comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ordinatione a postolatus nisi ad alia in
tentio nr̃a dirigeret. & ex apostolorũ
actibus. & ex ipsius dñi accione aucto¬
ritatis exemplũ fufficient̃ his scriptis
possemus inserere: Fieri enĩ potest ut
diximus quod textũ passionis istius scĩ
dĩ ex autenticis scriptũ ñ habeant. &.
ideo in hoc errent : quia & nos plures
codicellos exinde uidimus : qui in quibus¬
dã sensu uidebant᷑ concordari sed litte¬
ratura aclmodũ dissonare.In quibus dã aut
nec sensu nec orationis tenore poterant soci¬
ari: Quod manifestũ ẽ huius uenerabilis &.
anti quissimi patris uetusta longinquitate
& ignote atq pere grinȩ linguȩ ubide ei
notitia maxime scriptũ erat in scitia seu
de uotione fideliũ ac cidisse. qui ñ studu¬
erunt ad pris cas hỹstorias ꝓcognitione
eiꝰ recurrere. sed ea que auditu college¬
rant ut gregorius turonensis ñ uotiuo
errore fallens. uidentes insignia magni¬

Expanded text:
ordinatione apostolatus, nisi ad alia se ordinatione apostolatus, nisi ad alia se intentio nostra dirigeret, et ex Apostolorum actibus et ipsius Domini actione, auctoritatis exemplum sufficienter in his scriptis possemus inferre. Fieri enim potest, ut diximus, quod textum passionis hujus sancti Dei, ex authenticis scriptum non habeant, et ideo in hoc errent; quia et nos plures codicellos exinde vidimus, qui in quibusdam sensu videbantur concordare, sed litteratura dissonare; in quibusdam autem nec sensu, nec orationis tenore poterant sociari. Quod manifestum est hujus venerabilis et antiquissimi patris vetusta longinquitate, et ignotae atque peregrinae linguae, ubi de ejus notitia maxime scriptum erat, inscitia, seu devotione fidelium accidisse: qui non studuere ad priscas historias pro cognitione ejus recurrere, sed ea quae auditu collegerant, ut Gregorius Turonensis, non votivo errore fallens, videntes insignia magni
Abbreviated transcription (Latin):
patri archa constantino politanus ꝑ legatos
suos sollictre in quisiuit: & ita se causã habere
certus. eandẽ athenensiũ ciuitatẽ pallio ar¬
chi episcoꝑali quod iã ex ea diut᷑ no tẽpore
urta quadã contentione sub tractũ fuerat
re donauit. Tsino dali consensu metropoli¬
. aue toritate qua ante functa fuerat
honorauit: Nã ap̃cedentibus usq adilla
oeeẽpusi eiꝰ dẽ ciuitatis ep̃s. nec sub¬
uit ierat alteri nisi patri archaȩ: nec uin
Ies. debitarũ sibi ep̃i ciuitatũ subdebant᷑
Quod is añt dicunt in passione : istu
dronr̃ si sscriptũ haberiu. quia ei
sc̃s clemens ep̃m: ordinauerit I gallias
miserit: proculsciant. quia aut p̃dictã pas¬
sionẽ exueris & emendatiorib: exemplarib:
ñ susceperunt. aut scriptorũ uitio depra¬
uatã legerunt. qm̃ ñ ibi scripbit᷑ eũ ep̃m
abeato clem̃te conse cratũ. sed aposto¬
lũ totius gallie fuisse orclinatũ De qua

Expanded text:
patriarcha Constantinopolitanus per legatos patriarcha Constantinopolitanus per legatos suos sollicite inquisivit, et ita se rem habere certus, eamdem Atheniensium civitatem pallio archiepiscopali, quod jam ex ea diuturno tempore, orta quadam contentione, subtractum fuerat, redonavit, et synodali consensu, Metropolis auctoritate, qua ante functa fuerat, honoravit. Nam a praecedentibus annis usque ad illud tempus, ejusdem civitatis episcopus nec suberat alteri, nisi patriarchae, nec juri ejus debitarum sibi episcopi civitatum subdebantur. XI. Quod autem dicunt, in passione istius beati Dionysii scriptum haberi, quia eum sanctus Clemens episcopum ordinaverit, Galliasque miserit, procul dubio sciant, quod aut praedictam passionem ex veris et emendatioribus exemplaribus non susceperunt, aut scriptorum vitio depravatam legerunt, quoniam non ibi scribitur, eum episcopum a beato Clemente consecratum, sed apostolum totius Galliae fuisse ordinatum: de qua
Abbreviated transcription (Latin):
ee auctoritatis mãtyrlogiũ de tomo cartis¬
serinus constanti nopolitanis ad eptum.
qui tanta uetus tate dissoluit᷑. ut maximã
cautelã a se contingentibus exigat. In quo
diem natalitu euis designatũ. &. quia athe¬
nensiuĩ ep̃s fuerit reperimus ad notatũ qͦđ
mar trrlogiũ ut antiquitas eiꝰ demonstrat.
ex eo tẽpore constare ñ in congruȩ rem.
quo constantino iubente nota oecasione
martyria sc̃oꝵ dñi detoto orbecollec¬
ta & caesareã sunt coniecta Sedꝰusq
hodie grecorũ maiores & athene in co¬
le ꝑhibent. hystoriarũ seriptifae succes¬
sionũ traditionibus docti. in eadẽ ciui¬
tate dions̃siũ tunc tẽporis primũ flus¬
se ep̃m: quando timotheus. pauli arque
dis cipulus ephesiorũ rexge cebesiã ip¬
sũ q: sub rogato sibi ep̃o ro ma adisse.
& ut cõpererunt apud gallorũ gentẽ glorioso
martyrio consummatũ fuisse : Quod ÷ tarasius

Expanded text:
ecae auctoritatis Martyrologion de tomo chartiecae auctoritatis Martyrologion de tomo chartiscriniis Constantinopolitanis adeptum, qui tanta vetustate dissolvitur, ut maximam cautelam a se contingentibus exigat: in quo diem natalitii ejus designatam, et quia Atheniensium episcopus fuerit reperimus adnotatum. Quod Martyrologium, ut antiquitas ejus demonstrat, ex eo tempore constare posse non incongrue remur, quo, Constantino jubente, nata occasione martyria Sanctorum Domini de toto orbe collecta, et Caesaream sunt convecta. Sed et usque hodie Graecorum majores, et Athenae incolae perhibent, historiarum scriptis et successionum traditionibus docti, in eadem civitate Dionysium tum temporis primum fuisse episcopum, quando Timothaeus Pauli aeque discipulus Ephesiorum rexit Ecclesiam: ipsumque, subrogato sibi episcopo, Romam adiisse, et ut compererunt, apud Gallorum gentem, glorioso martyrio consummatum fuisse. Quod et Tharasius
Abbreviated transcription (Latin):
ris inlustribus facit apertissime m̃tionẽ. Un¬
de quisque uidens sub quib imperatorib qui¬
que corũ fuerint. liquido potest colligere.
quantȩ absurditati ratiosit ista obnoxia cũ in¬
ter hos duos dionr̃ sios tã plura discreta sint
tẽpora Legit᷑ itẽ sic in eadẽ eeclesiastica histo¬
ria. capitulo iuͦi libri t̃tii Me morant᷑ aũt ex
cõminib pauli crescens quilẽ ad galatias
esse profectus. Linus uero q clemens in ur¬
be roma ec cłae p̃fuisse . qui comites & ad¬
uitores eiꝰ fuisse ab ipso paulo ꝑhibent᷑. Sed
&. dionr̃siũ ario pagiten apud athenas qũe
lucas descripsit primũ paulo p̃dicante
credidisse ac int̾socios eiꝰ fuisse. & ec elesit
atheniensiũ constat sacerdotiũ suscepisse
Dcuius uidelica dionr̃ su ario pagitȩ obini
nil grici scriptores dixerunt : quia propt̃
longinquitatẽ t̾rarũ transitus ipsius penitꝰ
eis mansit in cognitus Habemus tam̃ gre¬

