comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoce dicat᷑. Dicit᷑ enim dedeo fecit. dixit. uł aliqͥd a¬
liud tale. & ñ dicit᷑ fecerunt. siue dixerunt. P. Hec
⁊̃ mea auctoritas qͦd nomen d̃ĩ płarit̾ dicit᷑. & actꝰ
singłarit̃: ac ꝑ hoc patet. quia d̾s unus ÷ in plurib
psonis. & tam̃ ut omnes tuas obiectiones p̃cidam:
possum quidem demonstrare. & nom̃ d̃i. & ipsum
etiam actum płarit̃ ꝓferri. Qͦolicet ita sit: cum
iam suꝑuis multis ostensum sit rationib unum
tantũmꝰ deum ẽẽ. ad plures deos illud referre ñ
possumus. Adunum gͦ deum & plures ꝑsonas illud
referri necẽe ẽ. M. Si hoc quidem ostenderis: lam
optime quod ꝓposuisti. ꝓͥatum erit. P. Quod si do
opitulante hoc tͥ ostendero: credes unum & plures
ꝑsonas : M. Nullum sane tecum suꝑ haore feriam
pactum: s tamen a te uellem audire. P. Noui cer¬
te cordis tui duritiam. stam̃ iam illud tͥ ostendam:

Expanded text:
voce dicatur. Dicit enim de Deo, fecit, dixit , vel aliud avoce dicatur. Dicit enim de Deo, fecit, dixit , vel aliud aliquid tale, et non dicitur, fecerunt, sive dixerunt. PETRUS. Haec est mea auctoritas, quod nomen Dei pluraliter dicitur, et actus singulariter, ac per hoc patet, quia Deus unus est in pluribus personis. Et tamen ut omnes tuas objectiones praecidam, possum quidem demonstrare, et nomen Dei et ipsum etiam actum pluraliter proferri. Quod licet ita sit, cum jam superius multis ostensum sit rationibus unum tantummodo Deum esse, ad plures deos illud referre non possumus. Ad unum ergo Deum, et plures personas illud referri necesse est. MOYSES. Si hoc quidem ostenderis, jam optime quod proposuisti probatum erit. PETRUS. Quod si Deo opitulante hoc tibi ostendero, credes unum et plures personas? MOYSES. Nullum sane tecum super hac re feriam pactum, sed tantum attente vellem audire. PETRUS. Novi certe cordis tui duritiam, sed tamen jam illud tibi ostendam, per
Abbreviated transcription (Latin):
cum alias repꝑiat᷑ appellari heloym. & adonay. qͦd
płaritatẽ significat. demonstrant᷑ plures dii uł do¬
mini: qͦo uidet᷑ contͣrium. Aut enim unus erit
d̾s: aut plures. In do autẽ non ⁊ ħ contͣriũ. Quod
enim se singłari nomine appellauit: ad unam ꝓ¬
fecto respicit substantiam. Qͦo uͦ płari: ad plures
ficant : scłm regłas artis litteratoriȩ contingit.
Quod uͦ se ita d̾s appellauit. nullis coactus regulis.
angłos appellasse adonay.ħ ÷ domini mei: quia an¬
głi duo ꝓfecto erant. Et alias in eodem libro laban
increpans iacob: ait. Cur furatꝰ es eloay. hoc ÷ deos
meos: Et in psalmo inuenit᷑ scͥptum. Ego dixi
elohimatẽ: id ÷ dii estis. Et ad isrłiticum ppłm do¬
minus ꝑ moysenloquens ait. Non habebis heloym
herim: hoo ÷ deos alienos. Similib qͦq testimo¬
niis. libri ꝓpħarum satis habundant. M. Licet os¬
tensum sit elohumn & adonay. płalitatẽ significare:
qͦd ꝑactum cui adiungunt᷑ notat᷑. cum singulari

Expanded text:
ri Elohim, et Adonai, quod pluralitatem significat, plures demonstrantur dii. Quod videtur contrarium. Aut enim unus erit Deus, aut plures. In Deo autem non est hoc contrarium. Quod enim se singulari nomine appellavit, ad unam profecto respicit substantiam, quod vero plurali, ad plures ficant, secundum regulas artis litteratoriae contingit. Quod vero Deus se ita appellavit, nullis coactus regulis, angelos appellasse Adonai , hoc est Domini mei, quia angeli duo profecto erant. Et alias in eodem libro Laban increpans Jacob, ait: Cur furatus es Elohai , hoc est, deos meos? Et in Psalmis invenitur scriptum: Ego dixi Elohimatem , id est, dii estis. Et ad Israeliticum populum Dominus per Moysen loquens, ait: Non habebis Elohim Mermi , hoc est, deos alienos. Similibus quoque testimoniis libri prophetarum satis abundabunt. MOYSES. Licet ostensum sit Elohim et Adonai pluralitatem significare, em, quod per actum cui adjunguntur notatur, cum singulari
Abbreviated transcription (Latin):
comedendis dñs noe dedit. Postquã enim moyses uenit. ꝙ¬
anti quũ quod noe datum fuerat p̾ceptũ. de carnũ uidelicet
absolutione rediit. Et dñs quidem ꝓpħam eẽ suscitandũ.
tanquã moysem. id ẽ xp̃m qui nouã legem uidelicet da¬
re sicut moyses quẽ admodum supra diximus ꝑ moy sen
ipsum ꝓmisit. Rursus de noua quã uenturam ẽẽ p̾uide.¬
bat lege. hunc inmodũ ẏsaias precinuit. Erit in no
uissimis dieb preꝑatus mons domus dñi in uerticem
montium. et eleuabitur suꝑ colles. & fluent ad eum om

Expanded text:
comedendis Dominus Noe dedit , quia, postquam Moyses venit, comedendis Dominus Noe dedit , quia, postquam Moyses venit, antiquum quod Noe datum fuerat praeceptum, de carnium videlicet absolutione, rediit. Et Dominus quidem prophetam esse suscitandum tanquam Moysen, id est Christum, qui novam legem videlicet daret, sicut Moyses, quemadmodum supra diximus, per Moysen ipsum promisit . Rursus de nova quam venturam esse praevidebat, lege hunc in modum Isaias praecinuit: Erit, inquit, in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini, in vertice montium, et elevabitur super colles, et flue
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit: occides de armentis & pecorib tuis quȩ habueris sic̃
p̾cepit tibi. & comedes in opidis tuis ut tibi placet. Sicut
caprea comedit᷑ q ceruus. ita uesceris eis: ꝙ mundus ⁊ inuũ¬
dus incõmie uescentur. Ante aduentũ quippe xp̃i. t̾mini
isrł fuerunt augusti: quia nec totã etiã t̾ram habuerunt
rł post aduentũ xp̃i: qñ legem eiꝰ ꝑ totũ mundũ p̃dicauert̃
apłi. S & locus quẽ dñs elegerat. ut eẽt nom̃ eiꝰ ibi iam ꝓcul
est: quia destructum ẽ. antiquum illud templũ dm̃. Carne
igitur omĩmunda sit uel imnunda: iam quilibet pro ut sibi
placet sine ulla transgressione potest uesci. Quod autem õ
moyses huc usq dixi: utiq feci. ut tue saciffacerẽ uolunta¬
ti. Siuͦ aliter me uellem defendẽ: ꝓfecto nouam legẽ dice.¬
tempꝰ p̾cepti nunius est completũ. aliud ut sibi placet dat
p̾ceptum: quẽ admodũ de p̃cepto uidemus quod de carnib

