comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dorum cura ⁊ officiũ sp̃uiq
corpori presi debat inimxit. Nã
sicut deus presidebat sp̃ui. itͣ
et spr presidebat corpori carur.¬
⁊ ip̃a caro iumentum spc̃ erat. pp̃¬
ea ad cessorem pertinebat ut iu¬
mento suo pabłin ꝓuid̾et nec de¬
fic̾et. Ex hoc solum fortassis t̾c
ꝯuffic̾e potuisset. Namm̾o p̃t̾
ht. freno quidem ut furentez
⁊ iripitem a malo cohibrat. Cal¬
canb autem ut ad bonum faci¬
endum excitet pigram. Tũc
ergo solum pabłm ministrãs
ꝯuĩ freno ⁊ calcarib suauit por¬
caretur. ⁊ si forte frenũ ibi eẽt qͦ
per se nescia incełe irg̾etur. nec
pigra. Nec cohiberi quia nõ ee̾t
impetuosa. Quia gͥ sp̃e cessor er¬
at inumctum ẽ ei offm̃ ut iumẽ¬
to suo pabłm prouid̾et. Neu̾o
iillo exequendo si sola hec pre¬
ceptõe non ⁊̃ ex amore implet
dit ei d̾s affc̃m quo corpo suũ am¬
dilige̾t. sic et omnia que ad illã
confuandam uilent li bent̾ pro¬
indẽt. Rursꝰ ne uł in illis qrẽ¬

Expanded text:
dorum curam et officium spiritui qui corpori praesidebat injunxit. Nam sicut Deus praesidebat spiritui, ita spiritus praesidebat carni, et ipsa caro jumentum spiritus erat. Propterea ad sessorem pertinebat ut jumento suo pabulum provideret ne deficeret: et hoc solum fortassis tunc sufficere potuisset. Nam modo praeter habet. Freno quidem ut ferventem, et praecipitem a malo cohibeat; calcaribus autem ut ad bonum faciendum excitet pigrum. Tunc ergo solum pabulum ministrans sine freno et calcaribus suaviter portaretur; et si forte frenum ibi esset quo per se nescia incedere regeretur, neque pigra; nec cohiberi, quia non esset impetuosa. Quia ergo spiritus sessor erat, injunctum est ei officium ut jumento suo pabulum provideret. Ne ergo in illo exsequendo si sola praeceptione non etiam amore impleredit ei Deus affectum quo corpus suum amlam conservandam valerent libenter provideret. Rursum ne vel in illis quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
rgo qm̃ pp̃ illum mandat᷑
fit cui fit ip̃m mandatum.
tumfi̾et. Si illi pp̃ quem fi̾et bon¬
uinnon eẽt. Maxime tũ a bono
mandatũ eẽt. qui nich pret̾ bon¬
um mandare deberet. Neq eĩc̾¬
ature si e deus auctor mali eẽ deb.
neq causasione ip̃ius adsunĩe
sibi. qiͣ docendo corupetit qud̃
c̃auit incorruptum. Non itaq
habet aliud illipc̃ipe insi solum
qd̾̃ bomimẽ illi a quo ht̃ illa tot̃
quod bonum erat h̃t. et quod mͣ¬
c̾ature sue auctor mali eẽ potest.
hec solum illi p̾cipere h̃t qd̾ bonũ
ẽ illiut sincera sit eius instrue¬
cio q̃ madincelũ conditio ĩ corru

Expanded text:
rgo propter illum mandatum fit cui fit, ipsum mandatum; tum fieret, si illi propter quem fieret bonum non esset; maxime cum a bono mandatum esset qui nihil praeter bonum mandare deberet. Neque enim Creaturae suae Deus auctor mali esse debet, neque causationem illius assumere sibi quasi docendo corruperit quod creaverat incorruptum. Non itaque habet aliud illi praecipere nisi solum quod bonum est illi; a quo habet illa totum quod bonum habet, et quod macreaturae suae auctor mali esse potest: hoc solum illi praecipere habet quod bonum est illi, ut sincera sit ejus instructio, quemadmodum conditio incorru
Abbreviated transcription (Latin):
gmalis poc̃i corruptõis nõ tollit᷑
int̾ueiente tamen regen̾atonis
sacram̃to ad dampnatõez non
imputatur. Quib quidem fo
riñ pot̾ ꝙͣdui libertͣtem suã cus¬
coliunt et sp̃m adoptoi̾s uolum¬
tarie peccando nõ amittũt. liber¬
tati eium a seruitute poc̃i sub cor¬
ruptione quidem mortalittis
aplꝰ dicit. Nonregnet peccatũ
inr̃õ mortali corpore. Corpo
quippe nr̃m necc̃ita te mortale
in ip̃a corruptionis radice fom¬
item peccati portat. s uͥ sp̃elib̾¬
surg̾e non pot̾. Sic itͣqͣ origĩa¬
le pccm q in patrib per regn̾a¬
tionem deletum ẽ qͣntũ ad cul¬
ramqr tamẽ ad penam ueninet
ad eos qui genantur transiens
non solum ad penai constat. s
etiamimputatur ad culpam do¬
nec prepto lauacro regenãtõis
ipĩs quoq culpa deleatur ⁊
Si penaremaueat

Expanded text:
ginalis corruptionis non tollitur, interveniente tamen regenerationis sacramento ad damnationem non imputatur. Quibus fomes quiri non potest quandiu libertatem suam custodiunt, et spiritum adoptionis voluntarie peccando non amittunt. Liberati enim a servitute peccati sub corruptione quidem mortalitatis  dicit: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Corpus quidem nostrum necessitate mortale in ipsa corruptionis radice fomitem peccati portat; sed ubi spisurgere non potest. Sic itaque originale peccatum quod in parentibus per regenerationem deletum est quantum ad culpam, quia tamen ad poenam remanet; ad eos qui generantur transiens non solum ad poenam constat, sed etiam imputatur ad culpam, donec percepto lavacro regenerationis in ipsis quoque culpa deleatur, etiam si poena remaneat
Abbreviated transcription (Latin):
qmuis in hiis qui gu̾ant qͣnt̃
ad culpam remissum sit qͣntu
ad penamtũ remansit. qͣntũ ad
culpam climissum. quia nõ ĩpu¬
tatur. qͣntũ ad penam retentũ qr
non tollit᷑ hocẽ enim qd̃ ait apꝰ¬

Expanded text:
s in his qui gignunt quantum ad culpam remissum sit, quantum ad poenam tamen permansit. Quantum ad culpam, remissum, quia non imputatur. quantum ad poenam, retentum, quia non tollitur; Hoc enim est quod ait Ap
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur tamen quõ origina¬
le poc̃o contrahunt qui ge¬
nerantur ab hiis quioriginał
sola fide remissionem acceperũt.
Qũo eium a patrib infilios trã¬
sire pot̃ qd̾ in ip̃is patrib ñ est.
S sciendum ẽ ꝙ originale pec

Expanded text:
eritur tamen quomodo originale peccatum contrahunt, qui generantur ab iis qui originalsola fide remissionem acceperunt. Quomodo enim a patribus in filios transire potest, quod in ipsis patribus non est? Sed scien
Abbreviated transcription (Latin):
Ixit ergo d̾ ut ꝓluce̾t tũ
heibam uirente et faciẽte
semen. lignumq pomiferũ faciẽs
inde ad irrigaudã uniu̾sã tr̾am.
ab illa magna abysso qͣi a sõte qͦ¬
dam aque int̾iꝯ quidẽ uit̾ inisc̾a
celluris ꝑ dracones occultosq
meatus. desuperu̾o in suꝑficie
palueos suos in om̃s parres de¬
clucce sunt. ita ⁊ reditu mirabłi
et inderesso lege ꝓpetua ad unu
locũ

