᷤ
nos a negociis secularibus
liberos esse debere: si xpõ re¬
cum eciam milites seculi
me uacent: ut possint re¬
gi suo placere perfecte. Nã
et qui certat in agone nõ
coronabitur nisi qui legi¬
time certauerit. Alia com¬
paracione id ipm dicit.
Multi enim certant s ille
uicerit: coronabitur et̾na¬

Expanded text:
se negotiis saecularibus, ut placeat ei cui se probavit. militantium utitur, ut ostendat multo magis nos a negotiis saecularibus liberos esse debere, ut Chrcum etiam saeculi vacent, ut possint imperatori suo placere perfecte. Nam et qui certat in agone, non coronabitur nisi legitime certaverit. Alia comparatione id ipsum dicit. Multi enim certant: sed ille icerit, coronatur. La
Abbreviated transcription (Latin):
mendauit: sub testibus
commendauit. Dic michi¬
si redoidisti quando a solo
non abisti. quia potuisti
trans gredi ce non es trans¬
quia potiusti malum fa-¬
cere et non frcisti. lc .iii.¬

Expanded text:
mendavit, sed sub testibus commendavit. Dic mihi, reddidisti, quando a solo non isti; quia potuisti transgredi, et non es transquia potuisti mala facere, et non fecisti. Si
Abbreviated transcription (Latin):
quia de accepta pe
et curate ut ex co quod au¬
distis. cciam alia studeatẽ
intelligere que non audi¬
stis: quatinus alia ex ali¬
is colligentes: cciam illa
discatis ex uobismet ip̃is:
que nec dum ex predica¬
toris ore didicistis. lc .ii.¬
ignun uero scruũ:
q̃ua sentencia feri¬
at audiamus. Tollite ab
co talentum: et date ei qͥ
habet decem talenta.Opor¬
tunum ualde uidebatur
ut cum malo seruo unũ
talentum tollitur: ei pociꝰ¬
us qui duo qmͣ qui qnͣq
talenta acceperat daretur.
buit: qui minus ꝙͣ
qui plus habuit. Si
sicut superius diximus.
per quinq talenta quinq
uidelicet sensus: id est exte¬
riorum sciencia designatͤ.
per duo autem: intellectꝰ
et operacio exprimitur. le.¬
lus ergo habuit iͣi.¬
qui duo ꝙͣ qui qnͣ¬
qz talenta acceperat: quia
teriorum ad ministra ci-¬
onem meruit: ab intelles¬
tu internorum adhuc ua¬
cuus fuit. Unum ergota¬
lentum quod intellectum
significari diximus illi
dari debuit: qui bene exte¬

Expanded text:
quia de accepta hacet curate ut ex eo quod auditis etiam alia studeatis intelligere quae non auditis, quatenus alia ex aliis colligentes, etiam illa discatis ex vobismetipsis agere quae necdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decem talenta. 5. Opportunum valde videbatur ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat daretur. buit qui minus quam qui plus habuit. Sed, sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est exteriorum scientia designatur, per duo autem intellectus et operatio exprimitur. Plus ergo habuit qui duo quam qui quinque talenta perceperat, quia teriorum administrationem meruit, ab intellectu interiorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significare diximus, illi dari debuit qui bene exte
Abbreviated transcription (Latin):
ebant: occulte obtulit sanc
uoluebat se pedibus eius.
Et sacramentis terribilib
constrictus suscepit mu¬
uideretur nomen domini
per quod adiuratus est. Hoc
cum sanctus cosmaᷤ com¬
perisset. n alde est contrista¬
tus: et precepit ne corpus
cius una cum ipso sepeli¬
retur. In cadem nocte: appa¬
a: sed per nomen meum
adiuratus accepit munꝰ.¬

Expanded text:
ere occulte obtulit sanctuoluebat se ad pedes eius; et sacramentis terribilibus constrictus suscepit muuideretur nomen domini, per quod fuerat adiuratus. Hoc cum sanctus Cosmas comperisset ualde tristatus est et precepit ne corpus eius cum ipso sepeliretur. Sed in ipsa nocte saa sed propter nomen meum adiuratus suscepit». Pre
Abbreviated transcription (Latin):
ut quando ci sors incerta
extreme contigisset hore.i
predicto monasterio suũ
seplirent corpusculum.
Paruo igitur post tempo¬
ris interuallo postqmͣ cor¬
pus uenerabilis uiri in
predicto loco fuit sepultũ.
iuxta scpulchrum eius
pendente desuper lampade
diuino lumine repleta. ꝑ
prolixa annorum spacia
lucifluum stillabat ole¬
um. in hoc uero diuina cle¬
mencia diligenter intuẽ¬
tibus apparet: quantam
in conspectu cterni regis
beatus suns confessor au¬
domarus gloriam habet.
cum iuxta suum uenera¬
bile sepulchrum: glorio¬
sa sepe huc usq ostendit
signa. multi enim uarii
langoribus fatigati. cũ
ad beati audomari tumu¬
lum ueniunt diuma lar¬
giente gracia subitam re¬
cipiunt sanitatem. Tu aut̃.¬

Expanded text:
ut, quando ei sors incerta ut, quando ei sors incerta extremae contigisset horae, in predicto loco suum sepelirent corpusculum. 15. Parvo igitur temporis intervallo, postquam corpus venerabilis viri in predicto loco fuit sepultum, iuxta sepulcrum eius, expendente desuper lampade, divino lumine repleto, per prolixa annorum spatia lucifluum stillabat oleum. In hoc vero divinam clementiam diligenter intuentibus apparet, quantam in conspectu aeterni regis beatus suus confessor Audomarus gloriam habet, cum iuxta suum venerabile sepulcrum gloriosa sepe huc usque ostendit signa. Multi enim variis languoribus fatigati, cum ad beati Audomari tumulum perveniunt, divina largiente gratia, subitam recipiunt sanitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
communicando: oculis
lisqz manibus qͣciente
febre atq sencctute extẽsis :
suos deuota mente benedi¬
xit discipulos dicens.Im
mensain omnipotentis
domini precor demenciã
ut nos filioli mei in reg¬
re. hiis uero omnibus
codem die rite pactis: ad su-¬
um iterum reuersus est
lectulum atqz in codem to
so uultuq sereno: anima
sancti confessoris angelo¬
rum agminibus circum¬
data ad omnipotentẽ egreᷤ¬
m illa domo presentes fu¬
erunt testati sunt quod
talis corum nares: et ora
intrauit odor quasi illa
domus omnibus aroma¬
tibus fuisset plena. sicut
in aliorum scõrum cri¬
tu contigit. Preciosa enĩ
est in conspectu domini
uenerabilis albas
bertinus diuina sibi mi¬
xit ad locum ubi uenera¬
bilis senerobiit cum suiᷤ
monachis sacrumq be¬
ati audomari corpus cũ
cum sepulture deduxit.
cumq in predicta cclesia
quam ille beatus ponti¬
fex insiclin edificauerat:
cum mimenso circumstã¬
tis populi sepelicrunt luc¬
tu. Sanctus enim audoma

