comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
MIINẼ. Uerbum cõmunicat ꝓprigȩ scripturarũ est : & pub¬
lico sermone terit᷑ : populus iudȩorũ pastẽdi esse seiactans cõmunes
cibos uocat quib om̃s utuntur homines uerbi gracia suillã
carnẽ ostreas. lepores & istius modi animantia quae ungulã
ñ fidunt necrumi nant. nec squa mosa inpiscib sunt: Unde
& inactib aposto lorũ scriptũ est: qđ ds̃ scĩ ficauit : tunecõ¬
mune dixeris: Cõmune ergo qđ c&eris hominib: pat& &
quasi non est departe dĩ. ꝓ inmundo appellatur: nihilẽ inquit
Iextra hominẽ introhiens in eũ qđ possit eũ qͦuo inquinare:
sed quae de homine ꝓcedunt. illa s̃ quae co inquinant hominẽ:
obponat prudens lector & dicat si qđ in trat inos ñcoin¬
quinat hominẽ quare ido lothytis ñ uescimur & a postolus
ꝯscribit ñ potestis calicẽ dñi bibere & calicã demonioruscien¬
idolorũ ac demonũ inuocatio ea facit inmunda:¬

Expanded text:
minem. Verbum communicat proprie Scripturarum est, et publico sermone non teritur. Populus Judaeorum partem Dei esse se jactans, communes cibos vocat, quibus omnes utuntur homines: verbi gratia, suillam carnem, ostreas, lepores et istiusmodi animantia, quae ungulam non findunt nec ruminant, nec squamosa in piscibus sunt. Unde et in Actibus apostolorum scriptum est: Quod Deus sanctificavit, tu ne commune dixeris . Commune ergo quod caeteris hominibus patet, et quasi non est de parte Dei, pro immundo appellatur. Nihil est, inquit, extra hominem introiens in eum quod possit eum coinquinare; sed quae de homine procedunt, illa sunt quae coinquinant eum. Opponat prudens lector, et dicat: Si qquinat hominem, quare idolothytis non vescimur? Et Apostolus scribit: Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum . Scienidolorum ac daemonum invocatio ea facit immunda
Abbreviated transcription (Latin):
unquit dauidrex sacerdotalicibopas¬
tus ex cusabilis est. & uix a alterius euange listae narrationem
sacerdotes sabbatum pertemplimisterium uio lantes crimine
carent quanto magis filius hominis quiuerus rex & uerdssa¬
cerdos &ideocdhis est sabbati euulsarũ sabbatospicarum
noxa nonten&ur

Expanded text:
nquit, David rex sacerdotali cibo pastus excusabilis est, et juxta alterius evangelistae narrationem sacerdotes sabbatum per templi ministerium violantes crimine carent, quanto magis Filius hominis qui verus rex est et verus sacerdos, et ideo Dominus Sabbati, evulsarum sabbato spicarum noxa non tenetur
Abbreviated transcription (Latin):
uggillat scribas &pharis eos : quiuistosse putantes peccatorũ consor¬
tici declinabant : Seipsum medicum dicit qui miro medicandi
genere uulneratus est propt̃ iniquitates nrãs. & liuore eius fana¬
tisumus: sanos autẽ &iustos appellat eos quignor ante s dĩiusti¬
tiam & suam uolenutes constituere iustitiaȩdĩ non sunt subiesti:
qui ex lege praesumentes euangelu gratiam nonquerunt:
Porro male habentes peccatores uocat eos quisue fragilitatis
conscientiae deuicti nec perlegem seustificariposse uidentes
xp̃i gratiae paenitendo colla submittunt:
& erant discipul

Expanded text:
uggillat scribas et Pharisaeos qui justos se putantes, peccatorum consortia declinabant. Seipsum medicum dicit, qui miro medicandi genere vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus . Sanos autem et justos appellat eos qui, ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti ; qui ex lege praesumentes Evangelii gratiam non quaerunt. Porro male habentes et peccatores vocat eos qui suae fragilitatis conscientia devicti, nec per legem se justificari posse videntes, Christi gratiae poenitendo colla submittunt. Et erant discipul
Abbreviated transcription (Latin):
ad profectum uitȩ correctionus perhaec excitari adq: ad sur¬
gere festinant : quib: apte congruit illud psalmiste : edent
pauperes & saturabunt᷑ & laudabunt dnm quirequirunt eum :
miles uerbũdĩ & facient : & ad laudem non suam sed suꝑni largitoris
cuncta quȩ bene gerun referent : Vnde merito aduitam
interioris hominis &ernam ut pote pane uitaeia saturati perueni¬
ent : Cui contra tardis auditoribus perpro ph&am eeprobatur
m anducastis: & nonestis saturati: M anducant namq: & non
saturantur : quipanem uerbi dĩ audiendo ÷ degustant
sed non faciendo quȩ audiunt nihil exhis internae dulcedinis
quocor ipsorum confirm&ur inuentre memoriae recipiunt:¬

Expanded text:
ad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurad profectum vitae correctionis per haec excitari atque assurgere festinant. Quibus apte congruit illud Psalmistae, Edent pauperes, et saturabuntur, et laudabunt Dominum; qui requirent eum, miles verbum Dei, et facient, et ad laudem non suam, sed superni largitoris cuncta quae bene gerunt referent. Unde merito ad vitam interioris hominis aeternam, utpote pane vitae saturati, pervenient. Cui contra tardis auditoribus per prophetam exprobratur: Manducastis, et non estis saturati . Manducant namque, et non saturantur, qui panem verbi Dei audiendo degustant, sed non faciendo quae audiunt, nihil ex his internae dulcedinis, quo cor ipsorum confirmetur, in ventrem memoriae recipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
congaudeat ostendat. & nos adagendas semperdõ gratias
in form&. Cum uel terreno pane carnem uelanimã celesti
suꝑna gratia largiente reficimꝰ & habebat pisciculos¬
paucos: & ipsos beneoixit
& IISSIT AB PONI
iinpanib septem scriptura nouitestamenti designatur
in cuiꝰ lectione pergratiam scĩ sp̃s internas mentium epulas
inuenimꝰ quid in pisciculis quos benedicens parit̃ dñs turbaeius sit
ad poninisiscõs accipimꝰ illius temporis quo eãdem est con¬
dita scriptura. uel quorum ipsa scriptura fidem uitam &
passiones contin& quid & urbulentis huiꝰ scłi fluctibus erepti
acdiuina benedictione consecrati refectionem nobis internam
ne in huiꝰ mundi transeuntis ex cursoꝰ deficiamꝰ exemplosuae
uel uitȩ prȩbuere uel mostis & mandu caueruNTa¬
TURACI SURT
anducant depanibus dñi acpiscibus
& saturantur. quiaudientes uerba dĩ &eempla intuentes

