comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uit. ꝑpenitentiam decli¬
nans ad dnm se in opere.
in locutione. atq incogi¬
tatione conu̾tit. Quos
dimittere ieuinos indo¬
mum suam dñsñ uult:
ne deficiant inura: quia uidelicet conuersi
peccatores inp̃sentis uite uia deficiunt: si in
sua conscientia sine doctrine scẽ pabulo dimit
tantur. Ne gͦ lassentur in huuis ꝑegrinationis
itinere: pascendi sunt sacra ammonitione. Ual¬
de autem pensanda ẽ pia sententia quȩ ꝓcessit
exore ueritatis qua dicitur: Quilam autẽ excis
de longe uenerunt. Est aut̃ qui nil fraudis¬
tentis dĩ seruitium festinant: iste delonginquo
non uenit. quia ꝑ incorruptionẽ & inuocentiã
ꝓrimus fuit. Alius nulla impudicitia. nullis
flagitiis inquinatus. solo aut̃ coniugio exꝑtus:
administ̾ium spiritale conuersus ẽ. Neq
iste uenit delonginquo: quia usus coniunctio
carnis flagitia. alii p̾t falsa testimonia. alii p̾t
facta furta. alii post ilstitas uolentias. alii
post ꝑpetrata honicidia ad penitentiam re

Expanded text:
vit per poenitentiam declinans, ad Dominum se in opere, in locutione et cogitatione convertit. Quos dimittere jejunos in domum suam Dominus non vult, ne deficiant in via, quia videlicet conversi peccatores in praesentis vitae via deficiunt, si in sua conscienttantur: ne ergo lassentur in ejus peregrinationis itinere, pascendi sunt sacra admonitione. Valde autem pensanda est pia sententia quae processit ex ore Veritatis, qua dicitur: Quidam enim ex eis de longe venerunt. Est enim qui nitentis Dei servitium festinavit. Iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nulla impudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium spirituale conversus est. Neque iste venit de longinquocarnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post facta furta, 1417 alii post illatas violentias, alii post perpetrata homicidia ad poenitentiam red
Abbreviated transcription (Latin):
men quippe dico uobis. do¬
nec transeat celum & t̃ra.
iota unum. aut unus apex.
non preteribit alege: donec
omnia fiant. Dum enun
sunt etiam iia quȩ addui¬
tur adꝑfectionem: mubto
magis fuint illa. quȩ pre¬
missa sunt ad inchoatio¬
nem. Quod autem ait iota unum. aut unus
apex non transiet: alege: nichil alud potest
intelligi. nsi uehemens expressio ꝑfectioras:
quando ꝑ litteras singulas demonstrata ẽ. Int̾
quas litteras iota minor ẽ cȩt̾is : quia uno du¬
ctu fit. Apex aut̾ etiam ipsius auqua insũ¬

Expanded text:
 dico vobis, donec transeat coelum et terra, iota unum aut unus apex non transiet a Lege, donec omnia fiant. Dum enim fiunt etiam illa quae adduntur ad perfectionem, multo magis fiunt illa quae praemissa sunt ad inchoationem. Quod autem ait, Iota unum, aut unus apex non transiet a Lege, nihil potest aliud intelligi nisi vehemens expressio perfectionis, quando per litteras singulas demonstrata est: inter quas litteras iota minor est caeteris, quia uno ductu fit; apex autem est etiam ipsius aliqua in sum
Abbreviated transcription (Latin):
te uiuat o homo quod dicis dñe dñe: nisi in
tiore seruieris dñoͣ: nisi alacrit̾ mandata eiꝰ
impleueris: nisi omnem eius feceris uolunta¬
tem: nisi ab omnte imimindicia & irreligio¬
clamas. uociferas: gratis exaltas uocem tuam:
dicens dñe dñeͣ. Testem in obedientiȩ tuȩ uo¬
cas eum dnm nominans: non timens sicut do¬
minum: neq intremore ei seruuiens. Hoc enimi
pellat. introibit in regnum celorum. s qui oꝑa
digna meo nomine facit. & conu̾sationẽ dig¬
nam meȩ scificationi adimplet. Hȩc ẽ enimꝰ

Expanded text:
te juvat hoc quod dicis, Domine, Domine, nisi in timore servieris Domino, nisi alacriter mandata ejus impleveris, nisi omnem ejus feceris voluntatem, nisi ab omni te immunditia clamas, vociferas gratis, exaltas vocem tuam, dicens: Domine, Domine, testem inobedientiae tuae vocas, eum Dominum nominans, non timens sicut Dominum neque in tremore ei serviens. Non pellat, introibit in regnum coelorum, sed quia opera digna meo nomine facit, et conversationem dignam meae sanctificationi adimplet. De mendacio.
Abbreviated transcription (Latin):
les opprimunt: dm̃ etiam sinon uerbis. morib
noscetis eos. Hunquid colligunt despinis uuas:
aut detribulis ficus: Manifeste dñs ꝑhanc si¬
militudinẽ declarauit. quia nullus prudentũ
adspinas ꝑgens uuarũ ex inde dulcedinẽ querit. aut suꝑ
tbulos ĩcedens. ex indeficoꝵ collig̾̃ suauitatẽ Itagͦ muillꝰ sapi¬
entuͣuł prudentum. ab manib ueritate hercti¬
cis. aut irreligiosis. aut infidelib. ex inde scĩ¬
tatis dulcedinem. uel flagrantiam. aut uerita¬
tatis suauitatem. poterit inuenire: s pessima
apũd illos & maligna reperzet. Sicut etiam
spine & tribuli omnia quẽcumq capere pos¬
sunt. attrahunt: detinent. & conscindunt:
ita om̃s infideles heretici. & p̃terea male ui¬
uentes. etiam qui rectam uidentur fidem te¬
nere. ꝑhumanã potentiam. & corruptibilem
principatum. ꝑ iniquos mores. & praua ȩxem.¬
pla. ome quicquid apprendere possunt con¬

Expanded text:
les opprimunt, Dominum etiam si non verbis, moribus les opprimunt, Dominum etiam si non verbis, moribus ontegunt. Nunquid colligunt de spinis uvas aut de tribulis ficus? Manifeste Dominus per hanc similitudinem declaravit quia nullus prudentium ad spinas pergens, uvarum exinde dulcedinem quaerit; aut super tribulos incedens, exinde ficorum colligit suavitatem. Ita ergo nullus sapientium vel prudentium ab inanibus veritate haereticis, aut irreligiosis, aut infidelibus, exinde sanctitatis dulcedinem, vel fragrantiam, aut veritatis suavitatem poterit invenire, sed pessima apud illos et maligna reperiet. Sicut enim spinae et tribuli omnia quaecunque capere possunt attrahunt, detinent et conscindunt, ita omnes infideles haeretici et propterea male viventes, etiam qui rectam videntur fidem tenere per humanam potentiam et corruptibilem principatum, per iniquos mores et prava exempla, omne quidquid apprehendere possunt, con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditionem deducere. & uestimentum ouium
habere dicuntur: quod nomen habeant xpͣia¬
nitatis: uel quia assimilant. se ministris usticiȩ
figuram religiositatis mentientes. ꝑ xp̃ianum
itaq nomen multos seducere nituntur dulcibꝰ
sermonib. multis scandalum inferentes. sti
sunt de quib iterum ait apłs. Psuos dulces ser̃¬
mones & blandos: seducunt corda in nocentum.
uultum attendere: s ad oꝑa. Nolite ad uestim̃¬
tum conspicere. s inspicite figuram fallacie.
Apłos predicant: s apłis contraria annunciant.
Martyres magnificant: s martẏrum ꝑsecutores
ꝓbanturꝰ. Apłi et martyres scĩ. non ꝑsectitionẽ
fecerunt: s ꝑsecutionem ꝑtulerunt. Non ma¬
ledixerunt: s maledicta sustimierunt. Non blas¬
phemauerunt dm̃: s a blasphematorib int̾fecti
sunt. Isti aut̃ omnia iniquissimã: omnia ĩrreli¬
giosa nnplere curarunt. Scõs ꝑsecunturꝰ fide¬

