comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
onis nob̵ aditũ dolor aperiat & cordis nr̃i
duritiam ipsa quam patimur poena dis soluã
Vtenim ꝓph& e teste predictum esł. ꝑueni
gladius usq: ad animã. Ecce&enim cunçta
plebs caelestis ire mucrone ꝑcutitur. Qre¬
pentina singuli cȩde uastantur. nec languor
mortem p̃uenit. Sed languoris moras . ut
cernitis mors ipsa precurrit. ꝑcussus quisi:
ante rapitur. quam adlamenta poeniten¬
tiae conuertatur. Pensate ergoqualis
ad conspectum districti iudicis ꝑueniticui non
uacat flere quod fecit. Habitatores quiq: non
ex parte subtra huntur. sed pariter corriuiN
Domꝰuacuae relinquunt᷑ filiorum funera parentes asp¬
ciunt & sui eos ad interitum herẽ des prȩcedunt
Vnus quisq: ergo nr̃m ad poenitentiae lamenta
quid errando cõmisimus. & quod nequiter aegimus
flendo puniamus Preueniamus faciem eius in
confessione & sicut ꝓph&a ammon& leuems
corda nr̃a cum manib: ad dm̃ Addm̃ qui ppe

Expanded text:
onis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri onis nobis aditum dolor aperiat, et cordis nostri duritiam ipsa quam patimur poena dissolvat. Ut enim propheta teste praedictum est: Pervenit gladius usque ad animam . Ecce etenim cuncta plebs, coelestis irae mucrone percutitur, et repentina singuli caede vastantur. Nec languor mortem praevenit, sed languoris moras, ut cernitis, mors ipsa praecurrit. Percussus quisque ante rapitur, quam ad lamenta poenitentiae convertatur. Pensate ergo, qualis ad consvacat flere quod fecit. Habitatores quique non ex parte subtrahuntur, sed pariter corruunt; domus vacuae relinquuntur, filiorum funera parentes aspiciunt, et sui eos ad interitum heredes praecedunt. Unusquisque ergo nostrum ad paenitentiae lamenta quid errando commisimus, et quod nequiter egimus, flendo puniamus. 'Praeveniamus faciem eius in confessionem', et sicut profeta ammonet: 'Levemus corda nostra cum manibus ad Deum'. Ad Deum quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Uidelic& metuens nemundi gloriam quam
prius abiecerat. ei sub ecclesiasticicolore regi¬
minis ali quomodo subripere possit . Vnde
factum ẽ ut epistolam adimperatorem
mauricium diriger& ciuus filid̃ exlaua¬
cro sc̃o susceperat adiurans & multa pre¬
ce deposcens neunquam ad sensum populis
preber& ut se huius honoris gloria sublimar&
Sedpre fectus urbis germanus nomine eius nunti¬
um anticipauit. conp̃hensumq: hac disruptis
epistolis consensum quod populus fecerat impe¬
ratori direxit At ille gratias agens ꝓami¬
citiadiaconi eo quod locũ deferendi e horis
ut operat repperiss& data illi cop̃ceptione
ipsum institiu precepit. Cumq: in hoc res¬
tares ut bene dicer&ur & lues populũ
de uastarec. uerbum ad plebem ꝓagenda
poenitentia hoc modo ex orsus est
Yport& fr̃s dilectissimi ut flagella dĩ quae
m&uere uentura debuimus. saltim pre¬
sentia & exꝑta time amus. Conuersi¬

Expanded text:
videlicet metuens ne mundi gloria, quam videlicet metuens ne mundi gloria, quam prius abjecerat, ei sub ecclesiastici colore regiminis aliquo modo subrepere posset. Unde factum est ut epistolam ad imperatorem Mauricium dirigeret, cujus filium ex lavacro sancto susceperat, adjurans et multa prece deposcens, ne unquam assensum populis praeberet, ut se hujus honoris gloria sublimaret. Sed praefectus urbis, Germanus nomine, ejus nuntium anticipavit: comprehensoque eo ac disruptis epistolis, consensum quem populus fecerat imperatori direxit. At ille gratias Deo agens pro amicitia diaconi, eo quod locum ei deferendi honoris ut cupierat reperisset, data illico praeceptione, ipsum institui praecepit. 11. Cumque in hoc restaret ut benediceretur, et lues populum devastaret, verbum ad plebem pro agenda poenitentia hoc modo exorsus est: « Oportet, fratres dilectissimi, ut flagella Dei, quae metuere ventura debuimus, saltem praesentia et experta timeamus. Conversi
Abbreviated transcription (Latin):
tiquarum. ediũ moenia eicer& qua & iã
aquarum uiolentia horrea ȩcclesiae sub¬
uersa suNt In quibur non nulla modiorum triticimila
perier̃ Tunc siquidem multitudo serpentium
cũ magno dracone in modum trabis ualidiꝑhuius
Fluuii alueum in mare descendte sed suffacate
bestiae intersalsos maris turbi di fluctus. nec mo¬
ra litore eiecte suNT gecuta ẽ euestigio clades¬
quam ingomariam uocant. Nãmediomensae un¬
decimo adueniens primũ omniũ. ixta illud quõd
in ezechiele legitur Ascũariome o incipite Pelagiũ
papam ꝑculit & sine mora extinxit. Quode func¬
to tanta strages populi facta ẽ ut passim subtrac¬
tis habitatorib: domus in urbe plurimaeꝰ uacue re¬
manerent Sed quia ȩcclesia dĩ sine rectore ẽẽ ñ pote¬
rat. Deatum gregorium lic& totis uiribus
renitentem plebs tamen omnis elegit. Quod
ille apicem adtentius fugere temptans. essese
omnino indignumtali honore clamitabat

Expanded text:
tiquarum aedium moenia dejiceret. Qua etiam tiquarum aedium moenia dejiceret. Qua etiam aquarum violentia, horrea Ecclesiae subversa sunt, in quibus nonnulla modiorum tritici millia perierunt. Tunc siquidem multitudo serpentium, cum magno 5 dracone in modum trabis validae per hujus fluminis alveum in mare descendit; sed suffocatae bestiae inter salsos maris turbidi fluctus in littore ejectae sunt. Subsecuta est e vestigio claquam inguinariam vocant; nam medio mense undecimo adveniens primum omnium juxta illud quod in Ezechiele legitur: a sanctuario meo incipite, Pelagium papam perculit, et sine mora exstinxit. Quo defuncto tanta strages populi facta est, ut passim subtractis habitatoribus, domus in urbe plurimae vacuae remanerent. Sed quia Ecclesia Dei sine rectore esse non poterat, beatum Gregorium licet totis viribus renitentem, plebs tamen omnis elegit. Quem ille apicem attentius fugere tentans, esse se omnino indignum tali honore clamitabat;
Abbreviated transcription (Latin):
bat corpus nr̃m in illare surrectionis glo¬
ria in palpabile. uentis aeriq: subtilius esse
futurum Quo dille audi ens&cratione
ueritatis & exemplodom inicȩresurrectioris
ꝓbauit hoc dogma orcodoxe fidei omnimodis
esre contrarium Catholica & enim fides hab&
quod corpus nr̃m in illa inmorteclitatis
gloria sublimatum. subtile quidem sit ꝑ
effectum spiritalis potentiae. sed palpa¬
bile ꝑ ueritatẽ naturae iuxta exemplun
dominici corporis dequo amortius suscita¬
to dicit ipse discipulir Palpate & iud &e
nerabilis pater gregorius. intantum con¬
tra nascentẽ here sem nouam laborare con¬
tendit Tanta hanc instantia iuuante
&iam piissimo imperatore tiberio constan
tino cõmonuit. ut nullus ex inde sit inuentus
qui eius resuscitator exister&. Igitur post¬
quam romam uenerandus leuita regres
ta inundatione tiberis fluuius alueum suũ
egres sus ẽ. tantumq: excreuit ut eius unda
suꝑ muros ubis influer&. atq in eamaxi
maregionis occupar&ta ut plura an¬

