comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neq de rege fere ullo. uncꝙpͣ grauiora aut
cocundiora uel legeris uel cudueris. Bed
xenophon plane ipse nobis deest: Qui sua
illa suaui eloquencia Rlfonsi regis preclora
facinora monimentis atq ĩmortalunte̾ mpn¬
daret. Ego namq ut ingenue fatror imbe¬
cillitatem meam sat scio. me nequaꝗͣ tanti
uiri łgudes pro dignittite consequi posse Maio¬
res aliquanto sunt: qmͣ ut medioteiter docti
homims uires paciantur: Bed quid ero ne
ingratus in seculum irem. Nut in hunc qui
seculum gloua exornat: Bane si in altero de
duobus petcandum sit: prestcibit utiq in docto
quam ingrati nomen induere Nlios saltem
predaro et ĩmortali ingemo uios/ ad ho¬
nestissimũ hoc tertamen excitabo: Quod lubi¬
tims officiũ est haud equidem facere erubes¬
cam. Aere tiere uiros. martemq cutendere
canti.¬

Expanded text:
neque de rege fere ullo unquam graviora, aut neque de rege fere ullo unquam graviora, aut iucundiora vel legeris vel audiveris. Sed Xenophon plane ipse nobis deest, qui sua illa suavi loquentia Alfonsi regis praeclara facinora monumentis atque immortalitati mandaret. Ego namque, ut ingenue fatear imbecillitatem meam, sat scio me nequaquam tanti viri laudes pro dignitate consequi posse. Maiores aliquanto sunt quam ut mediocriter docti hominis vires patiantur. Sed quid? Ero ne ingratus in saeculum nostrum in hunc, qui saeculum gloria exornat? Sane si in altero de duobus peccandum sit, praestabit utique indocti, quam ingrati nomen induere. Alios saltem praeclaro et immortali ingenio viros ad honestissimum hoc certamen excitabo, quodque tubicinis officium est, haud equidem facere erubescam. "Aere ciere viros Martemque accendere cantu.
Abbreviated transcription (Latin):
alienai omma contemneites: Haud miui uideri
debet. si singulis etatibus plures docti et sapi¬
entes euadunt: Neges uero ac terraru prm¬
cipes ⁊em publicam domi militieq gerentes
plerũq assentatoribus crcum sessos. Detq iis
qui uoluptatum pocius cidmoueant quam
doiteme. si quando fremos et constantes in¬
uemas. Noq  studus bonarum cuciũ abhor¬
rentes. non tu hos sup̃ modum admiraberis
et in celum usq laudibus uehes. Rec̾te medi¬
us fidius maiores nostri illi quidem uetustio¬
res Sed regem aliquem inter uoluptates
moderatum inter adulatores firmum: inber
uona plerciq principum exertitia. docteme
studia haud onittentem cimãduerterent. int̾
diuos protinus referre consueuere Quarũ
nonna ad nostecim usq memoriã et dies et
menses et sidera m deos constripta testantur
cic celebrant: Itaq nobis nec dicta nec fucta
heĩs merito conscocanda de fuerint: Nuymo
talia sese̾ offerunt: ut neq de philosop ho

Expanded text:
aliena omnia contemnentes, haud mirum videri aliena omnia contemnentes, haud mirum videri debet, si singulis aetatibus docti et sapientes evadunt. Reges vero ac terrarum principes rempublicam domi militiaeque gerentes, plerumque assentatoribus circumfessos, atque his qui voluptati potius ammoneant quam doctrinae, si quando firmos et constantes invenias neque a studiis bonarum artium abhorrentes, non tu hos supra modum admiraberis et in caelum usque laudibus vehes? Recte medius fidius maiores nostri, illi quidem vetustiores, si regem aliquem inter voluptates moderatum, inter adulatores firmum, inter vana pleraque principum exercitia doctrinae studia haud omittentem animadverterent, inter Divos protinus referre consuevere, quorum nomina ad nostram usque memoriam, et dies, et menses, et sydera in deos conscripta testantur ac celebrant. Itaque nobis nec dicta nec facta litteris merito consideranda defuerunt, quin immo talia sese offerunt, ut neque de philosopho,
Abbreviated transcription (Latin):
ENOENON IS.
Quem Greci non abre. musa
atticam uoccuit: dictorum ae fa¬
ctorum doceatis cõmentarios
didit. Quitquid a sapientissimo
uño diceretur efficeretarue memoria ac ce¬
lebratione dignum existimans: Cuius ego cõ¬
silium usq adco laudo proboq: ut mihi semꝑ
ercellentissimoꝵ honĩ uestigia: ateamento et
calcuo obseruari debere uisum est sit. Nec qu¬
itqm corum que dicerent cuit facerent frusteci
clabi permittere. Nostris quidem temporibꝰ
Etsi non contigit uirum uidere ut quondam
oraculo apollmis sapientissimũ iuduatum.
serte contigit Alfonsum intueri: Qui sme
controuersia Regum principumq oiñꝰ quos
nosteai etas tulcrit. et sapientissimus es fortis¬
simus haberetur. Cuius dicta aut facta ta¬
nto cariora esse debebunt: et memoria digna
maiore̾: quanto pauciores uel omĩbus seculis
reges muenti sunt ingemo sapienciaq presta¬
ntes. Nam philosophi quoq doctemam aliq¬
uam profitentur studus tantũmodo suis intẽti

Expanded text:
enophon is, quem Graeci non ab re Musam Atticam vocant, dictorum aut factorum Socratis commentarios edidit, quicquid a sapientissimo viro diceretur efficereturve memoria ac celebratione dignum existimans. Cuius ego consilium usque adeo laudo proboque, ut mihi semper excellentissimorum hominum vestigia atramento et calamo observari debere visum sit, nec quicquam eorum quae dicerent aut facerent frustra labi permittere. Nostris quidem temporibus etsi non contigit virum videre, ut quondam oraculo Apollinis sapientissimum iudicatum, certe contigit Alfonsum intueri, qui sine controversia regum principumque omnium, quos nostra aetas tulerit et sapientissimus et fortissimus haberetur. Cuius dicta aut facta tanto cariora esse debebunt et meinoria digna maiore, quanto pauciores vel omnibus saeculis reges inventi sunt ingenio sapientiaque praestantes. Nam philosophi quique doctrinam aliquam profitentur, studiis tantummodo suis intenti
Abbreviated transcription (Latin):
toris tam magnifice ex cogitata. Quantũ nus¬
quam essent aut lecta cuit uisci aut cuodita ali¬
as. Uerum illuco pretereundum non fuit Cꝑ ta¬
nte huic multitudimi. non solum lauticia et
impensa ep regio fisco duos ferme menses
fucrit opipoee̾ prebita ded quitqmͣ etiam ues¬
titu Quidquid uolata uolutato usui esset sine
pretio promptissime teciditum. Auduũ sepiꝯ
a rege racionis striba Uniuersam hant lm
pcratoria hospittilitatem ourcoꝵ c. miliũ