Expanded text:
perditionem deducere. Et vestitum ovium perditionem deducere. Et vestitum ovium habere dicuntur, quod nomen habeant Christianitatis, vel quia assimilant se ministris justitiae, figuram religiositatis mentientes. Per Christianum itaque nomen multos seducere nituntur, dulcibus sermonibus multis scandalum inferentes. Isti sunt de quibus iterum ait Apostolus: Per suos dulces sermones et blandos seducunt corda innocentium . vultum attendere, sed ad opera. Nolite vestimentum considerare, sed inspicite figuram fallaciae. Apostolos praedicant, sed apostolis contraria annuntiant; martyres magnificant, sed martyrum persecutores probantur. Apostoli et martyres sancti non persecutionem fecerunt, sed persecutionem pertulerunt; non maledixerunt, sed maledicta sustinuerunt; non blasphemaverunt Dominum, sed a blasphematoribus interfecti sunt. Iste autem iniquissimi omnia irreligiosa implere curarunt; sanctos persequuntur, fide
Abbreviated transcription (Latin):
primunt: aliquando si detur copia etiam gladris
sine int̾inissione aut̃ suis prauis morib & exem¬
plis. Iccirco om̃s preueniens dñs adhortatus est
dicens: attendite afalsis ꝓpħis. Attendite diligen¬
tius: obseruate cautius. ut non seducammi: ut
non fallamini. Aitendite gͦ. hoc ẽ considerate:
quia non sunt oues s lupi inuestimento ouiu̾:
quia non sunt religiosi. s irreligiosi. infigura
religiositatis: quod nomine sunt xp̃iam. sed
ueritate uacuiꝰ. xp̃ianorum ꝑ secutores. Atten
sos & beatus apls ad ephesios loquens. designabat
dicens. Scio enim quia post meum discessum.
introibunt ad uos lupi graues: lupi rapaces. Lu¬
pi uͦ graues nominantur ouĩs infideles heretici:
qui grauit̾ scãm eccł̃iam opprimunt & ꝑ secun¬
tur. huel molestare frequentant: qui sine mise¬
ricordia raꝑe & coaceruare non desinunt. Aliqͣn¬
do pecuine irruunt alienȩ: aliquando impsos
pecuniarim dominos. mnulto magis etiam
satagunt animas raꝑcꝰ & secum miserabilit̃ in

Expanded text:
is, sine intermissione autem suis pravis moribus et exemplis. Idcirco omnes praeveniens Dominus adhortatus est, dicens: Attendite a falsis prophetis; attendite diligentius, observate cautius, ut non seducamini, ut non fallamini. Attendite ergo, id est, considerate quia non sunt oves, sed lupi in vestimento ovium; quia non sunt religiosi sed irreligiosi in figura religiositatis: quod non sunt Christiani, sed veritate vacui Christianorum persecutores. Ipsos sos et beatus Apostolus ad Ephesios loquens designabat, dicens: Scio enim quia post discessum meum introibunt in vos lupi rapaces . Lupi vero graves nominantur omnes infideles haeretici, qui graviter sanctam Ecclesiam opprimunt et persequuntur, vel molestare frequentant, qui sine misericordia rapere et coacervare non desinunt. Aliquando pecuniae irruunt alienae, aliquando in ipsos pecuniarum dominos. Multo magis etiam satagunt animas rapere, et secum miserabiliter in
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Quis ad sꝑmas & tribulos mittens manũ
nel approximãs ibi non dilaceretur aut non
constindatur: aut eandem manim ñ cruentã
inueniat: Quis gͦ manum hereticis porri¬
gens. aut captit humilians. in conscissus ascõ
spñ. aut incruentatus ab anime tiulnerib¬

Expanded text:
t. Quis ad spinas et tribulos mittens manum, vel approximans, ibi non dilaceretur, aut non conscindatur, aut eamdem manum non cruentatam inveniat? Quis ergo haereticis manum porrigens aut caput humilians, inconscissus a sancto Spiritu, aut incruentus ab animae vulner
Abbreviated transcription (Latin):
ctumꝰ: s et bonum fructum. Multum quidem
arbores fructum ferunt: s malum & in utilẽ
fructum: sic & multi homines malum irreligio¬
sitatis & infidelitatis & ꝑuersitatis fructun.
afferunt. Obhoc clare demonstrauit dñs. qͥa
omnis arbor quȩ non facit fructum bonum:
excidetur & inignem mittetur. Omnis arbor

Expanded text:
ctum, sed et bonum fructum: multae quidem arbores fructum ferunt, sed malum et inutilem fructum; sic et multi homines malum irreligiositatis, et infidelitatis, et perversitatis fructum afferunt. Ob hoc clare demonstravit Dominus quia omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur. Omnis arbor,
Abbreviated transcription (Latin):
inueniatur: Quis se inquorum factis ac¬
commodans. non abeorum inquinationib¬
& peccati acculeo ꝑforetur: Tales enim anti¬
quitus. & uidei fuerunt: cum deberent uuas
asferre protulerunt spinas: & qui debuerunt
suauitatẽ ostendere. inamaritudinem a semet¬

Expanded text:
inveniatur? Quis se iniquorum factis accommodans, non ab eorum inquinationibus peccati aculeo perforetur? Tales enim antiquitus et Judaei fuerunt: cum deberent uvas afferre, protulerunt spinas; et qui debuerant suavitatem ostendere, in amaritudinem a semet
Abbreviated transcription (Latin):
uod paulo suꝑus spaciosã
& latam uiam nomina¬
uit: hoc nunc aꝑtius fal¬
sos ꝓpħas ostenditꝰ ꝑ quos
multi in ꝑditionem ab¬
hominabilem abierunt.
Qui rimo in iudea mul¬
ti apparuerunt: & modo
repleuerunt. S illi priu s falsi ꝓpħe fuerunt:
uerissimosq dñi ꝓpħas usq ad mortem ꝑsecuti
sunt: ficut hieremiam & micheam aliosq multoᷤ.
Isti aut̃ mnc falsi ꝓpħe. & falsi xpiani qui sunt:

Expanded text:
uod paulo superius spatiosam et latam viam nominavit, hoc nunc apertius falsos prophetas ostendit, per quos multi in perditionem abominabilem abierunt. Quia primo in Judaea multi apparuerunt, et modo repleverunt mundum. Sed illi prius falsi prophetae fuerunt, verissimosque Domini prophetas usque ad mortem persecuti sunt, sicut Jeremiam et Michaeam, aliosque multos. Isti autem nunc fa
Abbreviated transcription (Latin):
iuudum saluari nisi d̾s homo ueniretꝰ qui in ho¬
iniuis habitu appareus. & homines quȩ r̾ent diui¬
na instrueret: et mortẽ ut homo suscipiens diui¬
na uirtute reuinceret. Sic q inse credentes. et
ad contemptum subeumdȩ mortis accenderet:
et certitudinem sꝑandȩ resurrectionis ac iutȩ ꝑ¬
petis. animaret. Quo enim aptius exemplo pote¬
rant homines ad fidem participanddȩ głe. et ꝓ me¬
rendȩ uite immortalis erigi: qͣm cum ipsum dĩ
toleranda ꝓsua salute aduersa queq prouocareu᷑
qm̾i cum auctorem suum didicissent ꝓ ipsoꝵ salute.¬
et inuunera ab impus genã ꝓb̾oriunꝰ et ipsã mortis
subisse seutentiam: Qua ratioux congruentius
sem resurectionis acciꝑent: qm cum eiꝰ se sacr¬
tis ablutos et scĩficatos eius corpori adunatos. ẽt me¬
imissent: qui ꝓipsis morte gustata cituis exem¬
plum resurgendi a morte p̃beret: Oportebat itaq
cari inquit in nomine eius penitentiam & remis¬

Expanded text:
um salvari nisi Deus homo veniret, qui in hominis habitu apparens, et homines quae essent divina instrueret, et mortem ut homo suscipiens divina virtute revinceret, sicque in se credentes, et ad contemptum subeundae mortis accenderet, et certitudine sperandae resurrectionis ac vitae perpetis animaret. Quo enim aptius exemplo poterant homines ad fidem participandae gloriae, et promerendae vitae immortalis erigi, quam cum ipsum Deumtoleranda pro sua salute adversa quaeque provocarentur, quam cum auctorem suum didicissent pro eet innumera ab impiis genera probrorum, et ipsam mortis subiisse sententiam? Qua ratione congruentius spem resurrectionis acciperent, quam cum ejus se sacramentis ablutos et sanctificatos, ejus corpori adunatos esse meminissent, qui, pro ipsis morte gustata, citius exemplum resurgendi a morte praeberet? Oportebat itaquecari, inquit, in nomine ejus poenitentiam, et remis
Abbreviated transcription (Latin):
do erit ds om̃a mnominib. Expleta aut̃ refectio¬
ne: dñs adhuc exhortationis monita subiuuxit
dicens. Hȩc sunt u̾ba quȩ locutus sum ad uos:
cum adhuc e̾em uob̾cum: idẽ cim mortali adhuc
et passibili carire ur̃i essem sumilis: qm̃ necesse ẽ
impleri omnia quȩ scͥpta sunt in lege moysi. et
ꝓphis. et psalinis deme. Omne magist᷑ ueritatis
tollit scrupulum simulationis: undiq uerita¬
TIs ura confirmat. Uidetur. palpatur. reficitur:
serio ethortationis ꝑsinguia p̃betur: & ne solũ
eius testimonium minus sufficere putaretur.
etiam moysi et ꝓpħarum auc̾toritas qui eius
incarnationẽ. passionẽ et resur rectionẽ. suis p̃sig¬
bauerint scͥptis. ad medium ꝓducit᷑ Ne uͭ adiu¬
deligenda horum mistica dicta tardi forte rema¬
nerent: sensum quoq illis quo hȩc intelligere pos¬
sent aꝑuit. Quo facto nil ultra priscȩ dubietatis
rationẽ passionis ac resurrectionis suȩ reddere de

Expanded text:
do erit Deus omnia in omnibus . Expleta autem refectione Dominus adhuc exhortationis monita subjunxit, dicens: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum. Id est, cum mortali adhuc et passibili carne vestri essem similis. Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et Prophetis et Psalmis de me. Omnem Magister veritatis tollit scrupulum simulationis, undique veritatis jura confirmat. Videtur, palpatur, reficitur, sermo exhortationis per singula praebetur, et ne solum ejus testimonium minus sufficere putaretur, etiam Moysi et prophetarum auctoritas, qui ejus incarnationem, passionem et resurrectionem suis praesignaverunt scriptis, ad medium producitur. Ne vero ad intelligenda horum mystica dicta, tardi forte remanerent, sensum quoque illis quo haec intelligere possent aperuit: quo facto, nil ultra priscae dubietatis rationem passionis ac resurrectionis suae reddere des
Abbreviated transcription (Latin):
tiouem et ascensionẽ patefieret hominib celestis
ialia regnis: et sic demum initterent᷑ qui cunctis
ꝑ orbem nationib uerbũ uitȩ prȩdicarent: Ac sac¬
menta fidei quib saiuari atq ad gaudia suiꝑuȩ
patrie possent attingere iniustrarent: coc pauce
ipso mediatore dĩ et hominum homne iħr rr̃o:
qui iuuit et regnat cum patre uuntate sp̃.¬

Expanded text:
ibus coelestis janua regni; et sic demum mitterentur qui cunctis per orbem nationibus verbum vitae praedicarent, ac sacramenta fidei, quibus salvari atque ad gaudia supernae patriae possent attingere, ministrarent, cooperante ipso Mediatore Dei et hominum, homine Jesu Christo, qui vivit et regnat cum Patre in unitate Sp
Abbreviated transcription (Latin):
facultatẽ habuisse uescendi. Idõq ubi oportuns¬
tas ꝓbaude substantie naturalis exigebat: cibis eẽ
refectum. Qui uimirum cibi nullum sagine ad¬
iumentum. ut mortalium corporib solent. iui
p̃hueri ut: s quomͦ inigne̾ missa aqua. ita iox
comesti sp̃uali eiꝰ sint uirtute absumpti. S & nr̃a
pt resurrectionẽ corpora. celesti gła predeta. cre¬
dendume̾ ad quicquid uoluerint agendum esse
potentia: ad ꝑueniendum ubicumq libuerit
c̃ẽ promptissuma. S quia nulla tunc manducan¬
di necessitas uel utilitas aliunde potest ineurre
ex̃ fruiturum. ubi filiis resurrectionis ñ aliud es¬
ca et potus. uita et salus. gaudium & pax. et om̃a
bona. qmͣ illud ninurum fit quod in psalmo canit᷑.
Beati qui habitant indomo tua: inscłi sch̾ lau¬