Expanded text:
 corpus nostrum in illa resurrectionis gloria inpalpavile ventis aerique subtilius esse futurum. Quod ille audiens et ratione veritatis et exemplo dominicae resurrectionis provabit, hoc dogma orthodoxae fidei omnimodis esse contrarium. Catholica enim fides habet, quod corpus nostrum illa inmortalilatis gloria sublimatum subtile quidem sit per effectum spiritualis potentiae, sed palpavile per veritatem naturae, iuxta exemplum dominici corporis, de quo a mortuis resuscitato dicit ipse discipulis: 'Palpate me, et nerabilis pater Gregorius in tantum contra nascentem heresem novam laborem contendit, tanta hanc instantia, iuvante etiam piissimo imptino ita comminuit, ut nullus exinde sit inventus qui ejus resuscitator existeret. 10. Igitur postquam Romam venerandus levita Gregorita inundatione Tiberis fluvius alveum suum egressus est, tantumque excrevit, ut ejus unda per muros urbis influeret, atque in ea maximam partem regionis occuparet, ita ut plurima an
Abbreviated transcription (Latin):
Si p̃occupauerit ira cohibe eã
Tempera furorem : tẽpera indis nationẽ
Cohibe animumtuũ refre na ira cun¬
diae imp&um: Siñ potes iram uitare :
uel tempera: Sinon potesa u¬
furorem cauere ł cohibe.
Promtus esto ad suscipienda quã ad offe¬
rendã molestiã : Discemalato lerare : quã
esto modestus: Serua pacientiam : serua
modestiã: Serua mansu&u dinem stude serua re¬
pacientiae mansu &udinem : Dispice ꝓ¬
bra: in late contumeliae. In risi onum ꝓ bra¬
dispiciendo exꝓpera : Dissimulando erro¬
res d&rahentiũ calca: Contumelias d&ra¬
hentiũ: pacientia supera: Sagittas contu¬
repara contra aspera uerba tolerentiae clipeũ :¬
ontralinguae gladium pacientiae p̃beam scutũ

Expanded text:
si praeoccupaverit, mitiga eam. si praeoccupaverit, mitiga eam. Tempera furorem, tempera indignationem, cohibe animi motum, refrena iracundiae impetum. Si non potes iram vitare, vel tempera; si non potes furorem cavere, vel cohibe: promptior esto ad suscipiendam quam ad inferendam molestiam. Disce mala magis tolerare quam sto modestus. Serva patientiam, serva modestiam, serva mansuetudinem. Stude patientiae et mansuetudini, despice probra illatae contumeliae. Irrisionem despiciendo exsupera, dissimulando errores detrahentium calca, contumelias detrahentium patientia supera. Sagittas conturaepara contra asperum verbum tolerantiae clypeum, contra linguae gladium patientiae scutum
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑanimo cogita: Sapientis ẽ pe¬
riculi p̃uidere iacturam : Omnia me¬
ditata leniora acciduN: Expectata
mala tolerabiliter feruntur: Cedit
aduersus casus consilio Prespectares non
aomirar cum acciderit: Ad uenientes imp&uis
meditatio frangit Pcogitatio  imolestias
futuras ad tenuat: prȩuisio malorum lenitad¬
uentum In opinatum autem malum fortit̃ferit
Acerlia suNt quae cogitata ñ suerinm
n ꝑuisa mala grauit̃ feruns Repentinõ
malõ cito frangit: Quodiusum non ẽ uehe¬
menter affligit : Subita maris tempestas
terrores excitat : In ꝓuisus hostir male
ꝓturbat : In opinatus hostis facileop ꝑrimu
Omnia repentina : grauiora uertuN
Quae repente accidunt : grauior a occurruft
Adbonaigit᷑ & ad mala p̃para cortuum
Etbona & mala ꝓuttibi eueniuñ porta
Etaduersa & pspera utcũq e ueniun tolera
Quocũq euẽnerit: mente libera sustine:
Si preuenerit iracundia restringe illã

Expanded text:
semper animo cogita. Sapientis est pesemper animo cogita. Sapientis est periculi praevidere jacturam. Omnia meditata leviora accidunt, expectata mala tolerabiliter feruntur. Cedit adversus casus consilio; praeexspectata res non admiratur, cum acciderit. Advenientes impetus meditatio frangit. Praecogitatio futuras molestias attenuat, praevisio malorum lenit adventum, inopinatum autem malum fortiter ferit. 29. Acerba sunt quae cogitata non fueruntImprovisa mala graviter feriunt, repentinum malum cito frangit quod provisum non est vehementer 504 affligit. Subita maris tempestas terrorem exsuscitat. Improvisus hostis male perturbat, inopinatus hostis facile opprimit. Omnia repentina graviora existunt. Quae repente accidunt, graviora occurrunt. Et ad bona igitur, et ad mala praepara cor tuum, et bona et mala prout tibi evenerint porta, et adversa et prospera utcunque occurrerint tolera; quodcunque evenerit, mente libera sustine 30. Si praevenerit iracundia, restringe illam;
Abbreviated transcription (Latin):
uale retemagis mente quã carne : Aduersa
corporsrẽmedia animae sunt ẽgritudo
carnemuul nerat : mentem curat: Languorenĩ:
uicia exquoqu&: Tanguor uires libi dinum
frangit ⁊ Si pros peritas adriserit ñ ad tollaris
siaduersitas acciderit ñ deiciaris: Si feli¬
citas eluxeriti ñ sis iactans : Sicalamitas c̃ti¬
gerit : pusillanimis non existas: hab& otem¬
peramentum in ꝓsperishab&o pacientiã
in aduersis : Probare te in dolore cognosce.
non frangaris ⁊ Probare m ꝓsperitate cog¬
noscei non exalteris : Aequalis esto inomnib:
Mentem ÷ necgaudio nec merore commutes:
Omnia aequali iure sustine : Adnullam
in solentiam cõmuteris : Nullus tecasus.
inparatum inueniat: Nullus sit casus
qnon medatio tua preueniat: p̃po¬
ne tibi nihu esse q̃uo dñ accidere possit
remeditare conera ominia fortuita
utura semꝑ: comidare miserias.
ũ secundis. meditare quopacto aduer¬
sa feras: N ealiquid aduersũ accidat.