Expanded text:
toris tam magnefice excogitata, quantum nusquam essent, aut lecta, aut visa, aut audita alias. Verum illud praetereundum non fuit, quod tantae huic multitudini non solum lautitia et impensa, ex regio fisco duos ferme menses fuerit opipere praebita, sed quicquid esse vestitu, quicquid voluptati usui esset sine precio promptissime traditum. Audivi saepius ab regiae rationis scriba universam hanc in imperatorem ho
Abbreviated transcription (Latin):
N Urbium direptione quitumq ex mli¬
tibũs librum offendisset: confestim certa¬
timq illum cid Rcgem quasi suo quodã
iure deferre̾ quonici scirent ita quidem fama
uulgnuerat cum libris maixime delecturi soli¬
tum Itcq nulla cilici in re magis sese regi
gratifitari digmius cuit fricilius posse otbi¬
recibantur. Quam in libris exhibendis caq
becdendis:
Iem illam hi qua mbil legeret. se per¬
didisse dicebat Sed et cum audisset.
T. Cescrem cam diem se perdidisse solitũ di¬
tratꝰ In qua mbil quit tymͣ alicui donauisset.

Expanded text:
n urbium direptione quicunque ex militibus librum offendisset, confestim certatimque illum ad regem quasi suo quodam iure deferre, quoniam scirent ita quidem fama vulgaverat eum libris maxime delectari solitum. Itaque nulla alia in re magis sese regi gratificari dignius, aut facilius posse arbitrabantur, quam in libris exhibendis atque tradendis. Diem illam in qua nihil legeret se perdidisse dicebat. Sed et cum audisset Tib. Caesarem eam diem se perdidisse solitum dicere, in qua nihil quicquam alicui donavisset,
Abbreviated transcription (Latin):
Picipes qui iusticici non colerent iis ꝑ¬
similes sibi uideri dicebat Qui morbo
cdeient comiciali Nlam cid amme ma¬
teua sit sola iusticia qua tenctur ad oitam¬
teste lactancio: Quit restait peincipibus sublata
iusticia : Hoc est sublata uite nuteitacione et

Expanded text:
cipes qui iustitiam non colerent, his persimiles sibi videri dicebat, qui morbo caderent comitiali. Nam cum animae materia sit sola iustitia, qua tenetur ad vitamteste Lactantio: "Quid restat principibus sublata iustitia, hoc est sublata vitae nutricatione et
Abbreviated transcription (Latin):
et hostium ictus erpositam. parentum goriber
et natorum comploraciones: tum regis tum
suoium fidem ac misericordiam inclamant
Intereai eragitari impelli uulncrati confici.
dum Rex ab us absimere sese anlices uissit su¬
os: Pateumq consilium adiuttri: Consulue¬
runt firc omnes haud quciqͣ excipiendos
esse. di ferro cuit fame interirent suorũ ciui¬
um noꝑam non regis aut regionum esse.
Ego quoq ut errorem meum ingerue futear
entenciam rogntus dixi. lege militari reci¬
iendos non esse Quippe que obsessis tic fame
laborantibꝰ precipit uti bello inutiles citiant:
contra uero qui obsident ciectos omino ne cid¬
mittant : Sed reciant pocius. Conuersi eramus
ommes in Regem. deliberacionẽ eius ciuidissiẽ
expectantes. Tum ille et ego malo inquit. Caieta
et caietamĩs numꝙͣ potiri qmͣ eos tam fede
tam crudeliter uinccre. Cum uius mibi dinñ¬
cacio est non cũ mulicribus cuit pueris. Ore¬
gem mortalitate dignissimũ quiq umi̾u¬

Expanded text:
et hostium ictus expositam, parentum pariter et natorum complorationes, cum regis cum suorum fidem ac misericordiam inclamantium. Interea exagitari, impelli, vulnerari, confici. Cum rex ab his abstinere sese milites iussit, patrumque consilium advocari. Censuerunt fere omnes haud quamquam excipiendos esse. Si ferro aut fame interierint, suorum civium noxam non regis aut regiorum esse. Ego quoque ut errorem meam ingenne fatear sententiam rogatus dixi, lege militari recipiendos non esse. Quippe quae obsessis ac fame laborantibus praecipit, uti bello inutiles eiiciant. Contra vero qui obsident, eiectos omnino ne admittant, sed reiiciant potius. Conversi eramus omnes in regem, deliberationem eius avidissime expectantes. Cum ille, "Et ego malo – inquit – Caieta et Caietanis nunquam potiri, quam eos tam foede tam crudeliter vincere; cum viris mihi dimicatio est, non cum mulierculis aut pueris." O regem immortalitate dignissimum, quique unive
Abbreviated transcription (Latin):
dum satis deliberauerat Uteũ frangistum
dutaeat propt᷑ illorũ inter se simultates adm¬
issurus. Cum mbeim matricienses legati regẽ
adeuntes petierunt Iotei ex ipsius uoluntate
Nicolao ne. an feancisco gratificari deberent:
Quibus regem ⁊espondisse qui aderãt perhibẽt.
urosq tamqm amicos habendos esse. Item
cib ubrisq tamqmͣ inimitis cauendum esse:¬

Expanded text:
dum satis deliberaverat utrum Franciscum dumtaxat propter illorum inter se simultates admissurus. Cum interim Matricienses legati regem adeuntes petierunt, utri ex ipsius voluntate Nicolao ne an Francisco gratificari deberent. Quibus regem respondisse, qui aderant, perhibent, utrosque tanquam amicos habendos esse, item ab utrisque tanquam ab inimicis cavendum esse
Abbreviated transcription (Latin):
Cholas et ciuditoria In quibus maxĩe
Theologia publiceͣ legeretur magnifice
adornari cuciuit: nec adormrri solum: sed m¬
terfius pse lecciom nõ palliomi et ceepidulis
in ambulcins in gynasio ut Scipio ille Bedat¬
tentissimo ouĩo et toto ut auit̾ pectore incũbẽs
quodq et doctis mirandum et ignauis rudi¬
bust crubescendum est: xii passuu᷑ ẽmoꝵ¬
s. ÷ eo hart̃ ipsã lecio uentitasse procul dud¬
io est.

