comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ds̃ loquatur. in ꝓph&icis
libris. & tamenihs̃ xp̃s euident̃
appareat: ut &quando non sic
appar& & tam̃ illud ultimumiu¬
diciũ dñs ds̃dicitur cẽ uenturus.
possit ihs̃ xp̃s intellegi Est locus
apudesaiam ꝓph&am.: que hoc qd
dico euidenter ostendit Dsẽnim
ꝑ proph&am. Audime inquid
iacob & israhel quẽ egouoco. Ego
sumprimus & ego insempiternum.
& manus mea fundauit terrã. &
dexteramea fundauit caelũ: Uo¬
caboeos & stabunt simul. & egre¬
gabunt̾ om̃s &audient. Quisenun¬
tiauit haec diligenste feciuolunt¬
tẽtuã suꝑ babrlonem. ut auferem
semen chaldeorum & locutus sun
&ego uocaui ad duxicum: prospe¬
ramei feciuiam cuis. Accediteadme
& audite hace. Nona principio in
abscondito locutus sum quando
loquebatur sicut dñs ds̃. nectam̃ in¬
derẽ futura utens pr&eriti tempo¬
ris uerbo: quemad modum apud
cundem ꝓph&ã legitur. Sicutouis
adimmolandum ductus ẽ: Nonen

Expanded text:
Dominus Deus loquatur in propheticis libris, et tamen Iesus Christus euidenter appareat, ut et quando non sic apparet et tamen ad illud ultimum iudicium Dominus Deus dicitur esse uenturus, possit Iesus Christus intellegi. Est locus aput Esaiam prophetam, qui hoc quod dico euidenter ostendit. Deus enim per prophetam: Audi me, inquit, Iacob et Israel quem ego uoco. Ego sum primus et ego in sempiternum, et manus mea fundauit terram, et dextera mea firmauit caelum. Vocabo eos, et stabunt simul, et congregabuntur omnes et audient. Quis ei nuntiauit haec? Diligens te feci uoluntatem tuam super Babylonem, ut auferrem semen Chaldaeorum. Et locutus sum et ego uocaui; adduxi eum et prosperam feci uiam eius. Accedite ad me et audite haec. Non a principio in abscondito locutus sum; quando loquebatur sicut Dominus Deus; nec tamen inde re futura utens praeteriti temporis uerbo, quem ad modum aput eundem prophetam legitur: Sicut ouis ad immolandum ductus est. Non enim
Abbreviated transcription (Latin):
Quos uerbum euerbo ex primentes
nos possumus miliarios nuncupare.
tosautẽ longumẽ refellere ad sin¬
gula. sed pocius quẽ ad modum scrip¬
tura haec accipiendasit iam debe¬
musostendere. Ait ipsedñs ihs̃ xp̃s
gauerit fortẽ: Diabolum uolens in¬
tellegi fortẽ. quia ipse genus humanũ
poruit tenere captiuum: Uasa uero¬
eiusquȩ fuerat erepturus fideles
suos futuros. quos ille indiuersis
peccatis atq impi&atib posside¬
bat. Utergo alligar&ur hic fortis.. ata¬
ꝓpt̃ea uidit iste apłs inapocalipsy
angelum descendentem decaelo. ha
bentẽ clauem habyssi. & catenam in
manusua: & tenuit inquit draconẽ
illũ serpentẽ antiquũ. quico gnomi¬
natus est diabolus & satanas. & alli¬
gauit illũ millcannis. Hocesteius

Expanded text:
quos uerbum e uerbo exprimentes quos uerbum e uerbo exprimentes nos possemus miliarios nuncupare. Eos autem longum est refellere ad singula; sed potius, quem ad modum scriptura haec accipienda sit, iam debemus ostendere. Ait ipse Dominus Iesus gauerit fortem, diabolum uolens intellegi fortem, quia ipse genus humanum potuit tenere captiuum; uasa ueroeius, quae fuerat erepturus, fideles suos futuros, quos ille in diuersis peccatis adque inpietatibus possidebat. Ut ergo adligaretur hic fortis, prerea uidit iste apostolus in apocalypsi angelum descendentbentem clauem abyssi et catenam in manu sua. et tenuillum serpentem antiquum, qui cognominatus est diabolus et satanas, et adligauit illum mille annis, hoc est, eius
Abbreviated transcription (Latin):
ner c&era maximenumero anno¬
tummille ꝑmotis. tamquã oporte¬
& insc̃is comodo uelut tantitempo¬
osficri sabbatis mum uacatione
ulic& scã post labores annorũ sex
nilium ex quocreatuse homo
Etmagni illius peccati merito in hu¬
us mortalitatis acrumnas depara¬
Sex annorum milib. tã quã sex die¬
bus impl&is. sequatur uelut septim
ubbati in annis mille pos tremis
Adhoc scilic& sabbatum caelebran¬
dum resurgentib scĩs quaco pinio
&̃ utcumq colerabilis. si aliquae
eliciae spiritales mn illosabbato af¬
futurae scĩs ꝑ dñi praesentiam crede¬
entur . Nam &iamnos hocopinati
fuimus aliquando: sed cum eos qui
tuncresurrex erint dicant immodẽ¬
atissimis carnalib epulis uacatu¬
os. inquib: cibussit tantis ac potus.
ut non solũ nullã modestiã teneaNt.
bedmnodum quoq ipsius creduita¬
us excedant: nullomodo ista poss̃.
uisiacarnalib credi. Hi aute qui
pitaless. istos istacredentes. Chili¬
istas appellant grecouocabu lo

Expanded text:
er cetera maxime numero annorum mille permoti sunt, tamquam oporteret in sanctis eo modo uelut tanti temporis fieri sabbatismum, uacatione scilicet sancta post labores annorum sex milium, ex quo creatus est homo et magni illius peccati merito in huius mortalitatis aerumnas de parasex annorum milibus tamquam sex diebus inpletis, sequatur uelut septimus sabbati in annis mille postremis, ad hoc scilicet sabbatum celebrandum resurgentibus sanctis. Quae opinio esset utcumque tolerabilis, si aliquae deliciae spiritales in illo sabbato adfuturae sanctis per Domini praesentiam crederentur. Nam etiam nos hoc opinati fuimus aliquando. Sed cum eos, qui tunc resurrexerint, dicant inmoderatissimis carnalibus epulis uacaturos, in quibus cibus sit tantus ac potus, ut non solum nullam modestiam teneant, sed modum quoque ipsius incredulitatis excedant: nullo modo ista possunt nisi a carnalibus credi. Hi autem qui spiritales sunt, istos ista credentes χιλιατὰς appellant Graeco uocabulo;
Abbreviated transcription (Latin):
cio consequent̃ adiunx̃ atq ait. Et
potestatẽ dedit ei. & udiciũ facere.
quia filius hominisẽ: Hic ostendit qđ
meacarne ueni& iudicaturus. inqua
uenerat iudicandus Ad hoc enim
ait: quõ filius hominisẽ. acdein h¬
de subiungens Vnde agimus noli¬
te inquit mirari hoc quia ueni&
hora in qua om̃s quiinmonum̃tiss
audient uocemeius. & ꝓcedent qui
bona fecer̃ in resurrectioñ euitae:
Quiuero mala eger̃ in resurrectio¬
nẽ udicii. Hoc ẽillud iudicium
quod paulo ante sicut nunc pro
dam natioñ posuerat dicens
mam resurrectionẽ. qu anunc
transitur a morte inuitã. Indami¬
natioñ nonueni& quã significa¬
uit appellatione iudicii sicut
damnationis Resurgat ergo
inprima: qui nonuult insecunda
resurrectione damnari Vlenit¬
enim hora. & nuncẽ quandomor¬
tui audierint uocẽ filiidĩ. & qui
audierine uiuent Idẽ indã natio¬
nem Nonuenient. quae scđamors
dicitur: in quã mortẽ. post secun¬

