comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oebant tanꝗͣ iusti & asꝑnabant᷑ ceteros:
pabolam istam. Duo homines ascender̃t in
temslũ ut orarent: unus phariseus. &. alt̾
oubstcanus. Ascenderunt inqͥt: & ascensus
rmpli quindecim graduũ erat. Diligenter
in grã confioendũ. Publicanus ad humi¬
lnatẽ ꝑtinet eccłiȩ: phariseus ad nequitiã
iuꝑbiȩ. s hariseus stans: hȩc apud se orabat.
raptores. iniusti adulteri: uelut etiã hic
publicanus. Quatuor sc̃ speties quib oĩs
tunor arrogantiũ demonstrat᷑: cum aut
bonĩi a semetipsis se habere existimant:
aut si desuꝑ datum credant. ꝓ suis meritis
datũ sͥ putant: aut cum iactant se habe¬
ir qͥd ñ habent: aut despectis ceteris singu¬
iste phariseus. Unde absq iustificatione
de templo discessit: qͥa publicano se iactant᷑
p̾tulit. Ieuino bis in sabbato: decunas do
omniũ quȩ possideo. Ierechiel dicit anima¬
lia sͥ ostensa oculis fuisse plena: qͥa scõrũ
actio undiq debet ẽẽ ꝑspecta. S nos sepe

Expanded text:
caeteros, parabolam istam: Duo homines ascenderunt in templum, ut orarent: unus Pharisaeus, et alter publicanus. Ascenderunt, inquit, et ascensus templi quindecim graduum erat. Diligenter in Dei gratia confidendum. Publicanus ad humilitatem pertinet Ecclesiae, Pharisaeus ad nequitiam superbiae. Pharisaeus stans, haec apud se orabat: raptores, injusti, adulteri, velut etiam hic publicanus. Quatuor sunt species, quibus omnis tumor arrogantium demonstratur, cum aut bonum a semetipsis se habere existimant: aut si desuper datum credant, pro meritis datum sibi putant: aut cum jactant se habere quod non habent: aut despectis caeteris, singuiste Pharisaeus. Unde absque justificatione de templo discessit, quia publicano se jactanter praetulit. « Jejunio bis in Sabbato; decimas do omnium quae possideo. » Ezechiel dicit animalia sibi ostensa fuisse oculis plena , quia sanctorum actio undique debet esse circumspecta. Sed nos saepe,
Abbreviated transcription (Latin):
contristare. Uides currere ad uinũ: ꝓhibe
si potes. Amicus ẽ: ammoneat᷑ lenit᷑. Uxor
ẽ: seuerissime refrenet᷑. Sic zelus domus dei
cõmedit te. Si aut̃ẽ frigidus & marcidus
dixeris in corde tuo qͥd ad me aliena peccata:

Expanded text:
contristare. Vides concurrere ad vinum; prohibe, contristare. Vides concurrere ad vinum; prohibe, si potes. Amicus est? admoneatur leniter. Uxor est? severissime refrenetur. Sic zelus domus Dei comedit te. Si autem frigidus et marcidus dixeris in corde tuo: Quid ad me aliena peccata?
Abbreviated transcription (Latin):
plo emunt: qͥ qd̾ facere debent contẽpnunt.¬
& a patronis redimunt. Qb dr̃ fecistis do¬
mũ meã speluncã latronũ: qͥa dũ ꝑuersi lo¬
cũ religionis tenent. ibi ꝑ malitiã occidunt.
uͥ ꝑ orationẽ uiuificare debuert̃. Mens fideli
um ẽ templũ di: quȩ tunc fit latronis spelun-¬
ca. qnͣdo relicta scĩtate conat᷑ agere unde pro¬
ximis ualeat nocere. Non sit gͦ in domo pe¬
ctoris nr̃i negotiatio: ñ uendentiũ ementiũ¬
q cõmertia:. ñ donors cupiditas. Notandũ
siue semel factum fuerit hoc de eiectis de tẽ¬
plo. siue bis ut quibꝰdã uisũ ẽ. qͥa ioħes lon¬
ge alio ordine narrat ꝗͣ ceteri: nil tam̃ repug¬
nat narrationi mͦ antecedentia recapitulan¬
t. mͦ sequentia occupanti. A xxii.
re. Si em̃dare ñ potest: tolerat. gemit. susti¬
net paleam: ut intret in horreum. U̾bi gr̃a.
Uides frẽm currere ao theatrũ: ꝓhibe mone.

Expanded text:
plo emunt, qui quod facere debent contemnunt, etplo emunt, qui quod facere debent contemnunt, et a patronis redimunt. Quibus dicitur: Fecistis domum meam speluncam latronum, quia dum perversi locum religionis tenent, ibi per malitiam occidunt, ubi per orationem vivificare debuerunt. Mens fidelium est Dei templum: quae tunc fit latronum spelunca, quando, relicta sanctitate, conatur agere unde proximis valeat nocere. Non sit ergo in domo pectoris nostri negotiatio, non vendentium ementiumque commercia, non donorum cupiditas. Notandum sive semel factum fuerit hoc de ejectis de templo, sive bis, ut quibusdam visum est quia Joannes longe alio ordine narrat quam caeteri: nil tamen repugnat narrationi, modo antecedentia recapitulanti, modo sequentia praeoccupanti. A. 21Xre. Si emendare non potest, tolerat, gemit, sustinet paleam, ut intret in horreum. Verbi gratia: Vides fratrem concurrere ad theatrum? prohibe, mone,
Abbreviated transcription (Latin):
degregib tius hyiros. Qm̃ meȩ st̃ om̃s fere sil¬
uarũ: ium̃ta in montib et boues. Cognoui
om̃ia uolatilia celi: Non uult d̃s sacrificia:
si fidem. Unus taurus ẽ: oblatus ꝓ uniuerso
dignitas indicat᷑: quȩ ad nichilũ redigitur.¬
ad eũ ꝓpinquatites. ñ eisdẽ ordinib uirtutũ
merita. s subsidia uitȩ p̾sentis exquirunt:
suas. hi om̃s qͥ uel ficte bona uł aꝑte mala
faciunt in eccłia ÷ agnoscant qͥa dñs fecit fla¬
gellũ de resticulis peccators suor: ꝙ ãmo¬
net eos ut mutent se. & ñ sint negotiatores.
ne tandẽ audiant. Ligate illis manus et
pedes: et ꝓicite in tenebras exteriores. Am
plius. Templũ dĩ in ciuitate ẽ: uita religi¬
osa in plebe. Et multi dũ ꝓ religionis habi¬
tu sacrors ordinũ locũ ꝑcipiunt: religionis
officium in cõmertiũ t̾renȩ negotiationis
conu̾tunt. In templo uendunt: qͥ hoc quod
quibꝰcda iuire competit. p̃mio larguuit᷑. In tẽ¬