Expanded text:
colas et auditoria, in quibus maxime Theologia publice legeretur, magnifice adornari curavit, nec adornari solum, sed interfuit ipse lectioni, non palio et crepidulis inambulans in gimnasio, ut Scipio ille, sed attentissimo animo et toto, ut aiunt pectore incumbens, quodque et doctis mirandum, et ignavis rudibusque erubescendum est duodecim passuum e mensis ad hanc ipsam lectionem ventitasse procul dubio est.
Abbreviated transcription (Latin):
minus esset scitis esset. o
CBTUDIOSE
unlibris sub sponda solitum dor mi¬
le Regem stimus: ex ꝑrectum illos cũ
lumine poscere ac lectitare abhys
Iuid sibi quit euubus conueniret edoceri po¬
tissimũ uebat:¬

Expanded text:
mis esset, satis esse. XXXIV. STUDIOSE um libris sub sponda solitum dormire regem scimus, experrectum illos cum lumine poscere ac lectitare. Ab his, quid sibi, quid civibus conveniret edoceri potissimum aiebat
Abbreviated transcription (Latin):
taciombus ust ad horam fere septimam. Ex¬
in suam quisq domũ repetebat ⁊ letus et re¬
gis gracie et bemgnitatis plenus:

Expanded text:
tationibus usque ad horam fere septimam. Exinde suam quisque domum repetebat laetus et regis gratiae et benignitate plenus
Abbreviated transcription (Latin):
ebecia corda si qua assunt ad dei amorem ex¬
citantes: excitata iam accẽdentes et inflam¬
mantes. Uerum em̃uero ut ec diuertar unde
digressus sum Magna quidem uiris hyspa¬
ma est Adde etiam soli fertilitate acris sai¬
lubritate. predaris urbibus metallis et ad
nirandis rebus merito illusiris Sed illud
paut dixerim non alfonsus ab hispam̃a la¬
ude censendus est: sed hispama pocus ab al¬
fonso: Cuius gloue et admircitiomi nec hoc
quidem obstiterit sꝑ nosteo seculo natus est:
Denestent quidem: et hec aureiq seculi eeli¬
quias extitisse: posteritts eo maxime dicet
et affirmabit: si ad dignitatem ierꝑ ꝙ fore ua¬
ticinor accesserit ciliqñ testis locuplese oratio

Expanded text:
habentia corda, si qua adsunt, ad Dei amorem exhabentia corda, si qua adsunt, ad Dei amorem excitantes, excitata iam accedentes et inflammantes. Verum enimvero ut eo revertar unde digressus sum. Magna quidem viris Hispania est, adde etiam soli fertilitate, aeris salubritate, praeclaris urbibus, metallis est et admirandis rebus merito illustris. Sed illius pace dixerim, non Alfonsus ab Hispania laude censendus est, sed Hispania potius ab Alfonso, cuius gloriae et admirationi ne hoc quidem obstiterit, quod nostro saeculo natus est. Senescent quidem et haec, aureique seeculi reliquias extitisse posteritas eo maxime dicet et affirmabit, si ad dignitatem rerum, quod fore vaticinor, arcesserit aliquando testis locuples oratio
Abbreviated transcription (Latin):
ternas missas. dic em᷑ cristiana misteric uocãs/
admiranda deuocione quottidie auditq et ui¬
det: Ieiuna omĩti nobis indicta in ulolabiliter
obseruat: Marie̾ uirginis uigilias Et que sep¬
tem gaudici cippellant de qua dũtxat et pane
solo traducit: Nonnũqmͣ ne pane̾ quidenu
cuit aqua libata: Ueneris preterea ac sabba¬
ti quoq die in xp̃i saluatoris cic uirgiis ma¬
ric̃ reuerentia ieiumo aiffligitur: Cumq sit
ipst in uestitu. ceteroq cultu corporis mode¬
raçior In extollendis tamen epornandisq sa¬
cerdotibus atq aris om̃es omi᷑ qui onquam
fuerint auit sunt: Elegantias et cultus excedit
auro gẽmis margarits umombus Thoreu¬
matis ĩmensi precy omnia collucent cic micait
Qui uero musita in tota europa insignes ha¬
bentur. ingenti mercede accersiuntur: quot¬
tidieq in templi choro dei cic sanctoꝵ laudes
duu̾aiq officia cõcinnẽtes audiuntꝰ ͦ: lenta et

Expanded text:
ternas missas sic enim christiani misteria vocamus ternas missas sic enim christiani misteria vocamus admiranda devotione quotidie auditque et videt. Ieiunia omnia nobis indicta inviolabiliter observat: Mariae Virginis vigilias et quae septem gaudia appellant aqua duntaxat et pane solo traducit, nonnunquam ne pane quid aut aqua libata. Veneris praeterea ac sabbati quaque die in Christi Salvatoris ac Virginis matris reverentiam ieiunio affligitur. Cumque sit ipse in vestitu ceteroque cultu corporis moderatior, in excolendis tamen exornandisque sacerdotibus atque aris omnes omnium, qui unquam fuerint aut sunt, elegantias aut cultus excedit, auro, gemmis, margaritis, unionibus, toreumatis immensi precii omnia collucent ac micant. Qui vero musica in tota Europa insignes habentur, ingenti mercede arcessuntur quotidieque in templi choro Dei ac sanctorum laudes divinaque officia concinentes audiuntur, lenta et
Abbreviated transcription (Latin):
ONSUENERNT
Tiansmarme prouintie suci queq
Rome Italicq sufficere: Sicilia
insulari celeberrima frumentum
⁊ utrarũq. Saredinia coria ac
meꝰ acq talie Imperatores cic reges dare̾
soluit est: At quailes Imperatores Rut qua¬
les reges: Traianum. Adrianum. Iheodosi¬
um Archadium. Honorium: Iheodosium
alterũ: Postremo Alphonsum uirtutum om¬
mũ uiuam ymaginem: qui cu supcrioribꝰ
his nullo laudacioms gencre inferior extet.
tum maixime religione idest uera illa scipiẽ¬
cia Qua potissimũ a brutis animalibꝰ distĩ¬
guimur: longe superior est atq ee celebrioꝵ
Christum etem uerum et singularem deũ
sibi colendum unice delegit: Sanctissima
omñã eius mandata ac precepta custodiens
Nleq remorantur eũ per credua/ ut sunl
Regum negocia Quin quottidie diluculo
surgens orationes quas uulgo horas po¬
cant᷑ in interiore sacello genu flexus cũ g¬
mitu ac suspirio cid deum ipsum effundat Inde
in templum prodiens iam die lucescente᷑ qua¬

Expanded text:
onsueverunt transmarinae provinciae sua quaeque Romae Italiaeque sufficere. Sicilia insularum celeberrima frumentum zucharumque, Sardinia coria ac taliae imperatores ac reges dare solita est. At quales imperatores aut quales reges? Traianum, Adrianum, Theodosium, Archadium, Honorium, Theodosium alterum. Postremo Alfonsum, virtutum omnium vivam imaginem, qui cum superioribus his nullo laudationis genere inferior extet, tum maxime religione, id est vera illa sapientia, qua potissimum a brutis animalibus distinguimur, longe superior est atque celebrior. Christum etenim verum et singularem Deum sibi colendum unice delegit, sanctissima omnia eius mandata ac praecepta custodiens, neque remorantur eum perardua, ut sunt, regum negotia, quin quotidie diluculo surgens orationes, quas vulgo horas vocant, in interiore sacello genu flexus cum gemitu ac suspirio ad Deum ipsum effundat. Inde in templum prodiens, iam die lucescente qua
Abbreviated transcription (Latin):
Ona illa que habentibus mala et per¬
nitiosa esse aliquando possunt non mo¬
do bona esse: sed ne dicenda quidem bo¬
nci Rer existimabat Dom̃ eni᷑ perpetutatis nõ
momenti: anmi non foctune: celi demiq non mũ¬
di huius nomen esso:
iuxta Necipolim tũ ex prelio rclatum.
militem letalutr gula transfixum cuca
se collocari iussit: suoq ipiũs sudoriolo uulnꝰ
obturciti. Cum uero nullam spem uite suꝑ¬
esse amaduerteret: moribundum ad spem be¬
aite et inmortalis uite uehementer hortatus
est: mortuũ quoq dil sepelrei diligentissime
VCIEMENTER LBERAUITEE
Icto captoq a rege Antomo caudolo.
oppidoq Corpinone ubi uxor et filu
et fortunc om̃es fntony ossent in ptate
redactoͦ om̃es in libertatem pro suo more in¬
columes restitiut Thesciuros uxori dedit/ si¬
bi ex preciosa et diffamata suppellectile n¬
hil omino isi uitrcum poculũ assumẽs