Expanded text:
congaudeat ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias congaudeat ostendat, et nos ad agendas semper Deo gratias informet, cum vel terreno pane carnem, vel animam coelesti superna gratia largiente reficimus. Et habebant pisciculos, et ipsos benedixit et jussit apponi. Si in panibus septem Scriptura Novi Testamenti designatur, in cujus lectione per gratiam sancti Spiritus internas mentium epulas invenimus, quid in pisciculis quos benedicens pariter Dominus turbae jussit apponi, nisi sanctos accipimus illius temporis, quo eadem est condita Scriptura, vel quorum ipsa Scriptura fidem, vitam, et passiones continet? Qui de turbulentis hujus saeculi fluctibus erepti, ac divina benedictione consecrati, refectionem nobis internam, ne in hujus mundi transeuntis excursu deficiamus, exemplo suae vel vitae praebuere vel mortis. Et manducaveruntturati sunt. Manducant de panibus Domini ac piscibus, et saturantur, qui audientes verba Dei, et exempla intuentes,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit eccłȩ suae perorbem uitaȩ cibaric distribui
Quod autẽ fregit panes quos discipulis dar&: a pertionem
designat sacramentorum quib: adperp&uam salutem nutri¬
endus erat mundus: Cumenĩ ait ipse dñs & nemono uit
filiũ nisi pater neque patrem quis nouit nisi filius &cui uoluerit
flius reuelare. quid nisi panem uitȩ nobis perse aperiendũ
demonstrauit ad cũi interiora cernenda pernos ipsos
penderare nequiumus  Cui contra proph&a miserabilem
Cui contra proph&a misera bilem
quorundam famam deplorans agebat. paruuli p&ierunt panem :¬
nec erat qui franger& eis: quod est aliis uerbis dicere : In¬
docti quȩ sierunt pabulum uerbidĩ. quo aduistutem bonae
operationis conualescerent refici: nec erat magistris defici¬
entibus quieis scriptur& arcana pate facer&: eos que ad uiam
ueritatis instituer& : Acceptis autem ad frangendum panib:
dñs gratias agit : ut & ipse quantum desalute generis humani

Expanded text:
voluit Ecclesiae suae, per orbem vitae cibaria distribui. voluit Ecclesiae suae, per orbem vitae cibaria distribui. Quod autem fregit panes quos discipulis daret, apertionem designat sacramentorum, quibus ad perpetuam salutem nutriendus erat mundus. Cum enim ait ipse Dominus: Et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit filius revelare , quid nisi panem vitae nobis per se aperiendum demonstravit, ad cujus interiora cernenda per nos ipsos penetrare nequivimus? Cui contra propheta miserabilemCui contra propheta miserabilem quorumdam famem deplorans aiebat: Parvuli petnec erat qui frangeret eis . Quod est aliis verbis dicere: Indocti quaesierunt pabulum verbi Dei, quo ad virtutem bonae operationis convalescerent refici, nec erat, magistris deficientibus, qui eis Scripturarum arcana patefaceret, eosque ad viam veritatis institueret. Acceptis autem ad frangendum panibus Dominus gratias agit, ut et ipse quantum de salute generis humani
Abbreviated transcription (Latin):
deria calcare & comprimere iubemur: Omnis enim caro
fenum &omis gloria eiꝰ tamquam flosfeni: innouo autem
testamento ipsamquoq terram acfacultates temporales
derelinquere p̃cipimur: Vel certe quia mons inquo turba
dominicis panib: resicułtur altitudinem ut supra diximus
redẽptoris nostri significat : ibi super fenum hic superter¬
ram reficitur: ibienĩ celsitudoxp̃i propter carnales
homines & hierusalem terraenam carnali spe & desiderioteꝯit᷑
hic autem remota omni cupiditate carnali conuiuas
noui testamenti speipermanentis firmamentum tamquam
ipsius montis soliditas nullo feno inter posito continebat:
& accipiens septem panes
aGENS FRONIT
&dabat discipulis sus ut adponen enT & ad posu¬
eruNT turbȩ̨.
dñs accipiens panes dabat discipulis
ut ipsi accepto s turbae ad ponerent: Quia spirita lis
dona scientiae tribuens a postolis pereorum minis terium

Expanded text:
deria calcare et comprimere jubemur. Omnis enim caro deria calcare et comprimere jubemur. Omnis enim caro fenum, et omnis gloria ejus tanquam flos feni . In Novo autem Testamento ipsam quoque terram ac facultates temporales derelinquere praecipimur. Vel certe quia mons in quo turba dominicis panibus reficiebatur, altitudinem ut supra diximus Redemptoris nostri significat, ibi super fenum, hic super terram reficitur. Ibi enim celsitudo Christi propter carnales homines et Jerusalem terrenam, carnali spe et desiderio tegitur; hic autem, remota omni cupiditate carnali, convivas Novi Testamenti, spei permanentis firmamentum tanquam ipsius montis soliditas, nullo feno interposito, continebat. Et accipiens septem panesagens fregit, et dabat discipulis suis ut apponerent, et apposuerunt turbae. Dominus accipiens panes dabat discipulis, ut ipsi acceptos turbae apponerent, quia spiritalis dona scientiae tribuens apostolis, per eorum ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
crediderunt. de prope adillum uenerunt quialegis &p
ph&arum erant litteris edoctideillo: Credentes uero
&x gentibus delonge utiq uenerunt adepm̃ quia nuilis
paginarum scarum monumentis deeius erant side
premoniti & inter rocauit eos:
promonties hab&is.  qui dixerut seo teo
ene septem panes in mysterio nouitesta menti ponuntur
in quo septi formis gratia sp̃s sc̃i plenius fidelib cunctis
& credenda reuelatur. & credita datur: nẽque ordea cłi fiuisse
ꝓduntur sicut illiquinq de quib quinq sunt hominam
mibitur saerata : neiterum sicut in lege uitale animae
alimentum corporalibus sacramentis obteger& ur
Hordei &eñ medilla tena cissima paleu tegitur
& precepit tuibe discum bene superter
Supra in refectione quinq panum turba superfenum uiridae
dis cũbebat: nunc ubi septem panib: reficienda est supraterram
discũbere praecipitur : quia perscripturam legis carnisdesi¬