Expanded text:
cio consequenter adiunxit adque ait: Et cio consequenter adiunxit adque ait: Et potestatem dedit ei iudicium facere, quia filius hominis est. Hic ostendit, quod in ea carne ueniet iudicaturus, in qua uenerat iudicandus. Ad hoc enim ait: Quoniam filius hominis est. Ac deinde subiungens unde agimus: Nolite, inquit, mirari hoc, quia ueniet hora, in qua omnes, qui in monumentis sunt, audient uocem eius et procedent, qui bona fecerunt, in resurrectionem uitae; qui uero mala egerunt, in resurrectionem iudicii. Hoc est illud iudicium, quod paulo ante, sicut nunc, pro damnatione posuerat dicens:mam resurrectionem, qua nunc transitur a morte ad uitam, in damnationem non ueniet, quam significauit appellatione iudicii, sicut damnationis. Resurgat ergo in prima, qui non uult in secunda resurrectione damnari. Venitenim hora, et nunc est, quando mortui audient uocem filii Dei, et qui audierint, uiuent, idnem non uenient, quae secunda mors dicitur; in quam mortem post secun
Abbreviated transcription (Latin):
iamnon sibi uiuant. Sedei quipro
ipsis mortuus ẽ. & resurrexit. Om̃s
iaq mortuis inpeccatis neminepror¬
sus excepto: siue originalib siue
aia uoluntate additis. uelignoran¬
do. uelsciendo. necfaciendo quod
iustũ ẽ: Et pomnib mortuis. uiuis
mortuus ẽ unus : Id est nullũ habens
omnino peccatũ: ut quiꝑ remissionẽ
peccatorũ uiuunt iamn sibiuiuant.
sed eiquiꝓomnib mortuus ẽ ꝓpcer
peccatanrã. & resurrex̃ ꝓpt̃ iustifi¬
cationẽ nr̃am. ut credentes in cũ qui
iufuficat impiũ eximpi&ate iuscifi¬
cari cãquã ex morte uiuificati. ad
primã resurrectionẽ quȩ nuncest
pemere possimus Adhancenim¬
primam nonꝑtinent. nisi quibeati
erunt in a&̾nũ. Ad sccundã uero de
quamoꝵ locutusẽ. & beatos ꝑtinere
docebit & miseros istaẽ misericor¬
dia illa uidicii. Propt̃ qđ inpsal qfiꝰ
moscriptũẽ. Misericordiã &iudi¬
cium cantabo tibi dñe. De quo iudi¬

Expanded text:
iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro ipsis mortuus est et resurrexit. Omnes itaque mortui sunt in peccatis, nemine prorsus excepto, siue originalibus siue etiam uoluntate additis, uel ignorando uel sciendo nec faciendo quod iustum est; et pro omnibus mortuis uiuus mortuus est unus, id est nullum habens omnino peccatum; ut, qui per remissionem peccatorum uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro omnibus mortuus est propter peccata nostra et resurrexit propter iustificationem nostram, ut credentes in eum, qui iustificat inpium, ex inpietate iustificati, tamquam ex morte uiuificati, ad primam resurrectionem, quae nunc est, pertinere possimus. Ad hanc enimprimam non pertinent, nisi qui beati erunt in aeternum; ad secundam uero, de qua mox locuturus est, et beatos pertinere docebit et miseros. Ista est misericordiae, illa iudicii. Propter quod in psalmo scriptum est: Misericordiam et iudicium cantabo tibi, Domine. De quo iudi
Abbreviated transcription (Latin):
lio habere uicaminsem & ipso No¬
dum desecunda resurrectioñ idẽ
corporũ loquitur quaein fine fu¬
tunaẽ. sed deprima quactunc est.
hancquippe ut distinguer&. ait:
senit hora & nuncẽ. Nonautem
stacorporum. sed animarũ ẽ. Ha¬
bentenim & animae mortẽ suã inun¬
pi&ate atq peccatis Secundũ quã
mortẽ: morcuisitit dequib idem
dñs ait. Sine mortuos sepelire mor¬
tuossuos. At scilic& maninia mor¬
tui. incorpore mortuos sepelirent
Propt̃ istos ergo impi&ate & ini¬
quitate manima mortuos Ne¬
nt inquit hora. & nuncẽ. quando
mortui audient uocẽ filiidi. & qui
audierint uiuent Quiaudierint
dix̃ Quioboedierint. quicredi¬
derint. &usq infinẽ ꝑ seueraue¬
tint: Nec fecit hic ullam differen¬
tiã bonorũ & malorũ: Omnibenĩ
bonũẽ audire uocẽ eius. Quiuere
aduitam pi&atis eximpi&atismor¬
te transeundo. Dequamorte ait adio.¬
apłs paulus. Ergo omnes mortuis.
& pomnib mortuus ẽ ut quiuiuuNt.

Expanded text:
lio habere vitam in semetipso. Nondum de secunda resurrectione, id est, corporum, loquitur, quae in fine futura est, sed de prima, quae nunc est. Hanc quippe ut distingueret, ait: Venit hora et nunc est, non autem ista corporum, sed animarum est. Habent enim et animae mortem suam in impietate atque peccatis, secundum quam mortem mortui sunt de quibus idem Dominus ait, Sine mortuos sepelire mortuos suos, ut scilicet in anima mortui, in corpore mortuos sepelirent. Propter istos ergo impietate et iniquitate in anima mortuos, Venit, inquit, hora, et nunc est, quando mortui audient uocem filii Dei; et qui audierint, uiuent. Qui audierint dixit qui oboedierint, qui crediderint et usque in finem perseuerauerint\\ Nec fecit hic ullam differentiam bonorum et malorum. Omnibus enim bonum est audire uocem eius et uiuere ad uitam pietatis ex inpietatis morte transeundo. De qua morte ait apostolus Paulus: Ergo omnes mortui sunt, et pro omnibus mortuus est, ut qui uiuunt
Abbreviated transcription (Latin):
Una secundum fidem quaenunc
fit ꝑbaptismum. Alia secundum
carnẽ quae fi& meius incorrup¬
tione atq inmortalitate periu¬
dicium magnũ atq nouissimum:
Ita sunt & resurrectiones duae una
prima: & nuncest. & animarũ ẽ.¬
quaeuenire nonꝑmittit in mor¬
tem secundam: Alia secundaque
nonune sed inseculifine futu¬
raẽ necanimarum. sed cor por ũẽ.
Quaeꝑ ultimuin iudicium. alios

