comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
A ffirmatio est enuntiatio alicuius dealiquo ut socrates est
Negatio est alicuius dealiquo ut socrates non est
Contra distio ẽ affirmationis & negationis oppositio ut socrates
disputat soc rates non disputat. haec omnia perlibrum sup ra
memoratum minutissime diuisa & sub diuisa tractantur
quaenos breuiter intimasse sufficiat quando in ipso comp&ens
explanatio reperitur maxime cum eum sex libris ab o& hio
iuro magnifico constat expositum qui uobis interalios codces
est relictus
N UNCADSILLOGISTICAS SPECIES FORIICAQ VENI¬
AMVS INQUIBVS NOBILIU PHILOSOPHORO IVCITER
TNCERCENR INGENII FORMULA CATECORICORUM
IDEST PRIEDICATIUORT SYLLOCIS MORUM SUNTTRES¬
In prima formula modi nouẽ . In scđa formula modi quattuo. Intertia formula modisex

Expanded text:
Affirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est, Affirmatio est enuntiatio alicuius de aliquo, ut Socrates est, negatio est alicuius ab aliquo, ut Socrates non est. Contradictio est affirmationis et negationis oppositio, ut Socrates disputat, Socrates non disputat. Haec omnia per librum supra memoratum minutissime diuisa et subdiuisa tractantur. Quarum rerum definitiones nos breuiter intimasse sufficiat, quando in ipso competens explanatio reperitur; maxime cum eum sex libris a Boethio, uiro magnifico, constat expositum, qui uobis inter alios codices est relictus. Nunc ad syllogisticas species formulasque ueniamus, in quibus nobilium philosophorum iugiter exercetur ingenium. Formulae categoricorum, id est praedicatiuorum, sylloIn prima formula modi novem. In secunda formula modi quatuor. In tertia formula modi sex.
Abbreviated transcription (Latin):
distum .ẽ. quid quid homoloquitur interdec em ista prcedi¬
camenta in euitabiliter inuenitur proficit &iã ad libros
intellegendos quisiue r&horib siuedialesticis applicatur
Cequitur liberperiermenias subcilisinus nimis & peruarias
formas iterationesq: cautissimus de quodictum est.
aristoteles quando periermenias scriptitabat
calamum inmente tingebat¬
NCIDIT PERIERMENIAS IDESTDEINTERPRE¬
LATIONESUPRADICTUS PHILOSODHUS
omen ẽ uox significatiua secundum placitum sine tempore¬
cuius nulla pars .ẽ significatiua separata ut socrates¬
S Uerbum ẽ. quod consignificat tempus cuius parsnihil extra
significat & ẽ. semꝑ eorum quae de altero dicuntur nota
ut ille cogitat disputat.
Oratio ẽ uox significatiua cuius pastium aliquid separatum
significatiuum .ẽ. ut socrates disputat
Enuntiatiua oratio ẽ uox significatiua deeo quod .ẽ. aliquid
uel non ẽ. ut socrates ẽ socrates non ẽ

Expanded text:
dictum est, quicquid homo loquitur inter decem ista praedidictum est, quicquid homo loquitur inter decem ista praedicamenta ineuitabiliter inuenitur. Proficit etiam ad libros intellegendos, qui siue rethoribus siue dialecticis applicantur. Sequitur liber Perihermenias, suptilissimus nimis et per uarias formas iterationesque cautissimus, de quo dictum est: 'Aristoteles, quando Perihermenias scriptitabat, calamum in mente tingebat.' In Perihermenias uero, id est de Interpretatione, supradictus philosophus ctione. Nomen est uox significatiua secundum placitum sine temporecuius nulla pars est significatiua separata, ut Socrates. Verbum est quod consignificat tempus, cuius pars nihil extra significat, et est semper eorum quae de altero dicuntur nota, ut cogitat, disputat. Oratio est uox significatiua, cuius partium aliquid separatum significatiuum est, ut Socrates disputat. Enuntiatiua oratio est uox significatiua de eo quod est aliquid uel non est, ut Socrates est, Socrates non est.
Abbreviated transcription (Latin):
A S ubstantia .ẽ. quae propri e & principaliter & maxime dicitur
Neq insubiesto .ẽ. ut aliqui homo uelaliqui equi secundat
autem substantiae dicuntur in quib specib illae principalst̃
substantiae primo dictae sunt atq clauduntur ut in homñ cicero
Quantitas ut discr&a ẽ & hab& partes ab alterutro discr& as
nec communicantes secundum aliquem communem terminũ¬
ad inuicẽ conestuntur uelutlinea superficies corpus locus
motus tempus.
Ad aliquiduero sunt quaecumq hoc ipso quod sunt aliorumesse
dicuntur uelud mauis duplum. habitus. dispositio scientia
sensus. positio
AQualitas ẽ secundũ quã aliqui quales dicim᷑ ut bonus malus.¬
e Facere ẽ ut secare uelurere id .ẽ. aliquid operari¬
S Patiest ut secari ueluri.
⁊Situs ẽ ut stat sed& iac&
NQuando ẽ ut hesterno uel cras
OUbi .ẽ. ut inasia in europa in lrbia
IHabere est ut calciatum uel armatum esse
Hoc opus aristotelis intente legendum est quando sicut

Expanded text:
 Substantia est, quae proprie et principaliter et maxime dicitur, n subiecto est, ut aliqui homo uel aliqui equus. Secundae autem substantiae dicuntur in quibus speciebus illae, quae principaliter substantiae primo dictae sunt, insunt atque clauduntur, ut in homine Cicero. Quantitas aut discreta est, et habet partes ab alterutro discretas nec communicantes secundum aliquem communem terminuadinuicem conectuntur, uelut linea, superficies, corpus, locus, motus, tempus. Ad aliquid uero sunt, quaecumque hoc ipsum, quod sunt, aliorum esse dicuntur, uelut maius, duplum, habitus, dispositio, scientia, sensus, positio. Qualitas est secundum quam aliqui quales dicimur, ut bonus, malus. Facere est ut secare uel urere, id est, aliquid operari. Pati est ut secari uel uri. Situs est ut stat, sedet, iacet. Quando est ut hesterno uel cras. Vbi est ut in Asia, in Europa, in Lybia. Habere est ut calciatum uel armatum esse. Hoc opus Aristotelis intente legendum est, quando, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Quintus
conduc ex
uniuersali¬
bus dedica¬
tiuis parqi¬
cularede¬
dicatiuũ
perrefle¬
xionẽ ut
omneiu¬
stũhone¬
stuomne
honestũ
bonum
quoddã
igitur
bonũ
iustum
perrefle¬
xionẽ ut
omneiustũ
honestũ
nullũ ho¬
nestũ tur¬
pe. nullũ
igitur
turpe
iustum