Expanded text:
icando, oculis in lisque manibus quatiente febre atque senectute extensis, suos devota mente benedixit discipulos, dicens: « Immensam omnipotentis Domini precor clementiam ut vos, filioli mei, in regs. » His vero omnibus in eodem die rite peractis, ad suum iterum reversus est lectulum, atque in eodem jacens so, vultuque sereno, anima sui sancti confessoris angelorum agminibus circumdata ad omnipotentem egresin ea domo praesentes fuerunt, testati sunt quod talis eorum nares et ora intravit odor, quasi illa domus omnibus aromatibus fuisset plena, sicut saepe in aliorum sanctorum exitu contigit: Pretiosa est enim in conspectu Domini venerabilis abbas Bertinus, divina sibi tim ad locum ubi venerabilis senex obiit cum suis pergendo monachis, sacrum B. Audomari corpus cum cum sepulturae deduxit, eumque in praedicta ecclesia quam ille B. pontifex in Sithiu aedificavit cum immenso circumstantis populi sepelierunt luctu. Sanctus eni
Abbreviated transcription (Latin):
recepisse cculorum s̾ illi¬
cõ suis precibus cam qmͣ
ultroneus ferebat reimpe¬
trasse cecitatem. eu autem.¬
predictus uencrabilis ui¬
te senee audomarꝰ minio
febris ardore fuisset fatiga¬
tus: et diem obitus sui af¬
fiuisse cognouisset eodem die
de lecto in quo i acebat sur

Expanded text:
recepisse oculorum sed illirecepisse oculorum sed illico precibus eandem quam ultroneus ferebat reimpetrasse caecitatem. Papraedictus venerabilis vitae senex Audomarus nimio febris ardore fuisset fatigatus, cumque diem obitus sui adfuisse cognovisset, eodem die de lectulo in quo jacebat sur
Abbreviated transcription (Latin):
ost hec uero multis
interuenientibus
annis beatus audomarus
carnales amittens oculos
temporali priuatus est lu¬
mine: ut perpetua illumi¬
natus in deum semꝑaspi¬
carnalium oculorum. spi¬
rituali lumine repletus:
populum sibi a domino
ẽ post hymnos matutinoᷤᷤ
criencio nocatur uirum
prefulgidum. uirgã ma¬
nu tenentem: et basilice lo¬
cum metiri. Quod ille cer¬
nens: reuclante deo iusio¬
nem cognoit angelicã.
Ostensumq illi est: beatũ
illuc uedastum annuẽte
xpõ sinc dubio tranfferã¬
dum. Quia reuelacione
ccrcior factus. iuitauit ad
tantum opus beatum au¬
Qui licet iam senio pressꝰ
et amissione luminum
uiderctur debilior factus
animum tamen habens
spirituali studio in tantũ:
te gressus festinus ad uene¬
rabilem ꝑuenit aubertũ.
at ille quĩd ammo gereret
niqz consilio cum magno
populorum gaudio qui
undiq confsuxerant: ad
locum designatum beatũ
transtulere uedastum. In
qua translacione phibet
beatiis audomarus lumẽ

Expanded text:
ost haec vero, multis intervenientibus annis, beatus Audomarus carnales amittens oculos, temporali privatus est lumine, ut, perpetua luce inluminatus, in Dominum semper aspicarnalium oculorum spiritali lumine repletus, populum a Domino e post ymnos matutinos iCrientio vocatur virum praefulgidum, virgam manu tenentem, basilicae locum metiri. Quod ille cernens, revelante Deo, visionem cognovit angelicam, ostensumque illi est, beatum illuc Vedastum, annuente Christo, sine dubio transferendum. Qua revelatione certior factus, invitavit ad tantum opus beatum AuQui licet iam senio pressus et amissione luminum uideretur debilior factus animum tamen ut arcum habens spiritali studio intentum regente festinus ad uenerabilem peruenit Autbertum sede At ille quid animo gereret nique consilio cum magno populorum gaudio qui undique confluxerant ad locum designatum beatissimum transtulerunt Vedastum. In qua translatione perhibetur beatus Audomarus lumen
Abbreviated transcription (Latin):
uod nunc cernimuᷤ
ueraciter impletum:
cum xp̃c relicta terra. et cog¬
nacione iudeorum prepol¬
let: ut uide mus in popu¬
lis gentium. Et illud quod
abrahani. cum trecentis.¬
et decem et octo uernaculis
suis quinqz reges debella¬
uit: ac loth liberauit: quid
aliud significat. qmͣ quod
nos xp̃c per crucem quam
exprimit thaulittera. ccc.
minatu carnalis sensus:
qui nos antea uariis uicii
captiuatos exsuperauerat
liberauit .¬

Expanded text:
uod nunc cernimus veraciter impletum, cum Christus, relicta terra et cognatione Judaeorum, praepollet, ut videmus, in populis gentium . Et illud quod Abraham cum trecentis decem et octo vernaculis suis quatuor reges debellavit, ac Lot liberavit, quid aliud significat, quam quod nos Christus per crucem, quam exprimit tau littera, treceminatu carnalis sensus, qui nos antea variis vitiis captivatos exsuperaverat, liberavit
Abbreviated transcription (Latin):
dos semper iubebat. Si qͥd
uero ceclesia nel ĩ sũpti¬
bus uel in ornamentis
habucrit: fidci pbr̃i qui sb̃
codem domris ecclesie curã
gerebat dunisit: nec suos
consanguine os uel in ꝓ¬
posito uel extra constitutos.
in sua uita et morte uul¬
gi more tractauit. Quib
dum adhuc super esset io
si opus fuit. quos et cetenᷤ
erogauit ñ ut diuicias ha¬
solum cruditus scriba in
regno celorum de thesauro
suo proferens noua et ne¬
tera: et unus negociatoꝵ
qui muenta preciosa mar¬
garita que habebat uen¬
ditis comparauit. uerũ
cciam ex hiis ad quos scͥp¬
tum est sic loquimini et

