comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cut dr̃ cã ecc̃e sue eũ defuisise reppereris:
nlłm ei exordinatione alt̾ius ꝓb̃ri per¬
mittas preiudiciũ gen̾ari. s ĩ loco suo
sñ aliqͣ eũ fac dubietate restitui. ⁊ ĩfra
Illud aũt caritatẽ tuã sp̃alit̾ admone¬
mus ut si u̾a fu̾it huiꝰ suggestio atq ĩ¬
suo ordine fu̾it restitutus: de ꝓb̃ro qui ĩ
loco eius ordinatus ẽ. subtiliter distͤcte¬
q debeas ẽẽ sollicitus. Et si quidẽ sñ dãp¬
natione aliq̃ ad eundẽ ordinẽ ꝑuen̾it
ut ĩ symoniacam ħesim ñ potuiss inci¬
dere in aliam qͣmcũq uacantem eccͣam
eũ uolumꝰ ordinari. Sin aũt in eñ quip¬

Expanded text:
citur, causa ecclesiae suae eum defuisse repereris, nullum ei ex ordinatione alterius presbyteri permittas praejudicium generari, sed in locum suum sine aliqua eum fac dubietate restitui. Et infra: § 1. Illud autem caritatem tuam specialiter admonemus, ut, si vera fuerit hujus suggestio, atque inem restitutus, de presbytero, qui in loco ejus ordinatus est, subtiliter districteque debeas esse solicitus. Et si quidem sine datione aliqua ad eundem ordinem pervenerit, ut in simoniacam haeresim non potuisset incidere, in alia quacunque vacante ecclesia eum volumus ordinari. Sin autem in eo quip
Abbreviated transcription (Latin):
loco incongrne dicit expulsũ. licet sb̾¬
dite tͥ textus petioni explanet tamẽ
paulo iudicauimꝰ apercius retexendã.
dis negociis relaxatũ: egritudinisq
cã per duoꝵ mensiũ spaciũ sue se
ecce defuisse cuiꝰ rei occonẽ captantẽ

Expanded text:
loco incongrue dicit expulsum, licet subditae tibi textus petitionis explanet, tamen paulo judicavimus apertius retexendam. dis negotiis relaxatum, aegritudinisque causa per duorum mensium spatium suae se Ecclesiae defuisse, cujus re
Abbreviated transcription (Latin):
cũ seruitus eius fu̾it dep̾hensa. Illud
atit apłi ⁊ iulii pape intlłigendũ est
de hiis quoꝵ ꝯditio utͥq nota ẽ. huius
aũt ⁊ditio mulieri incognita erat. ñ
ergo p̾missis auctoritatib cogitur

Expanded text:
hensa. Illud autem Apostoli et Julii Papae intelligendum est de his, quorum conditio utrique nota est. Hujus autem conditio mulieri incognita erat; non ergo praemissis auctoritatibus cogitur
Abbreviated transcription (Latin):
cp̃i ad solũ deu ⁊ ad sa¬
lutem ppłi h̃ntes respectum omĩ te¬
piditate seposita ad pacem firmiter
tenendã mutuum s ꝯsilium ⁊ auixi¬
in hoc dei opere repidus inuentus fu¬
erit. dãpnum ꝓprie dignitatis ĩcur

Expanded text:
pi ad solum Deum et salutem propriam habentes respectum, omni tepiditate seposita, ad pacem firmiter tenendam mutuum sibi consilium et auxiin hoc Dei opere tepidus inventus fuerit, damnum propriae dignitatis incur
Abbreviated transcription (Latin):
credit copulatur ⁊ iunginur q̃ copu¬
latio ⁊ ⁊iunctio aque ⁊ uini sic mis¬
cetur in calice dñi ut ixtio illa non
possit seꝑari nã si uinũ tm̃ qͥs offe¬
rat. sanguis xp̃i incipit eẽ sñ nobis.
si u̾o aqua sit sola plebs incipit ẽẽ
sñ xp̃o. ergo qnͣ botrus solus offert᷑
in quo uini efficacia tm̃ designat᷑
salutis nr̃e satͥmentũ negligit᷑ ꝙ a¬
qua tm̃ significatur. ñ eĩ potest ca
sumptio cessare debet. ne ꝑu̾soꝵ ⁊ ĩ
ordinata compago statũ u̾itatis e¬
neruet. Et ideo nulli deinceps erit li¬
nem t̾m ⁊ calicẽ uino ⁊ aqua per¬
mixtũ. Et decct̾o aliter qͣm p̾ceptũ
est faciens: tamdiu a sacrificando
petro. silla oblatiõ corꝑi ⁊ sangiura

Expanded text:
credit copulatur et jungitur; quae copulatio et conjunctio aquae et vini sic miscetur in calice Domini, ut mixtio illa non possit separari. Nam si vinum tantum quis offerat, sanguis Christi incipit esse sine nobis; si vero aqua sit sola, plebs incipit esse sine Christo. Ergo quando botrus solus offertur, in quo vini efficacia tantum designatur, salutis nostrae sacramentum negligitur, quod aqua significatur. Non enim potest calsumptio cessare debet, ne perversorum et inordinata compago statum veritatis enervet. Et ideo nulli deinceps erit linem tantum et calicem vino et aqua permixtum. De cetero aliter quam praeceptum est faciens tamdiu a sacrificando VIII. Nulla oblatio corpori et sangu
Abbreviated transcription (Latin):
receꝑunt uͥ apłis corpus suũ ⁊ sã¬
guinẽ ꝯmendauit. scorsũ eĩ panis
⁊ scorsũ calicis rmendatio memo¬
ratur. nã intinctũ panẽ aliis xp̃m
p̾buisse ñ legimꝰ excepto illo tm̃
dicipło quẽ intincta bucella ma¬
gistri ꝓditorẽ ostend̾et ñ q̃ sac̃mẽ¬
ti huius institutionẽ signaret.
Nam qd̃ de expresso botro .i. de uua¬

Expanded text:
recipit, ubi apostolis corpus suum et sanguinem commendavit, seorsum enim panis, et seorsum calicis commendatio memoratur. Nam intinctum panem aliis Christum praebuisse non legimus, excepto illo tantum discipulo, quem intincta buccella magistri proditorem ostenderet, non quae sacramenti hujus institutionem monstraret. Nam quod de expresso botro, id est, uva
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itatis nr̃e iacͥficiũ suis rmenda¬
ret discipłis: nlłi lac s panẽ tĩn ⁊ ca¬
licem sub hoc sacͣmento cognoscimꝰ
dedisse. legitur eĩ in euͣngelioa aue¬
toritate accepit ihc panem ⁊ calicẽ¬
⁊ bñdicens dedit discipłis suis. Cel-¬
set ergo lac in sc̃ificando offerti.qr
manifestu ⁊ cuidens oxẽplũ u̾itatiᷤᷤ¬

Expanded text:
utis nostrae sacrificium suis commendaret discipulis, nulli lac , sed panem tantum et calicem sub hoc sacramento cognoscimus dedisse. Legitur enim in evangelica veritate: Accepit Jesus panem et caliceet benedicens dedit discipulis suis. Cesset ergo lac in sacrificando offerri, quia manifestum et evidens exemplum eva
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃a sacrificii obłone errat au¬
diuimus eĩ quosdã scismatica am¬
bitione detentos: cc̃ diuinos ordĩes
⁊ apłicas institutiones lac ꝓ uino
in diuinis sacͥficiis dedicare. alios
quo intinctam cucharistiã: ppłis
ꝓ eplemento cõionis porrig̾e. quoᷤᷤ¬
dam ⁊̃ exp̾ssu uinũ in sacmento¬

