comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
DE BI BLI OTHE CIS¬
ibliotheca agreconomen accepte ab eoquodibi recondeant᷑
bibri. nam biblio librorum. theca repositio interp̃tatur:
Biblio thecam ueteris testamenti haesdras scriba post incensã
legem a caldeis dum iudei regressi fuissent in hierusalem diuino
afflatus sp̃u reparauit . Cunctaq legis ac proph & arũ uolumina
quae fuerant agentibus corrupta correxit. totumq uetus testamentum inx
grecos autẽ biblio thecam primus instituis se pisistratus crediturathenensiũ.
tirannus quam demonestenes. deinceps ab athaniensibus auctam xerxes in¬
censis athenis. euexit inpersas longoq post tempore seleucus nicanor rursus
ingreciam retulit : Hinc studium regibus urbibusq ceteris natum est conpa¬
randiuolumina diuersarum gentium &per interp̃tes ingrecã linguã uertendi.
dehincmagnus alexander uel successores eorum instruendis omnium librorum
biblio thecis animũ intenderunt. Maxima eptholomeus cognomento fila¬

Expanded text:
De bibliothecibliotheca a Graeco nomen accepit: eo quod ibi recondantur libri. Nam biblion librorum, theca repositio interpretatur. Bibliothecam Veteris Testamenti Esdras scriba post incensam legem a Chaldaeis, dum Judaei regressi fuissent in Jerusalem, divino afflatus Spiritu reparavit, cunctaque legis ac prophetarum volumina, quae fuerant a Gentibus corrupta, correxit, totumque Vetus Testamentum in Graecos autem bibliothecam primus instituisse Pisistratus creditur, Atheniensium tyrannus, quam deinceps ab Atheniensibus auctam Xerxes, incensis Athenis, evexit in Persas, longoque post tempore Seleucus Nicanor rursus in Graeciam rettulit. Hinc studium regibus urbibusque ceteris natum est conparandi volumina diversarum gentium, et per interpretes in Graecam linguam vertendi. Dehinc magnus Alexander vel successores eius instruendis omnium librorum bibliothecis animum intenderunt; maxime Ptolomaeus cognomento Phila
Abbreviated transcription (Latin):
tis. passibus uelsquamarum nisibus repit quianon est illi spinȩ rigor ut
colubri sed in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo con¬
tractas contrahendo porrestas motum explicat sicque agitatus ꝑ labitur¬
DE¬
PIS

Expanded text:
tis passibus vel squamarum nisibus repit, quia non est illi spinae rigor, ut tis passibus vel squamarum nisibus repit, quia non est illi spinae rigor, ut colubri, sed in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sicque agitatus perlabiturDePis
Abbreviated transcription (Latin):
quod teneat &eousq insideat quo erodat. inde & ꝑtinax quod in ean¬
dem rem identidem urgueat. Nermes carnium emigrantus
lumbricus ascaridȩ costi peduculi pulices. lendex tarmus. Nicin
usia cimex. Emigraneus uermis capitis uocatus. Iumbricus uer¬
mis intestinarum dictus Quasi lumbicus quia labitur uel quod
dicti. Vnde &peducosi dicuntur quibus peduculi efferuescunt
putriantur. Tendex tarmus uermis ẽ lardi Nicinus uermis est
canis uocatus eo quod hȩreat in auribus canũ. Cenos enĩ grece canis
est. Usia est uermis porci appellata quia urit nam ubi momor¬
derit adeo locus ard& utuesicȩ fiant. Cimex desimilitudine cu¬
iusdam herbae uocatus cuius f&orem hab&. Propriae autem
uermis in carne putrida nascitur: Tin ea inuestimentis. Eruca in
holere : Teredo inligno Tarmus in lardo : Vermes non ut serpens aper¬

Expanded text:
quod teneat, et eo usque insedat quo erodat. Inde et pertinax, quod in eanquod teneat, et eo usque insedat quo erodat. Inde et pertinax, quod in eandem rem identidem urgeat. Vermes carnium: hemicranius, lumbricus, ascaridae, costi, peduculi, pulices, lendes, tarmus, ricinus, usia, cimex. Hemicranius vermis capitis vocatus. Lumbricus vermis intestinarum, dictus quasi lumbicus, quia labitur, vel quod dicti. Unde et peducosi dicuntur quibus peduculi in corpore efnutriantur. Lendes . . . Tarmus vermis est lardi. Ricinus vermis est canis, vocatus eo quod haeret in auribus canum; κύων enim Graece canis est. Usia est vermis porci, appellata quia urit; nam ubi momorderit, adeo locus ardet ut ibi vesicae fiant. Cimex de similitudine cuiusdam herbae vocatus, cuius foetorem habet. Proprie autem vermis in carne putre nascitur; tinea in vestimentis; eruca in holere; teredo in ligno; tarmus in lardo. Vermis non ut serpens aper
Abbreviated transcription (Latin):
pal am nonferiat. Eantarida uermis terrenus multipesd
catur pascitur sub p&ris exhumore &terra. Limax uermis limidictus
quod in limo uel delimo nascatur. unde &sordida semꝑ & inmunda ha¬
b&ur. Pombi cis frondium uermis excuius textura bomboeium
conficitur appellatus autem hoc nomine ab eo quod euacu&ur dũ
fila generat &aer solus ineoremaneat. Eruca frondium uermis
in holere uel pampino inuoluta aberodendo dicta. Dequa meminit¬
plautus. Imitatus pequam bestiam & maleficam inpampino inuolu¬
tam. implicat sedem. nec aduolatudocusta &huc illucq discurrens
semi pasta dimittat sed ꝑman& perituris frugibus & tarda lapsum
picgris morsibus uniuersa consumit. Here donas greci uocant¬
ere donas greciuocant
lignorum uermes quod terendo edant  hos nos tremides dicimus
Hos nos tremides dicimus
Ita enim apud latinos ligniuermes uocantur quos tempore in opor¬
tuno cȩsae arbores gignunt. Tin ea uestimentorũ uermis dicta