Expanded text:
dos semper jubebat. Si quid dos semper jubebat. Si quid vero Ecclesia, vel in sumptibus, vel in ornamentis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos, vel in proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et caeteris, erogavit, non ut divitias hasolum eruditus scriba in regno coelorum, de thesauro suo proferens nova et vetera, et unus negotiatorum, qui inventam pretiosam margaritam, quae habebat venditis, comparavit : verum etiam ex iis ad quos scriptum est, Sic loquimini, et
Abbreviated transcription (Latin):
illum infinnum conti¬
mo dominus sanum
ab ede discedere fecit. le .uiii.¬
t ne intencio eius
a quoqmͣ impedi¬
retur. ante dies ferme de¬
cem quam exiret de corꝑe:
a nobis postulauit pre¬
sentibz ne qui ad cum in¬
grederetur: nisi tantum¬
hus horis quibus medi¬
ci ad inspiciendum intͣ¬
bant uel cum ei refeccio
inferretur. et ita obscrua¬
tum et factum est: ct omĩ
illo tempore oracioni ua¬
cabat. Uerbum dei usq ad
ipsam suam extremain
egritudinem in pret̾misse
alacriter et fortiter. sana
mente sanoqz consilio in
ecclesia predicabat. memi¬
bris omnibus sui corporiᷤ
incolumis integro aspec-¬
tu atqz auditi: et ut scrip¬
tum est nobis astantibus
tute et nobis coram positiᷤᷤ
ꝓ cus cõmẽdẽda corporis de¬
posicõne sacͥficiũ dõ oblatꝰ ẽ
⁊ sepultus ẽ.¬
estamentum nul¬
lum fecit: quia un¬
de faceret pauper dei non
habuit: eeclesie bibliothe¬
cam. omnesq codices di¬
ligenter posteris custodiẽ¬

Expanded text:
illum infirmum contiillum infirmum continuo Dominus sanum ab eodem discedere fecit. CAPUt ne intentio ejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de corpore, a nobis postulavit praesentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum intrarent, vel cum ei refectio inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsam suam extremam aegritudinem impraetermisse, alacriter et fortiter, sana mente, sanoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auditu, et, ut scriptum est, nobis astantibus,tute; et nobis coram pro ejus commendanda corporis depositione sacrificium Deo oblatum est, et sepultus estamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodien
Abbreviated transcription (Latin):
ost perceptum bap¬
tismum cciam lau¬
datos xp̃ĩanos et sacerdote.
atqz digna et competenti
penitencia exire de corpore
non debere: quod et ipse fe¬
cit ultima qua defunctus
est egritudine. Nam sibi
iusserat psalmos dauiti¬
cos qui sunt paucissimi
de penitencia scribi: ipõsq
quaterniones iacens in
lecto contra parietem posi¬
tos. diebus suc infirmita¬
tis intuebatur et legebat:
Nou quoqz et ciumndem p̾s¬
biterum et ep̃m. proquib¬
dam energuminis paciẽ¬
tibus ut oraret. rogatum¬
q eum. et in oracione la¬
crimas fundentem deum
rogasse: et demoncs ab oĩ¬
temq ad egrotantẽ
lecto uacantem quẽ¬
dam cum suo egroto ue¬
nisse: rogauisse ut cidem
manus imponeret quo
sanus esse posset. respõdis¬
se si aliquis e sibi posset
hoc utiq primitus pre¬
stitisset: et illum dixisse
usitatum se fuisse. sibiq
per sompnum dictum cẽ.
Uade ad augustinum e¬
piscopum ut eidem ma¬
nus imponat: et saluus
erit. Quod cum comperis¬
set facere non distulit: ⁊¬

Expanded text:
ost perceptum Baptismum, etiam laudatos Christianos et sacerdotes absque digna et competenti poenitentia exire de corpore non debere. Quod et ipse fecit, ultima qua defunctus est aegritudine: nam sibi jusserat Psalmos Davidicos, qui sunt paucissimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parietem positos diebus suae infirmitatis intuebatur, et legebat, Novi quoque eumdem et presbyterum, et episcopum, pro quibusdam energumenis patientibus ut oraret rogatum, eumque in oratione lacrymas fundentem Deum rogasse, et daemones ab homintemque ad aegrotantem et lecto vacantem quemdam cum suo aegroto venisse, et rogavisse ut eidem manum imponeret, quo sanus esse posset: eumque respondisse, si aliquid in his posset, sibi hoc utique primitus praestitisset: et illum dixisse visitatum se fuisse, sibique per somnium dictum esse: Vade ad Augustinum episcopum, ut eidem manum imponat, et salvus erit. Quod dum comperisset, facere non distulit, et
Abbreviated transcription (Latin):
cadauera infeliciter inhu-¬
mata: et tormentorum
ad huc signa seruancia e
eũtes. cuite: ⁊ si nõ respuẽteᷤᷤ
ĩflicitatẽ coꝵ ĩ felicitatt exce¬
dite: et infeliciter ut deside¬
ratis obite. Ad hanc uo¬
cem xp̃i martires dyoni¬
sius. rusticus. et eleutheri¬
us. in agonia pari confes-¬
sione fidei. et uirtutis con¬
stancia roborati: post ni¬
mia tormenta gloriosũ
complere mart̾irium de¬
gerunt. Et iudicis abstrac¬
ti conspectibus ac funcrib
sibi scõrum ostensis. diui¬
na iusta et occulta lauda¬
uere iudicia: qui sic cos ĩ
presenti humiliare dispo¬
nit: quos in celesti regno
tai gloriose exaltari ãte
omne tempus decreuit.
Deinde terrore subiuncto
et non antea platis sup¬
pliciis maccrati: xp̃ise fa¬
mulos magna confessio¬
nis uoce prõnunciant.¬
Quapropter itcrum uelut
ab micio uirgis in cõspec¬
tu opminan sc̃imartires
nudicesibet suis uestibus
remduti: e regione ydoli
mercurii ad socum consti¬

