comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
GRECORIUS.
NIUISIBILIRADTENDIMNꝰ
ita nec esse ẽ ut creda¬
mus: siuero inuis ib¬
lia pensamus. uimirũ
constat : quia maius ẽ
miraculum: precedica¬
tionis uerbo atq: oro¬
tionis solatio pecca¬
torem conuestere :
quam carne mostuũ re¬
suscitare:
nisto & enim re suscita¬
tur caro it erum mo¬
ritura : In illo uero
anima in axernum
uicturer.
Cum enimpropono
duos. in quo horum ex¬
istimas maiori factũ
ustute miscculum:
at arum quippe
quemiam fidebem¬
ro resuscitauitin
mente:
Et quidem post resur¬
rectionem carnis. de
latariuistutibus
tac&xur:: Nampost
resurrectionẽ animae.
capere nostra infir¬
imitas non ual&:
quanta insacro elo¬
quio depauli uistuti¬
b dicuntur :
Quod illius pracedica¬
tione. crudelissimẽ
cognationes ad pie¬
tatis mollia conuer¬
saesunt uiscero: quod
moricupit profroc¬
trib in quorũ prius
mostegaudebat:
quod plenus omniscrip
turoce scientia
Nihilse scire iudicat.
Quod proxp̃o uirgis
libenter caeditur.
quem gladiis inse¬

Expanded text:
GREGOR. Si GREGOR. Si visibilia attendimus, ita necesse est ut credamus; si vero invisibilia pensamus, nimirum constat, quia majus est miraculum praedicationis verbo atque orationis solatio peccatorem convertere, quam carne mortuum resuscitare. In isto enim resuscitatur caro iterum moritura, in illo vero anima in aeternum victura. Cum enim propono duos, in quo horum existimas majori factum virtute miraculum? Lazarum quippe, quem jam fidelemro resuscitavit in mente . Et quidem post resurrectionem carnis de Lazari virtutibus tacetur. Nam post resurrectionem animae, capere nostra infirmitas non valet quanta in sacro eloquio de Pauli virtutibus dicuntur: quod illius praedicatione crudelissimae cogitationes ad pietatis mollia conversae sunt viscera; quod mori cupit pro fratribus, in quorum prius morte gaudebat ; quod, plenus omnis scripturae scientia, nil se scire judicat, quod pro Christo virgis libenter caeditur, quem gladiis inse
Abbreviated transcription (Latin):
riquid uell& facere:
Ablato itaq: pallto
diu eo quemcolle¬
gerat puluere
defuncti faciẽ fri¬
cauit:
Quicum diutius fri¬
car&ur. recepit
animam: oscitauit.
oculos aperuit:
s es eque eleuans
res edit:
quidergase agere¬
tur mirctus ẽ. ac
si degraui somno
fuiss & excitatus.
Quod dummulier
lamentis fatigata
conspicena: coepitex
gaudio magis flere.
& uoces amplius ede¬
re: Quauir dñĩ modes¬
ta prohibitione con¬
pescuit dicens:
Tace: cace: sed siquis
uos requesierit quali¬
terfactum sit: hoc so¬
lum modo dicite : quia
feciti: Dixit hoc: atq
ab eius hos pitio exut :
Quad iegirs imum sub¬
dia conum protinus
seliquit: & in locoto¬
dem ultra non appa¬
ruit.:
Temponrlenamq: ho¬
norem fugiens : egit
ut ab his aquib: uisur
intanta uistute fue¬
roct : Num quã lamin
hac uita uiderxur
¶UIDALI SENTIAN
Lignoro: ego autẽ
cunctis mincculis
hoc potius existimo
ee mirculum: quod
aduitammostui rede¬
unt: eorumq: animae
ad carnem ex occul¬
to reuocantur.:

Expanded text:
ri quid vellet facere. ri quid vellet facere. Ablato itaque pallio, diu eo quem collegerat pulvere defuncti faciem fricavit. Qui cum diutius fricaretur, recepit animam, oscitavit, oculos aperuit, seseque elevans resedit, quid erga se ageretur miratus est, ac si de gravissimo somno fuisset excitatus. Quod cum mulier lamentis fatigata conspiceret, coepit ex gaudio magis flere, et voces amplius edere. Quam vir Domini modesta prohibitione compescuit, dicens. Tace, tace; sed 321 si quis vos requisiverit qualiter factum sit, hoc solummodo dicite: quia Dfecit. Dixit hoc, atque ab ejus hospitio exivit, Quadragesimum subdiaconum protinus reliquit, et in loco eodem ultra non apparuit. Temporalem namque honorem fugiens, egit ut ab his a quibus visus in tanta virtute fuerat nunquam jam in hac vita videretur. Quid alii sentiant ignoro: ego autem cunctis miraculis hoc potius existimo esse miraculum, quod ad vitam mortui redeunt, eorumque animae ad carnem ex occulto revocantur.
Abbreviated transcription (Latin):
muliersedit: quae
in magnis flecibus
noctem ducens. con¬
tinuis lamentorũ
uocibus satis facie¬
bat dolori
Cumq: hocdiutius
fier& et fleremu¬
lier nullo modo cer¬
sar&: uirdi quire¬
ceptus hospitio fue¬
ract: quad recgissimo
suldiacono conpune¬
tus ait
Dolori huius mulie¬
ris anima mea con¬
patitur. rogo sur¬
ge ⁊oremus:
Perrexeruntigitur
utriq aduicinã¬
ecclesiam : ses eque
pariter in oratio¬
nem dederunt:
Cumq diutius oraes¬
sent: Conplere ora¬
onem quadhegest¬
mum subdiaconũ
seruus dĩ p&iit:
caris crepidine pul¬
uerem collegit : atq
cum eodem quadroc¬
gissimo: ad de func¬
ticorpus accessit.
seseq ibidem in ora¬
tionem dedit:
Cumq diutius ores¬
s&. lam nonsicut pri¬
subdiaconum uoluit
sedips eb enedictio¬
nem dedit: statimq
surrexit.
Et quia dextra manu
collectum puluere
iactabat sinistroc
palliũ quo facies
defuncti uelaba¬
tur abstulit.
Quod cum mulier
fiericerner&: Con¬
tracdicere uehemen¬
tercoepit: & miroe¬