Expanded text:
crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et crediderunt, de prope ad illum venerunt, quia legis et Prophetarum erant litex gentibus de longe utique venerunt ad Christum, quia nullis paginarum sanctarum monumentis de ejus erant fide praemoniti. Et interrogavit eos: Quot panes habetis? Qui dixerunt, Septem. Bene septem panes in mysterio Novi Testamenti ponuntur, in quo septiformis gratia Spiritus sancti plenius fidelibus cunctis et credenda revelatur et credita datur. Neque hordeacei fuisse produntur, sicut illi quinque de quibus sunt quinque hominum millia saturata, ne iterum sicut in lege vitale animae alimentum corporalibus sacrHordei etenim medulla tenacissima palea tegitur. Et praecepit turbae discumbere super terram. Supra in refectione quinque panum turba super fenum viride discumbebat, nunc ubi septem panibus reficienda est, supra terram discumbere praecipitur, quia per Scripturam legis carnis desi
Abbreviated transcription (Latin):
e st autem quinihil fraudis & nihil carnalis
corruptionis &pertus ad omni potentis dĩ seruitium
festinauit, Iste delongmaes nonuenit. quia per
in corruptionem & innocentiam proximus fuit: Alius nullu¬
inpudicitia nullis flagitus inquinatus solo autem coniugio
expertus : ad ministe rium spiritale conuersus est
eque iste uenit elonginqͥo quid usus coniunctione concessa
per inlicitam nonerrauit: aluuero postcarnis flagitia
alu post falsa testimonie alu post factu furtu.
alii post inlatas uiolentias. alu post par p&era ta
homicidia adpenitentiam redeunt : atq ad omni poten¬
tis di seruitium conuertunt᷑:  Hiuidebic& ad dnm̃¬
delonginquoueniunt Quanto &enim quisq plus in
prauo opere errauit: tanto ab omni potente dño longius
recessit: Dentur igitur alimenta eis &iam quidẽ
longin quo ueniunt: quia conuersis peccatoribus doctrans
scãe cibi prȩbendi sunt : ut indm̃ uires reparent . quas in
flagitus amiseruntltem iudȩi quicumque ixp̃o

Expanded text:
Est autem qui, nihil fraudis et nihil carnalis corruptionis expertus, ad omnipotentis Dei servitium festinavit. Iste de longinquo non venit, quia per incorruptionem et innocentiam proximus fuit. Alius nullimpudicitia, nullis flagitiis inquinatus, solum autem conjugium expertus, ad ministerium spiritale conversus est. Neque iste venit de longinquo, quia usus conjunctione concessa, per illicita non erravit. Alii vero post carnis flagitia, alii post falsa testimonia, alii post facta furta, 1417 alii post illatas violentias, alii post perpetrata homicidia ad poenitentiam redeunt, atque ad omnipotentis Dei servitium convertuntur: hi videlicet ad Domlonginquopravo opere erravit, tanto ab omnipotente Domino longius recessit. Dentur igitur alimenta eis etiam, qui de longinquo veniunt, quia conversis peccatoribus doctrinae sanctae cibi praebendi sunt, ut in Deum vires raperent quas in flagitiis amiserunt. Item Judaei quicumque in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
amplius adMirabaNtUR dicentes: bene omia
ẜ ectm & sundos pecit audire. & mutos lo qui.
Siscie bat eos sicut ille qui notas habebat & p̃sortes &
futuras hominum uoluntites taito magis p̃dicaturtis qianto
manis nep̃ di carent eis p̃cipiaebat. ut quid hoc p̃cipiebat
nisi quia pigris uolebat ostendere quanto studiosius
quantoq feruentius eũ p̃dicare debcant quib iub& ut
p̃dicent quando illi quiꝓ hibebantur tacere ñ poterant
hapenetit qđ maridu canent : conuocatisois cip¬
lis at illis: Miseneor SΥꝑtrbã Quia ecce setu

Expanded text:
amplius admirabantur dicentes: Bene omnia amplius admirabantur dicentes: Bene omnia fecit, et surdos fecit audire, et mutos loqui. Si sciebat eos, sicut ille qui notas habebat et praesentes et futuras hominum voluntates, tanto magis praedicaturos quanto magis ne praedicarent eis praecipiebat, ut quid hoc praecipiebat, nisi quia pigris volebat ostendere quanto studiosius quantoque ferventius eum praedicare debeant, quibus jubet ut praedicent, quando illi qui prohibebantur tacere non poteranthaberent quod manducarent, convocatis discipulis, ait illis: Misereor super turbam, quia ecce jam
Abbreviated transcription (Latin):
bi utraq unius eiusdemq mediator eͥs đi
& hominũ natura manifeste distincta ẽ: suspiciens enĩ incae¬
lũ quasi homo dm̃ p̃caturus ingemuit : sed mox uno sermone
qua si diuina potens maiestate curauit: bene autẽ dicitur
de eo cuius dñs aperuit aures aclinguaȩ uinculũ soluit.
quia lo quae batur recte: ille & enĩ solus recte loquitur
siuae đm confitendo seualiis predicando. c̃uius auditũ
ut caelestib: possit aus cultare & ob secundare mandatis
diuin a gratia reserat: Cuius lingu̾a dñs tactu sapientiȩ
quae ipse ẽ. adloquendũ instituit: talis autẽ merito potest
dicaere cũ psalmista: Dñe labia mea aperiaes & osmeũ ad¬
nunciabit laudem tuã: & cũ ẽsaia: dñs dedit mihi linguã
eruditã utsciã sustentare eũ qui lapsus est uerbo erigit
mane mane erigit mihi aurẽ : ut audiã quasimagistrũ :
Et p̾cepit illis necuidicerent: quanto autẽ eig
p̃cipiepat. tanto magis plus predicasant: & eo

Expanded text:
bi utraque unius ejusdemque mediatoris Dei et hominum natura manifeste distincta est. Suscipiens enim in coelum quasi homo Deum precaturus ingemuit, sed mox uno sermone quasi divina potens majestate curavit. Bene autem dicitur de eo, cujus Dominus aperuit aures, ac linguae vinculum solvit, quia loquebatur recte. Ille etenim solus recte loquitur, sive Deum confitendo, seu aliis praedicando, cujus auditum ut coelestibus possit auscultare et obsecundare mandatis, divina gratia reserat, cujus linguam Dominus tactu sapientiae, quae ipse est, ad loquendum instituit. Talis autem merito potest dicere cum Psalmista: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam . Et cum Isaia: Dominus dedit mihi linguam eruditam, ut sciam sustentare eum qui lassus est verbo. Erigit mane, mane erigit mihi aurem, ut audiam quasi magistrum . Et praecepit illis ne cui dicerent. Quanto autem eis praecipiebat, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
meminerit non dumesse coepisse sacrificium scm̃ scõrum.
quod corpus eiꝰ est: nondum enĩ obtulerat in passione holo¬
chaustum suum : Noneutem opostebat auferr significantiu
sacrificia priusquam illud quod signi ficabatur confirmatum
ess& contestacione a postolorum praedicantium & fide creden¬
tium populorum: quia uerotipicȩ uiriste peccatis languidũ
genus designat humanum : recte non solum leprosus uerum
&iam iuxta euangelium lucae plenus lepra fuisse describitur:
Oñs enĩ peccauerunt &egent gloriadĩ : illa scilic& ut
extenta manu saluatoris hocest in carnato di uerbo huma¬
namq contingente naturam aberroris prisciuari&ate
mundentur : possint que cum a postolis audire. Namuos
mundiestis propter sermonem quem locutus sum uobis
& quidiutius ab ominabiles a populo dĩ erant castrisse¬
cr&iiam aliquando templo reddi & sacerdoti queant offer¬