Expanded text:
in ipsa sacrificii oblatione erratur? Audivimus enim quosdam schismatica ambitione detentos, contra divinos ordines et apostolicas institutiones lac pro vino in divinis sacrificiis dedicare; alios quoque intinctam eucharistiam populis pro complemento communionis porrigere; quosdam etiam expressum vinum in sac
Abbreviated transcription (Latin):
bitum datur. S ꝓut m̾ita nr̃a deposcũt
Si mali sunt actus nr̃i ⁊ oꝑamur ma¬
babo. Audi nãq quid dñs dicat fecerũt
meum ⁊ ħ dc̃m uidetur de saule illo il¬
lo quẽ utiq ip̃e dñs elegerat ⁊ regem

Expanded text:
bitrium datur, sed prout merita nostra deposcunt, si mali sunt actus nostri et operamur maripturis probabo. Audi namque, quid Dominus dicat: Fecerunt meum. Et hoc dictum videtur de Saule illo, quem utique ipse Dominus elegerat, et regem
Abbreviated transcription (Latin):
pensare potest qualit̾ ualeat corrigi
Sunt eĩ quidã qͥ hñtes subsidia fur¬
tũ perpetrant. ⁊ sut alii qui in hac re
ex inopia delinquũt. uñ nc̃ce ẽ. ut qͥ¬
ritate agendũ ẽ. ⁊ ñ ex furore qr ip̃i ħ
ea q̃ furto de eccl̃iis abstulerint reddere
debeant. S absit ut eccͣa cũ augmẽto
recipiat qd̾ de t̾renis reb uidetur am̃¬

Expanded text:
pensare potest qualiter valeat corrigi. Sunt enim quidam qui habentes subsidia furtum perpetrant et sunt alii 1153 qui hac in re ex inopia delinquunt. Unde necesse est ut quritate agendum est, et non ex furore, quia ipsi hoc ea, quae furto de ecclesiis abstulerunt, reddere debeant. Sed absit, ut ecclesia cum augmento recipiat quod de t
Abbreviated transcription (Latin):
p̾statur qmqͣm ⁊ ip̃a postulatio ñ usc¬
riam ꝓpellere ut sibi liceat uoluptuose
uu̾e altud ut alioꝵ utilitati lib̾e pos¬
sit uacare. sicq aliud est suffragiũ
ab hõĩe tanqͣm a ministro iustitie po¬
stulare. Ut mala uolũtas adu̾sanciũ
eius minist̾io careat effecdu ⁊ honoꝵ
uolũtas eius suffragio sorciat᷑ effc̃m
aliud sꝑem suã a deõ in hoĩem tͣnsfer¬
re ut adu̾sa q̃ inf̾untur a deo ad uite
correctionẽ hũano pellantur auxili¬
o nlła p̾cedente correctõe sic̃ iscłite qͥ
captiuitatẽ sͥ ĩminentẽ egyptiorũ
suffragio se putabant poise euadere
uł p̾stare in tribulatõe auxilium. ut
uoluptuose quis in cͥmine uiuat: dã¬
ꝓnabile ẽ. petere aũt uł p̾stare solaciũ
ut malis facultas deliq̃ndi adimatur
ut ecca pacem adipiscatur ut aliquis
multoꝵ utilitati seruetur. Utile est ⁊
honestũ. Dissi mulare u̾o ẽ. grauissi¬
mũ. huic de paulo legitur. qd̃ cũ qͥdã
uideoꝵ iurassent se ñ comesturos panẽ

Expanded text:
aestatur, quanquam et ipsa postulatio non usquriam propellere, ut sibi liceat voluptuose vivere, aliud, ut aliorum utilitati libere possit vacare. Sicque aliud est suffragium ab homine tanquam a ministro justitiae postulare, ut mala voluntas adversantium ejus ministerio careat effectu, et bonorum voluntas ejus suffragio sortiatur effectum; aliud spem suam a Deo in hominem transferre, ut adversa, quae inferuntur a Deo ad vitae correctionem, humano pellantur auxilio nulla praecedente correctione, sicut Israelitae, qui captivitatem sibi imminentem Aegyptiorum suffragio se putabant posse evadere vel praestare in tribulatione subsidium, ut voluptuose quis in crimine vivat, damnabile est. Petere autem vel praestare solatium, ut malis facultas delinquendi adimatur, ut ecclesia pacem adipiscatur, ut almultorum utilitatibus servetur, utile est et honestum, dissimulare vero gravissimum. Hinc de Paulo legitur, quod cum quidam Iudeorum iurassent se non commesturos panem,
Abbreviated transcription (Latin):
multos sñ manus ĩpo¬
sitõe a ꝑuula etate tonsurã pꝰsũt.
irregulariter ĩcollecta legentes: p̾ci¬
dorũ albatũ dũ ꝯstet illũ ẽẽ pb̃rm.
On oportet eos exorcrzare qͥ nec dũ¬
ab ep̃is sunt ꝓuecti neq in eccł̃iis

Expanded text:
mus sine manus impositione a parvula aetate tonsuram clerici irregulariter in collecta legentes, pipsum quoque observandum est etiam inter  proprio monasterio solummodo faciendi, si duntaxat eidem abbati manus impositio facta
Abbreviated transcription (Latin):
dyaconũ nec q̃mlibet in ecͣcastica
Anctoꝵ canonũ statutis ⁊sona uo¬
ce sanctientes det̾nimus ut sñ titło
fc̃a ordinatio irrita hẽat᷑ ⁊ in qua
quisq in qͣ intitulatus est in ea tm̃¬
tñ capelle sunt que suis redditib
clicos sustentare ñ possunt ea cu¬
ra ac dispositio ꝓposito maioris ec̃ce

Expanded text:
diaconum, vel quemlibet in ecclesiastiSanctorum canonum statutis consona sanctione decernimus, ut sine titulo facta ordinatio irrita habeatur, et in qua ecclesia quilibet titulatus est, in ea n capellae sunt, quae suis reditibus clericos sustentare non possunt, ea cura ac dispositio praeposito majoris ecclesiae,
Abbreviated transcription (Latin):
doceat lectio: ⁊sid̾emus. Defuncto quidẽ
iacob: p̾cepit ioseph pu̾is suis sepulto¬
rib isrł ut sepelirent eũ ⁊ sepelierunt
dies. Sic eĩ dinu̾antur dies sepulture
quenda sollẽpnitas ẽ. qͣm prescribit lec¬
tio. S ⁊̃ in deut̾onono scͥptũ est. Quia

Expanded text:
doceat lectio consideremus. Defuncto, inquit, Jacob, praecepit Joseph pueris suis sepultoribus, ut sepelirent eum, et sepelierunt dies. Sic enim dinumerantur dies sepulturquenda solemnitas, quam praescribit lectio. Sed etiam in Deuteronomio scriptum est: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
liquoꝵ ĩmundiciã. Petilianus dixit. At si
quisqͣm carmina sac̾dotis memorit̾ teneat.
nunqͥd inde sac̃dos ẽ ꝙ ore sacrilego carm̃
tis qͣi modo q̃ramus quis sit uerus sac̾doᷤᷤ¬
ciam. Qui aũt solo sacͣmento sacerdos
est sicut fuit pontifex cayfas qͥ persecut¬
or untius ⁊ uerissimi sac̾dotis qͣmuis ip̃e

Expanded text:
quod datur. Petilianus dixit: Aut si quisquam carmina sacerdotis memoriter teneat, numquid inde sacerdos est, quod ore sacrilego carmen cis, quasi modo quaeramus quis sit uerus sacerdotia. Qui autem solo sacramento sacerdos est, sicut fuit pontifex Caiphas, persecutor unius et verissimi sacerdotis, quamvis ipse
Abbreviated transcription (Latin):
mĩstͣnt᷑ ppłis Smiseros hõies qui hos ĩtuẽ¬
do xp̃m obliniscũtur qͥ ⁊ multo añ p̾dixit.
ut legi dei pocius obtemꝑetur qͣm inutãdi
uideantur illi qui ea que dñt ñ faciunt
⁊ tͣditorem suũ tolerans usq ĩ finẽ etiã
eũ eiͣngłiraturũ: cũ cet̾is misit. Nã apłi¬