Expanded text:
Quintus conducit ex universalibus dedicativis particulare dedicativum per reflexionem, ut: 'Omne iustum honestum: omne honestum bonum: quoddam igitur bonum iustum'per reflexionem, ut: 'Omne iustum honestum: nullum honestum turpe: nullum igitur turpe iustum
Abbreviated transcription (Latin):
Dst hographia ẽ restitudo scribendinullo errore uitiata.
quae manum conponit & linguam
Haec breuiter dicta sufficiant. C&erum quie a uoluerit latius
pleniusq cognoscere cum prae fatione sua cudicem legatquẽ
nostra curiositate formauimus idẽ artem donati cuide ostho¬
gra phia librum & alium de & oemologiis inseruimus. quar¬
tum quoq deschematibus sacerdotis adiuximus quatenus dili¬
gens lector inuno cudicere perire possit quod astigram maticae
deputatum. eẽ cognoscit : sed quia continentia magis artis
gr̃o maticae dictaẽ curabimus aliqua de nominis uerbi que
regulis propaste subi cere quas recte tantum aristotelis

Expanded text:
Orthographia est rectitudo scribendi nullo errore vitiata, Orthographia est rectitudo scribendi nullo errore vitiata, quae manum componit et linguam. Haec breviter dicta sufficiant. Caeterum qui ea voluerit latius pleniusque cognoscere, cum praefatione sua codicem legat, quem nostra curiositate formavimus, id est Artem Donati, cui de Orthographia librum et alium de Etymologiis inseruimus, quartum quoque de Schematibus Sacerdotis adjunximus; quatenus diligens lector in uno codice reperire possit, quod arti grammaticae deputatum esse cognoscit. Sed quia continentia magis artis grammaticae dicta est, curavimus aliqua de nominis verbique regulis pro parte subjicere, quas recte tantum Aristoteles
Abbreviated transcription (Latin):
pora & significationes ab utroq numeros & figuras.
Coniunctioẽ parsorationis adnectens ordinansq sententiam¬
Pnce positio ẽ pars orationis quae praeposita aliis partibus ora¬
tionis significationem e arum aut mutat aut cõpl& aut minuit¬
II Interiectio ẽ parsorationis significans mentis affectum uoce inẽdita
chemata sunt trans formationes sermonum uel sententiarum
ornatus causa posita. quaea quodamastigraphonomine sacerdote
uitia posita suntin ipsonumero collecta claudantur. Quod & mihi
quoq durum uid & uruitia dicere quae auctorum exemplis. & maxi¬
me legis diuinae auctoritate firmantur. Haec grrmmaticis
&oratoribus communia sunt qua& a menutraq parte probabilit̃
reperiuntur aptata.
Addendum est &iam deo dumologis & orthogrephia de quibus
alios scribsis secestissimum ẽ. Etbȩ melogiaẽ autuera autueri¬
similis demonstratio declarans ex qua origine uerba discenda nt

Expanded text:
pora et significationes, ab utroque numeros et figuras. pora et significationes, ab utroque numeros et figuras. Conjunctio est pars orationis adnectens ordinans que sententiamPraepositio est pars orationis quae, praeposita aliis partibus orationis, significationem earum aut mutat, aut complet, aut minuit. Interjectio est pars orationis significans mentis affectum voce incondita. Schemata sunt transformationes sermonum 560 vel sententiarum, ornatus causa positae; quae a quodam artigrapho nomine Sacerdote vitia posita sunt, in ipso numero collecta claudantur. Quod et mihi quoque durum videtur vitia dicere, quae auctorum exemplis, et maxime legis divinae auctoritate firmantur. Haec grammaticis oratoribusque communia sunt: quae tamen in utraque parte probabiliter reperiuntur aptata. Addendum est etiam de etymologiis et orthographia, de quibus alios scripsisse certissimum est. Etymologia est aut vera aut verisimilis demonstratio, declarans ex qua origine verba descendant.
Abbreviated transcription (Latin):
uerpercus sus sensibilis auditus quantum in ipsoẽ¬
Litter ẽ pars minima uocis articulatae¬
Sillaba ẽ conprehensio litterarum uel unius¬
Pes est syllabarum & temporum certa dinumeratio¬
Accentus ẽ uitiocarens uocis astificios a pronuntiatio¬
Positura siue distinctio ẽ moderatae pronuntiatior¬
nis aptare pausatio.
Pastes aute morationis suntocto Nomen pronom̃
uerb aduerbium pasticipium conunctio praepositio in t̃ieccio
Nomenẽ parsorationis cumca sucorpus autremꝓprircõ¬
munit̃ ue significans proprie ut roma tiberis cõmunit᷑ uturbs flum̃
Pronomenẽ parsorationis quae pronomine posita tantundẽ
pene significat personam que In terdum recipit
Uerbum ẽ parsorationis cum tem pore & persona sine casũ
Aduerbiumẽ parsorationis qua eadiecta uerbo significa¬
tioni eius explanatat que impl& utiã faciã uel non faciam:
Pasticipium ẽ parsorationis dicta quod partem capiat nominis
partem uerbi recipitenim a nomine genera & casus : a uerbotem¬

Expanded text:
er percussus sensibilis auditu, quantum in ipsoest pars minima uocis articulataSyllaba est coPes est syllabarum et temporum certa dinumeratioAccentus est vitio carens vocis artificiosa pronuntiatioPositura sive distinctio est moderatae pronuntiationis apta repausatio. Partes autem orationis sunt octo, nomen, pronomen, verbum, adverbium, participium, conjunctio, praepositio, interjectio. Nomen est pars orationis cum casu, corpus aut rem proprie communiterve significans; proprie, ut Roma, Tiberis; communiter, ut urbs, fluvius. Pronomen est pars orationis quae, pro nomine posita, tantumdem pene significat, personamque interdum recipit. Verbum est pars orationis cum tempore et persona sine casu. Adverbium est pars orationis quae, adjecta verbo, significationem ejus explanat atque implet; ut, jam faciam vel non faciam. Participium est pars orationis dicta quod partem capiat nominis, partemque verbi; recipit enim a nomine genera et casus, a verbo tem
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus similiter in est equo quod quadrupes & homi¬
bipes. quaestio depropriomaxima põpositio siquod similst̃
locus a similib hicuero ingemina diuiditur haec enimsimi¬
litudo aut inqualitate aut inquantitate subsistie sed inquan¬
utate paritas nuncupatur id est aequalitas. Pursus abeo
quod ẽ maius siquaeratur ansitanimalis definitio quod & si
semoueripossit dicimus simaius opost&. eẽ animalis defi¬
nitionẽ quod naturaliter uiuat quam quod ex semoueri
possit non .ẽ aut̃ haec definitio animalis quem naturalit̃
uiuat ne equiquidẽ quaeminus uid&ur. eẽ definitio
quod exsemoueri possit animalis definitio. ẽẽ putanda est
uaestio de definitione propositiomaxima sud quod maius
inesse uidebitur non in est neillud quidem quodminus
inesse uidebitur mnerit. locus abeo duod ẽius maius amino¬
rib uero conuerso modo NNamsi ẽ hominis definitio
animal gressibile bipes . cumq idminus uideatur. ess

