comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
parte ea qua aperuerat salubritate clay¬
debat: ne eis res aliena concupiscibilis
appareret. ne interiori homini maculã
exterioris culpa transmitter&. ne adcor
tenehrȩ ꝑuias lucis intrarent. ne in uno¬
quoq ꝓphetica illa interminatio cõ¬
pleretur. Mors in quit intrauit ꝑfe
nestras ur̃as. Ministeria enĩ aurium
& oculoꝵ. fenestre eẽ ꝓbant᷑ animarũ.
Quando enĩ aperimꝰ auditũ mala &
iniqua loquentib ac dãpnabiliter ob¬
trectantib & quȩ dõ sunt contraria
suadentib. mors intrat ꝑfenestraᷤᷤ nr̃a.
horror mortiferȩ noctis in rumpit. per
quas sol iustitiȩ intrare debuerat. Quan¬
do iste peccati fenestrȩ aꝑtȩ sunt: ianua
salutis & uitȩ ac portę paradisi clausȩ
sunt. Has iste uir beatus fenestras
multis seris diuini timoris obstruxit
De quantoꝵ cordib quos inhonesta ini¬
quitas & impietaᷤ possidebat fugauit
luxuriã. deiecit irã. & extinxit inui¬

Expanded text:
parte ea quae aperuerat salubritate clauparte ea quae aperuerat salubritate claudebat; ne eis res aliena concupiscibilis appareret, ne interiori homini maculam exterior culpa transmitteret; ne ad cor tenebrae per vias lucis intrarent; ne in unoquoque prophetica illa interminatio compleretur: Mors, inquit, intravit per fenestras vestras ; ministeria enim aurium, et oculorum, fenestrae esse probantur animarum; quando enim operibus auditum mala et iniqua loquentibus, ac damnabiliter obtrectantibus, et quae Deo sunt contraria suadentibus, mors intrat per fenestras nostras, horror mortiferae noctis irrumpit, per quas sol justitiae intrare debuerat: quando iste peccati fenestrae apertae sunt, janua salutis et vitae, ac portae paradisi clausae sunt. Has iste vir beatus fenestras multis seris divini timoris obstruxit. De quantorum cordibus, quos inhonesta iniquitas et impietas possidebat, fugavit luxuriam, dejecit iram, et exstinxit invi
Abbreviated transcription (Latin):
te conflictus: Quantis hic cȩcis auia
ueritatis errantib & desũma ĩa inꝓfun¬
dũ rupe pendentib amissũ reddidit uisũ.
& illũ quo xp̃c uideret᷑ reparauit intui¬
tum. Quantoꝵ aurib surdis & infideli¬
tatis opturatione dãpnatis adꝑcipiendã
uocẽ çelestiũ mandatoꝵ prȩtiosũ infudit
auditũ. ut uocanti dõ ad miscđam respon¬
derent ꝑ obȩdientiã. Quantos intrinse¬
cus uulneratos angłici oris arte & ora¬
tionũ firmitate curauit. quantos per
longã incuriã peccati labe resolutos
& quadã leprę contagione ꝑfusos casti¬
gationib. exhortationib expiando dõ
in se operante mundauit. quantarum
animas uiuentes in corpore ĩa defunctas
& delictoꝵ mole obrutas ac sepultas ad
emendationẽ tam quã adlucẽ uocando
dõ resuscitauit. ut dñi sui admirandu
imitator iã mortuas dõ econtrario mor¬
tificet uitali morte peccato. Tunc in alia

Expanded text:
te conflictus? Quantis hic cæcis, a via te conflictus? Quantis hic cæcis, a via veritatis errantibus, & de summa iam in profundum rupe pendentibus, amissum reddidit visum, & illum quo Christus videretur, reparauit intuitum? Quantorum auribus, sordis & infidelitatis obturatione damnatis, ad percipiendam vocem cœlestium mandatorum, pretiosum infudit auditum, vt vocāti Deo ad misericordiam, responderent per obedientiam? Quantos intrinsecus vulneratos Angelici oris arte, & orationum firmitate curauit? Quantos per longam incuriam, peccati labe resolutos, & quadam lepræ contagione perfusos, castigationibus & exhortationibus expiando, in se operante, mundauit? Quātorum animas viuentes in corpore, iam defunctas, & delictorum mole obrutas ac sepultas, ad emendationem tamquam ad lucem vocando, Deo resuscitauit; vt Domini sui admirandus imitator, iam mortuas Deo e contrario mortificaret vita
Abbreviated transcription (Latin):
queos tendunt in numerabiliũ mortib:
expauescendos: Nauigantib enim
nob ꝑhoc mare magnũ & spatiosũ in quo
sunt reptilia quoꝵ non est numerus.
animalia pusilla & magna id est diuersa
luctant᷑: in huius mundi utiq pelago
ualde nob̾ ꝑtimescendũ ẽ ne nauĩ nram
aut ꝓcella tẽpestatis abripiat aut fluctꝰ
absorbeat. aut in ȩt̾nã prȩdã pẏrata cru¬
delis abducat. Aduersus hȩc ergo multi¬
formia scłi mala castigatis & castis actib:
resistamus: beati autẽ patris nr̃i merita
iã in tuto positi securi magnificemus. qui
gub naculũ fidei uiriliter tenens ancho¬
rã speitranquilla ĩa instatione cõposuit.
& plenã cęlestib diuitiis & ȩternis mer¬
cibus nauim optato in littore collocauit
Qui contra om̃s aduersarios scutũ timoriᷤᷤ
dĩ tam diu infatigabiliter tenuit. donec
aduictoriã ꝑuenir&. Quid enĩ fuit totꝰ
uitȩ illius cursus. nisi unus cũ uigili hos¬

