comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bitur cor: Qui&iã despolia uerunteli: Gloria
uidelic& in mortalitatis & in nocentiȩ ueste
priuarunt: Hȩc e nim prima stola qua uixta
aliam parabolam luxoriosus filius ꝑ peni¬
tentiam rediens ornatur & qua ꝓtõ pla sti
amirsa cognouerunt esse senudor tunicases
pellicias naturȩ mortaliis indutisunt
Et plagir in positis abierunt soniuiuore¬
licto plage peccatas̃ quib: nature humanȩ
inte gritatem uiolando semin arium quod¬
dam ut ita dicam augendȩ mortir fessis in¬
didere uisceribus Abierunt autem non
ab insidiis aliquatenus cessando sed earun¬
dem insi diarum fraudes occultando se¬
miuiuum reliquerunt : quia beatitudinẽ
uitȩ immortalis &uere : sed non sensũ roctio¬
nis ab olere ualuerunt: Exqua enim
paste sapere & cognascere dm̃ potest
uiuus est homo: & quauero peccatis con¬
tabescit & miseria defecit : mortuus idem
luctifero que est uulnere fedatus: geci¬
dit autem ut sacerdosquidam descender&
eãdemuia & uiso illo pr&eriuit: similiter

Expanded text:
 Qui etiam despoliaverunt eum. Gloria videlicet immortalitatis et innocentiae veste privarunt. Haec est enim prima stola, quam, juxta aliam parabolam, luxuriosus filius per poenitentiam rediens ornatur, et qua protoplasti amissa, cognoverunt esse se nudos, tunicasque pelliceas naturae mortalis induti sunt. Et plagis impositis, abierunt, semivivo relicto. Plagae peccata sunt, quibus naturae humanae integritatem violando, seminarium quoddam ut ita dicam augendae mortis, fessis indidere visceribus. Abierunt autem, non ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem insidiarum fraudes occultando. Semivivum reliquerunt, quia beatitudinem vitae immortalitatis exuere, sed non sensum rationis abolere valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivus est homo. Ex qua vero peccatis contabescit, et miseria deficit, mortuus idem, lethiferoque est vulnere foedatus. Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et, viso illo, praeterivit. Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
uoluiss& : potestate enim fecit. non
conditiones : quia ipse uoluit. non quia
iudeus potuit. Transfigurauit ergo
in se. in firma membra corporis sui ⁊¬
& foste deillis dictumest. qui seminant
in lacrimir ingaudio metent : idest dein¬
firmioribur: nonenim in lacrimis semi¬
nabat. ille ipsius xp̃i magnus prȩco quan¬
dodicebat: Ego enimiam immolor &
tempus meȩ resolutionis instat: bonũ
cesta mencestaui cursum consum maui.
fidem seruciui : decetero super est mihi.
corona iusticiȩ orona demani pu¬
lis : suꝑ est inquit mihi conona iusticiȩ
quam red d& mihidñs in illa die iustus
iud&, Quasi dicer& red d& mihi mossem
cuimeipsum impendo sementem: Hȩc uer¬
ba quantum intellegimus fr̃r & ultan¬
tis sunt non plorantis num quid quan¬
doista dicebant in lacrimis erat : non ne
uerba ut nec ipsi desperent. qui in lacni¬
mis seminarunt: quia & si seminaruñ
in lacrimis: transi& dolor &gemitus :
transit tristccia cum fine & uenit l&i¬

Expanded text:
voluisset. Potestate enim fecit, non voluisset. Potestate enim fecit, non conditione; quia ipse voluit, non quia Judaeus potuit. Transfiguravit ergo in se infirma membra corporis sui. Et forte de illis dictum est, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent: id est, de infirmioribus. Non enim in lacrymis seminabat ille ipsius Christi magnus praeco, quando dicebat: Ego enim immolor, et tempus meae resolutionis instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero superest mihi corona justitiae, corona de manipulis; superest, inquit, mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex : quasi diceret, Reddet mihi messem, cui me ipsum impendo sementem. Haec verba, quantum intelligimus, fratres, exsultantis sunt, non plorantis. Numquid quando ista dicebat, in lacrymis erat? Nonne verba, ut nec ipsi desperent qui in lacrymis seminarunt: quia etsi seminarunt in lacrymis, transiet dolor et gemitus: transit tristitia cum fine, et venit laeti
Abbreviated transcription (Latin):
Quicie fecerit in semine nongaude
habere debeant hilaritatem &
quidem demartrribur dici potest
quiacum laerimis seminauerunt:
fortiter enim cesteuerunt.: &inmag¬
nis tribulationib: fuerunt: nam ut
corum lacramas xp̃s consolan&ur
transtuliteos & transsiguneuit
admortem: Uerum tamen fr̃r meis
uid&ur milii quod caput nostrum in¬
firmioribus suis membris compassũ
est nedese forte membra in firma
desperarent: sicut est humana fragi¬
litas morte propinquante ꝑturba¬
r&ur & dicerent non seaddm ꝑtinere
nam sipestinerent gcuderent :¬
deo prius xp̃rdixit: tristis est anima
med usqiad mortem : pater si fieri
potest transeat a mecedixiste: Quis
Hoc dicit quȩ potestus quȩ infirmitts
cuditequi dicit Potestatem habeo
ponendianimammeam: & potestatem
habeo iterum sumendieam: nemotol¬
l& eam amȩ: sedegoponoeam. &iterum
sumo eam: Hecpotestas tristis erat
quando faciebat quod non facer& nisi

Expanded text:
Qui defecerit in semine, non gaudebQui defecerit in semine, non gaudebhabere debeant hilaritatem? Et quidem de martyribus dici potest, quia cum lacrymis seminaverunt. Fortiter enim certaverunt, et in magnis tribulationibus fuerunt. Nam ut eorum lacrymas Christus consolaretur, transtulit eos et transfiguravit ad mortem. Verumtamen, fratres mei, videtur mihi quod caput nostrum infirmioribus suis membris compassum est, ne de se forte membra infirma desperarent, et sicut est humana fragilitas, morte propinquante perturbarentur, et dicerent non se ad Deum pertinere; nam si pertinerent, gauderent. Ideo prius Christus dixit, Tristis est anima mea usque ad mortem. Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Quis hoc dicit? Quae potestas, quae infirmitas? Audite quae dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollet eam a me, sed ego pono eam, et iterum sumo eam . Haec potestas tristis erat, quando faciebat quod non faceret, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
a postolus paulus: & ipse uipendar
panimabus uestris: Inpenderunt
enimseipsor confitendo xp̃m & im¬
plendo in eius adiutorio quod dictũ
est : admensam magnam sedisti scito
qm̃ talia te oport& prȩparire:
Quȩ est mensa magna: nisiunde accipr¬
mus corpus xp̃i & sanguinem : quidest
scito qm̃ tadi teo port& prȩparare.
nisi quod beatur iohannes eponit
sicut xp̃r promobis animam posuit.
sic & nor debemus animas ꝓfratri¬
runt sednum quid perierunt quan¬
do securitatem adno. &iam decapillo
acceperunt : perit manus. ubi non
Iperit pilus perit caput. ub i nonperit
capillus : ubi non perit palpebra
perit oculor hec ergo magna securi¬
tate accepta impenderunt scipsos
Operibus ergo bonis seminemur cum
tempus est dicente a postolo qui parce
seminat. parce & m&& in fatigabiles
inquit cum tempus habemus opere¬
murbonum acdomines: maxime autem
ad domesticos fidei, & iterum :
Ponum in quit̃ facienter non deficia¬
mus: tempore enim suo meentus:

Expanded text:
apostolus Paulus, Et ipse impendar pro animabus vestris . Impenderunt enim se ipsos confitendo Christum, et implendo in ejus adjutorio quod dictum est, Ad mensam magnam sedisti, scito quoniam talia te oportet praeparare . Quae est magna mensa, nisi unde accipimus corpus Christi et sanguinem? Quid est, Scito quoniam talia te oportet prnisi quod beatus Joannes exponit? » Sicut Christus pro nobis animam posuit, sic et nos debemus pro fratriII. Sed numquid perierunt, quando securitatem a Domino etiam de capillo acceperunt ? Perit manus, ubi non perit pilus? Perit caput, ubi non perit capillus? Ubi non perit palpebra, perit oculus? Hac ergo accepta magna securitate, impenderunt se ipsos. Operibus ergo bonis seminemus, cum tempus est, dicente Apostolo, Qui parce seminat, parce et metet . Infatigabiles, inquit, cum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Et iterum: Bonum, inquit, facientes non deficiamus; tempore enim suo metemus .
Abbreviated transcription (Latin):
crimis ingaudio m&ent. euntes ibant
& flebant᷑ mittentes semina sua ueni¬
entes autem uenicent in &ultatione tol¬
lentes manipulos suos. Pudite . si adiu¬
uante dño & plicare potuero : quem¬
almodum a domnes ꝑtineat. euntes
ibant & flebant: Ex quo nascimur
imus: quis enimstat quis non &quouiã
in trauit cogitur ambulcre: Infans
natus est : crescendo ambulat: mors

Expanded text:
io metent. Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua: venientes autem venient cum exsultatione, tollentes manipulos suos. Audite si, adjuvante Domino, explicare potuero, quemadmodum ad omnes pertineat, Euntes ibant et flebant. Eimus: quis enim stat? Quis non, ex quo vitam intravit, cogitur ambulare? Infans natus est, crescendo ambulat.
Abbreviated transcription (Latin):
menta. Ibi prorsur adialutem consuli¬
tur uniuernis quor dñs saluare dig¬
natur: ibiest quod ommn ecati cone¬
at: ibi quod omni ꝓfessioni conuemat
bi audimus prȩcepta quȩ facantui:
ibi cognoscimus premia qũe spereni
Ibi est iussio quenor ꝑlitteram doceai
& instruat ad scientiam ibi ꝓmissio qr
ꝑ gratiam trahat. & nducat adglo¬
niam. Geruorum igitur quas pepi¬
losio preposuit dñs speciale uolens
opfitiũ de monserore : aitquohe¬

Expanded text:
menta. Ibi prorsus ad salutem consulimenta. Ibi prorsus ad salutem consulitur universis quos Dominus salvare dignatur; ibi est quod omni aetati congruat, ibi quod omni professioni conveniat; ibi audimus praecepta quae faciamus, ibi cognoscimus praemia quae speremus; ibi est jussio quae nos per litteram doceat et instruat ad scientiam; ibi promissio quae per gratiam trahat et perducat ad gloriam. 547 2. Servorum igitur, quos populo suo praeposuit, Dominus speciale volens officium demonstrare, ait
Abbreviated transcription (Latin):
Nominicus sermo. quemn debe¬
Vmus omnes non solum studio¬
se. uerum &iam fapienter audire.
cuinos cport& humiliter acdelectabili¬
ter obordire: moderat̾ionis suȩ tenens
ubique temperiem. ut nec ouibus de¬
sint pabula nec pastoribus alimenta:
queclam peciadite, solis prȩcepit nobis.
queciam uendgener aliur & nolis &
liauir nol is namque id tseruis quos
pater ille pamilias ierum omnium do¬
minus adhoc in suamagno domoconsei¬
tuit ut populo ciur uerbumgratie minis¬
tremus specialiter in iungiuir sanotȩ
predicationis ofsicium : generaliter
uero et nobis & uobis. salutaris indicitur
oboeditia mandatorum: Inquibur de¬
nuo mandatir tamquam ditirsimis
ferculir. sic cȩlestium deliciarum copia
spiritalis &uberat : ut in uerbodi abus¬
d& quod ꝑ fectur comedat. abund& &ia
quod paruulus sugat: Ibiestenim siu
& lacteus potur. quo tenera fidelium
nutriatur infantia: & soliduscibus.
quo robusta ꝑfectorum iuuentus. shi¬
ritalia sc̃ȩ uirtutis acciriat inere¬

Expanded text:
Dominicus sermo, quem debemus omnes, non solum studiose, verum etiam sapienter audire, cui nos oportet humiliter ac delectabiliter obedire, moderationis suae tenens ubique temperiem, ut nec ovibus desint pabula, nec pastoribus alimenta, quaedam specialiter solis praecipit nobis, quaedam vero generaliter et nobis et vobis. Nobis namque, id est servis quos pater ille familias, rerum omnium dominus, ad hoc in sua magna domo constituit, ut populo ejus verbum gratiae ministremus, specialiter injungitur sanctae praedicationis officium: generaliter vero nobis et vobis, salutaris indicitur obedientia mandatorum. In quibus denuo mandatis, tanquam ditissimis ferculis, sic coelestium deliciarum copia spiritalis exuberat, ut in verbo Dei abundet quod perfectus comedat, abundet etiam quod parvulus sugat. Ibi est enim simul et lacteus potus, quo tenera fidelium nutriatur infantia, et solidus cibus, quo robusta perfectorum juventus spiritalia sanctae virtutis accipiat incre
Abbreviated transcription (Latin):
tamsẽ pretioso iuidomini sanguine gloria¬
tur Filius enim hominis sicut ipse ait.
uenit non ministrare sed ministrari
& dare animam suam redemptionem ꝓ
multis dipse est &iam pastorbonus qui
animam suam posuit ꝓouibus suis
Ore ergo boni partoris ipsa est familia
redemptoris. Dis pensator uero quisit
quemo porta erse fidelem pariter &
pirdentem . paulus nobis ostendat apor¬
tolus quidere suis que sociis loquens ait
sic nos &istime homo. ut ministror xp̃i.
& dis pensatores inssteriorum di: Inc
iamnqueritur interdis pensatores.
ut filelis quis inueniatur: Nequis aũ
nostrum. iolor aposto lus. dispensato¬
res factor &istim&: ned lecto que mili¬
tie spiritalis offitio seruus pigorsni¬
fideliter imprudenterq: dormit &
ipsebeatur apostolus. episcopos quoq:
dis pensator es ẽẽ ostendens. ait. opor¬
t&e enim episcopum. sine crimine erse
sicut di dispensatorem ⁊ Seruiergo
patris familias sumus. disponsatores
diũ sumus mensuram tritici. quam
uobis erogemus accepimus. Que uero