Expanded text:
dicimus similiter: inest equo quadrupes, et homidicimus similiter: inest equo quadrupes, et homibipes. Quaestio de proprio. Maxima propositio. Si quod similiteLocus a similibus: hic vero in gemina dividitur. Haec enim similitudo, aut in qualitate, aut in quantitate consistit; sed in quantitate paritas nuncupatur, id est aequalitas. Rursus ab eo quod est majus, si an sit animalis definitio, quod ex se moveri possit, dicimus, si magis oportet esse animalis definitionem, quod naturaliter vivat, quam quod ex se moveri possit. Non est autem haec definitio animalis, quod naturaliter vivat: ne haec quidem, quae minus videtur esse definitio, quod ex se moveri possit, animalis definitio esse putanda est. Quaestio de definitione. Propositio maxima. Si id quod magis videbitur inesse, non inest, ne illud quidem quod minus inesse videtur, inerit. Locus ab eo quod est majus. A minoribus vero converso modo. Nam si est hominis definitio, animal gressibile bipes: cumque id bipes videatur esse
Abbreviated transcription (Latin):
sapiens non penitebit. paenitentia enim malum fastum
comitatur. quod quia insapiente non conuenit paenitentia
quidem quaestio deaccedent propositio maxima cui non
locus a communiter accedentib. Expeditisigitur locis his
quiab ipsis terminis in propositione positis assumuntur
Nuncdehis dicendum ẽ. quilic& extrinsecus positi argumenta
tamenqua estionib sumministrat : Hiuero sunt uel exrei
iudicio. uel exsimilib: uel a maiore uelaminore uel a pro¬
ositione uel expositis uel extransumptione. &illequidem
locus quirei iudicium ten& huius modiest. ut id dicamus
ẽ. caelum eẽ uolubile quod ita sapientes atq in astrono¬
mia doctissimi iudicauerint. quaestio deaccedenti propo¬
sitio quod omnib: uel plurib uel doctis uid&ur hominib
& contradici non posse. locusarei iudicio a similib uero
hoc modo sidubit&ur anhominis proprium sit essebi pedẽ

Expanded text:
sapiens non poenitebit, poenitentia enim malum factum sapiens non poenitebit, poenitentia enim malum factum comitatur: quod quia in sapiente non convenit, ne poenitentia quidem. Quaestio de accidentibus. Propositio maxima: cui non Locus a communiter accidentibus. Expeditis igitur locis his qui ab ipsis terminis, in propositione positis, assumuntur, nunc de his dicendum est qui licet extrinsecus positi, argumenta tamen quaestionibus subministrant: hi vero sunt vel ex rei judicio, vel ex similibus, vel a majore, vel a minore, vel a proportione, vel ex oppositis, vel ex transumptione. Et ille quidem locus qui rei judicium tenet, hujusmodi est; ut id dicamus est, coelum esse volubile: quod ita sapientes atque in astronomia doctissimi dijudicaverint. Quaestio de accidente. Propositio, quod omnibus, vel pluribus, vel doctis videtur hominibus, ei contradici non posse. Locus a rei judicio. A similibus vero hoc modo, si dubitetur an hominis proprium sit esse bipedem,
Abbreviated transcription (Latin):
locus a fine ab eo uero quaecuiusq forma ẽ ita non potuisse
uolare daedalũ qm̃nullas naturali forma penas habuis s&
maxima propositio tantum quemq: posse quantum forma
permiserit locusa forma: Ab efficientib: uero & corruptio¬
nib &usib: hoc modonam sibonum ẽ domus & constructio
bonum ẽ. bonum ẽ domus Pursus simalum ẽ destruc¬
tio domus bona ẽ domus & sibona .ẽ domus mala destructio¬
est domus & sibonum ẽ. equitare bonũ ẽ equus & fibonũ
est equus bonum ẽ. equitare: estautem primum quidẽ
exemplum a generationib: quodidem ab effestib: uocari
potest secundum a corruptionib testium abusib: Omnium
autem maximae propositiones cuius effectio bona ẽ ipsum
quoq: bonum ẽ. &e conuerso &cuius corruptio mala est.
uerso: A communiter autẽ accedentib argumenta fiunt
quotiens easumuntur accedentia quaerelinquere subiestũ
uel non possunt uel non solent ut siquis hoc mododicat

Expanded text:
Locus a fine: ab eo quoque quod cuiuslibet forma est, ita non potuisse Locus a fine: ab eo quoque quod cuiuslibet forma est, ita non potuisse volare Dedalum, quoniam nullas naturali forma pennas habuisset. Maxima ppermiserit. Locus a forma. Ab effectibus vero, et corruptionibus, et usibus hoc modo: nam si bonum est domus, constructio bonum est, bonum est domus. Rursus si malum est destructio domus, bona est domus, et si bona est domus, mala est destructio domus. Item si bonum est equitare, bonum est equus, et si bonum est equus, bonum est equitare. Est autem primum quidem exemplum a generationibus, quod idem ab effectibus vocari potest. Secundum a corruptionibus, tertium ab usibus. Omnium autem maximae propositiones: cujus effectio bona est, ipsum quoque bonum est, et e converso; et cujus corruptio mala est, nverso. A communiter autem accidentibus argumenta fiunt, quotiens ea sumuntur accidentia, quae relinquere subjectum, vel non possunt, vel non solent; ut si quis hoc modo dicat:
Abbreviated transcription (Latin):
unt uero causȩ plures quaeuel principium pracestant motus
atq efficiunt uel specierum formas subiestae suscipiunt
uel proptereamaliquid uelquaecuius lib& forma ẽ. Argumen¬
tum igitur ab efficiente causa utsiquis iustitiam naturalem
uelit ostendere dicat congregatio hominumnaturalis ẽ
iustitiam uero congregatio hominum fecit iustitia igitur
quorum efficientes causae naturales sunt. ipsa quoq sunt
est rursussiquis mauros arma non habere contendat
dicit id circo eo sminime armis uti. quiahis ferrũ desit
maxima propositio ubi materiade .ẽ. & quod ex materia effi¬
enim id quodefficit atq id quod operantis actum suscipit
eius rei quae efficitur causae sunt : pursus a fine sisit
propositum aniustitia bona sit fiat argumentatio talis sibea¬
tum esse bonum ẽ. &iustitiabona ẽ. hic ẽ iustitiae finis
ut qui secundum iustitiã adbeatitudinem perducatur
maxima propositio cuius finis bonus ẽ ipsum quoq: bonũ ẽ

