comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fecit: Sinasica ille scipio ur quonđa pon
tifex uiueret. quẽ subterrore bellipunici
in suscipiendis frrgiis sacris. cũ uiroptimus
quaereret᷑ uniuersus senatus elegit .
cuius osfortasse ñ auderetis aspicere :
ipse uos ab hac impudentia cohiberet
Cur enĩ afflictireb adũsi s de tẽporib quȩ¬
rimini xp̃ianis. nisi quia urãm luxuriã
cupitis habere securã: etꝑditissimis morib
remota omni molestiarũ asperitate
diffluere:: neq enĩ ꝓpterea cupitis ha¬
bere pacẽ : etomni genere copiarũ abndare :
uthis bonis honeste utamini. hoc ẽ modeste
sobrie tẽperant̃ . pie : Sed utinsinita uarie¬
tas uoluptatũ. in sanis effusionib: exquira t᷑
secundisq reb: ea mala oriant̃ in moriban
qua esȩuientib peiora sint hostibus: atille
scipio pontifex maximus ur̃: ille udicio
totiussenatus uir optimus: istã uob metu¬
ens calamitatẽ : nolebat aemulã tunc impe¬
ri romani carthaginẽ dirui et decer¬

Expanded text:
fecit. fecit. tifex uiueret, quem sub terrore belli Punici in suscipiendis Phrygiis sacris, cum uir optimus quaereretur, uniuersus senatus elegit, cuius os fortasse non auderetis aspicere, ipse uos ab hac inpudentia cohiberet. Quur enim adflicti rebus aduersis de temporibus querimini Christianis, nisi quia uestram luxuriam cupitis habere securam et perditissimis moribus remota omni molestiarum asperitate diffluere? Neque enim propterea cupitis habere pacem et omni genere copiarum abundare, ut his bonis honeste utamini, hoc est modeste sobrie, temperanter pie, sed ut infinita uarietas uoluptatum insanis effusionibus exquiratur, secundisque rebus ea mala oriantur in moribus, quae saeuientibus peiora sunt hostibus. At ille Scipio pontifex maximus uester, ille iudicio totius senatus uir optimus, istam uobis metuens calamitatem nolebat aemulam tunc imperii Romani Carthaginem dil\'ui et decer
Abbreviated transcription (Latin):
constitutã uitãq etiã ipsã tẽporalẽ mi¬
nime poenitendã : inqua er udit̃ ad ae¬
ternã bonisq terrenis tãquã peregrina
utit᷑ nec capitur: Malis aut̃ aut ꝓbatur
aut emendatur Illiuero ꝗ probitati
eĩ isultant: eiq dicunt cũ forte in aliquatẽ¬
poralia mala deuenerint. ubie ds̃tuus
ipsi dicant ubi s̃ dii eorũ: cũ talia patiunt᷑
proquib euitandis. eos uel colunt uel colen¬
dos ẽẽ contendunt: Namista respondet
ds̃ m̃s ubiq praesens ẽ. ubiq: totus: nusquam
in clusus: Qui possit ad ẽẽ secretus. ab eẽ ñ mo¬
tus: Ille cũme aduersis reb exagitat: aut
merita examinat: aut peccata castigat: mer¬
cedẽq mihi a et̃nã ꝓtoleratis pie malistẽ¬
poralib seruat. Vos aut̃ quiestis cũ quib:
loqui dignũ sit: saltẽ dediis ur̃is: quanto
minus dedõ meo qui terribilis ẽ. suꝑ om̃s
deos : qm̃ diigentiũ dȩmonia dñs aũt cȩlos

Expanded text:
constitutam, uitamque etiam ipsam temporalem miconstitutam, uitamque etiam ipsam temporalem minime paenitendam, in qua eruditur ad aeternam, bonisque terrenis tamquam peregrina utitur nec capitur, malis autem aut probatur aut emendatur. Illi uero, qui probitati insultant eique dicunt, cum forte in aliqua temporalia mala deuenerit: Ubi est Deus tuus? ipsi dicant, ubi sint di eorum, cum talia patiuntur, pro quibus euitandis eos uel colunt uel colendos esse contendunt. Nam ista respondet: Dens meus ubique praesens, ubique totus, nusquam inclusus, qui possit adesse secretus, abesse non motus; ille cum me aduersis rebus exagitat, aut merita examinat aut peccata castigat mercedemque mihi aeternam pro toleratis pie malis temporalibus seruat; uos autem qui estis, cum quibus loqui dignum sit saltem de dis uestris, quanto minus de Deo meo, qui terribilis est super omnes deos, quoniam di gentium daemonia, Dominus autem caelos
Abbreviated transcription (Latin):
lud ñ sit tacendũ qđ quib: dã quaeista
ꝑpessȩ s̃. potuit uideri continentiae
bonũ in bonis corporalib deputandũ
et tunc manere. sinullius libidine corp̃
ad trectaret᷑: ñ aũt esse positũ in soloa diu¬
torio diuinitus robore uoluntatis: utsit
scm et corpꝰ et sp̃s: nec tale. bonũ ẽẽ
quodiruito animo ñ possit auferri.
Quierror eis fortasse sublatus est
cũ enĩ cogitant qua conscientia đo
seruierint et fide in concussa non de
illo sentiunt quodita sibi seruientes
eũq ita in uocantes deserere ullo modo
poruerit: quantũq illi castitas placeat
dubitare ñ possunt: uidentes ẽẽ conse¬
quens nequ̾a quã illũ fuissȩ ꝑmissurũ
uthaec acciderent sc̃is suis: seo modo
perire possent scĩtas quã contulit eis
et diligit in eis: habet naq omnis familia
sũmi etueridĩ consolationẽ suã : ñ fallact̃
nec in spe rerũ nutantiũ. uellabentiũ

Expanded text:
lud non sit tacendum, quod quibusdam, quae ista lud non sit tacendum, quod quibusdam, quae ista perpessae sunt, potuit uideri continentiae bonum in bonis corporalibus deputandum et tunc manere, si nullius libidine corpus adtrectaretur; non esse autem positum in solo adiuto diuinitus robore uoluntatis, ut sit sanctum et corpus et spiritus; nec tale bonum esse, quod inuito animo non possit auferri: qui error eis fortasse sublatus est. Cum enim cogitant. qua conscientia Deo seruierint, et fide inconcussa non de illo sentiunt, quod ita sibi seruientes eumque inuocantes deserere ullo modo potuerit, quantumque illi castitas placeat dubitare non possunt, uident esse consequens nequaquam illum fuisse permissurum, ut haec acciderent sanctis suis, si eo modo perire posset sanctitas, quam contulit eis et diligit in eis. CAPUT XXVIIII. Quid familiasummi et ueri Dei consolationem suam, non fallacem nec in spe rerum nutantium uel labentium
Abbreviated transcription (Latin):
pune cõmittit: Quaedã enĩ ueluti
pondera malarũ cupiditatũ et ꝑoccul¬
tũ p̃sens diuinũ iudiciũ relaxantur
et manifesto ultimo reseruant : for¬
tassis aũt is tȩ quaebene sibi consciae
sunt ñ se existo castitatis bono cor¬
cor inflarũ extullisse et tamenuim hostilẽ
in carne ꝑ pessȩss. habebant aliquid
latentis infirmitatis : quae posset in suꝑ¬
bi fastũ sihanc humilitatẽ inuastatione
illa euasissent extolli: Sic ut ergo quidam
morte rapti s̃ ne malitiamutaret intellec¬
tũ eorũ : ita quiddã abistis ui raptũ est.
ne prosperitas mutaret modestiã ear um
Vtrisq igit᷑ quae decarne sua qđ tur pem
nullius essent ꝑ pessae contactũ. ueliã suꝑ¬
biebant uel suꝑbire si nec hostiũ uiolen¬
tia contrectatę̧ essent. forsitan poterant:
ñ ablata ẽ. castitas. sed humilitas ꝑsuasa:
Illarũ tumori Succursũ ẽ manenti: ista¬
rũ occursũ ẽ imminenti: Quã quã et il¬

