comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oues & caprȩ̨ pͥmo tẽ pore ascen debant᷑ qr melior
uernꝰ ẽ foetus. ante ipsas ponebat uirgas ut uaria
soboles nasceret᷑. Quȩ cũꝙ aut̃ oues & caprȩ sero
quȩ rebant marẽ: ante harũ oculos ñ ponebat. ut
unius coloris pecora nascerent᷑. E quic quđ pͥmũ na¬
scebatur suũ erat. qđ discolor & uariũ erat quic qiđ
postea laban unius enĩ tã innigro quã in albo coloris
pecꝰ oriebat᷑. In eo aut̃ loco ubi scriptũ ẽ. ut c̃ cipe¬
rent in uirgis. in hebrȩo hab&. iamena: Uim ũb
hebraici nisi in circuitu ex pͥmere ñ possũ. Iamena
enĩ. ꝓpͥe dr̃ extremꝰ in coitu calor qͦ corpꝰ om̃e
c̃cutit᷑. & parenti uoluptati uicinus est finis

Expanded text:
oves et caprae primo tempore ascendebantur, quia melior oves et caprae primo tempore ascendebantur, quia melior vernus est fetus, ante ipsas ponebat virgas, ut varia soboles nasceretur. Quaecumque autem oves et caprae sero quaerebant marem, ante earum oculos non ponebat, ut unius coloris pecora nascerentur. Et quidquid primum nascebatur, suum erat, quia discolor et varium erat: quidquid postea, Laban: unius enim tam in nigro, quam in albo, coloris pecus oriebatur. In eo autem loco ubi scriptum est, ut conciperent in virgis: in Hebraeo habet JEAMENA  . Vim verbi Hebraici nisi 355 circumitu exprimere non possum. JEAMENA enim proprie dicitur extremus in coitu calor, quo corpus omne concutitur, et patranti voluptati vicinus est finis.
Abbreviated transcription (Latin):
ris gregib separabat illos ia cob & ꝓcul et̃ faciebat
ã pristino grege. Si qui aut̃ nascebant᷑ unius coloris.
id: siue albi siue nigri : tradebat in manꝰ filioꝵ laban:
Et ponebat uirgas quas decoriauerat in canalibus
ubi fundebantur aquȩ & ueniebant ad potandũ
cont̾ pecora ut c̃ciperent eo tempore c̃uenirent
ad potandũ & c̃cipiebant pecora õtra cirgas iacob
iurgas quas posuerat corã pecorib incanalib ad
& fiebant serotina laban. & tẽporanea iacos
tẽporaneis aliud nescio qid qđ ad sensũ ñ ꝑtin&&
transtuler̃. Quod aut̃ dicit scriptura hoc est
iacob prudens & callid iustitiã & aequitatem
& iã in noua arte seruabat. Si omnes agnos
& hedos uarios peccora ꝓcreassent. erat aliqua suspi
no doli & aꝑte huic rei laban inuidus contraiss&
Ergo ita omia tẽ perauit. ut & ipse fructũ sui laboris
acciper&: & laban ñ penit spoliaret᷑. Si quan do

Expanded text:
ris gregibus, separabat illos Jacob, et procul esse faciebat 354 ris gregibus, separabat illos Jacob, et procul esse faciebat 354 a pristino grege. Si qui autem nascebantur unius coloris, id est, albi, sive nigri, tradebat in manus filiorum Laban: et ponebat virgas quas decorticaverat, in canalibus quibus effundebantur aquae, et veniebant ad potandum contra pecora, ut conciperent eo tempore, cum venirent ad potandum. Et concipiebant pecora contra virgas Jacob, virgas quas posuerat coram pecoribus Al. pecore  fiebant serotina Laban, et temporanea Jacob. temporaneis, aliud nescio quid, quod ad sensum non pertinet, transtulerunt. Quod autem dicit Scriptura, hoc est: Jacob prudens et callidus, justitiam et aequalitatem etiam in nova arte servabat. Si enim omnes agnos et haedos varios pecoracio doli, et aperte huic rei Laban invidus contraisset. Ergo ita omnia temperavit ut ipse fructum sui laboris acciperet, et Laban non penitus spoliaretur; si quando
Abbreviated transcription (Latin):
color candid panderet᷑. Obseruabat gͦ iacob tẽpr
qͦ ascendebant᷑ perora. & pꝰ calorẽ diei ad potandũ
auida ꝑgebant discolores uirgas ponebat incanalib
& ad missis arietib & rrcis in ip̃sa potandi auidiate.
oues & capras faciebat ascendi. ut ex duplici desiderio
dũ auidi bibunt & ascendunt᷑ a matrib. tales foetꝰ
c̃ciperent. quales umbras arietũ & hyrcoꝵ desuꝑ
ascendentiũ in aquarũ speculo c̃templabantur
Ex uirgis enĩ in canalib positis uarius erat & iã
imaginũ color. Hec mirũ hanc in c̃ coeptu femi¬
narũ eẽ naturã. ut quales ꝑspexerint siue m̃ te
c̃coeperint in extremo uoluptatis ȩstu qͦ c̃cipiunt.
talẽ sobolẽ ꝓcrearent. cũ hoc ipsũ & iã in equor
gregib apud hispanos dicat᷑ fieri. & quintilianꝰ in
eẽ naturã quã sup̃ dixim Postꝗ aut̃ nati fuerant
hedi & agni uaru & discolores ex albis & unius colo¬

Expanded text:
color candidus panderetur. Observabat ergo Jacob, et tempore color candidus panderetur. Observabat ergo Jacob, et tempore quo ascendebantur pecora et post calorem diei ad potandum avide pergebant, discolores virgas ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis, in ipsa potandi aviditate oves et capras faciebat ascendi, ut ex duplici desiderio, dum et avide bibunt et ascenduntur a maribus, tales fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Ex virgis enim in canalibus positis varius etiam erat imaginum color. Nec mirum hanc in conceptu feminarum esse naturam, ut quales perspexerint sive mente conceperint, in extremo voluptatis aestu, quo concipiunt, talem sobolem procreent, cum hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fieri. Et Quintilianus in esse naturam, quam supra diximus. Postquam autem nati fuerant haedi, et agni varii et discolores ex albis et unius colo
Abbreviated transcription (Latin):
uarias tã oues quã capras. & trade in manꝰ filioꝵ tuoꝵ
rursus ex utroꝙ grege alba & nigra pecora: id ÷ uniũ
coloris. &dam. Siqid᷑ igit᷑ ex albis & nigris quȩ unius
coloris st̃ uariũ natũ fuerit : meũ erit si qiđ uero
unius coloris : tuũ erit. Rẽ ñ difficilẽ postulo.¬
qr tecũ facit natura pecoꝵ: ut alba ex albis. & ni¬
gra nascant᷑ ex nigris. Mecũ erit iustitia mea. dum
ds̃ humilitatẽ meã respicit. Et laborẽ & optionẽ
laban datã libent̃ arripuit. & ita ut iacob postula¬
bat faciens: triũ dierũ it̃ int̾ iacob & suos filios
separauit. nequis ex uictntate pecoris nasceretur
dolus. Itaq iacob nouã strophã cõmentat᷑ꝰ ẽ. &
contra naturã albi & nigri: naturali arte pugnauit.
taneas habeant ex parte de corians uariũ uirgarũ
fecit colorẽ.: ut ubicũꝙ in uirga cortice̾ reliquiss&.
antiquus ꝑ manerae color. ubi uͦ tuliss& corticẽ.