Expanded text:
cadavera infeliciter inhucadavera infeliciter inhumata, et tormentorum adhuc signa servantia, euntes cernite, et si non respueritis, infelicitatem eorum infelicitate excedite, et infeliciter, ut desideratis, obite. Ad hanc vocem Christi martyres, Dionysius, Rusticus et Eleutherius, in agonia pari confessione fidei et virtutis constantia roborati, post nimia tormenta gloriosum complere martyrium elegerunt. Et judicis abstracti conspectibus, ac funeribus sibi sanctorum ostensis, divina justa et occulta laudavere judicia, qui sic eos in praesenti humiliare disponit, quos in coelesti regno tam gloriose exaltari ante omne tempus decrevit. Deinde terrore subjuncto, et non ante perlatis suppliciis macerati, Christi se famulos magna confessionis voce pronuntiantropter iterum, velut ab initio, virgis in conspectu omnes sancti martyres nudi caesi, et suis vestibus reinduti, e regione idoli Mercurii, ad locum consti
Abbreviated transcription (Latin):
gallias gentilitatis ferue¬
re cognouit crrorem: illus
intrepidus et calore fidei ar¬
matus accessit: ac lutetiã
parisiorum domino ducẽ¬
te peruenit. Dectrinaq p̾¬
clarus miraculis choruscãs
et uirtutum signis. que
atheniensiun magister
paulo decente didiscerat
galliis ministrauit. non
ueritus incredule gentis
crpetere feritatem: quia u̾¬
tutem suam preteritañ
penarum recordacio robo¬
rabat. ẽ ormentis expertus
multis: morte tandem as¬
secutuum: se uitam tota
nichilominus intencio¬
ne desiderans: ut qui iam
erat xp̃i nominis. inter
multa tormentorum fla-¬
gella perfectus confessor
ficri: mortis multacione
mereretur et martir. lc uiͣ.¬
iis quoq explctis.
assunt carnifices qͥ
xp̃i famulos de squalore
carceris educentes: p̾fecti
obtutibus iterun presen-¬
tarent. Quibz prefectus
ait. Si prudenti consilio
tandem ad uitam tẽditis:
mimolate diis et uiuite.
Si uero mori cligitis. mor¬
tuorum quos seduxistis

Expanded text:
Gallias gentilitatis ferveGallias gentilitatis fervere cognovit errorem, illuc intrepidus et calore fidei armatus accessit, ac Lutetiam Parisiorum, Domino ducente, pervenit, doctrinaque praeclarus, miraculis coruscans, et virtutum signis, quae Atheniensium magister Paulo docente didicerat, Galliis ministravit: non veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis expertus multis, morte tandem assecuturum se vitam: tota nihilominus intentione desiderans, ut qui jam erat Christi nominis inter multa tormentorum flagella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et martyr. TuHis quoque explicitis, adsunt carnifices, qui Christi famulos de squalore carceris educentes, praefecti obtutibus iterum praesentarunt. Quibus praefectus ait: Si prudenti consilio tandem ad vitam tenditis, immolate diis, et vivite: si vero mori eligitis, mortuorum quos seduxistis,
Abbreviated transcription (Latin):
quia qui plus laborat
plus mercedis accipiet.
Socios quoqz e et cõmi¬
nistros uerbi plures et ꝓ¬
batos uiros adhibuit: il¬
liqz dixit. Sicut fuit dñs
cum dominis et patribus
petro et paulo: ita sit tecũ
in omnibus quocumq
uateris. Esto robustus.
Tu enim maximain et in¬
nuincrabilem populi
multitudincm. introdu¬
ces in ueram repromissio¬
nis terram filiorum ifrl.
Et dans pacem omnibus:
ita hanc uere fraternitatis
socictatem soluit abire. lc.
ui simul prope .uͭ.¬
rantes et curcumcir¬
sa dũm predicantes: ap¬
plicuerunt portui arelatẽ¬
sium ciuitatis. Et crinde
quibusdam in partes ne¬
cessarias. prout ci uisum
fucrat destinatis: idẽ ma¬
kanus dyonisius qui se-¬
dis aplice preuilegio tra¬
dente sibi beato clemente
petri apli successore: uerbi
diuini gallicis gentibus
brãtissimi principis apło¬
num et magistri sui mn¬
formatus ẽcemplo: qui
romane crudelitati se prop¬
ter ihesu xp̃i nomen ĩmer¬
serant: quo amplius apd̃

Expanded text:
quia qui plus laborat, quia qui plus laborat, plus mercedis accipiet. Socios quoque ei et comministros verbi plures et probatos viros adhibuit, illique dixit: Sicut fuit Dominus cum dominis et patribus Petro et Paulo, ita sit tecum in omnibus, quocunque te verteris. Esto robustus: tu enim maximam et innumerabilem populi multitudinem introduces in veram repromissionis terram filiorum Israel. Et dans pacem omnibus, ita hanc verae fraternitatis societatem solvit abire. CAPUT XX. Qui simul properantes, et circumcirca Dominum praedicantes appulerunt portui Arelatensium civitatis. Et exinde quibusdam in partes necessarias, prout ei visum fuerat, destinatis, idem Macarius Dionysius, qui sedis apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemente Petri apostoli successore, verbi divini semina gentibus beatissimi principis apostolorum et Magistri sui informatus exemplo, qui Romanae crudelitati se propter Jesu Christi nomen immerserant, quo amplius apud
Abbreviated transcription (Latin):
tionis. et quain pauci sũt
operari: Quia ergo de õib
catbolice pietatis es suffici¬
enter edoctus: et omni xpĩa¬
na uirtute ac religione
ad modum roboratus: per¬
ge in nomine domini par¬
tes aggrediens occidentis:
et ut bonus miles xp̃i pre¬
liare prelia domini dei tui:
magistro meo petro tradi¬
dit. et ego sancte hereditatĩ
iure suscepi: ut inligan¬
di soluendiqz auctorita¬
te tibi presto sic diuina po¬
testas. nr̃is oracionibus
comitatus: et scõrum apo¬
stolorum intercessionib
roboratus. in tui aplatus
sorte. aplica nr̃a auctorita¬
te. omnem suscipiens gal¬
liam: opus fac euuangli¬
ste ministerium tuum̃
imple: ut xp̃i noticia. ꝑ te
ubiq diffusa a domino
in die retribucionis mere¬
aris audire: euge serue bo¬
ne et fidelis. quia suꝑ pau¬
ca fuisti fidelis supra mul¬
ta te constituam: intra ĩ
gaudium dominitui. Et
ne uertaris multitudinẽ.
et atrocitatem gentis bar¬
barice. pro certõsciens: qr¬

