comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
proutõpus hebebect dederit. Cuius bene ficu gratiec
salo moncipercennor singulos: plurimos tritici & oleicho¬
por incibum domui deebeet : Nulli autem dubium quod sa¬
lomon quunter prxtectur pacificus & ipso nomine. & se¬
renissimo regnisui stectiullũ signific& de quodrxit esecices
Multipli cabitur eius imperium & pacis nonerit finis. Hiram
uero quilatine dicitur uiuens excelse : credentes exgentibur
& uit ecsimul cum fide gloriosos. figuraliter ex primit:
N eque ocliquid prohib& quin hiram quiccrexereet regoc¬
lique potentio salomonẽ in adifitio domur dñi iuuedioet
conuersos adsidem ipsosrerum dominos tepice denun¬
tia quorũ ope constat ecdesicom sa̧pius adiutã Nobiliter
augmentatom & cius her&icos scis maticos & pagenos
principalib erectam es sedeer&is: P&itergo scd o mon
inopere templi ocuxilium cebhircem: quia cum ueniens in carne
dñs dilectom sibidomum: uidelic& eclesicm aedificare dispo

Expanded text:
prout opus habebat, dederit: cujus beneficii gratia prout opus habebat, dederit: cujus beneficii gratia Salomon ei per annos singulos plurimos tritici et olei choros in cibum domui ejus dabat. Nulli autem dubium quin Salomon, qui interpretatur pacificus, et ipso nomine et serenissimo regni sui statu illum significet de quo dixit Isaias: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis . Hiram vero, qui Latine dicitur vivens excelse, credentes ex gentibus et vita simul cum fide gloriosos figuraliter exprimit. Neque aliquid prohibet quin Hiram, quia rex erat, regalique patientia Salomonem in aedificio domus Domini juvabat, conversos ad fidem ipsos rerum Dominos typice denuntiet, quorum ope constat Ecclesiam saepius ad vitam nobiliter augmentatam ac contra haereticos schismaticos et paganos principalibus erectam esse decretis. Petiit ergo Salomon in opere templi auxilium ab Hiram, quia cum veniens in carne Dominus dilectam sibi domum, videlicet Ecclesiam
Abbreviated transcription (Latin):
utrius que domus enuclecctius spiritalisensu discus sum
& lcbores presentis ecdesae cotidicnos & premia in
fturo perennia gecudiaque regni caelestis & dectionem
primȩ deisrechel ecdesiȩ & salutem omniũ gentium in
xp̃o multimodis ostendatur insinuarifiguris
ractaturi igitur iuucente dño deedifitio templi: & instrue¬
tura matericdi spiritalem di maensionẽ quȩ si turi
oportunum uidetur. ut prim odeo perarus eius quiuel unde
fuerant simul & deipsa materia unde factumest: aliqua
dicamus, Ncepi& hac spiritclibus grauidee esse sacra¬
umentis testectur a postolus quiccit: Omnia infigura
contingebant illis scripta sunt autem propternos:
mum dño quaeserit auxiliũ cobhiram regetrri qui e¬
rat amnicus decuid omni tempore: & cumipso quoq: salo¬
mone post quecm regno potitus est ƿacem habere iamee¬
perat. Prumtumq mox ad ad iuuendum se in omnib
eius inuenerit animum itecut certificer illi ecligna & aurũ¬

Expanded text:
utriusque domus enucleatius spirituali sensu excussum utriusque domus enucleatius spirituali sensu excussum est ut labores praesentis Ecclesiae quotidianos, et praemia in futuro perennia, gaudiaque regni coelestis, et Ecclesiae primae de Israel electionem, et salutem omnium gentium in Christo multimodis ostendatur insinuare figuris de aedificatione templi, et in structura materiali spiritualem Dei mansionem quaesituri, opportunum videtur ut primo de operariis ejus, qui et unde fuerint, simul et de ipsa materia unde factum est, aliqua dicamus. Nam et haec spiritualibus gravida esse sacramentis testatur Apostolus, qui ait, Omnia in figura contingebant illis, scripta sunt autem propter nos . mum Domino, quaesierit auxilium ab Hiram rege Tyri, qui erat amicus David omni tempore, et cum ipso quoque Salomone, postquam regno potitus est, pacem habere jam coeperit, promptumque mox ad adjuvandum se in omnibus ejus invenerit animum, ita ut artifices illi, et ligna
Abbreviated transcription (Latin):
na demonstr& : Designat ecendem domumdrã spiri¬
talem: &iam taber naculum quondam factuminhe¬
remo permorren. Uerum quia illadomus initinere
quo adterram repromissionir ueniebatur hec autem
edificabatur in ipsec terra repromissionis. & inciuitate
hie rusclem: illac ut deloco ad locum crebro leuitocrum
ministerio portatee  teendem interrem promis sȩ here¬
ditectis inducer&ur. hacut mox in patrice iproc & ciuitate
regia constructa in uio lebili semper funde cmento consis¬
ter& donec inditum s̃bi figurarum calestium munus in¬
pler&  potestin illa prȩsentis ecdesiȩ labor & exilium
in hac futurȩ quies & becctitudo figurecri, Velcer te quia
illa a solir filur isrochel: hac autẽ a prosilitis exicm & genti¬
bus facta est : pos sunt milla principeliter patres ueteris
testocmenti &centiquus illedi populus: in hac autem congregecta
degentibus aecclesia figuraliter ex primi: quam uis edificium

Expanded text:
na demonstret. Designat eamdem domum Domini spirina demonstret. Designat eamdem domum Domini spiritalem, etiam tabernaculum quondam factum in eremo per Moysen. Verum quia illa domus in itinere quo ad terram repromissionis veniebatur, haec autem aedificabatur in ipsa terra repromissionis, et in civitate Hierusalem, illud ut de loco ad locum crebro Levitarum ministerio portatum, tandem in terra repromissae haereditatis induceretur, haec ut mox in patria ipsa et in civitate regia constructa, inviolabili semper fundamento consisteret, donec inditum spleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura requies et beatitudo figurari. Vel certe quia illa a solis filiis Israel, haec autem a proselytis etiam et gentibus facta est, possunt in illa principaliter patres Veteris Testamenti et antiquus ille Dei populus, in hac autem congregata de gentibus Ecclesia figuraliter exprimi. Quamvis aedificium
Abbreviated transcription (Latin):
corporis sui. Dicit autem a postolur denobis. Nescitis
ille templum dĩ per adsumptcm humanitatẽ factus efi
& nos templũdi perin habitantem spm̃ eiur in nobis essi¬
cimur consteet utique quia figuram omnium nostrum
& ipsius dñi uidelic& & membro rum eius quȩ nos sumur
templũ illud materiale tenuit: Sed ipsiur tamquam lapi¬
dis cengulccris singulariter electi & precos infunda¬
mento fundecti nostriautem tamquam lapidumuiuo¬
rum rꝙer ȩdificatorum super fundamentum a posto:¬
lorum & prophaarum Hoc est sper ipsum dnm̃ : quod
meliur considerato exordipe iprotempli edificio patebit
Vt in quiburdam uidelic& figura adiprm dnm̃ inquibur¬
dam uero adomnes dectos pertinecet : Inquibur dam
intemeratam in calis cengełorum felicitatem inquibus¬
dã inuicteem interris hominum patientiam describet:
Inqui bus damconlata hominib: angelorum auxilia inqui¬
bus dam remunerata cumcengelis: hominum certoem̃i¬