Expanded text:
manus palmam non feriat. Cantharida vermis terrenus qui manus palmam non feriat. Cantharida vermis terrenus qui catquod in limo vel de limo nascatur. Unde et sordida semper et immunda habetur. Bombyces, frondium vermes, ex cujus textura bombycinum conficitur. Appellatus autem hoc nomine ab eo, quod evacuetur, fila generat, et aer solus in ea remaneat. Eruca, frondium vermis, in olus vel pampino inPlautus: Imitatus nequam bestiam et maleficam involutam in pampino. Implicat se eadem, nec advolat, ut locusta, ut huc illucque discurrens, semipasta dimittat; sed permanet perituris frugibus, et tardo lapsu pigrisque morsibus universa consumit. 74 10. Teredonas Graeci vocant lignorum vermes, quod terendo edant. Hos nos termites dicimusHos nos termites dicimus. Ita enim apud Latinos ligni vermes vocantur, quos tempore inoportuno caesae arbores gignunt. Tinea vestimentorum vermis, dicta
Abbreviated transcription (Latin):
I BUS
ermis est animal quod plerumq decarne ueldeligno uł
dequacũq: reterrena sineulla concubitu gignitur. lic&
nonnumquã & deouis nascantur sicut scorpio. sunt autem
uermes autterrae. autaquȩ aut aeris. aut carniũ aut frondiũ
aut lignorũ aut uestimentorũ : Aranea uermis aeris ab aeris
nutrimento cognominata qua ceiguo corpore longa fila
deducit & telȩ semꝑ intenta numquã desinit laborare ꝑpeuiũ
sustinens in sua arte suspendium. Multipes terrenus &mul
angui suga uermis a quatilis dicta quod sanguinẽ sugit. potanti¬
bus enim insidiatur. Cumq: in labitur faucib: uelubiuspiam
adherescit sanguinẽ haurit &cũpimio cruore madu erti euomit
quod haurit utrecentiorem denouo sugat. Scorpio uertnis
terrenus qui potius uermibus ad scribrtar p̃ serpentib: Animal
Armatũ aculeo &eeo grece uocatũ quod caudã figat & arcuato
uulnere uenena defundat. proprium est autt̃ scorpionis quod

Expanded text:
ibus. Vermis est animal, quod plerumque de carne, vel de ligno, vel de quacunque re terrena sine ullo concubitu gignitur, licet nonnunquam et de ovis nascantur, sicut scorpius. Sunt autem vermes aut terrae, aut aquae, aut aeris, aut carnium, aut frondium, aut lignorum, aut vestimentorum, Aranea vermis est aeris, ab aeris nutrimento cognominata, quae exiguo corpore longa fila deducit, et telae semper intenta nunquam desinit laborare, perpetuum sustinens in suo labore dispendium. Multipes vermis est anguisuga vermis aquatilis, dicta quod sanguinem sugit. Potantibus enim insidiatur, cumque labitur faucibus vel ubi uspiam adhaerescit, sanguinem haurit; et cum nimio cruore maduerit, evomit quod hausit, ut recentiorem denuo sugat. Scorpio vermis terrenus, qui potius vermibus adscribitur, non serpentibus; animal armatum aculeo, et ex eo Graece vocatum quod cauda figat et arcuato vulnere venena diffundat. Proprium est autem scorpionis quod
Abbreviated transcription (Latin):
namq celerius rubiginem trahit. Cum ferromagnes lapis concordiã hab&
Tola enim haec materiauimab hoc lapide accipit retina q longo tem port
Ex eodem lapide architectus quidam alex andriae templum concameruit
unded in eo simulacrum ferro inaere pendere uideretur. Herum accensum
igninisidure turictibus corrĩpitur rubens non est habile adtundendum.
Neq antequam albescere incipiat. Acet ouel alumine in litum ferrum fit.
aerissimile. Purgamenti ferrirubigo & scoria. Rubigo est uitium rodens fer
rum uel segetes quasi rodigo mutata unalittera. Haec &erugo abhȩrendo Nã
erugo uitium ferriaberodendo dicta non abȩramento. Scoria uero purgamen
ta & sordes sunt quae igne ex cocuntur & dicta scoria quia deferro excũtitur
Rubigine autem car& ferrum sicerussa &gipso & liquida picepunguatur.
Item rubigo ferramenta nonuitiat sieadem medulla ceruina uelcerus samix¬
tã rosatio unguitur.

Expanded text:
namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habet. Sola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit, retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, corrumpitur. Rubens non est habile ad tundendum, neque antequam albescere incipiat. Aceto, vel alumine illitum ferrum fit aeris simile. 5. 294 Purgamenta ferri rubigo et scoria. Rubigo est vitium rodens ferrum ipsum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera: haec et aerugo ab erodendo. Nam aerugo vitium est ferri, ab erodendo dicta, non abta et sordes sunt quae igne exquoquuntur: et dicta scoria quia de ferro excutitur. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et liquida pice perunguitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mixta rosaceo unguitur.
Abbreviated transcription (Latin):
anulum gestare indigito abstinuerunt: feminae nonusac anulis nisiquos
uirgini sponsus miserat : neque amplius quam binos anulos aurcos indi¬
gitis habere solebant: at nunc prae auro nullum feminis leue est atque
in mune membrum: Intergenera anulorum sunt ungulus samotracius
tinius. ungulus est gemmatus uocatus que hoc nomine quia sicut ungula carni ita
gemma anuli auro accingit᷑. Samotracius aureus quidem sed capitulo ferreo
a loco ita uocatus. Tinius purus est primum inbithinia fabricatus quamolim tinã
nitentes percandida margarita. quȩ ro nec quos tinica lima perpoliuit anulos
nec iaspios lapillos
DE CINCU LIS

Expanded text:
anulum gestare in digito abstinuerunt. Feminae non usae anulis, nisi quos anulum gestare in digito abstinuerunt. Feminae non usae anulis, nisi quos virgini sponsus miserat, neque amplius quam binos anulos aureos in digitis habere solebant. At nunc prae auro nullum feminis leve est atque inmune membrum. Inter genera anulorum sunt ungulus, Samothracius, Thynius. Ungulus est gemmatus, vocatusque hoc nomine quia, sicut ungula carni, ita gemma anuli auro adcingitur. Samothracius aureus quidem, sed capitulo ferreo; a loco ita vocatus. Thynius purus est, primum in Bithynia fabricatus, quam olim Thyniam nitentes nec percandida margarita quaero, nec quos Tunnica lima perpolivit anellos nec iaspios lapillos. De cingulis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt sigilla uero qua siminora signa : Anulos homines primumgestare coe¬
perunt quarto apolice digito quod eo uena quaedam adcor usque pertingat
quam notandam ornandamque aliqua insigni u&eres putauerunt: Apud
romanos anuli depublico dabantur & nonsine discrimine . nam dignitate
praecipuis uiris gemmati dabantur c&erissolidi : Anulum aureum nequeser¬
uus neque libertinus gestabat inpublico sed anulo aureo liberi utebantur :
Libertiniargenteo serui ferreo : lic& & multi honestis simi anulo ferreo ute¬
bantur: Apud u&eres ultraunum anulum uti infame habitum uiro: Crac¬
cus in meuium considerate quirites sinistram. eius encuius auctoritatem sequi¬
mini qui proptermulierum cupiditatem ut mulier est ornatus. crassus qui
apud parthos perut insenec tute duos habuit anulos causam praeferens
quo pecunia ei in mensa creuiss&: Multi&iam romanorum prograuitate