Expanded text:
valere magis mente quam carne, adversa valere magis mente quam carne, adversa corporis remedia animae sunt. Aegritudo carnem vulnerat, mentem curat; languor enim vitia excoquit, languor vires libidinis frangit. 27. Si prosperitas arriserit, non extollaris; si adversitas acciderit, non dejiciaris; si felicitas eluceat, non sis jactans; si calamitas contigerit, pusillanimis non existas. Habeto temperamentum in prosperis, habeto patientiam in adversis. Probari te in dolore cognosce, ne frangaris. Probari te in prosperitate cognosce, ne exalteris: aequalis esto in omnibus. Mentem nec gaudio, nec moerore commutes; omnia aequali jure sustine, nulla insolentia commuteris. 28. Nullus te casus imparatum inveniat, nullus sit casus quem non meditatio tua praeveniat. Propone tibi nihil esse quod non accidere possit, praemeditare contra omnia fortuita, futuras semper commentare miserias. In secundis meditare quo pacto adversa feras; ne aliquid adversum accidat,
Abbreviated transcription (Latin):
menta quam fuisti ꝓnus adculpam ⁊
Qualis tibi fuit adpeccandũ intentio: Talis ad poe¬
nitendum sit deuotio: Ita reuer tere sicut in ꝓ¬
fundo reces seras : Secundum morbum inꝑcira
enda c̃ medicina: Iux ta uulnus : ad hibendare
media : Crauiar peccata . grandia lamenła
desiderant : Nullaterer depeccato sȩcurũ faciat
Nullate securitãs deceptio. blandiatur⁊
ulla securitar deceptum apoenitentiae utten¬
tione suspendat : Incessanter incord&uosper
& formido. consistant : Pariter sint intetimor
atq fidutia : Pariter inte. spes atq m&us÷
Sic spera misericordiã utiustitiã m&uas
Sic te spes indulgentiae erigat: ut m&us
gehennȩ semꝑ affligat : DetiMori
Timor semꝑ emendat: timor expellit peccatũ
timor reprimit uicium ⁊̃ limor autem¬
cautum facit hominẽ atq sollicitum :
tibustius : ñ contristeris In languo¬
ribustuis. gratiar age đõ: Ualere te
magis animo quam corpore

Expanded text:
menta quantum fuisti pronus ad culpam; menta quantum fuisti pronus ad culpam; qualis fuit tibi ad peccandum intentio, talis sit ad poenitendum devotio; ita revertere, sicut in profundum recesseras: seenda est medicina. Juxta vulnus adhibenda sunt media. Gravia peccata grandia lamenta desiderant. 25. Nulla te res de peccato securum faciat, nulla tibi securitatis deceptio blandiatur, nulla securitas deceptum a poenitentiae intentione suspendat. Incessanter in corde tuo spes et formido consistant. Pariter sint in te timor atque fiducia, pariter spes et 503 metus; sic spera misericordiam, ut justitiam metuas; sic te spes indulgentiae erigat, ut metus gehennae semper affligat. 26. Timor enim semper emendat, timor expellit peccatum, timor reprimit vitium, timor cautum facit hominem atque sollicitum; tibus tuis non contristeris, in languoribus gratias age Deo. Valere te animo magis opta quam corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
Quiase in formam seruibummiliauit
factus oboediens usq: ad mortem : Ambula sicut & ille
ambulauit : sequere exemplum eiur. Tmitare uer¬
tigia illiur̃ existe uilis existe abiectus ex iste
dis pectus. dispice tibi : Dis pectus esto aput te¬
m& iprum ⁊ Quienim sibi uils ẽ: ante dm̃ magnȩ ẽ
uisibi displic& dõ plac& : estoigitur par¬
uus inoculistius: ut sis magnus in oculis dĩ ÷¬
T anto enim eris ante dm̃ preciosior . quantũ
fueris ante oculos tuos dis pectior
tionem delicti : Porta pudorem in fa¬
cie. de memoria commssi peccati::
eccati pudore oculos tuos ad tollere erubesce
facie : Fatescentes artus : cilicium &cinis
in uoluat : Squa lentia & tabescentiamem¬
bra saccus  operiat : Ex austum corpus
stratas humus ÷ Puluisier inpuluere sede:
cinis es incinere sede: semꝑ lugens semꝑ
lacrimae ꝓsundantur: Dilige lacri¬
mas suauer sint tibi lacrimae Delecca
nunquam de seras : Tantum sis promtus adla¬

Expanded text:
quia se in forma servi humiliavit, quia se in forma servi humiliavit, factus obediens usque ad mortem ; ambula sicut et ille ambulavit, sequere ejus exemplum, imitare vestigia ejus, existe vilis, existe abjectus, existe despectus, displice tibi, despectus esto apud temetipsum. 23. Qui enim sibi vilis est, ante Deum magnus est; qui sibi displicet, Deo placet; esto igitur parvus in oculis tuis, ut sis magnus in oculis Dei. Tanto enim eris ante Deum pretiosior, quanto fueris in oculis tuis despectior. datione delicti, porta pudorem in facie de memoria commissi peccati. Peccati pudore oculos tuos attollere erubesce. : fatiscentes artus cilicium et cinis involvat, squalentia et tabescentia membra saccus operiat, exustum corpus stratus humus: pulvis es, in pulvere sede; cinis es, ilacrymas esto paratus; dilige lacrymas, suaves sint tibi lacrymae, delectet nunquam deseras. Tantum sis promptus ad la
Abbreviated transcription (Latin):
tatem tene : Si humilitatẽ tenueris habebis glorã
Quantum enim humilor fueris: tantote se¬
quitur gloriae altitudo: Caue autem
iactantiam : Caue õstentationis ad p&itũ
Caue gloriae inanis studium ⁊ nonte adro¬
ges ñ te iactes: ponte in solent̃ extollas
Alas suꝑbiae : non extendas : elationis
pennas ñ erigas: nihild&e p̃sumas
Nihil boni tibi tribuas : Deiustitiae iurtu¬
te : nulla elatione suꝑbias: Debonirs fac¬
tis non ad tollaris ÷ Debono opere non
glorieris : Descende ut ascendas :
humiliare ut ex alteris: pe exaltatus hu¬
milieris: Quienim ad tollitur humiliat᷑
Quexaltatur deicitur Q uieleuatur ꝓst̾ñit᷑
Qus inflatur alliditur: Deexcelso gra
celsos deiecit ÷ Arrogaftia sublimes¬
humilia uit ⁊̃ Humilitar. autem casum
nes cit humilitas lapsum ñ nouit ⁊
Humilitas ruinam nunquã incurrit
Nunquã lapsum : passa ẽ humilitas
Cognoscehomo quia ds̃ hu puilisa enit