Expanded text:
tionis, et quam pauci sunt tionis, et quam pauci sunt operarii, quia ergo de omnibus catholicae pietatis es sufficienter edoctus, et omni Christiana virtute ac religione admodum roboratus, perge in nomine Domini, partes aggrediens Occidentis, et ut bonus miles Christi praeliare praelia Domini Dei tui; magistro meo Petro tradidit, et ego sanctae haereditatis jure suscepi, ut in ligandi solvendique auctoritate tibi semper praesto sit divina potestas, nostris orationibus comitatus, et sanctorum apostolorum intercessionibus roboratus, in tui apostolatus sorte, apostolica nostra auctoritate, omnem suscipiens Galliam, opus fac evangelistae, ministerium tuum imple, ut Christi notitia per te ubique diffusa, a Domino in diebus retributionis merearis audire: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, supra multa te constituam, intra in gaudium Domini tui; et ne verearis multitudinem et atrocitatem gentis barbaricae, pro certo sciens
Abbreviated transcription (Latin):
uin uero paulus
suigula altaria si
mulachra falsorum deorũ
perlustrasset: inter ceteras
aras reperit altare unum:
cui erat titulus superscrpt
deo ignoto. Et conuersus
ad dyonisium paulus: in¬
terrogauit illum diceus.
Quis est ille deus incognitꝰ.
ad quem dyonisius. Ad¬
huc inquit non est ip̃e deuᷤ
demonstratus inter deos.
sed est incognitus nobis:
et scculo uenturo futurus.
Ipse enim est deus qui re-¬
gnaturus est in celo et in
tecra: et regnum ipsius
non accipiet finem. Sub
Quid uobis uidetur: lõ
critan spitus deorumꝰ
ip̃e renonatinus ẽ mu
nitus est hominib: qm
apud dcum in celo conu̾¬
sacio cius esti et ait paulꝰ
illum deum predico nob̾:
quem incognitum appella¬
iurgine. passus sub pon¬
ciopylato pro salute bu¬
mana morturis refurro¬
xit. celosqz ascendens sedet
in dextera dei patris: nerus
deus. et uerus homo: per
quem facta sunt ouinra:
et uenturus est in finc so¬
culi iudex omnium que
geruntur
q des inquit sanctꝰ
ta est messis dominice sa¬

Expanded text:
um vero Paulus singula altaria et simulacra falsorum deorum perlustrasset, inter caeteras aras reperit altare unum, cui erat titulus superscriptus, Deo ignoto. Et conversus ad eum Paulus, interrogavit illum dicens: Quis est ille Deus incognitus? Ad quem Dionysius: adhuc, inquit, non est ipse Deus demonstratus inter deos, sed est incognitus nobis, et saeculo futuro venturus. Ipse enim est Deus, qui regnaturus est in celo et in terra et regnum eius non accipet finem». Quid uobis uidetur: homo erit an spiritus deorum?»ipse renouaturus est munitus est hominibus quoniam apud deum in celo est conuersatio eius». Et ait Paulus: «Illum deum predico uobis quem incognitum appellavirgine, passus sub Pontio Pilato pro salute humana mortuus, resurrexit, coelosque ascendens, sedet in dextera Dei Patris, verus Deus et verus homo, per quem facta sunt omnia, et venturus est in fine saeculi judex omnium quae geruntur. s est ita est messis Dominicae sa
Abbreviated transcription (Latin):
presidens humanitas et
beniguitas saluatoris no¬
stri dei compellans. saulũ
strauit. ac paulum statu¬
it: corumq incrito ac ni¬
mero seciauit. replens x
cuuangelio non solum
ab icrosolimis usq ĩ hil¬
liricum. uerum eciami ulq
ad terminos quomodo a
d̾o constitutus is magist
ommnm gencium pagrã
superiores ẽt incinas ciũi¬
tates: tempore quo claudi

Expanded text:
praesidens humanitas et praesidens humanitas et benignitas Salvatoris nostri Dei, compellans Saulum stravit, ac Paulum statuit, eorumque merito ac numero sociavit, replens Christi Evangelio, non solum ab Hierosolymis usque in Illyricum, verum et usque ad terminos, quomodo a Deo constitutus magister omnium gentium, peragrans superiores et vicinas civitates, tempor
Abbreviated transcription (Latin):
passionemr: et adorandã
eius ab inferis resurreccio¬
nem. seu in celos gloriosã
ascensionei: qua se ma¬
ni festauit diuinitate nũꝙͣ
defuisse quo rediit: in unui¬
uersis gentibus. apłorum
predicãcio pro futura suc¬
cessit. ita ut fide crescente.
multi mererentur fieri x
nominis confessores: qͦs
det mater ecdesia prome¬
nusse martires. et fidei bel¬
latores: que letabatur. in
apostolis tantos se habere
duces. atqz rectores. Qui
siquidem cunl munere
suas ccruerent passiones:
que domino ihesu xp̃o do¬
cente didicerant. repleti
lspuitus sancti gr̃a
docuerunt: ut ad sancte cõ¬
fessionis gloriam et premi-
mici iacula probacionem
fidelium tuorum prestiti¬
sti esse. et non uuluera: s
inter cetera karismatum
munera: talem tuis testi¬
bus tribisti pro labore
mercedenr: ut nullum tu¬
orum fuisse gaudeat hostr
in bellem. Qũinimo perpe¬
tuum illis es largitus tu¬
umphum: ut ecclesie tue
semper sint in eremplum.
de quorum collegio beatꝰ
paulus apl̾s quem celo

Expanded text:
passionem, et adorandam ejus ab inferis resurrectionem, seu in coelos gloriosam ascensionem qua se manifestavit divinitate nunquam defuisse, quo rediit, in universis gentibus apostolorum praedicatio profutura successit, ita ut fide crescente, multi mererentur fieri Christi nominis confessores, quos dum mater Ecclesia, promeruisse martyres et fidei bellatores, quae laetabatur in apostolis tantos se habere duces et rectores. Qui si quidem cum imminere suas cernerent passiones, quae, Domino Jesu Christo docente, didicerant, repleti Spiritus sancti gratia, docuerunt, ut ad sanctae confessionis gloriam et praemiumacula probationem fidelium tuorum praestitisti esse, et non vulnera: sed inter caetera charismatum munera, talem tuis testibus tribuisti pro labore mercedem, ut nullum tuorum fuisse gaudeat hostis imbellem: quinimo perpetuum illis es largitus triumphum, ut Ecclesiae tuae semper sint in exemplum. De quorum collegio beatus Paulus apostolus, quem coelo
Abbreviated transcription (Latin):
tatim diuina uirtꝰ¬
affuit: que ad demõ¬
strandam põtificis gloriã.
odorcin suauitatis osten¬
dit. Flagrabat de illo odor
nectareus: tanqm si fuis¬
set multis aromatibus
delibutus. Quedam muli¬
er triginta annorum cur¬
riculo lumen perditum
cculorum dum ibidem
aduenisset ex fide. sana re¬
celfit cum lummne. Sed t
alia contracta membris: ie¬
cepit ibidem premia sani¬