Expanded text:
mulier sedit, quae mulier sedit, quae in magnis fletibus noctem ducens, continuis lamentorum vocibus satisfaciebat dolori. Cumque hoc diutius fieret et flere mulier nullo modo cessaret, vir Dei, qui receptus hospitio fuerat, Quadragesimo subdiacono compunctus ait: Dolori hujus mulieris anima mea compatitur; rogo, surge, et oremus. Perrexerunt igitur utrique ad vicinaecclesiam, seseque pariter in orationem dederunt. Cumque diutius orassent, complere orationem Quadragesimum subdiaconum servus Dei petiit. taris crepidine pulverem collegit, atque cum eodem Quadragesimo ad defuncti corpus accessit, seseque ibidem in orationem dedit. Cumque diutius orasset, jam non, sicut prisubdiaconum voluit, sed ipse benedictionem dedit, statimque surrexit. Et quia manu dextera collectum pulverem gestabat, sinistra pallium quo facies defuncti velabatur abstulit. Quod cum mulier fieri cerneret, contradicere vehementer coepit et mira
Abbreviated transcription (Latin):
TARIO QUIEMU IIUU
temporibus quidã
quad rocgis simus no¬
mine baxentinae
ecclesiae subdiaco¬
nus fuit : quiouium
suarumgregem pas¬
cere in eius dem aure¬
liae pastibus solebat:
Cuius ualde uerłͥs
uiri narnatione ses
mirac in notuit : quae
secr&o fueratg esta:
isnamq: ut prece dixi¬
mus. dumgregis siu
in aurelia curamge¬
dem uirfuit emorle
qui argentanius uoca¬
tur uenerabilis ui¬
tae. qui habitũ mo¬
nachi quẽ ptendȩba
specie: moribus
explebat:
Hic citaq: ad eccle¬
siam beati pderi apos¬
tolorum principis
ab eodem monte ar¬
gentario : annis sin¬
gulis uenire consue¬
uerat: atq: ad hunc
quem proce dixi
quadragissimum
subdia conum sicut
ipsenarnc uit hos¬
pitalitatis gratia.
declinabat.
Quadam uero die
dum eiur  hospitiũ
quod non longe ab
ecclesia habebat
intra&ss&. cuius¬
dam pauperculae
mulieris maritus.
iuxea defunctus ẽ :
Quem exmore lotũ
uestimentis indu¬
tum & sabano
constrictum.super¬
uenient e uespere
sepellire nequiue¬
runt:
corpus uiduata

Expanded text:
tario, qui mortuum temporibus quidam vir, Quadragesimus nomine, Buxentinae Ecclesiae subdiaconus fuit qui ovium suarum gregem pascere in ejusdem Aureliae partibus solebat. Cujus valde veracis viri narratione res mira innotuit, quae secreto fuerat gesta. Is namque, ut praediximus, dum gregis sui in Aurelia curam gedem vir fuit e monte, qui Argentarius vocatur, venerabilis vitae, qui habitum monachi, quem praetendebat specie, moribus explebat. Hic itaque ad Ecclesiam beati Petri apostolorum principis ab eodem monte Argentario annis singulis venire consueverat, atque ad hunc, quem praedixi, Quadragesimum subdiaconum, sicut ipse narravit, hospitalitatis gratia declinabat. Quadam vero die, dum ejus hospitium, quod non longe ab Ecclesia aberat, intrasset, cujusdam pauperculae mulieris maritus juxta defunctus est: quem ex more lotum, vestimentis indutum, et sabano constrictum, superveniente vespere, sepelire nequiverunt. corpus viduata
Abbreviated transcription (Latin):
xiam discipulos ha¬
bere. qui ab eius specu
s. cor sum habitantes:
adusum uitae aqua
deputeo haurire con¬
sueueraent.
Sed funis inquo adau¬
riendã aquã situla
dependebat crebro
rum pebatur::
Vnde factum ẽ: ut ean¬
dem catenam quã ex
pedesuo uir dñi solue¬
nt: eius discipulipe¬
terent : eamq: funiad¬
ungerent. atq: in illa
tulã ligarent:
Ex quo iam tempore con¬
tigit: ut isdemfunis &
cotidiae tinger&ur
aqua: & nullo modo
unim catenam uindĩ
funis ille contigit: ipse
quoq: adcollerenda
aquam ferri inse fosti¬
cudinem traexit:
acta haec placent:
quia mira & multum:
qui a recentia

Expanded text:
etiam discipulos haetiam discipulos habere, qui ab ejus specu seorsum habitantes, ad usum vitae aquam de puteo haurire consueverant. Sed funis in quo ad hauriendum aquam situla dependebat crebro rumpebatur. Unde factum est ut eamdem catenam quam ex pede suo vir Domini solverat ejus discipuli peterent, eamque funi adjungerent, atque in illa situlam ligarent. Ex quo jam tempore contigit ut idem funis et quotidie tingeretur aqua, et nullo modo enim catenam viri Dei funis ille contigit, ipse quoque ad tolerandam aquam, ferri in se fortitudinem traxit. PETR. Facta haec placent, quia mira; et multum, quia recentia
Abbreviated transcription (Latin):
ne speluncae mastini
tectum tangerq s altũ
dedit: & quasi serui
dĩ laesionem fugiens
longius caecidit:
quod adiursum omni¬
potentis dĩ. angelico
ministerio actum in¬
tellegit: quidiuina
prouidentia disponi
omnia fideliter credit:
Hic cum prius in eodẽ mone¬
secontulit nec dum
clauso specuhabitans.
cathena sibi fenta
pedemligauit : Eam¬
ꝙ saxo ex paste alte¬
roc adfixit : ne eiul¬
traclicer& progredi.
quam cathenae eius¬
dem quantitas ten¬
debatur:
Quod uiruitae uene¬
recbilis benedictus
audiens: Cuius su¬
perius memoriam
feci: ei ꝑ discipulũ
suummandare curte¬
uit: siseruus dĩ es
Nonte teneat catena
ferri sed catenaxp̃i:
Adquam uocẽ mastinus ꝓd¬
nus eandem conpedẽ soluit
sednumquam postmodũ
solutum tetendit pedẽ.
ultrao locum quo hunc
tendere ligatu consue¬
uerat.
Atq: intanto sespatio
sine catenacoercuit :
in quanto & ante aliga¬
tus mansit.
Quidum sepost modum
in eius demlocis. pecu
conclusiss &. caepit

Expanded text:
ne speluncae Martini ne speluncae Martini tectum tangeret, saltum dedit, et quasi servi Dei laesionem fugiens, longius cecidit. Quod ad jussum omnipotentis Dei angelico ministerio actum intelligit, qui divina providentia disponi omnia fideliter credit. Hic cum primum se in eumdem montem contulit, necdum clauso specu habitans, catena sibi ferrea pedem ligavit, eamque saxo ex parte altera affixit, ne ei ultra liceret progredi, quam catenae ejusdem quantitas tendebatur. Quod vir vitae venerabilis Benedictus audiens, cujus superius memoriam feci, ei per discipulum suum mandare curavit: Si servus Dei es, non teneat te catena ferri, sed catena Christi. Ad quam vocem Martinus protinus eamdem compedem solvit, sed nunquam postmodum solutum tetendit pedem ultra locum quo ligatum hunc tendere consueverat, atque in tanto se spatio sine catena coercuit, in quanto et antea ligatis mansit. Qui dum se postmodum in ejusdem loci specu conclusisset, coepit
Abbreviated transcription (Latin):
INspecu uero illius
magna de suꝑrupis
eminebat :
quaecum expaste exigua
monti uider&ur ad¬
fixa: mastinicellae
prominens casũsuũ
cotidiae & illius interi¬
tum ruitur minabatir
Adhũc mascator in lus¬
tris uiri armentaru
nepcis: Cum magnarus¬
ticorum multitudine
ueniens: pracecabatur:
ut uirdĩ despecu eodẽ
dignarxur exire : qua¬
t inus ipserui turam
rupem exmonte potu¬
is s&c euellere : atq in
specusuo dĩ famulus
iam securus habitan&:
Cumq: hoc uir dĩ nequa¬
quã adquiescer&: Ei
quod poss& ut facer&
prcecepit. ut ipse in
cellae suae remotiore
sita men ingens molis
ruer& dubium non
eract: quod simul. &
specum detruen&:
& mastinum necar&.
Itaq dumea quaeuent¬
ratmultitudo cona¬
r&ur siposs et sinepe¬
riculo uiri dĩ ingens
illud quod desuper
incubuerat saxum
leuare : cunctis uider¬
tibus repente res ual¬
de admiracbilis con¬
tigit : quia mole ipsa
quam conabãtur cud¬
lere subito ab eisdẽ
Labonaentibus euulsa.