Expanded text:
corporis sui. Dicit autem Apostolus de nobis: Nescitis corporis sui. Dicit autem Apostolus de nobis: Nescitis ille templum Dei per assumptam humanitatem factus est, et nos templum Dei per inhabitantem Spiritum ejus in nobis efficimur, constat utique quia figuram omnium nostrum et ipsius, Domini videlicet et membrorum ejus quae nos sumus, templum illud materiale tenuit. Sed ipsius, tanquam lapidis angularis singulariter electi, et pretiosi, in fundamento fundati, nostri autem tanquam lapidum vivorum, superaedificatorum super fundamentum apostolorum et prophetarum, hoc est super ipsum Dominum . Quod melius considerata ex ordine ipsius templi aedificatione patebit, ut in quibusdam videlicet figura ad ipsum Dominum, in quibusdam vero ad omnes electos pertineat; in quibusdam intemeratam in coelis angelorum felicitatem, in quibusdam invictam in terris hominum patientiam describat; in quibusdam collata hominibus angelorum auxilia, in quibusdam remunerata cum angelis hominum certami
Abbreviated transcription (Latin):
ficabit rex salomon in hieruscelem infigu¬
ram factaest scae uniuer salis ecclesiȩ quȩ apri¬
mo electo usquecdultimũ qui in finemundi nasciturus
est cotide pergraticm regis pacifici. suundelic& re¬
demptoris aedificatur. Quȩ partim adhuc peregrinee¬
tur abillo interris pccrtim euecss peregrinndi erũ¬
nis cumillo iccm regnactincaelis ubiper acto ultimo uidi¬
cio totaest regnecturoc cumillo: Adhanc domũ perti¬
nent electi angeli: quorum nobis similitudo in futurauita
promittitur dicentedño: Illiccutem qui digniheebebuntur
seculo illo & resurrectione exmortius: nequenubunt
nequeducunt uxores  Nequeenim ultre moripoterunt
aequedes enimangelis sunt  Et filisumtdi e cum sint filu
resurrectionis: Ad heenc pertin& ipse mnedicctor di & homi¬
num homox p̃s ihr̃ : ipso ced testaente cum ait : Soluite tem¬
plum hoc & intrib dieb excitaboillud Quod ex ponens
eu angelistac sibiunxit ⁊ hoc autẽ dicebect de templo

Expanded text:
ficavit rex Salomon in Hierusalem, in figura facta est sanctae universalis Ecclesiae, quae a primo electo usque ad ultimum, qui in fine mundi nasciturus est, quotidie per gratiam regis pacifici sui, videlicet Redemptoris aedificatur; quae partim adhuc peregrinatur ab illo in terris, partim evasis peregrinandi aerumnis, cum illo jam regnat in coelis, ubi peracto ultimo judicio tota est regnatura cum illo. Ad hanc domum pertinent electi angeli, quorum nobis similitudo in futura vita promittitur, dicente Domino: Illi autem qui digni habentur saeculo illo et resurrectione ex mortuis, neque nubunt, neque ducunt uxores; neque enim ultra mori poterunt, aequales enim angelis sunt, et filii sunt Dei, et filii resurrectionis . Ad hanc pertinet ipse Mediator Dei et hominum, homo plum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Quod exponens evangelista, subjunxit: Hoc autem dicebat de templo
Abbreviated transcription (Latin):
num adhuc haber& iebus uocabatur. Atͣ locum a¬
reȩ suae: cumbubus actribulis dauid regeuender&
nomen hierusalem accepit. Quiapersistens in sua
adhuc obstinatione gentilitas conculcabatur qua¬
si uilis & abiecta: amalignis spiritibus. Porrocũ
omnia suauendere acuero regiofferre didicit
Nonultra conculcari a dȩmonibus acuitus potuit
sedinter nȩ pacis quacum suo conditore habe¬
r& magis compos effecta est:

Expanded text:
num adhuc haberet, Jebus vocabatur; at cum locum anum adhuc haberet, Jebus vocabatur; at cum locum areae suae cum bubus ac tribulis venderet David regi, nomen Hierusalem accepit: quia persistens in sua adhuc obstinatione gentilitas, conculcabatur quasi vilis et abjecta a malignis spiritibus. Porro cum omnia sua vendere, ac vero regi offerre didicit, non ultra conculcari a daemonibus ac vitiis potuit, sed internae pacis, quam cum suo conditore haberet, magis compos effecta est.
Abbreviated transcription (Latin):
quidem genniles siogͥficat : Nomine autem cios dem uolus¬
trando sꝰ ad ño . atque infilior eeclesiaȩ commutandoh das¬
tendit¬
Quibus merito dicat apostolus: Fuistis aliquando tenebre
punc autemlux in dño: Iebus : eadem estciuitas  qua &
hierus alemi Et iebusn quidem inter pr&atur concul¬
cata : Hierus alemautem: uisio pacis: Inqua quam diu
ornan gentilis regnabat: iebus dicta est: Cum uero in ea
dauid locum holo caustiemer&: cumsalo mon in ea tem¬
plum dño aedificar&: noniam iebus: sed hierusalemaio¬
cataest. Quianimirum gentilitas quam diu diuini cul¬
tus nescia perdurabat : conculcabatur & in ludebatur
ab inmundis spiritibus: ad simulacra muta prout duce¬
batur sequens: Cum uero illam gratia sui conditoris
res pexit: continuo pacis inse & locum inuenit & no¬
men dicente de ipsadño: beatipacifici: qnm̃ silu
di uocabuntur. Cumergo ornan in hac ciuitate reg¬

