comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uod aut̃ int̾rogasti dehis qui in
matrimonio uincti sunt ⁊ nub̃e sipos¬
sunt. s ille aliam ł illa alium ducẽ
possit quib scriptũ ẽ. uir ⁊ mulier
si se conuinexerĩt ⁊ postea dixerit
mulier deuiro qͥ ñ possit cotre. cum
ea. si pot̾it ꝓbare ꝑuistum uiditium
qͥ uerum sit. accipiat alium. Siaut̃
ille aliam acceꝑit separent᷑.¬

Expanded text:
uod autem interrogasti de his, qui in matrimonio juncti sunt, et nubere non possunt, si ille aliam vel illa alium ducere possit, quibus scriptum est: Vir et mulier si se conjunxerint, et postea dixerit mulier de viro, quod non possit coire cum ea; si potest probare per justum judicium quod verum sit, accipiat alium; si autem ille aliam acceperit, separent
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s insinodo residens pꝰ ꝯgruam allo¬
houestiores uitos atq ueratiores inmediũ
debet euocare. Et allatis scõrum pignori¬
b unumqueniꝙ illorum tali sac mento
constringat.

Expanded text:
pus in synodo residens, post congruam allohonestiores, atque veraciores viros in medio debet evocare; et allatis sanctorum pignoribus unumquemque illorum tali sacramento constringat.
Abbreviated transcription (Latin):
exconsensu ab usu carnalis concupi-¬
scentie inꝑpetuum contiuerȩ. absit
ut uinculum int̾ eos conuigale rum¬
pat᷑. Immo firmius erit quo magis
ea pacta secum inierunt. que carus
concordiusq seruanda sunt ñ uolu¬
ptariis corpoꝵ nexib s uoluntariis
affectib animorum.

Expanded text:
ex consensu ab usu carnalis concupiscentiae in perpetuum continere, absit ut uinculum inter illos coniugale rumpatur; immo firmius erit, quo magis ea pacta secum inierunt, quae carius concordiusque seruanda sunt, non uoluptariis corporum nexibus sed uoluntariis affectibus animorum.
Abbreviated transcription (Latin):
congrue dilectio tua apłicã sedem
c̃didit ꝯsulendam ꝗ acta penitẽna
tãq̃ canes asues aduomitũs p̾stinos
⁊ uolutabra redeuntes ⁊ milicie cĩ¬
gulsi ⁊ ludicras uoluptates ⁊ noua
ꝯuigia ⁊ inhibitos denuo appetiuere
i
post absolutionẽ filii ꝓdiderunt. De
quib quia iam suffugiũ ñhabent
ꝓemittendi id duximus decernẽdũ
ut sola int̾ eccłam fidelib oratione
iungant᷑ sacre misteriorũ celebrita¬
ti quãuis ñmereant᷑ int̾ sint. Adnĩce
aut̃ mense conuiuio segregentur.
ut hac saltem districtione correc¬
ti ⁊ ipsi inse sua errata castigent ⁊
aliis exemplum tribuant. quatuiꝰ
ab obsessis cupiditatibꝰ retrahantur

Expanded text:
o tua apostolicam sedem credidit consulendam , qui acta poenitentia, tamquam canes ac sues ad vomitus pristinos et volutabra redeuntes, et militiae cingulum, et ludicras voluptates, et nova conjugia, et inhibitos denuo appetiverei post absolutionem filii prodiderunt. De quibus, quia jam suffugium non habent poenitendi, id duximus decernendum, ut sola intra ecclesiam fidelibus oratione jungantur, sacrae mysteriorum celebritati, quamvis non mereantur, intersint; a Dominicae autem mensae convivio segregentur, ut hac saltem districtione correpti, et ipsi in se sua errata castigent, et aliis exemplum tribuant, quatenus ab obscenis cupiditatibus retrahantur.
Abbreviated transcription (Latin):
fidẽ ꝑdit. ⁊ quidẽ fidẽ rectã indo nõ
diaboli. Nã de dño d̾o nrõ scriptũẽ.
Omĩa ꝑ ipsũ facta sũt. Qiuisquis gͦ aliqͥ
c̾dit posse fieri. aut aliquã c̾aturã in
melius. aut indetiꝰ inmutari. aut
transformari inaliam spẽm ł insimi¬
litudinẽ. nͥ abipso c̾atore qui omnia
feit.⁊ y que omia faeta sũt
ꝓcul dubio infideł ẽ ⁊ pagano det̾ior.

Expanded text:
fidem perdit, et qui fidem rectam in Deo non fidem perdit, et qui fidem rectam in Deo non diaboli. Nam de Domino nostro scriptum est: Omnia per ipsum facta sunt, etc. Quisquis ergo aliquid credit posse fieri, aut aliquam creaturam in melius aut in deterius immutari, aut transformari in aliam speciem vel similitudinem, nisi ab ipso creatore, qui omnia fecit, et per quem omnia facta sunt, oculdubio infidelis est, et pagano deterior.
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾doces ꝑeccłas sibi cõmissas ppło oĩ
instantia p̃dicare debẽt ut nouerint
ħ omĩmodis falsaẽ. ⁊ ñ adiuino s
a maligno spũ talia phantasmata m̃¬
tibus infideliũ irrogari. Siquidem
ipse sathanas qui transfigurat se in
angłm lucis. cũmentẽ cuiuscũq muli¬
subiugauit. illico transformat se in
diu̾sarum ꝑsonarũ spẽs. atq similitu¬
dines.⁊ mentẽ ꝗͣ captiuã tenet insom¬
nis deludens. modo leta. mͦ tristia. mͦ
cognitas. mͦ incognitas ꝑsonas oftendẽs
hoc patur. infidelis mens ħ s̃i in animo
endo q̃ nunquã uiderat irigilando.
Quis uͦ tã stultus ⁊ hebes sit. qui ħ omĩa
quȩ insolo spũ fuint ⁊̃ incorpore accide
arbitret᷑. Cũ ezechiel ꝓpħa uisiones do¬
apocalipsi sacͣmenta inspũ ñ corpore
uidit. ⁊ audiuit. sic̃ ipse dix̃. statĩ ĩ quit fui
ĩspũ ⁊ paulus ñ audet sedic̾e raptum
incorpore. Omĩb itaq publice annũ¬
tiandũ ẽ. q̃ quitalia ⁊ hissimilia cͥdit

Expanded text:
sacerdotes per ecclesias sibi commissas populo cum omni instantia praedicare debent ut noverint haec omnimodis falsa esse, et non a divino sed a maligno spiritu talia phantasmata mentibus infidelium irrogari. Siquidem ipse Satanas, qui transfigurat se in angelum lucis, cum mentem cuiusque mulisubiugaverit, illico transformat se in diversarum personarum species atque similitudines et mentem quam captivam tenet in somnis deludens, modo leta, modo tristia, modo cognitas, modo incognitas personas ostendens, hoc patitur infidelis, haec non in animo endo, quae nunquam viderit vigilando? Quisnam tam stultus et hebes sit qui haec omnia quae in solo spiritu fiunt, et in corpore accidere arbitretur. Cum Ezechiel propheta visiones Dos sacramenta in spiritu non in corpore vidit et audivit, sicut ipse dixit: Statim, inquit, fui in spiritu ; et Paulus non audet se dicere raptum in corpore? . Omnibus itaque publice annuntiandum est, quia talia et his similia credit,
Abbreviated transcription (Latin):
ministri om̃ĩb uirib elaborare stude¬
ant. ut ꝑnitiosam ⁊ azabuls inuentã
sortilegã ⁊ maleficã artẽ penitꝰ ex par¬
rochiis suis eradicent. ⁊ si aliq̃ uirũ
aut mulierẽ huiꝰscemodi sceleris sec¬
tatorẽ inuenerĩt. turpit̾ dehonestatũ
deparrochiis suis eiciant. Ait enĩ a¬
ammonitionẽ deuita. sciens qr sub¬
abolo capti tenẽt᷑. qui delicto c̾atore
suo adiabolo suffragia querũt. Et
iõ atali peste mundari debet scã eccła.
Illud ⁊̃ ñ omitendũ qd quedã scelerate
mulieres retro pꝰsathanã conu̾se de¬
horis cũ diana paganoꝵ dea ł cũ he¬
todiade ⁊ innumera multitudine
mulierũ equitate suꝑ quasdã bestias
Tmulta terrarũ spacia intempeste
noctis silentio pertransire eiusq uis
noctib ad eiꝰ seruitiũ euocari. S utinã
hȩ sole inꝑfidia sua ꝑissent. ⁊ ñ mul
tos ininfidelitatis int̾itũ ꝑtraxissẽt.
Nã innumera multitudo hac falsa opi¬

