comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
głam. Dñs p̃cepit ñ iurare nͥ necessitate: ut cũ
udent᷑ homines pigri ad credendũ. Uñ ñ dixit
malũ ẽ s a malo ẽ: so: si cogeris iurare de necessi¬
tate infirmitatis eoꝵ quib aliquid suades ue-¬
nit. Tu enĩ ñ peccas qͥ bene iteris uratione: ꝙͣ
qũauis bona ñ sit. tam̃ ẽ necessaria: s ille peccat.
cuiꝰ infirmitate tu iurare cõgeris. ¶ Neq ꝑ celũ:
hoc addidit: suꝑsticionẽ ueteris contumatiȩ con-¬
dempnans. Erat enĩ iudeis religio iurare no
in dei contumeliam uenerationẽ uirando defe
struenda: cũ presertim in preformationẽ ecclie
quȩ magni regis ẽ ciuitas eẽt constituta leg¬
itaq ne causa aliqua nos inducat nirart ꝑ cra¬
turas. Celum thronus dĩ dicit᷑: qͥa celsitudine
necñ pulcͥtudine sua. scãs animas significat in
quib ds iudicat: spuał enĩ udicat om̃ia: e ipse
a nemine udicat᷑. Terra uͦ scabellũ pedũ eiꝰ mn¬
cupat᷑: qͥa mystice significat peccatores. qͥꝑ nist¬

Expanded text:
minus praecepit non jurare nisi necessitate, ut cum videntur homines pigri ad credendum. Unde non dixit: Malum est, sed a malo, id est si cogeris jurare, de necessitate infirmitatis eorum quibus aliquid suades, venit. Tu enim non peccas, qui bene uteris juratione: quae, quamvis bona non sit, tamen est necessaria; sed ille peccat, cujus infirmitate tu jurare cogeris. Neque per coelum. Hoc addidit, superstitionem veteris contumaciae condemnans HILAR. Erat enim Judaeis religio, jurare nomin Dei contumeliam venerationem jurando deferstruendam cum praesertim in praeformationem Ecclesiae, quae magni regis est civitas, esset constitutaitaque ne aliqua causa nos inducat jurare per creaturas. Coelum thronus Dei dicitur, quia celsitudine nec non pulchritudine sua sancta animas significat , in quibus Deus judicat. Spiritualis enim judicat omnia, et a nemine judicatur . Terra vero scabellum pedum ejus nuncupatur, quia mystice significat peccatores, qui per just
Abbreviated transcription (Latin):
res munꝰ tuũ. Absurdũ ẽ transmarinũ frẽm
si ita accroerit: eredere querendũ. Ergo ad spua¬
lia refugere cogim᷑: ut qͦd dictũ ẽ uade pͥus re-¬
conciliari fr̃i tuo. sine absurditate possit intel¬
ligi. Nos sumꝰ templũ: altare ẽ fides interior:
Cum gͦ in corde ño d̃o uolumꝰ offerre orationẽ:
siin aliquo lesimꝰ fiẽm ꝑgendum ẽ ñ pedib cor-¬
poris s motib animi ad reconciliationẽ. Si aũ
p̃sens sit. reuocandus ẽ in grãm postulando
ueniam: si pͥus hoc coram dõ feceris. m xxxui.

Expanded text:
ST. Absurdum est, transmarinum fratrem, si ita acciderit, credere quaerendum. Ergo ad spiritualia refugere cogimur, ut quod dictum est, vade prius reconciliari fratri tuo, sine absurditate possit intelligi. Nos sumus templum, altare est fides interior. Cum ergo in corde nostro Deo volumus offerre orationem, si in aliquo laesimus fratrem, pergendum est non pedibus corporis, sed motibus animi ad reconciliationem. Si autem praesens sit, revocandus est in gratiam, postulando veniam, si prius hoc coram Deo fece
Abbreviated transcription (Latin):
psalmista. deplorat ita. Qm̃ laudat᷑ pecca¬
tor in desideriis animȩ suȩ: & iniquus bene-¬
dicit᷑. Cui ñ minima pene pars ẽ ñ mͦ sua sce-¬
lera ñ argui: s in suꝑ qͣsi bene gesta laudari:
Ipsa enĩ peccati nutrix adulatio. sic in culpa
ardentib solet administrare fomentũ: sicut
flammis oleũ. Ꝙ qͦmͦ pauꝑes. esurientes. et
fientes maloꝵ impbitate ꝓbant᷑: ita uacan¬
tes diuiciis q epulis. & risui. male obsequenti¬
um clientela maiorẽ ad pena fouent᷑. Scd̃m ħ
enĩ faciebant ꝓpħis: patres eoꝵ. Psendo ꝓpħaᷤ
significat: captantes uulgi fauorẽ. qͣsi fitura

Expanded text:
datur peccator in desideriis animae suae, et iniquus benedicitur . Cui non minima poenae pars est, non modo sua scelera non argui, sed insuper quasi bene gesta laudari. Ipsa enim peccati nutrix adulatio, sic in culpa ardentibus solet administrare fomentum sicut flammis oleum. Et quomodo pauperes esurientes et flentes, malorum improbitate probantur, ita vacantes divitiis et epulis et risui male obsequentium clientela majorem ad poenam foventur. Secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum. Pseudoprophetas significat, capta
Abbreviated transcription (Latin):
Dina uel pumnaculũ ẽ fastigiũ: roẽ sũmitas. So¬
lebant enĩ antiqͥ sic̃ aohuc fit in plurib locis. su¬
ꝑiora domoꝵs uł temploꝵ facere plano scẽmate:
ut ibi possent stare & agere qͦd uellent. Uñ dñs
ad apłos. Qd̃ in aure auditis: p̾dicate suꝑ tecta

Expanded text:
Pinna vel pinnaculum est fastigium, id est summitas. SoPinna vel pinnaculum est fastigium, id est summitas. Solebant enim antiqui sicut adhuc fit in pluribus locis, superiora domorum vel templorum facere plano schemate, ut ibi possent stare et agere quod vellent. Unde Dominus ad apostolos: Quod in aure auditis, praedicate super tecta .
Abbreviated transcription (Latin):
ẽdixit dñs: qͥa humilitate ñ potentia ꝓposue¬
ant uicere diabolũ. Intendebat demonũ pͥnceps
ex mutatione lapidũ in panes. iurtitt̃e potestatis̃
in ddo agnoscere: & in homine oblectam̃to eybi
patientiã esuritionis illicoere. Nerũ dñs ex deu¬
teronomio testimoniũ sumens: ostendit ñ in
stione. delectatione. eonsensu. xp̃c autẽ suggesti¬
one sola temptat᷑ꝰ ẽ: qͥa delectatio peccati mentẽ
ei ñ momordit. Non indignũ tẽptari fuit illi.
qͥ oectoi uenerat: ut sua tẽptatione niãs uince.¬
ret. sic̃ sua morte nr̃a tulit peccata. Tunc assũp
sit eũ diabolus in scãm ciuitatẽ: ꝙ statuit eum
supͣ pinnaculũ templi. Non ẽ mirũ si se ꝑmisit
ab illo assumi & duci & statui: qͥ se ꝑtulit a m̃¬
bris illiꝰ crucifigi. Potest autẽ sic inttelligi. Assũ
psit eũ diabolus. to⁊ tẽptando inuasit. & sta¬
tuit eũ supͣ pinnaculũ templi: idest occasio fu¬
it qͣre dñs a suo sp̃u sit ductus & statitus illie

Expanded text:
dixit Dominus, quia humilitate, non potentia proposuerat vincere diabolum. Intendebat daemonum princeps, ex mutatione lapidum in panes, virtutem potestatis in Deo agnoscere, et in homine, oblectamento cibi patientiam esuritionis illudere. Verum Dominus de Deuteronomio testimonium sumens, ostendit, non in stione, delectatione, consensu. Christus autem suggestione sola tentatus est, quia delectatio peccati mentem ejus non momordit. Non indignum tentari fuit illi, qui occidi venerat ut sua tentatione nostras vinceret, sicut sua morte nostra tulit pecsit eum Diabolus in sanctam civitatem, et statuit eum supra pinnaculum templi. » Non est mirum si se permisit ab illo assumi, et duci et statui, qui se protulit a membris illius crucifigi. Potest autem sic intpsit eum diabolus, id est, tentando invasit; et statuit eum supra pinnam templi, id est, occasio fuit quare Dominus a suo spiritu sit ductus et statutus illic.
Abbreviated transcription (Latin):
factis iħc: ut quẽ in ꝓpħarũ uoluminib soliti
erant legere presentẽ oꝑib contuerent᷑. Circuit.
ut doceat doctorẽ eẽ expeditũ: & ñ acceptorem
ꝑsonarũ. Languor ẽ duturnꝰ morb: infirmi¬
tas quelibet uł momentanea. Et abiit opi¬
nio eiꝰ in totã syriam: ꝙ obtulerunt ei om̃s ma¬
le habentes uariis languorib q torm̃tis com

Expanded text:
factis Jesus, ut quem in prophetarum voluminibus soliti erant legere, praesentem operibus contuerentur. RABAN. Circuit, ut doceat doctorem esse expeditum et non acceptorem personarum. Languor est diuturnus morbus, infirmitas quaelibet vel momentanea. Et abiit opinio ejus in totam Syriam, et obtulerunt ei omnes male habentes variis languoribus et tormentis com
Abbreviated transcription (Latin):
Syria ẽ omĩs regio ab eufiate usq ad mare ma¬
gnũ. a capadotia usq in egyptũ: continens
int̾ alias ꝓuitias palestina. in qua uidei ha¬
bitant. Torm̃ta dicit acutas passiones: ñ dui¬
turnas. Lunatici ꝓpͥe sunt. qͥ ñ semꝑ sensum
amittunt. s aliquando ꝑ lunationes: un de¬
mones lunaria tẽpora obseruare facientes. ere¬
atuiã infamare cupiebant. Paralttici ft̃ conte¬
cti: uł menbris dissoluti. Decapolis ẽ queda re¬
gio: decem urbiũ. De transiordanẽ: ioẽ de loco
qͥ ẽ ultia iordanẽ fluuium: laxpiui Raxui

Expanded text:
ad mare magnum, a Cappadocia usque in Aegyptum, continens inter alias provincias Palaestinam in qua Judaei habitant. Tormenta dicit acutas passiones, non diuturnas. Lunatici proprie sunt, qui non semper sensum amittunt, sed aliquando per lunationes, unde daemones lunaria tempora observare facientes, creaturam infamare cupiebant. Paralytici sunt conracti, vel membris dissoluti. Decapolis est quaedam egio decem urbium. De trans Jordanem, id est, de loco qui est ultra Jordanem fluvium
Abbreviated transcription (Latin):
salientis. H ic aꝑte institumi. ñ quã nos satis u¬
stos estimare debere: s cotidianũ iusticiȩ ꝓfectũ
semꝑ amare. Est enĩ esurire & sitire iusticiam: ue¬
hement̾ appetere eam hinc psalmista. Ego autẽ
cũ iusticia apparebo in conspectu tuo: satiabor
cum apparuerit gła tua: Mxxuiiii.

Expanded text:
Hic aperte instituimur, nunquam nos satis justos aestimare debemus; sed quotidianum justitiae profectum semper amare. Est enim esurire et sitire justitiam, vehementer appetere eam. Hinc Psalmista: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo; satiabor, cum apparuerit gloria tua .
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ẽ idoneus ut se a miseriis expediat. Iustum gͦ
consiliũ ẽ: ut qͥ se a potentiore uult aduiiari.
ad iuuet infirmiorẽ. In sexto gradu ẽ cordis mũ¬
ditia de conscientia bonoꝵ operũ: ualens con¬
tẽplari summũ bonũ intellectu sereno. In sep¬
timo gradu ẽ. ipsa sapientia .i. contẽplatio ue-¬
ritatis: suscipiens similitudinẽ dĩ in filiatio¬
ne pacificationis. Seꝑtem gͥ gradus st̃ qͥ ꝑfe¬
ctum faciunt: qͣ ie unũ premiũ qͦd ẽ regnũ¬
celoꝵs uarie nominatũ ẽ. Octauum uͦ .i ꝑseue

Expanded text:
non est idoneus ut se miseriis expediat. Justum ergo non est idoneus ut se miseriis expediat. Justum ergo consilium est, ut qui se a potentiore vult adjuvari, adjuvet infirmiorem. In sexto gradu est cordis munditia de conscientia bonorum operum, valens contemplari summum bonum intellectu sereno. In septimo gradu est ipsa sapientia, id est, contemplatio veritatis, suscipiens similitudinem Dei in filiatione pacificationis. Septem igitur gradus sunt, qui perfectum faciunt, quare unum praemium quod est regnuoelorum, varie nominatum est. Octavum vero, id e
Abbreviated transcription (Latin):
gant. Bene octaua sententia mouet ad mar¬
tyriũ. in qͦ uera circũcisio ẽ. ab om̃i peccato: qͥa
octaua die uidei cucũcidebant᷑. in signũ uerȩ¬
circũcisionis. Assignatis septem gradib ꝑfecti¬
onis: congruit sp̃c sci septiformis oꝑatio. Nam
timor congruit humilib ⁊ pietas mitib: sci¬
entia lugentib: fortitudo esurientib ꝙ siti¬
entib: consiliũ miscd̃ib ͤ intellectus mũdis
uitã ꝑgant ad penas. Inde uentt᷑ ad scientiã
diuinȩ scͥpturȩ: uͥ animã oportet se mitẽ pre-¬
bere pietate. ne efficiat᷑ indocilis ꝑiucacib
concertationib. In tercio gradu in quo scien¬
dia ẽ: luget᷑ amissio sũm bom. In quarto gra¬
du in qͦ esurct᷑ iusticia. necessaria ẽ fortitudo:
qͥa ñ relinquit᷑ sine dolore. qͦd retinet᷑ cũ dele-¬
ctatione. In qͥnto gradu dat᷑ laborantib eua¬
dendi consiliũ: qͥa nisi qͥsq adiutet᷑ a suꝑiore.

Expanded text:
gant. Bene octava sententia monet ad margant. Bene octava sententia monet ad martyrium, in quo vera circumcisio est ab omni peccato; quia octava die JudUST.. Assignatis septem gradibus perfectionis congruit Spiritus sancti septiformis operatio. Nam timor congruit hominibus, pietas mitibus, scientia lugentibus, fortitudo esurientibus et sitientibus, consilium misericordibus, intellectus mundis vitam pergant ad poenas. Inde venitur ad scientiam divinae Scripturae, ubi animam oportet se mitem praebere pietate, ne efficiatur indocilis pervicacibus concertationibus. In tertio gradu in quo scientia est, lugetur amissio summi boni. In quarto gradu, in quo esuritur justitia, necessaria est fortitudo; quia non relinquitur sine dolore, quod retinetur cum delectatione. In quinto gradu datur laborantibus evadendi consilium; quia nisi quisque adjuvetur a superiore,
Abbreviated transcription (Latin):
Misericordes fc̃. qͥ in quib libet subueniunt
miseris: quor beniuolo affectu ad om̃s. intantũ
ds delectat᷑. ut misccłiam suã sit eis p̾staturus:
beati mundo corde qm̃ ipsi dm̃ uidebunt:¬
alibi scriptũ ẽ. In simplicitate cordis: querire
illũ. Hocẽ enĩ mũdũ ẽẽ cor: qͦo simplex. Et quẽ¬
admodũ lum̃ hoc uideri ñ potest nͥ oculis
mundis: ita nec cds nͥ ꝑ muudiciã cordis. qͦd ñ
arguit conscientia peceati: s tempłu dĩ scm̃ ẽz
Beati pacifici: qm̃ filii dĩ uocabunt᷑. Utiq filip̃
similitudinẽ patͥs habere debent. Unde filii
dĩ. om̃s animi sui motus subicientes rationi:
in semet ipsis pacifici ẽẽ debent. sic̃ ds̃. Et hec
ẽ pax: quȩ dat᷑ in t̾ra hominib bonȩ uolun¬
tatis. Beati qͥ ꝑsequutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ iusti¬
dm̃n p̾dictis septẽ uirtutib pollent: beati er̃t
si ꝑseuerauerunt. Inuitat itaq octaua sententia
ad ꝑseuerantiam: quecũq tͥbulationes emer-¬

Expanded text:
Misericordes sunt, qui in quibuslibet subveniunt miseris, quorum benevolo affectu ad omnes intantum Deus delectatur, ut misericordiam suam sit eis praestaturus. Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbuntalibi scriptum est: In simplicitate cordis quaerite illum . Hoc est enim mundum cor, quod simplex. Et quemadmodum lumen hoc videri non potest nisi oculis mundis, ita nec Deus nisi per munditiam cordis, quod non arguit conscientia peccati, sed templum Dei sanctum est. Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Utique filii similitudinem patris habere debent. Unde fili Dei omnes animi sui motus subjicientes rationi, in semetipsis pacifici esse debent sicut Deus. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis . Beati qui persecutionem patiuntur propter justiDeum praedictis septem virtutibus pollent, beati erunt, si perseveraverint. Invitat itaque octava sententia ad perseverantiam, quaecunque tribulationes emer
Abbreviated transcription (Latin):
chananei. filii zebedĩ in mareo boanerges ex fir¬
mitate & magnitudine fidei nominati sunt:
quoꝵ sublime meritũ in monte meret᷑ audire
tonitruũ pats. ꝑ nubẽ de filio tonantis. Hic ẽ
filiꝰ nĩs dilectus. Iacob alphei ẽ. qͥ frat̃ dñi no¬
minat᷑: qͥa maria uxor alphei soror fuit mariȩ
mat̾s dbñi. Sy mon chananeus: a uico galleȩ qͥ
diet᷑ chana. in luca scribit᷑ relotes. Thadeus a
luca udas iacobi dicit᷑: & alibi appellat᷑ lebeus:
qͥa tͥnomius fuit. Iste udas fuit frat̾ iacobi frĩs
dñ: ꝙ ioseph et symonis. Unde ꝙ ipsi frẽs dñi
uocabant᷑. Iudas scariothes uł a uico a quo ortus
ẽ. uł ex tribu ysachar uocabulũ sumpsit: ut
quodã uaticinio in condempnationẽ suinatus
sit. Isachar eni interp̾tat᷑ merces: ut significetur
pretiũ ꝓditionis. Hic ꝓuide int̾ apłos eligitur ÷
qͥa magna ẽ ueritas: quã nec aduersarus mini¬
ster infirmat:

Expanded text:
onem Simonis Chananaei, Filii Zebedaei, in Marco Boanerges, ex fironem Simonis Chananaei, Filii Zebedaei, in Marco Boanerges, ex firmitate et magnitudine fidei nominati sunt: quorum sublime meritum, in monte audire tonitruum Patris, per nubem de Filio tonantis: Hic est Filius meus dilectus . Jacobus Alphaei est, qui frater Domini nominatur; quia Maria uxor Alphaei, soror fuit Mariae matris Domini. Simon Chananaeus, a vico Galilaeae qui dicitur Chana, in Luca scribitur Zelotes. Thaddaeus a Luca Judas Jacobi dicitur; et alibi Lebbaeus, quia trinomius fuit. Iste Judas fuit frater Jacobi fratris Domini, et Joseph et Simonis. Unde et ipsi fratres Domini vocabantur. Judas Iscariotes, vel a vico in quo ortus est, vel a tribu Isachar vocabulum sumpsit, ut quodam vaticinio in condemnationem sui natus sit. Isachar enim interpretatur merces, ut significetur pretium proditionis. Hic provide inter apostolos elegitur, quia magna est veritas, quam nec adversarius minister infirmat.
Abbreviated transcription (Latin):
uł aliꝰ mons in galilea. Mons significat maiora
p̃cepta: sedere ꝑtinet ad dignitatẽ magistri. No¬
cauit qͦs uoluit: qͥa ñ erat illoꝵ studiĩ. s diuinȩ
me elegistis: s ego elegi uos. fecit qͦd eeñt duode¬
cim: ut quadratũ orbem fide sc̃ȩ tͥnitatis insigu¬
rent: & salutẽ qua p̾dicarent suo qͦ numero coll¬
mendarent. Sic̃ enĩ septenario. sic ꝙ duodena¬
rio numero signat᷑ ꝑfectio. ꝓpt̾ partes septenas¬
sigura fuere duodecim filii iacob. dtiodecĩ prin-¬
cipes pleb isrł: duodecĩ lapides in ueste sacdotis:
auodecĩ fontes reꝑti in helim: duodecĩ panes ꝓ¬
positionis: duodeci exploratores a moyse missi ͤ
duodecim lapides altaris: duodecĩ lapides de ior¬
dane eleuati: duodecĩ boues sub mari ȩneo: du¬
quodec̃ĩ portȩ ciuitatis. Multis qͦ aliis figuris
pͥuotati st̃: apti ad dispensanda diuna mysteri¬
a. Notandũ qͦd scͥptura ñ solum duodet̃i appel

Expanded text:
vel alius mons in Galilaea. AUGUST.--BEDA. Mons significat majora vel alius mons in Galilaea. AUGUST.--BEDA. Mons significat majora praecepta; sedere pertinet ad dignitatem magistri. Vocavit quos voluit, quia non erat illorum studii, sed divinae me elegistis, sed ego elegi vos . Fecit quod essent duodecim, ut quadratum orbem fide sanctae Trinitatis insignirent, et salutem quam praedicarent, suo quoque numero commendarent. Sicut enim septenario, sic et duodenario numero signatur perfectio: propter partes septenaAN. Horum figura fuere duodecim filii Jacob , duodecim principes plebis Israel , duodecim lapides in veste sacerdotis , duodecim fontes reperti in Helim , duodecim panes propositionis , duodecim exploratores a Moyse missi , duodecim lapides altaris , duodecim lapides de Jordane elevati , duodecim boves sub mari aeneo duodecim portae civitatis . Multis quoque aliis figuris praenotati sunt apostoli ad dispensanda divina mysteria. Notandum quod Scriptura non solum duodecim appell
Abbreviated transcription (Latin):
Eymoñe que cognominauit petrũ & andram¬
qͥb imposuit nomina boanerges: qͦd ẽ fili to¬
nitrui: Philippũ ꝙ bartholomeũ : matheũtt
thonĩa: iacobũ alphei & sẏmonẽ qͥ uocat᷑ ilo¬
tes: udam iacobi & uidam scarioth: qͥ fuit ꝓditr.
Ad montana conscendit: ut turbas ad altiora
traheret. S turbis ascendere ñ ualentib: sequiut᷑
discipuli. Quib sedens loquit᷑: ñ enĩ intelligeñt
illũ loquentẽ in maiestate sua. Ueriutam̃ ꝓba¬
bile ẽ turbas quodammͦ alonge secutas
fuisse: ꝙ sermonẽ quẽ maths & lucas diuersȩ
narrant. audisse cũ discipulis in aliqua planiciȩ
lateris montis. postꝗͣ dñs in monte illos elegit:
& forte tunc etiã multa eis dixit. quȩ scͥpta ñ ha¬
bemꝰ. Qd̃ siqͥs affirmare contendat matħm & lucĩ
ñ unũ s duos retulisse sermones : nil tam̃ ꝓhibit
in hoc oꝑe: iuxta regulas p̾oceupandi. siue recapi¬
tulandi colligi eos in unũ. Mons iste ẽ uł thabo

Expanded text:
monem quem cognominavit Petrum et Andreamquibus imposuit nomina Boanerges, quod est, filii tonitrui. Philippum et Bartholomaeum, Matthaeum et Thomam, Jacobum Alphaei, et Simonem qui vocatur Zelotes, Judam Jacobi Ad montana conscendit, ut turbas ad altiora traheret. Sed turbis ascendere non valentibus, sequuntur discipuli. Quibus sedens loquitur: non enim intelligerent illum loquentem in majestate sua. Verumtamen probabile est, turbas quodammodo a longe secutas fuisse et sermonem quem Matthaeus et Lucas diverse narrant audisse cum discipulis in aliqua planitie lateris montis, postquam Dominus in monte illos elegit; et forte tunc etiam multa eis dixit, quae scripta non habemus. Quod si quis affirmare contendat, Matthaeum et Lucam non unum sed duos retulisse sermones, nil tamen prohibet, in hoc opere juxta regulas praeoccupandi seu recapitulandi colligi eos in unum. Mons iste, est vel Thabor,
Abbreviated transcription (Latin):
eti dicunt᷑ qͣsi manu consueti: hoc ẽ toleran¬
tes inurias: ñ reddentes malũ ꝓ malo. Mites
uͦ st̃ qͥ nulla furoris accensione turbant᷑. s in
qͥa si ꝑ mansuetudinẽ m̃tis nr̃e habitauerit xp̃s
in nob̃: nos qͦ clarificati gła corporis eiꝰ uestiemͣ¬

Expanded text:
eti dicuntur, quasi manu consueti, hoc est, toleraneti dicuntur, quasi manu consueti, hoc est, tolerantes injurias, non reddentes malum pro malo. Mites vero sunt, qui nulla furoris accensione turbantur, sed iquia, si per mansuetudinem mentis nostrae habitaverit Christus in nobis, nos quoque clarificati gloria corporis ejus vestiem
Abbreviated transcription (Latin):
do ft̃ uocati. In eos dñs oculos leuat: ut qͥ in¬
tenta cordis aure uerbũ ꝑcipunt. latiꝰ saporis
intimi lum̃ accipiant: ꝙ audita patent̾ intel¬
ligant. Hi enĩ sunt montes: in altitudine mon
tam. Sic & moyses legem sp̃ualct᷑ intelligens:
in uertice montis in quo d̃s lo quebat᷑ ei ꝑ ange
qͥ in celsitudine paternȩ maiestatis positus. ce¬
lestis uitȩ p̾cepta docebat: ut ad motũ sp̃c eloqͣn¬
tis. ostendat᷑ officiũ oris humani obedisse. Hic
enĩ aꝑuit os ꝓpriũ: qͥ in lege ueteri aꝑiebat ora
ꝓpħarum. Aꝑtio qͦ oris: significat sermonẽ dñi
tiȩ ẽ timor dñi: sic̃ inttiũ peccati ẽ suꝑbia. Pau Beda
ꝑes ꝓ xp̃o a peccato abstinent: scłm calcant :
illecebrosa ñ querunt: & ita merito digni ꝑhi¬
bent᷑ regni celestis: qͥa delectationis humanȩ st̃
cupiditate nudati. ut ꝓpħa. dicens. Ego uͦ egenꝰ
& pauꝑ sũ. ꝙ alibi. Michi autẽ adherere dõ bo¬
num ẽ: ponere in dño deo sp̃e meã. Mxxxuui¬

Expanded text:
ut qui intenta cordis aure verbum percipiunt, latius saporis intimi lumen accipiant, et audita patenter intelligant. Hi enim sunt montes in altitudine monttam. Sic et Moyses legem spiritualiter intelligens, in vertice montis, in quo Deus loquebatur ei per angelqui in celsitudine paternae majestatis positus, coelestis vitae praecepta docebat, ut ad motum Spiritus eloquentis, ostendatur officium oris humani obedisse. Hic enim aperuit os proprium, qui in lege veteri aperiebat ora prophetarum. Apertio quoque oris significat sermonem Domintiae timor Domini , sicut initium peccati est superbia . Pauperes pro Christo a peccatis abstinent, saeculum calcant, illecebrosa non quaerunt, et ita merito perhibentur digni coelestis regni, quia delectationis humanae sunt cupiditate nudati, ut Propheta, dicens: Ego vero egenus et pauper sum . Et alibi: Mihi autem adhaerere Deo bonum est, ponere in D
Abbreviated transcription (Latin):
futuris conuenientes. Nec interẽ qͦd sermonẽ m¬
& hic subiungens. beati estis & cet̾a. Maledi¬
cent uob̃ presentialit: & dicent omne malum
in absentia ur̃i. mentientes. ꝑ sequi ẽ. uim
inferre: uł insidiis appecere. Separabunt uos:
exclioendo a synagogis. Uñ alibi. Extra sy¬
nagogas facient uos. Nom̃ ur̃m dicit nomen
xp̃ianoꝵ: qͦd sepe deiectum fuit a gentib et
uideis. nulla alia causa. nͥ ꝓpt̾ filiũ hominis
Gaudete in illa die & exultate: M qm̃ mers¬

Expanded text:
onvenientes. Nec interest quod sermonem cet hic subjungens: Beati estis, etc. Maledicent vobis praesentialiter, et dicent omne malum in absentia vestri mentientes. Persequi est vim inferre, vel insidiis appetere. Separabunt vos, excludendo a Synagogis. Unde alibi: Extra Synagogas facient vos . Nomen vestrum dicit nomen Christianorum, quod saepe ejectum fuit a gentibus et Judaeis, nulla alia causa nisi propter Filium hominis. Gaudete in illa die et exsultate, quoniam mer
Abbreviated transcription (Latin):
ui habet sponsã: sponsus ẽ. Anuicus autẽ
sponsi qͥ stat ꝙ audit eũ: gaudio gaudet
ꝑpt᷑ uõcẽ sponsi. Stat qͥ se humiliat. Uite io.¬
hannẽ stantẽ. Non sũ inquit dignus: corrigiã
ealciamenti eiꝰ soluere. Om̃is ȩccłia: iurgo appel¬
lata ẽ. Diuersa enĩ dona dei st̃: ut qui castita¬
tem ñ habet corporis. castitatẽ habeat animȩ:
Quȩ autẽ ẽ m̃tis uirginitas: Integra fides:
folida spes: sincera caritas. De castitate eccłiȩ ait
apss. Desponsaui enĩ uos uni iuro urginẽ ca¬
stam: exhibere. xp̃o. Sponsa gͦ ẽ ȩccłia÷ sponsus
xp̃s᷑ amicus sponsi ioħes stans in fide. xp̃i et
audiens: io: intelligens & complens uocẽ idẽ
p̃cepta sponsi. Unde dicit. Hoc gͦ gaudium
autẽ acciꝑe. Iuũ oportet głificari: me autẽ con
rexit: fama ioħis minuta ẽ. postqͣ. creditus est
ñ fuisse xp̃e. ut putabat᷑. Cui rei atcestat᷑ qͦd ioħs¬
natus ẽ decrescentib dieb. xp̃c crescentib ÷ & qd̾

Expanded text:
ui nabet sponsam, sponsus est. Amicus autem sponsi qui stat et audit eum, gaudio gaudet propter vocem sponsi. Stat, qui se humiliat. Vide Joannem stantem. Non sum, inquit, dignus corrigiam calceamenti ejus solvere. Omnis Ecclesia virgo appellata est. Diversa enim dona Dei sunt, ut qui castitatem non habet corporis, castitatem habeat animae. Quae autem est mentis virginitas? Integra fides, solida spes, sincera charitas. De castitate Ecclesiae ait Apostolus: Desponsavi enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Sponsa ergo est Ecclesia; sponsus Christus; amicus sponsi, Joannes stans in fide Christi, et audiens id est, intelligens et complens vocem id est, praecepta sponsi. Unde dicit: Hoc ergo gaudiuautem accipere. Illum oportet glorificari, me autem confrexit. Fama Joannis minuta est, postquam creditus est non fuisse Christus ut putabatur. Cui rei attestatur, quod Joan
Abbreviated transcription (Latin):
in synagogã Ihe intrauit cũ aliis: ut adimple¬
ret grã celesti ritũ legis. Iudeoꝵ ꝓpͥe fynagoga
dici solet: qu̾auis dicta sit ecełia. Nrãm ũ apłi ñꝙͣ.
goga. & conuoeationẽ iurde ȩccłia nom̃ accepit.
distet aliqͥo: qͣd scilieo congregari & pecora solẽt:
conuocari autẽ magis ẽ utentiũ iatione: ut sunt
homines. Ideoq nouȩ gĩȩ ppłm iuisũ ẽ doctorib
debere uocari eccłiam: maiori dignitate conuo¬
catũ in unctatẽ ficłi. Et surrexit legere: & traoi.

Expanded text:
s intravit cum aliis, ut adimpleret gratia coelesti ritum legis. Judaeorum proprie Synagoga dici solet, quamvis dicta sit Ecclesia. Nostram vero nunquam goga, et convocationem unde Ecclesia nomen accepit, distet aliquid: quod scilicet congregari et pecora solent, convocari autem magis est utentium ratione, ut sunt homines. Ideoque novae gratiae populum visum est doctoribus debere vocari Ecclesiam, majori dignitate convocatum in unit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. deterra ẽ. & deterra loquitur: qͥ de celo uenit.
supͣ om̃s ẽ. Et qͦd uidit. ꝙ audiuit hoc testat᷑.¬
. & testimoniũ eiꝰ nemo accipit. Probat. qͦd ñ po¬
test homo acciꝑe quicꝗͣ: nͥ ei fuerit datum de
Et nemo talis .i. terrenꝰ ꝑsistens: accipte testi¬
moniũ filii dĩ. Animalis enĩ homo: ñ ꝑcipit
ea quȩ sp̃e dei sunt. Hinc est qͦd paulus ait
Primꝰ homo. de t̾ra terrenꝰ. Qualis terrenꝰ tales
& terreni÷ to ẽ mortales a mortali. ꝙ pena in¬
obedientiȩ dampnati: nisi gr̃a celi remediũ
sit contra. Hanc quippe dampnationẽ: pau¬
lopost uocat euangłista iram dei suꝑ incredu¬
los manentẽ. Qd̃ dicit᷑ qͥ de celo uenit. ex po¬
nit illuo qͥ de sursũ uenit: ut ꝑ sursũ initel¬
ligat᷑ celum. Q de celo uenit in mundũ uñ
psalmista. a sũmo celo egressio eiꝰ: qͦd in ymno
ut intelligas filiũ uidere a patre. a qͦ habet id
ipsũ qd̃ ẽ: toeo sic determinat. Qd̃ uidit .i. cog¬

Expanded text:
oquitur. Qui de coelo venit, supra omnes est. Et quod vidit et audivit, hoc testatur. Et testimonium ejus nemo accipit. Probat quod non potest homo accipere quidquam, nisi ei fuerit datum de Et nemo talis, id est terrenus persistens, accipit testimonium Filii Dei, animalis enim homo non percipit ea quae Dei sunt . Hinc est quod Paulus ait: Primus homo de terra terrenus. Qualis terrenus, tales et terreni , id est, mortales a mortali, et poenae inobedientiae damnati, nisi gratia coeli remedium sit contra. Hanc quippe damnationem paulo post vocat evangelista iram Dei super incredulos manentem. Quod dicitur, qui de coelo venit, exponit illud, qui de sursum venit, ut per sursum intelligatur coelum. Qui de coelo venit in mundum. Unde Psalmista: A summo coelo egressio ejus , quod in hymno ut intelligas Filium videre a Patre, a quo habet id ipsum quod est, ideo sic determinat. Quod vidit, id est cog
Abbreviated transcription (Latin):
in regione ꝙ in umbra mortis: lux orta ẽ eis:
Predicauit in finib rabulon ꝙ neptalim ubi
pͥma captiuutas isrł fuerat ab assẏriis: & ex
his duab tͥbub ñnullos uocauit apłos: unde
in psalmo. Principes zabulon principes nep¬
talim. Terrã ⁊ abulon intellige galileam quȩ ẽ
circa tyberiadẽ ꝙ stagnũ genesareth:  hȩc iu-¬
a maris ẽ. cũ sit iuxta stagnũ Terra uͦ in qua
tͥb neptalim uicina tyriis. galilea gentium
dicta ẽ: postꝗͣ salomon in ea uiguiti ciuitates
dedit hẏram regi tyri. de sorte tͥb neptalim:
Sic gͦ lege. Terra neptalim galileȩ gentiũ. hoc
ẽ quȩ ẽ in galilea. uel quȩ ẽ ipsa galilea genti¬

Expanded text:
in umbra mortis, lux orta est eis . Praedicavit in finibus Zabulon et Nephthali, ubi prima captivitas Israel fuerat ab Assyriis, et ex his duabus tribubus nonnullos vocavit apostolos. Unde in psalmo; Principes Zabulon, et principes Nephthali . Terram Zabulon intellige Galilaeam, quae est circa Tiberiadem et stagnum Genezareth, et haec via maris est, cum sit juxta stagnum. Terra vero in qua tribus Nephtali vicina Tyriis, Galilaea gentium dicta est, postquam Salomon in ea viginti civitates dedit Hiram regi Tyri de sorte tribus Nephthali. Sic ergo lege: Terra Nephthali Galilaeae gentium, hoc est, quae est in Galilaea, vel quae est ipsa Galilaea genti
Abbreviated transcription (Latin):
noscit agnũ. quo redimit᷑. Ambulatio ih̃u.dis
pensationẽ incarnationis qua nobis exempla
uiuendi dedit insinuat: sic̃ mansio eiꝰ ȩcerni¬
tatem diuinitatis. Statio uͦ iob̃is & disciprio
eiꝰ. ostendit qͥa ipse illã uirtutũ arcẽ conscenders
a qua nullis temptationib poterat ueici: e dis¬
cipuli magisteriũ eiꝰ corde sequebant᷑. Nel alt̾
p̾signatus in agno paschali qͦm peccã tollat. apb
petrus ostendit dicens. Non corruptibilib aĩe¬
to uł auro redempti estis de uana ur̃a conu̾sati¬
one pat̾nȩ traditionis: s p̾tioso sanguine qͣl

Expanded text:
noscit Agnum quo redimitur. Ambulatio Jesu, pensationem incarnationis qua nobis exempla vivendi dedit, insinuat, sicut mansio ejus, aeternitatem divinitatis. Statio vero Joannis et discipulorum ejus ostendit, quia ipse illam virtutum arcem conscenderat, a qua nullis tentationibus poterat dejici, et discipuli magisterium ejus corde sequebantur. BEDA inpraefiguratur in agno paschali. Quomodo peccata tollat, Apostolus Petrus ostendit, dicens: Non corruptibili argento vel auro redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, sed pretio
Abbreviated transcription (Latin):
Et ioħs in apocalipsi. Qͥ dilexit nos: ꝙ lauit
nos a peccatis nrĩs in sanguine suo. Nonsolũ
autẽ lauit nos quando sanguinẽ suũ dedit
ꝓ nob̾. uł qnͣdo baptuam᷑ in mysterio passi¬
onis illiꝰ. uerũetiam cotidie lauat nos in sangu¬
ne suo. cũ eiusde beatȩ passionis memoria ad
altare replicat᷑: cũ panis & uini creatura. in sa¬
cramentũ carns & sanguinis eiꝰ in effablisp̃e¬

Expanded text:
es in Apocalypsi: Qui dilexit nos, et lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo . Non solum autem lavit nos, quando sanguinem suum dedit pro nobis, vel quando baptizamur in mysterio passionis illius; verum etiam quotidie lavat nos in sanguine suo, cum ejusdem beatae passionis memoria ad altare replicatur, cum panis et vini creatura in sacramentum carnis et sanguinis ejus ineffabili Sp
Abbreviated transcription (Latin):
actum ẽ autẽ cum turbȩ irruerent᷑ in eum. ut
audirent uerbũ di: ꝙ ipse stabat secus stagnũ
genesareth. S̾tagnũ genesareth. ide dicunt eẽ qͦd
mare galileȩ: uł mare tyberiadis. S mare gali¬
leȩ ab adiacente ꝓuintia ẽ dictũ: mare tyberia
dis a ꝑxima ciuitate. Porro genesar greco uoca¬
bulo qͣsi generans sͥ aurã dieit᷑. a ꝓpͥetate lacu psiꝰ
qͥa crispantibꝰ aquis de se frequentes auras exci¬
tat. Aqua  quid̃e dulcis ẽ: s hebreȩ lingũȩ
consuetudine. om̃is aquarũ congregatio. siue dul¬
eis siuie salsa. mare nunctipat᷑. Q iacus int̾flu¬
ente iordane. centũ qͣdragurta stadiis in longi¬
tudiũe: ꝙ qͣdiaginta extendit᷑ in latitudinem
Qagͦ stagnũ siue mare. p̾sens scłm significat::¬
dñs secus mare stat: postq̃ stabilitatẽ ꝑpetuȩ
qͥetis adiit: deuicta mortalitate labentis uite
Turbarũ conuentꝰ gentiũ in froe concurrentiũ
typus ẽ: de quib ysaias ait. Et fluent ad eũ

Expanded text:
actum est autem cum turbae irruerent in eum, ut audirent verbum Dei, et ipse stabat secus stagnum Genesareth. Stagnum Genesareth idem dicunt esse quod mare Galilaeae, vel mare Tiberiadis. Sed mare Galilaeae ab adjacentdis, a civitate proxima. Porro Genesar Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram dicitur, a proprietate laci illius, quo crispantibus aquis de se frequentes auras excitat. Aqua quidem dulcis est, sed Hebraeae linguae consuetudine, omnis aquarum congregatio, sive dulcis, sive salsa, mare nuncupatur. Qui lacus interfluente Jordane, centum quadraginta stadiis in longitudinem, et quadraginta extenditur in latitudinem. Quia ergo stagnum sive mare, praesens saeculum designnus secus mare stat, postquam stabilitatem perpetuae quietis adiit, devicta mortalitate labentis vitae. Turbarum conventus, gentium in fide concurrentium typus est, de quibus Isaias ait: Et fluent ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
apłatum fuerint segregati. Et uenerunt &
impleuerunt ambas nauiculas: ita ut merge¬
rent᷑. Hȩc impletio: usq in finẽ scł̃i crescit. Mer¬
gunt᷑. hoc ẽ in submersionẽ premunt᷑: ñ enim
st̃ submersȩ. s ꝑiclitate. Unde apłs:
In nouissimis dieb erunt tempora ꝑicłosa:
& homines seipsos amantes. Mergi gͦ naues
ẽ homines in scłm relabi: qͦs petrus adhuc
in infirmitate positus. demonstiat his uerbis:
od cũ iuderet symon petrus. xxxi.¬
ꝓcidit ad genua iħu dicens Exi ame: qͥa

Expanded text:
apostolatum fuerint segregati. Et venerunt, et apostolatum fuerint segregati. Et venerunt, et impleverunt ambas naviculas, ita ut mergerentur. Haec impletio usque ad finem saeculi crescit. Merguntur, hoc est, in submersione premuntur: non enim sunt submersae, sed periclitatae. Unde Apostolus: « In novissimis diebus erunt tempora periculosa, et homines seipsos amantes . » Mergi ergo naves est homines in saeculum relabi, quos Petrus adhuc in infirmitate positus demonstrat his verbis: « Quod cum videret Simon Petrus, procidit ad gen
Abbreviated transcription (Latin):
uis margartta latentẽ. Et respondens symon:
dixit illi. sreceptor: ꝑ totã noctem laborantes ni¬
chil cepimus: in uerbo autẽ tuo laxabo rete. Nisi
dñs cor illustrauerit auditoꝵ: doctor in nocte la¬
borat. Nisi in gr̃a suꝑna laxatȩ fuerint disputatioẽs.
frustra p̃dicator iaculat᷑ uoces: qͥa fides ñ uerbi sa¬
pientia ꝑuenit. s munere diuino. ꝙ cũ hoc fe
osã. Rumpebat᷑ autẽ rete eoꝵ. Rete rumpebatur:
qͥa nunc ad confessionẽ fidei tot cum electis etiã
repbi intrant. ut heresib excl̃iam scindant. Rum-¬
pit᷑ rete s ñ labit᷑ piscis: qͥa suos dñs etiã inter ꝑ¬
Isequentiũ scandala seruat. Et annuerũt socus
qͥ erant in alia naui: ut uenirent & aduiua¬
de uidea tot credituri. qt ad uitã eterñã st̃ p̃desti¬
snati
Rete enim rumpit᷑ in eccłia circũcisionis: qm̃ ui
das ꝓditor. & symon magus pisces nequissimi.
& ananias et saphira. ꝙ multi alii abierunt
retro: anteqũa barnabas et paulus ad gentiũ

Expanded text:
ondens Simon dixit: Praeceptor, per totam noctem laborantes, nihil cepimus, in verbo autem tuo laxabo rete. » Nisi Dominus cor illustraverit auditorum, doctor in nocte laborat; nisi in gratia superna laxatae fuerint disputationes, frustra praedicator jaculat voces, quia fides non verbi sapientia provenit, sed munere divino. Aliter: « osam. Rumpebatur autem rete eorum. Rete rumpebatur, quia nunc ad confessionem fidei tot cum electis etiam reprobi intrant, ita ut haeresibus Ecclesiam scindant. Rumpitur rete, sed non labitur piscis, quia suos Dominus etiam inter persequentium scandala servat. Et annuerunt sociis qui erant in alia navi, ut venirent et adjuvae Judaea non sunt tot credituri, quot ad vitam aeternam sunt praedestinati. Rete enim rumpitur in Ecclesia circumcisionis, quoniam Judas proditor et Simon Magus, pisces nequissimi, et Ananias et Saphira, et multi alii abierunt retro, antequam Barnabas et Paulus ad gentium
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ sedentẽ ad theloneũ matħm noĩ
& ait illi. Sequere me. Et surgens: relictis om
nib sequitꝰ ẽ eum. Telos grece: latine uettigil¬
oñẽq uectigaliũ. sedebat ꝑtinacit̾ lucus ihi
ans matħs. qͥ & leui dictus ẽ: binomiꝰ enim
Reliquit enĩ ꝓp̾a. qͥ raꝑe solebat aliena : & un¬
tẽpsit pericłm qͦd euenire ei poterat a principi¬
b: qͥa uectigalium rationes incõpositas reliqͥs.¬
set. Ostenoit᷑ itaq in matheo qͥ publicanus erat:
licani namq uocant᷑: qͥ uel publice scelerib fe
peccato. aut iuix. aut nulla temis possunt ad

Expanded text:
aris vitae sollicitudine, ac paternae domus consuetudine non teneri. Nota quia viso miraculo de captura piscium, tanquam firmius credentes, qui vocabantusum ad permanendum cum illo. Naves autem idcirco subduxerunt ad terram, licet non postea redituri Reliquit enim propria, qui rapere solebat aliena; et contempsit periculum quod ei evenire poterat a principibus, quia vectigalium rationes incompositas reliquisset. Ostenditur itaque in Matthaeo qui publicanus erat, licani namque vocantur qui vel publice sceleribus speccato aut vix aut nullatenus possunt ad
Abbreviated transcription (Latin):
It cessauit autẽ loqui: dixit ad symonẽ. ¶ ⁊ cexxu.¬
Due in altum: ꝙ laxate retia ur̃a in capturam
Qd̾ symonẽ rogauit nauẽ at̾ra reducere pusillũ⁊
significat uł teperate utendũ uerbo ad turbas.
ne in ꝓfuda sacramentoꝵ tantũ eat᷑. ut audi¬
tores ñ intelligant: uł pͥus in ꝓximis regionib
p̃dicandum : ut qͦd dicit᷑ duc in altum. ad remo

Expanded text:
Ut cessavit autem loqui dixit ad Simonem: Ut cessavit autem loqui dixit ad Simonem: Duc in altum, et laxate retia vestra in capturam. » Quod Simonem rogavit navem a terra reducere pusillum, significat vel temperate utendum verbo ad turbas, ne in profunda sacramentorum interim eatur, ut auditores non intelligant, vel in proximis regionibus praedican
Abbreviated transcription (Latin):
Ut enim pisces emari: ita homines e seło in
ulitterati ad predicandũ: ut fides in iurtute
di ereat᷑ eẽ ñ in eloquentia. Qa uͦ scͥptua ñ
dictt relictis omnib. s solũ relictis retib sequu¬
ti st̃ eum: indiciũ ẽ qͦd adhuc uolebant redire
ad sua: ꝙ fortassis ad eadẽ retia rediere: M xxui.

Expanded text:
Ut enim pisces e mari, ita homines e saeculo in atores et illiterati ad praedicandum, ut fides in virtute Dei credatur esse, non in eloquentia. Quia vero Scriptura non dicit, relictis omnibus, sed solum, relictis retibus, secuti sunt eum: indicium est, quod adhuc volebant redire ad sua, et fortassis ad eadem retia rediere. M.
Abbreviated transcription (Latin):
sui cũ angłis suis: & tunc reddet unicuiq sel̃m
oꝑa sua. Et cũ plicuisset librũ: reddidit ministos
& sedit. Cum eẽt in mundo dñs. loquut᷑ ẽdoos
in sẏnagoga: s ad celestia regressurus. reliqt of¬
ficiũ ȩuangłirandi ministris exiangelii: & resedit
in dextera pat̾s. Stans legit & libio recidito selr.
qͥa stando in muudo oꝑatus ẽ nob̃ uiã ꝓficiendi
ꝙ sensũ doctriȩ: residens uͦ in dextera. docuit nos
pꝰ laborẽ habituos requiem. Stare enĩ oꝑantis õ
sedere uͭ quiescentis uł iudicantis. Qͥ cumq ẽ gͦ p̾di¬
cator uerbi. surgat. legat. ꝙ resideat: hoc ẽ opet᷑
p̾dicet: ꝙ sic pͥmia qͥetis expectet. Reuoluto libro
legit: qͥa eccłiam misso spu omnẽ ueritatẽ docu¬
it. Librũ plicatũ ministro redõidit: qͥa ñ om̃a
omnib dicenda ft̃: s ꝓ captu audientiũ cõmit¬
tit doctori dispensanoũ. Et omniũ in synagota
oculi: erant intendentes in eũ. Cepit autẽ dice

Expanded text:
is, et tunc reddet unicuique secundum opera sua . Et cum plicuisset librum, reddidit ministro, et sedit. Cum esset in mundo Dominus, locutus est docens in Synagoga; sed ad coelestia regna regressurus, reliquit officium evangelizandi ministris Evangelii, et resedit in dextera Patris. Stans, legit, et libro reddito, sedit; quia stando in mundo, operatus est nobis viam proficiendi et sensum doctrinae; residens vero in dextera Patris, docuit nos post laborem habituros requiem. Stare enim operantis est, sedere vero quiescentis vel judicantis. Quicunque est ergo praedicator verbi, surgat, legat et resideat, hoc est, operetur, praedicet, et sic praemia quietis exspectet. Revoluto libro legit, quia Ecclesia misso Spiritu omnem unitatem docuit. Librum plicatum ministro reddidit, quia non omnia omnibus dicenda sunt, sed pro captu audientium committit doctoribus dispensandum. Et omnium in Synagoga oculi erant intendentes in eum. Coepit autem dicere
Abbreviated transcription (Latin):
quo dicit apłs. Postquã uenit plenitudo tẽpono:
misit ds̃ filiũ suũ factum ex muliere factum
sub lege: ut eos qͥ sub lege erant redimeret:
Amaritudinẽ radieis: dulcedo pomi compensat
ꝑicula maris spes delectat: dolorẽ medicinȩ spe
salictis mitigat: qͥ desiderat nucleũ. nucẽ fran¬
gat. Similiter is penitentiam agat: qͥ uult ad¬
herere bono. Precoma. xp̃i narrare possunt: qͥ
ad palmã indulgentiȩ meruerunt puenire:
Uñ pꝰ penitentiã p̃dicatores eliguntur. Creli¬
te ȩuangłio: nͥ enĩ credideritis: ñ intelligetis:
Non sc̃ bona oꝑa ut sit fides: s fioes p̾cedit. ait
sequant᷑ bona oꝑa. Sine fide enim: impossibi¬
le ẽ placere dõ. Regno terreno: succedit pauꝑtas
enim honor terrenꝰ. spuma. fumꝰ somnus est

Expanded text:
enitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Amaritudinem radicis dulcedo pomi compensat; pericula maris spes delectat; dolorem medicinae spes salutis mitigat. Qui desiderat nucleum, nucem frangat. Similiter is poenitentiam agat, qui vult adesse bono. Praeconia Christi narrare possunt, qui ad palmam indulgentiae meruerunt pervenire: unde post poenitentiam praedicatores eliguntur. Credite Evangelio, nisi enim credideritis, non intelligetis . Non sunt bona opera, ut sit fides; sed fides praecedit ut sequantur bona opera. Sine fide enim impossibile est placere Deo . Regno terreno succedit paupertaenim honor terrenus, spuma, fumus, somnus est.
Abbreviated transcription (Latin):
sius mandauit de te. & in manib tollent te.
ne forte offendas ad lapide pede tuũ. In om̃ib
temptationib hoc agit diabolus: ut intelligat
si filiꝰ dĩ sit. S dñs sic responsionẽ temꝑat: ut
eũ relinquat ambiguũ. Dicens mitte te deorsũ
ponit. Qͥcũq duas naturas d̃i & hominis ꝑfe¬
ctas crediderit in saluatore: hic angłicis mani¬
Augustinꝰ eode psalmo. In manib angłoꝵ sub¬
latus ẽ dñs qnͣdo assumptus ẽ in celũ: ñ qͥa si
ñ portarent ruiturus erat: s qͥa obsequebant᷑
regi. Qd si dicas meliores ft̃ qͥ portant quã qui por¬
Tacuit autẽ tergiuersator de suu conculcatione:
ñ subiungens filiũ di suꝑ aspioem ꝙ basiliscũ
ambulaturũ. & conculcaturũ leonẽ et draconẽ:
Ait illi iħc rursus. Scriptũ ẽ. Non tẽptabis dñm
dm̃ tuum. Ueris seͥpturarũ frangit clypeis. falsas

Expanded text:
davit de te, et in manibus tollent te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuum . In omnibus tentationibus hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit. Sed Dominus sic responsionem temperat, ut eum relinquat ambiguum. Dicens, mitte te deorsum, ponit: « Quicunque duas naturas Dei et hominis perfectas crediderit in Salvatore, hic angelicis mani» Augustinus de eodem psalmo: « In manibus angelorum sublatus est Dominus, quando assumptus est in coelum, non quia si non portarent, ruiturus erat, sed quia obsequebantur regi. » Quod si dicas, meliores sunt qui portant quam qui porbus. HIERON. Tacuit autem tergiversator de sui conculcatione, non subjungens Filium Dei super aspidem et basiliscum ambulaturum, et conculcaturum leonem et draconem. Ait illi Jesus: Rursus scriptum est: Non tentabis Dominum Deum tuum . Veris Scripturar
Abbreviated transcription (Latin):
consolabiuit᷑. Lugentib ñ tẽporalia dãpna.
s peccata sua. & uirtutũ spũaliũ detrimenta: slẽ¬
tib scilic& de p̃senti miseria. ac de dilatione bo¬
nors: consolatio pparatur ȩt̾̃na. Non aut̃ẽ nr̃a solũ:
s & ꝓximi iubemͣ cõmissa deflere. Sic eñĩ dñs
suꝑ peccatric̃e ciuitatẽ fleuit ruturã: & suꝑ lara¬
rũ quẽ suscitauit. mestis sororib eiꝰ cõpassus ẽ:
Beati qͥ esuriunt & situint iusticiã: q̃m ipsisa¬

Expanded text:
n temporalia damna, sed peccata sua et virtutum spiritualium detrimenta, flentibus scilicet de praesenti miseria ac de dilatione bonorum consolatio praeparatur aeterna. Non autem nostra solum, sed et proximi jubemur commissa deflere. Sic enim Dominus super peccatricem civitatem flevit ruituram , super Lazarum quem suscitavit, moestis sororibus ejus compassus . Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi sa
Abbreviated transcription (Latin):
aptos: toest significari celor aꝑtionẽ baptra¬
tis. s Naturã columbȩ uideamꝰ: ut inoe nob̃
uite instituta sumamus. Nullũ ore uł ungui¬
b ledit: ne minimas quide musculas uel
uermiculos. Uioeamꝰ ne dentes nr̃i sint ar¬
ma & sagittȩ: contineamꝰ manus nr̃as a ra¬
pmnis. & furabat᷑ iam ñ furet᷑ : magis autẽ la¬
beat unde tͥbuat necessitat̃ẽ patienti. Nam et
columba sepe alienos qͣsi suos fert᷑ alere pullos
Ipsa t̾rȩ fructib & semine pascit᷑. Audiamus
apłm. Bonũ ẽ ñ manducare carnẽ: ꝙ ñ bibẽ
uinũ. ¶Gemitũ ꝓ eantit habet. Ploremꝰ corã
deo: qͥ fecit nos. Risus nr̃ in luctũ conuertat᷑:
& gaudiũ in merorẽ. Beati lugentes: qm̃ ipsi
consolabunt᷑. ¶Suꝑ aqͣs sedere consueuit: ut
uenturi raptũ accipitris p̾iusa in aqͥs umbra
declinet. Et nos suꝑ fluenta scͥpturarũ sedeamꝰ:
quarũ speculis edocti dinoscere & p̾cauere uale-¬
amus insidias hostis antiqͥ hinc illuo. Oculi eiꝰ

Expanded text:
tos , id est, significari coelorum apertionem baptizatis. Naturam columbae videamus, ut nobis inde vitae instituta sumamus. Nullum ore vel unguibus laedit, ne minimas quidem musculas vel vermiculos. Videamus ne dentes nostri sint arma et sagittae, contineamus manus a rapinis. Qui furabatur, jam non furetur; magis autem labeat unde tribuat necessitatem patienti. . Nam et columba saepe alienos quasi suos fertur alere pullos. Ipsa terrae fructibus et semine pascitur. Audiamus Apostolum: Bonum est non manducare carnem, et non bibere vinum . Gemitum pro cantu habet: Ploremus coram Deo qui fecit nos . Risus noster in luctum convertatur, et gaudium in moerorem . Beati lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Super aquas sedere consuevit, ut venturi raptum accipitris praevisa in aquis umbra declinet. Et nos super fluenta Scripturarum sedeamus, quarum speculis edocti, dignoscere et praecavere valeamus insidias hostis antiqui. Hinc illud: Oculis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ipse ñ baptirabat s discipuli eiꝰ: ut intellige¬
remꝰ ꝙ ipsũ quid̾e baptirasse p̾sentia maiesta¬
tis. ñ tam̃ manib siuis. ipsius enĩ erat baptis¬
mi saeramentũ: ꝙ ad discipulos ꝑtinere mi¬
nisteriũ. Reliquit dñs uideã in qua pha¬
risei increduli. quorũ consilio iob̃s captus
ẽ: qͥ etiã cogitabant eũ ꝑseqͥ ꝓpt̾ baptisma
ipsiꝰ qͦd crescebatͤ & qͥa ꝑ doctrinã eiꝰ legẽ m¬
telligebant euacuari. Paucis ttaq de uidaico
ppło electis reliqͥt incredulos. legis litteram

Expanded text:
discipuli ejus, ut intelligeremus et ipsum quidem baptizasse praesentia majestatis, non tamen manibus suis ipsius enim erat baptismi sacramentum et ad discipulos pertinere ministerium. Reliquit Dominus Judaeam, in qua Pharisaei increduli, quorum consilio Joannes captus est, qui etiam cogitabant eum persequi propter baptisma ipsius quod crescebat, et quia per doctrinam ejus, legem intelligebant evacuari. Paucis itaque de Judaico populo electis, reliquit incredulos, legis litteram
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ sit a philippo qͦo ẽ indiciũ deitatis: fatet᷑ ñ
solũ rabbi. toest magistrũ: s ꝙ dĩ filiũ. ac re
mulatione. Si enĩ peccata habebat: confitebat᷑
ea. Pharisei uͦ dolosi ft̃: qͥ se bonos p̾dicant cum
sint mali. Inuenimꝰ arborẽ fici maledictã: qͥa
fructũ ñ habuit. Et cũ adam &e eua peccassent: Icap̃ .en. ⁊ ex¬
de foliis ficulneis succinctoria sͥ fecert̃. folia gͦ
sub arbore fici. tanqũa sub umbra mortis: qnͣdo
lum̃ ortum ẽ ei. Nathanael: donũ di interp̃tatur:¬

Expanded text:
re fici vocatus sit a Philippo, quod est indicium Deitatis, fatetur non solum Rabbi, id est magistrum, sed et Dei Filium ac regmulatione. Si enim peccata habebat, confitebatur ea. Pharisaei vero dolosi sunt, qui se bonos praedicant, cum sint mali. Invenimus arborem fici maledictam, quia fructum non habuit . Et cum Adam et Eva peccassent, de foliis ficulneis succinctoria sibi fecerunt. Folia sub arbore fici tanquam sub umbra mortis, quando lumen ortum est ei. Nathanael, donum Dei interpretatur