Expanded text:
istrantur. O miseros homines, qui hos intuendo Christum obliviscuntur! qui et multo ante praedixit, ut legi Dei potius obtemperetur, quam imitandi videantur illi, qui ea, quae dicunt, non faciunt, et traditorem suum tolerans usque in finem etiam ad evangelizandum cum ceteris misit. Nam ap
Abbreviated transcription (Latin):
qui ab aliis excõicantur ab alus nd cõio¬
nem ñ recipiantur reqͥratur sane ne for¬
te qui ex aliqua indignatõe auamn⁊
aut ꝯtemptione. aut aliqͣ qualbet ca
liamotione stomagi ep̃i sui abstenti
ne ⁊ a cet̾is excõicati similit̾ heantu
quousq ep̃o suo uisũ fu̾it humaniorẽ
de greg̃. scribit ꝯstantino medyolanẽsi
Raue satis ẽ. ⁊ indecens ut ĩ re sñia.¬

Expanded text:
qui ab aliis excommunicantur, ab aliis ad communionem non recipiantur. Requiratur sane, si forte ex aliqua indignatione animi aut contentione, aut qualibet tali commotione episcopi sui abstenti ne etiam a ceteris excommunicati similiter habeantur, quousque episcopo suo visum fuerit humaniorem de Gregorius scribit Constantino, Mediolanensirave satis est et indecens, ut in re
Abbreviated transcription (Latin):
fragantus romã ꝯsecrandus ad do¬
mini ppͣm urbanũ uenit suus qͥp¬
modi utramento. De iuramẽto qd̃
canonicis nr̃e ec̃ce feci post electõem
nlłã euentionẽ ante ut eligerer fe-¬
a narbonensis u̾o archiep̃e nulliuis¬
id pret̾ cͥminis cã rsecrationẽ nr̃am

Expanded text:
fraganeus. Romam consecrandus ad dominum Papam Urbanum venit; suus quipsmodi juramento: « De juramento, quod canonicis nostrae ecclesiae feci post electionem, nullam conventionem ante ut eligerer feci. Narbonensis vero archiepiscopus nullius praeter id criminis causa consecrationem
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃a fr̃nitas scͥbit ħ postposita dubitatõe
teneat: qd̾ sic̃ nr̃a defendimꝰ ita singłis
tior. neculli hoc ꝙ sui iuris ẽ. ambitu sti¬
mulante derogabo s fr̃es meos per oĩa
honorare cupio sicq honore singlos sub¬
uehi uolo dũ mͦ ñ sit qd̾ alt̾i iure ab alt̾o¬

Expanded text:
raternitas scribit, hoc, postposita dubitatione, teneat, qui sicut nostra defendimus, ita singulis mpertior, nec ulli hoc quod sui iuris est, ambitu stimulante, derogabo, set fratres meos per omnia honorare cupio, sicque studeo honore singulos subvei, dummodo non sit quod alteri || iure ab alt
Abbreviated transcription (Latin):
¶ Hinc apparet qd̃ mali flagellis st̃
cohertendi ñ m̃broꝵ truncatione uł tẽ¬
porali morte plectendi. S obititur iid
paciaris iuu̾e. Itẽ. Qui cohierit cũ ii¬
mento: morte moriatur. adult̾i blasphe
mie tmine notatus ĩmisericordit̾ lapi¬
cocuntẽ gladio tͣnsfixit qd̾̃ est ei reputa
dasse: nec tͣnsgressores legis sz defensores
appellantur. Prohibetur ergo illo p̾cepto
quisq sua auctoritate ĩ necem alicuiꝰ ar¬
mari ñ legis imperio reos morti tradere.
Qui ei publica potestate functus ip̃ius¬
legis imperio malos ꝑmiit: nec illius pre¬
cepti insgͥressor nec a celesti patria alienꝰ¬

Expanded text:
 Hinc apparet, quod mali flagellis sunt coercendi, non membrorum truncatione vel temporali morte plectendi. § 1. Sed objicitpatieris vivere; item: Qui coierit cum jumento morte moriatur. Adulterio etiam vel blasphemiae crimine notatus immisericorditer lapicoeuntem gladio transfixit, quod est ei reputatdasse, nec tamen transgressores legis, sed defensores appelquisque sua auctoritate in necem alicuius armari, non legis imperio reos morti tradere. Qui enim publica potestate functus, iplegis imperio malos perimit, nec illius praecepti transgressor, nec a coelesti patria alien
Abbreviated transcription (Latin):
ñ de negocio. ego eĩ mercator ñ nego¬
tior nam possem dr̃e tanto emi s tan¬
to uendam si placet eme. qũo ergo¬
me reuocas a negociatõe: om̃s arti¬
fices mentiuntur. sutores agricole.i
ius ut optem carsi tempus ut possĩ
uendere annonam qͣm scruaui sẽd

Expanded text:
n de negotio. Ego enim mentior, non negotium. Possem enim dicere, tanto emi, tanto vendam: si placet, eme. Quomodo ergo revocas a negotiatione? omnes artifices mentiuntur, sutores, agricolae. Vis, ut optem carum tempus, ut possim vendere annonam, quam servavi? sed
Abbreviated transcription (Latin):
catores maledictus ẽ plus usurariꝰ.
ipe nãq rem datã a deo uendit ñ cõ¬
paratã. ut mcator pt fenꝰ rem suãre¬
recipiat aut domũ suã ut pensionẽ
accipiat ñne ẽ siłis ei qui pecuman¬
suã dat ad usurã: absit pͥmo qͥdẽ qm̃
Scd̾o qm̃ agrũ hñs arando accipit
ab eo fructũ hñs domũ: usũ pẽsionis
capit ex ea ⁊ ĩo qui locat domũ uł a¬

Expanded text:
 usurarius; ipse namque rem datam a Deo vendit, non comparatam, ut mercator et post foenus rem suam rerecipiat, aut domum, ut pensiones recipiat, nonne est similis ei, qui pecuniam dat ad usuram? Absit. Primum quidem, m agrum habens, arando accipit ex eo fructum, habens domum, usum mansionis capit ex ea. Ideo qui locat agrum vel d
Abbreviated transcription (Latin):
nũ per ꝓfessionem in scͥptis dcãm ut
a ꝓprio metropolitano discesserũt ab
eo ⁊ romã mittentes romano ep̃o cõi¬
care in scͥptis ꝓfessi sunt. Et paulo
post. Cum dyoscorus iunior manꝰ ĩ¬
positionẽ accepiss a rege: recesserũt

Expanded text:
num, per professionem in scriptis factam, ut a proprio metropolitano, discesserunt ab eo, et Romam mittentes Romano communicare in scriptis professi sunt. Et paulo post: § 1. Quum Dioscorus junior manus impositionem a
Abbreviated transcription (Latin):
sum: uͥ puella de cuiꝰ ante nuptiis n¬
chic actum fu̾at uidebatur abducta.
¶ Qd aũt in fine capłi subiugitur.
⁊ si eis a raptorib uis illata ꝯstit̾it:
ideo additũ est qr raptarũ alie se ra¬
piendas exponunt: alie molent̾ ab¬
ducũtur. Quolibet ergo modo rapi¬
antur pͥorib reddende sunt. hec aũt
ut supͣdcm̃ ẽ. ñ int̾ raptas s int̾ alias
desponsatas enum̾atur ⁊ ideo non ẽ
huic aufenda ⁊ pͥori reddenda. secũtur
alie auctoritates quib ista ꝓhibetur¬