Expanded text:
meminerit nondum esse coepisse sacrificium sanctum sanctorum, meminerit nondum esse coepisse sacrificium sanctum sanctorum, quod corpus ejus est. Nondum enim obtulerat in passione holocaustum suum. Non autem oportebat auferri significantia sacrificia, priusquam illud quod significabatur, confirmatum esset contestatione apostolorum praedicantium, et fide credentium populorum. Quia vero typice vir iste peccatis languidum genus designat humanum, recte non solum leprosus, verum etiam, juxta Evangelium Lucae, plenus lepra fuisse describitur. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei . Illa, scilicet, ut, extenta manu Salvatoris, hoc est incarnato Dei Verbo, humanamque contingente naturam, ab erroris prisci varietate mundentur, possintque cum apostolis audire: Jam vos mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis , et qui diutius abominabiles a populo Dei erant castris secreti, jam aliquando templo reddi, et sacerdoti queant offer
Abbreviated transcription (Latin):
pi&atis effectum Nonergo ut pleriq: latinorum putant
iungendum est & legendum uolo mundare sed separatim:
Ut primum dicat uolo deinde imper& mundare:
uide nemmitu dixeris. Quare prȩcipitur nemini
dicere : nisi ut docer& non uulganda nrabene ficia sed
praȩmenda ut non solum amercede abstineamus paecu¬
niaȩ sed &iam gratiae : Seo uadi osterideti pititic ipi
quae precenit morses in testimoniũ il las
stendere se sacer doti iub&ur. ut intelliger& sacerdos
eũ non legis ordine sed gratia dĩ suprã legem essecuratum
o fferre autẽ sacrificium. ut ostender& dñs qͦuia legem non
soluer& sedimpler&: Quisecundum legem gradiens supra
legem sanar& eos quos remedia legis non sanauerant : & bene
addidit in testimonium illis: hocest sidõ craedant. sumpi&a¬
tis lepra discedat.: quodsi quẽ mou& quo modo dñs mosaicum
uideatur approbare sacrisicium. cumid non receperit ecclȩsia :

Expanded text:
pietatis effectum. Non ergo ut plerique Latinorum putant pietatis effectum. Non ergo ut plerique Latinorum putant jungendum est et legendum Volo mundare, sed separatum, ut primum dicat volo, deinde imperet, mundare. illum, etc. Quare praecipitur nemini dicere, nisi ut diceret non vulganda nostra beneficia, sed premenda, ut non solum a mercede abstineamus pecuniae, sed etiam gratiae. Sed vade et ostende te principi sicut praecepit Moyses in testimonium illis . Ostendere se sacerdoti jubetur, ut intelligeret sacerdos eum non legis ordine, sed gratia Dei supra legem esse curatum. Offerre autem sacrificium, ut ostenderet Dominus quia legem non solveret, sed impleret; qui secundum legem gradiens supra legem sanaret eos, quos remedia legis non sanaverant. Et bene addidit in testimonium illis, hoc est, si Deo credant, si impietatis lepra discedat. Quod si quem movet, quomodo Dominus Mosaicum videatur approbare sacrificium, cum id non receperit Ecclesia,
Abbreviated transcription (Latin):
ihil medium est inter opusdĩ atq praceptum: quia in prae¬
ceptoest opus: deniq dixit & facta sunt. Videsigitur quod dubi¬
tari nom potest quia uoluntasdi potestas est: siergo uoluntas ẽ
potestas est qui unius uoluntatis asserunt unius utiquaȩ asserunt
potestatis : Itaq quasi potestatem habens sanandi &uibendi
auctoritatem : operandi testimonium non refugit : uolo enĩ
dicit ꝑpiter fotinum: Imperat propt̃ arrium: tangit ꝓpt̃
manicheum: & lex quidem tangi leprosos prohib&
Sed quidñs legis est : non obsequitur legi sed legem facit: Non
ergo ideo t&igit quia sine tactu mundare non poterat : sedut ꝓba¬
r& quia subiectus nonerat legi nec contagium timebat
ut homines sed quia contaminari non poterat qui alios
liberabat: lepra tactudnĩ fugatur : quae so lebat contami¬
nare tangentem: Simulq illud mirabile. quod eosana¬
uit genere : quo fuerat obsecratus. siuis. potes me mundarȩ:
uolo inquit: memundare: : Habes uoluntatem : &iam habes

Expanded text:
ihil medium est inter opus Dei atque praeceptum, quia in praecepto est opus. Denique dixit et facta sunt . Vides ergo quod dubitari non potest quin voluntas Dei potestas sit? Si ergo voluntas ejus potestas est, qui unius voluntatis asserunt, unius utique asserunt potestatis. Itaque quasi potestatem habens sanandi, et jubendi auctoritatem, operandi testimonium non refugit. Volo enim dicit propter Photinum, imperat propter Arium, tangit propter Manichaeum. Et lex quidem tangi leprosos prohibet; sed quia Dominus legis est, non obsequitur legi, sed legem facit. Non ergo ideo tetigit, quia sine tactu mundari non poterat, sed ut probaret quia subjectus non erat legi. Nec contagium timebat ut homines, sed quia contaminari non poterat qui alios liberabat, lepra tactu Domini fugatur, quae solebat contaminare tangentem. Simulque illud mirabile, quod eo sanavit genere, quo fuerat obsecratus. Si vis, potes me mundare. Volo, inquit, mundare. Habes voluntatem, etiam habes
Abbreviated transcription (Latin):
quȩrendo docaebant ueraesse que dixerat : ipse quippe est heres cuiꝰ
iniustam necem aiebat esse uindicandam a patre : illine quã coloni
qui a boccidendo difilio ad modicũ quidem timore humano r&arda¬
ridone uenir& horaeiꝰ : nũquã uero diuino amore potuere cohiberi:
Moralisane intellectu cuiq fidelium cũ misteriũ baptism quod
xerceat operando cõmittitur : quasi umea quã excolat locat᷑
mittitur seruus unꝰ alter & tertius. quidefructuaccipiant
cumlex palmodia ꝓph&ia quarũ ad monitionẽ benea gendo
sequatur legitur: sedimissus seruus contumelus affertus uelce sas
eicitur : cum sermo auditus uel contepnitur. uel peius est
& iamblas phemat᷑: Missũ insuꝑ heredẽ quantũ in seest ocoidit
qui& filiumdi conculcauerit. aespiũ gratiae quo scĩficatus est ron¬
tume uamsecerit: perditomalo cultore umeadabit sec cbco