Expanded text:
gentiles quidem significat, nomine autem eosdem illumgentiles quidem significat, nomine autem eosdem illuminandos a Domino, atque in filios Ecclesiae commutandos ostenditquibus merito dicat Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Jebus eadem est civitas, quae et Hierusalem. Et Jebus quidem interpretatur conculcata; Hierusalem autem visio pacis: in qua quandiu Ornan gentilis regnabat, Jebus dicta est. Cum vero David in ea locum holocausti emeret, cum Salomon in ea templum Domino aedificaret, non jam Jebus, sed Hierusalem vocata est; quia nimirum gentilitas, quandiu divini cultus nescia permanebat  Al., perdurabat, conculcabatur et illudebatur ab immundis spiritibus ad simulacra muta, prout ducebatur sequens. Cum vero illum gratia sui Condrespexit, continuo pacis in se et locum invenit et nomen dicente de ipsa Domino: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Cum ergo Ornan in hac civitate reg
Abbreviated transcription (Latin):
tem in carnerdĩ filtum  fideli ac deuotamente ssuscipe¬
rent  Hinc & enim dñp deparatis aderdenduro siliipo¬
pulis ̃ Nit discipilir, Leuateoculos uestros & tudece
regioner ua a albȩ sunt iam ad messemo Et quimeat¬
mencedem acxipiti Net congregat fruetum inuitam e¬
termamur: Vt ui seminat simub gaude at :s et quim&it
Quasi aliis uer lnri deadificatione templi dicer&. Ituate
oculor uestros &uid&elocum quia paratus est iam
adadi ficandum domumdrũ h: Et eru aedificat docendo mer¬
cedem accipit et congregit lapides preciosos inuitamxeter¬
nam Ut &x qui parat locum ȩdificio simul gaudeat : ex qui
postolur uenientom predicanr dimũ unasimul millor
mercede potiantur huiq encidem locur in area erat or¬
nangbuses quia ecclesia areȩ uocabulo sol& designam
dicente io hianne dedño Cuius uentil abrum in in anusua
& permunddabit arcum suam. Ornanqui inter proe¬
tur in lumnatus⁊ eterat natione iebureus datunsi

Expanded text:
tem in carne Dei Filium fideli ac devota mente suscipetem in carne Dei Filium fideli ac devota mente susciperent: hinc etenim Dominus de paratis ad credendum sibi populis, ait discipulis: Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt ercedem accipit, et congregat fructum in vitam aeternam, ut qui seminat simul gaudeat, et qui mittit . Quasi aliis verbis de aedificatione templi diceret: Levate oculos vestros, et videte locum, quia paratus est jam ad aedificandum domum Domini, et qui aedificat, docendo mercedem accipit, et congregat lapides pretiosos in vitam aeternam; ut et qui parat locum aedificio simul gaudeat, et qui apostolus venientem praedicans Dominum una simul in illo mercede potiantur. Bene idem locus in area erat Ornan Jebusaei, quia ecclesia areae vocabulo solet designari, dicente Joanne de Domino: Cujus ventilabrum in manu sua, et permundabit aream suam . Ornan, qui interpretatur illuminatus, erat natione Jebusaeus. Natione
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ diligiriraac: & uadc interrã uisionir iuh u¬
Atq offer eũ holo caustũ : ꝓterrauisionis : In hebreo
terram moria hab&. Et quia immolatio iraac
Tx pus dominicae passionis existit: Recte in
loco eiusdem immolationir templum a cdifica¬
tur Qua perfidem & misteria dominicae parsionir
ecdesia dedicata: crescit in templum sem indño
Dequo monte bene subditur qui demonstratur fuerat diud¬
patricius, Ostensus nan queerat dauid sicut & c&eris
propheis uenturus in carnedñs quiuotam degentib:
ecdesiam: per sacramenta ciusdem suae in carnatianis
abluer& apeccatis ut que in domum sibi fidelem: dilec¬
tamque consecrar& Bene autem additur in loco
quem parauerat daud Parauerat namque dauid
psallendo parauerunt alii prophecȩ uatic̃ inando
locum dño uero utique salomoni: Inquodomum
adificar&, Qui a corda auditorum̃ suorum fideueri¬
tatis instituerunt: sedulo ad monentes: ut uenien¬

Expanded text:
quem diligis Isaac, et vade in terram Visionis, quem diligis Isaac, et vade in terram Visionis, atque offer eum in holocaustum . Pro terra Visionis, in Hebraeo terram Moria habet. Et quia immolatio Isaac typus Dominicae passionis exstitit, recte in loco ejusdem immolationis templum aedificatur, quia per fidem et mysterium Dominicae passionis Ecclesia dedicata, crescit in templum sanctum Domino. De quo monte bene subditur: Qui demonstratus fuerat Davpatri ejus. Ostensus namque fuerat David, sicut et caeteris prophetis venturus in carne Dominus, qui vocatam de gentibus Ecclesiam, per sacramenta ejusdem suae incarnationis ablueret a peccatis, atque in domum sibi fidelem dilectamque consecraret. Bene autem additur: In loco quem paraverat David. Paraverat namque David psallendo, paraverunt alii prophetae vaticinando locum Domino, vero utique Salomoni, in quo domum aedificaret, quia corda auditorum suorum fide veritatis instituerunt, sedulo admonentes ut venien
Abbreviated transcription (Latin):
te : uidelic& in ipso dño saluatore : de quoe saias ait: Eterit
in nouis simis dieb: preparatus monsdomurdñ: in uertice
montiũ. Et ipsedese in euangelio: Non potest in quit ciuitas
abscondi: supra montẽ posita: Ipset enim monsimontiũ quide
terra quidem ꝑ originẽ ad sumptae carnis ortus est
sed &x omniũ terrigenarũ potentiã ac sci tectẽ : singularis
culmine dignitatis transcendit : In quonimirũ monte
ciuitas siue domus dñi constructa est: Quiasi noninillo
radicẽ figat sper& sdes nostranulla ÷: Quirecte mons
moria. Id ÷ uisionis uocatur quia dector suor quos ad
& erna suȩ claritatis uisionẽ conseruat. in hac interim
uita laboranter : uidere & adiuuare dign&ur. Ipseenim¬
locur in quo obtulit habrabã isa ac filiũ suũ dño ac deuoti¬
o ne oboedientiae uideri ab illomeruit : unde & nanien ac¬
cepit deniq ubidñs ait: tolle filiũ tuũ unigenitum