Expanded text:
varias, tam oves quam capras; et trade in manus filiorum tuorum. varias, tam oves quam capras; et trade in manus filiorum tuorum. Rursus ex utroque grege, alba coloris da mihi. Si quid igitur ex albis et nigris, quae unius coloris, sunt, varium natum fuerit, meum erit. Si quid vero unius coloris, tuum. Rem non difficilem postulo. Tecum facit natura pecorum, ut alba ex albis, et nigra nascantur ex nigris, mecum erit justitia mea, dum Deus humilitatem meam respicit et laborem. Optionem Laban datam libenter arripuit, et ita ut Jacob postulabat faciens, trium dierum iter inter Jacob et suos filios separavit, ne quis ex vicinitate pecoris nasceretur dolus. Itaque Jacob novam stropham commentus est, et contra naturam albi et nigri pecoris naturali arte pugnavit.  et plataninas, habeant, ex parte decorticans, varium virgarum fecit colorem, ut ubicunque in virga corticem reliquisset antiquus permaneret color; ubi vero tulisset corticem,
Abbreviated transcription (Latin):
meus. et filius m̃s uocet᷑ habitaculũ. &ale igit᷑ &
uiolent̃ in libro nominũ Zabulon fiexus noctis
int̾ pretat᷑. Et post hȩc peperit liafiliã. & uo¬
cauit nomen eiꝰ dinam Hȩc tranfert᷑ in causam.
quã significantius grece RiRIN uocauit Iurgu enĩ
insycimis causa extitit. pꝰ filios. & parentũ ponen¬
da sunt nomina. Lia int̾p̃tat᷑ laborans. rachel:
ouis. cuiꝰ filius ioseph Ab eo qđ sibi alium filium
mat̃ addi optauerat. uocat᷑ augm̃tum. Transibo¬
nunc in uniuerso pecore tuo hodie separato. in¬
de omẽ pecꝰ uariũ & discolorẽ & ome pecꝰ unius
coloris in agnis. & uariũ & discolorẽ in capris. et erit
merces mea corã te omẽ qđ ñ fuerit uariũ & dis¬
color incapris. & in agnis furtũ erit apud me &
qiđ ad liquidũ quid in hoc loco diceret᷑ ex poneret
Uis inquit iacob me seruire tibi &iã alios septem
annos: fac quod postulo Separa om̃s discolores &

Expanded text:
meus, et filius meus vocetur habitaculum. Male igitur et meus, et filius meus vocetur habitaculum. Male igitur et violenter in libro nominum, Zabulon fluxus noctis interpretatur. Et post hoc peperit filiam, et vocavit nomen ejus Dina. Haec transfertur in causam, quam significantius Graeci δίκην vocant. Jurgii enim in Sichimis causa exstitit. Post filios et parentum ponenda sunt nomina. Lia interpretatur laborovis, cujus filius IOSEPH  , ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocatur augmentum. Transibo in universo pecore tuo hodie: separa inde omne pecus varium et discolor: et omne pecus unius coloris in agnis et varium et discolor in capris, erit merces mea coram te: omne in quo non fuerit varium et discolor in capris, et in agnis, furtum erit apud me, et qui ad liquidum q« Vis, inquit, Jacob me servire tibi, etiam alios septem annos? fac quod postulo. Separa mihi omnes discolores et
Abbreviated transcription (Latin):
Bã enĩ potest & p̃positionẽ sonare. in. & ueniet
gad uocatꝰ ẽ. Quod aut̃ sequit᷑. & peperit zelfa
ancilla liȩ filiũ sđ̃m iacob & dix̃ lia. beata ego
qr beatisicant mẽ mulieres. & uocauit nomen eiꝰ
non diuitiȩ: sed beatꝰ dr̃ dum taxat in p̃senti loco
Nã in alus scđm ambiguitatẽ uerbi possunt & diuites
sic uocari. Et audiuit ds̃ liam. & c̃ coepit & pe¬
perit filiũ quintũ. & dix̃ lia. Dedit ds̃ mercedẽ
ẽ merces. Non igit᷑ ut pleriq addito ꝓ nomine
male legunt aestimandumẽ ita scriptũ eẽ. qđ est
goris filui ruben introitũ qui racheli debebatus
ad sẽ uiri emerat. Sequit᷑ Et c̃ eoepit ad huc lia.
& peperit filium sextum iacob & dix̃ lia. Dotauit
me dñs dote bona. In hoc tempore habitabit mecũ
uir nĩs. qi peperi ei sex filios. Et uocauit nomen eiꝰ
ꝓpterea iam secura sum. Habitabit enĩ mecũ uir

Expanded text:
Ba. enim potest et praepositione sonare in, et venit. Ab Ba. enim potest et praepositione sonare in, et venit. Ab Gad vocatus est. Sequitur: Et peperit Zelpha ancilla Liae filium secundum Jacob: et dixit Lia, Beata ego, quia beatificant me mulieres: et vocavit nomen ejus non divitiae, sed beatus dicitur, dumtaxat in praesenti loco. Nam in aliis secundum ambiguitatem verbi possunt et divitiae sic vocari. Et audivit Deus Liam, et concepit, et peperit Jacob filium quintum, et dixit Lia: Dedit Deus mercedem est merces. Non utique, ut plerique addito pronomine male legunt, aestimandum est ita scriptum esse, quod est goris filii Ruben introitum, qui Racheli debebatur, ad se viri emerat. Sequitur: Et concepit adhuc Lia, et peperit filium sextum Jacob, et dixit Lia, Dotavit me Deus dote bona: In hoc tempore habitabit mecum vir meus, quia peperi ei sex filios: et vocavit nomen ejus propterea jam secura sum. Habitabit enim mecum vir
Abbreviated transcription (Latin):
glorifico te Et c̃ coepit bala & peperit iacob
filiũ. & dix̃ rachel. Iudicauit me ds̃. & exaudiuit
uoctẽ meã: et dedit mihi filium. Proptea uocauit
nom̃ eiꝰ dan. Causa nominis ex p̃ssit. ut libeo qđ
iudicass&e dñs filio ancillȩ : iudici nom̃ impo¬
ner&: Dan quippe. int̾ p̃tat᷑ udiciũ. Et con¬
coepit ad huc & peperit bala ancilla rachel fi¬
lium scđm iacob Et dixit rachel Habitare me¬
fecit ds̃ habitatione cũ sorore mea & in ualui. Q
uocauit nom̃ eiꝰ neptalim. Causa nominis neptali
alia hic multo exponit᷑: quã in libro hebrȩoꝵ no¬
minũ scripta ẽ. Unde & aquila ait cỹnanec tepe¬
tumẽ nẽptali eloim Neptalim de conuersatione
sue comparatione. quia utrũꝙ sonat comparatio¬
nẽ siue conuersationẽ. hoc e neptalĩ filio nomen
men eiꝰ GaO: Ubi nos posuiꝰ infortuna & grece
breo hab&: bagao. quod a quila interpretatur
uenit cinctio: nos aut̃ dicere possumꝰ in ꝓcinctu