Expanded text:
queos tendunt innumerabilium moribus queos tendunt innumerabilium moribus expavescendos? Navigantibus enim nobis per hoc mare magnum et spatiosum, in quo sunt reptilia, quorum non est numerus, animalia pusilla et magna, id est diversa luctantur. In hujus mundi itaque pelago alde pertimescendum est, ne nauim nostram aut procella tempestatis abripiat, aut fluctus absorbeat: aut in æternam prædam pirata crudelis abducat. Aduersus hæc ergo multiformia sæculi mala, castigatis & castis actibus resistamus. Beati autem Patris Odonis merita iam in tuto posita securi magnificemus, qui gubernaculum fidei viriliter tenens, anchoram spei tranquilla iam in statione composuit, & plenam cœlestibus diuitiis, & æternis mercibus nauim optato in littore collocauit, qui contra omnes aduersarios scutum timoris Dei tamdiu infatigabiliter tenuit, donec ad victoriam perueniret. Quid enim fuit totus vitæ illius cursus, nisi vnus cum vigili hos
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiũ transiit angłoꝵ. Dicit sermo
diuinus. Ne laudaueris hominẽ inuita
sua. Tam qũa si dicer&. Lauda post uitã.
magnifica post consũmationẽ. Duplici
enĩex causa utilius est hominũ magis me¬
moriȩ laudẽ dare qũa uitȩ : ut illo potis¬
simũ tempore merita sc̃itatis ex tollas. qͦn¬
do nec laud antẽ adulatio notet. nec lau¬
datũ tẽptet elatio. Lauda ergo post peri¬
culũ. p̃dica securũ. Lauda non nauigantis
felicitatẽ. sed cum ꝑ uenit ad portũ. Lau¬
da ducis uirtutẽ. sed cum ꝑductus est ad
triumphũ. Quis autẽ uiuens tuto pos¬
sit ac sint trepidatione laudari qui &
de prȩterito meminit se habere quod do¬
leat. & de futuro sibi suꝑ c̾e qđ timeat:
Qui uero in hoc corpusculo positi debe¬
ant sibi quic qũa uindicare de meritis.
quos iterũ dȩmonũ infestatio uelut la¬
tronũ obsidet multitudo. quib ꝑ om̃s
uias sub plantatores inuisi animarũ la¬

Expanded text:
gaudium transiit angelorum. Dicit sermo gaudium transiit angelorum. Dicit sermo divinus: Ne laudes hominem in vita sua ; tanquam si diceret: lauda post vitam, magnifica post consummationem. Duplici enim ex causa utilius est hominum magis memoriae laudem dare, quam vitae, ut illo potissimum tempore merita sanctitatis extollas, quando nec laudantem adulatio movet, nec laudatum tentat elatio. Lauda ergo post periculum; praedica securum; lauda non navigantis felicitatem, sed cum pervenit ad portum; lauda ducis virtutem, sed cum perductus est ad triumphum. Quis autem vivens tuto possit, ac sine trepidatione laudari, qui et de praeterito meminit se habere quod doleat, et de futuro videt superesse quod timeat? Qui vero in hoc corpusculo positi debeant 251 sibi quidquam vindicare de meritis, quos iterum daemonum infestatio velut latronum obsidet multitudo, quibus per omnes vias supplantatores invisi animarum la
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid decerpsisse est: cum¬
siquidem uirtutũ eius gratia
non sermonib exponenda
sit sed operib comꝓbanda. Cum enim¬
dicat scriptura gła patris ẽ filius sapiens.
quantȩ huius sunt głȩ. qui tantoꝵ filioꝵ
sapientia & deuotione lȩtat᷑: In xp̃o
enĩ iħu ꝑ euangłm ipse nos genuit. Quic¬
quid igitur in hac sc̃a plebe potest ee uir
UIII tutis & graẽ. de hoc quasi quodã fonte lu¬
cidissimo omniũ riuuloꝵ puritas ema¬
nauit. E enĩ quia castitatis pollebat
uigore. quia abstinentiȩ gloriabatur
angustiis. quia blandimentis erat p̃ditus
lenitatis: omĩum ciuiũ in dm̃ ꝓuocauit
affectus. Quia pontificis administrati¬
one fulgebat: plures ediscipulis reliquit
sui sacerdotii successores. Bene congrue
in hac die quã nobis beati patris nr̃i huiꝰ
ad paradẏsũ transitus ex ultabilẽ reddit
p̃sentis psalmi uersiculũ decantauimus.
in memoria ȩterna erit iustus. Digne
enim in memoriã uertit᷑ hominũ. qui ad

Expanded text:
se aliquid, decerpsisse est; siquidem virtutum ejus gratia non sermonibus exponenda est, sed operibus comdicat scriptura, Gloria Patris est Filius sapiens: quantæ huius sunt gloriæ, qui tantorū siliorum sapientia & deuotione lætatur? In Christo enim Iesu per Euangelium nos genuit. Quicquivirtutis, et gratiae, de hoc quasi quodam fonte lucidissimo omnium rivulorum puritas emanavit. Etenim quia castitatis pollebat vigore, quia abstinentiae gloriabatur angustiis, quia blandimentis erat praeditus lenitatis, omnium civium in Deum provocavit affectum; quia pontificis administratione fulgebat, plures discipulos reliquit sui sacerdotii successores. Bein hac die quam nobis B. Patris nostri Odonis ad paradisum transitus exultabilem reddit, præsentis Psalmi versiculū decantauimus. In memoria æterna erit ienim in memoriam vertitur hominum, qui ad
Abbreviated transcription (Latin):
mansura dãpna ꝑtimescitis. dãpnarerũ
transeuntiũ grauia non putatis. Si ȩt̃nȩ
retributionis gloriã conspicitis. de tẽpo¬
rali in iuria non doletis. Tolerate ergo
aduersarios urõs. sed ut fratres diligite
quos toleratis: Acterna prȩmia ꝓdãpniᷤ
temporalib quaerite: nec quis qũa ur̃m
suis se uirib hanc implere posse confi¬
dat. sed optinete precibus ut ipse hanc
qui imperat presta. D scimu qui a
petentes libenter ex audi&: quando hoc
petitur largiri quod iub&. Cum conti¬
nue pulsatur inprece: concite opitulat᷑