Expanded text:
tatim divina virtuadfuit, quae ad demonstrandam pontificis gloriam odorem suavitatis ostendit; flagrabat de illo odor nectarius, tamquam si fuisset multis aromatibus delibutus. er, triginta annorum curriculo lumen perditum oculorum, dum ibidem advenisset ex fide, sana recessit cum lumine. Sed et alia contracta membris recepit ibidem praemia sani
Abbreviated transcription (Latin):
uic ergo respondeo:
quia non solum
martires sed ipsum dñm
cum ipsius adiutorio si no¬
lumus possumus imitan.
Audi non me sed ipsum do¬
minum: generi humano
scite a me quia mitis sum:
t humilis corde. Audi et
beatum petrum apłm di
dicit. Tit sequamuni uesti¬
gia cius. Similiter paulus
apls clamat. imitatores dei
estote: sicut filii kim̃ii. Quid
ad hec respondebimus fr̃es:
xel quam excusacionem ha¬
I tibi aliquis dicat
ut uirtutes quas
fecit dominus debeas nni¬
tar: iusta potestesse excusa¬
cio tua: quia uirtutes ⁊ mi¬
rabilia facere non omnibz
custodire: cum dei adiutori¬
o omubus preceptum est.
Nam et ip̃e dominus non
drait. Siscite a me mortuos
suscitare: super a quas sio¬
cis pedibus ambulare. Nõ
hoc dicit. s quidait: Qui¬
a mitis sum: et hunulis
feti. si cue ct pater ũe celestis
perfectus est.¬

Expanded text:
uic ego respondeo: Quia non solum martyres, sed etiam ipsum Dominum cum ipsius adjutorio, si volumus, possumus imitari. Audi non me, sed ipsum Dominum generi humano scite a me quia mitis sum et humilis corde . Audi et beatum Petrum admonentdicit: Ut sequamini vestigia ejus. Similiter apostolus Paulus clamat: Imitatores Dei estote, sicut filii charissimi . Quid ad haec respondebimus, fratres, vel quam excusationem ha tibi aliquis dicat ut virtutes quas fecit Dominus debeas imitari, justa potest esse excusatio tua, quia virtutes et mirabilia facere non omnibus omnibus custodire cum Dei adjutorio, omnibus praeceptum est. Nam et ipse Dominus non dixit: Discite a me mortuos suscitare, super aquas siccis pedibus ambulare; non hoc dicit: sed quid ait? Quia mitis sum et humilis fecti, sicut et Pater vester coelestis perfectus est
Abbreviated transcription (Latin):
obscratum cidem prohibe¬
ret ingressu. ip̃e prostra¬
tus limunc pias aures do¬
mini dum pulsat ĩtuma
prece. repente celitus auul¬
sa repagula sancto patue¬
runt ostia. Custodum susci¬
tata caterua. ingredi uidẽt
sanctum facie rosea: fulgẽ¬
tibus cculis claritate sup

Expanded text:
obseratum eideni prohibeobseratum eideni prohiberet ingressum, ipse prostratus limine, pias aures Domini dum pulsat intima prece, repente, caelitus avulsa repacula, sancto patuerunt ostia. Custodum suscitata caterva ingredi vident sanctum facie rosea, fulgentibus oculis claritate super
Abbreviated transcription (Latin):
Iuio igitur decre¬
to pontificali locat
m solio: cepit uirtutibus
pollere. miraculis choru¬
scarr. Agebant gracias cũs¬
ti diine demencie qui
talem senonicis dedisset
pontificem. uirtutibus
egregium. amatum de¬
rum uel populo. iusticia
indutum uirginitate p̾¬
clamn icumiis deditũ
clemosinis largum. uigi¬
liis indefessum. doctrine
sancte tubicinem. Qui cor¬
pore tentus in scculo. crede¬
retur merito iam angcliᷤᷤ
sociatꝰ in elo. Quadam
obordonc die predio eucha¬
ristie sacraret misterium:
coram saccrdotali uel leui¬
tico choro. gemma de celo
in calicem descendit a dño
inter manus pontificis
commitionem corporis
et sanguinis xpĩ celebra¬
turus. Que salicet gr̃ma
radio fulgente pulcherri¬
ma. diucius senonis con¬
scruata. regia nibente po¬
tencia intr̃r reliqua scõrũ
pignora in palacio est de
ectem quamdamn
ducẽs xp̃o pernigi¬
lem. siminibus astitit ba¬
silice sancti antistitis ani¬
ani. Cuniq diligencia
custodum firmiter ostiũ

Expanded text:
ino igitur decreto pontificali locatus in solio, coepit virtutibus pollere, miraculis coruscare. Agebant gratias cuncti divinae clementiae, qui talem Senonicis dedisset pontificem, virtutibus egregium, amatum clero vel populo, iusticia indutum, virginitate praeclarum, ieiuniis deditum, elemosinis largum, vigiliis indefessum, doctrinae sanctae tubicinem; qui corpore tentus in seculo, crederetur merito iam angelis sociatus in caelo. 6. ob Ordone praedio eucharistiae sacraret misterium, coram sacerdotali vel levitico choro gemma de caelo in calice descendit a Domino inter manus pontificis, commixtionem corporis et sanguinis Domini celebrantis; quae scilicet gemma radio fulgente pulcherrima diutius Senonas conservata, regia iubente potentia, inter reliqua sanctorum pignora palatio est doctem quandam ducens Christo pervigilem, liminibus astitit basilicae sancti antistitis Aniani, cumque diligentia custodum firmiter ostium
Abbreviated transcription (Latin):
guminos. Quid nobis et
nobis apłi dei niui: In in¬
gressu nr̃o flaminis exun¬
ede templi ad orientem qͣ¬
driga cquorum fusilis ex
sistebat. in alia autem ede
stabat luna fusilis ex ar¬
gento: habens bygam bo¬
um fu silem similiter ex¬

Expanded text:
gumenos: « Quid nobis et vobis, apostoli Dei vivi? in ingressu vestro flammis exurede templi ab oriente quadriga equorum fusilis ex sistebat. In alia vero aede luna stabat fusilis ex argento, habens bigam boum fusilem similiter ex
Abbreviated transcription (Latin):
pestates: atq post suldit᷑ ⁊
signa magna crunt. sc.ixͣ.¬
ltima tribulacio:
multis tribulacio¬
ibus preuenitur. Et per
crebra mala que preueni¬
unt: ⁊ ĩdicantur mala ꝑ¬
petua que subsecuntur. Et
ideo post bella et sediciones
non statim finis. qr mul¬
ta debent precurrere: ut ma¬
lum non ualeant sine
fine nunciare. S cum tot
signa perturbacionis dic¬
tã sunt: oportet ut corum
consideracione breuiter ꝑ
singula perstringanns.
Quia necesse est ut alia e
clo. alia e terra: alia ab ele¬
mentis: alia ab homini¬
bus paciamur. Unius cõ¬

