comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
umillo. donec finiatur mortale
ucculum: & adillud regnum ubi
nors ponerit transcatur: Quocis¬
a cumxp̃o regnantium scõrũ plu¬
ies anmerunt. quamuinculi diaboli
atq custodiae : qui ailli cum suo rege
difilio iam diabolo ponligato. etiã¬
pertres illos annos ac semissẽ regna¬
bunt. Reman& igitur. ut cum audim
sacerdotes dĩ et xpi regnabunt cũ eo
mille annis. Et cumfiniti fuerint
mille anni solu&ur satanas decusto¬
diasua: aut non regni huius scõrum
intellegamus annos mille finiri. Sed
umculi diaboli atq custodiae. ut
annos mille. idest annos om̃s suos
quaeq pars habeat diuersis ac pro¬
priis prolixitatib finiendos. am¬
pliore scõrum regno. breuiore diabo¬
liuinculo. Autcerte quõtriũ anno¬
rum & sex mensium breuissimũ spa¬
tiũ est. conputari noluisse credatur
Siue qđ minus satane uinculum. siue
quod amplius uid&ur regnũ habe¬
re scõrũ. sicut dequadringentis annis
insexto decimo huius operis uolumi¬

Expanded text:
cum illo, donec finiatur mortale cum illo, donec finiatur mortale saeculum et ad illud regnum, ubi mors non erit, transeatur. Quocirca cum Christo regnantium sanctorum plures anni erunt quam uinculi diaboli adque custodiae, quia illi cum suo rege Dei filio iam diabolo per tres illos annos ac semissem, regnabunt. Remanet igitur, ut cum audimus, Sacerdotes Dei et Christi regnabunt cum illo mille annis, et cum finiti fuerint mille anni, solvetur satanas de custodia sua; aut non regni hujus sanctorum intelligamus annos mille finiri, sed vinculi diaboli atque custodiae; ut annos mille, id est, annos omnes suos, quaeque pars habeat diversis ac propriis prolixitatibus finiendos, ampliore sanctorum regno, breviore diaboli vinculo: aut certe, quoniam trium annorum et sex mensium brevissimum spatium est, computari noluisse credatur, siue quod minus satanae uinculum, siue quod amplius uidetur regnum habere sanctorum, sicut de quadringentis annis sexto decimo huius operis uolumi
Abbreviated transcription (Latin):
dc ut&iam superioribus diebus
neis demmille annis. quicumq
tribulabantur. scõrũeo ipso tẽpr̃
bulationis suae cum xp̃o non
rgnasse dicantur. Acꝑhoc & illi
quorum animas auctor libri hui:
uidissese scribat occisorum ꝓpt̃
astimoniumihũ. & propter uer¬
bumdi. Non regnabant cum xp̃o
quando patiebantur ꝑsecutionẽ.
tpsi regnum xp̃i nonerant. quos
apsexcellentius possidebat. ab¬
urdissimum id quidem. &omni
nodo auersandum. Sed certe ani .R.¬
nae uictrices gloriosissimorum
marerrum. ommib: dolorib: ac la¬
oribus superatis atq finitis post¬
a quã mortalia membra posu¬
runt cum xp̃o Utiq regnaues
eregnant donẽc finiantur mille
anni. ut postea receptis &iamcor¬
borib iam in mortalib regnent
Droinde tribus annis atq dimidi
Sanimae occisorum proeius mas¬
tno. & quȩantea decor poribus
uerunt. & quacipsa nouissima
securione sunt exiturae regnabt̃

Expanded text:
erit, ut etiam superioribus diebus erit, ut etiam superioribus diebus in eisdem mille annis, quicumque tribulabantur sanctorum, eo ipso tempore tribulationis suae cum Christo non regnasse dicantur; ac per hoc et illi, quorum animas auctor libri huius uidisse se scribit occisorum propter testimonium Iesu et propter uerbum Dei, non regnabant cum Christo, quando patiebantur persecutionem, et ipsi regnum Christi non erant, quos Christus excellentius possidebat. Absurdissimum id quidem et omni modo auersandum. Sed certe animae uictrices gloriosissimorum martyrum omnibus doloribus ac laboribus superatis adque finitis, postea quam mortalia membra posuerunt, cum Christo utique regnauerunt et regnant, donec finiantur mille anni, ut postea receptis etiam corporibus iam inmortalibus regnent. Proinde tribus illis annis adque dimidio animae occisorum pro eius martyrio, et quae antea de corporibus exierunt, et quae ipsa nouissima persecutione sunt exiturae, regnabunt
Abbreviated transcription (Latin):
tionis huius hoc spatium noncõ¬
putandũmꝰ ille annis. sed eis imple¬
tis potius adiciendũ ut ꝓprie pos¬
sit intellegi. Qđ cum dixiss& sa¬
cerdotes dĩ & xp̃i regnabunt cũ co
milleannis. adiecitꝰ. Et cum fini¬
tifuerint mille annisolu&ur sa¬
tanas decustodia sua. Istoenim
modo & regnum scõrũ. &uinculũ
diaboli simulcessatura eẽ signifi¬
cat. ut deide ꝑ secutionis illius
tempus. Nec ad sc̃orum regnum
nec adcustodiã satanac. quorũ
utrumq inmille annisest ꝑtinere:
sed suꝑ additum & extra cumpu¬
tandumẽe credatur. Cogemur
fateri scõs milla ꝑ secutione regna¬
nros nonc̃e cumxp̃o. Sedquis
audiat tunccumillo non regnatu¬
asua membra quando ei maxi¬
ne atq fortissime cohęrebunt.
t quanto tempore quanto acrior
ent imp&us belli. tanto maiorglo¬
na noncedend tanto densiorco¬
ona martrrii. Aut si propt̃ triadi¬
hulationes quas passurisunt. Non
dicendis regnaturi. consequens

Expanded text:
tionis huius hoc spatium non contionis huius hoc spatium non conputandum in mille annis, sed eis inpletis potius adiciendum, ut proprie possit intellegi, quod, cum dixisset: Sacerdotes Dei et Christi regnabunt cum eo mille annis, adiecit: Et cum finiti fuerint mille anni, soluetur satanas de custodia sua; isto enim modo et regnum sanctorum et uinculum diaboli simul cessatura esse significat, ut deinde persecutionis illius tempus nec ad sanctorum regnum nec ad custodiam satanae, quorum utrumque in mille annis est, pertinere, sed superadditum et extra conputandum esse credatur: cogemur fateri sanctos in illa persecutione regnauros non esse cum Christo; sed quis audeat tunc cum illo non regnatura sua membra, quando ei maxime adque fortissime cohaerebunt, et quo tempore, quanto erit ior inpetus belli, tanto maior gloria non cedendi, tanto densior corona martyrii? Aut si propter tribulationes, quas passuri sunt, non dicendi sunt regnaturi: consequens
Abbreviated transcription (Latin):
sicut iam diximus. quia& in hoc
libro superius. & apuddanhelẽ
proph& ampositumẽ. trib annis
& sexmensib erit: quod tempus
quamuis exiguum. utrumn adimil¬
le annos ꝑtineat. Quib & diabo¬
lum ligatũ dicit. Et scõs regnare
cum xp̃o. aneis de mannis hoc
paruumspatiũ suꝑ addaturatq
extra id: mnerito ambigitur
Quia sidixerimus ad eos dẽ annos
hoc ꝑtinere. Nontanto tẽpr̃. sedpli¬
xiore cun xp̃o regnum scõrũ rep¬
peri&ur extendi. quamdiabolus
alligari. Profecto enm sc̃ĩ cum suo
rege̾. & iam inipsa p̃cipue ꝑsecution
regnabunt mala tanta uincen¬
tes. quandoiam diabolus pon
erit alligatus. ut cos ꝑ sequiomnib
uirib possit Quomodo ergo ista
scriptura eisdem Mille anis
utrumq d&erminat. diaboli
scilic& alligationẽ regnũq sco¬
rum cumtrium annorum & sex
mensi um Inter uallo prius de¬
sinat alligatio diaboli quã regnũ
scõrum mnhis annis mille cum xp̃o
Siautẽ dixerimus paruum ꝑsecu¬