Expanded text:
sunt, sigilla vero quasi minora signa. Anulos homines primum gestare coesunt, sigilla vero quasi minora signa. Anulos homines primum gestare coeperunt quarto a pollice digito, quod eo vena quaedam ad cor usque pertingat, quam notandam ornandamque aliquo insigni veteres putaverunt. Apud Romanos anuli de publico dabantur, et non sine discrimine; nam dignitate praecipuis viris gemmati dabantur, ceteris solidi: anulum aureum neque servus neque libertinus gestabat in publico, sed anulo aureo liberi utebantur, libertini argenteo, servi ferreo; licet et multi honestissimi anulo ferreo utebantur. Apud veteres ultra unim anulum uti infame habitum viro. Gracchus in Mevium: 'Considerate, Quirites, sinistram eius; en cuius auctoritatem sequimini, qui propter mulierum cupiditatem ut mulier est ornatus.' Crassus, qui apud Parthos periit, in senectute duos habuit anulos, causam praeferens quod pecunia ei inmensa crevisset. Multi etiam Romanorum pro gravitate
Abbreviated transcription (Latin):
milla latius extenditur circulis rotundus fit : fibulac sunt quibus pectus re¬
minarum ornatur uel palleum ten&ur auiris inhumeris seuciigulum inlũ¬
bis : ł unulae sunt ornamenta mulierum in lunae similitudine bullu lae
aureae dependentes: specula sunt in quibus feminae uultus suos intuent᷑
dictum autem speculum uel quod exsplendore reddatur uel quo dibi seminȩ
intuentes considerents peciem suiuultus & quicquidornamenti deesseuide¬
rint adiciant : Pe riscdides sunt apud feminas crurum ornamenta qui¬
bus gressus earum ornantur: olfactoriola uascula sunt muliebria qui¬
bus odo ramenta gestantur :
Arimus prometheus fertur circulum ferreum indusolapide digitocirtũ¬
dasse qua consu&udine homines usi anulos habere coeperunt: A nuliau¬
tem sunt perdeminutionem dicti acirculis & anis qui sunt circumbrachia & cir¬
cumcrura unde & signa corum perdeminutionem sigilla nam signama iora

Expanded text:
milla latius extenditur, circulus rotundus fit. Fibulae sunt quibus pectus femilla latius extenditur, circulus rotundus fit. Fibulae sunt quibus pectus feminarum ornatur, vel pallium tenetur a viris in humeris, seu cingulum in lumbis. Lunulae sunt ornamenta mulierum, in lunae similitudinem bullulae aureae dependentes. Specula sunt in quibus feminae vultus suos intuuntur. Dictum autem speculum vel quod ex splendore reddatur, vel quod ibi feminae intuentes considerent speciem sui vultus et, quidquid ornamenti deesse viderint, adiciant. Periscelides sunt apud feminas crurum ornamenta quibus gressus earum ornantur. Olfactoriola vascula sunt muliebria quibus odoramenta gestantur. De anulis . Primus Prometheus fertur circulum ferreum incluso lapide digito circumdasse; qua consuetudine homines usi anulos habere coeperunt. Atem sunt per diminutionem dicti a circulis et anis, qui sunt circum brachia et circum crura; unde et signa eorum per dimi
Abbreviated transcription (Latin):
exgemiis est quod solet᷑feminarum pendere collo: dictum autema muncre
Hoc &iam & serpentinum dicitur quia constat exanforolis quibusdam aute¬
is gemimis que uaris in modum facturae serpentis: non nullib segmenta e lon
paruulacunis. plorumque autem & permonile omma ornamenta matro¬
narum significantur quic quidillis muneredatur: Murena uulgouocat
quodscilic& auro m& allo inuirgulis lentescente quae di mordnis tlex¬
qucatena contexitur in similitudinȩ murene serpentis quae delc oulglis
ornandum aptatur. hacc& interdum auriatque argenti texitur unqulbs¬
uinde & incanticis dicitur canticorum murepulas iureas farse tom pri
uermiculatas ar gento Catellaesunt ca tenulae colli inuicemse mumnpre¬
hendertes in modum catenae unde & appellatae : dextras communes
ossc uirorum ac feminarum utrius que sexus dextraesunt : Armille autem pro¬
priae uirorum sunt conlatae uictorae causa militibus ob armorumuit tutẽ

Expanded text:
ex gemmis est, quod solet ex feminarum pendere collo, dictum a munere. ex gemmis est, quod solet ex feminarum pendere collo, dictum a munere. Hoc etiam et serpentum dicitur, quia constat ex amphorulis quibusdam aureis, gemmisqparvula cunis. Plerumque autem et per monile omnia ornamenta matronarum significantur, quidquid illis munere datur. Muraena vulgo vocatur, quod scilicet auri metallo in virgulis lentescente quaedam ordinis flexuosi catena contexitur in similitudinem muraenae serpentis, quae ad collum ornandum aptatur. HaUnde et in Canticis dicitur canticorum1, 10: 'Murenulas aureas faciemus tibi vermiculatas argento.' Catellae sunt catenulae colli invicem se conprehendentes in modum catenae; unde et appellatae. esse virorum ac feminarum, quia utriusque sexus dextrae sunt. Armillae autem proprie virorum sunt, collatae victoriae causa militibus ob armorum virtutem;
Abbreviated transcription (Latin):
uittae quaedependit a corona: R&iculum est quod colligit comas dictum
abeo quod r& in& crines neeffundantur : discriminalia capitis mulierum sunt uo¬
cata ex eo quod caput auro discernant: nam discriminare diuide redicitur: Antiae
sunt cincinm dependentes prope auriculas greco uocabulo ab auribus: Acus sunt
quibus inseminis ornandorum crinium compagor& in &urnelaxius fluant &¬
sparsi dissipentur capilli : in aures ab aurium foraminibus nuncupatae quib:
practiosa grana lapidum dependunt harumusus ingrecia puellȩ utraqueau¬
repueritantum dextragerebant: Torques sunt circuli aurei a collo ad pectus
us que pendentes: tor ques autem & bullae auiris geruntur: feminis uero mu¬
nilia & catellae : Dic tae autem torques quod sint tortae & bullae quod similes¬
sint rotunditate bullis quae inaqua uento inflantur: monile or namentum