Expanded text:
tam se pretioso sui Domini sanguine gloriatur. Filius enim hominis, sicut ipse ait, venit non ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis . Ipse est etiam Pastor bonus qui animam suam posuit pro ovibus suis. Grex ergo boni Pastoris ipsa est familia Redemptoris. Dispensator vero quis sit, quem oportet esse fidelem pariter et prudentem, Paulus nobis ostendit apostolus, qui de se suisque sociis loquens ait: Sic nos existimet homo ut ministros Christi et dispensatores mysteriorum Dei. Hic jam quaeritur inter dispenut fidelis quis inveniatur . Ne quis autem nostrum solos apostolos dispensatores factos existimet neglectoque militiae spiritalis officio, servus piger infideliter imprudenterque dormitet, ipse beatus apostolus episcopus quoque dispensatores esse ostendens, ait: Oportet enim episcopum sine crimine esse, sicut Dei dispensatorem . Servi ergo patris familias sumus, dispensatores Domini sumus, mensuram tritici quam vobis erogemus accepimus. Quae vero
Abbreviated transcription (Latin):
Uixit autem & adquosdam qui inse
confidebant tam quam iusti & ar¬
pernabantur ceteror panabolam
& non deficere docebat. Ita conclusit ut di¬
cer& ueniente iudice difficile fidem in
tenaere periendam: nequis sibi forte de
suꝑuacua fidei cognitione uel &iã confos¬
sione blandiretur. mox altert iunta
parabola diligentiur ostendit adõfidei
non uerba & aminanda sed opert interq̃
nimirũ opera maxime regnat humilitas
unde & supra cumfidem granosinapis minu¬
toquidem sed & contritione fła granti com¬
parar& quasi xponendo subiunxit: Cũpe¬
ceritis omnia que prȩcepta sunt. Dicitẽ ser¬
ui in utilessumus: Cui contra suꝑbi cumne¬
quaquam omnia. sed modicũ quideorum
quȩ prȩceptar̃ faciant: non solum max
desua iusticia prȩsumunt sed & infirmos
quorq dirpiciunt at que ideo quas̃ fide
uacui cumorauerint non & audiuntur
Duo homines ascenderunt intemplũ ut
epolnentnuinus phariseus. & alter pabli¬
canus publicanur humiliter oranrael

Expanded text:
ixit autem ad quosdam qui in se confidebant tamquam iusti et aspernabantur ceteros parabolam et non deficere docebat, ita conclusit, ut diceret, veniente judice, difficile fidem in terra reperiendam, ne quis sibi forte de supervacua fidei cognitione, vel etiam confessione blandiretur, mox altera juncta parabola diligentius ostendit a Deo fidei non verba examinanda, sed opera: inter quae nimirum opera maxime regnat humilitas. Unde et supra cum fidem grano sinapis minuto quidem, sed ex contritione flagranti compararet, quasi exponendo subjunxit: Cum feceritis omnia quae praecepta sunt vobis, dicite, Servi inutiles sumus . Cui contra superbi cum nequaquam omnia, sed modicum quid eorum quae praecepta sunt faciant, non solum mox de sua justitia praesumunt, sed et infirmos quosque despiciunt, atque ideo quasi fide vacui, cum oraverint, non exaudiuntur. Duo homines ascenderunt in templum ut orarent: unus Pharisaeus, et alter publicanus. Publicanus humiliter orans, ad
Abbreviated transcription (Latin):
fortirsima consecr aruntimerã
tamquam ec clesiarũ omnium pran¬
cipes sact dispensationo celesti
romam p&entes sacr atissima sua
corpora in illius urbis arce reconde¬
rent quȩ totius orbis obtinuerat
principatum: Quatenus potentiam
uirtu tirriȩ xp̃s ostendens ubi mun¬
dur caput habebat imperii ibireg¬
nisii principes collocare

Expanded text:
fortissima consecrarunt; qui etiam fortissima consecrarunt; qui etiam tanquam Ecclesiarum omnium principes facti, dispensatione coelesti, Romam petentes, et sacratissima sua corpora in illius urbis arce reconderent, quae totius orbis obtinuerat principatum; quatenus potentiam virtutis suae Christus ostendens, ubi mundus caput habebat imperii, ibi regni sui principes collocare
Abbreviated transcription (Latin):
desiarum futurus doctor inter angelor
discer& quod interhomines prȩdicar &
Sut quis ei inpune ultra non credat qui
desacramentis dominicis non solũ audi
ta loquitur sed &uira testatur : Quanta
hoc fyoctrer dĩ nostri actum est gractia
ut qui decȩlestib: in apostolatũ uocatus
est a posto latus eius consecrar&ur incȩ¬
lo Ot postomnia hic est paulus : quicer¬
uicersuas quas aduersum xp̃i nomen
suꝑburergerat : ꝑfidorum cȩdendar
gladio humillinus ꝓ xp̃i honore sumisit :
necpiguit eũ proillo mori quem sepe
ꝓbauerat uiuere & regnare post
mortem. At que ita factum est utglo¬
miosrsimum paulum qui in diuersis
gentib profide xp̃i multo certamine
dimicando innumera bella per ege¬
rat : uelut uictorẽ mund: roma sus¬
ciper& adorium phum: Hi ergosunt
beatirsimi p&rus & paulus quisa cree¬
mentũ cȩlestis regni uno spũ predi¬
canters sub unus passione diei doc¬
trinam suam pio ranguine &ioste

Expanded text:
clesiarum futurus doctor, inter angelos clesiarum futurus doctor, inter angelos disceret quod inter homines praedicaret. Aut quis ei impune ultra non credat, qui de sacramentis dominicis non solum auta loquitur, sed et visa testatur? Quanta hoc, fratres, Dei nostri actum est gratia, ut qui de coelestibus in apostolatum vocatus est, apostolatus ejus consecraretur in coelo. Et post omnia, hic est Paulus, qui cervices suas, quas adversum Christi nomen superbus erexerat, perfidorum caedendas gladio humillimus pro Christi honore submisit; nec piguit 221 eum pro illo mori quem saepe probaverat vivere et regnare post mortem. Atque ita factum est ut gloriosissimum Paulum, qui in diversis gentibus pro fide Christi multo certamine dimicando innumera bella peregerat, velut victorem mundi Roma susciperet ad triumphum. Hi ergo sunt beatissimi Petrus et Paulus, qui sacramentum coelestis regni uno spiritu praedicantes, sub unius passione diei doctrinam suam pio sanguine, 222 et morte
Abbreviated transcription (Latin):
populos quinque panibus paui: anꝗa
d&umulis mortuos suscitauis anfore
magis quia fidelib meis regnum cȩleste
pinisi: Sedsi prȩstreme porsedubitas
quȩ promitto aspice sita men potes
und&e uel qualir appello Sedquare
me ꝑsequeris saule : aut quid me per¬
sequendo ꝓficies nũquid aduersur
regnantem in celo ullum tua ꝓsecutio
habebit effectum tium quid nocere
milii quic quã poteris quem nonpo¬
nes intueri Qdoonim sum ihs nagare¬
nus quenituꝑ sequeris quiterrar
mutaui, De quibiominibur nonte debere
manituri: dereptur tibinune & port
paululũ ned ditur sua debit asereur
gebeatissimur paulus nopeptetas
quidem cȩcitate coercitur intellec¬
ta tamen maiestate loquentis ocelo
continuo fidelis effectus. & a ꝑsecuti¬
one destitit & nouos intuendi xp̃m
oculor ad quisiuit. Hic est paulur qui
pnosuarũ remuneratione ustutum.
ulte humana merita tertium poptus
adcelũ. celestia secrea cognouit uteo¬