Expanded text:
se, ubi puella, de cuius ante nuptiis nihil actum fuerit, videatur abducta.Quod autem in fine capituli subjungitur: etiamsi eis a raptoribus vis illata constiterit, ideo additum est, quia raptarum aliae se rapiendas exponunt, aliae violenter abducuntur. Quolibet ergo modo rapiantur, priori reddendae sunt. Haec autem, ut supra dictum est, non inter raptas, sed inter alias desponsatas connumeratur, et ideo non est huic auferenda, et priori reddenda. § 1. Sequuntur aliae auctoritates, quibus ista
Abbreviated transcription (Latin):
ture ad hoc ꝓpiciatus hũana uoluit
carnẽ assumere ut d̾mitatis sue gr̃e
dirupto quo tenebamur captiui uin¬
culo seruitittis pͥstine nos resticu̾et
libertati salubriter agitur. li hõies qͦs
ab inttio natura liberos ꝓtulit et in¬
sus genciũ iugo substituit seruitutis
in ea in qͣ nati fu̾ant manumittẽtis
beneficio lib̾tati reddantur. atq ĩo pie
efficimꝰ om̃eq ut̃m uob̃ relaxamus
scribendã dictauimꝰ ⁊ ꝓpͥa manu una
uobisq t̃didimus. actũ ĩ urbe roma

Expanded text:
turae, ad hoc propitiatus humanam voluerit carnem assumere, ut divinitatis suae gratia dirupto, quo tenebamur captivi, vinculo servitutis, pristinae nos restitueret libertati, salubriter agitur, si homines, quos ab initio natura liberos protulit, et jus gentium jugo substituit servitutis, in ea, in qua nati fuerant, manumittentis beneficio libertate reddantur. Atque ideo piefficimus, omneque vestrum vobis relaxamus scribendam dictavimus, et propria manu una vobisque tradidimus. Actum in urbe Roma
Abbreviated transcription (Latin):
rib publicis in diu̾sis angariis fatiga¬
ri dolemus ꝓpt̾ qd̾ ⁊mune ⁊siliũ a pie¬
tate głiosissimi dñi nr̃i pͥncipis popos¬
at ut tales usus deinceps inhibeat sed
serui supͣscͥptoꝵ officior in eoꝵ usibus
uł ecc̃e laborent. Si quis u̾o iudicũ uel
actorum clicum aut seruum clĩci uł
ecc̃e in publicis ac pͥuatis negotiis occu¬
pare uolu̾it a cõione eccastica cui imꝑe¬

Expanded text:
ribus publicis in diversis angariis fatigari dolemus, propter quod omne concilium a pietate gloriosissimi domini nostri poposcit ut tales deinceps ausus inhibeat, sed servi suprascriptorum officiorum in eorum usibus vel ecclesiae laborent. Si qui vero judicum, aut actorum clecclesiae in publicis ac privatis negotiis occupare voluerit, a communione ecclesiastica, cui impe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtra dñm cogitatis. Ip̃e est qͥ creauit
mundũ ⁊ ꝯsumatidnẽ eius faciet. Qͥ
si uob̾ uidetur crudelis ⁊ rigidus ⁊ truen¬
tus qd̃ in diluuio genus deleuit hũa¬
nũ ⁊ suꝑ sodomã ⁊ gomorrã ignem ⁊
sulphur pluit. egyptios subm̾sit ĩ fluc¬
tib isrłitarũ cadauera ꝓstrauit in he¬
remo. Scitote eũ ad p̾sens ideo reddidisse
supplicia ne in et̾nũ puniret. ¶ erte aũ
u̾a sunt que ꝓph̾e loquntur aut falsa
Siu̾a sunt qͥd deseu̾itate eius uidẽtur
dr̃e. ip̃i dixunt. Non iudicabit dñs bis
in idip̃m in tribulatione. Si aũt falsa

Expanded text:
tra Dominum cogitatis? Ipse, qui creavit mundum, et consummationem ejus faciet. Quod si vobis videtur crudelis, rigidus et cruentus, quod in diluvio genus delevit humanum, super Sodomam et Gomorrham ignem et sulphur pluit, Aegyptios submersit fluctibus, Israelitarum cadavera prostravit in eremo, scitote, eum ideo ad praesens reddidisse supplicia, ne in aeternum puniret. Certe aut vera sunt quae Prophetae loquuntur, aut falsa. Si vera sunt quae de severitate ejus videntur dicere, ipsi dixerunt: Non vindicabit Dominus bis in id ipsum in trib
Abbreviated transcription (Latin):
tas q̃ in lege scͥpta est. Qd̃ si u̾m est. et
negare ñ pot̾unt dicente ꝓpħa. Nõ iudi¬
cabit deus bis in id ip̃m in tribulatione
Ergo qui puniti sunt postea ñ ꝓunien¬
tur. Si aũt postea punientur scͥptura
mentitur qd̃ dr̃e nefas est. Recepunt gͦ
⁊ qui in diliuuo perierant ⁊ sodomite ⁊
egyptii ⁊ isrłite in solitudine mala su¬
a in uita sua. Querat hic gͥ aliquis
si fidelis dep̃hensus in adulterio decollet᷑.
quid de eo postea fiat aut ei punietur. ⁊
idip̃m in tribulatione. aut ñ punuetur
⁊ optandũ est adult̾is ut in p̾sentiarum
breui ⁊ scita ꝓnĩa cruciatus frustrentur
et̾nos. Ad qd rendemus deum ut ⁊ oĩm
reru ita supplicioꝵ quo mñsuras scire ⁊¬
ñ p̾ueniri snĩa iudicis nec illi in pcc̃orẽ
ex̾cende dehinc pene anferri potestatem
⁊ magnũ pẽcm magnis diuturnisq
cruciatib lui. Si quis aut punitui sit
ut ille in lege qui isrłitis maledixerat
⁊ qui in salb̃o ligna collegerat tales pt¬

Expanded text:
est. Quod si verum est, ut negare non poterunt, dicente propheta: Non vindicabit Dominus bis in idipsum in tribulatione: ergo qui puniti sunt, postea non punientur. Si autem illi postea punientur, Scriptura mentitur, quod dicere nefas est. Receperunt ergo et qui in diluvio perierunt, et Sodomitae, et Aegyptii, et Israelitae in solitudine, mala sua in vita sua. Quaerat hic aliquis, si fidelis deprehensus in adulterio decolletur, quid de eo postea fiat. Aut enim punietur, et idipsum in tribulatione. Aut non punietur, et optandum est adulteris, ut in praesentiarum brevi et cita poena cruciatus frustrentur aeternos. Ad quod respondebimus, Deum ut omnium rerum, ita et suppliciorum quoque scire n praeveniri sententia judicis, nec illi in peccatorem exercendae dehinc poenae auferri potestatem, et magnum peccatum magnis diuturnisque elui cruciatibus. Si quis autem punitus sit, ut ille in Lege qui Israeliticis maledixerat, et qui in sabbato ligna collegerat : tales p
Abbreviated transcription (Latin):
legis imperialis ñ dilcione corrigendi. s
odro inimicandi perseqͥtur: displicz no¬
bis. ⁊ qͣmuis res q̃q t̾rena ñ recte a quo¬
qͣm possideri possit nͥ uł iure diuino qͦ
cunta iustoꝵ sunt uł iure humano
qd̾ in potestate est regũ t̾re. Ideo falso
res appellatis ur̃as quas nec iuste possi
uissi estis frustraq dicitis nos in eis con¬
gregandis laboramus cũ scͥptũ legatis.
Labores impioꝵ iusti edunt. S tn qͥsqͥs
ex occone legis huius qͣm reges t̾re xp̃o ser¬
uientes ad emcudandã impietatẽ ur̃am
ꝓmulgau̾nt: res ꝓpͥas ur̃as cupide appe¬
sticiam s per auariciã tenet displicet
nobis. Quisqͥs ꝓ aliquo flagitio uel
facinore deiectũ a uobis ita suscipit sic̃
suscipiũtur qui excepto errore quo a
nob̾ seꝑamini sñ cͥmine apud uos uixe¬
runt displicet nob̃. s nec facile ista mõ
am relinquimus aream dñi. Neq ꝓpt̾
pisces malos: rũpimus recia dñi neq