Expanded text:
ris illustribus facit apertissime mentionem. Unris illustribus facit apertissime mentionem. Unde quisque videns sub quibus imperatoribus quique eorum fuerint, liquido potest colligere quantae absurditati ratio sit ista obnixa, cum inter hos duos Dionysios tam plura discreta sint tempora. X. Legitur item sic in eadem ecclesiastica historia. cap. 4, lib. III: Memorantur autem ex comitibus Pauli, Crescens quidem ad Galatas esse profectus, Linus vero et Clemens in urbe Roma Ecclesiae praefuisse, qui comites et adjutores ejus fuisse ab ipso Paulo perhibentur: sed et Dionysium Areopagitem apud Athenas, quem Lucas descripsit, primum Paulo praedicante, credidisse, ac inter socios ejus fuisse, et Ecclesiae Atheniensium constat sacerdotium suscepisse. De cujus, videlicet Dionysii Areopagitae, obitu, nil Graeci scriptores dixerunt, quia propter longinquitatem terrarum, transitus ipsius penitus eis fuit incognitus. Habemus tamen Gra
Abbreviated transcription (Latin):
qua alt̃ oculus eẽ debuerant aperiant & in
ecclesiastica hystoria discant. quia dionis¬
us corithioꝵ  ep̃c̃ de dronisio athena¬
rũ ep̃o in epła sua ad eosdẽ a thenienses
directa cõmemor&. Ita enĩ ibi libro iͣs
capitulo xxiii. scriptũ est Extat qͦꝙe
alia eiꝰ quin dyonisi corinthioꝵ epĩ aclath
nienses epła in qua ad euangłi creduliti¬
etẽ eos inuitat & c̃citat seniores: simul&
arguit̃ quosdã uelud pene ꝓlapsos a fide
cũ epc̃ eoꝵ publius fuiss& martirio c̃su
Sed ce quadrati qui publio martĩrisuocesserat.
in sacerdotiũ meminit: simul Imemorat quod
labore eiꝰ & industria rediuiuus quidã. in cis ca¬
lur fidei reparatus sit Et illud in eadẽ designat
epła. quod dio nr̃sius ario pagites qui ab apło
paulo instruetus credidit xp̃o secundũ ea
que apłoꝵ actibus designant᷑. primus apud athe
ep̃m miserat. beatus hieronimus in libro de ui¬

Expanded text:
qua oculus alter esse debuerat, aperiant, et in qua oculus alter esse debuerat, aperiant, et in ecclesiastica historia discant, quia Dionysius Corinthiorum episcopus, de Dionysio Athenarum episcopo in epistola sua ad eosdem Athenienses directa, commemoret, ita enim ibi lib. IV, cap. 23, scriptum est: exstat quoque et alia ejus Dionysii Corinenienses epistola, in qua ad Evangelii credulitatem eos invitat, et concitat segniores, simul et arguit quosdam, velut pene prolapsos a fide, cum episcopus eorum Publius fuisset martyrio consummatus. Sed et Quadrati, qui Publio martyri successerat in sacerdotium, meminit, simul et memorat, quod labore ejus ac industria redivivus quidam in eis calor fidei reparatus sit. Et illud in eadem designat epistola, quod Dionysius Areopagites, qui ab apostolo Paulo instructus, credidit Christo, secundum ea quae apostolorum Actibus designantur, primus apud Athenpiscopum miserat, beatus Hieronymus in libro de Vi
Abbreviated transcription (Latin):
one memoret istũ ipsũ tẽpore ꝑsequutio¬
nis decii subbeato sixto cũ aliis sex ep̃is quorũ
uitȩ uel passiones ⁊ nequaquã eiꝰ dictis in ra¬
tione tẽpoꝵ consonant. in has regiones fu¬
isse directũ Ec ce omnis minus scientiũ
sibi ipsi discordans auctoriias. cu uelut
ex suꝑfluo propt̃ satis factionẽ insipien¬
tiũ respondemus. cũ uerã ex hoc sc̃o pon¬
tifice &. martrre narrationẽ ueratiũ
historiarũ prȩmanibus habeamus. Pri¬
mo quidẽ petentes ut in hoc iure conten¬
tiosi. al bugine contracta arrogantiȩ
exsurpata sapientia qua uideri scioli
uolunt oculos tergant. quo ꝑspicatia
ꝑspicacit᷑. Iuera fidelit̃ relegant
Et si nisu. unũ oculũ aperuert᷑ quando lege¬
runt qđ subreptores uenerabilis brda p̃¬
spit᷑ in p̃fato opere secꝰ quã debuerat dixit
Ubi idẽ se rep̾hendit. & rep̃hensorũ suoꝵ no¬
cẽ feueniens retractionẽ scripsit: scrobẽ in

Expanded text:
one memoret, istum ipsum tempore persecutioone memoret, istum ipsum tempore persecutionis Decii sub beato Sixto cum aliis sex episcopis, quorum vitae vel passiones nequaquam ejus dictis in ratione temporum consonant, in has regiones fuisse directum. IX. Ecce omnis minus scientium, sibi ipsi discordans, auctoritas, cui velut ex superfluo propter satisfactionem insipientium respondemus, cum veram ex hoc sancto pontifice et martyre narrationem veracium historiarum prae manibus habeamus: primo quidem petentes, ut in hoc jure contentiosi, ab albugine contracta arrogantiae, ex usurpata sapientia, quia videri se scioli volunt, oculos tergant, quo perspicacia perspicaciter, et vera fideliter relegant. Et si non nisi unum oculum aperuerunt, quando legerent, quod per subreptionem venerabilis Bedae presbyteri in praefato opere, secus quam debuit, dixerat, ubi idem se reprehendit, et reprehensorum suorum vocem praeveniens, retractationem scripsit: scrobem, in
Abbreviated transcription (Latin):
cũ & hec que habemus ut exorata priorũ
nr̃orũ uenua dicamus ablita &. negle¬
gent̃ relicta reperimus: ⁊ alia nec dũ
ꝓ palata. quia ñ ad huc sunt adliqui dũ
deficimus. qui contendentes hunc dionysi¬
um ario pagyten esse ñ posse: ad munim̃
sui hec quȩ secunt᷑ in anit̾ contraunt. ue¬
nerabilẽ uidelic& Isom̃ bedã p̃sbiterũ
dixisse intractatu aploꝵ actuũ ario pa¬
giten dionisyũ ñ athenarũ sed corinthi¬
qua plures usurpatũ. Et qm̃ libellus passionis istius
testet᷑ hunc aclem̃te pontifice romano
ep̃m ordinatũ. & in has galliarũ partes fu¬
isse trans missũ. Quia & iã passiones diũsoꝵ
scõrũ martrrũ sub uarus imperatoribus
interfectorũ contineant eosdẽ cũ hoc sc̃s¬
simo uiro has partes ad isse. quod ipse sen¬
satorũ mani feste refellit auditus. Et qͦd
gre gorius: turonensis sicut in passione
scĩ saturnini legissese dixerat sub autumati¬