Expanded text:
sicut iam diximus, quia et in hoc sicut iam diximus, quia et in hoc libro superius et aput Danielem prophetam positum est, tribus annis et sex mensibus erit. Quod tempus, quamuis exiguum, utrum ad mille annos pertineat, quibus et diabolum ligatum dicit et sanctos regnare cum Christo, an eisdem annis hoc paruum spatium superaddatur adque extra sit, merito ambigitur; quia, si dixerimus ad eosdem annos hoc pertinere, non tanto tempore, sed prolixiore cum Christo regnum sanctorum reperietur extendi quam diabolus adligari. Profecto enim sancti cum suo rege etiam in ipsa praecipue persecutione regnabunt mala tanta uincentes, quando iam diabolus non erit adligatus, ut eos persequi omnibus uiribus possit. Quo modo ergo ista scriptura eisdem mille annis utrumque determinat, diaboli scilicet adligationem regnumque sanctorum, cum trium annorum et sex mensum interuallo prius desinat adligatio diaboli quam regnum sanctorum in his annis mille cum Christo? Si autem dixerimus paruum persecu
Abbreviated transcription (Latin):
duero ait. et descendit ignis decaelo
et comedit eos. Nonex tremum pu¬
tandum est idẽẽ suppliciũ
quoderit cumdic&ur Discedite
ame maledicti mignẽ a&̃num
Tunc quippe mignem mittentur
ipsi: nonignis decaelo ueni& in¬
ipsos. Hic autẽ bene intellegitur
ignis decaedo. deipsa firmitate
scorũ qua non cessuri sunt sȩuien¬
tib. ut corum faciant uoluntatẽ
Firmam̃tũ ẽ enim caelum: cuius
firmitate illicruciabunt᷑ arden¬
tissimo relo: Quõ non poter̃ adtra¬
here in partes antcristi scõs xp̃i:
& ipsecrit ignis qui comedit cos
Et hoc ado. quiadĩ munere insu¬
perabiles fiunt sc̃ĩ. unde excruci¬
antur inimici Sicut enimmbo¬
no positũ ẽ. Zelus domus tuaeco¬
meditme : Itac contrario relusoc¬
cup auit plebemineruditum:
ecnunc ignis contrarios cõme¬
d&. Et nunc utiq exceptosci¬
lic& ultimi illius igne iudicii:
quosuiuentes inueni& suꝑt̃ rã
quando int̾fici& antixp̃m spũ¬
aec ꝑsecutio nouissima
quae futuraẽ ab antix p̃o

Expanded text:
uero ait: Et descendit ignis de caelo et comedit eos: non extremum putandum est id esse supplicium, quod erit, cum dicetur: Discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. Tunc quippe in ignem mittentur ipsi, non ignis de caelo ueniipsos. Hic autem bene intellegitur ignis de caelo de ipsa firmitate sanctorum, qua non cessuri sunt saeuientibus, ut eorum faciant uoluntatem. Firmamentum est enim caelum, cuius firmitate illi cruciabuntur ardentissimo zelo, quoniam non poterunt adtrahere in partes Antichristi sanctos Christi. Et ipse erit ignis, qui comedet eos, et hoc a Deo, quia Dei munere insuperabiles fiunt sancti, unde excruciantur inimici. Sicut enim in bono positum est: Zelus domus tuae comedit me: ita e contrario: Zelus occupauit plebem ineruditam, et nunc ignis contrarios comedet. Et nunc utique, excepto scilicet ultimi illius igne iudicii. quos uiuentes inueniet super terram, quando interficiet Antichnsaec persecutio nouissima, quae futura est ab Antichristo
Abbreviated transcription (Latin):
erit quac in omnib gentib erit. qđ
significatum ẽ nomꝰ mel atitudinis
terre. Ibier̃ castra scõrum. ibierit
dilecta dõciuitas cius. Ibi abomnib
iimicissuis quia & ipsi momnib.
cumilla gentib erunt ꝑ secutionis
illius inmanitate cing&ur. Hocẽ
tamanguscias tribulationis artabit᷑.
urgebitur. conclud&ur : Nec mili¬
tiam suam deser& quaeuocabulos
appellata castrorum

Expanded text:
erit, quae in omnibus gentibus erit, quod erit, quae in omnibus gentibus erit, quod significatum est nomine latitudinis terrae, ibi erunt castra sanctorum, ibi erit dilecta Deo ciuitas eius, ibi ab omnibus inimicis suis, quia et ipsi in omnibus cum illa gentibus erunt. persecutionis illius inmanitate cingetur, hoc est, in angustias tribulationis artabitur urgebitur concludetur; nec militiam suam deseret, quae uocabulo est appellata castrorum
Abbreviated transcription (Latin):
subicciteẽ. gog.& magog: quorum
int̃p̃tationẽnominum esse compe¬
rimus. Cog. tectũ. magogde tec¬
to. taquamꝰ domus. & ipse qui pro¬
cedit dedomo. Centes ergosunt hi
quibus diabolum uelut in abrsso
superius intellegebamus inclusũ.
& ipsedeillis quo dã modose se
efferens. & ꝓcedens. ut illȩsił tectũ
ipse dececto Siautẽ utrumq re¬
feramus ad gentes. nonunũ horũ
ad illas alterum addiabolum. &¬
ad cectũ ipsęsunt. quia in eis fidne
iluditur qͣuodammodo regit᷑
inimicus antiquus Etdetectõ ip¬
sȩerunt. quando mnaꝑtũ odium
deoꝑto erupturę sunt. Qđ uero
ait. Et ascenderunt suꝑterrę lati¬
tudinẽ. &cinxerunt castra scõrũ
Et dilectã ciuitatẽ: Nonutiq ad
unum locum uenisse ueluenturi
esse significarisunt. quasi mali¬
quo locofuturasint castra scõrum
Et dilectaciuitas: cum haec nonsit
Nis rxpi ecđa. toto terrarum orbe
diffusa. Acꝑ hoc ubicumq tunc