Expanded text:
ixit ergo Deus ut produceret terra herbam virentem et facientem semen, lignumque pomiferum faciens inde ad irrigandam universam terram ab illa magna abysso quasi a fonte quodam aquae interius quidem intra viscera telluris per trachones occultosque meatus, desuper vero in superficie per alveos suos in omnes partes deductae sunt, itu et reditu mirabili et indefesso, lege perpetua, ad unum locum.
Abbreviated transcription (Latin):
to aque sacramentũ baptĩꝯ
quores om̃s aqua purificant᷑. ⁊
siqͥ alio quolz liquore ai tactuz
fu̾it. aqua abluitur ut enuĩde̾.
ꝓpte̾a aqͣ in sola aqua sacramẽ¬
cum ennindationis constat. si¬
cut scriptũ ẽ. Nisiquis .r.f.e.a.¬

Expanded text:
to aquae sacramentum baptismi quores omnes aqua purificantur. Et si quid alio quolibet liquore tactum fuerit, aqua abluitur, ut emundetur. Propterea in sola aqua sacramentum emundationis constat, sicut scriptum est: Nisi quis rena
Abbreviated transcription (Latin):
cutioue mandati mag̾ como¬
dum suum qͣui preceptum ẽ¬
atoris sui respexisset et ad ꝑfi¬
ciendum id quod preceptu
fuerat non amore dei. sz dilec¬
tione cibi adluctus fuisset.
Rursum si multa de hiis que
naturaliter cocessa fuer ant
de̾s homini prohibuiss ⁊ pau¬
ca cõcessiss p̃uancationis sue
homo aduersus deum excusa¬
tionem habere uideretur pro
eo qd̾ neccͣitate magis qmuo
liuitate ad p̾uaricationẽ un¬
pulsꝯ demonstra retur. ꝓptea
feus hominem ad experiendam
obedientiam mandato inform¬
ans multa cc̃cessit. ⁊ pauca proh¬
aibuit. ut ip̃a obedientia eẽt li¬
bera. et que prohibuit ideco poꝰ
prohibuit qͣm p̃repit. ut obedi¬
igno paradysi comede. De lig¬
no uero scĩe boni ⁊ mali ne co¬
sensꝰ humani percõcessionẽ cõ¬
solaretur. ne forte postea ad pr¬
phĩtionemtreretur. Sigͦ hoo
in hac obedientia peistitisset pꝰ
temmꝰ definitum a deo ad illd̾ bo¬
num qd incelis ei p̃̾paratũ fũat
sine mortis dolore transferri de¬

Expanded text:
cutione mandati commodum suum magis quam praeceptum creatoris sui respexisset, et ad perficiendum id quod praeceptum fuerat non amore Dei, sed delectatione cibi adductus fuisset. Rursum si multa de his quae naturaliter concessa fuerant Deus homini prohibuisset, et pauca concessisset, praevaricationis suae homo adversus Deum excusationem habere videretur, pro eo quod necessitate magis quam voluntate ad praevaricationem impulsus demonstraretur. Propterea Deus hominem ad experiendam obedientiam mandato informans multa concessit et pauca prohibuit ut ipsa obedientia esset libera, et quae prohibuit idcirco potius prohibuit quam praecepit, ut obediligno paradisi comede; de ligno vero scientiae boni et mali ne cosensus humani per concessionem consolaretur, ne forte postea ad prohibitionem terreretur. Si ergo homo in hac obedientia perstitisset, post tempus definitum a Deo ad illud bonum quod ei in coelis praeparatum fuerat sine mortis dolore transferri de
Abbreviated transcription (Latin):
cum ut dc̃m est ad uitam obe¬
naturam a se fcãm iniuste lede¬
ret et inrepugnantia maudat¬
orumsuorum quecumq pars
ad effcm̃ duceretur hominez
innocͣitatem preuaricationis
ĩripitaret cum e duob contr¬
arium altum sine alt̾i̾ꝯ trans¬
gressione impleri non posset.
Oportuit ergo ut de ocressi õe
naturali pr̃eptum discipline
sumetur quia solunimͦ meritu
ẽẽ potint uͥ libenm arbitru
fuit. et ubi homo ad utrimil
se pro uoto inclinare potuit. qͦ
tamen oportebat ut deip̃a ec̾ces¬
sione p̃ceptum discipline sum¬
eretur. quatinus per pc̃eptu
ocdessio ista ip̃a ũ mutaretur.
idest ut p̾ceptum naturani res
de qua fieri de bebat ñ corrũpet
ꝯola iobedĩa preuaricatori ñ
ip̃iꝯ in quam preuaricabat᷑
rei natura nec̾es. cum aũt de cõ¬
cessione uaturali pc̃eptum dis¬
cipline formandum fuisset cõ¬
grim fuit magis ut sedin ꝓ
hĩtionem hoc fieret non scdim
o bedientiam calumpniari ⁊

Expanded text:
tum, ut dictum est, ad vitam obetum, ut dictum est, ad vitam obenaturam a se factam injuste laederet. Et in repugnantia mandatorum ejus quaecunque pars ad effectum duceretur hominem in necessitatem praevaricationis praecipitaret, cum e duobus contrariis alterum sine alterius transgressione implere non posset. Oportuit ergo ut de concessione naturali praeceptum disciplinae sumeretur, quia solummodo meritum esse potuit ubi liberum arbitrium fuit, et ubi homo ad utrumlibet se pro voto inclinare potuit. Sed tamen oportebat ut de ipsa concessione praeceptum disciplinae sumeretur, quatenus per praeceptum concessio ipsa non mutaretur, id est ut praeceptum naturam rei de qua fieri debebat non corrumperesola inobedientia praevaricatori non ipsius in qua praevaricabatur rei natura noceret. Cum autem de concessione naturali praeceptum disciplinae formandum fuisset congruum fuit magis ut secundum prohibitionem hoc fieret non secundum obedientiam calumniari; et
Abbreviated transcription (Latin):
homo per põeptuz nature
conieruare bonum nͣturaleꝙ
hiut. s per illd̾ non potuit ills̃
ecinum honum quod necdum h¬
abint adipisci. u enim aduitã
superiorez obtinendam mĩtu
illi foret si aut uitaret hiuc iu¬
re noria aut que aalubria sũt
appet̾es. siue ad utruulibet me¬
diis utetur. qm̃ in hiis omnib
non tam pcipientis affectum
qͣm comodum obedientis appe¬
ceret. Itaq ut homo supe hãs
uitam aliquid mereretur. uec¬
essarium fuit ut pc̃epro natu
probaretur S quid erit amp¬
lio qd̾ ad experientã obecliẽti¬
aii hominis illi pẽipiatur cui
cotum quoel ad uitam pertin¬
et hiumanam in p̃cepto natẽ
contineatur. Quecumq eĩ
propt̾ hominez frã sunt aut
et pertinent ad ꝓhĩtione. aũ
melia et pertinent ad cc̃cessio¬
ne. Mandutumaũt discipl¬
me. neq de p̾ceptione. uz de pr¬
ohibitione naturali siui po¬
terat. ne siułeadem p̾ciperet᷑
ant prohib̾et deus que priꝯ
p̃cepat aut prohibuerat meri¬