Expanded text:
ates. Atque post subditur: Et signa magna erunt. Ultima tribulatio multis tribulationibus praevenitur, et per crebra mala quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, alia ab elementis, alia ab hominibus patiamur. Ait
Abbreviated transcription (Latin):
uia longi¬
ab urbe digressi su¬
mus ne ad reuertendum
nos tardior bora prepediat:
necesse est ut exposicionem
scĩ euuangelii breuior ser¬
mo transcurrat. Dominuᷤ
ac redemptor ñr ꝑituri mũ¬
di precurrencia mala de¬
nunciat: ut cominus ꝑ¬
turbent ueniencia: quo
fucãt ãte p̾scita. Minus
enum iacula feriunt que¬
non preuidentur. Et nos
tollerabilius mundi ma¬
la suscipimus: si contra
hec presciencie clipeo mu-¬
nimur. Ecec etenim dicit.
Cum audientis prelia et
sediciones: nolite t̾reri. Opor¬
tet p̾mũ bec fier: sed non¬
dum statin finis. le .uiii.¬
ensanda sunt uer¬
ba redemptoris nur:
ꝑ q̃ nos aliud ĩt̾ius aliud ex¬
tenius passures c̃e denũciat. Exl¬
la quippe ad hostes ꝑtinent.
sediciones ad aues. Ut ergo
nos indicet interius extruꝰ¬
q turban: aliud nos fatetᷤ
ab hostibus. aliud a fr̃ib
perpeti. Sed his malis pre¬
uenientibus quia non
statim finis sequaturad¬
uingit. Surget gens con¬
tra gentemi. et regnum ad¬

Expanded text:
uia longiab urbe digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt q praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, aliud a fratribus perpeti. Sed his malis praevenientibus, quia non statim finis sequatur, adjungit: Surget gens contra gentem, et regnum ad
Abbreviated transcription (Latin):
constanciam posse reuoca¬
ri: una sentencia. interfici
omnes decreuit: etrem cõ¬
fici circumfusis militum
agminibus iubet. Qui
cum missi ad beatissimã
legionem uenissent: strin¬
gũnt in sanctos impiũ
frrrum morinon recusã¬
tes uite amore. Cedebantᷤ
itaq passum gladiis non
reclamantes saltem aut
repugnantes: sed et deposi¬
tis armis ceruices pertur¬
soribus prebentes: et n¬
gulum persecutoribus uł
intectum corpus offeren¬
tes: non uel ipsa suorum
multitudine. non armoꝵ
mumcione clati sunt ait
ferro conarentur asserere
iusticie causam: sed hoc so¬
lum reminiscentes se illũ
confiteri: qui nec reclamã¬
do ad occisionem ductus ẽ:
et tanqm agnus non ap¬
peruit os suum. Ipsi quoq
tanqm grex dominicarũ
ruentibus lupis passi sũt
Operta est terra. et isti pro¬
cubuerunt in mortem: cor¬
porum piorum fluxerunt
precio si sanguns riiii.

Expanded text:
constantiam posse reuocaconstantiam posse reuocari una sententia interfici omnes decreuit et rem confici circumfusis militum agminibus iubet. qui cum missi ad beatissimam legionem uenissent. stringunt in sanctos impium ferrum mori non recusantes uitae amore. caedebantur itaque passim gladiis non reclamantes saltim aut repugnantes, sed depositis armis ceruices persecutoribus praebentes et iugulum percussoribus uel intectum corpus offerentes. non uel ipsa suorum multitudine, non armorum munitione elati sunt, ut ferro conarentur adserere iustitiae causam, sed hoc solum reminiscentes se illum confiteri qui nec reclamando ad occissionem ductus est et tamquam agnus non aperuit os suum, ipsi quoque tamquam grex dominicus ouab inruentibus lupis passi sunt. operta est terra illic procumbentibus in mortem corporibus piorum, fluxerunt pretiosi sanguinis riui.
Abbreviated transcription (Latin):
ie itaqz primorib¬
suis atqz auctori¬
hus animantibus ma-¬
estuante mandata mittũt.
sicut pia ita et forcia. que
feruntur fuisse in hunc
medum. Milites sumus
imperator tui: sed tamẽ
serui quod libere confitem᷑
dei. Tibi miliciam debemꝰ:
illi innocenciam. Atesti¬
pendium laboris accepi¬
mus: ab illo uite exordin
sumpsimus. Sequi te ĩ¬
perator in hoc nequaqmͣ
possumus. ut auctorem
negemus deum utiqz ac¬
listuũ. Si nõ ad tã funestã
rẽ ꝯpellamĩ. ut hũc offẽdamꝰ ti¬
bi ut fccimus: hactenus
adhuc parebimus: sin autẽ¬
L illi parebimus. pociꝰ
quam tibi. Efferimus no¬
stras in quenilibet hostẽ
manus: quas sanguins
innocencium cruentare
nefas dicimus. dextere iste
pugnare adueisus impi¬
os. atq inimicos sciunt:
la niare pios et ciues nesci¬
unt. Meminimus nos: pro
ciuibus pocius qmͣ adu̾suᷤ
ciues arma sumpsisse. Le.¬
marimianus au¬
disset obstinatosq in fide
xp̃i cerneret animos uiroꝵ:
desperans gloriosam corũ