Expanded text:
cum et haec, quae habemus, ut exorata priorum cum et haec, quae habemus, ut exorata priorum nostrorum venia dicamus, abdita et negligenter relicta reperimus, et alia necdum prolata, quia non adhuc sunt ad liquidum defecimus, qui contendentes hunc Dionysium Areopagiten esse non posse, ad munimentum sui haec, quae sequuntur, inaniter contrahunt. Venerabilem videlicet et sanctum Bedam presbyterum, dixisse in tractatu apostolorum Actuum, Areopagitem Dionysium non Athenarum, sed Corinthiibi diem obiisse. Et quoniam libellus passionis istius testetur, hunc a Clemente pontifice Romano episcopum ordinatum, et in has Galliae partes fuisse transmissum, quia etiam passiones diversorum sanctorum martyrum, sub variis imperatoribus interfectorum, contineant eosdem cum hoc sanctissimo viro has partes adiisse, quod ipse sensatorum manifeste refellit auditus, et quod Gregorius Turonensis, sicut in passione sancti Saturnini legisse se dixerat, sub autumati
Abbreviated transcription (Latin):
romano in cunctis ec clesiasticȩ auc torrs¬
tis mumiis imitando. Quibus datur intelia¬
gi ab annis plurib hiric missȩ tenorẽ d
gallica consuetudine recessisse : &. hanc
passionis martĩrũ istorũ memoriã. longi
superiori tẽpore his occidenalib partib
Quibus tanto certius fidẽ ac cõmodamus:
quanto in tẽpore uicino post consum¬
mationẽ eorũ casdẽ fu usse cõpositas
sine dubͥtatione concredimus: Nec tañ
quisq purabit beatũ diorrsiũ eiusq suc ces¬
sores ab institutione apostolica propt᷑ haius
modi misse erdinẽ gallicis consuctudinibus
in primordio traditũ discrepasse. si et consti¬
terit ipsorũ a postolooꝵ & a postolicorũ ui¬
rorũ. ipsiusq & iã urbis romȩ sensus ꝓprii a¬
bundantiã notã esse Nec mirari quis pote¬
rit cur ymnũ scĩ eugenii tolles ani debea¬
to dronr̃sio habeamus. Iuicinorũ sapientiũ
scripus ex ceptis paucis uideamur carere.

Expanded text:
Romano in cunctis ecclesiasticae auctoritRomano in cunctis ecclesiasticae auctoritatis muniis imitando, quibus datur intelligi ab annis pluribus hunc missae tenorem de Gallica consuetudine recessisse, et hanc passionis martyrum istorum memoriam, longo superiori tempore his Occidentalibus partiquibus tanto certius fidem accommodamus, quanto in tempore vicino post consummationem eorum, easdem fuisse compositas sine dubitatione concredimus. VII. Nec tamen quisquam putabit beatum Dionysium ejusque successores, ab institutione apostolica propter hujus modi missae ordinem, Gallicis consuetudinibus in primordio traditum, discrepasse, si ei constiterit, ipsorum apostolorum et apostolicorum virorum, ipsiusque etiam urbis Romae sensus proprii notam esse. Nec mirari quis poterit cur hymnum sancti Eugenii Toletani de beato Dionysio habemus, et vicinorum sapientium scriptis, exceptis paucis, videamur carere:
Abbreviated transcription (Latin):
habent᷑ duȩ: missȩ. quȩ sic int̾celebrandũ
ad ꝓuocandã diuinȩ miserationis clem̃tiã &
corda płi ad deuotionis studiũ excitanda
torm̃ta martyris socioꝵq eiꝰ succinctȩ cõ¬
memorant : sic̃ & reliquȩ missȩ ibidẽ scrip¬
tȩ aliorũq aploꝵ ł martirũ quorũ passio¬
nes habent᷑ notissimȩ decantant: Qudꝵ
rundẽ quã uob̾ misimus seriei c̃cordare
uident᷑. ut nulli sit dubiũ a teste illoꝵ
martyru agones eorũ fuisse descriptos:
& ex ipsa ueraci hystoria memoriã
torm̃torũ suorũ in p̃fatis p̃cibus fuisse
mandatã Uidet᷑ porro in his myssa¬
rũ obsetrationibus ñ contẽnenda auc¬
toritas
de morata passione scõꝵ: cũ extent
apud nos epłe in nocenti. & post eũ ge¬
lasii: nec ñ I modernius beati papȩ gregoru.
aliorũq pontificũ ad epis copos urbium
galliarũ & antistitũ nr̃oꝵꝵ ad ipsus demore

Expanded text:
habentur duae missae, quae sic inter celebrandum habentur duae missae, quae sic inter celebrandum ad provocandam divinae miserationis clementiam, et corda populi ad devotionis studium excitanda, tormenta martyris sociorumque ejus succincte commemorant, sicut et reliquae missae ibidem scriptae, aliorum Apostolorum vel martyrum, quorum passiones habentur notissimae, decantant. Quarurumdem, quam vobis misimus, seriei concordare videntur, ut nulli sit dubium, a teste illorum martyrii, agones eorum fuisse descriptos, et ex ipsa veraci historia, memoriam tormentorum suorum in praefatis precibus fuisse mandatam. VI. Videtur porro in his missarum obsecrationibus non contemnenda auctoritas de memorata passione sanctorum, cum exstent apud nos epistolae Innocentii, et post eum Gelasii, nec non et modernius beati papae Gregorii, aliorumque pontificum ad episcopos urbium Galliarum, et antistitum nostrorum ad ipsos, de more
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutes in aegrotorũ sanatione uariarũ
in firmitatũ. ex notissimis &. uitinitati nr̃e
heatus clemens huc cũ udelic& ingallorũ
gentẽ direxerit . & qualit̃ ꝑ martyri pal¬
mã diuersissimis & crudelissinus afflictus
capud propriũ angelico ductu cębestis
miliciȩ incelebratione exe quiarũ honora¬
tus obse quio. ad locũ ubi nuno requiescit de¬
tulerit .& quo ordine a catulla quadã matre¬
familias sit sepultus. libellus antiquis simis
passionis eiusdẽ explanat. Precipue tam̃
conscriptio iusbii. quȩ intomo satis suꝑ¬
que ab dito parisius diuino nutu inuenta
in teralia memoranda sicut in ea legnis
do sacra mysteria ꝑageret. illi cune tis
uidentib apparentis continere dinosci
uetustate consumpti missales libri continen¬
tes missȩ ordinẽ more gallico: qui ab initio
recepte fidei usu in hac oc eidentati plaga
ẽ. habius : usq qͦ tenorẽ quonẽ utttur
romanũ susceperit: In quibus uoluminib