Expanded text:
elaborare studeant, ut perniciosam et a diabolo inventam sortilegam et maleficam artem penitus ex parochiis suis eradicent: et si aliquem virum aut feminam hujuscemodi sceleris sectatorem invenerint, turpiter dehonestatum de parochiis suis ejiciant. Ait enim Aadmonitionem devita, sciens quia subabolo capti tenentur, qui derelicto Creatore suo, a diabolo sua suffragia quaerunt, et ideo a tali peste mundari debet sancta Ecclesia. Illud etiam non omittendum quod quaedam sceleratae mulieres retro post Satanam convehoris cum Diana paganorum dea vel cum Herodiade et innumera multitudine mulierum equitare super quasdam bestias, et multa terrarum spatia intempestae noctis silentio pertransire, eius iussinoctibus ad eius servitium evocari. Sed utinam he sole in perfidia sua periissent tos in infidelitatis interitum pertraxissent. Nam innumera multitudo hac falsa opi
Abbreviated transcription (Latin):
ui ꝓb̃rm occiłit .xii. annorũ ei pe¬
nitentia scđm canones imponat᷑. aut
sinegaui̾t. silibẽ. cũ. lxxii. uiret. Si
aut̃ seruus. suꝑ .xii. uomeres feruen¬
tes se expurget. Conuictꝰ noxa. usq
ad ultimũ uitȩ. tẽpꝰ milicie cĩgulo ca¬
reat. ⁊ absq spe ꝯugii maneat.

Expanded text:
um occiderit XII annorum ei poenitentia secundum canones imponatur aut si negaverit, si liber est, cum LXXII juret. Si autem servus, super duodecim vomeres ferventes se expurget. Convictus noxae usque ad ultimum vitae tempus militiae cingulo careat, et absque spe conjugii maneat.
Abbreviated transcription (Latin):
lacuit in ordinatione ep̃i hõ ordinẽ
custodire. ut pͥmo loco uenalitate uł
ambitione submota tres ab ep̃is noĩan¬
tur. de quib cleriei uł eiues erga unũ
eligendi hant potestatem.

Expanded text:
lacuit in ordinatione episcopi hunc ordinem custodiri, ut in primo loco venalitate vel ambitione submota, tres ab episcopis nominentur, de quibus clerici vel cives erga unum eligendi habeant potestatem.
Abbreviated transcription (Latin):
iquis cum duab sorib fui̾t for¬
nicatꝰ. aut cũhis ꝑsonis dequib scã
uigio uxorem acciꝑe. Si milit̾ ⁊ mulie¬
ri que tali fuĩt scełe lapsa ut forni¬
cationis ũꝑducat᷑ adchaos. S hoc de
laicis uiris acmulierib solum modo
statiumus.

Expanded text:
quis cum duabus sororibus fuerit fornicatus, aut cum his personis de quibus sancta jugio uxorem accipere. Similiter et mulier quae tali fuerit scelere lapsa, ut fornicationis non perducatur ad chaos. Sed hoc de laicis viris ac mulieribus solummodo statuimus.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ nepͦtẽ. ⁊ usꝙͣ infinitũ. Et si tales ꝑso¬
ne int̾ se coient nefarias atq incestas
nuptias contraxisse dicũt᷑. Et hoc icło ita
sunt ut quãuis ꝑ adoptionũ parentũ
libroꝵ loco sibi eẽ ceꝑuit ñ possunt int̾
se matrimonio uingi. intm̃ ut ⁊̃ disso¬
luta adoptione idẽ uiris maneat. Itaq
eẽ ceꝑit. ñ pot̾is uxorem duce̾. quãuis
eã mãcipauis. Int̾ eas dͦ ꝑsonas que ex
transu̾so gͣdu cognatioĩs iungunt᷑.¬
ẽ que dã similis obseruatio. s ñ tanta.

Expanded text:
et nepotem, et usque ad infinitum. Et si tales personae inter se coierent, nefarias atque incestas nuptias contraxisse dicuntur. Et haec adeo vera sunt, ut quamvis per adoptionem parentum liberorumve loco sibi esse coeperint, non possint inter se matrimonio iungi, in tantum ut etiam dissoluta adoptione idem iuris maneat: itaqueesse coeperit, non poteris uxorem ducere, quamvis eam emancipaveris. Inter eas quoque personas, quae ex transverso gest quaedam similis obseruatio, sed non tanta. S
Abbreviated transcription (Latin):
nue mulieri q̃ seruo eius nupta ẽ.
ꝓhibu̾it. ⁊ nuptiȩ integro uire con¬
sistant. ⁊ seruilis conditionis ꝑsona
eripiat᷑ ad ingenuitatem. illo sine
dubitatione aꝑto. qͥ libi qui ex hꝰ¬
modi nuptiis ꝓc̾ati fui̾nt. tã inge¬
nui quã legiami sunt.

Expanded text:
nuae mulieri, quod servo eius nupta est nuae mulieri, quod servo eius nupta est prohibuerit, et nuptiae integro iure consistant, et servilis condicionis persona eripiatur ad ingenuitatem, illo sine dubitatione aperto, quod liberi, qui ex huiusmodi nuptiis procreati fuerint, tam ingenui quam legitimi sint.
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis ꝑerrorem ancillã mulierẽ
duxerit ipxorem liberã eã ẽẽ putãs. ł
ex contrario si liba mulier seruo ꝑer
rorem iuncta sit. posteaq ueritas re¬
ꝑta fui̾t dicendum ẽ omĩo nuptias
ñ constituisse. Int̾ lid̾m eni ⁊ ancillã
seruum ⁊ lidam mulierem nuptie cõ¬
trai ñ possunt. Quod si calliditate ⁊ co¬
nuentia dñi seruus ł ancilla matri¬
moniũ contͣxerĩt. cũ liba ꝑsona
forte enim ancillã suã dñs ut lib̾amꝰ
uiro ingenuo conuinexit. ⁊ dotem p̃p̃
ea p̃stitit. ut pp̃ nuptias donationẽ
luctirr totam ł ꝓparte. siquid gͦ ta¬
le contigit ipsam donationem dotis
⁊anoillam libamfacit ⁊ nuꝑtie con¬
sistant nulla lege quantum ꝑtinet
ad seruitutem huiusmodi matrimo¬
nium cõcutiente. Sinaut̃ dñs specia¬
lit̾ ꝗͥ nuptias ancille sue ł serui nõ
consenserit sciens aut̃ qd ñ concubue¬
lit forte enim iõ hoc facit. ut pꝰ ea¬
negotium moueat homini libero
q ancillam eiꝰ duxit uxorem. ł inge¬

Expanded text:
Si quis per errorem ancillam mulierem duxerit uxorem, liberam eam esse putans, vel ex contrario, si libera mulier servo per errorem coniuncta sit, posteaque veritas reperta fuerit, dicendum est, omnino nuptias non constitisse. Inter liberum enim et ancillam vel servum et liberam mulierem nuptiae contrahi non possunt. Quod si calliditate vel conniventia domini servus vel ancilla matrimonium contraxerit cum libera persona  forte enim dominus ancillam suam ut liberam viro ingenuo coniunxit et dotem pro ea praestitit, ut propter nuptias donationem lucretur totam vel pro parte: si quid igitle contigerit, ipsam donationem dotis, et ancillam liberam faciat et nuptiae consistant, nulla lege, quantum pertinet ad servitutem, hujusmodi matrimonium concutiente. Sin autem dominus specialiter quidem in nuptias ancillae suae vel servi non consenserit, sciens autem quod non cohibuerit forte enim ideo hoc facit, ut pnegotium moveat homini libero, quod ancillam eius duxerit uxorem, vel inge
Abbreviated transcription (Latin):
sina facienda est. ⁊ cibum siue potum
quo quisq debuit uti. si ieiunauerit pau-¬
ꝑib eraget. qͥa ieiunare. ⁊ cibos pͣndis ad
cenam reseruare. ñ mercedis s ciboꝵ ẽ incre¬
mentũ.