Expanded text:
pune committit. Quaedam enim ueluti pune committit. Quaedam enim ueluti pondera malarum cupiditatum et per occultum praesens diuinum iudicium relaxantur et manifesto ultimo reseruantur. Fortassis autem istae, quae bene sibi sunt consciae non se ex isto castitatis bono cor inflatum extulisse, et tamen uim hostilem in carne perpessae sunt, habebant aliquid latentis infirmitatis, quae posset in superbiae fastum. si hanc humilitatem in uastatione illa euasissent, extolli. Sicut ergo quidam morte rapti sunt, ne malitia mutaret intellectum eorum, ita quiddam ab istis ui raptum est, ne prosperitas mutaret modestiam earum. Utrisque igitur, quae de carne sua, quod turpem nullius esset perpessa contactum, uel iam superbiebant uel superbire, si nec hostium uiolentia contrectata esset, forsitan poterant, non ablata est castitas, sed humilitas persuasa; illarum tumori succursum est inmanenti, istarum occursum est inminenti. Quamquam et il
Abbreviated transcription (Latin):
uob remansisse quod osteradi hominib
n potẽ si pec cantib ñ consensistis. Diuinae
grãe ne anatteret᷑ diuinũ accessit auxi¬
u humanae głȩ neam aratur. humanũ
successit obꝓbruim. In utroq consolamini
pusillanimes: illinc ꝓbate. hinc castigat&
Illinc iustificate. hinc emendate: Quarũ
uero corda in terrogata respondent nũ quã
sede bono uirginitatis uel uiduitatis uel
coniugalis pudicitiae suꝑbisse sed hu¬
milib: consentiendo dedono dĩcũtre¬
more exultasse : nec inuidisse cuiquã
paris excellentiã sc̃ĩtatis & castitatis.
sed humana laude post posita: quȩ tan¬
to maior deferri solet. quanto ẽ bonũ
rarius quod exigit laudẽ: optasse potius
utamplior earũ numerus esset quã ut
ipsȩ in paucitate amplius eminerent:
nec iste quȩ tales s̃ siearũ quoq aliquas
barbarica libido conpressit. ꝑmissũ hoc
eẽ causent᷑ nec ideo credant dm̃ ista
neglegere qui a ꝑmittit qđ nemo in¬

Expanded text:
uobis remansisse, quod ostendi hominibus uobis remansisse, quod ostendi hominibus non potest. Si peccantibus non consensistis, diuinae gratiae, ne amitteretur, diuinum accessit auxilium; humanae gloriae, ne amaretur, humanum successit obprobrium. In utroque consolamini, pusillanimes, illinc probatae hinc castigatae, illinc iustificatae hinc emendatae. Quarum uero corda interrogata respondent numquam se de bono uirginitatis uel uiduitatis uel coniugalis pudicitiae superbisse, sed humilibus consentiendo de dono Dei cum tremore exultasse, nec inuidisse cuiquam paris excellentiam sanctitatis et castitatis, sed humana laude postposita, quae tanto maior deferri solet, quanto est bonum rarius quod exigit laudem, optasse potius ut amplior earum numerus esset, quam ut ipsae in paucitate amplius eminerent: nec istae, quae tales sunt, si earum quoque aliquas barbarica libido conpressit, permissum hoc esse causentur, nec ideo Deum credant ista neglegere, quia permittit quod nemo in
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uiuis inmundo tot inpuris uolupta¬
tib in lecebroso. totne fandissimis cru¬
delitatib: furioso: tot errorib: essterro¬
rib inimico hoc qui amefas ẽ dicere
nefare ꝓfecto seocoidere Namshoe
sponte raciendi ulla causa iusta eẽ posset
ꝓcul dubio iustio e quaistam̃eet. Quia
uero nec pta ẽ ergo nullaẽ Nonitq uob ne¬
o sideles xp̃i sit tediouita ur̃a siluidi¬
brio fuit hostib castitas ur: habetis
ꝓuidentia creatoris mundiatq rectoris
ctinscrutabili s̃ iudicia eiꝰ. et in uestigabiles
uiae eĩ : uerutam̃ interrogate si deliter
animas urãs neforte deisto integritatis
et continentiae uel pudicitiae bono uos
inflatius extullistis et humanis laudib delec¬
tate in hoc etĩ aliquib inuidistis: non aceu¬
so quodestio: nec audio quid uob in t̃rogata
ura corda respondeant Tam̃ sita eẽ res¬
ponderint nolite mirari hoc uos amisisse
unde hominib placere gestistis Illud

Expanded text:
dum nimis in mundo tot inpuris uoluptadum nimis in mundo tot inpuris uoluptatibus inlecebroso, tot nefandis crudelitatibus furioso, tot erroribus et terroribus inimico\'? Hoc quia nefas est dicere, nefas est profecto se occidere. Nam si hoc sponte faciendi ulla causa iusta esse posset, procul dubio iustior quam ista non esset. Quia uero nec ista est, ergo nulla est. o fideles Christi, sit taedio uita uestra, si ludibrio fuit hostibus castitas uestra. Habetis prouidentia creatoris mundi adque rectoris, et inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius; uerum tamen interrogate fideliter animas uestras, ne forte de isto integritatis et continentiae uel pudicitiae bono uos inflatius extulistis et humanis laudibus delectatae in hoc etiam aliquibus inuidistis. Non accuso quod nescio, nec audio quod uobis interrogata uestra corda respondent. Tamen si ita esse responderint, nolite admirari hoc uos amisisse, unde hominibus placere gestistis, illud
Abbreviated transcription (Latin):
quales sub uno dño foruudant es innumera¬
bilib ceteris sine quib: haec una s lucit᷑
Quidigit᷑ causae ẽ cur in eis exhortationib
tẽpora consumamus. quib. baptizatos allo
maquendo studemus axcendere siue adunigi¬
nulẽ integritatẽ siue ad continentiã uͦi¬
dualẽ. tiue ad ipsitori coniugabs sidem
cũ habeamus meltora eta homnib ꝓeccandi
periculis remota conpendias anquib¬
cũqupost remissione recentissimã pecca¬
torũ arripiendã mortẽ sibiq: ingerenda
ꝑ suadere poterim eos ad dnm̃ saniores
puriores que mitiamꝰ porrosiquis¬
quis hoc aggrediendũ et suadendũ pitat
nondico desipit sed uꝰsanit Quatandẽ¬
frote homini dicit intnceste nepartus
teus peccatis adicias grauius dũuiuis
sub domino barbaris morib impudico.
quim̃ potẽ ni sisceleratissime dicere. Inter¬
sice te peccatis tuis omnib absolutis
nerursũ talia ł etiã peiora cõmitras:

Expanded text:
quales sub uno domino formidantur, et innumeraquales sub uno domino formidantur, et innumerabilibus caeteris, sine quibus haec vita non ducitur? Quid igitur causae est, cur in eis exhortationibus tempora consumamus, quibus baptizatos alloquendo studemus accendere siue ad uirginalem integritatem siue ad continentiam uidualem siue ad ipsam tori coniugalis fidem, cum habeamus meliora et ab omnibus peccandi periculis remota conpendia, ut, quibuscumque post remissionem recentissimam peccatorum apersuadere potuerimus, eos ad Dominum saniores purioresque mittamus? Porro si quisquis hoc aggrediendum et suadendum putat, non dico desipit, sed fronte homini dicit: <Interfice te, ne paruis tuis peccatis adicias grauius, dum uiuis sub domino barbaris moribus inpudico\', qui non potest nisi sceleratissime dicere: \'Interfice te peccatis tuis omnibus absolutis, ne rursus talia uel etiam peiora committas,
Abbreviated transcription (Latin):
ciat. scilicet nesinpeccatũ inruat. łblandis¬
ente uoluptate ł dolorȩ sȩuiente
Quã causa si uoluerim̃ ad mittere eousq
ꝓgrersa ꝑueniet . uthortandisint homines
tunc se potius interimere cũ lauacro sc̃ȩ
regenerationis abluti: uniũ sorũ tẽp̃remis¬
sionẽ acceperint peccatorum Tunc enĩ tẽpus
ẽ cauendi om̃a futura peccata cũsunt om̃ta
deleta p̃terita: Quod simorte sponta¬
nea rectesit : cur ñ tunc potissimũ sit::
Curbaptizatus sibiꝗsq parcit: curlibera¬
tũ caput totrursus uitȩ huius periculisinse¬
rit cũsit facillimȩ potestatis inlata sibi nece
om̃a deuitare : scriptũq sit quilamat
periudũ intudet in illud cinergorimant tot &¬
lituc anuero tam usaluã ꝑuersitas coreuer¬
quisq interimere debeit nennius cipti¬
uut dominatu corriuit inpeccatũ & ni¬
uendũ sib existimct: utpsi ꝑferat inundũ
ꝑ om̃s horas teniptationib plenũ. et talibus

Expanded text:
ciat, scilicet ne in peccatum inruat uel blandiciat, scilicet ne in peccatum inruat uel blandiente uoluptate uel dolore saeuiente. Quam causam si uoluerimus admittere, eo usque progressa perueniet, ut hortandi sint homines tunc se potius inregenerationis abluti, universorum remissionem acceperint peccatorum. Tunc enim tempus est cavendi omnia futura peccata, cum omnia sunt deleta praeterita. Quod si morte spontanea recte fit, cur non tunc potissimum fit? cur baptizatus sibi quisque parcit? cur liberatum caput tot rursus vitae hujus periculis inserit, cum sit facillimae potestatis illata sibi nece omnia devitare, scriptumque sit, Qui amat periculum, incidit in illud ? Cur ergo amantur tot et licitum est? An vero tam insulsa perversitas cor everquisque interimere debet, ne unius captivantis dominatu corruat in peccatum, vivendum sibi existimet, ut ipsum perferat mundum per omnes horas tentationibus plenum, et talibus,
Abbreviated transcription (Latin):
iubente imperatorẽ : quanto magis iuben¬
te creatore: Quiergo audit ñlicere seoc¬
cidere faciat siiussit cuius ñlicet iussa
contẽpnere: Tantum modo uideat
utrũ diuina iussio nullo nutet incerto
Nos ꝑaurẽ c̃scientiã conuenimꝰ occultorĩ
nob̵ iudiciũ ñusurpamꝰ: nemosit quida co¬
gat̃ in homine nisi sp̃s hominis quiimpsoe.
hoc dcim̃ hoc asserimꝰ hoc modisomnib ap¬
ꝓbamus. neminẽ spontaneã mortẽ sibiliferro
debere: ł ut sugendo molestias tẽporales
neincidat inꝑpetuas: neminẽ ꝓpt̃ aliena
peccata: ne hoc ipso incipiat habere gra¬
uissimũ ꝓpriũ. quẽ ñ polluebat alienum
Neminẽ ꝓpt̃ sua peccita praeterita ꝓp̃t̃
quae magis hac uita op̾ẽ. ut possint poeni¬
tendo sanari: neminẽ uelut desiderio
uitȩ melioris quae post morte uitañsus¬
cipit Restat una causa dequa dicere
coeperã : qua utile putat᷑ utse quisq in t̃si¬

Expanded text:
iubente imperatore, quanto magis iubeniubente imperatore, quanto magis iubente creatore! Qui ergo audit non licere se occidere, faciat, si iussit cuius non licet iussa contemnere; tantummodo uideat utrum diuina iussio nullo nutet incerto. Nos per aurem conscientiam conuenimus, occultorum nobis iudicium non usurpamus. Nemo scit quid agatur in homine Hoc dicimus, hoc asserimus, hoc modis omnibus approbamus, neminem spontaneam mortem sibi inferre debere, veluti fugiendo molestias temporales, ne incidat in perpetuas; neminem propter aliena peccata, ne hoc ipso incipiat habere gravissimum proprium, quem non polluebat alienum; neminem propter sua peccata praeterita, propter quae magis hac vita opus est, ut possint poenitendo sanari; neminem velut desiderio vitae melioris, quae post mortem sit. Restat una causa, de qua dicere coeperam, qua utile putatur ut se quisque interfi
Abbreviated transcription (Latin):
de functe sõ earũq: martrria in catho¬
lica ȩcła ueneratione celeberrima
frequentant᷑ De his nihil temere audeo
iudicare: utrũ enĩ ecłȩ aliquib fide
dignis testisicationib: utearũ me mo¬
riã sichonoret diuina ꝑsuaserit aue¬
toritas nescioꝰ et fieri potest utitasit
Quidsi eñ hoc fecer̃ ñ humanitus
deceptȩ sed diuinitus iussae : nec
errantes sed oboedientes: sicut desam¬
sonaliud nob̵ fas ñ ẽ credere
cũ aũt ds iubet seque iubere sine ullis
ambagib intimat: qui soboedienniam
in crimen uocet :: quis obsequiũ pie¬
tatis accirset: sed ñi deo sinescelere
facit ꝗs quis dõ filiũ inmolare decre¬
uerit. quia hoc abra hametiã laudabilit̃fec̃
nam et mlesci oboedus potestatis tibqua
contempti: Quod si sua sponteatq auctori¬
tate fecisset crim̃ effusi sanguinis hum ani
incidisset. Itaq unde punit᷑ si fec̃ intussus
inde punie t᷑nisi fecerit iussus. Quod sutas