Expanded text:
virtutes in aegrotorum sanatione variarum virtutes in aegrotorum sanatione variarum infirmitatum, ex notissimis et vicinitati nostrae  autem beatus Clemens huc eum, videlicet in Gallorum gentem, direxerat, et qualiter per martyrii palmam diversissimis et crudelissimis afflictus caput proprium, angelico ductu coelestis militiae in celebratione exsequiarum honoratus obsequio, ad locum, ubi nunc requiescit, detulerit, et quo ordine a Catulla quadam matrefamilias sit sepultus, libellus antiquissimus passionis ejusdem explanat, praecipue tamen conscriptio Visbii quae in tomo satis superque abdito Parisiis divino nutu inventa, inter alia memoranda, sicut in ea legitisdo sacra mysteria perageret illi cunctis videntibus apparentis, continere dignoscitur. mia pene vetustate consumpti, missales libri continentes missae ordinem more Gallico, qui ab initio receptae fidei, usu in hac Occidentali plaga est habitus, usque quo tenorem, quo nunc utitur, Romanum susceperit. In quibus voluminibus
Abbreviated transcription (Latin):
faniũ missis ostendit. Quia uͦ cũ om̃i do¬
mo & damari uxore sua credidit. lectio al¬
tuũ. apostolorũ doc&: & euidentius dr̃a¬
logus basilu & iohannis capitulo t ͦ. quar¬
ti libri demonstrat S & beatꝰ ambrosu
in ȩpła ad uercellenses eandẽ uxorẽ eiꝰ ex
nomine de signans. perspicue manifestat: Ct¬
ne c̃scripsit. & quibꝰ petentib illos cõposut
lestio nobis ꝑ dĩ grãm & ur̃ãm ordinationi
cuiꝰ dispositione int̃pretatos scrinia nrã cos
petentibus reserant satis facit. Autentco
nãq eosdt̃ libros greca lingua c̃scriptos
quando echonomus ȩccłȩ c̃stantino poli¬
tane
& c&eri missi michahelis. legatione publica ad
urãm gloriã cõpendio functi sunt: ip̃sa uigilia in¬
sollẽnitatis scĩ dionr̃sii promunere magno
sus cepimus Quod donũ cleuotium nr̃e acsi
celitus allatũ adõ ẽ diuina gratia ꝓsecuta: ut
in eadẽ nocte decẽ Inouẽ nominatissime

Expanded text:
phanium missis, ostendit. Quia vero cum omni dophanium missis, ostendit. Quia vero cum omni domo et Damari uxore sua crediderit, lectio Actuum apostolorum docet, et evidentius dialogus Basilii et Joannis, capitulo 5 libri quarti, demonstrat. Sed et beatus Ambrosius in epistola ad Vercellenses, eamdem uxorem ejus ex nomine designans, perspicue manifestat. quibus petentibus illos composuit, lectio nobis per Dei gratiam et vestram ordinationem, cujus dispensatione interpretatos scrinia nostra petentibus referunt, satisfacit. Authenticos autem eosdem libros Graeca lingua conscriptos, quando oeconomus ecclesiae Constantinopolitanae, et caeteri missi Michaelis legatione publica ad vestram gloriam Compendio functi sunt, in ipsa vigilia solemnitatis sancti Dionysii pro munere magno suscepimus, quod donum devotioni nostrae ac si coelitus allatum, adeo divina est gratia prosecuta, ut in eadem nocte decem et novem nominatissimae
Abbreviated transcription (Latin):
Maxime aũt ex hẏstoria aristarehi grees¬
chro nografi. qui in epitola ad onesifoꝵ
primi ceriũ desitir athe ne euutans &. gestis
ibi dẽ postoloꝵ tẽporib scribens. ortũ ꝓsa¬
pie &. do cꝰtrina eiꝰ atq con uersionus ordinẽ
si ue gtatis tẽpꝰ. nec ñ & orcdinatsonẽ ipsi¬
us ac p̃dicationẽ. subrogationẽ & iã ep̃ĩ¬
in loco suo. & aduentũ illius romã ordi¬
nabilit̾ narrat. Quã epistolã ur̃e do mi¬
nationi dirigimus. & quis que studio¬
sus apud nos ualo in uenire. Curiosus
aũt ex gre corũ fontib unde & nos illã
sumpsimus poterit nuttuare Q uod enĩ
ante conuersionẽ suã ilio polt̃ astrolo¬
giae gr̃a migrauerit. ubi &. tenebras in
crucifixione saluatoris nr̃i uria cũ apollo¬
fanio sodalisuo uidit: & quia tẽ iuiginti
& quinq erat annoꝵ. ipse iepistolis ad poli¬
carpũ smirneorũ ep̃m. & ad eundẽ apollo¬

Expanded text:
maxime autem ex historia Aristarchi Graemaxime autem ex historia Aristarchi Graechorum cronographi, qui in epistola ad Onesiphorum primicerium, de Athenae civitatis, et gestis ibidem apostolorum temporibus scribens, ortum prosapiae, et doctrinam ejus, atque conversationis ordinem, sive aetatis tempus, nec non et ordinationem ipsius, ac praedicationem, subrogationem etiam episcopi loco suo, et adventum illius Romam, ordinabiliter narrat. Quam epistolam vestrae dominationi dirigimus, et quisque studiosus apud nos praevalet invenire. Curiosus autem ex Graecorum fontibus, unde et nos illam sumpsimus, poterit mutuare. Quod enim ante conversionem suam Heliopolim astrologiae gratia migraverit, ubi et tenebras in crucifixione Salvatoris nostri una cum Apollophanio sodali suo vidit: et quia tunc viginti et quinque erat annorum, ipse in epistolis, ad Polycarpum Smyrnaeorum episcopum, et ad eumdem Apollo
Abbreviated transcription (Latin):
aliena lingua ex pressimus intenoris se¬
rie sicut de p̃lo lo sunt eliquata texemus:
que licae in in t̃p̃tatione ñ redoleadit sup¬
pare sermonis odore. sapidũ tam̃ re¬
fert ueritatis & intellectus sui saporẽ
Ordinẽ igit᷑ istoriar si ur̃a iussit dominatio
in unũ congestũ & in singillatĩ postea
plenitudinẽ eius discretã. cunctis legen¬
tibus atq auclientib pandemus Nã diui¬
ne erit inspirationis & exe cucionis id quod
desideramus fideli animo ꝓpalare : uerã
ratq probabile de mostrare. Eix quo nos
laborandũ ñ magnopere aestimamus.
quia quid tenendũ de hoc scĩssimo marii¬
re xp̃i sit quidqͣeredendũ. note & ꝓba¬
atissime ꝑsone ueratib dictis decla¬
rant. Exenere si quidẽ eũ nobilissimũ
& philosophiȩ magisterio insignẽ a¬
pud di. ae thenas claruisse & aliarũ isto¬
riarũ & a postoloꝵ ac tu ũ testimonio
scła pr̃isca seu instantia cognouerunt.

Expanded text:
aliena lingua expressimus, in tenoris sealiena lingua expressimus, in tenoris serie, sicut de praelo sunt eliquata, texemus; quae licet in interpretatione non redoleant supparem sermonis odorem, sapidum tamen referunt veritatis et intellectus sui saporem. Ordinem igitur historiae, sicut vestra jussit dominatio, in unum congestum, et singulatim postea plenitudinem ejus discretam, cunctis legentibus atque audientibus, pandemus. Nam divinae erit inspirationis et exsecutionis id quod desideramus fideli animo propalare; verum atque probabile demonstrare. Ex quo nos laborandum non magnopere aestimamus, quia quid tenendum de hoc sanctissimo martyre Christi sit, quid credendum, notae et probatissimae personae veracibrant. III. Genere si quidem eum nobilissimum, et philosophiae magisterio insignem apud Athenas claruisse, et aliarum historiarum, et Actuum apostolorum testimonio, saecula prisca seu instantia cognoverunt:
Abbreviated transcription (Latin):
tis ur̃e pio desiderio differri: quod ex debito
serdͥtutẽ nr̃am constat debere largiri: quan¬
tũ comb& breuitas tẽporis.¬
Quosc quic quid orusuggerit memoria
cite recordationis. fauente dño ue¬
locit̃ scribentiũ committemus notariorũ
arti culis . dep̃cantes ur̃am humilit̾ sapientiã.
ne in his que reuerentia & amore scĩssimi
martyrisił propt̃ ussionis ur̃e oboedientiã
scribenda aggre dim̃. uerborũ põpositatem.
aut dictationis leporẽ. sed purissime ueri¬
tatis ab antiquoꝵ sicut dictis sumpsimus que¬
rere studeatis sincertiatẽ. Nosq rep̃hen¬
dere decasuũ &. p̃ positionũ atq con iune¬
cionũ uirtute. seulit terarũ in sub sequen¬
te in mutatione uel punctorũ scđm artẽ
gramaticã positione nolite. quia ñ id
studendũ. sed nr̃e deseruitionis obse qͥ¬
ũ. ac cõm̃dationis ur̃s officiũ acceleran¬
dũ sus cepimus. Maxime cũ hec que ab