Expanded text:
ures causae, id est, quae vel principium praestant motus atque efficiunt; vel specierum formas subjectae suscipiunt; vel propter eas aliquid, vel quae cujuslibet forma est. Argumentum igitur ab efficiente causa; ut si quis justitiam naturalem velit ostendere, dicat: congregatio hominum naturalis est; justitiam vero congregatio hominum fecit: justitia igitur quorum efficientes causae naturales sunt, ipsa quoque sunt est. Rursus, si quis Mauros arma non habere contendat, dicit idcirco eos minime armis uti, quia his ferrum Maxima propositio, ubi materia deest, et quod ex materia efficienim id quod efficit, atque id quod operantis actum suscipit, eius rei quae efficitur causae sunt. Rursus a fine, sit propositum sic, an iustitia bona sit, fiat argumentatio talis: si beatum esse bonum est, et iustitia bona est, hic enim est iustitiae finis, ut si quis secundum iustitiam vivat, ad beatitudinem perducatur. Maxima propositio: cuius finis bonus est, ipsum quoque bonum est.
Abbreviated transcription (Latin):
tatur . Hi uero qui ex partitione ducuntur multi plici
fiuntmodo. Alquotiens enim quaediuiduntur simul eẽ
possunt. Vt siuocem in significationes diuidamus omnis
simul esse potest uel uticum dicimus osculor &astionem
& passionem significant utrumq enimsimul eẽ potest
aliauotiens uelut innegationis modo quaediuiduntur
simul eẽ non possunt ut aut loquitur aut Nonloquitur
fit autem rrtiocinatio in priore quidem modo diuisionis
aut quia omnib: ad est quod quaeritur aut uel non adest
aut id circo alicui adesse uel non adesse quod alis ad sit
aut minime Nam siquae ratur utrum homo substantia sit¬
persingula hominem terrenum eẽ substantiã & marinũ
quoqq: & caelestem substantiae possit sub ponit. monstra¬

Expanded text:
atur. At vero hi qui ex partitione sumuntur, multiplici fiunt modo. Aliquotiens enim quae dividuntur, simul esse possunt; ut si vocem in significationes dividamus, omnes simul esse possunt: veluti cum dicimus amplector, aut actionem signitiens velut in negationis modo, quae dividuntur simul esse non possunt; ut sanus est, aut aeger. Fit autem ratiocinatio in priore quidem modo divisionis, tum quia omnibus adest quod quaeritur, vel non est; tum vero idcirco alicui adesse, vel non adesse quod aliis adsit, vel minimeper singula et canem latrabilem substantiam esse, marinam uam et sidus substantiae posse supponi, monstra
Abbreviated transcription (Latin):
TERTIA
DIAPASON
Niates saron semphonia est quae constat exratione epitrita
exsonitib: quinq: unde & nomen accepit
Dia pason srmphonia ẽ. quae &iam diostodicitur constat exrati¬
one diplasia hoc ẽ dupla fit autem personitus octo unde & nom̃
accepit siue diocto siue diapac. sonquia apud u& eres citharae
exocto cordis constabant. diapa son ergo dista ẽ quasi ex omnib
sonitibus constans.
ADipa son simul &diatessaron semphonia est quae constat exratioñ
quam hab& .xxiiii . numerus ad .uiii. fit autem ex sonitib xI.

Expanded text:
tertia diapason,I. Diatessaron symphonia est quae constat ex ratione epitrita ex sonitibus quinque, unde etiam nomen accepit. Tertia, diapason, symphonia est, quae etiam diocto dicitur, constat ex ratione diplasia, hoc est dupla; fit autem per sonitus octo, unde et nomen accepit, sive diocto, sive diapason: quia apud veteres citharae ex octo chordis constabant. Diapason ergo dicta est, quasi ex omnibus sonitibus constans. Quarta, diapason simul et diatessaron, symphonia est quae constat ex ratione quam habet 24 numerus ad 8 numerum; fit autem ex sonitibus un
Abbreviated transcription (Latin):
bilia atq illud ultimum genus scilic& nec probabile nec neces¬
sarium a propositi operis consideratione seiunctum ẽ nisi quod
interdum sophistici lociexercendi gratia lestoris adhibentur
Quocirca topicorum pariter utilitas intentioq pate fasta ẽ.
hisenim & dicendi facultas & inuestigatio ueritatis aug&ur.
Nam quod dialesticos atq orantes locorum iuuat agnitio
orationi per inuentionem copiam praestant
quoduero necessariorum dostrinam locorum philo sophis
trad& uiam quodammodo ueritatis ill ustrat. quo macgis
peruestiganda ẽ rimandad ulterius disciplina eaq
cum cognitione percepta sit. usuatq exercitatione firmanda
magnum enimaliquid locorum consideratio pollic&ur
scilic& inueniendiuias. quod quidem hiqui sunt huius
rationis expestes soli prorsus ingenio deputantur Neq
intellegunt quantum hac consideratione quaeratur¬
quae martem redigit uimpotestatemq Naturae sed dehis