Expanded text:
facultatem habuisse vescendi; ideoque ubi opportunifacultatem habuisse vescendi; ideoque ubi opportunitas probandae substantiae naturalis exigebat, cibis esse refectum, qui nimirum cibi nullum saginae adjumentum, ut mortalium corporibus solent, illi praebuerint, sed quomodo in ignem missa aqua, ita mox comesti spirituali ejus sint virtute absumpti. Sed et nostra post resurrectionem corpora coelesti gloria praedita, credendum est ad quidquid voluerint agendum esse potentia, ad perveniendum ubicunque libuerit esse promptissima; sed quia tunc nulla manducandi necessitas vel utilitas aliunde potest incurrerum cibis mortalibus esse fruiturum, ubi filiis resurrectionis non aliud esca et potus quam vita et salus, gaudium, pax, et omnia bona, quam illud nimirum sit quod in psalmo canitur: Beati qui habitant in domo tua, Domi
Abbreviated transcription (Latin):
nt. quam
credere quod docebant᷑ incipiunt. Uerum dũs ne
quid ineoꝵ mente resideret ambigui. sumptis
etiam epulis comedit coram eis: ut siuisib ocłoꝵ
si suoꝵ tactib ñ crederent digitoꝵ: uel alimentoꝵ
carnalium. ꝑceptione. carue ẽẽ quȩ apparuit ag¬
desipiens estimet uel mediatoris dĩ et dñi nr̃i corpꝰ
ercitatum amortius. sustentaculo eguisse ciboꝵ ⁊
uel nr̃a ptͦ resurrectionẽ corpora inuita. & conuerꝰ¬
satione sp̃uali escis reficrenda carnalib: ubi diuinȩ
contemplatio cͥaritatis esurire et sitire. sic̃ et bonoꝵ
ceteroꝵ penuriam pati nullatenus suit. Unde
ardentissimus iuitȩ illius amator de sua certus
deuotione: dõ spe letabundꝰ loquit᷑. Ego autem
cum iusticia apparebo conspectui tuo: satiabor dũ
manifestabitur gła tua. Et philippꝰ edẽ feruens
amore: dñe inquit ostende nob̾ patrẽ & sufficit
nobis. Simplicit̾ itaq et pir sentiendum ẽ resus¬
citatum amorte. & immortale iam factum corpꝰ

Expanded text:
nt, quam credere quod docebantur incipiunt. Verum Dominus ne quid in eorum mente resideret ambigui, sumptis etiam epulis, comedit coram eis, ut si visibus oculorum, si suorum tactibus non crederent digitorum, vel alimentorum carnalium perceptione carnem esse quae apparuit cogdesipiens aestimet vel Mediatoris Dei et Domini nostri corpus excitatum a mortuis, sustentaculo eguisse ciborum, vel nostra post resurrectionem corpora in vita et conversatione spirituali escis reficienda carnalibus, ubi divinae contemplatio claritatis esurire et sitire, sicut et bonorum caeterorum penuriam pati nullatenus sinit. Unde ardentissimus vitae illius amator de sua certus devotione, Deo spe laetabundus loquitur: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua . Et Philippus eodem fervens amore: Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . Simpliciter itaque et pie sentiendum est resuscitatum a morte, et immortale jam factum corpus
Abbreviated transcription (Latin):
impietate ineis qui susceꝑant odiis ac ꝑsecutionib
fides refurrectionis xp̃i: ñ decipit nos spes resur
a mortius habitat in nobis: qui suscitanit iħm¬
a mortis. unuiificabit ꝙ mortalia corꝑa nr̃a. ꝑ in¬
habitantẽ sp̃m eius inuobis. Quod deelectis spe
sc̃i inhabitatione regunt᷑: tunc mȩterne uite bea¬
dñs ad confirmandam resurrectionis fidem. seipsi
discipłis unium p̃ buit: uerba exhortationis at¬
tulit: uestigia passionis ñ solum intuenda. s et
palpanda de monstranit. Sed infirma adhuc eoꝵ
precordia nouitatem tante potentie caꝑe neqͤunt.
magisq mirari p̃gaudio quod iudebant. quam

Expanded text:
impietate in eos qui susceperant odiis ac persecutionibimpietate in eos qui susceperant odiis ac persecutionibfides resurrectionis Christi, non decipit nos spes resurra mortuis, habitat in vobis, qui suscitavit a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra per inhabitantem Spiritum ejus in vobis . Quod de electis specsancti inhabitatione reguntur, tunc in aeternae vitae beaDominus, ad confirmandam resurrectionis fidem, se ipsum vivum discipulis praebuit, verba exhortationis attulit, vestigia passionis non solum intuenda, sed et palpanda demonstravit. Sed infirma adhuc eorum praecordia novitatem tantae potentiae capere nequeunt, magisque mirari prae gaudio quod videbant, quam
Abbreviated transcription (Latin):
patrem int̃pellat ꝓ nob̾ ostensis uulnerum suoꝵ
cicatricib. qͣntum᷑ ꝓhumana salute laborauerit.
ei ꝑpetuo demonstraret: Miroq atq ineffabili
nobis ordine eum qui nil unqͣm potest obliuisq.¬
particeps naturȩ doloris & passionis ipse dĩfilius
effectus sit. ꝓquib ipse consligens mortis imꝑuim
moriendo ꝓstrauit: Tercio ut om̃s electi ꝑpetua bea¬
titudine suscepta. uidentes in dño ac dõ suo signa
passionis. nunqͣm illi gr̃as agere desistant. ꝑ cuiꝰ
mortẽ se uiuere cognoscunt: sicq fieri ualeat quod
uoce totius ȩccliȩ cantat ꝓpħa inpsalmis. Miscclias
reꝓbi in iudicio signa eiusdem passionis aspiciant.
sicut scriptum est. iudebunt inquẽ tranffixer̃t:
ac se iristissime dampnandos intelligant. ñ solum
hi qui ei impias intulere manꝰ. s et illi qui uel
suscepta eius myst̾ia ꝓnichilo contempnunt. uel
sibi oblata numqͣm susciꝑe curant. uel etĩa maiori

Expanded text:
Patrem interpellat pro nobis, ostensis vulnerum suorum Patrem interpellat pro nobis, ostensis vulnerum suorum cicatricibus, quantum pro humana salute laboraverit, ei perpetuo demonstret, miroque et ineffabili nobis ordine eum qui nil unqparticeps naturae, doloris et passionis ipse Dei Filius effectus sit, pro quibus ipse confligens, mortis imperium moriendo prostravit. Tertio, ut omnes electi perpetua beatitudine suscepti, videntes in Deo ac Domino suo signa passionis, nunquam illi gratias agere desistant, per cujus mortem se vivere cognoscunt, sicque fieri valeat quod voce totius Ecclesiae cantat propheta in Psalmis: Misericordreprobi in judicio signa ejusdem passionis aspiciant, sicut scriptum est: Videbunt in quem transfixerunt , ac se justissime damnandos intelligant, non solum hi qui ei impias intulere manus, sed et illi qui vel suscepta ejus mysteria pro nihilo contemnunt, vel sibi oblata nunquam suscipere curarunt, vel etiam majore
Abbreviated transcription (Latin):
runt de u̾bo uite. Solent aut̃ gentiles. hoc in
loco simplicitati fidei nr̃e deceptionum tend̾e
laqueos: dicendo. Qua temeritate confiditis. qͥa
qui nec suoꝵ uulnerum quȩ incruce suscepit.
potuit cicatrices obducere. s resuscitato ut
dicitis corpore fuo a mortus. signa adhuc mortis
ine̾ẽ non celauit: Quib respondemus. quia xp̃c
cum oninipotens sit d̾s. & nr̃a ut ꝓmisit corpora
de corruptione ad incorruptionẽ. de morte ad uitam.
de t̾re puluere celestem suscitabit adgłam: & suum
qͦd monendo exuerat corpꝰ. quale uoluit reuocauit
ad uitam. Quod cum abolitis passionis indiciis os¬
tendere discipulisposset: certe utiq dispensatio
Primo uidelicet ut discipuli qui hȩc uidebant. ma¬
nifeste possent dinoscere. ñ sp̃m sine corpore. s corpꝰ
ẽẽ spũale quod uidebant: certamq fidẽ ꝑ acte resur¬
rectionis eius. certã spem futurȩ omnium homi¬
num resurrectionis mundo p̃dicarent. Deinde