Expanded text:
syna facienda est et cibum sive potum quo quisque debuit uti, si jejunaverit, pauperibus eroget. Quia jejunare et cibos prandii ad coenam servare, non mercedis, sed ciborum est incrementum.
Abbreviated transcription (Latin):
onuux uocat᷑ expͥma despõsati¬
onis fide. ꝗͣ cõcubitu nec cognouerat.
nec fuerat cogniturus. nec ꝑierat nec
mendax manserat conuigis appella¬
do. uͥ ueo fuerat. nec futura erat
gium parentes xp̃i ambo uocari me¬
ruerũt ⁊ ñ solũ illa mat̾ uersĩ ⁊̃ ille

Expanded text:
onjux vocatur ex prima desponsationis fide, quam concubitu nec cognoverat, nec fuerat cogniturus. Nec perierat, nec mendax manserat conjugis appellatio, ubi nec fuerat, nec futura erat dele conjugium parentes Christi ambo vocari meruerunt, et non solum illa mater, verum etiam ille
Abbreviated transcription (Latin):
se hab̾e uira gentiũ quis ignoret:
Ubi int̾posito repudio ⁊ illa cin uo¬
lu̾t nubet.⁊ ille ꝗͣ uolui̾t ducet.
Item. Auiro uiuo malt̾iꝰ transire con¬
nubium. nec tunc licuit nec nũc licet
nec um ꝗͣ licebit. apostata re quippe
abuno dõ ⁊ire inalt̾ius adult̾inam
suꝑstitionẽ semꝑ ẽ malum.

Expanded text:
e aliter jura gentium quis ignoret, ubi interposito repudio, et cui illa voluerit nubat, et ille quam voluerit ducat. Item: A viro vivo transire connubium, nec tunc licuit, nec nunc licet, nec unquam licebit. Apostatare quippe ab uno Deo et ire in alterius adulterinam superstitionem, semper est malum.
Abbreviated transcription (Latin):
honore. ⁊ ãplius quã nr̃m imꝑiũ ⁊ terre¬
nũ tronũ sedẽ sacratissimã beati petri
gliose exaltari. tribuẽtes ei potestatem ⁊
głie dignitatẽ atq uigorẽ ⁊ honorificẽtiã
antiochenã. alexandrinam. cõstantino¬

Expanded text:
honorari et amplius quam nostrum imperium et terrenum thronum, sedem sacratissimam beati Petri gloriose exaltari, tribuentes ei potestatem et gloriae dignitatem atque vigorem et honorificentiam Antiochenam, Alexandrinam, Hieroso
Abbreviated transcription (Latin):
udeant᷑. ñdiscutiunt causas. s asserũt.
sicq ꝯturbant uiditii ordinem. ut suo
contempto offio alia p̃sumant. Quidã
dum iudicare incipiunt irascuntur
iratus iudicat. infurorem uditium
nutat ⁊ añ ꝓfert sententiam quã agno¬
scat.

Expanded text:
sserunt; sicque conturbant judicii ordinem, dum, non suo contenti officio, aliena praesumunt. 14. Quidam, dum judicare incipiunt, irascuntur,iratus judicat, in furorem judicium mutat, et ante profert sententiam, quam agnoscat.
Abbreviated transcription (Latin):
na tm̃ ner repetita nob̃ ꝑmittit᷑
copula ⁊ inipso ꝯuigio lexẽ ñ iterari
cõuigiũ. uec scd̾e ꝯuigis sortiri cõuinc¬
tionem. Qd plerisq mirũ uidet᷑. cur etiã
aũ baptismũ it̾ati cõ iugii ad electionẽ
muneris ⁊ ordinationis. p̃ rogatiuam
impedimenta generent᷑. cũ ⁊̃ delicta
ob eẽ ñ solebant. si lauacͥ remissa fuint
sacͣmento.S intellige̾ debemꝰ qi baptis
Incõuigio ñ culpa. s lexẽ. Quod cu spe
ẽ gͥ: inbaptismo relaxat᷑. Quod legis ẽ.
incõuigio ñ soluit᷑. Quis aut̃ pot̃ eẽ orta¬
tor uiduitatis qui ipse cõuigia frequen¬
tauerit

Expanded text:
ntum nec repetita nobis permittitur copula, et in ipso conjugio lex est non iterare conjugium: nec secundae conjugis sortiri conjunctionem, quod plerisque mirum videtur, cur etiam ante baptismum iterati conjugii ad electionem muneris et ordinationis praerogativa impedimenta generentur, cum etiam delicta obesse non soleant, si lavacri remissa fuerint sacramento. Sed intelligere debemus quia baptismo In conjugio non culpa, sed lex est. Quod culpae est igitur in baptismate relaxatur: quod legis est in conjugio non solvitur. Quomodo autem potest hortator esse viduitatis qui ipse conjugia frequentaverit
Abbreviated transcription (Latin):
tuit fornicatꝰ a nathematis ut scitis
ꝑcutit᷑ ictib Similit̾ aut̃ ⁊ illũ ꝑcu¬
T ꝑ mulgamus. qui cũ ea ꝗͣ de sacͦ
fonte baptismatis suscepit. aut cũ
illa quã añ ep̃m tenuerit. cũ sacro
petrauit scelus legitimã tñ si habu¬
erit. dimittẽ ñ cogat᷑ uxorem.

Expanded text:
tuali, anathematis, ut scitis, percutitur ictibus. Similiter et illum percutere promulgamus, qui cum ea quam de sacro fonte baptismatis susceperit, aut cum illa quam ante episcopum tenuerit, cum sacro erpetravit scelus; legitimam tamen, si habuerit, non dimittere cogatur uxorem.
Abbreviated transcription (Latin):
tentiam infirmitate petit. sicasu
dum ad eum sacos inuitatus ueñ
op̃ssus in infrrmitate obmutuerit̃
ł infrenesim u̾sus fui̾t: dent testi¬
moniũ qui eũ audierunt. ⁊ accipi¬
at penitentiã. Et si continuo mo¬

Expanded text:
tentiam in infirmitate petit, si casu dum ad eum sacerdos invitatus venit oppressus infirmitate obmutuerit, vel in phrenesim versus fuerit, dent testimonium qui eum audierunt, et accipiat poenitentiam, et si continuo cr
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ conditores basilicaꝵ in reb qua
eisdem eccłiis contulert̃. nullã potes¬
tatem hr̃e. s iuxta canonum insti¬
tuta. sicut eccłiam. ita dotem eius ad
ordinationem epĩ ꝑtinere.¬