Expanded text:
bilia, atque illud ultimum genus, scilicet nec probabile nec necesbilia, atque illud ultimum genus, scilicet nec probabile nec necessarium, a propositi operis consideratione seiunctum est, nisi quod interdum quidam sophistici loci exercendi gratia lectoris adhibentur. Quocirca topicorum pariter utilitas intentioque patefacta est. His enim et dicendi facultas et investigatio veritatis augetur. Nam quod dialecticos atque oratores locorum iuOrationi per inventionem copiam praestant. Quid vero necessariorum doctrinam locorum philosophis tradit? viam quodammodo veritatis illustrat. Quo magis pervestiganda est rimandaque ulterius disciplina ea quae cum cognitione percepta sit, usu atque exercitatione firmanda. Magnum enim aliquid locorum consideratio pollicetur, scilicet inveniendi vias; quod quidem hi qui sunt hujus rationis expertes, soli prorsus ingenio deputantur; neque intelligunt quantum hac consideratione quaeraturquae in artem redigit vim potestatemque naturae. Sed de his
Abbreviated transcription (Latin):
argumentorum copiam demonstrare : designatis enim locis equib:
probabilia argumenta dicuntur abundans & copis sanecesse fiat
materia disserendi : sed qñmut supradistum .ẽ. probabilium
argumentorum alia sunt necessaria alia non necessaria cum loci
probabilium argumentorum dicuntur euenit ut necessariorũ
quoq: doceantur quo fit ut oratorib. quidem acdialesticis haec
principaliter facultas par&ur. secundo uero loco philosophis
nam in quo probabilia quide momnia conquiruntur dialestic
itq oratores iuuantur in quib uero probabilia acnecessaria
docentur philo sophicae demonstrationi ministratur ubestais
Non modo igitur dialesticus atq orator uerum &iam demonstra¬
tor acuerg argumentationis effestor hab& quod ex propositis
locis sibi posita sumere Cuminter argumentorum probabilsũ
locos necessariorum quoq principia traditiomixta contineat
illa uero argumenta quaenecessaria quidem sunt sed non proba¬

Expanded text:
argumentorum copiam demonstrare; designatis enim locis e quibus argumentorum copiam demonstrare; designatis enim locis e quibus probabilia argumenta ducuntur, abundans et copiosa necesse fiat materia disserendi. Sed quoniam, ut supra dictum est, probabilium argumentorum alia sunt necessaria, alia non necessaria, cum loci probabilium argumentorum dicuntur, evenit ut necessariorum quoque doceantur; quo fit ut oratoribus quidem ac dialecticis haec principaliter facultas paretur, secundo vero loco philosophis. Nam in quo probabilia quidem omnia conquiruntur, dialectici atque oratores juvantur: in quibus vero probabilia ac necessaria docentur, philosophicae demonstrationi ministratur ubertas. Non modo igitur dialecticus atque orator, verum etiam demonstrator, ac verae argumentationis effector, habet quod ex propositis locis sibi possit assumere. Cum inter argumelocos, necessariorum quoque principia traditio ista contineat. Illa vero argumenta quae necessaria quidem sunt, sed non proba
Abbreviated transcription (Latin):
disserendi omnis ratio subiesta est. Id estdialestico orator
philo sopho sophiste quae quidem dialesticus atq: orator
in communi argumentorum materia uersantur. u terq
enim siuen ecessaria si ueminime probabilia tamen sequitꝰ
argumenta. Hisigiturillȩ duȩ species argumenti famu¬
lantur quae sunt probabile ac nonnecessarium
philo sophus uero acdemonstrator desolatantum ueritate
pertractat atq id eo siue sint probabiliasiue non sint
nihilrefest mododumsintnecessaria. hic quo que his¬
duabus speciebu sutitur argumen quae sunt probabile
ac necessarium nec essariumd aciNon probabile++
pat&igitur in quophilophus aboratore acdialecti co
in propria consideratione dissentiat ieo scilic& quod
illis probabilitatȩ huicueritat constat. eẽ. propositam :
Quastaue rospecies argumenti quam ne argumentum
quidem restedici supra monstrauimus sophistis sola ẽ
ad tributa : topicoru muero intentio est uerisimilium

Expanded text:
omnis ratio subjecta est, id est, dialectico, oratori, philosopho, sophistae. Quorum quidem dialecticus atque orator in communi argumentorum materia versantur; uterque enim, sive necessaria, sive minime, probabilia tamen sequitur argumenta. His igitur illae duae species argumenti famulantur, quae sunt probabile ac non necessarium: philosophus vero ac demonstrator de sola tantum veritate pertractant. Atque ideo sive sint probabilia, sive non sint, nihil refert, modo dum sint necessaria; hic quoque hisduabus speciebus utitur argumentis, quae sunt probabile ac necessarium, necessarium ac non probabile. Patet igitur in quo philosophus ab oratore ac dialectico in propria consideratione dissideat; in eo scilicet quod illis probabilitatem, huic veritatem constat esse propositam. Quarta vero species argumenti, quam ne argumentum quidem recte dici supra monstravimus, sophistis sola est attributa. Topicorum vero intentio est, verisimilium
Abbreviated transcription (Latin):
ria sunt acnon probabilia aliis probabilibus ac necessariis argu¬
mentis ante ea demonstrantur. cognitaq: &credita ad alte¬
rius reide quadubitatur fidemtrahuntur. ut sunt speculatio¬
nesidẽ theorimata qua e ingeom &ria considerantur : nam q:
illic proponuntur non suntꝰ talia utinhis animus discentis
accedat sed qnm̃ demonstrantur aliis argumentis illa quoq
scita & cognita ad aliarum speculationum argumenta
dicuntur itaq probabilia non de sunt sed su nt necessaria
bis quidem auditorib: quib nondũ demonstrata s̃ ad aliud
aliquid ad probandum argumentaesse non possunt : Hi aut̃
quipriorib rationibus eorum quibus non ad quies cebant
fidemcaeperunt pos sunteas quae non ambigunt adar¬
gumentum uocare. sed quia quat tuor facultatibus disse¬
rendiomne astificium continetur dicendum est quae
quibus uti nouerint argumentis utcui potissimuin discipli¬

Expanded text:
ria sunt ac non probabilia, aliis probabilibus ac necessariis arguria sunt ac non probabilia, aliis probabilibus ac necessariis argumentis antea demonstrantur, cognitaque et credita, ad alterius rei, de qua dubitatur, fidem trahuntur; ut sunt speculationes, id est theoremata, quae in geometria considerantur. Nam quae illic proponuntur, non sunt talia ut in his sponte animus discentis accedat; sed quoniam demonstrantur aliis argumentis, illa quoque scita et cognita ad aliarum speculationum argumenta ducuntur. Itaque probabilia non sunt, sed sunt necessaria his quidem auditoribus, quibus nondum demonstrata sunt, ad aliud aliquid probandum, argumenta esse non possunt; hi autem qui prioribus rationibus eorum quibus non acquiescebant, fidem coeperunt, possunt eas quae non ambigunt, ad argumentum vocare. Sed quia quatuor facultatibus disserendi omne artificium continetur, dicendum est quae quibus uti noverit argumentis; ut, cui potissimum discipli
Abbreviated transcription (Latin):
enimrei dubiae faciunt fidem: ex his autem nulla fides est quae
neq in opinioneneq in ueritate sunt constituta: dicitamen
potest nec illa quidem esseargumenta quaecum sint necessaria
minim& amen audientibus approbantur : nam sirei dubiae
sit fides cogendus estanimus auditoris perea quibus sead¬
quies cit ut condusioni quoq: quam nondum probatpossit
accedere quod siqua& antum necessaria sunt acnon probabi¬
la non probat ille quiiudicat necesse ẽ. ut ne illud quidem
prob& quod ex huius modiratione conficitur. Italeuenitut
ex huius modi ratiocinatione eaqua& antum neces saria s unt
ac non probabilia necessaria esse argumenta. sed nonita est
atq: haec in t̃pr&at onon recte probabilitãs intellegenti amteneNt
ea suntenim probabilia quibus sponteatque ultro consensus ad iun¬
gitur. scilic&ut moxaudita sint ad probentur: quae ueron ecessa¬