Expanded text:
quaerendo, docebant vera esse quae dixerat. Ipse quippe est haeres, cujus quaerendo, docebant vera esse quae dixerat. Ipse quippe est haeres, cujus injustam necem aiebat esse vindicandam a patre. Illi nequam coloni, qui ab occidendo Dei Filio ad modicum quidem timore humano retardari, donec veniret hora ejus, nunquam vero divino amore potuere cohiberi. Morali sane inteexerceat operando committitur, quasi vinea quam excolat locatur. Mittitur servus unus, alter et tertius, qui de fructu accipiant, cum lex, psalmodia, prophetia, quarum monitionem bene agendo sequatur, legitur. Sed missus servus contumeliis affectus vel caesus ejicitur, cum sermo auditus vel contemnitur, vel, quod pejus est, etiam blasphematur. Missum insuper haeredem quantum in se est occidiqui et Filium Dei conculcaverit, et spiritui gratiae, quo sanctificatus est, contumeliam fecerit. Perdito malo cultore, vinea dabitur alteri, cum
Abbreviated transcription (Latin):
repbatũ incapud anguli licitesse ponendũ nisi quia x p̃sa uobis
repbanas eocesus eredeturꝰ estgentib praedicandus ut quas
bopissogrlaris duos condat insem& ipsum. atq exutrso que
pepulo una sibi fideliũ ciuitdte unũ templuȩ disic& eosdẽ enĩ
Aprogto magst ros quossupꝰ colonos hocerat nunc edisicantes
appelat Quia subditã sibiplebẽ ad ferendo suita fructus quasi
uineã iubebant᷑ ex colore ipsi quoq hanc dõ i babitatore dignia
quasido uu conftruere atq omarep̃cipiebant᷑ : Vnde &a postolus
firelto senbensatt: diagric ultura diedisicatio eftis Sed ui
suctũuie a di quasi pessini coloni reddere magnopatris famili¬
afregabart idem quasi mali caementarii laboralao domuidilibi
& que rebant eũ tenere. xturuerunt turbã : coumus¬
ao qm̃ adros parabolam hanc dixorit. & relito
eo. abierũm
Principes sacerdotũ & scribȩ quasi
mentientẽ contrase dñm queraebant in terficere : sed hoc idem

Expanded text:
reprobatum in caput anguli dicit esse ponendum, nisi quia Christus a vobis reprobatus, et occisus, credituris est gentibus praedicandus, ut quasi lapis angularis duos condat in semetipso, atque ex utroque populo unam sibi fidelium civitatem, unum templum aedificet? Eosdem enim Synagogae magistros quos supra colonos dixerat, nunc aedificantes appellat. Quia qui subditam sibi plebem ad ferendos vitae fructus quasi vineam jubebantur excolere, ipsi quoque hanc Deo inhabitatore dignam quasi domum construere atque ornare praecipiebantur. Unde et Apostolus fidelibus scribens, ait: Dei agricultura, Dei aedificatio estis . Sed qui fructum vineae Dei quasi pessimi coloni reddere magno patrifamilias negabant, iidem quasi mali caementarii laborant domui Dei lapt quaerebant eum tenere, et timuerunt turbaam ad eos parabolam hanc dixerit, et relicto eo abierunt. Principes sacerdotum et scribae, quasi mentientem contra se Dominum quaerebant interficere. Sed hoc idem
Abbreviated transcription (Latin):
& dabit uineam aliig Hocuer siculũ dñs apud¬
matheum mox exposuit ipse dicens : Id eodico uobisquia aufer& auobis
regnũ dr̃ &dabitur genti facienti fructus ei : quodita futurum &iam
figuraliter ostenderat . cũ in exemplũ non credentiũ iudȩorũ in fructu¬
ose ficoma ledicer& : Quie contrario postmodũ credentes siue dȩ iu¬
deis seudegentib: fructiferȩ atq: eximiae conparauit arboridicens:
E gosũ uitis. uos palmites : quiman& in me & egoineo hic fest fructũ
multũ : Cũ aut̃ dixiss& quiaueniens dñs uineae pꝰperditionem
malorũ agricolarũ uineam daturꝰ ess& aliis : hocidem it adiuinitus
fuisse ꝓcuratum ꝓph&ico statĩ ad firmauit exẽplosubiciens

Expanded text:
et dabit vineam aliis. Hunc versiculum Det dabit vineam aliis. Hunc versiculum DMatthaeum mox exposuit ipse, dicens: Ideo dico vobis quia auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Quod ita futurum etiam figuraliter ostenderat, cum in exemplum non credentium Judaeorum infructuoso fico malediceret. Qui e contrario postmodum credentes, sive de Judaeis, sive de gentibus, fructiferae atque eximiae comparavit arbori, dicens: Ego sum vitis, vos palmites. Qui manet in me et ego in eo, hic fert fructum multum . Cum autem dixisset quia veniens Dominus vineae post perditionem malorum agricolarum, vineam daturus esset aliis, hoc idem ita divinitus fuisse procuratum, prophetico statim affirmavit exemplo, subjiciens:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ postula ame & dabotibigentes hereditatẽ tuam & ꝓpteraa quasi
sibi consulentes aiebant : Eccemundus totus posteũ abiit : &si
dimittimꝰ eũ sic omnes c̃redensineũ : here ditaergo filii ec clesia ẽ cunc¬
tis ei data derentib : quã ñ moriens illipat̃ reliquit sedipsesua
moste mirabilit̃ ad qui siuit resurgendo possẽdit : hanc autẽ
occiso comali coloni praeripese moliebant᷑ cũ crucifigente s eũ
uidei fidẽ qͣđ ꝑ eũ ẽ & tinguere & suã magis quȩ & legeestiusti¬
tiã praeferre acgintib: in buendis conabantur inserere : & a b¬
pre hondentes euor occiderunt. & eiecerunt axtrauinia
Notat eosmalitiae ꝑtina ces quinec crucifixo a cresusfitato am&¬
tuis dño adp̃dicationẽ a postol&ũ credere uoluerint sed quasca dauer
uulepiecenit : qui a ouantũ in sceratasius eũ finb &e dentes gentib: susapiendẽ¬
dederunt quiderco faci& ons uinea: uema & perd& colano

Expanded text:
est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Et propterea quasi est: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . Et propterea quasi sibi consulentes aiebant: Ecce mundus totus post eum abit. Et si dimittimus eum sic, omnes credent in eum . Haereditas ergo filii Ecclesia est, cunctis ei data de gentibus, quam non moriens ei pater reliquit, sed ipse sua morte mirabiliter acquisivit, quam resurgendo possedit. Hanc autem, occiso eo, mali coloni praeripere moliebantur, cum crucifigentes eum Judaei fidem quae per eum exstinguere, et suam magis, quae ex lege est justitiam praeferre, ac gentibus imbuendis conabantur inserere. Et apprehendentes eum occiderunt, et ejecerunt extra vineam. Notat eos malitiae pertinacis, qui nec crucifixo ac resuscitato a mortuis Domino ad praedicationem apostolorum credere voluerint, sed quasi cadaver vile projecerunt. Quia quantum in se erat a suis eum finibus excludentes gentibus suscipiendd
Abbreviated transcription (Latin):
omã quȩscripta sunt in lege moisi & ꝓph&is & psalmis deme
ad huc erco unũ habens filium carissicnũ & illũ migit
ad eos nouis sicrũ dicens: quia reuerebuntur filium qr euo
Quodait quia reuerebunt᷑ filiũ meũ : non de ignorantia uenit: quide ñ
nesciat pater familias qui hoc loco ds̃pater intelligit᷑ sed semꝑ ãbige¬
redicitur ds̃ ut libera uoluntas homini referu&cur: interroge¬
mꝰ arriũ & eunomiũ: eccepater dicit᷑ ignorare & sententiã tẽpe¬
rat: & quantũ in nobis est ꝓbat᷑ esse mentitus : quicquid ꝓpatre
responderint. hoc intelle gant ꝓfilio qui sedicit igno are consum¬
mationis diem coloniaũt ðixerunt ad inuicet: hicegt
here uenite ocçidamus eum. & nra erit hereditas
Manifestissime dñs probat iudeorũ principes ñ ꝑignorantiã sed
per inuidiam crucifixisse filium dĩ Intellexer̃ enĩ huncessecui dictũ