Expanded text:
runt de Verbo vitae . Solent autem gentiles hoc in runt de Verbo vitae . Solent autem gentiles hoc in loco simplicitati fidei nostrae deceptionum laqueos tendere dicendo: Qua temeritate confiditis quia qui nec suorum vulnerum, quae in cruce suscepit, potuit cicatrices obducere, sed resuscitato, ut dicitis, suo corpore a mortuis, signa adhuc mortis inesse non celavit? Quibus respondemus, quia Christus, cum omnipotens sit Deus, et nostra, ut promisit, corpora de corruptione ad incorruptionem, de morte ad vitam, de terrae pulvere coelestem suscitavit ad gloriam, et suum quod moriendo exuerat corpus quale voluit revocavit ad vitam. Quod cum abolitis passionis indiciis ostendere discipulis posset, certe  Al., certae utiPrimo, videlicet, ut discipuli, qui haec videbant, manifeste possent dignoscere non spiritum sine corpore, sed corpus esse spirituale quod videbant, certamque fidem peractae resurrectionis ejus, certam spem futurae omnium hominum resurrectionis mundo praedicarent. Deinde,
Abbreviated transcription (Latin):
ritionis memoriã fãciens: lacus quoq suum quod
amilite fuerat uulu̾atum discipłis eum ostendis¬
se ꝑhibetꝰ: ut quo plura notissimȩ passious ac sus¬
cepte mortis indicia cognoscerent: eo certiori
patratę iam resurrectionis ac dirute mortis fide
gauderent. Qui ut illos ꝑ omnia de fide resur¬
rectionis certos redderet: ñ tantum oculis intu¬
endumꝰ. s ad trectandum quoq manib corpꝰ qͦd
immortale illis ostendebat exhibuit dicens. Paspa¬
te & uidete. qrua sp̃s carnem & ossa nͣ habet. sic̃
ine uidetis habere: quatinus głam resurrectionis
p̃dicaturi. modum quoq nobis resuscitati corporis
qualis ẽẽt sperandꝰ absq om̃i ualerent ambigui¬
tate monstrare. Unde cum magna fiducia. beatꝰ
uerita  tis qͣm didicit archana ꝓuocat dicens.
Quod fuit abinicio: quod audiuiinus & uidimiꝰ
oculis nr̃is. quod ꝑspeximis: & manꝰ nr̃e tractaue¬

Expanded text:
ritionis memoriam faciens, latus quoque suum, quod ritionis memoriam faciens, latus quoque suum, quod a milite fuerat vulneratum, discipulis eum ostendisse perhibet, ut quo plura notissimae passionis ac susceptae mortis indicia cognoscerent, eo certiori patratae jam resurrectionis ac dirutae mortis fide gauderent. Qui ut illos per omnia de fide resurrectionis certos redderet, non tantum oculis intuendum, sed attrectandum quoque manibus corpus, quod immortale illis ostendebat, exhibuit dicens: Palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere. Quatenus gloriam resurrectionis praedicaturi, modum quoque nobis resuscitati corporis qualis esset sperandus absque omni valerent ambiguitate monstrare. Unde cum magna fiducia beatus veritatis, quam didicit, arcana provocat dicens: Quod fuit ab initio, quod audivimus et vidimus oculis nostris, quod perspeximus, et manus nostrae tentave
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓpe: qm̃ ꝑ ipsum habemus accessum ambo¬
muno spũ ad patrẽ. Apparente aut̃ sibi dño.
conturbati & conterriti discipuli. existimabant
se sp̃m uidere: agnoscentes quidẽ dñm. ẽẽ qui appa¬
ruitꝰ. s putantes quia ñ incorporis eum s in sp̃s
tum a morte conspicerent. s sp̃m potus quem
relicto corpore in manus pat̾s comiñdauerat. pre
oculis haberent. S hunc eoꝵ errorem simul et
pauorem quo ad nouam incognitamq uisionẽ
uit. Quid inquiens turbati estis: & cogitationes
ascendunt incorda ur̃a : Uidete manus meas
& pedes: quia ipse ego sum. Non atit̃ sine causa
manus suas potius ac pedes. qͣm uultum quẽ eque
nouerant eos uidere. ac recognoscere iubet: s
ut uisis clauoꝵ signis quib cruci erat affixus.
ñ solum corpꝰ eẽ quod uidebant. s ut ipsum dñi
sui corpꝰ eẽ quod crucifixum nouerant. intellig̾e̾
possent. Unde bene ioħes huius dominicȩ appa-¬

Expanded text:
qui pqui pin uno spiritu ad Patrem . Apparente autem sibi Domino, conturbati et conterriti discipuli, existimabant se spiritum videre. Agnoscentes quidem Dominum esse qui apparuit, sed putantes quia non in corporis eum, sed in spiritus tum a morte conspicerent, sed spiritum potius quem, relicto corpore, in manus patris commendaverat, prae oculis haberent. Sed hunc eorum errorem simul et pavorem, quo ad novam incognitamque visionem bstergere curavit. Quid, inquiens, turbati estis, et cogitationes ascendunt in corda vestra? Videte manus meas et pedes, quia ego ipse sum. Non autem sine causa manus suas potius ac pedes, quam vultum quem aeque noverant, eos videre ac recognoscere jubet, sed ut, visis clavorum signis quibus cruci erat affixus, non solum corpus esse quod videbant, sed ut ipsum Domini sui corpus quod crucifixum noverant intelligere possent. Unde bene Joannes, dominicae appa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectiori corde retinemus. Deinde uidendum qͦd
apparens saluator discipulis. pacis eis sta: tim gari¬
dia mandat: id ipsum celebrata iminortalitatis gła
aterans qͦd ad passionẽ mortis iturus quasi ꝑignꝰ
eis speciale salutis ac uitȩ commendauerat dicens.
Pacem relinquo uobis: pacem meã douob̾. Ciius
gr̃am muneris eo quoq nato nisi mox pastorib
angłi p̃dicabant: laudantes dm̃ & dicentes. Gła
in excelsis do: & int̾ra pax hominib bonȩ nolum¬
tatis. Qua minunin tota redemptoris ur̃i
in carne dispensatio. inundi ẽ reconciliatio. Ad hoc
quippe in carnatus. ad hoc passus. ad hoc ẽ resus¬
citatus a mortius: ut nos qui peccando iram
dĩ incidimus: ipse reconciliando add̾i pacẽ redu¬
ceret. Unde recte & appħa. pat̾ futuri scħ. pͥnceps
pacis nominatur. & apłs de eo scribens: hisqui
exgentib credidant ait. Et ueniens euuangłi¬
rauit pacem uob̾ qui longe fuistis: & pacem his