Expanded text:
concepit Bala, et peperit Jacob filium: et dixit Rachel: Judicavit me Dominus, et exaudivit vocem meam, et dedit mihi filium: propterea vocavit nomen ejus Dan. Causam nominis expressit, ut ab eo quod judicasset se Dominus, filio ancillae, judicii nomen imponeret: DAN   quippe interpretatur judicium. Et concepit adhuc, et peperit Bala ancilla Rachel filium secundum Jacob: et dixit Rachel: Habitare fecit me Deus habitatione cum sorore mea, et invalui: et vocavit nomen ejus Nephthalim. Causam nominis Nephthalim, alia hic multo exponitur, quam in libro Hebraeorum Nominum scripta est. Unde et Aquila ait, tum est, NEPHTHULE ELOIM, NEPHTHALETHI. Unde a conversione, sive a comparatione, quia utrumque sonat, conversionem, sive comparationem, Nephthalim 351 nomen men ejus Gad. Ubi nos posuimus, in fortuna, et Graece braeo habet bagad, , quod Aquila interpretatur venit accinctio, nos autem dicere possumus in procinctu.
Abbreviated transcription (Latin):
bant᷑ hostiȩ & iuctimarũ sangiuis. ad basem illiũs
unt. Ergo significat qđ sacerdotes mane immo
lent hostias. & ad uesperã diuidant ea quȩ sibi
ã poplõ ex lege collecta sunt lupũ sangu nariũ.
lupũ uoracẽ suꝑ altaris int̾ p̃tatione ponentes.
& spolioꝵ diuisionẽ suꝑ sacerdotib: qui serui

Expanded text:
bantur hostiae, et victimarum sanguis ad basebantur hostiae, et victimarum sanguis ad baseunt, ergo significat quod sacerdotes immolant mane hostias, ad vesperam dividunt ea, quae sibi a populo ex lege collecta sunt, lupum sanguinarium, lupum voracem super altaris interpretatione ponentes, et spoliarum divisionem s
Abbreviated transcription (Latin):
te tota de muris & turrib ac fenestris puellarũ
egr̃pti turba ꝓspectet. inuider̃ tibi & tẽ adira¬
cundiã ꝓuocauer̃ fr̃s tui habentes liuoris sagit¬
tas. & Zeli iaculis uulnerati. Uerũ tu arcumͦ
tuũ & arma pugnandi posiunsti indõ qͥ fortisẽ
ꝓpugnator. & uincula tua quib te fr̃s ligauer̃
ab ipso soluta sunt & dis rupta ut ex tuo semine
trib nascat᷑ effraim fortis & stabilis. & instar
lapidis durioris inuicta. imperans quoq decem
tribub isrł. Ben iamin iupꝰ rapax mane come¬
dit ad huc. & ad uesperã dabit ȩscã Quam de
paulo aplõ manifestissima ꝓphetia sit. om̃ibus
patet. qđ in ad olescentia ꝑ secutꝰ ȩecdãm : inseneẽ¬
tute p̃dicator euglũ fuerit. Tamen in hebreo
sic legit᷑ Benianim iupꝰ rapax siue capiens. ma¬
tutino comedit p̃dam: & ad uesperã dradit spo¬
lia Qđ ita hebrei edisser̃. Altare in qͦ immola¬

Expanded text:
te tota de muris, et turribus, ac fenestris puellarum te tota de muris, et turribus, ac fenestris puellarum Aegypti turba prospectet, inviderunt tibi, et te ad iracundiam provocaverunt fratres tui, habentes livoris sagittas, et zeli jaculis vulnerati. Verum tu arcum tuum et arma pugnandi posuisti in Deo, qui fortis est propugnator: et vincula tua, quibus te fratres ligaverunt, ab ipso soluta sunt, et dirupta, ut ex tuo semine tribus nascatur Ephraim, fortis, et stabilis, et instar lapidis durioris invicta, imperans quoque decem tribubus Israel. Benjamin lupus rapax, mane comedet adhuc, et ad vesperam dabit escam. Quam de Paulo apostolo manifestissima prophetia sit, omnibus patet, 379 quod in adolescentia persecutus Ecclesiam, in senectute praedicator Evangelii fuersic legitur: Benjamin lupus rapax sive capiens, in matutino comedit praedam, et ad vesperam dividit spolia, quod ita Hebraei edisserunt: Altare in quo immola
Abbreviated transcription (Latin):
pulchritudinẽ. In hebreo ita scriptũ ẽ. Neptalim
ager irriguus. dans eloquia pulchritudinis: signi¬
ficans qđ aquȩ calidȩ in ipsa nascant᷑ tribu. siue
qđ suꝑ lacum genesar fluento iordanis irriguuseẽt
Hebrei aut̃ uolunt ꝓpt̾ tyberiadem quȩ legis uide¬
bat᷑ habere notitiã. agrũ irriguũ & eloquia pul¬
chritudinis ꝓphetari. Porro ubi nos agrũ irriguũ:
terrȩ uberioris ostendens. s melius si ad doetrinã
saluatoris cuncta reseramꝰ : qđ ubn ł maxime
sed inforti arcꝰ eiꝰ dis rupta sunt brachia manuũ
risq dissentiunt ꝑ int̾ pretatione eoꝵ ut in he¬
breo hab& exp̃ssimꝰ. & ẽ sensus capituli. Oioser
qͥ ideo sic uocat᷑ qr ad auxit te mͥ dñs. siue quia
int̃ fr̃s tuos maior futurꝰ es: fortissima siquidem
trib effraim ut in regnoꝵ & in paralipo menon
libris legimꝰ: õ inquã fili ioseph. qͥ tã pulcherut

Expanded text:
pulchritudinem. In Hebraeo ita scriptum est: Nephthalim pulchritudinem. In Hebraeo ita scriptum est: Nephthalim ager irriguus, dans eloquia pulchritudinis, significans, quod aquae calidae in ipsa nascantur tribu: sive quod super lacum 378 Genesareth, fluento Jordanis irrigua sit. Hebraei autem volunt, propter Tiberiadem, quae Legis videbatur habere notitiam, agrum irriguum, et eloquia pulchritudinis prophetari. Porro ubi nos agrum irriguum, terrae uberioris ostendens. Sed melius, si ad doctrinam Salvatoris cuncta referamus quod ibi vel maxime Sedit in forti arcus ejus, et dirupta sunt vincula manuum risque dissentiunt, pro interpretatione eorum, ut in Hebraeo habetur, expressimus. Et est sensus capituli: O Joseph, qui ideo sic vocaris, quia adauxit te mihi Deus, sive quia inter fratres tuos major futurus es fortissima siquidem fuit tribus Ephraim, ut in Regnorum et Paralipomenon libris legimus; O, inquam, fili mi Joseph, qui tam pulcher es, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ẽ: & moriens nrõs occidit inimicos. putaui
õ ds̃ ipsum eẽ xpm̃ filiũ tuum uerũ qui mor¬
tuus ẽ & resurrexit. & sursum captiuus ductẽ
isrł. Alius m saluator mundi & mei generis
ipse latrocinabit᷑ plantã. Iuxta hebreũ interp̃¬
tati sumꝰ. Sed ubi nos latrunculũ posuimmꝰ ibi
scriptũ ẽ. Gẽ dud: ut ad sãd nom̃ alluderet. qui
signi ficantius eỹ TOMoC̃ id ÷ accinctꝰ siue expeditꝰ
ex primi potest. Totum aut̃ illud ẽ qđ ante ruben
& dimidiũ tribuũ manasse ad filios quos transior¬
danen in possessione dimiserat: pꝰ quattuor decim
annos reũtens ꝓ̃lium ad ũsum eos gentiũ uicmarũ
grande repperit. & uictis hostib fortit̾ dimicano
Lege librũ hiesu naue: & parali pomenon. Non
ignoro plura in benedictionib patriarcharum
et᷑ mrsteria. s ad p̃sens opusculũ ñ ꝑtinent Nep¬
talim uirgultũ resolutũ. dans in generatio nem

