comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sedunensi ep̃o. cȩterisq cum ꝓuintialib ep̃is
inluxouiensi accła abepiscopatii eũ destituit
Deditq pꝰea illi quadã insulã inconstantimensi
pago inmari sitam. Inqua plurib annis non
quidẽ ut decuit uix̃. Post xa uͦ. quo aut̃ diuino
iuditio ignorat᷑. in mari sũb̾mersus. ẽ. Malgerio
destituto degit dua w ilłmꝰ quendã monachũ
nomine Maxriliũ : qͥ nobili ꝓsapia ea remensi
pago ex ortꝰ & ineiusdẽ ciit᷑atis aeccła educatꝰ.
In de in leodicensi acdã om̃i lib̾aliũ artiim
peritia imbutꝰ. hal uestitensis ecdẽ scolasticus
effectus ẽ. qui locꝰ insaxonia ditissimus habetur
in quo plurib annis honorifice iuxit: pꝰ ea uero
suscersus amore cȩlestis patriȩ cuncta quȩ mundi
sunt fastidiens. monasticam uitam appetut. Sicq
fiscannense cȩnobium adiens: monachus ibi effectꝰ
.ẽ. in quo sc̃ȩ multo tempore uirit. cȩterisq ex emplõ

Expanded text:
Sedunensi episcopo, caeterisque comprovincialibus episcopis, Sedunensi episcopo, caeterisque comprovincialibus episcopis, in Lexoviensi ecclesia ab episcopatu eum destituit, deditque postea illi quamdam insulam in Constantiniensi pago in mari sitam, in qua pluribus annis, non quidem ut decuit, vixit; postea vero, quo autem divino judicio, ignoratur, in mari submersus est. Malgerio destituto elegit dux Willelmus quemdam monachum, nomine Maurilium, qui nobili prosapia ex Remensi pago exortus, et in ejusdem civitatis ecclesia educatus, inde in Leodicensi Ecclesia omni liberalium artium peritia imbutus, Halverstatensis ecclesiae scholasticus effectus est; qui locus in Saxonia ditissimus habetur, in quo pluribus annis honorifice vixit. Postea vero succensus amore coelestis patriae, cuncta quae mundi sunt fastidiens, monasticam vitam appetiit: sicque Fiscamnense coenobium adiens, monachus ibi effectus est, in quo sancte multo tempore vixit, caeterisque exemplum
Abbreviated transcription (Latin):
Sed carnis fragilitate suꝑatꝰ qu̾aplures filios ꝓcreauit.
Plura atiam aeccłȩ bona fecit. Ecłam enim prȩsentẽ
mird oꝑe. & magnitudine adificare cepit. Ante
obitum suũ gr̃a dĩ preueniente uitã suã correocit.
Feminam enim reliqͥt. & dehoc cȩterisq pͣius actibus
sins penitentiam egit. Et sic bono fine inquantũ
humana fragilitas caꝑe portest quieuit. Rotb̾to
succ̾. Malger neposeiꝰ: filusenim. Ricardi fr̃ĩs
sui fuit. Qui quia ñ electione meriti. sed carnali
parentum amore. & adulatoꝵs suffragio. inpu-¬
eritia sedem adeptꝰ ẽ. pontificalẽ . onĩi destitut᷑
tutela. Potius adquieuit carni. & sangiuni: ꝗ
dinis mandatis. Uoluptatẽ enim ꝑ om̃ia seqͦns:
ornamenta eccłȩ ceteraq benefitia pueriliter
erogauit: & idõ auctore papaleone. W illinus
dua normannoꝵ postea effectꝰ rea anglors:
asistente p̾fati papȩ legato. scilic& hermenfrido

Expanded text:
sed carnis fragilitate superatus, quamplures filios procreavit. sed carnis fragilitate superatus, quamplures filios procreavit. Plura etiam ecclesiae bona fecit. Ecclesiam enim praesentem miro opere et magnitudine aedificare coepit. Ante obitum suum, gratia Dei praeveniente, vitam suam correxit. Feminam enim reliquit, et de hoc caeterisque pravis actibus suis poenitentiam egit; et sic bono fine, in quantum humana fragilitas capere potest, quievit. Rotberto successit Malgerius nepos ejus: filius enim Richardi fratris sui fuit. Qui quia non electione meriti, sed carnali parentum amore et adulatorum suffragio in pueritia sedem adeptus est pontificalem omni destitutus tutela, potius acquievit carni et sanguini quam divinis mandatis. Voluptatem enim per omnia sequens, ornamenta ecclesiae caeteraque beneficia pueriliter erogavit. Et ideo auctore papa Leone Villelmus dux Normannorum, postea effectus rex Anglorum, assistente praefati papae legato, scilicet Hermenfrido
Abbreviated transcription (Latin):
legem.xp̃iana suscipiens. ab eodem baptizatꝰ est.
& infide catholica ꝑseuerans bono fine migrauit
d̾ xp̃os. Franconi. succꝰ Gunhardꝰ uir sapiens. &
in cunctis ꝓuidꝰ. Gunhardo. sucẽ. HuGo. Hicuͦ
fuit ꝓsapia cdarꝰ. signobilis cunctis oꝑib. Monach
enim apud sc̃m dionisiũ erat. quando Will̃ mꝰ
filiꝰ Rollonis duxnormannoꝵs ei episcopatum
tradidit. Sed postpositis sc̃ȩ regulȩ institutis carnis
petulantiȩ se omnino contulit. Filios enĩ qũaplures
ꝓcreauit. Ecl̃am & res eccłȩ destruxit todiniacũ
enim qͥ indm̃catu arcħ̃ep̃i erat cũ om̃ib appendi¬
tiis suisfr̃i suo radulfo potentissimo uiro filio
hugonis de caual cãp dedit. & ita adñicatu
arcħepiscopatꝰ. usq in presens alienauit. Nuic
succ̃. Rocb̾tꝰ. uir nobilissimꝰ. & potentissanus.
Ricardi pͥmi filiꝰ. hicuir magnȩ piecatis & honestatis fuit¬
& inmundialib. diuitiis adeo laudatꝰ. agdarib uiris.

Expanded text:
legem Christianam suscipiens, ab eodem baptizatus est, et in fide catholica perseverans bono fine migravit ad Christum. Franconi successit Gunhardus, vir sapiens et in cunctis providus. Gunhardo successit Hugo. Hic vero fuit prosapia clarus, sed ignobilis cunctis operibus. Monachus enim apud Sanctum Dionysium erat, quando Willelmus filius Rollonis, dux Normannorum, ei episcopatum tradidit; sed postpositis sanctae regulae institutis, carnis petulantiae se omnino contulit. Filios enim quamplures procreavit, ecclesiam et res ecclesiae destruxit. Todiniacum enim qui in dominicatu archiepiscopi erat, cum omnibus appendiciis suis fratri suo Radulfo, potentissimo viro, filio Hugonis de Calvacamp, dedit, et ita a dominicatu archiepiscopatus usque in praesens alienavit. Huic successit Rotbertus, vir nobilissimus et potentissimus, Richardi primi filius. Hic vir magnae pietatis et honestatis fuit, et in mundialibus divitiis adeo laudatus a saecularibus viris;
Abbreviated transcription (Latin):
aȩccłã de castitate conseruanda. & cȩteris scõꝵ
patrum institutionib pastoꝵ incuria neglegenter
pꝰpositis uirilit̾ restituendis religiose cȩlebrauit. Postea
ꝑfecta xccła dedicauit eam astante Guillmo normanoꝵ
duce. anno. M La iii. dominicȩ incarnationis. regnante
henrico nobilissimo rege francors astantib &iam cum¬
ꝓuintialib ep̃is. scilicoe. oclone baiocensi. Ioħe. abrincensi.
huoone. Luxouiensi. Guillmo. Ebroacensi. luone.
sabiensi. Oaufuibo. constantiniensi. C ȩterisq uenera¬
bilib abbatib presidente & iam sedi apłocȩ papa. Uito¬
re scd̃o. Multa & iambona de xp̃ianȩ legis. & xccle¬
sisticȩ religionis restitutione fȩcit. ieuiniis. & oratio¬
nibus. & elemosinis. usq adultimũ diem insistens. .
idꝰ. AxGusti. anmam dõ reddidit. Desuncto uene-¬
rabili antiste maurilio. Pfatꝰ Guill̃mꝰ rea angloꝵ

Expanded text:
servanda et caeteris sanctorum Patrum institutionibus pastorum incuria negligenter postpositis, viriliter restituendis religiose celebravit. Postea perfecta ecclesia, dedicavit eam, astante Willelmo Normannorum duce, anno 1063 Dominicae Incarnationis, regnante Henrico nobilissimo rege Francorum, astantibus etiam comprovincialibus episcopis, scilicet Odone Bajocensi, Joanne Abrincensi, Hugone Lexoviensi, Guillelmo Ebroacensi, Ivone Sagiensi; Gaufrido Constantiniensi, caeterisque venerabilibus abbatibus; praesidente etiam sedi apostolicae papa Victore II. Multa etiam bona de Christianae legis et ecclesiasticae religionis restitutione fecit. Jejuniis et orationibus et eleemosynis usque ad ultimum diem insistens, V Idus Augusti animam Deo reddidit. Defuncto venerabili antistite Maurilio, praefatus Willelmus rex Anglo
Abbreviated transcription (Latin):
corporis transitũ. ipsius horȩ momento cęli
aꝑti sunt: & ante scĩ corpusculũ diuina lumi¬
pluero aqͣ calida denubilo Itẽ insubsequentib¬
ũ sc̃a menbra beati oeoardi tumulo clauderent᷑
quasi nubes. & de ore eiꝰ egressa ÷ coluba candida

Expanded text:
corporis ipsius ore horae momento coeli aperti sunt, et sancti corpusculum divina lumiplueret aqua calida de nubilo coeli apertiue sancta membra beati Medardi tumulo condirentur quasi nubes, et de ore ejus egressa est columba candida
Abbreviated transcription (Latin):
antiphonam: Auete magni toto orbe p̾sules.
ortu Gemelli. Sc̃itate cõpares. Sacrati simul.
coronati parit̾. uincti di catis diem festũ meritis.
Sc̃i mrbards c Giliardo inclito. opem pos¬
centi semꝑ ferte popło:¬

Expanded text:
ardo Avete, magni toto orbe praesules, ortu gemelli, sanitate compares, sacrati simul, coronati pariter, juncti dicastis diem festum: meritis sancte Medarde cum Gildardo inclyto, opem poscenti semper ferte pop
Abbreviated transcription (Latin):
lentes. sepulture honorifice tradider̃. Post ea uͦ
melantius qͥ tempore sui exulatꝰ episcopatum
usurpauerat. consilio & ingenio p̾fatȩ reginȩ
in eadem sede .ẽ. restitutꝰ. Huic successit presul
hildulfꝰ. uir prudens. & honestꝰ. Fuldulfo beatus
Rooianꝰ. nobilis ortu. & uirtute preclarꝰ Pa o
Roorano. Scd AUDOCTUS. cdaris natalibus ortus.

Expanded text:
lentes, sepulturae honorificae tradiderunt. Postea vero lentes, sepulturae honorificae tradiderunt. Postea vero Melantius, qui tempore sui exsulatus episcopatum usurpaverat, consilio et ingenio praefatae reginae in eadem sede est restitutus. Huic successit praesul Hildulfus, vir prudens et honestus. Hildulfo beatus Romanus, nobilis ortu et virtute praeclarus. Beato Romano sanctus Audoenus, claris natalibus ortus,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc suꝑ hoc certam sententiam difinite: & ita
deposuer̃ eũ. & inp̾fatum exiliũ rex retrudere
uissit. Mortuo uerorege. om̃iũ pͥmatũ & coep̾ors
consilio & iuditio: nolente fredegonde regina. ad
ꝓpͥam aeccłam .ẽ. reuocatꝰ: & deposito melantio in
ppriã sedẽ intronizatꝰ. Melantiꝰ uͦ tunc familiaritate
fredegondis impiissimȩ reginȩ ꝑmansit. quȩ beato
p̃tertato semꝑ inimicata. & insidiata ẽꝰ ut p̃tio
quordam mentes cum p̾fato melantio corrũꝑet. ita ut
si c̃ beat᷑ gregorius turonensis inscr iptissus narrat.
nocte sca paschȩ in loco pontificali ubi stare consue-¬
ut uuluera sensit: ad altare cucurrit. & illud am¬
plexatꝰ: uiatico dñici corporis. & sanguinis se
muniens aninã dõ reddidit: corpꝰ ueroeiꝰ om̃s
pͥncipes patniȩ cũ magno eiulatu. & la mantatio¬
ne de tanti pastoris patrocinii desolatione. condo-¬

Expanded text:
nunc super hoc certam sententiam definite. » Et ita nunc super hoc certam sententiam definite. » Et ita deposuerunt eum, et in praefatum exsilium rex retrudere jussit. Mortuo vero rege, omnium primatum et coepiscoporum consilio et judicio, nolente Fredegunde regina, ad propriam ecclesiam est revocatus, et deposito Melantio in propriam sedem inthronizatus. Melantius vero in familiaritate Fredegundis impiissimae reginae permansit, quae beato Praetextato semper inimicata et insidiata est in tantum, ut pretio quorumdam mentes cum praefato Melantio corrumperet: ita ut, sicut beatus Gregorius Turonensis in scriptis suis narrat, nocte sancta Paschae, in loco pontificali, ubi stare consuevut vulnera sensit, ad altare cucurrit, et illud amplexatus, viatico Dominici corporis et sanguinis se muniens, animam Deo reddidit. Corpus vero ejus omnes principes patriae cum magno ejulatu et lamentatione de tanti pastoris patrocinii desolatione condo
Abbreviated transcription (Latin):
Seãdem dilectionẽ chil deb̾to filio eiꝰ & matribru¬
nchildi seruabat. Nc de causa iratꝰ chilpericus
sibi calũ mã inposuit. scilic& qd̾ magnã parteni
chesauri frĩsu sigibai: apud se recenditã habuerat.
qu̾a postꝗ childebtꝰ neposeiꝰ litẽ contra eũ inierat.
episcopatu destitutũ expulit. & inquandãinsulã
in constantinensi pago inmari sitam exulauit.
& in loco eiꝰ melantiũ arch̾diaconũ: ep̃m ordinari
fecit. Qodꝰ expulfionis suȩ talis fuit. Rex conciliũ
ep̾os suos conuocarȩ fecit. Cui iuix magnȩ auctori¬
tatis. & ꝓbitatis. Gregoriꝰ archeps turonensis int̃¬
fuit. Hic uͦ nec callidȩ mac̾inationi qua eps
deceptus ẽ. nec muistȩ destitutioni assensum
& inde soramrege ꝓstratꝰ sereum ꝓclamarde. omnino ei
dimitter&. Qui ortatu impioꝵ coepiscopoꝵ deceptꝰ:
fraudulentis regismandatis ad quieuit. lunc rex
clamare cępit. Auditis eũ crimine conuictum.

Expanded text:
et eamdem dilectionem Childeberto filio ejus et matri Bruet eamdem dilectionem Childeberto filio ejus et matri Brunichildi servabat. Hac de causa iratus Chilperious sibi calumniam imposuit, scilicet quod magnam partem thesauri fratris sui Sigiberti apud se reconditam habuerat, quam postquam Childebecopatu destitutum expulit, et in quamdam insulam in Constantinensi pago in mari sitam exsulavit, et in loco ejus Melantium archidiaconum episcopum ordinari fecit. Modus expulsionis suae talis fuit. Rex concilium episcopos suos convocare fecit, cui vir magnae auctoritatis et probitatis Gregorius archiepiscopus Turonensis interfuit. Hic vero nec callidae machinationi, qua episcopus deceptus est, nec injustae destitutioni assensum et inde coram rege prostratus se reum proclamaret, omnino ei dimitteret. Qui hortatu impiorum episcoporum deceptus, fraudulentis regis mandatis acquievit. Tunc rex clamare coepit: « Audistis eum crimine convictum,
Abbreviated transcription (Latin):
Medardi. quors uitã magnifico stilo beatꝰ Fortiat᷑
scribit. Una enĩ die natifuerunt. Una atiani die.
Gil dardo successit beatꝰ Nauius. cuiꝰ pontificatꝰ tẽpore.
constructa ÷ eccła inhonore beati petri apłi. insub¬
urbio urbis rothomagensis. Anno pͥmo lotharui regis
francoꝵs. nobiliter xdificata. Inqua corpus beati
Aᵈ hocti successorissui sepulturȩ traditum ẽ. Hic
aͥ beatꝰ Fł aUIUS. anno quingentesimo. dñicȩ in car¬
nationis. multis uirtutib predi tꝰ: diuini amoris
flagrantia accensus: dapsilis pauꝑibus. rocoma¬
gense rexit accłam. Huic successit stextatus.
uirmagnȩ scitatis. & om̃ib imquis odiosus. Hic uͦ
fuit tempore chilpericiregis filu docharii. qui
uirnimiȩ crudelitatis cũ fredegondȩimpiauxore
sua. ingenti contra pontificẽ odio exarsit: causa
uͦ ocdii nil aliud fuit. nͥ quia fre̾m suũ sigibtũregẽ
qui fraude chilperici occisꝰ fuit: multũ dilea erat

Expanded text:
Medardi, quorum vitam magnifico stylo beatus Fortunatus Medardi, quorum vitam magnifico stylo beatus Fortunatus scripsit Una enim die nati fuerunt, una etiam die ristum. Gildardo successit beatus Flavius, cujus pontificatus tempore cclesia in honore beati Petri apostoli in suburbio urbis Rotomagensis, anno primo Clotharii regis Francorum, nobiliter aedificata, in qua corpus beati Audoeni successoris sui sepulturae traditum est. Hic vero beatus Flavius anno quingentesimo . . . Dominicae Incarnationis multis virtutibus praeditus, divini amoris flagrantia accensus, dapsilis pauperibus, Rotomagensem rexit Eccleciam. Huic successit Praetextatus, vir magnae sanctitatis et omnibus iniquis odiosus. Hic vero fuit tempore Chilperici regis, filii Clotharii, qui vir nimiae crudelitatis cum Fredegunde impia uxore sua ingenti contra pontificem odio exarsit. Causa vero odii nihil aliud fuit nisi quia fratrem suum Sigibertum regem, qui fraude Chilperici occisus fuit, multum dilexerat,
Abbreviated transcription (Latin):
ait enim inter cętera. Preterea frequenter quidã
ex fribus nr̃is. curiales. uł quibus lib& pupblicis
functionib occupatos. dericos facere contendunt.
Quib postea maior tristitia. cũ dereuocandis eis aliꝗͥd
ab imꝑatore precipitur. quam gr̾a nascitur Sit
certe in eaemplũ sollicitudo & tristitia frum qu̾a
sepe ꝑtulimꝰ imꝑatore p̾sente. cum ꝓipsȩ prius
rogaremus. Quod ipse nobiscum positꝰ cognouisti.
Quibiis non solum inferiores derici excurialibus.
uerum xtiã insacerdotiũ constituti ingens molestia
ut redderentur instabat. Erat enĩ pastor głossissimꝰ
in ꝑsequendis popłi criminibus rigidus. uiduarum &
orphanoꝵs pater mittissimꝰ. misericors pauꝑibus.
cunctis cõpatiens infirmis & dolentibus. Eui successit.
Innocenti. Innocentio. Sc̃s Exoð̾. E godo. Siluest᷑.
Siluestro. Malsonꝰ. Malsono. Germanꝰ. Germano.
CRescentius. Crescentio uͦ. Beatꝰ Gil dardꝰ. fr̃ beati

Expanded text:
Ait enim inter caetera: Praeterea frequenter quidam Ait enim inter caetera: Praeterea frequenter quidam ex fratribus nostris curiales, vel quibuslibet publicis functionibus occupatos, clericos facere contendunt: quibus postea major tristitia cum de revocandis eis aliquid ab imperatore praecipitur, quam gratia nascitur. Sit certe in exemplum sollicitudo et tristitia fratrum, quam saepe pertulimus imperatore praesente, cum pro ipsis prius rogaremus, quod ipse nobiscum positus cognovisti. Quibus non solum inferiores clerici ex curialibus, verum etiam in sacerdotium constituti, ingenti molestia ut redderentur instabat. Erat enim pastor gloriosissimus in persequendis populi criminibus rigidus, viduarum et orphanorum pater mitissimus, misericors pauperibus, cunctis compatiens infirmis et dolentibus. Cui successit Innocentius, Innocentio sanctus Evodus, Evodo Silvester, Silvestro Malsonus, Malsono Germanus, Germano Crescentius, Crescentio vero beatus Gildardus, frater beati
Abbreviated transcription (Latin):
pacẽ deposcens atq salutẽ. Ut caros fr̃s seruabat
dulcit̾ om̃s. Hic humilis. sobriꝰ. necnon & corde
pudicꝰ: Sordib immunis. uirtutũ lampade fulsit.
Obiit in xp̃o .x. kalenclas nouenbris. Beato uͦ mallono
Auidianꝰ successit. qui sub beato papa siluestro &
constantino imꝑatore p̃fatã rexit ecclesiam
suꝰͦ prudens & strenuus pastor fuit ii popło. Qui
arlacensi concilio primo qd eodem tempor e
quo incena sinodus habita.ẽ. congregatũ in canonib
inuenitur. cũ materno colomensi ep̃o interfuit: Euit
namq. hic beatꝰ pontifea ingenio ꝓbus. morib in signis.
subditors sibi saluti ꝑuidus. Hu̾ic successit SeUeR
SexeRo: Eusebius. Eusebio. Marcellinꝰ. Marcel¬
lino. PetrUs. Petro. Uictricius. Fuit uͦ hic in regali
curia nutritꝰ. cũbeato innocentio papa. ut in eidẽ
papȩ epistola de castitate conseruanda. &aliis
institutis ap̾ianȩ religionis eidẽ uctricio missa inuent᷑.

Expanded text:
pacem deposcens atque salutem. Ut charos fratres, servabat pacem deposcens atque salutem. Ut charos fratres, servabat dulciter hostes. Hic humilis, sobrius, necnon et corde pudicus. Sordibus immunis, virtutum lampade fulsit. Obiit in Christo X Kalendas Novembris. Beato vero Mallono Avidiamus successit, qui sub beato papa Silvestro et Constantino imperatore praefatam rexit Ecclesiam. Is vero prudens et strenuus pastor fuit in populo, qui Arelatensi concilio primo, quod eodem tempore quo Nicaena synodus habita est, congregatum in canonibus invenitur, cum Materno Coloniensi episcopo interfuit. Fuit namque hic beatus pontifex ingenio probus, moribus, insignis, subditorum sibi saluti providus. Huic successit Severus, Severo Eusebius, Eusebio Marcellinus, Marcellino Petrus, Petro Victricius. Fuit vero hic in regali curia nutritus cum beato Innocentio papa, ut in ejusdem papae epistola de castitate conservanda et aliis institutis Christianae religionis, eidem Victricio missa, invenitur.
Abbreviated transcription (Latin):
in qua est nobilis & ampla ciuitas. quę uoca¬
cur Rodomus uel Rothomagus super fluium
sequane sita. Huius ciuitatis ecclesia inhonore
beatȩ & gloriosȩ dĩ genicricis semꝑ uirginis mariȩ
est consecrata. Hȩc uͦ est metropolis. Sex enim
subse ciuitates episcopales contin&. Scilic& primã
ciuitatem baiocatarũ. Secdam ciu. Abrincatarum.
Terciã ciũ. Euatinorum. que dicitur ebroicas. Er¬
tã ciũ. Salanũ. que uocatur Sagium. Quintã ciu.
lexouioꝵ. Sextã ciũ. constantinoꝵ. In prefata
guis Mallonus in ordine primꝰ. Moribus or
natus. clara quoq stirpe creatꝰ. Enituit uer-¬
bis. p̃rulsit. & actib almis. Dapsilis in cunctis.
clemens & largꝰ egenis. Mentib infirmos
curabat. doginate sacro. Demone uexatos
purgabat numine sacro. Periugil inpopulo.
pastor pius ac speculator. Pro sibi commissis murũ
se contulit hosti. Compatiens egris. collisos consoli¬
dauit. Mac tabat dño se seꝑ sacra libando. ꝑpetuã

Expanded text:
ecunda, in qua est nobilis et ampla civitas, quae vocatur Rodomus vel Rotomagus, super fluvium Sequanae sita. Hujus civitatibeatae et gloriosae Dei Genitricis semper virginis Mariae est consecrata. Haec vero est metropolis: sex enim sub se civitates episcopales continet, scilicet primam civitatem Bajocatarum, secundam civitatem Abrincatarum, tertiam civitatem Evatinorum, quae dicitur Ebroicas; quartam civitatem Salanum quae vocatur Sagium; quintam civitatem Lexoviorum, sextam civitatem Constantinorum. In praefata gius Manatus, clara quoque stirpe creatus. Enituit verbis, praefulsit et actibus almis: Dapsilis in cunctis, clemens et largus egenis. Mentibus infirmos curabat dogmate sacro, Daemones vexatos purgabat numine sacro. Pervigil in populo pastor pius ac speculator, Pro sibi commissis murum se contulit hosti. Compatiens aegris, collisos consolidavit. Mactabat Domino se semper sacra litando, Perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
qd̵ sipꝰ appellationẽ in eos est excõmunicatiõis sententia¬
ꝓmulgata: absolutiõe ñ indigent. cum sententia pꝰ ap¬
pellationẽ lata: neminẽ possit ligare. Siuero ante appel¬
lationẽ excõmunicati st̃: ante ingressũ cause. recepto
ab eis iuramento. scd̃m eccłie consuetudinẽ debes ipsoᷤ
absolu̾e. nisi epicopo a quo excõmunicati st̃: in hac
parte deferre uolueris. ⁊ eos ad ipsũ absoluendos re
dire debes. ⁊ fine debȩto t̾minare. quia nec excõmuni¬
cati ante absolutionẽ suã in causa st̃ audiendi : nec
causa ad eos aqͥb appellatũ ÷ debet remitti. Lat̾¬

Expanded text:
quod si post appellationem inter eos sententia excommunicationis est promulgata, absolutione non indigent, cum sententia post appellationem lata neminem ligare possit. Si autem ante appellationem fuerint excommunicati, ante ingressum causae, recepto ab eis juramento, secundum ecclesiae consuetudinem debes eos absolvere, nisi episcopo a quo fuerunt excommunicati, in hac parte volueris deferre, et eos ad ipsum absolvendos remdire debes et eam fine debito terminare: quia nec excommunicati ante absolutionem sunt audiendi, nec causa ad eos a quibus est appellatum, debet aliquat
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dixit. Quo negante minime id futurũ fore:
respondit uir dĩ. Scias qͥa honore regni sublima¬
beris. sed noueris multa te aduersa passurum:
sicq laborisissime triumphum dehostib tuis ad¬
epturũ. Qđ postea: reiꝓbauit euentꝰ: Adhac
adolescens intulit theodericus Sipia dĩ om̃ipo-¬
tentis ordinatio me inculmine dominantẽ con¬
stituerit regni: opto te dõ dignũ fieri antistitẽ.
ut ꝑ tuam scãm doctrinam crescat accła fideliũ:
Cumq sacerdos dñi indignũ se tanto honore fe¬
rendo diceret. ipsumq exsuccessione heredita¬
na cregni fastidia amplius conscendere debere
intimaret. & ille adhuc dubitans ꝑmaneret:
adiec̃ uirsc̃s In hoc te noueris in eis fidẽ accõ¬
modandũ uerbis: si hodie hiemali tempore
locus inqͦ tab̾naculũ istud consistit. qͥnunc
tritus obuestigia calcantiũ uidet᷑ uiridẽ

Expanded text:
praedixit. Quo negante minime id futurum fore, praedixit. Quo negante minime id futurum fore, respondit vir Dei: 'Scias, quia honore regni sublimaberis; sed noveris multa te adversa in regno perpessurum sicque laboriosissime triumphum de hostibus tuis adepturum'. Quod postea rei probavit eventus. Ad haec adolescens intulit Theodericus: 'Si pia omnipotentis Dei ordinatio me in culmine dominantem constituerit regni, opto te dignum Deo fieri antistitem, ut per tuam sanctam doctrinam crescat ecclesia fidelium'. Cumque sacerdos Domini indignum se tanto onere ferendo diceret ipsumque ex successione hereditaria regni fastigia amplius conscendere debere intimaret, et ille adhuc dubitans permaneret, adiecit vir sanctus: 'In hoc te noveris meis' fidem accomodandum verbis, si hodie hiemali tempore locus, in quo tabernaculum istud consistit, qui nunc tritus ob vestigia calcantium videtur, viride
Abbreviated transcription (Latin):
sibi foret inoꝑe manuũ cotidiano cũ lincentia
patris extra solitũ fratrum opꝰ insistere. ut sua
mortificar& menbra quȩ erant sibi obstantia
suꝑ t̾ram: Hac eo implorante: gr̃ãs cunctipoten¬
ti dõ fr̃s agentes : ãmirabant᷑ suꝑ eius deo
digna deuotione: Cumq apatre spiiali qđ
petierat indultũ sibi gauderaet: cȩpit postu¬
lata cũ magna implerẽ deuotionẽ:
uo tempore. aclimate meridiano.
distantẽ ap̃fato cȩnobio passus fere. D.¬
hortatu eius dẽ uiri dĩ beatꝰ uuandregisilus
uineam plantare. & excolerẽ cȩpit. Quo in loco
p̃fatꝰ uir dñi an̾bertꝰ dũ una cũ fr̃ib operetur :
theodoricus adolescens futurꝰ rex uenatib ut
sibi gentilicũ erat insistens. ad p̃fatũ dĩ hominẽ
accessit: quia nouerat eũ prudentẽ doctrina.
humilẽ cultũ. scĩssimũ imitacione Nam ascõ
pontifice audoeno rotomagensis aeccłȩ : iam

Expanded text:
sibi foret in opere manuum cotidiano cum licentia sibi foret in opere manuum cotidiano cum licentia patris extra solitum fratrum opus insistere, ut sua mortificaret membra, quae erant sibi obstantia super terram. Haec eo implorante, gratias cunctipotenti Deo fratres agentes, ammirabantur super eius Deo digna devotione. Cumque a patre spiritali quod petierat indultum sibi gauderet, coepit postolata cum magna implere devotione. 7. Quo in tempore a climate meridiano distantem a praefato coenobio passos fere quihortatu eiusdem viri Dei beatus Wandregisilus vineam plantare et excolere coepit. Quo in loco praefatus vir Domini Ansbertus dum una cum fratribus operaretur, Theodericus adolescens, futurus rex, venatibus, ut sibi gentilicum erat, insistens, ad praefatum Dei hominem accessit, quia noverat eum prudentem doctrina, humilem cultu, sanctissimum imitatione. Nani a sancto pontifice Audoino Rotomagensis ecclesiae iam
Abbreviated transcription (Latin):
strenuus Spũ feruens spe gaudens: dñosine
int̾missione seruiens. Cui & iam data erat
ex cõpunctione cordis ꝑ insionẽ sp̃s sc̃i: effusio
lacrimarũ: Et cũ ante uigiliarũ horas con-¬
surgens p̃cib deuotis incũbens lacesseret.
signo tacto ad excitandos fr̃s qͦ laudes dñi
decantarent : inconuentu orationis pͥor
omib se p̃sentabat. in hoc &iam sicut & in
cȩteris actib imitabilẽ monachis uitã demons¬
trans. ita ut uir dĩ qͥ regimini p̃erat locimultos
obuirgando corriperet: & eoꝵ pusillanimitatẽ
redargueret. ꝓ eo qđ p̃fatꝰ uiuenis nuꝑ conũss.
in dĩ oꝑe & obseruatione legis eosp̃ueniret
Etcępit̾ eum carius diligere: sic̃ monastica
doc& norma nitorẽ legis religionis pollentẽ
om̃imodis diligendum: Quadã nãq die in
conuentu om̃iũ monachoꝵs. p̃clarũ dñi sac̃dotẽ
uuandregisilũ humiliter ex orabat. ut licitũ

Expanded text:
assiduus, spiritu fervens, spe gaudens, Domino sine assiduus, spiritu fervens, spe gaudens, Domino sine intermissione serviens; cui etiam data erat ex conpunctione cordis per infusionem Spiritus sancti effusio lacrimarum. Et cum ante vigiliarum horis consurgens, precibus devotis incumbens, lassesceret, signo tacto ad excitandos fratres, quo laudes Domini decantarent, in conventu orationis prior omnibus se praesentabat, in hoc etiam sicut et in caeteris actibus imitabilem monachis viam demonstrans, ita ut vir Dei, qui regimini praeerat loci, multos obiurgando corriperet et eorum pusillanimitatem redargueret, pro eo quod praefatus iuvenis nuper conversus in Dei opere et observatione legis eos praeveniret. Et coepit eum carius diligere, sicut monastica docet norma, nitore religionis devote pollentem omnimodis diligendum. Quadam namque die in conventu omnium monachorum praeclarum Domini sacerdotem Wandregisilum humiliter exorabat, ut licitum
Abbreviated transcription (Latin):
ueluti postulauerat impleuer̃. dericatꝰq habi:¬
tu decorabilem reddider̃ Sicq ex eotempore
cȩpit ipse uir dĩ amore sc̃arũ scripturarũ le¬
gendo feruere. assidueq duleissimos earum
fructꝰ intellegendo carpere: Cumq acumen
ingenii inp̃fato iuuene beatꝰ pat̾ uuandregisilꝰ
pollere p̃uidẽt: diuersorũ uoluminũ copiam
ei concite tribui iussit. Quȩ cum sedule
scriptam continentẽ hunc modũ: Monachus
uiuat in monasterio sub unius disciplina patrs.
consortioq multorũ: ut abuno discat humili¬
tatem. ab alio patientiam: Hac &e cȩcera legen¬
do ꝑcurrens: oculosq lacrimarũ ymbre
uitut᷑um humilitatẽ incorde suostuduit
fundamentũ iacere: imitans illũ qͥ ait. discite
a me qͥa mitis sum & humilis corde: Et ita
ugo xp̃i suaui & oneri eiꝰleui deuota sũmiter
cola: factꝰ: incȩtu mona choꝵs cunctis humilis
om̃ibq. obediens Uigiliis frequens: orationib

Expanded text:
veluti postolaverat, impleverunt clericatusque habiveluti postolaverat, impleverunt clericatusque habitu decorabilem reddiderunt. 6. Sicque ex eo tempore coepit ipse vir Dei amore sanctarum scripturarum legendo fervere assidueque dulcissimos earum fructus intellegendo carpere. Cumque acumen ingenii in praefato iuvene beatus pater Wandregisilus pollere pervideret, diversorum voluminum copiam ei concite tribui iussit. Quae cum sedule scriptam. continentem hunc modum: Monachus vivat in monasterio sub unius disciplina patris consortioque multorum, ut ab uno discat humilitatem, ab alio patientiam. Haec et cetera legendo percurrens oculosque lacrimarum imbre dem omnium virtutum humilitatem in corde suo studuit fundamentum iacere, imitans illum qui ait: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde. Et ita iugo Christi suavi et oneri eius levi devota submittens colla, factus est in coetu monachorum cunctis humilior omnibusque oboediens, vigiliis frequens, orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
lantium. suam uolens uoluntatem: arripuit
it̃ qđ ad piuntiam ducit rotomagensẽ ꝑuenitq
adfontanellam cȩnobiũ. situm int̾ritorio roto¬
magensi suꝑ fluuiũ magnũ sequanȩ: ubi sacer¬
dos magnꝰ uuandregisilꝰ monasteriũ c̃struxerat
atq cum̃ magna monachoꝵ cohorte sub sc̃ȩ regu¬
lȩ uigo laudabilem ducebat uitam:
cȩpit ministro humilit̾ implorare. quatinꝰscm̃
patri imperata nuntiassent tandem p̃fatũ
elegantẽ uiuenẽ inp̃sentiam sui ad duciuissit
humilit̃ adorans. postulabat ab eo monachum se
fieri Nam corpore & m̃te scło reñtiaturum aie-¬
bat: comamq sub capitis in xp̃i amore ut iuber&
deponi. sũmisse flagitabat Audiens aut̃ uene.¬
randus pat̾ scãm & dõ dignã eiꝰ postulationem:
inducias consulendi suꝑhoc dicebat hab̾e seuelle
ut sic̃ apostolica & monastica docet regula sciret
ad qđ uenerat Quib expletis: sp̃ualiũ frũm
consulta suscipiens inclitꝰ pat̾. pia eius uota

Expanded text:
i suam volens voluntatem, arripuit iter, quod ad provintiam ducit Rotomagensem, pervenitque ad Fontanellam coenobium, situm in territorio Botomagensi, super magnum fluvium Sequanae, ubi sacerdos Domini clarus Wandregisilus monasterium construxerat atque cum magna monachorum cohorte sub sanctae regulae iugo laudabilem ducebat vitam. coepit ministro humiliter implorare, quatenus sanctum patri imperata nuntiassent, tandem praefatum elegantem iuvenem in praesentiam sui adduci iussit.humiliter adorans, postolabat ab eo monachum se fieri. Nam corpore et mente saeculo renuntiaturum aiebat, comamque sui capitis in Christi amore ut iuberet deponi, summisse flagitabat. Audiens autem venerandus pater sanctam et Deo dignam eius postolationem, inducias consulendi super hoc dicebat haberi se velle, ut, sicut apostolica et monastica docet regula, sciret, ad quod venerat. Quibus expletis, spiritalium fratrum consulta suscipiens inclitus pater, pia eius vota,
Abbreviated transcription (Latin):
ndeq. aldulfus uenerabilis abbas: cũ comitibus sui¬
itineris ad ꝓpͥia reu̾titur cȩnobii habitacula Ilud
quoq miraculũ qđ infraxinido uilla quȩ sitam pago
conscriptionis stilo tradere Cumq ad eamdem
uillam eius scm̃ delatũ ee̾t corpꝰ: illuc que dã mulier
appinqͥs catenata quȩ a spũi uexabatur in mundo
ꝑducta ẽ Clamabatq. ꝑ obsessam mulierculam:
sp̃s inmundus Cur inquit inͣ dux istis in hanc ꝓum.

Expanded text:
ndeque Aldulfus venerabilis abba cum comitibus itineris sui ad propria revertitur coenobii habitacula. 32. Illud quoque miraculum, quod in Fraxinido villa, quae sita est in pago conscriptionis stilo tradere. Cumque ad eandem villam eius sanctum delatum esset corpus, illuc quaedam mulier a propinquis catenata, quae spiritu vexabatur inmundo, perducta est. Clamabatque per obsessam mulierculam spiritus inmundus: 'Cur', inquid, 'introduxistis in hanc
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsulis uenerabile corpꝰ ueluti honꝰ ingens
int̾manus ferentiũ in mobile mansit ad den.¬
tes maiora hominũ solatia: sed nichilominꝰ
ut prius in mobile erat Cumq diuinitus
hoc intellexissent actitari aliamq itineris
se conuertissent in partẽ: ilico motu celeri¬
comitante uirtude diuina. ꝑuener̃ ad locũ aptum.
Sut credit᷑ dõ scõq antistist̾iti dignũ ad manendũ:
Acsi deinceps ꝑcuncta puitineris loca: tribuit omp̃s
congrua sibi seruis suis ãminicula. ad famuli sui
menbra deferenda Uementes uͦ ad p̃fatamuenit¬
tam uillam: illic affuer̃ obuiam scĩ presulis corpori
conpuintiales urbis rotomagensis. ep̃i uidelicet &
scõrum cȩnobiorũ patres cũ uenerabili dñi dero.
ꝓpinqͥq. eiusdẽ scĩpontificis. ac uulgꝰ in numerabile
utriusq seaus cũ deuotione magnã. ceper̃q. ante
allĩ ire psallendo:¬

Expanded text:
praesulis venerabile corpus veluti onus ingens praesulis venerabile corpus veluti onus ingens inter manus ferentium immobile mansit. Dein addentes maiora hominum solatia, sed nihilhominus ut prius immobile erat. Cumque divinitus hoc intellexissent actitari aliamque itineris se convertissent in partem, ilico motu celercomitante virtute divina, pervenerunt ad locum aptum et, ut creditur, Deo sanctoque antistiti dignum ad manendum, ac sic deinceps per cuncta pii itineris loca tribuit omnipotens congrua servis suis amminicula ad famuli sui membra deferenda. 31. Venientes vero ad praefatam Venittam villam, illic adfuerunt obviam sancti praesulis corpori comprovintiales urbis Rotomagensis, episcopi videlicet et sanctorum coenobiorum patres cum venerabili Domini clero propinquique eiusdem sancti pontificis ac vulgus innumerabile utriusque sexus cum devotione magna, coeperuntque ante illud ire psallendo
Abbreviated transcription (Latin):
uillam regiam quesita .c̃. inpago belloacensi
secꝰ fluuiũ iseram cum ingenti reuerentiap.
itineris fatigationẽ & refocillationẽ sui diu̾.¬
tissent: ibi accurit qͥdam homo filiã portatꝰ
ꝓpͥam paralyticomorbo menbris dissolutam.
quȩ nec pedib incedere ualebat. sed quasi
mortua uidebat᷑ clamans magnisq. prȩcibus
flendo: merita sc̃i presulis implorans ansb̃ti.
ut unicameiꝰ sanaret filiam: Cumq aministris
ac custodib scĩssimi corporis secꝰ feretrũ ipsius
ei ꝑmissa fuisset nocte morari : totaq nocte
illa iuigili is acymnis insister& diuinis. mane
facto inuenit eam pat̾ eiꝰ sanam Atq. itagau.¬
dens. gratesq omni modas dõ ac scõ ꝑsoluens.
p̃suli ansb̾to. cũ filia ꝓpͥa ouans rediit insua.
Qũa mirabilis ds̃ inscĩs suis: qͥ ꝑfamuli sui
atq manendi gr̃a decdinare debuissent: ad
quadam uillam accedentes optabant in ea
requiescendo uenturam transigere noctem:
Sedcum adaam deuertere uellent: sc̃issimi

Expanded text:
illam regiam, quae sita est in pago Belloacensi secus fluvium Iseram, cum ingenti reverentia pritineris fatigationem et refocilationem sui divertissent, ibi accurrit quidam homo, filiam portans propriam paralytico morbo membris dissolutam, quae nec pedibus incedere valebat, sed quasi mortua videbatur, clamans magnisque precibus flendo merita sancti praesulis implorans Ansberti, ut unicam eius sanaret filiam. Cumque a ministris ac custodibus sanctissimi corporis secus feretrum ipsius ea permissa fuisset nocte morari, totaque nocte illa vigiliis ac hymnis insisterent divinis, mane facto invenit eam pater eius sanam. Atque ita gaudens gratesque omnimodas Deo ac sancto persolvens praesuli Ansberto, cum filia propria ovans rediit in sua. Quam mirabilis Deus in sanctis suis, qui per famuli sui ad quae manendi gratia declinare debuissent, ad quandam accedentes villam, optabant in ea requiescendo venturam transigere noctem. Sed cum ad eam devertere vellent, sanctissimi
Abbreviated transcription (Latin):
laico adhuc habitu constitutꝰ : predicatione
collatam augmentare curabat.
ũ uͦ corã rege & pͥncipib consueto more diusa
musicȩ artis instrumenta in cordis & tybis
audiret ꝑsonantia: aiebat sibi:
quale erit te diligentib canticũ indeficiens in
cęlestib audire angłorũ. quãq suaue ac delec¬
⁊abile scõꝵ choris concinentib & laudestͥ creatori
indefitienti ꝑsonantib : sitantam mortalibus
p̃bes industriã. ut peritia artis ac suauitate can¬
tilena ꝓuocent animos audientium. ut te dm̃
creatorem om̃ium deuote conlaudent: adde.¬
choro : laudate eũ incordis & organo. & cȩtera
usq ad finẽ psalmi: Deniq in aula regismanen
&iam euangelii ñ inmemor quo ait nisi qͥs
reñtiauerit᷑ om̃ib: ñ potest m̃s e̾ẽ discipulus:
dõꝓuidente & sibi inspirante elegit militiam
relinquere. & cȩlesti regi militare: Tuncigne

Expanded text:
laico adhuc habitu constitutus, praedicatione laico adhuc habitu constitutus, praedicatione collatam augmentare curabat. Cum vero coram rege et principibus consueto more diversa musicae artis instrumenta in cordis et tibiis audiret personantia, aiebat sibi: O bone conditor, quale erit te diligentibus canticum indeficiens in caelestibus audire angelorum, quamque suave ac delectabile, sanctorum choris concinentibus et laudes tibi creatori indeficienter, personantibus, si tantam mortalibus praebes industriam, ut peritia artis ac suavitate cantilenae provocent animos audientium, ut te Deum creatorem omnium devote conlaudent!' Addechoro, laudate eum in cordis et organo', et cetera usque ad finem psalmi. 5. Denique in aula regis manens, etiam euangelii non inmemor, quo ait: Nisi quis reliquerit omnia, non potest meus esse discipulus, Deo providente et sibi inspirante, elegit militiam relinquere terrenam et caelesti regi militare. Tunc igne
Abbreviated transcription (Latin):
ni &spetiei eleganti extemplo ẽ. reddita. ita
ut cuncti auditorũ dicerent. qͥa eam xp̃csibi
sponsam & famulam elegisset perheniẽ:
equenti nanq tempore sc̃a gub̃natrix efficit᷑
cȩnobii oratorii : quod ẽ. situm inpagobeluacensi.
ꝓpe muros urbis beluacus Genitor quoq huꝰi
auunculi erant scĩ patris lantb̃ti. successoris in
ordine regiminis beati uuandregisili: originẽ
ducentes exterritorio taruennico Ex qͥbus
p̾fatꝰ alb̃tꝰ sub p̃dicto abbate lantb̾to: sequenti
tempore infontanella monasterio monachus
regis licet nolens agenitore ꝑductꝰ: si cut erat
acumine ingenii darꝰ. cępit ẽẽ. aulicꝰscriba
doctꝰ. conditorq regaliũ priuilegioꝵs. & geruł
anuli regalis. qͦ eadem signabant᷑ priuilegia:
Ubi positꝰ piȩ doctrine exemplis atq humilitatis
ad dñm se conũtens: scłm relinquere atq ad
monasteria destinare curauit: Atq. ita in

Expanded text:
ni et speciei eleganti extemplo est reddita, ita ni et speciei eleganti extemplo est reddita, ita ut cuncti auditorum dicerent, quia eam Christus sibi sponsam et famulam elegisset perhennem. 3. Sequenti quoque tempore sancta gubernatrix efficitur coenobii Oratorii, quod est situm in pago Belloacensi prope muros urbis Belloacus. Genitor quoque huius Haltbertus avunculi erant sancti patris Lantberti, successoris in ordine regiminis beati Wandregisili, originem ducentes ex territorio Tarvennensi. Ex quibus praefatus Haltbertus sub praedicto abbate Lantberto sequenti tempore in Fontanella monasterio monachus n aulam regis, licet nolens, a genitore perductus, sicut erat acumine ingenii clarus, coepit esse aulicus scriba doctus conditorque regalium privilegiorum et gerulus anuli regalis, quo eadem signabantur privilegia. Ubi positus, piae doctrinae exemplis atque humilitatis ad Dominum se convertens, saeculum relinquere atque ad monasteria destinare curabat, atque ita in
Abbreviated transcription (Latin):
nitorẽ Quimͥ custos enit ꝑpetuus: & in uir¬
ginitatis ꝓposito concedat᷑ ꝑseuerare ꝑ ennit̃.
Delectat haecuita p̃sens pat̾ piȩ : sed decipitꝰ.
qͥa omne qđ inmundo ÷ uanitas . ẽ: & concu-¬
piscentia oculorum Et mundus transibit:
& concupiscentia eiꝰ: Qui autẽ fecerit uolun¬
tatem dĩ manet in &t̃nũ: sic̃ & dñs manet¬
in aet̃nũ: Haec audiens pat̾ illustrẽ acersi¬
uit suyinum : & quȩ circa p̾fatã suam natã
congestant erant lucide pandit: Adhac
iuditia licet sint occulta. semꝑ tameni uista:
Uocatꝰ quoq affuit: & beatꝰ ansb̾tꝰ Ubi disso¬
tiabilem illi cõdit libellum: ut sca uirgo
angadrisma ñ sua sed xp̃i uocaret᷑ spoñsa:
Noc facto. ad rotomagum urbẽ scõ antistiti
AUDOENO: ut eiꝰ benedictione ꝑcepta & sacro
uelamine oꝑta inuirginitatis ꝓposito consecrari
mereretur Quo patrato: pristinę pulchritudi¬

Expanded text:
nitorem; qui mihi custos erit perpetuus et in virnitorem; qui mihi custos erit perpetuus et in virginitatis proposito concedet perseverare perhenniter. Delectat haec vita praesens, pater pie, sed decipit, quia omne quod in mundo est vanitas est et concupiscentia oculorum, et mundus transibit et concupiscentia eius. Qui autem fecerit voluntatem Dei, manet in aeternum, sicut et ernum'. Haec audiens pater, inlustrem accersivit Siwinum, et quae circa praefatam suam filiam gesta erant, lucide pandit. Ad haeiudicia licet sint occulta, semper tamen iusta'. Vocatus quoque adfuit et beatus Ansbertus; ubi dissociabilem condit libellum, ut sancta virgo Angadrisma non sua, sed Christi vocaretur sponsa. Hoc facto, ad Rotomagum urbem sancto antistiti dirigitur Audoeno, ut, eius benedictione percepta et sacro velamine operta, in virginitatis proposito consecrari mereretur. Quo patrato, pristinae pulchritudi
Abbreviated transcription (Latin):
temtem dep̃cabant᷑ dñm. ut uoluptatum
uenena acordibus eoꝵ dignaret᷑ repellere:
eniq orante beata anoabris ma uirgine.
illius ita exulcerata ac in mundissima
cooꝑta mox apparuit : ut a consortus
hominũ quicumq eam uidisset. ex templo
segregandam decerneret. Medicorũ
deinde cucurit frequentia: uissu genitoris
ut soboli carȩ si quissent opitulari medellis
collectis. p̃miis dignis numerarentur Sed
quanto instanstius huic oꝑi insistebant: tanto
xp̃i sponsa deformior ulceriosiorue apparebat:
unc pat̾ diuinitꝰ circa suam sobolem hoc fieri
intellegens: inquirebat ab ea utrũ inuirgi¬
nitatis uoto uitam elegisset definiri Opto
inquam mi genitor: & totis nisib exoro altis-¬
simi pietatem: ut continentię & pudicitiȩ. ñ
effrenatȩ luxuriȩ effici merear famula:
Nam xp̃s quẽ cupiui sponsum: ipse michi hanc
corporis infert molestiam. ut animȩ tribuat

Expanded text:
tentem deprecabantur Dominum, ut voluptatum tentem deprecabantur Dominum, ut voluptatum venena a cordibus eorum dignaretur repellere. Deinde orante beata Angadrisma virgine, illius ita exulcerata ac inmundissima lepra cooperta mox apparuit, ut a consortiis hominum, quicumque eam vidisset, extemplo segregandam decerneret. Medicorum deinde concurrit frequentia iussu genitoris, ut, soboli carae si quivissent opitulari medelis collatis, praemiis dignis munerarentur. Sed quanto instantius huic operi insistebant, tanto Christi sponsa deformior ulcerosiorve apparebat. Tum pater divinitus circa suam sobolem hoc fieri intellegens, inquirebat ab ea, utrum in virginitatis voto vitam elegisset definiri. 'Obto, inquam, mi genitor, et totis nisibus exoro altissimi pietatem, ut continentia e et pudicitiae, non effrenata e luxuriae effici merear famula. Nam Christus, quem concupivi sponsum, ipse mihi hanc corporis infert molestiam, ut animae tribuat
Abbreviated transcription (Latin):
sacris litteris erudiendus. erudit᷑ sine aliqͣ suors
instancia: Fuerat nanq in eo dulcis infantia
modesta pueritia : grauis adolescentia Qui
cũ adultꝰ pub̾tatis excederet annos: scłaris
eius pat̾ ut unicũ eũ diligens uenatibus eu̾
occupari & dulcedine scłi armari cupiebat.
Sed quod oblectabatur grandeuus pat̾: ado¬
lesceꝵs filius per cuncta fastidiebat
His dieb quidam illustris rodb̃tus nomine
generosa ex tyrpe ꝓditꝰ: & gerulus fuerat
anuli regis hlotharii Cuius filiã religio¬
sissimam ac nobilissimã angadris mao
nomine. p̃dictus illustris suinꝰ ap̃fato inlyto
RODBERTO expetiit : uolens eam suo uiueni
filio ansb̾to sotiare Hec mora p̃bens assensum
eius petitioni p̾dictꝰ illustris rodb̾tꝰ: constitu.¬
ta die acasto uiuene casta despondet᷑ & pu¬
ella: Deniq. ambo integritatem mentis
& corporis caste seruare cupientes om̃ipo¬

Expanded text:
is litteris erudiendus. Eruditur sine aliqua suorum is litteris erudiendus. Eruditur sine aliqua suorum instantia; fuerat namque in eo dulcis infantia, modesta pueritia, gravis adolescentia. Qui cum adultus pnbertatis excederet annos, saecularis eius pater, ut unicum eum diligens, venatibus eum occupari et dulcedine saeculi armari cupiebat. Sed quo oblectabatur grandevus pater, adolescens filius per cuncta fastidiebat. 2. His diebus quidam inlustris Hrotbertus nomine generosa ex stirpe proditus et gerulus fuerat anuli regis Chlotharii. Cuius filiam religiosissimam ac nobilissimam Angadrismam nomine praedictus inlustris Siwinus a praefato inclito Hrotberto expetiit, volens eam suo iuveni filio Ansberto sociari. Nec mora, praebens assensum eius petitioni praedictus illustris Rothbertus, constituta die a casto iuvene casta despondetur et puella. Denique ambo integritatem mentis et corporis caste servare cupientes, omnipo
Abbreviated transcription (Latin):
ODPO IOITUR TEOEORE QUOSCEETRA
regni francorum gubernabat lotharius
filius hlodouei regis & baltildȩ reginȩ
una cum germanis suis uidelicet hildericõ
& theoderico. scȩ̃ recordationis accłiȩ rotoma.¬
gensis antistes ansbertꝰ uirtutibus clarꝰ. ac
sacerdotio dignꝰ: apatre nomine si uiuino &
pago uelio cassino: patrimonioq uocabulo calce¬
gio nobili erat ortꝰ genere Sed repudiato
stemate patrum: mox ut ualuit. sola condito¬
ris paternitate elegit censeri: Deniq p̾fatꝰ
genitor ipsius sub p̃dictis regibus militauit:¬
& postuitȩ presentis tramitẽ. cunctis mortalib
cõmune debitum soluit Sedhanc terrenȩ
dignitatis originẽ. & patrũgłam inbeato uiro¬
ñ necesseremur enumerari: cum om̃s ei gła
de amore ueritatis & contemptu fuerit mundi:
am nobilitatẽ sui generis. inpueria& ȩuoiã
quasi fastidiens. solius xp̃i desiderio hanelans:
cunctos suꝑ uacuos horrebat honores:
Traditur deinde aparentib magistris. strenuis:¬

Expanded text:
o igitur tempore, quo sceptra regni Francorum gubernabat Hlotharius, filius Hlodovii regis et Balthilde reginae, una cum germanis suis, videlicet Hilderico et Theoderico , sanctae recordationis ecclesiae Rotomagensis antistes Ansbertus, virtutibus clarus ac sacerdotio dignus, a patre nomine Siwino et pago Veliocassino patrimonioque vocabulo Calcegio, nobili erat ortus genere. Sed repudiato staemate patrum, mox ut valuit, sola conditoris paternitate elegit censeri. Denique praefatus genitor ipsius sub praedictis regibus militavit et vitae praesentis cunctis mortalibus commune debitum solvit. Sed hanc terraenae dignitatis originem et patrum gloriam in beato viro non necesse remur enumerari, cum omnis ei gloria de amore veritatis et contemptu fuerit mundi. Nam nobilitatem sui generis in pueritiae aevo iara quasi fastidiens, solius Christi desiderio anhelans, cunctos supervacuos horrebat honores. Traditur deinde a parentibus magistris strenu
Abbreviated transcription (Latin):
ueiuales culpe qͣs confessione nõ dilueram pauore illo horrendar̃ ferar̃¬
u formatũ purgarent᷑. Adiꝰ eis loqñtib asticit ex aduso tantua iutder¬
monũ hastlia atuta iubrancium. ⁊ ignes estiantium ud ag tee
⁊ aer flãmeꝰ iud̾et᷑. Ita tunc horrore concussus ium: ut nꝰ in celo nec
int̾ra tutum mͥ refugium estimarem. Itaq meticlõsus ego dum qͣ
eiꝰ in eccłia scẽ marie sepultũ miraculo ut aiunt diuno tͥb pedib
altiꝰ suꝑ t̾ram eleuatum est.

Expanded text:
veniales culpae, quas confessione non dilueram, pavore illo horrendaruveniales culpae, quas confessione non dilueram, pavore illo horrendarum formarum purgarentur. Adhuc eis loquentibus, astitit ex adverso tanta vis daemonum hastilia acut aer flammeus videretur. Ita horrore concussus sum, ut nec in coelo, nec in terra tutum refugium aestimarem. Ita meticulosus ego dum quo ejus in ecclesia Sanctae Mariae sepultum, miraculo, ut aiunt, divino tribus diebus altius super terram elevatum est.