Expanded text:
autem conditores basilicarum in rebus quas eisdem basilicis conferunt, nullam potestatem habere, sed juxta canonum instituta, sicut ecclesiam, ita dotem ejus ad ordinationem episcopi pe
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ inmediũ eamdẽ sententiam
quã añ scła manens cũpatre u̾bũ
inspirauit in adam. ipse ꝯfirmans
q̃ ipse ꝓtinus ꝓtulit homo. Quã ob
mͦ poti̾t aliquis eorũ ꝓpinquus ꝑtine
uni. si ñ ꝑtineat alt̾i : Quod minime
fieri posse cͥdendũẽ. Nã uno defunc¬
do insuꝑstite affinitas nec deletur.
neo alia copula ꝯugalis affinitatẽ
ꝯ uinctionis sobolem placet. ad ipsiꝰ
affinitatis pͥori siquidẽ tͣnsire cõ sor¬

Expanded text:
statim in medium eamdem ipsam sententiam, statim in medium eamdem ipsam sententiam, quam ante saecula manens cum Patre Verbum inspiraverat in Adam, ipse confirmans, quod ipse protinus protulit homo: Quamobreomodo poterit aliquis eorum propinquus pertinere uni, si non pertineat alteri? Quod minime fieri posse credendum est, nam uno defuncto in superstite affinitas non deletur, nec alia copula conjugalis affinitatem lterius conjunctionis sobolem placet ad ipsius affinitatis prioris siquidem transire consor
Abbreviated transcription (Latin):
regoriꝰ seruus seruorũ di uenerio
caralitano. Fratͥnitas tuȩ studiose sa¬
gacitati frat̾ amaude quas debeo re-¬
fero grates qm̃ quęsisti q̃ debiusti.¬
⁊ iocũdũ redidisti me. Uñ placide ad
inquisita respõdebo. Sedẽ apłicam
ꝯsulere dec̾uisti. simulier copula
nuptiali extͣneo uiro uncta. cogna¬
tiomi eiꝰ ꝑtineat. sieo defuncto co¬
gnatio eadẽ maneat. ł si subalio ui¬
ro cognationis uocabula dissoluã-¬
tur ł si suscepte soboles possint le¬
gitime ad pͥoris uiri cognationis tͣn-¬
sire copulã. Est enĩ u̾bum dnĩ uali¬
dũ ⁊ forte. ẽ durabile. ẽ ꝑseu̾abile. ẽ
inimutabile. ñ mom̃itaneũ. ñ tͣnsitori
di. selũ ⁊ t̾ra tͣnsibũt u̾ba aut̃ mea ñ
trãsient. Añ qͣ ds incarne int̾ homi¬
nes appareret. eo inspirante dixit adã.
Quã obrẽ relinquet homo patrẽ ⁊ ma¬
drẽ suã. ⁊ adherebit uxori suȩ. ⁊ erũt
it. int̾rogandũ ẽ silicitum eẽt homi¬
cludet copulã maritalẽ. y ñ ꝓtulit

Expanded text:
regorius, servus servorum Dei, Venerio Caralitano. Fraternitatis tuae studiosae sagacitati, frater amande, quas debeo refero grates, quoniam quaesisti quae debuisti, jucundum reddidisti me. Unde placide ad inquisita respondeo. Sedem apostolicam consulere decrevisti, si mulier copula nuptiali extraneo viro juncta, cognationi ejus pertineat, si eo defuncto cognatio maneat eadem, vel si sub alio viro cognationis vocabula dissolvantur, vel si susceptae soboles possint legitime ad prioris viri cognationis transire copulam. Est enim verbum Domini validum et forte, est durabile, est perseverabile, est immutDei: Coelum et terra transibunt, verba autem mea non transibunt . Antequam Deus in carne inter homines appareret, eo inspirante dixit Adam: Quamobrem relinquet homo patrem et matrem suam, et adhaerebit uxori suae, et erunt it, interrogatum est, si licitum esset homicluserit copulam maritalem. Unde protulit
Abbreviated transcription (Latin):
ne una ⁊ masculũ ⁊ feminã. quiin¬
numeram multitudinẽ sexꝰ utriusq
ñ destitit secum face̾ unũ. sicut ꝑ se
uitas dixit. Nõ ꝓhis tm̃ rogo. s ꝓeis ꝙ¬
creditur sũt ꝑu̾bũ eoꝵ inme. ⁊ ut u¬
nũ sint. sic̃ tupat̾ inme ⁊ ego inte.
⁊ ipsi innobis unũ sint. Siquiᷤ teme¬
rario ausu ⁊ sacͥlego. inde functo quȩ¬
rit ꝓpinquitatem. ł si ab alto affini¬
tatis uocabula dissipare. ł susceptã
sobolem altiꝰ copule c̾dens legitime
sociari ꝓpinquitatis p̾oris. h negat
di u̾bũ ualidũ eẽ ł forte. Et qui tã fa
Confice tͥram ex.iiii. locis distantibꝰ
magna int̾capedine.⁊ ꝯfectã ⁊ conglu¬
tinatã finge cuiuscumq figure. t

Expanded text:
est masculum et feminam, qui innumeram multitudinem utriusque sexus non destitit secum facere unum, sicut per se veritas dixit: Non pro his tantum rogo, sed ut unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te, et ipsi in nobis unum sint . Si quis ergo temerario ausu et sacrilego in defuncto quaerit propinquitatem, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel susceptam sobolom alterius copulae credens legitime sociari, propinquitatis prioris, hic negat Dei verbum validum esse et forte. Et qui tam facConfice terram ex quatuor locis distantibus magna intercapedine, et confectam et conglutinatam finge, cujuscunque fi
Abbreviated transcription (Latin):
rectissime eã dimitti si uiro suo dicat
ñ ero uxor tua. nͥ mͥ ł delatrocinio diꝰ¬
uitias congeras. aut nͥ solita lenocius¬
a quib nr̃an domum transigebas ⁊̃
xͥanus exerceas. aud siquid aliud ł fa¬
cinoro sũ ł flagitiosum in uiro nouerat.
qͦ delectata ł lib idinẽ explebat ł facilẽ
uictũ habebat. ł ĩ incedebat ornatior
tunc enim ille cui uxor hoc dicit. si
ueracit̾ egit penitentiã ab oꝑib mor¬
tuis. qñ accessit ad baptismũ. habetꝙ
infundamento fidẽ q̃ ꝑdilectionẽ
oꝑat᷑. ꝓculdubio plus tenebit᷑ amore
diuine grẽ quã carnis luxurie. ⁊ m̃¬
brum qͦ eũ scandalirat fortit̾ amp il¬

Expanded text:
illam rectissime dimitti, si uiro suo dicat: non ero uxor tua, nisi mihi uel de latrocinio diuitias congeras aut nisi solita lenocinia, quibus nostram domum transigebas, etiam Christianus exerceas, aut si quid aliud uel facinerosum uel flagitiosum in uiro nouerat, quo delectata uel libidinem explebat uel facilem uictum habebat uel etiam incedebat ornatior. tunc enim ille, cui hoc uxor dicit, si ueraciter egit paenitentiam ab operibus mortuis, quando accessit ad baptismum habetque in fundamento fidem, quae per dilectionem operatur, procul dubio plus tenebitur amore diuinae gratiae quam carnis uxoriae, et membrum, quod eum scandalizat. fortiter ampu
Abbreviated transcription (Latin):
una cũ pbris qui eos rep̃sentare de-¬
bent. Et tẽ epẽ e latere suo dirigire
debet sacerdotes. ⁊ alios prudentes
uiros. gnaros legis diuinȩ. ⁊ exerci¬
tatos in eccłiasticis sanetionib qͥ or¬
dinandoꝵ uitam. genꝰ. pat̾am. etatẽ.
institutionẽ. locũ. ubi educati sunt.
si st̃ bñ litterati. siin lege dñi instruẽ¬
ti. diligent̃ inuestigent. ante omnia.
si fidem catholicam firmiter teneant &
uerb̾ simplicib asserere queant. Ipsi aũ
fouoris gr̃ã aut euiꝰcq muneris cupi¬
ditate a uero deuient. ut indignũ
⁊ muius idoneũ ad sacros gradus suᷤ¬
cipiendos. ep̃i manib applicent. qđ si
fec̾i̾nt. uille qui indigne accesserit ab
altari remouebit᷑. ⁊ illi qui donũ sp̃e
scĩ uendere couati st̃. corã deo iam da¬
inpnati. eccłiastica dignitate carebt̃.
Igit᷑ ꝑ .iii. c̃tinuos dies diligent̃ exa-¬
minent᷑. ⁊ sic sabb̃o qui ꝓbati inuen¬
ti sunt ep̃o rep̃sentent᷑.¬