Expanded text:
una secundum fidem, quae nunc una secundum fidem, quae nunc fit per baptismum; alia secundum carnem, quae fit in eius incorruptione adque inmortalitate per iudicium magnum adque nouissimum: ita sunt et resurrectiones duae, una prima, quae et nunc est et animarum equae uenire non permittit in mortem secundam; alia secunda, quae non nunc, sed in saeculi fine futura est, nec animarum, sed corporum est, quae per ultimum iudicium alios
Abbreviated transcription (Latin):
rectionẽ prȩcipitabuntus. quim
prima quae animarũ ẽ non resur¬
gunt. Veni& enim hora: ubi non
ait Etnuncẽ quia infineerit scłi.
hocẽ multimo & maxnno iudicio
dĩ. quando om̃s quim̃monumen¬
tissunt audient uocẽ eius & proce¬
dent. Nondix̃ quem admodum
in prima. & qui audierint uuent
Non cnmom̃s uiuent eauita scili¬
c& quaequõ beataẽ. solauita di¬
cendaẽ. Namutiq non sin qua¬
licumq uita possent audire &
demonum̃tis resurgente carne
ꝓcedere. Quare autẽ nonomnes
iuiuent. in eo quod sequitus doc&
Quibona inquit fecer̃ in resurrec¬
tionemuitae: hisunt quiuiuent.
quiuero mala egerunt in resur¬
rectionemiudiciiꝰ hisunt quinon
uiuent: quia secunda morte mo¬
rientur. Mala quippe egerunt.
quõ maleurxerunt. Male autẽ
uixer̃ quiamprima quaenuncẽ.
ãnimarũ resurrectioñ nonreui¬
xerunt. aut meo quod reurxe¬
rant noninfinẽ usq manseruNt.
Sicut ergodue sunt regenerationes
dequib iam supra locutus sum.

Expanded text:
rectionem praecipitabuntur, qui in prima, quae animarum est, non resurgunt. Veniet enim hora ubi non ait: Et nunc est, quia in fine erit saeculi, hoc est in ultimo et maximo iudicio Dei, quando omnes, qui in monumentis sunt, audient uocem eius et procedent. Non dixit quem ad modum in prima: Et qui audierint, uiuent. Non enim omnes uiuent, ea uita scilicet, quae, quoniam beata est, sola uita dicenda est. Nam utique non sine qualicumque uita possent audire et de monumentis resurgente carne procedere. Quare autem non omnes uiuent, in eo quod sequitur docet; qui bona, inquit, fecerunt, in resurrectionem uitae, hi sunt qui uiuent; qui uero mala egerunt, in resurrectionem iudicii, hi sunt qui non uiuent, quia secunda morte morientur. Mala quippe egerunt, quoniam male uixerunt; male autem uixerunt, quia in prima, quae nunc est, animarum resurrectione non reuixerunt aut in eo, quod reuixerant, non in finem usque manserunt. Sicut ergo duae sunt regenerationes, de quibus iam supra locutus sum,
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc dic& inquit & hisquiasinis¬
tris erunt Discedite ame maledic¬
ti inignẽ a&̃num. quiparatus est¬
diabolo & angelis cius. Deindesi¬
milit̃ &iam his enumerat. quod illi
non fecerint. quaed extros fecisse
memorauit. Similit̃q int̃roganti¬
b quando cum uiderint inhorun
indigentia constitutũ quodminim
suis Non factũẽ sibi factum non fu¬
isse respond& sermonemq c̃clu¬
dens Et ibunt inquit hi insuppli¬
cium a&ernum. iustiautẽ inuitã
a&̾nã. Iohannes uero euangelis¬
ca aꝑtissime narrat eum in resio¬
reccionem mortuorum futurum
p̃dixisse iudicium: Cumenimdi¬
Xiss&. Neq enim pat̾ iudicatqu¬
quã. sediudictum omnededitfi¬
lio. ut om̃s honorificent filiũ. sici¬

Expanded text:
inistris erunt: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum, qui paratus esdiabolo et an gelis eius. Deinde similiter etiam his enumerat, quod illa non fecerint, quae dextros fecisse memorauit. Similiterque interrogantibus, quando eum uiderint in horum indigentia constitutum: quod minimis suis non factum est, sibi factum non fuisse respondet; sermonemque concludens: Et ibunt, inquit, hi in supplicium aeternum, iusti autem in uitam aeternam. Iohannes uero euangelista apertissime narrat eum in resurrectione mortuorum futurum praedixisse iudicium. Cum enim dixisset: Neque enim Pater iudicat quemquam, sed iudicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
aquiuerbũmeũ audit &credit ei
quimisitine. hab& uitã a& nam
& iniudiciũ nonuenit. sed transit
amorte inuitã. Eccehicdixit fi¬
delessuos iniudiciũ nonuemi̾re:
Quomodo ergo ꝑ iudiciũ separa¬
buntur amalis. & ad eius dexteram
stabunt Nisiquia hoc locouidio¬
um ꝓdampnatioñ posuit In
tale quippe iudicium nonuenieN
quiaudiunt uerbũ eius. &creduni
ei quimisit illum:U Iteb ãl¬

Expanded text:
audit et credit ei qui misit me, habet uitam aeternam, et in iudicium non uenit, sed transiit a morte in uitam. Ecce hic dixit fideles suos in iudicium non uenire. Quo modo ergo per iudicium separabuntur a malis et ad eius dexteram stabunt, nisi quia hoc loco iudicium pro damnatione posuit? In tale quippe iudicium non uenient, qui audiunt uerbum eius et credunt ei, qui misit illum. CA
Abbreviated transcription (Latin):
thes aurosuo noua & u&era : Non
dixit u&era & noua quodutiq di¬
Viss& nisi maluiss& meritorũ ordi¬
nẽ seruare quãtemporũ ¶Ergoip
tes inquib uircutes magnas fece¬
rat neq crediderant. & eis alienige¬
nas ante poner&. Uerumtam̃ in

Expanded text:
thesauro suo noua et uetera. Non thesauro suo noua et uetera. Non dixit: \'Vetera et noua\', quod utique dixisset, nisi maluisset meritorum ordinem seruare quam temporum. tes, in quibus uirtutes magnas fecerat neque crediderant, et eis alienigenas anteponeret : aerum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ni despecto: idẽ in omni &iã qui
contemptibilis hic uid&ur: Et i¬
deo necuid&ur quõ ds & ipsũ uid&.
neccum despicit. neccũudicat p̃terit
uius itaq ultimuudicudĩ
testimonia descripturisscĩs
q: ponere institui: Prius eligenda
sunt delibris instrumencinoui. post¬
ea deu&eris. Quãuis enimu&e¬
ra priorasint tempora noua. tam̃
ante ponendas dignitate. quõ illa
u& cra praeconias unt Nouorum.
oua igit᷑ ponentur prius
quęut firmius ꝓbemus assu¬
mentur & u&era ⁊ inu&erib ha
peccati Nunc autẽ sine lege iustitia
dĩ manifestataẽ. testificata ꝑlegem
& proph& as Iustitia autẽdĩ ꝑfidẽ¬
ihũxp̃i momnes quicredunt. Hec
iustiuiadĩ ad nouum ꝑtin& sacra¬
mentũ. & testimonium hab& aue¬
terib libris. hocẽ lege ac prophe¬
tis Prius igitur ipsa causa ponen¬
daest: & post ea testes introducen
seruandũ eẽ demonstrans scriba
inquit cruditus inregnodĩ similis
est uiro patrifamilias ꝓferentide