Expanded text:
tatem tene; si humilitatem tenueris, habebis gloriam; tatem tene; si humilitatem tenueris, habebis gloriam; quantum enim humilis fueris, tantum te sequetur gloriae altitudo. 21. Cave autem jactantiam, cave ostentationis appetitum. Cave gloriae inanis studium, non te arroges, non te jactes, non te insolenter extollas. Alas superbiae non extendas, elationis pennas non erigas, nihil de te praesumas, nihil tibi boni tribuas, de justitiae virtute nulla elatione superbias, de bonis factis non extollaris, de bono opere non glorieris; descende, ut ascendas; humiliare, ut exalteris, ne exaltatus humilieris; qui enim attollitur humiliatur, qui exaltatur dejicitur, qui elevatur prosternitur, qui inflatur alliditur; celsos dejecit, arrogahumiliavit, humilitas autem casum nescit, humilitas lapsum non novit, humilitas ruinam nunquam incurrit, nunquam lapsum passa est humilitas. Cognosce, 502 homo, quia Deus humilis venit, et
Abbreviated transcription (Latin):
Sepe occasio: peccandiuo lulla¬
tem facit. Scpe quosuo Sluntas
non potuit:as sid uitas superauit
tio enam dedito. cito luxoria sub¬
oria p̃ occupat Grauius libido
urit : quaem otio sum inuȩnerit
cedit aũt̃ libidorebus. cedit operi. cedit in¬
dustriae & labori Libidinem quippe
carnis sepe laborẽ uincit: Corpur enim
Non ducas uitam inotiu Patigacor pus
laboribus . exerce operis cuius lib& studiũ
Quere tibi opus utile quo animiimplic&ur
intentio: Cumopere : uaca lectioni :
U aca inmedi tatione scripturarum : uaca¬
tiam Assiduitas legendi sietebi. Sit
tibi frequens lectio : sit cotidiana legii
aug&ur Hectio enim doc& quid caueas
lectio ostendit: quo tenear:
Mulgtum ꝓficis cumlegis sita menfacias
animus est paratus. DEHVMLIiate
Esto humilis esto in humilita te fun¬
datur: esto omnium ultim.us &
nouis simus humilitate minimũ
te fac: nullite p̃ponas. Nullite su¬
pẽrio rem deputes ÷. existima om̃s

Expanded text:
Saepe occasio peccandi voluntaSaepe occasio peccandi voluntatem facit. Saepe, quos voluntas non potuit, assiduitas superavit. Otiositati deditum cito luxuria subcito praeoccupat. Gravius libido urit quem otiosum invenerit. Cedit autem libido rebus, cedit operi, cedit industriae, et labori, libidinem quippe carnis saepe labor evincit, corpus enim non ducas in otio vitam, fatiga corpus laboribus, exerce operis cujuslibet studium, quaere tibi opus utile, quo animi infigatur intentio, cum opere 501 vaca lectioni, vaca in lege Dei, vaca in meditatione Scripturarum; hatiam, assiduitas legendi sit tibi, sit tibi frequens lectio, sit quotidiana legis ioni, lectio enim docet quid caveas. Lectio ostendet quid attendas. Multum proficis cum legis, si tamen facias animus est paratus. 20. Esto humilis, esto in humilitate fundatus, esto omnium ultimus, et novissimus, humilitate minimum te fac, nulli te praeponas, nulli te superiorem deputes, aestima, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
oria interi. Fame &siti : carnis luxoriã
supera: Uino quoq: multoi grauatur mens
Vinum iurus ẽ p̃ual& animõ: Uino luxoria
excitatur : Uino fomes libidinis enutritur
A diecta igni materia:. Plus aug&ur flãma
Oculi quoq: p̃rima tela libidinis: Uisio
prima concupiscentia muli eris es t¬
mens enim ꝑ oculos capitur. Aspio
libidinem nutrit: Aspectus mentem
in licitat: Animã titillat . coruulnerat
Subtrahe igitur uisum. Reprime ocu¬
los a p&ulantia : Non eor defigas
inspeciem carnis : Nullam ad concu¬
piscendum aspicias: Nullam hoc ani¬
mo adtendas ut concupis cas
T olle occasionem peccandĩ Auser
materiam Delin quendi ⁊
Siuis erse a fornicatione tutus. esto
corpore & uisi one discr&us
Corpore quipƿe seninctus. A peccati
intentione discedis. circa serpentẽ
autem positus. noneris diuinlesur
Ante ignem consistens: & si ferreus sis
aliquando disso lueris:
Proximo periculo : diututus ñ eris
Pas siduita tẽ c̃ito peccat homio.
Sepe familiaritas implicauit

Expanded text:
riam interimunt, fames et sitis carnis lasciviam superant. Vino quoque multo gravatur mens. Vinum virus est in animo. Vino luxuria excitatur. Vino fomes libidinis enutritur.dium; adjecta igni materia, plus augetur flamma. 16. Oculi quoque prima tela libidinis; visio prima concupiscentia mulieris, mens enim per oculos capitur. Aspectlibidinem nutrit aspectus; mentem illicit, animam titillat, cor vulnerat. Subtrahe igitur visum, reprime oculos a petulantia, nec eos figas in specie carnis. Nullam attendas ad concupiscendum; nullam hoc animo inspicias, ut concupiscas; tolle occasionem peccandi, aufer materiam delinquendi. 17. Si vis esse a fornicatione tutus, esto corpore et visione discretus, corpore quippe sejunctus a peccati intentione discedis. Circa serpentem autem non eris diu illaesus; ante ignem consistens, etsi ferreus sis, aliquando dissolveris; proximus periculo diu tutus non eris, per assiduitatem cito peccat homo. 18. Saepe familiaritas implicuit multos.
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ab eo inte iram suum : Qui enim con¬
gaud& inimicicasur̃ cito incidit in illum
Gimagis erga humiliatũ. humanus affectꝰĩ
cit erga deiectum : conpassionis intuitus
Select& te doler suꝑ ea  quiafflictꝰ est
Condole : inalienis calamitatibus :
Saciate fl&i. bus. in alienis merorib ⁊
Nonsis durus : ñ sis ferreus : Non sint tibi
dura precor dia ÷ Sic aliena miseria.
tam quam tua luge ⁊ In tribulatione
alterius esto tristis ÷ Cum plangentib:
plange : cum flentib: fle ⁊
tuo In omnicon uersatione tua
mitare benos: imita rescõr hab&o
ante oculos ex empla scorum
e xempla iustorũ:imitando ẽ fide ra
exempla scorũ ꝓ ꝓone tibiꝗ
S int tibi patrum exempla: disciplinae
imitamanta ⁊ In benȩ intende ope¬
rando : uirtutes scõrum ⁊¬
N ullus: uitaetu ae scandalũ patrat᷑
Nullum opinio contrist& aduersa
D isce bono flagrare preconio s famãtuã¬
H ab&o testimonium bonũ custodibonã¬