Expanded text:
tis vestrae pio desiderio differri, quod ex debito tis vestrae pio desiderio differri, quod ex debito servitutem nostram constat debere largiri, quantum connivet brevitas temporis, quidquid ori suggesserit memoria citae recordationis, favente Domino, velociter scribentium committemus notariorum articulis: deprecantes vestram humiliter sapientiam, ne in his quae reverentia et amore sanctissimi martyris, et propter jussionis vestrae obedientiam scribenda aggredimur, verborum pompositatem aut dictationis leporem, sed purissimae veritatis, sicut ab antiquorum dictis sumpsimus, quaerere studeatis sinceritatem. Nosque reprehendere de casuum, praepositionum atque conjunctionum virtute, seu litterarum in subsequentes immutatione, vel punctorum secundum artem grammaticam positione nolite; quia non id studendum, sed nostrae deservitionis obsequium ac commendationis vestrae officium accelerandum suscepimus, maxime cum haec quae ab
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ promeruit: & laudabile sibi nom̃ apud ho¬
mines ad quisi uit. Qua circa & ur̃s sedulita¬
tis in stantia. cũ pro magna antiquitate hu¬
ius scĩssimi patris nr̃i quantũ ad regenera¬
tionẽ t̾renã. & con uersionẽ seu obitũ ꝑti¬
net Nã sc̃itate miraculoꝵ prodigus orbi
pene cuncto innotuit. Notitia ipsius
paucis nr̃oꝵ cognita. plurimis ad huc
ũ patuerit. meritũ ut melius ipsis se¬
scitis grande uob̃ conciliabitis . &. memoria¬
le perpetuũ ad quiretis faciat aũt dñs
hone uoluntatis ur̃e ꝑfectionẽ : qui tanto sine
aliqua hesitatone ur̃is ussionibus obedimus.
quanto illa rogatis seduli ex actores. que ex hibe¬
mus uoluntarii ex cutores. Id circo. quia reꝑta
que que ingrecis qua in latinis codicib ex dom no
& patrono nr̃o dionysio quȩ hac tenus minus
cognouimus uobis ocius in unũ eollecta mitte¬
re poscitis Pin congruũ ducimus auctorna¬

Expanded text:
Deum promeruit, et laudabile sibi nomen apud hoDeum promeruit, et laudabile sibi nomen apud homines acquisivit. II. Quocirca et vestrae sedulitatis instantia, cum pro magna antiquitate hujus sanctissimi patris nostri, quantum ad generationem terrenam, et conversionem seu obitum attinet, mira sanctitate et miraculorum prodigiis, orbi pene cuncto innotuit: notitia ipsius paucis nostrorum cognita, plurimis adhuc um patuerit, et meritum, ut melius ipsi scitis, grande vobis conciliabitis, et memoriale perpetuum acquiretis. Faciat autem Dominus, bonae voluntatis vestrae perfectionem, qui tanto sine aliqua haesitatione vestris jussionibus obedimus, quanto illa rogatis seduli exactores, quae exhibemus voluntarii exsecutores. Idcirco quia reperta quaeque, tam in Graecis quam in Latinis codicibus, ex domino et patrono nostro Dionysio, quae hactenus minus cognovimus, vobis ocius in unum collecta mittere poscitis, et incongruum ducimus, auctorita
Abbreviated transcription (Latin):
diuine bonitatis benefita & sc̃oꝵ cognoscit
solatia: &. tã promtissime se ac censũ ostendit
circa auctoris &. reparatoris sui. scu specialiũ
suf fragatoꝵ suoei uenerationẽ atq obsequiũ :
N on enĩ sic ab intiinis pia anima ur̃a diuina
confiterct᷑ uera & iusta iuditia. nisi se ipsã
sc̃o illumnata cognoscer& spũ. Nec ita
de uotissime amici dĩ bene gesta et dieta
maxime sagatitatis ur̃e prudentia ꝑ qui¬
reret. nisi sũmũ bonũ aquo & ꝑ quẽ om̃i¬
a sunt bona diligera. Cuius amore reli¬
giusa deuocio ur̃a ac censa eẽ dinoscitur.
ut xp̃i militũ gloriosos triũ phos inquire¬
ret. Quoscũ nouerit. ꝑ eoꝵ ad uitoriũ
robustius contra uitia uitiorũq auctore
pugnabit. quatenus martrrũ exempla sec
Huc ac cedit ad uoti Isollicitudinis ur̃e in¬
citam̃tũ. quia e tras scãs scripturȩ reparã
magnũ remunerationis donũ ex inde apud

Expanded text:
divinae bonitatis beneficia, et sanctorum cognoscit divinae bonitatis beneficia, et sanctorum cognoscit solatia, et tam promptissime se accensum ostendit circa auctoris et reparatoris sui seu specialium suffragatorum suorum venerationem atque obsequium. Non enim sic ab intimis pia anima vestra divina confiteretur vera et justa judicia, nisi se ipsam sancto illuminatam cognosceret Spiritu, nec ita devotissime amici Dei bene gesta et dicta maximae sagacitatis vestrae prudentia perquireret, nisi summum bonum, a quo et per quem omnia sunt bona, diligeret. Cujus amore religiosa devotio vestra accensa esse dignoscitur, ut Christi militum gloriosos triumphos inquireret. Quos cum noverit, per eorum adjutorium robustius contra vitia vitiorumque auctores pugnabit, quatenus martyrum exempla sectHuc accedit ad voti et sollicitudinis vestrae incitamentum, quia Esras, sanctae Scripturae reparator, magnum remun
Abbreviated transcription (Latin):
tate amabili & auctoritatis reue¬
rentia honorabili hludo uinco pio sẽꝑ au¬
gusto. hilduuiunus humilis xp̃i famulus.
& domini mei dionisii p̃ciosi ac socioꝵ
eius matricularius. ur̃eq imperiali dominati
optat & gloriã : Ex ultauit cormeũ in dño.
et exaltatũ ẽ cornu meũ in dõ meo Dilatatũ
ẽ osmeũ. & gaudebunt labiã mea ut ad nun¬
ris ab eximio imperatore dño meo uissus.
que reticere ñ poterã. &iã si a quo quã
fuissem forte prohibitus Et reuera magna
mihi ẽ ratio gratulandi: qm̃ cumulatius mͥ
effectũ clesiderii mei prestare uoluit diuina
cdignatio. ut mentis mee conceptũ ei placere
cognoscere: cũ quod agere spontane e dispo¬
nebat mea humilitas. in agendo data manu
auctoritatis cooperaret᷑ ur̃a dõ placens hu¬
militas Qua dere bonorũ operũ & spirita¬
liũ om̃iũ studiorũ. illũ auctorẽ ẽẽ ñ dubi¬
ũ ẽ. qui quorũ in citat mentes. quosibi pla¬
xp̃ianus animus ur̃ sic euidentissime ergase