Expanded text:
omnia quae scripta sunt in lege Moysi et prophetis et psalmisomnia quae scripta sunt in lege Moysi et prophetis et psalmisbens filium charissimum, et illum misit ad eos novissimum dicens: Quia reverebuntur filium meum. Quod ait: Quia reverebuntur filium meum, non de ignorantia venit. Quid enim nesciat paterfamilias, qui hoc loco Deus pater intelligitur? Sed semper ambigere dicitur Deus, ut libera voluntas homini reservetur. Interrogemus Arium et Eunomium. Ecce pater dicitur ignorare, et sententiam temperat, et quantum in nobis est, probatur esse mentitus. Quidquid pro patre responderint, hoc intelligant pro filio, qui se dicit ignorare consummationis diem. Coloni autem dixerunt ad invicem: Hic est haeres, venite occidamus eum, et nostra erit haereditas. Manifestissime Dominus probat Judaeorum principes non per ignorantiam, sed per invidiam crucifixisse Filium Dei. Intellexerunt enim hunc esse cui dictum
Abbreviated transcription (Latin):
decaelo & uide & uisita uineam istam & dirige eamquã planta¬
uit dextera tui: ubi pariter exposuit quisitꝰ homo ille qui hanc
uineã plantauit dñs uidelic& ds̃ uistutũ
xrursũ aliũ coigit &
illũ occideñ & pluresalios quoso ł cedentes alios occidences
Pertiũ cũ suis sociis seruũ ꝓph&arũ chorũ intellege : qui continuis
ad testacionib: populũ conuenerunt & qđ huic uineae uentura
inminerentmala p̃dixerint: sed quẽ ꝓph&arũ non sunt ꝑsecuti:
& occiderunt eosqui ꝓnunciabant de aduentu dñ saluatoris : & hi¬
aut̃ multa dehuꝰ uineae stere litatedixerunt: sedunius hiȩremiȩ
planctũ ponere sufficiat: Ego aut̃ inquit plantauite uineã clatam
omne semenuerũ quomodo conuersaes in prauũ uineȩ alienȩ his
sane trib seruorũ gradib: omũ sublege doctorũ figurã posse conpre¬
hendĩ dnsalibi manifeste ꝓnunciatdicens : qm neces sest impleri

Expanded text:
de coelo, et vide, et visita vineam istamde coelo, et vide, et visita vineam istamvit dextera tua . Ubi pariter exposuit, qui sit homo ille qui hanc vineam plantavit, Dominus videlicet Deus virtutum. rursum alium misit, et illum occiderunt, et plures alios, quosdam caedentes, alios vero occidentes. Tertium cum suis sociis servum, prophetarum chorum intellige, qui continuis attestationibus populum convenerunt, et quae huic vineae ventura imminerent mala praedixerunt. Sed quem prophetarum non sunt persecuti? Et occiderunt eos qui praenuntiabant de adventu Domini Salautem multa de hujus vineae sterilitate dixerunt, sed unius Jeremiae planctum ponere sufficiat. Ego autem, inquit, plantavi te vineam electam, omne semen verum, quomodo conversa es in pravum vineae alienae ? His sane tribus servorum gradibus omnium sub lege doctorum figuram posse comprehendi, Dominus alibi manifeste pronuntiat, dicens: Quoniam necesse est impleri
Abbreviated transcription (Latin):
& contumelus afifecerunt. Seruus alter đđ regẽ
ꝓph&am̃ que & c&eros psalmistas significat. qui post morsen
missi sunt ut colonos uineae postedicta legalia psalmodiae modula.¬
tione & dulcedine citharȩ ad exercitiũ bonioperis excitarent : Nam
& ipseđđ quicor populi ad caelestia desideranda suspende r&
in territus carnaliũ uictimarũ laudes dni continuas suauime lodia
decantari constituit: sed & hunc affectũ contumelus in capite uulne¬
rauerunt : quia psalmistarũ carmina quȩ ad laudẽ dñi uocabant
paruipendentes ipsũ quisal modiȩ capud in spũ scõ & fonsclarue¬
rat dauid abiecerunt: Dicentes enĩ quȩ nobis pars indauid autg̃đ
hereditas infilio isai regnũsimul eiꝰ ignobili stirpe &l gionem
impi&ate mutarunt: attamen ipse ꝓhac uinea quãm deegypto
trans lata palest in de montis sua obũbrationȩ ꝓtexerit : neradicitus
exterminar&eur orabat : Dnẽds̃ uistutũ conuestenuͦsic: respica̧

Expanded text:
 contumeliis affecerunt. Servus alter David ophetamque et caeteros psalmistas significat, qui post Moysen missi sunt, ut colonos vineae post edicta legalia psalmodiae modulatione et dulcedine citharae ad exercitium boni operis excitarent. Nam et ipse David, qui cor populi ad coelestia desideranda suspenderet, inter ritus carnalium victimarum laudes Domini continuas, suavi melodia decantari constituit. Sed et hunc affectum contumeliis in capite vulneraverunt, quia psalmistarum carmina quae ad laudem Domini vocabant, parvi pendentes, ipsum qui psalmodiae caput in Spiritu sancto et fons claruerat, David abjecerunt. Dicentes enim: Quae nobis pars in David, aut quae haereditas in filio Isai ? regnum simul ejus ignobili stirpe, et religionem impietate mutaverunt. Attamen ipse pro hac vinea, quae, de Aegypto translata, Palestinae montes sua obumbratione protexerat, ne radicitus exterminaretur orabat: Domine Deus virtutum, convertere nunc, respice
Abbreviated transcription (Latin):
cẽquiba so lotpmine srateream quam nondiligit ecde suste
side i acpacis unitatẽ ꝓpt̃ cohabitantiũ fratrũ bonora dost uliuestꝰ
aut eribescit auttim& in pugnare: quit a mensi cut destultisis
auium strutione dnsact cutẽpus suerit maltd ala se riosten
quiup sequendo ecclae siam qua si dnm̃ eruci ad dicere &ostent¬
gaudebit habere
Herodianos dicit milites hero ds t& rachȩ qui& ipse tm poris erat hicru