Expanded text:
ona illa, quae habentibus mala et pernitiosa aliquando esse possent, non modo bona non esse, sed ne dicenda quidem bona rex existimabat. Boni enim perpetuitatis non momenti, animi non fortunae, caeli denique non mundi huius nomen esse. iuxta Neapolim, cum ex proelio relatum militem laetaliter gula transfixum circa se collocari iussit, suoque ipsius sudariolo vulnus obturari. Cum vero nullam spem vitae superesse animadverteret, moribundum ad spem beatae et immortalitatis vitae vehementer hortatus est, mortuam sepeliri quoque diligentissime CLEMENTER, LIBERALITER Vieto captoque ab rege Antonio Candola oppido Carpinone, ubi et uxor et filii et fortunae omnes Antonii essent in potestatem redactae, omnes in libertatem pro suo more incolumes restituit, thesauros uxori dedit, sibi ex pretiosa et diffamata supellectile nihil omnino nisi vitreum poculum assumens
Abbreviated transcription (Latin):
Lud quoq mobsidione Massilie cidmi¬
rabile extitit: Quod ex insula pomatia
que ad tria ferme miliciria passuum
coñ MNassilicim sita est: Scixea tormentaria
mille quingentoꝵ pondo ad urbem Nel
ultra etiam orbem iecerit: Ccitencim portus
amplissimanq hoste iñuito et remtente ꝑ¬
fregat. Sed et illud longe ad mirabilus
quod opulentissima urbe or potitus: ml
mdt prcter diui siloisi corpus deportaue¬
rit Indignum scine di iudicans: tam uenciab¬
iles reliquias. in urbe uuta dixepta et ma¬
nsci remanere debere. Illud quoq non omil¬
tendum ꝙ cum indc in hyspaniam enauigas
cisperrima maris tẽpestate icictaretur. Etha¬
ute et sticerdotes et tõmilitones una omes
conclamarent Aloisii corpus uelut peritli¬
incionis ciusam remĩttendum. Illum inpto¬
posito perstitisse. Et aut sibi unci cũ aloisio
intadualentiam ulterioris hispame inditum
suutntem. Iobi sanctissimũ deloisii corpus la¬
rissime uictorie solam mercedem Bed etcinu᷑ sue

Expanded text:
lud quoque in obsidione Massiliae admirabile extitit, quod ex insula Pomatia quae ad tria ferme milia passuum contra Massiliam sita est, saxa tormentaria mille quingentorum pondo ad urbem vel ultra etiam urbem iecerit. Cathenam portus amplissimam hoste invito ac renitente perfregerit. Sed et illud longe admirabilius, quod opulentissima urbe vi potitus, nihil inde praeter divi Aloisi corpus deportaverit, indignum sanc diiudicans tam venerabiles reliquias in urbe victa, direpta et incensa remanere debere. Illud quoque non omittendum: quod cum inde in Hispaniam enavigans asperrima maris tempestate iactaret, et nautae, et sacerdotes, et commilitones una omnes inclamarent Aloisi corpus velut periclitationis causam remittendum esse, illum in proposito perstitisse, et aut sibi una cum Aloisio pvenitque Valentiam Ulterioris Hispaniae inclitam ivitatem, ubi sanctissimum Aloisi corpus clarissimae victoriae solam mercedem, sed aeternum suae
Abbreviated transcription (Latin):
Um familiares non nulli eusticum que¬
ndam humi prostratum uuas edentem
digito uelut ignauũ demonsteorent regĩ.
uittitꝰ mihi inquit isthot otio comedere dii
dedissent :
cxempli urore lrãs: Quas cũ semel
citq utrũ attentissime pcrlegissẽt: mox
inquit Insctuorcm olim de uxore ihil extͥ
talamum dicere: ne benedicendo uxorius
out impudens haberer ft nũc mihi pror¬
sus mutandum consiliũ. It quidius bõies

Expanded text:
um familiares nonnulli rusticum quendam humi prostratum uvas edentem digito velut ignavum demonstrarent regi, "Utinam mihi – inquit – istoc ocio comedere dii dedissent ".exempli uxore litteras, quas cum semel atque iterum attentissime perlegisset, "Mox – inquit – institueram olim de uxore nihil extra talamum dicere, ne bene licendo uxorius aut impudens haberer. At nunc mihi prorsus mutandum consilium, et quidvis homines
Abbreviated transcription (Latin):
Onuocato regulorum proterũq conailio
Neapolim non defucrunt qui crederent
euotabos a rege trucidandos esse Si qui¬
dem id aliquando cis a supcrioribus regibus
cutersitis acciterat: Ccterum hu primo quidẽ
ab Rlfonso ꝑhumamter accepti sunt Deni.
dissoluto concilio leti et incolumes diissi.
Tum pmũ sest uerum regem cic pateem uidi¬
sse pro fitentes

Expanded text:
onvocato regulorum procerumque consilio Neapolim, non defuerunt qui crederent evocatos ab rege contrucidandos esse, siquidem id aliquando eis a superioribus regibus arcessitis acciderat. Ceterum hi primo quidem ab Alfonso per humaniter excepti sunt, dein dissoluto consilio laeti et incolumes dimissi, tum primum sese verum regem ac patrem vidisse profitentes
Abbreviated transcription (Latin):
E CONTINETER
ciciris dipulie opido dicupto cũ mi¬
les ai direpcione contineri nequisset
Rer ueutus ne fuxor tandem bachare¬
etux in mulierum. pudicicia ͦ conquisitas tũ cura
in locum cereci muxos procul ai mlitum imp¬
eni tõgregauit: scrucindarum dato nȩgotio:
Iohãm olziue uixo eemplissimo et imibi stru¬
atas simul et illibatas cũ presidio quo ue¬
llent disit. Pciucis pꝯ dicbus ad lares
unde digeesse eccint:. pro ut libitum fuerit:
tuto redituras:¬

