comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anuecessitudine. qđ alio mͦ agłre ñ possit A noccasione agendi sic sit indiciũ.
aut actio c̃stituta. an recte sineullare rius modires agat᷑. Locus aut̃ cõmunis
c̃tratũ ꝗqͥ trans lationẽ induc& fugere iudiciũ ac poena. quia caus& diffidat
translatione aut̃ omiũ fort ꝑt̾bationẽ. si ñ itaresagant᷑. & iudiciũ ueniat qͦ pacto
conueniat hoc ẽsi aut cũ eo agat᷑ quocũ ñ oporteat. aut alia poena. alio crimine.
alio tẽport. atq hanc rationẽ ad ꝑt̾bationẽ iudiciorũ om̃ium ꝑtinere Tresigitur
hȩ csitiones quae partes ñ habept: ad hunc modũ tractabunt᷑. Nunc generalem

Expanded text:
an necessitudine, quod alio modo agere non possit, an occasione agendi sic sit iudicium an necessitudine, quod alio modo agere non possit, an occasione agendi sic sit iudicium aut actio constituta, an recte sine ulla re eiusmodi res agatur. Locus autem communis contra eum, qui translationem inducet: fu- gere iudicium ac poenam, quia causae diffidat. a trans- latione autem: omnium fore perturbationem, si non ita res agantur et in iudicium veniant, quo pacto oporteat; hoc est, si aut cum eo agatur, quocum non oporteat, aut alia poena, alio crimine, alio tempore; atque hanc rationem ad perturbationem iudiciorum omnium per- tinere. Tres igitur haec constitutiones, quae partes non ha- bent, ad hunc modum tractabuntur. nunc generalem
Abbreviated transcription (Latin):
tone petraqua rͥ e caritis p̃udiciũ fiat. Hic isquicũ agit. iudiciũ postulat̾purũ
Ille quicũ agit. txceptione addi ait oportert. Quȩstio t̃. excipiundũsit anñ. Ratio
ĩ enĩ oport& recuꝑtratorio iudicio eiꝰ maleficii dequo si carias quęrit. p̃ iuditiũ
fieri. Infirmationis ratioᷤ lius modi sunt in uiriae ut de his indignũ sit̃. pͥmo quoq
tẽpore uidicari. Rudicatio. atrocitas in uiriarũ satisne caus& sit. Quare dũde ea
uidicat᷑. de aliquo maiore maleficio de qͦ iudiciuĩ cõparatũ sit p̃iudicet Atq
exemplũ qͥdem hoc ẽ. In omĩ aut̃ causa ab utroq quȩr oportebit. aquo & ꝑqͦs
tib uiris dequib postdicendũ ÷ sumi o portebit. & raciocinari. ꝗd insimilib
reb fitri soleat. & uidere utrũ malicia ꝗd aliud agat᷑. aliud simulet᷑ anstulticio

Expanded text:
ptionem: extra quam in reum capitis prae- iudicium fiat. hic is, qui agit, iudicium purum postulat; ptionem: extra quam in reum capitis prae- iudicium fiat. hic is, qui agit, iudicium purum postulat; ille, quicum agitur, exceptionem addi ait oportere. quaestio est: excipiundum sit an non. ratio: non enim oportet in recuperatorio iudicio eius male- ficii, de quo inter sicarios quaeritur, praeiudicium fieri. infirmatio rationis: eiusmodi sunt iniuriae, ut de iis indignum sit non primo quoque tempore iudicari. iudicatio: atrocitas iniuriarum satisne causae sit, quare, dum de ea iudicatur, de aliquo maiore maleficio, de quo iudicium conparatum sit, praeiudicetur? atque exemplum quidem hoc est. in omni autem causa ab utroque quaeri oportebit, a quo et pertibus iuris, de qui- bus post dicendum est, sumi oportebit et ratiocinari, quid in similibus rebus fieri soleat, et videre, utrum malitia quid aliud agatur, aliud simuletur, an stultitia,
Abbreviated transcription (Latin):
crimina testib & argum̃tis confirmarent᷑ parricidii aut̃ mencio sola facta ess&e.
defensor in hoc ipso multĩ oport& Et diu c̃sistat. cũ denece parentis nihil demonstiatu
tet in dignũ facinꝰ eẽ ea poena afficere eũ qua parricidae afficiunt᷑. id aut sidãp¬
aigit᷑ si porna assicire n oporteat. dã pnari qͦq ñ oportere. qm eã poena dãpnationẽ
necessario csequat᷑ Hic defensor pornae cõmutationẽ ex translatiuo genere indu¬
cendo totã in firmabit accusationẽ. Ueruntam̃ ceteris qͦq criminib defendendis
cicturali estititione translationẽ c̃firmabit IBximplũ aut translationi in
causa positũ nob̾sti hui modi. Cũ ad faciendã uim quida armati uenissint. armati
contra presto fuer. & cuidã equiti romano qͥdã ex armatis resistenti gladio manũ

Expanded text:
crimina testibus et argumentis confirmaren- tur, parricidii autem mentio solum facta esset, crimina testibus et argumentis confirmaren- tur, parricidii autem mentio solum facta esset, defensor in hoc ipso multum oportet et diu consistat: cum de nece parentis nihil demonstratum esset, indignum facinus esse ea poena afficere reum, qua parricidae afficiuntur; id autem, si dama si af- fici reum non oporteat, damnari quoque non oportere, quoniam ea poena damnationem necessario consequa- tur. hic defensor poenae commutationem ex transla- tivo genere inducendo totam infirmabit accusationem. verumtamen ceteris quoque criminibus defendendis con- iecturali constitutione translationem confirmabit. Exemplum autem translationis causa positum no- bis sit huiusmodi: cum ad vim faciendam quidam armati venissent, armati contra praesto fuerunt et cuidam equiti Romano quidam ex armatis resistenti gladio manum
Abbreviated transcription (Latin):
sed quiaratio p̃ceptoꝵ similis ẽ. exẽplorũ multitudine suꝑsedendũ ÷. Atq in nr̃a
qͥdẽ c̃suetudine multis de causis fit. ut rarius incidant rranslationes. Na ⁊ipretoris
exceptionib: multe exdudunt᷑ actiones. & ita uisciuile habem c̃stitutũ. ut causa cal
eius qui ñ quẽ ad modũ oport& egerit. Quare inuire plerũq uersant᷑. Ibieni & ex¬
ceptiones postulant᷑ agendi & quodã mͦ agendi potestas dat᷑. & omis c̃ceptio pͥuatorũ
udiciorũ c̃stituit᷑ In ipsis aut̃ iudiciis rarius incidunt. & tam̃ siquando incidunt.
eius modi sunt. ut ꝑseminꝰ habeant firmitudinis. confirinent᷑ aut̃ assũpta aliqua
c̃stitutione. ut in quodã uidicio. cũ uenefici cuiusdã nom̃ ess& delatũ. & quia parri¬
cidii causa subscripta et̃. extra ordinẽ esset acceptũ. iyaccusatone ꝗut̃ alia quȩ dã