Expanded text:
fuerit, occides de armentis et operibus, quae habueris sicut fuerit, occides de armentis et operibus, quae habueris sicut praecepit tibi, et comedes in oppidis tuis ut tibi placet. Sicut caprea comeditur et cervus, ita vesceris eis, et mundus et immundus in commune vescentur . Ante adventum quippe Christi termini Israel fuerunt angusti, quia nec totam etiam terram habuerunt,rael post adventum Christi, quando legem per totum mundum praedicaverunt apostoli. Sed et locus quem Dominus elegerat ut esset nomen ejus ibi, jam procul est, quia destructum est antiquum illud templum Domini. Carne igitur omni, munda sit vel immunda, jam quilibet, prout sibi placet, sine ulla transgressione potest vesci. Quod autem, o Moyses, huc usque dixi, utique feci ut tuae satisfacerem voluntati. Si vero aliter me vellem defendere, profecto novam legem diceando tempus praecepti unius est completum, aliud, ut sibi placet, dat praeceptum, quemadmodum de praecepto videmus, quod de carnibus
Abbreviated transcription (Latin):
ne duriciã cordib inferrent. aut hebetudinẽ. ne intelli¬
gerent. P. Hec nempe duo uicia. inmundicia scił. atq
duricia. olim corꝑib ex carnib accidebant: qñ ipsa
dinẽ non habebant. Ut aũ sp̃c uenit. & ꝑ baptismũ cre¬
dentiũ corꝑa mundificauit. & sp̃e sc̃ĩ plenitudinẽ infudit:
iam carne aliqua nec sordidari corpus homi nis nec hebe¬
tari potuit. Hoc etiã testant᷑ doctores ur̃ i. qui dixerunt
runt carnẽ porci: qđ post aduentũ xp̃i de comestibili
in comestibilẽ debebat conuert. Hȩx autẽ ratio de om̃ib
inmundiciis potest dari. S ꝙ carnium absolutionẽ testat᷑
moyses ẽẽ fut᷑am pꝰ aduentũ xp̃i : loquens ad popłm isr ł u̾ba
hꝰmodi. Quando dilatauerit dñs ds̃ t̾minos tuos sicut locu
tus est tibi. & uolueris uesci carnib quas desid̾at aĩa tua ÷
locus autẽ quẽ elegerit dñs ds̃ cuus ut sit nom̃ eiꝰ ibi. ꝓcul

Expanded text:
ne duritiam cordibus inferrent, aut hebetudinem, ne intelline duritiam cordibus inferrent, aut hebetudinem, ne intelligerent. PETRUS. Haec nempe duo vitia immunditia, scilicet atque duritia, olim corporibus et carnibus accidebant, quando ipsa tus venit, et per baptismum credentium corpora mundificavit, et Spiritus sancti plenitudinem infundit, jam carne aliqua nec sordidari corpus hominis, nec hebetari potuit. Et hoc testantur doctores vestri, qui dixerunt runt post adventum Christi de incomestibili in comestibilem debebat converti. Haec autem ratio de omnibus immunditiis potest dari. Sed et carnium absolutionem protestatur Moyses esse futuram post adventum Christi, loquens ad populum Israel verba hujusmodi: Quando diltus est tibi, et volueris vesci carnibus quas desiderat anima tua, locus autem quem elegerit Dominus Deus tuus, ut sit nomen ejus ibi, procul
Abbreviated transcription (Latin):
prohibet. quod ei nunquam antea prohibitum fuit: et hȩc
modis . iiͦii. corpori se adiungit. Uno quando corpori adheret
abipsius creatione. nec abeo inȩt̾num se cedit. ueluti cum
de patre. & matre hereditarie ꝓuenit: ut in porco ui¬
demus. et aliis carnib ꝓhibitis. Scdõ cũ ei cum quo pͥus¬
non fuerat adiungit᷑: s postea non separatur: ut in
mortuis ac leꝓsis uidetur. Tercio. cum aliqua de causa
suꝑueniente corpi adhibetur. & postea alia oꝑis causa
se ungitur: sicut illi qui mortuũ tangunt inmundi
sunt. donec cineris consꝑsione mundi fuerint. N uarto
autẽ cũ aliqua de causa corꝑi se adiungit. ac sine oꝑe ul¬
lo recedit: ut illi qͥ morticiniũ aliqͥd contingunt totadie
sordidi. sole uͦ occidente absq purgatione aliqua mundi
ꝓhibite sunt: iuideł ne inmundos facerent qͥ eas comede¬
rent. S & ideo ut doctores nr̃i asserunt ꝓhibite fuerunt:

Expanded text:
prohibet, quod ei nunquam antea prohibitum fuit, et hoc prohibet, quod ei nunquam antea prohibitum fuit, et hoc modis quatuor corpori se adjungit, uno quidem, quando corpori adhaeret, ab ipsius creatione, nec ab eo in aeternum secedit, veluti cum de patre et matre haereditarie provenit, ut in porco videmus et aliis carnibus prohibitis. Secundo, cum ei cum quo non fuerat adjungitur, sed postea non separatur, ut in mortuis ac leprosis videtur. Tertio, cum aliqua de causa superveniente corpori adhibetur, et postea alia operis causa sejungitur, sicut illi qui mortuum tangunt immundi sunt, donec cineris conspersione mundi fiant . Quarto autem, cum aliqua de causa corpori se adjungit, ac sine opere ullo recedit, ut illi qui morticinium aliquod contrectarint tota die sordidi, sole vero occidente absque purgatione aliqua mundi prohibitae sunt, videlicet ne immundos facerent, qui ea comederent. Sed et ideo ut doctores vestri asserunt, prohibitae fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
quasi siluestres erant ad huc homines et bestiales: nul¬
latenus tam cito possent ammoneri ad obediendum pre¬
ceptis dñi. Quod dĩ comꝑiens sapiencia. nequaquam si¬
mul omma eis uoluit don are precepta: immo paulatim
unũ dedit adȩ. udelicet nede fructu quem prohibebat
guine non manducare. et homicidium non ꝑpetrare: sa¬
cͥficia autem et cͥcumcisionẽ precep̃ abrahe. Cum audem
moyses uenit. et ds filios isrł secum ad iungere. et ab aliis
gentibus discernẽ uoluit. precepta sua eis precepit ut pla¬
cuit⁊ et carnes in mundas ne inquinarentur in illis ꝓ
hibuit: qum et eis in ter mundas et in mundas discre
tionis signum dedit. P. Et hȩc in mundicia quam de car¬
nibus dixisti: ẽ ipsa corpus uel res quȩ accidat corpori:M.
Neutrum: imino ẽ res quȩdam sp̃uał. quȩ incorpus descen¬
dit. nec ei tam̃ crem̃tum uł de tͥm̃tum attribuit. s tale quid