Expanded text:
ni despecto, id est in omni etiam, qui ni despecto, id est in omni etiam, qui contemtibilis hic uidetur et ideo nec uidetur; quoniam deus et ipsum uidet nec eum despicit nec cum iudicat praeterituius itaque ultimi iudicii testimonia de scripturis sanctis, quae ponere institui, prius eligenda sunt de libris instrumenti noui, postea de ueteris. Quamuis enim uetera priora sint tempore, noua tamen anteponenda sunt dignitate, quoniam illa uetera praeconia sunt nouorum. Noua igitur ponentur prius, quae ut firmius probemus, adsumentur et uetera. In ueteribus habpeccati. Nunc autem sine lege iustitia Dei manifestata est, testificata per legem et prophin omnes qui credunt. Haec iustitia Dei ad nouum pertinet testamentum et testimonium habet a ueteribus libris, hoc est lege ac prophetis. Prius igitur ipsa causa ponenda est, et postea testes introducendseruandum esse demonstrans: Scriba, inquit, eruditus in regno Dei similis est uiro patri familias proferenti de
Abbreviated transcription (Latin):
tate Numquid nisiiustodĩ rectoq
uidicio similis eidem uanitatifac¬
tus uanescer& homo. Indieb tam̃
uanitatissuae. interẽ plurimũ utrũ
resistat Anoptemper& ueritati.
&utrũsit expers uere pi&atis an
particeps. Nonppt̃ uitae huius uel
bona adquirenda. uel malauitan¬
da uanescendo transeuntia: Sed
nis bona. & malis mala sine fine
mansura: Deniq iste sapiens hunc
librum sic conclusit ut dicer& dm̃ti¬
me. & mandata eius custodi. quia
hocẽ omnis homo: quia omne hoc
opus ds̃ adduc& iniudiciũ in om¬
nidespecto siuebonũ. siue malũ:
Quidbreuius. uerius. salubrius di¬
cĩpotuit: Dm̃ inquittime . & man¬
datacius custodi : quia hocẽ omnis
homo: Quicũq enĩẽ: hocẽ custos
utiq mandatorũ dĩ. Quõ qui hoc
nonẽ. Nihilest: Non enimadue¬
ricatis imaginem reforinatus. re¬
manens insmmilitudĩ uanitatis.
quiaomñ hocopus. idest quod abho
mm̃ fit in hac uita. siuebonũ. siue
malũ ds adduc& iniudiciũ inom¬

Expanded text:
tate numquid nisi iusto Dei rectoque iudicio similis eidem uanitati factus uanesceret homo? In diebus tamen uanitatis suae interest plurimum, utrum resistat an obtemperet ueritati, et utrum sit expers uerae pietatis an particeps; non propter uitae huius uel bona adquirenda uel mala uitanda uanescendo transeuntia, sed nis bona et malis mala sine fine mansura. Denique iste sapiens hunc librum sic conclusit, ut diceret: Deum time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo; quia omne hoc opus Deus adducet in iudicium in omni despecto, siue bonum siue malum. Quidbreuius, uerius, salubrius dici potuit? Deum, inquit, time et mandata eius custodi, quia hoc est omnis homo. Quicumque enim est, hoc est, custos utique mandatorum Dei; quoniam qui hoc non est, nihil est; non enim ad ueritatis imaginem reformatur, remanens in similitudine uanitatis. Quia omne hoc opus, id est, quod ab homine fit in hac uita — sine bonum siue malum deus adducet in iudicium in om
Abbreviated transcription (Latin):
cum & lucã dehacre similit̃dic¬
tasunt Inter se omnia conferant᷑.
Quaedã quippe alt̃ obscurius.
alt̾ explicat planius. ut eaquacad
unãrem ꝑcinentia dicuntur. ap¬
pareat u̾ndedicantur quod face¬
re urcumq curaui. inquadam
epła quamrescripsi ad beate me¬
moriae uirũ esrchium salonita¬
nȩ urbis epm. cuius epistole ticu¬
lus est define sacculi
romde iam illud hicdicam.
quod ineuangelio scđm mat¬
heum. deseparatioñ bonorum
& malorũ legitur. ꝑ iudiciũ prę¬
sentissimũ. atq nouissimũ xp̃i.
Cũ autẽ uenerit inquit filius homi

Expanded text:
cum et Lucam de hac re similiter diccum et Lucam de hac re similiter dicta sunt, inter se omnia conferantur. Quaedam quippe alter obscurius, alter explicat planius, ut ea, quae ad unam rem pertinentia dicuntur, appareat unde dicantur. Quod facere utcumque curaui in quadam epistula, quam rescripsi ad beatae memoriae uirum Hesychium, Salonitanae urbis episcopum, cuius epistulae titulus est: De fine saeculi. Proinde iam illud hic dicam, quod in euangelio secundum Matthaeum de. separatione bonorum et malorum legitur per iudicium praesentissimum adque nouissimum Christi. Cum autem uener
Abbreviated transcription (Latin):
trib isrł. Irib leui qua&tia de¬
cimaẽ. ab eis iudicanda nonerit.
aut solum illumpopulũ. Ñ &iam
gentes c&eras udicabunt Qđ
autem ait inregeneratioñ: ꝓcul
dubio mortuorum resurrectionẽ.
nomin̾ uoluit regene rationis
in tellegi: Sicenumcaronrã rege¬
rabiturꝰ ꝑ incorruptionͣ: quẽ ad
modũc̃ animanrã regenerata
ꝑfidẽ: multa p̃tereo. quaed cul¬
timo iudicio it adici uidentur.
ut diligenter considerata reperi¬
anturꝰ aAmbigua uel magis ad
aliud ꝑtinentia siue scilic& ad
cum saluatoris aduentũ. quo per
totum hoctempus in ecđasua ue¬
nit. hocẽ inmembrissuis parti¬
culatim atq paulatim. quõto¬
ta corpus ẽ eius: Siueadexcidiũ
terre nae hierusalem. quia &de. ã
illo cũ loquitur. plerũq: sicloqͥ¬
tur. tamquã define seculi . atq
illodie iudicunouissimo & mag¬
noloquatur. It autdinosci nonꝰ
possit omnino. nisiea quacapud
tres cuangelistas. matheum. mar¬