Expanded text:
e silvarum, jumenta in montibus et boves. Cognovi omnia volatilia coeli . Non vult Deus sacrificia sed fidem. Unus taurus est oblatus pro universdignitas indicatur, quae ad nihilum redigitur,ad eum appropinquantes, non eisdem ordinibus virtutum merita, sed subsidia vitae praesentis exquirunt. suas, hi omnes qui vel ficte bona vel aperte mala faciunt in Ecclesia, agnoscant quia Dominus fecit flagellum de resticulis peccatorum suorum, et admonet eos ut mutent se, et non sint negotiatores, ne tandem audiant: Ligate illis manus et pedes, et projicite in tenebras exteriores. BEDA. Amplius. Templum Dei in civitate est vita religiosa in plebe. Et multi dum pro religionis habitu sacrorum ordinum locum percipiunt, religionis officium in commercium terrenae negotiationis convertunt. In templo vendunt, qui hoc quod quibusdam jure competit praemio largiuntur. In tem
Abbreviated transcription (Latin):
a uͦ pauꝑ. eccł̃iȩ simplicitatẽ significat. Quȩ
recte pauꝑ uocat᷑: qͥa et suꝑbie sp̃m. & mun
di diuitias abiecit. Uidua ẽ: quia ur eiꝰꝓ
ea mortuus ẽ. Hȩc in garophilatiũ minitta
duo mittit: qͥa in conspectu dei dilectionẽ
eiꝰ et proximi. seu fidem et orationẽ defert:
Iam om̃s hi ex abundanti sͥ miserunt.
in munera dĩ: hȩc aut̃e ex eo qͦd dec̃ill.
totũ uictũ suũ quẽ habuit misit. Ex eo qͦd
deest illi intelligit᷑ bona uoluntas eiꝰ: qͥa qd̾
potuit misit: & qͦd ñ potuit desiderauit:
Iudeus mittit diuitias ex abundantia qͣl
orando dicat apud se. ds grãs ago tͥ. qͥa ñ
sũ sic̃ ceteri hominũ. raptores. iniusti. ꝓ la¬

Expanded text:
vero pauper Ecclesiae simplicitatem significat. Quae vero pauper Ecclesiae simplicitatem significat. Quae recte pauper vocatur, quia et superbiae spiritumdi divitias abjecit. Vidua est, quia vir pro ea mortuus est. Haec in gazophylacium minuta duo mittit, quia in conspectu Dei dilectionem ejus et proximi, seu fidem et orationem defert. Nam omnes hi ex abundanti sibi miserunt in munera Dei; haec autem ex eo quod deest illi, totum victum suum quem habuit, misit. Ex eo quod deest illi, intelligitur bona voluntas ejus: quia quod potuit misit, et quod non potuit desideravit. Judaeus mittit divitias ex abundantia, quasi orando dicat apud se: Deus, gratias ago tibi quia non sum sicut caeteri hominum, raptores, injusti ,
Abbreviated transcription (Latin):
q gara lingua ꝑsica diuitiȩ uocant᷑. En
autẽ archa foramen habens desuꝑ posita iu¬
xta altare ad dexteram ingredientib domũ
dñi: in quã mittebant sacerdotes ostia eu¬
stodientes. pecuniam quȩ deferebat᷑ ad den¬
plũ: atq seruabat᷑ ad instaurationẽ eusq
templi. Lege uerba dierũ. Uidit aute
& quanda uiduam pauꝑculam mitentem
era minita duo: qͦd ẽ quadrans. Et conu¬
cans discipulos suos: ait illis. Uere dico ui¬
bis: qͥa uidua hȩc pauꝑ plusꝗͣ om̃s misit:
Quadrantẽ uocant calculatores quartã par¬
tem cuiꝰq rei: uelitti loci. temporis. pecumȩ
forsitan gͦ hic quartã partẽ syeli: toẽ qͥnꝙ
obolos significat. Moraliter intimat᷑: qua
sit acceptabile deo quicqͥd bono animo of¬
ferimus. Cor nuirũ & ñ substantiam pen¬
sat ds: nec ꝑpendit quantũ in eius sacrificus
s ex qnͣto proferat᷑. Iuxta allegoriam diuites
qͥ in garophilatiũ munera mittebant. iude¬
os designant. de iusticia legis elatos: udu

Expanded text:
et gaza lingua Persica divitiae vocantur. Erat autem arca foramen habens desuper, posita juxta altare ad dexteram ingredientibus domum Domini, in quam mittebant sacerdotes ostia custodientes, pecuniam quae deferebatur ad templum, atque servabatur ad instaurationem ejusdem templi; lege Verba dierum. Vidit autem et quamdam viduam pauperculam, mittentem aera minuta duo, quod est quadrans. Et convocans discipulos suos, ait illis: Vere dico vobis quia vidua haec pauper plus quam omnes misit. Quadrantem vocant calculatores quartam partem cujusque rei, veluti loci, temporis, pecuniae. Forsitan ergo hic quartam partem sicli, id est quinque obolos significat. Moraliter intimatur quam sit acceptabile Deo quidquid bono animo offerimus. Cor nimirum et non substantiam pensat Deus, nec perpendit quantum in ejus sacrificiis, sed ex quanto proferatur. Juxta allegoriam divites qui in gazophylacium munera mittebant Judaeos designant, de justitia legis elatos; vidua
Abbreviated transcription (Latin):
poris sui. Destructo a chaldeis templo qͦd
salomon septẽ annis ꝑfecit. et laxata capti¬
uitate pꝰ septuagunta annos ad iussionem
cyri ꝑsȩ reedificari ceptũ ẽ: s filii tnͣsinigra¬
dionis illud consummare nequiuer̃t. ante
quadraginta sex annos ꝓpt̾ gentiũ uicinaꝵ
impugnationẽ. Qͥ numerus congruit hu¬
mano corpori. Tradunt namq phisici for¬
ma humani corporis tot dierũ spatio ꝑfici
tudinẽ: nouẽ sequentib conuertit᷑ in san¬
illũ diem quo corpus ꝑ menbra discretũ in¬
cipit crescere. Hic etiã numerus in litceris
nominis adȩ scđm grecos inuenit᷑. Alpha
adam disꝑsum ꝑ quatuor partes mundi
in filiis sius. Ideo namq in pͥncipiis no
meridies. Et qͥa in adam numerus intelli
hoc mimero. sumpsit. xp̃c de adam tẽplũ
corporis sui ꝑ mariã uirginẽ. Illi dr t̾a e¬
q in t̾ram ibis: ꝙ hic de se ait. Soluetis se¬
plũ hoc: s ego excitabo illud. Exeitat

Expanded text:
INUS. Destructo a Chaldaeis templo, Salomon septem annis perfecit, et laxata captivitate post septuaginta annos, ad jussionem Cyri Persae reaedificari coeptum est, sed filii transmigrationis illud consummare nequiverunt ante quadraginta sex annos, propter gentium vicinarum impugnationem. Qui numerus congruit humano corpori. Tradunt namque physici formam humani corporis tot dierum spatio perficitudinem, novem sequentibus convertitur in sanillum diem quo corpus per membra discretum incipit crescere. Hic etiam numerus in litteris nominis Adam secundum Graecos invenitur: α, alpha, Adam dispersum per quatuor partes mundi in filiis suis: ideo in principiis nommeridies. Et quia in Adam numerus intellighoc numero sumpsit Christus de Adam templum poris sui per Mariam virginem. Illi d in terram ibis , et hic de se ait: Solvetis templum hoc, et ego excitabo illud. Excitat
Abbreviated transcription (Latin):
tolebant. benefaciuut pueri ut mͥ testimo¬
niũ ꝑhibeant: nec rursũ ait errant pueri.
qͣsi diceret ignoscere debetis ȩtati: s testimo¬
niũ ꝓtulit ex psalmo. Si recordem᷑ turbȩ
p̃cedentis & subsequentis suꝑiꝰ clamando:
nec laudant. Iui autẽ pueri lactentes dice¬
bant᷑: qͥ ita mirabiliũ delectatione exci¬
tati clamabant. qͣsi lactis suauitate puer
delectat᷑. Et om̃is simplex doctrina lac
dicit᷑: qͥa delectat sic̃ lac sine labore dentiũ
Desponderunt gͦ uidei. & dixert ei. Qͦa
signũ ostendis nob̃ qͥa hec facis:Non
ausi manus inicere signũ quer̃t̃: qͣre soli¬
ta cõmertia de templo ꝓicere debuerit.
Merito autẽ purgat figurale tempłu: qͥa
mundissimũ corporis sui tempłu ab ho¬
minib morte solutũ suscitabit cũ patre
ut ds̃. Et hoc ẽ qͦd sequitur: Axxiiii.
Despondit iħc: et dixit eis. Soluite tẽplũ

Expanded text:
volebant, bene faciunt pueri ut mihi testimonium perhibeant; nec rursum ait: Errant pueri, quasi diceret, Ignoscere debetis aetati, sed testimoprotulit ex psalmo. Si recordemur turbae praecedentis et subsequentis superius clamando, nec laudant. Illi autem pueri lactentes dicebantur, quia ita mirabilium delectatione excitati clamabant, quasi lactis suavitate puer delectatur. Et omnis simplex doctrina lac dicitur, quia delectat sicut lac sine dolore dentium Responderunt ergo Judaei et dixerunt ei: Quod signum ostendis nobis, quia haec facis? Non ausi manus injicere, signum quaerunt, quare solita commercia de templo projicere debuerit. Merito autem purgat figurale templum, quia mundissimum corporis sui templum ab hominibus morte solutum suscitabit cum Patre ut Deus. Et hoc est quod sequitur. A. 24X Respondit Jesus et dixit eis: Solvite templum
Abbreviated transcription (Latin):
nun c constructȩ extͣ poitã uͥ dñs crucifi¬
xuis fuit. testat᷑: qͦd pͥor illa iherłm funditꝰ
euersa sit. Hȩc ẽ causa destructionis illius:
qͥa ñ cognouit dnm qnͣdo iusitauit eam.
Unde illud ꝓphecicum. Miluus in celo cog¬
nouit tempus suũ. turt᷑. & hyrunido.&. cy¬
conia. custodiert̃ tempꝰ aduentus sui: ppłs

Expanded text:
tam ubi Dominus crucifixus fuit testatur, quod prior illa Hierusalem funditus eversa sit. Haec est causa destructionis illius, quia non cognovit Dominum quando visitavit eam. Unde illud propheticum: « Milvus in coelo cognovit tempus suum, turtur et hirundo et ciconia custodierunt tem
Abbreviated transcription (Latin):
 die tua quȩ ad pacem tͥ: nunc autẽ abscõ¬
dita sunt ab oculis tius. Qa uenient dies
in te & cireumdabt̃ te inimici tui uallo:
et coangustabunt te undiq. ꝙ ad terram
ꝓsternent te: ec filios tuos qui in te sunt.
Litterã sic lege. Si cognouisses qͥa uenient
dies in te et circiundabunt te inimici & ce
tera &̃ tu subaudis fleres: quȩ mͦ qͥa nescis
qͦd imminet exultas dũ carnẽ uoluptatib
das. Et quidẽ in hac tua die .i. in hac tua
ꝓsꝑitatis claritate quȩ ad pacem tͥ ẽ tempora¬
lem. subaudis fieres si cognouisses hȩc suꝑ¬
uentura mala: s nunc abscon dita sunt
ab oculis cordis tui. Uel potest a pͥncipio
capituli sub uno uersu legi. usq ad pacẽ¬
tͥ hoc mͦ. fleuit dicens qͥa si cognouisses
etiã tu. mecũ subaudis ruinã quȩ unmi¬
net: et quidẽ hoc ẽ. etiã certe in hac die tu¬
a. quȩ ad pacem tͥ ẽ: subaudis fleres. Nunc
aut̾ẽ abscon dita scnt: erit alius uersus
usq ad finẽ capituli. Lccxxxuii. M cexlu.¬

Expanded text:
 nunc autem abscondita sunt ab oculis tuis. Quia venient dies in te, et circumdabunt te inimici tui vallo et coangustabunt te undique, et ad terram prosternent te, et filios tuos qui in te sunt, » etc. Litteram sic lege: Si cognovisses quia venient dies in te, et circumdabunt te inimici, etc., etiam tu subaudis fleres. Quae modo quia nescis quod imminent, exsultas, dum carnem voluptatibus das. Equidem in hac tua die, id est in hac tua prosperitatis claritate, quae ad pacem tibi est temporalem, subaudis fleres, si cognovisses haec superventura mala; sed nunc abscondita sunt ab oculis cordis tui. Vel potest a principio capituli sub uno tibi, hoc modo: Flevit, dicens, quia si cognovisses etiam tu mecum, subaudis ruinam quae imminet, et quidem, hoc est etiam certe, in hac die tua, ad pacem quae tibi est, subaudis fleres. Nunc autem abscondita sunt, erit alius versus, usq
Abbreviated transcription (Latin):
disciplinatũ. sine dubio cognosce qͥa sacer¬
dotiũ eiꝰ non ẽ sanũ. Et cũ fecisset quasi
flagellũ de funiculis. eiciebat om̃s uenden¬
tes ꝙ ementes in templo: oues qͦ & boues:
et mensas numintlarioꝵ effudit es: & ca¬
thedras uendentiũ columbas eu̾̃tit: et dicit
eis. A Auferte ista hinc: ꝙ nolite facere do¬
mũ patͥs mei domũ negotiationis: .R.m.
Scriptũ ẽ. domus mea domꝰ orationis uoca¬
bit᷑. omnib gentib: uos autẽ fecistis illã spe

Expanded text:
disciplinatum populum, sine dubio cognosce quia sacerdisciplinatum populum, sine dubio cognosce quia sacerdotium ejus non est sanum. Et cum fecisset quasi flagellum de funiculis, ejiciebat omnes vendentes et ementes in templo, oves quoque et boves, et mensas nummulariorum effudit, aes, et cathedras vendentium columbas evertit, et dicit eis: A. Auferte ista hinc, et nolite facere domum Patris mei domum negotiationis. R. M. L. Scriptum est: Domus mea domus orationis vocabitur omnibus gentibus, vos autem fecistis eam spe
Abbreviated transcription (Latin):
frequentiã turbȩ: nesciens de eo ueritatem.
cui obuiam cũ laudib occurrunt. Ami¬
norib uͦ incipit confessio: ut ad maiores
t intrauit iħc in templũ dĩ. Ingressus
templũ dedit nob̃ exemplũ. ut qͦcũq
imus pͥmũ domũ orationis subi ẽ ad eamꝰ:
et ꝑ orationes deo commendati ad agenda
negotia secedamꝰ. Deinde ostendit in tẽplo
qͥa p̾dicta ruina maxime ex sacerdotũ cul¬
pa fuit: ꝙ in de radix ꝑditionis ꝓcessit.
Medicus qnͣdo ad infirmũ ingredit᷑. de sto¬
macho eiꝰ statim interrogat: ne si infirmꝰ
machus sacerdotiũ intelligit᷑: ꝑ qͦo popłs
sp̃ualiter gubernari debet. Unde si sac̃do¬
tes peccauerint: totus ppłs conuertit᷑ ad
peccandũ. Unusqͥsq enĩ xp̃ianus ꝓ suo pec¬
cato reddit rationẽ: sacerdotes autẽ ũtantũ
quẽ admodũ uidens arborem foliis pallen¬
tib marcid̾ã. intelligis qͥa aliquã culpam
habet circa radicem: ita cũ uideris ppłm in¬

Expanded text:
frequentiam turbae, nesciens de eo veritatem, cui obviam cum laudibus occurrunt. A minoribus vero incipit confessio, ut ad majores Et intravit Jesus in temptum Dei. Ingressus templum, dedit nobis exemplum, ut quocunque imus, primum domum orationis si ibi est, adeamus, et per orationes Deo commendati, ad agenda negotia secedamus. Deinde ostendit in templo, quia praedicta ruina maxime ex sacerdotum culpa fuit, et inde radix perditionis processit. Medicus quando ad infirmum ingreditur, de stomacho ejus statim interrogat, ne si infirmusmachus sacerdotium intelligitur, per quod populus spiritualiter gubernari debet. Unde si sacerdotes peccaverunt totus populus convertitur ad peccandum. Unusquisque enim Christianus pro suo peccato reddit rationem, sacerdotes autem non tantuquemadmodum videns arborem foliis pallentibus marcidam, intelligis quia aliquam culpam habet circa radicem, ita cum videris in
Abbreviated transcription (Latin):
lant: qͥa eũ uera docere noueraut. Unde
mira dementia ẽ: ueritatis discipulos di¬
cer increpandos. Crucifixo dño noti eus
aonge stantes. ñ audent eũ confiteri d̃m:
 peciȩ quȩ scissȩ sunt aꝑtis monum̃tis

Expanded text:
lant, quia eum vera docere noverant. Unde mira dementia est, veritatis discipulos dicere increpandos. Crucifixo Domino, noti ejus a longe stantes, non audent eum confiteri Deum; sed petrae quae scissae sunt, apertis monu
Abbreviated transcription (Latin):
dunt dicentes. pax in celo et gła ineuo¬
sis. Turbȩ quidẽ refectȩ de qumq panb
ꝙ duob piscib uoluerunt raꝑe ihͥn et
constttuere regem: s ipse fugit in monte
Nunc autẽ ñ repͥmit uoces eors: qͥ regiũ
daiud re staurandũ ines uon¬
cinunt. In quo aꝑte docet qͦd ecerni uii¬
perii eet rex in celis ñ tantũ in terus. M
qͦd ꝑ contẽptũ mortis & głam resurrectiois
& truimphũ ascensionis ꝑueniret. Hui
pꝰ resurrectionẽ ait discipulis: data est m
omĩs potestas in celo & in terra. Consong
laus turbȩ uoci gabrielis: qͥ ait mat᷑ dñ
Hic erit magnꝰ ꝙ filits altissimi uocabit᷑:
ꝙ dabit illi dñs d̾s sedem dauid pat̾s eux¬

Expanded text:
dunt, dicentes: Pax in coelo et gloria in excelsis. Turbae quippe refectae, de quinque panibus et duobus piscibus voluerunt rapere Jesum et constituere regem, sed ipse fugit in montem. Nunc autem non reprimit voces eorum qui regnum David restaurandum in eo concinunt. In quo apte docet quod aeterni imperii rex esset in coelis, non tantum in terris. Ad quod per contemptum mortis, et gloriam resurrectionis, et triumphum ascensionis perveniret. Hinc post resurrectionem ait discipulis: « Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . » Consonat laus turbae voci Gabrielis, qui ait matri Domini. « Hic erit Magnus et Filius Altissimi vocabitur, et dabit illi Dominus Deus sedem pat
Abbreviated transcription (Latin):
sis. Ereeunt ꝓpħȩ: sequunt᷑ apłi. Abyssus a¬
byssũ intocat .i. lex legem alterã. Precessit
iudaicus ppłs: sequutus ẽ gentilis. Om̃s fide¬
les clamant filio dauid osanna. qͦd latine
dr salus: qͥa crediunt dauid filiũ. dĩ filium.
unũ filiũ. saluare terrenos. ut iusti in ange
filio. Benedictio quȩ fit in deo confessio sola
ẽ: ꝙ. laudatio bonoꝵ quȩ p̾stita ft̃ ab eo
benedictio uͦ quȩ fit a deo in nob̃ implet᷑:
dũ eiꝰ beneficiis implem᷑. Quẽ autẽ iudei fi¬
deles crediderunt uenturũ: hunc nos ue¬
nisse credimus. In eiꝰ qͥppe laude celestia. et
terirna concinunt: qͥa qͦ nascente celestes
uirtites decantant gła in excelsis deo. & in
t̾ra pax hominib: eo de mundi pͥncipe

Expanded text:
 Praeeunt prophetae, sequuntur apostoli. Abyssus abyssum invocat , id est, lex legem alteram. Praecessit Judaicus populus, secutus est gentilis. Omnes fideles clamant filio David, Hosanna, quod Latine dicitur salus; quia creduut David filium, Dei Filium, unum Filium, salvare terrenos, ut justi in angelFilio. Benedictio quae fit in Deo, confessio sola est et laudatio bonorum, quae praestita sunt ab eo. Benedictio vero quae fit a Deo, in nobis impletur, dum ejus beneficiis implemur. Quem autem Judaei fideles crediderunt venturum, hunc nos venisse credimus. In ejus quippe laude coelestia et terrena concinunt, quia quo nascente coelestes virtutes decantant: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus : eo de mundi principe
Abbreviated transcription (Latin):
nitionẽ reatus sui ad terrã ꝓsternit᷑: cũ ca¬
ro ad puluerẽ urget᷑. Tunc in mortẽ filii eiꝰ
cadunt: cũ cogitationes illicite ex illa ꝓdeun¬
tes. in extrama ultione dissipant᷑. sic̃ seͥptũ
ẽ. In illa die ꝑibunt om̃s cogitationes eors.
L.apis suꝑ lapidẽ. intelligit᷑ dura cogitatio
suꝑ durã cogitationẽ. ꝑuersam animã uisi¬
tat dͥs eotidie p̾cepto. aliqnͣdo flagello. ali¬
qnͣdo miraculo: ut quȩ nescit audiat. aut
dolore compuncta redeat: aut beneficiis de-¬
uicta malũ qͦd fecit erubescat. cxuii.¬

Expanded text:
nitionem reatus sui ad terram prosternitur, cum canitionem reatus sui ad terram prosternitur, cum caro ad pulverem redigitur. Tunc in mortem filii ejus cadunt, cum cogitationes illicitae ex illa prodeuntes in extrema ultione dissipantur, sicut scriptum est: « In illa die peribunt omnes cogitationes eorum . » Lapis super lapidem intellisuper duram cogitationem: Perversam animam visitat Deus quotidie praecepto, aliquando flagello, aliquando miraculo, ut quae nescit audiat, aut dolore compuncta redeat, aut beneficiis devicta malum quod fecit erubescat. C
Abbreviated transcription (Latin):
reꝓbos. qͥ nesciunt eur plangant᷑: qͥa iuxta
salomonẽ letant᷑ cũ male feceruit. &. exul¬
tant in reb pessimis. Qͥ si dampnationẽ
suã p̾uiderent: seipsos cũ elector lacruis
plangerent. Suã hic diem habet anima
ꝑuersa: quȩ transitorio gaudet in tẽpore.
Cui ca quȩ ad sunt ad pacem surit: qͥa dũ
ex reb temporalib lecat᷑. dũ honoribꝰ extol¬
lit᷑. dum in carnis uoluptate resoluit᷑. dum
nulla uenturȩ penȩ formidine terret᷑ pacem
habet in die sua: s graue scandalũ damp¬
nationis habebit in die extrema. Inunici
st̃ maligni sp̃e qͥ animã a corpore exeuntẽ
obsident: quã in carne positam deceptori¬
is delectationib fouent. Uallo eam circũ¬
dant: qͥa reductis iniquitatib qͣs ꝑpecͣuit.
ante oculos eiꝰ. ad societatẽ suȩ dampnati¬
onis eam coartant. Undiq coangustant:
qnͣdo ei ñsolum oꝑis uerũ etiam loquutio¬
nis iniqͥtates replicant. Cunc anima ꝑ cog-¬

Expanded text:
uxta Salomonem: Laetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis . Qui si damnationem suam praeviderent, seipsos cum electorum lacrymis plangerent. Suam hic diem habet anima perversa, quae transitorio gaudet in tempore. Cui ea quae adsunt, ad pacem sunt; quia dum ex rebus temporalibus laetatur, dum honoribus extollitur, dum in carnis voluptate resolvitur, dum nulla venturae poenae formidine terretur, pacem habet in die sua, sed grave scandalum damnationis habebit in die extrema. Inimici sunt maligni spiritus, qui animam a corpore exeuntem obsident, quam in carne positam deceptoriis delectationibus fovent. Vallo eam circumdant, quia reductis iniquitatibus quas perpetravit ante oculos ejus, ad societatem suae damnationis eam coarctant. Undique coangustant, quando ei non solum operis, verum etiam locutionis iniquitates replicant. Tunc anima per cog
Abbreviated transcription (Latin):
constringit᷑. E boues celestis docteinȩ p̾dica¬
tores significant᷑. Unde apłs. Boui tecturan¬
ti os ñ infrenabis. Boues gͦ uendunt. quiꝑ
pretio scͥpturas exponunt: uel ut accipiant
laudes & honores a ppło. Uendunt etiam
oues .i. plebem. Cui: Diabolo. Uel ita. Oues
innocentes sua uellera uestiendis prebent:
& doctrinã dñs ostendit repbam: ones ꝙͦ
et boues dicit᷑ eicere. Nummos u mutus¬
sant in egelia: q ñ simulate celestib sͥ aꝑte

Expanded text:
constringitur . Per boves coelestis doctrinae praedicaconstringitur . Per boves coelestis doctrinae praedicatores significantur. Unde Apostolus: Bovi trituranti os non infrenabis . Boves ergo vendunt, qui pro pretio Scripturas exponunt, vel ut accipiant laudes et honores a populo. Vendunt etiam oves, id est, plebem. Cui? Diabolo. Vel ita: Oves innocentes sua vellera vestiendis praebent,et doctrinam Dominus ostendit reprobam, oves quoque et boves dicitur ejicere. Nummos dant in Ecclesia, qui non simulate coelestibus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ uilia munuscula: u̾bi grã ut fucti
ciceris. uuarũq passarũ. pomorũq du̾si
generis. Igit᷑ collybistȩ ꝓ usuris accipiebat
uarias speties: ut qͦd in nummno ñ licebat.
in his reb exigerent quȩ numinis coemu.¬
t᷑: quasi ñ hoc ipsũ zechiel p̾cauerit dicens
Usuram et suꝑabundantiã ñ accipieris ho
om̃s eiecit dñs de templo. In oratorio ñaq
residentes in templo quibꝰdã ñ dantib lesi¬
cotidie iħc ingredit᷑ templũ patͥs: ꝙ eieit
de ęccłia om̃s qͥ sua querunt in ea. ñ quȩ d̃i
sunt: ꝙ ideo uniꝰ cͥminis habent uendentis
parit̾ et em̃tes. Q peccata peccatis addit:
qͣsi funẽ cõnectie. quo flagellet᷑ uel ligetur.
funiculi gͦ quib negotiatores eiciunt᷑: st̃ i¬
crementa actionũ malarũ. Unde ysaias. Ue
qͥ trahitis iniqͥtatẽ in funiculis uanttatis. Et
salomon. funiculis peccatoꝵ suoꝵ unꝰqͥsq

Expanded text:
dicimus vilia munuscula, verbi gratia, ut fricti dicimus vilia munuscula, verbi gratia, ut fricti ciceris, uvarumque passarum, pomorumque diversi generis. Igitur colybistae pro usuris accipiebant varias species, ut quod in nummo non licebat, in his rebus exigerent quae nummis coemuntur, quasi non hoc ipsum Ezechiel praecaverit, dicens: Usuram et superabundantiam non accipietis . Hos omnes ejecit Dominus de templo. In oratorio namqueresidentes in templo quibusdam non dantibus, laesiquotidie Jesus ingreditur in templum Patris, et ejicit de Ecclesia omnes qui sua quaerunt in ea, non quae Dei sunt; et ideo unius criminis reos habet vendentes pariter et ementes. Qui peccata peccatis addit, quasi funem connectit, quo flagelletur. Funiculi ergo quibus negotiatores ejiciuntur, sunt incrementa actionum malarum. Unde Isaias: Vae qui trahitis iniquitatem in funiculis vanitatis . Et Salomon: Funiculis peccatorum suorum unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
onis interdixit: ñ de uasis deo dicatis. S̾cien¬
dũ qͦd uxta mandata legis. de cunctis pene
regionib iudeoꝵ ppło confluente ad tem¬
płu dñi in toto orbe famosissimũ. innu¬
merabiles immolabant᷑ hostiȩ taurorũ.
arietũ. hyrcoꝵ. maxime infestis dieb:
pauꝑib ne absq sacrificio eeñt pullos
columbars. & turtures offerentib. S cũ
plerũq ñ haberent uictimas delonge
uenientes: erco gita uerunt sacerdotes qͥnꝰ
preda de ipło facerent scilico ut anindu
sacresicanda ñ habentib uenderent. a
rursũ reciꝑent. S cum accideret ut qud
pauꝑes etiam ñ haberent unde aues ene¬
rent: posuerunt ibi sacerdotes nummuis¬
rios qͥ mutuã sub cautione darent paua¬
am. S qͥa lex p̾etpiebat ut nemo usuro i¬
cuꝑet: excogirauerunt aliam thecnã. seili¬
cet ut ꝓ numinulariis collibistas facereo
Cuiꝰ uerbi ꝓpuetatẽ. latina lingua ñ erpit¬
mit. Collybia dicunt᷑ apud eos. quȩ nos

Expanded text:
onis interdixit, non de vasis Deo dicatis. Sciendum quod juxta mandata legis, de cunctis pene regionibus Judaeorum populo confluente ad templum Domini in toto orbe famosissimum, innumerabiles immolabantur hostiae taurorum, arietum, hircorum, maxime in festis diebus: pauperibus, ne absque sacrificio essent, pullos columbarum et turtures offerentibus. Sed cum plerumque non haberent victimas de longe venientes, excogitaverunt sacerdotes quomodo praedam de populo facerent, scilicet ut animalia sacrificanda non habentibus venderent, et ea rursum reciperent. Sed cum accideret ut quidam pauperes etiam non haberent unde aves emerent, posuerunt ibi sacerdotes nummularios, qui mutuam sub cautione darent pecuniam . Sed quia lex praecipiebat ut nemo usuras acciperet, excogitaverunt aliam technam, scilicet ut pro nummulariis colybistas facerent. Cujus verbi proprietatem latina lingua non exprimit. Colybia dicitur apud eos quae nos
Abbreviated transcription (Latin):
dumagĩe portant. ñ imagniẽ diaboli. Aut
certe m̃sas nummularioꝵ .i. sacerdotũ dicit
syturas: nouo enĩ testam̃to succedente priori.
eu̾se fc scͥpturȩ illors. Qd faciunt in templo
muete columbȩ uenales: ex qͦ una columba
granuta descendit in templũ corporis xp̃i:
sam ñ ẽ placiturũ deo templũ: idẽ. ȩccłia in sa

Expanded text:
maginem portant, non imaginem diaboli. Aut certe mensas nummulariorum, id est, sacerdotum, dicit Scripturas: Novo enim Testamento succedente priori, eversae sunt Scripturae eorum. Quid faciunt in templo multae columbae venales, ex quo una gratuita columba descendit in templum corporis Christi? Jam non est placiturum Deo templum, id
Abbreviated transcription (Latin):
naliter intelligentes. lauamini mundi estot
& mundamini qͥ fertis uasa dñi: ñ recte astpi¬
ebant hanc mundiciã. Nam hoc dictum est
de cordis ꝙ oꝑis castigatione: & ñsolum de
uando corpore ut ipsi putabant. Igit᷑ aqua i¬
terius lot. conscientiȩ liuore pollitt: ñ ad ue¬
bũ audiendũ nec qͣsi ad medicũ. s ad questionĩ
pugnas concurrunt. De ñ lotis itaq manib
corporis uituꝑant discipulos: cũ in oꝑib eoñ
nichil immunditiȩ inueniant. Animars ñq
manꝰ. idẽ. oꝑa: sollicite lauabant. Cominina
quid̃e uocabant tudei: omĩa immunda. Iys
autẽ respondens: ãit illis. Quare & uos trans¬
d̾s dixit. Honora patr̃e ꝙ matr̃e: & qͥ malebe¬
xerit patͥ uel matͥ morte moriat᷑. Honor il¬

Expanded text:
naliter intelligentes: Lavamini, mundi estote ; et: Mundamini qui fertis vasa Domini , non recte accipiebant hanc munditiam. Nam hoc dictum est de cordis et operis castigatione, et non solum de lavando corpore, ut ipsi putabant. Igitur aqua exterius loti, conscientiae livore polluti, non ad verbum audiendum, non quasi ad medicum, sed ad quaestionum pugnas concurrunt. De non lotis itaque manibus corporis vituperant discipulos, cum in operibus eorum nihil immunditiae inveniant. Animarum namque manus, id est opera, sollicite lavabant. Communia quidem vocabant Judaei omnia immunda. Ipse autem respondens, ait illis: Quare et vos transDeus dixit: Honora patrem et matrem, et qui maledixerit patri vel matri, morte moriatur. Vo
Abbreviated transcription (Latin):
furca rationis obtundit. soẽ moysi & ysaiȩ
increpatione: ut & nos hereticos uerbis scri¬
pturȩ iuncamus. Simulatores uidei strepi¬
tu quidẽ labioꝵ dicunt. magister scimꝰ qͥa
uerax es. exteriorẽq munditiã commendarit:
s qͥa immunda mente ueritati contradicunt:
nequaqũa mercedẽ cũ ueris cultorib habitu¬
ri sunt. Et conuocatis ad se turb̃: dix̃ eis
Audite & intelligite. Non qͦd intrat uios
coinquinat hominẽ: s qͦd ꝓcedit ex ore hoc co¬

Expanded text:
furca rationis obtundit, id est, Moysi et Isaiae increpatione, ut et nos haereticos verbis Scripturae vincamus. Simulatores Judaei strepitu quidem labiorum dicunt: Magister, scimus quia verax es , exterioremque munditiam commendant; sed quia immunda mente veritati contradicunt, nequaquam mercedem cum veris laudatoribus habituri sunt. Et convocatis ad se turbis, dixit eis: Audite et intelligite. Non quod intrat in os coinquinat hominem; s
Abbreviated transcription (Latin):
tradita surit illis seruare. baptismata calicũ.
& urteorũ. & eramentoꝵ et lectoꝵ: & alia¬
÷ similia his faciunt multa. Aforo subau¬
dis redeuntes nͥ lauent᷑: ñ comedunt. frustra
si baptiant᷑: dum in nomine saluatoris ñ
abluuit᷑. Baptismata urceoꝵ &. calicũ dicit
ablitiones uasor. qͣs facunt uidei ut ipsi
mundi uideant᷑ in corpore: ñ curantes peccã
infcoelitatis a se expellere. At uͦ in uanũ uasoꝵ
baptismata seruant: qͥ cordiũ suor & corpo¬
rũ sordes negligunt. Unde paulus. Uolun¬
tas dĩ ẽ ut abstineatis uos a fornicatione:
ut sciat unusquisq ur̃m suũ uas possidere in
sc̃ificatione &e honore. Suꝑsticiosa hominũ
traditio p̾cipit crebrius lauari ad manducan¬
dũ: ꝙ alia huiꝰmodi inutilia: s necessaria
doctrina ueritatis iubet eos qͥ panẽ uitȩ
manducare desiderant. crebro elemosinarũ.
lacrimarũ aliorũq iusticiȩ fructuũ fom̃to
eritũ fecistis mandatũ dĩ ꝓpt̾ traditionẽ¬

Expanded text:
tradita sunt illis servare, baptismata calicum et urceorum et aeramentorum et lectorum, et alia similia his faciunt multa. BEDA. A foro, subaudis redeuntes, nisi laventur, non comedunt; frustra sic baptizantur, dum in nomine Salvatoris non abluuntur; baptismata urceorum et calicum dicit ablutiones vasorum, quas faciunt Judaei, ut ipsi mundi videantur in corpore, non curantes peccata infidelitatis a se expellere. At vero in vanum vasorum baptismata servant, qui cordium suorum et corporum sordes negligunt. Unde Paulus: Voluntas Dei est, ut abstineatis vos a fornicatione, ut sciat unusquisque vestrum suum vas possidere in sanctificatione et honore . Superstitiosa hominum traditio praecepit saepius lavari ob manducandum, et alia hujusmodi inutilia; sed necessaria doctrina veritatis jubet eos qui panem vitae manducare desiderant, crebro eleemosynarum, lacrymarum, aliorumque justitiae fructuum fomento Irritu
Abbreviated transcription (Latin):
tr̃e: ꝙ irritum fecistis mandatũ di ꝓpt̾ tradil¬
onẽ urãm. P receꝑat dñs imbecillitati s pe¬
nuriȩ parentũ consulens: ut filii eos hond¬
rarent in necessariis etiã uitȩ. Hane legeil
nharisei subuertentes utt impietatẽ sub noie
perases inducerent: do cuerurtt filios melꝰ
pierat si des uero pat uouerent ea quiȩ pare¬
fie offerenda erant Unde iꝑsi parenttes ege¬
qi fiebant: & oblatio liberoꝵ sub occasione
e ualu c ra sacerdotũ cedebat. Sic lege littam
quitũq drxerit patri uel matri & cetã uoᷤ
ilito dicitis: qͥa quicumq hoc dicat. uos illũ
insteuitis. ad dicendũ. Uos inqũa in hoc in¬
Arutus malos filios: ut dicant. O pater. o
mat᷑ iiinus qͦd cũq est ex me oblatũ subau¬
dis in tempło: tibi ꝓderit in anima. Helita
fuios dicere patentib compellitis: munꝰ qͦoc̃q
ẽex me offerendum dõ. in tuos consumo ey¬
bos. tͥꝙ ꝓdest opater ꝙ mat̾: ut timeant ac¬

Expanded text:
um fecistis mandatum Dei propter traditionem vestram. Praeceperat Dominus, imbecillitati et penuriae parentum consulens, ut filii eos honorarent in necessariis etiam vitae. Hanc legem Pharisaei subvertentes, ut impietatem sub nomine pietatis inducerent, docuerunt filios melius facere, si Deo vero Patri voverent ea quae parentibus offerenda erant. Unde ipsi parentes egeni fiebant, et oblatio liberorum sub occasione Dei in lucra sacerdotum cedebat. Sic lege litteramquicunque dixerit Patri vel matri, etc., vos illud dicitis, quia quicunque hoc dicat, vos illum instruitis ad dicendum. Vos, inquam, in hoc instruitis malos filios ut dicant: O pater, o mater, munus quodcunque est ex me oblatum, subaudis in templo, tibi proderit in anima. Vel ita: Filios dicere parentibus compellitis. Munus quodcunque est ex me offerendum Deo, in tuos consumo cibos, tibique prodest, o pater et mater, ut timeant ac
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi curauit paraliticũ quẽ deposuerunt ꝑ tect.
Ubi filiũ sub reguli absentem curauit.
Ubi leui publicanus ꝯuiuiũ fecit ei & dicentes
Ubi queda mulier de turba clamauit ad iħ̃m. beatͥ
Ubi nuntiat᷑ iħu qͥa mat̾ tua & frẽs tui uolunt

Expanded text:
Ubi curavit paralyticum, quem deposuerunt per tectum. LV. Ubi filium reguli absentem curavit. LVI. Ubi Levi publicanus convivium ei fecit, et dicentes Ubi quaedam mulier de turba clamavit ad Jesum: Beatus Ubi nuntiatur Jesu quia mater tua et f
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi ait cont᷑ iħm cues eiꝰ indignati tc̃ dicentes umde
huic tanta sapientia: Ubi de herodis conuuio. de
iohannis interfectione exponit. U bi ioh̃es in dest¬
to de quinq panib satiauit quinq milia homini¬
Ubi iħc supra mare pedib ambulauit ⁊ petrum
mergentẽ liberat. U bi transfretantes. ueneruit
in terrã genesar: & turbȩ sequute st̾ transmait
manna in descro. de murmuratione uideoꝵ eo

Expanded text:
Ubi ait: Contra Jesum cives ejus indignati sunt, dicentes: Unde huic tanta sapientia? LXXIX. Ubi de Herodis convivio, et de Joannis interfectione exponit. LXXX. Ubi Jesus in deserto de quinque panibus quinque millia hominUbi Jesus supra mare pedibus ambulavit, et Petrum mergentem liberat. LXXXII. Ubi transfretantes venerunt in terram Genesar, et turbae secutae sunt trans mare, de manna in deserto, de murmuratione
Abbreviated transcription (Latin):
sol obscurabit᷑: & luna ñ dabit lum̃ suũ
& stellȩ cadent de celo: et uirtittes celorum¬
⁊ cõmouebunt᷑. Et tunc parebit signũ filii
uexillũ uictoriȩ. Non diminutione lumi Ai¬
nis. s comparatione uerȩ lucis om̃ia erañt
tenebrosa in die iudicii: de quo ꝓpħauit
ysaias dicens. Erubescet luna & confun¬
det᷑ sol cũ regnauerit dñs exercituũ. in mon.¬
te syon & in iherłm: et in conspectu senum
suos fuerit głificatus. Cetetũ ꝑacto die in¬
dicũ. & clarescente gła futurȩ uitȩ cũ fuent
celũ nouũ. & t̾ra noua tunc fiet qͦd id̃ẽ ꝓpba
dicit alibi. Et erit lux limȩ sic̃ lux solis.
tus. aͦ potestates appellat. quȩ in aduentu
sui conditoris oculis nr̃is uisibilit̾ apparebt̃:
ut ddistrictȩ tunc a nob exigant hoc quod
ei tremant anglĩcȩ potestates: Unde iob.
Columpnȩ celi contremiscuit. & pauent ad¬

Expanded text:
scurabitur, et luna non dabit lumen suum, scurabitur, et luna non dabit lumen suum, et stellae cadent de coelo, et virtutes coelorum commovebuntur, et tunc parebit signum Filii vexillum victoriae. Non diminutione luminis, sed comparatione verae lucis omnia erunt tenebrosa in die judicii, de quo prophetavit Isaias, dicens: Erubescet luna et confundetur sol, cum regnaverit Dominus exercituum in monte Sion et Jerusalem, et in conspectu senum suorum fuerit glorificatus . Caeterum peracto die judicii, et clarescente gloria futurae vitae, cum fuerit coelum novum et terra nova, tunc fiet quod idem propheta dicit alibi: Et erit lux lunae sicuti lux solistus et potestates appellat, quae in adventu suo oculis nostris visibiliter apparebunt, ut districte tunc a nobis exigant hoc, quodcii tremant angelicae potestates? Unde Job: Columnae coeli contremiscunt et pa
Abbreviated transcription (Latin):
sua m̃te latere ꝑmiitat᷑. qͥn iudicis fulgor
penetret᷑. P salmista etiã dicit d̾s manifeste
eẽ in abscomdito: qͥ lumen ẽ totiꝰ mundi. su¬
cre lucas ait de sub celo: qͥa iudicii discrum̃
erit in aȩre. apło dicente. Simul rapiem᷑ cũ
tet. s qͦd fides eiꝰ ab oriente usq ad occidentẽ
in ȩcclesiis fulgeat. De ipso namq in salo¬
monis figura ꝓpħatum ẽ. Dñabit᷑ a mari
usq ad mare: & a flumine usq ad t̾minos
t̾re. A flumine scilicos uͥ baptiratus ẽ: quia
inde cepit ȩuangłm p̾dicare. Et alibi. Om̃s
gentes qͣs fecisti uenient fide: ꝙ adorabunt
corã te dñe. De eodẽ sophonias. Adorabunt
eũ unusqͥsq de loco suo: etiã om̃s insulȩ gen¬
tium. Nomine fulguris seu fulgoris. intelli¬
ge manifestationẽ solis. siue alteriꝰ splendo¬
ris mundi tenebras fugantis: sic̃ eccłiam
tatim aut̃ẽ post tribulationẽ dierũ illoꝵ

Expanded text:
sua mente latere permittatur, quin judicis fulgore sua mente latere permittatur, quin judicis fulgore penetretur. Psalmista etiam dicit: Deus manifeste e in abscondito, qui lumen est totius mundi. Pulchre Lucas ait, de sub coelo; quia judicii discrimen erit in aere, Apostolo dicente: Simul rapiemur cumtet, sed quod fides ejus ab oriente usque ad occidentem in Ecclesiis fulgeat. De ipso namque in Salomonis figura prophetatum est: Dominabitur a mari usque ad mare, et a flumine usque ad terminos terrae . A flumine scilicet ubi baptizatus est, quia inde coepit Evangelium praedicare. Et alibi: Omnes gentes quas fecisti venient fide, et adorabunt te, Domine . De eodem Sophonias: Adorabunt eum unusquisque de loco suo, etiam omnes insulae gentium . Nomine fulguris, seu fulgoris intellige manifestationem solis, sive alterius splendoris, mundi tenebras fugantis. sicut Ecclesiam Statim autem post tribulationem dierum il
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥe congruunt: qnͣdo etiã signoꝵ oꝑatio eos
qui torm̃ta ingerent comitabit᷑. Unde apłs.
Cuiꝰ ẽ. aduentꝰ scd̾m oꝑatioñẽ sathanȩ in
omni seductione signis. ꝙ ꝓdigiis mendacii.
Predicit᷑ gͦ electis ut p̾sciĩ uigilent: ne eorũ
fides concutiat᷑. Licet ꝑsequutor pietatis. sit
oꝑator uirtutis: forsan multi corruent. qui
humano iudicio uident᷑ electi. M eclu. Lceu.
si gͦ dixerint uob̃ ecce in deserto ẽ. noli¬
Ate exire:ecce in penetrabilib nolite cre¬
dere. Antixp̃c cerimonias legis dẽptabit re¬
staurare: ut ȩuangłm soluat. Quȩ res iude¬
os eũ ꝓ xp̃o susciꝑe suadebit. Igitur m̃bra
eiꝰ qui se efferet supͣ omne qͦd dr ds. aut
qͦd colct᷑. p̾dicabunt se habere. xp̃m in deser
xp̃m morari in deserto gentiliũ & philosi¬
phoꝵs dogmate. aut in hereticoꝵ peneteah.¬
Eieut enĩ fulgurꝰ exit ab oriente. ꝙ paret us
in occidente: ita erit ꝙ aduentꝰ fili hõis
Subitus ꝙ choruscus ueniet: ut nullus in

Expanded text:
e congruunt, quando etiam signorum operatio eos qui tormenta ingerent, comitabitur. Unde Apostolus: Cujus est adventus secundum operationem Satanae, in omni seductione, signis et prodigiis mendacii . Praedicitur ergo electis, ut praescii vigilent, ne eorum fides concutiatur, licet persecutor veritatis, sit operator virtutis. Forsitan multi corruent, qui humano judicio videntur electi. M. 255V L. 202 Si ergo dixerint vobis: Ecce in deserto est, nolite exire, ecce in penetralibus, nolite credere. Antichristus caeremonias legis tentabit restaurare, ut Evangelium solvat. Quae res Judaeos eum pro Christo suscipere suadebit. Igitur membra ejus qui se efferet supra omne quod dicitur Deus, aut quod colitur , praedicabunt se habere Christum in deserttum morari in deserto gentilium et philosophorum dogmate, aut in haereticorum penetralgur exit ab oriente, et paret usque in occidentem, ita erit et adventus Filii hominis. Subitus et coruscus veniet, ut nullus in
Abbreviated transcription (Latin):
uibentis radiꝰ mundani solis aut pallidior
uidet᷑ aut clarior: ita ꝓ deuotione credentis.
unicuiq sp̃uale lum̃ infudit᷑. Luna ñ
dat lum̃ si obiectu t̾rȩ radii solis excludant᷑:
sic q eccłia ñ dabit cũ uitia carnis obsistẽt:
ne fulgore diuummi luminis de xp̃i radiis pos¬
sit mutuari. Namq in ꝑsequutionib lucẽ
cdi: solus plerũq amor uitȩ huiꝰ excludit.
deerit sem̃ abrahȩ cui assimilatȩ st̃ stellẽ.
les fortissimi turbabunt᷑. impiis ultͣ mo¬
dũ seuientib. Uel angłi mouebunt᷑ ad
iram uindicte: qͥ cũ tuba mittendi ft̃ a filio
hominis. In tuba enĩ di descendere: Hoc
ẽ nomine dĩ bellũ gerere. Nam ꝑ nouissi¬
ña tubã intelligit᷑ extremũ bellũ maligno

Expanded text:
videntis radius mundani solis aut pallidior videntis radius mundani solis aut pallidior videtur aut clarior, ita pro devotione credentis unicuique spirituale lumen infunditur. Luna non dat lumen, si objectu terrae radii solis excludantur, sic et Ecclesia non dabit, cum vitia carnis obsistent, ne fulgorem divini luminis de Christi radiis possit mutuari. Namque in persecutionibus lucem Dei solus plerumque amor hujus vitae excludit. deerit semen Abrahae, cui assimilatae sunt stellae.les fortissimi turbabuntur impiis ultra modum saevientibus. Vel angeli movebuntur ad iram vindictae, qui cum tuba mittendi sunt a Filio hominis. In tuba enim Dei descendere hoc est, nomine Dei bellum gerere. Nam per novissimam tubam intelligitur extremum b
Abbreviated transcription (Latin):
gabunt electos eiꝰ a quatuor uentis: a sum¬
mis celoꝵ. usq ad t̾minos eoꝵ. Tuba est
potestas suscitandi mortuos: uox magna ut
nullus remaneat ñ suscitatus: & ut omnes
sint in uidicio. A qͣtuor uentis .i. a qͣtuor
climatib mundi. oriente. occidente. aqͥ¬
lone ꝙ austro. Et ne qͥs putaret ñ etiã a
medit̾ianeis regionib congregandos. sub-¬
uinxit martus. A sũmo t̾rȩ. usq ad sũmũ
⁊ celi i. ab extremis t̾rȩ finib ꝑ directum.
Om̃s gͦ occurrent ad iudiciũ: & electi. et
reꝓbi. Math̾s dicit a sũmis celoꝵ usq ad m¬
terminos eoꝵ: qͦo significat om̃s qͥ sunt
sub curuitate celi. qͣsi ꝑ orrontẽ. SOm̃ cõ¬
m̃tatoris ẽ maxime in obscuris locis diu̾soꝵ
sententias in optione lectoris ponere: lega¬
mus & aliter. Statim pꝰ tͥbulationẽ dierti
illoꝵs incept̾a ñ adhuc finita: sol iusticiȩ
obscurabit᷑. ad gelida corda. Sic̃ eñ ꝓ captu

Expanded text:
gabunt electos ejus a quatuor ventis, a sumgabunt electos ejus a quatuor ventis, a summispotestas suscitandi mortuos, vox magna, ut nullus remaneat non suscitatus, et ut omnes sint in judicio. A quatuor ventis, id est, a quatuor climatibus mundi, oriente et occidente, aquilone et austro. Et ne quis putaret non etiam a mediterraneis regionibus congregandos, subjunxit Marcus: A summo terrae usque ad summum coeli, id est, ab extremis terrae finibus per directum uOmnes ergo occurrent ad judicium, et electi et reprobi. Matthaeus dicit: A summis coelorum usque ad terminos eorum: quod significat, omnes qui sunt sub curvitate coeli, quasi per horizontem. Quoniam commentatoris est maxime in obscuris locis, diversorum sententias in opinione lectoris ponere, legamus et aliter: Statim post tribulationem dierum illorum incoeptam, non adhuc finitam, sol justitiae obscurabitur ad gelida corda. Sicut enim pro captu
Abbreviated transcription (Latin):
guiliente rege in ciuitatẽ exercitꝰ antecedit
ꝓpfereus signa atq uexilla regalia. & habitu
pparationis armisonȩ annuntiat regis in¬
trotũ: ita dño descendente de celis p̃cedet
cis ut tͥumphale uexillũ p̾ferentes: diumnũ re¬
gis celestis ingressũ. t̾ris trementib nunti¬
abunt. Tunc agnoscent consiliũ iniqͥtatis
suȩ: qͥ dnm̃ maiestatis crucifixert̃. Et tunc
frustra fatebiuirt᷑ impiã cecitatẽ suã. qnͣdo
ostendet uulnera sua rex głȩ: ce qnͣdo uide¬
bunt in quẽ compunxer̃t. Et uidebũt
filiũ hominis uenientẽ in nubib celi cum¬
piso uirtute multa: &e maiestate. Qͥ pͥus sic̃ plu¬
uia in uellus descendit in humilitate:. ue¬
niet in potestate. & gła. Et qͥa nubes susce¬
pit eũ euntẽ in celũ. & illic dictum ẽ ab
angłis. qm̃ sic ueniet sic̃ abiit: merito cre-¬
dendus ẽ ñsolũ in eod̃e corpore: uerũ etiam¬
⁊ in nube uenturus. Et tunc mittet an¬
gelos suos cũ tuba ce uoce magna ⁊ congre¬

Expanded text:
grediente rege in civitatem, exercitus praecedit ferens signa et vexilla regalia, et ambitus praeparationis armisonae annuntiat regis introitum; ita Domino descendente de coelis, praecedet cis ut triumphale vexillum praeferentes, divinum regis coelestis ingressum terris trementibus nuntiabunt. Tunc agnoscent consilium iniquitatis suae, qui Dominum majestatis crucifixerunt. Et tunc frustra fatebuntur impiam caecitatem suam, quando ostendet vulnera sua rex gloriae, et quando videbunt in quem compunxerunt. Et videbunt Filium hominis venientem in nubibus coeli, cum virtute multa et majestate. Qui prius sicut pluvia in vellus descendit in humilitate, veniet in potestate et gloria. Et quia nubes suscepit eum euntem in coelum, et illic dictum est ab angelis, quoniam sic veniet sicut abiit, merito credendus est non solum in eodem corpore, verum etiam in nube venturus. Et tunc mittet angelos suos cum tuba et voce magna, et congre