Expanded text:
et solo de nomine frater eam, quam non diligit ecclesiasticae fidei ac pacis unitatem, propter cohabitantium fratrum bonorum multitudinem aut erubescit, aut timet impugnare. Qui tamen sicut de stultissima avium struthione Dominus ait, cum tempus fuerit, in altum alas erigit, quia persequendo Ecclesiam quasi Dominum cruci addicere etgaudebit habere.Herodianos dicit milites Herodis tetrarchae, qui et ipse tunc temporis erat Jer
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s es casᵒ. O¬
mniã euangeliorum loca a pudereticos
& ꝑ uersos plenas̃ scandalis : & ex hac sententiola qui¬
dã calũ niantur qđ dñs physicae disputationis ignarus
put& om̃s cibos inuentrẽ ire & in secessũ digeri. cũ
statĩ in fusȩ escaȩ ꝑ artds & uenas ac medullas neruos¬
q: fundantur : unde & multos qui uitio stomac hi ꝑ¬
petẽ sustineant uomitũ post cenas & prandia statim
euõ mereqđ ingesserint. & tam̃ corpulentos. eẽ quia ad
primũ tactũ liquidiorcib & potus ꝑ membra fundatur:
Sed istius modi homines dũ uolunt alterius inperitiã re¬
p̃hendere. ostendunt suã: quã uis enĩ tenuissimus umor & li¬
quens escacũ inuenis & artub c̃ cocta fuerit & dies ta: ꝑ oc¬
cultus meatos corporis quos greciporos uocant ad infe¬
riora delabit᷑ & seces sũ uadit Dicebat autẽ qmnqr¬

Expanded text:
omnes escas? Omnium Evangeliorum loca apud haereticos et perversos plena sunt scandalis. Et ex hac sententiola quidam calumniantur, quod Dominus, physicae disputationis ignarus, putet omnes cibos in ventrem ire, et in secessu digeri, cum statim infusae escae per artus et venas ac medullas nervosque fundantur. Unde et multos videmus qui vitio stomachi perpetem sustinent vomitum, post coenas et prandia statim evomere quod ingesserint, et tamen corpulentos esse, quia ad primum tactum liquidior cibus et potus per membra funditur. Sed istiusmodi homines dum volunt alterius imperitiam reprehendere, ostendunt suam. Quamvis enim tenuissimus humor et liquens esca, cum in venis et artubus concocta fuerit et digesta, per occultos meatus corporis, quos Graeci πόρους vocant, ad inferiora delabitur, et in secessum vadit. Dicebat autem q
Abbreviated transcription (Latin):
gatus iam sacramenta baxatȩ suae uictimationis inchoar&
dies e quo hie rusclimam ascender& usq adtẽpus passionis hocip¬
suagere sole bat semper : ut ꝑdiem intemplo docer& noctib uero¬
exiens moraraur inmonte oliui&a sicut inluca legimꝰ: Docendo
eni icredulos officium correctionis sedulus impenꝰdelat
Cõmanerdo aũt apud fideles gratiameis benignitatis ꝓpitius exbibe¬
bat  beneaut̃ dicit᷑. quia cirtũ spectis om̃ib exiuit inb& haniam :
INspicit quippe internus arbiter om̃ium corda. &cũ in contradi¬
centibus acresistentib: ueritati non in uenit ubi capud relin&:
secedit ad fideles & in eis quioboediunt uerbo mansionem sibi una
cumpatre facere gaud& : b& hania namq: : domus oboedientiae

Expanded text:
gatus, jam sacramenta beatae suae victimationis inchoaretdies ex quo Jerosolymam ascenderat usque ad tempus passionis, hoc ipsum agere solebat, ut per diem exiens moraretur in monte Oliveti, sicut in Luca legimus. Docendo enim incredulis officium correctionis sedulus impendebat, commanendo autem apud fideles gratiam is eis benignitatis propitius exhibebat. Bene autem dicitur, quia circumspectis omnibus exivit in Bethaniam. Inspicit quippe internus arbiter omnium corda, et cum in contradicentibus ac resistentibus veritati, non invenit ubi caput reclinet, secedit ad fideles, et in eis qui obediunt verbo, mansionem sibi una cum Patre facere gaudet, Bethania namque domus obedientiae
Abbreviated transcription (Latin):
it quae esurientem xpm̃ pascere bene operando recusauit
quȩ folus uerborum spirit᷑aliũ magis obumbrarȩ quã fructib
sp̃s uoluit onustari : quib: ipsedicit alibi: ego uado & que ritisme:
& in peccato ur̃o moriemini : Congruit sane hic locꝰ illieiꝰ parabolȩ
ubiait: Arborem fici habebat quidã plantatam inuinea suc
& uenit querens fructum in illa & noninuenit : dixit aut̃ adcultore¬

Expanded text:
it, quae esurientem Christum pascere bene operando recusavit, it, quae esurientem Christum pascere bene operando recusavit, quae foliis verborum spiritalium magis obumbrari, quam fructibus Spiritus voluit honestari. Quibus ipse dicit alibi: Ego vado, et quaeritis me, et in peccato vestro moriemini . Congruit sane hic locus illi ejus parabolae, ubi ait: Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua, et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Dixit aut
Abbreviated transcription (Latin):
bols sfacere solebuit Sud enĩcausȩ erat it esor on rulct i pat¬
culne querer& quorũ tẽpus nondũ esse quilib& homo nouret
hoc&im facto terrebat nequis habendo folia & fructuni non
babendo boc est uerba iuisticat alsq operibus pr&endendo
eccidi & inignẽ mererdur pici unaquȩque enĩ arbor
rum testimonio ꝓbatur actionũ : Esuriens ergo dñsuidit ficũ
habentẽ foliu & uenit querere fructũ in illa nec inuenit
quia salutem desiderans humani generis uidit iudeam habentem
eloquia legis &ꝓpb&arũ uenit quȩ ꝓlare docendo corripiendo
miracula faciendo siquẽ forte in eorũ corde fructũ fidei &uitae
poss& inuenire : Sed quia folia sine fructib: habere reppesta est
ficulnea dã natur: quia uidȩa quae uerba scripturae sineoperib: sona¬
bat digna est ultione punita : Hocaut̃ dixerĩ non qđł tota sꝰ nagoguo
fuerit abieta. ex quautiq constat qđ deprimitiua fuerit eccła
constructa : sedilla nimirum postio sina gogȩ dãpnari meru¬