Expanded text:
mansura damna pertimescitis, damna rerum mansura damna pertimescitis, damna rerum transeuntium gravia non putatis; 1618 si aeternae retributionis gloriam conspicitis, de temporali injuria non doletis. Tolerate ergo adversarios vestros, sed ut fratres diligite quos toleratis. Aeterna praemia pro damnis temporalibus quaerite. Nec quisquam vestrum suis se viribus hanc implere posse confidat, sed obtinete precibus ut ipse hanc qui imperat praestet. 1619 Et scimus quia petentes libenter audit, quando hoc petitur largiri quod jubet. Cum continue pulsatur in prece, concite opitulatur
Abbreviated transcription (Latin):
uincitur: quando mens nr̃a & inter tẽp¬
tamenta eiꝰ adelectatione atq consensu¬
& inter contumelias ꝓximi custoditur
ab odio & inter flagella dĩ compescitur
a mur̾muratione. Nec haec agentes re¬
tribui nob p̃sentia bona requiramꝰ. Nam
plabore patientiȩ bona speranda sunt se¬
quentis uitȩ: ut tunc p̃miũ nr̃i laboris
incipiat. quando om̃is ĩa labor funditus
cessat. Unde & ꝑ psalmistã dicit᷑. Non
infine obliuio erit pauꝑũ. patientia
pauperũ non peribit infine. Quasi
perisse patientia pauperũ cernit᷑. cum
nil pilla in hac uita humilib recõpensa¬
tur. Sed patientia pauperũ infine non
peribit. quia tunc eiꝰ gła ꝑcipitur. cum
simul om̃a laboriosa terminantur. Der¬
uate ergo fr̃s inm̃te patientiã. eãq cum
res exigit exercete in operatione. Nullũ
urm ad odiũ proximi contumelios a
uerba cõmoueant. nulla periturarum
rirũ dãpna ꝑturbent. Si enĩ fixamente

Expanded text:
vincitur, quando mens nostra et inter tenvincitur, quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione atque consensu inter contumelias proximi custoditur ab odio, et inter flagella Dei compescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis bona praesentia requiramus; nam pro labore patientiae bona speranda sunt sequentis vitae, ut tunc praemium nostri laboris incipiat, quando omnis jam labor funditus cessat. Unde et per Psalmistam dicitur: Non in finem oblivio erit pauperis, patientia pauperum non peribit in finem . Quasi enim perisse patientia pauperum cernitur, cum nihil pro illa in hac vita humilibus recompensatur. Sed patientia pauperum in finem non peribit, quia tunc ejus gloria percipitur, cum simul omnia laboriosa terminantur. Servate ergo, fratres, in mente patientiam, eamque, cum res exigit, exercete in operatione. Nullum vestrum ad odium proximi contumeliosa verba commoveant, nulla periturarum rerum damna perturbent. Si enim fixa mente
Abbreviated transcription (Latin):
ritibus constat eẽ susceptũ. Nullo iste
gladio ꝑ cussus occubuit. & tamen coro¬
ña patientiȩ quã inmente tenuit in
egressione ꝑcepit. Probamus cotidie ue¬
rum c̾e quod ante nos dictũ est: quia
scã ęccła electoꝵ floribus plena habet
in pace lilia. in bello rosas. Seiendum
prȩterei est: quod trib modis uirtus pa¬
tientiȩ exerceri sol&: Alia nãq sunt¬
que ado: alia quȩ ab antiquo aduersario.
alia quȩ a ꝓximo sustinemus A pxumo ñaq
ꝑsecutiones. dãpna & contumelia. ab an¬
tiquo uero aduersario tt̃ptam̃ta: Adõ aũt
flagella toleramꝰ. Sed in om̃ib trib his
modis uigilanti oculo semet ipsa debet
mens circũspicere: ne contra mala ꝓximi
ꝑtrahat᷑ ad retributionẽ mali. ne contra
temptam̃ta aduersarii seducat᷑ ad delce¬
tationẽ uel consensũ delicti. ne contra
flagella opificis ad excessũ ꝓruat mur¬
murationis. Perfecte enĩ aduersarius

Expanded text:
ritibus constat esse susceptum? Nullo iste ritibus constat esse susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente tenuit in egressione percepit. Probamus quotidie verum esse quod ante nos dictum est, quia sancta Ecclesia, electorum floribus plena, habet in pace lilia, in bello rosas. 9. Sciendum praeterea est quod tribus modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namqquae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias; ab antiquo adversario tentamenta; a Deo autem flagella toleramus. Sed in omnibus tribus his modis vigilanti oculo semetipsam debet mens circumspicere, ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali; ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius
Abbreviated transcription (Latin):
tes angłos uiderunt. sed dicere aliquid
nullo modo potuerunt: Alii omnino
nichil uiderunt: sed om̃s qui aderant
ita uehementissimus timor ꝑculit. ut
nullus egrediente illa sc̃a anima illic sta¬
re potuiss&. Ꝙhi ergo qui uiderant &
hi om̃ino qui nil uiderant: uno om̃s ti¬
more ꝑculsi & territi fugerunt. nullusq
illic assistere illomoriente potuit. Pen
quando districtꝰ iudex uenturꝰ est: si
sic assistentes terruit quando gratus
remunerans uenit. aut qualiter timeri
potest cũ uideri potuerit. si sic mentes
prȩsentiũ strauit & quando uideri non
potuit. Ccce fratres hem̃i seruata illa¬
& in ecclesiastica pace patientia ad quan¬
tum hunc retributionis culmen euexit.
Quid huic suus conditor intus dedit. de
quo nob̾ tantã głam in die eiꝰ exitus et
foris innotuit: Quib hunc credamus
nisi scis martyrib sociatũ: Quẽ attes¬
tantib corporeis quoq oculis abeatisspi¬