Expanded text:
defunctae sunt, earumque martyria in cathodefunctae sunt, earumque martyria in catholica Ecclesia veneratione celeberrima frequentantur. De his nihil temere audeo judicare. Utrum enim Ecclesiae aliquibus fide dignis testificationibus, ut earum memoriam sic honoret, divina persuaserit auctoritas, nescio: et fieri potest ut ita sit. Quid si enim hoc fecerunt, non humanitus deceptae, sed divinitus jussae; nec errantes, sed obedientes? sicut de Samsone aliud nobis fas non est credere. Cum autem Deus jubet, seque jubere sine ullis ambagibus intimat; quis obedientiam in crimen vocet? quis obsequium pietatis accuset? Sed non ideo sine scelere facit, quisquis Deo immolare filium decreverit, quia hoc Abraham etiam laudabiliter Nam et miles cum obediens potestati, sub quacontempti. Quod si sua sponte atque auctoritate fecisset, crimen effusi humani sanguinis incidisset. Itaque unde punitur si fecit iniussus. inde punietur nisi fecerit iussus. Quod si ita est
Abbreviated transcription (Latin):
adulteriũ: quã certũ depraesenti homi¬
cidiũ nonne satius ẽ flagitiũ cõmittere :
qđ penitendo sanet̃: quãtale facinus ub
locus salubris poenitentiȩ non relinꝗt᷑
haec dixi ꝓpt̃ eos uel eas quaenon alieni
sed ꝓprii peccati deuitandi causa: ne sub
alterius libidine eti q̃ excitatȩ suae forte
conientiant uim sibi quamoriantur
inferendã putant: ceterũ absit am̃ te
xp̃iana qua eindõ suo fidit: in eq spe
posita eĩ adiutorionitit᷑: absit in quã
ut mens talis cuius libet carnis uolupta¬
tib ad consensum turpitudinis cedat
Quod si illa c̃cupis cectialis inoboedientia
quae adhuc in membris moribundis
habitat praeter nrãe uoluntatis legẽ
quasilege sua mouet᷑: quanto magis
absq: culpa ẽ incorporesdormientis:¬
Sedquedã inqui unt scãe feminȩ tẽport
ꝑ secutionis. ut insectatores suae pudi¬
citiae deuitarent. In rapturũ atq
necaturũ sefluuũ ꝓiecer̃ : eoq modo

Expanded text:
adulterium, quam certum de praesenti homiadulterium, quam certum de praesenti homicidium? nonne satius est flagitium committere, quod poenitendo sanetur, quam tale facinus ubi locus salubris poenitentiae non relinquitur? Haec dixi propter eos ve eas, quae non alieni, sed proprii peccati devitandi causa, ne sub alterius libidine etiam excitatae suae forte consentiant, vim sibi, qua moriantur, inferendam putant. Caeterum absit a mente christiana, quae Deo suo fidit, in eoque spe posita ejus adjutorio nititur; absit, inquam, ut mens talis cujuslibet carnis voluptatibus ad consensum turpitudinis cedat. Quod si illa concupiscentialis inobedientia, quae adhuc in membris moribundis habitat, praeter nostrae voluntatis legem quasi lege sua movetur; quanto magis absque culpa est in corpore non consSed quaedam, inquiunt, sanctae feminae tempore persecutionis, ut insectatores suae pudicitiae devitarent, in rapturum atque necaturum se fluvium projecerunt; eoque modo
Abbreviated transcription (Latin):
tatis uel talis miltiȩ ura c̃stringunt
ipsũ hostẽ ferire superatũ: Qui sergo
tã maliis error obrepst. ut homo seoccidat
uel ꝗq neũ peccauit: uel nein eũ peccet
inimicus cũ uel peccatorẽ uel peccatu¬
rũ ipsũ occidere non audeat immicũ.¬
a tenĩ timen dũ ẽ et cauendũ. nelibidini
hostili subditũ corp̃. in lecebrosissima
uoluptite animũ alliciat consentire.
peccato ¶ proinde inquiunt ñiam ꝓpt̃
alienũ. setd ꝓpt̃ suũ peccatũ ante quã hoc
quisq: cõmittat: sed eb et occidere
nullo modo ꝗdẽ hoc faciet animus ut con¬
sentiat libidini carnis suȩ : aliena libi
etiã seipsũ hominẽ occidere sic ueri¬
tas manifesta ꝓclamat : quisita desipi¬
at utdicat. iamnunc pectemus. ne
postea forte peccemus lam nunc
ꝑ petremus homicidiũ: ne postea
forte incidiamus inadulterium:
Nonnestantũ dominatur iniqui¬
eligant᷑ satius ẽ incertũ defuturo

Expanded text:
tatis uel talis militiae iura constringunt tatis uel talis militiae iura constringunt ipsum hostem ferire superatum. Quis ergo tam malus error obrepit, ut homo se occidat, uel quia in eum peccauit, uel ne in eum peccet inimicus, cum uel peccatorem uel peccaturum ipsum occidere non audeat inimicuAt enim timendum est et cavendum, ne libidini hostili subditum corpus illecebrosissima voluptate animum alliciat consentire peccato. Proinde, inquiunt, non jam propter alienum, sed propter suum peccatum, antequam hoc quisque committat, se debet occidere. Nullo modo quidem hoc faciet animus, ut consentiat libidini carnis suae aliena libidineetiam se ipsum hominem occidere, sicut veritas manifesta proclamat; quis ita desipiat, ut dicat, Jam nunc peccemus, ne postea forte peccemus; jam nunc perpetremus homicidium, ne forte postea incidamus in adulterium? Nonne si tantum dominatur iniquieligantur, satius est incertum de futuro
Abbreviated transcription (Latin):
indicauit inter om̃s suos laudabiles.
equirtutis insignib illus tres uiros ñ pfer̃
romani meliorẽ : Quẽ neq felicitas
corruperit num intanta uietorumarsa
pauperłimꝰ. nec infelicitas fregerit nãastan
iiita exinia reuernt᷑ intrepidus. Porro sifor¬
tissimi et p̃clarissimi uiri terrenae patriȩ
defensores deorũq: licet faliorũ ñtam̃
fallaces cultores. seduera cissimi etiã ĩuti¬
ratores. qui hostes uictos more aciure
belli ferre potuer̃: hi abostib uicti seipsos
ferire noluen: etcũ mortẽ minime
formidarent : uictores tam̃ dominos ferre
quã eã sibi inferre maluer.: quanto magis
xp̃iani uerũ dm̃ colentes. et suꝑnȩ patriae
suspirantes: ab hoc facinore tẽperabunt
sieos diuina dispositio uel ꝓbandos uel
emendandos: ad tẽp̃ hostib subiugauerit
quos inilla humilitate ñ deserit ꝗ propt̃
tos tam humilit̃ altissimus uenit.
Presertim quos nullius militaris potes¬

Expanded text:
iudicauit. Inter omnes suos laudabiles iudicauit. Inter omnes suos laudabiles et uirtutis insignibus inlustres uiros non proferunt Romani meliorem, quem neque felicitas corruperit, nam in tanta uictoria mansit pauperrimus, nec infelicitas fregerit, nam ad tanta exitia reuertit intrepidus. Porro si fortissimi et praeclarissimi uiri terrenae patriae defensores deorumque licet falsorum, non tamen fallaces cultores, sed ueracissimi etiam iuratores, qui hostes uictos more ac iure belli ferire potuerunt, hi ab hostibus uicti se ipsos ferire noluerunt et, cum mortem minime formidarent, uictores tamen dominos ferre quam eam sibi inferre maluerunt: quanto magis Christiani, uerum Deum colentes et supernae patriae suspirantes, ab hoc facinore temperabunt, si eos diuina dispositio uel probandos uel emendandos ad tempus hostibus subiugauerit, quos in illa humilitate non deserit, qui propter eos tam humiliter altissimus uenit, praesertim quos nullius militaris potes
Abbreviated transcription (Latin):
regulũ p̃feram̃: cato enĩ nũ quã cęsarem
uicerat: cuiuictus dedignatus ẽ subici. et ne¬
subiceret᷑a seipso elegit occidi. Regulus aũt
poenos iam uicerat. imperioq romanoro¬
manus imp̃r ñ exciuib: doleda sedex ostib
laudandã uictoriã reportauerat. ab eis tam̃
postea uictus maluit eoferre seruiendo:
quã eissenuferre moriendo: Proinde seruauit
et sub carthaginiensiũ dominatione pati¬
entia edinro manorũ dilectione constan¬
tiã nec uictũ auferenscorp̃ abostib nec in¬
uictũ animũ aciuib: nec quod seoccidere
noluit uitae huius amorefecii hoc ꝓbaũ.
cũ causa ꝓmissi iurisq: uirandi ad eosdem
hostes quos grauius insenatirũbis quãbello
armis offenderat sine ulla dubitatione reme¬
auit: Tantus itaq uitȩ huius contemptor
cũ sa euientib hostib ꝑquas libet poenas
eã sinire: quã seipseꝑimnere maluit: mag¬
nũ scelus ẽe sise homo int̃ imat ꝓculchubio