Expanded text:
tuus est, et mortuos nostros occidituus est, et mortuos nostros occidiO Deus, ipsum esse Christum Filium tuum; verum quia mortuus est, et non resurrexit, et rursum captivus ductus est Israel, alius mihi Salvator mundi, et mei generis ipse latrocinabitur plantam. Juxta Hebraeum interpretati sumus. Sed ubi nos latrunculum posuimus, ibi scriptum est GEDUD  , ut ad GAD nomen alluderet, qui significantius εὔζωνος, id est, accinctus, sive expeditus exprimi potest. Totum autem illud est, quod Ruben, et dimidiam tribum Manasse, ad filios, quos trans Jordanem in possessionem dimiserat, post quatuordecim annos revertens, praelium adversum eos gentium vicinarum grande repererit, et victis hostibus, fortiter dimicarit. Lege librum Jesu Nave , et Paralipomionibus patriarcharum esse mysteria, sed ad praesens opusculum non pertinet. Nephthalim virgultum resolutum, dans in generatione
Abbreviated transcription (Latin):
in galileã regionẽ possessurꝰ ẽ benedictione sua habita¬
in suis finib: nascebant᷑ plurimũ laborarae. regibus
quoꝙ tributa comportans. Aiunt hebrȩi ꝑ metaforã
significari. qđ scripturas scãs die ac nocte meditans
studiũ suũ dederit ad laborandũ. & iccireo ei om̃s
trib seruiant: quasi magistro dona portantes
Dan iudicabit populũ suũ. sicut unũ deserptris
isrł. Fiat dan coluber inuia. regulus in semita.
mordens ungulas equi. ut cadat ascensor eiꝰ retrorsũ:¬
phare. qđ insimilitudinẽ colubri reguliq obsi¬
dentis dies. nullũ ꝑ terrã isrł transire ꝑ mittat.
sed &iã siquis temerarius uirtute sua quasi equi
uelocitate c̃ fusus. eam uoluerit p̃donis more
populari effogere ñ ualebit. Cotũ aut̃ ꝑ meta¬
forã serpentis & equitis loquit᷑. Uidens gͦ tam
fortẽ natareũ tuum. qđ ipse ꝓpt̃ meretricẽ mor¬

Expanded text:
in Galilaea regionem possessurus est, benedictione sua habitain Galilaea regionem possessurus est, benedictione sua habitain suis finibus nascebantur, plurimum laboraret, regibus quoque tributa comportans. Aiunt Hebraei, per metaphoram significari, quod Scripturas sanctas die ac nocte meditans, studium suum dederit ad laborandum, et ideo ei omnes tribus serviant, quasi magistro dona portantes. Dan judicabit populum suum, sicut 377 unum de sceptris Israel. Fiat Dan coluber in via, regulus in semita, mordens ungulas equi, ut cadat Al. et cadet asphare, quod in similitudinem colubri regulique obsidentis vias nullum per terram Israel transire permittat, sed etiam si quis temerarius virtute sua, quasi equi velocitate confidens, eam voluerit praedonis more populari, effugere non valebit. Totum autem per metaphoram serpentis et equitis loquitur. Videns ergo tam fortem Nazaraeum tuum, quod et ipse propter meretricem mor
Abbreviated transcription (Latin):
rit. & ad sorech id÷ electã uitẽ alligauerit
asinã cui suꝑ sedit dñs. aecclam̃ ex nationib¬
c̃ gregata. Quod aut̃ dicit filimi. ãpostro phan
facturꝰ Sed & hoc seiendũ qđ ubi nos legimꝰ
alligans ad uitẽ pullũ suũ: ꝓpullo in hebreo
possit legi. urbẽ tuã. Iuxta eundem sensũ
aliis uerbis aecclã de monstrata ẽ : de quã
alibi scriptũ ẽ. Non potest ciuitas abscondi
sup̃ montẽ posita &: fluminis impetus
l&ificat ciuitatẽ dĩ Isachar bonũ deside¬
rauit requiescens inter medios cleros. & uidens
agricola. In hebreo ita scriptum ẽ Isachar asinus
osseus. recumbens int̃ terminos & uidens requiẽ
qr bona ẽ : & t̾ram quã pulchra ẽ. Inclinauit hume¬
rum suũ ad portandũ. & factꝰ ẽ in tributũ seruiens
Quia sup̃ Zabulon dixerat. qđ maris magni esset
littora possessurꝰ. sydonẽ quoq & reliquas fenicis
urbes continigeret: nunc & mediterraneũ ꝓuintiã
reddit. & isachar qui iuxta neptalim pulcherrimã

Expanded text:
r, ad Sorech, id est, electam vitem, alligaverit asinam cui supersedit, Ecclesiam ex nationibcongregata. Quod autem dicit: Fili mi, apostrophen adfacturus. Sed et hoc sciendum, quod ubi nos legimus: Alligans ad vitem pullum suum, pro pullo in Hebraeo possit legi, urbem tuam, juxta eumdem sensum aliis verbis Ecclesia demonstrata. De qua alibi scriptum: Non potest civitas abscondi supra montem posita . Et Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Issachar bonum desideravit, requiescens inter medios cleros, et vidensagricola. In Hebraeo ita scriptum est: Issachar asinus osseus, recumbens inter terminos, et videns requiem, quia bona est, et terram, quia pulchra est: inclinavit humerum suum ad portandum, et factus est in tributum serviens. Quia supra de Zabulon dixerat, quod maris magni esset littora possessurus, Sidonem quoque et reliquas Phoenicis urbes contingeret; nunc ad mediterraneam provinciam redit, et Issachar, quia juxta Nephthalim, pulcherrimam
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ concubinarũ quas habuit: dedit munera. & dimisit
eos Abisiac filio suo eũ ad huc uiuer& in oriente ad
t̃rã orientalẽ. C&tura in hebrȩo sermone copulata u¬
terp̃tat᷑ aut uineta. Quã ob causã. sufpicant᷑ hebrȩi mu¬
tato nomine eandẽ eẽ agar. quȩ sara mortua de con¬
arguat᷑ nuptius lasciuisse. Nos qđ incertũ ẽ relinquentes.
hoc dicimꝰ qđ decetthura nati filii ab rahã iuxta histo¬
aut̃ unus ex posteris abrahȩ qui appellat᷑ afer duxisse
ad ũsus libiã exercitũ. & ibi uictis hostib c̃sedisse eiꝙ
posteros ex nomine ataui africã nuncupasse. Huiꝰ
rei testis ẽ alexander qui dr̃ polphistor & deodemꝰ
cognom̃to malchus greco sermone barbarã historiã
Qđ aut̃ filii dadan fuer̃ asꝗrim & latosim. & laomim
& assurĩ : in negotiatores tranferri putant. latosim
ȩris ferriq metalla cudentes : laomim uͦ filii archos