Expanded text:
quasi silvestres erant adhuc homines et bestiales, nulquasi silvestres erant adhuc homines et bestiales, nullatenus tam cito possent admoneri ab obediendum praeceptis Dei. Quod Dei comperiens sapientia, nequaquam simul omnia eis voluit dare praecepta, imo paulatim unum dedit Adae, videlicet ne de fructu quem prohibueratguine non manducare, et homicidium non perpetrare , sacrificia autem et circumcisionem praecepit Abrahae . Cum autem Moyses venit, et Deus filios Israel secum adjungere, et ab aliis gentibus discernere voluit, praecepta eis sua praecepit, ut placuit, et carnes immundas ne inquinarentur in illis eis prohibuit, quin et eis inter mundas et immundas, signum discretionis dedit . PETRUS. Et haec immunditia quam de carnibus dixisti, est ipsa corpus, vel res quae accidat corpori? MOYSES. Neutrum, imo est res quaedam spiritualis, qua in corpus descendit, nec ei tamen incrementum, vel detrimentum attribuit, sed tale quid
Abbreviated transcription (Latin):
mo. Nunquid manducabo carnes taurorum÷ aut sangui¬
nẽ hyrcorum p otabo: Inmola cdo sacͥficium laudis. ꝑ hoc
enim insinuauit cȩtã sacͥficia omnia ẽẽ postponenda et illd
sacͥficium quod laudis uocabatur ẽẽ faciendum: et hoc
quidem sacͥficium nr̃m laudis ẽ. Illud enim faciendo: dm̃
laudamus de beneficio quod nobis fecit ꝑ filium siium iħm
nos saluando. M. Et quid derarnibus illis dices quas
hibuerunt. immo etiam ipsi comederunt: P. Cum oĩa
quȩ ds fecit bona sint testante scͥptura et dicente quia
uidit ds̃ cuncta qus fecerat. et erant ualde bona: et
noe ac filus eius dicat ds. omne quod mouetur et uiuit:
erit uobis incibum: quasi olera uirencia tradidi uobis
omnia. Cum et abraham. et ysaac. et reliqui patͥarchȩ
omnia quȩ uolebant comedint usq ad mopsen. et moyses
ȩtiam antequam suscepisset legem: cur in lege moysi pro¬
luibite sunt carnes manducari: M. Qm̃ in mundi exordio

Expanded text:
mo: Nunquid manducabo carnes taurorum, aut sanguimo: Nunquid manducabo carnes taurorum, aut sanguinem hircorum potabo. Immola Deo sacrificium laudis . Per hoc enim insinuavit caetera sacrificia omnia esse postponenda et illud sacrificium quod laudis vocabatur fore faciendum. Et hoc quidem sacrificium nostrum, laudis est. Illud enim faciendo. Deum laudamus de beneficio quod nobis fecit, per filium suum Jesum nos salvando. MOYSES. Et quid de carnibus illis, dices, quas hibuerunt, imo etiam ipsi comederunt? PETRUS. Cum omnia quae Deus fecit bona sint, testante Scriptura et dicente: Quia vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde bona . Et Noe ac filiis ejus dicat Deus: Omne quod movetur et vivit, erit vobis in cibum, quasi olera virentia tradidi vobis omnia , cum et Abraham et Isaac et reliqui patriarchae, omnia quae volebant comederint usque ad Moysen, et Moyses etiam antequam suscepisset legem, cur ergo in lege prohibitae sunt carnes manducari? MOYSES. Quoniam in mundi exordio
Abbreviated transcription (Latin):
ne tantum et uino sacͥficium fieri preceꝑunt: P. Omnia sa¬
cͥficia quȩ in lege moysi fieri precepta sunt et ordinata. ni
chil nisi figura et significatio sacͥficii precipui. quod uent᷑m
erat fuerunt: et ut gentes sacͥficiis se assuefacerent. et ꝑilla
agnoscerent. quod sicut ipsa consuetudin aria abluebant
peccata. ita et ꝑmaximũ sacͥficium marimum posset deleri
ficium uenit. ac pro nr̃a redemptione immolatus fuit: iam
illa antiqua fieri sacͥficia necessarium non fuit. Presente eiũ¬
illo utimur sacͥficio. pane scił et uino. quod nobis ordinarunt
apłi: immo. xp̃c ipse dedit. Et hoc sacrificium simile ẽ sacͥfi¬
cio illi quod inlege moyses precipiens sacͥficium rõda. id ẽ
laudis appellauit: et quod de pane tantum et iuino in huuis
nr̃i sigura fieri precepit. Quod et dauid uenturum eẽ pre¬
noscens. et pre illo cet̾a omnia contemꝑnens: inquit in psal¬

Expanded text:
ne tantum et vino sacrificium fieri praeceperunt. PETRUS. Omnia sane tantum et vino sacrificium fieri praeceperunt. PETRUS. Omnia sacrificia quae in lege Moysi fieri praecepta et ordinata sunt, nihil nisi figura et significatio sacrificii praecipui quod venturum erat fuerunt, et ut gentes sacrificiis se assuefacerent et per illa agnosceretur quod, sicut ipsa consuetudinaria ista abluunt peccata, ita per maximum sacrificium maximum posset deleri ificium venit, ac pro nostra redemptione immolatus fuit, jam illa antiqua fieri sacrificia necessarium non fuit. Postquillo utimur sacrificio, pane scilicet et vino, quod nobis ordinarunt apostoli, imo Christus ipse dedit . Et hoc sacrificium simile est sacrificio illi quod in lege Moyses praecipiens, sacrificium toda, id est laudis appellavit , et quod de pane tantum et vino in hujus nostri figuram praecepit. Quod et David venturum esse praenoscens, et prae illo caetera omnia contemnens, inquit in psal
Abbreviated transcription (Latin):
P. Ergo possumus affirmare iuim expiationis illus in
penitencia non in ieiunio constare: cestante ysaia et di¬
cente. Hunquid hoc ẽ magis ie uiniũ quod elegi: Dissol¬
ue colligationes impietatis: solue fasciculos depͥmentes.
M. Quid igitur ualet ieuinium: P. Totuis ẽ sane boni
inicium: quod et ad corpus humanum precipitur debili¬
tandum: et auiciis compescendum. M. Scd̃m uerba tua
quicumq quolibet die ieuiauerit simul et penituerit:
peccatorum remissionẽ habebit. Pꝰ. Uerum ẽ. M. Quare
gͥ ds diem illius ieiunii nominatum precepit: P. Ut in
die det̾̃minato omnes conuenirent: et iciunantes peniten¬
ciam agerent. M. Et quare apłi ur̃i hoc totum dimisert̃:
lxl. dierum quam unius: et penitencia quad raginta dierũ
magis proficit quam unius. M. De i euinio sicut placuit
reddidisti: s quid dices desacͥficiis. quȩ de boue. capra. et