Expanded text:
perfectiori corde retinemus. Deinde videndum quod perfectiori corde retinemus. Deinde videndum quod apparens Salvator discipulis pacis statim eis gaudia mandat, id ipsum celebrata immortalitatis gloria iterans, quod ad passionem iturus mortis quasi pignus eis speciale salutis accurate commendaverat dicens: Pacem relinquo vobis, pacem meam do vobis . Cujus gratiam muneris eo quoque nato visi mox pastoribus angeli praedicabant laudantes Deum, et dicentes: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis , quia nimirum tota Redemptoris nostri in carne dispensatio, mundi est reconciliatio. Ad hoc quippe incarnatus, ad hoc passus, ad hoc est resuscitatus a mortuis, ut nos qui peccando iram Dei incidimus, ipse reconciliando ad Dei pacem reduceret. Unde recte et a propheta Pater futuri saeculi, Princeps pacis, nominatur . Et Apostolus de eo scribens his qui ex gentibus crediderant, ait: Et veniens evangelizavit pacem vobis qui longe fuistis, et pacem his
Abbreviated transcription (Latin):
mendandum ẽ: qͦd dese loquentib discipulis dñs
astare in medio. & p̃sentiã sue uisionis reuelare
dignatus ẽ. Hoc ẽ enim quod fidelib cunctis
alibi ꝓmisit dicens. Ubi sunt duo uel tres cong̾¬
gati in nomiur meo: ibi sum in medio eorum.
Ao confirmandam namq fidi nr̃x constantiã.
qͦd semꝑ agit presentia diuinȩ pietatis aliqndo
etiam presentia uoluit corporalis ostendere ni¬
sionis. Nam & de nob̾ quamuis porro infra apłoꝵ
petles iacentib. hoc ipsum eiꝰ miscdi̾a fieri consi¬
dere debemius: ipsum uidelicet eẽ in medio nr̃i
quotiens cuinq conuenientes innomine illitis
congregamur. Nom̃ quippe illius inͣs. id ẽ salua¬
tor. & cum de acquisitione ꝓpetue salutis locuti
conuenimus: constat iniuirum quia in nomure
rãu congregamiii: Nec dubitare fas ẽ dehis quȩ
ipse amat conferentib nob̾ eum eẽ p̃sentẽ: &
tanto utiq uerius. qͣnto ea quȩ ore ꝓferimus.

Expanded text:
mendandum est, quod de se loquentibus discipulis Dominus mendandum est, quod de se loquentibus discipulis Dominus astare in medio, et praesentiam suae visionis revelare dignatus est. Hoc est enim quod fidelibus cunctis alibi promisit, dicens: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Ad confirmandam namque fidei nostrae constantiam, quod semper agit praesentia divinae pietatis, aliquando etiam praesentia voluit corporalis ostendere visionis. Nam et de nobis quamvis porro infra apostolorum pedes jacentibus hoc ipsum ejus misericordia fieri confidere debemus, ipsum, videlicet, esse in medio nostri, quotiescunque convenientes in nomine illius congregamur. Nomen quippe illius Jesus, id est, Salvator est. Et cum de acquisitione perpetuae salutis locuturi convenimus, constat nimirum quia in nomine Jesu congregamur. Nec dubitare fas est de his quae ipse amat conferentibus nobis eum esse praesentem, et tanto utique verius, quanto ea quae ore proferimus
Abbreviated transcription (Latin):
meum: deinde duab amonum̃to currentib
niuiciare discipulis. quȩ ab angłis de ꝑfecta eius
resur rectione didicerant. de quib scͥptum est.
quia accesseruut. & tenuerunt pedes eius: & ad¬
orauerunt eum. Apparuit ipso die aduesꝑas
ne cognouerunt. Apparuit & petro. Quod si
euuaugłista qͣudo uel ubi factum sit niuiue
designauerit: tam̃ quia factum sit ñ tacet
scribens quia cum p̃fati duo discipuli cognito
dño inemmax statim redissent hierłm. inue¬
nerunt congregatos undecim. & eos qui cum
ipsis erant dicentes quia surrexit dñs uere: &
apparuit symoni. Ac deinde sub uingit. & ipsi
uarrabant quȩ gesta erant inuia: & quo mͦ
cognouerunt eum infractione panis. Staturiq
annectit quintã eiꝰ apparitionem. de qua mͦ ctĩ
Dum hec aut̃ locuntur: iñs stetit nmedio eoꝵ¬
& dixit eis. Pax uob̾. Ego sum: nolite tiniere.
ubi primo notandum. & diligent̾ memorie com¬

Expanded text:
meum . Deinde duabus a monumento currentibus meum . Deinde duabus a monumento currentibus nuntiare discipulis quae ab angelis de perfecta ejus resurrectione didicerant, de quibus scriptum est: Quia accesserunt, et tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt eum . Apparuit ipso die advesperascne cognoverunt; apparuit et Petro . Quod si evangelista quando vel ubi factum sit, minime designaverit, tamen quia factum sit non tacet, scribens quia cum praefati duo discipuli, cognito Domino in Emaus, statim redissent Hierusalem, invenerunt congregatos undecim, et eos qui cum ipsis erant, dicentes: Quia surrexit Dominus vere, et apparuit Simoni. Ac deinde subjungit: Et ipsi narrabant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis. Statimque annectit quintam ejus apparitionem, de qua modo cumDum haec autem loquuntur, Jesus stetit in medio eo dixit eis: Pax vobis, ego sum, nolite timere. Ubi primo notandum et diligenter memoriae com
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit: quia nimirum tan¬
ta erat untus miraculi: ut
repente totam capere fragi¬
lia mortalium pectora non
possent. Consulens gͥ ipse un¬
becillitati querentium. p̾mo uenientto ad mo¬
numentum. & feminis suo amore feruentib
& uiris. reuolutum lapidem. & ablato suo cor¬
pore. linteamina quib inuolutum erat sola
posita monstrauit: demde curiosius in quirertib
feminis. & de eo quod inuenerant mente con¬
gernatis. angłorum uisionem ostenditꝰ qui
rm resurrexisse certa manifestatione patefa¬
cirent. Acsipcurrente fama patrate resurre¬
nonis. tandem ipse dñs uirtutum & rex gle
apparens. qͣnta potentia mortem qͦm ad horã
gustauerat deuicisset: aꝑuit. & quidẽ qͣntũ
ꝑr euuangłie serre lectionis inuenim ne midͥ es
ipsa qua resurrexit die iusus ẽ hominib. Primo
marie magdalene ad monumentum. qͣnͣdo
ei desideranti pedes enus amplecti. dictum est.
noli me tangere. ñdum enimi ascend ad patrem

Expanded text:
ostendit, quia nimirum tanta erat virtus miraculi, ut hanc repente totam capere fragilia mortalium pectora non possent. Consulens igitur ipse imbecillitati quaerentium, primo venientibus ad monumentum et feminis suo amore ferventibus et viris, revolutum lapidem, et ablato suo corpore linteamina, quibus involutum erat, sola posita monstravit; deinde curiosius inquirentibus feminis, et de eo quod invenerant mente consternatis angelorum visionem ostendit, qui illum resurrexisse certa manifestatione patefacerent, ac sic praecurrente fama patratae resurrectionis, tandem ipse Dominus virtutum et rex gloriae apparens, quanta potentia mortem quam ad horam gustaverat devicisset, aperuit. Et quidem quantum et evangelicae serie lectionis invenimus, quinquies ipsa qua resurrexit die, visus est hominibus primo Mariae Magdalenae ad monumentum, quando ei desideranti pedes ejus amplecti  Al. complecti  dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
teram manifesta ẽ dñisententia: nullum nobis
amplius quam qui miseretur ẽẽ preximum. si
hierosolimite cui non sacerdos. non leuita. ex ea¬
dem gente. muno meadem urbe nati & nutriti:
s externe gentis accola. quia magis misertus est.
factus ẽ ꝓximus. Sacratiore aut̃ intellectu. qm̃
nemo magis ẽ preximus. quam qui uulnera nr̃a
curauit: diligamus eum quasi dnm dm̃ nr̾mꝰ. di
ligamus quasi ꝓximum nr̃m. Nichil enim tam
ꝓrunun: quam caput membris. Diligamus