Expanded text:
In specu vero illius In specu vero illius 317 magna desuper rupes eminebat, quae cum ex parte exigua monti videretur affixa, Martini cellae prominens, casum suum quotidie, et illius interitum ruitura minabatur. Ad hanc Mascator illustris viri Armentarii nepos, cum magna rusticorum multitudine veniens, precabatur ut vir Dei de specu eodem dignaretur exire, quatenus ipse ruituram rupem ex monte potuisset evellere, atque in specu suo Dei famulus jam securus habitaret. Cumque hoc vir Dei nequaquam acquiesceret, ei quod posset ut faceret praecepit, et ipse in cellae suae remotiori se Si tamen ingens moles rueret, dubium non erat quod simul et specum destrueret, et Martinum necaret. Itaque dum ea quae venerat multitudo conaretur, si posset, sine periculo viri Dei, ingens illud, quod desuper incubuerat, saxum levare, cunctis videntibus, repente res valde admirabilis contigit, quia moles ipsa quam conabantur evellere, subito ab eisdem laborantibus evulsa,
Abbreviated transcription (Latin):
Alio quoq: tempore.
dummulti ad hunc
relegios ade uotione
concurrerent : atq:
asta e& semita quae
indeuexo montis
latere ad eius cel¬
lulã propenentes
ducebat : Puerpar¬
uulus incaute groc¬
diens. ex eodem mon¬
tececidit: &usq ad
uallem corruit.
quae sub monte codẽ
sita:quas i in prosun¬
do conspicitur.
Inloco quippe eodem:
tanta mons ipse alti¬
tudine excreuit : ut
arbusta ingentia quae
exeadem ualle prode¬
unt: exmonte aspici¬
entib quasi frutecta
eẽ uideantur.
Perturbati itaq: sunt
cuncti quiueniebaN:
summaq: cura quae¬
situm ẽ. sicubicor¬
pus elapsipueripo¬
tuis sent in uenire .:
Quis enim aliudnisi ex¬
tinctum creder&
quis uel corpus ad ter¬
racmint egrum ꝑuenis¬
sesus picarur:
Duminter positis ubiq
scopulis inpastib dis¬
cerpipotiuss&.
Sedrequis itus puer.
inualle inuentus est.
Nonsolum uiuus. sed
&iã incolumis:
Tunc cunctis patenter
innotuit: quod ideo
laedi non potuit: quia
hunc incasu suo mastini
orctio postauit:

Expanded text:
Alio quoque tempore Alio quoque tempore dum multi ad hunc religiosa devotione concurrerent, atque arcta esset semita quae in devexo montis latere ad ejus cellulam properantes ducebat, puer parvulus, incaute gradiens, ex eodem monte cecidit, et usque ad vallem corruit, quae, sub monte eodem sita, quasi in profundo conspicitur. In loco quippe eodem tanta mons ipse altitudine excrevit, ut arbusta ingentia, quae ex eadem valle prodeunt, ex monte aspicientibus quasi fruteta esse videantur. Perturbati itaque sunt cuncti qui veniebant, summaque cura quaesitum est sicubi corpus elapsi pueri potuisset inveniri. Quis enim aliud nisi exstinctum crederet? quis vel corpus ad terram integrum pervenisse suspicaretur, dum interpositis ubique scopulis in partes discerpi potuisset? Sed requisitus puer in valle inventus est non solum vivus, sed etiam incolumis. Tunc cunctis patenter innotuit quod ideo laedi non potuit, quia hunc in casu suo Martini oratio portavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Qui in eo quod montis
latus omne conbus¬
sit: Cogente omni¬
potente dõ monstroc¬
re conpulsus ẽ . quan¬
tae uistutis fuerot
qui uictus abscede¬
bat .:
Perpende quaeso.
iste uir dñi in quo
montis uestice st&it.
quicumserpenteꝑ
triennium iacuit
securus.
sionis suae tempore
primo decreuerat:
ut ultrix mulierem
non uider&.
Non quia. sperneba¬
tur sexum: sed ex
contemplata spe¬
ciae temptationis
incurrere m& uebat
uitium:
Quod quaedã mulier
audiens : audacter
ascendit montem:
atq: ad eius specum
inpudenter proru¬
pit At illepaulo
longius intuens.
& uenientis ad se
muliebria indu¬
menta conspiciens.
sese in oractionem
dedit: intemao faciẽ
de pracessit: & eousq
prostratus iacuit.
quo inpudens mulier
afenestra cellulae
illius. fatigata rece¬
quae die codem mox
ut demonte des cen¬
dit: uitam finiuit:
Vt ex mortis eius sen¬
tentia dar&ur intel¬
legi: quia ualde om¬
nipotentidõ displi¬
cuit: quod eius famu¬
lum. ausđ in probo
contristauit:

Expanded text:
Qui in eo quod montis Qui in eo quod montis latus omne combussit, cogente omnipotente Deo, monstrare compulsus est, quantae virtutis fuerat, per quem victus abscedebat. Perpende, quaeso, iste vir Domini in quo mentis vertice stetit, qui cum serpente per triennium jacuit securus. sionis suae tempore primo, decreverat ut ultra mulierem non videret, non quia aspernabatur sexum, sed ex contemplata specie tentationis incurrere metuebat vitium. Quod quaedam mulier audiens, audacter ascendit montem, atque ad ejus specum impudenter prorupit. At ille paulo longius intuens, et venientis ad se muliebria indumenta conspiciens, sese in orationem dedit, in terram faciem depressit, et eo usque prostratus jacuit, quo impudens mulier a fenestra cellulae illius fatigata receQuae die eodem, mox ut de monte descendit, vitam finivit, ut ex mortis ejus sententia daretur intelligi quia valde omnipotenti Deo displicuit, quod ejus famulum ausu improbo contristavit.
Abbreviated transcription (Latin):
cotidiano sufficer&:
et nec plus ad ess & nec
necessitatide ess&:
Quain re ostendit om¬
ii potens ds̃ : quantã
sui famuli cunm ge¬
rer&: Cuiu&us tomi¬
rcculo potum inso¬
litudine exp&re
duritia min istrar&:
Sedantiquus hostis
humani generis eius
uirib: inuidens.
huncusitata aste
pellere exeo specu.
molitus ẽ:
Namamicam sibibes¬
tiã serpentem scili¬
c& ingressus. hunc
ab eadem habitatio¬
ne. ei cerefactoter¬
rore conatus ẽ.:
Coepit & enim serpens
inpelunca uenire
solus cumsolo :
Eoq orante: seante
illum sternere : & cũ
cubante pariter cu¬
bare:
Seduirs c̃s omninoiu¬
perterritus. eius
orimanum uel pedẽ
extendebat dicens:
silicentiã accepisti
ut ferias. ego non pro¬
hibeo
Cumq hoc continue
per triennium age¬
reur: Diequadam
antiquus hostis tan¬
ta hac eius fostitudine:
uictus infremuit :
seq: perde uexum
montis latus inprace¬
cipitium serpens de¬
dit: omniaq: arbus¬
talo cuillius flamma
exse exeunte concre¬
mauit:

Expanded text:
quotidiano sufficeret, quotidiano sufficeret, et nec plus adesset, nec necessitati deesset. Qua in re ostendit omnipotens Deus quantam sui famuli curam gereret, cui vetusto miraculo potum in solitudine ex petrae duritia ministraret 316 Sed antiquus hostis humani generis, ejus viribus invidens, hunc usitata arte pellere ex eo specu molitus est. Nam amicam sibi bestiam, serpentem scilicet, ingressus, hunc ab eadem habitatione ejicere facto terrore conatus est. Coepit etenim serpens in speluncam venire solus cum solo, eoque orante se ante illum sternere, et cum cubante pariter cubare. Sed vir sanctus omnino imperterritus, ejus ori manum vel pedem extendebat, dicens: Si licentiam accepisti ut ferias, ego non prohibeo. Cumque hoc continue per triennium gereretur, die quadam antiquus hostis tanta hac ejus fortitudine victus infremuit, seque per devexum montis latus in praecipitium serpens dedit, omniaque arbusta loci illius flamma ex se exeunte concremavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Nam quotiens pluuia
deerat & aestuni¬
mio terram longa
siccitas exusebat :
Collecti inunum ciues
urbis illius: eius tuni¬
cam leuare atque
in cons peccu dñi cum
procecib: offerre con¬
sue uenant.
Cum quadum ꝑagros
repente pluuia tribue¬
batur : quae plene ter¬
ricinsatiare potuis
Ex quare patu¬
it eius anima quid
uistutis in tus. quid
meriti haber& :
Cuius foris ostensa
uest is. ir am condito¬
ris auester&.¬
inpastes campaniae
uirualde uenerabilis
mastinus nomine. in
monte marsico soli¬
tariã uitã duxit :
Multisq annis inspecu
angustissimo inclu¬
sus fuit: Quem mul¬
ti ex nostris nouertent :
eiusq: actib procesen¬
tes extiterunt.
beate memoriaepapa
pelagio decessore
meo : & aliis relegio¬
sissimis
uiris narrantib: agnoui:
Cuius hoc miracculum
primum fuit. quod
mox ut sein prace dicti
montis fortmine con¬
tulit: exp&rac eadem
quae insem&ips a con¬
caua angustum specũ
fecerat: aquae stilla
prorupit. quae mar¬
tino dĩ famulo inusu

Expanded text:
Nam quoties pluvia Nam quoties pluvia deerat, et aestu nimio terram longa siccitas exurebat, collecti in unum cives urbis illius, ejus tunicam levare atque in conspectu Domini cum precibus offerre consueverant. Cum qua, dum per agros repente pluvia tribuebatur, quae plene terram satiare potuisset. Ex qua re patuit, ejus anima quid virtutis intus, quid meriti haberet, cujus foris ostensa vestis iram Conditoris averterin parte Campaniae vir valde venerabilis Martinus nomine in monte Marsico solitariam vitam duxit, multisque annis in specu angustissimo inclusus fuit, quem multi ex nostris noverunt, ejusque actibus praesentes exstiterunt. beatae memoriae papa Pelagio decessore meo, et aliis religiosissimis viris narrantibus agnovi. Cujus hoc miraculum primum fuit, quod mox ut se in praedicti montis foramine contulit, ex petra eadem, quae in semetipsa concava angustum specum fecerat, aquae stilla prorupit, quae Martino Dei famulo in usu
Abbreviated transcription (Latin):
mus : Paulis perad¬
sueti hanips am locu¬
tionem quae nobi in¬
digna ẽ &iã delectabi¬
liter tenemus.
Vtexeaiam redire non
libeat : ad quam uelud
excondescensione
ductiue nimus inuiti:
Sic ꝙ fit . ut ab otiosissad
noxia aleuib ad gra¬
usora uerbas ueniannus :
Et õs nr̃m ab omnipo¬
tente dño tantoiam
minus exaudiatur
inprapte: quanto
amplius inquinatur
stulta locutione:
Quia sicut scriptũ .ẽ.
Qui auestit aurem suã
ne audiatlegem:
orctio eius erit ex¬
sec racbilis:
Quid ergomirum si
postulantes tarde
adno audimur:
qui pracecipientẽ dñm
aut carde aut nullo
modo audimus
Et quid mirum sifloren¬
tius inpracecesuaciti¬
us ẽ auditus. qui in
praceceptis suis dñm
citius audiuit
inuiadĩ socius fue¬
rat: magnus post
mostem claruit in.
uistute signorum:
Nam cum multa ciues
urbis illius deco sole¬
ant narracse misoc.¬
cula: illud tamenẽ
pracecipuum: quod
usq: adhaec lango bar¬
dorum temporo
tũ illius assiduae
dignabatur operari:

Expanded text:
mus, paulisper asmus, paulisper assueti, hanc ipsam locutionem quae nobis indigna est etiam delectabiliter tenemus, ut ex ea jam redire non libeat, ad quam velut ex condescensione ducti venimus inviti. Sicque fit ut ab otiosis ad noxia, a levibus ad graviora verba veniamus; et os nostrum ab omnipotenti Domino tanto jam minus exaudiatur in prece, quanto amplius inquinatur stulta locutione, quia sicut scriptum est: Qui avertit aurem suam ne audiat legem, oratio ejus erit exsecrabilis . Quid ergo mirum si postulantes tarde a Domino audimur, qui praecipientem Dominum aut tarde aut nullo modo audimus? Et quid mirum si Florentius in prece sua citius est auditus, qui in praeceptis suis Dominum citius audivit?in via Domino socius fuerat, magnus post mortem claruit in virtute signorum. Nam cum multa cives urbis illius de eo soleant narrare miracula, illud tamen est praecipuum, quod usque ad haec Langobardorum tempora tum illius assidue dignabatur operari.
Abbreviated transcription (Latin):
sui prce caderis ex¬
auditionem inpetrant:
Cui inquantum ẽ pos¬
sibile : ipsa puritate
acsimplicitate cogi¬
tationis: quasi ex qua¬
dam Iamsimilitudine
concordant:
Noss autem curbispo¬
pul arib: admixtidũ
quam uero etiamgit
gͣuiter noxialoquimur.
os nostrum omnipo¬
tentidõ tanto longin¬
quumfit : quanto huic
mundo proximum:
Multum quippedeor¬
sum ducimur: dum
loquutione continua
s aecularib: ad misce¬
mur
Quod beneisaias post¬
quam regem dñm
exercituum uidit.
semet ipsum re prace¬
petuituit
dicens
Vae mmihi quia tacui:
quiauir pollutus labiis
egosum : Qui quut
polluta labia habe¬
ret apperuit cum sub¬
iuncxit Inme diopo¬
puli polluta labia
habentis egoihabito
Pollutionemiamque
labiorum haberesse
doluit sedundehanc
contraxerit indicauit.
Cum in inediopopuli
pollut a labia haben¬
tiss ehabitar eperhibu¬
it: ualde enim diffici¬
lesẽ : ut linguals accula¬
rium mentem nonin¬
quinetquam tangit
Quia dumsplerumq: eis
ad quaedamlo¬
quen da condescendi¬