Expanded text:
autem concubinarum, quas habuit, dedit munera, et dimisit autem concubinarum, quas habuit, dedit munera, et dimisit eos ab Isaac filio suo, cum adhuc viveret in Oriente, ad terram orientalem. Cetura Hebraeo sermone copulata interpretatur, aut juncta . Quam ob causam suspicantur Hebraei, mutato nomine, eamdem esse Agar, quae, Sara mortua, de conarguatur nuptiis lascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod de Cetura nati filii Abraham, 344 juxta histoautem unus ex posteris Abrahae, qui appellabatur Opher, duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus consedisse, ejusque posteros ex nomine atavi Africam nuncupasse. Hujus rei testis est Alexander, qui dicitur Polyhistor, et Cleodemus cognomento Malchus, Graeco sermone barbaram historiam t filii Dadan fuerunt Assurim, et Latusim, et Loomim, et Assurim, in negotiatores transferri putant, Latusim aeris ferrique metalla cudentes, Loomim vero φίλαρχος,
Abbreviated transcription (Latin):
ad nuptus absꝙ parentib uirgo ꝓficiscens nutricis
solatio seruaret᷑. Et habitabat in t̾ra austri Et egres¬
sus ẽ isaac exerceri incampo ad uesperã. Terra austri
gerarã significit: unde a patre admmolandũ quondã
suerat adductas. Qđ aut̃ ait. & egressus ẽ ut exercera&e
& egressus ẽ isaac ut loqueret᷑ in agro inclinante
orabat in monte. &iã isaac qͥ intrpo dnĩ fuit adora¬
uonẽ quasi uirũ iustũ domo egressũ. & ł hora nona
łante solis accasũ: spũ ales dõ uictimas obtulisse
Eqt tulit terustrã. & operuit st̃. Teristrũ. pallium dr̃
genꝰ & iã nunc arabici uestim̃ti. qͦ mulieres ꝓuintiȩ
illus uelant᷑. Et adiecit abrahã. & accepit uxore.
e maldan. & madian: & ies boc & sue. &iec san
genuit saba & dadan & filii dadan fuer̃ a surim
& latosim: & laoim. Qfilii madian. gefir & aser
c&etarȩ Et dedit abrahã uniũsa quȩ habuit isiae. filus

Expanded text:
ad nuptias absque parentibus virgo proficiscens, nutricis ad nuptias absque parentibus virgo proficiscens, nutricis solatio foveretur. Et ipse habitabat in terra Austri: et egressus est Isaac exerceri in campo ad vesperam. Terra Austri, Geraram signat, unde a patre ad immolandum quondam fuerat adductus. Quod autem ait, Et egressus est, ut exerceretur Et egressus est Isaac, ut loqueretur in agro, inclinante orabat in monte, etiam Isaac, qui in typo Domini fuit, ad orationem, quasi virum justum domo egressum: et vel nona hora, vel ante solis occasum, spirituales Deo victimas obtulisse. Et tulit theristrum, et operuit se. Theristrum pallium dicitur, genus etiam nunc Arabici vestimenti, quo mulieres provinciae illius velantur. Et adjecit Abraham, et accepit uxorem, et Madan, et Madian, et Jesboc, et Sue. Et Jecsan genuit Saba et Dadan. Et filii Dadan fuerunt Asurim, et Latusim, et Laomim. Et filii Madian, Jephar, et Ceturae. Et dedit Abraham universa quae habuit Isaac. Filiis
Abbreviated transcription (Latin):
declinet᷑. & in regnoꝵ libris scriptũ ẽ ex persona
helisei loquentis adͥ gieti: dñs abscondit mẽ. Ergo¬
a alma qdđ int̃ p̃tat᷑ ab scondita id÷ uirgo nimia dili
nitatis hah&. ut & uirgo sit: & abseondna. Quȩ abscon¬
dita ẽ uixta ĩa ioaĩa linguȩ hebrehȩ c̃ sequent᷑ & iurgoẽ.
quȩ aut̃ uirgo. ñ stati sequit᷑. ut & ab scondita sit
Hoc idẽ uerbũ & in exodo demaria sorore morsi uir¬
gine legimꝰ. Ostendant igit᷑ uidȩi inscripturis alicub
positũ a ałma. ubi addolescentulã tantã & ñ uirginẽ
ponent. & c̃cedimꝰ eis illud qđ inisaia apud nos dr̃.
eece uirgo c̃cipi& & pariet ñ ab sonditã uirginem:
sed adolescentulã significire iã nuptã Et di miser
reheccã sororẽ suã & substantiã eiꝰ. & seruũ abrahã:
& uiros & qͥ cũ eo erant In hebrȩo hab&. Et dimiser̃
scruũ abrahȩ : & uiros illuis. Decens quippe erat. ut

Expanded text:
declinetur. Et in Regnorum libris scriptum est ex persona declinetur. Et in Regnorum libris scriptum est ex persona Elisei loquentis ad Giezi: Et Dominus abscondit a me. Ergo alma quod interpretatur abscondita, id est, virgo nimia dilignitatis haxta idioma linguae Hebraeae, consequenter et virgo est; quae autem virgo, non statim sequitur, ut abscondita sit. Hoc idem verbum et in Exodo de Maria sorore Moysi virgine legimus . Ostendant igitur Judaei in Scripturis alicubi positum ALMA, ubi adolescentulam tantum, et non virginem sonet: et concedimus eis, illud quod in Isaia apud nos dicitur: Ecce virgo concipiet, et pariet, non absconditam virginem, sed adolescentulam significare jam nuptam. Et dimiserunt Rebeccam sororem suam, et substantiam ejus, et servum Abrahadimiserunt servum Abrahae, et viros illius. Decens quippe erat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uaẽ. secel uͦ qͥ latino sermone siclus corrupte
appellat᷑. untiȩ ponđ hab& Ecce ego sto
suꝑ fontẽ aquȩ. & filiȩ hominũ ciuitatis egredient᷑
Shauriendã aquã. & erit uirgo cui ego dĩxero.
n hebrȩo seriptũ ẽ. Ecce ego stans suꝑ fontẽ aquȩ.
& erit ad olescentula quȩ egrediet᷑ ad hauriendũ
& dixero ei: damͥ bibere de ydria tua paululũ
& in isaia habee nomen: hoc loco. ubi in nr̃is
codicib scriptũ ẽ. ecce uirgo c̃cipi& & pariet &
aquila transtulit. ecce ad olescentula c̃cipi& &
pariet in hebrȩo legit᷑. ecce aalma c̃cipi& & pa¬
ri& Notandũ gͦ. qdꝰ uerbũ a almã nunꝗ nisi ꝓ
id÷ ab scondita. Scriptũ ẽ siquidẽ in ios Et sapi¬
entia unde inuenit᷑ & quis locꝰ intellectꝰ. & ab scondit᷑
ab oculis om̃is uiuentis. Ubi nunc diximꝰ abscondit᷑.
in hebrȩo ꝓpt̃ declinationẽ uerbi alit̃ figuratũ est
nã almã dr̃. Huic qiđ simile lic& mascło genere

Expanded text:
ero qui Latino sermone siclus corrupte appellatur, unciae pondus habet. Ecce ego sto super fontem aquae, et filiae hominum civitatis egredientur ad hauriendam aquam: et erit virgo, cui ego dixero, dn Hebraeo scriptum est: Ecce ego stans juxta fontem aquae, et erit adolescentula, quae egredietur ad hauriendum: et dixero ei, da mihi bibere paululum  in Isaia habetur. Nam in eo loco ubi in nostris codicibus scriptum est: Ecce virgo concipiet, et pariet , Aquila transtulit: Ecce adolescentula concipiet, et pariet. In Hebraeo legitur: Ecce alma concipiet, et pariet. Notandum ergo, quod verbum alma, numquam nisi de id est, abscondita. Scriptum siquidem est in Job: Sapientia unde invenietur? Et quis locus intellectus? et abscondetur ab oculisin Hebraeo, propter declinationem verbi aliter figuratum est, Naalma dicitur huic quid simile, licet masculino genere
Abbreviated transcription (Latin):
uolo parit̾ dicere. Et uocauit inquit nom̃ eiꝰ ruben
dicens. Quia uidit dñs humilitatẽ meã. Nuben.
nomen imposuit. Sy meon quippe. int̾ p̃tat᷑ auditio
ei tres filios. Ideo uocauit nom̃ eiꝰ leui. Ubi nos
legimꝰ. apud mẽ erit iurms: aquila int̃ p̃tatꝰ ẽ