Expanded text:
teram manifesta est Domini sententia, nullum nobis amplius quam qui misereatur esse proximum, sed Hierosolymiti civi non sacerdos, non levita ex eadem gente, imo in eadem urbe nati et nutriti, sed exterae gentis accola, quia magis misertus est, factus est proximus. Sacratiore autem intellectu, quoniam nemo magis proximus, quam qui vulnera nostra curavit, diligamus eum quasi Dominum Deum nostrum, diligamus quasi proximum, nihil enim tam proximum, quam caput membris, diligamus
Abbreviated transcription (Latin):
uenius. S non ociose nobis laborandumẽ ut
mercede digni iudicemur. Iustis aut̃ actib faci¬
le honesta succedunt: si tamen non occupent
animum prauȩ uoluntatis quȩ non difficile
muentis euanescuntꝰ. si non diuinę maiestatis
solatia requirantur: Quisquis gͦ est in hoc quo
stat salus hominum religionis ordine constitu¬
tus: non extollatur gła sc̾itatis. s magis fructũ
laboris sui dño reseruet: qui unicruq ꝑmeritis
suis celestia dona componit. Qui gloriat᷑ itaq
indũo glorietui: Ommni gͦ studio agendum ẽ
dilectissumm: ut uitam nram dño ita fides pura
commendetꝰ. nequid extollentia humana fibi
uindicet: aut suis laborib donet. Totum aut̃
ꝑdidit quod laborauit: qui ꝓpriis uirtutib fru¬
ctum sc̃ĩtatis ad scripserit.

Expanded text:
vemus. Sed non otiose nobis laborandum est, ut vemus. Sed non otiose nobis laborandum est, ut mercede digni judicemur. Justis autem actibus facile honesta succedunt, si tamen non occupent animum pravae voluptates, quae non difficile in ventos evanescunt, si non divinae majestatis solatia requirantur. Quisquis ergo est in hoc quo stat salus homini, religionis ordine constitutus, non extollatur gloria sanctitatis: sed magis fructum laboris sui Domino reservet, qui unicuique pro meritis coelestia dona componit. Qui gloriatur itaque, in Domino glorietur . Omni ergo studio agendum est, dilectissimi, ut vitam nostram Domino ita fides pura commendet, ne quid extollentia humana sibi vindicet, aut suis laboribus donet. Totum autem perdidit quod laboravit, qui propriis virtutibus fructum sanctitatis ascripserit.
Abbreviated transcription (Latin):
druplicate pecuniȩ reu̾so deperegre dño por¬
tauit. Euge serue bone: quia in pauca fiusti fide¬
lis in multate constituamꝰ. intra ingaudiũ dñi
tui. Ita dñs laudatur inseruo bono: seruus bo¬
nus p̃dicatur indũo. Unde cauendum ẽ nequdo
qͦd ad głam boni oꝑis ꝑtinet. nrĩs uirtutib ad¬
scribamus: scientes quod non ꝑiactantiam uie¬
torie corona componiturꝰ s ꝑfidem & confes¬
sionem dominicȩ passionis quib respondent
bonorum oꝑum studia. Hȩe lla pecunia cui
diximis celestis regni respondere beneficia: hoc
illud negocium iusto fenore duplicatũꝰ hȩc est
ilia retributio meritis debita ac beatis laborib
repromissa. Multiplicetur ergo innobis pietas.
fides. mscdia. bonitas: ut cum uenerit dñs fa¬
cere rationem cum serius suis ntremus in gau¬
dium domini di nostri. Quod facile obtinere
possius: si usq infinem celestia mandata ser¬

Expanded text:
druplicatae pecuniae reverso de peregre domino pordruplicatae pecuniae reverso de peregre domino portavit: Euge, serve bone, quia in pauca fuisti fidelis, in multa te constituam, intra in gaudium domini tui . Ita dominus laudatur in servo bono, servus bonus praedicatur in domino. Unde cavendum est ne quando quod ad gloriam boni operis pertinet, nostris virtutibus ascribamus, scientes quod non per jactantiam victoriae corona componitur, sed per fidem et confessionem Dominicae Passionis, quibus respondent bonorum operum studia. Haec est illa pecunia, cui diximus 17 coelestis regni respondere beneficia. Hoc illud negotium justo fenore duplicatum. Haec est illa retributio meritis debita ac beatis laboribus repromissa. 7. Multiplicetur ergo in nobis pietas, fides, misericordia, bonitas; ut cum venerit Dominus facere rationem cum servis suis, intremus in gaudium Domini Dei nostri. Quod facile obtinere possumus, si usque in finem coelestia mandata ser
Abbreviated transcription (Latin):
to di sumus: s cum bene faciinus. Sigͦ templum
dĩ ẽ homo: necessario di ẽ quod habenius inten¬
plo. s hȩc bonis diximus. uerum ñ ẽ dĩ templit
ubi conuenit multitudo uiciorum: Nam ubic̃q
crimina porriguntur: ibi diabolus dominatu
Ad illum scilicet respicit pompa diuitiariun
qui sibi inmagna domo uindicat principatum.
Nos procuratoris loco fungumnur:. si aliquid lucri
fecermius refertur ad dum̃ꝰ si dampni reser uet᷑.
ad ꝓcuratoris exicium: Quicquid enim seruus
indm̃ positus potestate laborauerit. necessario dñi
eͣ. Habet quidem seruus gr̃am laboris sui: sed
dño debet fructum oꝑis impleti. Deniq utibser¬
uo adhoc pecuia creditur. ut dño dupplicati fenoris
luẽ numerent᷑. Respicite itaꝙ ad c̃suetudinẽ iu̾satiouis
& intelligetis utili seruo adhuc pecimã credi ut dño duplicati
fenoris lucra numerentur. Namita in hoc
loco ęuuangłista dicit adeumi qui lucrum qua¬