Expanded text:
sed quia ratio praeceptorum similis est, exemplorum multitudine supersedendum est. atque in nostra sed quia ratio praeceptorum similis est, exemplorum multitudine supersedendum est. atque in nostra quidem consuetudine multis de causis fit, ut rarius incidant translationes. nam et praetoris excep- tionibus multae excluduntur actiones et ita ius civile habemus constitutum, ut causa cadat is, qui non quentur et agendi potestas datur et omnis conceptio privatorum iudi- ciorum constituitur. in ipsis autem iudiciis rarius incidunt et tamen, si quando incidunt, eiusmodi sunt, ut per se minus habeant firmitudinis, confirmentur autem assumpta alia aliqua constitutione: ut in quodam iudicio, cum veneficii cuiusdam nomen esset de- latum et, quia parricidii causa subscripta esset, extra ordinem esset acceptum, in accusatione autem alia quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑquẽ in dignabit᷑ accusatorẽ sui periculi causa ñ ressolũ conueriere uerũ &iã uer¬
ba cõmutare conari. Nã illi quidẽ cõmunes loci aut qͥ calũniae accusatorẽ demon¬
strandȩ aut miscđiae captand&. aut facti in dignandi. aut amiscđia deterrendi causa
sumunt᷑. expericuli magnitudine ñ ex causa genere ducunt᷑. Quare ñ in omnẽ causa
sed in ome caus&gen incidunt. Iorũ m̃tione in ciecturali c̃stitutione fecimꝰ In¬
ductione aut̃ cũ causa postulabit utem ¶Cũ aut̃ actio translationis aut cõmutati¬
onis indigere uidetur. qđ ñ aut is agitquẽ oport&. autcũ eo qui cũ oport&. aut apud
quos qualege: qua poena. quo crimine. qͦ tẽpore oportae. c̃stitutio translatiua ap¬
pellat᷑. Piuis nob̵ exempla ꝑ multa opussunt. si singula trans lationũ genera quȩs

Expanded text:
per quem indi- gnabitur accusatorem sui periculi causa non res solum convertere, verum etiam verper quem indi- gnabitur accusatorem sui periculi causa non res solum convertere, verum etiam verba commutare conari. nam illi quidem communes loci, aut qui calumniae accu- satorum demonstrandae aut misericordiae captandae aut facti indignandi aut a misericordia deterrendi causa sumuntur, ex periculi magnitudine, non ex cau- sae genere ducuntur. quare non in omnem causam, sed in omne causae genus incidunt. eorum mentionem in coniecturali constitutione fecimus, inductione autem, cum causa postulabit, utemur. Cum autem actio translationis aut commutationis indigere videtur, quod non aut is agit, quem oportet, aut cum eo, quicum oportet, aut apud quos, qua lege, qua poena, quo crimine, quo tempore oportet, con- stitutio translativa appellatur. eius nobis exempla permulta opus sint, si singula translationum genera quaeramus;
Abbreviated transcription (Latin):
in deliberationis pceptis exponem. & sic cũ diffinitione nrã aduisariorũ diffini¬
uaremꝰ autꝰ res aut maiori aut minori autpari in negotio similes exquib as¬
siemet᷑ nra descriptio : lam si plures er diffiniendȩ. ut si quȩrat᷑ fursit ansa¬
crdigus: qui uasa er pͥuato sacra surripuerit. erit utendũ plurib diffinition
et paoblica tũ potestate s̃ habeas adminisbire. Deinde hui confirmatio simlib¬
⁊ e toipsis is pracionib posta suifacti ab illa disfinttione separatio deinde loi
cõmunis perquẽ fach utilitas aut honestas ad augetur. Orin de sequst᷑ adusariorum
diffinitionis rep̃hensio qua hisdẽ ex locis omĩb: quos accusatori p̃scripsim conficitur
& cetera pꝰ eadem pret̃ cõmunẽ locũ inducent᷑. Locus aut̃ cõmunis erit defensoris is

Expanded text:
in deliberationis praecep- tis exponemus—et si cum definitione nostra adver- sariorum definiin deliberationis praecep- tis exponemus—et si cum definitione nostra adver- sariorum definiquaeremus autem res aut maiore aut minore aut pari in negotio similes, ex quibus affirmetur nostra descriptio. iam si res plures erunt definiendae: ut, si quaeratur, fur sit an sacrilegus, qui vasa ex privato sacra subripuerit, erit utendum pluribus definitionibus; de re publica, cum potestatem non habeas, administrare. deinde huius confirmatio similibus et exemplis et ra- tionibus; postea sui facti ab illa definitione separatio. deinde locus communis, per quem facti utilitas aut honestas adaugetur. deinde sequitur adversariorum definitionis reprehensio, quae iisdem ex locis omnibus, quos accusatori praescripsimus, conficitur; et cetera post eadem praeter communem locum inducentur. Lo- cus autem communis erit defensoris is,
Abbreviated transcription (Latin):
plrib uerbis ł ae racionib efirmandũ axa eẽ ut descripseris oftendendũ Post¬
raadid qđ diffimnieris. factũ tĩ quiaccu sabit̾ adiuingert oportebit &̧ exeo qđ oster¬
ditis iet uerbi causa maiestate ninuere. docere adũsariũ mareftatẽ minuisse ae
hunc totulocusꝰ co munilo co e firmare. ꝓquẽ ipsius sacti atrocius aut indignius
auro mino culpa cu indignatione augrat᷑ Post ertt in firmanda adusariorum
ae sompto Paaut infigniabit᷑ i falsa de monstrabit᷑ Hoc exopinione homni
sumctur cũ que ad modũ & quib in rebus homines in c̃suetutidine scribendi
sumsermocinandi eo uerbo uti soltamt considerabit Itẽ in firmabit᷑ si turpis aut
mutilis et ostendĩt ei descriptionis apꝓbatio. & qua in cõmoda consecutura si
mor cesso osfendit᷑ Id aut̃ ex honestatis ce ex utilitatis partib sumetur. dequib

Expanded text:
pluribus verbis est et rationibus confirmandum et ita esse, ut descrip- seris, ostendendum. postpluribus verbis est et rationibus confirmandum et ita esse, ut descrip- seris, ostendendum. postea ad id, quod definieris, factum eius, qui accusabitur, adiungere oportebit et ex eo, quod ostenderis esse, verbi causa maiestatem minuere, docere adversarium maiestatem minuisse et hunc totum locum communi loco confirmare, per quem ipsius facti atrocitas aut indignitas aut omnino culpa cum indignatione augeatur. post erit infirmanda ad- versariorum descriptio. ea autem infirmabitur, si falsa demonstrabitur. hoc ex opinione hominum sumetur, cum, quemadmodum et quibus in rebus homines in consuetudine scribendi aut sermocinandi eo verbo uti soleant, considerabitur. item infirmabitur, si turpis aut inutilis esse ostenditur eius descriptionis adprobatio et, quae incommoda consecutura sint eo concesso, ostendetur—id autem ex honestatis et ex utilitatis partibus sumetur, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ hoc ẽ popłi potestate in firmat minuitꝰ. maiestatem. Iudicatio est m inuatne
is maiestatẽ qͥ intribuniciã potestatẽ patria potestate utat᷑ Adhanc uidicati¬
onẽ argumemationes om̃s afferitͥ oportebit. Acne qui forte arburetur nos ñ
intellegere aliã qͥq incidert consiritionẽ in hanc causã.: ta nos partẽ sola sumuma
in quã p̾cepta nob danda sunt: Omib aut̃ partib hoc in libro explicatis ququis
omi in causa si diligent atrendas. omis uidebis cstiutiones & arã partes & con¬
trou̾sias si qua forte in eas incident Nãde omib p̃scribemꝰ I Primꝰ gͥaccusato¬
rsiocus : eĩ nominis cui deui quaerit᷑. breuis xaptã. exopinione hominũ diffiniti
horm Maiestnte minuere e de dignitate. ai ãplitudine. aut potestate popłi
miteorũ quib potestatẽ popłis dedit aliꝗd derogare. Hoc sic breuit̃ ca posttũ