Expanded text:
sui prae caeteris exauditionem impetrant. Cui in quantum est possibile, ipsa puritate ac simplicitate cogitationis, quasi ex quadam jam similitudine concordant. Nos autem turbis popularibus admisti, dum quam vero etiam graviter noxia loquimur, os nostrum omnipotenti Deo tanto longinquum fit, quanto huic mundo proximum. Multum quippe deorsum ducimur, dum locutione continua saecularibus admiscemur. Quod bene Isaias postquam regem Dominum exercituum vidit, in semetipso reprepoenituit, dicens: Vae mihi, quia tacui, quia vir pollutus labiis ego sum . Qui cur polluta labia haberet, aperuit, cum subjunxit: In medio populi polluta labia habentis ego habito . Pollutionem namque labiorum habere se doluit; sed unde hanc contraxerit, indicavit, 313 cum in medio populi polluta labia habentis se habitare perhibuit. Valde enim difficile est ut lingua saecularium mentem non inquinet quam tangit, quia dum plerumque eis ad quaedam loquenda condescendi
Abbreviated transcription (Latin):
dias semꝑ intende¬
re & continuae qua¬
siinaciesstare :
GREGNII
ABORIOSUM INÕ
erit : sicustodiam
nostram non nobis:
sedenatiaes superne
tribuamus :
Itatamen sut & ipsi
quantum possumus
subprot ectione dĩ¬
uigilemus .
Si autemsantiquusshos¬
tis amente coe perit
expelli: exdiuinallar¬
gitate plerumq: lagi¬
tur : ut on solum sã
timerdebeat. sed
ips es&iam bene uiuen¬
tium uistute sterreat᷑.:¬
einamque
Aquam narro.
Virssc̃issimus eleu¬
herius senex pater
riã feci testis ex¬
titit: mihiq hodin¬
timarescuruit :
quod inspolitan a urbe
puella quaedã iã
nobilis : cuiusdam
primariĩ filia : cae¬
lestis uitae desiderio
ex arsit: ei q pater
uit ae conatus ẽ.
sed contempto patre:¬
habitum suscepit
Qua exrefactum est.
ut eam pater suae
substantiae exhe¬
redemfaceret: Nihil¬
q illi aliud: nisi sex
uncias unius
possessiuncula flar¬
giretur.:
Eius uerq exemplo
prouocataes coepe¬
runt apud eã multa
nobilior esgenere
puellae conuesti:

Expanded text:
dias semper intendedias semper intendere, et continue quasi in acie stare. GREGOR. Laboriosum non erit, si custodiam nostram non nobis, sed gratiae supernae tribuimus; ita tamen, ut et ipsi, quantum possumus, sub ejus protectione vigitemus. Si autem antiquus hostis a mente coeperit expelli, ex divina largitate plerumque agitur, ut non solum jam timeri non debeat, sed ipse etiam bene viventium virtute terreatei namque quam narro, vir sanctissimus Eleutherius senex Pater, rius feci , testis exstitit, mihique hoc intimare curavit: quod in Spoletana urbe puella quaedam jam nubilis cujusdam primarii filia, coelestis vitae desiderio exarsit, eique pater istere conatus est; sed contempto patre,habitum suscepit. Qua ex re factum est ut eam Pater suae substantiae exhaeredem faceret, nihilque ei aliud nisi sex uncias unius possessiunculae largiretur. Ejus vero exemplo provocatae coeperunt apud eam multae nobilioris generis puellae converti,
Abbreviated transcription (Latin):
uidam quinunc
nobiscum sunt : rẽ
quamnarro testan¬
tur
Quoduir uitae uene¬
rabilis stephanus
nomine: ualeriae
prouintiae pribt
fuit: huius nostri
bone fatii diaconi
atq dis pensatoris
ecclesiae cognatione
proximus:
qui quadam diẽ deniti¬
nere domumre gres¬
sus: mancipio suo
neglegenterloquens
pricecepit dicens:
uenidiabolae dis cal¬
cia me:
Adcuius uocemi mox
coeperunt secaliga¬
rum corrigiae In
summa uelo citate
dis soluere : ut aper¬
te constar& quod ei
ipse qui nominatus
fuerat adextrahen¬
dascaligas diabolus
oboedisset
Quod moxut prb̃tuidit:
uehementer s ex pauit.
magnisq: uocib: clama¬
recoepit dicens: sece¬
demiser recede Non
enimtibi sed manci¬
pio meo locutus sum:
Ad cuius uocem prote¬
nus recessit: It aut in¬
uentae sunt magna
iamex pastedis solu¬
tae corrigiaet remani¬
serunt.
Quainre colligipotest
antiquus hostis quitã
poralib: quã nimiis
insidiis nostris cogi¬
tat ionib insistat:¬
LABORIOSuenuALDe
atq: terribile est:¬
contralinimiciinsi¬

Expanded text:
uidam qui nunc nobiscum sunt, rem quam narro testantur. Quod vir vitae venerabilis Stephanus nomine, Valeriae provinciae presbyter fuit, hujus nostri Bonifacii diaconi, atque dispensatoris ecclesiae, cognatione proximus. Qui quadam die de itinere domum regressus, mancipio suo negligenter loquens praecepit dicens: Veni, diabole, discalcia me. Ad cujus vocem mox coeperunt se caligarum corrigiae in summa velocitate dissolvere, ut aperte constaret, quod ei ipse qui nominatus fuit, ad extrahendas caligas, diabolus obedisset. Quod mox ut presbyter vidit, vehementer expavit, magnisque vocibus clamare coepit dicens: Recede miser, recede: non enim tibi, sed mancipio meo locutus sum. Ad cujus vocem protinus recessit, ita ut inventae sint magna jam ex parte dissolutae corrigiae, ex parte remanserint. Qua in re colligi potest antiquus hostis, qui jam poralibus factis, quam nimiis insidiis, nostris cogitationibus insistitLaboriosum est valde atque terribile contra inimici insi
Abbreviated transcription (Latin):
SINELABORECER¬
TaciNis: nonẽ.
palma uictoriae.:
Vnde ergo uietores
sunt: nisi contra
antiqui hostis insi¬
dias decestaueruno
Malignus quippe
sp̃s cogitationi
locut ioni atq ope¬
rinostrosem ꝑ in¬
sistit: si fostasse
quidinueniat .¬
unde apud examen
aceerniiu dicisac¬
cus ator exsistat:
Uis et enim nos se
quomodo ad deci¬
piendũ semper
adsistat

Expanded text:
Sine labore cerSine labore certaminis non est palma victoriae. Unde ergo victores sunt, nisi quod contra antiqui hostis insidias decertaverunt? Malignus quippe spiritus cogitationi, locutioni, atque operi nostro semper insistit, si fortasse quid inveniat unde apud examen aeterni judicis accusator existat. Vis etenim nosse quomodo ad decipiendum semper assistat
Abbreviated transcription (Latin):
interius inuenti:
sed aquarum mag¬
nitudine ecclesia
omni circumdata.
qua possent egredi
non haberent. ibiq
sessiti ac famae de¬
ficere formidarent.
adecclesiae ianuã
ueniebant : adbiben¬
dum auriebant aquã
Quae ut pracedixi.
usq: ad fenestroes
excreuerat: & ta¬
men intra ecclesiã
nullo modo deflue¬
Aurirł itaq: ut aqua
potenat. sed difflu¬
ere ut aqua non po¬
terat: stans autẽ
ante lanuã : ad osten¬
dendum cunctis
meritum masteris
& aquaerit ad ad¬
lutoriũ.
& quasi aqua non
ercet ad inuadendũ
locum:
quod ego antiquo
ante dictiignis miree¬
culquere piep̾dixi
non fuisse dissimile :
quitrium ꝓuerorũ
& uestimenta non
contigit : & uincula
incendit:
PETRUS
MIRASuNTualde
scõrum facta quae
narrets : et prap̾senti
infirmitati homi¬
num uehementer
stupenda :
Sedquia tantosnuꝑ
Initalia fuis se audio
admirandȩ uistutes
uiros: nos seuelim.
nullas eos contigit
antiqui hostis insi¬
dias pertulisse.
an exinsidiis pro¬
ficisse:

Expanded text:
interius inventi, interius inventi, sed, aquarum magnitudine ecclesia omni circumdata, qua possent egredi non haberent ibique ses siti ac fame deficere formad ecclesiae januam veniebant, ad bibendum hauriebant aquam, quae, ut praedixi, usque ad fenestras excreverat, et tamen intra ecclesiam nullo modo difflueHauriri itaque ut aqua poterat, sed diffluere ut aqua non poterat. Stans autem ante januam ad ostendendum cunctis meritum martyris ut aqua erat ad adjutorium, et quasi aqua non erat ad invadendum locum. Quod ego antiquo antedicti ignis miraculo vere praedixi non fuisse dissimile, qui trium puerorum et vestimenta non contigit, et vincula incendit. PETR. Mira sunt valde sanctorum facta quae narras, et praesenti infirmitati hominum vehementer stupenda. Sed quia tantos nuper in Italia fuisse audio admirandae virtutis viros, nosse velim si nullas eos contigit antiqui hostis insidias pertulisse, an ex insidiis profecisse.
Abbreviated transcription (Latin):
IUICTÃ ANTIQuõ
mircculo diebus
nostris ressimilis e
contracrio euenit
elenento.
Namnuper iohannes
tribunus relatione
sua med ocuit: quod
proniulfus comes cũ
illic ad eẽt: secum
rege autharico eodẽ
tempore in loco eo¬
dem ubi miracres
contigit ad fuisse
eãq se cog nouisse
testatus ẽ.
Pracedictus & enim
tribunus nar ncuit
dicens : quia ante hoc
fere quinquenniũ
quando apud hanc
romanã urbem
alueum suum tibe¬
ris egressus est:
tantumq crescens
ut eius unda super
muros urbis influe¬
r&. atq: ind ea
maximas regiones
occupar&:
Apud ueronensem
urbem fluuius
athesis excrescens:
ad beatizenonis mar¬
tiris atq pontificis
ecclesiam uenit:
Quius ecclesiae dũ
essent ianuae apestȩ:
aqua in ea minime
introcuit.
Quae paulis percres¬
cens usq: adfenes¬
tras ecclesiae : quae
erant tectis proxi¬
mae peruenit:
Sicq stans aqua: eccle¬
siae lanuã clausit:
acsi illuc elementu
l quidum in solidita¬
te pari&is fuiss &
iumutatum :
Cumq essent multi

Expanded text:
uic tam antiquo miraculo diebus nostris res similes e contrario evenit elemento. Nam nuper Iohannis tribunus relatione sua me docuit, quod Pronuulfus comis cum ilico adessit, se cum rege Authari eo tempore in loco eodem, ubi mira res contigit, adfuisse eamque se cognovisse, testatus est. Praedictus etenim tribunus narravit, dicens: quia ante hoc fere quinquennium, quando apud hanc Romanam urbem alveum suum Tiberis egressus est, tantumque crescens, ut eius unda super muros urbis influeret atque in ea maximas regiones occuparet, apud Veronensem urbem fluvius Atesis excrescens, ad beati Zenonis martyris atque pontificis ecclesiam venit. Cuius ecclesiae dum essent ianuae apertae, aqua in eam minime intravit. Quae paulisper crescens, usque ad fenestras ecclesiae, quae erant tectis proximae, pervenit; sicque stans aqua ecclesiae ianuam clausit, acsi illud elementum liquidum in soliditatem parietis fuisset inmutatum. Cumque essent multi
Abbreviated transcription (Latin):
amarissime plange¬
reur. eumflendo re¬
quisierunt dicentes:
Quem postte pater
habebimus.
Quib ipse pater per
respondit dicens
Post constantium mo¬
lionem : postmolionẽ.
fullonem:
Oteaquinae : & hocha¬
bes. Quib prophecia
uerbis edictis: uit ae
exalauit extremum
Quode functo eius eccle¬
siae pastor&lemsusce¬
pit curdem andreas
diaconus illius. qui quon¬
dam instabulis itinerũ
cursum seruauert
equorum: At que
hoc exhacuita sub¬
tsecto epis copatus
ordinem Ioubius sor¬
titus ẽ : qui in eadem
urbe fullo fuenat :
Quo adhuc superstite
immanitate uastati
funt: ut post mostẽ¬
illius necquis ep̃rfie¬
r&: Nec quib: fieri¬

Expanded text:
amarissime plangeamarissime plangeretur, eum flendo requisierunt, dicentes: Quem post te, Pater, habebimus? Quibus ipse Pater per respondit, dicens: Post Constantium, mulionem; post mulionem, fullonem. O te, Aquine, et hoc habes. Quibus prophetiae verbis editis, vitae exhalavit extremum. Quo defuncto, ejus Ecclesiae pastoralem suscepit curam Andreas diaconus illius, qui quondam in stabulis itinerum cursum servaverat equorum. Atque hoc ex hac vita subducto, ad episcopatus ordinem Jovinus accersitus est, qui in eadem urbe fullo fuerat. Quo adhuc superstite,immanitate vastati sunt, ut post morteillius nec quis episcopus fieret, nec quibus fier
Abbreviated transcription (Latin):
Sicq factumẽ : ut hebre¬
us idem dums aluti
alienȩ consul& : per¬
uenir& ad suam:
Et omni potens ds̃ inde
alterum ad bonam ui¬
tam perducerat : unde
inbonauita alterum
custodis see
PETRUS PeShaec
gesta quã Maudiui
& mecum mihi precp̃bee
& spem: GREGURIUS
Utique sic oporret.
& de dĩ nos semper mise¬
rettione confidere: &
denostra infirmitate
formidare :
Ecce enimpareedisi cae¬
drum concursam audi¬
uimus: sed non euulsi ̃ :¬
quatinur infirmis nobis
&deeius concussione
nas caturtimor: & de
eius stabilitate fiducia.:¬
UIII. De Constantio
aquinae ciuitatir ep̃s
fuit : quinuper p̃¬
decessoris mei tem:¬
pore beatae memorie
lohannis papa de func¬
tus ẽ
hunc propheciat habu¬
issespm̃ multi testan¬
tur: Qui eum familia¬
riter scirepotuerunT
Cuius intermulta hoc
refcrunt religiosi uere¬
cesq uiri. qui praeͤsen¬
tes fuerunt: quodir
die obitus sui cum a.
circum stantib: ciuib
ut pote discessurus
pater tam amabilis