Expanded text:
legis imperialis, non dilectione corrigendi, sed odio immicandi persequitur, displicet nobis et quamvis res queque terrena non recte a quoque possideri possit, nisi vel iure divino, quo cuncta iustorum sunt, vel iure humano, quod in potestate est regum terre, ideoque falso res appellatis vestras, quas nec iuste possid, amittere iussi estis frustraque dicitis: Nos in eis congregandis laboramus, cum scriptum legatis: Labores impiorum iusti edunt. Sed tamen quisquis ex occasione legis huiusmodi quam reges terre Christo servientes ad emendandam impietatem vestram promulgaverunt res proprias vestras cupide appestitiam sed per auaritiam tenet, displicet nobis. quisquis pro aliquo flagitio uel facinore proiectum a uobis ita suscipit, sicut suscipiuntur, qui excepto errore, quo a nobis separamini, sine crimine apud uos uixerunt, displicet nobis. sed nec facile ista monsam relinquimus aream domini neque propter pisces malos rumpimus retia domini neque
Abbreviated transcription (Latin):
iuxͣ te stat auarus raptor ĩhianͤ di.
alienis reb. quẽ nosti talẽ ⁊ fidelis ẽ.
uł pocius fidelis uocatur ñ eũ potes de
eccͣa pelłe. Non hẽs aliquẽ aditũ cas¬
tigando ⁊ corripiendo illũ corrig̾e. ac¬
cessurus est ad altare tecũ noli tim̾e
Unusqͥsq onus suũ ꝓpͥum portabit.
Item. Qũo inquis ferrẽ quẽ noui
malũ: Nõne melius ẽ. ip̃m ferre ꝙͣ
te foras efferres: Ecce qũo feres. attẽ¬
onus portabit. Lib̾et te ista snĩa. Nõ

Expanded text:
uxta te avarus, raptor, inhians rebus alienis, quem nosti talem, et fidelis est, vel potius fidelis vocatur. Non eum potes de ecclesia pellere, non habes aliquem aditum castigando et corripiendo corrige. Accessurus est tecum ad altare, noli timere. Unusquisque enim onus proprium portabit . Quomodo, inquis, ferrem quem novi malum? nonne melius ipsum ferres, quam te foras efferres? ecce quonus portabit. Liberet te ista sententia. Non
Abbreviated transcription (Latin):
cares xp̃i msam. Apłs dicit. Qui eĩ
manducat ⁊ bibit indigne iudiciũ
s manducat ⁊ bibit. sibi ñ tibi. Sa¬
ne si iudex es: si iudicandi potestatẽ
accepisti: eccastica regła: si apud te ac¬
cusatur si u̾is docum̃tis ⁊ testib cõ¬

Expanded text:
Christi mensam? Apostolus dicit: Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit: sibi non tibi. Sane, si judex es, si judicandi potestatem accepisti, ecclesiastica regula, si apud te accusatur, si veris documentis testibusque con
Abbreviated transcription (Latin):
Qid crudele moyses mandauit aut
fecit cũ rmissũ sibi ppłm sc̃e zelans: in¬
uo ⁊ uni u̾o deo subiectum ẽẽ cupiens
postea qͣm cognouit ad fabricandum
⁊ colendũ ydolũ defluxisse mentemq ĩ-¬
pudicam ꝓstituisse demonib ĩ paucos
offend̾ant alto ⁊ secreto iudicio feriẽdos
uoluisset mox feriri ⁊ in p̾senti salubri¬
ter t̾ruit ⁊ disciplinam in posterum
sanxit. Nam eũ nulla crudelitate. sed
magna dilcione fecisse qd̃ fecit. quis ñ
eoꝵ ⁊ dicentis: Si dimittis illis pccm di¬
liter tradidit hõiemͣ sachane in int̾itũ
Non ĩputa¬
tur fidelib qui ex offõ aut tormenta
ex̾cent aut capitalem snĩam ferunt.

Expanded text:
id crudele Moyses aut mandavit aut fecit, quum commissum sibi populum sancte zelans, et uni vero Deo subditum cupiens, posteaquam cognovit ad fabricandum et colendum idolum defluxisse, mentemque impudicam prostituisse daemonibus, in paucos offenderant, alto et secreto judicio feriendos voluisset mox feriri, et in praesenti salubriter terruit, et disciplinam in posterum sanxit? Nam eum nulla crudelitate, sed magna dilectione fecisse quod fecit, quis non ato eorum, et dicentis: Si dimittis illis peccatum, diliter tradidit hominem Satanae in interitumNon imputatur fidelibus, qui ex officio aut tormenta exercent, aut capitalem sententiam ferunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tudo docet custodita ⁊ ꝯsotiata a
ꝓximis ꝯgruo tẽpore petita legib
dotetur ac sollempnit̾ accipiatur
⁊ biduo uł triduo or̃onib uacent
⁊ castitatẽ custodiant. Item pacta
adult̾ia uł ꝯtubernia uł stupra.
aut fornicationes pocius qͣm legit
succurrerit legittima. Itẽ ex decre
to ormisde pape capͦ.uii.
te nuptias faciat. s bñdictione ac
dño. Itẽ nicholaus ad ꝯsulta bul

Expanded text:
tudo docet, custodita et sociata, a proximis congruo tempore petita legibus detur, ac solenniter accipiatur, et biduo vel triduo orationibus vacent, et castitatem custodiant. Item: § 1. Ita adulteria, vel contubetudo docet, custodita et sociata, a proximis congruo tempore petita legibus detur, ac solenniter accipiatur, et biduo vel triduo orationibus vacent, et castitatem custodiant. Item: § 1. Ita adulteria, vel contuber
Abbreviated transcription (Latin):
tus est ad generos suos qui accepturi
dixit. Ecce due filie me ᷑ q̃ ñ cognou̾nt¬
s qͥdam arbitͣntur eas q̃ uiros habue¬
runt: in sodomis ꝑiisse ⁊ q̃ u̾gines e¬
rant cũ pr̃e exisse. s hebraica u̾itasht.
Egressus loth locutus ẽ. ad sponsos su

Expanded text:
tus est ad generos suos, qui accepturidixit: Ecce duae filiae meae, quae non cognos. Quidam arbitrantur eas, quae viros habuerunt, in Sodomis periisse, et quae virgines erant, cum patre exiisse. Sed Hebraica veritas habet: Egressus Loth locutus est ad sponsos, qu
Abbreviated transcription (Latin):
non effectu p̾sencium. uñ amibꝵ cum
dixisset cũ mniciatur riugium: nõ ad¬
didit tunc: res uel effectus s tm̃ nom̃
ꝯiugii asciscitur ondens tales zingii no¬
men hr̃e. ñ rem uł effectum. Itẽ augꝰ.
cũ de parentib dñi loq̃retur: ait. Con¬
iuges fu̾nt inte ñ carne sicut ⁊ pentes.
ex quo datur intlłigi. qd̃ sicut ioseph
pr̃ dñi dc̃s est ñ effectu geniture: s of¬
ficio ⁊ cura ꝓuidendi. sic ⁊ riuux mr̃is
eius appellatur ñ riugii effectu s sub
affectu. hinc gͥg̾. ait. Noli timere ma¬