Expanded text:
Deus ab eo in te iram suam. 40. Qui enim gauDeus ab eo in te iram suam. 40. Qui enim gaudet de inimici casu, cito incidet in illum: sit magis erga humiliatum humanus affectus, sit erga dejectum compassionis intuitus, delectet te dolere super eum qui afflictus est; condole in alienis calamitatibus, satiare fletibus in alienis moeroribus; non sis durus, non sis ferreus, non sint tibi dura praecordia. Sic alienam miseriam tanquam tuam luge; in tribulatione alterius et tu esto tristis. Cum plangentibus plange, cum flentibus fle, ctuo, in omni conversatione tua, imitare bonos, aemulare sanctos, habeto ante oculos exempla sanctorum, exempla justorum imitando considera, exempla sanctorum propone tibi, sint tibi patrum exempla disciplinae incitamenta. Intende ad bene operandum virtutes sanctorumnullum vitae tuae scandalizet infamia, nullum opinio contristet adversa; disce bono fragrare praeconio, habeto testimonium bonum, custodi bona
Abbreviated transcription (Latin):
agiteris: Pacem ama: pacem dilige su
pacem cum omnibus r&ine: Om̃s inmansũ¬
&udine r&ine & caritate amplecte rec
Prob a teamplius amare: quam ipse ameris :
Nonsis inpace inuidus: nonsis leuis in amici¬
tia : R&sine semꝑ uinculum constantiaes
Odientes ad pacem inuita : Discordantes:
adconcor diam reuoca: Discȩdentium
corda : pace concilia :Ha ab&o. placa¬
bilitatẽmentes n Hab&o animibenig¬
nitatem : promptus estom affectu :
Affabilif: insermone grato animo xppare ad¬
omnes: Nullus excit& sermoirgiorum :
qui con cordiam deuidat: Fugerixas: uita
lites : caue contentionesn Tolle occasionẽ
litis: Litem sꝑ ne : uiue semꝑ in paces
nnulla causa conten das I nnulla
actione decertare studeas ⁊
faces odiorũ accend&
acem cordis contertio extingu it.
on cordiam. contentio rumpit :¬
iceciderit in imicus. ñ gratularus
n ruina aduersarii noli extolli
on la&eris suꝑ inimici interitui: ne
sup ueniat inte simile . pe forte conuertat

Expanded text:
agiteris. 38. Pacem ama, pacem dilige, agiteris. 38. Pacem ama, pacem dilige, pacem cum omnibus retine, omnes in mansuetudine et charitate amplectere; proba te amplius amare quam ipse amaris; non sis in pace infidus, non sis levis in amicitia. Retine semper vinculum constantiae, odientes ad pacem invita, discordantes ad concordiam revoca, dissidentium corda pace concilia, habeto placabilitatem mentis, habeto animi benignitatem, promptus esto in affectu, affabilis in sermone, grato animo affare omnes; nullus existat sermo jurgiorum, qui concordiam dividat. 39. Fuge rixas, vita lites, cave contentiones, tolle occasionem litis. Litem sperne, vive semper in pace, in nulla causa contendas, in nulla actione decertare studeas. faces odiorum accendit. Pacem cordis contentio exstinguit, concordiam 507 contentio rumpit. Si ceciderit inimicus tuus, noli gratulari, in ruina adversarii noli extolli; non laeteris super inimici interitu, ne superveniant in te similia, ne forte convertat
Abbreviated transcription (Latin):
dulgentiam: nisidederis: &si ille ñ
supplicet si sibi dimitti non postul&:
Side pretandi humilitatem non moueat᷑ .¬
Si peccatum suum mala cons cientia ñ agnoscat¬
ł urelaxa excor de: Tudimittoextusno
Tugratis indulgę: Tuueniam pronta
uoluntate
concede ̃ dolorem
incorde noun
serues: doloremꝰ Ani¬
Aufera corde. frat̃¬
nã. offensi lo¬
nem: Niene nequi¬
tiae : pon serues dolorem ⁊ o dium eñ.
a regno dĩ hominẽ separat: a caelo sub¬
trahit: a para diso eicit ⁊odiũ nec
qui Zeliferam ignem: Inuidia cuncta
nuidia: cunc tabona ar dore. per¬
tenuat : senisum comedit: P ectus usdt
mentem afficit ÷̃. Cor hominis quasiquȩ¬
dam pestis depas cit ⁊ Occurrat igit᷑
contra zelũ: bonitas. Aduersus inuidi¬
am: caritas p̃par&ur e debono alteri¬
us nondo leas : De alterius ꝓuecito¬
nibus : non contabes cas: pulstius ꝓspe¬
ritate : lace reris: pullius feli citate
crucieris: pullis inuidiae facibus

Expanded text:
dulgentiam, nisi dederis; et si ille non dulgentiam, nisi dederis; et si ille non supplicet, si sibi dimitti non postulet, si deprecandi humilitatem non subeat, si peccatum suum mala conscientia non agnoscit, tu relaxa ex corde, tu dimitte ex animo, tu gratis indulge, tu veniam propria tua voluntate concede. Dolorem in corde non reserves, dolorem in aniaufer a corde fraternam offensionem, alienae nequitiae non reserves dolorem. Odium enim hominem a regno Dei separat, a coelo subtrahit, a paradiso ejicit, odium nec . Quid zeli referam ignem? invidia cuncta nvidia cuncta bona ardore pestinea, sensum comedit, pectus urit, mentem afficit, cor hominis, quasi quaedam pestis, depascit. Occurrat igitur contra zelum bonitas, adversus invidiam charitas praeparetur; de bono alterius non doleas, de alterius profectibus non tabescas, nullius prosperitate lacereris, nullius felicitate crucieris, nullius invidentiae facibus
Abbreviated transcription (Latin):
placa Mlala aliorum. tuo bono exsupel
ranquilla mente in latas contumelias
aperi : Tran quillicordis dolorem mul¬
riae uulnus quamuis grauis sit aꝑtum
eua porat  Ualde aũt comedit animũ
uulnus inclusum. Quanto enim magis tap
ipeccaueris meum. Aꝗ
p oeniteñti¬
amcoram illo: Si of¬
fenderis cuĩquã:
citer. ad reconciliatio nemi qpoffe¬
men tua ecitoueniam postula Non
dormi asinisireuertaris adpacem
onrequies cas. nisi reconciliatus fueris fre&etri
humilitategratia ⁊ Humilitate silli
affectu ꝓsterne: supplica animoueni¬
am de p̃care ⁊ ẜoenitenti quoque.
tiu ueniã libent̃ indulge ⁊ P&enti
indulgentiã placanter indulge ⁊ Reuerten¬
tem statim amplectere Redeuntem con¬
festim benigna suscipe caritate : Dimit¬
te utdimittatur tibi÷ ignosce : ut ignosci¬
tibi passit. Peccanti inte: ñ reribuas secun¬
dum culpam Sciens quia & inte uentu¬
rum ẽ iudicium: Non enim habebis in¬

Expanded text:
placa, mala aliorum tuo bono supera, placa, mala aliorum tuo bono supera, tranquilla mente illatas contumelias porta; aperi tranquillo corde dolorem; injuriae vulnus, quamvis grave sit, apertum evaporat, valde autem comedit animum vulnus inclusum, quanto enim magis id tccaveris in eum, age poenitentiam coram illo, si offenderis quemquam, citer ad reconciliationem offensionis tuae, cito veniam postula; non dormias, nisi revertaris ad pacem; non requiescas, nisi reconciliatus fueris fratri. Rhumilitate ad gratiam; humili te illi affectu prosterne, supplici animo veniam deprecare. Petenti quoque tibi veniam libenter indulge; poscenti indulgentiam placanter dimitte, revertentem statim amplectere. Redeuntem confestim benigna suscipe charitate. 36. Dimitte, ut dimittatur tibi. Ignosce, ut ignoscatur tibi, peccanti 506 in te non retribuas secundum culpam, sciens quia et in te venturum est judicium. Non enim habebis in
Abbreviated transcription (Latin):
adiurgium ꝓ uoc&. quãm uis conuitiõdicat
quam uis in iuriam faciat: quam uis affici¬
at contumeliis : Tusile : tutace tudissimula
tu contemne tunon loquaris tuexerce
si lentium: In iuriam non respondeas
conuitium ñ r&orque as. contumeliã
non rependas :¬
Tene silentii pacientiam tacendocitius uin
ad fixus spinis coronatus . Crucidampnatus
semꝑ conticuit: Magnaẽ uirtus sinon ledas
a quo lesus es : Magna ẽ fortitudo si&iam
lesus remittas Mlagna gloria sicui potius¬
ti nocere parcas: Quando enim conuitiaris
ꝓpterpeccata tua contingit tibi: Quando
iniuriaris malatua id faciuñt. Quodtibi
contingitaduersum ꝓtuo peccato eueni
rem tempera : Leuius portabis siꝓquibus in¬
fertur intenderis. Cum ergo derogaturti¬
bitu ora: cũ maledicitur tubenedic
Maledicenti benedictionem oppone
tascentem : pacientia de linim. Blandi¬
mento i racundiã furentis dissolue
ince nequitiam lenitate Uince bortta¬
te malitiam : Inimicos omnimodestia