Expanded text:
tes angelos viderunt, sed dicere aliquid tes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente potuit. Pensquando districtus judex venturus est, si sic assistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesentium stravit et quando videri non potuit. Ecce, fratres charissimi, servata illa in Ecclesiastica pace patientia, ad quantum hunc retributionis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus exitus et foris innotuit? Quibus hunc credamus nisi sanctis martyribus sociatum, quem, attestantibus corporeis quoque oculis, a beatis spi
Abbreviated transcription (Latin):
uit quida dieb nr̃is stephanꝰ / quor
nomine pater monasterii iuxta reati¬
nȩ urbis moenia constituti uir ualde
suꝑ sunt multi qui illũ nouerunt. eiusq
uel uitã uel obitũ narrant. Erat autẽ
huius lingua rustica. sed docta uita.
Hic ꝓ amore cęlestis patriȩ cuncta des¬
pexerat. possidere aliquid in hoc mundo
fugiebat: Tumultus deuitabat hominũ.
crebris ac ꝓlixiorib orationib intentus
erat. Uirtus tamen patientię in eo uehe¬
menter ex creuerat: ita ut cũ sibi amicũ
credera. qui sibi molestiȩ aliquid in rogas¬
ser. Reddebar contumeliis gr̃as. siquod
in ipsa sua in opia dãpnũ fuiss& inlatũ:
hoc inaximũ lucrũ putabat. Om̃s suos
aduersarios nil aliud quã adiutores ęsti¬
mabat. Hunc cũ dies mortis egredi de
corpore urger&: conuenerunt multi.
ut tam scẽ animȩ de hoc mundo receden¬
tisuas animas cõmendarent. Cumq
circalectũ illius hi qui conuenerant om̃s
assisterent: alii corporeis oculis ingredien¬

Expanded text:
uit quidam diebus nostris Stephanus nomine, pater monasterii juxta Reatinae urbis moenia constituti, vir valdesupersunt multi qui illum noverunt, ejusque vel vitam vel obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores aestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt multi, ut tam sanctae animae 1617 de hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque circa lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredien
Abbreviated transcription (Latin):
cisum non dol&: Sequitur. In patientia
urã possidebitis animas ur̃as. Idcirco pos¬
sessio animȩ inuirtute patientiȩ ponit᷑.
quia radix omĩum custosq uirtutũ pa¬
tientia est. Per patientiã uero possidemꝰ
animas nr̃as. quia dum nob ipsis domina¬
ri discimus. hoc ipsum incipimus possidẽ¬
re quod sumus. Patientia uero ẽ aliena
mala aequanimiter ꝑpeti. contra eum
quoq qui mala in rogat nullo dolore
morderi. Nam qui sic ꝓximi mala por¬
tat ut tamen tacitus doleat. & tẽpus
dignȩ retributionis quęrat: patientiã
non exhib& sed ostendit. Scriptũ quippe
est. Caritas patiens est: benigna est:

Expanded text:
cisum non dolet? Sequitur: In patientia cisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas vestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam 1615 qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Scriptum quippe est:
Abbreviated transcription (Latin):
su. Grursũ. Homo pacis meȩ in quo spe¬
rabam. qui edebat panes meos: ampliauit
aduersũ me sub plantationẽ. Ac si de
traditore suo aꝑtis uocib dicat. Transgres¬
sionẽ eius tanto grauius ꝑtuli. quanto
hanc ab eo qui m̃s e̾ẽ uidebat᷑ sensi. Om̃s
ergo electi quia summi capitis membra
sunt: caput quoq suũ in passionib secun¬
tur. ut ipsos aduersarios insua morte sen¬
tiant de quoꝵ uita p̃sumebant. & tanto
ei ᷤ crescat merces operis quanto eis uirt¬
tis lucrũ ꝓficit & ex alienȩ dãpno cari¬
tatis. Sed quia dura sunt quȩ p̃dicunt᷑
de afflictione mortis. ꝓtinus consolatio
subditur degaudio resurrectionis: cum
dicit᷑. Capillus de capite ur̃o non peri¬
bit. Scimus fr̃s quia caro incisa dolet.
capillus incisus non dol&. Ait ergo mar¬
tẏrib suis. capillus de capite ur̃o non
peribit: uidelic& aꝑte dicens. Curti¬
metis ne pereat qđ incisũ dol&. quando
& illud in uob̾ perire non potest qđ in¬

Expanded text:
 Homo pacis meae in quo sperabam, et qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod in
Abbreviated transcription (Latin):
nullo ferro ꝑcutientiũ trucidemur. Mori
quippe a ꝑsequente martyriũ in aꝑto oꝑe
est: ferre utro contum elias. odientẽ dili¬
gere martyriũ est in occulta cogitatione.
Nã quia duo sint martẏrii genera. unũ
in occulto opere. aliud inpublico: testat᷑
ueritas. quac zebedei filios requirit di¬
cens. Potestis bibere calicẽ que egobibitu¬
rus sum: Qui cũ ꝓtinus responderent.
possumus: ilico dñs respondit dicens. Ca¬
licem quiđe meũ bibetis. Quid enim ꝑ
calicẽ nisi dolorẽ passionis accipimus:
De quo alias dicit. Pater. si fieri potest :
transeat ame calix iste : Zebedei filii id ẽ
iacobus & iohannes non uterq ꝑmarty¬
riũ occubuit. & tamen qđ uterq calicẽ
bibera audiuit. Iohannes namq: nequa
quã ꝑ martyriũ uitã finiuit. sed tamen
martyr extitit: quia passionẽ quã non