Expanded text:
bolis facere solebat. Quid enim causae erat ut esuriens fructus in ficulnea quaereret, quorum tempus nondum esse, quilibet homo noverat, hoc etiam facto terrebat, ne quis habendo folia et fructum non habendo, hoc est verba justitiae absque operibus praetendendo excidi et in ignem mereretur projici? Unaquaeque enim arbor rum testimonio probatur actionum. Esuriens ergo Dominus vidit ficum habentem folia, et venit quaerere fructum in illa, nec invenit. Quia salutem desiderans humani generis, vidit Judaeam habentem eloquia legis et prophetarum, venitque probare docendo, corripiendo, miracula faciendo, si quem forte in eorum corde fructum fidei et vitae posset invenire. Sed quia folia sine fructibus habere reperta est ficulnea, damnatur, quia Judaea quae verba Scripturae sine operibus sonabat digna est ultione punita. Hoc autem dixerim, non quod tota Synagoga fuerit abjecta, ex qua utique constat quod primitiva fuerit Ecclesia constructa. Sed illa nimirum portio Synagogae damnari meru
Abbreviated transcription (Latin):
hac& non inuenio: succide ergo illã : ut quid&iam terrã occupat:
atille respondens dixit illi : Dñe dimitte illam & bocanno usque
dum fodiam circaillã &mittã stercora : & siquĩdem fecerit fructũ
sinaut̃ : in sut uro succĩdes eam: Cultor aut̃ uineae ordo est

Expanded text:
ccide ergo illam, ut quid etiam terram occupat? At ille respondens, dixit illi: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam et mittam stercora. Et si quidem fecerit fructum: sin autem, in futurum succides illam . Cultor autem vineae ordo est
Abbreviated transcription (Latin):
lieius dicerttes: Desertus ẽ. Locus. etiã hora pre¬
tericit. dimit te illos ut euntes inꝓximas uil¬
Las &uicos. emanit sibicibosoanducent
Horã multam : uesꝑ tinũ tempus dicit luca teste quiait:
dies autẽ coeperat dedinare : & accedentes xii. dixer̃ illi
dimitte turbas: &cẽt: Die autẽ declinata turbas saluator
refecit : quia uel fine seculorum ꝓpinquante uł cũ sol iusticiȩ
ꝓ nobis occubuit. adiutina spiritalis inediȩ sumus tabe
saluati:
et res pondens ait illis: dade eis man¬
ducare: et c̃. Prouocat aposto los ad fraceione panis
ut illis senon habere testantib: magnitudo signi notior
fiat : Simul insinuans quia cotidixe ꝑ eos ieiuna nr̃as
corda pascenda. uidelic& cũ eorũ uel exemplis uł littenis
adamanda caelestia suscita mur: No tandũ autẽ qđ hoc mira

Expanded text:
locus, et jam hora praeteriit. Dimitte illos ut euntes in proximas villas et vicos, emant sibi cibos quos manducent. Horam multam, vespertinum tempus dicit, Luca teste, qui ait: Dies autem coeperat declinare, et accedentes duodecim dixerunt illi: Dimitte turbas, etc. . Die autem declinata turbas Salvator reficit, quia vel fine saeculorum propinquante, vel cum sol justitiae pro nobis occubuit, a diutina spiritalis inediae sumus tabe salvati. Et respondens ait illis: Date eis manducare, etc. Provocat aput illis se non habere testantibus, magnitudo signi notior fiat; simul insinuans, quod quotidie per eos jejuna nostra sunt corda pascenda, videlicet cum eorum vel exemplis, vel litteris ad amanda coelestia suscitamur. Si quem vero
Abbreviated transcription (Latin):
dã regis habitaculũ accedentes caput suũ ibi require¬
rent & inuentũ digno hono reconderent: qđ ibi ab eis
inuentũ & ad sumptũ sed ñ multo post culp& incuriae ꝑ¬
ditũ ꝑ latũ est emissã ab aliis & inquodam specu inurna sub
terra ñ paco tẽpore igno bilit̃ reconditũ : donec denuo
idẽ ioħan sese suũq caput ostendit marcello cuidam
reluo so abbatiac pres bitero dũ in eodem specu habitar&¬
qđ uidelic& caput lulioramo eius dẽ epis copociuitatis¬
in eadẽ ciuitate beati p̃cur soris decollacio ipso ut arbi¬
tramurdie quocaput inuentũ siue eleuatũ est celebrari
dequib: latius in p̃fato chronicorũ libro scriptũ pepperies
Et dicit eis qđ panes hasetis. ite & uidete & cũ

Expanded text:
dam regis habitaculum accedentes, caput suum ibi requiredam regis habitaculum accedentes, caput suum ibi requirerent, et inventum digno honore reconderent. Quod ibi ab eis inventum et assumptum, sed non multo post culpa incuriae perditum, perlatum est Edessam ab aliis, et in quodam specu in urna sub terra, non pauco tempore ignobiliter reconditum, donec denuo idem Joannes sese suumque caput ostendit Marcello cuidam relQuod videlicet caput Lulioramo ejusdem in eadem civitate beati praecursoris decollatio, ipso ut arbitramur die quo caput inventum sive elevatum est celebrari. De quibus latius in praefato Chronicorum libro scriptum reperies. Et dicit eis: Quot panes habetis? Ite et videte. Et cu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓximũ ess& pascha diesfestus iudeorũ. matheus uero martusq hoc
int̾fecto iohane continuo factũ esse cõmemorant: unde
colligitur iohannẽ inminente eadẽ festiuitate paschali
fuisse decollatũ. & anno post hunc sequente cũ denuotẽpus
paschale redir& mysteriũ dominicȩ passionis eẽ. conpletũ:
& ꝓpt̃ ea qđ in libro sacra m̃torũ natale eius
quarto kalen darũ septempbrium dienotatũ est & inmar¬
Trꝰlogio qł eusebii & iero nimi uoca bulis insignitũ est logit᷑
iohannis baptistȩ dies quo decollatus est ñ specia lit̃ ipsum
diẽ decollationis eius sed diem potius quo caput eius in eadem
emis sac iuitate reꝑtũ ađq inecdesia ẽ conditũ designat:
Siquidẽ ut chronica marcellini comitis testantur tẽpore
martiani principis duo monachi orienta les uenerant ad¬
orare inierusolymis & locascã uidere: quib ꝑ reuelatio¬
nẽ adsistens idem p̃cursor dñi p̃cepit: ut aderodis quon¬

Expanded text:
esset Pascha, dies festus Judaeorum. Matthaeus vero et Marcus, hoc, interfecto Joanne, continuo factum esse commemorant. Unde colligitur Joannem, imminente eadem festivitate paschali, fuisse decollatum, et anno post hunc sequente, cum denuo tempus paschale rediret, mysterium dominicae passionis esse completum. Et propterea quod in libro Sacramentorum, natale ejus quarto Kalendarum Septembrium denotatum est, et in Martyrologio, quod Eusebii et Hieronymi vocabulis insignitum est, legituJoannis Baptistae, die quo decollatus est: non specialiter ipsum diem decollationis ejus, sed diem potius, quo caput ejus in eadem Edessa civitate repertum, atque in ecclesia est conditum, designat. Siquidem ut Chronica Marcellini comitis testantur, tempore Marciani principis, duo monachi orientales venerant adorare in Jerosolymis, et loca sancta videre; quibus per revelationem assistens idem praecursor Domini praecepit, ut ad Herodis quon