Expanded text:
te, videlicet in ipso Domino Salvatore, de quo Isaias ait: Et erit te, videlicet in ipso Domino Salvatore, de quo Isaias ait: Et erit in novissimis diebus praeparatus mons Domini in vertice montium . Et ipse de se in Evangelio: Non potest, inquit, civitas abscondi supra montem posita . Ipse est enim mons montium, qui de terra quidem per originem assumptae carnis ortus est, sed omnium terrigenarum potentiam ac sanctitatem singularis culmine dignitatis transcendit. In quo nimirum monte civitas sive domus Domini constructa est, quia si non in illo radicem figat spes et fides nostra, nulla est. Et recte mons Moria, id est, visionis vocatur, quia electos suos, quos ad aeternam suae claritatis visionem conservat, in hac interim vita laborantes videre et adjuvare dignatur. Quilocus in quo obtulit Abraham Isaac filium Domino, ac devotione obedientiae videri ab illo meruit, unde et nomen accepit. Denique ubi Dominus ait: Tolle filium tuum unigenitum
Abbreviated transcription (Latin):
mensisr inlege concessus ÷ ad faciendum pascha : his quimmun¬
disuꝑ anima: ueliniua ꝓcul positi : Ad faciendũ in primomen-¬
se pas cha occurrere nequirent : Vbinos apertissimȩ
defignatisumus: quiin mundi supermorte animȩ nostrȩ
& ꝓcul adhuc positi a populo di non potuimus primũ pascha facere :
qđ incarne & sanguine agnifiebat. Celebramus autẽ hodie pascha
secundu: qđ incorpore & sanguine redemptoris nostri : a quoquae¬
siti &mundatisumus actũ ÷ : In quo autẽ loco tẽplũsit ȩdificatũ mani¬
festius in libroparalipominon ostendit᷑ ubiscriptũ ÷: &eoepit salomon
edifiai redomũ dũi inhieru sedem inmonte moria :¬
qui demonstratus fuerat dauid patrieius: In loco quem
parauerat dauid: In area ornan iebusei: E dificat᷑¬
ec desiec : In una eademq: fide &ueritatis catholicae
soci&ate consistit: Nãq: inscis suramentiũ dr̃ non ÷: sed factus :
in pacelocus eius : ethabitatio eius insion Edificatur in mon-¬

Expanded text:
mensis in lege concessus est ad faciendum Pascha his, qui « immundi super animam, vel in via procul positi , » ad faciendum in primo mense Pascha occurrere nequirent. Ubi nos apertissime designati sumus, qui immundi super morte animae nostrae et procul adhuc positi a populo Dei, non potuimus primum Pascha facere, quod in carne et sanguine agni fiebat. Celebramus autem hodie Pascha secundum, quod in corpore et sanguine Redemptoris nostri, a quo quaesiti et mundati sumus, actum est. In quo autem loco templum sit aedificatum, manifestius in libro Paralipomenon ostenditur, ubi scriptum eaedificare domum Domini in Hierusalem in monte Moria qui demonstratus fuerat David patri eius in loco quem paraverat DaEcclesia in una eademque fide, et veritatis catholicae societate consistit. Namque in scissura mentium Deus non est, sed Factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion . Aedificatur in mon
Abbreviated transcription (Latin):
lis farinae semper eos parari ƿreceptas. De quibus
omnibus: mrsticus deinterna refectione sensus.
luce clarior refulg&. Ablatis enim ueeribus moui
r estituuntur panes cumad sumptis de hac uita aliqui¬
bus doctorum fidelium. Alior loco eorum scã ordinat
ecclesia: et hoc nonnis diescebbacti Quiaquis que
bonum certamen certauerit. Cursum consũmauerit.
fidem seruauerit: Tempore suoe resolutionis
Requiem beatae per ennitatis intrabit: Unius men¬
surȩ & non disparis similȩ semper fiebant

Expanded text:
imilae semper eos parari praeceptos. De quibus omnibus mysticus de interna refectione sensus luce clarior refulget: ablatis enim veteribus, novi restituuntur panes, cum assumptis de hac vita aliquibus doctorum fidelium, alios loco eorum sancta ordinat Ecclesia, et hoc non nisi die sabbati, quia quisquis bonum certamen certaverit, cursum consummaverit, fidem servaverit, tempore suae resolutionis, requiem beatae perennitatis intrabit. Unius mensurae et non dispares ex simila semper fiebant
Abbreviated transcription (Latin):
r & ributionis pandendam simul & donandam esse
promittit: Baser & ipseunũ habebant cubitum ac se¬
mis sem amplitudinis. in summitate sui ubi luterer
reciperent. Quia ipsi doctores acministri summilaua¬
cri saluteris. opere quidem per fecti in hac uita fulse
runt. sed luce contemplationis: ex parte sunt fruiti:
Vnde & aiunt. ex parte enim cognoscimur. et exparte
proph& amus: Cum autem uenerit qđ per fectumest:
eua cuabitur qđ exparteest: In hunc modum fecit decem
baser figurauna & mensura : sculituraque consimili:
Pecit quo que: decem luteres aereor: Quare decem

Expanded text:
ro nobis pandendam simul et donandam esse promittit. Bases etiam ipsae unum habebant cubitum ac semissem amplitudinis, in summitate sui ubi luteres reciperent, quia ipsi doctores ac ministri summi lavacri salutaris, opere quidem prunt, sed luce contemplationis ex parte sunt fruiti. Unde et aiunt: Ex parte enim cognoscimus, et ex parte prophetamus. Cum autem venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est . » « In hunc modum fecit decem bases fusura una, et mensura sculpturaque consimili; fecit quoque decem luteres aereos. » Quare decem
Abbreviated transcription (Latin):
porsint haberi. Et ignorentur questioner
scripturarum alegentib. Non quira doctori¬
b expositȩ nonsunt: sed quia ipse earum questioner¬
uel habite non intellegan¬
tur aquȩrentibus: sicut in plurimis eorum quo¬
rum ame res ponsa & pecisti & ac cepisti
constcet es se faccitatum In qui bur¬
res ponsis: quiatius pecitionib uestigia patrũ
sequens satis facere studui precor ut uicẽ
debitam nostrae deuotiomi reddens. pros pe¬
ritatem nostri & cordis & corporis. Unacũ¬
Una cũ
fratribus qui illis in locis uobiscum dño deseruiunt
Inter cedere memineris : Sed & si quid de his
quae scripsi: Aptius forte ali cubi quod facilli¬
me contingere potuit expositum inueneris.
Nobis quoque otius hoc destinare non graueris
Rene uccle semper dilectissime: Inxp̃o frater¬
Et suscitabomihi sacerdotem fidelem: Et c&era :

Expanded text:
possint haberi, et ignorentur quaestiones possint haberi, et ignorentur quaestiones Scripturarum a legentibus; non quod doctoribus expositae non sint, sed quod ipsae earum quaestionevel habitae non intelligantur a quaerentibus; sicut in plurimis eorum, quorum a me responsa et petisti et accepisti, constat esse factitatum. In quiburesponsis, quia tuis petitionibus vestigia patrum sequens, satisfacere studui, precor ut vicem debitam nostrae devotioni reddens, pro sospitate nostri et cordis et corporis, una cum fratribus qui illis in locis vobiscum Domino deserviunt, intercedere memineris. Sed et si quid de his quae scripsi aptius forte alicubi, quod facillime contingere poterit, expositum inveneris, nobis quoque ocius hoc destinare non graveris. Bene vale, semper dilectissime in Christo fraterEt suscitabo mihi sacerdotem fide
Abbreviated transcription (Latin):
Quae de libro regum dilucidanda
tibi frater dilectissime misisti: statim prout do¬
iuuante potui explicare curaui:
Cadum taxat
distinctione. Ut trigenta ex his propositiones
quȩ grauio res forteui debantur. breuib: distinctas
capitulis. Quo facilius possent inueniri: Hoc
tibi uolumine conprehenderem. E&era uero
quȩ com mixtim adno tasti nomina uel uerba
quae facilius acbreuius solui poterant In aliis
scedulis seor sum collecta. simul tuae frater¬
nitati transmitterem. Quam uis ipse noueram
plurima in eodem libro multo obscuriora quam
ea esse quae ame quęrenda iudicasti. sed & hoc
non ignorabam sepius fieri solere. Ut is quiob¬
scuriora forte non nulla iambene intellexerat.
quia uidelic& haec intractatib magnorum
auctorum. sufficienter explanata reppere¬
rat Ipse adhuc inquibus dam facilioribus
sensu incestus perse uer& acdubius. Quae illi
fortas se qui pro fundiora tractecbant.
quae situ digna non ducebant. Fit &ioem ut¬
non omnia quae a patrib: scripta sunt abomnili:

Expanded text:
utem! Quae de libro Regum dilucidanda tibi, frater dilectissime, misisti, statim, prout pojuvante, explicare curavi, ea duntaxat distinctione, ut XXX ex his propositiones, quae graviores forte videbantur, brevibus distinctas capitulis, quo facilius possent inveniri, hoc tibi volumine comprehenderem. Caetera vero quae commistim annotasti nomina vel verba, quae facilius ac brevius solvi poterant, in aliis schedulis seorsum collecta, simul tuae franitati transmitterem. Quamvis ipse noveram, plurima in eodem libro multo obscuriora, quam ea esse quae a me quaerenda judicasti. Sed et hoc non ignorabam, saepius fieri solere ut is qui obscuriora forte nonnulla jam bene intellexerat, qui videlicet haec in tractatibus magnorum auctorum sufficienter explanata repererat, ipse adhuc in quibusdam facilioribus sensu incertus perseveret, ac dubius, quae illi fortasse qui profundiora tractabant, quaesitu digna non ducebant. Fit enon omnia quae a Patribus scripta sunt, ab omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
Nonsemper sedcum ostia ciusdem oraculia periri continger&
Neque hoc ominibus sed his solum modo qui propius accedentes
adtentius eaquȩ intus erant sata gebant intueri: Ipsa autẽ
arca qualis & quomodoers& posita: soliscis quioraculum
intrarsent uiderelicebat : Quia nullus scõrum in hac ad huc
uita positus : tam & simultum in altitudine sementis ad¬
tollens: sed solullius patriae ciues gloriam in ibi sui redẽp¬
toris plene contuentur : Sunt & uectescumarca inoraculo
toris plene contuentur:
unt & uectes cumarca inoraculo
reconditi: quia absconditi sunt &iam nunc per fecti qui¬
que decti quinos precesserunt demundo. In abdita
uultus dĩ aconturbatione hominum. Quorum tamen¬
quorum tamen
summitates uectium Nonnumquam aperto oraculo his
qui ađ propiant uisuntur . cum per fectiorib: quibus que
at que oculum suicordis tota intentione purificantib:
Diuina gratia aliquid extremum desupernorum ciuium

Expanded text:
non semper, sed cum ostia ejusdem oraculi aperiri contingeret; non semper, sed cum ostia ejusdem oraculi aperiri contingeret; neque hoc omnibus, sed his solummodo, qui propius accedentes, attentius ea quae intus erant satagebant intueri. Ipsa autem arca qualis et quomodo esset posita, solis eis qui oraculum intrassent, videre licebat, quod nullus sanctorum in hac adhuc vita positus, tametsi multum in altitudine se mentis attollens, sed soli illius patriae cives gloriam inibi sui Redemptoris plene contuentur. Sunt et vectes cum arca in oraculotoris plene contuentur. Sunt et vectes cum arca in oraculo reconditi, quia absconditi sunt et jam nunc perfecti quique et electi, qui nos praecesserunt de mundo, in abdito vultus Dei a conturbatione hominum . Quorum tamen summitates vectium nonnunquam aperto oraculo his qui appropinquant visuntur, cum perfectioribus quibusque atque oculum sui cordis tota intentione purificantibus divina gratia aliquid extremum de supernorum civium
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatem designat᷑, Item in lata nscã scõrum arca ad sump¬
tã xp̃i humanitatem. Et intrauelum regiȩ celestir inductam
uectes uero quib: eadem arca postabatur predicatores uer¬
bi per quos ipse mundo inotuit. Txpice denuntiant.
rat autem inarca urna aurea habens manna. quia in homine
xp̃o habi tabat omns plenitudo diuinitatiscorporaliter
rat uirga aaron quȩ exciradenuo floruerat: quia potes¬
tas omnis iudicandi penes eum est. Cuius iudicium in hu¬
militate passionis Videbatur erse sublatum
rant & tabulȩ testamenti. quia in illo runt omnes thesau¬
risapientiȩ & scientiae abs conditi: Adherebant ei uectes
quib: postabatur. quia doctorer qui quondam laborabant
inuerboxp̃i Nunc presenti uisione gaudent in gloria xp̃i
uia enim unus corum dese dixit. cupio dirsolui & cumx p̃oee
deomnib: utique suio peris consortib: hatellegendũ relquit:
pparebant summitates uectium foris anteor aculum.¬

Expanded text:
felicitatem designat. Item illata in sancta sanctorum arca assumpfelicitatem designat. Item illata in sancta sanctorum arca assumptam Christi humanitatem et intra velum regiae coelestis inductam, vectes vero, quibus eadem arca portebatur, praedicatores verbi, per quos ipse mundo innotuit, typice denuntiant. Erat autem in arca urna aurea haChristo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . Erat virga Aaron, quae excisa denuo floruerat, quia potestas omnis judicandi penes eum est, cujus judicium in humilitate passionis videbatur esse sublatum. Erant et tabulae Testamenti, quia in illo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi. . Adhaerebant ei vectes quibus portabatur, quia doctores qui quondam laborabant in verbo Christi, nunc praesenti visione congaudent gloriae Christi. Quod enim unus eorum de se dixit: Cupio dissolvi et esse cum Christo , de omnibus utique sui operis consortibus intelligendum reliquit. Apparebant summitates
Abbreviated transcription (Latin):
Cum que enuinerent uecter & appacrerent summitates
nifestius in paralipomon uolumine seribitur : Vectȩs  inquit
quib: postobant archam. Quia paulalum longioreserant
Capita parebant ante oraculum S.
Capita parebant ante oraculum: Suero quir pairlulum fur¬
s& extrinsecus: eos uidere nor poterat. Vbi notandum¬
Vbi notandum.
quȩ & sicapita uectium accedentib: propiur ac diligentiur
intuentib: parebant ante oraculum: Non ta men fieri poterat
Vt ipsa eorum capita ante oraculum eminerent:
Quia numi¬
rum uecesseerat ut clauso araculo. et adpenso antehostia uelo
Ipre quoq: uectes toticum arca & cherubin: abderentur interius:
Quod fieri non poterat. si prominentes ulterius uecter: produ¬
cendir ad claudendum ostiis. locum non darent : Quorum po¬
sitionem uectium: scriptura nox sine causa sed magniu ntui tu
sacramenti. taindiligenter expedire curauit. Constat
enim quia d omus templi exterior per egrinantem interris
ecclesiam: sca autem scõrum. internã supernȩ patriae