Expanded text:
to Dei sumus, sed cum bene facimus. Si ergo templum to Dei sumus, sed cum bene facimus. Si ergo templum Dei est homo, necessario Dei est quod habemus in templo. 5. Sed haec bonis diximus. Verum non est Dei templum, ubi convenit multitudo vitiorum. Nam ubicumque crimina porriguntur, ibi diabolus dominatur. Ad illum scilicet respicit pompa divitiarum, qui sibi in magna domo vindicat principatum. Nos procuratoris loco fungimur, si aliquid lucri fecerimus, referetur ad Dominum; si damni, referetur ad procuratoris exitium. Quidquid enim servus in domini positus potestate laboraverit, necessario domini est. Habet quidem servus gratiam laboris sui, sed domino debet fructum operis impleti. Denique utili servo ad hoc pecunia creditur, ut domino duplicati fenoris lucra numerentur. 6. Respicite itaque ad consuetudinem conversationis et intelligetis utili servo ad hoc pecuniam credi, ut domino duplicati fenoris lucra numerentur. Nam ita in hoc loco evangelista dicit, ad eum qui lucrum qua
Abbreviated transcription (Latin):
menta religiose uitȩ uigilantiȩ studio comparari.
S ibi ds ẽ ubi integre religionis ẽ aminus: ita apło
dicente. Exemplum eius queritis: qui in melo¬
quitur xp̃s.: Satis ibi uacillat humantim studiũ:
ubi non requiritur di auxilium. nam dubie pe¬
riclitatur fides. si non mumatur patrocinio diui¬
nitatis. Nostrum ẽ gͥ bonum uelle: xp̃i uero ꝑ¬
ficere. nam ita apłs loquitur: uelle ad iacet mn:
ꝑficere autẽ bonum. non inuenio. Uides gͦ boni
oꝑis uoluntatem ex nobis debere descendere: ꝑ¬
fectionem uͦ in dĩ potestate pendere. Quare aut̃
aliquis mortalium fideibona suo tantum studio
assignet: cum dicat ꝓpħa: Non ẽ qui faciat bonũ.
non est usq adunumꝰ & euuangłista itidem doce¬
at non eẽ bonum nisi solum dm̃: Ergo uidetis
quod si quando boni uidenitii:bonitatem deo
oꝑamiui. Audite apłm dicentẽ. Uos estis templũ
dĩ: si tam̃ sp̃s dĩ habitet inuobis. Templum ꝓfec¬

Expanded text:
menta religiosae vitae vigilantiae studio comparari. menta religiosae vitae vigilantiae studio comparari. Sed ibi Deus est, ubi integrae religionis est animus, ita Apostolo dicente: Exemplum ejus quaeritis qui in me loquitur Christus ? Satis ibi vacillat humanum studium, ubi non requiritur Dei auxilium. Nam non dubie periclitatur fides, si non muniatur patrocinio divinitatis. Nostrum est igitur bonum velle, Christi vero perficere. Nam ita Apostolus loquitur: Velle adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio . Vides ergo boni operis voluntatem ex nobis debere descendere, perfectionem vero in Dei potestate pendere. Quare autem aliquis mortalium fieri bona suo tantum studio assignet, cum dicat propheta: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum : et Evangelista itidem doceat non esse bonum, nisi solum Deum ? Ergo videtis, quod si quando boni videmur, bonitatem Dei operamur. Audite Apostolum dicentem: Vos estis templum Dei, si tamen Spiritus Dei habitet in vobis . Templum profec
Abbreviated transcription (Latin):
pauꝑtate suspirat. si inmant nr̃a funt bona no¬
stra. quare non ctimꝰ uolumts aut penuria cessat::
audutie ꝑseuerant : Hic modo sanitatis uigo¬
re attollitur: modo infirmitatis dolore ueratur:
Simpotestate honinis essẽ uite nr̃e salus: nunquã
periclitaretur mendicus. nec moreretur infir¬
inus. Requirat deniq unusquisq inicia uitȩ
suȩ: & auctorem querat generis humani quis
corpus formauerit. quis membra composuerit.
quisterrenam in humanum usum fecit uegetare.
Non ne hȩc omnia dns sapientia ꝓcurante consti¬
tuit: Cum gͦ nonsit ur̃m quod sumus : quo modo
nostrum est quod habennus: Stultiti& genus ẽ: ut
cum alii debeas uitȩ beneficium: tibi aut scribas
ornamenta uirtutum. Ecce hic honore extollitur:
ille sibi de corporis integritate blanditur: hic ditu¬
tias labori sur imputat: ille scientiam doctrine
ingnus assignatꝰ. nec nos negare nonpossumus orna¬

Expanded text:
paupertate suspirat: si in manus nostras sunt bona nopaupertate suspirat: si in manus nostras sunt bona nostra, quare non cum volumus aut penuria cessat, aut divitiae perseverant? Hic modo sanitatis vigore attollitur, modo infirmitatis dolore vexatur: si in potestate hominis esset vitae nostrae salus, numquam periclitaretur mendicus, nec moreretur infirmus. Requirat denique unusquisque initia vitae suae, et auctorem quaerat generis humani, quis corpus formaverit, quis membra composuerit, quis terrenam materiam in humanum usum fecerit vegetare. Nonne haec omnia Dominus Sapientia procurante constituit? Cum ergo non sit nostrum quod sumus, quomodo nostrum est quod habemus? Stultitiae genus est, ut cum alii debeas vitae beneficium, tibi ascribas ornamenta virtutum. Ecce hic honore extollitur, ille sibi de corporis integritate blanditur; hic divitias labori suo imputat, ille scientiam doctrinae vigiliis assignat. Nec nos negare possumus orna
Abbreviated transcription (Latin):
sigloriemur in dũo: apud quem uictorib uir¬
cuttm corona componitui: Ibi sane de se ho¬
minem głari oportet: ubi pronomine dm̃i uo¬
luntaria crucis pena succedit: quȩ tam̃ gloria¬
tio hunc habet fructum. si auxiliante xp̃o ie¬
reatui affectum. nam ꝓpħa in hoc loco dicit.
Isi dñs edificauerit dõmum: inuanum labo¬
rant qui edificant eam. inuanum uigilant
qui custodrunt eam. Uidetis gͦ quod nec
sine dño quod bonum ẽ edificare: nec edifica¬
tum sine dño pocerit custodiri. Edificatio
hiuus domtis: edificatio ẽ uitȩ nostrȩ.: quam
oportet diuine maiestatis auxilio comuniniri.
nutriat: & exoraudus ut nutrita custodiat.
Atq ita intelligentie nir̃ȩ corda componat: ut
omnia quȩ bona sunt głe celestis potestatis as¬
signet. Stulttitiȩ gͦ genus ẽ: ut homo suum eẽ
uidicet. quod laborauit. qui malterius potesta¬
te consistit. Fcce hic mͦ diuitus exultat: modo

Expanded text:
si gloriemur in Domino, apud quem victoribus virsi gloriemur in Domino, apud quem victoribus virtutum corona componitur. Ibi sane de se hominem gloriari oportet, ubi pro nomine Domini voluntaria crucis poena succedit: quae tamen gloriatio hunc habet fructum, si auxiliante Christo mereatur effectum; nam propheta in hoc loco dicit: Nisi Dominus aedificaverit domum, in vanum laborant qui aedificant eam, in vanum vigilant qui custodiunt eam . Videtis ergo quod nec sine Domino quod bonum est aedificari, nec aedificatum sine Domino poterit custodiri. Aedificatio divinae hujus domus aedificatio est vitae nostrae, quam oportet divinae majestatis auxilio communiri. nutriat, et exorandus ut nutrita custodiat; atque ita intelligentiae nostrae corda componat, ut omnia quae bona sunt, gloriae coelestis potestati assignet. 4. Stultitiae vero genus est, ut homo suum esse judicet quod laboravit, qui in alterius potestate consistit. Ecce hic modo divitiis exsultat, modo