comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rint : Nonergo dicamus unum horum falsum eẽ & ꝓaliis interpretibus aduer¬
sus clios litigenus : Cum & illi qui ex hebrȩo inter pretantur & septuaginta inter¬
p̃tum auctoritios quae tanto &icc̃ diuinitus factomiraculo commendatur
tanta in ecdesus uetustate firmetur. CLXX Quod man decuit io seph ad potentes
acigypti ut dicerent pharaoni nomine eius. patermeus ad iurauit medicens in monu¬
mento quod ego fodimihi interra chanaan ibime sepelies: quaeri potest quomodo
uerum sit : Cumhaet uerba patris eius quando desuco sepultura mandauit non le¬
gantur : sed ad sententiam uerbi referre debemus. sicut in aliis supra simili¬
ter Iteractis uerbis uel narrationibus ad monuimus: uoluntatienim enunti¬
andȩ & in notitiã ferendae opost& uerba seruire: fodisse autem sibi iacob se¬
pulcrum nusquam superius inscripturis legitur sed nisi fier& cum in eis dem

Expanded text:
runt. non ergo dicamus unum horum falsum esse et pro aliis interpretibus aduerrunt. non ergo dicamus unum horum falsum esse et pro aliis interpretibus aduersus alios litigemus, cum et illi, qui ex hebraeo interpretantur, probent npretum auctoritas, quae tanto etiam divinitus facto miraculo commendatur, tanta in Ecclesiis vetustate firmetur. CLXX. Ib. L, 5. Quod mandavit Joseph ad potentes Aegypti, ut dicerent Pharaoni nomine ejus, Pater meus adjuravit me, dicens, In monumento quod ego fodi mihi in terra Chanaan, ibi me sepelies, quaeri potest quomodo verum sit; cum haec verba patris ejus, quando de sua sepultura mandavit, non legantur. Sed ad sententiam verba referre debemus, sicut in aliis supra similiter iteratis verbis vel narrationibus admonuimus. Voluntati enim enuntiandae, et in notitiam perferendae, oportet verba servire. Fodisse autem sibi Jacob sepulcrum, nusquam superius in Scripturis legitur. Sed nisi fieret, cum in eisdem
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate praediti quacm inter pretum officium est: ꝓph&ico spu quo &iamo¬
re uno insuis interpretationib: quod magnum miraculum fuit consonuisse firman¬
tur triduum posuerunt quamuis non ignorarent quod dies qua dracginta in
dissolui ab oleriq peccata dequo dictum est: quitraditus est ꝓpt̃ delicta nostra
& resurrexit propter iustificationem nram : Vlecrificatio autem dñi. in resurrectio¬
ne & in caelum ascensione cognoscitur : Vnd ebir numero quamuis unum & eundem
spmsc̃m dedit primo postea quamresurrexit . Iterum postea quamascendit incȩ¬
lumi : & qm̃ post triduum resurrexit. post quadra ginta autẽ dies ascendit : unum
horum quod posterius fastum est numerum dicrum codices hebrȩi significant. alte¬
rum autem detriduo quod ad eandem &icmsem pertiner& septuccginta comme¬
morcre non inter praetationis seruitute sed propbaiae austoritate uolue¬

Expanded text:
auctoritate praediti quam interpretum officium est prophetico spiritu, quo etiam oauctoritate praediti quam interpretum officium est prophetico spiritu, quo etiam ore uno in suis interpretationibus, quod magnum miraculum fuit, consonuisse firmantur, triduum posuerunt, quamuis non ignorarent quod dies quadraginta in dissolui abolerique peccata, de quo dictum est: qui traditus est propter delicta nostra et resurrexit propter iustificationem nostram. clarificatio autem domini in resurrectione et in caelum ascensione cognoscitur. unde et bis numero quamuis unum et eundem spiritum sanctum dedit: primo. posteaquam resurrexit, iterum, posteaquam ascendit in caelum. et quoniam post triduum resurrexit, post quadraginta autem dies ascendit, unum horum, quod posterius factum est. numero dierum codices hebraei significant; alterum autem de triduo, quod ad eandem etiam rem pertinet, Septuaginta commemorare non interpretationis seruitute sed prophetiae auctoritate uolue
Abbreviated transcription (Latin):
Quadraginta dies sepulturae quos commemorat scriptura foste significant aliquid
penitentiae qua peccata sepeliuntur : nonenim frustric & icm quac dra ginta dies ieiu¬
niorum sunt constituti. quibus moses & helicos & ipsedñs ieiunauit : & ecclesia prȩ
cipucm obseruationem ieiuniorum qua drac gesimã uocat: unde & in hebrȩo deniniui¬
tis apud ionam ꝓph&am scriptum perhibent. quadraginta dies &nineue euertetur
ut pertot dies accommodatas uidelic& humiliationi paenitentium intellegittur
inieiuniis suade fleuisse peccata & in petrasse misericordiam dĩ: nec tamen putan¬
dumest istumnumerum luctui paenitentium tantum modo conuenire: alioquin.
non qua d ricgintadies fecis set dñs cum discipulis suis postresurrectionẽ in trans
cumeis & exiens manducans & bibens. quidies utiq: magnae laetitiae fuerunt: nec
sqrtuaginta interpretes quos legere consueuit ecclesia errasse credendi sunt :
ut non dicreT quad raginta dies sed triduum & nineue euertetur: maiore quippe

Expanded text:
Quadraginta dies sepulturae, quos commemorat scriptura, forte significant aliquid paenitentiae, qua peccata sepeliuntur. non enim frustra etiam quadraginta dies ieiuniorum sunt constcipuam obseruationem ieiuniorum quadragesimam uocat. unde et in hebraeo de Nineuitis apud Ionam prophetam scriptum perhibent: quadraginta dies et Nineue euertetur, ut per tot dies, accommodatos uidelicet humiliationi paenitentium, intellegantur in ieiuniis sua defleuisse peccata et impetrasse misericordiam dei. nec tamen putandum est istum numerum luctui paenitentium tantummodo conuenon quadraginta dies fecisset dominus cum discipulis suis post resurrectionem intrans cum eis et exiens, manducans et bibens: qui dies utique magnae laetitiae fuerunt. nec septuaginta interpretes, quos legere consueuit ecclesia. errasse credendi sunt, ut non dicerent; quadraginta dies, sed: triduum et Nineue euertetur. maiore quippe
Abbreviated transcription (Latin):
& hab& codices grecus autu : cogit intellegere non fundamenta sion sed fun¬
damenta dñ i id est quȩ constituit dñs dequodictũ est: aedificans hierus alem dñs:
pec sion titmen nec dñm antea nominauerat. cumdicer&. fundamentacius
inmontibus sc̃is : sic & hic nondum nominato infante dic tum est occurritei &