Expanded text:
Cumque eminerent vectes, et apparerent summitates nifestius in Paralipomenon volumine scribitur. Vectium, inquit, quibus portabant arcam, quod paululum longiores erant, capita parebant ante oraculum.capita parebant ante oraculum. Si vero quis paululum fet extrinsecus, eos videre non poterat. » Ubi notandum quod etsi capita vectium accedentibus propius ac diligentius intuentibus patebant ante oraculum, non tamen fieri poterat, ut ipsa eorum capita ante oraculum eminerent, quia nimirum necesse erat ut, clauso oraculo et appenso ante ostia velo, ipsi quoque vectes toti cum arca et cherubim abderentur interius. Quod fieri non poterat, si prominentes ulterius vectes producendis ad claudendum ostiis locum non darent. Quorum positionem vectium Scriptura non sine causa, sed magni intuitu sacramenti, tam diligenter expedire curavit. Constat enim quia domus templi exterior peregrinantem in terris Ecclesiam, sancta autem sanctorum internam supernae patriae
Abbreviated transcription (Latin):
Et ut scias reblam hane significare urbem: quae nuncsiriȩc codes
uobilirsima est: sequitur contra fontem : quemper spicuum :
significare dafnen: De quo sante supradicta urbs : aquis
abundantis simis fruitur : Indemquit perueniunt termi
nicontra orientẽ ad mare cenerah : id est ad stagnũ tiberiadis
Mare autem dicitꝰ cum habeat dulces aquar. Iuxtaidioma scrii¬
turarum : quĩa congregationes aquarũ appellant maria:
ttendent inquit usqueior danen et adultimũ clauden¬
tur mari. Vel mostuo uel ut alii putant lingua maris
rubrri incuius litore ahila posita est:

Expanded text:
Et ut scias Reblam hanc significare urbem quae nunc in Syria Coele Et ut scias Reblam hanc significare urbem quae nunc in Syria Coele nobilissima est, sequitur, contra fontem, quem perspicuum est significare Daphnim, de quo fonte supradicta urbs aquis abundantini contra orientem ad mare Genezareth, id est ad stagnum Tiberiadis. Mare autem dicitur, cum habeat dulces aquas, juxta idiomata Scripturarum, quae congregationes aquarum appellant maria. Et tendent, inquit, usque Jordanem et ad ultimum claudentur mari, vel Mortuo, vel, ut alii putant, lingua maris Rubri, in cujus littore Abila posita est.
Abbreviated transcription (Latin):
num montem significare: uel taurum qđ nobis uideur uerius
bunt que inquit confinia usq: ad sephrona: quamobrem hodie
Tephium oppidum cilicie uocant: Quod autẽ sequitur &ullam
enin proquo in hebreo scriptum ÷ aserenan. Quaeinter pre¬
tatur atrium fontis terminus est da masci: undedicit
hietechiel: Eterit terminur a mariusq: ad cetriũ enon
siue aserenan terminus damasci: Et ab aquilone adaquilonẽ
plaga septentrionales : Indeme cbuntur in quit finer contra
orientalem plagam. de uilla henan sephama. Et desephama
descendent termini in rebla contra fontem. Inde peruenient
contra orientem ad mare ctner&h: Et tendentusq: ior danen
Et adultimum salsis sino claudentur mari: Afineigitur septen¬
trionalis plage: hoc est atrioenan: tendunt fines usq ad sepha¬
ma : Quã hebrei aphamiam nominant: Et de aphamia descen¬
dunt termim inrebla: quinunc srriȩ uacatur antio chia

Expanded text:
num montem significare, vel Taurum, quod nobis videtur verius. num montem significare, vel Taurum, quod nobis videtur verius. Ibuntque confinia, inquit, usque Zephrona, quam urbem hodie Zephyrium oppidum Ciliciae vocant. Quod autem sequitur, et villam Enan, pro quo in Hebraeo scriptum est Haser Enan, quod interpretatur atrium fontis, terminus est Damasci. Unde dicit Ezechiel: Et erit terminus a mari usque ad atrium Enan, sive Haser Enan, terminus Damasci, et ab Aquilone ad Aquilonem plaga Septentrionalis . Inde metabuntur, inquit, fines contra Orientalem plagam de villa Enan usque Sephama, et de Sephama descendent termini in Rebla contra fontem. Inde pervenient contra Orientem ad mare Chenereth, et tendent usque ad Jordanem, et ad ultimum Salsissimo claudentur mari . A fine igitur Septentrionalis plagae, hoc est, atrio Enan, tendunt fines usque ad Sephama, quam Hebraei Apamiam nominant. Et de Apamia descendunt termini in Rebla, quae nunc Syrice vocatur Antiochia.
Abbreviated transcription (Latin):
noc est amariusqiad mare. atorrente iuddic& rinicorure
quiinmare influnit : urquead cum locũ ubiest emadhurbs serie
Cuiur in hac plaga & nomem ponit hiezechnel: Et plaga inquiens maris
mare magnum a confinio perdirectũ donecuenias emath: quae nune
ephiphan adicitur. Nominatur abantiocho crudedir simotiran no¬
rum Nomine conmutato: Nam cognomentum habuit
ephiphanies : Porro ad septentrio nalem inquid partem
a mari magno termini incipient peruenienter usq ad montem
altissimum : a quouenier in emath usq ad terminos sedada
ibunt que confinia usque sephrona & uillam henan
Hicrunt termini In parte aquilonis : Dicunt hebrei septen¬
trionalem plagam incipere amarimagno: Quia palestinae foenids : qđ¬
& seriae quae appellatur cocleciliciȩ spraendit litoriburs: &xper
aegrptum tendit adlibiam: Quia autem dicit peruenientes ter¬
minor urq ad montẽ altissimum : Idem hebrei autum ant uel ama¬