Expanded text:
volo pariter dicere. Et vocavit, inquit, nomen ejus Ruben, volo pariter dicere. Et vocavit, inquit, nomen ejus Ruben, dicens: Quia vidit Dominus in humilitate mea. Ruben nomen imposuit. Simeon quippe interpretatur auditio.ei tres filios; ideo vocavit nomen ejus Levi. Ubi nos legimus, apud me erit vir meus, Aquila interpretatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
ridiculũ quidã qͥ uerbũ hebraicũ ulã nomen
ce urbis putant cũ ulã int̃ p̃tat᷑ prius Ordo
itaꝙiste ẽ lectionis. Quocauit nom̃ loci illiul
b&hel. Et pͥus luza uocabulũ ciuitatis. anti¬
quȩ om̃s scripturȩ ũbo ulã siue elam plenȩs:
qđ nihil aluid significat: nisi antea ut prius
ł uestibulũ siue suꝑ liminare ł postes Cõ ple
ergo ebdomadem istius copulȩ. & dabo eniã hanc
tibi Postꝗliã iacob fraude decȩptꝰ ꝓ rachel uxorẽ
acceperat: dr̃ ã socero laban. ut septẽ dies post
nuptias sororis pͥoris ex pleat. & sic accipiat
rachel: ꝓqua iterũ septẽ annis aliis scruiturꝰ sit
Lon igit᷑ ut quidã male aestimant pꝰ septẽ annos
alios rachel accepit uxorẽ: so pꝰ septẽ dies nup
& dilexit rachel magis quã liam & seruunt ei
septẽ annis aliis. Et concepit. & peperit filiũ.
& uocauit nom̃ eiꝰ ruben. Om̃iũ patriar charum
ꝓpt̃ compendiũ lectionis: ethimo logiam om̃ium

Expanded text:
ridicule quidam, qui verbum Hebraicum Ulam nomen esse urbis putant, cum Ulam interpretatur prius. Ordo itaque est iste locutionis: Et vocavit nomen loci illius Bethel et prius Luza vocabulum civitatis. Antiquae omnes scripturae verbo, ulam, sive ELAM plenae sunt, quod nihil aliud signat, nisi ante, aut prius, vel vestibulum, sive superliminare, vel postes. Comple ergo hebdomadam istius: et dabo etiam hanc tibi. Postquam Liam Jacob fraude deceptus pro Rachel uxorem acceperat, dicitur ei a socero Laban ut septem dies post nuptias sororis prioris expleat, et sic accipiat Rachel, pro qua iterum septem annis aliis serviturus sit. Non igitur, ut quidam male aestimant, post septem annos alios Rachel accepit uxorem, sed post septem dies nuptd Rachel, et dilexit Rachel magis quam Liam, et servivit ei septem annis aliis . Et concepit, et peperit filium, et vocavit nomen ejus Rupter compendium lectionis, etymologias nominum
Abbreviated transcription (Latin):
ingressȩ repperer̃ in aegrypto tres animas. ioseph
uidelic& : cũ duob filus eius septuagesimꝰ aut̃
ipse fuerit iacob Hanc rem ne uideam ad¬
uersũ scripturȩ auctoritatẽ loqui: &iã lxx
int̃ p̃tes in deutero nomio transtuler̃. quod

Expanded text:
ingressae, et repererunt in Aegypto tres animas, Joseph videlicet cum duobus filiis ejus. Septuagesimus autem ipse fuerit Jacob. Hanc rem ne videamur adversum Scripturae auctoritatem loqui, etiam LXX interpretes in Deuteronomio transtulerunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Seminauit aut̃ isaac intra illa. & inuenit in anno
illo centuplũ hordei Lic& in aliena t̾ra semina ue¬
rit isaac: tam̃ non puto qđ tanta ei fertilitas hor¬
dȩi fuerit. Unde melius puto illud ẽẽ qđ hab&
inhebrȩo. Ꝙaquila ꝗꝗ transtulit. Et inuenit
in anno illo centuplũ aestimatũ. id ÷ eRATOÑ eT̃ YAC
mote. Lic& enĩ eisdẽ literis aestimatio
scribit᷑ & hordeũ. tam̃ aestimationes saanim
legunt᷑ : hordea uͦ sori Tacens aut̃ scriptura genꝰ
frugũ qđ centuplicauerit: uid& mͥ cunctarũ in
illo uirtutũ ostendisse multiplicationẽ. Deniq
sequit᷑. Et benedix̃ ei dñs. & magnisicatꝰ ẽ uir
Eit abiit inde isaac. & uenit in ualle gerarĩ : &
habitauit ibi. Pro ualle. torrentẽ hab& in
hebrȩo. Neꝙ enĩ isaac postꝗ magnificat᷑ ẽ. habitare
poterat in ualle. Habitauit aut̃ in torrente. Dequo
scriptũ ẽ. De torrente bibit inuia Sequo & iã helias¬
in tempore famis bibit. Sed q helias ñ erat ꝑfectus

Expanded text:
eminavit autem Isaac in terra illa, et invenit in anno illo centuplum hordei. Licet in aliena terra seminaverit Isaac, tamen non puto, quod tanta ei fertilitas hordei fuerit. Unde melius puto illud esse, quod habetur in Hebraeo, et Aquila quoque transtulit: Et invenit in anno illo centuplum aestimatum, id e. Licet enim eisdem litteris et aestimatio scribatur et hordeum, tamen aestimationes, SAARIM   leguntur, hordea vero SORIM. Tacens autem Scriptura genus frugum, quod centuplicaverit, videtur mihi cunctaruillo virtutum offendisse multiplicationem. Denique sequitur. Et benedixit ei Dominus et magnificatus est vir,  Sequitur. Et abiit inde Isaac, et venit in vallem Gerarim, et habitavit ibi . Pro valle torrentem habet in Hebraeo. Neque enim Isaac postquam magnificatus est, habitare poterat in valle. Habitavit autem in torrente, de quo scriptum est: De torrente in via bibet . De quo etiam Elias tempore famis bibit. Sed quia Elias non erat perfectus,
Abbreviated transcription (Latin):
ecceduo filii tui qͥ nati sunt tibi in terra egipti
anteꝗ uenirẽ ad te in aegypto mei sunt: effra¬
im & manasse Quasi ruben & quasi symeon
eruntm. Quos aut̃ generaueris post hȩc: tuieru
n nomune frm̃ suoꝵ uocabunt᷑ Siquis ambigato¬

Expanded text:
esse duo filii, qui nati sunt tibi in terra Aegypti, antequam venirem ad te in Aegyptum, mei sunt, Ephraim et Manasse, quasi Ruben et Simeon erunt mihi. Quos autem genueris post haec, tui erunt: in nomina fratrum suorum vocabuntur. Si quis ambig
Abbreviated transcription (Latin):
filius machor frĩ tuo hus pͥmogenitũ eiꝰ. & bu⁊ frem̃
illius. & camuhel patrẽ syroꝵ. & car&e h pͥ mogenitꝰ
nachor fr̃is abrahã de melcha uxore eiꝰ filia aran nat᷑ꝰ ÷
hus. de cuiꝰ iob stirpe descendit. sic̃ scriptũ ẽ in exordio
uoluminis eiꝰ. Uir fuit in terra hus. iob nomine Male
igit᷑ quidã aestimant iob de genere eẽ esau. Si qͥdẽ
illud qđ infine libri huiꝰ habet eoqđ desrro sermone
trans latũ ẽ. & qnartꝰ sit ab esau. & rłq. quȩ ibi ẽti
qͥ in libro iob dr̃ heliu. primũ uir sc̃s & ꝓphetes dĩ¬