Expanded text:
ad jurgium provocet, quamvis convicium dicat, quamvis injuriam faciat, quamvis afficiat contumeliis, tu sile, tu tace, tu dissimula, tu contemne, tu non loquaris, tu exerce silentium. Injuriatus non respondeas, convicium non retorqueas, contumeliam non repetasTene silentii patientiam, tacendo citius vinconfixus, spinis coronatus, cruci damnatus, semper conticuit. Magna est virtus, si non laedas, a quo laesus es; magna est fortitudo, si etiam laesus remittas; magna est gloria, si cui potuisti nocere parcas. Quando enim conviciaris, propter peccata tua contigit tibi; quando injuriaris, mala tua id faciunt. Quidquid tibi contigit adversum, pro tuo peccato existiem tempera. 34. Levius portabis, si pro quibus infertur intenderis; cum ergo derogatur tibi, tu ora; cum maledicitur tibi, tu benedic maledicenti, benedictionem oppone, irascentem patientia delinire, blandimento iracundiam furentis dissolve. Vince nequitiam lenitate, vince bonitate malitiam, inimicos pacis omni modestia
Abbreviated transcription (Latin):
De malo alieno ostuum non co in quines
Nond& rahas peccantia sed cond ole
Quod in aliu d&rahis in te pocius per¬
timesce: deractio graue uitium est:
daractio graue peccatum est : D& ractio
graue crimen est. Detractio grauis dam¬
pnatio est: Homnes rep̃hendunt hoc om̃r
ui tupȩrant. Hoc foe dius nihil ẽ hoc sum¬
me tur pitudinis est: Quando alium de¬
trachis: te discute: Quando alium mordes:
tua peccata rederguȩ conscientia: siuis
d& rahere : tuapeccata r&orque: Non
clterius. sed propriacernȩ.:Uita tua¬
trachis . site bene prespexeris : D&uc igitur
tes non audices Susu rantibus: auditũ
ñ prȩbes : Pacrect u detrahentes &
audientes tenentur: Utrisquȩ sumi¬
le discrimen inpendit: & qui detra¬
hentẽ audi &ei quidetrahit: quoditt¬
Quod in tseloquuntur homines cognos
cȩre nũ quam de sideres : Nolique¬
rerȩ quid quis que dicat uł faciet
ram quȩ ad causam tucm non per¬
tin& Nulla curiositas. animum

Expanded text:
de malo alieno os tuum non coinquines. de malo alieno os tuum non coinquines. Non detrahas peccanti, sed condole; quod in alio detrahis, in te potius pertimesce. Detractio grave vitium est, detractio grave peccatum est, detractio grave crimen est, detractio gravis damnatio est. Hoc omnes reprehendunt, hoc omnes vituperant, hoc foedius nihil est, hoc summae turpitudinis est. 51. Canum trahis, te discute; quando alium mordes, tua peccata redargue; si vis detrahere, ad tua te peccata retorque; non alterius delicta, sed propria cerne; vitia tuatrahes, si te bene perspexeris; de tua igitur tes non audias. Susurrantibus auditum non praebeas. 52. Pari reatu detrahentes et audientes tenentur, utrisque simile discrimen impenditur. Qui detrahentem audit et is qui detrahit aequalitquod cere nunquam desideres. Noli quaerere quid quisque dicat vel faciat; ram quae ad causam tuam non pertinet. Nulla curiositas animum
Abbreviated transcription (Latin):
sidera quandodiccs: Tem̃pore congruo loqͦ¬
ris: tempore congruo tacȩ : Tace usque quo
inter rogeris non loquaris nisi int̃rogatus.
Nondiccs prts prius quã audias. In¬
t̃rogatio ostuum aperiat: Sint uerba tua
pauca : Tolle uerbo sitatẽ sermonis suꝑ flui.
Loquendi modum non &xce das ne in modera¬
tione linguȩ. In curras periculum ⁊
Mult i loquia non effugiunt culpami
Multiloquium: non declinat pec catum:
Fluuius exundans: cito colligit lutum ⁊¬
ltra modũ flatus maris periculũ parit :
Imbriũ nimi&ces periculum sus citat
Linguosus homq inperitus ẽ: sacpiens pau¬
cis ut itur Bre uem sermonem: scien¬
tiafacit : Loqui multum. stulticia est:
Uox enĩ sccpientis: multi plicatione ser¬
monis Menect igitur in uerbo men¬
sura Insermone sit statera: Sem per
uerbatua sint moderata ⁊ Mod um
loquendinontranse csi Abscide
ergo: &ia linguae uitium detrahen¬
d Mie nam uitam nonla ceres.:

Expanded text:
sidera quando dicas, tempore congruo loqusidera quando dicas, tempore congruo loquere, tempore congruo tace. 49. Tace usquequo interrogeris; non loquaris, nisi interrogatus; non dicas, priusquam audias, interrogatio os tuum aperiat, sint verba tua pauca. Tolle verbositatem sermonis superflui, loquendi modum non excedas, ne immoderatione linguae incurras periculum, multiloquia non effugiunt culpam, multiloquium non declinat peccatum, fluvius exundans cito colligit lutum, ultra modum flatus maris periculum parit, imbrium nimietas periculum suscitLinguosus homo imperitus est, sapiens paucis utitur verbis. Brevem sermonem scientia facit. Loqui multum stultitia est. Vox enim insipientis in multiplicatione sermonis. Maneat igitur in verbo mensura, in sermone sit statera. Semper verba tua sint moderata, modum loquendi non transeas. 50. Abscinde etiam a lingua vitium detrahendi. Alienam vitam non laceres,
Abbreviated transcription (Latin):
Quiotio sum uerbum ñ re. primit ad noxia
cito transit: Quiminima sꝑnit: inm .xxi¬
mis facile ꝓ. ꝗruit: Min orinamq culpa ma¬
iorem
pruit: Paulatim increscunt uitiã
Itdum par uanon cauemius in magnis ꝓlabimur
Minima igitur uita & ad maiora ñ ꝑ uenis:
ł tque loqueris. grauitate adq: doctrina
dignae &sistant: Sit sermotuus: inrep̃¬
ensibilis : Sit expectatione audientium:
ut ilis scitote ñ loqui quod li b& sed quod
opor t& discerne quidloquaris quid
tacecs: & in loquendo & intacendo peritus
esto: Multum ante delibera quid dicces
Nere uocare non possis quod dicis: fuge ca¬
sus linguae Lingua tua te ñperdat tolle
insidiantẽ occasionẽ Non pato at inimici
iaculis. ostuum Non loquaris quod excipi
nac culum prebe: Oppone lingue: claus¬
tra silentu Circũ clude linguam mu¬
nutione custodiae: Intende opor tu¬
nitate loquendi: Tempus proferendi
sermonis inquire .S.cito quo tẽpore loquaris con¬