Expanded text:
mo per praeceptum naturae conservare bonum naturale quod habuit, sed per illud non potuit aeternum bonum illud quod necdum habuit adipisci. Neque enim ad vitam superiorem obtinendam meritum illi foret, si aut vitaret huic vitae noxia, aut quae salubria sunt appeteret, sive ad utrumlibet mediis uteretur, quoniam in his omnibus non tam praecipientis affectum quam commodum obedientis attenderet. Itaque ut homo super hanc vitam aliquid mereretur, necessarium fuit ut praecepto natprobaretur. Sed quid erit amplius quod ad experiendam obedientiam hominis illi praecipiatur, cum totum quod ad vitam pertinet humanam, in praecepto naturae contineatur? Quaecunque enim propter hominem facta sunt: autet pertinent ad prohibitionem; aut media, et pertinent ad concessionem. Mandatum autem disciplinae neque de praeceptione neque de prohibitione naturali sumi poterat; ne si vel eadem praeciperet Deus aut prohiberet quae prius praeceperat et prohibuerat meri
Abbreviated transcription (Latin):
cuiptum dicit. dm̃ nemo
uroit unqͣm. tamen fides
qd non uidit credit. ⁊ ex hec ini¬
tum fidei cõstat non uidisse ⁊ cͥcłe.
uñ pulcrum illd̾ dẽm ẽ. N amsi
uides nou est fides. clit ergo fi¬
des ꝙ non uidit. ⁊ non uidit qd̃

Expanded text:
criptura dicit: Deum nemo vidit unquam ; tamen fides quod non videt credit. Et ex hoc meritum fidei constat non vidisse et credere. Unde pulchrum illud dictum est: Nam « si vides, non est fides. » Credit ergo fid
Abbreviated transcription (Latin):
tam cocupiscentia tam amine
sqͣm corporis contradicẽs. qͣrtũ.¬
Uartum p̾ceptum sccłe ta¬
bleẽ. Non furtum facies.
Surtum accipitur hoc loco pro
qualibet illicita usurpatõẽ tel
iliene siuĩ coculta siũ manifes¬
ta. Qui enim fintum prohibinit
rapinam non cccessit cum sit
manis pocm ut test. antur scĩ
ulte subtrahere. quia maius
odium tiram excitat. Sub fto
etiam comprehenditur usurͣ.
uintum p̃c̃ep¬

Expanded text:
 tam animae quam corporis contradicens. Quartum praeceptum est: Non furtum facies . Furtum accipitur in hoc loco pro qualibet illicita usurpatione rei alienae, sive occulta sive manifesta. Qui enim furtum prohibuit, rapinam non concessit, cum sit majus peccatum ut testantur sancti ulte subtrahere, quia majus odium et iram excitat. Sub furto etiam comprehenditur usura. Quintum prae
Abbreviated transcription (Latin):
formcatio ẽ omnis illicito cc̾cu¬
bitus. ⁊ ẽ duplex formcato̾ aĩe.
Unde ꝓpha. ꝑlidisti om̃s qui
formcantur abste. ⁊ corporis de
qua agitur hic. hec eĩ preceptũ
et quedam alia sub uet̾i lege
tantũ inchoata sunt .i. n ou ple¬
lex enim dicit non mechabetis
corporalem tantũ mechiã piohi¬
xidens mulierem ad cõcupis

Expanded text:
catio est omnis illicitus concubitus; et est duplex fornicatio. Animae, unde Propheta: Perdidisti omnes qui fornicantur abs te . Corporis, de qua hic agitur. Hoc enim praeceptum et quaedam alia, sub veteri lege tantum inchoata sunt, id est non pleLex enim dicit: Non moechaberis, corporalem tantum moechiam prohividerit mulierem ad conc
Abbreviated transcription (Latin):
tuulx siue post ad salutem optui
tria ita coherent ut salutis effec¬
cum hauere nõ possint si simł uõ
fu̾int.fides sme operib ceste se¬
menta dei suscipere remuint sal¬
uari nonposunt quia duectoez
dei non hñt euus p̾cepta in sacͣ¬
mentis eius contempnunt e¬
rumptũ ubi fides cum dilectoe ẽ
feũs non impeditur etiam si sa
sine periculo salutis nullatenus
a bẽe possunt. quia nec fides m̾i¬
tum h̃t: sidum pos̾ oꝑari uegli¬
git. nec om bonum est aliꝗd si
ꝯine fide sit. Et rinisum fides¬
o ꝑans hominem scĩficare non
ꝯufficit si eam qͣm in sacram̃tis
dei constat sanctificatoez susci¬
pere contempint. Tria ergo si¬
mul sunt. fides. sacramenta fi
dei. ⁊ opꝰ. Infide xͥana fortitudo
tribuitur. In sacramentis armͣ.
In oꝑily uero bonis tela contrͣ

Expanded text:
ti, sive post ad salutem obtinetria ita cohaerent ut salutis effectum habere non possint si simul non fuerint. Fides enim sine operibus, teste Scent, si sacramenta Dei suscipere renuunt, salvari non possunt, quia dilectionem Dei non habent cujus praecepta in sacramentis ejus contemnunt. Verumtamen ubi fides cum dilectione est, fectus non impeditur etiam si sacsine periculo salutis nullatenus abesse possunt, quia nec fides meritum habet si dum potest operari negligit, nec opus bonum est aliquid si sine fide fit. Et rursum fidesperans hominem sanctificare non sufficit, si eam quae in sacramentis Dei constat sanctificationem suscipere contemnit. Tria ergo simul sunt, fides, sacramentum, et opus. In fide, Christiano fortitudo tribuitur, in sacramentis, arma; in operibus bonis, tela contra
Abbreviated transcription (Latin):
nec accum culpe s cãm. in eoꝙ
nascitur causain culpe ⁊ culpaz¬
it. Causa culpe corruptio mor¬
talitatis ẽ. Culpa coeupiscen¬
tia ẽ. actus culpe concupisc̾e est.
Cansa culpe radix ẽ. Culpa ip¬
sa arbor ẽ. aetus culpe fructus. q̃
eo itaqq. seminatur corruptõ
mortalitatis ẽ. In eo aũt q na¬
saitur uetuz coneupiscentie ẽ.
In eo aũt qd monetur percõeu¬

Expanded text:
nec actum culpae, sed causam. In eo quod nec actum culpae, sed causam. In eo quod nascitur causam culpae et culpauptio mortalitatis est, culpa concupiscentia est. Actus culpae concupiscere est, causa culpae radix est. Culpa ipsa arbor, actus culpae fructus. In eo itaque quod seminatur, corruptio mortalitatis est. In eo autem quod nascitur, vitium concupiscentiae est. In eo autem quod movetur per co
Abbreviated transcription (Latin):
orancia percussꝰ lumenu̾itatis
amisit. Quia uero caro mortali¬
tate percussa est ip̃a sui langor¬
is infirmitate dissoluta excri
in ensuram prime di sposifõuis
desideria sua excendit. ħ ẽ ei ip
dinem transgrediens. Qndo
mouetur adea que non deb
mensuram transcendens. qnͣ
mouetur aliter qͣm debet. Si¬
dinem eĩ appetitus trausgredi
pena ultima duo media orta
sunt culpa ⁊ pena. Ignorantia
hom culpa ⁊ pena inmente. cõcu¬
piscentia mali culpa ⁊ pena ĩ car¬
ne In quib pec̃i originał rad¬
ix consistit. Quia gͥ caro huma¬
na a parentib cum mortalit᷑te
seminatur. in eo ip̃o qd̾ semina¬
ta subiacet mortalitati uuifi¬
oubiecta inuenitur necc̃itatiqr
ipa mortalitas infirnitas cã ẽ
qͣm sequitur concupiscendi ne¬
ccitas. Caro gͥ que in cocupiscẽ¬
tia seminatur: cum mortalitate
ccripit᷑. cumneccͣitate cccupiscen¬
dinascitur. In eo aquo semina
culpamht et actum culpe. In
co qd̾ seminatur nec cul pamb̾t