Expanded text:
nullo percutientium ferro trucidemur. Mori nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, martyrium est in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto opere, aliud in publico, testatur veritas, quae Zebedei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem, quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, ilico Dominus respondit, dicens: Calicem quidem meum bcalicem nisi dolorem passionis accipimus? De quo alio loco: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . ZebIacobus et Iohannes, non uterque per martirium occubuit, et tamen, quod uterque calicem biberet, audivit. Iohannes namque non per martirium vitam finivit, sed tamen martir extitit, quia passionem, quam non
Abbreviated transcription (Latin):
beatur quȩrat. Quib ergo isti sunt similes.
nisi his qui ꝑfortitudinẽ in cãpo uictores
sunt. sed ꝑ negligentiã postmodũ intra
urb claustra capiuntur: Quib isti sunt
similes. nisi his quos in ruens grauis languor
a uita non subtrahit. sed leniter ueniens
recidiua febris occidit: Ille ergo ueraciter
patientiã seruat. qui & ad tempus aliena
mala sine dolore tolerat: & hȩc eadem
retractans ꝑtulisse se talia exultat. ne bonũ
patientit quietis tempore pereat quod in
ꝑturbationib custoditur. Sed quia nata¬
lem martẏris hodierna die colimus fr̃s
mei. nequa qũa nos auirtute eius patientiȩ
estimare extraneos debemus. Si enim
ad iuuante nos dño uirtutẽ patientiae
seruare contendimus : & in pace ȩccłȩ uiui¬
mus. & tamen martyrii palmã tenemus.
Duo quippe sunt martyrii genera. Unũ
in mente. aliud inmente simul & actio¬
ne. Itaq c̾ẽ martẏres possumus. & iamꝰ si

Expanded text:
aebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, aebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus isti sunt similes, nisi his quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leviter veniens recidiva febris occidit? Ille ergo veraciter patientiam servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus, et tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi
Abbreviated transcription (Latin):
iam extitit quẽ ad proferendas contumelias
commouit: contra illũ acrius dolet quem
adreddendas iniurias cõmouere non po¬
tuit. Unde fit ut tota se uirtute contra
cum erigat. quẽ contumelias fortiter per¬
tulisse considerat. Quẽ quia com mouere
in ipsa in iuriarũ iaculatione non potuit.
ab aꝑto certamine interim recedens inse¬
creta cogitatione deceptionis tẽpus inqͥrit
& qui publico bello non ꝑdidit. ad ex hi¬
bendas occulte insidias ex ardescit. Quietiᷤᷤ
namq iam tẽpore aduictoris animum
redit. & uel dampna rerũ uel in iuriarum
iacula admemoriã reducit: cuncta quȩq
sibi inlata sunt uehement̃ ex aggerans
fuisse intolerabilia ostendit. & quiescen¬
tis animũ tanto furore conturbat: ut
plerumq uir patiens illa se aequaminiter
tolerasse & ĩa post uictoriã captiuus eru¬
bescat. seq non reddidisse contumelias
doleat. & de teriora rependere si occasio p̃¬

Expanded text:
 exstitit quem ad proferendas contumelias  exstitit quem ad proferendas contumelias commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarum jaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et deteriora rependere, si occasio pr
Abbreviated transcription (Latin):
urbes expugnare quia extrasunt quae uin¬
cuntur: maius autẽ est quod ꝑ patientiã
uincit᷑. quia ipse ase animus superatur.
O semet ipsũ sibima ipsi subicit. quando
cum patientia in humilitate tolerantiae
sternit. Sciendũ uero ẽ quod plerumq eue¬
nire patientib sol&. ut eo quidem tẽpore
quo aduersa patiunt᷑ uel contumeliaᷤ au¬
diunt nullo dolore pulsent᷑. & sic patien¬
tiã exhibeant ut custodire &iã cordis
in nocentiã curent: sed cũ post paululum
hec ipsa quae ꝑtulerint ad memoriam
reuocant igne uehementissimi doloris
instigantur. argumenta ultionis in qui¬
runt̃. & mansurtudinẽ quã tolerantes
habuerunt in retractatione sua semetip .cu.¬
sos diiudicantes ꝑdunt. Callidus namq
aduersarius bellũ contra duos mouet.
unũ uidelic& inflammans ut contum eliaᷤ
prior inferat: alterũ uero ꝓuocans. ut con¬
tumelias lesus reddat. Sed quia eiꝰ uictor¬

Expanded text:
urbes expugnare, quia extra sunt quae vinurbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor
Abbreviated transcription (Latin):
uersarios tolerare. sed uirtꝰ corã dõ dilige¬
re: quia hoc solũ ds̃ sacrificiũ accipit qđ
ante eiꝰ oculos in altare boni operis flã¬
ma caritatis incendit. Dciendum uero
quod plerũq ideo patientes uidemur. qr
retribuere mala non possumus. Sed qui
idcirco malũ non retribuit quia nequa¬¬
quã ualet. ꝓculdubio ut p̃diximus pati¬
ensnon est: quia patientia non in osten¬
sione inquiritur. sed in corde. Per impa¬
tientiȩ autẽ uitiũ ipsa uirtutũ nutrix
doctrina dissipatur. Scriptum namq ẽ
Doctrina uiri ꝑpatientiã nõscitur . Tan¬
to ergo quisq minus ostendit᷑ doctus.
quanto conuincit᷑ minus patiens. Neq
enĩ potest ueraciter bona docendo im¬
pendere. si uiuendo nesciat ȩquanimiter
aliena mala tolerare. Quanto enĩ culmi¬
ne uirtꝰ patientiȩ polleat. rursũ salomon
indicat dicens. Melior est patienᷤᷤ uiro
forte. & qui dominat᷑ animo suo: expug¬
natore urbium. Minor ẽ ergo uictoria