Expanded text:
genitum ejus, et Buz fratrem illius, et Camuel patrem Syrorum, et Cased. Primogenitus Nachor fratris Abraham de Melcha uxore ejus filia Aram natus est, Huz de cujus Job stirpe descendit: sicut scriptum est in exordio voluminis ejus: Vir fuit in terra Huz, Job nomen ejus . Male igitur quidam aestimant Job de genere esse Esau; siquidem illud quod in fine libri ipsius habetur, eo quod de Syro sermone translatum est, et quartusqui in libro Job dicitur Heliu: primum vir sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ om̃ium frm̃ suoꝵ habitiuit: uerius ẽ illudd¬
manib om̃ium filioꝵ suoꝵ mortuus ẽ. suꝑstitib liberis
& nullo pͥus morte p̃repto fr̾ẽs aut̃ ꝓ filus appellan
ia cob quoq ad laban demonstrat dicens. Qđ ẽ peccan
possumꝰ credere ut scriptura cõmemorat: qđ iacob
exceptis liberis secũ fr̃s aliquos habuerit. Et c̃ coepit

Expanded text:
faciem omnium fratrum suorum habitabat, » verius est quodfaciem omnium fratrum suorum habitabat, » verius est quodmortuus est, superstitibus liberis, et nullo prius morte praerepto. Fratres autem pro filiis appellari Jacob quoque ad Laban demonstrat dicens: Quod est peccpossumus credere, ut Scriptura commemorat, quod Jacob exceptis liberis, secum fratres aliquos habuerit. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
p̃tib: ad ditũ ẽ. & deficiens mortuus ẽ abrahã : qr
ñ conuenit abrahȩ deficere & imminui Illudꝗꝗ
qđ nos posuimꝰ in senectutt hona senex & plenus
ingrecis codicib ponit᷑ plenꝰ dierũ. Qđ cũ sensum
uideat᷑ exponere eo qđ luce & diei operib occubuerit
tam̃ magis ad ãnago geñ facit. si simplicit̾ ponat᷑
plen. Et hȩc nomina filioꝵ ismahel in nominibus
suis & in generationib suis. Primo genit᷑ is mahelis na¬
beoth & cedan. & reliqui adeũ locũ ubi ait. & habita
uer̃ ab euila usq sur. quȩ ẽ contra faciẽ ȩgrpti ueni¬
entib in assyrios in c̃spectu om̃iũ frm suoꝵ cecidit
Duodecĩ filu nascunt᷑ hismahelo. ẽ quib pͥmogenitũs
fuit nabeoth. a quo om̃is regio ab ufrate usq ad mare
rubrũ nabeothena usq hodie dr̃. Quȩ pars a rabiae
la & trib hoꝵ appellationib celebrant᷑. Ab uno
aut̃ in extreno huiꝰ capituli iuxta lxx legim ẽ tra

Expanded text:
rpretibus additum est: Et deficiens mortuus est Abraham, quia non convenit Abrahae deficere et imminui. Illud quoque quod nos posuimus, in senectute bona, senes et plenus, in Graecis codicibus ponitur, plenus dierum. Quod cum sensum videatur exponere, eo quod luce diei operibus plenus occubuerit, tamen magis ad anagogen facit, si simpliciter ponatur plenus. Et haec nomina filiorum Ismael in nominibus suis et generationibus suis. Primogenitus Ismaelis Nabajoth et Cedar, et reliqui usque ad eum locum uverunt ab Evila usque Sur, quae est contra faciem Aegypti venientibus in Assyrios, in conspectu omnium fratrum suorum cecidit. Duodecim filii nascuntur Ismaeli, e quibus primogenitus fuit Nabajoth, a quo omnis regio ab Euphrate usque ad mare Rubrum Nabathena usque hodie dicitur, quae pars Arabiae eet tribus, horum appellatione celebrantur. Ab uno Quod in extremo capituli juxta LXX legimus, « contra
Abbreviated transcription (Latin):
lxxi. Quod excepto ioseph & filiis eiꝰ sexaginta sex
animȩ quȩ egressȩ sunt defemorib: iacob introierunt
aegrptũ : nulla dubitatio ẽ. Ita enĩ & paulatim ꝑ
singulos supputatꝰ numerꝰ apꝓbabit. & in hebreis
uoluminib inuenit᷑ Hoc aut̃ qđ in lxx legimꝰ.
filii aut̃ ioseph qͥ nati sunt ei in aegypto animȩ uiui:
& manasse anteq iacob intrar& in aegẏptũ. & famis
tempꝰ ingruer& nati sunt de a senech filia phutiphar
in aegrpto. Sed & illud qđ sup̾ legimꝰ. facti sunt filu
manasse quos genuit ei concubina syra machr̃r. & machir
genuit galaad. filii aut̃ effraim fris manasse Suthã¬
laam & thaam filui uͦ suthalaam ad alaam: eode¬
additumẽ. Siquidẽ id qđ postea legimꝰ. quasi ꝑ anti

Expanded text:
. Quod, excepto Joseph et filiis ejus, sexaginta sex animae quae egressae sunt de femoribus Jacob, introierunt Aegyptum, nulla dubitatio est. Ita enim paulatim per singulos supputatus numerus approbat, qui in Hebraeis voluminibus invenitur. Hoc autem quod in LXX legimus: Filii autem Joseph qui nati sunt ei in Aegypto, animae novemet Manasse, antequam Jacob intraret Aegyptum, et famis tempus ingrueret, nati sunt de Aseneth filia Puthipharis in Aegypto. Sed et illud quod supra legimus: Facti sunt autem filii Manasse quos genuit ei concubina Syra, Machir, et Machir genuit Galaad. Filii autem Ephraim fratris Manasse, Suthalaam, Ethaam. Filii vero Suthalaam Edem, additum est. Si quidem quod postea legimus, quasi per anti
Abbreviated transcription (Latin):
maledicere cupit diuini uocabulo nuncupatꝰ. dr̃ꝙ
in eodem libro. & iratus ẽ heliu filius barachiel burites
de huiꝰ uidelic& buzi radice descendens. Cãmuhel uͦ.
pat̃ ẽ damasci Ipsa enĩ uocat᷑aram. quȩ hic ꝓpriaȩ
scripta ẽ. & in iꝓ nomine legit᷑. In isaia cas& h quoꝙ qui
quartꝰ ẽ. a quo casdȩi id ẽ caldȩi postea uocati sut ꝑt¬
t mortua ẽ sara inciuitate arboc. quȩ ẽ inualle hȩc ẽ
hebron interra chanaan Hoc qd he positũ ẽ. quȩ ẽ
inualle. in authenticis codicib ñ habet᷑ Nom̃ ꝗꝗ ciui¬

Expanded text:
maledicere cupit, divino vocabulo nuncupatus, diciturque in eodem libro: Et iratus Heliu, filius Barachiel, Buzites, de hujus videlicet Buzi radice descendens. Camuel vero pater est Damasci. Ipsa enim vocatur Aran, quae hic pro Syria scripta est, et ipso nomine legitur in Isaia. Caseth quoque quartus est, a quo Casdei, id est Caldaei, postea vocati sunt. Dt mortua est Sara in civitate Arboc, quae est in valle: haec est Chebron, in terra Chanaan. Hoc quod hic positum est, quae est in valle, in authenticis codicibus non habetur. Nomen qu
Abbreviated transcription (Latin):
inquit nom̃ eiꝰ sech. dicens. Quia posuit mihi ds̃ sem̃ alterũ
Et uocauit nom̃ eiꝰ enos. Hic sperauit in uocare nom̃ dñi dĩ
Quo modo adã homo int̃ p̃tat᷑: ita & enos uixta hebraicȩ linguȩ
ueritatẽ. homo uel uir dr̃. Et pulchre quia hoͦ uo cabulũ
habut. deeo scriptũ ẽ.: tunc initiũ fuit in uocandi nomen
dñi. lic& pleriq hebrȩoꝵ aliud arbitrent᷑: qđ tunc pͥmũ
in nomine dnĩ & insinilitudine eiꝰ fabricata sunt idola¬