Expanded text:
CONTINENTER Viccaro Apuliae oppido vi capto, cum miles a direptione contineri nequisset, rex veritus ne furor tandem baccharetur in mulierum pudicitiam, conquisitus cum cura in locum extra muros procul a militum impetu congregavit servandas, dato negocio Ioanni Olgine viro amplissimo, et mihi servatas simul et illibatas cum praesidio, quo vellent, dimissit. Paucis post diebus ad lares, unde digressae erant, pro ut libitum fuerit tuto redituras
Abbreviated transcription (Latin):
Lud quõq uti ego arbitpõr Iloceatis
dictum frequenter usurpabat: Tanto pri¬
ruatis homĩbus. reges meliores esse op¬
portere quanto honoribus et dignitate ante¬
Mprobe agerẽ principẽs dicebat Qui
alus honeste decoreq uiuendi legem
prestriberent Iosi uero mhilo temperati¬
ores sese̾ probarent:¬

Expanded text:
lud quoque, uti ego arbitror, Isocratis dictum frequenter usurpabat, tanto privatis hominibus reges meliores esse oportere, quanto honoribus et dignitate anteImprobe agere principes dicebat, qui aliis honeste decoreque vivendi legem perscriberent, ipsi vero nihilo temperatiores sese praeberent
Abbreviated transcription (Latin):
Ptimum factum sibi uideri dicebat¬
si uoluntas nostra mr aimorem ac me¬
tum mediai m̃cederet : ut qnͣtum amor
cid cictessum impelleret: tantum timor. illam
e diuerso retraheret.
U̾m uero audisset cib agricultoribus
mala pumca que natura cicria essent¬
artte et diligentia fieri dultia Et nos

Expanded text:
ptimum factu sibi videri dicebatsi voluntas nostra inter amorem et metum media incederet, ut quantum amor ad excessum impelleret, tantum timor illam e diverso retraheret. XXXVIII. Cum vero audisset ab agricultoribus mala punica, quae natura acria essentarte et diligentia fieri dulcia, «Et nos
Abbreviated transcription (Latin):
censucro. Hec ip̃a nimirum sibi ingens uo¬
lumen exposcere uidebuntur. Iguut sing¬
ulos in cilios locos ⁊eucicimus. Et terciũ
nunc dlfonsi dicterioꝵ libros aggredicim.
¶BIBER SECUNDUS EXELICIT

Expanded text:
censuero, haec ipsa nimirum sibi ingens volumen exposcere videbuntur. Igitur singulos in alios locos reiciamus, et tertium nunc Alfonsi dicteriorum librum aggrediamur. Liber secundus finit
Abbreviated transcription (Latin):
Queso inquit ure sancꝰte. sũquit deus et
natuca nequit qui regib ꝯ manus dedeust¬
GLIBERALITER
Ohannes Capicurrii dominꝯ nacõe
Eicllus. genere. suictorunte. factis q¬
ues insignis: Ab henrico brutãme re
relio inptus. mitere asseruatus est. Dons
fide data grandi admodum sest pecuma
redempturum repromilteret Cumq is pro¬
missis hcud sufficiens Reges ꝯc principes
lurops om̃es obusset: uti cił hus capecuĩ
Nut stiltem quantulctuł ⁊eleucuetur Unum
demq ex omĩbus Alfonsum eepperit qui cũ
tota illa quantnus petiaia et a fide oblignta
liberoret et a captuutate redimeret:
GIUSTE SAGACITER

Expanded text:
"Quaeso – inquit – vir sancte, nunquid Deus et "Quaeso – inquit – vir sancte, nunquid Deus et natura nequicquam regibus manus dederitLIBERALITER oannes Capicurtii dominus, natione Gallus, genere, auctoritate, factis eques insignis, ab Henrico Britanniae rege proelio captus carcere asservatus est, donec fide data grandi admodum sese pecunia redempturum repromitteret. Cumque is promissis haud sufficiens reges ac principes Europae omnis obisset, uti ab his ea pecunia, aut saltem quantulacunque relevaretur, unum denique ex omnibus Alfonsum repperit, qui eum tota illa quantavis pecunia et a fide obligata liberaret, et a captivitate redimeret. XXXIX. IUSTE, SAGACITER
Abbreviated transcription (Latin):
Uanta fuit Alfonsi extuatio et gloria
hinic facile deprehendas Eꝑ nonnũqͣ
etiam ab imĩmitis et eisdem uiris specta¬
tissimis fuerit laudibus celebratus. Ilicolaus
Ccrdialis Capuensis Regi grauis iimitus
florencie cũ esset at conferret sest ꝑ id terapo¬
us m regnũ Necipolitanũ conͣ tlfonsũ: pre¬
clarissimꝰ copior duxtor francistus sforcicis
et ob hoc aliqui dicerent Alfonso regi nõ cũ
Renato negotium fore Ita respondit ymober¬
cule intelliget nũc demum nostee sfortias
cum alio sibi qmͣ cũ philippo matia rem gere¬
dam esse. Hec cũ ciudita rctuliss et regi Mal¬
phiritus legatus: Sotmã Reꝵ in quit aduee¬
sarũ inci omines un de me sentiant oiͥ mum¬
tus hic: et sentit et predicat: bello qiud enb
me ne quaꝗ la tesserent ded quo nobo oibu
ta libraria ab esset Ner ipse leger¬
di percupidus. forpice seeam excutib
interuem̃t Mathcus Bitulus exinue ille sanc¬
titatis sticerdos. dixitq Tu ne id Rer magne
manibꝰ proprus Tune. cui Rex subridens

Expanded text:
uanta fuerit Alfonsi existimatio et gloria hinc facile deprehendas, quod nonnunquam etiam ab inimicis et eisdem viris spectatissimis fuerit laudibus celebratus. Nicolaus cardinalis Capuensis, regi gravis inimicus, Florentiae cum esset ac conferet sese per id temporis in regnum Neapolitanum contra Alfonsum preclarissimus copiarum ductor Franciscus Sfortias, et ob hoc aliqui dicerent Alfonso regi non cum Renato negocium fore, ita respondit: "Immo hercle intelliget nunc demum noster Sfortias cum alio sibi quam cum Philippo Maria rem gerendam esse." Haec cum audita retulisset regi Malphiritus legatus, "Utinam – rex inquit – adversarii mei omnes ita de me sentiant, ut inimicus hic et sentit et praedicat, bello quidem me nequaquam lacesserent, sed quo nihil mihi ta libraria abesset, rexque ipse legendi percupidus, forcipe seram excuteret, intervenit Matheus Siculus eximiae ille sanctitatis sacerdos dixitque: "Tu ne id Rex magne manibus propriis, tu ne?" Cui rex subridens,
Abbreviated transcription (Latin):
proccrũq subsequentiũ pompa tempium in¬
goessus. xp̃i lhesu uerissimũ numen. humi¬
lliieᷤ comprecatus est Illi uictorie laudem :
illi trumphpigloricim: Illi uirtutum omniũ
honores ac gracias tribuens referensq: De
uirum Equestei dignitate̾ exornauit. Curtũ¬
q conscendit: Cum magna cic peope mree¬
dibili puellarꝑ Que m Thcateo Ccipucino reg¬
em opcriebantur letitia ac plausu: Nusquã
alibi auit reꝵꝑ magnificentia: Qut Nimpha¬
Qut demq personcꝵ ⁊erũq omĩ maior  cp¬
paratus habebatur. Ncic ittiq Rex prete¬
ruec᷑tus. In sucem tandem capuinam sple¬
ndidissime hiuic thecibeo uicinam. Et iam
aduesperascente perductus est:.