Expanded text:
tribus Israel, tribus Leui, quae tertia detribus Israel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit, aut solum illum populum, non etiam gentes cet.eras indicabunt. autem ait: In regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine uoluit regenerationis intellegi. Sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quem ad modum est anima nostra regenerata per fidem.- Multa praetereo, quae de ultimo iudicio ita dici uidentur, ut diligenter considerata reperiantur ambigua uel magis ad aliud pertinentia, siue scilicet ad eum Saluatoris aduentum, quo per totum hoc tempus in ecclesia sua uenit, hoc est in membris suis, particulatim adque paulatim, quoniam tota corpus est eius; siue ad excidium terrenae Hierusalem; quia et de illo cum loquitur, plerumque sic loquitur, tamquam de fine saeculi adque illo die iudicii nouissimo et magno loquatur; ita ut dignosci non possit omnino, nisi ea, quae aput tres euangelistas Matthaeum, Mar
Abbreviated transcription (Latin):
discimus cumsuis discipulis iudica¬
turũ ihm̃. Vnde & alibi iudeisdix̃
Siergo in beel rebub eicio demonia
los homines cũ illo iudicaturospu¬
ure debemus: Duodenarioquip¬
pe numero uniuersa quȩdã sig¬
nnficataẽ iudicantiũ multitudo.
ppt̃ duas partes numeriseptena¬
rii. quosignificatus plerumq uni¬
uersitas Quaeduȩ partes idẽ tria
& quateuor. altera ꝑ alterã multi¬
plicatȩ. duodecim faciunt. Nam
& quattuor ter. &tria quat̃. duo¬
decims Et siqua alia huius duo¬
denarii numeri quae ad hocuale¬
at ratio repperitur. Alioquin¬
quõ in locum iude traditoris apłmi
mathiam legimus ordinatũ. Apts
piulus qui plus omnib illis labora¬
uit. ubi adilidicandũ sedeat ponha¬
bebit: quiprofecto cumaliis scĩs
adnumerum iudic um se ꝑtinere
demonstrat Cũdicit nescitis quia
angelos iudicabimus. de ipsisquo¬
quẽ iudicandis in hocnumero duo¬
denario similis causaẽ. Nonenĩ
quia dictũ ẽ iudicantes duo decim

Expanded text:
discimus cum suis discipulis judicaturum Jesum. Unde et alibi Judaeis dixit: Si ergo in Beelzebub ejicio daemonia, los homines cum illo judicaturos putare debemus, duodenario quippe numero universa quaedam significata est judicantium multitudo, propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque universitas, quae duae partes, id est, tria et quatuor, altera per alteram multiplicatae duodecim faciunt, nam et quattuor ter et tria quater duodecim sunt, et si qua alia huius duodenarii numeri, quae ad hoc ualeat, ratio reperitur. Alioquinniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus omnibus illis laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit; qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia angelos iudicabimus? De ipsis quoque iudicandis in hoc numero duodenario similis causa est. Non enim quia dictum est: Iudicantes duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
natransibunt. In poenis autem
malorũ & in extinguibilis ignis.
&uiuacissimus uermis. ab aliis
atq aliis. aliteratq aliter est
mnum uermem. quodesse credibi¬
lius uid&ur. Sed nunc dehac
differentia: nonesttemporis dis¬
putare: Deiudicio namq ulti¬
mo quofi& dirẽptio bonorũ & ma

Expanded text:
na transibunt. In poenis autem na transibunt. In poenis autem malorum et inexstinguibilis ignis et uiuacissimus uermis ab aliis adque aliis aliter adque aliter est mum uermem, quod esse credibilius uidetur. Sed nunc de hac differentia non est temporis disputare. De iudicio namque ultimo, quo fiet diremtio bonorum et ma
Abbreviated transcription (Latin):
sed adillos potius uelut egredi
scientia. quaeos cogniturisunt
boni. quiaid quod extraẽ. cog¬
niturisunt: Quienimerunt in
poenis. quid agatur intus ingau¬
dio dñi nescient: Quiuero erunt
millogaudio. quid agatur foris
mn illis tenebris exterioribus sci¬
ent Ideo diccũ est egredientur.
quiacos &iam quac̾ foris ab eis
crunt: utiq nonlatebunt: Sie¬
nimhaec proph&ae Nondum
facta nosse potuerunt. ꝑ hocqđ
erat ds̃ quantulum cumq
in eorũ mortaliũmentib. quomo¬
do in mortales scĩ iam facta tunc
nescient cumds̃ erit omnia inom¬
nibus Stabitergo inillabea¬
titudiñesc̃orũ. semenꝰ & Nomen.
Semen scilic&. dequo iohannes
ait. Et semen eius in ipsoman&
Nomenuero de quo ꝑhuncesaiã
dictũ ẽ Nomen a&num. dabo
cis Erit eis & mensis ex mense.
& sabbatũ exsabbato. tã quam
luna. exluna. & requies ex requie.
quorũ utrũq: ipsi erunt cumex
his umbris u&erib & temporalib
in illa lumina noua. ac sempiter¬

Expanded text:
sed ad illos potius uelut egredi sed ad illos potius uelut egredi scientia, qua eos cognituri sunt, boni, quia id quod extra est cognituri sunt. Qui enim erunt in poenis, quid agatur intus in gaudio Domini nescient; qui uero erunt in illo gaudio, quid agatur foris in illis tenebris exterioribus scient. Ideo dictum est: Egredientur, quia eos etiam qui foris ab eis erunt utique non latebunt. Si enim haec prophetae nondum facta nosse potuerunt per hoc, quod erat Deus, quantulumcumque erat, in eorum mortalium mentibus: quo modo inmortales sancti iam facta tunc nescient, cum Deus erit omnia in omnibus? Stabit ergo in illa beatitudine sanctorum semen in nomen; semen scilicet de quo Iohannes ait: Et semen eius in ipso manet; nomen uero de quo per hunc Esaiam dictum est: Nomen aeternum dabo eis Erit eis et mensis ex mense et sabbatum ex sabbato, tamquam luna ex luna et requies ex requie, quorum utrumque ipsi erunt cum ex his umbris ueteribus et temporalibus in illa lumina noua ac sempiter
Abbreviated transcription (Latin):
sexus accipitur. Uerum quodad
rem maxime ꝑtin&. cum & in bo¬
nis dicitur Ueni& omniscaro.
quia exomnigenere hominum po¬
pulus ille constabit. Nonenim
omnes homines ibierunt. quan¬
doinpoenis plures erunt. Sed
utdicere coeperã. cum & inbonis
caro. &inmalis membra uel ca¬
dauera nominantur. profecto
post resurrectionẽ carnis cuius
fides his rerum uocabulis om¬
nino firmatur. illud quod boni
& malisuis finib dirimitur. fu¬
turum cẽ iudicium declaratur.
naduidendiiꝰ poenas malo¬
rum . Numquid corporimotu
beatas illas relicturi sunt sed es.
&ad loca poenalia perrecturi.
ut malorum tormenta conspici¬
ant praesentia corporali .n Ab¬
sit Sedegredientur ꝑscientiã:
hocenim uerbo significatumẽ.
eos quicruciabuntur. extrafutu¬
ros. propt̃ quod & dñs caloca
tenebras ex teriores uocat. quib
contrarius est ille ingressus de
quodicitur Seruo bono. in¬
tra ingaudium dñitui. Neilluc
mali putentur ingredi ut sciant᷑.