Expanded text:
tem, hoc est populi potestatem, infirmat, minuit is maiestatem. iudicatio est: minuatne tem, hoc est populi potestatem, infirmat, minuit is maiestatem. iudicatio est: minuatne is maiestatem, qui in tribuniciam po- testatem patria potestate utatur? ad hanc iudicationem argumentationes omnes afferre oportebit. Ac ne qui forte arbitretur nos non intellegere aliam quoque incidere constitutionem in hanc causam, eam nos partem solam sumimus, in quam praecepta nobis danda sunt. omnibus autem partibus hoc in libro explicatis quivis omni in causa, si diligenter adtendet, omnes videbit constitutiones et earum partes et contro- versias, si quae forte in eas incident; nam de omnibus praescribemus. Primus ergo accusatoris locus est eius nominis, cuius de vi quaeritur, brevis et aperta et ex opinione hominum definitio, hoc modo: Maiestatem minuere est de dignitate aut amplitudine aut potestate populi aut eorum, quibus populus potestatem dedit, aliquid derogare. hoc sic breviter expositum
Abbreviated transcription (Latin):
nuius & subtilius & acutius tractant᷑ hiaut grauius & ornatius & cũ uerbis.
in hista & si hoc qͦq uideri oport& tam̃ finis ẽ aplitudo Nẽ ad aliã estitutione
transeami Cũ est nominis ẽtro ũsia. quiauis uocabuli diffinienda uerbis est.
cstitutio diffinitiua dr̃. Euis generis exẽplũ nob expositũ sit haec causa Fla¬
minius is qͥ consulrem .p. male gessit. bello punico scđo cũ tribunus plebis ess&
in uito senatu. & omĩno contra uoluntatẽ omniũ optimatũ ꝓseditionẽ ad popłm
lege agrariã ferebat. Hunc pat̃ suus c̃siliũ plebis habente detẽplo deduxit
rcessitur reus maiestatis intentio ẽ. Mauestate miniusti. qđ tribunũ plebis de
tẽplo deduristi. Depulsio ẽ Non minui maiestate. Quȩstio ẽ. mauestatẽ ne
minuerit. Racio. Infiliũ eni quã habeba potestatẽ rasũ usus Rationis in¬
firmatio. Ateni qͥ patria potestate hoc ẽ ꝑriuata qua da tribuniciã potesta¬

Expanded text:
nuius et subtilius et acu- tius tractantur, hi autem gravius et ornatius et cum verbis in his, tametsi hoc quoque videri oportet, tamen finis est amplitudo. Nunc ad aliam constitutionem transeamus. Cum est noconstitutio definitiva dicitur. eius generis exemplo nobis posita sit haec causa: C. Flaminius, is qui consul rem male gessit bello Punico secundo, cum tribunus plebis esset, invito senatu et omnino contra voluntatem omnium opti- matium per seditionem ad populum legem agrariam ferebat. hunc pater suus concilium plebis habentem de templo deduxit; arcessitur maiestatis. intentio est: maiestatem minuisti, quod tribunum plebis de templo deduxisti. depulsio est: non minui maiestatem. quaestio est: maiestatemne minuerit? ratio: in filium enim quam habebam potestatem, ea sum usus. rationis infirmatio: at enim, qui patria potestate, hoc est pri- vata quadam, tribuniciam potesta
Abbreviated transcription (Latin):
redis secundi sunt . & int agno̾tos pupilli c̃trou̾sia ẽ. Possessio hȩredũ scđoꝵ est¬
I inentio ẽ agͥnatorũ. Nr̃a pecunia t̃ dequa is cuiꝰ agnati sumꝰ testat n. Oepulsio:

Expanded text:
redes secundi sunt, et inter adgnatos pupilli contro- versia est. possessio heredum secundorum est. intentio est adgnatorum: nostra pecunia est, de qua is, cuius adgnati sumus, testatus
Abbreviated transcription (Latin):
sunt̃ hoc modo. Quȩ ꝑ spicuam omnib utritatẽ c̃tinet assumpuo.
uihil indig& applutionis. Eat̃ huius modi. Sioportet uelle sapere.
dare operã phyloso phiȩ cuenit. Hȩc ꝓpotͥio indig& apꝓbationis. Non
enim ꝑspicuaẽ. nrq constat int̾ om̃s. ꝓpt ea quod multi nihil pdesse
phxlosoplna. pleriq obesse arbi trabant᷑. Assumpao ꝑsricua.

Expanded text:
s, hoc modo: quae perspicuam omnibus veritatem continet assump- tio, nihil indiget approbationis. ea est huiusmodi: si oportet velle sapere, dare operam philosophiae con- venit. hic propositio indiget approbationis; non enim perspicua est neque constat inter omnes, propterea quod multi nihil prodesse philosophiam, plerique etiam obesse arbitrantur; assumptio perspicua
Abbreviated transcription (Latin):
ilco disigeorius indicit descriptio ut apty intelletageniera si puntiaono  utt
audacia & auaricia adusaricrũ omĩa in comoda ad republica p aenisse. is
urellert in particione exposito genere parte segeneris ad miscuisse Nagen:
ponas intadẽ ꝓnu n cutione. Qđ si qđ ingenꝰ plures incdent partes id cũ

Expanded text:
ideo diligentius inducitur di- scriptio, ut aperta intellecta generum et partium daciam et avaritiam adversariorum omnia incommo- da ad rem publicam pervenisse, is non intellexit in partitione exposito genere partem se generis admiscuisse. nam geponas in eadem partitione. quodsi quod in genus plures inciden
Abbreviated transcription (Latin):
inseruit. ut religionẽ. pietatẽ. grãm uindicationẽ obseruantiã uerntatẽ. Religio ẽ
qua suꝑ ioris cuiusdã natura quã diuinã uocant curã cerimoniãq: affert. Pirtas ꝑ quã