Expanded text:
vittae quae dependet coronae. Reticulum est quod colligit comas, dictum vittae quae dependet coronae. Reticulum est quod colligit comas, dictum ab eo quod retinet crines ne effundantur. Discriminalia capitis mulierum sunt vocata ex eo quod caput auro discernant; nam discriminare dividere dicitur. Antiae sunt cincinni dependentes prope auriculas; Graeco vocabulo, ab auribus. quibus in feminis ornandorum crinium compago retinetur, ne laxius fluant, et sparsi dissipentur capilli. 10. Inaures, ab aurium foraminibus nuncupatae, quibus pretiosa grana lapidum dependent. Harum usus in Graecia, puellae utraque aure, pueri tantum dextra gerebant. 11. Torques sunt circuli aurei a collo ad pectus usque pendentes. Torques autem et bullae a viris geruntur, a feminis vero monilia et catellae. Dictae autem torques, quod sint tortae: et bullae, quod sint similes rotunditate bullis, quae in aqua vento inflantur. 473 12. Monile ornamentum
Abbreviated transcription (Latin):
bus estfasciola trans uersa exauro ad suta in linteo quodestin rontesemola¬
rum. plaustus quo magis eam aspicio tam magis nimbataest : Nam & lumen quod¬
circa angelorum capita pingitur nimbus uocatur lic& &nimbus sit densita s nubis
Capitulum est quoduulgo capitu lare dicunt idem & cappa uel quod duos apice s utcap¬
pa littera habeat uel quia capitis ornamentum est : Mitra est pilleum frigeum caput
protegens quale est ornamentum capitis deuotarum sed pilleum uirorum est: Mitrae
autem feminarum : Redimicula autem sunt quibus mitra alligatur. pilleum autẽ
ut praediximus apelle erat: nam mitra ex lana est: Rigula est mitra uirginalis
capitis : Vit tae sunt quae crinibus innectuntur quibus fluentes religantus capilli
Et uit tae dictae quod uinciunt: Tenia autem est uittarum extremitas dependens di¬
uersorum colorum: itemuit taest quacoronauincitur: Tenia uero extrema pars

Expanded text:
bus est fasciola transversa ex auro adsuta in linteo, quod est in fronte feminabus est fasciola transversa ex auro adsuta in linteo, quod est in fronte feminarum. Plautus circa angelorum capita pingitur, nimbus vocatur, licet et nimbus sit densitas nubis. Capitulum est quod vulgo capitulare dicunt. Idem et cappa, vel quod duos apices ut cappa littera habeat, vel quia capitis ornamentum est. Mitra est pilleum Phrygium, caput protegens, quale est ornamentum capitis devotarum. Sed pilleum virorum est, mitrae autem feminarum. Redimicula autem sunt quibus mitra alligatur. Pilleum autem, ut praediximus, a pelle erat: nam mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis. Vittae sunt quae in crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli: et vittae dictae quod vinciunt. Taenia autem est vittarum extremitas dependens diversorum colorum. Item vitta est qua corona vincitur; taenia vero extrema pars
Abbreviated transcription (Latin):
enim eadem sunt in signia omnium regnorum: Gentilium uates in fula s apices
pillea siuegalara utebantur: infula est fasciola sacerdotalis capitis alba inmo¬
dum diadematis aqua uitae ab utraque parte dependunt quac infuilam uinciunt
unde & uittae dictae sunt quoduinciant. infula autem plerumque lata erat. ple¬
rumque tortilis de albo & cocco: A pex est pilleum sutile quod sacer dotes gentiles
utebantur appellatus ab apiendo id est a ligandonam uirgula quac in pilleo erat
connectebatur filo quod fiebat ex lana hostiae galearium pillcum expelle cac¬
sae hostiae factum pilleum autem dictum apelle hostiae undefiebat: cidarĩ
feminarum dea dema nimbum capitalium & mara: deade macstor namen¬
tum capras inatronarum ex auro & gemiis contextum quod in secircumactis
euisemtatbus t&ro adstringitur & ex indedictu grece quod presig&ur nims¬

Expanded text:
enim eadem sunt insignia omnium regnorum. Gentilium vates infulas, apices, enim eadem sunt insignia omnium regnorum. Gentilium vates infulas, apices, pillea sive galeria utebantur. Infula est fasciola sacerdotalis capitis alba in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent, quae infulam vinciunt; unde et vittae dictae sunt, quod vinciant. Infula autem plerumque lata erat, plerumque tortilis, de albo et cocco. Apex est pilleum sutile quod sacerdotes gentiles utebantur, appellatus ab apiendo, id est adligando. Nam virgula, quae in pilleo erat, conectebatur filo, quod fiebat ex lana hostiae. Galerium pilleum ex pelle caesae hostiae factum. Pilleum autem dictum a pelle hostiae unde fiebat. Cidarim feminarum: diadema, nimbum, capitulum et mitra. Diadema est ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis extremitatibus retro adstringitur; et exinde dictum Graece quod praeligetur. Nim
Abbreviated transcription (Latin):
eorum cultuora uultusq decorentur: :XIDEORnΑMΕΝTΙS :¬
Prima ornamenti corona insigne uictoriae si ueregii honoris signum quae
ideo in capite regum ponitur ad significandos circum fusos in orbepopulos qui¬
bus accinitus quasi caput suum coronatur: hacc alucilio corolla ab homero
stefane dicta est : huius principium a libero quodam gentiles existimant quod
his inpotando motata uino capita uincire fascio lis instituerint: idarco olim linei
ac lanei generis coronas fuisse sicut erat insacerdotibus gentilium nomencoro¬
nae hac ex causa uocatum coquod inicio crrcum aras currer&us atque adimagi¬
nem circuitus uel cori & formatam & nominatam coronam: Imperatoresro¬
mani & reges quidam gentilium aureas coronas utuntur. persȩciaras gerunt
sed reges rectas: Satrapae incuruas. Reperta autem tiara a semiramide assiri¬
orum regina quod genus ornamenti ex indeusque hodie gens ipsa r& in & : Athe¬
nien ses enim cicla das aureas gerebant partim inuertice non nulli infronte: non