Expanded text:
aeferamus. Cato enim nunquam Caesarem aeferamus. Cato enim nunquam Caesarem vicerat, cui victus dedignatus esubiceretur, a se ipso elegit occidi: Regulus autem Poenos iam uicerat imperioque Romano Romanus imperator non ex ciuibus dolendam, sed ex hostibus laudandam uictoriam reportauerat; ab eis tamen postea uictus maluit eos ferre seruiendo quam eis se auferre moriendo. Proinde seruauit et sub Carthaginiensium dominatione patientiam et in Romanorum dilectione constantiam, nec uictum auferens corpus ab hostibus nec inuictum animum a ciuibus. Nec quod se occidere noluit, uitae huius amore fecit. Hoc probauit, cum causa promissi iurisque iurandi ad eosdem hostes, quos grauius in senatu uerbis quam bello armis offenderat, sine ulla dubitatione remeauit. Tantus itaque uitae huius contemtor, cum saeuientibus hostibus per quaslibet poenas eam finire quam se ipse perimere maluit, magnum scelus esse, si se homo interimat, procul dubio
Abbreviated transcription (Latin):
coegit ad mortẽ : nã si eũ filiũ ꝗ contra im¬
periũ in hostẽ pugnauerat etiã uictorẽ
laudabilit̃ torquatus occidit: curuictus
uictesilio pepercit cato ꝗñ peꝑcit sibi :
anturpius erat contra imperiũ eẽ uictorẽ :
quã contra decus ferre uictore : Nullomoo
git᷑ cato turpe ẽẽ iudicauit subuictore tae¬
sare uiuere. Alio quin ab hac turpitudine
pat̃noferro filiũ liberaret. Quidergo ẽ nisi
qđ siliũ quantũ aniuit cui parciacaesare
et spera uit et uoluit : tantũ głȩ ipsius cȩsaris
ne abillo etiã sibi parceret᷑ un pse cȩsardixisse
mus ut scm uirũ iob. quitã horrenda mala
in sua carne ꝑpeti maluit. quã mllatassibi
morte omnib carere crutiatib: uel alios
scõs ex litteris nr̃is sũma auctoritate celsis¬
simis sideq dignissimis: qui captiuitatẽ
dominationẽq hostiũ ferre. quã sibiinecẽ
inferre maluer̃ catoni p̃feramus. Sedex

Expanded text:
coegit ad mortem? Nam si eum filium, qui contra imcoegit ad mortem? Nam si eum filium, qui contra imperium in hostem pugnauerat, etiam uictorem laudabiliter Torquatus occidit, quur uictus uicto filio pepercit Cato, qui non pepercit sibi? An turpius erat contra imperium esse uictorem, quam contra decus ferre uictorem? Nullo modo igitur Cato turpe esse iudicauit sub uictore Caesare uiuere; alioquin ab hac turpitudine paterno ferro filium liberaret. Quid est ergo, nisi quod filium quantum amauit, cui parci a Caesare et sperauit et uoluit, tantum gloriae ipsius Caesaris, ne ab illo etiam sibi parceretur, ut ipse Caesar dixissemus, ut sanctum uirum lob, qui tam horrenda mala in sua carne perpeti maluit quam inlata sibi morte omnibus carere cruciatibus, uel alios sanctos ex litteris nostris summa auctoritate celsissimis fideque didominationemque hostium ferre, quam sibi necem inferre maluerunt, Catoni praeferamus: sed ex
Abbreviated transcription (Latin):
quib: migrantib semansiones ae ternas
p̃paraturũ ẽẽ ꝓmisit: quae libet exempla
opponant gentes quaehgnorant dm̃
manifertũ e hoc ñlicerẽ colentib unĩ
dequa supra satis quod uidebatur diximus.
non facil e epperiunt decuius autoritate
prescribꝰ .nis. illũ catonẽ quise uticȩ occidit:¬
decatons non qui assolus idfecit. sed quiauir doctus
etꝓb habebat̃: utmerito putetur etiã recte
fieri potuisse ł posse quod fecit. Decuius
facto quid potissimũ dicã : nisi quod a mici
eiꝰ etiã docti quidã uiri. qui hoc fieri pru¬
dentius dissuadebant: in becillior es quã
fortioris animi facinus eẽ censuer̃ : quode¬
monstraret̃ ñ hones tas turpia p̃cauens sed
infirmitas adũsa non ssustinens. Hoc
etipsecato in suo lm̃o filio iudicinit.
Nam si turpe erat subuictoria caesaris
uiuere : curauctor huius turpitu dinis
silio fuit quem decesaris benignitate
om̃a sperare p̃cepit᷑: curnon etllũ sec ũ

Expanded text:
quibus migrantibus mansiones aeternas quibus migrantibus mansiones aeternas praeparaturum esse se promisit, quaelibet exempla proponant gentes, quae ignorant Deum, manifestum est hoc non licere colentibus unum de qua supra satis quod uidebatur diximus, non facile reperiunt de cuius auctoritate praescribant, nisi illum Catonem, qui se Uticae occidit; non quia solus id fecit, sed quia uir doctus et probus habebatur, ut merito putetur etiam recte fieri potuisse uel posse quod fecit. De cuius facto quid potissimum dicam, nisi quod amici eius etiam docti quidam uiri, qui hoc fieri prudentius dissuadebant, inbecillioris quam fortioris animi facinus esse censuerunt, quo demonstraretur non honestas turpia praecauens, sed infirmitas aduersa non sustinens? Hoc et ipse Cato in suo carissimo filio iudicauit. Nam si turpe erat sub uictoria Caesaris uiuere, quur auctor huius turpitudinis filio fuit, quem de Caesaris benignitate omnia sperare praecepit? Quur non et illum secum
Abbreviated transcription (Latin):
calamitatis. aut criminis: seu uerum.
seu falsum : qđ nonu alendo ferrese auferret
seddid capessendã mortẽ : adq ad liuius
uitȩ su auia uinclarumpenda. affuit
animi magnitudo. Quod tam̃ magne
potius factũ eẽ quã bene testissei eẽ potuit
plato ipse quẽ legerat: qui ꝓfecto id prae¬
cipuȩ potissimũq fecisset: uelctiam
praecepisset: nisi ea m̃te qua inmorta¬
litatẽ animȩ uidit: nequaquã faciendũ
quinetia prohibendacẽadicasset. atenim
multise in temer̃ neinmanus hostiũ ꝑue¬
nirent. non modo querimus aprũ sit factũ
sedutru suerit faciendũ: Sana quiy peratio
ctũ exẽplis antẽ ponendiẽ : cũis quidẽ et exẽpla
concordant. Secsilla quȩ tanto digniora sunt
imitanone quantũ excellentiora pietate.
inciuitatẽ potuit ad monere ut sibimanus
inferrent. nein manus ꝑsequentiũ ꝑue¬
nirent porro sihocille ñ iuisit aut mo¬
nuit: ut eomodo sui exhac uita emigrarent