Expanded text:
procerumque subsequentium pompa templum inprocerumque subsequentium pompa templum ingressus, Christi Iesu verissimum numen humillime comprecatus est, illi victoriae laudem, illi triumphi gloriam, illi virtutum omnium honores ac gratias tribuens. Exinde virum, equestri dignitate exornavi currumque conscendit cum magna ac prope incredibili puellarum, quae in theatro Capuano regem opperiebatur, laetitia ac plausu. Nusquam alibi aut rerum magnificentia, aut nimphaaut denique personarum rerumque omniium maior apparatus habebatur. Hac itaque rex praetervectus in arcem tandem Capuanam splendidissimo huic theatro vicinam et iam advesperascente die perductus est.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsarꝵ pudicicie custodem ad orauerunt. Itidẽ
uiri fecere bonis uitaq scruati. Inde pro¬
fectus Theatrum qui portus dicitur offendit
pari saltatu: ptrri exultacione desudaans:
nec minore exornatu puellaꝵ numero ue¬
nustate. cultu mundicia per politum. Cadẽ
gratitudine at Reuerencia Regem conserua¬
torem eeceperunt:Inde ars ndum de¬
ductus est. Thecttum. nobile et cintiquũ
nulli supra cõme morcitoꝵꝑ inferius: siie pa¬
siue puellaꝵ multitudine obscupescas. siue
ipsoꝵ pulchritudine capiciris: siue cultu demu¬
licairis. siue sailtacione forsitan oblectoris.
Et hic quidem ommes pussimo ac demen¬
tissimo regi in mortales grcitias egerunt.
Et Montancam. uetustissimũ ¶hcateũ se cõ¬
tulit dimili cultu simili gratulacione simili
ont̾i᷑ affeccione. a ureis puellisq susteptus
Inde digressus ad marmorcos matris ecle¬
sie gradus sireru descendit Et cum principũ

Expanded text:
ipsarum pudicitiae custodem adoraverunt. Itidem ipsarum pudicitiae custodem adoraverunt. Itidem viri faccere, bonis vitaque servati. Indeque profectus theatrum, qui portus dicitur, offendit pari saltatu, pari exultatione desudans, nec minore exornatu puellarum numero venustate, item cultu, munditiaque perpolitum, eadem gratitudine ac reverentia regem conservatorem exceperunt. Inde in tertium deductus theatrum nobile et antiquum, nulli supra commemoratorum inferius, sive pasive puellarum multitudine obstupescas, sive feminarum pulchritudine capiaris, sive cantu demulcearis, sive saltatione forsitan oblecteris. Et hic quidem omnes piissimo ac clementissimo regi immortales gratias egerunt et Montaneam vetustissimum theatrum se contulit, simili cultu, simili gratulatione, simili omni affectione a viris puellisque susceptus. Inde digressus ad marmoreos matris ecclesiae gradus, curru descendit ac cum principum
Abbreviated transcription (Latin):
Ded quod nuspiam uisum: nuspiam lectum
est. Fc̃nestee̾ ipse oppositurum domorũ soc¬
tineis multoq auco contextis panins unge¬
bantus: Bubter hoc ciuro quasi celo Alfo¬
nsus magno cirgentarior mercatorum q
om̃ plausu: Nouoq etiam ludoꝵ appuratu
ac festuutatẽ moredibili preteruectus: ad
portt noue thecitrum protinus peruenit.
Ubi uico puelloriq sane pulcherimaꝵ
infinita prope̾ multitudo chorizantiũ sonci¬
nencium. Regem ipm̃ inccedibili desiderio
infanta leticia opperiebantur. Ercnt hic siat
in ceteris theateis parietes ipsi peregemis
ciuleis sreagulisq uestiti Mulicres pres¬
ertim purpura ciuro mundo genimis sum¬
ptuosissime culte In luxu laus crat. Ipsi quide
Regi domino patri benefactori. cultus orna¬
tus om̃is refercbatur/ ex soluebatur. Igitur
pñtem ipsum. saltacione̾ tantiuꝵ dimissis
Nut reccius intermissis: Puelle om̃es genu¬
flexe manibus iunctis. quasi deum aliquo

Expanded text:
Sed quod nuspiam visum, nuspiam lectum Sed quod nuspiam visum, nuspiam lectum est, fenestrae ipsae impositarum domorum coccineis, multoque auro contextis pannis iungebantur. Subter hoc aureo quasi telo, Alphonsus magno argentariorum mercatorumque omnium plausu novoque etiam ludorum apparatu ac festivitate incredibili praetervectus, ad portae novae theatrum protinus pervenit, ubi virorum puellarumque sane pulcherrimarum infinita prope multitudo choreisantium concinentium, regem ipsum incredibili desiderio, infinita laetitia opperiebantur. Erant in hoc sicut in ceteris theatris parietes ipsi peregrinis auleis stragulisque vestiti mulieres praesertim purpura, auro mundo gemmis sumptuosissime cultae, in luxu laus erat, ipsi quidem regi domino, patri benefactori cultus, ornatus omnis referebatur exolvebatur. Igitur praesentem ipsum, saltatione cantuque dimissis aut rectius intermissis, puellae omnes, genuflexae manibus iunctis, quasi deum aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
Marchio sontroni: Iacobus comes Nlicolai
pitmini urei fortissimi filius. Demde suo or¬
dine quoq duces conites. ⁊ duo de quadra¬
grata. proceres et barones tretiter centium
Equestris ordinis uiti prope᷑ in numerabil¬
es. prestanciũ uiror grauissimor ponti¬
ficum. litteralissimor homĩ infita etiã
multitudo diceres. Post carrum frequen¬
ciam cerneres non alib in urbe homines
esseꝰ posse Ded ia preterca forum illud amplis¬
simum. Ita palacioꝵ omĩ culmina:. Ita fenesire
Ita ianue: Ita porticus: Ita uie. Ita theciteus:
Ica locai ommia referta erant hoñ. tum exte
tum Ciuum ipsoꝵꝵ: ut si post currum non¬
dum uidcras. Ibi inhil hominu̾ super esse
contenderes: Iamq alfonsus ꝑ media sui
teumphalis arcus fundamenta cepta. Iam ibe
faiciebat monumentaq rerum suarum pcu¬
lulum conspicatus: numulariorum uersus
regionem ire perrexit: Ubi uiart pauime¬
nta floribus at frondibus sparsa erant.