Expanded text:
PETRUS. Ergo possumus affirmare, vim expiationis illius in PETRUS. Ergo possumus affirmare, vim expiationis illius in poenitentia non in jejunio constare, testante Isaia, et dicente: Nunquid hoc est magis jejunium quod elegi. Dissolve colligationes impietatis, solve fasciculos deprimentes . MOYSES. Quid igitur valet jejunium? PETRUS. Totius est sane boni initium, quod et ad corpus humanum praecipitur debilitandum et a vitiis compescendum. MOYSES. Secundum verba tua quicunque quolibet die jejunaverit simul et poenituerit, peccatorum remissionem habebit. PETRUS. Verum est. MOYSES. Quare igitur Deus diem illius jejunii nominatim praecepit? PETRUS. Ut in die determinato omnes convenirent, et jejunantes poenitentiam agerent. MOYSES. Et quare apostoli vestri hoc totum dimiserunt?um quadraginta dierum quam unius, et poenitentia quadraginta dierum magis proficit quam unius. MOYSES. De jejunio, sicut placuit, respondisti. Sed quid dices de sacrificiis quae de bove, capra et
Abbreviated transcription (Latin):
dit. ac precellit. et de qͣ precipitur ut qui eam non fe¬
cerit ꝑibit: de aliis minoribus frustra iam disputa¬
remus: cum eas posses multo comdempnare leuius.
De ieuinio autem decimi diei. septimi mensis. michi
uolo responderi: quod ad ur̃orum ex piationem pec¬
catorum in tantum dominus precepit obseruari. quod
eum qui non obseruaret degeneratione sua disꝑire dix:
illo ieuinio michi dicas utrum ipsum solum alicui
ad peccatorum destructionẽ sufficiat: uł cum illo ȩtiã
penitencia quis in digeat. M. Sane absq penitencia
non potest expiatio ulla ẽe. P. Item quero ate. Uĩ
illius expiationis in quo eam constare. uł indie ie¬
responde. Siquis pret̾missio ieunio ꝑ exͣcquerit. et
ita obierit: alus uero ieiunando sed ñ penitendo
mortuus fuerit similiter: ut̃ eorum potius saluari
habebit: M. Ille proculdubio qui penitenciam fecerit.

Expanded text:
dit ac praecellit, et de qua praecipitur, quod qui eam non fedit ac praecellit, et de qua praecipitur, quod qui eam non fecerit peribit, de aliis minoribus frustra jam disputaremus, cum eas posses multo condemnare levius. De jejunio autem decimi diei mensis septimi mihi postulo responderi, quod ad nostrorum expiationem peccatorum in tantum Dominus praecepit observari, quod eum qui non observaret de generatione sua disperire dixit, illo jejunio mihi dicas, utrum ipsum solum alicui ad peccatorum destructionem sufficiat, vel cum illo etiam poenitentia quis indigeat. MOYSES. Sane absque poenitentia non potest expiatio esse ulla. PETRUS. Item quaero a te vim illius expiationis in quo eam constare, vel in die jePETRUS. Item responde: si quis praetermisso jejunio poenituerit et ita obierit, alius vero jejunando sed non poenitendo mortuus similiter fuerit, uter eorum potius salvari debebit? MOYSES. Ille procul dubio, qui poenitentiam fecerit.
Abbreviated transcription (Latin):
dotem qui illud faciat habeatis: Putatis enim quod
propt̃ herbas tantum. et arimos quos manducatis
phase complere possitis: Quin etiam ipsum diem
phase quandoq commutatis. et usq in sequentem¬
diem disfertis. quia illuo nec die lune. nec die mertu¬
rii. nec dic ueneris. unꝙͣ. celebrabitis: quod michi uo¬
lo edisseras quare faciatis. M. Nescio aliud: nisi qd
nr̃i doctores sic ordinauerunt illud. et gamalihel pre
xp̃ianus. Et quia nouit quod die quidem lune consi¬
lium mierunt uidei quomͦ xp̃c posset condempnari. die
autem mercurii datum fuit argentum protraditione
xp̃i: die uero ueneris asfirus ẽ xp̃t cruci: quia inquani
boc nouit. et indiebus illis gaudium aliquod exerceri
non uoluit: idõ in illis celebrari phase prohibuit:
et in sequentem diem differri precepit. Hoc autẽ
secretum omnib reuelare non uoluit. M. Postquam
phase festiuitatẽ dampnasti. quȩ cet̾as omnes prece¬

Expanded text:
dotem, qui illud faciat habeatis? Putatis enim quod dotem, qui illud faciat habeatis? Putatis enim quod propter herbas tantum et azymos, quos manducatis Phase complere possitis? Quin etiam ipsum diem Paschae, quandoque commutatis, et usque in sequentem differtis, quia illud nec die Lunae, nec Mercurii, nec die Veneris unquam celebratis. Quod mihi volo edisseras quare facias. MOYSES. Nescio aliud, nisi quod nostri doctores sic ordinaverunt illud, et Gamaliel prae Christianus . Et quia novit quod die quidem Lunae consilium inierunt Judaei, quo Christus posset condemnari, die autem Mercurii datum fuit argumentum pro traditione Christi, die autem Veneris affixus est cruci, quia, inquam, hoc novit, et diebus illis gaudium aliquod exerceri non voluit, ideo in illis celebrari Phase prohibuit , et in sequentem diem differre praecepit. Hoc autem secretum omnibus revelare non voluit. MOYSES. Postquam Phase festivitatem damnasti, quae caeteras omnes praece
Abbreviated transcription (Latin):
ueniente complebitur. P. Uerum ẽ quod ad ueniente
xp̃o compleri debuit. S cum iam uenisse. xp̃m pro¬
batum sit: tunc et complaeta ẽ propħia. quando uenit.
Quod sic intelligendum ẽ. Iam amplius recordari non
debemus quod filios isrł de egipto eduxit dñs ÷ immo
de tr̃a aquilonis. id ẽ de inferno. cum ꝑ aquilo nem
intelligatur diabolus. cuius tr̃a ẽ habitatio et infer¬
nus: sicut dicit iohel propħa. Et qui abaquilone ẽ.
procul faciam auobis. et expellam eum in tr̃am inuiam
et desertam faciem eius contra mare orientale. et extre¬
mum eius ad mare nouissimũ: et ascendet fetor. eus
et ascendet putredo euis. quia suꝑbe egit. Et ego
quidem non curo explanare qualit̾ ꝑ aquilonẽ dia¬
bolum possimus intelligere: nam hoc ur̃i doctores
satis er posuere. Presẽa quomodo uos phase celebrare
dicitis: cum nec sacͥficium faciatis nec altare. nec sacer¬