Expanded text:
sbyteris qui eos repraesentare debent. Et tunc episcopus e latere suo dirigere debet sacerdotes, et alios prudentes viros, gnaros legis divinae, et exercitatos in ecclesiasticis sanctionibus, qui ordinandorum vitam, genus, patriam, aetatem, institutionem, locum ubi educati sint, si sint bene litterati, si in lege Domini instructi, diligenter investigent: ante omnia si fidem catverbis simplicibus asserere queant. Ipsi autefavoris gratia, aut cujuscunque muneris cupiditate illecti a vero devient, ut in dignum et minus idoneum, ad sacros gradus suscipiendos episcopi manus applicent. Quod si fecerint, et ille qui indigne accesserit ab altari removebitur, et illi qui donum sancti s vendere conati sunt, coram Deo jam condemnati, ecclesiastica dignitate carebunt. Igitur per tres continuos dies diligenter examinentur, et sic Sabbato qui probati inventi sunt episcopo repraesentent
Abbreviated transcription (Latin):
ullus seruus. nullus lib̾tꝰ. nullus infidꝰ
nullꝰ cͥminib irretitꝰ. nullus calũpuiator
nulrꝰ quiinimititiis studet. quifrequẽt
lis. nulla infamis ꝑsona. ł om̃s qͦs adaccu¬
sandũ publica c̾mina ⁊ leges publice. nõ

Expanded text:
ullus servus, nullus liber, nullus infidelis, nullus criminibus irretitus, nullus calumniator, nullus qui inimicitiis studet, nullus qui llis, nulla infamis persona, vel quos ad accusandum publica crimina leges publicae non
Abbreviated transcription (Latin):
ciscitantib uob̃ si a sacerdore qui
siue c̃prehensus est in adult̾io. si
pot̾ aliquis qͥtumẽꝙ pollutus sit sac̃men¬
ta diuina polluere. quȩ purgatoria
cunctaꝵ remedia cogitationũ exis¬
contͣhere: ꝓinde quałcumq sacerdos
sit. quȩ sancta sunt coinquinare ñ
sos tm̃ mͦ ledunt. ⁊cerea fax accen¬
sa sͥ quidẽ detͥmentũ prestat. aliis
uͦ lumen in tenebris ministrat.

Expanded text:
ciscitantibus vobis, si a sacerdote, qui sive comprehensus est in adulterio, sipotest aliquis quantumcunque pollutus sit, sacramenta divina polluere, quae purgatoria cunctarum remedia contagionum exisattrahere: proinde qualiscunque sacerdos sit, quae sancta sunt coinquinare non tantummodo laedunt: et cerea fax accensa sibi quidem detrimentum praestat, aliis vero lumen in tenebris administrat,
Abbreviated transcription (Latin):
te mortis. egͥtudinis. obsidionis. ꝙ
ut ab apłicis insticutis nullo ultius receda
tis excessu. qͥa multum pꝰ hec eẽ ñ poterit
si quis ꝗͣ apłicas regulas in aliquo credi-¬
derit negligendas

Expanded text:
te mortis, aegritudinis, obsidionis, peut ab apostolicis institutis nullo ulterius retis excessu, quia inultum post haec esse non poterit, si quisquam apostolicas regulas in aliquo crediderit negligendas.
Abbreviated transcription (Latin):
iquis uoluntarie ⁊ ꝑinsidias ho¬
minẽ int̾ fecerit. uigi penitentie se
submittat. Et si hoc publice actũ ꝯstat
si laicus ẽ. aꝯmunione omĩũ quinq̃n¬
nio remoueat᷑. Post quinq̃nniũ tñ
in orationũ ꝯmunionẽ recipiatur.
Nõ aut̃ offertat ñ corpꝰ dnĩ cõtingat.
plenã ꝯmunionẽ cũ oblationib re¬
cipiatur.

Expanded text:
quis voluntarie et per insidias hominem interfecerit, jugi poenitentiae se submittat. Et si hoc publice actum constat, si laicus est, a communione orationum quinquennio removeatur. Post quinquennium tantum in orationum communionem recipiatur, non autem offerat, non corpus Domini contingat. plenam communionem cum oblationibus recipiatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tres m̃ses consec̃tionis sus  ad fidem
suã e xponendã. palliũq suscipiendũ
ad apłleam sedẽ ñ miserit. c̃iissa sibi
careat dignitate. sit q licentia metͦ¬
politanis aliis. pꝰ sedam ⁊ t̾ciã c̃ moni¬
tionem. uiduatis eccłiis ẽ consilio ro-¬
mani pontificis orclinandos ep̃os sub¬
uenire. Si uͦ consee̾ndi ep̃i negligen¬
tia ꝓuenerit. ut ultͣ tres m̃ses eccłia
uiduata ẽsistat. c̃munione pͥuet᷑. qͦ¬
usq aut loco cedat. aut se ẽsecͣn¬
dum p̃bere ñ differat. ꝯđ si ultra
u. m̃ses ꝑ suã negligentiã rennue¬
rit uiduatã eccłiam. neq ibi neq

Expanded text:
onsecrationis suae, ad fidem suam exponendam, palliumque suscipiendum, ad apostolicam sedem non miserit, commissa sibi careat dignitate; sit licentia metropolitanis aliis, post secundam et tertiam commonitionem, viduatis ecclesiis cum consilio Romani pontificis ordinando episcopum subvenire. Si vero consecrandi episcopi negligentviduata consistat, communione privetur quousque aut loco cedat, aut se consecrandum praebere non differat. Quod si ultra quinque menses per suam negligentiam retinuerit viduatam Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
ueat qͦd quidã non ea fide ad ba-¬
ptismum ꝑcipiendum par uulos ferunt
ut gr̃a spũali ad uitam regen̾ant᷑ eter¬
nam. s eos putant hoc remedio temꝑa
one offerunt᷑.¬

Expanded text:
ueat, quod quidam non ea fide ad baptismum percipiendum paruulos ferunt, ut gratia spiritali ad uitam regenerentur aeternam, sed quod eos putant hoc remedio temporone offerunt
Abbreviated transcription (Latin):
dñi sacͣmenta tractant᷑ udicium san¬
guinis agitare ñ licet. Et ideo magnoo¬
ꝑe talis excessus ꝓhibendus ẽ. ne indiscre
psũtioĩs motib agitati. aut qͥ morte plecten¬
dũ ẽ. sententia ꝓͥa iudicare p̃sumãt. aut trũ¬
eationes ꝗb: libet ꝑsonis. aut ꝑse inferãt
aut inferendas ꝑcipiãt. Qd̃ si quisq̃ ulorai
inmemor p̃ceptoꝵ. aut in eccłȩ sue familiis
honore pͥuent᷑ ⁊ loco. ⁊ sub ꝑpetue damp-¬
natioĩs religit᷑ ergastulo. Cui tñ cõmunio
exeunti de hac uita ñ neglegenda ẽ pp̃ dnũi¬

Expanded text:
ni sacramenta tractanda sunt, judicium sanguinis agitare non licet. Et ideo magnopere talium excessibus prohibendum est, ne indiscretae praesumptionis motibus agitati, aut quod morte plectendum est, sententia propria judicare praesumant, aut truncationes quibuslibet personis aut per se inferant, aut inferendas praecipiant. Quod si quisquam, horum immemor praeceptorum, aut in Ecclesiae suae familiis, honore privetur et loco, et sub perpetuae damnationis religetur ergastulo. Cui tamen communio exeunti de hac vita non neganda est,
Abbreviated transcription (Latin):
qui thabitã mortuã suscitauit. anani
am ⁊ saphirã mentientes morti incre¬
pando tradidit. Neq enĩ orasse ineoꝵ
extinctione legit᷑. s solummͦ culpam
ꝗͣ ꝑpetrauerant iucrepasse. Constat
expostulatione. dũ ⁊ istis uitã incre¬
pando abstulit ⁊ illi redidit orando.