Expanded text:
sexus accipitur. Verum, quod ad sexus accipitur. Verum, quod ad rem maxime pertinet, cum et in bonis dicitur: Veniet omnis caro, quia ex omni genere hominum populus ille constabit non enim omnes homines ibi erunt, quando in poenis plures erunt, — sed, ut dicere coeperam, cum et in bonis caro et in malis membra uel cadauera nominantur: profecto post resurrectionem carnis, cuius fides his rerum uocabulis omnino firmatur, illud, quo boni et mali suis finibus dirimentur, futurum esse iudicium declaratur. ni ad uidendas poenas malorum? Numquid corporis motu beatas illas relicturi sunt sedes et ad loca poenalia perrecturi, ut malorum tormenta conspiciant praesentia corporali? Absit; sed egredientur per scientiam. Hoc enim uerbo significatum est eos qui cruciabuntur extra futuros. Propter quod et Dominus ea loca tenebras exteriores uocat, quibus contrarius est ille ingressus, de quo dicitur seruo bono: Intra in gaudium Domini tui; ne illuc mali putentur ingredi, ut sciantur,
Abbreviated transcription (Latin):
a sunt inme. Uermis eorum nonmno¬
ri&ur. & ignis eorum non extingu&t.
aerunt uisui omnicarni: adhociste
proph&a terminauit librũ adqđ
terminabitur saeculum. Quidam
sane Noninter pr&atisunt mẽbra
hominum. sed cad auera uirorum
Perca dauera significantes euidentẽ
corporum poenam. quãuis cadauer
uisicaro ex animis Nonsoleat nun¬
cupari. Illauero animataer̃ corpo¬
ra. alioquin nulla poter̃ sentire tor¬
menta. Nisi forte quiamortuorum
trunt corpora. idest eorum qui in
secundam mortẽ cadent. Ideonon
absurde &iam cadauera diciposs̃
Vndeest & illud quod ab eodem pro¬
ph&ca dictum iam supra posut.
Terrauero impiorum cad&. Quis
autem nonuideat acadendo esse
appellata cadauera. Uiu̾orũ aũt
ꝓeo posuisse illos interpr&es. qđ
est hominum manifestũ ẽ. Neq
enim quisq dicturus est. praeua¬
ricatrices feminas in illo supplicio¬
ñ futuras. sed expotiore preser¬
tim dequo femina factaest. ut̃q

Expanded text:
ti sunt in me. Vermis eorum non moti sunt in me. Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur. et erunt uisui omni carni. Ad hoc iste propheta terminauit librum, ad quod terminabitur saeculum. Quidam sane non interpretati sunt: Membra hominum, sed cadauera uirorum, per cadauera significantes euidentem corporum poenam; quamuis cadauer nisi caro exanimis non soleat nuncupari, illa uero animata erunt corpora, alioquin nulla poterunt sentire tormenta; nisi forte, quia mortuorum erunt corpora, id est eorum, qui in secundam mortem cadent, ideo non absurde etiam cadauera dici possunt. Unde est et illud, quod ab eodem propheta dictum iam supra posui: Terra uero inpiorum cadet. Quis autem non uideat a cadendo esse appellata cadauera? Virorum autem pro eo posuisse illos interpretes, quod est hominum\\ manifestum est. Neque enim quisquam dicturus est praeuaricatrices feminas in illo supplicio non futuras; sed ex potiore, praesertim de quo femina facta est, uterque
Abbreviated transcription (Latin):
suas hostias cumpsalmis indo¬
moeius. quodubiq iam facit
eccła. Et promisit ab ipsisseac¬
cepturũ sibi sacerdotes & leuitas
Quod nihil ominus fieri. Nunc
uidemus Non enimex generecar¬
nis & sanguinis. sicut eiꝰat primũ
scundum ordinem a aron. Sed sic̃
oportebat intestamento nouo ubi
secundum ordinem melchi sedech
meritoquod in cum gratia diuina con¬
tulerit. sacerdotes & leuitas eliginunc
uidemus. qui nonisto nomine quod
suepe assequuntur indigni Sedea
quaenonẽ bonis malisq communis
sutate pensandi sunt. Haec cũdeis¬
ta quaenunc inpertitur ecłę ꝑspi¬
ua nobisq notissima dĩmiseratione
dixiss& promisit Et fines ad
quos perultimum iudicium facta
bonorum malorũq discr&ioniue¬
ni&ur. dicens perproph&ã: uelde
dño Dicens ip̃se proph&ca: Quo
modo enim caelumnouum. & terra
spectum eo ad orare inhierus alem
dixit dñs &egredientur Etui debt̃
membrah ominum qui praeuarica¬

Expanded text:
suas hostias cum psalmis in dosuas hostias cum psalmis in domo eius, quod ubique iam facit ecclesia: et promisit ab ipsis se accepturum sibi sacerdotes et Leuitas; quod nihilo minus fieri nunc uidemus. Non enim ex genere carnis et sanguinis, sicut erat primum secundum ordinem Aaron; sed, sicut oportebat in testamento nouo, ubi secundum ordinem Melchisedech cuiusque merito, quod in eum gratia diuina contulerit, sacerdotes et Leuitas eligi nunc uidemus; qui non isto nomine, quod saepe adsequuntur indigni, sed ea, quae non est bonis malisque communis, sanctitate pensandi sunt. Haec cum de ista. quae nunc inpertitur ecclesiae, perspicua nobisque notissima Dei miseratione dixisset, promisit et fines, ad quos per ultimum iudicium facta bonorum malorumque discretione uenietur, dicens per prophetam, uel de Domino dicens ipse propheta: Quo modo enim caelum nouum et terra nis caro in conspectu meo adorare in Hierusalem! dixit Dominus; et egredientur et uidebunt membra hominum, qui praeuarica
Abbreviated transcription (Latin):
se uenire. ut congreg& omnes gen¬
tes: easq uenturas. &uisuras eius
gloriã. Om̃s enim sicut dicitapłs
peccauerunt. & egent gloriadĩ.
Et relictum sedicit suꝑꝰ cossigna.
quaeutiq mirantes credant ineũ
& emissurum exillissaluatos In
gentes diuersas & in longinqua
insulas. quȩ non audierunt nom̃
eius. Neq uider̃ cius gloriã. & ad¬
nuntiaturos eius głoriã ingen¬
tibus. & adducturos fr̃s istorũ
quib loquebatur. idest infide
subdõ patre Fr̃s is rahelitarũ
electorum: ad ducturos autẽ exom¬
nib gentib munus dño inium̃¬
tis. & uehiculis Quaeiumenta
& uehicula. bene intelleguntur
aditoria eẽ diuina. pꝰcuiusq
generis ministeriadĩ uel ange¬
lica uel humana. inscamciuita¬
tem hierusalem. quae nunc in
scĩs fidelib ẽ. diffusa ꝑterras
Ubienimdiuinitus adiuuant᷑
ibi credunt. Et ubicredunt. ibi
ueniunt. Comparauit autem
illos dñs tamquam ꝑsimilitudi¬
nẽ filiis israhel offerentib ei