Expanded text:
non effectu praesentium. Unde Ambrosius, quum dixisset: Quum initiatur conjugium, non addidit: tunc res vel effectus, sed: tunc nomen conjugii asciscitur, ostendens, tales conjugii nomen habere, non rem vel effectum. Item Augustinus, quum de parentibus Domini loqueretur, ait: conjuges fuerunt mente, non carne, sicut et parentes. Ex quo datur intelligi, quod sicut Joseph, pater Domini dictus est non effectu geniturae, sed officio et cura providendi: sic et conjux matris ejus appellatur non conjugii effectu, sed suaffectu. Hinc Augustinus ait: « Noli timere a
Abbreviated transcription (Latin):
Ncrũptn si fc̃a pret̾ita in ꝓpħitis libris
figure fu̾nt futuroꝵ in rege illo qui ap¬
pellabatur nabugodonosor utrũq tp̃c
nunc ht̃ eccͣa. Temporib itaq apłoꝵ et
martyrũ illud ĩplebatur qd̾ figuratũ
ẽ qñ rex memoratus pios ⁊ iustos cogeba
adorare simłacrũ. ⁊ recusantes mittebat
adorandi deũ ueruni decreuit in regno
suo: ut quicũq blasphemaret deũ sy¬
drat. nisac ⁊ abdenago penis debitis
subiacet pͥus ergo tempus illius regi
significabat pͥma tp̃ra regii infideliu
liũ regum quos paciũtur ĩpii pro xp̃ia¬
nis. S piane in eis qui sub nõie xp̃i erãt
seducti a pu̾sis ne forte oues x sint errã¬
tes ideo ad gregẽ aliarũ reuocande sũt
temꝑata seuitas ⁊ magis mansuetu¬
do seruatur. ut coh̾tione exilioꝵ at dãp¬
noꝵ ãmoneantur ⁊sid̾are. qͥd ⁊ qͣre pa¬
ciantur ⁊ discant p̃pon̾e rumorib ⁊ ca

Expanded text:
n si facta praeterita in propheticis libris figurae fuerunt futurorum, in rege illo, qui appellabatur Nabuchodonosor, utrumque tempus nunc habet ecclesia. temporibus itaque apostmartyrum illud implebatur, quod figuratum est, quoniam rex memoratus pios et iustos cogebat adorare simulacrum et recusantes mittebat honorandum Deum verum decrevit in regno suo, ut quicunque blasphemaret Deum Sydrac, Misac et Abdenago, penis debitis subiaceret. Prius ergo tempus illius regis significavit tempora priora regum infidelium, lium, quos patiuntur impii pro Christianis. Sed plane in eis, qui sub nomine Christi errant seducti a peruersis, ne forte oues Christi sint errantes et ad gregem . aliter reuocandae sint, temperata seueritas et magis mansuetudo seruatur, ut cohercitione exiliorum atque damnorum admoneantur considerare. quid quare patiantur. et discant praeponere rumorib
Abbreviated transcription (Latin):
doct̾na potest ⁊̃ ꝓfic̾e ad uitam dũ
fu̾it in meliores usus assumpta.⁊
entiam atq doctrinam babilonio¬
rum scirent eẽ pcc̃m nunqͣm acqͥes¬
cerent disc̾e qd̃ ñ licebat. Discũt aũt
ut ñ seqͣntur s ut iudicent at con-¬
uincant. Qũo si quispiam aduer¬
sus mathaticos uelit scribere imꝑitꝰ
matheseos risui pateat ⁊ aduersus
pħos disputans si ignorat dogia
enctam egyptioꝵ didicerat. Idem si
qñ cogimur lr̃arũ sclarium recorda
mus: ñ est nr̃e uoluntatis s ut dicã
ita. gͣuissime nc̃citatis ut ꝓbemus e¬
a que a scĩs ꝓpħis ante scła multa p̾¬
dicta sunt. tam grecoꝵ qͣm latinoꝵ
⁊ aliarũ gencium lr̃is ꝯtini. Itẽ¬
nec magistros nec curã inueniri: pro
studio lr̃arum. Idcirco ab uniuersis
ep̃is in subiectis plebib ⁊ aliis lociᷤᷤ
in quib nc̃c̃itas occurrit. oĩo cura
⁊ diligencia heatur. ut ⁊ magc̃i et
e doceant qr in hiis maxime diuina

Expanded text:
doctrina potest etiam proficere ad vitam, dum fuerit in meliores usus assumpta. Ientiam atque doctrinam Babrum scirent esse peccatum, nunquam acquiescerent discere quod non licebat. Discunt autem, non ut sequantur, sed ut judicent atque convincant, quomodo si quispiam adversus mathematicos velit scribere imperitus mathematis, risui pateat, et adversus philosophos disputans, si ignoret dogmaentiam Aegyptiorum didicerat. Idem: § 1. Si quando cogimur literarum saecularium recordamus, non est nostre voluntatis, sed ut ita dicam, gravissime necessitatis; ut probemus ea que a sanctis prophetis ante secula multa predicta sunt tam Grecorum, quam Latinorum et aliarum gentium literis contineri. Iten magistros neque curam inueniri pro studio litterarum. Idcirco uniuersis episcopiis subjectisque plebibus, et aliis locis, in quibus necessitas occurrerit, omnino cura et diligentia adhibeatur, ut magistri et e doceant, quia in his maxime divina
Abbreviated transcription (Latin):
toritatib ꝓbatur post ꝑastam penitẽ¬
ciã ꝓpͥos gradus licite posse ad nuĩstͣre
⁊ ad maiores escendere. Maria eĩ so¬
ror aaron postqͣm lepͣ pertussa est qr
phetandi recepit. Aaron ⁊̃ post ⁊flatũ

Expanded text:
toritatibus probatur, post actam poenitentiam proprios gradus licite posse administrare, et ad majores conscendere. Maria enim soror Aaron, postquam lepra percussa est, quia phetandi recepit. Aaron autem post conflatum
Abbreviated transcription (Latin):
cognosc̾e d. Econtͣ ea que in actoris de¬
fensione dc̃a sunt: u̾isiłia quidẽ uiden¬
tur s pondere u̾itatis carent. Sacris eĩ
canonib ⁊ forẽsib legib tã ĩ ciuili ꝙͣ
in cͥminali cã: cłicus ad cuulẽ iudicem
pertrahendus negatur. Wnde ĩ epła¬

Expanded text:
s. § 1. Econtra ea, quae in actoris defensione dicta sunt, verisimilia quidem videntur, sed pondere carent. Sacris enim canonibus et forensibus legibus tam in civili quam in criminali causa clericus ad civilem judicem pertrahendus negatur. Unde in ep
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipio ñ ego s dñs uxorẽ a uiro non
discedere. Unde datur intelligi qd̃ qua¬
liscũq fu̾int uir ⁊ uxor ex quo cõm¬
gali affectu sibi adheserint ult̾us
ab inuicẽ disced̾e ñ ualent. Wn ãbꝵ

Expanded text:
ipio non ego, sed Dominus, uxorem a viro non discedere. Inde datur intelligi, quod qualescunque fuerint vir et uxor, ex quo conjugali affectu sibi adhaeserint, ulterius ab invicem discedere non valent. Unde Ambrosius
Abbreviated transcription (Latin):
tari adult̾um ee: qui uł du laguen¬
cupiente relicta uxore sua: alt̾i com¬
nec ꝓpͥe libidinis instinctu nec alie¬
ne ꝯsensu: nec uiro suo languẽte uł
absente uł ꝯtinenter uiu̾e cupiente
adhesit alii s miolent̾ aliena libidi¬
ne oppssa uini ꝑtulit apparet ꝙ ñ
adult̾a nec fornicaria dici pot. Unde
nec aliqͣ occone ualet dimitti. Cũ
eĩ iudei q̃rerent a xp̃o: utrũ lic̾et hõi
uxorẽ suã dimittere qͣcũq ex causa
Eendit eis. Nunquid legistis qr qͥ
fecit eos ab initio masculũ ⁊ femi¬
nam creauit eos: Quos ergo deus
ꝯuxit hõ non separet. Deinde ita¬
sermonem suũ ⁊clusit ut dic̾et ne¬
minem posse dimitt̾e uxorem su¬
am excepta causa fornicationis. n