Expanded text:
Sicque factum est ut HebraeSicque factum est ut Hebraeus idem, dum saluti alienae consuluit, perveniret ad suam, et omnipotens Deus inde alterum ad bonam vitam perduceret, unde in bona vita alterum custodisset. PETR. Res haec gesta quam audivi, et metum mihi praebet et spem. GREGOR. Utique sic oportet et de Dei nos semper miseratione confidere, et de nostra infirmitate formidare. Ecce enim paradisi cedrum concussam audivimus, sed non evulsam, quatenus infirmis nobis et de ejus concussione nascatur timor, et de ejus stabilitate fiducia.III. De Constantio Aquinae civitatis episcopus fuit, qui nuper praedecessoris mei tempore beatae memoriae Joannis papae defunctus est. Hunc prophetiae habuisse spiritum multi testantur, qui eum familiariter scire potuerunt. Cujus inter multa hoc ferunt religiosi veracesque viri qui praesentes fuerunt, quod in die obitus sui cum a circumstantibus civibus utpote discessurus Pater tam amabilis
Abbreviated transcription (Latin):
Lapraui amoris oculos
Iniecisset atque dehec
ep̃s negar& adiunxit
dicens::
Quarenegas quod in qui¬
rens. qui ad hocusque
ues pere hesternoper¬
ductus es: ut posterioroꝵ
illius alapa ferires ͦ¬
d quae nimirum uerba
de pracehensum se ep̃s
intuens. humiliter
confessus ẽ quod pri¬
us pestinaciter negauit:
Cuius ruinae & ueregun¬
diae i demiudaeuscon¬
solens : qualiter hoc
cognouisse : uel quae
inconuentu maligno¬
rum sp̃uum de eo audis¬
s& in dicauit.
quodille cognoscens.
nus in or&tionem dedit:
Mox que desuohabitatu¬
lo non solum eandem
dĩ famulam sed omnẽ
quoq: feminam: quae
in eius illicobsequio
habitabant exp̃ulit:
Ineodem uero templo
a pollinis beati andirae
a postoli repente oroe¬
torium fecit: atq: illa
omni temptationecar¬
nis funditus caruit:
Iudacum uero cuius
uis ione atq: increpa¬
tione saluatus ẽ: ad
a&ernam salutem
traexit: Namsacrer¬
mentis fidei inbutũ.
atq: aquabaptis matis
emundatum: adscãe
ecclesiae gremium
perduxit.

Expanded text:
la pravi amoris oculos la pravi amoris oculos injecisset, atque adhuc episcopus negaret, adjunxit, dicens: Quare negas quod inquireris, qui ad hoc usque vespere hesterno perductus es, ut posteriora illius alapa ferires? Ad quae nimirum verba deprehensum se episcopus intuens, humiliter confessus est quod prius pertinaciter negavit. Cujus ruinae et verecundiae idem Judaeus consulens, qualiter hoc cognovisset, vel quae in conventu malignorum spirituum de eo audivisset, indicavit. Quod ille agnoscens, nus in orationem dedit. Moxque de suo habitaculo non solum eamdem Dei famulam, sed omnem quoque feminam, quae in ejus illic obsequio habitabat, expulit. In eodem vero templo Apollinis, beati Andreae apostoli repente oratorium fecit, atque omni illa tentatione carnis funditus caruit. Judaeum vero, cujus visione atque increpatione salvatus est, ad aeternam salutem traxit. Nam sacramentis fidei imbutum, atque aqua baptismatis emundatum, ad sanctae Ecclesiae gremium perduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
alapamdana:
Tunc malignus sp̃s atq:
humanig eneris anti¬
quus inimicus exbrta¬
tus huncblande . ẽ ut
perficer & quod coepis¬
s &: quatinus ruinae
illius singularem in¬
ter caceros palmam
tener&.:
Cumq: iuda eus qui ad¬
uenerat hoc uigilans
cerner& & magnae
formidinis anxieate
palpitara : ab eodem
sp̃u qui cunctis illic
obsequentibus proee¬
eraet ius sum ẽ: ut
requirerent. quis nã
ẽ & ille qui lacer ein
templo eodem prace¬
ĩsumpsisse:
Quem malignis p̃sper¬
gentes & subtilius in¬
tuentes. crucis miste¬
riosignatun uiderũnt
miroentesq dixerunt:
V& uae. uas uacuum
& signatum
Quib hocr enuntianti¬
b Cuncta illamalig¬
noruin sp̃uum turba
disparuit.
Iudaeus uero qui haec
uideraet: ilico surnxit
atq ad epm subfesti¬
natione peruenit .::
Quem in ecclesia sua
repperiens. seor sum
tulit. qua temptatio¬
ne urguer&ur inqui¬
siuit: Cui confiteri
ep̃s temptationem suã
uere gͦundatus noluit̃:
Cum uero ille dicerae
quod in illatalidĩ famu¬

Expanded text:
alapam daret. alapam daret. Tunc malignus spiritus atque humani generis antiquus inimicus exhortatus hunc blande est, ut perficeret quod coepisset; quatenus ruinae illius singularem inter caeteros palmam teneret. Cumque Judaeus qui advenerat hoc vigilans cerneret, et magnae formidinis anxietate palpitaret, ab eodem spiritu qui cunctis illic obsequentibus praeerat jussum est ut requirerent quisnam esset ille qui jacere in templo eodem praesumpsisset. Quem maligni spiritus pergentes, et subtilius intuentes, crucis mysterio signatum viderunt, mirantesque dixerunt: Vae, vae, vas vacuum et signatum. Quibus hoc renuntiantibus, cuncta illa malignorum spirituum turba disparuit. Judaeus vero qui haec viderat, ill co surrexit, atque ad episcopum sub festinatione pervenit. Quem in Ecclesia sua reperiens, seorsum tulit, qua tentatione urgeretur inquisivit. Cui confiteri episcopus tentationem suam verecundatus noluit. Cum vero ille diceret quod in illa tali Dei famu
Abbreviated transcription (Latin):
pauore turbatus. per¬
uigil iacebat & repen¬
te conspiciens: uidit
malignorum sp̃uum
turbam: quasi in sobse¬
quium cuius dam potes¬
tatis prap̾ire: Eum
uero qui caateris proee¬
perat. in eius demgremio
lociconsedisse:
Quicoepit singulorum
spũum obsequentium
sibi causas actusq ie
discutere: quatinus
unus quisque quantũ
nequitiae egis sed in¬
ueniret:
Cumq: singulis p̃s ad
ex quisitionem eius
exponerent. quidiope¬
raticontra bonos
fuissent: VNus IN
medium prosiliuit.
qui in andreae ep̃ian i¬
mum per speciem scĩ¬
monialis feminae
quae in epis copio
eius habitabat : quan¬
tã temptationẽ carnis
commouis sec a peruit
Cum hoc uero malignus
qui prreratsp̃siN¬
hianter audiree &
tantõ sibi factum
lucrum grande cre¬
deret: quanto sanctioris
uiri animam ad lapsũ
perditionis inclinare.
fatebatur adiuncxit.
Quia usq: ab hoc quoq
die pr&crito uesper¬
tina hor&e eius mentẽ
treexerit: ut interga
eius dems cĩmonialis
feminaeblandiens