Expanded text:
eorum cultu ora vultusque decorentur. Prima ornamenta corona insigne victoriae, sive regii honoris signum; quae ideo in capite regum ponitur, ad significandum circumfusos in orbe populos, quibus adcinctus quasi caput suum coronatur. Haec a Lucilio 1143 corolla, ab Homero Il. 8, 597 στεφάνη dicta est. Huius principium a Libero quodam gentiles existimant, quod his in potando mota vino capita vincire fasciolis instituerint. Idcirco olim linei ac lanei generis coronas fuisse, sicut erat in sacerdotibus gentilium. Nomen coronae hac ex causa vocatum, eo quod initio circum aras curreretur, atque ad imaginem circuitus vel chori et formatam et nominatam coronam. Inperatores Romani et reges quidam gentium aureas coronas utuntur. Persae tiaras gerunt; sed reges rectas, satrapae incurvas. Reperta autem tiara a Semiramide Assyriorum regina. Quod genus ornamenti exinde usque hodie gens ipsa retinet. Athenienses enim cicladas aureas gerebant partim in vertice, nonnulli in fronte. Non
Abbreviated transcription (Latin):
stupor tartarizin enim horrere & tremere apud grecos legitur illicenim fletus
tant aualle idolis consecrata quae est iuxta murum hierusalem
repletaolim cadaue ribus mortuorum ibi enim ebrei filios suos immolabant
demonibus & appellabatur locus ipse gehennon futuri ergo supplicii locus
ubi peccatores cruciendi sunt huius lociuo cabulo designatur duplicem eẽ
secundum corpus si ponderis ordinem suiteneant inferiora sunt omnia graui¬
& in greca lingua origo nominis quo appellatur exeo quod nihil suaueha¬
beant resonare perhibetur. sicut autem coranimalis inmedio est. Ita &infer¬
nus inmedio terrae perhibetur eẽ. Vnde & in euangelio legimus incorde
terrae. Philosophi autem dicunt quod inferi proeo dicuntur qđ animȩ
hinͦ ibi ferentur.
INCIPITTAB QUINTUS DECIMUS.

Expanded text:
stupor; ταρταρίζειν enim horrere et tremere apud Graecos legitur. Illic enim 'fletusstupor; ταρταρίζειν enim horrere et tremere apud Graecos legitur. Illic enim 'fletustant a valle idolis consecrata, quae est iuxta murum Hierusalem, repleta olim cadaveribus mortuorum; ibi enim Hebraei filios suos inmolabant daemonibus, et appellabatur locus ipse Gehennon. Futuri ergo suppubi peccatores cruciandi sunt, hujus loci vocabulo designatur. Duplicem autsecundum corpus, si ponderis sui ordinem teneat, inferiora sunt omnia gravinia tristiora. Unde et in Graeca lingua origo nominis, quo appellatur inferus ex eo quod nihil suave habeat, resonare perhibetur. Sicut autem cor animalis in medio est, ita et infernus in medio terrae esse perhibetur. Unde et in Evangelio legimus: In corde terrae . Philosophi autem dicunt, quod inferi pro eo dicuntur, quod animae hinc illuc inferantur. LIBER QUARTUS DECIMUS.
Abbreviated transcription (Latin):
Ipecus est fossa subterra aqua prospici potest:
Spelaea grece speluncae latinae. Spiracula appellata omnia loca
uarro spiraculum dicit huius cemodi locum & spiracula ex eodicuntur loca
quaterra sp̃m edit. Hiatus praeruptio terrae profunda quasi hitus
Propriȩ autemhiatus hominis oris apertio trans lata a feris quarũ
auiditas oris ad a pertionem monstratur : Profundum proprie quasicu¬
ius porro sit fundus ab usiue autem profundum uel sursum uel deor sum dicit᷑
nis nomen est & dictum barathrum quasi uorago atra stilic& a pro fun¬
ditate. E rebus infernorum profunditas atq recessus. Stix Anotoc
Tperoc id est a tristitia dicta eo quod tristesfaciat uel quod tristitiã gignat.
Cocitus autem nomen accepit greca inter p̃tatione aluctu & gemitu.
rescilic& quialuce soleq car&. quianeq illicuapores sunt qui & solis
luce gignuntur. neq flatus quieiusdem motibus incitatur sed perpetiuis

Expanded text:
pecus est fossa sub terra qua prospici potest; σπήλαια Graece, speluncae Latine. Spiracula appellata omnia loca Varro spiraculum dicit huiuscemodi locum; et spiracula ex eo dicuntur loca qua terra spiritum edit. Hiatus praeruptio terrae profunda, quasi itus. Proprie autem hiatus est hominis oris apertio, translata a feris quarum aviditas oris adapertione monstratur. Profundum proprie quasi cuius porro sit fundus. Abusive autem profundum vel sursum vel deorsum dicitur,nis nomen est: et dictum baratrum quasi vorago atra, scilicet a profunditate. Erebus inferorum profunditas atque recessus. Styx ἀπὸ τοῦ στυγερός, id est a tristitia, dicta, eo quod tristes faciat vel quod tristitiam gignat. cytus autem nomen accepit Graeca interpretatione, a luctu et gemitu. re, scilicet quia lucem solemque caret; quia neque illic vapores sunt, qui ex solis luce gignuntur, neque flatus, qui eiusdem motibus incitatur, sed perpetuus
Abbreviated transcription (Latin):
nec plena estas nec plena hiems̃. Vnde & medium & consine utri¬
usque temporis & coniuntione aerum contrariorũ efficiuntur
tempestates: fragor a fractarum rerum nominatus est sonitu
quia sicca quaeq &arida facile frangit: Procella ab eo quod
percellat id est percutiat Seuellat est enim uis uenti cũ pluui
Drocellȩ enim aut de fluminib aut deuentis fiunt. Nhil autem
uelocius uentis. Vnde &ppt̃ celeritatem tam uentis quã flumina
De Aquis

Expanded text:
nec plena est aestas, nec plena hiems; unde et medium et confine utrinec plena est aestas, nec plena hiems; unde et medium et confine utriusque temporis ex coniunctione aerum contrariorum efficiuntur tempestates. Fragor a fractarum rerum nominatus est sonitu, quia sicca quaeque et arida facile frangit. Procella ab eo quod percellat, id est percutiat et evellat; est enim vis venti cum pluvia. Procellae enim aut de fulminibus, aut de ventis fiunt. Nihil autem velocius ventis; unde et propter celeritatem tam ventos quam fulmina De aquis
Abbreviated transcription (Latin):
uentis duo cardinales sunt. septemtrio & auster. Ethesie
autẽ
flabra sunt aquilonis quibus nomen inditum est quod ceto
Anni
Temp̃r flatus agere incipiunt eni autos enim grece annus latine
dicitur. Hec cursum rectũ aborea in aegyptum ferunt quibur
auster contrarius est. Duo autem sunt extrahos ubique sp̃s magis
quam uenti aura & altanus. Aura ab aere dicta quasi aeria qd sit
motus lenis aeris agitatus enim aer Auram facit. unde & lucretius
Aerias auras. Altanus qui inpelago est per diriuationem ab alto
id mariuocatus. Nam alter est flatus inripis quem diximus auram
nam aura terrȩ est: Turbo est uolubilitas uentorum & turbo
dictus a terra quotiens uentus consurgit & terram incircuitũ
mittit: Tempestas Aut protempore dicitur sicut ubique
historia graphi solent dumdicunt ea tempestate aut absta