Expanded text:
 habet codex graecus autoo, cogit intellegere non fundamenta Sion, sed fundamenta domini, id est quae constituit dominus, de quo dictum est: aedificans Hierusalem dominus. nec Sion tamen nec dominum antea nominauerat. cum diceret: fundamenta eius in montibus sanctis. sic et hic nondum nominato infante dictum est: occurrit ei
Abbreviated transcription (Latin):
traneorũ. aut propt̃ testificationem dĩ quemita habere deberent tam quam nemo
patris sui isaac pertimorẽ utiq: quotimebat dm̃: quẽtimorẽ &iam superius cõmen¬
decuit cum dicer& ds̃ patrismei abrahȩ &timor patris mei isaac.. C.
ea quippe inscripturis militia cȩli nominatur. C.i. Nuntiato sibi fratresuo ia cob
ueniente obuiamei cum qua dringentis. turbatus est quidem &mente confusus. qm̃
timuit ucolde & uisum est homini ꝑturbato diuisam multitudinẽ suã in duo castra

Expanded text:
traneorum, aut propter testificationem Dei, quem ita habere deberent, tanquam nemo traneorum, aut propter testificationem Dei, quem ita habere deberent, tanquam nemo acob per timorem patris sui Isaac. Per timorem utique quo timebat Deum, quem timorem etiam superius commendavit. cum diceret, Deus patris mei Abrahae, et timor patris mei Isaac. CI. ea quippe in Scripturis militia coeli nominatur. CII. Ib. XXXII, 6-12. Nuntiato sibi fratre suo Jacob veniente obviam ei cum quadringentis viris, turbatus est quidem et mente confusus, quoniam timuit valde; et ut visum est homini perturbato, divisam multitudinem suam in duo castra
Abbreviated transcription (Latin):
XCVI. Quod aceruum lccpidum quem interse constituerant laban & ia cob aliquan¬
ta diuersittcte appellac uerunt ut eum uocar& laeban aceruum testimonii. iacob acer¬
uum testem: tracditur ab eis qui & syrtm & hebream lingucm nouerunt ꝓpt proprieta¬
tem suȩ cuiusq linguȩ fastum : fieri enim solet ut alia lingua nondicatur uno uerbo qđ¬
alicdicitur & uicinitate significationis quidq appelletur : nampostea dicitur :
propterhoc appellatum est nomen aceruus testectus: hoc enim medie positũ est qđ
utriq conueniret & ei qui dixerat a ceruus testimonii & ei quidixerat a ceruus
hnc & testactur titulur hia propter hoc appellatur nomen aceruus testatus
& uisio quam dixit respiciat ds̃ inter me &te : nisi forte ordo est. & uisio quad ixit
ds̃ respiciat interme &te: ds̃ quippe illi dixerat in uisione neleder& ia cob:
Quid est quod dicit in consequentib: laban tide nemo nobis cũ est nisi fostenemo ex¬

Expanded text:
. Quod aceruum lapidum, quem inter se constituerant Laban et Iacob, cum aliquanta diuersitate appellauerunt, ut eum uocaret Laban "aceruum testimonii", lacob "aceruum testem", traditur ab eis qui et syram et hebraeam linguam nouerunt propter proprietates suae cuiusque linguae faalia dicitur, et vicinitate significationis quidque appelletur. Nam postea dicitur, Propter hoc appellatum est nomen, Acervus testatur. Hoc enim medie positum est, quod utrique conveniret, et ei qui dixerat, Acervus testimonii, et ei qui dixerat, Acervus hic, et testatur titulus hic. Propter hoc appellatur nomen, Acervus testatur. Et visio quam dixit, Respiciat Deus inter me et te? Nisi forte ordo est, Et visio quam dixit Deus, Respiciat inter me et te, Deus quippe illi dixerat in visione, ne laederet Jacob. XCIX. Ib. XXXI, 50. Quid est quod dicit in consequentibus Laban, Vide, nemo nobiscum est? nisi forte nemo ex
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuerit in album. XLUIII. Quid est qđ cũ delepra capitis loqueretur eã &iã quassa¬
tionẽ appellauit . cum in solo colore fiat uelcutis uel capillurũ & quodhumilior aspec¬
tus eius acetera cute appareat̃. sinedolore tamen & sine ulla uexatione : an hoc qđ in mun

Expanded text:
tus fuerit in album. Quid est quod, cum de lepra capitis loqueretur, eam etiam quassatus fuerit in album. Quid est quod, cum de lepra capitis loqueretur, eam etiam quassationem appellauit, cum in solo colore fiat uel cutis uel capillorum, et quod humilior aspectus eius a cetera cute adpareat, sine dolore tamen et sine ulla uexatione? an hoc quod inmun
Abbreviated transcription (Latin):
q: uisus fuerit in eocolor : uisus in quinabitur : ubi satis ostendit uarietatẽ in ꝑbari: acꝑhoc
qđ modo dixit si autẽ restitutus fuerit color sanus & conuersus fuerit albus: & ueni& ad
sacerdotem & uidebit sacerdos. & eccecon uersus tactũs in album & purgabit sacerdos
tactũ. mundus est restitutũ colorẽ sanũ non debemus accipere . ut color sanus ẽ& :ã enĩ
ipseerat. ꝑ quẽ tamen fiebat in mundus ꝓpt̃ uarietatẽ : restitutũ ergodixit colorẽ sanum :
ut illud ess& qđ fuerat id est albus sano pereunte : tunc enĩ rursus mundus erit. cũtotus
albus fuerit : quia nulla ibi uarictas enit : sed restitutũ ꝓpter eunte accipere. nimis inusita¬
ta locutio est : magis en im uidetur dicere debuisse si autẽ restitutus fuerit coloribus:
nunc uoro ait restitutus sanus & conuersus fuerit albus. tãquã dicer& sanus colur restitu¬