Expanded text:
inquit, nomen ejus Seth, dicens: Quia posuit mihi Deus semen alterum. inquit, nomen ejus Seth, dicens: Quia posuit mihi Deus semen alterum. Et vocavit nomen ejus Enos: hic speravit invocare nomen Domini Dei. Quomodo ADAM   homo interpretatur: ita et ENOS   juxta Hebraeae linguae varietatem, homo vel vir dicitur. Et pulchre, quia hoc vocabulum habuit, de eo scriptum est, Tunc initium fuit invocandi nomen Domini: licet plerique Hebraeorum aliud arbitrentur, quod tunc primum in nomine Domini et 313 in similitudine ejus fabricata  Al
Abbreviated transcription (Latin):
in uidiȩ infrem liuore cruciatũ uultũ dinitis in terrã.:
Non ne sibene feceris dimittet᷑ tibi om̃e deluctũ tuũ. siue
ut theo dotion ait. acceptabile erit id÷ munꝰ tuũ suscipiã
ut susccpi fratris tii. quod simale egeris: Iico peccatũ tum̃ ante
uestibulũ tuum sedebit & tali unitore comitaberis : Uerum
quia liberi arbitru es. moneo ut ñ tui peccatũ. ẜtũ peccato do¬
percatũ id̃ at ꝑatħ in hebrȩo generis masculini ẽ : in greco
femini. & qui int̃ pretati sunt masculino illud ut erat in
hebreo genere transtaler̃. Et dixit cham ad abel frem̃
samaritanoꝵ & nr̃o uolumine repperit᷑. transeamꝰ incampũ
Om̃is qui occiderit cham: septẽ uindictas ex solu&e. Pro septẽ
uindictis. a quila septẽ plicit̃ inter p̃tatꝰ ẽ symmachus septimũ.
ꝓpterea sech id÷ positio appellat᷑. Deniꝙ aquila. & uocauit

Expanded text:
invidiae in fratrem livore cruciatus, vultum dimittis in terram? invidiae in fratrem livore cruciatus, vultum dimittis in terram? Nonne si bene feceris dimittetur tibi omne delictum tuum: sive ut Theodotion ait, acceptabile erit: id est, munus tuum suscipiam, ut suscepi fratris tui? Quod si male egeris: illico peccatum ante vestibulum tuum sedebit, et tali janitore comitaberis. Verum quia liberi arbitrii es: moneo ut non tibi peccatum, sed tu peccato doest, ATTATH   in Hebraeo generis masculini est, in Graeco feminini. Et qui interpretati sunt, masculino illud ut erat in Hebraeo genere transtulerunt. 312 Et dixit Cain ad Abel fratrem ine reperitur, Transeamus in campum. Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas exsolvet. Pro septem vindictis, Aquila septempliciter interpretatus est. Symmachus, septimum.propterea SETH, id est, positio appellatur. Denique Aquila: Et vocavit,
Abbreviated transcription (Latin):
chain ualde. Unde scire potuit chain. quod fratris eiꝰ mu¬
nera suscepisset ds̃ & sua repudiass&: nisi illa int̾ p̃tatio sit
uera quã theodotion posuit. & in flãmauit dñs suꝑ abel¬
& suꝑ sacrificiũ eiꝰ: suꝑ cham aut̃ & suꝑ sacrificiũ eiꝰ non
inflãmauit: Ignẽ aut̃ ad sacrificiũ de uorandũ solitum
uenire decȩlo & indedicationẽ templi subsalomone legimꝰ.
& quando helias in monte carmelo c̃struxit altare
dixit dñs ds̃ ad chain Quare concidit uultꝰ tuus: Nonne
si recte offeras. ñ recte aut̃ diuidas peccasti : Quiesce. Ad te
c̃uersio eiꝰ. & tũ dominaberis eiꝰ. Necessitate cõ pellimur
insingulis diucius immorari. Si quidẽ & nunc multo alius
chain. Quare irasceris. & quare concidit uultꝰ tuus: Non¬
ne sibene egeris dimittet᷑ tibi. & siñ bene egeris: ante fores
peccatũ tuum sedebit. & adtẽ sotietas eius: Sed toꝰ magis
dominare eiꝰ. Quod aut̃ dicit. hoc ẽ. Quare irasceris. &

Expanded text:
it. Unde scire potuit Cain quod fratris munera suscepisset Deus, et sua repudiasset, nisi illa interpretatio vera est, quam Theodotion posuit: Et inflammavit Dominus super Abel et sacrificium ejus; super Cain vero et super sacrificium ejus non inflammavit. Ignem autem ad sacrificium devorandum solitum venire de coelo: et in dedicatione templi sub Salomone legimus, et quando Elias in monte Carmelo construxit altare . Et dixit Dominus ad Cain: Quare concidit vultus tuus? Nonne si recte offeras, non recte autem dividas, peccasti? Quiesce, ad te conversio ejus, et tu dominaberis ejus. Necessitate compellimur in singulis diutius immorari. Siquidem et nunc multo alius m Dominus ad Cain: Quare irasceris, et quare concidit vultus tuus? Nonne si bene egeris, dimittetur tibi, et si non bene egeris, ante fores peccatum tuum sedebit? et ad te societas ejus: sed tu magis dominare ejus. Quod autem dicit, hoc est: Quare irasceris, et
Abbreviated transcription (Latin):
ñ oneri matri fuisse. s comitẽ. Qđ aut̃ manu patris tenet᷑.
nubus eiꝰ. & fichol princeps exercit᷑ eiꝰ. Excepto abi melech
& fichol testiũ nom̃ qđ hic legit᷑. in hebrȩo uolumine non
habet᷑. Et dix̃. Septẽ oues has accipias ame. ut sint intesli
nom̃ illius puteusiuram̃ti. q ibi uirauer̃ ambo Ubi hc
legit᷑ puteus uiram̃ti. in hebrȩo hab& Tersabeãe. Buplex
causa. cur ita appellatꝰ sit. siue qr septẽ agnos abi mel ech
de manu abrahȩ accȩperit. Septẽ enĩ dicunt᷑ sabeȩ. siue
qđ ibi iurauerint: qr iuram̃tũ sabeȩ similit̾ appellatus
Qđ si ante hane causã sup̃ nom̃ hoc legimꝰ ꝓlempsin dictũ¬

Expanded text:
non oneri matri fuisse, sed comitem. Quod autem manu parentis tenetur, non oneri matri fuisse, sed comitem. Quod autem manu parentis tenetur, nubus ejus, et Phicol princeps exercitus ejus. Excepto Abimelech et Phicol, tertium nomen, quod hic legitur, in Hebraeo volumine non habetur. Et dixit: Septem oves has accipies a me, ut sint in testiloci illius puteus juramenti, quia ibi juraverunt ambo. Ubi hic legitur, puteus juramenti, in Hebraeocausa cur ita appellatus sit: sive quia septem agnas Abimelech de manu Abrahae acceperit: septem enim dicuntur SABEE: sive quod ibi juraverint: quia et juramentum SABEE similiter appellatur. Quod si ante hanc causam supra nomen hoc legimus, sc