Expanded text:
veniente complebitur. PETRUS. Verum est quod adveniente veniente complebitur. PETRUS. Verum est quod adveniente Christo compleri debuit. Sed cum jam venisse Christum probatum sit, tunc et completa est prophetia quando venit. Quae sic intelligenda est, quia amplius recordari non debemus, quod filios Israel de Aegypto eduxit Dominus, imo de terra aquilonis, id est de inferno, cum per aquilonem intelligatur diabolus, cujus terra et habitatio est infernus, sicut dicit Joel propheta: Et qui ab aquilone est procul faciam a vobis, et expellam eum in terram inviam et desertam, faciem ejus contra mare orientale, et extremum ejus ad mare novissimum, et ascendet fetor ejus, et ascendet putredo ejus, quia superbe egit . Et ego quidem non curo explanare qualiter per aquilonem diabolum possimus intelligere, nam hoc vestri doctores satis exposuere. Praeterea autem quomodo vos Phase celebrare dicitis, cum nec sacrificium faciatis nec altare, nec sacer
Abbreviated transcription (Latin):
ges. similit̾ poteris applicare ad xp̃m. M. Qm̃ petre¬
egypti phase ut placuit explanasti: uolo dicas si placet
quare uice altã phase indeserto preceptum ẽ fieri. P.
Nulla sane alia de causa aut utilitate factumẽ. nisi obme¬
moriam phase egyptiaci: et addenunciandum illud quo
immolandus erat. xp̃c agnus dĩ. S et illud phase semꝑ
tum quia nondum completi erant ritus illi. Postquam
uero ꝑ mortem suam totum completum ẽ. iam illud pha¬
se fieri necesse ulterius non fuit: umo pascha illuo qd ab
a płis nr̃is ordinatum ẽ nobis. R ectum ẽ enim: ut diemn
saluationis animarum quȩ coli dignior ẽ. cominutemus
pro die saluationis corporum. Nam et ueniente maiore
leticia minor recedit: et oriente sole. stellarum claritas
aufugit. S er memoriam pͥoris debemus dimittere.
pro memoria sequentis: sicut et pieremiam propħam
duxit de tr̃a aquilonis. M. Promissio sane ista xp̃o ad¬

Expanded text:
ges, similiter poteris applicare ad Christum. MOYSEges, similiter poteris applicare ad Christum. MOYSEegypti, ut placuit, explanasti, volo dicas, si placet, quare vice altera Phase in deserto praeceptum est fieri . PETRUS. Nulla sane de causa aut utilitate factum est, nisi ob memoriam Phase Aegyptiaci, et ad nuntiandum illud, quo immolandus erat Christus Agnus Dei. Sed et illud Phase sempetum quia nondum completi essent ritus illi. Postquam vero per mortem suam totum completum est, jam illud Phase fieri necesse ulterius non est, imo Pascha illud quod ab apostolis nostris ordinatum nobis est. Rectum est enim ut diem salvationis animarum quae coli dignior est commutemus pro die salvationis corporum. Nam et veniente majore laetitia, minor recedit, et oriente sole, stellarum claritas aufugit. Sed et memoriam prioris debemus dimittere pro memoria sequentis, sicut et per Jeremiam prophetam de terra aquilonis . MOYSES. Promissio sane ista Christo ad
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ manducari. Sicut enim panis azimus nequaquam do¬
nec fermentetur pasta expectatur ficri. inmo festinant̃
fit: ita et iunxp̃o nullam rectitudinẽ expectarunt iudicii.
iimo festinanter condempnatus fuit. ꝑ amaras uero her¬
bas cum quibus preceptus ẽ agnus ille comedi: designat᷑
quod ex illa dampnatione iniusta. calamitas et amaritu¬
do uenit. Quod autem in teger et totus cum capite et pedi¬
bus et intestinis mandatus ẽ coqui. et post comestionem
os illius non confringi: insinuat quod nec in occisione.
mẽbrum xp̃i aliquod cesum ẽ. immo suspensus cum om¬
nibus membris fuit: nec post occisionẽ os aliquod eius
computruit. aut quamlibet aliam dissolutionẽ sustinuit.
immo tõtus et integer resurrexit. Uides gͥ quia sicut
predictum ẽ agnus ille egypti: atq ritus su figura et si¬
militudo agni cłi fuerunt. id ẽ xp̃i. Quod si ritum ali¬
quem pretermisimus non explanatum: si atcente inuesti¬

Expanded text:
est manducari. Sicut enim panis azymus nequaquam doest manducari. Sicut enim panis azymus nequaquam donec fermentetur pasta exspectatur fieri, imo festinanter sit, ita et in Christo nullam rectitudinem exspectarunt judicii, imo festinanter condemnatus fuit. Per amaras vero herbas cum quibus praeceptus est agnus ille comedi, designatur quod ex illa damnatione injusta, calamitas et amaritudo venit. Quod autem et totus cum capite et pedibus et intestinis mandatus est coqui, et post comestionem os illius non confringi, insinuat quod nec in occisione membrum Christi aliquod caesum est, imo suspensus cum omnibus membris fuit, nec post occisionem os aliquod ejus computrivit, aut quamlibet aliam dissolutionem sustinuit, imo totus et integer resurrexit. Vides igitur quia sicut praedictum est agnus ille Aegypti, atque ritus sui, figura et similitudo agni Dei fuerunt, id est Christi. Quod si ritum aliquem praetermisimus non explanatum, si attente investi
Abbreviated transcription (Latin):
bylonis uidelicet atq tỹti. Et xp̃c inter duo uesꝑa obiit:
quia et post babylonicam. et ante captinationẽ tyti. Nã
et quod sanguis agni suꝑ utrumq postem. et suꝑ limi¬
naria domorum in signum crucis scilicet poni preceptꝰ
ẽ: sanguinem de signauit xp̃i qui suꝑ crucem esfusus ẽ.
Et sicut sanguis illus agni ut dirimus de morte corpi̾
custodiuit fideles domini: ita et fideles suoᷤ de interitu
anumȩ sangus redemit iħu xp̃i. Sicut ȩtiam sanguis
ille domũ nullam nisi illas in quibus comedebatur con¬
seruauit. unde ⁊ ĩ illis tantum preceptus ẽ poni: ita et san¬
guis. xp̃i qui suꝑ crucẽ esfusus ẽ. nullum saluat nisi in
ẽ manducari: sic et xp̃c nocturno tempore captus fuit.
ne appło liberari posset aut̃ defendi. Quemadmodum
ȩtiam nȩc crudus nec coctus aqua. s assus igni: ita et. xp̃c
et ob eandem causam festinant̾ et cum pane arimo preceptꝰ

Expanded text:
bylonis videlicet atque Titi. Et Christus inter duo vespera obiit, bylonis videlicet atque Titi. Et Christus inter duo vespera obiit, quia et post Babylonicam, et ante captivitatem Titi. Nam et quod sanguis agni super utrumque postem et super liminaria domorum in signum, scilicet crucis poni praeceptus est, sanguinem designavit Christi qui super crucem effusus est. Et sicut sanguis illius agni, ut diximus, de morte corporis custodivit fideles Domini, ita et fideles suos de interitu animae, sanguis redemit Jesu Christi . Sicut etiam sanguis ille domum nullam, nisi illas in quibus comedebatur conservavit, unde et in illis tantum praeceptus est poni, ita et sanguis Christi qui super crucem effusus est nullum salvat, nisi inest manducari, sic est Christus nocturno tempore captus fuit, ne a populo liberari posset aut defendi. Quemadmodum etiam nec crudus nec aqua coctus, sed assus igni, ita et Christet ob eamdem causam festinanter et cum pane azymo praeceptus
Abbreviated transcription (Latin):
hostia illa de oue uł capra accipi precepta ẽ. et non de uac¬
ca. licet deanimalibus illis uacca sit de quibus fieri sacͥ¬
ficium in lege preceptum fuit: propt̃ hoc factum ẽ. quod
ouis uł capra cum capitur non repugnat sicut uacca fac̃. &e
dit. Quod uero ab omni multitudine filiorum isrł. ussus
ẽ immolari. cum singularit̾ de uno preceptum sit. licet
non om̃s unum. s unusquisq ꝑ domos et familias suũ
immolarit: designauit quod omnis iudeorum multi¬
tudo xp̃m occidit. Licet enim non omnis affuit: omĩs
tam̃ assensum prebuit. Quia uero die quartadecima.
et int̾ duo uesꝑa: uidendum ẽ quȩ sint duo diei uesꝑa.
Et unum quidem ẽ cum solamedio & li puncto descend̾e
inciꝑit: alterum uero cum ante noctem ex toto occidit.
Et xp̃c. et die quarta decima. et in t̃ duo diei eiusdem
uesꝑa. idẽ. hora nona ut uos ipsi creditis expirauit. Pos