Expanded text:
die uisus fuerit in eo color uiuus, inquinabitur: ubi satis ostendit uarietatem inprobari. ac per hoc die uisus fuerit in eo color uiuus, inquinabitur: ubi satis ostendit uarietatem inprobari. ac per hoc quod modo dixit: si autem restitutus fuerit color sanus et conuersus fuerit albus, et ueniet ad sacerdotem. et uidebit sacerdos, et ecce conuersus tactus in album, et purgabit sacerdos tactum: mundus est, restitutum colorem sanum non debemus accipere. ut color sanus esset: iam enim ipse erat, per quem tamen fiebat inmundus propter uarietatem. restitutum ergo dixit colorem sanum, ut illud esset quod fuerat, id est albus sano pereunte. tunc enim rursus mundus erit, cum totus albus fuerit, quia nulla ibi uarietas erit. sed restitutum pro pereunte accipere nimis inusitata locutio est; magis enim uidetur dicere debuisse: si autem restitutus fuerit color albus. nunc uere ait: restitutus sanus et conuersus fuerit albus, tamquam diceret: sanus color si restitu
Abbreviated transcription (Latin):
lũ albũ incicatrice a sano carnis uiuȩ id est cũ carouiua & sana habeat capillũ obscurũ
uel nigũ haercicatnx albũ hab& : lepra ueteres cons est incute coloris eius. & inquin abit
cũ sacerdos id est in quinatũ ꝓnuntiabit: non segregalbit eũ. quia inmundus est: hoc uide¬
tur dicere. quia ubi inlentus fuerit pilus in albũ mutatus concolor albo uitiocutis. iam non
segregatur ut ꝓbetur. nec expertatur utrũ &iã humiliorsiat locus sed ex hoc tantũ qđ albia¬
est cutis discolor c&eraci& albũ hab& pilum discolorẽ ceteris qui sunt in carneuiua & sana
lepra ueterͣ cens ꝓnuntiatur : id eo uetereͦs tens. quia iam non est ꝓbanda illisbis septẽ diebus:
si autẽ restitutus fuerit colorsanus & conuersus fuerit abbus qm̃ dixerat totũ albũ fac¬
tum ꝑ totam cutem eo ipso iam mundũ eẽ quia uarietas ibiiam non esset : deindeait: & quacũ

Expanded text:
lum album in cicatrice a sano carnis vivae; id est, cum caro viva et sana habeat capillum obscurum, lum album in cicatrice a sano carnis vivae; id est, cum caro viva et sana habeat capillum obscurum, vel nigrum, haec cicatrix album habet. Lepra veterascens est in cute coloris ejus: et inquinabit eum sacerdos, id est, inquinatum pronuntiabit. Non segregabit eum, quia immundus est: hoc videtur dicere, quia ubi inventus fuerit pilus in album mutatus concolor albo vitio cutis, jam non segregatur, ut est cutis discolor ceterae et album habet pilum discolorem ceteris qui sunt in carne uiua et sana lepra ueterescens pronuntiatur: ideo ueterescens, quia iam non est probanda illis bis septem diebus. si autem restitutus fuerit color sanus et conuersus fuerit albus, quoniam dixerat totum album factum per totam cutem eo ipso iam mundum esse, quia uarietas ibi iam non esset. deinde ait: et quacumque
Abbreviated transcription (Latin):
dits & inquinabit illũ sacerdos. leprađ : lam hic qm̃ illud qđ uisũ fuerat post primos
septẽ dies sanũ nonstetit in suo sed mutatũ est in pristinũ uitium. lepra ꝓnuntiatur. Ita
ut non bic ex spectetur uellocus humilior uel pilus in album conuersus : cumenĩ lepra
non sit notebilis atq uitiosa nisi uarietas. hoc ipsum deuitioso colore redire ad sanũ
& desano redire aduitio sumatano tabile est ut non ibi fuerit exspectandũ qđ in primo¬
exspectari praeceperat dehumiliore loco & pilicandore. sediam &iã istauari& a te
in homine ueni& ad sacer dotẽ & uidebit sacerdos & etceci catrix alba incute & haec mu¬
tabit capillũ albũ & asano carnis uiuȩ incicatrice : hinc si subtrahamus: & more en ĩlo¬
cutionis scripturarũ positu est : isteerit sensus : &utdebit sacerdos. & eccecicatrix alba
incute . & haec mutauit capillũ albũ asano carnis uiuȩ incicatrice: ordo ẽ: mutauit capil

Expanded text:
t inquinabit illum sacerdos; lepra est. iam hic quoniam illud quod uisum fuerat post primos septem dies sanum non stetit in suo, sed mutatum est in pristinum uitium, lepra pronuntiatur, ita ut non illic expectetur uel locus humilior uel pilus in album conuersus. cum enim lepra non sit notabilis atque uitiosa nisi uarietas, hoc ipsum de uitioso colore redire ad sanum et de sano redire ad uitiosumexspectari praeceperat, de humiliori loco et pili candore, sed jam etiam ista varietate uidebit sacerdos, et ecce cicatrix alba in cute, et haec mutauit capillum album, et a sano carnis uiuae in cicatrice. hinc si subtrahamus "et"\', more enim locutionis scripturarum positum est, iste erit sensus: et uidebit sacerdos, et ecce cicatrix alba in cute, et haec mutauit capillum album a sano carn
Abbreviated transcription (Latin):
dñs an illi : sed utique mani festum est quod illii iussit quippe ille quaefierent : sed for¬
te ideo sit positumest : ut ex utroq accipiatur. quia & dñs facit cum facientes adiuuat
secundum illud a postoli : intimore ei tremore uestram ipsorum sedutem operamini :
ds̃ enim est quio peratur inuobis & uell& opercri. bona uoluntate. Clxuiii
Omnis afferens demptionem argentum & aes. attulerunt demptionẽ dño: tamquã
dicer& : omnis qui at tulit. attulit illud atque illud : interc&era quaedicebat & ar¬
gentum & aes commemorans : demptionem sane interpraetati sunt latini quod gre

Expanded text:
Dominus an illi. Sed utique manifestum est quod illius sint: quippe illa, quae fierent. Sed forDominus an illi. Sed utique manifestum est quod illius sint: quippe illa, quae fierent. Sed forte ideo sic positum est, ut ex utroque accipiatur, quia Dominus facit, cum facientes adjuvat secundum illud Apostoli: In timore et tremore vestram ipsorum salutem operamini . Dominus enim est qui operatur in nobis, et velle, et operari, pro bo. Ib. XXXV, 24. Omnis afferens demptionem, argentum et aes attulerunt demptionem Domino: tanquam diceret, Omnis qui attulit, attulit illud atque illud, inter caetera quae dicebat, et argentum et aes commemorans. Demptionem sane interpretati sunt latini, quod gr
Abbreviated transcription (Latin):
deis sed inttbulis cordis carnelibus qm̃ caritasdĩ quaueraciter impletur praeceptũ
lex ubisigni ficatur uetus teftic mentũ quod est opus tantum modo dĩ & conscriptio
digito dĩ : quod apłs dicit : litcq: lex quidem scã & mandatũ sc̃m & iustum & bonum:
lexergo scã & bona diopus est : ubi homonihil agit . quia non optemperat sed reatu
potius praemitur legem in ante atq: dampnante : peccatum enĩ inquit ut appęre¬
at peccatũ ꝑ bonũ mihi operatum est mostẽ : beatus autẽ homo est : cũ hoc mandatũ
scm & iustum & bonũ est & iã opus eius. sed pergratiam dĩ Clxxi
Moses ad filios isrł postea quam demonte descendit habens alicstabulas legis circũ posito
sibi uelamine propter gloriam uultus eius quam filu isrł non poterant intueri:
haec inquit uerba quaedixit d̃s facere ea: ambigue positum est : utrum facere ea ipse¬