Expanded text:
 adulterum esse, qui vel diu languencupiente sua uxore, alteri comnec propriae libidinis instinctu, nec alienae consensu, nec viro suo languente vel absente, vel continenter vivere cupiente adhaesit alii, sed violenter aliena libidine oppressa vim pertulit, apparet, quod nec adultera, nec fornicaria dici potest. Unde nec aliqua occasione valet dimitti. Quum enim Judaei quaererent a Christo, utrum liceret homini uxorem suam dimittere quacunque ex causa, respondit eis: Non legistis, quia qui fecit eos ab initio masculum et foeminam creavit eos? Quod ergo Deus conjunxit homo non separet. Deinde sermonem suum ita conclusit, ut diceret, neminem posse dimittere uxorem suam, excepta causa fornicati
Abbreviated transcription (Latin):
honorii augꝰti oñdamus ab eoꝵ exami
ordinandus est. antea examinetur.
si scͥpturarũ sensib acutus uł cautꝰ¬
ante oĩa si fidei documenta u̾bis sim
q tͥnitatis deitatẽ coessencialẽ ⁊ cõ¬
sub̾alẽ. ⁊ coet̾nalem ⁊ cooĩpotentem
p̾dicans si singłas qͣsq in tͥnitate ꝑ¬
sonas plenũ deum ⁊ totas tres ꝑso¬
patre ⁊ sp̃u scõ oĩm creaturarũ qͥ pas¬
one mortuus n̾a sui corꝑis morte re

Expanded text:
Honorii Augusti, ostendamus, ab eorum examiordinandus est, antea examinetur, si in Scripturarum sensibus cautante omnia, si fidei documenta verbis simque trinitatis deitatem coessentialem et consubstantialem et coaeternalem et coomnipotentem praedicans; si singulas quasque in trinitate personas plenum Deum, et totas tres persoPatre et Spiritu sancto omnium creaturarum, qui pasone, mortuus vera c
Abbreviated transcription (Latin):
resurrectionẽ si credat futurũ uidiciũ
⁊ recepturos singłos ꝓ hiis q̃ in hac cͣrͣ¬
ne gesserunt uł penas uł p̾mia si nu¬
ptias ñ ꝓhibeat. si secũda matͥmonia
ñ dampnet si carniũ ꝑceptionẽ ñ cul¬
pet si penitẽtib reconciliatis cõicet. si
nale pc̃cm ꝯtͣctum qͣm illa q̃ uolunta¬
ria adinissa sũt dimittantur si extͣ
ne instructus tunc eũ cũ oĩm sensu

Expanded text:
resurrectionem, si credat judicium futurum, et recepturos singulos pro his, quae in carne gesserunt, vel poenas, vel praemia, si nuptias non prohibeat, si secunda matrimonia non damnet, si carnium perceptionem non culpet, si poenitentibus reconciliatis communicet, si nale contractum, quam illa, quae voluntarie admissa sunt, dimittantur, si extrne instructus, tunc cum consensu
Abbreviated transcription (Latin):
pontifex ex apłica auctoritate decer¬
nens de elcĩone sũmi pontificis inquit
Nouit bĩtudo ur̃a dilcissimi fr̃es et
coep̃i inferiora quo m̃bra ñ latuit de¬
functo pie memorie dño stepho p̾deces

Expanded text:
pontifex, auctoritate apostolica decernens, de electione summi pontificis inquit: « Novit beatitudo vestra, dilectissimi fratres et episcopi, inferiora quoque membra non latuit, defuncto piae memoriae domino Stephano praedeces
Abbreviated transcription (Latin):
c̾uimꝰ atq statuimus: ut obeunte hꝰ
mis cardinales ep̃i diligentissĩa simł
de elcĩone tͣctantes mox xp̃i cl̾icos car¬
dinales adhibeant sicq reliqus clerus
nimirũ p̾cauentes ne uenalitatis mor¬
legittimus hic elcĩonis ordo ppenditur

Expanded text:
cernimus atque constituimus ut obeunte hujmis cardinales episcopi diligentissima simul consideratione tractantes, mox sibi clericos cardinales adhibeant, sicque reliquus clerusnimirum praecaventes, ne venalitatis morlegitimus hic electionis ordo perpenditur
Abbreviated transcription (Latin):
Mue genus indacii sũmooꝑe De eodẽ.
fuge nec casu nec studio loqͣris fł̾m nec
nt p̾stes mntiri studeas nec qͣlibet falatia
uitã alicuius defendas. Caue m̃dacium
in omnibus. Augꝰ. De eodemi. sn¬
Iquis ad te ꝯfug̾it qui de mendatio tu¬
o possit a morte libari non es mentitu

Expanded text:
mne genus mendacii summopere fuge, nec casu, nec studio loquaris falsum, nec, ut praestes, mentiri studeas, nec qualibet fallacia vitam alicujus defendas. Cave mendacium in omnibus. C. XVII. De eodem. quis ad te confugiat, qui mendacio tuo possit a morte liberari, non es mentitur
Abbreviated transcription (Latin):
int̾positã litt̾e dande sũt si¬
ab eo a quo appellatũ est ad eum
qui de applłone cogniturus est siue
pͥncipẽ siue q̃mlibet alium quas lit¬
teras dimissorias siue apłos appel-¬
lant. Sensus aũt littarũ tał est ap¬
pellase puta luciũ tyciũ a siña illiꝰ
que int̾ illũ ⁊ meniũ dicta ẽ. Suffic̃
aũt petisse intͣ tempus dimissoriaᷤᷤ
ip̃m ꝯtestetur. Nam instanciam re¬
petẽtis dimissorias estitutões deside¬
rant. Equũ est gͥ si per eũ sten̾t qͥ de¬
bent dare littas quo minus det. nec
hoc accipienti noceat. Ulp̃.ł .iiii. de¬

Expanded text:
interpositam litere dande sunt ab eo a quo appellatum est, ad eum qui de appellatione cogniturus est, sive principem sive quemlibet alium; quas literas, dimissorias sive aposlant. Sensus autem literarum talis est: appellasse puta Lucium Titium a sententia illius, quae inter illos dicta est. Sufficit autem petiisse intra tempus dimissorias iipsum contestetur. Nam instantiam petendi dimissorias constitutiones desiderant. Equum est igitur, si per eum steterit, qui debebat dare literas, quo minus det, ne hoc accipienti noceat. Forma
Abbreviated transcription (Latin):
stat aut cadit. Noluit eĩ hõiem ab
hõie iudicari uel ex arbitrio suspitõ¬
nis uel ⁊ extra ordinario usurpa¬
to iudicio s pocius ex lege dei ẜm
cur dixit: si quis fr̃ nõiatur autꝰ
fornicator aut ydolis seruiens ⁊ c̃ nͥ¬
innocentes qr sepe falso in quoquã
lmina nõiantur. Non ergo illi qͦs
monemus ag̾e pnĩam querant sͥ
comites ad supplicia. nec gaudeãt
ñ propt̾ea minus ardebũt: qr cũ
multis ardebunt. Idem in eodẽ.