Expanded text:
qui Thabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam vero et Sapphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo culpam quam perpetraverant increpasse. Constat ex postulatione, dum et istis vitam increpando abstulit, et illi reddidit orando.
Abbreviated transcription (Latin):
tercia die resurexit. ⁊ celum ascendit. in
abolo inignem ecernum mit tentur
iusti cum xp̃õ inuita ȩtͥna erunt.

Expanded text:
tertia die resurrexit, et in coelum ascendit, in abolo in ignem aeternum mittentur, justi cum Christo in vita aeterna erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sum nec debeo. sicut in ipsis maioribꝰ. ita
multa ẽẽ in tam multis opꝰculis meis q̃
possint iusto udicio & nulla temeri-¬
tate culpari.

Expanded text:
sum nec debeo, sicut in ipsis moribus, ita multa esse in tam multis opusculis meis, quae possunt justo judicio et nulla temeritate culpari.
Abbreviated transcription (Latin):
tiat᷑. ut cũ falli quã mentiri minus
sit malum quãtũ ꝑtinet ad hoĩs
uoluntatẽ. tñ longe sit tollerabilꝰ
in his quȩ areligione sunt se uincła
mentiri. quã in his sine quoꝵ fide
ł notitia ds coli ñpot̾. fali. Item. ho¬
mo ñsolũ qñ scit ipse qͥ uerũ sit. s
⁊̃ qñ ipse ex̾at ⁊ fallit᷑ sicut homͦ
hoc debet loqui qͥ muanimo gerit
mo sentit loquitur uoluntate fal¬
lendi.

Expanded text:
ntiatur, ut cum falli, quam mentiri minus sit malum, quantum pertinet ad hominis voluntatem, tamen longe sit tolerabilius in his, quae a religione sunt sejuncta, mentiri, quam in his, sine quorum fide, vel notitia Deus coli non potest, falli. » Idem: « Homo non solum quando scit ipse, quod verum sit, sed et quando ipse errat, et fallitur, sicut homo, hoc debet loqui, quod animo gerit,ntra id, quod animo sentit, loquitur voluntate fallendi.
Abbreviated transcription (Latin):
itaq mendatii temeritatis arguen¬
dus ẽ qr falsa incautus cdit. ac ꝓue¬
ẽ ille m̃tit᷑. qui dicit uerũ qͥ putat
falsum. Quãtũ enĩ ad animũ eiꝰ as¬
tinet. qr ñ qͥ sentit hocdicit. ñ uerũ
dicit. quã ius uerũ inuenit᷑ eẽ qdͥ dicĩ
Nec ullomͦ lib̃ ẽ amendatio qui ore
nesciens uerũ loquit᷑. sciens aut̃ uo

Expanded text:
ando temeritatis arguendus est qui falsa incautius credita pro ve ille mentitur, qui dixit verum, quod putat falsum, quantum enim ad animum ejus attinet, quia non quod sentit, hoc dicit; non verum dicit, quamvis verum inveniatur esse quod dicit, nec ullo modo liber est a mendacio qui ore nesci
Abbreviated transcription (Latin):
iduȩ quȩ spontanea uoluntate ab
altari scẽ ꝯu̾sationis uelamen suscipi¬
unt. dec̾uit sc̃a sỹnodus in eodem ꝓ¬
posito eas ꝑmanẽ. Non enim fas ẽe de¬
credimus ut pꝰ quam se semel deo sub
uelo consecrauerint ⁊ iuter uelatas
oblationes fecerint. itm̃ eis concedi
spũi scõ mentiri.

Expanded text:
iduae quae spontanea voluntate ab altari sacrae conversationis velamen suscipiunt, decrevit sancta synodus in eodem proposito eas permanere. Non enim fas esse decernimus, ut postquam se Domino semel sub velo consecraverint, et inter velatas oblationes fecerint, iterum eis concedi Spiritui sancto mentiri.
Abbreviated transcription (Latin):
dis quotiensc̃q offertur sacrificium
mors dñi. resurrõ domini. eleuatio
diũi. significatur. ⁊ remissio pecca¬
torum. ⁊ panem istum uite nr̃e cos¬
tidianum assumis. Qui uulnus ha¬
bet medicinam requirit. Uulnus est
qr sub peccato sumus. Medicina est
celeste uenerabileq sacram̃tum. Exdis¬

Expanded text:
d quotiescumque offertur sacrificium, mors Domini, resurrectio Domini, elevatio 379 Domini significetur, et remissio peccatorum: et panem istum vitae non quotidianum assumis ? Qui vulnus habet, medicinam requirit. Vulnus est, quia sub peccato sumus: medicina est coeleste et venerabile sacramentum.
Abbreviated transcription (Latin):
nicandum hortor. Si tñ mens in af-¬
fectu peccandi est. grauari mag̃ di¬
co eucharistie ꝑceptione. quã puri-¬
ficari. ⁊ iõ quãuis qͥs peccato morde¬
atur. peccandi tñ ñ habeat de cet̾o
ciat lacrimis ⁊ orationib ꝙ ẽfidens
de dei misccłia accedat ad euchari¬
stiam intrepidus. ⁊ securus. s hoc de
illo dico. quẽ mortalia peccata non¬
ꝯ grauant.¬

Expanded text:
nicandum hortor. Si tamen mens in affectu peccandi est, gravari magis dico eucharistiae perceptione, quam purificari. Et ideo quamvis quis peccato mordeatur, peccandi tamen de caetero ciat lacrymis et orationibus, et confidens de Dei misericordia, accedat ad eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico quem mortalia peccata non gravant
Abbreviated transcription (Latin):
re. in coniuiuis la tantiũ nũquã te mi¬
sce̾. inȩcoła segͥgatꝰ ab aliis xp̃ianis pꝰ
hostiũ ⁊ postes te humilit̾ repone. ing̾¬
dientiũ ⁊ eg̾dientiũ supplicit̾ orationib
cõmendare. Communione corporis ⁊ san¬
gumis dĩi cuntis dieb uitȩ tuȩ indi¬
gnũ te existimes. multimo tñ exitꝰ uitȩ
tuȩ die simerueris ꝓuiatico sisit qui tͥ¬
dimus. Sunt ⁊ alia multa quȩ durius ⁊
satis acͥus erant uixta magnũ pondus
liante feceris ⁊ custodieris. confidimus
de inmensa di clementia remissionenem
te tuorum habiturũ peccatoꝵ ⁊ scđm dic¬
tũ iusti boniq pastoris resoluit te sc̃ã eccło
ab hoc uincło peccati int̾ris. ut ꝑipsuis
sis incelis. S̾in aut̃ alit̾ feceris. ⁊ scẽ matͥs
ȩccłȩ tã salubrẽ ammonitionẽ despexeris.
ipse tͥ sis uidex.⁊ in laqueo diaboli quo
irretitꝰ teneris ꝑmanebis. Sanguis tuꝰ
suꝑ cap̃ tuũ nos alieni aconsortio tuo