Expanded text:
deis, sed in tabulis cordis carnalibus, quoniam caritas dei, qua ueracitcr inpletur praeceptum,deis, sed in tabulis cordis carnalibus, quoniam caritas dei, qua ueracitcr inpletur praeceptum,lex — ubi significatur uetus testamentum, quod est opus tantummodo dei et conscriptio digiti dei — quod apostolus dicit: itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. lex ergo sancta et bona dei opus est, ubi homo nihil agit, quia non obtemperat, sed reatu potius premitur lege minante atque damnante; peccatum enim, inquit, ut adpareat peccatum per bonum mihi operatum est mortem. beatus autem homo est, cum hoc mandatum sanctum et iustum et bonum est etiam opus eius, sed per gratiam dei. Moyses ad filios Israhel, posteaquam de monte descendit, habens alias tabulas legis circumposito sibi uelamine propter gloriam uultus eius, quam filii Israhel non poterant intueri, haec, inquit, uerba, quae dixit d
Abbreviated transcription (Latin):
cepit sed homonon fecit: lex enim posita est inuetereͥ testicmento quae conuinceret
trans gressores : quae sub intrauit ut abundar& delictum : non enim implebatur
timore quae non impletur nisi caritate : & ideo dicitur opusdi quia ds̃ legem cons¬
tituit. ds̃ conscripsit: nullũ opus hominis: quia homodõ non obtem perauit . & eũ
potius reum lex fecit : in secundis autem tabulis homo ꝑ adiutorid̃dĩ ttebulcs fecit
atque conscripsit : quia noui testrementi caritas leigem facit : undedicit dñs: non ue¬
nilegẽ soluere. sed imple dicit autẽ apłs: plenitudo legis caritas. & fides quao ꝑ dilec¬
tionẽ operatur: factũ est utq: homini ftccile in nouotestamento quod inuetere
difficile fuit. hcbentifidem quae ꝑdilectionẽ operat᷑ : atq illo digitodĩ hoc ẽ spudĩ
intus eã incorde scribente non foris in lapide : undedicit apłs non intabulis lapi¬

Expanded text:
cepit, sed homo non fecit? lex enim posita est in uetere testamento, quae conuinceret cepit, sed homo non fecit? lex enim posita est in uetere testamento, quae conuinceret transgressores, quae subintrauit, ut abundaret delictum. non enim inplebatur timore, quae non inpletur nisi caritate. et ideo dicitur opus dei, quia deus legem constituit, deus conscripsit, nullum opus hominis, quia homo deo non obtemperauit et eum potius reum lex fecit. in secundis autem tabulis homo per adiutorium dei tabulas facit atque conscribit, quia noui testamenti caritas legem facit. unde dicit dominus: non ueni legem soluere, sed inplere, dicit autem apostolus: plenitudo legis caritas et: fides quae per dilectionem operatur. factum est itaque homini facile in nouo testamento, quod in uetere difficile fuit, habenti fidem, quae per dilectionem operatur, atque illo digito dei, hoc est spiritu dei intus eam in corde scribente, non foris in lapide. unde dicit apostolus: non in tabulis lapi
Abbreviated transcription (Latin):
ribus gloriantur: undedicit apłs ignorantes dĩ iustitiã & suã uolentes constitu¬
ere iustitiaedĩ non sunt subiesti. & ideo tabulae humano opere conscriptae datȩ¬
sunt quȩ cũ ipsis manerent ad eos significandos desuis operib: gloriaturos nonde
digito dĩ hoc ẽ despũdĩ  ceste ergo rep&itio legis nouũ testamentũ significat
illud autẽ u&us significabat. unde confraltum et ab olitum est : maxime qm cũ secundo
lex dectur nullo terrore datdir. situm illa in tanto stripitu ignium nubium & tubarũ. unde tre me¬
fastus populus dixit non loquatur eds̃ ad nos nomori amur : linde significatur timor esse in
uetere testamento in nouo dilectio: quo modo igitur haec soluitur quaestia. quare
illȩ opus di istȩ opus hominis & allae conscriptae digito dĩ istescriptȩ ab homine.
anforte ideo magis in illis prioribus uetus significatum est testrementũ quia ds̃ ibi prȩ¬

Expanded text:
ribus gloriantur — unde dicit apostolus: ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituribus gloriantur — unde dicit apostolus: ignorantes dei iustitiam et suam uolentes constituere iustitiae dei non sunt subiesunt, quae cum ipsis manerent, ad eos signidigito dei, hoc est de spiritu dei? Certe ergo repetitio legis nouum testamentum significat — illud autem uetus significabat, unde confractum et abolitum est — maxime quoniam cum secundo lex datur, nullo terrore datur sicut illa in tanto strepitu ignium, nubium et tubarum, unde tremefactus populus dixit: non loquatur ad nos deus, ne moriamur. unde significatur timor esse in uetere testamento, in nouo dilectio. quomodo igitur haec soluitur quaestio, quare illae opus dei, istae opus hominis et illae conscriptae digito dei, istae scriptae ab homine? an forte ideo magis in illis prioribus uetus significatum est testamentum, quia deus ibi prae
Abbreviated transcription (Latin):
conuersus in quit mosses descendit demonte & duae taebulȩ lapideae scriptur ae
utretq paste auro hinc atqihinc erant scriptȩ & ttbulȩ opus dĩ erant & scriptu¬
ra scripturadi est sculta intaebulis: pro inde magna oritur quaestio quomodo
illae tabulae quas erat mosses dõ utiq: presciente facturus non hominis opus di¬
cantur esse seddĩ. nec ab homine scriptae. sed scriptura dĩ digito dĩ : posteriores¬
uero tabulȩ tãdiu mansurae & intabernaculo actẽplodĩ futurae iubente qui¬
dem dõ tc̃c ab homine excisȩ sint quã ab bomine scriptae : anfoste in illis prioribus
gatiadĩ significabatur non hominis opus. quagratia in digni facti sunt reuerten¬
tes corde in aegrptũ & facientes idolũ undeillo beneficio priuati sunt & propterea
mosses tabulas fregit. istis uero trebulis posteriorib: significati sunt quidesuis ope¬