Expanded text:
pavore turbatus, perpavore turbatus, pervigil jacebat, et repente conspiciens vidit malignorum spirituum turbam quasi in obsequium cujusdam potestatis praeire, eum vero qui caeteris praeerat, in ejusdem gremio loci consedisse: qui coepit singulorum spirituum obsequentium sibi causas actusque discutere, quatenus unusquisque quantum nequitiae egisset inveniret. Cumque singuli spiritus ad inquisitionem ejus exponerent quid operati contra bonos fuissent, unus in medium prosiliit, qui in Andreae episcopi animum per speciem sanctimonialis feminae, quae in episcopio ejus habitabat, quantam tentationem carnis commovisset aperuit. Cum vero hoc malignus qui praeerat spiritus inhianter audiret, et tanto sibi factum lucrum grande crederet, quanto sanctioris viri animum ad lapsum perditionis iclinaret, fatebatur, adjunxit quia usque ad hoc quoque, die praeterito, vespertina hora, ejus mentem traxerit, ut in terga ejusdem sanctimonialis feminae blandiens
Abbreviated transcription (Latin):
habitatores exsistunt:
Hicnamq: uenercebilis
uir: cum uitam multis
plenam uirtutib du¬
cera: sebque subs aceri¬
dotalicustodia in con¬
tinentiae arce custo¬
diret:
Quandams cĩmonialẽ
feminam quam secũ
prius habuerat. Nolu¬
it abepis copisuicurãt
repellere: sed cestus
desua eiusq: continen¬
ta. secum hanc permi¬
sithabitare:
Exquare actum est
ut antiquus hostis.
apud eius animum adi¬
tum temptationis ex¬
quireret: Namcoepit
speciem illius oculis
mentis cius inprime¬
re ut illectus ne fan¬
da cogitaret:
Quadamuero die: Iuda¬
us quidam excampa¬
niae pastib: romam
ueniens: appiae car¬
pebat iter:
quiad fundanum cliuũ¬
perueniens: Cum
landiem ues perar¬
cere cernerot: & quo
declinare posset mi¬
nime reperiret:
iuxta a polli nis tem¬
plum fuit. Ibiq: ad
manendum contu¬
lit : qui ipsum loci
illiussacrilegium ꝑ¬
times cens: quam uis
fidem crucis minime
habere signotamen
crucis. munire cuna¬
uit: Nocte autem
media: ipso solitudinis

Expanded text:
habitatores existunt. habitatores existunt. Hic namque venerabilis vir cum vitam multis plenam virtutibus duceret, seque sub sacedotali custodia in continentiae arce custodiret, quamdam sanctimonialem feminam, quam secum prius habuerat, noluit ab episcopii sui cura repellere, sed certus de sua ejusque continentia, secum hanc permisit habitare. Ex qua re actum est ut antiquus hostis apud ejus animum aditum tentationis exquireret. Nam coepit speciem illius oculis mentis ejus imprimere, ut illectus nefanda cogitaret. Quadam vero die Judaeus quidam ex Campaniae partibus Romam veniens, Appiae carpebat iter: qui ad Fundanum clivuperveniens, cum jam diem vesperascere cerneret, et quo declinare posset minime reperiret, juxta Apollinis templum fuit, ibique se ad manendum contulit. Qui ipsum loci illius sacrilegium pertimescens, quamvis fidem crucis minime haberet, signo tamen se crucis munire curavit. Nocte autem media, ipso solitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
Quicum anteregis ocu¬
los aduenerandum
uirum cassium fuis¬
see adductus : hunc
abeo uir dñi oratione
facta: signocrucis ex¬
pulit : qui in eum ingre¬
di ulterius non prece¬
p̾sumpsiti
Sicq: factum ẽ : ut rex
barbarus seruũ dĩ
ab illo iam die uenerđ¬
recur excorde quem
des pectum ualde iu¬
dicabat exfacie
Nam quia uirum tantae
uistutis uidit: erga eũ
illamens efferat. ab
clationis fastudetu¬
NE ANPRPA PUADA¬
Sed ecceducn facta
fostium uirorumnar¬
ro: repente ad memmiã¬
uenit: quiderga andre¬
amfundanae ciuita¬
tis ep̃m diuina miseri¬
cordia fecerit::
Quod tamen adhocle¬
gentibus udualeatex¬
opto : quatiͥnus qui
corpus suum continen¬
tiae dedicant: habita¬
recum feminis non p̃¬
sumant : Neruina
menti tanto repen¬
tina subrepat : quan¬
to adhoc qð male
concupiscitur. etiam
pracp̃sentia concupi¬
tȩ formae famulatur .
Necres ẽ dubia quam
narro quia paenetan¬
ti in ea testes sunt :
quantiet eius demloci

Expanded text:
Qui cum ante regis ocuQui cum ante regis oculos ad uenerandum uirum Cassium fuisset adductus, hunc ab eo uir Do- mini, oratione facta, signo crucis expulit, qui in eum ingredi ulterius non presumpsit. Sicque factum est, ut rex barbarus seruum Dei ab illo iam die ueneraretur ex corde, quem despectum ualde iudicabat ex facie. Nam quia uirum tantae uirtutis uidit, erga illum illa mens effera ab elationis fastu detuDe Andrea FundaSed ecce dum facta fortium virorum narro, repente ad memenit quid erga Andream Fundanae civitatis episcopum divina misericordia fecerit. Quod tamen ad hoc legentibus ut valeat exopto, quatenus qui corpus suum continentiae dedicant, habitare cum feminis non praesumant; ne ruina menti tanto repentina subripiat, quanto ad hoc quod male concupiscitur etiam praesentia concupitae formae famulatur. Nec res est dubia quam narro, quia pene tanti in ea testes sunt, quanti et ejusdem loci
Abbreviated transcription (Latin):
illa uenena transis¬
sent: Cui tamen ad
inferendam mostẽ
uenenum quidem
corporaele defuit :
sed hunc in conspectu
acerni iudicis uene¬
num suae malitiae
occidit.
PETRUS
IRASUNTHAEC:
A& nostris ualede
stupenda temporib:
Sedtalis eius demiuiri
uita perhibetur: ut
qui conuers ationẽ
eius agnouerit : uir¬
tutẽ non debeat mirars:¬
DE CASSINO NAR
sileam : quod multi
Nunc qui hicdenarns¬
ensiciuitate ad sunt
mihisedulo testifican¬
tur: Codemnamq
gothorum tempore
cum precp̾fatus rex
totila narnis uenis see
Eiuir uitae ueneraebilis
cassius eius urbis ep̃s
occurrit. Cuiquia
excons parsione semꝑ¬
facies rubere consue¬
uerat: hoc rextotila
non consparsionis eẽ
credidit: sed assiduae
potationis: eum que
omnimodo des pexit:
Sedomnipotens dr̃ ut
quantus uir es sex qui
dispiciebatur osten¬
dere : IN Narniens icã¬
po quorexaduenert:
ma lignun sp̃n corem
omni exercitu: eius
spatarlum Inuasit.
eum q: uexar ecrudeli:¬
ter coepit .:

Expanded text:
illa venena transisilla venena transissent. Cui tamen ad inferendam mortem venenum quidem corporale defuit, sed hunc in conspectu aeterni judicis venenum suae malitiae occidit. PETR. Mira sunt haec, et nostris valde stupenda temporibus; sed talis ejusdem viri vita perhibetur ut qui conversationem ejus agnoverit, virtutem non debeat mirarDe Cassio Narnsileam quod multinunc, qui hic de Narniensi civitate adsunt, mihi sedulo testificantur. Eodem namque Gothorum tempore cum praefatus rex Totila Narniis venisset, ei vir vitae venerabilis Cassius eius urbis episcopus occurrit. Cui quia ex consparsione semfacies rubere consueuerat, hoc rex Totila non conspersionis esse credidit sed assiduae potationis, eum- que omnimodo despexit. Sed omnipotens Deus, ut quantus uir iste esset, qui despiciebatur, ostenderet, in Narniensi campo, quo rex aduenerat, malignus spiritus coram omni exercitu eius spatarium inuasit, eumque uexare crudeliter cepit.