Expanded text:
se uenire, ut congreget omnes gense uenire, ut congreget omnes gentes, easque uenturas et uisuras eius gloriam. Omnes enim, sicut dicit apostolus, peccauerunt et egent gloria Dei. Et relicturum se dicit super eos signa, quae utique mirantes credant in eum: et emissurum ex illis saluatos in gentes diuersas et in longinquas insulas, quae non audierunt nomen eius neque uiderunt eius gloriam; et adnuntiaturos gloriam eius in gentibus et adducturos fratres istorum, quibus loquebatur, id est in fide sub Deo Patre fratres Israelitarum electorum; adducturos autem ex omnibus gentibus munus Domino in iumentis et uehiculis quae iumenta et uehicula bene intel leguntur adiutoria esse diuina per cuiusque generis ministeria Dei, uel angelica uel humana in sanctam ciuitatem Hierusalem, quae nunc in sanctis fidelibus est diffusa per terras. Ubi enim diuinitus adiuuantur, ibi credunt, et ubi credunt, ibi ueniunt. Conparauit autem illos Dominus tamquam per similitudinem filiis Israel offerentibus ei
Abbreviated transcription (Latin):
re mors secunda. Potest quidẽ
& ignis & gladius &uulnus acci¬
pi inbonoꝰ. Nam &ignem dñs
uelle sedix̃ mittere inmundum.
&uisaesunt illis linguae diuisae
uelut ignis. quando uenit sp̃s
sc̃s Et nonueni inquit idem dñs
pacẽ mittere in terrã sed gladiũ¬
dĩ. Et sermonẽ dicit scriptura
gladiumbis acutũ propt̃ aciem
geminã testamentorum duorũ:
Etincantica canticorũ caritate
sedicit sc̃a ccła Uulneratã. ue¬
lut amoris imp&u sagittatam
Sed hic cum legimus uel audimus
ulto remhim eẽ uenturum : quẽ
ad modum haec intellegenda siNt
clarũ ẽ. Deindebreuiter comme¬
moratis eis quiꝑhoc iudicium
consumentur. subfigura ciborũm
lege u&eri u&itorum aquib se
Nonabstinuer̃ peccatores impi¬
osq significans Recapitulat ab
mitio gratiã nouitestamenti
a primo saluatoris aduentu usq
adultimum iudicium dequonune
agimus perducens finiensq sermo¬
nem. Narrat namq dnm dicere

Expanded text:
re mors secunda. Potest quidem re mors secunda. Potest quidem et ignis et gladius et uulnus accipi in bono. Nam et ignem Dominus uelle se dixit mittere in mundum, et uisae sunt illis linguae diuisae uelut ignis, quando uenit Spiritus sanctus: et: Non ueni, inquit idem Dominus, pacem mittere in terram, sed gladium, et sermonem Dei dicit scriptura gladium bis acutum propter aciem geminam testamentorum duorum, et in cantico canticorum caritate se dicit sancta ecclesia uulneratam, uelut amoris inpetu sagittatam. Sed hic cum legimus uel audimus ultorem Dominum esse uenturum, quem ad modum haec intellegenda sint, clarum est. Deinde breuiter commemoratis eis, qui per hoc iudicium consumentur, sub figura ciborum in lege uetere uetitorum, a quibus se non abstinuerunt, peccatores inpiosque significans recapitulat ab initio gratiam noui testamenti a primo Saluatoris aduentu usque ad ultimum iudicium, de quo nunc agimus, perducens finiensque sermonem. Narrat namque Dominum dicere
Abbreviated transcription (Latin):
tuncefficacit̃ implebunt᷑. Ecce
enim dñs inquita gnis ueni&.
&ut tempestas currus eius. redde
cationẽ inflãma ignis Inigne
enim dñi iudicabitur omnis cerra.
& ingladio eius omnis caro
Multi uulneratierunt ad ño.
siue igne. siue tempestate. siue
gladio poenam iudicii significat.
Quandoquidem ipsum dñm qua¬
sugnemdicit eẽuenturum. eis pro¬
fecto quib poenalis erit cius ad¬
uentus. Currus uerocius. Nam
pluralit̃ dictis. angelica ministe¬
ria. noninconuenient̃ accipimus
Quod autẽ ait. omnẽ terrã. &om¬
nem carnẽ in cius igne& gladio iu¬
dicari. non&iã hic sp̃itales intel¬
legamus & scõs. sed terrenos atq
carnales. Dequalib dictũẽ. qui
terrena sapiunt: & sapere secundũ
carnẽ morsẽ. Et quales omnino
caro appellantur ad nõ ubi dicit
Non ꝑ manebit sp̃s meus in homi¬
nib istis : quõ carosunt. Quod
uero hic positumẽ. multi uulne¬
rati erunt ad nõ. istofi& uulne¬

Expanded text:
tunc efficaciter inplebuntur. Ecce tunc efficaciter inplebuntur. Ecce enim Dominus, inquit, ut ignis ueniet et ut tempestas cinteritum flammae ignis. in igne enim domini iudicabitur omnis terra, et in gladio eius omnis caro; multi uulnerati erunt a Domino. Siue igne, siue tempestate, siue gladio poenam iudicii significat: quando quidem ipsum Dominum quasi ignem dicit esse uenturum, eis profecto quibus poenalis erit eius aduentus. Currus uero eius nam pluraliter dicti sunt angelica ministeria non inconuenienter accipimus. Quod autem ait omnem terram et omnem carnem in eius igne et gladio iudicari, non etiam hic spiritales intellegamus et sanctos, sed terrenos adque carnales, de qualibus dictum est: Qui terrena sapiunt. et: Sapere secundum carnem mors est; et quales omnino caro appellantur a Domino, ubi dicit: Non permanebit spiritus meus in hominibus istis, quoniam caro sunt. Quod uero hic positum est: Multi uulnerati erunt a Domino, isto fiet uulne
Abbreviated transcription (Latin):
meo. Et ultra ponaudi&ur in
illauox fleais. &c&era qua equi¬
dam ad illos carnales millean¬
nos referre conantur. Locutio¬
nes enim tropicae. propriis pro¬
ph&icomore miscentur: Ad in
tellectum sp̃italem intentioso¬
bria. cum quodam utili acsa¬
lubri labore perueniat Pigri¬
tiauero carnalis uel inerudite
atq in exercitate tarditas men¬
tis. contenta licterae suꝑficie.
Nihil putat interius requiren¬
dum: Haecdeproph&icis uer¬
bis qua cante istum locũ scripta
sunt satis dixerim In hoc aut̃
loco unde ad illa digressisum
cũ dixiss&. & ossaura ut herba
exorientur : ut resurrectionem
carnis quidem. sed tamen bono¬
rũse nunccõmemorare monstra¬
r& adiunxit Et cognose&ur
manus dñ colentibus eum. Quid
est hoc nisimanus distinguentis
cultores suos a contẽptorib suis
Dequib sequentia contexens.
& cõminabitur inquit contuma¬
cib siueutait alius interpres
incredulis Nectunc cõminabit᷑
Sed quae nunc dicunt᷑ minacit̃.