Expanded text:
Conversus, inquit, Moyses descendit de monte, et duae tabulae lapideae scriptae Conversus, inquit, Moyses descendit de monte, et duae tabulae lapideae scriptae utraque parte, hinc atque hinc erant scriptae, et tabulae opus Dei erant. Et scriptura Dei est sculpta in tabulis. Proinde magna oritur quaestio, quomodo illae tabulae, quas erat Moyses Deo utique praesciente facturus, non hominis opus dicantur esse, seduero tabulae tamdiu mansurae et in tabernaculo ac templo dei futurae iubente quidem deo, tamen ab homine excisae sint, ab homine scriptae. an forte in illis prioribus gratia dei significabatur, non hominis opus, qua gratia indigni facti sunt reuertentes corde in Aegyptum et faciendo idolum — unde illo beneficio priuati sunt, et propterea Moyses tabulas fregit — istis uero tabulis posterioribus significati sunt qui de suis ope
Abbreviated transcription (Latin):
titio quippelegis iamquid signi fic& diximus : qđd autemart. panem non manducauit & a¬
quã non bibit. intellegit᷑ ieiunauit. a parte totũ ad est nomine panis omnẽ cibũ & nomine
aquae potum significante scriptura CLXVI. Et scripsit intitbulis uerba testam̃ti
decem uerba :demosse dictum est quod ipse scripserit : c̃ui & itẽ ds̃ paulo antedixerat.
scribetibi uerba haec : cũ uero primũ legem accepit cui tabulits ab iecit & fregit:
nec ipse excedisse dictus est tabulas lapideas & modo dictum est. excidetibi duas ta¬
bulcs lapideas nec eidictũ est ut scriber& sicut ei modo dicitur. nec eas ipse scrip
sis senarrat᷑ sicit modo narrat scriptura & dicit. scripsit intiibulis uerba testam̃ti
detẽ uerba sed tunc dictũ est & dedit mosi stictim ut cessauit loqui ad eũ in montesina
duas trebulas testimoni tabulas lapideas scriptts digito dĩ deinde paulo post

Expanded text:
titio quippe legis iam quid significet diximus. quod autem ait: panem non manducauit et atitio quippe legis iam quid significet diximus. quod autem ait: panem non manducauit et aquam non bibit, intellegitur ieiunauit, a parte totum, id est nomine panis omnem cibum et nomine aquae omnem potum significante scriptura. Et scripsit in tabulis uerba testamenti, decem uerba. de Moyse dictum est quod ipse scripserit, cui etiam deus paulo ante dixerat: scribe tibi uerba haec. cum uero primum legem accepit, cuius tabulas abiecit et fregit, nec ipse excidisse dictus est tabulas lapideas et modo dictum est: excide tibi duas tabulas lapideas; nec ei dictum esisse narratur, sicut modo narrat scriptura et dicit: scripsit in tabulis uerba testamenti, decem uerba. sed tunc dictum est: et dedit Mosi, statim ut cessauduas tabulas Testimonii, tabulas lapideas scriptas digito Dei. Deinde paulo post:
Abbreviated transcription (Latin):
ignoro : magnatamen est dexpo proph&ia &icomsi fieri adlit terã possit quanto
magis si non potest: in sermonibus enim di non sunt adproprietatem operũ omnia
reuocanda : sicut nec illud depetra & cauerna eius. & manus suꝑ positione : sed
plane defide narrationis hoc exigendum est : ut quȩ dicit fasti ẽẽ uere facta sint:
& quaȩ dicit dicia ẽẽ uere dicta sint : quod exigitur &icem a narratoribus euangelii :
curix p̃m narrent quaedam dixisse quae in parabolis dixit : tamen haec eum dixisse
non paerebola sed historica narratio est . CLXU. Et erat ibi mosses in conspectudm̃
qu& dr aginia dieb: & quadra ginta noctibus. panem non manducautt & aquam
non bibit : quod & ante dixerat. quandottebulas accepit quas fregit: hoc &iam¬
modo rep&it non recapitulando qđ factũ est sed iterũ factũ eẽ cõmendans: rept¬

Expanded text:
ignoro. Magna tamen est de Christo prophetia, etiam si fieri ad litteram possit; quanto ignoro. Magna tamen est de Christo prophetia, etiam si fieri ad litteram possit; quanto magis si non potest? In sermonibus enim Dei non sunt ad proprietatem operum omnia revocanda, sicut nec illud de petra, et caverna ejus, et manus superpositione . Sed plane de fide narratoris hoc exigendum est, ut quae dicit facta esse, vere facta sint, et quae dicit dicta esse, vere dicta sint. Quod exigitur etiam a narratoribus Evangelii: cum enim Christum narrent quaedam dixisse quae in parabolis dixit; tamen haec eum dixisse non parabola, sed historica narratio est. CLXV. quadraginta diebus et quadraginta noctibus, panem non manducavit, et aquam non bibit, etc. Quae et ante dixerat, quando tmodo repetit, non recapitulando quod factum est, sed iterum factum esse commendans. rep
Abbreviated transcription (Latin):
quisq ascender& nec deterra sua sollicitus ẽ& dõ ꝓmittente custodicm. qđ nemo
inde aliquid concupiscer& propt̃ illũ qui ascendit nesuã in detimer& absentiam:
& hic satis ostendit quid su pradixerit. non apparebis in conspectudñi dĩ tiinanis:
quia in illo locodixerit ubi tatbernaculũ uel tem plum ds̃ fuerat habiturus . Cx ii.
Quidest quod ait̃ non occides su ꝑfermentum sanguinẽ immolcctorũ meorũ ͤ an illa
hoc loco dicit immolata sua quacꝑ pas cha occiduntur & praecepit necunatasit in
mi& in mane immolatio sollemnitatis paschae. nisi qđ superius aꝑte praecepit
ne aliquid expecore quod immolatur carnium relinquatur inmane : sed locu¬
tio fecit obscuritatem: dormi& enimdixit promanebit . Clxiiii. Non coques
agnũ in licste matrissuae : eccedixit iterum : quod quem ad modum intellegi possit:

Expanded text:
quisque ascenderet, nec de terra sua sollicitus esset, Deo promittente custodiam, quod nemo quisque ascenderet, nec de terra sua sollicitus esset, Deo promittente custodiam, quod nemo inde aliquid concupisceret, propter illum qui ascendit, ne suam inde timeret absentiam. Et hic satis ostendit quid supra dixerit, Non apparebis in conspectu Domini Dei tui inanis, quia in illo loco dixit ubi tabernaculum vel templum Deus fuerat habiturus. CLXII. Ib. XXXIV, 25. Quid est quod ait, Non occides super fermentum sanguinem immolatorum meorum? An illa hoc loco dicit immolata sua, quae per Pascha occiduntur, et praecipit ne tunc sit in t quod ait, Et non dormiet in mane immolatio solemnitatis Paschae; nisi quod superius aperte praecepit, ne aliquid ex pecore quod immolatur, carnium relinquatur in mane? Sed locutio fecit obscuritatem: Dormiet enim dixit, pro Manebit. CLXIV. Ib. XXXIV, 26. Non coques agnum in lacte matris suae. Ecce dixit iterum quod quemadmodum intelligi possit
Abbreviated transcription (Latin):
tur in conspectu suo dixit dñs intabernaculo suo: hoc est autẽ non illi uideberis
in anis numquam in trecliis sinealiquo munere : quod spiri ttcliter intellectum
mcgnum sacra mentum est : uerbum haec dicebantur in umbris significationũ. Cx
Cum desabbato p̃cepisset quid est quod adduxit satione & messe requios
uidetur enim dicere tempore sationis & messis : anforte ita obseruandã requion
sccbbati praecepit. ut nec illatempora haleant excusationẽ quae agricolis ual¬
desunt necessaria ꝓpt̃ uistum atq uitã : iustũ est ergo&iã tẽpore sationis & mes¬
sis quando multũ urg& operatio requi es catur in secbbato: ac sic ꝑhaer tẽpora
qua eo pus plurimum flagitant significatum est omnitem pore sabbato debereces
des uideri in conspectuditui triatempora anni: hoc uult intellegi ut securus