Expanded text:
tate admirabili et auctoritatis reverentia honorabili, Ludovico Pio semper Augusto, Hilduinus humilis Christi famulus, et domini mei Dionysii pretiosi ac sociorum ejus matricularius, vestraeque imperiali dominatiooptat et gloriam. Exsultavit cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Deo meo. Dilatatum est os meu Dionysii, ab eximio imperatore domino meo jussus, quae reticere non poteram, etiamsi a quoquam fuissem forte prohibitus, et revera magna mihi est ratio gratulandi, quoniam cumulatius mihi effectum desiderii mei praestare voluit divina dignatio, ut mentis meae conceptum ei placere cognoscerem, cum quod agere spontanee disponebat mea humilitas, in agendo data manu auctoritatis, cooperaretur vestra Deo placens sublimitas. Qua de re bonorum operum et spiritualium omnium studiorum illum auctorem esse non dubium est, qui quorum incitat mentes, quo sibi plastianus animus vester sic evidentissime erga se
Abbreviated transcription (Latin):
Qe dio serpsit epistolã ꝑsententuas diferen¬
te q̃ nodo qͥdã ignorantia cognos e ⁊ d̃.
qͦ modo uis sus sitꝰ eũ ab his uidisse leguntur.
¶l benignifieo ⁊ deifico munere aliqͥ modo
in tellegat᷑. ⁊ qͦd ñ solũ di uinitats sedha
manitatis xp̃i mysteriũ. & dicꝰ tu areda¬
nu maneat. & intellec tu ignotũ .& qͦ ma&¬
iħs̃ qͥ ẽ suꝑ om̃a hominib ẽ substantialuꝰ
constitutus. & qͦd scdm̃ homines hominĩ
stantia substantialit̃ ẽ substantiatus. sice
ostendit uirgo suꝑ excellent᷑ pariens
a qͣ istabilis materialẽ & t̃restrẽ go¬
tatẽ sustines Et qͦd ñ diuise scđm d̾
tantũ diuina egit benignus iħs. Neg
mana tantũ scđm hominẽ. sed uir idsto
no uã quandã dĩ uirilẽ operationẽ e¬
ꝑciulanit: Dorotheo qͦq mrnist
direxit litteras. in notes cens qͦd
cerdotẽ bre ui diplomate monuit. nebonasua
ñ manifestata iudic& eẽ ne glecta . & ut careat
tolã qͣsi apollo giticã misit. inminens qͥ d ꝑtinaces

Expanded text:
et Gaio scripsit epistolam, per sententias disserentem, quomodo quadam ignorantia cognoscatur Deus, et quomodo visus sit ab his, qui eum vidisse leguntur: et quod benignifico et deifico munere aliquo modo intelligatur, et quod non solum divinitatis, sed et humanitatis Christi ministerium, et dictu arcanu hominibus est substantialiter constitutus, et quod secundum homines, de hominum substantia, substantialiter est substantiatus, sicut ostendit virgo superexcellenter pariens, et aqua instabilis, materialem et terrestrem gravitatem sustinens: et quod non divise secundum Deum tantum divina egit benignus Jesus, neque humana tantum secundum hominem: sed vir Dei factus, novam quamdam Dei virilem operationem itavit. Dorotheo quoque ministro direxit litteras, innotescens quod cerdotem brevi diplomate monuit, ne bona sua non manifestata judicet esse neglecta, et ut careat tolam quasi apologeticam misit, innuens quod pertinaces
Abbreviated transcription (Latin):
q tatius urbis athene p̃erat. Icuriae ario pagi
p̃sidens om̃iũ negotiorũ cuuliũ plublicae &.
priuatin ut nobilior nobilissimis moderami¬
na disso nebat. atq in t̃primos pͥmus. sophir̃s¬
piea an sillo gistica unũ saliũ doc trinarũ a¬

Expanded text:
que totius urbis Athenae praeerat, et curiae Areopagi que totius urbis Athenae praeerat, et curiae Areopagi praesidens omnium negotiorum civilium publice et privatim ut nobilior nobilissimis moderamina disponebat, atque inter primos primus sophistica et syllogistica universalium doctrinarum a
Abbreviated transcription (Latin):
commorabat᷑ & in natus principabat᷑. ariopa¬
gita genuino qͣsi uocabulo utebat᷑ altssimo
sanguine prumi ⁊ magni dionrsii. ñ illius se¬
melae ł deucalionis. sed eiꝰ qui uitis inuento
apud athenas insignis ẽ habitꝰ. longissimas
clara ꝓgeniȩ ꝓpagatus. Hic nãq an nosi
tis quinque & uiginti agens. & cunc ts p¬
ne artib copiose imbutus. crem̃ti studo
citus. una cũ apollofanio conphilosophos¬
o. astrologicr discipline uoto ȩgyptie¬
polim trans migrauit. Ubi simul cũ eo
affixus. & solsui dñi mortẽ paues cens lis
suȩ radios intetrae noctis mutauit hor¬
rẽ. atq orbis climata tenebrarũ obtexi
caligine. earundẽ tenebrarũ signo antea in¬
inso & in audito attonitus. ut om̃iũ litterarũ
lucẽ aduenturã signauit. atq dm̃ humano gene¬
ri essulsurũ serena dignatione dictauit. Clnde
ex pletis ꝓ qͥb perrexerat felicit̃ rediit. arci¬

Expanded text:
commorabatur, et innatus principabatur, areopacommorabatur, et innatus principabatur, areopagita genuino quasi vocabulo utebatur, altissimo sanguine primi et magni Dionysii, non illius Semelae vel Deucalionis, sed ejus qui vitis inventor apud Athenas insignis est habitus, longissima et clara propagine propagatus. Hic namque annos aetatis quinque et viginti agens, et cunctis pene artibus copiose imbutus, crementi studio excitus, una cum Apollophanio conphilosopho suo astrologicae disciplinae voto Aegypti Heliopolim transmigravit. Ubi simul cum eo affixus, et sol sui Domini mortem pavescens, lucis suae radios in tetrae mutavit noctis horrorem, atque orbis climata tenebrarum obtexit caligine, earumdem tenebrarum signo antea inviso et inaudito attonitus, ut omnium litterarum lucem adventuram signavit, atque Deum humano generi effulsurum, serena dignatione dictavit. CAPUT VI. Unde expletis, pro quibus perrexerat, feliciter rediit, arci
Abbreviated transcription (Latin):
cipis ꝓ sapia diriuatus. Cuius pat̃
laus uir magni ingenii lit terarũtu¬
o pollens. ciuis largolicae artis magi
fuit. Huius gͥ fili us apollo dũ int̃phis¬
sophorũ scolas clarus haberce ur &
tenticas biblio the cas re uolueret
de ditusq eẽt philoso phiȩ & uanis suꝑ sticio¬
nib ritupaganorũ. audiuit paulũ apłm
noua ⁊ in audita antea loc mata p̃dican¬
tẽ. Et cũ ei resistere ñ ualeret. inuenit uerã
eẽ doctrinã qũa paulus apud ad thenas
docuit. R elin quens ergo demonicas ludi¬
ficationes. & gentilicias ad inuentiones. ꝓ uo¬
Lutus apłi pedib dep̃catꝰ ẽ eũ ut illi uerã
slostmiã & uiã salutis ostenderet. seq xp̃i
tis cũ uocis nountate athenenses ꝑmoni
or ibie amen suȩ doctrine ac ciperet. ac
u rsusr dionr̃siũ. qͥ ob plenitu dine diuae
sur norũ numonũ scientiş t heo pholus idẽ
lln sapuens. & aregione urbis q̃ se dulo