Expanded text:
hostia illa de ove vel capra accipi praecepta est, et non de vachostia illa de ove vel capra accipi praecepta est, et non de vacca, licet de animalibus illis vacca sit de quibus fieri sacrificium in lege praeceptum fuit, propter hoc factum est quod ovis vel capra cum capitur non repugnat sicut vacca facit. Etdit. Quod vero ab omni multitudine filiorum Israel jussus est immolari, cum singulariter de uno praeceptum sit, licet non omnes unum, sed unusquisque per domos et familias suum immolarit, designavit quod omnis Judaeorum multitudo Christum occidit. Licet enim non omnis adfuit, omnis tamen assensum praebuit. Quia vero die quarta decima, et inter duo vespera, videndum est quae sint duo diei vespera. Et unum quidem est, cum sol a medio coeli puncto descendere incipit, alterum vero, cum ante noctem ex toto occidit. Et Christus et die quarta decima et inter duo diei ejusdem vespera id est hora nona ut vosipsi creditis expiravit. Poss
Abbreviated transcription (Latin):
in se. de diabolo qui animas clampnabat erant redim̃¬
di: et fuit agnus ille quasi annuncians illum qui uen¬
turus erat post se. M. Deagno quidem quod placet
dixisti: s predictos ritus agni quomͦ poti̾s applicare
Nam sicut agnus ille die mensis detima tolli preceptuᷤ
ẽ. et usq iniquartam decimam conseruari: sic et die
mensis detima die scilicet lune d̃ obseruandoxp̃o. con¬
silium acceperunt doctores ur̃i. Die si quidem dñica
precedenti. ierłm ut ibi phase celebraret uenit.xp̃c.
quem cum leticia et pompa magna et honore plebs
tuta suscepit: unde doctorum inudia ac maliuolencia
maior creuit. et de ipso obser uando atq occidendo die
crastina alter cum altõ consilium cepit: illud autem con¬
silium usq in quartam decimam diem tectum et celatũ
sure: et sicut agnus ille masculus et̃. ac iniuenis p̃ceptꝰ
et omni infirmitate. id ẽ peccato carens fuit. Quod autẽ

Expanded text:
in se, de diabolo, qui animas damnabat erant redimenin se, de diabolo, qui animas damnabat erant redimendi, et fuit Agnus ille quasi annuntians illum qui venturus erat post se. MOYSES. De agno quidem quod placet respondisti, sed praedictos ritus agni quomodo poteris applicare Nam, sicut agnus ille die mensis decima tolli praeceptus est, et usque in quartam decimam conservari , sic et die mensis decima, die scilicet lunae, de observando Christo consilium acceperunt doctores vestri . Die siquidem Dominica praecedenti Hierusalem, ut ibi Phase celebraret, Christus venit, quem cum laetitia et pompa magna et honore plebs tota suscepit, unde doctorum invidia ac malevolentia major crevit, et de ipso observando atque occidendo die crastina alter cum altero consilium coepit . Illud autem consilium usque in quartam decimam diem tectum et celatum fuit. Et sicut agnus ille masculus esse, ac juvenis esse praet omni infirmitate, id est peccato carens fuit . Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
crudas uel aqua coctas. s igni tantum assas comedi: in teger
etiam totus cum capite et pedibus et in testinis iussus ẽ
igne coqui. noctuq et festinant̃ comedi. et os illius non
confrĩgi et sic cum arimo pane et amaris herbis mandu¬
cari. M. Profecto ita ẽ. ut diristi. P. Dic gͦ quib de cau¬
sis precepti sunt ritus isti: M. Nescio: s sic dñs uoluit
ficri. De sanguine autem scio quod suꝑ utrumq domorũ
postem. et suꝑ liminaria idõ poni preceptus ẽ: ut uemi¬
ens malignus angłs. domum illo infectam sanguine
ꝑ transiret. P. Non ne tibi sepius supͣ diri: quod uer¬
bum aliquod temere nunquam exierit abore dm̃: M.
Dic tu ergo quare obseruare iussi sunt ritus illi. P. Agnꝰ
nempe ille egypti atq ritus sui: figura et similitudo
fuerunt agni dĩ qui in molandus erat. id ẽ. xp̃i. Sicut
enim ꝑ agnum illum de manu angłi qui corpora oc¬

Expanded text:
crudas vel aqua coctas, sed igni tantum assas comedi, integer crudas vel aqua coctas, sed igni tantum assas comedi, integer etiam et totus cum capite et pedibus et intestinis jussus est igni coqui, noctuque et festinanter comedi, et os illius non confringi, et sic cum azymo pane et amaris herbis manducari MOYSES. Profecto ita est ut dixisti. PETRUS. Dic ergo quibus de causis praecepti sunt ritus isti. MOYSES. Nescio, sed sic voluit Dominus fieri. De sanguine autem scio, quod super utrumque domorum postem, et super liminaria ideo poni praeceptus est, ut veniens malignus angelus, domum illo infectam sanguine pertransiret. PETRUS. Nonne tibi saepius supra dixi, quod verbum aliquod temere nunquam exierit ab ore Domini. MOYSES. Dic tu ergo. Quare observari jussi sunt ritus illi? PETRUS. Agnus nempe ille Aegypti, atque ritus sui figura et similitudo fuerunt Agni Dei, qui immolandus erat, id est Christi. Sicut enim per agnum illum de manu angeli qui corpora oc
Abbreviated transcription (Latin):
immolare. ipsumq cum pacre atimo et amaris herb̾ come¬
de. quod totum apłi dimiserunt. et aliud festum precepe¬
runt. et alio ordine cum xp̃c quem dicitis quo ad uixit
yses diligent̃ debemus inspicere ritus. et causas rituũ qͥb
preceptũ ẽ in solitudine. Quod cum fecerimus: profecto
uidebimus utrum post mortẽ. xp̃i festiuitatem phase ce¬
lebrare uł non debeamus. M. Placet. P. hii nempe ritus
et religiones illius sunt. Decima die primi mensis est
preceptus agnus uł hedus tolli. et usq inquartã decimã
diem seruari: quem ȩtiam masculum ẽẽ preceptum ẽ.
ac uiuenẽ. et absq infirmitate omni. et illum ab omni
multitudine filiorum isrł. quarta decima die uit̃ duo
uesꝑa im molari. ac de enis sainguine suꝑ utrumq postem.
et suꝑ liminaria domorũ poni. et hoc indomib tantum
illis in quib debebat manducaris : quin et carnes eius ñ