Expanded text:
hoc est, a mari usque ad mare, a torrente videlicet Rhinocorure, hoc est, a mari usque ad mare, a torrente videlicet Rhinocorure, qui in mare influit, usque ad eum locum ubi est Hemath urbs Syriae. Cujus in hac plaga et nomen ponit Ezechiel: Et plaga, inquiens, maris mare Magnum a confinio per directum, donec venias Hemath , quae nunc Epiphania nominatur, ab Antiocho crudelissimo tyrannorum nomine commutato; nam cognomentum habuit Epiphanes. Porro ad Septentrionalem, inquit, partem a mari Magno termini incipient, pervenientes usque ad montem altissimum, a quo venient in Hemath usque ad terminos Sedada, ibuntque confinia usque Zephrona et villam Enan. Hi erunt termini in parte Aquilonis . Dicunt Hebraei Septentrionalem plagam incipere a mari Magno, quod Palaestinae, Phoenicis, et Syriae, quae appellatur Coele, Ciliciaeque, praetenditur littoribus, et per Aegyptum tendit ad Libyam. Quod autem dicit, pervenientes terminos usque ad montem altissimum, iidem Hebraei autumant, vel Ama
Abbreviated transcription (Latin):
tralis meridiana: athamarus queada quar mariboth
Id ÷ contradictionis: Cades quoque & torrens usq: ad ma¬
remagnam: Quod significat latissimam solitudinem
sinquȩ est uxtaedom: Et in marirubro terminum circũ¬
ire : &per ascensum scarpionis & persenna & cades barnȩ
Etatriũ siue uillam addar : & asemona peruenire usq
ad torrentẽ a egrpti: Qui iuxta urbem rinscoruram
mariinfluit : Hic uero terininus plagȩ australis
Incipit athamar qua e urbs in solitudine est: quam & salo¬
mon miris operib: extruxit  &x hodie palmira nuncupatur
hebraico que sermone thamar dicitur. que in lingua nostra
palmam sonat. usq ad aquar contradictiones cades
Quam indeserto erre non dubium est: &torrens in gredi¬
ens mare magnum. Hocquȩ egrpti: palestinae que preten¬
dit littorib: Sequitur in libronumerorum: plagaautẽ :¬
occidentalis amarimagno incipi& : Et ipso fine claudocur

Expanded text:
tralis Meridiana a Thamar usque ad aquas Mariboth tralis Meridiana a Thamar usque ad aquas Mariboth , id est, contradictionis. Cades quoque et torrens usque ad mare Magnum, quae significat latissimam solitudinem Sin, quae est juxta Edom, et in Mari Rubro terminum circumire, et per ascensum scorpionis, et per Senna, et Cades-Barne, et atrium sive villam Adar, et ab Asemona pervenire usque ad torrentem Aegypti, qui juxta urbem Rhinocoruram mari influit. Hic vero terminus plagae Australis incipit a Thamar, quae urbs in solitudine est, quam et Salomon miris operibus exstruxit, et hodie Palmyra nuncupatur, Hebraicoque sermone Thamar dicitur, quae in lingua nostra palmam sonat; usque ad aquas contradictionis Cades, quam in deserto esse non dubium est. Et torrens ingrediens mare Magnum, hoc quod Aegypti Palestinaeque praetendit littoribus. Sequitur in libro Numerorum: Plaga autem Occidentalis a mari Magno incipiet, et ipso fine claudetur :
Abbreviated transcription (Latin):
uod diciłlr quia fecił Salomor fegticłaleo
celebrem et omnis irrahel cum eomultitudo magna
ab introituemathusque adriuum aegepti coram dño
Per introitum emath septentrionalem terre repromis¬
sionis plagam perruium siue torrentem aegrpti ut uer¬
ba dierum nominant designat australem. de quib: aliqua
latius exuerbis rẽ hieromini ponere gratũ puto eelectoris
Ocriptum est in libro numerorum : In quo omnis terra re¬
promissionis per quat tuor plagas breui sermone diuidit
Hars meridiana incipi& a solitudine sin quȩ est iuxta edom
Et hab& terminos contraorientem Mare salsissimum
Qu acir cumibunt australem plagam postascen sum scurpionis
Itaut transeant senna. Et perueniant in meridiem usq
ad cades barnae : Vnde egredientur confinia aduillam
nomine addar: Et tendunt usque a semona. Ibit que per
oyrum terminds aba somonausq: ad torrentem aegepti
Et maris magni littore finietur : Pro quo in ultima uisio¬
ne proph&ȩ hietechelis: Itadicitur. Plag¬
laga autem aus¬

Expanded text:
uod dicitur quia fecit Salomon festivitatem celebrem, et omnis Israel cum eo; multitudo magna ab introitu Emath usque ad rivum Aegypti coram Domino; per introitum Emath, Septentrionalem terrae repromissionis plagam; per rivum sive torrentem Aegypti, ut Verba dierum nominant, designat Australem. De quibus aliqua latius ex verbis sancti Hieronymi ponere, gratum puto esse lectori. Scriptum est in libro Numerorum, in quo omnis terra repromissionis per quatuor plagas brevi sermone dividitur: Pars meridiana incipiet a solitudine Sin, quae est juxta Edom, et habebit terminos contra Orientem mare Salsissimum, qui circuibunt Australem plagam per ascensum scorpionis, ita ut transeant Senna, et perveniant in Meridiem usque ad Cades-Barne, unde egredientur confinia ad villam nomine Adar, et tendent usque ad Asemona, ibitque per gyrum terminus ab Asemona usque ad torrentem Aegypti, et maris Magni littore finietur. Pro quo in ultima visine prophetae Ezechielis ita dicitur: Plaga autem Aus
Abbreviated transcription (Latin):
perimus: Post fundamentum uero talibus actantis
Lapidibus compositum: E dificanda est domur prepa¬
ratis diligentiur lignis ac̃ lapidibus acdecente ordine
conlocatis: quao lim de prisco suo situ uel radice fuerant
abstracta. Qui a post prima fidei rudimenta post
collocata in nobis iuxta exemplum sublimium uirorum
fundamenta humilitatis addendus est in altum purier
operumbonorum quasi super mpositis sibi inuicem ordi¬
nibus lapidum ambulandum ac proficiendum deuir¬
tute inuir tutem. Uelcerte lapides fundamenti
grandes preciosi quadrati: primi sunt ut supra dixerã
eccles arum magistri: qui ab ipso dño uerbum audiere
salutis: Super positi autem ordines lapidum siuelig¬
norum: sequentes suo quique tempore sacerdotes. ac
doctores: quorum uel predicatione acministerio fabrri
autem colore fuerint lapides quibus factum est templũ
in libro parali pomenon aperte declaratumest dicente