Expanded text:
incipis prosapia derivatus: cujus pater incipis prosapia derivatus: cujus pater Nicolaus, vir magni ingenii, litterarum studio pollens civis et Argolicae artis magister fuit. Hujus igitur filius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus haberetur, et authenticas bibliothecas revolveret, deditusque esset philosophiae, et vanis superstitionibus ritu paganorum, audivit Paulum apostolum nova et inaudita antea dogmata praedicantem: et cum ei resistere non valeret, invenit veram esse doctrinam, quam Paulus apud Athenas docuit. Relinquens ergo daemoniacas ludificationes et gentilitias adinventiones, provolutus apostoli pedibus, deprecatus est eum, ut illi veram doctrinam et viam salutis ostenderet, seque Chritis, cum vocis novitate Athenienses permoti, ut ibi examen sua doconysium, qui ob plenitudinem divinae supernorum numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, et a regione urbis, qua sedulo
Abbreviated transcription (Latin):
mercurii. qui ermis grece dicit᷑ appellata.
in qͣ staticulũ ipsius merc urii uenerati¬
munitissimis moemis. mare florido. mel¬
litis ut sic dictũ sit riuulis & fluminib:
satis pinguissimis. nemorib: consitis. & ro¬
matib odoratis. uinctis nectarus. & uber¬
tatis cupia effluentib. oliuetis habundan¬
tissimis. iurecꝰtis florentib pascuis pe co¬
rib sufficientis simis. auri. argenti .ca. e¬
rorũq me tallorũ om̃iũ copiis. nauiũ
c ac uec tigaliũ cõmratib. ⁊ uoluptatũ
cunctarũ affluentus ultra urbes alias exor¬
tata quondã nobilissime floruit. Sed qu
suo priori scło cunctis mundi felicitatibis
suꝑ erat. modo gentiũ fre quenti & cona¬
so impetu oppressa. & int̃capła dirimi
Ubi in aduentu pauli quidã uir nobilis
quism mystes id ẽ consecratalis apollo
Eronos pagita. qm in eadẽ urbis regios
c& eros p̃celle hat nominabat᷑. cuusc
apollinis nobilissimi atheniensiũ pr¬

Expanded text:
Mercurii, qui Hermes Graece dicitur, appellata, Mercurii, qui Hermes Graece dicitur, appellata, in qua staticulum ipsius Mercurii veneratimunitissimis moenibus, mari florido, mellitis, ut sic dictum sit, rivulis et fluminibus, satis pinguissimis nemoribus, consitis et aromatibus odoratis, vinetis nectareis et ubertatis copia effluentibus, olivetis abundantissimis, viretis florentibus, pascuis pecoribus sufficientissimis, auri, argenti, caeterorumque metallorum omnium copiis, navium quoque ac vectigalium commeatibus et voluptatum cunctarum affluentiis, ultra urbes alias exornata, quondam nobilissime floruit. Sed quae suo priori saeculo cunctis mundi felicitatibus supererat, modo gentium frequenti et condenso impetu oppressa et intercepta dirimitur. Ubi in adventu Pauli quidam vir nobilis erat qui Symmistes, id est, consecretalis Apollo Kronospagita, quoniam in eadem urbis regione caeteros praecellebat, nominabatur, cujusdam Apollinis nobilissimi Atheniensium pr
Abbreviated transcription (Latin):
ecuida regio athenȩ ẽ que respicat thra
dã ubi therebinihis mire magnitudims
erat. sub qđ siluem & fauni agrests hominis
Queregio panos pagus appellat᷑ ex nomine sibu¬
ni a faura  Cire ci enĩ siluanũ pan: & faunos
ficarios panitas uocitant: Tercia regio posseds
pagus appellat᷑ que intendit portũ neptus
Posse donnã que grece neptunus dicitur q
simulachr̃u & diane effigiem egei ibide.
lebant .&. qͦre cursuf totius populi luns
nascente in multis functionib confue
Quarta regio in eadẽ urbe ẽ. ubi idb
tis ⁊ simulachurm herculis in colle tra
montis inmedio urbis posta ste terat
colendũ multis immolationib & delis¬
nib martẽ ⁊ herculẽ. quos illi deos ma¬
mos & fortissimos ad orabant Ubi & iu
exercebant᷑ iuditia . & docebant᷑ forasꝰ
miq om̃is sollertia: Qui locus arii pa
appellat᷑ a marte. Mas eñ aris grece uo¬
cat᷑. quinta regio ciuitatis eiꝰ dẽ. ũsa est
ad portã scheã ermis pagus ex nomine

Expanded text:
ecunda regio Athenarum est quae respicit contra Chium, ubi terebintus mirae magnitudinis inerat, et ubi fauni agrestes homines quae regio Pagos appellatur ex nomine Sylvani et Fauni: Graeci enim Sylvanum Pan, et Faunos ficarios Panitas vocitant. Tertia regio Possedonos pagos appellatur, quae intendit portum Neptuni: Possedon namque Graece, Neptunus dicitur, cujus simulacrum et Dianae effigiem Aegii ibidem colebant: et quo recursus totius populi, luna renascente, in multis functionibus confluebat. Quarta regio in eadem urbe est, ubi idolum Martis et simulacrum Herculis in colle Tritonii montis, in medio urbis positi, steterat, ad colendum multis immolationibus et delationibus Martem et Herculem, quos illi deos maximos et fortissimos adorabant. Ubi etiam exercebantur judicia et docebantur fora, ingeniique omnis solertia, qui locus Areopagus appellatur a Marte: Mars enim Ares Graece vocatur. Quinta regio civitatis ejusdem versa est ad portam Schaeam, Hermis pagus ex nomine
Abbreviated transcription (Latin):
litteris eructauit. In cuiꝰ libri captils
dic̃ sibi intimatũ abeato bartholos¬
qualit ⁊hcologiã scmq euangeliũ debue¬
it nrelegere. Quod a argute cepit ꝙ
breub sed ꝓfundisimis ⁊ uerbis cidẽ apti
seriotis suis ea inserendo defimuit. In sec¬
o anĩ capitulo tradidit qͦ modo oporteat eo¬
adurari armnes reponere om̃iũ causat &

Expanded text:
litteris eructavit. In cujus libri capitulo primo dicit intimatum sibi a beato Bartholoangelium debuerit intelligere: quod et argute coepit, et brevibus, sed profundissimis verbis ejusdem apostoli, scriptis suis ea inferendo, definivit. In secundo autem capitulo tradidit quomodo oporteat coadunari, et hymnos reponere omnium causae et
Abbreviated transcription (Latin):
lico
misterio sec d̃m conuementiã uniuꝰ cuiusq ordi¬
nis: una cũ ministrs scĩ altaris & p̃cipue ierarcha
hos c̃ sacer dote. qͥ unꝰ deangelis secundũ fas es¬
ficit᷑ celit̾ operari maxime in minrsterto sc̃i sa¬
erifitu dominice passionis sc̃is simi principatꝰ
milieie ciedestis cũ consortib suis in ꝓprio ordi¬