Expanded text:
orantia percussus lumen veritatis amisit. Quia vero caro mortalitate percussa est, ipsa sui languoris infirmitate dissoluta extra mensuram primae dispositionis desideria sua extendit. Haec est endinem transgrediens, quando movetur ad ea quae non debet; mensuram transcendens, quando movetur aliter quam debet. Ordinem enim appetitus transgreditpoena ultima duo media orta sunt, culpa et poena. Ignorantia boni, culpa et poena in mente; concupiscentia mali, culpa et poena in carne. In quibus peccati originalis radix consistit. Quia igitur caro humana a parentibus cum mortalitate seminatur, in eo ipso quod seminata subjacet mortalitati vivifisubjecta invenitur necessitati, quia ipsa mortalitatis infirmitas causa est quam consequitur concupiscendi necessitas. Caro igitur quae in concupiscentia seminatur cum mortalitate concipitur, cum necessitate concupiscendi nascitur. In eo a quo seminatur culpam habet et actum culpae. In eo quod seminatur nec culpam habet
Abbreviated transcription (Latin):
a prima sin cormptione cocepit
a quibꝰ subreq̃ntium malorum
ominiu ꝓpago postinedum pul¬
lulauit. ħ autem erant igrantia
boni ⁊ cocupiscentia mali. quoꝵ
unum .i. ignorantia boui mẽtez
li carnem maculauit. ignoracia
pena fuit elationis. ꝯcupiscetia
effcũs mortalitatis. Ita .iiͦii. mͣi¬
la ui homine apparent. Suybia.
Ignorantia. Mortalitas. Cccupis¬
centia. Superbia mentis culpa
cantum. Mortalitas carins. reã
tin. Ignorantia culpa ⁊ pena ĩmẽ¬
te. Cccupisceutia culpa ⁊ pena in¬

Expanded text:
a prima sui corruptione concepit, a quibus subsequentium omnium malorum propago postmodum pullulavit. Haec autem erant ignorantia boni et concupiscentia mali, quorum unum, id est ignorantia, mentem , carnem maculavit. Ignorantia poena fuit elationis, concupiscentia effectus mortalitatis. Ita quatuor mala in homine apparent: superbia, ignorantia, mortalitas, concupiscentia. Superbia mentis culpa tantum; mortalitas carnis poena tantum; ignorantia culpa et poena in mente; concupiscentia p
Abbreviated transcription (Latin):
ego nemodicat quõ aute
fcm̃ solem dies ẽẽ potuit. qr
ante quam sol fieret luxerat. ⁊ ini¬
dit deus lucem quod erat bõa. ⁊
uocuit lucem diem. et tenebras
noctem: ⁊ ip̃alux ipõs tres primos
dies faciebat.añ quam sol fiet et
illimmaret mundũ. s quid sigͥ¬
cat quod non statim fcũs ẽ solex
quo uicem fieri oportuit.s ut qĩ
lux eẽt prius qͣm claralux. ⁊ fort¬
assis confusio pleua luce digna
non erat. aliquam tũ lucem acce¬
pit. ut uid̾et exire ad oroinẽ ⁊ dis¬
position ẽ¬

Expanded text:
go nemo dicat quomodo ante factum solem dies esse potuit; quia antequam sol fieret lux erat: Et vidit Deus lucem quod esset bonum et vocavit lucem diem, et tenebras noctem . Et ipsa lux tres illos primos dies faciebat antequam sol fieret et illuminaret mundum. Sed quid significat quod non statim factus est sol ex quo lucem fieri oportuit, sed ut quasi lux esset priusquam clara lux? Et fortassis confusio plena luce digna non erat; aliquam tamen lucem accepit, ut videret exire ad ordinem et dispositione
Abbreviated transcription (Latin):
tiori dono .i. caritate uorabulũ
traheno cetera sequentibꝯ pꝰ
de ordinib ad demostratõnẽ
relinquit. proximo pꝰ hunc
ordo a proximo domͤino .i. cogͥtõ¬
ne u̾itatis cherubĩ applłatus
nis arclẽs uł ꝯuccẽde̾s dicitur.
ad hunc modum ⁊̃ de sequẽtibꝯ
intłligendũ ẽ ordinibꝰ. utrũ¬

Expanded text:
tiori dono, id est charitate vocabulum tiori dono, id est charitate vocabulum trahens, caetera sequentibus post se ordinibus ad denominationem reliquit. Proximus post hunc ordo a proximo dono, id est cognitione veritatis cherubim appellatusnis ardens vel succendens dicitur. Ad hunc modum etiam de sequentibus intelligendu
Abbreviated transcription (Latin):
De cogno minatõe sp̃uum
hoc ħ pcipue cominemorãd̾
putamus. quia nomina aũt nõ
s noti sunt contemplatione
nob ignotescunt cognoĩatõne.
uiꝰ ergo dona grãrum in singu¬
lis denotantur ex nomine q̃
non singlaritꝰ oz que excellẽt᷑
data s unt in participatõe. In
illa enim celesti patria ubipleĩ¬
tudo om̃is bom est. licet qͥdam
data sut excellent̾. ncħ tamẽ
possidetur singłarit̾. Omma eĩ
in om̃ib sunt. non quidem eqͣ¬
lit̾ quia alii aliis. quedam sub¬
liimiꝯ possident s comũit̾ quia
omines om̃ia hñt. Item sciend̾
quia omia doã grãru superior¬
es ordines ꝯublimiꝰ ⁊ petfectiꝯ
perceperunt.⁊ tũ exp̃cipius tũmͦ¬
nomina sortiendo. cet̾a seq̃nti
m pꝰ se ordinib ad cognõiaccẽ
relin quunt. Ut u̾bigr̃a sera¬
phĩ qui ordo excellentissimus
om̃iũ estimatur.tam diłctõe in¬
ꝙͣ cognitõe cdiuinitatis. ⁊ cet̾a
u̾tutum dõa cet̾is om̃ibꝰ sub¬
lumꝯ percipit. ⁊ tamen ab exrellẽ¬

Expanded text:
De cognominatione spirituum hoc hic praecipue commemorandum putamus, quia nomina illis nonsibi noti sunt contemplatione, nobis innotescunt cognominatione. Illa ergo dona gratiarum in singulis denotantur ex nomine; non quae singulariter sed quae excellenter data sunt in participatione. In illa enim coelesti patria ubi plenitudo boni est, licet quaedam data sint excellenter, nihil possidetur singulariter. Omnia enim in omnibus sunt non quidem aequaliter quia alii aliis quaedam sublimius possident, sed communiter, quia omnes omnia habent. Item sciendum quod omnia dona gratiarum superiores ordines sublimius et perfectius perceperunt, et tamen ex praecipunomina sortiendo caetera sequentibus post se ordinibus ad cognominationem relinquunt. Ut verbi gratia Seraphim qui ordo excellentissimus omnium existimatur tam dilectionem quam cognitionem divinitatis, et caetera virtutum dona caeteris omnibus sublimius percipit, tamen ab excellen
Abbreviated transcription (Latin):
s. Nam ⁊ hii qui sodin m̾ita su¬
a iuste dampnantur. ꝑ grãm
dei uiste saluari potuissent si
deus uoluiss. Et tuisum qui
per gr̃am dei iuste saluantur. s
mita sua uste dampnant᷑ pos¬
sunt potuissent. si deus eos sa¬
luare noluisset. Sic ergoꝙ uo
luit utrimq iustum fuit. ut ⁊̃
si alic̾ uoluisset iustũ non fu¬
issz. quia pottas ẽ inuoluntte.