Expanded text:
arios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis flamma charitatis incendit. 5. Sciendum vero quod plerumque ideo patientes esse videmur, quia retribuere mala non possumus. Sed qui idcirco malum non retribuit quia nequaquam valet, procul dubio, ut praediximus, patiens non est, quia patientia non in ostensione inquiritur, sed in corde. Per impatientiae autem vitium ipsa virtutum nutrix doctrina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Saindicat, dicens: Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Minor est victoria
Abbreviated transcription (Latin):
or. Uos uerba editis. sed egosũ qui loquor
Sequitur. Trademini autẽ aparentibus
& fratribus & cognatis & amicis. & morte¬
ex uob̃ afficient. Minorẽ dolorẽ mala
ingerunt quar ab extraneis inferuntur.
plus uero in nob̾ ea tormenta seuiunt qͦ
ab illis patimur de quoꝵ mentib p̾sume¬
bamus. quia cum dampno corporis ma¬
la nos cruciant amissȩ caritatis. Hinc est¬

Expanded text:
or; vos verba editis, sed ego sum qui loquor. or; vos verba editis, sed ego sum qui loquor. Sequitur: Trademini autem a parentibus et fratribus, et cognatis et amicis, et morte afficient ex vobis. Minorem dolorem malingerunt, quae ab extraneis inferuntur; plus vero in nobis ea tormenta saeviunt, quae ab illis patimur, de quorum mentibus praesumebamus, quia cum damno corporis mala nos cruciant amissae charitatis. S
Abbreviated transcription (Latin):
mundi ex ipso suo ordine pendeat: ꝑuer¬
siores tamen quosq in ueniens qui digne¬
ruinis illius opprimant᷑ innotescit: Osub¬
ditur. Ducentes ad reges &p̃sides ꝓpter no¬
men meum. Contingent hec uobiᷤ intes¬
timoniũ. In testimoniũ uidelic& quoꝵ.¬
nisi eoꝵ qui aut ꝑsequendo mortes infer̃t.
aut uidendo non imitant᷑ : Mors quip¬
pe iustoꝵ bonis in adiutoriũ ẽ. malis
intestimoniũ. ut inde ꝑuersi sine excu¬
satione pereant. unde edecti exemplum
capiunt ut uiuant. Sed auditis tot ter¬
roribus turbari poterant infirmoꝵ cor¬
da. atq ideo consolatio adiungitur.
cum ꝓtinus sub infertur. Ponite ergo in
cordibus ur̃is non prȩmeditari quẽ ad mo¬
dum respondeatis. Ego enim dabo uob̃
os & sapientiã. cui non poterunt resistere
& contradicere omnes aduersarii ur̃i.
Acsi aꝑte membris suis infirmantibus
dicat. Nolite terreri. nolite ꝑtimescere.
Uos ad certamen acceditis. sed ego proeli¬

Expanded text:
mundi ex ipso suo ordine pendeat, pervermundi ex ipso suo ordine pendeat, perversiores tamen quosque inveniens, qui digneruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Contingent autem haec vobis in testimonium. In testimonium videlicnisi eorum, qui aut persequendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur, cum protinus subinfertur: Ponite ergo in cordibus vestris non praemeditari quemadmodum respondeatis. Ego enim dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si aperte membris suis infirmantibus dicat: Nolite terreri, nolite pertimescere; vos ad certamen acceditis, sed ego praeli
Abbreviated transcription (Latin):
de cęlo & tempestates. Cum tempestates
cur hoc loco tempestates uenire inper¬
ditionis signo prȩdicuntur nisi qđ eas
tempestates dñs uenire denuntiat quȩ
nequaquã ordinẽ tempoꝵ seruant:
Quar enim ordinate ueniunt. signa
non sunt. Sed tempestates in signo st̃:
quae ipsa quoq tempoꝵ statuta con¬
fundunt. Quod nos quoq nuꝑ exꝑ¬
ti sumus. quia ęstiuũ tempus om̃ne
conuersũ in pluuiis hiem alibus uidi¬
mus. Qui a autem cuncta haec non
de in iustitia ferientis sunt sed de meri¬
to mundi patientis : facta prauoꝵ homi¬
num p̃mittunt᷑. cum dicit᷑. Sed ante hȩc
om̃a incipient uobis manꝰ suas inicere.
& ꝑsequent᷑: & tradent uos insynagogis
ducentes ad reges & prȩsides ꝓpter nom̃
meũ. Acsi aꝑte dicat. Prius corda homi¬
num & post elementa turbantur: ut cũ
rerũ ordo confunditur. ex qua iã retribu¬
tione ueniat demonstret᷑. Nã quã uis finiᷤ