Expanded text:
calamitatis aut criminis seu uerum calamitatis aut criminis seu uerum seu falsum, quod non ualendo ferre se auferret; sed ad capessendam mortem adque huius uitae suauia uincla rumpenda sola adfuit animi magnitudo. Quod tamen magne potius factum esse quam bene testis ei esse potuit Plato ipse quem legerat, qui profecto id praecipue potissimumque fecisset uel etiam praecepisset, nisi ea mente, qua inmortalitatem animae uidit, nequaquam faciendum, quin etiam prohibendum esse iudicasset. At enim multi se interemerunt, ne in manus hostium peruenirent. Non modo quaerimus utrum sit factum, sed utrum fuerit faciendum. Sana quippe ratio etiam exemplis anteponenda est, cui quidem et exempla concordant, sed illa, quae tanto digniora sunt imitatione, quanto excellentiora pietate. in ciuitatem, potuit admonere ut sibi manus inferrent, ne in manus persequentium peruenirent. Porro si hoc ille non iussit aut monuit, ut eo modo sui ex hac uita emigrarent,
Abbreviated transcription (Latin):
laudandi sunt: Quã qua firationẽ diligẽ¬
tius consulas: nec ipsa quidẽ animi magni¬
tuorecte nominat̃ : bi quisq: ñ ualendo
tolerare uel quaeq aspera. uel aliena pecciti
seipsũ int̃emerit. Alagis enĩ mens insir¬
ma de praehenditur. quae ferre non potẽ
ł durã sui corporis seruitutẽ. uel stultam
uulgi opinionẽ maiorq animus merito
ducendusẽ: qui uitã acrum nosa magis
potẽ ferre quã fugere: et humanũ iudi¬
ciũ maximȩq: uulgare : quod plerũq cali¬
gine erroris in uoluit̃ p̃conscientiae
lucea epuritate contẽnere. Quã obrem. yx¬
si magno animo sieri putandũ ẽ: cũ sibi
liomo ingerit mortẽ: ille potius theo¬
brotus in hac animi magnitudine reppe¬
rit᷑ quẽ ffert̃ lecto platonis libro. ubi
dein mortalitate animae disp̾utauit.¬
me se praecipitẽ dedisse demuro atq: ita
ciurue hac iuta emigrasse ad eã quã credidit
eẽ meliorẽ: Nihil enĩ urguebat aut

Expanded text:
laudandi sunt. Quanquam si rationem diligenlaudandi sunt. Quanquam si rationem diligentius consulas, nec ipsa quidem animi magnitudo recte nominabitur, ubi quisque non ualendo tolerare uel quaeque aspera uel aliena peccata se ipse interemerit. Magis enim mens infirma deprehenditur, quae ferre non potest uel duram sui corporis seruitutem uel stultam uulgi opinionem, maiorque animus merito dicendus est, qui uitam aerumnosam magis potest ferre quam fugere et humanum iudicium maximeque uulgare, quod plerumque caligine erroris inuoluitur, prae conscientiae luce ac puritate contemnere. Quam ob rem si magno animo fieri putandum est, cum sibi homo ingerit mortem, ille potius Theobrotus in hac animi magnitudine reperitur, quem ferunt lecto Platonis libro, ubi de inmortalitate animae disputauit, se praecipitem dedisse de muro adque ita ex hac uita emigrasse ad eam, quam credidit esse meliorem. Nihil enim urguebat aut
Abbreviated transcription (Latin):
bella gesser aut ꝑsonã gerentes publicȩ
potestitis secundũ eiꝰ leges hocẽ iustissi¬
mȩ rationis imperũ sceleratos morte
punier̃ et abraham nsolũ ñẽ culpatus
erudelitatis crimine: uerũ etiã lauda¬
tus ẽ nomine pietatis: qđ uoluit filium
neqoaquã scelerate: sed oboediem̃ occi¬
dere et merito quaerit᷑ utrũ ꝓius sudĩ
sit habendũ: quodieptefiliã quae patri
occurrit occidit cũidse uouisset immola¬
turũ do: qđ ei rede untis deproelio uictori
pruetus occurrisset. Necsuson aliter
eren sat quodscipsũ cũostib ruina domũ
oppressit nisiquiuip̃s. latent̃ hoc iusserat
quiꝑillũ miracula faciebat: Hisign exap¬
tis quos lexiusta generalit uel ipse fons¬
iustitiae ds̃ specialił occidi iubet quisꝗs
homine uel se ipsi uel quẽ libet occiderit.
homicidũ erimine intetiã et quicũq
hoc inse ipsis ꝑpetrauer animi magnitu¬
dine fortasse mirandi iisipientie sanitate

Expanded text:
bella gesserunt aut personam gerentes publicae bella gesserunt aut personam gerentes publicae potestatis secundum eius leges, hoc est iustissimae rationis imperium, sceleratos morte punierunt; et Abraham non solum non est culpatus crudelitatis crimine, uerum etiam laudatus est nomine pietatis, quod uoluit filium nequaquam scelerate, sed oboedienter occidere; et merito quaeritur utrum pro iussu Dei sit habendum, quod Iephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cum id se uouisset immolaturum Deo, quod ei redeunti de proelio uictori primitus occurrisset; nec Samson aliter excusatur, quod se ipsum cum hostibus ruina domus obpressit, nisi quia spiritus latenter hoc iusserat, qui per illum miracula faciebat — his igitur exceptis, quos uel lex iusta generalitjustitiae Deus specialiter occidi jubet, quisquis hominem vel seipsum, vel quemlibet occiderit, homicidii crimine innectitur; et quicunque hoc in seipsis perpetraverunt, animi magnitudine fortasse admirandi, non sapientiae sanitate
Abbreviated transcription (Latin):
tobus cũ desio iuscemoli see inib: loqueretur
ł uinquit ꝗ iod seminas nuuficat nisi mo¬
riatur mopslino scripeũ ẽ: occidit uites
corũ grandine: Nũagit᷑ eb hoc cũ audiuimis
mus: his igit᷑ deliram̃tis remotis: cũ legi¬
mus non occides. siꝓpterea ñ accipimius hoc
dictũ esse derruçtetis. qui anullus eis sen¬
sus ẽ nec dcinritio nabilib animantibus
uolatilib : natatilib ambulatilib: reptilib
qui anulla hob̵ ratione sociant̃ quã ñ eis
datũ ẽ nobiscũ habere cõmunẽ: onde
iustissinta ordinatione creatoris et uita
et mors eorũ nr̃is usib: subdit: Bestat
uidehomine intellegamus quod dictum
ẽ nonͥ occides nec alterũ ergo neqte.
hominẽ occidi Sed his eeceptis quos dr̃
octidi iubet siue data lege: siue aꝑsona
ꝓtẽpore expressa iussione: non ut̃ ips
occidit quiminis teriũ debet iubenti.
sic̃ admiiculũ gladius ẽ utenti. et ideo
nequaquã contrahoc praeceptũ fecer
qđ dictũ ẽ noceides: quiđõ auctore.