Expanded text:
enim rei dubiae faciunt fidem. Ex his autem nulla fides est, quae enim rei dubiae faciunt fidem. Ex his autem nulla fides est, quae neque in opinione, neque in veritate sunt constituta. Dici tamen potest, ne illa quidem esse argumenta, quae cum sint necessaria, minime tamen audientibus approbantur. Nam si rei dubiae fit fides, cogendus est animus auditoris, per ea quibus ipse acquiescit, ut conclusioni quoque, quam nondum probat, possit accedere. Quod si quae tantum necessaria sunt, ac non probabilia, non probat ille qui judicat, est necesse ut ne illud quidem probet quod ex hujuscemodi ratione conficitur. Itaque evenit ex hujusmodi ratiocinatione, ea quae tantum necessaria sunt ac non probabilia, non esse argumenta. Sed non ita est, atque haec interpretatio non rectae probabilitatis intelligentiam tenet. Ea sunt enim probabilia, quibus sponte atque ultro consensus adjungitur; scilicet ut mox audita sint, approbentur. Quae vero necessa
Abbreviated transcription (Latin):
falsum argumentum sitantum uerisimilitudinem tenet
Neces sarium uero est quodut diciturita est atq aliteres se non po¬
test & põbabilequidem acnecessarium est ut hocsiquid cui¬
lib& reisit additum to tummaius efficitur neq: enim quis¬
quam ab hacpropositione dissenti& &ita sese habere
neces seest.¬
S Probabilia uero ac non necessaria quibus facile quidem animus
ad quies c& sedueritatis nonten& firmitatem utsi hoc mater
estdiligit
Necessaru uero sunt ac non probabilia qua eita quidem ut dicuntur
habere necesscẽ sedid non facile Consentit auditor. ut hocob¬
iestulunaris corporissolisuenire defectum
Neq necessaria uero neque probabilia sunt quaeneq in opinio ñ
hominumneq inueritate consistunt. ut hochaberequae per¬
diderit cornua diogenem qnm̃ habeatid quisq: quod non ꝑdide¬
nit quae quidemnec argumenta dicipossunt : Argumenta

Expanded text:
falsumve sit argumentum, si tantum verisimilitudinem tenet. falsumve sit argumentum, si tantum verisimilitudinem tenet. Necessarium vero est, quod ut dicitur, ita est, 572 atque aliter esse non potest: et probabile quidem, ac necessarium est; ut hoc si quid cuilibet rei sit additum, totum majus efficitur. Neque enim quisquam ab hac propositione dissentiet, et ita sese habere necesse est. Probabilia vero ac non necessaria, quibus facile quidem animus acquiescit, sed veritatis non tenet firmitatem; ut hoc, si mater est, diligit. Necessaria vero sunt, ac non probabilia, quae ita quidem esse, ut dicuntur se habere, necesse est, sed his facile non consentit auditor: ut, ob objectum lunaris corporis, solis evenire defectum. Neque necessaria vero neque probabilia sunt, quae neque in opinione hominum, neque in veritate consistunt; ut hoc, habere quae non perdiderit cornua Diogenem, quoniam habeat id quisque quod non perdiderit; quae quidem nec argumenta dici possunt, argumenta
Abbreviated transcription (Latin):
docum supernis diuinisq: substantiis iustitia est. Hic enim
oratio perquam profestur similitudocum supernis diuinisq
substantiis subicitur iustitia uero praxedicatur. sed dehuius¬
modi propositionibus in his commentariis quod deperi¬
hermenias aristo telis libro scripsimus diligentius dissero¬
ruimus.
Argumentum est oratio rei dubiae faciens fidem hac semper
nis affestur sitipsa notius quaestione. Argumentorum
ero omnium alia sunt probabilia & necessaria. aliaa
probabilia quidem sed non necessaria alia necess ariased
non probalia alia nec probabilia nec necessaria
Probabile uero est quoduid&ur uelomnibus uel pluribus
uel sapientibus & his uel omnibus uel pluribus uel maxime
notis atque prȩcipuis uelunicuiq astifici secundum propriã
facultatem ut demedicina medico. gubernatori denauibus
gubernandis & pur&erea quod eiui d&ur cum quos ermo
conseritur uelipsiqui iudicat in quonibil at tin& uerum

Expanded text:
do cum supernis divinisque substantiis, justitia est; hic enim oratio per quam profertur similitudo, cum supernis divinisque substantiis subjicitur; justitia vero praedicatur. Sed de hujusmodi propositionibus in his commentariis quos in Perihermenias Aristotelis libros scripsimus, diligentius disseruimus. Argumentum est oratio rei dubiae faciens fidem: hanc semper nis affertur, sit ipsa notius quaestione. Argumentorum vero omnium alia sunt probabilia et necessaria, alia vero probabilia quidem, sed non necessaria; alia necessaria, sed non probabilia; alia nec probabilia, nec necessaria. Probabile vero est, quod videtur vel omnibus, vel pluribus, vel sapientibus, et his vel omnibus, vel pluribus, vel maxime notis atque praecipuis, vel unicuique artifici secundum propriam facultatem; ut de medicina medico, gubernatori de navibus gubernandis; et praeterea quod ei videtur cum quo sermo conseritur, vel ipsi qui judicat. In quo nihil attinet verum
Abbreviated transcription (Latin):
perspecies ac membra figurasq facienda diuisio
at prius de propositione ẽ disserendum hanc esse diximus
oractionem ueritatem uel mendatium continentem. huius
duae sunt species affirmatio una altera uero negatio