Expanded text:
nseruit, ut religionem, pietatem, gratiam, vindicationem observantiam, veritatem. Religio est nseruit, ut religionem, pietatem, gratiam, vindicationem observantiam, veritatem. Religio est quae superioris cujusdam n
Abbreviated transcription (Latin):
mibabitꝰ natura. modo racioni consent̾aneus. Quã obrẽ omnib eiꝰ partib cognitis.
totauis eri simplicis honestatis c̃ sideranda. Hab& igit᷑ pariis.iIͦIͦI. prudentiã. tusti¬
ciã forntudinẽ nẽperantiam. Prudennia ẽ rerũ bonarũ & malarũ utrarũq scientia
artes eiꝰ memoria. antellegentia: ꝓuidentia. Memoria ẽ ꝑquã animꝰ repetit illa
qua fuer̃. Intellegentia ÷ ꝑquã ea ꝑspicit quȩ sunt. Prouidentia. ꝑ quã futurũ ali¬
qđ iudeturante quã factũ ÷ Iusticia ẽ habitus animi cõmuni imlitate c̃seruata
suã cuiq tribuens dignitatẽ. Iius in iciũ est abnatura ꝓfectũ. Drinde quadã in consuetu¬
dinẽ exumlitans racione uener. Postra res & ab natura ꝓfectas & ab consuetudine ꝓbatas
legũ metus ⁊ religio sanit. Natura susꝗa qđ ñ opinio genuit. srd quadã innatisra uis: iusticia ẽ¬

Expanded text:
mi habitus naturae modo atque rationi consentaneus. quamobrem omnibus eius par- tibus cognitis mi habitus naturae modo atque rationi consentaneus. quamobrem omnibus eius par- tibus cognitis tota vis erit simplicis honestatis con- siderata. habet igitur partes quattuor: prudentiam, iustitiam, fortitudinem, temperantiam. Prudentia est rerum bonarum et malarum neutra- rumque scientia. partes eius: memoria, intellegentia, providentia. m ea perspicit, quae sunt; providentia, per quam futurum aliquid videtur ante quam factum est. Iustitia est habitus animi communi utilitate con- servata suam cuique tribuens dignitatem. eius initium est ab natura profectum; deinde quaedam in con- suetudinem ex utilitatis ratione venerunt; postea res et ab natura profectas legum metus et religio sanxit. Natura jus est, quod non opinio genuit, sed quaedam innata vis i
Abbreviated transcription (Latin):
Qux aut̃ in scđo utilia. Hac aut̃ t̃tiaᷤ quia partẽ ho nestaris continent. & quia maior est
nestatis iuncta eẽ omĩno exduplici genere intellegunt᷑. sed iñ meliorẽ pari
uocabuli c̃ferant᷑. & honesta nominent᷑. Exhis illud c̃ficit᷑. ut petendarũ rerũ partes
sint bonestas ⁊ utilitas uitandarũ turpitudo mutilitas. Hisigit᷑ duab reb
resdua grandessunt at tributa. aecessitudo & affectio. Quarũ altera exii. altera eere
us & ꝓsonis considerat᷑. Orutraq post aꝑtius ꝑscribemꝰ. Nc̃ honestatis raciones primũ eax¬
plicem. Qđ aut totũ aut aliqua exparte propt̾ se petitur. honestũ nominabimꝰ Qua¬
re cũ eius du&e partessint. quarũ altera simplex altera uncta sit. simplicẽ pͥus c̃sideremꝰ
st igit̾ in eo genere omĩs res unani atq uno nomine amplexa uirtus. Nã uirtus ẽ ani¬

Expanded text:
quae autem in secundo, utilia. haec autem tertia, quia partem honestatis continent et quia maior est quae autem in secundo, utilia. haec autem tertia, quia partem honestatis continent et quia maior est vis honestatis, iuncta esse omnino et duplici genere intelleguntur, sed in meliorem partem vocabuli conferantur et honesta nominentur. ex his illud conficitur, ut petendarum rerum partes sint ho- nestas et utilitas, vitandarum turpitudo et inutilitas. his igitur duabus rebus res duae grandes sunt adtri- butae, necessitudo et affectio; quarum altera ex vi, altera ex re et personis consideratur. de utraque post apertius perscribemus; nunc honestatis rationes pri- mum explicemus. Quod aut totum aut aliqua ex parte propter se pe- titur, honestum nominabimus. quare, cum eius duae partes sint, quarum altera simplex, altera iuncta sit, simplicem prius consideremus. est igitur in eo genere omnes res una vi atque uno nomine amplexa virtus. nam virtus est ani
Abbreviated transcription (Latin):
adiungent᷑ Atq uniu cuiusq c̃stitutionis exẽplũ supponere ñ grauarem̃. nͥ illud iude¬
remꝰ quẽ ad modũ res obscura dicendo fyerant aptiores. sic res aꝑtas. obscuri oresfieri o¬
ratione. Nc ad deliberationis p̃cepta ꝑgamus ERe̾rũ ex petendarũ triagenera sunt.
par aut̃ numer uitandarũ ex contraria parte . Nã est quidda qđ suauinos alliceat ad sese
ñ emolum̃to captans aliquo sed irahenssua dignitate. Qđ genus. uirtus. scientia. ueritas ÷
luid aut̃ ñ propt̃ suãuim & naturã. sed propt̾ fructũ atq utilitatẽ perendũ qđ prcunia¬
ẽ Est porto quiddã ex horũ partib: iunctũ qđ & sua ui & dignitate nos inductos ducit.
& p̃se quandã gerit utilitatẽ. quę magis eespectat᷑. ut amicitia. bona ex istimatio. Atq ex
his horũ contraria facile tacentib: nobis intellegent᷑. Sed ex pedinus racio tradẽtur:
Laquae posuimꝰ. breui nominabuntꝰ: Nã in pͥmo genere quȩ sunt. honesta appellabun

Expanded text:
nis exemplum subponere non gra- varemur, nisi illud videremus, quemadmodum res obscurae dicendo fierent apertiores, sic res apertas obscuriores fieri oratione. Nunc ad deliberationis praecepta pergamus. Rerum expetendarum tria genera sunt; par autem numerus vitandarum ex contraria parte. nam est quiddam, quod sua vi nos adliciat ad sese, non emo- lumento captans aliquo, sed trahens sua dignitate, quod genus virtus, scientia, veritas. est aliud autem non propter suam vim et naturam, sed propter fruct porro quiddam ex horum partibus iunctum, quod et sua vi et dignitate nos inlectos ducit et prae se quandam gerit utilitatem, quo magis expetatur, ut amicitia, bona existimatio. atque ex his horum contraria facile tacentibus nobis intellegentur. sed ut expeditius ratio tradatur, ea, quae posuimus, brevi nominabuntur. nam, in primo genere quae sunt, ho- nesta appellabuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
ern reprehendenda ¶ Sinuidicatĩ aliqđ inferetur. qͥm id exhis locis maxime fir¬
mat᷑ laude eorũ qui uidicauer. similitudine ei rei quade agit᷑ ad eã rem quade iu¬
dicatũ ẽ. & cõmemorando ñ mode non eẽ rep̃hensũ iudiciũ sed ab omĩb apꝓhatũ.
et de monstrando difficilius & mauis fuisse Adudicatũ qđ ad udicandũ afferat᷑.
quã id qđ inst&. Ee trariis lo cissires aut uera ꝗut uera similis ꝑmit& infirmri

Expanded text:
erit reprehendenda. Sin iudicatum aliquod inferetur, quoniam id ex his locis maxime firmatur: laude eorum, qui iudicarunt; similitudine eius rei, qua de agitur, ad eam rem, qua de iudicatum est; et commemorando non modo non esse reprehensum iudicium, sed ab omnibus adpro- batum; et demonstrando difficilius et maius fuisse ad iudicandum, quod afferatur, quam id, quod instet: ex contrariis locis, si res aut vera aut veri similis permittet, infirmari
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ duci posse de monstrabit̃ ¶u aut ꝓ cõparabili aliꝗd inducetur. qm id ꝑsimilitu
qͣuicũ conferetur: Id fieri poterit si demonstrabit᷑ dũ sũ ee genere. aatura:ui uas¬
imudine: ⁊tpore . loco ꝑ sona apinione. acsicqualit̃ innumero illud qđ ꝑsimilitudinẽ

Expanded text:
cionem duci posse demonstrabitur. Cum autem pro conparabili aliquid inducetur, quon- iam id percionem duci posse demonstrabitur. Cum autem pro conparabili aliquid inducetur, quon- iam id perquicum conferetur. id fieri poterit, si de- monstrabitur diversum esse genere, natura, vi, magni- tudine, tempore, loco, persona, opinione;
Abbreviated transcription (Latin):
s. ħ ilanti qͥ or officio pecunia ÷: quilocus desertus :. in eo cedẽ facta eẽ oportet. in loco
etlebri homo occidi qͥpotuit: At sud qđ raro fit fieri omino negat᷑ ut curio ꝓfuliuo
eno petestuns asꝑcctis neq pttriois in amorẽ incidere ¶Qđ aut̃ ꝓsigno sumetit idex
hide locis quib confirmat in firmat. Nlã in signo primũ uerũ ee ostendi oportei. de¬
in de ee tisti signã ꝓpriũ quad ẽagit. ut cruore cedis deindefacti eẽ ꝗđ ñ oportuert.
ua ñ factũ qđo portuertt : postremo scisse eũ de quo quȩrt᷑ ei rei legt dn suetudinẽ
N abe ressunt signo atributa quas diligentius apenemꝰ cu separati de ꝓpsa c̃iecturali
ẽstitutione dicemꝰ Ergo horũ unũ qđq in rephensione aut ñ ee signu aut parũ mas¬
no te. auat a se potius quã ab adũsariis stare. aut omĩno falsa dici: aut in alia quoq suspi¬

Expanded text:
s antiquior of- ficio pecunia est; qui locus desertus est, in eo caedem factam esse oportet; in loco celebri homo occidi qui potuit? aut si id, quod raro fit, fieri omnino negatur, ut Curio pro Fulvio: nemo potest uno aspectu neque praeteriens in amorem incidere. Quod autem pro signo sumetur, id ex isdem locis, quibus confirmatur, infirmabitur. nam in signo primum verum esse ostendi oportet; deinde esse eius rei signum proprium, qua de agitur, ut cruorem caedis; deinde factum esse, quod non oportuerit, aut non factum, quod oportuerit; postremo scisse eum, de quo quaeritur, eius rei legem et consuetudinem. nam eae res sunt signo adtributae; quas diligentius aperiemus, cum separatim de ipsa coniecturali constitutione dicemus. ergo horum unum quodque in reprehensione aut non esse signo aut parum magno esse aut a se potius quam ab ad- versariis stare aut omnino falso dici aut in aliam quo- que suspi
Abbreviated transcription (Latin):
rĩ nota & cõmunia officia. qđ genus. in parentes. cognatos. amicos affines. necessa¬
rios &iã quȩ magis rara & eximia s̃. s ab eo cũ magno aliꝗd labore aut periculo
Aututraq re cũ necesse ñ eẽt. officii causa aut inre publica. aut in parentes aii

Expanded text:
eius nota et com- munia officia; quod genus in parentes, cognatos, ami- cos, affines, necessaeius nota et com- munia officia; quod genus in parentes, cognatos, ami- cos, affines, necessarios; etiam quae magis rara et eximia sunt, si ab eo cum magno aliquid labore aut periculo aut utraque re, cum necesse non esset, officii causa aut in rem publicam aut in parentes a
Abbreviated transcription (Latin):
S in ulli affinis poterit uicio reus ante ad misso demonstrari. locus inducenir ille
ꝑquȩ hortandi uidices erunt. in uetere fama hominis nihił ad rẽ putem ꝓtinere:
ã eu ante celasse. nc̃ manifesto teneri : Quare ñ oportere hancrẽ exsupiore ui
spectari. sed supiorẽ uitã ex hacre in ꝓbari: & aut potestatẽ ante peccandi ñ fuisse.
aut causã. Aut si hoc dici ñ poterit dicendũ erit illud ectrenũ ñ ẽe mirũ. sinc̃
primũ deliquerit : Nã necesse ẽ eũ qͥ uelt peccare. aliquando primũ delinquere
in uita ante acta ignorabit᷑. hoc loco p̃terpo & curp̃tereat demonstrato: argum̃ti
accusatione statim c̃firmare oportebit : Defensor uuit primii si poterit dehebit
uita ei qui in simulabit᷑ qua honestissi mã demonstrare: Id faci&. si ostenda aliqua

Expanded text:
si nulli affinis poterit vitio reus ante admisso demonstrari, locus inducetur ille, si nulli affinis poterit vitio reus ante admisso demonstrari, locus inducetur ille, per quem hortandi iudices erunt, ut veterem famam hominis nihil ad rem putent per- tinere. nam eum ante celasse, nunc manifesto teneri; quare non oportere hanc rem ex superiore vita spec- tari, sed superiorem vitam ex hac re inprobari, et aut potestatem ante peccandi non fuisse aut causam; aut, si haec dici non poterunt, dicendum erit illud extremum, non esse mirum, si nunc primum deliquerit: nam necesse esse eum, qui velit peccare, aliquando primum delinquere. sin vita ante acta ignorabitur, hoc loco praeterito et, cur praetereatur, demonstrato argu- mentis accusationem statim confirmare oportebit. Defensor autem primum, si poterit, debebit vitam eius, qui insimulabitur, quam honestissimam demon- strare. id faciet, si ostendet aliqua
Abbreviated transcription (Latin):
in similc̃ ante suspitionẽ uenerit. Acmaxine sifieri potuerit simili inquo genen
eius dẽ modi in causa aliqua cõmotũs peccasse. aut in aque magnare. aut in magna¬
eis autiñ m alore. aut in minore: ut si qͥdem pecunia dicat inductũ fecisse. possit
demoistrart aliqua unre tuis aliqđ factu auarũ litm in omi causa patunrã aut
uictũ. autstudiuĩ. aut fortunã. aut aliꝗd eoꝵ qua ꝑsonis aitributas ad rã causã
qua cõmotum peccasse dr̃ ad uingere. Atq ex dispari qͦq genere culparũ si ex
pͥari sum̃ di facultas ñ erit. im ꝓbare animũ adũsarii oportebit. si auaricia induc¬
tũ arguas fecisse & auarũ eũ quẽ accuses demonstrare ñ possis. aliis affinẽ uicus
et̃ doceas & ex eare neẽ mirandũ qui im illare turpis aut cupidus aut petu¬
lans fuerit. hac qͦq in re eũ deliquisse: Quantũ enĩ de honestate & auctorna

Expanded text:
in similem ante suspicionem venerit, ac maxime, si fieri poterit, simili quo in genere in similem ante suspicionem venerit, ac maxime, si fieri poterit, simili quo in genere eiusdemmodi causa aliqua commotum peccasse aut in aeque magna re aut in maiore aut in minore, ut si qui, quem pecunia dicat inductum fecisse, possit demonstrare aliqua in re eius aliquod factum avarum. item in omni causa naturam aut victum aut studium aut fortunam aut aliquid eorum, quae personis adtributa sunt, ad eam causam, qua commotum pec- casse dicet, adiungere atque ex dispari quoque genere culparum, si ex pari sumendi facultas non erit, inpro- bare animum adversarii oportebit: si avaritia inductum arguas fecisse et avarum eum, quem accuses, demon- strare non possis, aliis adfinem vitiis esse doceas, et ex ea re non esse mirandum, qui in illa re turpis aut cupidus aut petulans fuerit, hac quoque in re eum deliquisse. quantum enim de honestate et auctorit
Abbreviated transcription (Latin):
facde ex to ducttur argum̃tatio tuis qđ resipsa desiderabit in causa ltem ex consilio
sumetur aliꝗd suspttionis. Nã consilui est aliꝗd faciendi ñ faciendiue excogitata
ratio: lam facta & casus & orationes quȩ sunt omia ut in c̾firmationis p̃ceptis dictũ :¬
itria tẽpora dstributa. facileerit uidere. & ꝗd afferam adefirmanda c̃iuectura sus¬
petionisł Aepsona& qͥdem resha sunt attributa. Ex quib omib unũ in locũ coactis
ucusatoris erti im ꝓbatione hominis uti. Nã causa facti parũ formitudinis haba
nisi anim̃ eius qͥ insimulat in eã suspitionẽ adducat᷑ ut intali culpa ñ uideat᷑ ab hor¬
ruisse Ulteni animũ alicuius imꝓbare nihil attin&. cũ causa quare peccaueru
ñ unt cessit : sic causã peccati int̃cedere leue est .si animꝰ nullimin honestȩ rationi
affinis ostendit: Quart uitã eius quẽ arguit. ex ante factis accusator im ꝓbare
debebit & ostendere si quo in pari antt peccato c̃uictus sit. Sud ñ potera: si quam

Expanded text:
facile ex eo ducetur argumentatio ea, quam res ipsa desidera- bit in causa. item ex consilio sumetur aliquid suspi- cionis; nam consilium est aliquid faciendi non facien- dive excogitata ratio. iam facta et casus iecturam suspi- cionis. Ac personis quidem res hae sunt adtributae, ex qui- bus omnibus unum in locum coactis accusatoris erit inprobatione hominis uti. nam causa facti parum fir- mitudinis habet, nisi animus eius, qui insimulatur, in eam suspicionem adducitur, uti a tali culpa non videa- tur abhorruisse. ut enim animum alicuius inprobare nihil attinet, cum causa, quare peccaret, non intercessit, sic causam peccati intercedere leve est, si animus nulli minus honestae rationi affinis ostenditur. quare vitam eius, quem arguit, ex ante factis accusator inprobare debebit et ostendere, si quo in pari ante peccato con- victus sit; si id non poterit, si quam
Abbreviated transcription (Latin):
inhis c̃sueuer. & cetera quae factũ aliqđ simili confestint aut demtuallo solent
consequi deinde postremo atendendũ ÷. nu quod res echisreb que pesate sun
in partib honestatis aut untilitatis cse quant᷑. de quib indeliberatiuo gentre ausȩ
diffinctiuis erit dicendũ. Ac iregotius qͥdem fere res he quas comemo teum ant
attributa POm̃is aut̃ arguntatio quȩhis locis quos comemorauim sumetur
aut ꝓbabilis. aut necessaria debebiteẽ Irent ut breuit describam argun¬
tatio uidet̃ er̃ inuenta aliquo egenere rẽ aliquã aut ꝓbabilit oftendens.

Expanded text:
in iis consueverint; et cetera, quae factum aliquid similiter confestim aut ex inter- vallo solent in iis consueverint; et cetera, quae factum aliquid similiter confestim aut ex inter- vallo solent consequi. deinde postremo adtendendum est, num quae res ex iis rebus, quae positae sunt in par- tibus honestatis aut utilitatis, consequantur; de quibus in deliberativo genere causae distinctius erit dicendum. Ac negotiis quidem fere res haec, quas commemora- vimus, sunt adtributae. Omnis autem argumentatio, quae ex iis locis, quos commemoravimus, sumetur, aut probabilis aut ne- cessaria debebit esse. etenim, ut breviter describa- mus, argumentatio videtur esse inventum aliquo ex genere rem aliquam aut probabilit
Abbreviated transcription (Latin):
qđ partes aliquas a plectit ut cupiditas Pars : quȩ sub ẽ generi ut amor
oua nena s Puentus: exius alicuius negoti in quoquȩri solei ꝗd eaquaq re
ruenerit. eueniat. euenturũ sit. Quare hoc ingenere ut cõmode qd euen¬
turũ sit ante animo colligi possit. ꝗd quaq rare soleqt ꝑuenire c̃sidtrandũ :
hoc mͦ exarrogantia odiuͦ ex in solentia arrogantia Quarta aut parsest
exhis quas negotiis dicebamꝰ eẽ attributas c̃secutio In hac eȩ res qurrunt᷑
que gestũ negotiũ csequunt᷑ Primũ qđ factũ est qͦ id nomine epellari euerat
Srinde eius facti qͥ sinmt principes iinuentores qui demiq aucto retetilet & ut
uentionis cõꝑbatores atq emuli. deinde & quȩ decare aut eius reisitlra. aor¬
suetudo: achio nidiciũ scientia arnficiu ꝑ tinde natura eĩ cuenut iuulgo
sobeat. an insolent̃ e raro postra homines id sua auectoritare coꝓbart angtendi

Expanded text:
d partes aliquas amplectitur, ut cupiditas. pars est, quae subest generi, ut amor, ava- ritia. eventus est exitus alicuius negotii, in quo quaeri solet, quid ex quaque re evenerit, eveniat, eventurum sit. quare hoc in genere, ut commode, quid eventurum sit, ante animo colligi possit, quid quaque ex re soleat evenire, considerandum est, hoc modo: ex arrogantia odium, ex insolentia arrogantia. Quarta autem pars est ex iis rebus, quas negotiis dicebamus esse adtributas, consecutio. in hac eae res quaeruntur, quae gestum negotium consequuntur: pri- mum, quod factum est, quo id nomine appellari con- veniat; deinde eius facti qui sint principes et inven- tores, qui denique auctoritatis eius et inventionis com- probatores atque aemuli; deinde ecquae de ea re aut eius rei sit lex, consuetudo, pactio, iudicium, scientia, artificium; deinde natura eius, evenire vulgo soleat an insolenter et raro; postea homines id sua auctoritate comprobare an offendere
Abbreviated transcription (Latin):
gesta sit exoportunitate qua uideat habuisse ad negotiu. ad minist undum
Ia aut apor tunitas quȩ rit᷑ ex magnitudine. int̾uallo. longinqͥtatt. ꝓpinquitate.
solitudins. clebritatt natura ipsius loci & uicunitatt tocius regionis lehis xia¬

Expanded text:
gesta sit, ex opportunitate, quam videatur habuisse ad negotium administrandum. gesta sit, ex opportunitate, quam videatur habuisse ad negotium administrandum. ea autem op- portunitas quaeritur ex magnitudine, intervallo, longin- quitate, propinquitate, solitudine, celebritate, natura ipsius loci et vicinitatis et totius regionis; ex his
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝗd facturussit. ꝗd ipsi casurũ sit. quã sit dicturus racione.¶ Ac psonis qdem hȩc¬
parti ingestione negotii c̃siderant᷑. partĩ ad iuncta negotio sunt. partĩ gestũ iego¬
tiũ c̃secunt᷑ Continentia cũ ipso negotio s̃. & quȩ semꝑ affixa ẽẽ uident᷑ ad rem.
neq ab ea possunt separari: Ixhis pͥma ÷ breuis cõplexio totius negotii quȩ sumã
contin& facti. hocmͦ parentis occisia patriȩ ꝓditio. Deinde causa ri sũ mae ꝑqua
⁊ quã obrẽ. & cuiꝰ rei causa factũ sit quęrit᷑. deinde ante gestã rẽ quȩ faclas cont¬
nent᷑ usq ad ipsũ negotiũ. drinde in ipso gerendo negono ꝗd actũ sit. deinde ꝗd
postea factũ sit PIn gestione aut̃ negotii qui loc̾ scđ: erat dehisque negoti satri¬
buta s̃ quȩrit᷑. Eocus tempꝰ modus occasio facultas T Locus c̃sidernt᷑ in quores

Expanded text:
et quid facturus sit, quid ipsi casurum, qua sit usurus oratione. Negotiis quae set quid facturus sit, quid ipsi casurum, qua sit usurus oratione. Negotiis quae spartim in gestione negotii considerantur, partim adiuncta negotio sunt, partim negotium consequuntur. Continentia cum ipso negotio sunt ea, quae semper affixa esse videntur ad rem neque ab ea possunt se- parari. ex his prima est brevis conplexio totius neg- otii, quae summam continet facti, hoc modo: parentis occisio, patriae proditio; deinde causa eius summae, per quam et quam ob rem et cuius rei causa factum sit, quaeritur; deinde ante gestam rem quae facta sint continenter usque ad ipsum negotium; deinde, in ipso gerendo negotio quid actum sit; deinde, quid postea factum sit. In gestione autem negotii, qui locus secundus erat de iis, quae negotiis adtributa sunt, quaeretur locus, tempus, modus, occasio, facultas. locus consideratur, in quo res
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. acside ñ uiuo quȩ ratur. & iã quali morte sit affectus erit c̃siderandu.¶Ha¬
bitũ aut̃ hunc appellamꝰ animi aut corporis c̃stantẽ ⁊ absoluta aliqua in reꝑfec¬
nonẽ ait uirtut saut artis alicuiꝰ pceptionẽ. aut quã uisscientiã It itẽ corporis
aliquã cõmoditatẽ ñ naturadatã. sed studio ⁊ industria cõparatã Affectio e anmi
aut corporis ex tẽpore aliqua decausa cõmutatio. ut lȩticia. cupiditas. metus. mo¬
lestia. morbus debilitas. & alia quȩ in eodẽ genere repperiunt᷑ Etudiũ ẽ autemi
animiassidua ⁊ uehemeas ad aliauã rt̃ applicata magna cũ uoluntate occupatio: ut
philosophr&. poence grometrica. litteraruł Consiliũ ẽ aliꝗd faciendi aut ñ faciendi uere¬
ix cogitata racios lacta aut̃ & casus . & orationes. trib: exteporib: considerabuntur.
quid fecerit. auqđ ipsi acciderit. aut qd direrit. & ꝗd faciat. ꝗd ipsi accidat. ꝗd dicat

Expanded text:
habeat. ac si de non vivo quaeretur, etiam quali morte sit affectus, erit considerandum. habitum autem hunc appellamus animi aut corporis constantem et absolutam aliqua in re perfectionem, ut virtutis aut artis alicuius perceptionem aut quamvis scientiam et item corporis aliquam commoditatem non natura datam, sed studio et industria partam. affectio est animi aut corporis ex tempore aliqua de causa commutatio, ut laetitia, cupiditas, metus, molestia, morbus, debilitas et alia, quae in eodem genere re- periuntur. studium est autem animi assidua et vehe- menter ad aliquam rem adplicata magna cum voluptate occupatio, ut philosophiae, poe+ticae, geometricae, lit- terarum. consilium est aliquid faciendi aut non fa- ciendi excogitata ratio. Facta autem et casus et orationem tribus ex temporibus considerabimus: quid fecerit aut quid ipsi acciderit aut quid dixerit; et quid faciat, quid ipsi accidat, quid dicat;
Abbreviated transcription (Latin):
oporianitas intellegit adiuincta. Quare cugenere ide siu. fit aliud qđ parte qͣdam
⁊specie ut deximꝰ differat. Hoc distribuit᷑ in tria genera. publicũ. oõmune. fingi¬
larđ Publicũ ẽ. qđ ciuitas uniũ sa aliquade causa frequentat. utludũ. diesfesto
bellũ Lomune qđ accidit omib end ÷ ferei pore. ut messis uindemia calor

Expanded text:
opportunitas intellegitur adiuncta. quare cum genere idem sit, fit aliud, quod parte quadam opportunitas intellegitur adiuncta. quare cum genere idem sit, fit aliud, quod parte quadam et specie, ut diximus, differat. haec distribuitur in tria genera: publicum, commune, sin- gulare. publicum est, quod civitas universa aliqua de causa frequentat, ut ludi, dies festus, bellum. commune, quod accidit omnibus eodem fere tempore, ut messis, vindemia, calor,
Abbreviated transcription (Latin):
ob solaerint. aut in eredibilia uideant᷑ utiã in fabularii numero reponant᷑. & quȩ
ũ diugsta ⁊ amemoria nr̃a remota tam faciant fide ueretradita cẽ. qđ eoꝵ moni¬
m̃ta certa inlitteris exstent: & quae nuꝑ gestasunt. quȩ scire pleriq possunt
& aẽ quȩ tafent in p̃sentia & qđ̃maxime fiant & quȩ c̃sequant᷑ inquib potest
considerari ꝗdocius & qd serius futuru sit. Etite cõmunit intepore ꝑspiciendo
potueritne antmagnitudo negotii. aut multitudo rerũ in eo transigitepore
alicaiꝰ horuł Ociasio aut̃ ẽpars tẽporis habens inse alicui rei idonea faciendi aui
ã faciendi aportunitatẽ. Quare cũ tẽpore hoc differt. Nã genere qͥdem utrũq
idem tẽ intellegit Uerũ in tẽpore spaciũ quoda mͦ dedlarat᷑. qđ in annis autinam
aut in aliqua aini parte spectat᷑. In occasione ad spaciũ temparis faciendi quȩ dam

Expanded text:
rint aut incredi- bilia videantur, ut iam in fabularum numerum repo- nantur; et quae iam diu gesta et a memoria nostra re- mota tamen faciant fidem vere tradita esse, quia eorum monumenta certa in litteris exstent; et quae nuper gesta sint, quae scire plerique possint; et item quae instent in praesentia et cum maxime fiant; et quae consequan- tur, in quibus potest considerari, quid ocius et quid serius futurum sit. et item communiter in tempore per- spiciendo potueritne aut magnitudo negotii aut multitudo rerum in eo transigi temporealicuius horum. occasio au- tem est pars temporis habens in se alicuius rei idoneam faciendi aut non faciendi opportunitatem. quare cum tempore hoc differt: nam genere quidem utrumque idem esse intellegitur, verum in tempore spatium quo- dam modo declaratur, quod in annis aut in anno aut in aliqua anni parte spectatur, in occasione ad spatium temporis faciendi quaedam
Abbreviated transcription (Latin):
et id ꝓcerto ꝓpt racionẽ rogandi concederet Hoc mͦ sermonis plurimũ locrates
usisẽ. propt̾ea qđ ipse nihil afferre ad ꝑsuadendũ uolebat. sed exeo qđ sibi ille
dederat᷑ qui eũ disputabat. aliꝗd ẽ ficere malebat. qđ ille exeo qđ iã concessiso& ne¬
cessario appbate deberaeT PIoc ingenere p̃cipiendu nob uidetur pͥmir ut illud qđ
in dicemꝰ ꝑ similitudine eimodi sit. ut sit necesse concedi: Nã exquo postulabimus
induchones & adquẽ sint exitũ ꝑuentura Nã qui uid& sirirei quã pͥmo roget
ndt assenserit. illã qͦq tẽ quȩ sibi displicebat eẽ necessaris concedendũ plerũ q
autñ sespondendo aut male respondendo longiui racione ñ sinit: Qua racione roga ł

Expanded text:
et, id pro certo propter rationem rogandi concederetur. hoc modo ser- monis plurimum Socrates usus est, propterea quod nihil ipse afferre ad persuadendum volebat, sed ex eo, quod sibi ille dederat, quicum disputabat, aliquid conficere malebat, quod ille ex eo, quod iam con- cessisset, neconcedatur. Hoc in genere praecipiendum nobis videtur, primum ut illud, quod inducemus per similitudinem, eiusmodi sit, ut sit necesse concedi. Nam ex quo postulabimus inductiones et ad quem sint exitum perventurae. Nam qui videt, si ei rei, quam primo rogetrecte assenserit, illam quoque rem, quae sibi displi- ceat, esse necessario concedendam, plerumque aut non respondendo aut male respondendo longius roga- tionem procedere non sinit; quare ratione roga
Abbreviated transcription (Latin):
sed p̃cipiendi quoq suma difficultas Omis igit᷑ argum̃tatio aut ꝑ inductionẽ
tractanda ẽ aut pracionatione IInducto ẽ oratio quae reb ñ dubiis captat assen¬
sione quicũ in stctuta ẽ quib assensionib facit utilli dubia quȩdã res ꝓpt̃ simili¬
tudinẽ earũ rerũ quib assensit ꝓbet᷑. uelut apud socraticũ aescinen demonstrat
socrates cũ xenofonti s uxore & cũ ipso x enofonte aspasia locutã. Dic mͥ quęso ⁊e¬
nofontis uxor siuicina tua melius habeat aurũ quã tu habes. ittrũ iudne an
tuũ malis. Illius inqͥt Quid siueste et ceterũ ornamentũ muliebre p̃cu maioris
habrat quã tuhabes. tuuntan illius malis : Respondit ullus Ages
erubuit. Aspasia aut sermone cu ipso ⁊ enofonte instituit. Queso ⁊ enophon siuici¬
nus tuus equũ meliore habeat quã tuuse tuũ ne equũ malis anillius: Illius inquit

Expanded text:
sed praecipiendi quoque summa difficultas. Omnis igitur argumentatio aut per inductionem sed praecipiendi quoque summa difficultas. Omnis igitur argumentatio aut per inductionem tractanda est aut per ratiocinationem. Inductio est oratio, quae rebus non dubiis captat assensionem eius, quicum instituta est; quibus assen- sionibus facit, ut illi dubia quaedam res propter si- militudinem earum rerum, quibus assensit, probetur; velut apud Socraticum Aeschinen demonstrat Socrates cum Xenophontis uxore et cum ipso Xenophonte Aspa- siam locutam: dic mihi, quaeso, Xenophontis uxor, si vicina tua melius habeat aurum, quam tu habes, utrum illudne an tuum habeat quam tu, tuumne an illius malis?' Respondit: 'illius veerubuit. Aspasia autem ser- monem cum ipso Xenophonte instituit. quaeso, inquit, Xenophon, si vicinus tuus equum meliorem habeat, quam tuus est, tuumne equum malis an illius? illius, inquit.
Abbreviated transcription (Latin):
in preceptis elocutionis cognoscen Ac fons qͥdem c̃firmationis ut facultas tu lit aꝑtꝰ :
nec minꝰ dilucide quã reinatura ferebat demonstratus ẽ. Quẽ ad modii auĩ qu&q
cstitutio & pars cstitutionis & omis controu̾sia siue in racione siue in scripto quȩ uers& tꝰ¬
bat̾ tractari debeat. & quae inquasq argum̃tationes conueniant. singillati in scđo
libro de uno quoq genere dicem: in p̃sentia tantũ mͦ numeros & modosꝰ et partes argu¬
m̃tandi confuse et ꝑmixtim dispsimꝰ. post descripte & electe in gen qđq causȩ quid
cuiq conueniat. ex hac copia digerem ¶ Atq inueniri qͥdem omis exhis locis argum̃ta¬
no poterit. Inuenta exornari & certas in partes distingui. & suauissimũ ẽ et sũ me¬
necessariũ. & ab artis scriptoribus maxime neglectũ. Quare eedera p̃ceptione

Expanded text:
in praeceptis elocutionis cognoscentur. Ac fons quidem confirmationis, ut facultas tulit, apertus est in praeceptis elocutionis cognoscentur. Ac fons quidem confirmationis, ut facultas tulit, apertus est nec minus dilucide, quam rei natura fere- bat, demonstratus est; quemadmodum autem quaeque constitutio et pars constitutionis et omnis contro- versia, sive in ratione sive in scripto versabitur, tractari debeat et quae in quamque argumentationes conve- niant, singillatim in secundo libro de uno quoque ge- nere dicemus. in praesentia tantummodo numeros et modos et partes argumentandi confuse et permixtim dispersimus; post discripte et electe in genus quodque causae, quid cuique conveniat, ex hac copia digeremus. Atque inveniri quidem omnis ex his locis argu- mentatio poterit: inventam exornari et certas in partes distingui et suavissimum est et summenecessarium et ab artis scriptoribus maxime neglectum. quare et de ea praeceptione