Expanded text:
qui secundum merita sua juste damnantur, per gratiam Dei juste salvari potuissent si Deus voluisset. Et rursum qui per gratiam Dei juste salvantur, secundum merito sua juste damnari potuissent si Deus eos salvare noluisset. Sic igitur quod voluit utrumque justum fuit, ut etiam si aliter voluisset injustum non fuiss
Abbreviated transcription (Latin):
qͣifiat aliquid iustum ẽ. siñ
fiat iustumnonẽ. Iusticia cog¬
ens ẽ qua sic ꝗ aliquid fit et¬
uiste fit. ut si nonfie̾t iustum¬
ens dispensationemht. iusti¬
cia cogens necc̃itatem. Sic gͥ
deus de massa gui̾s humaniqͦs¬
damad saluationẽ assumens
insticia utitur debite pot̾tatis
quos damu̾o ad pditionẽ des¬
ens iusticia utitur licite eqͥta¬
cis. Ilic de debito suo. hic de m̾i
am equitͣtis. Si aũt eos quos
nc̃ desit assimiet simlr iius¬
ficia non eẽt. quia in eorum

Expanded text:
fiat aliquid justum est; si non fiat, injustum non est. Justitia cogens est qua sic aliquid juste fit, ut si non fieret injustumens dispensationem habet, justitia cogens necessitatem. Sic igitur Deus de massa generis humani quosdam ad salvationem assumens justitia utitur debitae potestatis, quosdam vero ad perditionem deserens, justitia utitur licitae aequitatis. Illic de debito suo, hic de meritam aequitatis. Si autem eos quos nunc deserit assumeret, similiter injustitia non esset; quia in e
Abbreviated transcription (Latin):
gunt dĩ ꝑmanent usq infinẽ.
⁊ qui ad tempo iam deuiant reu̾¬
tuntur. et usq infinez ꝑducunt.
qd̾ in bono ẽẽ cepert̃. Eccehabes
manifesteqz quidaz ad tempo
caritatez habentes. quia milla
usq in finez noupreuerant ca
illa ad tempo cadunt. quia ituz
resurgunt. conẜuantur et aaluã¬
tur. alii uero qz ab illa minqͣm
deficiunt usq insin em psener¬
ate feruore ꝯimuil cepte cartͣtis
deuotionemꝑlucunt. Quid mͣ¬
infestiꝯ q̃ris: Si hoc non uides.

Expanded text:
in finem. Et qui ad tempus inde deviant revertuntur, usque in finem perducunt quod in bono esse coeperunt. Ecce habes manifeste quod quidam ad tempus charitatem habentes, quia in illa usque in finem non perseverant, cailla ad tempus cadunt, quia iterum resurgunt, conservantur et salvantur. Alii vero, quia ab illa nunquam deficiunt, usque in finem perseverant fervore semel captae charitatis devotionem perducunt. Quid manifestius quaeris? Si h
Abbreviated transcription (Latin):
tamẽ omñia de caritate deã libent̾
suscipimꝰ quasi principium
bonum sine u̾acis. s sequitur
aluid qd̾ se quidem conũgit
u̾itati cum fcm sit ip̃m ut cum ill¬
a iugͤdiatur et ꝓ illa suscipiat᷑.
sz nos lucem discermmꝯ a tene¬
bris. ⁊ deridemus obycuru qd̾ lu¬
mini se ingi̾t. et stare se purat
cum lumimie. si ei carius lumẽ
ẽ error et stulticia tenebre sũt.
ubi caritas ẽ claritas ẽ. ⁊ nõ ẽ in
ip̃a qui palpando incedit. Qui
enim in caritateẽ aut amblãt ⁊
autuidet aut stat. et nõ p̃suunt
ultra quamudet. Qm̃diuũo in
lumine ẽ. si ue stet siie ambletz
errare non pot̾. quia uidet uͥ ẽ.
Qui autempresmi̾tc̃e slia se p̃¬
cipitat ubi nõ uidet ꝑdit clau¬
ultra processerit. error totũ est.
sie isti de caritate mentĩtur
uescientes caritatẽ. qr p̾sum̾e
ñ debu̾nt. in eo qd̾ in dere ñ potu

Expanded text:
ec omnia de charitate dicta libenter suscipimus quasi principium bonum sententiae veracis. Sed sequitur aliud quod se quidem conjungit veritati cum falsum sit ipsum, ut cum illa ingrediatur et pro illa suscipiatur. Sed nos lucem discernimus a tenebris, et deridemus obscurum quod se lumini ingerit et stare se putat cum lumine. Si enim charitas lumen est, error vero et stultitia tenebrae sunt. Ubi enim charitas est, claritas est, et non est in ipsa qui palpando incedit. Qui enim in charitate est aut ambulat, aut videt, aut stat et non praesumit ultra quam videt. Quandiu vero in lumine est sive stet, sive ambulet, errare non potest, quia videt ubi est. Qui autem praesumptione sua se praecipitat, ubi non videt perdit clarultra procedit, error totum est. Sic isti de charitate mentiuntur, nescientes charitatem, quia praesumere non debuerunt in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ non pot: Qui enimcaritatẽ¬
non pot̾ amitt̾e: nec malus quiͦ
ẽẽ constit̾it. nec stanti timẽd̾ est.
sumus uͥ incerta uoliunturo
omnia. ⁊ tu michi de tempore et̾¬
intͣtem facis: Scriptura dicit.
quia homo in eodem statu nũꝙͣ¬
pinanz. ⁊ nunc nescio uñ conten¬
dis qr qui stat numnꝙͣ cadit. Nrͣ¬

Expanded text:
i charitatepotest amittere, neque malus qui esse constiterit, nec stanti timendum est, sumus ubi incerta volvuntur omnia, et tu mihi de tempore aeternitatem facis? Scriptura dicit quod homo nunquam in eodem statu permanet . Et tu nescio unde contendis quod qui stat nun
Abbreviated transcription (Latin):
memoratur. D enim si quid nũ¬
quam fuit nummꝙͣ ẽẽ desiit. qͣpp̃
qui aliqũ am̃re desiit coustat ꝓfec¬
to quia prioꝙͣ amare desineret
amaiit. sz uerus inquis amor
non fuit qui ad tempꝯ fuit. nͨ¬
mirum gͦ nec uerum odium fuit
qd̾ ad temꝯfuit. nͦ ue albꝰ fuit ꝙ
ad tempo alb fuit. Quis hoc ĩ¬
dicat: Ergo u̾a diłeto̾ fuit et u̾e̾
funt qͣm diu suit. etiam si sedin aͥ
q̃m modum u̾a non fuit. in eoꝙ
nutabat et defecit. ut dilectio
non eẽt ẽẽ cepit. et accepit utꝙ
pͥꝯ fuit. iamuera dilectõ nõ eẽt¬

Expanded text:
memoratur? Quod enim quis nunquam fuit nunquam esse desiit. Quapropter qui aliquando amare desiit, constat profecto quod prius quam amare desineret, amavit. Sed verus, inquis, amor non fuit qui ad tempus fuit. Ergo nec verum odium fuit quod ad tempus fuit. Nec vere albus fuit, qui ad tempus albus fuit. Quis hoc dicat? Ergo vera dilectio fuit, et vere fuit quandiu fuit, etiamsi secundum aliquem modum vera non fuit, in eo qnutabat et defecit ut dilectio non esset, esse coepit, et accepit, ut quod prius fuit, jam vera dilectio non e
Abbreviated transcription (Latin):
qui selin ꝓpoĩtum uorati ñ sunt.
⁊ qui aduitam predestinati nõ
sunt. ⁊ si aliqñ ad tp̃c dm̃ diligt̃.
usq ad finem in dilectõe dei nõ
peuerant. qui pp̃ea amissa cariͤ
pereunt. qũi cum ad antiquita
gunt ut adilectione non cadat᷑.
ułcum a dilectõe ceci derint ite¬
rum ad illam resurgunt ut nõ
peant. quid t̾ iudetur: credis ne
ita ẽẽ ut dico: fortassis non fi
sufficiet t̾ apłs qui hec dicit ꝓpt̾ea
qd̾ non ita existimes: iutlligẽ¬
dumẽ qd̾ dicit apłs. non õs di