Expanded text:
s modi seminibus loqueretur: Tu, inquit, quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur; et in psalmo scriptum est: Occidit uites eorum in grandine. Num igitur ob hoc, cum audimus: mus? His igitur deliramentis remotis cum legimus: Non occides, si propterea non accipimus hoc dictum de frutectis esse, quia nullus eis sensus est, nec de inrationabilibus animantibus, uolatilibus natatilibus, ambulatilibus reptilibus, quia nulla nobis ratione sociantur, quam non eis datum est nobiscum habere communem unde iustissima ordinatione creatoris et uita et mors eorum nostris usibus subditur: restat ut de homine intellegamus, quod dictum est: Non ohominem occidi. Sed his excoccidi iubet siue data lege siue ad personam pro tempore expressa iussione, non autem ipse occidit, qui ministerium debet iubenti, sicut adminiculum gladius utenti; et ideo nequa.. quam contra hoc praeceptum fecerunt, quo dictum est: Non occides, qui Deo auctore
Abbreviated transcription (Latin):
Porrqsĩ falsitestonii non minus reus est
qui deseipso falsũ fatetur : quãsi ad uersus
pximũ hoc faceret. cũ in eo praecepto
quo falsũ testimoniũ prohibet. aduersus
ꝓximũ ꝓhibeat̃: possitq uer nor recte
intelligentib: uideri non eẽ prohibitũ
ut aduersus seipsũ quisq falsus testis assistat
quanto magis intellegendũ est non licere
homini seipsũ occidere cũ ineo qđ scriptũ ẽ
non ocerdes nihilo deinde ad dito nullus
nec ipse utiq cui praecipit᷑ intellegat exceptus
Vnde quidã hoc ꝑraeceptũ etiã inbestias
aqpecora conant᷑ extendere. utexlte
inullu etĩ illorũ liccat occidere cur :pento
etherbas et duicquid humoradicitus hta. fi¬
git᷑  nam et hocganus reruiqu di mertu

Expanded text:
Porro si falsi testimonii non minus reus est Porro si falsi testimonii non minus reus est qui de se ipso falsum fatetur, quam si aduersus proximum hoc faceret, cum in eo praecepto, quo falsum testimonium prohibetur, aduersus proximum prohibeatur possitque non recte intellegentibus uideri non esse prohibitum, ut aduersus se ipsum quisque falsus testis adsistat: quanto magis intellegendum est non licere homini se ipsum occidere, cum in eo, quod scriptum est: Non occides, nihilo deinde addito, nullus, nec ipse utique cui praecipitur, intellegatur exceptus! Unde quidam hoc praeceptum etiam in bestias ac pecora conantur extendere, ut ex hoc nullum etiam illorum liceat occidere. Quur ergo non et herbas et quicquid humo radicitus alitur ac figitur? Nam et hoc genus rerum, quamu
Abbreviated transcription (Latin):
rat ille inseipsis homicidia erubescendo
cõmuterent habent quape intusgłam
castitatis testimoniũ conscientie babent
aũt̃ corã oculis di sui necreq uirunt ampli¬
us ubi qui ddrecte faciant: non habent amplius
nedeuient ab auctor itate legis diuinę. cũ
male deuitañ osfensionẽ suspicionis lumanae
Neq enĩ frustra : in scĩs canonicis libris nus xxiiii.¬
quã nob diuinitus praeceprũ ꝑmissũ ue
repperiri potẽ : ut uel ipsius adispiscencat
in mortalitatis uel ullius cauendi caren¬
diuae mali causa nob̵ metipsis nect̃ infe¬
ramus. Nã cgehibi tos nos eẽ intellegendũ
ubilexait non occides: Praesertim quia
non additit ꝓximũtuũ: Nec ideo tamen
si aduersus seipsũ quisquã falsũ testimoniũ
dixerit. ab hoc crimine seꝑuta uerit alienũ
Qm̃ regulã diligendi proximũ a semetipso
dilector acrepit. quando quidẽ scriptũ ẽ
Diliges ꝓximũ tuũ tãquã teipsum

Expanded text:
rant, illae in se ipsis homicidia erubescendo rant, illae in se ipsis homicidia erubescendo committerent. Habent quippe intus gloriam castitatis, testimonium conscientiae; habent autem coram oculis Dei sui nec requirunt amplius, ubi quid recte faciant non habent amplius, ne deuient ab auctoritate legis diuinae, cum male deuitant offensionem suspicionis humanaeNeque enim frustra in sanctis canonicisque libris nusquam nobis divinitus praeceptum permissumve reperiri potest, ut vel ipsius adipiscendae immortalitatis, vel ullius curandi cavendique mali causa nobismetipsis necem inferamus. Nam et prohibitos nos esse intelligendum est, ubi lex ait: Non occides, praesertim, quia oximum tuum. Nec ideo tamen si aduersus se ipsum quisquam falsum testimonium dixerit, ab hoc crimine se putauerit alienum, quoniam regulam diligendi proximum a semet ipso dilector accepit, quando quidem scriptum est: Diliges pro x i mum tuum tamquam te ipsum.
Abbreviated transcription (Latin):
nec omnino inuenit᷑ exitus. ubiđr. si ad¬
ultera curlaudata: si pudica curoccisa
Nob̵ tam̃ in ho tam nobili femine huius
exemplo adistos refutandos: quix p̃ianis
feminis incaptiuitate cõpressis alieni:
duo fuer̃ et adulteriũ uñ adm̃isit: Talis
enĩ abeis lucretia magis creditaẽ quae se
nullo adulterino potuerit macula reco¬
sensu: Quodergo seipsã qm ad ulterum
ꝑtulit etiã non adultera occidit: ñ ẽ.pu¬
dicitiae caritas sedpudoris infirmitas.
Puduit enĩ eã turpitu dinis alienae in se
cõmirȩ etiã sim secũ: & romana nrulier
laudis auida nimiũ uerita ẽ. neputaret᷑
quod iuolent̃ ẽ passa cũ uiueret. libent̃
passa siui ueret Vnde adoculos hominũ¬
sintisua taste illa penã adhibenda putauit
tibus conseientia de monstrane nos potuit
Soti ouip. facti secredierubuit siqđa
neiliorus celerib adderent suassiquando
hostes ieis conariscendo stu pra contiuue¬