Expanded text:
re. In conviviis laetantium nunquam mire. In conviviis laetantium nunquam miscere. In ecclesia segregatus ab aliis Christianis post ostium et postes te humiliter repone. Ingredientium et egredientium simpliciter orationibus commendare. Communione corporis et sanguinis domini cunctis diebus vite tue indignum te existimes. In ultimo tamen exitu vite tue, si merueris dimus. Sunt et alia multa quae tibi durius et satis acrius erant juxta magnum pondus liante feceris et custodieris, confidimus de immensa Dei clementia remissionem te tuorum habiturum peccatorum, et secundum dictum justi bonique Pastoris resolvit te sancta Ecclesia ab hoc vinculo peccati in terris, ut per us in caelis. Sin autem aliter feceris et sanctae matris ecclesiae tam salubrem admonitionem despexeris, ipse tibi sis iudex et in laqueo diaboli, quo inretitus teneris, permanebis. Sanguis tuus super caput tuum; nos alieni a consortio tuo,
Abbreviated transcription (Latin):
subtilit̾ erat inuestiganda. ⁊ tũc suta
fuisset inuenta scđm legis tramitem de¬
buit exciꝑe ultionis uindictã. Nã si uerũ
tere. eã ꝑ approbatã causã potãs. si uolu¬
isses occidẽ tñ eã nullatenus debiusti.
Non enĩ uult ds mortẽ peccatoris. s ut
cõu̾tat᷑ ad penitentiã ⁊ uiuat. Idc̾co pla¬
me tue ⁊ ñsis tuus tͥmet homicida. Re¬
linquere qua pp̃ terrogamus hoc malũ
scłm. qͥ te traxit ad inmanissimũ pecca¬
ti facinus. Ingͥde monast̾ium humilia¬
animo quȩ tͥ fuint imꝑata. si forte ign¬
oscat infinita di bonitas inpeccatis tuis
⁊ refrigeret᷑ aĩa tua pͥꝰ quã crucieris ꝑpe¬
tus flammis. hoc leuius ⁊ melius scias
eẽ ñ dubites. ita ut agẽ debeas exhortam᷑
cõmedas p̃t̾ pasca ⁊ die natał diũ. Inpa¬
pore ꝑ seuera. Armis numꝗͣ cingere.
nec inquolibet loco litigare p̃sumas. ẜxo¬
rem nunꝗͣ duce. concubinã ñũꝗͣ hab̾e.
ñ adult̾iũ cõmitte̾. inbalneo nũꝗͣ laua

Expanded text:
uerat investiganda, et tunc, si rea fuisset inventa, secundum legis tramitem debuit excipere ultionis vindictam. Nam et si verum, tere eam per adprobatam causam poteras, si voluisses, occidere eam tamen nullatenus debuisti. Non enim vult Deus mortem peccatoris, sed ut convertatur ad penitentiam ime tue, ut non sis tuus tibimet ipsi homicida. Relinque quapropter te rogamus hoc malum seculum, quod te traxit ad tam immanissimum peccati facinus, ingredere monasterium, humiliaanimo que tibi fuerint imperata, si forte ignoscat infinita dei bonitas peccatis tuis et refrigeret animam tuam, priusquam crucieris perpetuis flammis. Hoc levius et melius tibi esse esse non dubites, ita ut agere debeas exhortamurcomedas praeter pascha et diem natalis Domini. In papore persevera. Arma numquam cingere nec causam in quolibet loco litigare praesumas. Uxorem numquam ducas, nec concubinam habeas, nec adulterium committas. In balneo numqua
Abbreviated transcription (Latin):
t om̃s epĩ qui inquibusdã grauiori¬
b pulsant᷑. ł c̃minant᷑ causis. quociẽs
necesse fui̾t lib̾e apłicã appellent sedẽ
atq ad eã quasi ad matrem ꝯfugiant
ut abea sic̃ semꝑ fuit. pie fulciantur.

Expanded text:
 episcopi, qui in quibusdam gravioribus pulsantur vel criminantur causis, quoties necesse fuerit, libere apostolicam appellent sedem, atque ad eam quasi ad matrem confugiant, ut ab ea sicut semper fuit pie fulciantur,
Abbreviated transcription (Latin):
t omis pb̃r om̃ib parrochianis suis
sẏmbolum ⁊ orõnem dñicã. aut ipse
insinuet. aut aliis insinuandũ in un¬
gat. ⁊ cum ad cõfessionẽ tp̃r quadrage¬
simali ueniunt. hec abuno qͦ memorit᷑
sibi de cantari faciant. nec añ seam̃ cõmu¬
nionẽ alicui tradat. ñ hȩc excorde ꝓnũti¬
are noui̾t. Si quidẽ sine horũ scientia
nullus saluus ẽẽ pocit. In uno enim fides¬
edulitas xp̃iana continet᷑. Inalio qd̾
Mare.⁊ petere ado debemus expͥmitur
llud ⁊̃ obseruandũ ut nullus suscipiat
infantẽ inbaptismo asaero fonte. anꝗͣ
annuntiet. q̃ debitores sint suis filiolis.
cũ ad intelligibilẽ etatem uenerint.
hȩc eadem insinuare.

Expanded text:
t omnis presbyter omnibus parochianis suis Symbolum et Orationem Dominicam aut ipse insinuet, aut aliis insinuandum injungat, et cum ad confessionem tempore Quadragesimali veniunt, haec ab unoquoque memoriter sibi decantari faciat, nec ante sanctam communionem alicui tradat, nisi haec ex corde pronuntiare noverit. Siquidem sine horum scientia nullus salvus esse poet credulitas Christiana continetur; in alio, quid orare et petere a Deo debemus exprimiturllud etiam observandum, ut nullus suscipiat infantem in baptismo a sacro fonte antequam annuntiet quod debitores sint suis filiolis, cum ad intelligibilem aetatem venerint, haec eadem insinuare.
Abbreviated transcription (Latin):
resentium lator coslardus pb̾r ad limi¬
na apłorum ueniens querelam apłice sedi
deposuit. beneficium ⁊ altaria que ꝑcano¬
nicam u̾dunensis ȩccłȩ obtine̾ solebat.
aquodam diacono richero noĩe sibi ab¬
lata ẽẽ. dix̃ enim qd̃ quondam uinfirmi¬
tatem feruore passionis ꝓrsus monachũ
se facẽ ꝓmiserit. ñ tñ ut monast̾io. ł ab̾b
se tradidit. ł ꝓmissionem scripserit. s con¬
fitent᷑ qd p̃fatum beneficium inmanu ad¬
uocati eeccłȩ refuta uit. at pꝰquã ꝯualuit
monachum se face̾ mox negauit. Dixit ⁊̃
qͥ cum infirmus iaceret p̃dictus richerius
beneficium suum ab ep̃o u̾dunensi: ac-¬
quirere potuisset. quia dixit eum iam mo¬
nachum factum eẽ. sausa differtur intre¬
mala fide acquisisse ac male intrasse cõ
nr̃i scĩ gͥgori pp̃ constitutio. int̾dicit mo¬
nachum anunius anni ꝓbationem effici.
clementia horum portitor coslardus pbr̾
beat. ⁊ quiete retineat.