Expanded text:
perimus. Post fundamentum vero talibus, ac tantis perimus. Post fundamentum vero talibus, ac tantis lapidibus compositum, aedificanda est domus Domini, praeparatis diligentius lignis, ac lapidibus, ac decenti ordine collocatis. Quae olim de prisco suo situ vel radice fuerant abstracta, quia post prima fidei rudimenta, post collocata in nobis juxta exemplum sublimium virorum fundamenta humilitatis « addendus est in altum paries operum bonorum, quasi super impositis sibi invicem ordinibus lapidum ad ambulandum, ac proficiendum de virtute in virtutem. Vel certe lapides fgrandes, pretiosi et quadrati primi sunt, ut supra diximus, Ecclesiarum magistri, qui ab ipso Domino verbum audiere salutis. Superpositi autem ordines lapidum sive lignorum sequentes sunt, suo quique tempore sacerdotes ac doctores. Quorum vel praedicatione ac ministerio fabrutibus. Quales autem colore fuerint lapides, quibus factum est templum, in libro Paralipomenon aperte declaratum est, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
ligenter quarit fides tenenda quo uirtutum calle mce¬
dendum certa definitione ueritatis didicerunt: Nã
frustra sibi officium doctoris usurpat: quidiscr&ionẽ
catholicȩ fidei ignorat: Neque scõ arium dño sedruinã
sibi edificant: quidocere alios regulam quamipsi non
fide ueritatis instituere quarimus primoneces seest¬
ut abrenuntiare diabolo acdesorte primae praeuari¬
cationis inquanatisunt. doceamus renascendo erui:
Dein quȩ rendisunt lapides preciosi & grandes atque
infundamentum templi ponendi: Vt meminerimus ab¬
dicata conuer satione priori eorumi nomnibus uitam
mores que inspicere eos nostris auditorib: imitandos
proponere: quos peruitutem humilitatis specialiter dño
adherere nouerimus: Quos inuincibili mentis stabilita¬
te quasi quadratos quodam modo atque adoniner
temptationum incursus inmobiles perdura reconspi¬
cimus: quos preciosos & grandes merito ac fama con¬

Expanded text:
ligenter quae sit fides tenenda, quo virtutum calle inceligenter quae sit fides tenenda, quo virtutum calle incedendum, certa definitione veritatis didicerunt. Nam frustra sibi officium doctoris usurpat, qui discretionem catholicae fidei ignorat. Neque sanctuarium Domino, sed ruinam sibi aedificant, qui docere alios regulam, quam ipsi non fide veritatis instituere quaerimus, primo necesut abrenuntiare diabolo, ac de sorte primae praevaricationis, in qua nati sumus, doceamus renascendo erui, deinde quaerendi sunt lapides pretiosi, et grandes, atque in fundamentum templi ponendi, ut meminerimus, abdicata conversatione priori, eorum in omnibus vitam, moresque inspicere, eosque nostris auditoribus imitandos proponere, quos per virtutem humilitatis specialiter Domino adhaerere noverimus. » Quos invincibili mentis stabilitate, quasi quadratos quodam modo, atque ad omnes tentationum incursus, immobiles perdurare conspicimus, quos pretiosos, et grandes merito, ac fama com
Abbreviated transcription (Latin):
mium iure doctores existerent: et quasi qua dranter
eos ad subleuandum domus dni ȩdifitium pararent
Nequeenim solihiere mices &esaics & c&eri ex circum cisione
propheȩ: uerum xicm beatus iob cum filur suis quierant
degentib maximam uita siue patientia formam: maxi¬
ma doctrinȩ salutaris preconia: sequentis a eui doctorib
ministrauit: Quo ab iectis uerbis actibus cogitatib super¬
uacius adportandum onusscãe ecclesiae digni& apti existereNt:
Por robrbli preꝑauerunt ligna & lapides ad adificandum
domum: Gyblos est ciuitas ꝓhoenicis: cuius meminit
ez echi el dicens: Sapientestui trre facti sunt guberna
difiniens siue disterminans. Quoduocabulum apte con¬
uenit cis qui corda hominum ad adifitiũ spiritale
quoel exirtutib: animȩ construitur parant. Sice¬
enim solũ suos auditorer. fidem &operaiustitia doce¬
re sufficiunt dumipsi prius sacris paginis edocti di

Expanded text:
mium jure doctores existerent, et quasi quadrantes mium jure doctores existerent, et quasi quadrantes eos ad sublevandum domus Domini aedificium pararent; neque enim soli Jeremias et Isaias, et caeteri ex circumcisione prophetae, verum etiam beatus Job cum filiis suis, qui erant ex gentibus, maximam vitae suae patientiae formam, maxima doctrinae salutaris praeconia sequentis aevi doctoribus ministrarunt, quo abjectis verbis actibus cogitationum supervacuis, ad portandum onus sanctae Ecclesiae digni et apti inventi sunt. Porro Byblii praeparaverunt ligna et lapides ad aedificandam domumEzechiel, dicens: « Sapientes tui, Tyre, facti sunt gubernatdefiniens sive disterminans: quod vocabulum apte convenit eis qui corda hominum ad aedificium spiritale, quod ex virtutibus animae construitur, parant. Sic etenim solummodo suos auditores fidem et opera justitiae docere suff
Abbreviated transcription (Latin):
ac preciosis indicari: Quibene lapides primo quad rari
ac sic infundamento poniiubentur: Quadratumnamq
omne quocumque uertitur: fixum stare consueuit.
Cuinimirum figurȩ corda a simulcentur electorum qua
ita infide firmitocte consistere didicerunt: ut nulla
occurrentium rerum aduer sitate: nec ipsa eticem
les uidelic& doctores eeclesia non solum deiudȩcc Uerũ
Qiechi degentib perplures suscepit: Vndebene del amũ¬
dib buiur modi graendib precionr & quadratis fubditur
Quos dolauerunt camentarii ralomonis Etcacmen tabdi
huram  Dolantur namque lapider precior: cumdecti
quique prȩcedentium scorum instructione & instantia.
quuic quid in sehabent noxium & inane relinquunt: At que an¬
te compectum su conditoris solam insitȩ iustitia regula
quasi stabilem quadrature formamostundunt: Dol aue¬
runt autem lapider non solum camentarii salomoni sed
pulo fuere non nulli: quiipsorum quoque doctorum subli¬

Expanded text:
ac pretiosis indicari; qui bene lapides primo quadrari, ac pretiosis indicari; qui bene lapides primo quadrari, ac sic in fundamento poni jubentur; quadratum namque omne quocumque vertitur, fixum stare consuevit. Cui nimirum figurae corda assimilantur doctorum, quae ita in fidei firmitate consistere didicerunt, ut nulla occurrentium rerum adversitate, nec ipsa etiam sua les videlicet doctores Ecclesia non solum de Judaea, verum etiam de gentibus perplures suscepit. Unde bene de lapidibus hujusmodi grandibus pretiosis et quadratis subditur: Quos dolaverunt caementarii Salomonis et caementarii Hiram. Dolantur namque lapides pretiosi, cum electi quique praecedentium sanctorum instructione et instantia, quidquid in se habent noxium et inane relinquunt, atque ante conspectum sui Conditoris, solam insitae justitiae regulam, quasi stabilem quadraturae formam ostendunt. Dolaverunt autem lapides non solum caementarii Salomonis, sed pulo fuerunt nonnulli, qui ipsorum quoque doctorum subli