Expanded text:
tur, in conspectu suo: dixit Deus in tabernaculo suo: hoc est autem, Non ibi videberis tur, in conspectu suo: dixit Deus in tabernaculo suo: hoc est autem, Non ibi videberis inanis, nunquam intrabis sine aliquo munere. Quod spiritualiter intellectum, magnum sacramentum est. Verum haec dicebantur de umbris significationum. CLX. Ib. XXXIV, 21. Cum de sabbato praecepisset, quid est quod adduxit, Satione et messe requiesces? Videtur enim dicere, Tempore sationis et messis. An forte ita observandam requiem sabbati praecepit, ut nec illa tempora habeant excusationem, quae agricolis valde sunt necessaria propter victum atque vitam? Jussum est ergo ut etiam tempore sationis et messis, quando multum urget operatio, requiescatur in sabbato: ac sic per haec tempora, quae opus plurimum flagitant, significatum est, omni tempore sabbato debere cessdes videri in conspectu Dei tui, tria tempora anni, hoc vult intelligi, ut securus
Abbreviated transcription (Latin):
torest : id est ipsum nomen quod dñs ds̃ dicitur zelans est qui cods̃ gelactor est:
quod non humanȩ ꝑturbationis uitio facit ds̃. semꝑ atq: omnimodo in cõmu¬
trebilis atq tranquillus: sed hoc uerbo indicat non impune plebem succ̃ ꝑali¬
enos deos fornicaturuc : ductum est enĩ uerbum tropometaphora atelo maritaliquod
casti titẽ custodit uxoris: quod nobis ꝓdest non dõ: quis enim treligenere fornicatio¬
nis dõ nocuerit : sed sibi plurimum ut pereat : quod dĩ prohib& terrore grauissimo
Telantem se appellans : cuidicitur in pseclmo: perdidistiomnẽ quifornicatur abs
te : mihi autem adherere dõ bonum est : denique sequitur: neforte poncs testam̃tũ
his quisedent suꝑ terram & fornicentur post deos eorum. Clviiii. Quod ait non ui
deberis in conspestu meo in anis: sicut indicant circum stantia dequib: loqui¬

Expanded text:
tor est, id est, ipsum nomen quod Dominus Deus dicitur, zelans est, quia Deus zelator est, tor est, id est, ipsum nomen quod Dominus Deus dicitur, zelans est, quia Deus zelator est, quod non humanae perturbationis vitio facit Deus, semper atque omni modo incommutabilis atque tranquillus; sed hoc verbum indicat, non impune plebem suam per alienos Deos fornicaturam. castitatem custodit uxoris. Quod nobis prodest, non Deo. Quis enim tali genere fornicationis Deo nocuerit? sed sibi plurimum, ut pereat. Quod Deus prohibet terrore gravissimo, zelantem se appellans: cui dicitur in Psalmo, Perdidisti omnem qui fornicatur abs te; mihi autem adhaerere Deo bonum est . Denique sequitur: Ne forte ponas testamentum his qui sedent super terram, et fornicentur post deos eorum. CLIX. Ib. XXXIV, 20. Quod ait, Non videberis in conspectu meo inanis; sicut indicant circumstantia de quibus loqui
Abbreviated transcription (Latin):
ex quo populo es: quo modo ciuitatituae dicimus non cui dominaris uel quã consti¬
tuisti sed unde ciuis es: sicenim & paulo post dicit omnis populus in quibus es: alio mo¬
do quid dictum est: nisi populustuus. quod autem nondixit in quo es : consuetudo
ponces testrc mentum his qui sedent super terram: nonenim haeb& arȩcus nequan¬
do ponas sed nequando ponat : an forte depopulo dicere uoluit cuius ipsedostor
fuit : sed non ipse introduxit populũ in eam terram. ubi ꝓhib& ponitestamentũ
cum eis qui in illa hacbitabant Mirũ ituq locutionis genus est & ad huc in ex¬
ꝑtum uellanim aduersum sitamen locutio est ac nonsensus aliquis .CLuIIi.
Cum praeciper& ds̃ loquens ad mossen ut decta terra in potestate omnis udo la¬
tria uerteretur nec adora rentur dii alieni aitidñs enimds Telcens nomends̃ tela¬

Expanded text:
est: ex quo populo es, quomodo "ciuitati tuae" dicimus, non cui dominaris uel quam constiest: ex quo populo es, quomodo "ciuitati tuae" dicimus, non cui dominaris uel quam constituisti, sed unde ciuis es? sic enim et paulo post dicit: omnis populus, in quibus es. alio modo quid dictum est nisi "populus tuus"? quod autem non dixit: in quo es, consponat testamentum his qui sedent super terram. Non enim habet graecus, nequando ponas; sed, ne quando ponat. An forte de populo ei dicere voluit, cujus ipse ductor fuit? Sed non ipse introduxit populum in eam terram, ubi prohibet poni testamentum cum eis qui in illa habitabant. Mirum itaque locutionis genus est, et adhuc inexpertum vel non animadversum: si tamen locutio est, ac non sensus aliquis. CLVIICum praeciperet Deus loquens ad Moysen, ut data terra in potestate, omnis idololatria everteretur, nec adorarentur dii alieni, ait: Dominus enim Deus zelans nomen, Deus zela
Abbreviated transcription (Latin):
listũ meũ dño & ture mis isti impietatem cordis mei :hanc autẽ ꝓph&ic̃ potius fuisre
quam locutus est dñs ad mossensatis res ipsec indicat. quaen doquidem depetra uel cauerna
eius & demanus eius suꝑ positione deuisione posteriorum eius nihilpostec uisibili opere
subsecutum legitur : moxenim adiungit interposito articulo scriptura. &dixit dñs ad mos¬
sen: cum ipsedñs utique &icm illa quae supra sunt loqueretur. atq inde contexit
quid de inceps dñs dicat: excĩdetibi ducos taebulcs lacpideros sicut & primas: & c&era¬
C LU. Quid est quod dictum est dedño & reum non purificakit. nisinon eũ dic& innocentẽ :
CLUI. Ds in monte duccs rursus lapidects it bulces conscripturu dicit mossi interc&e¬
raicoram omni populotio faciamglorio sc: nondum dignetur dicere. coram omini popu¬
lomeo : anita dixit populotuo quomodo cuilib& homini eiusdem populi diceretur.