Expanded text:
per species ac membra figurasque facienda divisio. per species ac membra figurasque facienda divisio. Ac prius de propositione est disserendum: hanc esse diximus orationem, veritatem, vel mendacium continentem. Hujus duae sunt species: una affirmatio, altera vero negatio
Abbreviated transcription (Latin):
caelum eẽ mobile : haec enuntiatio & proloquium nuncu¬
patur qua estiouero ẽ. indubitationemambigu itat¬
rebus prob& caelum eẽ uolubile
Onuntiatio quippe siue suitantum causadicitur siueadalios
adfestur probandum ꝓpositio ẽ. cumde ipsa quaeritur
quaestio supsa ẽ approbata conclusio idemigitur propositio
quaestio & conclusio sed differunt modo
Irgumentum ẽ oratio rei dubiae faciens fidem non uero idem
est argumentum quod argumentatio.: Nam uissententia e
ratioque eaq dauditur oratione cumaliquid probatur
ambiguum argumentum uocatur : Ipsa uero argum̃ti
edo cutio argumentatio decitur. quofit ut argumentum
quodmens argumentationis sit atq sententia : Argum̃tatio
uero argumenti perorationemexplicatio: Locus uero ẽ
argumenti sed es uel unde ad propositam quaestionem
conueniens trahitur argumentum. quae cum ita sint
singulorum diligentius natura trastanda est : eorũq

Expanded text:
coelum esse volubile: haec enuntiatio et proloquium nuncucoelum esse volubile: haec enuntiatio et proloquium nuncupatur. Quaestio vero est, in dubitationem ambiguitatemrebus probet coelum esse volubile. Enuntiatio quippe sive sui tantum causa dicitur, sive ad alios affertur ad probandum, propositio est; cum de ipsa quaeritur, quaestio; si ipsa est approbata, conclusio. Idem igitur propositio, quaestio et conclusio, sed differunt modo. Argumentum est oratio rei dubiae faciens fidem. Non vero idem est argumentum quod et argumentatio. Nam vis sententiae ratioque ea quae clauditur oratione, cum aliquid probatur ambiguum, argumentum vocatur; ipsa vero argumenti elocutio argumentatio dicitur; quo fit ut argumentum quidem mens argumentationis sit atque sententia, argumentatio vero argumenti per orationem explicatio. Locus vero est argumenti sedes, vel unde ad propositam quaestionem conveniens trahitur argumentum. Quae cum ita sint, singulorum diligentius natura tractanda est, eorumque
Abbreviated transcription (Latin):
latini iuxtarationem dicunt sed hoc contingit cum maioris
rei nomine resdefinitur inferior : ut ẽ illud homominor
munduscicero hacdefinitione sicusus ẽ ed istum legem
annuam dicunt esse
IQua stadẽcima ẽ species definitionis quam graeci. Latato
npocti latini adaliquid uocant ut ẽ illud pater ẽ
cui ẽ filius dñs ẽ cui ẽ seruus: &cicero inr& horicis genus ẽ
quod plures pastes amplestitur item pars ẽ quod sube generi¬
e Quinta decima ẽ speciesdefinitionis quã graeci lata aitio aorian
latinireirationem uocant ut dies est solsuper terras nox ẽ sol
subterris : scire autem debemus praedictas definitiones topi¬
cis merito sociatas qnm in terquaedam argumenta sunt positae
& non nullis locis commemorantur intopicis.
UNCADTO PICAMUTNIAMUS QUAESUNT ARG¬
Umentorum sedes. fontes sensuum. origines dictionum
dequib breuiter aliquadicenda sunt ut & dialesticos locos
&r& horicossiue eorum differentias agnoscere debeamus

Expanded text:
Latini iuxta rationem dicunt; sed hoc contingit cum maioris rei nomine res definitur inferior, ut est illud: 'Homo minor mundus.' Cicero hac definitione sic usus est: 'Edictum legem annuam dicunt esse.' Quarta decima est species definitionis, quam Graeci cata ton pros ti, Latini ad aliquid uocant, ut est illud: 'Pater est cui est filius, dominus est cui est seruus' et Cicero in Rethoricis: 'Genus est quod plures partes amplectitur,' item 'Pars est quod subest generi.' Quinta decima est species definitionis, quam Graeci cata etiologian, Latini rei rationem uocant, ut: 'Dies est sol supra terras, nox est sol sub terris.' Scire autem debemus praedictas species definitionum topicis merito esse sociatas, quoniam inter quaedam argumeet nonnullis locis commemorantur in topicis. Nunc ad topica veniamus, quae sunt argumentorum sedes, fontes sensuum, origines dictionum; de quibus breviter aliqua dicenda sunt, ut et dialecticos locos et rhetoricos, sive eorum differentias agnoscere debeamus:
Abbreviated transcription (Latin):
APrimus simplex numerus ẽ quimodi cam mensuram solam
recipere potest ut uerbigratia . iII.U. UII. XI. XIII. XUII.
&̾ his similia
Secundus & compositus numerus . ẽ. qui non solum monadicã
mensuram sed & arithmeticam recipere potest. ut uerbi
Med iocris numerus est qui quodam modo simplex & in compositꝰ
eẽ uid&ur. alio uero modos ecundus & compositus ut uerbi grata
nouemadxxv. dumconpanrtus fuerit primus ẽ & in conpositus
qui a non habent communem mimerum nisi solummonadicum:
adxvuero siconpanrtus fuerit secundus ẽ & conpositus quia in .ẽ
illi communis numerus pra&er monadicum id .ẽ. trinarius nu¬
merus quinouemmen sunet terterni & quindecimter quini.
MTERADIUISIO. DEPARIBUS gCIM¬
PARIBUS NUMERIS

Expanded text:
aribus et simplex numerus est qui monadicam mensuram solam recipere potest, ut uerbi gratia III • V • VII • XI • XIII • XVII et his similia. Secundus et compositus numerus est qui non solum monadicam mensuram, sed et arithmeticam recipere potest, ut uerbi Mediocris numerus est qui quodammodo simplex et incompositus esse uidetur, alio uero modo secundus et compositus, ut uerbi gratia VIIII ad XXV dum comparatus fuerit, primus est et incompositus, quia non habet communem numerum nisi solum monadicum; ad XV uero si comparatus fuerit, secundus est et compositus, quoniam inest illi communis numerus praeter monadicum, id est trinarius numerus, qui nouem mensurat ter terni et XV ter quini. Altera diuisio de paribus et imparibus – Numerus
Abbreviated transcription (Latin):
emonstratiuum genus ẽ cumaliquid de monstramus in quo ẽ laus aut
uituperatio hocẽ quando perhuius modidescribtionem ostenditur
aliquis atq cognoscitur ut psalmus uicesi muostauus & alia uelloca
uel psalmiplurimi ut dñe in caelo miseri cordiatua & usq ad nubes
ueritastua. iustitia tua sicut montes dĩ & reliqua.
Deliberatiuum genus ẽ in quoẽ suasio & dissuasio. hocẽ quid a ppe¬
tere quid fugire quid docere quid prohibere.
uel constitutione. Statũ alii constitutionẽ alii quaestionẽ alii qđ exquȩsti.
LES QUAESTIONES SUN .IIII.¬