Expanded text:
Marchio Cotroni, Iacobus comes, Nicolai Marchio Cotroni, Iacobus comes, Nicolai Picinini viri fortissimi filius. Deinde suo ordine quoque duces comitesque duo de quadraginta, proceres et barones circiter centum, equestris ordinis viri prope innumerabiles, praestantium virorum, gravissimorum pontificum, lieratissimorum hominum infinita etiam multitudo. Diceres post currum frequentiam si cerneres, non alibi in urbe homines esse posse. Sed ita praeterea forum illud amplissimum, ita palatiorum omnium culmina, ita fenestrae, ita ianue, ita porticus, ita viae, ita theatra, ita loca omnia referta erant hominum, tum extertum civium ipsorum, ut si post currum nondum videras, nihil hominum superesse contenderes. Iam Alphonsus, per media sui triumphalis arcus fundamenta cepta, iam iter faciebat, monumentaque rerum suarum paululum conspicatus, numulariorum versus regionum perrexit, ubi viarum pavimenta floribus ac frondibus sparsa erant.
Abbreviated transcription (Latin):
pellant. Hi quidem precrant cureui dirigẽ¬
do. equis q dexteandis toti deniq peccedẽ¬
cum aigmini ordinando: tum bripiombus
quos dextea preferebant tum auctoritate
maxime extimendi. Procedebat ia᷑ delfonsꝰ
augusta mauestate uenerabilis ac tocius cot¬
poris dignitate̾ spectabilis Et rirlum clamor
plaudencium ad celum usts perlatus est: Cur¬
rum pedibus om̃es sequebantur. tociꝯ regi
reguli ac ꝑrincipes ordine quaterno Omĩ
primiis Ferdinandus Dlfonsi truiphantis
filius. preclare indolis puer. Iohannes antho¬
mus princeps Tarentinus. Detq bũ medũ
E quorr dextea Raymũdus prĩceps scilernita¬
nus. Q sinstea abramus Tunicensium regis
legatus: Deinde uir maximus proq suci fide
et constancici sempiterna memoria dignus
Iocinnes anthonius Bucisscmor dux. honorci¬
us ieliti Mediolanensium ducis legatus. Ter¬
tio ordine Anthomus dux sancti Martĩ:
icnus dux. ssielsie. genthonius xantilla.

Expanded text:
pellant. Hi quidem praeerant currui dirigenpellant. Hi quidem praeerant currui dirigendo equisque dextrandis, toti denique praecedentium agmini ordinando, tum scipionibus quos dextra praeferebant, tum auctoritate maxime extimescendi. Praecedebat iam Alphonsus augusta maiestate venerabilis ac totius corporis dignitate spectabilis. Et rursum clamor plaudentium ad coelum usque perlatus est. Currum pedibus omnes sequebantur ac totius regni reguli ac principes ordine quaterni omnium primi Ferdinandus, Alphonsi triumphatoris filius, praeclarae indolis puer Ioannes Antonius princeps Tarentinus atque hi medii a quorum dextera Raimundus, princeps salernitanus, a sinistra Abranius regis legatus. Deinde vir maximus pro que sua fide et constantia sempiterna memoria dignus, Ioannes Antonius Suessanorum dux, Honoraliti Mediolanensium ducis legatus. Tertio ordine Antonius dux sancti Marci, Traianus dux Melfiae, Antonius Xantilla,
Abbreviated transcription (Latin):
condimẽtum uirtutũ oni constancici. Et ipsa
Regem ad monebat ut humanos casus si qua¬
do çiccidunt armato constantiq animo perferet
cib honesto gloriosoq proposito nullo infor¬
tumo ab duceret᷑. fortuna siꝗdem omñe fe¬
rendo superari. Clemencia demade uultu pre¬
ter ceteras exhilarata uelut in rege.q. in spe¬
mum reddunt. Ego uero te non homĩbus
sed dus in mortalibus facio equalem. Ille qui¬
dem uincere Ego te uictis parcere. eosden
tibi conciliari monstxaui Hec breuiter effata
conticuit: Liberalitus postremo iuulgum
pecumam prodigere significans. Regem glo
ria dumtarat contentum agere᷑. reliqua oĩa
popularibus elargiturum. His ita mirũ
ĩmodum compositis ac precetentibꝰ cutrum
Quinq mox aderant uiri nobiles cocanca cla¬
mde̾ induti Ex quolibet theatro suus. Duu¬
ditur enĩ cuutas omĩs Necpolitanair⁊ inthe¬
abea quinq Que illi a consedendo sed̾ilia cip¬

Expanded text:
condimentum virtutum omnium constantia et ipsa condimentum virtutum omnium constantia et ipsa regem admonebat ut humanos casus, si quando accidunt, armato costantique animo perferret ab honesto gloriosoque proposito nullo infortunio abduceretur. Fortunam siquidem omnem ferendo superari, clementia deinde vultu prae ceteris exhilarata, velut in rege, quasi in spemum reddunt. Ego vero te non hominibus sed diis immortalibus facio aequalem. Ille quidem vincere, ego te victis parcere, eosdemque tibi conciliari monstravi”. Haec breviter effata conticuit. Liberalitas postremo in vulgum pecuniam prodigebat, significans regem actorum gloria duntaxat contentum reliqua omnia popularibus elargiturum. His itaque mirum in modum compositis ac praecedentibus, currum quinque aderant viri nobiles coccinea chlamide induti ex quolibet theatro unus: dividitur enim civitas omnis Neapolitanorum in theatra quinque quae illi a consedendo sedilia ap
Abbreviated transcription (Latin):
proterebantq. Lost hos uehebatur lignea
igens Turus mirifice ornata Cuis aditum
cingelug quidã steic̾to ense custodiebat Nã
suꝑ ea uectabantur uirtutes qualuor. Mag¬
nammitas: Conscancia: Clemẽtia: liberalitas
heq sedem periculosam insigne illud reg¬
num prese ferebant cantantes suam queq
compositis uersibus cancionom Om̃ pri¬
mus angelus ad regem uersus m hunc fe¬
re modum disseruit: Alfonso Rex pacis
Ego tibi castellum hoc et suꝑ astantes qua¬
tuor incluns uirtutes offero manuq teado
Quas qm̃ tute semꝑ uenoratus et amplexus
es: Nunc te triumphantem comitari gro¬
tanter uolunt Pxormia huic magncm̃tas
Regem horitibatur ad ãmi excellencia. Sub¬
inde demonstrans barbaros illos ab hispanis
uictos fugatosq. ut intelligeret Rex si quan¬
do bellum suscepturꝯ esset conͣ infideles/ et a
xp̃i nomĩe abhorrentes hispanos presto esse
ac procul dubio uictores euasuros: Tercia erat