Expanded text:
populos quinque panibus pavi? An quia populos quinque panibus pavi? An quia de tumulis mortuos suscitavi? an forte magis quia fidelibus meis regnum coeleste promisi? Sed si praestare me posse dubitas quod promitto, aspice, si tamen potes, unde te vel quasi appello. Sed quare me persequeris, Saule, aut quid me persequendo proficis? Nunquid adversus regnantem in coelo ullum tua persecutio habebit affectum? nunquid nocere mihi quidquam poteris, quem non potes intueri? Ego enim sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris ; qui terras mutavi: de quibus omnibus non te debere cunctari, et ereptus tibi nunc et post paululum redditus suadebit aspectus. At beatissimus Paulus repentina quidem caecitate coercitus, intellecta tamen majestate loquentis e coelo, continuo fidelis effectus, et a persecutione destitit, et novos intuendi Christum oculos acquisivit. Hic est Paulus, qui pro suarum remuneratione virtutum, ultra humana merita tertium raptus ad coelum, coelestia secreta cognovit; ut Ec
Abbreviated transcription (Latin):
referom paulo in quo dñr fidem no¬
minissui dumipsã fidem ꝑsequer&ur
elegit : Quidum uelut a cerrimus ꝑse¬
cutor xp̃i anam uastat ecclesiam : inin¬
imico adhuc eius in pectore amicũ sibi
captus ad graetiam. factus est subito
pastor &lupo & prȩdone custos : & hos¬
te defensor. Unde patuit nec paulũ
malignȩ mentis ꝓposito plebem domi¬
nicam ꝑ secutum: nec xp̃m latuisse quẽ
elꝑger& inpaulo. Hic est paulur qui
xp̃i uocib inclamatus ecelo. oculis in se
iudaicȩ infidelitatis obtsis : uidendi
aciem non ꝑdidit sed mutauit amisit
oculor erecepit : ut uno eodemq tempore
&in ꝑ sequente cȩcitatis uindicta ꝓce¬
der& & uocantis dĩ gratia in luminar&
electum. Nit namq: illi decȩlo dñs: saule
saule quidme ꝑ sequeris : dest cur me
ꝑsequeris saule⁊ quȩ mea odium ergame
tuum &citauit iniquitas : numquid
quia in lumin auicȩcos. quia sanauiȩgros
quia fugaui demonas quia esurientes

Expanded text:
referam Paulo, in quo Dominus fidem noreferam Paulo, in quo Dominus fidem nominis sui, dum ipsam persequeretur, elegit? qui dum velut acerrimus persecutor christianam vastat Ecclesiam, inimico adhuc ejus in pectore amicum sibi rpetuum captus ad gratiam, factus est subito, pastor ex lupo, ex praedone custos, ex hoste defensor. Unde patuit nec Paulum malignae mentis proposito plebem dominicam persecutum, nec Christum latuisse quem eligeret in Paulo. Hic est Paulus, qui Christi vocibus inclamatus e coelo, oculis in se Judaicae infidelitatis obtusis, videndi aciem non perdidit, sed mutavit. Amisit oculos et recepit, ut uno eodemque tempore et in persequentem caecitatis vindicta procederet, et vocantis Dei gratia illuminaret Ecclesiam. Ait namque illi de coelo Dominus: Saule, Saule, quid me persequeris ? id est, cur me persequeris, Saule? Quae mea odium erga me tuum excitavit iniquitas? Nunquid quia illuminavi caecos, quia sanavi aegrotos, quia fugavi daemones, quia esurientes
Abbreviated transcription (Latin):
& ruꝑ hano p&ram ȩdificabo ecclesi¬
animeam: Namsicut in desesto do¬
minico sttienti populo aqua pluxit
ep&roc ita uni ues somundo ꝑfidiȩ
ariditate larranti. deor p&rifonr
salutiferȩ confersionis emersit:
Hic est parus cuixp̃r ascensurus ad
patrem pascendas ouiculas suas
agnorque commendat : ut quor ille
pi&atis miseratione redemerat.
hic fidei suȩ uistute seruar& & yec¬
te sane ei arbiter occultorum dĩfi¬
lius pascendas ouersuas tuendas¬
que commisit cui noue raat in nutri¬
endo grege dominico. necstudium
de esse nec fidem: Hic est p&rur qui
dum adcrucentamquam cruci¬
fixi discipulus ducer&ur uerso
seposcens corpore cruci sigipas¬
sionem non rennuit sedȩqualitatẽ
crucir dominicȩ declinauit: ũtos¬
tender& uniuersis admirande se
humilitatis uirtitem nouique
mrsteru disciplinam & intert¬
menta seruarse: Quam securus
carirrimi perrecit p&rus adoruõ
qui repulse cimore mortir morien¬
di ordinem tam a cerba inparno¬
sime

Expanded text:
r hanc petram aedificabo Ecclesiam meam . Nam sicut in deserto, dominico sitienti populo, aqua fluxit e petra, ita universo mundo perfidiae ariditate lassanti, de ore Petri fons salutiferae confessionis emersit. Hic est Petrus, cui Christus ascensurus ad Patrem, pascendas oviculas suas agnosque commendat: ut quos ille pietatis miseratione redemerat, hic fidei suae virtute servaret. Et recte sane ei arbiter occultorum Dei Filius pascendas oves suas tuendasque commisit, cui noverat in nutriendo grege dominico nec studium deesse nec fidem. Hic est Petrus, qui dum ad crucem tanquam crucifixi discipulus duceretur, verso se poscens corpore crucifigi, passionem non renuit, sed aequalitatem crucis dominicae declinavit; ut ostenderet universis admirandae scilicet humilitatis virtutem, novique mysterii disciplinam et inter tormenta servasse. Quam securus, carissimi, perrexit Petrus ad crucem; qui repulso timore mortis, moriendi ordinem tam acerba in passiossimo
Abbreviated transcription (Latin):
romergitur. & inmaculati nescit
planta desidẽre: Nimul & illud ne
dum suꝑ aquar ambulans parur
Ced quidillum tantõ peredicimur
trepidarre cumpia trepidatio
sua maiorem ꝓfecit adfidem: ut
enim credidit parus imperio dñi
sui. porse sea fluctib sustentari
ita nibi lominus dum mergitur
credidit ipsiur dñisti seuir tute
saluandum : Nere beati p&ri &
dum trepidat mirabilir fider
quam nec ꝑurguentis periculi
potuit turbare formido: ela¬
manedo enim dum mergitur dñe
libereme dese diffisurest non de
dño dubitauit. Neqiuis ergotimonẽ
hune glorio tir sim p&ri ducat inui
tium. qnm̃ timor iste quamuis pri¬
mameius turbauerit fidom confi¬
dentiam tamen in eo. repancte
credulitatis ornauit. Hic eit pe¬
trur cuixp̃r dñr communionom sui
nominis libenter indulsit: ut enim
sicut a portolus paulus edocuit p&rro

Expanded text:
ro mergitur, et immaculati nescit ro mergitur, et immaculati nescit planta desidere: simul et illud, ne, dum super aquas ambulans Petrus  aequaretur. Sed quid illum tantopere dicimus trepidasse, cum pia trepidatio sua majorem profecit ad fidem? Ut enim credidit Petrus imperio Domini sui posse se a fluctibus sustentari, ita nihilominus dum mergitur, credidit ipsius Domini sui se virtute salvandum. Vere beati Petri et dum trepidat mirabilis fides, quam nec urgentis periculi potuit turbare formido: clamando enim dum mergitur, Domine, libera me , de se diffisus est, non de Domino dubitavit. Ne quis ergo timorem hunc gloriosissimi Petri ducat in tium: quoniam timor iste quamvis primam ejus turbaverit fidem, confidentiam tamen in eo reparatae credulitatis ornavit. Hic est Petrus, cui Christus communionem sui nominis libenter indulsit. Ut enim, sicut apostolus Paulus edocuit, petra
Abbreviated transcription (Latin):
bar iona quia caro & sanguis reue¬
lauit tibi sed pater meus qui est inclis
a tibi daboclauerregnicgelorum Quiser
irr& nisi propitius hoc ipsepater
ꝑperum nobis reuelarr& ecelo Hȩc
illi confessio dedit: ut ante claues regiu
celestis acciperr: quam celi ianuasan¬
troir& : Sed nequa uos fratresidecre¬
ditir paro clauib regni more noserterũ
clauium cognatio terrena ꝑ moueaet
claues enimceli. lingua est periiquia
singulorum merita censendo a pos
tolus unicuique regnum cȩli. aut
claudit aut aperit Nonest ergo
clauir istamortalis astificis ap¬
quorum remis iritis peccatare¬
mirsa ernt & quorum d&inue¬
ritis d&entaerunt. Hic est pe¬
trus quem xp̃i esse confidentis¬
simum subieeta uestigus eius ma¬
ria ꝓbauerunt : nam ad nõ suo
noruor sibidari influctib gres¬
sur ut fidelis poposcit: & ut cli¬
lectus emeruit: Qui obhoc solũ
trepidarse uisur est : ut fragilitar
humana cognos cer& quanta es¬
s& inter dnim̃ seruumque distan¬
tia dum aelgrruata peccatirca¬

Expanded text:
rjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis; Et: Tibi dabo claves regni coelorum . Quis isset, nisi propitius hoc ipse Pater per Petrum nobis revelasset e coelo? Haec illi confessio dedit, ut ante claves regni coelorum acciperet quam coeli januas introiret. Sed ne qua vos, fratres, de creditis Petro clavibus regni more nostrarum clavium cogitatio terrena permoveat. Clavis enim coeli lingua est Petri: quia singulorum merita censendo, apotolus unicuique regnum coeli aut claudit aut aperit. Non est ergo clavis ista mortalis artificis apQuorum remiseritis peccata, remissa erunt; et quorum detinueritis, detenta erunt . Hic est Petrus, quem Christi esse confidentissimum subjecta vestigiis ejus maria probaverunt. Nam a Domino suo novos sibi dari in fluctibus gressus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus emeruit: qui ob hoc solum trepidasse visus est, ut fragilitas humana cognosceret quanta esset inter Dominum et servum distantia, dum aggravata peccatis ca
Abbreviated transcription (Latin):
similis est patri familias : profe¬
renti de thesauro suo noua & ue¬
tera Acsia perte dicer& ur lle
in sc̃a ecclesia doctus prȩdicator
est : qui & noua scit ꝓferre desu¬
auitate regni. & uetusta dicere
de terrore supplicii: ut uel poenȩ
terreant. quos prȩmia non in ui¬
tant : Audiat deregno quodam &
audiat de supplicio unusquis que
quodtimeat: ut torpentem animũ
& terre uehementer inhȩrentem.
siamor adregnum non trochit. ti
mor min& : Eece enim degehennȩ
& pressione dicitur : ibierit fl&us
& stridor dentium: sed quia prȩ¬
sentia gaudia secuntur perp&ua
datis: Nemo & enim potert & hic
gaudere cum sȩculo. & illic regnare
cumxpõ : Temporalis ittque laitiȩ
fluxa restringite carnis uolup¬
tates edomate : quic quid animo
& presenti seculo arrid& & consi¬
deratione ȩterniignis amarescat :
Quic quiclinmente pueriliter hi¬
larescit. hoc disciplinȩ iuuenalis sen¬
sus coerceat utdum sponte tem¬
poralia fugitis ȩterna gaudia
sine labore caccipiatis u¬

Expanded text:
similis est patrifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Ac si aperte diceretur: Ille in sancta Ecclesia doctus praedicator est, qui et nova scit proferre de suavitate regni, et vetusta dicere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant, quos praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod timeat ut torpentem animum et terrae vehementer inhaerentem, si amor ad regnum non trahit, vel timor minet. Ecce enim de gehennae expressione dicitur: Ibi erit fletus et stridor dentium. Sed quia praesentia gaudia sequuntur perpetua datis. Nemo etenim potest et hic gaudere cum saeculo, et illic regnare cum Domino. Temporalis itaque laetitiae fluxa restringite, carnis voluptates edomate. Quidquid animo ex praesenti saeculo arridet, ex consideratione aeterni ignis amarescat. Quidquid in mente pueriliter hilarescit, hoc disciplinae juvenilis censura coerceat, ut dum sponte temporalia fugitis, aeterna gaudia sine labore capiatis
Abbreviated transcription (Latin):
quidem suꝰ &emplo xp̃i a nos fie¬
ni imitatores iub& dicendo
imitatores mei estote sicut & ego
xp̃i aliquando uero dese resi¬
piscens : ad ipsius nos imitationem
oxtendit dicens estote ergo imita¬
tores dĩ sicut filii carissimi. Iam
uero de monstrans quia nilni lita
hanc imitationem pariat. quam
si ita uiuat aliquis ut bonum eius
in cominune ꝓficiat. at que uniuer¬
sir utiliora prouideat : ad iunxit
ambulate incaritate: Ideo cum
dixiss& imitatores dĩ Ue faote:
continuo de caritate disseruit.
qui at hȩc prȩcipuȩ uirtus homines

Expanded text:
quidem suo exemplo Christi nos fieri imitatores iubet dicendo: Imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Aliquando quidem de se resipiscens ad Deum, ad ipsius nos imitationem hortatur dicens: Estote imitatores Dei, sicut filii carissimi. Iam vero demonstrans, quia nihil hanc imitationem ita pariat, quam si ita vivat aliquis, ut bonum eius in commune proficiat atque universis utiliora praevideat, adiunxit: Ambulate in caritate. Ideo cum dixisset, Imitatores mei estote, continuo de caritate disseruit, quia haec praecipue virtus homines
Abbreviated transcription (Latin):
uia longius ab urbe digressi sumus
nea dreuertendum nos tardior
hora prȩpediat necesse est ut &¬
positionem sci euangelii breuior ser¬
mo transcurrat: Sñs acredemptor
noster periturimundi prȩcurrentia
mala denuntiat : ut eominus ꝑturbent
uenientia. quofuerint prȩscita minus
enimi acula feriunt que prȩuidentur :¬
& nos tolerabilius mundimala susce pime
sico itrahȩc ꝑ prȩscientiȩ clipeum mu¬
nimur: Sece & enimdicit: cum audieri¬
tis proelia & sediciones nolite terre¬
ri oport& primum hȩc fieri sed non
ipatim finis : ensanda sunt

Expanded text:
uia longius ab urbe digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor noster perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis.
Abbreviated transcription (Latin):
Qluul oxterius passuros denubitiat
ella quippe adhostes ꝑtirent. sedicio¬
nes adciues ut ergonõs indic& interi¬
us &terius que turbari. Aliudnos fa¬
teur abhostib: aliuda frostribus per¬
p&i sedhis malis prȩuenientibus quia
non statim finis sequatur. adiungit
Qurget gens supragentem. & regnum

Expanded text:
ud exterius passuros esse ella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, aliud a fratribus perpeti. Sed his malis praevenientibus, quia non statim finis sequatur, adjungit: Surget gens contra gentem, et regnum
Abbreviated transcription (Latin):
cula traderentur aut quantũ inapor¬
olatursui ministerio complacius sexp̃õ
credinius paulum: quitantũ pla ⁊cere
potuit ꝑsecutor: Placuit enimqui a non
iniqui pectoris studio sed simpliciro
ignorantiȩ in cauta deuotione cestabat:
Denique ut primũ sensil: eius sp̃rueri¬
tatis infusus est sostendit continuonor
sexp̃i seuisse odio. sed amore paternȩ
legis innocenter errasse. De quõ
quidego potirsimũ dicam: cum fidelis¬
in se gestũ est confit&ur. Atenĩ uelut
de altero quodamꝰ scio hominem inxp̃o¬

Expanded text:
cula traderentur? Aut quantum in aposcula traderentur? Aut quantum in apostolatus sui ministerio complacuisse Christo credimus Paulum, cui tantum placere potuit persecutor? Placuit enim, quia non iniqui pectoris studio, sed simplicis ignorantiae incauta devotione certabat. Denique, ut primum sensibus ejus Spiritus veritatis infusus est, ostendit continuo, non se Christi saevisse odio, sed amore paternae legis innocenter errasse. De quo quid ergo potissimum dicam? cum fidelisin se gestum est confitetur. Ut enim velut de altero quodam: Scio hominem, in
Abbreviated transcription (Latin):
tissimorum a postolorum
& pauli insepara bilem fi¬
dem ƿassionem que germa
omninõs deuotione froc
necesse est celebrare.
quia & laudabilir eos uita
adglorio sissimum ꝑduxit occasum
& mirificus obitus perp&uã trensmi¬
sit ad uitam ⁊ &lic& in p&ro fides
emineat. in paulo doctrina precellat
& magisterium camen pauli fidei ple¬
nitudo est. &credulitas p&ri doctri¬
n& est fundamentum: Quost anta cȩles¬
tis electionis dignatio uisitauit: ut hic
fier& depiscatore doctor. illedeꝑsecuto¬
re defensor: Sed in hoc omnipotentis dĩ
at tollenda maiestas est qui in spirati¬
one mi raebili docendi graetiã tribuit
imperioo. &inimicum fecit amare
quod oderat & fidem quam in pugna¬
bat adserere: Illius piscationẽ non
abstulit sed mutauit huius cȩcauit
oculor ut purgatiore recepto lumine :
clarirsimȩ mentis acie ultrchuma¬
num uidere possit as pectum: Quan¬
tugitur meriti apud dm̃ suum pe¬
truserat ut ei post nauiculȩ paruȩ
remigu tonur ecclese guberna¬

Expanded text:
tissimorum apostolorum Petri et Pauli inseparabilem fidem, passionemque germanam omni nos devotione, fratres, necesse est celebrare, quia et laudabilis eos vita ad gloriosissimum perduxit occasum, et mirificus obitus perpetuam transmisit ad vitam. Et licet in Petro fides emineat, in Paulo doctrina praecellat; et magisterium tamen Pauli fidei plenitudo est, et credulitas Petri doctrinae est fundamentum; quos tanta coelestis electionis dignatio visitavit, ut hic fieret de piscatore doctor, ille de persecutore defensor. Sed in hoc omnipotentis Dei attollenda majestas est, qui inspiratione mirabili 225 docendi gratiam tribuit imperito, et inimicum fecit amare quod oderat, et fidem, quam impugnabat, asserere. Illius piscationem non abstulit, sed mutavit; hujus caecavit oculos ut, purgatiore recepto lumine, clarissimae mentis acie ultra humanum videre possit aspectum. Quantum igitur meriti apud Deum suum Petrus erat, ut ei post naviculae parvae remigium totius Ecclesiae guberna
Abbreviated transcription (Latin):
mis sum est: Horum itaque caris simi
puniuersum mundũ uenerenda hodie
parsio celebratur: horum hodie con¬
cursu l&issimo &colit roma marti¬
rium : & quorum duclum impia ꝑse¬
cuta est sangunem. eorũ nunc peculi¬
ari deuota patrocinio gloria uir

Expanded text:
missum est. Horum itaque, carissimi, missum est. Horum itaque, carissimi, per universum mundum veneranda hodie passio celebratur: horum hodie concursu laetissimo excolit Roma martyrium; et quorum dudum impia persecuta est sanguinem, eorum nunc peculiari devota patrocinio gloriatur
Abbreviated transcription (Latin):
raptum in para disum : & audiuit ar¬
chana uerba quȩ non lic& hominiloqui.
Quidhoc apostolo magnificentius. cuiin
medio mortilium constituto: & suprx
celos iredatum & adtenis redire con¬
cessum est: quidhoc beatiur uiro. qui
intersecreta pege disi e discere me¬
ruit quod nec lingua hominirloqui
porsit. nec quirquam mer&ur audire
Etcumtantȩ sint sublimitatis illa quȩ
docuit ut conprehendere eamens
humana non porsit. quante illud pu¬
tamus eẽ glorie quod ꝓdere sibi
aderit non licore Quid &iumde
p&ro reporam. cuiurtanta ado est
adpbata iustitia: tanta quo ei potestas
adtributa est iudicandi ut in arbitrio
eiur poner&ur cȩlerte iudicium er¬
spcite ergo & estimate quanto no bis
sit p&rus a postolus honore reueron¬
durscuius sententiã in terris platems
sempater ni iudicir equitar nornapel¬
sito Et adeo cdiligenter intendite ieiue
st eiur qlontȩ magnitodo cuidum
claues regni committuntur &erni
cȩlum illi claudere & aperire per¬

Expanded text:
t in paradisum, et audivit arcana 226 verba, quae non licet homini loqui . Quid hoc Apostolo magnificentius, cui in medio mortalium constituto, et supra coelos ire datum, et ad terras redire concessum est? Quid hoc beatius viro, qui inter secreta paradisi ediscere meruit quod nec lingua hominis loqui possit, nec quisquam mereretur audire? Et cum tantae sint sublimitatis illa quae docuit, ut comprehendere ea mens humana non possit; quantae illud putamus esse gloriae quod prodere sibi asserit non licere? Quid etiam de Petro referam, cujus tanta a Deo est approbata justitia, tantaque ei potestas attributa judicandi, ut in arbitrio ejus poneretur coeleste judicium? Perspicite ergo, et aestimate quanto nobis sit Petrus apostolus honore reverendus, cujus sententiam in terris prolatam sempiterni judicis aequitas non repellit. Et ideo diligenter intendite quae sit ejus gloriae magnitudo, cui dum claves regni committuntur aeterni, coelum illi claudere et aperire per
Abbreviated transcription (Latin):
uigantibus enim nobis ꝑ hoc mare
magnum & spatiosum. in quo sunt
neptilia quorum non est numerus.
animalia pusilla & magna. idest
diuersa genera inunicorum. qui
secundum nostrarum uirium quan¬
titatem conpensato nobiscum agone
luctantur: In huius mundi ita que
pelago ualde nobis ꝑtimes tenduer
penauem nostram autipeella o¬
pemauis abioipiat aut eluecus adiore
aut in &ẽrnam prȩdam peracta cru¬
delir abducat: Aduer susliȩc ergo mul¬
tipormia seculimala. castigatis &
castis actibus resistamus Beati autẽ

Expanded text:
vigantibus enim nobis per hoc mare vigantibus enim nobis per hoc mare magnum et spatiosum, in quo sunt reptilia, quorum non est numerus, animalia pusilla et magna, id est diversa genera inimicorum, qui secundum nostrarum virium quantitatem compensato nobiscum agone luctantur. In hujus mundi itaque pelago valde nobis pertimescendum est, ne navem nostram aut procella tempestatis abripiat, aut fluctus absorbeat: aut in æternam prædam pirata crudelis abducat. Aduersus hæc ergo multiformia sæculi mala, castigatis & castis actibus resistamus. Beati aute
Abbreviated transcription (Latin):
in memoriã uertitur hominum
qui ad gaudium transut angelo¬
num Dicit sermo diuinus. nelau¬
deris hominem inuita sua tam¬
quam sidicer&: lauda post uitã
magnifica post consum mationem
Duplicienim &causa utilius est hominũ
magis memoriȩ laudem dare quã uit
ut illo potissimum tempore merita sci¬
tatis &x tollas : quando nec laudantem
addlatio not& neclaudatum tempt&
elatio. Hauda ergo pos periculum
prȩdica securum : lauda nauigan¬
tis felicitatem sed cum ꝑuenit ad
portum: lauda ducis iurtutem sed
cum ꝑductus est ad trium phum
Quisł autem uiuens. tuto possit a
sine trepidatione laudari. qui&
depr&erito meminit sehabere quod
doleat. & defuturo uid& sibi suꝑ esse
quodtimeat Quis uero in hoc cor¬
purculo positus. debeat sibi quicquã
uindicare demeritis. quos iterum
de monum infestatio uelut latronũ
obsid& multitudo quibus ꝑomnes
uias supplantatores in uisi anima¬
rum laque os tendunt innunio rabi¬
lium mortibus &pauescendos. Na¬

Expanded text:
in memoriam vertitur hominum, in memoriam vertitur hominum, qui ad gaudium transiit angelorum. Dicit sermo divinus: Ne laudes hominem in vita sua ; tanquam si diceret: lauda post vitam, magnifica post consummationem. Duplici enim ex causa utilius est hominum magis memoriae laudem dare, quam vitae, ut illo potissimum tempore merita sanctitatis extollas, quando nec laudantem adulatio movet, nec laudatum tentat elatio. Lauda ergo post periculum; praedica securum; lauda non navigantis felicitatem, sed cum pervenit ad portum; lauda ducis virtutem, sed cum perductus est ad triumphum. Quis autem vivens tuto possit, ac sine trepidatione laudari, qui et de praeterito meminit se habere quod doleat, et de futuro videt superesse quod timeat? Qui vero in hoc corpusculo positi debeant 251 sibi quidquam vindicare de meritis, quos iterum daemonum infestatio velut latronum obsidet multitudo, quibus per omnes vias supplantatores invisi animarum laqueos tendunt innumerabilium moribus expavescendos? Na
Abbreviated transcription (Latin):
.II. Nsdsci acbeatissimi istius patris
nostri cuius hodie festa cele¬
bramur lauder ad didisse
Lali quid decerpsisse est¬
cumsiquidem uirtutum eius gra¬
tia. non sermonibus &ponendasit:
sedo peribus cõnꝓbanda. Cumenim
dicat scriptura. gloria patris est fili¬
us sapiens quantȩ huius sunt glo¬
riȩ quitantorum filiorum sapi
nuit : Quc quid igitur in hac sca
plebe. potest esse uistutis & gra¬
tie. de hoc quasi quodam fonte
luci dirsimo omnium riublorũ
puritas emanauit: & enim quia
castitatis pollebat uigore. quia
abffinentiȩ glori abatur angur¬
tur quia blandimentis erat prȩ¬
ditur lenitatis: omnium ciuium
indm̃ ꝓuocauit affectum: quia
pontificis ad ministratione ful¬
gebat: plures ediscipulis reliquit
sui sacer dotit̃ suc cersores ⁊ bene II¬
&̃ congrue in hacdie quã nobis
beatipatris nostrihuiur ad pa¬
radisum transitus & ultabilẽ
reddit: prȩsentis psalmi uersi¬
culum decantauimus inine moria
&erna erit iustus : Digneenim

Expanded text:
 sancti ac beatissimi istius Patris nostri laudes, cujus hodie festa celebramus addidisse aliquid, decerpsisse est; siquidem virtutum ejus gratia non sermonibus exponenda est, sed operibus comprobanda; cum enim dicat Scriptura: Gloria patris est filius sapiens , quantae hujus sunt gloriae, qui tantorum filiorum sapienuit . Quidquid igitur in hac sancta plebe potest esse virtutis, et gratiae, de hoc quasi quodam fonte lucidissimo omnium rivulorum puritas emanavit. Etenim quia castitatis pollebat vigore, quia abstinentiae gloriabatur angustiis, quia blandimentis erat praeditus lenitatis, omnium civium in Deum provocavit affectum; quia pontificis administratione fulgebat, plures discipulos reliquit sui sacerdotii successores. Bene et congrue in hac die, quam nobis beati Patris nostri hujus ad paradisum transitus exsultabilem reddit, praesentis psalmi versiculum decantavimus: In memoria aeterna erit justus . Digne enim
Abbreviated transcription (Latin):
un oraeulis quatenus incenso
ineot iumna mate uapor fumi
ascendenr operir raculun
ubierat anca testamenti super
que eam cherubin  lorisepob¬
umbrantia propitiatorium
Prior ergo domur presentir ec¬
selosie statum interionuitȩ
ccelestir in gressum designat:
Vnde recte in prioremenre
ncand& labra sunt facta : quia
nimirum in hac uita lumine
sca rum scripturarum & sacre¬
mertonum caclestiun refectio¬
ne opur habemur: infuturo aũ
tidibur non egemur sulbsidus:
ubi upta pralmiste uocom qui¬
cumque apparuerint cumiunti¬
tia satiabuntur manifere
gloriaxp̃i: In hac quoque uita
corda iustorum quasi altare
incensi aureum splendida pr¬
gent per munditiam sti tatir¬
ꝗ romatibur sunt reperta desi¬
derioruo spiritalium ÷̃ incendio

Expanded text:
um Oraculi, quatenus incenso um Oraculi, quatenus incenso in eo thymiamate vapor fumi ascendens operiret oraculum, ubi erat arca Testamenti, super qua erant Cherubim gloriae obumbrantia Propitiatorium. Prior ergo domus prioris Ecclesiae statum: interior vitae coelestis ingressum designat. Unde recte priori mensae et candelabra sunt facta, quia nimirum in hac vita lumine sanctarum Scripturarum, et Sacramentorum coelestium refectione opus habemus: In futuro autem talibus non egebimus subsidiis, ubi juxta Psalmistae vocem quicumque apparuerint cum justitia, satiabuntur manifesta gloria Domini. In hac ergo vita corda justorum, quasi altare incensi aureum, splendida fulgent per munditiam sanctitatis. Aromatibus sunt referta desideriorum spiritualium, incendio
Abbreviated transcription (Latin):
Icubitir  in altitudinẽ surgit
quia prȩsens ecclesia aduidendam
speciem sc̃ȩ trinitatis tote
intontiane suspenditur Supe¬
nior domius triginra ȩquecu¬
bitosse in altur adtollit quia
solutȩ corroribus animȩ per¬
fector nusque addiem uni¬
uerralis iudicii. eiusdem beatȩ
& in diuidue trinitatis. prȩsenti
uisione fruuntur : Suprema
domus bistricenis alta est cubitis.
quia resus citati a mortuis om¬
nes electi in contemplatione
eius den sui conditoris qui intrib:
per sonis unus est dr̃ acterna
sprsimul & carnis im mostalitate
gaudebunt: Nactus est autem
medius paricis intemplo deta¬
bulatir deduinis iiginti cubi tarũ
altitudinis. qui diuider& oracu¬
lum idest sem scorum apriore
parte templi Habebatq oracu¬
lumiuiginti cubitos longitudinir
iuginticubitos altitudinir:
popro ipsum templum profo¬
ribur oraculi quadragint a
inehitorum crat: Inquo inerait
mense & cande labra de auro
sn &altare aureum prope osti¬

Expanded text:
cubitis in altitudinem surgit, cubitis in altitudinem surgit, quia praesens Ecclesia ad videndam speciem sanctae Trinitatis tota intentione suspenditur: superior domus triginta aeque cubitis se in altum attollit, quia solutae corporibus animae perfectorum, usque ad diem universalis judicii, ejusdem beatae et individuae trinitatis praesenti visione fruuntur. Suprema domus bis tricenis alta est cubitis, quia resuscitati a mortuis omnes electi, in contemplatione ejusdem sui Conditoris, qui in tribus personis unus est Deus, aeterna spiritus simul et carnis immortalitate gaudebunt. Factus est autem medius paries in templo de tabulatis cedrinis viginti cubitorum altitudinis, qui divideret oraculum, id est. Sanctum sanctorum a priore parte templi, habebatque oraculum viginti cubitos longitudinis, et viginti cubitos altitudinis. Porro ipsum templum pro foribus oraculi quadraginta cubitorum erat, in quo erant mensae et candelabra de auroet altare aureum prope osti
Abbreviated transcription (Latin):
corde tota anima. totaurtute.
& proximum tamquam seipsum
diligere probatur ⁊ Hene tri¬
ginta in altitudinesunt cubiti
quia omnos electorum sper aduisi¬
one sc̃ȩ trinitatis quantum ual&
se x ercendo & punisi cando pre¬
parat: E& igidir adfidei longa¬
nimitatem tria adcelsitudinem
spei duopestinent ad latitudinem
amoris : Quibus tribus uirtutum
in signibus : totum sc̃ȩ ecclesiȩ sta¬
tum constat perfici Quod autem
perdenarium quiper fectus est nu¬
merus singula hȩc multiplicantur
multiplȩ eulem perfectionis
augmentum figurte denunciat
Nottindum sane quod trigintĩ cubiti
altitudinis nonusque ad supremũ
tompli fastigium sedusque adla¬
que aria ꝑtingebant: deinde ad
laquearia meducȩnaculi alutri¬
sinte cubiti altitudinis asurge¬
bant : Porro testium cȩnaculum
quod ssupen erat se aginta habe¬
bat cubitos in altitudinem : acsic
omnis altitudo domus : incentum
uigunti erat cubitos etenta ⁊
Prima igitur domur trigenta

Expanded text:
corde, tota anima, tota virtute, corde, tota anima, tota virtute, et proximum tanquam seipsum diligere probatur. Bene triginta in altitudine sunt cubiti, quia omnis electorum spes ad visionem sanctae Trinitatis, quantum valet, se exercendo et purificando praeparat. Sex igitur ad fidei longanimitatem, tria ad celsitudinem spei, duo pertinent ad latitudinem amoris, quibus tribus virtutum insignibus totum sanctae Ecclesiae statum constat perfrui  Al. perfici. Quod autem per denarium, qui perfectus est numerus, singula haec multiplicantur, multiplex ejusdem perfectionis augmentum figurate denuntiatur. Notandum sane quod triginta cubiti altitudinis non usque ad supremum templi fastigium, sed usque ad laquearia pertingebant; deinde ad laquearia medii coenaculi alii triginta cubiti altitudinis assurgebant. Porro tertium coenaculum quod supererat sexaginta habebat cubitos in altitudine, ac sic omnis altitudo domus in centum viginti erat cubitos extenta. Prima igitur domus triginta