Expanded text:
subiecit esse Gosubiecit esse Gointerpretationem nominum esse comperimus Gog "tectum", Magog "de tecto", tamquam domus et ipse qui procedit de domo. gentes ergo sunt, in quibus diabolum uelut in abysso superius intellegebamus inclusum, et ipse de illis. quodam modo sese efferens et procedens, ut illae sint tectum, ipse de tecto. si autem utrumque referamus ad gentes, non unum horum ad illas, alterum ad diabolum: et tectum ipsae sunt, quia in eis nunc includitur et quodam modo tegitur inimicus antiquus, et de tecto ipsde operto erupturae sunt. Quod vero ait, Et ascenderunt super terrae latitudinem et cinxerunt castra sanctorum et dilectam ciuitatem, non utique ad unum locum uenisse uel uenturi esse significati sunt, quasi uno aliquo loco futura sint castra sanctorum et dilecta ciuitas, cum haec non sit nisi Christi ecclesia toto terrarum orbe diffusa; ac per hoc ubicumque. tunc
Abbreviated transcription (Latin):
angulis terre gog. & magog. Ottra¬
d& eos inbellu quorũ numerus est
utarena maris Ad hoc ergo tunc se¬
duc&. ut in hocbellũ trahat Nã & an¬
tea modis quib poterat ꝑmalamul¬
ia &uaria seducebat. Exibit autẽ soepre¬
dictumẽ: in aꝑtã ꝑsecutionẽ dela¬
tebris erũ p& odiorũ. Haec enim
erit nouissima ꝑsecutio. Nouissi¬
moimminente iudicio: quã scaeccła
tototerrarũ orbe pati&ur. uniuer¬
sa scilic& ciuitas xp̃i ab uniuersa
diaboli ciuitate. quantacumq
erit utraq suꝑterrã. Centes quis¬
pe iste quas apͥpellat gog. & magos
Xonsic sunt accipiende taquã sint᷑
aliqui maliqua pardet̾rarũ bar¬
bari constituti: Siue quofdã sus¬
picantur g&as. & massag&as. prop
clueceras horum Nominũ prim as.
siue aliquos alios alienigenas & a
romano iurese iunctos: Totonãq. m̃¬
orbemeerrarum significati sunt
isticẽ. cum dictũ c̃ nationes quaes
inquattuor angulis terrę. easq

Expanded text:
angulis terrae, Gog et Magog, et traangulis terrae, Gog et Magog, et trahet eos in bellum, quorum numerus est ut harena maris. Ad hoc ergo tunc seducet, ut in hoc bellum trahat. Nam et antea modis quibus poterat per mala multa et uaria seducebat. Exibit autem dictum est <in apertam persecutionem de latebris erumpet odiorum.\' Haec enim erit nouissima persecutio, nouissimo inminente iudicio, quam sancta ecclesia toto terrarum orbe patietur, uniuersa scilicet ciuitas Christi ab uniuersa diaboli ciuitate, quantacumque erit utraque super terram. Gentes quippe istae, quas appellat Gog et Magog, non sic sunt accipiendae, tamquam sint aliqui in aliqua parte terrarum barbari constituti, siue quos quidam suspicantur Getas et Massagetas propter litteras horum nominum primas, siue aliquos alios alienigenas et a Romano iure seiunctos. Toto namorbe terrarum significati sunt isti esse, cum dictum est nationes quae sunt in quattuor angulis terrae, easque
Abbreviated transcription (Latin):
porum ẽ cadere Curnonaudiunt
Nonrecedatis ab illo necadatis. et
suo dño stat autcadit. Et quise
putat stare caueat necadat. Puto
enim quod inanima. nonincorpore
casus iste cauendus ẽ Sugitur caden¬
tiũc̃ resurrectio. Cadunt autẽ & a¬
nimae ꝓfecto & ammas resurgere
conficendũ ẽ: Quodautẽ cũ dixiss&
inistis secundamors non hab& po¬
testatẽ. adiunx atq ait. Sed erunt
sacerdotes di & xp̃i & regnabunt
cumeo mille annis. Nonutiq deso
sicut om̃s xpõs dicimus propt̃ mrs¬
ucum chrisma: sicom̃s sacer dotes quõ
membra sunt unius sacerdotis, de
quibus apłs p&rus. Plebs inquit
scã segulae sacerdotium: sanelic&
breuiter atq transcunter. insinua
dĩ. & xp̃i Hocest patris & filii: quã¬
uis propt̃ formanserui sicut homi
nonse mel diximus. xi¬
Itcum finiti fuerint inquit mil¬
leannisolu&ur satanas decus¬
todia sua: & exibit ad seducen¬
das nationes quaesunt inquattuor

Expanded text:
porum est cadere: quur non audiunt: porum est cadere: quur non audiunt: Non recedatis ab illo, ne cadatis, et: Suo Domino stat aut cadit; et: Qui se putat stare, caueat ne cadat? Puto enim quod in anima, non in corpore casus iste cauendus est. Si igitur cadentium est resurrectio, cadunt autem et animae: profecto et animas resurgere confitendum est. Quod autem, cum dixisset: In istis secunda mors non habet potestatem, adiunxit adque ait: Sed erunt sacerdotes Dei et Christi et regnabunt cum eo mille annis: non utique de sicut omnes christos dicimus propter mysticum chrisma, sic omnes sacerdotes, quoniam membra sunt unius sacerdotis; de quibus apostolus Petrus: Plebs, inquit, sancta, regale sacerdotium. Sane, licet breuiter adque transeunter, insinuauDei et Christi, hoc est Patris et Filii; quamuis propter formam serui sicut hominnon semel diximus. cum finiti fuerint, inquit, mille anni, soluetur satanas de custodia sua, et exibit ad seducendas nationes, quae sunt in quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
ponreuixit amorte inquaeum¬
tenebat impi&as. ut sic reuiuiscendo
Primȩ resurrectionis particeps fie¬
r& atq in copotestatem secunda
mors nonhaber& .
Tunt quiputant resurrectionem
Odicinon posse Nisi corporumꝰ
Ideoq istam quoq primam in corpo¬
rib futurã eẽ condendunt: Quorũ
enimẽ inquiunt cadere corum&re¬
surgere Cadunt autẽ corpora
moriendo: Nam & acadendo. cada¬
uera ndncupantur. Nonergo ani¬
marum inquiunt resurrectio potest
eẽ sedcorporum. Sed quid contra
apłmdicunt. quieam resurrecua¬
nem appellat. Nam secundum
interiorẽ. Non secundum exterio¬
rem hominem utiq resurrexeraN
quib ait Sircsurrexistis cum xpõ
quaesursum sunt sapite. Quẽ sen¬
sum uerbis aliis alibi posuit dicens
Vtquẽ ad modum xp̃s resurrȩxit
amorcuis ꝑgloriampatris. sic&
nos innouitate uitae ambulemus
se resurgere Nisiquicadunt Etido
putant resurrectionẽ ad corpora.
nonadanimas ꝑtinere. quia cor¬