Expanded text:
lictum meum Domino: et tu remisisti impietatem cordis mei. Hanc autem prophetiam potius fuisse, lictum meum Domino: et tu remisisti impietatem cordis mei. Hanc autem prophetiam potius fuisse, quam locutus est Dominus ad Moysen, satis res ista indicat, quando quidem de petra vel caverna ejus et de manus ejus superpositione, de visione posteriorum ejus, nihil postea subsecutum legitur. mox enim adiungit interposito articulo scriptura: et dixit dominus ad Moysen, cum ipse dominus utique etiam illa, quae supra sunt, loqueretur. atque inde contexit quid deinceps dominus dicat: excide tibi duas tabulas lapideas sicut et primas et cetera. Quid est quod dictum est de domino: et reum non purificabit, nisi: non eum dicet innocentem? Deus in monte duas rursus lapideas tabulas conscripturo dicit Moysi inter cetera: coram omni populo tuo faciam gloriosa. nondum dignatur dicere: coram omni populo meo. an ita dixit populo tuo, quomodo cuilibet homini eiusdem populi diceretur, id
Abbreviated transcription (Latin):
nora mea cum transiero deloc mundo ad patrem posterius inme credituri s unt quorũ
trpumgeris : tunc enim compuncti corde dixerunt : quid faciemus :÷ & iussi sunt ab a posto¬
lis agere paenitestiam & baptitari in nomine ihũ xp̃i ut dimit terentur illis percata
eorum : quod inpsedmo illo sequitur : cum dicfuss ess& die ac nolte grauata est supmȩ manus
tuccaid est ut non cognoscerems sienim cognouis sentinunquã dñm gloriae crucifixissenit : sequitur
& iungit: conuersussum in acrumnã dum confringeretur spina id est cum essem corde conpune
tus : deinde ad didit peccatũ meũ cognoui & facinus meum non operui : postea quamuider̃
quanto scelere xp̃m cruci fixerint : & quia receperunt consilium ut a gerent paenitentiã
&in baptismo remissionẽ acciperent peccatorũ : Dixi inquit ꝓnuntiabo aduersum me de¬

Expanded text:
ora mea: "transiero de hoc mundo ad patrem; posterius in me credituri sunt quorum ora mea: "transiero de hoc mundo ad patrem; posterius in me credituri sunt quorum typum geris". tunc enim compuncti corde dixerunt: quid faciemus? et iussi sunt ab apostolis. agere paenitentiam et baptizari in nomine Iesu Christi, ut dimitterentur illis peccata eorum. quod in psalmo illo sequitur, cum dictum esset: die ac nocte grauata est super me manus tua — id est: ut non cognoscerem; si enim cognouissent, numquam dominum gloriae crucifixissent\' — sequitur et iungit: conuetus. Deinde addidit: Peccatum meum cognovi, et facinus meum non operui. Posteaquam viderunt quanto scelere Christum crucifixerunt, et qui receperunt consilium, ut agerent poenitentiam, et in baptismo remissionem acciperent peccatorum. Dixi, inquit, pronuntiabo adversum me de
Abbreviated transcription (Latin):
teriora mea Nam facies mea non uidebitur tibi : & stidis suꝑ p&rcemstactim ut transi&
gloria mea & ponamte in cauerna petrae: hoc enim factum est in eis quostunc signifi¬
cabat ꝑsona mossi idest is rechelitis qui in dm̃ ihm sicut astus apostolorũ indicant
postea crediderunt id est stactim ut transiit eius gloria : Ncm postea quam resurre
a postoli loquerentur c̃ompuncti sunt corde multiex eis qui crucifixerant xp̃m quẽ
non ut cognouissent & dñm gloriae crucifixissent. caecitres expaerte isrł factaẽ :
sicut dictũ fuerat. tegam manumea suꝑte donec transeam : unde psalmus dicit.
qm̃ die acnolte ꝗccuata est suꝑme manustua : diem appellans quando xp̃s diui¬
na miracula faciebat: nostem quando sicut homo moriebatur. quando & illi titu¬
bauerunt quiindie crediderant: hoc est ergo. cum transiero tunc uidebis poste¬

Expanded text:
teriora mea; nam facies mea non uidebitur tibi; et stabis super petram, statim ut transiet teriora mea; nam facies mea non uidebitur tibi; et stabis super petram, statim ut transiet gloria mea, et ponam te in cauerna petrae. hoc enim factum est in eis quos tunc significabat persona Mosi, hoc est Israhelitis, qui in dominum Iesum, sicut Actus apostolorum indicant, postea crediderunt, id est statim ut transiit eius gloria. nam posteaquam resurrexitapostoli loquerentur, compuncti sunt corde multi ex eis qui crucifixerant Christum; quem ut non cognouissent et dominum gloriae crucifixissent,. caecitas ex parte Israhel facta est, sicut dictum fuerat: tegam manu mea super te donec transeam. unde psalmus dicit: quoniam die ac nocte grauata est super me manus tua, diem appellans, quando Christus diuina miracula faciebat, noctem, quando sicut homo moriebatur, quando et illi titubauerunt qui in die crediderant. hoc est ergo: cum transiero, tunc uidebis poste
Abbreviated transcription (Latin):
hoc enim foramen uel cauernam restius inter praetamur: & tegiom manum ea suꝑte :
donec transeam : & auferã manũ meã & tunt ui debis posterioramea : facies autẽmea
non uidebitur tibi : cumiam dixisset strebis suꝑp&rũ stcctim ut transi& gloria mea:
ubi intellegitur post transitũ suũ promisisse super p&rt̃c stcbilitatẽ quomo¬
do accipiendum est quod ait ponamte in cauerna p&rae & tegã manumea suꝑte
donec transeam & aufercc̃ manũ & tuncui debis posterior amea : quasiiã illo in
p&ra constituto tegat manusua suꝑ eũ & deinde transeat : cum eẽ in petrec
non possit nisi post eius transitum: sed recapitulatio intellegenda est rei p̃ter missȩ
quacli sol& utiscriptura in multis locis : postea quippedixit quod ordine temporis pri¬
us est : quiordo ittc sehab& : tegrm manu mea suꝑte donec transeam & tunc uidebis pos¬