Expanded text:
Qui otiosa verba non reprimit, ad noxia Qui otiosa verba non reprimit, ad noxia cito transit; qui minima spernit, in maximis facile proruit; minor namque culpa majorem generat; paulatim crescunt vitia, et dum parva non vitamus, in magnis prolabimur; minima igitur vita, et ad majora non pervenies; . 47. Ea quae loqueris gravitate atque doctrina digna existant; sit sermo tuus irreprehensibilis, sit exspectationi audientium utilis: stude dicere, non quod libet, sed quod oportet. Discerne quid loquaris, quid taceas, et in loquendo, et in tacendo peritus esto. Multum ante delibera, quid dicas, ne revocare non possis. Fuge casus linguae, lingua tua non te perdat. 48. Tolle insidianti occasionem, non pateat inimici jaculis os tuum, non loquaris quod excipianaculum praebe, oppone linguae tuae claustra silentii, circumclude linguam munitione custodiae. Intende opportunitatem loquendi, tempus proferendi sermones inquire, scito quo tempore loquaris, con
Abbreviated transcription (Latin):
socieꝰ Melius ẽhabere malorũ õdiũquã cͣ¬
sortium: Sicut. multabona ab& cõmunis
fert malorum Qui enim tȩti gerit in¬
mundum c̃oinquinabitur: claude &sam
aures tuas ut ñ audias malũ Respue ser¬
mones inpudicos: fuge in honesta uerba:
Nulla aure tuȩ : sermonem inpudicitia subrepat¬
I anus sermo tito polluit mentem & facile
agitur: quod libent̃ auditur. Nihil ex
or&uo quod impedire possit ꝓcedat
N ihil quod ñ expedit sonus uocis erum pat.⁊
hoc ꝓcedat exlabiis quod aures ñ polluat
audien tis : cauenda ẽ. uerborũ obscenitas
Fugienda ẽ turpitudo sermonis. Sermo
uanus uanȩ conscientiae index est.
Mores hominis: lingua pandit: Qualis
sermo ostenditur talis anim conꝓbatur
ex habun danti a enim cordis os loquitur.
Abotioso sermone conpesce linguã tuã
bum quod iñ aedificat audientes:¬
ermo otiosus÷ ñ erit absq: iudicio.
unus quisq: rationẽ redditurus ẽ sermonũ suoꝵ
Ante uni us cuiusq faciem sua uerba stabuNt.

Expanded text:
s. Melius est habere malorum odium, quam consortium; sicut multa bona habet communis etas malorum; qui enim tetigerit immundum, coinquinabitur ab eo; claude etiam aures tuas, ne audias malum. 45. Respue sermones impudicos, fuge inhonesta verba, nulla aures tuas sermonum impudicitia subrepat, vanus sermo cito polluit mentem, et facile agitur quod libenter auditur. Nihil ex ore tuo, quod impedire possit, procedat; nihil quod non expedit sonus vocis erumpat; hoc procedat ex labiis, quod aures non polluat audientis. Cavenda est verborum obscenitas, fugienda est turpitudo sermonis, sermo vanus vanae conscientiae est index, mores hominis lingua pandit; et qualis sermo ostenditur, talis animus 509 comprobatur; ex abundantia enim cordis os loquitur . 46. Ab otioso sermone compesce linguam, ab obum quod non aedificat audientes, sermo otiosus non erit absque judicio. Unusquisque rationem redditurus est sermonum suorum ; ante uniuscujusque faciem sua verba stabunt.
Abbreviated transcription (Latin):
modo recusauit. &dũ id pernegars& di¬
cens. Quod legũ m&u publicarũ periclita¬
ritilib scriptis noll&. aetq int̃positis
id placere: Agustinus ep̃s cũ suis qui ad¬
erant consacerdotib uider&. ut absq
ulla seriptura priuatim disputarent
collactionẽ sus coepit p̃dicens: Ut post¬
modũ contigit quod post solutũ conuen¬
tã eẽ cuiquaẽ posse liberũ forte dicere
sorte non dixerat. uel nondixisae quod di
& miscuit cũ eodẽ ser monẽ atq asseruit qđ
creder&. &acbillo qu þdtene rac audiun:¬

Expanded text:
modo recusabat. Et dum id pernegasset, dimodo recusabat. Et dum id pernegasset, dicens quod metu legum publicarum periclitari tabulis scriptis nollet; atque interpositis id placere Augustinus episcopus cum suis qui aderant consacerdotibus videret, ut absque ulla scriptura privatim disputarent, collationem suscepit: praedicens, ut postmodum contigit, quod post solutum conventum esse cuiquam posset liberum forte dicere,uod forte non dixerit, vel non dixisse quod dixerit. Et miscuit cum eodem sermonem, atque asseruit quid crederet, et ab illo quid teneret audi
Abbreviated transcription (Latin):
conp&ens ꝓcurataẽ. Cũquodã &iac̃ fe¬
lice denumero eor ũ quos electos dicunt
manichei publicae in ipponiensi ecđa no¬
tarus ecipientib disputauit populo ad¬
stante. &post secundam uł tercico conla¬
tione ille manicheus frustata uanita¬
te & errore ipsiur sec ta ad nram conuer¬
sus & sidematq eccłam: Sic ut cadem re¬
lita docere poterit scriptura prate¬
rea cũ quodã &iãc pascentio comite domus
regiae arriano. qui per auctori tatẽ suae
personae fisci ueliem̃ tissi mur & actor
fidẽ catloliciẽ atrociter ac iugiter ob¬
pugnantẽ. & quã plurimos sacerdotes
dĩ simpliciore fide uiuentes dꝑcacitate
& potestate &agitabat . & per turba¬
bat interpositis honoratis. & nobilib
uiris. apud car thaginẽ ab illo ꝓuocat̾
corã contulit. Sedidem her&icus tabo¬
las atq: stilum quod magii᷑ noster: &an¬
te congesfum & in congresso instantis¬
simae fieriuolebat. Necdes sent omni