Expanded text:
ventis duo cardinales sunt: Septentrio, et Auster. 15. Etesiae ventis duo cardinales sunt: Septentrio, et Auster. 15. Etesiae autem, flabra Aquilonis sunt, quibus nomen inditum est, quod certo anni tempore flatus agere incipiunt, ἐνιαυτὸς enim Graece, annus Latine dicitur. Hae autem cursum rectum a Borea in Aegyptum ferunt, quibus Auster contrarius est. Duo sunt autem extra hos ubique spiritus magis quam venti: aura et altanus. Aura ab aere dicta, quasi aeria, quod lenis sit motus aeris. Agitatus enim aer auram facit; unde et Lucretius 5, 503: Aerias auras. Altanus, qui in pelago est, per derivationem ab alto, id est mari, vocatus. Nam alter est flatus in ripis quem diximus auram; nam aura terrae est. Turbo est volubilitas ventorum; et turbo dictus a terra, quotiens ventus consurgit et terram in circuitum mittit. Tempestas aut pro tempore dicitur, sicut ubique historiographi solent, dum dicunt, "ea tempestate"; aut ab statu
Abbreviated transcription (Latin):
Euro auster dictus quod ex una parte habeat eurum ab altera
austrum. Austro africus quod iunctus sit hinc &inde austro
Heius flatu uiuificentur. Hinc latine fabonius dicitur ꝓpt̃
quod foueat quȩnascuntur: Austro autem flores soluuntur
atephiro fiuntꝰ: Africus a propria regione uocatus in africa
enim in itium flandi sumit. Corus est quiab occidente ȩstiuo fla
& uocatur corus quod ipse uentorum circulũ claudat & quasi
corum faciat. Hic antea caurus dictus quem plerique argester
dicunt pon ut in prudens uulgus a grestem
D quaeuertentes emundo resopinato capite ferri uidentu
Circius eo quod corosit iunctus hunc hispani gallicũ uocant
Ppt quod eis a parte galliae flat. A quilo dictus eo quod aquar
distringat & nubes dissipat. est enim gelidus uentus & siccus
eiusdem uenti÷ unde & frigidus est:
Iatura enim omnium septemtrionalium uentorum frigida
& sicca est. Australium humida & calida. ex omnibus autem

Expanded text:
Euroauster dictus, quod ex una parte habeat Eurum, et ex altera Euroauster dictus, quod ex una parte habeat Eurum, et ex altera Austrum. Austroafricus, quod junctus sit hinc inde austro ejus flatu vivificentur. Hic Latine Favonius dicitur, propter quod foveat quae nascuntur. Austro autem flores solvuntur, a Zephyro fiunt. Africus a propria regione vocatus; in Africa enim initium flandi sumit. Corus est qui ab occidente aestivo flat. Et vocatus Corus quod ipse ventorum circulum claudat, et quasi chorum faciat. Hic antea Caurus dictus, quem plerique Argesten dicunt, non ut inprudens vulgus Agrestem. , quae vertente se mundo resupinato capite ferri videntur. Circius dictus, eo quod Coro sit junctus. Hunc Hispani Gallecum vocant, eo quod eis a parte Galleciae efflat. Aquilo dictus, propter quod aquas stringat et nubes dissipet; est enim gelidus ventus et siccusejusdem venti est, unde et frigidus est. Natura enim et sicca est, australium humida et calida. 14. Ex omnibus autem
Abbreviated transcription (Latin):
altoccidente fabonius Ase tem trione eiusdem nominis uen¬
tus ad spirat. Habentes geminos hinc in de uentorum spiritus
Subsolanus a latere dextro uulturnum hab&. aleuo eurũ
Iuster ad extris euro austrum. Asinistris austro africum
Fabonius aparte dextera a fricum. Aleua corum
Porro septemtrio Ad extris circium. Asinistris aquilonẽ
XII. uenti mundi globum flatibus circum agunt
quorum nomina proprus causis signata sunt : Nam sub solanus
uocatus eo quod sub ortu solis nascatur. Eurus eo quod ab eo o¬
flat id est ab oriente. Est enim coniunctus subsolano: Vulturr
quod altetonat. Dequo lucr&ius. Altitonans uulturnus & auster
fulmine pollens: Auster abhauriendo aquas uocatus unde
& crassum aerem facit. & nubila nutrit: hic grece nothus uocat᷑
propter quod interdum corrũpat aerem. Nam pestilentiã
quȩ ex corrupto aere nascitur auster flans in reliquas regiones
trans mittit. sed sicut auster pestilentiam gignit sic aquilo repellit

Expanded text:
ab occidente Favonius, a septentrione eiusdem nominis ventus adspirat; habentes geminos hinc inde ventorum spiritus. Subsolanus a latere dextro Vulturnum habet, a laevo Eurum: Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum: Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum: porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi duodecim venti mundi globum flatibus circumagunt. Quorum nomina propriis causis signata sunt: nam Subsolanus vocatus eo quod sub ortu solis nascatur; Eurus eo quod ab ἠῶ fluat, id est ab os vocatur, quia alte tonat; de quo Lucretius: Altitonans Vulturnus, et Auster fulmine pollens. Auster ab hauriendo aquas vocatus, unde et crassum aerem facit, et nubila nutrit. Hic Graece νότος appellatur, propter quod interdum corrumpat aerem. Nam pestilentiam, quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas religiones transmittit; sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit.
Abbreviated transcription (Latin):
mundum est. calcis uiua dicta quia dumsit tactufrigida intus occultum contin&¬
ignem unde perfusa aqua statim latens ignis erumpit: natura eius mirum aliquid
facit : post quam enim arseritaquis incenditur quibus sol& ignis extingui: oleo¬
extinguitur quosol& ignis accendi ususcius instructuris fabricae necessarius:
nam lapis lapidi non potest adherere fortius nisicalce coniunctus: Cipsum
cognatum calcest & est grecum nomen plura eius genera : omnium autem