Expanded text:
stat, aut cadit . Noluit enim hominem ab homine judicari ex arbitrio suspicionis, vel etiam extraordinario usurpato judicio: sed potius ex lege Dei seccur dixit, Si quis frater nominatur aut fornicator, aut idolis serviens, et innocentes, quia saepe falso in quoquam mina nominantur. § 3. Non ergo illi, quos monemus agere poenitentiam, quaerant sibi comites ad supplicium, nec gaudeant, enim propterea minus ardebunt, quia cum multis ardebunt. C. XIX.
Abbreviated transcription (Latin):
milia ex quibdã daret: ait eĩ. Scͥpsi
uobis in epła. ñ ꝯmisceamini forni¬
caris. Non utiq fornicariis huiꝰ mũ¬
di aut auaris aut raptorib aut ydo¬
lis seruientib. alioqͥn debueratis de h
mũdo exire. Non eĩ possũt hõies ĩ hoc
mũdo manentes nͥ cum talib uiu̾e
nec eos possunt lucͥfat̾e xp̃o. si eoꝵ col¬
loqͥum ꝯuictũq uitau̾int. Unde ⁊
dñs cum publicanis ⁊ pcc̃orib come¬
dens. ñ est inqͥt ncͣcius sanis medicꝰ:

Expanded text:
Ait enim: Scripsi vobis in epistola non commisceri fornicariis: non utique fornicariis hujus mundi, aut avaris, aut raptoribus, aut idolis servientibus; alioquin debueratis de hoc mundo exire. Non enim possunt homines in hoc mundo viventes, nisi cum talibus vivere: nec eos possunt lucrifacere Christo, si eorum colloquium convictumque vitaverint. Unde et Dominus cum publicanis et peccatoribus comed
Abbreviated transcription (Latin):
medicinalis nͥ aut sponte ꝯfessum:
aut in aliquo siue scl̃ari siue ecc̃a¬
stico iudicio nõiatum: atq ⁊uictũ
Quis eĩ s utr̃q audet assum̃e. uti¬
dem ip̃e sit ⁊ accusator ⁊ udex: Huiꝰ¬

Expanded text:
medicinalis. Nisi aut sponte confessum aut in aliquo sive seculari sive ecclesiastico iudicio nominatum aut convictum. Quis enim sibi utrumque audet assumere, ut cuiusquam ipse sit accusator et iudex?
Abbreviated transcription (Latin):
bis silenciũ ĩponit. Omĩs eĩ possessio:
tricenaria p̾scriptione tollitur uł qua¬
dragenaria: sicut possõnes religiosaꝵ
domoꝵ uł cetennaria sicut p̾dia sc̃e ro¬
mane ecc̃e. Wnde gelasius ppͣ ait

Expanded text:
bis silentium imponit. Omnis enim possessio tricennaria praescriptione tollitur, vel quadragenaria sicut possessiones religiosarum domorum vel centenaria, sicut praedicta sanctae Romanae Ecclesiae Unde Gelasius Papa ait
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃m ⁊ de nr̃a tritura uictũ uobis q̃rius
Item apłs. Qui altari seruiunt: de alta¬
rio uiuant. S nunqͥd de eo cui ñ serni¬
unt: Item. Qui in sacrario oꝑant᷑ cum
sacrario participant. S nunqͥd cũ illo
in quo ñ oꝑantur: Nos seruimus alta¬
rio uos ei ꝑticipare uultis nos u̾o ua¬
cuos ⁊ manes dimittere q̃ritis. Itẽ apłs
Laborantẽ agricolã: pͥus oportet susci¬
pere de fructib suis. nos aut ccontͣ q̃ri¬
uos pͥmũ uultis perciꝑe de fructib nr̃is
Immo ñ pͥmũ qr nec ultimũ nobis
relinq̃re uultis a pͥorib eĩ incipienteᷤ
paulatĩ serpitis ⁊ totũ usurpare ⁊ten¬
ditis. ut ꝓ nob̃ uideatur dc̃m. frustratĩ
lupus comedit agnũ. Item qͥs unqͣm
militat stipendiis suis: Quis pascit
gregẽ ⁊ delacte eius ñ comedit: Nos mi¬
litamus ⁊ uos stipendia nr̃e milicie
uob̾ q̃ritis. Nos uero gregẽ pascimus
⁊ uos lac eius ⁊ lanã acciꝑe nob̾ uultis

Expanded text:
victum vobis quaeritis? Item Apostolus: Qui altario serviunt de altario vivant. Sed numquid de eo, cui non serviunt? Item: Qui in sacrario operantur cum sacrario participant. Sed numquid cum illo, in quo non operantur? Nos servimus altario, vos ei participare vultis, nos vero vacuos et inanes dimittere quaeritis? Item: Apostolus: Laborantem agricolam oportet primum accipere de fructibus suis: vos autem contra quaerivos primum vultis percipere de fructibus nostris? imo non primum, quia nec ultimum nobis relinquere vultis. A prioribus enim incipientes paulatim serpitis, et totum usurpare contenditis, ut pro vobis videatur dictum: frustatim lupus comedit agnum. Item: Quis militat stipendiis suis unquam? quis pascit gregem, et de lacte ejus non edit? Nos militamus: et vos stipendia nostrae militiae vobis quaeritis? Nos gregem pascimus: et vos lac ejus et lanam accipe
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uestitũ hc̃atis: quib cum apło debe¬
tis ẽẽ ꝯtenti s ñ uultis qr eius imitato
res ñ estis. s pocius de domo nr̃a expellere¬
⁊ de reb nr̃is nos penitus expoliare gten¬
ditis dũ nec ⁊̃ hoꝵ decimatões nob̾ reli¬
q̃re uultis. ut aũt uniu̾salit̾ oĩa colli¬
gantur cuncta que ꝓ uobis inducta st̃
siue de laborante agricola sine de eo qͥ
suis stipendiis ñ militat: ad hũc artim¬
tiones u̾o eoꝵ q̃ nobis debent᷑ intactas
nobis relinquite ne dũ q̃ritis usurpa¬
lud cogamini amitt̾e qd̃ uob̾ aliquo

Expanded text:
 quibus cum Apostolo debetis esse contenti; sed non vultis, quia imitatores ejus non estis, sed potius nos de domo nostra expellere, et rebus nostris nos penitus exspoliare contenditis, dum nec etiam eorum decimationes nobis relinquere vultis. § 12. Ut autem universaliter omnia colligantur, cuncta, quae pro vobis inducta sunt, sive de laborante agricola, sive de eo, qui suis stipendiis non militat, ad hunc artictiones vero eorum, quae nobis debentur, intactas nobis relinquite, ne, dum quaeritis usurpalud cogamini amittere, quod vobis aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
intͣueritis in eadẽ manente edentes ⁊
bibentes q̃ apud illos sunt. Cũ aũt in¬
trau̾itis domũ pͥmũ dicite. pax huic i¬
domui. Nos domũ hanc ingressi su¬
occiosi: alieno cibo pasci gaudetis. ui¬
dete ne nob̃ u̾tatur illud. uidete qͥd fa
mite psalmũ ⁊ date tympanũ. Isti a
nob̾ sumũt psalmũ ⁊ uos ab eis que¬
ritis tẏmpanũ hoc. Itẽ leo .iiiiꝰ. de deci¬
lap̃mata dant᷑ debere dari. Quib aũt
plebib debentur an illis a quib baptis¬
ma accipiunt an aliis: nos eos laptra¬
mus ⁊ uos ab eis decimas sumiitis. ho¬
nesta ista int̾pretatio ẽ. utinã inuemi¬
atis qui sic ꝓ uobis int̾pretentur. Qa
gͦ nos irrigamus ppłm hũc: inbrem

Expanded text:
manete, edentes et bibentes quae apud illos sunt. Quum autem intraveritis, primum dicite: Pax huic domui. Nos domum hanc ingressi suotiosi alieno cibo pasci gaudetis? Videte, ne in vos vertatur illud: Vide quid facmite psalmum et date tympanum. Isti a nobis sumunt psalmum: et vos ab eis quaeritis tympanum? § 7. Item Leo IV: De decibaptismata dantur, debere dari. § 8. Quibus autem plebibus debentur? illis, a quibus baptisma accipiunt, an aliis? Nos eos baptizamus, et vos ab eis decimas sumitis? Honesta ista interpretatio est: utinam inveniatis qui sic pro vobis intepretentur! Quia ergo nos rigamus populum hunc, imbrem
Abbreviated transcription (Latin):
Si quis laicus uł cl̾icus seu ittͥusq se¬
rus persona ꝓpͥetatis sue loca. ⁊ c̃. Sic̃
in eodẽ xcilio. in cã monachoꝵ notata
inueniũtur. Si ergo laicus uł cl̾icus
uel quelibet ꝑsona loca sue ꝓpͥetatis

Expanded text:
usque sexu persona proprietatis suae loca, etc. sicut in eodem capitulo in causa monachorum notata inveniuntur. Si ergo laicus, vel clericus, vel quaelibet persona, loca suae proprietatis