Expanded text:
is itaque primoribusuis atque auctoribus animati, Maaestuanti mandata mittunt, sicut pia, ita et fortia, quae feruntur fuisse in hunc modum. Milites sumus, imperator, tui; sed tamen servi, quod libere confitemur, Dei. Tibi militiam debemus, illi innocentiam; a te stipendium laboris accepimus, ab illo vitae exordium sumpsimus. Sequi te imperatorem in hoc nequaquam possumus, ut auctorem negemus Deum, utiqlis tuum. si non in tam funesta conpellimur, ut hunc offendamus, tibi, ut fecimus hactenus, adhuc parebimus; sin aliter, illi parebimus potius quam tibi. offerimus nostras in quemlibet hostem manus, quas sanguine innocentium cruentare nefas ducimus. dexterae istae pugnare aduersum impios atque inimicos sciunt, laniare pios et ciues nesciunt. meminimus nos pro ciuibus potius quam aduersum ciues arma sumpsisse. Maximianus audisset obstinatosque in fide Christi cerneret animos uirorum desperans gloriosam eorum
Abbreviated transcription (Latin):
Ui prefectus. Dic er¬
go cuius numiniˢ
te profiteris esse cultorem.
et cuius condicionis te al-¬
seris: T̃unc hii tres beatissi¬
mi uiri dyonisius rusticꝰ
et elcucherius. ita dono scĩ
spiritus inspirati et zelo
fidei inflaminati: sono r¬
unius uocis. asdem u̾bis
cum non nisi unius inter¬
rogaretur reddid̾e responsũ:
ac si unius hominis ore
sermo procederet. In hoc in¬
quiunt manifestum ẽ noᷤ
esse uerissimos xpĩanos.
cum corde credamus ore ꝯ¬
fiteamur et opere pio cola¬
mus patrem et filium et
sp̃m sanctum. unum deũ
et dominum: ita ut in tri¬
nitate perfecta et plenitudo
sit diuinitatis: et unitas
potestatis.¬
ominũ autem no¬
strum ihesum xpi¬
stum. unam ex cadem scã
trinitate personam: deum
ante tempora scculana. ho¬
minem uerum propter
salutem hominum. er bea¬
ta maria semper uirgine.¬
et in fine temporum fcm̃:
passum. mortuum et se¬
pultum: et ab inferis re¬
suscitatum: sedere supen

Expanded text:
ui praefectus: Dic ergo cujus numinis te profiteris esse cultorem, et cujus conditionis te asseris. Tunc hi tres beatissimi viri, Dionysius, Rusticus et Eleutherius, ita dono sancti Spiritus inspirati, et zelo fidei inflammati, sono unius vocis eisdemque verbis, cum non nisi unus interrogaretur, reddidere responsum, ac si unius hominis ore sermo procederet. In hoc, inquiunt, manifestum est nos esse verissimos Christianos, cum corde credamus, ore confiteamur, et opere pio colamus Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, unum Deum ac Dominum, ita ut in trinitate perfecta, et plenitudo sit divinitatis, et unitas potestatis.ominum autem nostrum Jesum Christum, unam ex eadem sancta Trinitate personam, Deum ante tempora saecularia, hominem verum propter salutem hominum ex beata Maria semper virgine in fine temporum factum, passum, mortuum et sepultum, et ab inferis resuscitatum, sedere ad
Abbreviated transcription (Latin):
tuos. et seculum per ignẽ:
in melius in mutandum
fideliter predicamus.Tunc
prefectus ait. Non michi
uisum est de hiis quiddã
nobiscum agere. prescrtĩ
cum te decrepite pessimese¬
nectutis. nimia eloquẽtia
et profundissimorum uer¬
borum tergiuersacione: at
cis prestigiis orbi pene rõ¬
mano callere innotuerit.

Expanded text:
s, et saeculum per ignem, in melius immutandum, fideliter praedicamus. Tunc praefectus dixit: Non mihi jussum est de his quiddam vobiscum agere, praesertim cum te decrepitae et pessimae senectutis nimia eloquentia, et profundissimorum verborum tergiversatione, atqcis praestigiis, orbi pene Romano callere innotuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
endum quoq est. quod
maria sermone syro dña
uocatur: et merito illa do¬
mina uocatur que dñm
generare meruit celi ac ter¬
re: sicut et nobilis ille uer¬
sificator in laude eius ait.
Conderis in solio felix re¬
gina suꝑnorcingeris el
niueis lactea uirgo choris.
Et sedulius in carmine paᷤ¬
quitur. Gaudia matris
habens cum uirginitatis
honore: nec prim̃am simi¬
lem uisa es. nec habere se¬
quenteni. Sola sine exem

Expanded text:
endum quoque est quod endum quoque est quod Maria, sermone Syro Domina vocatur; et merito illa domina vocatur, quae Dominum generare meruit coeli et terrae, sicut et nobilis ille versificator in laude ejus ait: Conderis in solio, felix Regina, supremo; Cingeris et niveis, lactea Virgo, choris. Et Sedulius in carmine Pasquitur: Gaudia matris habes cum virginitatis honore, Nec primam similem visa es nec habere sequentem, Sola si
Abbreviated transcription (Latin):
ni ut uitam habeant: et
habundancius habcant.¬
terpretatur stella a¬
maris: sine amax mare.
et hoc nomen apte conue¬
nit matri saluatoris. Illa
quippe stella maris recte uo¬
catur. quia huic mundo
tenebris perfidie et peccato¬
rum obscuracio: ueram lu¬
cem edidit. de qua iohãneᷤ
ait. Erat lux uera que illu¬
minat omem hominẽ
uementem in hunc mũ¬
dum. lxc et amarum ma¬
re recte dici potest: quia uo¬
luptates istins mundi ac
Aibidinis luxum: que ma¬
re id est amaricudo recte ñ¬
cupantur: co quod ad amia¬
ritudinem perpetuain ge¬
henne scquentes ꝑtrahant.
fecit bene amarescere: cum
suo cxemplo docuit. ab ille¬
cebris huius seculi abstine.
am cum a pri fcix.¬
mordio mundi nup¬
tic institute. et totus mun¬
dus post concupiscencias
suas abiit. ista in corde suo
seruare uirgiitatem sta¬
tuit: et carnis desideria ĩ so
mortificare. celestemq cõ¬
uersacionem in terris hab̾e:
ut ei peromnia placeret.
cui se seruire probauit. Sci¬

Expanded text:
ni ut vitam habeant, et ni ut vitam habeant, et abundantius habeantterpretatur Stella maris, sive amarum mare, et hoc nomen apte competit matri Salvatoris. Ipsa quippe stella maris recte vocatur, quia huic mundo tenebris perfidiae et peccatorum obscurato, veram lucem edidit, de qua Joannes ait: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Haec et amarum mare rite dici potest, quia voluptates istius mundi ac libidinis luxum, quae mare, id est, amaritudo, recte nuncupantur, eo quod ad amaritudinem perpetuam gehennae se sequentes pertrahunt, fecit bene amarescere, cum suo exemplo docuit ab illecebris hujus saeculi abstinere. Nam cum a primordio mundi nuptiae institutae sunt, et totus mundus post concupiscentias suas abiit, ista in corde suo servare virginitatem suam statuit, et carnis desideria in se mortificare, coelestemque conversationem in terris habere, ut ei per omnia placeret, cui se servire probavit. Sci