Expanded text:
hoc autem foramen uel cauernam rectius interpretamur. Et tegam manu mea super te, hoc autem foramen uel cauernam rectius interpretamur. Et tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum meam et tunnon uidebitur tibi. cum iam dixisset: stabis super petram, statim ut transiet gloria mea — ubi intellegitur post transitum suum promisisse super petram stabilitatem — quomodo accipiendum est quod ait: ponam te in cauerna petrae et tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum, et tunc uidebis posteriora mea? quasi iam illo in petra constituto tegat manu sua super eum et deinde transeat, cum esse in petra non possit nisi post eius transitum. sed recapitulatio intellegenda est rei praetermissae, quali solet uti scriptura in multis locis; postea quippe dixit quod ordine temporis prius est. qui ordo ita se habet: tegam manu mea super te, donec transeam, et tunc uidebis pos
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ sicutiest appacrere non posse id est sicutiest uideri in illecuite potest. ubi ut uiua¬
tur huic uitae moriendum est : Item interposito articulo dicente scripturee. & aitdñs
sequitur & loquitur: eccelocus penes me quis enim locus non penes dm̃ est quinus quã
est aobsens : sed aeclesiam significat dicendo ec celocus penes me᷑ tr̃o quã templu suũ cõ¬
mendans: & stcbis inquit suꝑ p&rcm quia suꝑ hanc p&ram ait dñs aedificalo aecle¬
siã meã : sicctim ut transi& gloria mea idest stactim ut transi & glorice mea strd¬
suꝑ p&ram quia post trcensitum xp̃i id est post paessionem & resurrectionem xp̃i st&it
populus fidelis suꝑ p&ram : & ponamte in quid in cauerna petrae : munimen firmissi¬
mum significat: alii autẽ inter p̃tectisunt inspelunca petrae sed graetus hacb& open:

Expanded text:
deum sicuti est adparere non posse; id est: sicut est, uideri in illa uita potest, ubi ut uiuadeum sicuti est adparere non posse; id est: sicut est, uideri in illa uita potest, ubi ut uiuatur, huic uitae moriendum est. Item interposito articulo dicente scriptura: et ait dominus, sequitur et loquitur: ecce locus penes me. quis enim locus non penes deum est, qui nusquam est absens? sed ecclesiam significat dicendo: ecce locus penes me, tamquam templum suum commendans, et stabis, inquit, super petram — quia super hanc petram, ait dominus, aedificabo ecclesiam meam — statim ut transiet gloria mea, id est: statim ut transiet gloria mea, stsuper petram, quia post transitum Christi, id est post passionem et resurrectionem Christi, stetit populus fidelis super petram. et ponam te, inquit, in cauerna petrae: munimen firmissimum significat. alii autem interpretati sunt: in specula petrae; sed graecus habet wrijv.
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ istccrep&itione monstrecuit. sicut amen amen. sicut fiatfiat. sicut rep&itio sõnu
pharaonis plurcc que similia : aut in utrisq populis id est gentibus & hebrxis hoc modo
ds̃ praenuntiauit misericordiã seẽe faccturũ : qđ apłs itit dicit. Sicut enĩuos aliquan¬
do non credidistisdõ nunc autẽ miseri cordicem consecutiestis in illorum incredulitate:
sic & ipsi nunc crediderunt in ur̃a miseri cordia ut & ipsi miseri cordiã consequantur :¬
condusit enĩ ds̃ om̃s in incredulitate ut omniũ misereatur: deinde posthanc suae mi
sericordiae cõmendationẽ respond& adillud quod ei dictũ fuerat : ostendemihi gloriã
tuã : uel qđ supra petiuerat mosses dice is. ostendemibi tem& ipsum manifeste uid eamte:
non poteris inquit uidere faciem meam : Non enim uidebit homo faciem meam &
uiu& õftendens huicuitae quae agitur insensibus mostidibus corruptibilis carnis

Expanded text:
deus ista repetitione monstrauit — sicut: "amen, amen", sicut: "fiat, fiat", sicut repetitio somnii deus ista repetitione monstrauit — sicut: "amen, amen", sicut: "fiat, fiat", sicut repetitio somnii Pharaonis pluraque similia — aut in utrisque populis, id est gentibus et Hebraeis, hoc modo deus praenuntiauit misericordiam se esse facturum. quod apostolus ita dicit: sicut enim uos aliquando non credidistis deo, nunc autem misericordiam consecuti estis illorum incredulitate, sic et ipsi nunc Conclusit enim Deus omnes in incredulitate, ut omnium misereatur. Deisericordiae commendationem respondit ad illud quod ei dictum fuerat: ostende mihi. gloriam tuam uel, quod supra petiuerat Moyses dicens: ostende mihi temet ipsum, manifeste uideam te, non poteris, inquit, uidere faciem meam. non enim uidebit homo faciem meam et uiuet, ostendens huic uitae, quae agitur in sensibus mortalibus corruptibilis carnis,
Abbreviated transcription (Latin):
ergo praedictũ est : miserebor cuimisertus ero & misericordiã praestrobio cuimi¬
sericordiã praestitero : quib uerbis ꝓhibuit hominẽ uelut depropriarũ uistutũ
meritis gloriari ut quigloriatur indño glorietur : nonenim ait miscrelor ta¬
libus sed cui misericors fuero : ut neminẽ praecedentib: bonis operib: suis miscri¬
idem repetere uoluerit cum addidit. miseri cordicm praestibo cui misericordiam prȩstitero
ul sic̃ alii inter praetecti sunt cuimiscricors fuero. analiquul intersit: nescio : quod enim
tur significiere ñon potuit latinus diuersis uerbis dicere. Ediuersis modis eandem
miseri cordiam repetiuit : si autem diceretur miserebor cuimisereos. & miserebor tui mi¬
se tusero aut miserebor cuimi sertus ero miserebor non satis commode diciui deretur :¬
& tamen fortius ille ipse ibi sensus est quod aut ipsius miseri cordae suae firmitttem

Expanded text:
ergo praedictum est, miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui miergo praedictum est, miserebor cui misertus ero, et misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero. Quibus verbis prohibuit hominem velut de propriarum virtutum meritis gloriari, ut qui gloriatur in Domino glorietur. Non enim ait miserebor talibus vel talibus, sed cui misericors fuero, ut neminem praecedentibus bonis operibus suis miseriidem repetere voluerit cum addidit, Misericordiam praestabo cui misericordiam praestitero, vel, sicut alii interpretati sunt, Cui miseriidetur significare — non potuit latinus diuersis uerbis dicere et diuersis modis eandem misericordiam repetiuit. si autem diceretur: "miserebor cui misereor et miserebor cui misereor" aut "miserebor cui misertus ero", non satis commode dici uideretur. et tamen fortius ille ipse ibi sensus est, quod aut ipsius misericordiae suae firmitatem