Expanded text:
nec omnino inuenitur exitus, ubi dicitur: Si adnec omnino inuenitur exitus, ubi dicitur: Si adulterata, quur laudata; si pudica, quur occisa? Nobis tamen hoc tam nobili feminae huius exemplo ad istos refutandos, qui Christianis feminis in captiuitate conpressis alieni aDuo fuerunt et adulterium unus admisit.\' Talis enim ab eis Lucretia magis credita est, quae se nullo adulterino potuerit maculare consensu. Quod ergo se ipsam, quoniam adulterum pertulit, etiam non adultera occidit, non est pudicitiae caritas, sed pudoris infirmitas. Puduit enim eam turpitudinis alienae in se commissae etiamsi non secum, et Romana mulier, laudis auida nimium, uerita est ne putaretur, quod uiolenter est passa cum uiueret, libenter passa si uiueret. Unde ad oculos hominumentis suae testem illam poenam adhibendam putavit, quibus conscientiam demonstrare non potuit. Sociam quippe facti se credi erubuit, si, qne aliorum sceleribus adderent sua, si, quoniam hostes in eis concupiscendo stupra commise
Abbreviated transcription (Latin):
fas obstat tristisq: palus in amabilis undẽ
alligat. anforte ideo ibi ñ ẽ. qui amñ in sonte
sed male sibi consciã seperemit : quidsienim
qđ ipsa tantu sodonosse poterat. quã uis
iuueni uiolent̃ inruenti. etiã sua libidine
in lecta consensit. idq insepimiesita
doluit : ut norte putaret expiandiun: ꝑseqr
quã quã nec sic quidẽ se occidire debuit.
sifruct uosã posset apud deos falio sagere
pentenniã. Gerũ tam̃ ñ forte naẽ : falsũ¬
quiđe illud qđ duo fuer̃ etadulterͥ uunus
adinssit sespotius ambo adulteriũ cõmi¬
ser̃ amus manifesta inuasione. altera laten¬
te consensione. Nonse occidit in sontem
Endeo potẽsilitteratis eĩ defensorib dici:
ñ ẽẽ apud inferos int̃ illos qui sibilletũ
in sontes peperere manũ: sedita haec
causa exutroq. latere coartat᷑ Vtsi exte¬
nuat᷑ homicidiũ adulteriũ confirmet᷑
Sppurgat᷑ adulteriũ homicidiũ cumulet᷑

Expanded text:
Fas obstat, tristisque palus inamabilis undae Fas obstat, tristisque palus inamabilis undae Adligat. An forte ideo ibi non est, quia non insontem, sed male sibi consciam se peremit? Quid si enim quod ipsa tantummodo nosse poterat quamuis iuueni uiolenter inruenti etiam sua libidine inlecta consensit idque in se puniens ita doluit, ut morQuanquam nec sicquidem occidere se debuit, si fructuosam posset apud deos falsos agere poenitentiam. Verumtamen si forte ita est, falsumque est illud, quod duo fuerunt et adulterium unus admisit, sed potius ambo adulterium commiserunt, unus manifesta inuasione, altera latente consensione, non se occidit insontem, et ideo potest a litteratis eius defensoribus dici non esse aput inferos inter illos, <qui sibi letum insontes peperere manu.\' Sed ita haec causa ex utroque latere coartatur, ut, si extenuatur homicidium, adulterium confirmetur; si purgatur adulterium, homicidium cumuletur;
Abbreviated transcription (Latin):
paia cũ patre pulsus ẽ: haec summ qẽ
mactata supplicio: Sinonẽ illa inpu¬
dicitia quainuita opprimit nonẽ hȩc
iustitia quacasta punit᷑: uosappello
leges iudicesq romani: Nempe post
ꝑpeaata facinora nec quẽ quã scelestũ
indemnatũ inpune uoluistis occidi
Siergo adurmiudiciũ quisquã deferret
hoc crimen uobisq ꝓbaret᷑ non solũ
indemnatã uerũ eniã castã etinno¬
centẽ interfectã eẽ mulierẽ : ñ ne eũ
qui idfecisset saeueritate congrua
plecteretis: hoc fecit illa iucretia
illa sic praedicata lucretia in nocentẽ
casta : uim ꝑ pessã lucretiã: in suꝑ inte ml
Proferte sententiã. Quodsiꝓpterea
ñ potestis quia non adstat quã puniro
quã certe apud infernos iudices etã
tales quales poetarum uestrorum
cirminib: cuntitint. mullaratione defenditis.
constitutã scilicet int̃ illos. quisibi loetũ in sor¬
tes pepereremanũ lucẽq perosi piecere
animas. cui adsupernaredire cũpienti

Expanded text:
ia cum patre pulsus est. haec summo est mactata supplicio. Si non est illa inpudicitia qua inuita obprimitur, non est haec iustitia qua casta punitur. Vos appello, leges iudicesque Romani. Nempe post perpetrata facinora nec quemquam scelestum indemnatum inpune uoluistis occidi. Si ergo ad uestrum iudicium quisquam deferret hoc crimen uobisque probaretur non solum indemnatam, uerum etiam castam et innocentem interfectam esse mulierem, nonne eum, qui id fecisset, seueritate congrua plecteretis? Hoc fecit illa Lucretia; illa, illa sic praedicata Lucretia innocentem, castam, uim perpessam Lucretiam insuper interemit. Proferte sententiam. Quod si propterea non potestis, quia non adstat quam punire Quam certe aput infernos iudices etiam tales, quales poetarum uestrorum carminibus cantitantur, nulla ratione defenditis, constitutam inter illos scilicet,. qui sibi letum Insontes peperere manu lucemque perosi Proiecere animas; cui ad superna redire cupienti
Abbreviated transcription (Latin):
scis audiamus. quibus turpitudinẽ mierrmi
et roris uelud altioris doctritȩ specie colorane
conant᷑. Primum eas int̃ p̃tationes sicuarro
comm̃dat.: ut dicat antiquos simulacradeoꝵꝵ:
&iuis gnio ormatusque finxisse: quecum ⁊ p̃logt̃¬
oculis drum aduertissent iuqui adissent doce fio
mulacra specie hominis fecert̃. hoc uderi secu¬
tos. quod mnortalium aninius quiẽ in corpore
bumano. simnillum ẽ in uiortalis animi. tam¬
quã suasa ponerent᷑ causa notandor deorutt. ili
&in liberiae deminophorum sisteret᷑ quo dsig¬
nifcar& uinum ꝑid quod contin& id qđ contine¬
tum tapsimulacrum qđ formã haber& huita

Expanded text:
physicas audiamus, quibus turpitudinem miserrimi erroris, velut altioris doctrinae specie, colorare conantur. Primum eas interpretationes sic Varro commendat, ut dicat antiquos simulacra deorum et insignia ornatusque finxisse; quae cum oculis animadvertissent hi qui adissent doctrinaemulacra specie hominis fecerunt, hoc videri secutos quod mortalium animus qui est in corpore humano, simillimus est immortalis animi: tanquam si vasa ponerentur causa notandorum deorum, et in Liberi aede oenophorum sisteretur, quod significaret vinum, per id quod continet id quod continetur: ita per simulacrum quod formam haberet huma
Abbreviated transcription (Latin):
sublimia crimina nonuenerunt: deia no
quidem ñ mihi facile quicquã occurrit: quod
ab obꝓbrum ꝑtineat: & fortasse talis fuerit¬
is ut in nocentius uixerit . &a facinoribus elagi¬
utũs que remotius. saturnũ fugientẽ benignus
xepit cũ hospite partitus ẽ regnũ ut &nam
ciuitates singulas c̃derent: iste ianiculũ: ille
saturniam: sedisti incultu deoꝵ om̃is dedecoris
appetitores cui uitã minus turpẽ inuenert᷑
eut̃ simulati monstruoa desormitate
murd runt nunic eubi stontel ert unt aia

Expanded text:
mina non uenerunt. De Iano mina non uenerunt. De Iano quidem non mihi facile quidquam occurrit, quod ad probrum pertineat. Et fortasse talis fuerit, innocentius uixerit et a facinoribus flagitiisque remotius. Saturnum fugientem benignus excepit; cum hospite partitus est regnum, ut etiam ciuitates singulas conderent, iste laniculum, ille Saturniam. Sed isti in cultu deorum omnis dedecoris adpetitores, cuius uitam minus turpem inuenerunt, eum simulacri monstrosa deformitate turparunt, nunc eum bifrontem, nu