Expanded text:
meo, et ultra non audietur in meo, et ultra non audietur in illa uox fletus. dam ad illos carnales mille annos referre conantur. Locutiones enim tropicae propriis prophetico more miscentur, ut ad tellectum spiritalem intentio sobria cum quodam utili ac salubri labore perueniat; pigritia uero carnalis uel ineruditae adque inexercitatae tarditas mentis contenta litterae superficie nihil putat interius requirendum. Haec de propheticis uerbis, quae ante istum locum scripta sunt, satis dixerim. In hoc autem loco, unde ad illa digressi sumus, cum dixisset: Et ossa uestra ut herba exorientur, ut resurrectionem carnis quidem, sed tamen bonorum se nunc commemorare monstraret, adiunxit: Et cognoscetur manus Domini colentibus eum. Quid est hoc nisi manus distinguentis cultores suos a contemtoribus suis? De quibus sequentia contexens: Et comminabitur, inquit. contumacibus, siue, ut ait alius interpres, incredulis. Nec tunc comminabitur, sed quae nunc dicuntur minaciter,
Abbreviated transcription (Latin):
nrm. Necex pressit quid uidebim
sed quidnisidm̃. ut impleatur in
nobis ꝓmissũ euangelicũ. Beati
mundi cordes quõ ipsidm̃ uidebt̃
Etomnia illa quaenunc non ui¬
demus. credentes autẽ promodu¬
lo capacitatis humanae longemi¬
nus quã s̃ in conparabilit̃ cõgita¬
mus Et uidebitis inquit. & gau¬
debit corurm. Hiccreditis. ibiui¬
debitis Sed quõ dixit & gaude¬
bitcorurm. Neputaremus illa
rectionẽ corporum. instrinexit.
uelut quod non dixerat reddens
Neq enim cumuiderimus fi&. sed
cũ fuerłt facta uidebim. Nam&
decaelo nouo acterranoua iam
supra dixerat: dũ eaquaescĩs pro¬
mittuntur infinesepe ac multifor¬
mit̃ dicer&. Erit inquit caelum
nouũ. & terra noua. & noner̃ me
mores priorũ. necascend& incorips¬
sorum sed la&iti iã & exultationẽ
nuenient inea. Ecceego faciã hie¬
rusalem exultationẽ: & populũ mes¬
um lacitiam : & exultabo in hie¬
rusalem. & la&abor inpopulo

Expanded text:
nostrum. Nec expressit quid uidebimus; nostrum. Nec expressit quid uidebimus; sed quid nisi Deum? ut inpleatur in nobis promissum euangelicum: Beati mundicordes, quoniam ipsi Deum uidebunt, et omnia illa, quae nunc non uidemus, credentes autem pro modulo capacitatis humanae longe minus quam sunt adque incomparabiliter cogitamus. Et uidebitis, inquit, et gaudebit cor uestrum. Hic creditis, ibi uidebitis. Sed quoniam dixit: Et gaudebit cor uestrum, ne putaremus illa rectionem corporum strinxit, uelut quod non dixerat reddens; neque enim cum uiderimus fiet. sed cum fuerit facta uidebimus. Nam et de caelo nouo ac terra noua iam supra dixerat, dum ea, quae sanctis promittuntur in fine, saepe ac multiformiter diceret. Erit, inquit, caelum nouum et terra noua, et non mores priorum nec ascendet in cor ipsorum, sed laetitiam et exsultationem inuenient in ea. ecce ego faciam Hierusalem exsultationem et populum meum laetitiam; et exsultabo in Hierusalem et laetabor in populo
Abbreviated transcription (Latin):
s in flãmaignis Inigneenĩ dñi
iudicabitus omnis terra. & ingla¬
dio eius omnis caro. Multienin¬
s uulneratier̃ ad nõ. Inbonorum
ꝓmissione flumenpacis. profecd
÷abundantiã ꝑacis illius debe
sumus: hoc flum̃ se. in eos declina¬
re dicit. quib tantã beatitudi¬
nem pollic&ur: ut intellegamus
in illius felicitatis regionequae
incadis ẽ. hoc flumincomnia
satiari. Sed quia terrenis corpo¬
rib. pax incorruptionis atq in¬
mortalitatis inde influ&. ideo
declinarese dixit hoc flumen.
ut desuꝑnis quodam modo &iã¬
inferiora perfundat. & homines
aequales angelis reddat. Hieru¬
salem quoq non illam quae ser¬
uit cum filiis suis. sedliberã ma¬
tremnrãm intellegamus secundũ
apłm a& namincaelis Ibi pose
labores acrumnarũ curarumq
mortalium consolabimur. tam¬
quã paruuli cius inhumeris ge¬
nibq. portati Rudes enimnõs
anouos blandissimis adiutoriis
insolita nobis beatitudo illa susci¬
pi& ibiuidebimus & gaudebit cor

Expanded text:
 In igne enim Domini iudicabitur omnis terra et in gladio eius omnis caro; multi uulnerati erunt a Domino. In bonorum promissione flumen pacis profecto abundantiam pacis illius debemsumus. Hoc flumen se in eos declinare dicit, quibus tantam beatitudinem pollicetur, ut intellegamus in illius felicitatis regione, quae in caelis est. hoc flumine omnia satiari; sed quia et terrenis corporibus pax incorruptionis adque inmortalitatis inde influet, ideo declinare se dixit hoc flumen, ut de supernis quodam modo feriora perfundat et homines aequales angelis reddat. Hierusalem quoque, non illam quae seruit cum filiis suis, sed liberam matrem nostram intellegamus secundum apostolum aeternam in caelis. Ibi post labores aerumnarum curarumque mortalium consolabimur, tamquam paruuli eius in umeris genibusque portati. Rudes enim nos et nouos blandissimis adiutoriis insolita nobis beatitudo illa suscipiet. 1m ib uidebimus, et gaudebit cor
Abbreviated transcription (Latin):
erã. & uenistis ad me: Tunc respon¬
debunt ei iusti dicentes. Dñequan¬
dore uidimus esurientẽ. & pauim
sitientẽ. & dedimus potum: Quan¬
do autẽ te uidimus hospitẽ. & colle¬
gimuste: Aut nudũ Eico o perui¬
muste: Aut quandote uidimus in sꝙ iores¬
firmũ aut incarcere. & uenimadte
Respondens rex dic& illis Amen

Expanded text:
ad me. Tunc respondebunt ei iusti dicentes: Domine, quando te uidimus esurientem, et pauimus; sitientem, et dedimus potum? Quando autem te uidimus hospitem. et collegimus te; aut nudum, et cooperuimus te? Aut quando te uidimus infirmum aut in carcere, et uenimus ad te? Et respondens rex dicet illis: Arnen
Abbreviated transcription (Latin):
auferre: dicut enim facendũ est
multorum refrigescerecaritatẽ cũ
abundat iniquitas. & musitatis
maximisq ꝑsecutionib atq falla¬
tus diaboli iam solutieos quimli
brouitae scripti non sunt multos
cẽ cessuros: Ita cogitandũ ẽ nonso¬
ium quos bonosfideles illud tẽpus
mueni&. Sed nonnullos &iã quifo¬
ris adhucerunt adiuuantedĩ gra¬
ua. ꝑ considerationẽ scripturarum.
inquib & alia & fins ipsep̾nuntia

Expanded text:
auferre. Sicut enim fatendum est auferre. Sicut enim fatendum est multorum refrigescere caritatem, cura abundat iniquitas, et inusitatis maximisque persecutionibus adque fallaciis diaboli iam soluti eos, qui in libro uitae scripti non sunt, multos esse cessuros: ita cogitandum est non solum quos bonos fideles illud tempus inueniet, sed nonnullos etiam, qui foris adhuc erunt, adiuuante Dei gratia per considerationem scripturarum, in quibus et alia et finis ipse praenuntia