Expanded text:
positum vocati non sunt, et qui ad vitam praedestinati non sunt, etsi aliquando ad tempus Deum diligant, usque ad finem in dilectione Dei non perseverant. Qui propter ea amissa charitate pereunt, quoniam cum ad iniquitatgunt, ut a dilectione non cadant, vel cum a dilectione ceciderint, iterum ad illam resurgunt, ne pereant. Quid tibi videtur? Credis ne ita esse ut dico? Fortassis non tibi sufficiet Apostolus qui hoc dicit, propterea non quod ita existimes intelligendum esse quod dicit
Abbreviated transcription (Latin):
in unitͣte ecc̃e sunt. ⁊ qui in cari¬
tate sunt ꝑire om̃ino ñ pꝯsunt.
Manifesta ẽ ueritas. Ne̾o fideł
contradicit. Nullus in caritate
non timet. Caueat ip̃e ne egredi¬
atur fozas. Intus positis politio
nonẽ. sieut hiis quiforis sunt
salus nonẽ. Qui incipit exire:
Incip̃ ꝑire. Cum autem foris
positus ad caritatẽ reu̾titur ad
salute reparatur. Quid ampliꝰ
qris: fortassis aliamunittez ec¬
clesie int̾pretari uoles de qua ue¬
racit᷑ dicere posio quia iceeoi illa
bit. Est enum unitas p̾destinͣtõ¬
nis de qua dicitur. Nouit dũs
qui sunt eius. Et u̾umẽ quia õs
quiin hac unitate st̃ salui ert̃.
quiex hiis qui preuis sunt ad i¬
tam nullus pibit. Sicut enim
dicit scriptura. quos p̃testina¬
uit hos et uocauit.⁊ quos uanu¬
it hos ⁊ iustificauit.⁊ quos ius¬
tificauit hos ⁊głificauit. Isti st̃

Expanded text:
tate sunt; et qui in charitate sunt perire omnino non possunt. Manifesta est veritas. Nemo fidelis contradicit. Nullus in charitatenon timet. Caveat ipse ne egrediatur foras. Intus positis perditio non est, sicut iis qui foris sunt salus non est. Qui incipit exire incipit perire. Cum autem foris positus ad charitatem revertitur, ad salutem reparatur. Quid amplius quaeris? Fortassis aliam unitatem Ecclesiae interpretari voles, de qua veraciter dicere possis, quod idcirco in illa bit. Est enim unitas praedestinationis de qua dicitur: Novit Dominus qui sunt ejus . Et verum est quod omnes qui in hac unitate sunt, salvi erunt; quoniam ex iis qui praevisi sunt ad vitam, nullus peribit. Sicut enim dicit Scriptura: Quos praedestinavit, hos et vocavit, et quos vocavit, hos et justificavit; et quos justificavit, hos et glorificavi
Abbreviated transcription (Latin):
nonerit. non quia tunc ulla erit.
oz quia aliaerit. Oinia gͦ ista cũ
poea qñ uideb qui clitur. ⁊ habe¬
br quispat᷑. Caritas aũt nũꝙ̃
excidit. qũ ⁊hic ẽ. ⁊ illic erit. ⁊ ñ
habebit finem unqͣm dilectõ: sic̾
finem non habebit unꝙͣ in sp̃¬
tio. Sic̃ ñꝙͣ sepibim a contempl¬
atione. Sic nimnꝙ̃ euacuabimur
ercidit. s nmnꝙ exccͥdit. qr nõ

Expanded text:
non erit. Non quia tunc nulla erit, sed quia alia erit. Omnia igitur ista cum postea quando videbitur qui creditur, et habebitur qui speratur. Charitas autem nunquam excidit, quantum hic est et illic erit, et non habebit finem unquam dilectio, sicut finem non habebit unquam inspectio. Sicut nunquam separabimur a contemplatione, sic nunquam evacuabimur excidit, sed nunquam excidit quia non
Abbreviated transcription (Latin):
mimꝯ ẽ odit. Sunt aũt quidam
ui amici qui nunꝙͣ in prospittͣe
amare se sinmlant. et in du̾sita¬
te ꝓbantur quales sint. pp̃ eiꝯm¬
odi dictum est quia uo amicus
semꝑ diligit. hoc ẽ non in prospi¬

Expanded text:
nimicus est, odit. Sunt autem quidam non veri amici qui in prosperitate amare se simulant, et in adversitate probantur quales sunt; propter ejusmodi dictum est, quod verus amicus semper diligit, hoc est non in prosperi
Abbreviated transcription (Latin):
cuia deficit diłctõ deficit. ⁊ nõ ẽ
amicꝯ iam qui amico ẽẽ uidebat᷑¬
mmino qui prio amicꝯ ñ fuit s
putabatur: nũc manifeste amis
nec ẽẽ nec fuisse comꝓbat᷑. Illi gͦ
iure clicitur. qui amicꝯ ẽ semper
diligit. Si amicꝰ fiusti in ꝓsꝑita¬
te. dilige in aduersitate. Quidi
emmin prosꝑita te dilexĩs ĩ adil¬
sit̾te ostendis. Si emii amieuz
dil existi ad huc ip̃e ẽ dilige ip̃o c̃
cesseͣt dilectio cum ꝙ amatur nõ
au fatur. Si autem fortunain dile¬
xisti. non habes iam qd̃ diligas
quia fortuna discessit.et reman¬
sit homo solus. hocsͥ uult qd̾ di¬
ctumẽ. Qu amicꝯ ẽ semꝑdiligit.
Instas adhucqͣi maio aliquid ad¬
ducturꝯ ad comꝑand̃ qr caritas
semł habita non recedat. ostẽ¬
ica xp̃i non scindebatur. Magnĩ
ẽ ꝙ affers si bene intlligas. quid

Expanded text:
eficit, dilectio deficit, et non est amicus jam qui amicus esse videbatur; imo qui prius amicus non fuit, sed putabatur, nunc manifeste amicus nec esse nec fuisse comprobatur. Illi ergo jure dicitur qui amicus est semper diligit. Si amicus fuisti in prosperitate: dilige in adversitate. Quid enim in prosperitate dilexeris, in adversitate ostendis. Si enim amicum dilexisti, adhuc ipse est, dilige ipsum. Cur cesset dilectio, cum quod amatur non aufertur. Si autem fortunam dilexisti, non habes jam quod diligas, quia fortuna discessit et permansit homo solus. Hoc sibi vult quod dictum est, qui amicus est semper diligit. Instas adhuc quasi majus aliquid adducturus ad comprobandum quod charitas semel habita non recedat. Ostenica Christi non scindebatur. Magnum est quod affers si bene intelligas. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
d. in qua ⁊ mali expectantur ut
bom fiant. ⁊ boni ꝓbantͤ si adim¬
quitatem ñ deelinent. Exͣ hanc
uitam quidam mali sunt quibu¬
in ẽẽ non posunt: ⁊ honi quida
sunt qui similit̾ mali ẽẽ nõ pos¬
sunt. quia illi ꝓ maliciam ligati
sunt: Isti ꝑ grãm confirmati.
S ⁊ in his quoq necc̃ita tem
natura que ex se mutabił ẽ nul¬
latenus operatur. qr in aliis ut
deñi mnutablittͣe nature nõ na¬
tura s malicia in deterio coartat.
in aliis uero eã dem nͣture mutab¬
ilittͣem non natura s grã in me¬
lius confurmͣt. Quigͤ illie homi
sunt: mali ẽẽ non posunt. Siłr
qui mali sunt hom ẽẽ non pos¬