Expanded text:
lico ministerio secundum convenientiam uniuscujusque ordinis una cum ministris altaris, et praecipue ierarcha, id est sacerdote, qui unus de angelis secundum fas efficitur, caelitus operari; maxime in ministerio sancti sacrificii Dominicae passionis sanctissimi principatus militiae caelestis cum consortib
Abbreviated transcription (Latin):
Di onisius uero electionis gr̃a iã p̃uentus. ut cȩxũ
respexit ñ ante habits luminib contuentẽ ait
adeũ. Esne tiulle quẽ caecũ natũ cuncti cogioue.
ad sines : Cuiille respondit. Ego nẽpe sũ ciuea¬
co nato acteñ sol ñ luxit. Sed ipse paulus cui
tibi defero mandata salubria. iħu xp̃i magisti
sui inuocata uirtute. sanitatis mͥlum̃ indulst.
Qui ꝓtinꝰ surgens cũ om̃i domo & damari ux orelu
qũa ut sumeret more t̾raene nobilitatis pres
amorẽ suscipiende care subolis eũ sui co gere
rentes. ad mandata ꝓperat scĩ pauli. Credens
iilfedelit᷑. ⁊ abnegatis errorib paganorũ. sacnd
& baptismatis unda respersus. ac sic demũ se trabꝰ¬
deqiꝰ magisterio plenius inbuendũ. In que sc̃ri
litatis fide & in carnationis. passionis ac resits¬
ec clesiastice scĩtatis afatĩ ut comes eiꝰ insepa rabilis
qͦcũq gressũ mouerat ab eato paulo ꝑtriennium
institutꝰ tesalonica magistrũ obsequendo reũtens

Expanded text:
Dionysius vero, electionis gratia jam praeventus, ut caecum respexit non ante habitis luminibus contuentem, ait ad eum: esne tu ille, quem caecum natum cuncti cognoverunt affines? Cui ille respondit: Ego nempe sum, cui caeco nato hactenus sol non luxit: sed ipse Paulus, cujus tibi defero mandata salubria, Jesu Christi magistri sui invocata virtute, sanitatis mihi lumen indulsit, qui protinus surgens, cum omni domo et Damari uxore sua quam ut sumeret more terrenae nobilitatis, propter amorem suscipiendae charae sobolis, eum sui coegere parentes, ad mandata properat sancti Pauli. Credensque fideliter, et abnegatis erroribus paganorum, sacri est baptismatis unda respersus: ac sic demum se tradidit ejus magisterio plenius imbuendum, inque sanctae trinitatis fide, et incarnationis, passionis ac resurrecclesiasticae sanctitatis affatim, ut comes ejus inseparabilis, quocunque gressum moverat, a beato Paulo per triennium institutus. Thessalonica, magistro obsequendo, revertens,
Abbreviated transcription (Latin):
est̃ in uidea ds̃. & magnũ inisraela sc̃m nom̃
Qua propt̃ quẽ in cogntũ usqnie habuistos inoco
quinos demorte sanguinis sui precio reclipert ad
uitã. qui carlũ & t̾rã. homines selic a hangels
in aintate sui regni con uorxit. quimor ificat
paulo p̃clicante. ⁊ tẽpla singula perlust rure
que amica curiositane athenenses propt̃ ipsan
no uitatẽ officiosts sime ac ceptabant. Dionl¬
us uerã doc trimnã & cloc mata salutis audiens
& nihil esse idola quib seruiebat. quin mas
demonia quã deos esse eognos cens. sem̃ uͦ spoꝰ¬
& ũba uitalia pauli doc trina euidentis sins
sentiens. diuino lumine eorde tactus ei ds
cessit. & ah ẽo exp&ut. quatenus ꝓillo ipsius dĩ
quẽ p̃dicabat miseri cordiã dep̃caret᷑. ut illius
lutũ in posuit caecinati & lum̃ ei restituit. ipse
te potentia sua illumin&. Quẽ mox uidentẽ.
his ẽ uerbis affatus Uadẽ inquid ad dio nisrum
łelicti. quia paulus seruus iħu xp̃i ad te memi¬

Expanded text:
a Deus, et magnum in Israel, et sanctum nomen Quapropter quem incognitum usque nunc habuistis, modo m non est alter , qui nos de morte, sanguinis sui pretio reduxit ad vitam, qui coelum et terram, homines scilicet et angelos, in unitate regPaulo praedicante et templa singula perlustrante,m esse, quae amica curiositate Athenienses, propter ipsam novitatem officiosissime acceptabant, Dionysius veram doctrinam et dogma salutis audiens, et nihil esse idola, quibus serviebat, quin magis daemonia quam deos esse cognoscens, sanctum ba vitalia in Pauli doctrina evidentissime sentiens, divino lumine corde tactus, eidem Paulo cessit, et ab illo expetiit, quatenus pro illo ipsius Dei, quem praedicabat, misericordiam deprecaretur, ut illius lutum imposuit caeci nati, et lumen restituit ei , ipse te potentia sua illuminet. Quem mox videntem his est verbis affatus: vade, inquiens ad Dionysium, et dic ei quia Paulus servus Jesu Christi ad te me mi
Abbreviated transcription (Latin):
tepꝰ ad timotheũ effesiorũ ep̃m suũ aũt condiscipu¬
lũ diumno ususstilo. fulgorantt sermone. se eusdẽ
pans ũbo qͦuiunt angeli repletũ ostendens. de
celesti principatu. idẽ de ordinib angelorũ in¬
sigui eloquentia & reuerentli ꝓfundissiaq in¬
tellegentia sicut reuera is qui in celo os scuũ posue¬
sau onũ de cuelestib loquebat᷑ ubi corde a conuer¬
manet simplex. Et ñ hoc tantũ sed & co adu¬
nat illa quȩ splendorẽ ac cipiurit. Nͦ. Qua
decent̃ diuina & celestia ꝑ insimilitudinũ sym¬
bola mostrant᷑ . iiͦi. Quid ẽ ie rarchia idẽ saq

Expanded text:
tempus ad Timotheum Ephesiorum episcopum, suum autem condiscipulum, divino usus stylo, fulguranti sermone, se ejusdem panis verbo quo vivunt angeli repletum ostendens, de coelesti principatu, id est de ordinibus angelorum insigni eloquentia, et reverenda profundissimaque intelligentia, sicut revera is qui in coelo os suum posuerat, cum de coelestibus loquebatur, ubi corde et convermanet simplex: et non hoc tantum, sed et coadunat illa quae splendorem accipiunt. Secundo, quia decenter divina et coelestia, per insimilitudinum symbola, monstrant
Abbreviated transcription (Latin):
minib qm̃ apud bñ incelo conuessatio eius¬
c̃. ft ait paulus. Illũ dñ p̃dico uobis. que i
seꝯ natũ a pellatis. Nat̾ enĩ ex maria uirgi¬
ne passus sub pontio pilato. ꝓsalute huma¬
na mortuus resurrexit. celosq ascendens.
seda indextera dĩ patris. uerus ds̃ & uerus
homo. ꝑ quẽ factast̃ om̃ia .x. uerus ẽinsi¬

Expanded text:
minibus quoniam apud deum in celo est conuersatio eiusminibus quoniam apud deum in celo est conuersatio eius». Et ancognitum appellatis. Natus enim ex Maria virgine, passus sub Pontio Pilato pro salute humana mortuus, resurrexit, coelosque ascendens, sedet in dextera Dei Patris, verus Deus et verus homo, per quem facta