Expanded text:
immolare, ipsumque cum pane azymo et amaris herbis comeimmolare, ipsumque cum pane azymo et amaris herbis comedere , quod totum apostoli dimisere, et aliud festum praeceperunt, et alio ordine cum Christus quem dicitis, quoad vixit,yses, diligenter debemus inspicere ritus, et causas rituum, quibpraeceptum est in solitudine . Quod cum fecerimus, profecto videbimus utrum post mortem Christi festivitatem Phase celebrare, vel non debeamus. MOYSES. Placet. PETRUS. Hi nempe ritus et religiones illius sunt. Decima die mensis est praeceptus agnus vel haedus tolli, et usque in quartam decimam diem servari. Quem etiam masculum esse praeceptum est ac juvenem, et absque infirmitate omni, et illum ab omni multitudine filiorum Israel quarta decima die inter duo vespera immolari, ac de ejus sanguine super utrumque postem et super liminaria domorum poni, et hoc in domibus tantum illis, in quibus debebat manducari, quin et carnes ejus non
Abbreviated transcription (Latin):
ri. uł illa qua ciuitas ꝑ acta ẽ. s plebs in manũ decidit
inimici: uł illa qua talit̾ ordinata ẽ. quod amplius ab il
lo non timuit captiuari: M. Dies proculdubio illa qua
ordinata ẽ huius modi. P. Eadem sane ratione diem
dñicam debemus nos celebrare propt̾ resurrectionem
xp̃i. quȩ sicut diximus et credulitatis fuit causa et salua¬
tionis : precipue quia quicumq ante mortẽ. xp̃i. in ipsum
credentes obiere. utiq ipso moriente saluati sunt: s in¬
ferni pͥus tenebras subiere. Qui uero post resurrectionẽ
crediderunt: et ꝑ mortẽ eus saluantur. et tam̃ tartara
nescierunt. Hȩc igitur causa ẽ. quare eam apłi sumoꝑe
obseruari preceperunt. et sabbatum non. licet dñs
ut legem moysi compleret: et quia numdum uenerat
dies resurrectionis quam seruaret. M. Et quid de phase
dices festiuitate. quam precepit dñs obseruare. et in ca agnũ

Expanded text:
ri, vel illa qua civitas peracta est, sed plebs in manum decidit ri, vel illa qua civitas peracta est, sed plebs in manum decidit inimici, vel illa qua taliter ordinata est, quod amplius ab illo hoste non timuit captivari? MOYSES. Dies procul dubio illa, qua ordinata est ejusmodi. PETRUS. Eadem sane ratione diem Dominicam debemus nos celebrare, propter resurrectionem Christi, quae, sicut diximus, et credulitatis fuit causa, salvationis praecipuae, quia quicunque ante mortem Christi in ipsum credentes obiere, utique ipso moriente salvati sunt, sed inferni tenebras prius subiere. Qui vero post resurrectionem crediderunt, et per mortem ejus salvantur, et tamen tartara nescierunt. Haec igitur causa est, quare eam apostoli summopere observari praeceperunt, et Sabbatum non, licet Dominut legem Moysi compleret, et quia nondum venerat dies resurrectionis quam servaret. MOYSES. Et quid de Phase dices festivitate, quam praecepit Dominus observare, et in ea agnum
Abbreviated transcription (Latin):
eribat. paratus erat hostis ille. et in sidians eum capi¬
ebat: et intenebrosum carcerem de trudebat. Rex aũt
ille qui ciuitatẽ condsdat enis in colis uenturum fore
tempus promittebat: quo eos de hoste illo liberare de¬
creuerat. Nullum autẽ alium ab eis censum uł remune¬
rationẽ erigebat. nisi ut diem illum celeberrumum co¬
lerent. quo ciuitas ꝑfecta fuerat: et ob hoc ȩtiam quod
eadem die dehoste predicto eos liberaturus erat: qui eam
diu celebrarunt. sicut rex eis precepat. Transaucto autẽ
ñ nullo temporis spatio suꝑ eos miscd̾iam atq pietatẽ
habuit: et eos de illa captiuatione presencialit̾ lib̾are
disposint. Bliumgͥ suum misit: qui de uicto hoste
de eius manu captiuos emisit. Lib̃atis itaq de ugo in¬
imici. rex predictus talit̾ urbem ordinauit: quod neqͣ¬
quam amplius illus captiuationẽ inimici formidare
oportuit. S dico moyses utra dies potins debuit celebra¬

Expanded text:
exibat paratus erat hostis ille, et insidians eum capiexibat paratus erat hostis ille, et insidians eum capiebat, et in tenebrosum carcerem detrudebat. Rex autem ille qui civitatem condiderat, ejus incolis venturum esse tempus promittebat, quo eos de hoste illo liberare decreverat. Nullum autem alium ab eis censum vel remunerationem exigebat, nisi ut diem illum celeberrimum colerent, quo civitas perfecta fuerat, et ob hoc etiam quod eadem die, de hoste praedicto eos liberaturus erat, qui eam diu celebrarunt, sicut rex eis praeceperat. Transacto autem nonnullo temporis spatio, super eos misericordiam atque pietatem habuit, et eos de illa captivatione praesentialiter liberare disposuit, filium igitur suum misit. Qui, devicto hoste, de ejus manu captivos emisit. Liberatis itaque de jugo inimici rex praedictus taliter urbem ordinavit, quod nequaquam amplius illius captivationem inimici formidare oportuit. Sed dic, o Moyses, utra dies potius debuit celebra
Abbreviated transcription (Latin):
moriam originis mundi sabbatum diximus obserua¬
ri: profecto obseruatum ẽ propt̃ rerum creationem.
quȩ tunc completa fuit: sicut scͥptum ẽ. Cõmpleuit q
ds die septimo. opus suum quod fecerat: et requieuit
ab omni oꝑe quod patrarat. Quia uero eandem dies
cdampnationis animarunt pͥma extitit: et hoc quidẽ
ꝑ adam qui in precedentis diei uesꝑa. Hora uidelicet
duodecima peccauit. quare de gła in damꝑnationisn
decidit: post quam ꝑxpĩ resurrectionẽ saluatio anima-¬
rum uenit iam amplius damꝑnationis dies celebrari ñ
debuit: immo illa quȩ saluationis erordium fuit. Et hoc
ꝑ eremplum tibi si placet ostendere possum. Bex enim
quidam ciuitatẽ quandam fecit. in qua edificia precio¬
sa funcdauit: uirgulta et uineas circumquaq planta¬
uit. ac ꝑ mediam illam hac illacq aquarum riuos de¬
duxit. et omniũ deliciarum fertilem redundantẽq pa¬