Expanded text:
mundum est. Calcis viva dicta quia dum sit tactu frigida, intus occultum continmundum est. Calcis viva dicta quia dum sit tactu frigida, intus occultum continignem; unde perfusa aqua statim latens ignis erumpit. Natura eius mirum aliquid facit: postexstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. Nam lapis lapidi non potest adherere fortius; nisi calce coniunctus. Gipsum cognatum calci est et est grecum nomen; plura sunt eius genera, omnium autem
Abbreviated transcription (Latin):
to raro utilis est : Clobus contra iniurias fortis & instructura infidus nisi fuerit multa
suffrenatione deuinctus : pluuiatilis silex semper ueluti madens est : hic aestate exhi¬
berioport& nec ante biennium inserere instructuris domorum: Fictilium operum
ad pari&es & fundamenta coctis laterculis ad tecta imbriculis tegulis que aptantur:
Tegulae uocatȩ quod tegant aedes & imbrices quod accipiant imbres tegula e autem
primae positionis nomen cuius diminutiuum tigillum: Later culi uero uocati quod
lati formentur circum actis undique quat tuor tabulis: Lateres autem crudi sunt
qui & ipse inde nominati sunt quod latiligneis formis efficiuntur. quorum crates
dicuntur inquibus lutum proisdem lateribus crudis portare solent: sunt enim
connexiones cannarum dicti a potoy cratin id est quod se in uicem teneant: lutum au¬
tem uocatum quidam per antifras inputant quod non sit mundũ namomne lotũ

Expanded text:
to raro utilis. Globus contra iniurias fortis, sed in structura infidus, nisi fuerit multa to raro utilis. Globus contra iniurias fortis, sed in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus. Fluviatilis silex semper veluti madens est. Hic aestate exhiberi oportet nec ante biennium inserere in structuris domorum. ad parietes et fundamenta coctis laterculis, ad tecta imbriculis tegulisque aptantur. Tegulae vocatae, quod tegant aedes, et imbrices, quod accipiant imbres. Tegulae autem primae positionis nomen, cujus diminutivum tigillum. Laterculi vero vocati, quod lati formentur circumactis undique quatuor tabulis. Lateres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati quod lati ligneis formis efficiuntur. Quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro isdem lateribus crudis portare solent. Sunt enim conexiones cannarum, dicti ἀπὸ τοῦ κρατεῖν, id est quod se invicem teneant. Lutum autem vocatum quidam per antiphrasin putant quod non sit mundum; nam omne lotum
Abbreviated transcription (Latin):
perinus sub albidus cum punctis nigris durus atque fortissimus: concleaticus con¬
cleis lapillis que & harena concretus asperrimus & interdum fastilo sus : Columbi i
acolore auis nuncupatus natura uicinus gipso & mollitiae simillimus: Molaris inpa¬
ri&ibus utilis quia est quae dampinguior natura eius dura que & aspera. ex quo
&iam & molefiunt unde & nomentraxit : huius quattuor genera albus niger per¬
mixtus acfistulosus & cameris aptus: silex durus lapis excuius genere nigris ilices
optimi quibus damͣ locis & rubentes : Albi silices contrau&ustatem incorrupti. ⁊dem
& in monumentis sculpti & incorrupti permanent quibus neignis quidem noc&: nam
ex his &iam formaefiunt in quibusa era funduntur: uiridisilex uehementer & ipseigni
resistens sed nus quam copiosus & ubi inuenitur lapis non saxum est: Pallidus incemen¬

Expanded text:
perinus subalbidus cum punctis nigris, durus atque fortissimus. Cochleacius cocperinus subalbidus cum punctis nigris, durus atque fortissimus. Cochleacius cochleis lapillisque et arena concretus, asperrimus et interdum fistulosus. Columbinus a colore avis nuncupatus, natura vicinus gypso et mollitie simillimus. Molaris in parietibus utilis, quia est quaedam pinguior natura eius, duraque et aspera. Ex quo etiam et molae fiunt; unde et nomen traxit. Huius quattuor genera: albus, niger, permixtus ac fistulosus. optimi, quibusdam in locis et rubentes. Albi silices contra vetustatem incorrupti: idem et in monumentis scalpti et incorrupti permanent, quibus ne ignis quidem nocet; nam ex his etiam formae fiunt, in quibus aera funduntur. Viridis silex vehementer et ipse igni resistens, sed nusquam copiosus; et, ubi invenitur, lapis, non saxum est. Pallidus in caemen
Abbreviated transcription (Latin):
& instaurare dicebant. constat autem constructio fundamento lapidibus & calce
harena lignis: fundamentum dictum quod fundus sit aedificui. Idem & cementũ
acedendo dictum quod crasso lapide surgat : lapides instructuris apti albus tibur¬
tinus columbinus fluuiatilis is fungia rubens & reliqui : Albus lapis alius durus
alius mollis mollis dentata serra secatur tractabilis inopere est ita ut in eo quasi
inlignis lit terae scribantur : Tiburtinus a loco italiae dictus quidum sit ad fabricã
fortis uapore tamendissilit : tofus aedificuis in utilis est funda mentis aptus mortali¬
tate & mollitia: exȩstuenim & halitu maris fricatur & uerberatur imbribus Are¬
natius lapis concretus maris harenis hic & bibulus dicitur : Seruat enimhumorem
acceptum. Idem & in b&ica gaditanus ab insula oceani ubi plurimus exciditur: pi¬

Expanded text:
et instaurare dicebant. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, et instaurare dicebant. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena et lignis. Fundamentum dictum quod fundus sit aedificii. Idem et caementum a caedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat. Lapides in structuris apti: albus, Tiburtinus, columbinus, fluvialis, spongia, rubrus et reliqui. Albus lapis, alius durus, alius mollis. Mollis dentata serra secatur, tractabilis in opere est, ita ut in eo, quasi in ligno, litterae scribantur. Tiburtinus a loco Italiae dictus, qui dum sit ad fabricam fortis, vapore tamen dissilit. Tophus aedificiis inutilis est, fundamentis aptus, mortalitate et mollitia. Ex aestu enim et halitu maris friatur et verberatur imbribus. Arenacius lapis concretus maris arenis. Hic et bibulus dicitur; servat enim humore acceptum. Idem et in Baetica Gaditanus ab insula Oceani ubi plurimus exciditur. Pi
Abbreviated transcription (Latin):
I DE PAPIICIS PANIETUM N
greci inuentorem dedalum adserunt: iste enĩ
primus didicisse fabricam aminer ua dicitur. Tabros autem siue artifices grecitecto¬
nos uocant id est instructores: Architati autem comnentarii s unt quidis ponunt in fun
damentis unde & apostolus desem& ipso quasi sapiens inquit architectus fundamen¬
tum posui. Mationes dicti a machinis inquibus insistunt propter altitud inem pari&ũ:
tio uenustas dis positio est areae uelsoli & funda mentorum descriptio: in
constructio autem uel in structio uocata eo quod instringat & coere refaciat ut la¬
pides luto & ligna & lapides inuicem sibi . nam & intinctio ferri in aquam instructura
est nisienim candens tinguatur stringi& coere renonpotest ferrum item construc¬
tio amultitudine lapidum & lignorum dicta unde & strues : Aliud est enim aedifica
tio Aliud instauratio. namaedificatio noua constructio est : instauratio uero quod
reparatur ad instar prioris: nam instar ueteres prosimilitudine ponebant unde