Expanded text:
 in qua et mali exspectantur ut boni fiant, et boni probantur, si ad iniquitatem non declinant. Extra hanc vitam quidam mali sunt, qui boni esse non possunt; et boni quidam sunt qui similiter mali esse non possunt; quia illi per malitiam ligati sunt, isti per gratiam confirmati. Sed et in iis quoque necessitatem natura quae ex seipsa mutabilis est nullatenus operatur, quia in aliis, ut dictum est, mutabilitatem naturae non natura sed malitia in deterius coarctat. In aliis quoque eamdem naturae mutabilitatem non natura, sed gratia in melius confirmat. Qui ergo illic mali sunt, boni esse non possunt. Similiter qui boni sunt
Abbreviated transcription (Latin):
taten⁊ñ opantur snumꝗtatẽ.¬
si autemopantur inquittͣe. nõ
hũt cautatẽ. Sienim deum non
diligit qui mund diligit et eaq̃
iinundo sunt. quomo ũmul¬
tomag̾ ũ dm̃ diligit quiiniqtͣ¬
tem diligit: Qui diligit iniꝗta¬
tem. odit animanisuam. Qui ãt¬
auimam suam odit. se ip̃m non
diligit. uł si diligit male diligit.
quia secundum solam carnem
diligit. Qui aũt ñ diligit seipm̃.
ñ diligit ꝓrimũ sicut se ip̃m. Qͥ
aũt non diligit ꝓx᷑ q̃m uidet. qͦ¬
modo pot̾ dilige̾ dm̃ꝙ̃ non uid¬
et. Isti ergo qui aliqñ oꝑantur
uiquitatem.dicant quo hãnt
carittͣem. An forte dicent qz ipsi
tes id qd̾ homo ẽ. qui putabat
q̃ͥdam poc̃a ⁊̃ cum deliba̾tione
ppetrata eiusmõiee. ut de ip̃is¬

Expanded text:
t non operantur iniquitatem.Si autem operantur iniquitatem, non habent charitatem. Si enim Deum non diligit qui mundum diligit, et in ea quae in mundo sunt, quomodo non multo magis non Deum diligit quia iniquitatem diligit? Qui diligit iniquitatem, odit animam suam . Qui animam suam odit seipsum non diligit, vel si diligit, male diligit, quia secundum solam carnem diligit. Qui autem non diligit seipsum, non diligit proximum sicut seipsum. Qui autem non diligit proximum quem videt, quomodo potest diligere Deum quem non videt? Isti ergo qui aliquando operantur iniquitatem dicant quomodo habeant charitatem. An forte dicent quia nontes in quod homo est, qui putabant quaedam peccata etiam cum deliberatione perpetrata ejusmodi
Abbreviated transcription (Latin):
Et si forte aliquis ita bonus ĩueĩ¬
atur qui semper bonus sit. Idez
ip̃e tamen qui malts ẽ bonus
S dicis. Quid gͦ sͥ uult auet¬
oritas que dicit. Caritas nũꝙͣ
occidit. Audi quid Tu fortass¬
is sic intłłigebas ꝙ ex quo soł
habetur ampliꝯ ñ amuttitur.
Noluit hoc cliõe scriptura. s
aluid quod tu quidem n̾e idrco¬
ñ recte intłłexisti: quia ip̃am scͥp¬
turm ñ bñ inspexisti. Quid
ergo: Quid dicit scriptura
illa: Nunc inꝗt manent t̾a hec
hocẽ in hacuita qͣmdiuꝙ ñ ur¬
c̾ditur. quod ⁊ spatur qd̾ expectat᷑.
⁊ desiderat᷑ qd̾ amatur. Cuãt
finem accepit uitaħ. ⁊ ominai
fc̃ã fiu̾nt manifesta: quid erit oc
sẽtia ennt et nicħ erit futurum:
⁊ Siccum ẽ quia sutauides nõ ẽ
fides. ⁊ it̾um. qd̾ uidet quisquis

Expanded text:
Et si forte aliquis ita bonus inveniatur qui semper bonus sit, idem ipse tamen qui bonus est, malus Sed dicis: Quid ergo sibi vult auctoritas quae dicit: Charitas nunquam excidit? Audi quid: Tu fortassis sic intelligebas, quod ex quo semel haberetur amplius non amitteretur. Noluit hoc dicere Scriptura, sed aliud quod tu quidem idcirco recte non intellexisti, quia ipsam Scripturam non bene inspexisti. Quid ergo? Quid dicit Scriptura illa? Nunquid non manent tria haec, Hoc est in hac vitaatur quod exspectatur, et desideratur quod amatur. Cum autem finem acceperit vita haec et omnia facta fuerint manifesta, quid erit occaesentia erunt et nihil futurum erit? Dictum est quia si vides non est fides ; et iterum: q
Abbreviated transcription (Latin):
hñs nicħ futurum expectabis.:
Amquio suiłr dico qr illie nõ
anbis. Ergo qñ adhuc non ha¬
biusti dilexisti.⁊ non amabis
qñhabebis: ab sit. Inmo multo
magis tunc amabis: qñ q̃u a¬
mabis ui debis.⁊ q̃m uidebis
habebis. Non eminsicẽ amor
isteut alyens diligatur. ⁊ pes

Expanded text:
futurum exspectabis. Nunquid similiter dico quod illic non amabis? Ergo quando adhuc non habuisti dilexisti et non amabis quando habebis? Absit! Imo multo magis tunc amabis quando quem amabis videbis, et quem videbis habebis. Non enim sic est amor iste, ut absens diligatur, et praesens
Abbreviated transcription (Latin):
pp̃ dm̃i non fit deus remun̾are
bonum ẽ illud ꝙ fit. nature eĩ bo¬
numẽ non grẽ. Innatura non
supͣ naturam. E ergo ex nat᷑a
fit. ad illd̃ quod in deo ẽ supra nͣ¬
turamprimũ ñ ꝑtingit. li q̾t ergo
quia bonum oꝑando summũ bo¬
bonum oꝑatur. uis mereri dmĩs
fac quod facis ꝓpt̾ diñ. hoc ergo
dicunt de uitate qr u̾tus ẽ uir¬
cucum omnium ⁊ placent ꝓpt¬

Expanded text:
 Deus remunerare bonum est illud quod fit. Naturae enim bonum est non gratiae; in natura, non supra naturam. Quod ergo ex natura  supra naturam praemium non pertingit. Liquet ergo quod bonum operando summum bobonum operatur. Vis mereri Deum, fac quod facis propter Deum. Hoc ergo dicunt de charitate, quia virtus est virtutum omnium, et placent p
Abbreviated transcription (Latin):
Ego igitur illos int̾rogo su psi
Et utinam i doͥco cantatẽ ñ pdidis¬
sent. quia habitam retinuissẽt.
S uereor qd̾ id̾õ pocio ñ pelider̃t.
quia nũꝙͣ habu̾nt. Si aũt nũꝙͣ

Expanded text:
Ego igitur illos interrogo si ipsi et utinam idcirco charitatem non perdidissent quia habitam retinuissent. Sed vereor quod ideo potius non perdiderunt quia nunquam habuerunt. Si autem nunquam
Abbreviated transcription (Latin):
rimi feĩ sunt accedendo. qͣr non
sunt qui lõge sunt. posunt ⁊̾ rece¬
d̾e quippe sunt. qui accedunt re¬
consiliant᷑. Qui recedunt abali¬
enantur. si aũt qui recõciliati
sunt ꝓrĩ siuit. ergo qui ab alie¬