Expanded text:
moriam originis mundi Sabbatum diximus observamoriam originis mundi Sabbatum diximus observari, profecto observatum est, propter rerum creationem, quae tunc completa fuit, sicut scriptum est: Complevitque Deus die septimo opus suum quod fecerat, et requievit ab omni opere quod patrarat . Quia vero eadem dies damnationis animarum prima exstitit, et hoc quidem per Adam, qui in praecedentis diei vespere hora, videlicet duodecima, peccavit, quare de gloria in damnationem decidit, postquam per Christi resurrectionem salvatio animarum venit, jam amplius damnationis dies celebrari non debuit, imo illa, quae salvationis exordium fuit. Et hoc per exemplum tibi si placet ostendere possum. Rex enim quidam civitatem quamdam fecit, in qua aedificia pretiosa fundavit, virgulta et vineas circumquaque plantavit, et per mediam illam hac illacque aquarum rivos deduxit, quin et omnium deliciarum fertilem redundantemque pa
Abbreviated transcription (Latin):
ob memoriam exordii mundi: tum ob scõrum requiẽ
a dolorib inferni.P. Non ẽ utiq res ut tu reris. Paren¬
tes enim ur̃i qui ante aduentũ fuerunt xp̃i. diem obser¬
uarunt sabbati. et obmemoriam ut dictũ ẽ exordii mun¬
di: et quia eadem die pxp̃m se reqͥescere debere crede¬
bant adolorib inferm. Post resurrectionẽ uero. xp̃i:
quȩ causa fuit. xp̃iane credulitatis. et credulitas causa sal¬
uationis. quamuis ex morte. xp̃i prouenerit saluatio omĩs.
s absq credulitate nichil contulit utilitatis: post resurrec¬
tionẽ inquam xp̃i. iam omnib in eum credentibus sab¬
batum obseruare necessarium non fuit. ĩmmo diem domi¬
nicam diem scilicet resurrectionis. quȩ sue saluationis cau¬
sa ertitit. M. Et quare non obseruauerunt utrumq sab¬
batum. uidelicet ob memoriam originis mundi. diem uͦ
alteram. ob memoriam suȩ saluationis: P. Quod ob me¬

Expanded text:
ob memoriam mundi exordii, tum ob sanctorum requiem ob memoriam mundi exordii, tum ob sanctorum requiem a doloribus inferni. PETRUS. Non est, utique res ut tu reris. Parentes enim vestri, qui ante adventum fuerunt Christi, diem observarunt Sabbati, et ob memoriam, ut dictum est, mundi exordii, et quia eadem die per Christum se requiescere debere credebant, a doloribus inferni. Post resurrectionem vero Christi, quae causa fuit Christianae credulitatis, et credulitas causa salvationis, quamvis ex morte Christi provenerit salvatio omnis, sed absque credulitate nihil contulit utilitatis; post resurrectionem, inquam, Christi jam omnibus in eum credentibus Sabbatum observare necessarium non fuit, imo diem Dominicam, diem scilicet resurrectionis, quae suae salvationis causa exstitit. MOYSES. Et quare non observaverunt utrumque Sabbatum, videlicet ob memoriam mundi originis, diem vero alteram ob memoriam suae salvationis? PETRUS. Quod ob me
Abbreviated transcription (Latin):
omnia quȩ meis sunt. et re quieuit indie septimo. iccir¬
co benedixit dñs diem sabbati et scificauit illum. et
preptẽa lapidari preccꝑit. qui non obseruauerit illũ:
ceperunt: P. Sane quod diem illum domims obser¬
uari precepit. in exordii mundi memoriam sicut dixisti:
etiam rei cuiusdam alterius que uencura erat signum¬
fetit. M. Et quȩ erat res illa uentura: p. aduentus
xp̃i qui omnia oꝑa sua quȩ in mundo uiuens patrauit.
serto die. id ẽ die ueneris compleuit. quando ꝓ nobis
mortem suscepit: die autem septimo. id ẽ die sabbati re¬
quieuit: quin et om̃s qui ante mortem suam in se credenteᷤ
obierant. secum ab inferni doloribus requiescere fecit.
Completo autẽ illo cuius obseruatio sabbati fuit signũ:
iam ultra illud obseruari necesse non fuit. M. Scđ̃m u̾
ba tua. si obseruatio sabbati eius quam dicis rei signũ
fuit: completa illa. multomagis obseruari debuit: tum

Expanded text:
omnia quae in eis sunt, et requievit in die septimo. Idciromnia quae in eis sunt, et requievit in die septimo. Idcirco benedixit Dominus diem Sabbati, et sanctificavit eum , et praeterea lapidare praecepit, qui non observaverit illum ceperunt. PETRUS. Sane quod diem illum Dominus observari praecepit, in exordii mundi memoriam, sicut dixisti, et rei cujusdam alterius quae ventura erat signumfecit. MOYSES. Et quae erat res illa ventura. PETRUS. Adventus Christi, qui omnia opera sua quae in mundo vivens patravit, sexto die, id est die Veneris complevit, quando pro nobis mortem suscepit. Die autem septimo, id est die Sabbati requievit, quin et omnes qui ante mortem suam in se credentes obierant, secum ab inferni doloribus requiescere fecit. Completo autem illo cujus observatio Sabbati signum fuit, jam illud ultra observari necesse non fuit. MOYSES. Secundum verba tua, si observatio Sabbati, ejus quam dicis rei signum fuit, completa illa, multo magis observari debuit, tum
Abbreviated transcription (Latin):
eĩt. ipsum sicut et circumcisionẽ preciperet. et cum nec
hic ubi precipue si uerum cẽt quod dicis deb̾et. nec usqͣ
alibi inde mentionẽ fecerit moy̾ses: uos illum abeo ad¬
didicisse nullatenus approbare potes. Aliud uero argum̃¬
tum ẽ quod doctores ũri illi quidem qui ante xp̃m fuerunt.
nunꝙͣ debaptismo illo quicquam locuti sunt: ꝑ quod
illum a moyse uos non accepisse ostendunt. Qui uero p
aduentum xp̃i fuerunt. baptismũ ab ipso addidicerunt:
et ita eum cͥcumcisioni commiscentes. inerrorem populaũ
miserunt. M. De cirrumcisione quod placet respondisti:
s quid dices modo de die sabbati. quem et in multis locis
ad filios isrł de monte sṗnai: et cuiꝰ obseruationis preceptũ
intabulis lapideis fuit scͥptum ita mem̃to inquit dñs
ut diem sabbati scĩfices. et causam subdit insequentib
dicens: sex enim dieb fecit d̾s celum et tr̃am. mare et

Expanded text:
esset, ipsum sicut et circumcisionem praeciperet, et cum nec esset, ipsum sicut et circumcisionem praeciperet, et cum nec hic ubi praecipue, si verum esset quod dicis, deberet, nec usquam alibi inde mentionem fecerit Moyses, vos illum ab eo addidicisse nullatenus approbare potes. Aliud vero argumentum est, quod doctores vestri, illi quidem qui ante Christum fuerunt nunquam de baptismo illo quidquam locuti sunt, per quod illum a Moyse vos non accepisse ostendunt. Qui vero post Christi adventum fuerunt, baptismum ab ipso didicerunt et ita eum circumcisioni commiscentes, in errorem populum dimiserunt. MOYSES. De circumcisione quod placet respondisti. Sed quid dices modo de die Sabbati, quem et multis in locis ad filios Israel de monte Sinai, et cujus observationis praeceptum in tabulis lapideis fuit scriptum ita: Memento, inquit Deus, ut diem Sabbati sanctifices? Et causam subdit in sequentibus, dicens: Sex enim diebus fecit Deus coelum et terram et mare, et