Expanded text:
competens procurata est. Cum quodam etiam Fecompetens procurata est. Cum quodam etiam Felice, de numero eorum quos electos dicunt Manichaei, publice in Hipponensi ecclesia notariis excipientibus disputavit populo astante: et post secundam vel tertiam collationem ille Manichaeus frustrata vanitate et errore ipsius sectae, ad nostram conversus est fidem atque Ecclesiam, sicut eadem relecta docere poterit scriptura. CArea cum quodam etiam Pascentio comite domus regiae Ariano, qui per auctoritatem suae personae fisci vehementissimus exactor, fidem catholicam atrociter ac jugiter oppugnabat, et quam plurimos sacerdotes Dei simpliciori fide viventes, dicacitate ac potestate exagitabat, et perturbabat, interpositis honoratis et nobilibus viris, apud Carthaginem ab illo provocatus, coram contulit. Sed idem haereticus tabulas atque stilum, quod magister noster et ante congressum et in congressu instantissime fieri volebat, ne adessent omni
Abbreviated transcription (Latin):
& coactus discersit. Officiũ tenens atq:
custodiens ꝓpositi scitatem : & forte ad¬
huc usq in reb humanir uiuit trans mare
quae dam domur regiae ꝓcuratort̃ nomine
ur sum fidei catholica hominẽ adquosd ã
manicheorũ quos elector uel el ectas dicunt.
p̃sentes ꝑuenir& ur atq: ad ecđa. ab eodem
deducerent᷑ & perdu cerentur ab ep̃ĩs ad ta¬
bolas auditisunt. Inter quos &icc̃ scaẽ memo¬
riae agustinus fuit. Qui p̃c&eris illã & secra¬
bilẽ sectã nouerat. & eorũ ꝓdens ei: modidã¬
nabilerblas phemias & locis librorũ quos
illi accipiunt: Manicheusq: ad confessio¬
nẽ earũ blas phemarũ eosꝑduxit. &q
interse illo suo more malo indigna & turpia
facere consuerunt. feminarũ illarũ ue¬
lut el estarũ ꝓditione illir ecle siastic is
gestis declaratũ ẽ: Atq ita pastorũ dili¬
genti dominicogregi augm̃tã Acces sit
aduersus fures atq lictrones desensio

Expanded text:
et coactus accessit officium, tenens atque et coactus accessit officium, tenens atque custodiens propositi sanctitatem: et forte adhuc usque in rebus humanis vivit trans mare per quemdam domus regiae procuratorem, nomine Ursum, fidei catholicae hominem, ad quosdam Manichaeorum, quos electos vel electas dicunt, praesentes perveniretur, atque ad ecclesiam ab eodem deducerentur et perducerentur, ab episcopis ad tabulas auditi sunt. Inter quos etiam sanctae memoriae Augustinus fuit, qui prae caeteris illam exsecrabilem sectam noverat, et eorum prodens ejusmodi damnabiles blasphemias ex locis librorum, quos illi accipiunt Manichaei, usque ad confessionem earumdem blasphemiarum eos perduxit: et quae inter se illi suo more malo indigna et turpia facere consueverant, feminarum illarum velut electarum proditione, illis ecclesiasticis gestis declaratum est. Atque ita pastorum diligentia, dominico gregi et augmentum accessit, et adversus fures atque latrones defensio
Abbreviated transcription (Latin):
quod maniclitorum sectam secutus su¬
is&. & in ea quão plurimis annis ui¬
xiss&. & ꝓpterea pecunia multa
ipsis machiineis. uel eos quos dicunt electos
incassum erogas s&. Acse in eccle sicđi.
misericordia fuirse ei: tractatibus. Nu¬
percorreptũ atq catholicum factum: Quod
& ipse uene rabilis agustinus. & nos quitimc
aderamus. ab eodẽ diligentor inquiren¬
tes: &x quare potissimũ illo tractato sibi
fuerit sactir factum & referente nob̵q
omnib: sermonis seriem recognoscentib: ꝓ
fundũ consiliũ dĩ. prosclute animarũ. ad¬
mitantes & stupenter. glorificabimus scm̃
ei nomen & benehximus quicũ uoluerit
&unde uoluerit . & quo modo uoluerit & ꝑ
scientes & pernescientes salutẽ ope ratur
animarum: Ex eo ille homo ꝓposito seruorũ
dĩ adhereni negotitorir dimifitationẽ
& ꝓficiens inecełȩ mẽbris in alia regione.
Ad presbiterũ quoq: dĩ uoluntate p&itur

Expanded text:
quod Manichaeorum sectam secutus fuquod Manichaeorum sectam secutus fuisset, et in ea quam plurimis annis vixisset, et propterea pecuniam multam ipsis Manichaeis, vel eis quos dicunt electos, incassum erogasset: ac se in ecclesia, Dei misericordia, fuisse ejus tractatibus nuper correctum atque catholicum factum. Quod et ipse venerabilis Augustinus, et nos qui tunc aderamus, ab eodem diligenter inquirentes, ex qua re potissimum in illo tractatu sibi fuerit satisfactum, et referente eo, nobisque omnibus sermonis seriem recognoscentibus, profundum consilium Dei pro salute animarum admirantes et stupentes, glorificavimus sanctum ejus nomen, et benediximus; qui cum voluerit, et unde voluerit, et quomodo voluerit, et per scientes et per nescientes salutem operatur animarum. Et ex eo ille homo proposito servorum Dei adhaerens, negotiatoris dimisit actionem, et proficiens in Ecclesiae membris, in alia regione ad presbyterii quoque Dei voluntate petitus
Abbreviated transcription (Latin):
& conserui qui nobiscũ tunc intta ippo¬
men sem eccđam. Cũ eodẽ scõ uiro uiuebant
reli querim: Cuires pondimus. hanos in
tempore miratos suis re. scimus. & recog¬
noscimus: Atille. credo ait:forte ali¬
quẽ errantẽ in populo. dñs per nosttã
obliuionẽ & errorẽ doceri &curcri
uoluerit. in cuius manus int .&nos
& sermones nr̃i: Mamcum ꝓposito
questiones laetera per tracta rem in
aliud ser monis &cursoꝑrexi Atq: ita
ñ conclusa uł explicata questione dispu¬
dationẽ t̃minauie Magisaduer sũ ma¬
nidieorũ errorẽ . Unde nihil dicere de¬
creuerã disputiens quaam deliis quȩ asse¬
rere ꝓposueram: & postliaee nisis allor
ecce Alic die uel postbiduũ. Uenit qui¬
dam firmus nomine negotiator. &n
trao mona steriũ sed enti scõ agustino
Nob̃ corã ad peedes geneb ꝓuolutus se¬
se iactauit lacrimas fundons & ro¬
gans ut prosalutis deliotis racer¬
dos cum sc̃ĩs dnm p̃car&tur Confitens

Expanded text:
et conservi, qui nobiscum tunc intra Hippoet conservi, qui nobiscum tunc intra Hipponensem Ecclesiam cum eodem sancto viro vivebant, reliquerim? Cui respondimus. Ita nos in tempore miratos fuisse scimus et recognoscimus. At ille: Credo, ait, quod forte aliquem errantem in populo Dominus per nostram oblivionem et errorem doceri et curari voluerit, in cujus manu sunt et nos et sermones nostri. Nam cum propositae quaestionis latebras pertractarem, in aliud sermonis excursu perrexi, atque ita non conclusa vel explicata quaestione, disputationem terminavi, magis adversum Manichaeorum errorem, unde nihil dicere decreveram, disputans, quam de iis quae asserere proposueram. Et post haec, nisi fallor, ecce alia die vel post biduum venit quidam Firmus nomine, negotiator, et intra monasterium sedente sancto Augustino, nobis coram, ad pedes ejus genibus provolutus sese jactavit, lacrymas fundens, et rogans ut pro suis delictis sacerdos cum sanctis Dominum precaretur, confitens