Expanded text:
de coelo et tempestates. Cum tempestates de coelo et tempestates. Cum tempestates cur hoc loco tempestates venire in perditionis signum praedicuntur, nisi quod eas tempestates Dominus venire denuntiat quae nequaquam ordinem temporum servant? Quae enim ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque nuper experti sumus, quia aestivum tempus omne conversum in pluvias hiemales vidimus. 2. Quia autem cuncta haec non de injustitia ferientis sunt, sed de merito mundi patientis, facta pravorum hominum praemittuntur cum dicitur: Sed ante haec omnia incipient vobis manus suas injicere, et persequentur, et tradent vos in synagogas, ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione veniat demonstretur. 1614 Nam quamvis finis
Abbreviated transcription (Latin):
aeris. Quia ergo consum manda sunt
ante consum mationẽ omã ꝑturbantur.
& qui incunctis delinquim us. incunctis
ferimur: ut impleatur quod dicitur.
Pugnauit pro eo orbis terrarũ contra
insensatos. Omnia namq quȩ adusum
uitȩ accepimus. adusum conuertimus
culpȩ : sed cuncta quȩ adusũ prauita¬¬
tis in fleximus. ad usum nob uertuntur
ultionis. Tran quillitatẽ quippe huma¬
nȩ pacis adusum uertimus uanȩ securi¬
tatis. peregrinationẽ terrȩ ꝓhabitatio¬
ne dileximus patriȩ. Salutẽ corporũ
redegimus in usũ uitioꝵ. ub̃tatis ab un¬
dantiã non ad necessitatẽ carnis sed ad
ꝑuersitatẽ in torsimus uoluptatis. Ipsa
serena aeris ad amorẽ nob seruire coegi¬
mus terrenȩ delectationis. Iure igitur
restat ut simul nos omã feriant. quae
simul omã uitiis nr̃is male subacta ser¬
uiebant: ut quot prius inmundo in co¬
lumes habuimus gaudia. tot de ipso
post̾modũ cogamur sentire torm̃ta.
Notandum uero qđ dicitur. terrores

Expanded text:
ergo omnia 1613 consummanda sunt, ante consummationem omnia perturbantur; et qui in cunctis deliquimus, in cunctis ferimur, ut impleatur quod dicitur: Et pugnabit pro eo orbis terrarum contra insensatos . Omnia namque quae ad usum vitae accepimus ad usum convertimus culpae, sed cuncta quae ad usum pravitatis infleximus ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis, peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae; salutem corporum redegimus in usum vitiorum; ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant, quae simul omnia vitiis nostris male subacta serviebant, ut quot prius in mundo incolumes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. Notandum vero quod dicitur: Terrores
Abbreviated transcription (Latin):
incendium: et ubi dĩ sp̃s feruet. frigida sit flã¬
ma mortalium. Et hinc est kemĩ. quod tri¬
umphum beati laurentii totus ubiq munduᷤ
consona hodie deuotione concelebrat. hinc
quod insuperabilem fidem eius lȩtior roma
mirat᷑: quia radiis aeternisolis accensus ignẽ
seculi patienter sustinuit. et confidenter cua

Expanded text:
incendium: et ubi Dei spiritus fervet, frigida fit flamincendium: et ubi Dei spiritus fervet, frigida fit flamma mortalium. Et hinc est, carissimi, quod triumphum beati Laurentii totus ubique mundus consona hodie devotione concelebrat, hinc quod inseparabilem fidem ejus laetior Roma miratur, qui radiis aeterni solis accensus ignem saeculi patienter sustinuit, et confidenter eva
Abbreviated transcription (Latin):
et corpus quod corrumpentib flammis prȩ¬
sens uita desereret ad in corruptionẽ uiuendi
dampnata morte transiret. Uere incõparabile
salutaris huius fidei sacramentũ. quo ꝑ torm̃ta
beatitudo queritur. & flammis refrigerium
p̃paratur: ut ait patriarcha dauid uerbis
martyrũ dicens. Transiuimus ꝑ ignẽ &e aqũa.
et induxisti nos in refrigerium: Transibat
ꝑ ignem et aquã: cum iim furentis incendu¬
diuini fontis clementia temperaret. Ardebat
ergo laurentius. sed uincebat ignis ille de qͦ
ait saluator. Ignem ueni mit tere interram.
et quẽ uolo ut ardeat: O nouum mirandumq¬
certamen. Unius eiusdemq uiri et flammis
corpus urebatur. et ardentis fidei calore menᷤ
ignita feruebat: sicut loquebantur adinuicẽ
euangelici illi uiri dicentes. Nonne cor nr̃mm¬
erat ardens in nobis inuia: Ubi ergo cor ar¬
det flammã membra non sentiunt. Ubi xp̃i
ignis operatur. diaboli necesse est uincatur

Expanded text:
et corpus quod corrumpentibus flammis praeet corpus quod corrumpentibus flammis praesens vita desereret ad incorruptionem vivendi damnata morte transiret. Vere incomparabile salutaris fidei hujus sacramentum, quo per tormenta beatitudo quaeritur, et flammis refrigerium praeparatur, 242 ut ait patriarcha David verbis martyrum dicens: Transivimus per ignem et aquam, et induxisti nos in refrigerium . Transibat per ignem et aquam divini fontis clementia temperaret. Ardebat ergo Laurentius, sed vincebat ignis ille de quo ait Salvator: Ignem veni mittere in terram, et quam volo, ut ardeat . O novum mirandumque! unius ejusdemque viri et flammis corpus urebatur, et ardentis fidei calore mens ignita fervebat; sicut loquebantur ad invicem evangelici viri dicentes: Nonne cor nostrum ardens erat in nobis in via ? Ubi ergo cor ardet, flammam membra non sentiunt; ubi Christi ignis operatur, diaboli necesse est vincatur
Abbreviated transcription (Latin):
tans et insemet ipso se fidem xp̃o suo & ecclesi¬
asticas opes inpauꝑibus seruaturum pter
quod protinus ad tribunal rapitur impiorũ
uir simplicitate in nocens. uirtute fortissimꝰ:
nichil sane aliud deferens iudicanti quam
uiuȩ mentis constantiam et in lesȩ conscien¬
tiȩ puritatẽ. deuotam dõ offerens animam
et castissimum tradens ꝑsequenti corpus ad
penã. illud euangłicum seruans. Nolite ti¬
mere eos qui occidunt corpus. animã autẽ
non possunt occidere. Ex cogitatur itaq in
laurentium ferale tormentũ: ut qui metu
mortis non mouebatur. acerbitate supplicii
frangeretur. Sed quem suarũ confortabat
multitudo uirtutũ. non poterat uincere mag¬
nitudo poenarum. Paratur ergo craticula
igne succensa: quȩ triumphalis martyris et
animum fatigaret. et corpus exureret. Sed ig
cȩcata tenebris non uidebat quod ad ustio illa
membroꝵ fidelis animi cẽt aeterna purgatio.