Expanded text:
imi facti sunt accedendo, quare nosunt qui longe sunt, possunt etiam recedere qui prope sunt. Qui accedunt reconciliantur, qui recedunt abalienantur. Si autem qui reconciliati sunt proximi sunt, ergo et qui abalie
Abbreviated transcription (Latin):
hac uita nec tũ idoco minus ueꝵ
fuit qd̾ dẽmẽ. Nune manent
fides et spes et caritas t̾aħ. sigͦ
fides et spes quihic aliqũ aquibꝰ¬
in aliis manent. ergo siłr carit¬
as que aliqñ hic aqͥuibdam

Expanded text:
hac vita. Nec tamen idcirco minus verum fuit quod dictum est: Nunc manent fides, spes et charitas tria haec. Si ergo fides et spes quae hic aliquando a quibusin aliis manent; ergo similiter charitas quae aliquando hic a quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
qr ex uoluncte ẽ nonnͥ ip̃e oꝑat᷑.
Si ergo ꝑ ꝓpͥamuoluntatẽ oꝑã¬
tur inquitatẽ. non hñt utiq ca¬
ricͣtem. Et quid dicent: Cõne¬
mant conscientiam suam.⁊ mo¬
dẽutur scientiam suam. Cõsci¬
entia humilietur. ne sc̃ia intlet᷑.
Non ergo de iusticia p̾sumant.
ne forte ꝑ ipãm fłe uisticie p̃sũp¬
tõe scientiam u̾ittis amittant.
Sicunt qz qui semł caritatẽ

Expanded text:
voluntate est, nonnisi ipse operatur. Si ergo per propriam voluntatem operantur iniquitatem, non habent utique charitatem. Et quid dicent? Conveniant conscientiam suam, et moderentur scientiam suam. Conscientia humilietur, ne scientia infletur. Non ergo de justitia praesumant, ne forte per ipsam falsae justitiae praesumptionem scientiam veritatis amittant. Dicunt quod qui semel charitatem
Abbreviated transcription (Latin):
dampnetur dum aliemim suũ
facit qd̾ amando ⁊ seq̃ndo uita¬
tur. Sic enum gen̾alit̾ dcm̃ cõ¬
uenientiꝯ intelligitur. filiꝯ nõ
portabit iniquitate patris. ⁊c̃.¬
aus nisi hus qui peceando uni¬
tantur. Cum enu contra id ꝙ
dcĩnẽ sũat. patres comederunt
uuam acerbam et dentes filioꝵ
qntesifilios transire signatum
accipimius in subreq̃nti asserti¬
tia poc̃a patrum ad subxeq̃utes si¬
lios redundare intlliganius. ꝙ
siu̾um ẽ constat quod pcc̃a pa¬
trum accualia ad filios non trã
tum ad postitatem pertransit
qͣ in primͣ radice sua naturam h¬
unianam corruptamnfecit.¬
Incipit pars .uiii. de reparatione

Expanded text:
damnetur, dum alienum suum damnetur, dum alienum suum facit quod amando et sequendo imitatur. Sic enim generaliter dictum convenientius intelligitur. Filius non portabit iniquitatem patris, ant nisi iis qui ea peccando imitantur. Cum enim contra id quod dictum fuerat: Patres comederunt uvam acerbam et dentes filiorum quentes filios transire significatum accipimus, in subsequenti assertitia peccata patrum ad subsequentes filios redundare intelligamus. Quod si verum est, constat quod peccata patrum actualia ad filios non transtur ad posteritatem pertransit, qua in prima radice sua naturam humanam corruptam infecit. PARS OCTAVA. DE REPARATIONE
Abbreviated transcription (Latin):
ultio diuina puniret. Q aũt in
alio loco dei filiꝯ non portabit ũ¬
quitt̃empris et pat̾ non portabit
creti et eẽntialit̾ ab inuicem diui¬
si piter et fili ꝯ opantur. Ex quo
euim filiꝯ a patre et pat̾ a filio aliꝰ
in porũ effcus ẽ. Sicut uterq ppͥo
arbitrio oꝑati sunt. sic ꝙ alit̾ fa¬
cit deinceps altĩ imputari ñ deb.¬
um in filio. de illis poc̃is intlligi
oz que patres comnisunt aute¬
quam de ip̃is nascerentur hii ad
quos peccata eorum e redundare
debu̾nt. Qr̃ ergo usq in tciam¬
et quartam generationem nisi
quia uł per misccłiam rigor uis¬
ticie temꝑatim: uł per terciam ⁊
quartaigu̾a tion em om̃is ge¬
ueratio intłłigituruł qd̾ magis
probabile uidetur eonsq pocã
ratrum infiliis puniri dicuntur
quo ip̃i filii eorundez patrum pec¬
cata uidentes imitantur. Ut in¬
elligamus nunqͣm filios in pocĩs
parentum fi participes uͥ fu̾int
prius peccando effc̃i unitatores
ut suo quisq poc̃õ non alieno.

Expanded text:
puniret. Quod autem in alio loco dicitur: Filius non portabit iniquitatem patris et pater non portabit creti et essentialiter et ab invicem divisi pater et filius operantur. Ex quo enim filius a patre et pater a filio est alius in persona effectus, sicut uterque proprio arbitrio operari habet, sic quod alter facit deinceps alteri imputari non debum in filios, de illis peccatis intelligi oportet quae patres commiserunt priusquam de ipsis nascerentur ii ad quos peccata eorum redundare debuerunt. Quare ergo usque in quartam generationem, nisi quia vel per misericordiam rigor justitiae temperatur, vel per tertiam et quartam generationem omnis generatio intelligitur, vel quod magis probabile videtur cousque peccata patrum in filiis puniri dicuntur, quo ipsi filii eorumdem patrum peccata videntes imitantur. Ut intelligamus nunquam filios in peccatis parentum fieri participes, nisi prius fuerint peccando effecti imitatores, ut suo quisque peccato non alieno
Abbreviated transcription (Latin):
onima poc̃a p̃cedentium pacrũ ad
filios transeant sic̃ illud primi pa¬
rentis deliccũ in omnes qui ex eo
nati sunt redundasse uidemꝰ ꝙ
natura qntoniag̾ corrũpitur
tanto deterlor seminatur. Cũ
enim dicat scriptura. recblã pec¬
cata patrum in filios usq incerei¬
am ⁊ quartam gen̾ationez. Maĩ¬
feste ostenditur et a filuis poc̃a pa

Expanded text:
nia peccata praecedentium patrum ad filios transeant, sicut illud primi parentis delictum in omnes qui ex ipso nati sunt redundasse videmus? natura quanto magis corrumpitur, tanto deterior seminatur. Cum enim dicat Scriptura: Reddam peccatum patrum in filios usque in tertiam et quartam generationem ; manifeste ostend
Abbreviated transcription (Latin):
cohibuit in ꝓpͥa tñ mimime tẽp¬
auit. quia qui clixit. Noncon¬
cupisces uxorez et rem ꝓrimu
tui. mułrem ⁊rem om̃o cc̃cup¬
iscendam non uetuit. s ab
alena tantum appetitu cohib¬
endum demonstrauit. Noua
autemlex et inꝓp̾is temꝑatũ
ee debere edocuit et omnẽ cõ¬

Expanded text:
 minime temperavit. Quia qui dixit: Non concupisces uxorem et rem proximi tui, mulierem et rem omnino concupiscendam non vetuit, sed ab aliena tantum appetitum cohibendum demonstravit. Nova autem lex et in propriis temperatum esse debere edocuit, ut omnem