Expanded text:
non reuixit a morte, in qua eumnon reuixit a morte, in qua eumtenebat impietas, ut sic reuiuescendo rimae resurrectionis particeps fieret atque in eo potestatem secunda mors non haberet. Sunt qui putant resurrectionem dici non posse nisi corporum ideoque istam quoque primam in corporibus futuram esse contendunt. quorum enim est, inquiunt, cadere, eorum est resurgere. cadunt autem corpora moriendo; nam et a cadendo cadauera nuncupantur. non ergo animarum, inquiunt, resurrectio potest esse, sed corporum. sed quid contra apostolum dicunt, qui eam resurrectionem appellat? nam secundum interiorem, non secundum exteriorem hominem utique resurrexerunt quibus ait: si resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt sapite. quem sensum uerbis aliis alibi posuit dicens: ut quemadmodum Christus resurrexit a mortuis per gloriam patris, sic et nos in nouitate uitae ambulemus. se resurgere nisi qui cadunt et idputant resurrectionem ad corpora, non ad animas pertinere, quia cor
Abbreviated transcription (Latin):
ni: intellegendumẽ. quod eotẽpr̃
non uixerunt. quouiuere debue¬
rit. quofiat & corporum resurrec¬
tio. Non aduitã de monumentis
ꝓcedent. sed adiudicium. addãp¬
nationẽ scilic& quae secunda
mors dicitur: donec finiantur enĩ
mille anni Quicũq non uixe¬
rit. id est toto isto tempr̃ quoagit᷑
prima resurrectio Non audierit
uocẽ filiidi. Et aduitã demorte
transierit: profecto insccunda re¬
surrectionequaecarnisẽ: in mor¬
tem secundam cumipsa carne
transibit: sequitur enim &dicit
Haec resurrectio primaest beat᷑
cus est: Ipseest autem particeps
eius: quinonsolum amorte quae
inpeccatis ẽ reuiuiscit. uerum &iã
meo quod reuixerit ꝑmanebit
Inistis inquic secunda mors non
hab& potestatẽ. Hab& ergo in re¬
liquis dequibus superius ait. reli¬
quieorum non uixerunt. donee fi¬
niantur mille anni: Quõ toto is¬
to tẽporis int̃ uallo. quod mille
annos uocat. quantum cumq in
eo quisq eorum uixit incorpore

Expanded text:
ni, intellegendum est, quod eo tempore ni, intellegendum est, quod eo tempore non uixerunt, quo uiuere debuerit, quo fiat et corporum resurrectio, non ad uitam de monumentis procedent, sed ad iudicium; ad damnationem scilicet, quae secunda mors dicitur. Donec finiantur enim mille anni, quicumque non uixerit, id est, toto isto tempore, quo agitur prima resurrevocem Filii Dei, et ad vitam de morte transierit; profecto in secunda resurrectione, quae carnis est, in mortem stransibunt. Sequitur enim et dixit: Haec resurrectio prima est. Beatueius est. ipse est autem particeps eius, qui non solum a morte, quae in peccatis est, reuiuescit uerum etiam in eo quod reuixerit permanebit. in istis, inquit, secunda mors non habet potestatem. habet ergo in reliquis, de quibus superius ait: reliqui eorum non uixerunt, donec finiantur mille anni, quoniam toto isto temporis interuallo, quod mille annos uocat, quantumcumque in eo quisque eorum uixit in corpore,
Abbreviated transcription (Latin):
cieffi gie. Sed falla ci imagine
xpiani: ad eandẽ nãq bestiã
ꝑtinent nonsolum aꝑte inimi¬
Ei nominis Xp̃i. & eius gloriosis¬
sime ciuitatis. sed &iam rirana
quȩ de regnoeius. quod est eccła
infins acculi colligendasunt
Et quisunt quinonadorant
bestiam nec imaginẽ cius. nisi
quifaciunt quod ait apłs uesi¬
tis iugum ducentes cuminfide¬
libus: Nonadorant enĩ. idest
Nonconsentiunt. Nonsubiciunt᷑.
Neq accipiunt inscriptionẽ.
Nota scilic& criminis infronte
ꝓpter professionẽ in manuꝓpt̃
operationẽ: Ab his igitur malis
alien. siue adhuc inistamorta¬
licarneuiuentes. siuede functi
regnant cum xp̃o. iamnune mo¬
dõ quodam huictepori c̃gruo
pertotum hoc inter uallũ quod
numero mille significatur anno¬
gũ rum. Reliqui corũ inquit nonui¬
Xerunt. Hora enim nuncest. cum
moreui audiunt uocẽ filudĩ. et
qui audierint uiuent. Reliqui
ergo corũ. Nonuiuent Quoduero
sub didit donec finiantur mille an¬

Expanded text:
ci effigie, sed fallaci imagine ci effigie, sed fallaci imagine Christiani. Ad eandem namque bestiam pertinent non solum aperte inimici nominis Christi et eius gloriosissimae ciuitatis, sed etiam zizania, quae de regno eius, quod est ecclesia, in fine saeculi colligenda sunt. Et qui sunt qui non adorant bestiam nec imaginem eius, nisi qui faciunt quod ait apostolus: Ne sitis iugum ducentes cum infidelibus? Non adorant\' enim est non consentiunt, non subiciuntur; 4neque accipiunt inscriptionem>, notam scilicet criminis, in fronte\' propter professionem, in manu\' propter operationem. Ab his igitur malis alieni, siue adhuc in ista mortali carne uiuentes siue defuncti, regnant cum Christo iam nunc modo quodam huic tempori congruo per totum hoc interuallum, quod numero mille significatur annorum. Reliqui eorum, inquit, non uixerunt. Hora enim nunc est, cum mortui audiunt uocem filii Dei, et qui audierint uiuent; reliqui ergo eorum non uiuent. Quod uero subdidit: Donec finiantur mille an
Abbreviated transcription (Latin):
moriuntur: Amodo &iam dicit
sp̃s. ut requiescant a laboribus su¬
Is Nam operaeorũ sequunt᷑ eos:
regnat itaq cumxp̃o Nuncpri s¬
mum eccłainuiuis & mortuis:
modo martrrũ animas cõmemo¬
rauit : quia ipsi precipuet̃ẽ reg¬
nant mortui. quiusq ad mortẽ
ꝓueritate certarunt Sedapłe
totum. &iã c&eros mortuos intel¬
legimus. pertinentes ad eccłam
quod est regnum xp̃i. Quodue¬
rosequitur. & siquinon adora¬
uerint bestiam. necimaginem
eius. Neq acceperunt inscrip¬
tionem infronte aut inmanu
sua simul deuiuis & de mortuis
debemus accipere. Quaesit
porro istabestia. quamuissit
diligentius requirendum . Non
camen abhorr& afide recta
ut ipsa impia ciuitas intelle¬
gatur. & populus infidelium
contrarius populo fideli. &ci¬
uitatidĩ. Imago uero eius simu¬
latiocius mihiuid&ur in eis
uidelic& hominib quiuelut
fidem ꝓfitentur. & infidelites
uiuunt: fingunt enim seee qđ
non sunt: uocanturq nonuera¬

Expanded text:
moriuntur. Amodo etiam dicit moriuntur. Amodo etiam dicit Spiritus, ut requiescant a laboribus suis; nam opera eorum sequuntur eos. Regnat itaque cum Christo nunc primum ecclesia in uiuis et mortuis. modo martyrum animas commemorauit, quia ipsi praecipue regnant mortui, qui usque ad mortem pro ueritate certarunt. Sed a parte totum etiam ceteros mortuos intellegimus pertinentes ad ecclesiam, quod est regnum Christi. Quod uero sequitur: uerunt bestiam nec imaginem eius neque acceperunt inscriptionem in fronte aut insua, simul de uiuis et mortuis debemus accipere. Quae sit porro ista bestia, quamuis sit diligentius requirendum, non tamen abhorret a fide recta. ut ipsa inpia ciuitas intellegatur et populus infidelium contrarius populo fideli et ciuitati Dei. Imago uero eius simulatio eius mihi uidetur, in eis uidelicet hominibus, qui uelut fidem profitentur et infideliter uiuunt. Fingunt enim se esse quod non sunt, uocanturque non uera
Abbreviated transcription (Latin):
solucritis in terra. soluta er &in
re Nonne dehis quiitus sunt
uos iudicatis. Et animae inquit
occisorum propter testimonium
ihũ. ec proptet uerbũdi. sub au¬
dicur quod postea dicturus est.
regnauerunt cũ ihũ mille annis
Animae scilic& martrrum non¬
dumsibi corporibus suis redditis
neq enim piorum animae¬
mortuorũ. separantur ab eccłaque
nunc &iã est regnum xp̃i Alio
quin nec adaltare dĩ fier& eorũ
memoria in cõmunicatione cor¬
poris xp̃i. necaliquid prode& ad
cius baptismum inpericulis curre¬
re. Nesine illo finiantur haecuita
nec adreconciliationẽ si forteper
paenitentiam malamue conscien¬
uam. quisq ab eodẽ corpore se¬
paratusẽ. Cur enim fuint ista. ã¬
uisiquia fideles &iam defuncti.
membrasunt eius. quam uisergo
cumsuis operibus nondum .iam
tam̃ eorum animae regnant cũil¬
lo dũ istimille anni decurrunt:
Unde in hoc eodẽ libro. & alibile¬
gitur. Beatimortui. quindño ꝯtͣ

Expanded text:
solueritis in terra, soluta erunt esolueritis in terra, soluta erunt ere? Nonne de his qui intus sunt uos iudicatis? Et animae, inquit, occisorum propter testimonium Iesu et propter uerbum Dei; subauditur quod postea dicturus est: Regnauerunt cum Iesu mille anuis; animae scilicet martyi-um nondum sibi corporibus suis redditis. Neque enim piorum animamortuorum separantur ab ecclesia, quae nunc etiam est regnum Christi. quin nec ad altare Dei fieret eorum memoria in communicatione corporis Christi; nec aliquid prodesset ad eius baptismum in periculis currere, ne sine illo finiatur haec uita; nec ad reconciliationem, si forte per paenitentiam malamue conscientiam quisque ab eodem corpore separatus est. Quur enim fiunt ista, nisi quia fideles etiam defuncti membra sunt eius? Quamuis ergo cum suis corporibus nondum, iam tamen eorum animae regnant cum illo, dum isti anni mille decurrunt. Unde in hoc eodem libro et alibi legitur: Beati mortui, qui in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ut sint &iã ipsi regnum ecius
Quomodo dutem sunt regnum
ap̃iquiut alia taceam quam¬
uis ibi sint doneccolligantur in
fine seculi de regno eus omnia
scandala. tamen illic suꝗqua¬
fergo regno militiae in quo ad¬
hu̾e cumhoste confligitur ad¬
natur. pugnantibus uitis. ali¬
quando cedentibus imperatur
donec ueniatur ad illud paca¬
tissimum regnum ubi sine hos¬
te regnabitur. & dehac prima
resurrectione quȩ nuncese liber
iste sic loquitur: Cumenimdi¬
Uiss& alligari diabolum mille
annis. & postea solui breuitẽ po
re: recapitulando quid inistis mi¬
le annis agat eccła. uel agaturin
ca. Etuidunquit sedes. & seden¬
ces supraeas. & iudicium datũ est
Non hoc putandumẽ deultimo
iudicio dici sed sedes praeposito¬
rum. etipsiprae positi intelle¬
gendisunt. ꝑ quos nuncecclesia
gubernatur Iudicium autem
dacum nullum melius accipien¬
dumuid &ur. quam id quod dic¬
tumẽ. Quaeligaueritis interras
ligata erunt & incaelo. Et quat

Expanded text:
ut sint\' etiam ipsi regnum eius. ut sint\' etiam ipsi regnum eius. Quo modo autem sunt regnum Christi, qui, ut alia taceam, quamuis ibi sint donec colligantur in fine saeculi de regno eius omnia scandala, tamen illic sua quaergo regno militiae, in quo adhuc cum hoste confligitur natur pugnantibus uitiis, aliquando cedentibus imperatur, donec ueniatur ad illud pacatissimum regnum, ubi sine hoste regnabitur, et de hac prima resurrectione, quae nunc est, liber iste sic loquitur. Cum enim dixisset adligari diabolum mille annis, et postea solui breui tempore, tum recapitulando quid in istis mille annis agat ecclesia uel agatur in ea: Et uidi, inquit, sedes et sedentes super eas, et iudicium datum est Non hoc putandum est de ultimo iudicio dici; sed sedes praepositorum et ipsi praepositi intellegendi sunt, per quos nunc ecclesia gubernatur. Iudicium autem datum nullum melius accipiendum uidetur, quam id quod dictum est: Quae ligaueritis in terra, ligata erunt et in caelo; et quae
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑcos quisolint qđ docent. De
scribis enim &phariscis dicit alio
loco: quõ dicunt & non faciunt.
Uisiergo super hos habundauerit
iuscitiaur̃a. idest ut uos nonsoluatis.
sed faciatis potius quoddoc&is. Non ete sims¬
intrabitis inquit in regnum caelo¬
rum Alio modo igitur intelle¬
gendumẽ. regnum caelorum ubi
ambo sunt Etille scilic& qui sol¬
uit quoddoc&. & ille qui facit
Sedille minimus. ille magnus
Alio modo autem regnũ caelorũ
dicitur quononintrat nisi ille
quifacit. Ac ꝑ hoc ubiutrũqu
Ubi autẽ illud solum erit eccła ẽ.
qualis tuncerit quando malus
in canonerit. Ergo & nunc eccła
regnum Xp̃i ẽ. regnumq caelorũ
Regnant itaq cumillo &iã nunc
sci eius. aliter quidẽ quã tuncreg¬
nabunt: Nectam̃ cum illo regnant
tirania Quamuis in eccła cum
triticocrescant. Regnant enim
teriam. Dequalibus itemdicit
Qđ eoriun conuersatiosit incag¬
LI Post tremo regnant cuilla
quicomodosunt in regnoeius

Expanded text:
s, qui soluunt quod docent de scribis enim et Pharisaeis dicit alio loco: Quoniam dicunt, et non faciunt, — nisi ergo super hos abundauerit iustitia uestra, id est, ut uos non soluatis, sed faciatis potius quod docetisintrabitis, inquit, in regnum caelorum. Alio modo igitur intellegendum est regnum caelorum, ubi ambo sunt, et ille scilicet qui soluit quod docet, et ille qui facit; sed ille minimus, ille magnus: alio modo autem regnum caelorum dicitur, quo non intrat nisi ille qui facit. Ac per hoc ubi utrumquubi autem illud solum erit, ecclesia est, qualis tunc erit, quando malus in ea non erit. Ergo et nunc ecclesia regnum Christi est regnumque caelorum. Regnant itaque cum illo etiam nunc sancti eius, aliter quidem, quam tunc regnabunt; nec tamen cum illo regnant zizania, quamuis in ecclesia cum tritico crescant. Regnant enim terram; de qualibus item dicit, quod eorum conuersatio sit in caelis. Postremo regnant cum illo, qui eo modo sunt in regno eius,
Abbreviated transcription (Latin):
nus c̃ẽ communia Dicit &iã illud
quod & boni patiantur mala tam¬
quamm alisint. & malitã quã bo¬
nisint ad ipiscantur bona: ita lo¬
quens Est inquit uanicas quae
factaẽ suꝑt̾rã quia sunt iusti suꝑ
quos uenit sicut factũ impiorum.
Et sunt impii suꝑ quosuenit sicut
factũ iustorũ drxi. Quõ hocquoq
uanitas in hac̃uanitate cuiquantũ at̃¬
satis uisũẽ intimanda. & totũ istũ
librũ uir sapientissimus deputauit:
Nonutiq obaliud nisiuteãuitã de¬
sideremus. quȩ uanitatẽ non hab&
subhoc sole. sedueritatẽ subillo qui
fecit huncsolem. Inhacergo uani adep¬

Expanded text:
mus esse communia. Dicit etiam illud, mus esse communia. Dicit etiam illud, quod et boni patiantur mala, tamquam mali sint, et mali, tamquam boni sint, adipiscantur bona, ita loquens: Est, inquit, uanitas, quae facta est super terram, quia sunt iusti, super quos uenit sicut factum inpiorum, et sunt inpii super quos uenit sicut factum iustorum. Dixi quoniam hoc quoque uanitas. In hac uanitate, cui quantum satis uisum est intimandae totum istum librum uir sapientissimus deputauit non utique ob aliud, nisi ut eam uitam desideremus, quae uanitatem non habet sub hoc sole, sed ueritatem sub illo qui fecit hunc solem, — in hac ergo uanitate
Abbreviated transcription (Latin):
cutam̃ ihacre piorũ fidẽ non late ii¬
at iustumẽe quodlat&ł Nempe¬
ulomonsapientissimus rexisrł.
quiregnauit inhierus alẽ librũqui
uocatus ecclesi astes. & aiuda eis quo¬
q hab&ur insacrarũ canone litte¬
urũ Sicexor susẽ: uanitas uanitan¬
tum dix̃ ecclesiastes uanitas uanitan¬
tũ omniauanitas. quȩhabundan¬
uahomini i non milabore suo qđ la¬
lorat subsole: Et cũ ex hac senten¬
tia coneccer& c&era. cõmemorans
aerumnas erroresq uitȩ huuis. &
uanescentes int̾ea temporũ lapsus.
ubinihil solidũ. nihilstabiler&mne¬
iur. in ea rerum uanitate subsole.
llud&iã deplorat. Quodã modo.
quod cũsit babundantia sapientiae
suꝑinsapientiã. sicut habundantia
lucis suꝑtenebras sapientisq oculi
sint incapite ipsius. & stultus intene¬
bris ambul&. Unus tam̃ incursus in¬
currat omnib: utiq in hacuita qua
ubsole agitur Significans uideli¬
& eamala quaebonis & malis uide¬

Expanded text:
cum tamen in hac re piorum fidem non latecum tamen in hac re piorum fidem non lateat, iustum esse quod lateSalomon, sapientissimus rex Israel, qui regnauit in Hierusalem, librum, qui uocatur ecclesiastes et a Iudaeis quoque habetur in sacrarum canone litterarum, sic exorsus est: Vanitas uanitantium, dixit ecclesiastes; uanitas uanitantium, omnia uanitas. Quae abundantia homini in omni labore suo, quo laborat sub sole? Et cum ex hac sententia conecteret cetera, commemorans aerumnas erroresque uitae huius et uanescentes interea temporum lapsus, ubi nihil solidum, nihil stabile retinetur: in ea rerum uanitate sub sole illud etiam deplorat quodam . modo, quod, cum sit abundantia sapientiae super insipientiam, sicut abundantia lucis super tenebras, sapientisque oculi sint in capite ipsius et stultus in tenebris ambulet, unus tamen incursus incurrat omnibus, utique in hac uita quae sub sole agitur, significans uidelicet ea mala, quae bonis et malis uide
Abbreviated transcription (Latin):
uirtutẽs exercerentur malis u¬
unc uero quando non solũ m
malos boni. & in bonomali
quoduid&ur iniuscum. Ulerũ &iã
plerumq & malis mala eueniunt
& bonisbona ꝓueniunt magis in¬
scrutabilia fiunt iudiciadĩ. & inue¬
otigabiles uiaeeuis:. Quã uisergone¬
ciamus quoiudicio ds ista uelfacias
uel fierisinat. apudquẽ sũmauis¬
tusẽ. & sũma sapientia. sũ maiustt¬
tia. nulla infirmitas nullate me¬
ritas. Nulla iniquitas salubrit̃ ta¬
mendiscimus nonagnipendere.
seubona seumalaquaeiudemuses¬
quaerere quaebonorũ atq illa
miuenerimus. cuius tempus iamꝓ
pne dics iudicii. & aliquando dies
dñinuncupatur. Nonsolũ quaecũ¬
q tunc iudicabuntur. uerũ &iam
quaecũq abmitio iudicata. Et que¬
cumq usq ad illud tẽpus adhuciu¬
dicanda sunt. apparebunt eẽ iustis¬
sima: ubihoc quoq manifestabitur
Quamiusto iudiciodĩ fiat. ut nunc
multa acpene omnia iustaiudicia
dĩ lateant sensus m̃tesq mortaliũ.

Expanded text:
uirtutes exercerentur malis. Nuirtutes exercerentur malis. Nunc uero, quando non solum in malo sunt boni et in bono mali, quod uidetur iniustum, uerum etiam plerumque et malis mala eueniunt et bonis bona proueniunt: magis inscrutabilia fiunt iudicia Dei et inuestigabiles uiae eius. Quamuis ergo nesciamus quo iudicio Deus ista uel faciat uel fieri sinat, aput quem summa uirtus est et summa sapientia, summa iustitia, nulla infirmitas, nulla temeritas. nulla iniquitas: salubriter tamen discimus non magnipendere seu bona seu mala, quae uidemus esquaerere, quae bonorum, adque illa um uenerimus, cuius tempus iam proprie dies iudicii et aliquando dies Domini nuncupatur: non solum quaecumque tunc iudicabuntur, uerum etiam quaecumque ab initio iudicata et quaecumque usque ad illud tempus adhuc iudicanda sunt. apparebunt esse iustissima. Ubi hoc quoque manifestabitur, quam iusto iudicio Dei fiat, ut nunc tam multa ac paene omnia iusta iudicia Dei lateant sensus mentesque mortalium,
Abbreviated transcription (Latin):
fligantur infantes utiles reb huma¬
nis. inmatura morte rapiantur: q
qui uid&ur necnasci debuisse diuis¬
sime insuꝑ uiuat plenus criminib
sub lim&xur honorib & hominẽ sin
quaerela tenebrae ignobilitatis ab¬
condant Ete&era huius modiqua
quis colligit: Quis eninperat quaesi
haberent᷑ inipsa uelus absurditate
conscantiã. ut inhaeuita inqua ho¬
mo sicut sacerpsalmus eloquitur ul¬
nitati similis factusẽ. & dies cius uelii
umbra pra&ereunt. Nonnisiinal
ad ipiscerentus transitoria bona isto
atq terrena nec nisi talia pateren
mala. poss& hoc referri adiudiciũ
iustũdi. Siue&iã benignũutquiñ
erant ad secuturi bona a& naquęst¬
cint beatos: temporalib uel decipe¬
rentur ꝓmalitiasua uel prodĩmi¬
sericordia consolarentur bonis.
& quinonerant passuri a& nator¬
menta temporalib uelꝓsuis quib¬
cumq & quantulis cum que pecca¬
ts affligerentur. uel ypt̃ implendo

Expanded text:
fligantur infantes; utilis rebus humafligantur infantes; utilis rebus humanis inmatura morte rapiatur, et qui uidetur nec nasci debuisse, diutissime insuper uiuat; plenus criminibus sublimetur honoribus, et hominem sine querella tenebrae ignobilitatis abscondant, et cetera huius modi, quae quis colligit, quis enumerat? Quae si haberent in ipsa uelut absurditate constantiam, ut in hac uita, in qua homo, sicut sacer psalmus eloquitur, uanitati similis factus est et dies eius uelut umbra praetereunt, nonnisi mali adipiscerentur transitoria bona ista adque terrena, nec nisi boni talia paterentur mala: posset hoc referri ad iudicium iustum Dei siue etiam benignum, ut, qui non erant adsecuturi bona aeterna, quae faciunt beatos, temporalibus uel deciperentur pro malitia sua, uel pro Dei misericordia consolarentur bonis, et qui non erant passuri aeterna tormenta, temporalibus uel pro suis quibuscumque et quantuliscumque peccatis adfligerentur, uel propter inplendas
Abbreviated transcription (Latin):
lix: Omniumnamq tunc ñ nisi
bonorũuera & plenafelicitas. &om¬
niũ nonnisimalorũ digna& sũma
infelicitas apparebit Nuncaut ẽ¬
& mala acquo animo ferre discim
quae patiuntur &boni. & bona non
magnipendere quaeadipiscunt᷑.
& mali. Ac ꝑhoc &iaminhis reb
rinquib nonappar& diuina iusti¬
tia. salurarisẽ diuina doctrina
Nescimus enmquo iudicio dĩbon
illesit pauꝑ. malus illesit diues Iste
gaudeat quemꝓsuis ꝑditis morib¬
cruciari debuisse merorib arbitra¬
mus: contrist&ur ille quemuita lau¬
dabilis gaudere debuis se ꝑsuad&
Exeat deiudicio. nonsolum inul¬
tus. uerũ &iã damnatus in nocens.
aut iniquitate iudicis pressus aut
falsis obrutus testimoniis. Econ¬
trario scelestus aduersarius cius Ñ
solum impunitus uerũ &iã uindi¬
catus in sult& impius oprimeuale¬
at. Pius languore tabescat latro¬
cinentur sanissimi iuuenes: Et qui
necuerbo quemquã ledere potuer̃
diuersamorborum atrocicate af¬

Expanded text:
lix. Omnium namque tunc nonnisi lix. Omnium namque tunc nonnisi bonorum uera et plena felicitas et omnium nonnisi malorum digna et summa infelicitas apparebit. CAPUT et mala aequo animo ferre discimus, quae patiuntur et boni; et bona non magnipendere, quae adipiscuntur et mali; ac per hoc etiam in his rebus, in quibus non apparet diuina iustitia, salutaris est diuina doctrina. Nescimus enim quo iudicio Dei bonus ille sit pauper, malus ille sit dines; iste gaudeat, quem pro suis perditis moribcruciari debuisse maeroribus arbitramur, contristetur ille, quem uita laudabilis gaudere debuisse persuadet; exeat de iudicio non solum inultus, uerum etiam damnatus innocens, aut iniquitate iudicis pressus aut falsis obrutus testimoniis, e contrario scelestus aduersarius eius non solum inpunitus. uerum etiam uindicatus insultet; inpius optime ualeat, pius languore tabescat; latrocinentur sanissimi iuuenes, et qui nec uerbo quemquam laedere potuerunt, diuersa morborum atrocitate ad
Abbreviated transcription (Latin):
primorũ meritũ peccatorũ: sed
&iã desingulorũ operib ꝓpriis.
quaegeru̾nt arbitrio uolunta¬
tis Qa & daemones n&orqueant᷑ a
pecp̃cantur. necutiq: iniuste
uel parcitur cis. uel ꝓsuaquiq im¬
phitate torquent᷑ Et homines¬
plerumq aꝑte. sẽꝑ occulte luunt
psuis factis diumitus poenas. siue
inhac uita. siue post mortẽ quam¬
iuis nullus hominũ agat rectenisi
diuino adiuu&us auilio Nul¬
lus daemonũ aut hominũ agatini¬
que : nisi diumo codẽq iuscissimo
iudicio ꝑmittatur: Sicut enĩ ait
apłs: nonẽ iniquitas apuddm̃. Eti¬
am sicut ipse alibidicit inscrutabi
libro deillis primis. nec deis¬
tis mediis di iudiciis. sed de ipso no¬
uissimo quantum ipse tribuerit dis¬
putabo quando xp̃s decaelouentu¬
rusẽ uiuos iudicaturus & mortuos
Istequippe dies iudicii ꝓprieiam uo¬
catur eo quod nullus ibierit impe¬
rite quaerelę locus Cur imiustus
illesit felix. Etcur ille iustus infe¬

Expanded text:
primorum meritum peccatorum; sed primorum meritum peccatorum; sed etiam de singulorum operibus propriis, quae gerunt arbitrio uoluntatis. Nam et daemones ne torqueantur precantur, nec utique iniuste uel parcitur eis uel pro sua quique inprobitate torquentur; et hominesplerumque aperte, semper occulte, luunt pro suis factis diuinitus poenas sine in hac uita siue post mortem: quamuis nullus hominum agat recte, nisi diuino adiuuetur auxilio; nullus daemonum aut hominum agat ique, nisi diuino eodemque iustissimo iudicio permittatur. Sicut enim ait apostolus, non estiniquitas aput Deum; etiam sicut ipse alibi dicit, inscrutabiibro de illis primis nec de istis mediis Dei iudiciis, sed de ipso nouissimo, quantum ipsi tribuerit, disputabo, quando Christus de caelo uenturus est uiuos iudicaturus et mortuos. Iste quippe dies iudicii proprie iam uocatur, eo quod nullus ibi erit inperitae querellae locus, quur iniustus ille sit felix et quur ille iustus infe
Abbreviated transcription (Latin):
dies hociudicium tendatur. incer¬
tumẽ: Sedscripturarũ more sc̃a¬
rum diem poni solere ꝓtempore:
emoquiillas litteras quã lib&
Neglegent̃ legerit nescit
Ideo autẽ cũ diẽ iudiciidĩ dicimus.
addimus ultimũ. uel nouissimũ.
qui a & nunc iudicat. & ab huma¬
ingeneris initio iudicauit. Di¬
mictens depara drso & alignoui¬
cae separans primos homines.
peccatimagni ꝑp&ratores Im¬
mo &iã quando angelis peccan¬
tib non peꝑcit. quorũ princeps
homines ascipso. subuersus in¬
uidendo sub uercit: ꝓcul dubio
iudicauit. Nec sine illius altoius¬
toq iudicio & in hoc aerio caelo
&inc̃ris. & daemonum . & hominũ
nuseriaẽ uitaerrorib aerumnisq
plenissima. Uerum & sinemopec ant¬
cass& Nonsine bono rectoq uidi¬
cio uniuersã rationalẽ creaturã
ꝑseuerantissime sibi suo dño cohe¬
rentẽ. in ag̾na beatitudine r&i¬
ner& Iudicat &iã nonsolũunt xudi¬
uersalit̃ degenere daemonum
atq hominũ. ut miserisint ꝓpt̃

Expanded text:
dies hoc iudicium tendatur, incertum est; sed scripturarum more sanctarum diem poni solere pro tempore nemo, qui illas litteras quamlibet neglegenter legerit, nescit. Ideo autem, cum diem iudicii Dei dicimus, addimus ultimum uel nouissimum, quia et nunc iudicat et ab humani generis initio iudicauit dimittens de paradiso et a ligno uitae separans primos homines peccati magni perpetratoresmo etiam quando angelis peccantibus non pepercit, quorum princeps homines a se ipso subuersus inuidendo subuertit, procul dubio iudicauit; nec sine illius alto iustoque iudicio et in hoc aerio caelo et in terris et daemonum et hominum miserrima est uita, erroribus aerumnisque plenissima. Verum etsi nemo peccasset, non sine bono rectoque iudicio uniuersam rationalem creaturam perseuerantissime sibi suo Domino cohaerentem in aeterna beatitudine retineret. Iudicat etiam non solum uniuersaliter de genere daemonum adque hominum, ut miseri sint propter
Abbreviated transcription (Latin):
tres cuangelistas. matheum. mar¬
cum & lucã dehacre similit̃dic¬
tasunt Inter se omnia conferant᷑.
Quaedã quippe alt̃ obscurius.
alt̾ explicat planius. ut eaquacad
unãrem ꝑcinentia dicuntur. ap¬
pareat u̾ndedicantur quod face¬
re urcumq curaui. inquadam
epła quamrescripsi ad beate me¬
moriae uirũ esrchium salonita¬
nȩ urbis epm. cuius epistole ticu¬
lus est define sacculi
romde iam illud hicdicam.
quod ineuangelio scđm mat¬
heum. deseparatioñ bonorum
& malorũ legitur. ꝑ iudiciũ prę¬
sentissimũ. atq nouissimũ xp̃i.
Cũ autẽ uenerit inquit filius homi

Expanded text:
tres euangelistas Matthaeum, Martres euangelistas Matthaeum, Marcum et Lucam de hac re similiter dicta sunt, inter se omnia conferantur. Quaedam quippe alter obscurius, alter explicat planius, ut ea, quae ad unam rem pertinentia dicuntur, appareat unde dicantur. Quod facere utcumque curaui in quadam epistula, quam rescripsi ad beatae memoriae uirum Hesychium, Salonitanae urbis episcopum, cuius epistulae titulus est: De fine saeculi. Proinde iam illud hic dicam, quod in euangelio secundum Matthaeum de. separatione bonorum et malorum legitur per iudicium praesentissimum adque nouissimum Christi. Cum autem uener
Abbreviated transcription (Latin):
quia dictũ ẽ iudicantes duo decim
trib isrł. Irib leui qua&tia de¬
cimaẽ. ab eis iudicanda nonerit.
aut solum illumpopulũ. Ñ &iam
gentes c&eras udicabunt Qđ
autem ait inregeneratioñ: ꝓcul
dubio mortuorum resurrectionẽ.
nomin̾ uoluit regene rationis
in tellegi: Sicenumcaronrã rege¬
rabiturꝰ ꝑ incorruptionͣ: quẽ ad
modũc̃ animanrã regenerata
ꝑfidẽ: multa p̃tereo. quaed cul¬
timo iudicio it adici uidentur.
ut diligenter considerata reperi¬
anturꝰ aAmbigua uel magis ad
aliud ꝑtinentia siue scilic& ad
cum saluatoris aduentũ. quo per
totum hoctempus in ecđasua ue¬
nit. hocẽ inmembrissuis parti¬
culatim atq paulatim. quõto¬
ta corpus ẽ eius: Siueadexcidiũ
terre nae hierusalem. quia &de. ã
illo cũ loquitur. plerũq: sicloqͥ¬
tur. tamquã define seculi . atq
illodie iudicunouissimo & mag¬
noloquatur. It autdinosci nonꝰ
possit omnino. nisiea quacapud

Expanded text:
quia dictum est: Iudicantes duodecim quia dictum est: Iudicantes duodecim tribus Israel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit, aut solum illum populum, non etiam gentes cet.eras indicabunt. autem ait: In regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine uoluit regenerationis intellegi. Sic enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quem ad modum est anima nostra regenerata per fidem.- Multa praetereo, quae de ultimo iudicio ita dici uidentur, ut diligenter considerata reperiantur ambigua uel magis ad aliud pertinentia, siue scilicet ad eum Saluatoris aduentum, quo per totum hoc tempus in ecclesia sua uenit, hoc est in membris suis, particulatim adque paulatim, quoniam tota corpus est eius; siue ad excidium terrenae Hierusalem; quia et de illo cum loquitur, plerumque sic loquitur, tamquam de fine saeculi adque illo die iudicii nouissimo et magno loquatur; ita ut dignosci non possit omnino, nisi ea, quae aput
Abbreviated transcription (Latin):
discimus cumsuis discipulis iudica¬
turũ ihm̃. Vnde & alibi iudeisdix̃
Siergo in beel rebub eicio demonia
sidessessurosẽe. Ai duo decim so¬
los homines cũ illo iudicaturospu¬
ure debemus: Duodenarioquip¬
pe numero uniuersa quȩdã sig¬
nnficataẽ iudicantiũ multitudo.
ppt̃ duas partes numeriseptena¬
rii. quosignificatus plerumq uni¬
uersitas Quaeduȩ partes idẽ tria
& quateuor. altera ꝑ alterã multi¬
plicatȩ. duodecim faciunt. Nam
& quattuor ter. &tria quat̃. duo¬
decims Et siqua alia huius duo¬
denarii numeri quae ad hocuale¬
at ratio repperitur. Alioquin¬
quõ in locum iude traditoris apłmi
mathiam legimus ordinatũ. Apts
piulus qui plus omnib illis labora¬
uit. ubi adilidicandũ sedeat ponha¬
bebit: quiprofecto cumaliis scĩs
adnumerum iudic um se ꝑtinere
demonstrat Cũdicit nescitis quia
angelos iudicabimus. de ipsisquo¬
quẽ iudicandis in hocnumero duo¬
denario similis causaẽ. Nonenĩ

Expanded text:
discimus cum suis discipulis judicaturum Jesum. Unde et alibi Judaeis dixit: Si ergo in Beelzebub ejicio daemonia, sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo iudicaturos putare debemus. duodenario quippe numero uniuersa quaedam significata est iudicantium multitudo propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque uniuersitas: quae duae partes, id est tria et quattuor, altera per alteram multiplicatae duodecim faciunt, nam et quattuor ter et tria quater duodecim sunt, et si qua alia huius duodenarii numeri, quae ad hoc ualeat, ratio reperitur. Alioquinniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthiam legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus omnibus illis laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit; qui profecto cum aliis sanctis ad numerum iudicum se pertinere demonstrat. cum dicit: Nescitis quia angelos iudicabimus? De ipsis quoque iudicandis in hoc numero duodenario similis causa est. Non enim