Expanded text:
i XX Fabricis parietum atque Greci inventorem Dedalum asserunt. Iste enim primus didicisse fabricam a Minerva dicitur. Fabros autem sive artifices Greci tectonos vocant, id est instructores. Architecti vero cementarii sunt, qui disponunt in fundamentis. Unde et Apostolus de semetipso: Quasi sapiens, inquit, architectus fundamentum posui. 2. Machiones dicti a machinis, in quibus insistunt propter altitudinem parietum. tio, venustas. Dispositio est areae, vel soli et fundamentorum descriptio. CAPConstructio autem, vel structio vocata, eo quod instringat et cohaerere faciat, ut lapides luto, et ligna et lapides invicem sibi. Nam et intinctio ferri in aqua strictura est. Nisi enim candens tingatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudtio, aliud instauratio; nam aedificatio nova constructio est, instauratio vero quod reparatur ad instar prioris. Nam instar veteres pro similitudine ponebant: inde
Abbreviated transcription (Latin):
dratos uel rotundos ligno uel grpso uel coloribus habeant pictoscũ
signis in termicantibus. principaliter autem lacus dicitur ut lucili
us resultant aedesq lacusq cuius diminutio lacunar facit ut hora¬
tius. neq aureum mea renitet indomolacunar. Indefit alia dimi¬
nutio lacunarium & peramtisticonlaquearium facit .UI. DECRUSTIS¬

Expanded text:
dratos vel rotundos ligno vel gypso vel coloribus habeat pictos cum dratos vel rotundos ligno vel gypso vel coloribus habeat pictos cum signis intermicantibus. Princus: resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium facit. Tect
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde & pauor quia ceditcor. Ostracus est pauimentum testacium eͦquod
fractis testis calce admixta feriatur testa enim greciostradicunt Rudos¬
tis faciendis superfundunt unde  trudera dicuntur. Canalis ab eo quod
cauasit in modum cannae sane canalem melius genere feminino quãma¬
sculino proferimus: Fistulae aquarum sunt dictae quodaquas fundant
& mittant Namstola grecemittere est formae earum promagnitudi¬
ne a quae & capacitate fiunt perquas aquae percertos modulos diui
duntur E quibus uncia & quinaria digitus quadratus digitus rotunđ
constructionis. sequitur de uenustate aedificiorum Venustas est quic¬
quid illudornamenti& decoris causa aedificus ad dicitur ut tectorum
auro distincta laquearia & preciosissimimarmoris crustae & colorum
picturae V. DEIΛQVEΛRΙBV S Ia quearia sunt quae cameram sub¬
tegunt & ornant quae& lacunaria dicuntur quod lacus quosdam qua¬

Expanded text:
Unde et pavor, quia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod Unde et pavor, quia caedit cor. Ostracus est pavimentum testaceum, eo quod fractis testis calce admixto feriatur. Testam enim Graeci ostracon dtis faciendis superfundunt, et diccava sit in modum cannae, sane eamdem melius genere feminino quam masculino proferimus. et emittant. Nam stellein Graece mittere est, formae earum pro magnitudine aquae, et caduntur. E quibus est uncia et quinaria, digitus quadratus, digitus rotundus, constructionis: sequitur de venustate aedificiorum. Venustas est quidquid illud ornamenti et decoauro distincta laquearia et pretiosi marmoris crustae et colorum picturae. De laqueariis . Laquearia sunt quae cameram subtegunt et ornant, quae et lacunaria dicuntur quod lacus quosdam qua
Abbreviated transcription (Latin):
Harena ab ariditate dicta non ut alii ab adhȩrendo infabricis ut quidam uolunt
huius probatio simanu in pressa strid&: aut si inuestem candidam sparsa nihil
sordis relinquat : columnȩ prolongitudine & rotunditate uocatȩ inquibustotius
fabricae pondus erigitur antiquaratio erat columnarum altitudinis tertia pars
latitudinum : Cenera rotundarum quattuor: doricae. lonicae. tus canicae
corinteae mensura crassitudinis & altitudinis interse distantes: Quintum ge¬
nus earum est quae uocantur atticae quaternis angulis aut amplius paribus
laterum interuallis: bases fulturae sunt columnarum quae a fundamento
consurgunt & super positae fabricae sustinent pondus: Basis autem nome
p&re fortissimae siro sermone: capitella dicta quod sint columnarum
capita quasi super collum caput Epistilia sunt quae supercapitella
columnarum ponuntur. & estgrecum. Pauimenta origine moperis a gre¬
cis habent. uocata autem pauimenta equod paueantur idest cedantur

Expanded text:
Arena ab ariditate dicta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquat. Arenfabricae pondus erigitur. Antiqua ratio columnarum erat altitudinis, tertia pars latitudinis. Genera rotundarum quatuor sunt: Doricae, Ionicae, Tuscanicae, Corinthiae, mensura crassitudinis et altitudinis inter se distantes. Quintum genus est earum, quae vocantur Atticae, quaternis angulis aut amplius, paribus laterum intervallis. consurgunt, et superpositae fabricae suPetre fortissime Syro sermone. Capitella dicta, quod sint in columnacapita, quasi super collum caput. Epistolia sunt, quae super capitella columnarum ponuntur: et est Graecum. Pavimenta originem operis a Graecis habent; vo
Abbreviated transcription (Latin):
numidiamittit ad catem sutum dimittit croco similem unde & nomen ac¬
cepit non crustis sed inmassa &liminum usuaptum est: Luculleum marmor
nascitur intheo insula cui luculus consulnomen dedit quidelectatus illo primus
romam inuexit solumq penehoc marmoraba matore nomen accepit. est & lini¬
ensis tefragian appellatus a colore cineris cuius lapidis alligatio contra serpen¬
nigris dignissimabarris.

Expanded text:
Numidia mittit: ad cutem sucum dimittit croco similem, unde et nomen accepit; non crustis, sed in massa et liminum usu aptum. Luculleum marmor nascitur in Melo insula; cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus illo primus Romam invexit; solumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est et Lunensis. Tephrias appellatus a colore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpennigris dignissima barris?