Expanded text:
emonstrativum genus est cum aliquid demonstramus, in quo est laus et vituperatio, hoc est, quando per hujusmodi descriptionem ostenditur aliquis, atque cognoscitur; ut psalmus XXVIII et alia vel loca vel psalmi plurimi, ut: Domine, in coelo misericordia tua, et usque ad nubes veritas tua. Justitia tua sicut montes Dei, et reliqua.Deliberativum genus est in quo est suasio et dissuasio, hoc est quid appetere, quid fugere, quid docere, quid prohibere dvel constitutione. Statum alii vocant constitutionem, alii quaestionem, alii quod ex quaesles quaestiones sun
Abbreviated transcription (Latin):
Denominatiua.¬
equiuocadicuntur quorum nomensolum commune. ẽ
secundũ nomen uero substantiae rxtio diuersa ut animal
homo & quod pingitur.
Vniuoca dicuntur quorum & nomen commune ẽ & secundũ
nomen discrepare eadem substantiae ractioñon probat᷑
ut animal homo atq bus
Denominatiua id ẽ deriuatiua dicuntur quaecũq ab ali¬
quosola differentia casus secundum nomenhabent appellati¬
onẽ ut grã matica grammaticus &a fostitudine fortis

Expanded text:
denominatiua. Aequiuoca dicuntur quorum nomen solum commune est, secundum nomen uero substantiae ratio diuersa, ut animal homo et quod pingitur. Vniuoca dicuntur quorum et nomen commune est, et secundum nomen discrepare eadem substantiae ratio non probatur, ut animal homo atque bos. Denominatiua, id est deriuatiua, dicuntur quaecumque ab aliquo sola differentia casus secundum nomen habent appellationem, ut a grammatica grammaticus et a fortitudine fortis
Abbreviated transcription (Latin):
hic enim non de finitio reis ed nominis inter pr&atio
argumentum dedit quod &iam tullius in ortensio
in eiusdem philo sophiae usus defensione & uocatur
nominis definitio.
Acde his quidem argumentis quae ex substantia
terminorum in quaestione positorum sumuntur
claris ut arbitror pate fecimus exemplis¬
NUNC DENIS DICENDUMEST

Expanded text:
hic enim non diffinitio rei, sed nominis interpretatio hic enim non diffinitio rei, sed nominis interpretatio argumentum dedit, quo Tullius etiam in Hortensio in eiusdem philosophiae usus est defensione, et vocatur nominis interpretatio. Ac de his quidem argumentis quae ex substantia terminorum in quaestione positorum assumuntur, claris ut arbitror patefecimus exemplisNunc de his dicendum est
Abbreviated transcription (Latin):
Quaeratur enim analbedo substantia sit hic quaeritur
analbedo substantiae uelut generi subponatur
dicimus enim substantia ẽ quodomnib. accedentib
possit eẽ subiestum
Albed o uero nullis accedentib subia c&
Albedo igitur substantia non est
ocus id est maxima propositio eademquae su perius.
cuius enim definitio uel descriptio ei quod dicitur
species eẽ. non conuenit.
id eius quod eẽ. species perib&ur genus nionest
descriptio uero substantiae albed ine non conuenit :
albedo igitur substantia non est.
Locus differentia superior adescriptione quamdu¬
dum locauimus inratione substantiae
sunt &iam definitiones quae non arei substantia
sed a nominis significatione ducuntur atq reidequa
quaeritur applicantur
Vtsi sit quaestio utrum philosophiȩ studendum sit
erit argumentatio talis.
philo sophia sapientiae amorest
huic studendum nemodubitat
Studendum igitur est philosophiae

Expanded text:
quaeratur enim an albedo substantia sit, hic quaeritur quaeratur enim an albedo substantia sit, hic quaeritur an albedo substantiae velut generi supponatur. Dicimus igitur: substantia est, quod omnibus accidentibus possit esse subjectum: albedo vero nullis accidentibus subjacet, albedo igitur substantia non est. Locus, id est maxima propositio, eadem quae superius. Cujus enim definitio vel descriptio ei, quod dicitur, species esse non convenit, id ejus quod esse species perhibetur, genus non est. Descriptio vero substantiae albedini non convenit, albedo igitur substantia non est. Locus differentia superior a descriptione, quam dudum locavimus in ratione substantiae. Sunt etiam definitiones quae non a rei substantia, sed a nominis significatione ducuntur, atque ita rei de qua quaeritur applicantur; ut si sit quaestio erit argumentatio talis: Philosophia amor sapientiae est, huic studendum nemo dubitat studendum igitur est philosophiae;
Abbreviated transcription (Latin):
unius eorum termini qui inqua estione locati sunt
utanimalis id est abeius definitione quae est
substantia animata sensibilis
gitur in caceris quaestionib stristm acbreuiter
locorum differentiis commemoratis opost& unius¬
cuiusq propri&item uigilantis animi ala critate
percipere
huius autem loci quiex substantia ducitur duplex
modus est
pastimnamq adefinitione pastim adescriptione argu¬
menta dicuntur
Dieffest autem definitio descriptione. quod definitio
genus ac differentias assumit
Sescriptio uero subiecta intellegentiam claudit quib
uel accedentib unam efficientib propri&satem uel sub¬
stantialib: pra&er genus conueniens aggregatis.
sedefinitiones quae ab accedentib fiunt uidentur
nullum modo substantiam demonstrare
stantiam monstrant
Illae &iam propositiones quae adescriptione sumuntꝰ
substantiae loco uidentur assumi
huius uero tale sit exemplum

Expanded text:
unius eorum termini qui in quaestione locati sunt, unius eorum termini qui in quaestione locati sunt, ut animalis, id est, ab ejus definitione, quae est substantia animata sensibilis. Igitur in caeteris quaestionibus strictim ac breviter locorum differentiis commemoratis, oportet uniuscujusque proprietatem vigilantis animi alacritate percipere. Hujus autem loci qui ex substantia ducitur, duplex modus est; partim namque a definitione, partim a descriptione argumenta ducuntur. Differt autem definitio a descriptione, quod definitio genus ac differentias assumit; descriptio vero subjectam intelligentiam claudit, quibusdam vel accidentibus unam efficientibus proprietatem, vel substantialibus praeter genus conveniens aggregatis. Sed definitiones quae ab accidentibus fiunt, tamen videntur nullo modo substantiam demonstrare:stantiam monstrant, illae etiam propositiones, quae a descriptione sumuntur, a substantiae loco videntur assumi. Hujus vero tale sit exemplum: