comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut cũ ad legitimos annos ue¬
nir& : facer& inde quoduir¬
ginẽ xp̃i decer& quando
optime iam facere poss&
Dum haec expectantur. coe¬
pitille mosti ꝓpinquare :
Qudediutam quã desuo iu¬
rans. quia ipsius erat non
filiae. testamentũ fecit
Testamentũ inquã facit prbt
socius nr̃ : nobiscũ manens
deecdesi auiuens. cõmunẽ
uitã ꝓ fitens ⁊Testam̃tũ
fecit: heredes instituit :
Odolor illius sociu&atis: ofruc¬
tus natus ñ de arbore quã
plantauit dñs : Sed eclesiã
scripsit heredem ⁊ Nolo mu¬
nera ista : ñ amo a maritudi¬
nis fructum Egoillum dõ
quaerebã : socia &atẽ ꝓfessus
erat : Hanc tener&: hanc ex¬
hiber& Nihilhabebat tes¬
tamentũ ñ facer&  Habebat
aliquid : non senrm socium
quasidĩ pauperẽ finger& :
Magnus mihi indedolor est fr̃s
Di cocaritati urae ⁊ Propterhunc
dolorem : statui hereditatẽ
ipsã in ecđa non suscipere
Filiorum ipsius sit : qđ reliquit ⁊

Expanded text:
ut cum ad legitimos annos veut cum ad legitimos annos veniret, faceret inde quod virginem Christi deceret, quando optime jam facere posset. Dum haec exspectantur, coepit ille morti propinquare. Qui diu tanquam de suo vivens, quia ipsius erat, non filiae, testamentum fecit. Testamentum, inquam, fecit presbyter socius noster, nobiscum manens, de Ecclesia vivens, communem vitam profitens. Testamentum fecit, haeredes instituit. O dolor illius societatis, o fructus natus non de arbore quam plantavit Dominus! Sed Ecclesiam scripsit haeredem. Nolo munera ista, non amo amaritudinis fructum. Ego illum Deo quaerebam, societatem professus erat, hanc teneret, hanc exhiberet. Nihil habebat? testamentum non faceret. Habebat aliquid? non se nostrum socium, quasi Dei pauperem fingeret. Magnus mihi inde dolor est, fratres. Dico charitati vestrae: propter hunc dolorem statui haereditatem ipsam in Ecclesia non suscipere. Filiorum ipsius sit quod reliquit.
Abbreviated transcription (Latin):
nasteriomissa e& : in decens
ista epis copii mecum monas
lic& in soci & a tenra habere
aliquid ꝓprium. s foste
aliquihabent: Nullilic&¬
Si quihabent faciunt quod
non lic& Beneautẽ sentio
defratrib: meis & semꝑbene
credens : ab hac inquisitione
dissimulaui. quia & istu
quuerere : quasi malesenti¬
remihi uidebatur. Nouerã
enim & nouiom̃s qui mecũ
uiuerent nosse ꝓpositum
nr̃m. nosselegẽ uitae nrae.
honeste erogañdo quasi
consumpsit & non consũp¬
sit. Reman sit illi quaedã
pecunia id ẽ argentũ qued
dicer& et̃ filiue suae
Filia ipsius : dõ ꝓpitio in mo¬
nasterio feminarũ & bonȩ
sperẽ Cubern& illam dñs
utimpleat. quod deillas pera¬
mus : In illius miseri cordia.
non eius meritis : Et quia
infra annos erat. & desua
pecunia nihil facere pote¬
rat quamuis enim uiderem:
fulgorem ꝓfessionis : tam̃
lubricumti mebamus a& a¬
tis : factum ẽ ut ipsũ argentũ
quasi puellae seruar&ur:

Expanded text:
nasterio permissa esset, indecens nasterio permissa esset, indecens domo episcopii mecum monastlicet in societate nostra habere aliquid proprium: sed forte aliqui habent. Nulli licSi qui habent, faciunt quod non licet. Bene autem sentio de fratribus meis, et semper bene credens, ab hac inquisitione dissimulavi, quia et ista quaerere, quasi male sentire videbatur. Noveram enim et novi, omnes qui mecum viverent, nosse propositum nostrum, nosse legem vitae nostrae.  honeste erogando quasi consumpsisse, sed non consumpsit. Remansit illi quaedam pecunia, id est, argentum quod diceret esse filiae suae. Filia ipsius, Deo propitio, in monasterio feminarum, et bonae spei est: gubernet illam Dominus, ut impleat quod de illa speramus, in illius misericordia, non in ejus meritis. Et quia infra annos erat, et de sua pecunia nihil facere poterat: quamvis enim videremus fulgorem professionis, tamen lubricum timebamus aetatis: factum est ut ipsum argentum quasi puellae servaretur,
Abbreviated transcription (Latin):
sed ut dixi domino seruus
contradicere non deb&
Venia distam ciuitatẽ. ꝓpter
uidendũ amicũ quem putabã
melucrare posseđo ut nobis¬
cũ e& in monasterio quasi se¬
ueni adhanc ecde siam
nisicum his indumentis quib:
illo tempore uestiebar. Et quia
hoc dis ponebã eẽ ipmonasterio
cum fratrib:: cognito instituto.
& uolunta te mea beataeme¬
moriae senex ualerius dedit
mihi hostum illum in quo ẽ¬
nunc monasteriũ: Caepiboni
ꝓpõsiti fratres colligere coñpa¬
res meos nihil habentes sicut
nibilhabebam. Etimitantes
me ut quo modo egotenuem
pauꝑtatulã meam uendidi&
pauperibus erogaui. sic face¬
rent & illiquimecũ eẽ uoluisseNt
ut de communi uiuerẽ. Cõmu¬
ne autem nobis ẽ& magnum
& uberrimũ p̃dium ipsẽd s̃
Perueniad episcopatum uidi
neces seb abere ep̃m exhibere
humani tatem asfiduam.
quib: q: uenientib: siue transe¬
untib: Quod sinon fecis s&
episcopus in humanꝰ dicerecur.
Si autem ista consua&udo in mo¬

Expanded text:
Sed, ut dixi, domino servus Sed, ut dixi, domino servus contradicere non debet. Veni ad istam civitatem propter videndum amicum, quem putabam me lucrari posse Deo, ut nobiscum esset in monasterio; quasi seveni ad hanc Ecclesiam, nisi cum iis indumentis quibus illo tempore vestiebar. Et quia hoc disponebam, in monasterio esse cum fratribus, cognito instituto et voluntate mea, beatae memoriae senex Valerius dedit mihi hortum illum, in quo nunc est monasterium. Coepi boni propositi fratres colligere, compares meos, nihil habentes, sicut nihil habebam, et imitantes me: ut quomodo ego tenuem paupertatulam meam vendidi et pauperibus erogavi, sic facerent et illi qui mecum esse voluissent, ut de communi viveremus; commune autem nobis esset magnum et uberrimum praedium ipse Deus. Perveni ad episcopatum: vidi necesse habere episcopum exhibere humanitatem assiduam quibusque venientibus sive transeuntibus: quod si non fecisset episcopus, inhumanus diceretur. Si autem ista consuetudo in mo
Abbreviated transcription (Latin):
aut pene om̃s sic nos uiuere
in ea domo quae diciturdo mꝰ
episcopi. ut quantum possu¬
mus imitemur eosscõs.
De quib loquitur liberactuũ
a postoloꝵ. Nemo dicebat
aliquid ꝓprium s erant
illis om̃a cõmunia. quia foste
adiqui uestrum ñ s̃ tam dili¬
gentes uitae nrãe scrutato¬
res ut hoc sic nouerint quo¬
modo uolo uos nosse. Dico
quid sit : qđ breui t̃dixi
Egoquẽ dõ ꝓpitio uidetis ep̃m¬
ur̃m iũuenis ueni ad istã
indomodĩ ab iectus eẽ : ma¬
gis ꝙ habitare in taberna¬
culis peccatorum
Ab eis quidiligunt scłm segrega¬
uime. Sed eis qui p̃ sunt populis
p̃mecoaequaui. Necinconui¬
uio dñi mei. superiore locum
elegi si inferiorẽ & ubiectum
etplacuitillidicere mihi ascen¬
de sursum. Vsque ad eo autẽ
timebam episcopatum : ut qm̃
coeperat eẽ iam alicuius mom̃ti
int̃dĩ seruos fama mea. inquo
accederẽ. Cauebã hoc & a gebã
quantũ poterã utin loco humili
saluarer nein alto periditarer

Expanded text:
aut pene omnes, sic nos vivere aut pene omnes, sic nos vivere in ea domo, quae dicitur domus episcopii, ut, quantum possumus, imitemur eos sanctos, de quibus loquitur liber Actuum apostolorum: Nemo dicebat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia . Quia forte aliqui vestrum non sunt tam diligentes vitae nostrae scrutatores, ut hoc sic noverint, quomodo volo vos nosse: dico quid sit, quod breviter dixi. Ego, quem Deo propitio videtis epd istam in domo Dei mei abjectus esse, magis quam habitare in tabernaculis peccatorum . Ab eis qui diligunt saeculum, segregavi me: sed eis qui praesunt populis, non me coaequavi. Nec in convivio Domini mei superiorem locum elegi, sed inferiorem et abjectum: et placuit illi dicere mihi, Ascende sursum. Usque adeo autem timebam episcopatum, ut quoniam coeperat esse jam alicujus momenti inter Dei servos fama mea, in quo accederem. Cavebam hoc, et agebam quantum poteram, ut in loco humili salvarer, ne in alto periclitarer.
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate reliñquere. & acci¬
perein suꝑ uolumus. ñ unde
uiuamus s unde censũ nr̃m
increm̃tis damnabilib: augeamꝰ¬
Propt̃ quod uolui & rogaui
hesternodie ut hodie frequen¬
tus conueniretis. cũ hoc est
quod dicturus sum: Vobis¬
sine fine uiuamus: Credo aut̃
ante oculos ur̃os eẽ conũ sati¬
dicere aude amus: quamuis
a postolus Imitato res mei
estote sicut & ego xp̃i ⁊ Et ideo
nolo ut aliquis de nobis inue¬
niat maleui uendi occasionẽ
Prouidemus enimbona utait
nos conscientianr̃a sufficit
nobis : Propteruos famanra
non pollui s polleredeb&
in uobis : Tenete quod dixi
atq: distinguite ñ Duaeres s̃
conscientia & fama : Consci¬
neglegit famã suã crudelis. ẽ ⁊
Maxime in loco isto positus
de quo dic̃ apłs. scribens ad
discipulũ suũ : Circaomnes
te ipsũ bonorũ operũ p̃bens
exemplũ : Vtergo non uos
diuteneam p̃sestim quia ego
seden sloquor. uosstando
luboratis. Nostis aut̃ om̃s

Expanded text:
necessitate, relinquere et accinecessitate, relinquere et accipere insuper volumus, non unde vivamus, sed unde censum nostrum incrementis damnabilibus augeamPropter quod volui et rogavi hesterno die, ut hodie frequentius conveniretis, hoc est quod dicturus sum. Vobissine fine vivamus. Credo autem ante oculos vestros esse conversati audeamus, quamvis Apostolus, Imitatores mei estote, sicut et ego Christi . Et ideo nolo ut aliquis de nobis inveniat male vivendi occasionem. Providemus enim bona, ut ait nos conscientia nostra sufficit nobis: propter vos fama nostra non pollui, sed pollere debet in vobis. Tenete quod dixi, atque distinguite. Duae res sunt, conscientia et fama. Conscinegligit famam suam, crudelis est, maxime in loco isto positus, de quo dicit Apostolus scribens ad discipulum suum: Circa omnes te ipsum bonorum operum praebe exemplum, . Ut ergo non vos diu teneam, praesertim quia ego sedens loquor, vos stando laboratis: Nostis omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
intellegi. nũq secut̃ adiunger&
ita & ds̃ ordinauithisqui
euangelium adnuntiant.
de euangłc uiuere ⁊ Deeuangło
uolunt. quinechabent nec
habere aliquid concupiscuNtT
N suorũ s cõmuniũ possessores:
Quid ẽ aliud deeuangło uiuere
nisi laborantẽ in de ubi laborat
neces saria uitae percipere :
A postolus tamen qui sic euan¬
zelium p̃dicauit. ut nec de
euangelio uiuer&. si neces¬
saria sibi suis manib: minis¬
trar& deseconfidenter
eloquitur: Ego autẽ nullo
hordmusus sum ⁊ Et quare
hoc dixerit. secutus aperuit
dicens: expeditmihimori:
magisꝙ ut gloriã meam
quis euacu& : Euacuari
dicit gloriã suã si ub eis quib
p̃dicabat uoluis s& acci¬
pereuitae temporalis
expensumi
Nolebat quippe in p̃senti laboris
sui fruetũ. si in futuro recipere:
Siergo ille quini hilhabebat. no¬
luit deeuangło ubi laborabat
s suis manib: uiuere negloriã
suae mercedis amitter&. quid
nos qui& ꝓpriamittere nolumꝰ
amore possidendi ñ uiuendi

Expanded text:
securus adjungeret: Ita et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. De Evangelio bere volunt: qui nec habent, nec habere aliquid concupiscunt, non suorum, sed communium possessores. Quid est aliud de Evangelio vivere, nisi laborantem inde, ubi laborat, necessaria vitae percipere? Apostolus tamen, qui sic Evangelium praedicavit, ut nec de Evangelio viveret, sed necessaria sibi suis manibus ministraret, de se confidenter eloquitur: Ego autem nullo horum usus sum. Et quare hoc dixerit, securus aperuit, dicens: Expedit mihi mori, magis quam ut gloriam meam quis evacuet. Evacuari dicit gloriam suam, si ab eis, quibus praedicabat, voluisset accipere vitae temporalis expensam. Nolebat quippe in praesenti laboris sui fructum, sed in futuro, recipere. Si ergo ille qui nihil habebat, noluit de Evangelio, ubi laborabat, sed suis manibus vivere, ne gloriam suae mercedis amitteret: quid nos, qui propria nolumus, amore possidendi, non vivendi
Abbreviated transcription (Latin):
quia omnia sua aut reliquit.
aut eccłȩ rebus adiunxit.¬
& seinnumero pauperũ pauꝑ¬
tatis amore constituit
It autunde pauperib: submi¬
nistrat. in de & ipsetam quã
pauꝑ uoluntarius uiuat:
Clericiquoq: quos pauperes
aut uoluntas aut natiuitas fec̃.
cũ ꝑ fectione iuistutis uitae
necessaria. siue in domib: suis
siue in congregatione uiuen¬
tes accipiant. quia ad ea ac¬
cipienda ñ eos habendi cupi¬
ditas ducit si cogit uiuen¬
FACEREDEBEANTCIERICI
QXORŨ INFIRMITAS Ñ EOTIST

Expanded text:
qui omnia sua aut reliquit, qui omnia sua aut reliquit, aut ecclesiae rebus adjunxit, et se in numero pauperum paupertatis amore constituit, ita ut, unde pauperibus subministrat, inde et ipse tanquam pauper voluntarius vivat; clerici quoque quos pauperes aut voluntas, aut nativitas fecit, cum perfectione virtutis vitae necessaria, sive in domibus suis, sive in congregatione viventes accipiunt: quia ad ea accipienda non eos habendi cupiditas ducit, sed cogit vivenfacere debeant clerici quorum infirmitas non potes
Abbreviated transcription (Latin):
derat quã ille qui ex multis
quae possid& eccłȩ aliqͥd p̃stat.
Ac sede eo quod p̃stiterit forsitap
iactat. Dura sunt quaedico:
nec ego diffiteor :⁊ Dura sunt
s obseruare nolentibus
C. &erũ si fiantista quae difficilia
ñ facientib s̃. statim facilia
facientib fiunt. nonergo
eaquȩ nolumus obseruare in¬
possibilitas nobis facit dura.
sed nouitas : In usũ ueniant :¬
& neminem frequentata con¬
turbant: Nã quaero quid sit
corũ quaedixi difficilie ut
homo id quod opus non hab&
ab ecdesia non uccipiat.
anut quod hab& sine causa con¬
tempnat : Si propterhoc ñ
uult sua relinquere ut habeat
undeuiuat. ut quid accipit
underationẽ reddat̃. ut quid
peccatis alienis suamultiplicat.
QUIITIATI CUNPROFECU
ANINIESUE OPIBUS SUSTIN¬
TANIUR ICCISIAL
taque sacerdo s cui dispensa
tionis cura cõmissa .ẽ. Non
solum si necupiditate s &iã
cum laude pia&atis accipit
apopulo dispensanda &
fidelit̃ dispensat accepta

Expanded text:
derat, quam ille qui ex multis derat, quam ille qui ex multis quae possidet, ecclesiae aliquid praestat, ac se de eo quod praestiterit forsitan jactat. 3. Dura sunt quae dico, nec ego diffiteor. Dura sunt, sed observare nolentibus. Caeterum si fiant ista; quae difficilia non facientibus sunt, statim facilia facientibus fiunt. Non ergo ea quae nolumus observare, impossibilitas nobis facit dura, sed novitas. In usum veniant, et neminem frequentata conturbant. Nam, quaero, quid sit eorum quae dixi difficile? ut homo id quod opus non habet, ab ecclesia non accipiat, an ut quod habet sine causa contemnat? Si propter hoc non vult sua relinquere ut habeat unde vivat, ut quid accipit unde rationem reddat? ut quid de peccatis alienis sua multiplicat? qui etiam cum profectu animae suae opibus sustentantur ecclesiae. Itaque sationis cura commissa est, non solum sine cupiditate, sed etiam cum laude pietatis accipit a populo dispensanda, et fideliter dispensat accepta,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ stipendiui tẽporale p̃mia
sempiterna contemnat.⁊
quod siquilib& minist eccłae
ñ habeat undeuiuat : ñ ei red¬
dithic s neces saria p̃stat eđa
ut in futuro p̃miũ laboris sui
recipiat qđ in hacuita iã spe
dominice smissionis expertat:
Illi quoque qui uelut idonei. nihil
sibi quidem dariuelut debitũ
poscunt s tamen ecclesiae
sumptibus uiuunt : non est
meumndicere quali peccato
cibos pauperũ p̃sumendosus¬
cipiant. Qui ecłam ꝙ iuuare
deꝓpriis facultatib: debuer̃
suis expensis in suꝑ grauant:
Propterhoc fostassis in con¬
gregatione uiuentes. neali¬
quos pauperes pascant. nead¬
Aut nesuũ censũ expensis coti¬
dianis inminuant: Quod si
aliquid defructib: suis ecclesiae
uel ut ꝓipsa expensa sua con¬
tulerint: p̃sep̃ ferant in ani
iactantia illis. quos nihilha¬
bentes pascit & uestit eccła
Quia ꝑfectior ẽ ille qui semundi
reb expoliat. aut quicumni¬
hil habuerit nechabere desi¬

Expanded text:
propter stipendium temporale praemia propter stipendium temporale praemia sempiterna contemnat. Quod si quilibet minister ecclesiae non habeat unde vivat: non ei dat hic; sed necessaria praestet ecclesia: ut in futuro praemium laboris sui recipiat, quod in hac vita jam spe dominicae promissionis certus exspectat. Illi quoque qui velut idonei nihil quidem sibi dari velut debitum poscunt, sed tamen ecclesiae sumptibus vivunt, non est meum dicere, quali peccato cibos pauperum praesumendo suscipiant, qui ecclesiam quam juvare de propriis facultatibus debuerunt, suis expensis insuper gravant; propter hoc fortassis in congregatione viventes, ne aliquos pauperes pascant, ne adaut ne suum censum expensis quotidianis imminuant. Quod si aliquid de fructibus suis ecclesiae, velut pro ipsa expensa sua contulerint; non se praeferant inani jactantia illis, quos nihil habentes pascit et vestit ecclesia: quia perfectior est ille qui se mundi rebus exspoliat, aut qui cum nihil habuerit, nec habere desi
Abbreviated transcription (Latin):
ecilliqui sua possidentes
dari sibi aliquid uolunt sine
grando peccato suo unde pau
ꝓuicturus erat accipiunt
ñpeccata s alim̃ taquib: indi¬
gere uidentur accipiunt.
lta posses sores ñ ali m̃ta quib:
abundant. si aliena peccata
sus cipiunt : Ipsi quoque pau¬
peres si sepossunt suis asti¬
ficiis aut laborib: expedire
non p̃sumant qđ deb& debilis
& infirmus accipere. Nefoste
ecđa quae potest omni solacio
distitutis necessaria ministrare :
si oms &iam nihilindi gentes
accipiant grauata. illis quib:
deb& sub uenire non ualeat:
Qui autẽ ecłȩ seruiunt. & la¬
bore suo uelut debita reddi
opostere credentes : eaquib:
opus non habent. autaccipiuNT
libent̃ aut exigunt. Ninus
carnalit̃ sapiunt siputant
stipendia terrena ac nonpo¬
tius p̃mia a& naꝑcipiant .⁊
Saecularis quippemilitia qr
caelestia ñ hab& : t̃renastre¬
nua e militantib: praestat :
Vnde satis indignũ ẽ : si fide¬
lis & operosadeuotio clericoꝵ

Expanded text:
ec illi, qui sua possidentes dari sibi aliquid volunt, sine grandi peccato suo unde pauper victurus erat accipiunt. non peccata, sed alimenta, quibus indigere videntur, accipiunt; ita possessores, non alimenta quibus abundant, sed aliena peccata suscipiunt. Ipsi quoque pauperes, si se possunt suis artificiis aut laboribus expedire, non praesumant quod debet debilis aut infirmus accipere, ne forte ecclesia, quae potest omni solatio destitutis necessaria ministrare, si omnes etiam nihil indigentes accipiant, gravata, illis quibus debet, subvenire non valeat. 2. Qui autem ecclesiae serviunt, et labori suo velut debita reddi oportere credentes, ea quibus opus non habent, aut accipiunt libenter, aut exigunt; nimis carnaliter sapiunt, si putant,ntes stipendia terrena, ac non potius praemia aeterna percipiant. Saecularis quippe militia quia coelestia non habet, terrena strenue militantibus praestat. Unde satis indignum est, si fidelis, et operosa devotio clericorum,
Abbreviated transcription (Latin):
tis tuncdix̃ discipulis suis.
soluite eũ & sinite abire
Scilic& : ut pastores eccłae ei
pȩnã debeant ammouere
quã meruit qui non erubuit
confiteri quod fecit: Sub mag¬
no moderamine pastores ecđȩ
uel soluere studeant uelligares
Sed utrũ iuste anin iuste obli¬
g& pastor: pastoris tamen
sententia gregitimenda ẽ
Neis qui sub ẽ & cumin iuste
forsitanligatur : obligationis
suae sententiã exaliaculpa
mereatur : Pastorquisque : uel
absoluere indis cr&etimeat
uelligare : Isautem qui subma¬
nupastoris ẽ : ligaritimeat iuste
uel in iuste nec pastoris sui iu¬
dicium temere rep̃hendat
Ne& si in iusteligatus est : & ipsa
tumidȩ rep̃hensionis super¬
bia culpaqua enonerat fiat:

Expanded text:
tis, tunc dixit Jesus discipulis suis: tis, tunc dixit Jesus discipulis suis: Solvite eum et sinite abire . Scilicet ut pastores Ecclesiae ei poenam debeant amovere quam meruit qui non erubuit confiteri quod fecit. Sub magno modvel solvere studeant, vel ligare. Sed utrum juste, vel injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est: ne is qui subest, et cum injuste forsitan ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel absolvere indiscrete timeat, vel ligare; is autem, qui sub manu pastoris est, ligari timeat vel juste, vel injuste, nec pastoris sui judicium temere reprehendat: ne etsi injuste ligatus est, ex ipsius tumidae reprehensionis superbia, culpa, quae non erat, fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbatione quasi dubitat. nisi
ut grauitatis nobis exemplũ
ꝓponat ne malu hominum
ante p̃sumamus credere quã
ꝓbare: Quid hoc exemplonis
nos ad monemur. neadꝓfe¬
rendam sententiã urquã p̃¬
cipites essedebeamus. nete¬
mere indisdssa iudicemus
nequȩ lib& mala audita nos
moueant ne passim dicta sine
ꝓbatione credumꝰ: : Causae
uidelic& pensandaer̃. & tunc
ligandi atq: soluendi potestas
exercenda ⁊ Videndũ quae
culpar̃ autquȩ sit penitentia
secuta pꝰculpã . Vt quos omp̃s
dẽ ꝑ conpunctionis gratiũ uisitat :
illos pastoris sententia absoluat :
Tuncuera ẽ absolutio p̃sidentis:
cum in terni arbitriũ sequit᷑
iudicis Quod bene quatridua¬
nimostiũ resuscitatio illa signi¬
ficat : quae uidelic& demons¬
trat. quia prius mostuũ dñs
uocauit & uiui ficauit dicens.
lacare ueni foras : Et postino¬
dum isquiuiuus egressus fu¬
erat : ad iscipulis ẽ solutus si¬
cut scriptum ẽ ⁊ Cumq egrȩs¬
sus e&̃ qui fuerat ligatus insti¬

Expanded text:
probationem quasi dubitat, nisi ut gravitatis exemplum nobis proponat, ne mala hominum ante praesumamus credere quam probare? Quid hoc exemplo nisi nos admonemur, ne ad proferendam sententiam unquam praecipites esse debeamus, ne temere indiscussa judicemus, ne quaelibet mala audita nos moveant, ne passim dicta sine probatione credamus? Causae videlicet pensandae sunt, et tunc ligandi atque solvendi potestas exercenda. Videndum quae culpa, aut quae sit poenitentia secuta post culpam, ut quos omnipotens Deus per compunctionis gratiam visitat, illos pastoris sententia absolvat. Tunc vera est absolutio praesidentis, cum interni arbitrium sequitur judicis. Quod bene quatriduani mortui resuscitatio illa significat, quae videlicet demonstrat quia prius mortuum Dominus vocavit et vivificavit dicens: Lazare, veni foras ; et postmodum is qui vivens egressus fuerat a discipulis est solutus, sicut scriptum est: Cumque egressus esset, qui fuerat ligatus insti
Abbreviated transcription (Latin):
tum dĩ iudicium m&uunt :
animarũ iudices fiunt ⁊ Et alios
damnant & liberant : qui se m&ip¬
sosdamnarim& uaebant :
Horum ꝓfecto nunc in ecclesia
ep̃i locum tenent : Soluendi
atqueligandi aueto ritatẽ susci¬
piunt : qui gradũ regiminis
sostilitur. Grandishonor pon¬
tificalis: sed graue pondus
istius ẽ honoris : Durum quip¬
peestut quines cittenere mo¬
deraminauitae suae: iudex
uitae fiat alienae : Plerumq
contingit ut ipseiudicii locũ
teneat : cui ad locum uita e mi¬
nime concordat : Et sue peagit̃
ut uel damn& in meritos: uel
ipse alios ligatus soluat .⁊
Sacpe in soluendis acligandis
uendi potestate sẽpriu&: qui
hancꝓsuis uoluptatib: & non
ꝓsub iectorũ meritis exerc&:¬
Saepefit  uterga quem lib&
ꝓximum odio uel gractia mo¬
ueatur pastor: Iudicare autẽ
dign ede subditis nequeunt :¬
qui in subditorũ causis suał
odia uelgratia sequntur ⁊
Vnderecte ꝑ ꝓpha&am dicitur:
Mostificabant animas quaeÑ

Expanded text:
tum Dei judicium metuunt, animarum judices fiunt: et alios damnant et liberant, qui semetipsos damnari metuebant. Horum profecto nunc in ecclesia episcopi locum tenent: solvendi atque ligandi auctoritatem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. Grandis honor pontiistius est honoris. Durum quippe est ut qui nescit tenere moderamina vitae suae judex vitae fiat alienae. Plerumque contingit ut ipse judicii locum teneat, cui ad locum vita minime concordat. Et saepe agit ut vel damnet immeritos, vel alios ipse ligatus solvat . 14. Saepe in solvendis ac ligandvendi potestate se privat, qui hanc pro suis voluntatibus, et non pro subjectorum meritis exercSaepe fit ut erga quemlibet proximum odio vel gratia moveatur pastor. Judicare autem digne de subditis nequeunt qui in subditorum causis sua vel odia vel gratiam sequuntur. Unde recte per prophetam dicitur: Mortificabant anim
Abbreviated transcription (Latin):
tium. Laicus enim unum
aut duos aut paucos recipiens ł
moderatio. abstinentia lucri :
Hospitalitas quoq: & benignitas
p̃cipuo ot̃ debent in epo & inter
cunctos laicos eminentia : sic &
castitas ꝓpri ȩ. & utitadixerim
pudicitia sacerdo talis. & non so¬
lum ab opere seinmundo absti¬
neat. uerũ a iactuoculi & cogi¬
tationis errore. mens xp̃i cor¬
pus confectura si clibera
quib p̃ẽ. exerceat red dens
unicuiq: quod mer&ur. nec
accipi& ꝑsonam in iudicio:
Int̃ laiciautem &ep̃iiustitiã:
hocint̃ ẽ⁊ Quod laicus po¬
testapparere iustus in pau¬
cis: ep̃s uero in cot exerce¬

Expanded text:
tium! Laicus enim unum tium! Laicus enim unum aut duos, aut paucos recipiens, imoderatio, abstinentia lucri, hospitalitas quoque et benignitas, praecipue esse debent in episcopo, et inter cunctos laicos eminentia: sic et castitas propria et ut ita dixerim pudicitia sacerdotalis, ut non solum ab opere se immundo abstineat, sed etiam a jactu oculi et cogitationis errore, mens Christi corpus confectura sit libera.quibus praeest, exerceat, reddens unicuique quod meretur: nec accipiat personam in judicio. Inter laici autem et episcopi justitiam hoc interest, quod laicus potest apparere justus in paucis, episcopus vero in tot exerce
Abbreviated transcription (Latin):
Et magis eligendũ
in
pauꝑta te nomen
bonũ.
quã indiuitus nomen pessimũ:
Ep̃s qui imitator a postol eẽ cupit:
habens uictum &uestitũ histantũ
deb& eẽ contentus : Quialtaria
seruiunt: de altariouiuant:
Uiuant inquid: & nondiuites
fiant Vnde &aes nobis excu¬
titur e tona: & una tantum
tunica induimur. nede crasti¬
no cogitemis ⁊ Turpis lucri
ad p&itio ẽ : plusdep̃sentibus
quam de futuri scogitarei Huc
us que quid non debeat habere
mone p̃ceptum ẽ Nunc econ¬
trario: quid haberedebeat ex¬
plicatur: sedhos pitalem bo¬
norum amatorem castum
iustum sc̃m. continentẽ. absti¬
nen tem obtinentẽ eum quise¬
cundum doctrinam ẽ fidelem
sermonem. ut potens sit con¬
solari indoctrina scã & contra¬
dicentes arguere : Anteom̃a:
hospitalitas futuro ẽp̃ode nun¬
tiatur: Sieni momines illud de
euangelio audiredesiderant :
Hos pes fui & suscepistis me. quan¬
tomagis ep̃s cuius domus om¬
nium communideb& eẽ hospi¬

Expanded text:
et magis eligendum et magis eligendum in paupertate nomen bonum, quam in divitiis nomen pessimum . Episcopus, qui imitator Apostoli esse cupit, habens victum et vestitum, his tantum debet esse contentus. Qui altario serviunt, de altario vivant . Vivant, inquit, et non divites fiant. Unde et aes nobis excutitur de zona, et una tantum tunica induimur, ne de crastino cogitemus. Turpis quoque lucri appetitio est, plus de praesentibus quam de futuris cogitare. Huc usque quid non debeat habere mone praeceptum est: nunc e contrario, quid habere debeat, explicatur. Sed hospitalem, bonorum amatorem, castum, justum, sanctum, continentem, abstinentem, obtinentem eum, qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit consolari in doctrina sana, et contradicentes arguere. Ante omnia hospitalitas futuro episcopo denuntiatur. Si enim omnes illud de Evangelio audire desHospes fui, et suscepistis me : quanto magis episcopus, cujus domus omnium commune esse debet hospi
Abbreviated transcription (Latin):
responsionis aurã atq peccati
quasi auentu folid̃ cõmou&:
Neque uero qui aliquando
irascitur i racundus ẽ : s ille
dicitur iracundus. qui crebro
hacpassione superatur ꝓ
lentum: ut. iensuoccupato¬
uel ex alt&risum contragra
tristiscuius dam rei fuerit
recordatus interpocula.
gerit explicare : Postumo¬
lentiam &iam hocp̃cepit: nẽ
ꝑcussorsit : Quod quidem
& simpliciter intellectum
aedificat audientẽ : nefacile
manum porrigat ad cae¬
dendum ne inosalterius uer¬
berandum insanus erum pat .⁊
Melius ẽ autem ut non ꝑcusso¬
remillũ eẽdicamus . qui man¬
su &us & patiens sciatin
tempore quidloquendũ sit:
quid tacendũ. nesermone in¬
ut ili conscientiã ꝑcutiat infir¬
morũ: Turpis quoq: lucri
ad p&itus : ab eoquie p̃s futũ¬
rus ẽ essed eb& alienus: SuNt
qui to tasdomus sub uestuN
& putant questũ eẽ pi&a tẽ ⁊
Meliorẽ autem iuxtasalo monẽ
modica acceptio cum iustitia.
quam multa gemina cũ iniqͥtate :

Expanded text:
responsionis auram atque presponsionis auram atque pquasi a vento folium commovetur. Neque vero qui aliquando irascitur, iracundus est: sed ille dicitur iracundus, qui crebro hac passione superatur. lentum, ne vel sensu occupato exaltet risum contra gratristis cujusdam rei fuerit recordatus inter pocula,gerit, explicare. Post vinolentiam etiam hoc praecepit, ne percussor sit. Quod quidem, et simpliciter intellectum, aedificat audientem, ne facile manum porrigat ad caedendum, ne in os alterius verberandum insanus erumpat. Melius est autem, ut non percussorem illum esse dicamus, qui mansuetus et patiens, sciat quid in tempore loquendum sit, quid tacendum, ne sermone inutili conscientiam percutiat infirmorum. Turpis quoque lucri appetitus, ab eo qui episcopus futurus est, esse debet alienus: sunt qui totas domos subvertunt, et putant quaestum esse pietatem. Melior est autem, juxta Salomonem, modica acceptio cum justitia, quam multa genimina cum iniquitate:
Abbreviated transcription (Latin):
pofornicantem. cummihi
conscientia mea ipsa respon¬
deat
exhereda ergo fili¬
um
fornicantẽ abice
de alterius oculo festu cam
detrahere intuo trabẽ nonui¬
dens: Nonitaq iustus pollui¬
tur exuitus filiorũ : sedliber¬
tas ab a postolo ecłae principi
reseruatur ut talis fiat quiñ
timeat ꝓpt̃uitia liberoꝵ extra¬
neos rephendere: Opost& enĩ
episcopum sine crimine esse:
tam quã dĩ dispensatorẽ
q uaerta rergo interdis pensa¬
tores: ut fidelis quis inueniat᷑ s
Et non comedes &bibenscũ ebri¬
osis: ꝑcutiat seruos &ancillas
s in cestum dñi expect& ad¬
uentum & d& conseruis intẽ¬
porecibaria⁊ Int̃uilicũ autẽ.
& familiã haec sola distantiaẽ:
quod conseruus p̃positus. ẽ
conseruis suis: Sciatitaque
ep̃s & prȩs biter sibi populũ
idẽ non tumentẽ & placentẽ
sibi quode p̃s sit : sed quasibo¬
num uilicum id requirentẽ
quod plurib ꝓsiti Nonira¬
cundus: Iracundus ẽ : qui
semꝑirascitur. & ad leuem

Expanded text:
pio fornicantem, cum mihi pio fornicantem, cum mihi conscientia mea ipsa respondeat, Exhaereda ergo filium fornicantem, abjice de alterius oculo festucam detrahere, in tuo trabem non videns? Non itaque justus polluitur ex vitiis filiorum, sed libertas ab apostolo ecclesiae principi reservatur, ut talis fiat, qui non timeat propter vitia liberorum extraneos reprehendere. Oportet enim episcopum sine crimine esse, tanquam Dei dispensatorem. Quaeritur ergo inter dispensatores, ut fidelis quis inveniatur: et non comedens et bibens cum ebriosis, percutiat servos et ancil incertum Domini exspectet adventum et det conservis in tempore cibaria. Inter villicum autem et familiam haec sola distantia est, quod conservus praepositus est conservis suis. Sciat utique episcopus et presbyter sibi populum » id est, non tumentem et placentem sibi quod num villicum, id requirentem, quod pluribus prosit. Non iracundum. Iracundus est, qui semper irascitur, et ad levem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uinolentũ ñ ꝑcussorẽ : Ñ
Primumitaq si ne criminesit.
quod puto alio uerbo adtimo¬
theum in rep̃hensibilem
nominatũ : Non qui eo tantũ
tempore quo ordinandus ẽ
si neullo sit crimine : & p̃teri¬
tas maculas noua conuersa¬
tionedeleuerit : s ex eotẽ pore
quo in xp̃mrenatus ẽ nulla
peccati conscientia mordeat᷑ ⁊
Quomodo enim potest p̃ses ecłae
offerremalum demedio eius
qui indelictum simile corrue¬
rit : aut qualibestate corripe¬
repeccantẽ . cum tacitus sibi
ipseres pondeat eadem ammis¬
sis sequae corripit: primum
it aque dicendum ẽ. quod tã
scm nom̃ sit sacerdotii : ut nob
&iam eaq̃ extranoss̃ positare¬
putentur: Non quo ꝓpter
si quo ꝓpt̃ filiorum in continen¬
tiam. ab hoc gradu. arguendi
simus: Quaenim libestate pos¬
sumus alienos filios corripere
& docerequȩ recta s̃ cũ nobis
statimpossit qui fuerit correp¬
tus ingerere antedocefiliostuose
autqua fronte straneũ corri¬

Expanded text:
non uinolentum, non percussorem, non non uinolentum, non percussorem, non . Primum itaque sine crimine sit, quod puto alio verbo ad Timotheum, irreprehensibilem nominatum. Non qui eo tantum tempore, quo ordinandus est, sine ullo sit crimine, et praeteritas maculas nova conversatione deleverit: sed ex eo tempore, quo in Christo renatus est, nulla peccati conscientia mordeatur. Quomodo enim potest praeses Ecclesiae auferre malum de medio ejus, qui in delictum simile corruerit? aut qua libertate corripere peccantem, cum tacitus sibi ipse respondeat eadem se admisisse quae corripit? Primum itaque dicendum est, quod tam sanctum sit nomen sacerdotii, ut nobis etiam ea quae extra nos sunt posita, reputentur: non quod propter sed quod propter filiorum incontinentiam ab hoc gradu arcendi simus. Qua enim libertate possumus alienos filios corripere, et docere quae recta sunt, cum nobis statim possit, qui fuerit correptus, ingerere, Ante doce filios tuos? Aut qua fronte extraneum corri
Abbreviated transcription (Latin):
lippi scum ep̃is &dia conib:
gratia uobis & pax & reliqua
philippis : unaẽ urbs mace¬
doniae :&ceste inunaciui¬
tate : plures: Anunc putant᷑
ep̃i eẽ non poterant. Squia
eosdem ep̃os illo in tempore
quos p̃rbitero s appellabaNt:
ꝓpterea in differenter de
ep̃is quasi de p̃sbiteriselocutus .⁊
Adhuc alicui hocuid& ambi¬
guum: nisi alte rotestimonio
conꝓb&ur: Inactib a posto¬
lorum scriptum ẽ : Quod
cum uenis s& a postolus pauł
mil&um miserit ephesum
& conuocauerit prbiteroseidẽ
eccłae quibus postea intc̃&era
ecclesiamdñi quamadqui¬
siuit ꝑ sanguinẽ suum
Ethic diligentius obseruate :
quomodo uniusciuitatis ephȩ¬
si psbiteros uocans. postea
eos dẽ ep̃os dixerit : Videami
igitur qualis ꝓerbit̃ siue ep̃s
ordinandussit: Siquis est
sine crimine unius uxoris
uirfilios habens fideles:
Non accusatione luxoriae
aut non subditos : Opost&
enime p̃m sine crimine ẽẽ :¬
Non ꝑteruum non iracundũ

Expanded text:
lippis, cum episcopis et diaconibus, gratia vobis et pax, et reliqua . Philippi una est urbs Macedoniae. Et certe in una civitate plures, ut nunc putatur, episcopi esse non poterant. Sed quia eosdem episcopos illo in tempore quos presbyteros appellabant, propterea indifferenter de episcopis, quasi de presbyteris est locutus. Adhuc alicui hoc videatur ambiguum, nisi altero testimonio comprobetur. In Actibus apostolorum scriptum est, quod cum venisset apostolus Paulus Miletum, miserit Ephesum, et convocaverit presbyteros ejusdem ecclesiae, quibus postea inter caetera ecclesiam Domini, quam acquisivit per sanguinem suum . Et hic diligentius observate, quomodo unius civitatis Ephesi presbyteros vocans, postea eosdem episcopos dixerit. Videamus igitur qualis presbyter, sive episcopus ordinandus sit: Ssine crimine, unius uxoris uir, filios habens fideles, non in accusationem luxuriae aut non subiectum; oportet enim episcopum sine crimine esse non proteruum, non iracundum,
Abbreviated transcription (Latin):
animus ad deteriora ꝓuocatur ⁊
Qui adhucdesi deriis terrenis
ad stringitur : caueat nedistric¬
ti irã iudicis grauius accendens.
dũloco delectatur gloriae fiat
subditis auctorruinae: Soller¬
tersequisq: metiat᷑. nelocum
regiminis ad sumere audeat.
si adhuc in seuitium damnabs¬
liter regnat : Neis quemcrim̃
de prauat ꝓprium : intercessor
fieri app&at ꝓculpis aliorum ⁊¬

Expanded text:
animus ad deteriora provocatur. animus ad deteriora provocatur. Qui adhuc desideriis terrenis astringitur, caveat ne districti iram judicis gravius accendens, dum loco delectatur gloriae, fiat subditis auctor ruinae. Solerter se quisque metiatur, ne locum regiminis assumere audeat, si adhuc in se vitium damnabiliter regnat, ne is quem crimen depravat proprium intercessor fieri appetat pro culpis aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
quoque corda arentia: doctri¬
Quiorationis usuexperimento
iamdidicit: quod obtinere a
dño quae poposcerit possit :
Cui ꝑaffectus sui uocem : iam
quas specialiter dr̃ adhuclo¬
quentetedicã ecce ad sum
Si fostas sequisquam ueniatiut
ꝓse ad intercedendum nos apud
potentem quẽpiam uirum.
qui sibi iratus nob̵ uͦ. ẽ in cognitus
ducat ꝓtinus respondemus ⁊
Ad int̃cedendum uenire non
possunus : quia familiaritatis
eiꝰ notitiã non habem: Siergo ho¬
moapud hominẽ de quominime
p̃sumit fieri intercessor eru¬
bescit quamente apud dnmint̃¬
cessionis locũ ꝓpopulo arripit.
quifamiliarẽ seeius gratiae. eẽ
ꝑuitae meritũ nescit : aut abeo
quo modo aliis ueniam postulat
quiutrum sibi sit placatus igno¬
rat: qua inre.ẽ adhucaliud
sollicitius formidandum : neqͥ
placare posse iramcreditur.
hancipse exꝓprio reatumere¬
atur: Cunctiliquido nouimꝰ.
quiacum is quidis plic& ad int̃¬
cedendum mittitur : iratus

Expanded text:
quoque corda arentia doctriquoque corda arentia doctriqui orationis usu et experimento jam didicit quod obtinere a Domino quae poposcerit possit; cui per effectus vocem jam quasi specialiter dicitur: Adhuc loquente te dicam: Ecce adsum . Si fortasse quisquam veniat ut pro se ad intercedendum nos apud potentem quempiam virum, qui sibi iratus, nobis vero est incognitus, ducat, protinus respondemus: Ad intercedendum venire non possumus, quia familiaritatis ejus notitiam non habemus. Si ergo homo apud hominem, de quo minime praesumit, fieri intercessor erubescit, qua mente apud Deum intercessionis locum pro populo arripit qui familiarem se ejus gratiae esse per vitae meritum nescit? Aut ab eo quomodo aliis veniam postulabit, qui utrum sibi sit placatus ignorat? Qua in re est adhuc aliud sollicitius formidandum, ne qui placare posse iram creditur, hanc ipse ex proprio reatu mereatur. Cuncti liquido novimus quia cum is qui displicet ad intercedendum mittitur, irati
Abbreviated transcription (Latin):
deb& exem plumui uendi ꝑtra¬
hi quicunctis carnis passionib
moriens iamspiritali teruiuit:
Quips peramundi p̾posuit: Qui
nulla aduersa ꝑtimescit: Quiso¬
la internadesiderat: Cuius inten¬
tionibene congruens. nec omni¬
noꝑ in becillitatem. nec ualdeꝑ
contumeliũ corpus repugnat᷑ :¬
Ipsenihi lominus ad dignitatem
pastoralis officiideb& ꝓuehi : qui
ad aliena capienda nonducitur
si ꝓpria largitur: qui ꝑpia&atis
uis ceracitius ad ignoscendum
flectitur. s non plus quam dec&
ignoscens ab arcae rectitudinis
inclinatur quin ulla in licita ꝑ¬
p&rat si ꝑpetrata abaliis.
ut ꝓpriadeplorat: Quiex af¬
fectu cordis. aliena e in firmitati
compatitur ⁊ Sicquae inbonis
ꝓximi : sicut in suis ꝓuectibus
lu&atur: Ad dignitatem ponti¬
ficalis excellentiae rectaꝑuenit:
quiita scimitabilem c&eris. in
cunctis quae ait insinuat. ut in¬
t̃ eos non habeat quod saltim de
trans actis erubescat : quisic
stud & uiuere ut ꝓximorum

Expanded text:
debet ad exemplum vivendi pertradebet ad exemplum vivendi pertrahi qui cunctis carnis passionibus moriens jam spiritaliter vivit, qui prospera mundi postposuit, qui nulla adversa pertimescit, qui sola interna desiderat. Cujus intentioni bene congruens, nec omnino per imbecillitatem, nec valde per contumeliam corpus repugnat. Ipse nihilominus ad dignitatem pastoralis officii debet provehi qui ad aliena cupienda non ducitur, sed propria largitur; qui per pietatis viscera citius ad ignoscendum flectitur, sed nusquam plusquam deceat ignoscens, ab arce rectitudinis inclinatur: qui nulla illicita perpetrat, sed perpetrata ab aliis ut propria deplorat; qui ex affectu cordis alienae infirmitati compatitur, sicque in bonis proximi, sicut in suis profectibus laetatur. Ad dignitatem pontificalis excellentiae rite pervenit qui ita se imitabilem caeteris in cunctis quae agit insinuat, ut inter eos non habeat quod saltem de transactis erubescat; qui sic studet vivere, ut proximorum
Abbreviated transcription (Latin):
hominum fuisse memorantur:
A Neces seẽ ergo utrectores a sub¬
ditistimeantur : quando ab eisdẽ
dm̃mini metimere dep̃hendunt.
Vt humana saltim formidine
peccaremetuant : quidiuina
iudicia non formidant : Nequa¬
quam p̃positi ex subiectorum
timore suꝑbiant. in quo non suã
gloriam s subditorũ iustitiã
quaer : In eo autem qđ m&ĩ sibi
a ꝑuers euiuentib exigunt
quasi non hominibus si animalib¬
cere substrati: Facies scãẽ ecłae
sunt hi qui in locis regiminum
positi apparent primi s utexeoꝵ
speciehonorsit fidelis populi
&iamsiquid incorpore latade¬
form ae Quimimir̾ p̃lati plebib
planguntculpas infirmantiũ
seque sic deadienis lapsibus ac si
deꝓpriis affligunt: Seꝓerectores
bonidum quosdam uident adue¬
niam pͥculpasredire. quosdam
uero in iniquitate ꝑ sistere : oc¬
culta omni potentis dĩ iudicia
mirantur . s penetrare neque¬
unt obstu pescłt enimq̃: non in¬
tellegunt: Ille modi somnibus

Expanded text:
homihomi. Necesse est ergo ut rectores a subditis timcantur, quando ab eisdem Deum minime timeri deprehendunt: ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Nequaquam praepositi ex subjectorum timore superbiant, in quo non suam gloriam, sed subditorum justitiam quaerunt. In eo autem quod metum sibi a perverse viventibus exigunt, quasi non hominibus, sed animalibjacere substrati. Facies sanctae Ecclesiae sunt hi qui in locis regiminum positi apparent primi, ut ex eorum specie sit honor fidelis populi, etiam si quid in corpore latet deforme. Qui nimirum praelati plebibus plangunt culpas infirmantium, seque sic de alienis lapsibus ac si de propriis affligunt. Saepe rectores boni, dum quosdam vident ad veniam post culpas redire, quosdam vero in iniquitate persistere, occulta omnipotentis Dei judicia mirantur, sed penetrare nequeunt. Obstupescunt enim quae non intelligunt. Ille modis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ad satis factionẽ deeꝰquae in nob ẽ
sper acsi aꝑtedicat: Vtadpor¬
tandamarcã moranulla p̃pediat :
uectes acirculis nũquã recedaNt.⁊
Scĩuiridum p̃sunt : non in se
potestatem ordinis si aequa¬
litatem conditionis attendant:
Necp̃ ẽẽ gaudeant hominibus
si ꝓdesse Sciant enim quod
antiqui patres nr̃i. non tam
reges hominum : quam pas¬
tores pecorum fuisse memo¬
rantur: Cum noe dñs filus¬
q: eius pꝰdiluuium dicer&. cres¬
cite & multiplicamini & imple¬
te terram : subditur Etter¬
rorur̃ actremor stosuꝑ cuncta
animalia t̃rae: Homoquippe
animalib: in rationalibus : ñ
autem cu&eris hominib: natu¬
rap̃latus ẽ ⁊ Idcirco eidicitur:
ut ab animalibus & non ab ho
mine timeatur Quia contra
naturam suꝑbire ẽ: ab aequali
uelletimeri : Cuncti qui p̃sunt:
non in sepotestatem debentor¬
dinis: si aequalitatem pensare
conditionis: Nam sicut p̃fati¬
sumus antiqui patres nostri
pastores pecorum & non reges

Expanded text:
ad satisfactionem de ea, quae in nobis est, ad satisfactionem de ea, quae in nobis est, spe . Ac si aperte dicat, ut ad portandam arcam mora nulla praepediat, vectes a circulis nunquam recedant. Sancti viri dum praesunt, non in se potestatem ordinis, sed aequalitatem conditionis attendant; nec praeesse gaudeant hominibus, sed prodesse. Sciant enim quod antiqui patres nostri non tam reges hominum quam pastores pecorum fuisse memorantur. Cum Noe Dominus filiisque ejus post diluvium diceret: Crescite et multiplicamini, et implete terram, subditur: Et terror vester ac tremor sit super cuncta animalia terrae . Homo quippe animalibus irrationalibus, non autem caeteris hominibus natura, praelatus est. Idcirco ei dicitur, ut ab animalibus, non ab hmine timeatur, quia contra naturam superbire est, ab aequali velle timeri. Cuncti ergo qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis. Nam sic, ut diximus, antiqui patres nostri pastores pecorum, et non reges
Abbreviated transcription (Latin):
dñi postent: Vectib arcam testa¬
menti postare ẽbonis doctorib:
scãm ecclesiã ad rudes infideliũ
mentes. p̃dicando deduci Qui
auro quoq iubent̾ operiri : ut cũ
sermone aliis insonant ipsi &iã
uitae splendore fulgescant :
Necesse ẽigitur ut qui ad officiũ
p̃dicationis excubant: a sacrae
lectionis studio non recedant :
Adhocnam quae uectes eẽ incir¬
culis arcae semꝑ iubentur : ut cũ
postariarcam opostunitas exigit.
de in tromittendis uectib: por¬
tandi tarditas nulla gener&ur i
Quia uidelic& cũ spiritale aliqđ
a subditis pastor inquirit᷑ ĩgno¬
minio sũ ualde ẽ. situnc querat
discerecũ questionẽ deb& enodare:
Circulis arcae fo ederis uectes in¬
haercant : ut doctores semꝑ insu¬
is cordib: eloquia sacra meditan¬
tes. testam̃ti arcam sine mora
eleuent si quicquid necesse est
ꝓtinus doceNt : Vndebene primꝰ
pastor eccłae : pastores cu&eros
ammon& dicens: Parati semꝑ

Expanded text:
Domini portent. Vectibus arcam testaDomini portent. Vectibus arcam testamenti portare, est bonis doctoribus sanctam Ecclesiam ad rudes infidelium mentes praedicando deduci. Qui auro quoque jubentur operiri, ut cum sermone aliis insonant, ipsi etiam vitae splendore fulgescant. Necesse est igitur ut qui ad officium praedicationis excubant, a sacrae lectionis studio non recedant: ad hoc namque vectes esse in circulis arcae semper jubentur, ut cum portari arcam opportunitas exigit, de intromittendis vectibus portandi tarditas nulla generetur: quia videlicet cum spiritale aliquid a subditis pastor inquiritur, ignominiosum valde est, si tunc quaerat discere, cum quaestionem debet enodare. Circulis arcae foederis vectes inhaereant, ut doctores semper in suis cordibus eloquia sacra meditantes, testamenti arcam sine mora elevent, si quidquid necesse est, protinus docent. Unde bene primus pastor Ecclesiae pastores caeteros admonet, dicens: Parati semper estote
Abbreviated transcription (Latin):
autuitam doctrinadestituat.
aut doctrinae p̃sumptio extollat :¬
Prius ergo appecitum: Timor
temper& postalitẽ magisteriũ
quod non aquacrente suscipit᷑
uita cõmend& : Ac dẽin de neces¬
se ẽ ut pastorisbonũ quod uiuen¬
do ostenditur : loquendo ꝓpa¬
g&ur ⁊ Ad extremum uero suꝑ ẽ
ii ꝑ fecta q̃ que opera consideratione
ꝓpriae infirmitatis deprimat.
nehoc anteocculti arbitris oculos
tumor elationis extinguat:
Isaias quoque ꝓphadu ait Cla¬
manecesses sicut tuba exul tauo¬
cemtuam: Praeconis nam que
officium suscipit : quis quis ad
sacerdotium accedit Vtante
aduentum iudicis. qui terribi lit̃
sequitur. ipsescilic& clamando
gradiatur : Sacerdo sergo sip̃¬
dicationis ẽ nescius quã clamoris
uocem daturus ẽ p̃comutus. for¬
tes ꝑseuerantesq: doctores uelut
in putribilia ligna quaerendis :
qui instructioni sacrorum uolu¬
minum semꝑ in haerentes scãe
ecclȩsiae uni tatẽ denuntient.
& quasi intromissicirculi arcam

Expanded text:
aut vitam doctrina destituat, aut vitam doctrina destituat, aut doctrinam pPrius ergo appetitum timor temperet: post autem magisterium, quod non a quaerente suscipitur, vita commendet. Ac deinde necesse est ut pastoris bonum, quod vivendo ostenditur, loquendo propagetur. Ad extremum vero superest ut perfecta quaeque opera consideratione propriae infirmitatis deprimat, ne haec ante occulti arbitri oculos tumor elationis exstinguat. Isaias quoque ait: Clama, ne cesses: sicut tuba exalta vocem tuam . Praeconis namque officium suscipit, quisquis ad sacerdotium accedit, ut ante adventum judicis, qui terribiliter sequitur, ipse scilicet clamando gradiatur. Sacerdos ergo si praedicationis est nescius, quam clamoris vocem daturus est praeco mutus! Fortes perseverantesque doctores velut imputribilia ligna quaerendi sunt, qui instructioni sacrorum voluminum semper inhaerentes, sanctae Ecclesiae unitatem denuntient, et quasi intromissi circuli arcam
Abbreviated transcription (Latin):
dicio pascit: quos iudicatus
redemit: Sequitur ⁊ Absit
ut desint modo boni pastores:
ab sit a nobis ut desint : ab sit
amiseri cordia ipsius. ut non
eos gignat atq constituat. ⁊¬
Vti quesi sunt bonae oues : sunt
& boni pastores : Nam debonis
ouibus : fiunt boni pastores ⁊
Sed om̃s boni pastores: in unos
unum s̃: Illi pascant : xp̃s pas¬
ats intergo omnes in pastore
uno : & dicant uocmpastoris
unã quã audiantoues. & sequant᷑
pastorem suũ ⁊ Et non illũ aut
illum : si unum: Et om̃s in illo
una uocedicant diuersas uoces
non habeant+ XIII.
ANINARŨ QUALES INIC¬
CRSIAELIGI DEBIANT
U AE AUNNECESSITASEXPOSCIT
pensandum ualde ẽ ad culm̃
quisq: regiminis. qualit̃ ueniat:
Atque ad hoc rite ꝑueniens: qua¬
literuiuat : Et beneuiuens: qua¬
literdoceat: Et recte docens: in¬
firmitatẽ suam quoti die quan¬
ta consideratione cognoscat ⁊
Neaut humilitas accessũ fugiat:
aut ꝑuentioni uita contradicat.

Expanded text:
dicio pascit, quos judicaturus dicio pascit, quos judicaturus redemit. Sequitur. Absit ut desint modo boni pastores. Absit a nobis ut desint. Absit a misericordia ipsius, ut non eos gignat atque constituat. Utique si sunt bonae oves, sunt et boni pastores. Nam de bonis ovibus fiunt boni pastores. Sed omnes boni pastores in uno sunt, unum sunt. Illi pascant, Christus pascit. Sint ergo omnes in pastore uno, et dicant vocem pastoris unam, quam audiant oves, et sequantur pastorem suum, et non illum, aut illum, sed unum Et omnes in illo unam vocem dicant, diversas voces non habeant.animarum, quales in Ecclesia eligi debeant. Cum rerum necessitas exposcit, pensandum valde est ad culmen quisque regiminis qualiter veniat, atque ad hoc rite perveniens qualiter vivat, et bene vivens qualiter doceat, et recte docens infirmitatem suam quotidie quanta consideratione cognoscat; ne aut humilitas accessum fugiat, aut perventioni vita contradicat,