Expanded text:
esentium lator Cosaldus presbyter ad limina apostolorum veniens querelam apostolicae sedi deposuit, beneficium et altaria quae per canonicam Virdunensis Ecclesiae obtinere solebat, a quodam diacono, Richerio nomine, sibi ablata esse. Dixit enim quod quondam in infirmitate, fervore passionis oppressus, monachum se facere promiserit, non tamen ut monasterio vel abbati se tradiderit vel promissionem scripserit, sed confitetur quod beneficium in manu advocati ecclesiae refutaverit. At postquam convaluit, monachum se facere mox negavit. Dixit etiam quod, cum infirmus jaceret, praedictus Richerius beneficium suum ab episcopo Virdunensi acquirere potuisset, quia dixit eum monachum jam factum esse. Causa differtur in Tremala fide acquisisse ac male intrasse convnostri sancti Gregorii papae, constitutio interdicit ante unius anni probationem effici clementia horum portitor Cosaldus presbybeat, et quiete retineat.
Abbreviated transcription (Latin):
Rincipes scłi ñ nunquã intra eccłam
potestatis ad epte culmina tenent. ut
ꝑeamde potestatem disciplinã eccłasti¬
cã muniant. Ceterum intra eccłam
potestates necessarie ñ eẽnt. nͥ ut qd̃ ñ
p̃ualet sac̾dos effice̾ ꝑdoctrine sermo¬
nem. hoc imꝑet ꝑdiscipline terrorẽ:¬

Expanded text:
e seculi nonnunquam intra ecclesiam potestatis adeptae culmina tenent, ut per eandem potestatem disciplinam ecclesiasticam muniant. Ceterum intra ecclesiam potestates necessariae non essent, nisi ut quod non praevalet sacerdos efficere per doctrinae sermonem, po
Abbreviated transcription (Latin):
ulti cont canonũ instituta sic eccłias
quas edificauert̃ postulant consec᷑ri.
ut dotem quã eccłiis eius contulerĩt
censeant ad ep̃i ordinationem ñ ꝑtinẽ
qđ factum ⁊ imp̃teritũ displicet. & in
sut᷑um ꝓhibetur. s omnia scđm conis¬

Expanded text:
Multi contra canonum constituta sic ecclesias quas aedificaverint postulant consecrari, ut dotem quam ei Ecclesiae contulerint censeant ad episcopi ordinationem non pertinere, quod factum et in praeterito displicet et in futurum prohibetur; sed omnia sec
Abbreviated transcription (Latin):
multi epõrum amore ꝓpinquorum su¬
orum dereb sibi ꝯmenddatis. suo aut qͦli¬
bet amicorum suorum nomine p̃dia
⁊ mancipia emunt. ⁊ ut inꝑpinquorũ
suorum uis ceidant statuunt. ⁊ obhoc
⁊ uira eeccłastica conuelunt᷑. ⁊ minist̾ium
sac̾dotale fuscat᷑. immo ab subditis de¬
trait᷑. ⁊ cõtẽpnit᷑: placuit omĩb ut de¬
inceps hoc auaricie genꝰ caueat᷑. fixũꝙ
aut c̾te in epãtu hereditaria successio¬
ne ac quisuut. scd̾m auctoritatem ca¬
nonicam quicquid uult faciat. ⁊ cui
uult conferat. Postquã aũt ep̃s factus
orum. s ineccłe cui preẽ iura deueniãt

Expanded text:
multi episcoporum amore propinquorum suorum de rebus sibi commendatis suo aut quolibet amicorum nomine praedia et mancipia emunt, et ut in propinquorum suorum ius cedant statuunt, et ob hoc et iura ecclesiastica convelluntur et ministerium sacerdotale fuscatur, immo a subditis detrahitur et contempnitur, placuit omnibus, ut deinceps hoc avaritiae genus caveatur; fixumque aut certe in episcopatu hereditaria successione adquisivit, secundum auctoritatem canonicam quicquid vult faciat, et cui vult conferat; postquam autem episcopus factus orum, sed in ecclesiae cui praeest iura deveniant
Abbreviated transcription (Latin):
nubunt. ⁊ a sac̾dote uelant᷑ si postea
uł pliblice nupserint. ł se clanculo
corruꝑint. non eas ad mittendas eẽ-
ad agendam penitentiam nͥ his cuise
iunxerint amundo recesserit. Si enim
de hominib hec rõ custoditun ut q̃¬
cumq uiuente uiro alt̾i nupserit. ha¬
beat᷑ ad ultera. nec ei agende penitent¬
E licencia concedatirr nͥ unus ex his
fuit defunctus quantomagis de illa te¬
nenda ẽ. que añ in mortali sponsose iuĩc¬
xerat. ⁊ pꝰ ea humanas nuptias trans¬
migrauit.¬

Expanded text:
nubunt et a sacerdote velantur, si postea vel puplice nupserint vel se clanculo corruperint, non eas admittendas esse ad agendam penitentiam, nisi is, cui se coniunxerat, de mundo recesserit. Si enim de hominibus haec ratio custoditur: quecumque, vivente viro, alteri nupserit, habeatur adultera nec ei agendi poenitentiam licencia concedatur, nisi unus ex his fuerit defunctus, quanto magis de illa tenenda est, que ante inmortali se sponso coniunxerat et postea humanas ad nuptias transmigravit
Abbreviated transcription (Latin):
salutiꝙ ꝯmuni. bellũ aũt̃ dͥ geren¬
dũ do auctore suscipit᷑. recte suscipi
si forte sub rege homine ⁊̃ sacͥlego¬
militet. recte possit illo ubente bel¬
lare cui pacis ordinẽ seruanti q ui¬
trũ sit. c̾tum ñ ẽ. ita ut fortasse
reũ regẽ faciat iniquitas inꝑandi
inuocentẽ aut̃ militẽ ostendat ordo
seruiendi. quanto magis inad mi¬
nistratione belloꝵ innocentissime
deu̾sat᷑ ꝗ do iubente belligeratur
ꝗ̃ male aliꝗͥ iub̾e ñ posse nemo ei
ꝗ seruiat ignorãt.

Expanded text:
salutique communi. Bellum autem quod gerensalutique communi. Bellum autem quod gerendum Deo auctore suscipitur, recte suscipi,si forte sub rege homine etiamilitet, recte potest illo iubente militare, si vicem pacis ordine servans, quutrum sit, certum non est, ita ut fortasse reum regem faciat iniquitas imperandi, innocentem autem militem ostendat ordo seruiendi — quanto magis in administratione bellorum innocentissime deuersatur, qui deo iubente belligerat, quem male aliquid iubere non posse nemo, qui ei seruit, ignorat.
Abbreviated transcription (Latin):
ui gladio
usus fui̾t. gladio cadet. Ille aut utit᷑
gladio qui nulla suꝑiore ac legitima¬
gerenda bella suscipiunt᷑ abonis.
cũ nec rerũ humanarũ ordine inue¬
nit᷑. uͥ eostale aliquid ł iub̃e ł intabꝰ¬
b obedire ordo ip̃e constringit. Ali¬
oquin ioħs eũad eũ baptizandi cau¬
sa milites uenirent dicentes. ⁊ nos
ꝗ faciemus: Respondẽt eis. arma
abicite militiã istã deserite. nemi¬
nẽ ꝑcutite. ꝓst̾nite nenunẽ. S qr¬
sciebat eos militando ħ face̾. ñ ẽẽ
homicidas. s ministros legis. ⁊ nõ
ultores inuiriarũ suarũ. s salutis
publice defensores respondit eis
neminẽ cõcusseris nulli calũniã
feceris sufficiat uob̃ stipendiũ urm
chei. hoc stipendiũ iubẽtẽ reddi ce
bella gerenda suscipiant. Ordo
tñ ille nat̾ał mortaliũ paci acõmo¬
datꝰ hoc poscit. ut suscipiendibel¬
li auctoritas atq ꝯsciliũ penes pͣ¬
cipẽ sit. Exequendi aut̃ uissa belli¬
ca ministiũ. milites debeant paci

Expanded text:
ui gladio usus fuerit gladio cadet. Ille autem utitur gladio qui, nulla sugerenda bella suscipiuntur a bonis, cum in eo rerum humanarum ordine inveniuntur, ubi eos tale aliquid vel jubere, vel in talibus obedire juste ordo ipse constringit. Alioquin Joannes cum ad eum baptizandi milites venirent dicentes: Et nos quid faciemus? responderet eis, Arma abjicite, istam militiam deserite, neminem percutite, prosternite neminem. Sed qsciebat eos militando facere non esse homicidas, sed ministros legis, et non ultores injuriarum suarum, sed salutis publicae defensores, respondit eis: Neminem concusseritis, nemini calumniam feceritis, sufficiat vobis stipendium chaei hoc stipendium jubentem reddi Caebella gerenda suscipiant; ordo tamen ille naturalis mortalium paci accommodatus hoc poscit, ut suscipiendi belli auctoritas atque consilium penes principem sit, exsequendi autem jussa bellica ministerium milites debeant paci