Expanded text:
proterebant. Post hos vehebatur lignea proterebant. Post hos vehebatur lignea ingens turris mirifice ornata, cuius aditum angelus stricto ense custodiebat; nam super ea vectabantur virtutes quatuor: Magnanimitas, Constantia, Clementia, Liberalitas. Haeque sedem periculosam insigne illud regium prae se ferebant, cantantes suam quaeque compositis versibus cantionem. Omnium primus angelus ad regem versus in hunc fere modum disseruit: “Alphonse rex pacis, ego tibi castellum hoc superastantes quatuor inclitas virtutes offero manuque trado, quas quomodo tute semper veneratus et amplexus es, nunc te triumphantem comitari gratanter volunt”. Proxima huic magnanimitas regem hortabatur ad animi excellentiam, subinde demostrans barbaros illos ab Hispanis victos fugatosque ut intelligeret rex, si quando bellum suscepturus esset contra infideles et a Christi nomine abhorrentes, Hispanos praesto esse ac procul dubio victores evasuros. Tertia erat
Abbreviated transcription (Latin):
uemebant Hispani: hiquos latm celtiberos
uulgo cathelanos uocitamus. Et bi magna
celebritate/ magnoq spectatulo ludos pera¬
gentos Aduexerant em̃ equos quesdanp
manu factos ueris uiuisq sumiles lubulo¬
mca instecitos hos luue nes equitabant uest
ad terram usq demissa: Cumq suis pedibꝰ
iuuenes mouerentur Equi ipsi modo cur sum
arupere: modo in gnrum flecti: modo inseꝗ
modo fugere uidebantur. Ezcit equitibus
scutum simstea regis insignibus depic̾tunꝵ
dextea nudus ensis Contͣ hos pedites adercit
ornata porsito syroq succincti tyciris accinatib¬
usq formidabiles. Mouebantur pͥmo una eq¬
iutes peditesq leuitor ad armoniã et ad num¬
cros chorizantiũ more saltabant Deinde cõ¬
citato sensim cantu et ip̃i parit᷑ in flamabãt
preliumq mistebant. Atqui ita magno mili¬
tum clamore maignoq astanciũ risũ aliqmͣ¬
du digladiaibantur.: donec uictores hupani
baibaros unde quaꝗͣ fugabanc: capicbant.

Expanded text:
veniebant Hispani, hi quos Latini Celtiberos, veniebant Hispani, hi quos Latini Celtiberos, vulgo Cathalanos, vocitamus, et hi, magna celebritate magnoque spectaculo ludos peragentes, advexerunt enim equos quosdam manu factos veris vivisque similes lubulonica instratos hos iuvenes equitabant, veste ad terram usque demissa, cumque suis pedibus iuvenes moverentur equi modo cursum arripere, modo in girum flecti, modo insequi, modo fugere videbantur. Erat equitibus scutum sinistra regis insignibus depictum, dextera nudus ensis. Contra hos pedites aderant ornatu Persico Siroque succincti, tiaris acinacibusque formidabiles. Movebantur primo una equites peditesque leniter ad harmoniam, vel ad numeros chorisantium more saltabant. Deinde concitato sensim cantu et ipsi pariter inflammabantur praeliumque miscebant. Atque ita magno militum clamore magnoque astantium risu aliquandiu digladiabantur, donec victores Hispani barbaros undequaquam fugabant, capiebant
Abbreviated transcription (Latin):
cellentissime Regum Alphonse cohortor. ut
septem has uirtutes/. quas coram te modo tea¬
nsire̾ uidisti: Quas ꝑpetuo coluisti ad ultimũ
usq tecum serues: Qꝑ si feceris. ac facies scio
Que te nũc triumphantẽ p̃opulo ostentant. ali¬
qñ dignũ efficient: bed illa imperatoria qmͣ
modo transcuntem. intens cõcupisti Qua cũ
ut uidisti iusticia simul de ducebantb u̾t in¬
telligeres sine̾ iusticia nemñe uerã solida᷑q
gloriam assetuturr. hed fortune que tibi pau¬
lo cinte trmem cuireum poxrigere uidebat᷑
Nequaqͥ confidas: fluxa et instabilis est: Ecce
mundus uolubilis: et pretex uirtutem onña
incerta. Hanc igitur quod facis religiosissie
as. Ego deum optimum maximũ rogabo
et te in prospcritnte sed et Florentia in liber¬
tate conseruet: Hec locutus Cesar agmimi
sese in miscuit: Et secuti sunt bino ordine
florentim numero circit᷑. Lx. tuncis onraes
purpurcis aut coccincis amic̾ti. Cost hos

Expanded text:
cellentissime regum Alphonse, cohortor ut cellentissime regum Alphonse, cohortor ut septem has virtutes, quas coram te modo transire vidisti, quas perpetuo coluisti ad ultimum usque tecum serves: quod si feceris — ut facies certe scio — quae te nunc triumphantem populo ostentant aliquando dignum efficient sede illa imperatoria, quam modo transeuntem intuitus, concupisti. Quacum, ut vidisti, iustitia simul deducebatur, ut intelligeres sine iustitia neminem veram solidamque gloriam assecuturum, sed fortunae, quae tibi paulo ante crinem aureum porrigere videbatur, nequaquam confidas fluxa et instabilis est. Ecce et mundus volubilis et praeter virtutem omnia incerta. Hanc igitur, quod facis, religiosissime colas. Ego Deum optimum maximum rogabo ut te in prosperitate, sed et Florentiam in libertate conservet”. Haec locutus Caesar, agmini sese immiscuit et secuti sunt bino ordine Florentini numero circiter LX tunicis omnes purpureis ac coccineis amicti. Post hos
Abbreviated transcription (Latin):
lut sequentibus et colentibus se imperiu pre¬
bitura. Post humeros loco cminenciore soli¬
um constituercit Et hoc quidem nuro purpu¬
raq decor. Supra qd angeli tres quasi celo
uisi descendere: coronam quisq suam illi
polliceri uidebant : qui hiuꝯce modi soluĩ
propter iusticiam mereretur i Sedem banc
pulcerrima sequebatur turba equitũ ma¬
xima in habitum formamq diuersart nati¬
onum principum procceꝵq. Bed ut hi sed¬
em sequebã Ita et currum personati Regis
antribant: Aduentabat em̃ Cescre emĩne¬
ntissimo atq exornatissimo quodam inpulp¬
ito deuectus: ed quam gradibus insrecitis
scendebatur. Stabat em Cesar laure
caput deuinctus armatus paludamento
amic̾tus. dexrea copteum preferenti: leua
cuecim pilam. Dub cus pedibus mundus
i formam spericam continue mouebatur. Con¬
scitit coram ailfonso Et in hanc fere̾ sentencia
locutus est: richinis et maternis Ego te pre¬

Expanded text:
lut sequentibus ac colentibus, se imperium esset praelut sequentibus ac colentibus, se imperium esset praebitura. Post humeros loco eminentiore solium constituerat et hoc quidem auro purpuraque decorum super quod angeli tres, quasi coelo visi descendere, coronam quisque suam sibi polliceri videbantur qui huiusmodi solium propter iustitiam mereretur: sedem hanc pulcherrimam sequebatur turba equitum maxima in habitu formaque diversarum nationum, principum, procerum, sed ut hi sedem sequebantur ita et currum personati Caesaris anteibant. Adventabat enim Caesar eminentissimo atque exornatissimo quodam in pulpito devectus ad quem gradibus instratis ascendebatur. Stabat enim Caesar laurea caput devinctus, armatus paludamento amictus, dextera sceptrum praeferens, laeva auream pilam, sub cuius pedibus mundus in formam sphaerivam continue movebatur. Constitit coram Alphonso et in hanc fere sententiam locutus est rhithmisque maternis: “Ego te, prae