Expanded text:
tans et in semetipso 241 se fidem Christo suo, et ecclesitans et in semetipso 241 se fidem Christo suo, et ecclesiasticas opes in pauperibus servaturum. Propter quod protinus ad tribunal rapitur impiorum vir simplicitate innocens, virtute fortissimus; nihil sane aliud deferens judicanti quam vivae mentis constantiam, et illaesae conscientiae puritatem, devotam Deo offerens animam, et castissimum tradens persequenti corpus ad poenam, illud evangelicum servans: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . Excogitatur itaque in Laurentium ferale tormentum, ut, qui metu mortis non movebatur, acerbitate supplicii frangeretur; sed quem suarum confortabat multitudo virtutum non poterat vincere magnitudo poenarum. Paratur ergo craticula igne succensa, quae triumphalis martyris et animum fatigaret, et corpus exureret. Sed igncaecata tenebris, non videbat quod adustio illa membrorum fidelis animi esset aeterna purgatio;
Abbreviated transcription (Latin):
idem laurentius passionem paternã ut piissi¬
mus filius in consolabili mȩrore defleret: xistꝰ
prescientia scĩ sp̃s edocente futura dinoscens.
ait illi. Depone omnem fili de mea morte tri¬
stitiam. Nec enim diumea te contristabit
absentia. post triduum me sequeris. Quo re¬
sponso mens deuota ꝑcepto. in dubitatã su̾ci¬
piens optimo ab antistite xp̃i martẏre
ueritatẽ: nichil magis prȩ omibus curat.
quã ut auaritia ꝑsequentiꝰ qͥ de morte scorũ
contristabat ȩccłam de prȩda ȩccłȩ gaudiõ
non haberet. Inuenit uir prudentissimus
unde acrius suum posset torquire tortorẽ.
Omnẽ igitur ȩccłȩ censum cunctaq sacriuasa
minis terii ne ea sacrilegus macularet aspectꝰ
conuocatis in opum turbis pia erogatione dis¬
tribuit : ut futurus martyr in retributione
celesti pariter et mercede sui sanguinis et
tantȩ librralitatis p̾mio ditaretur non dubi¬

Expanded text:
idem Laurentius passionem paternam, ut piissiidem Laurentius passionem paternam, ut piissimus filius inconsolabili moerore defleret, Xistus praescientia sancti Spiritus edocente, futura dignoscens, ait illi: Depone omnem, fili, de mea morte tristitiam; nec enim diu mea te contristabit absentia: post triduum me sequeris. Quo responso mens devota percepto, indubitatam suscipiens optimo ab antistite, et Christi martyre, veritatem, nihil magis prae omnibus curat, quam ut avaritia persequentis, quod de morte sanctorum contristabat Ecclesiam, de praeda Ecclesiae gaudium non haberet. Invenit vir prudentissimus, unde acrius suum posset torquere tortorem. Omnem igitur Ecclesiae censum, cunctaque sacri vasa ministerii, ne ea sacrilegus macularet aspectus, convocatis inopum turbis, pia erogatione distribuit, ut futurus martyr in retributione coelesti pariter, et mercede sui sanguinis, et tantae liberalitatis praemio ditaretur, non dubi
Abbreviated transcription (Latin):
non in certa relatione didicimus.
cum uenerabilis syxtus apł̃icȩ sedis
sacerdotio fungeretur & scĩssimi
laurentii archidiaconi ministerio
romana floreret ȩccła: inuidia ardente dia¬
boli aduersus nomen et fidem xp̃i flamma
durissimȩ ꝑsecutionis incanduit. Atq ut ꝑ¬
nitiosius dominicũ gregem feralis bestiȩ rabies
insatiata laniaret: nocendi artifex inimicuᷤ
ꝑ uigilis prius molitur custodiam pastoris eri¬
pere. Et ideo xistum ante omnes summũ dnĩ
sacerdotẽ furor gentilis aggreditur: ut ȩccle¬
siastica membra tam ualido truncata capite
uelur munimine pręsidii celestis amori cru¬
entus ꝑsecutor inuaderet. Sed magnus ille
xystus qui commissis adõ sibi ouibus affuerat
pastor interris. ad erat patronus ecęlo. Deniq:
scm̃ laurentium quasi iam pontificis sui solatio
destitutum ad sub eunda supplicia manus
pagana ꝑquirit. Quem mirabilis xỹstus
aduersus omnia seuientis mundi mala uati¬
cinio ꝓphetici sermonis armauit: Nlam cũ

Expanded text:
non incerta relatione didicimus, cum venerabilis Xistus apostolicae sedis sacerdotio fungeretur, et 2ut sanctissimo Laurentii archidiaconi ministerio Romana floreret Ecclesia, invidia ardente diaboli, adversus nomen et fidem Christi flamma durissimae persecutionis incanduit; atque ut perniciosius dominicum gregem feralis bestiae rabies insatiata laniaret, nocendi artifex inimicus pervigilis prius molitur custodiam pastoris eripere. Et ideo Xistum ante omnes summum Domini sacerdotem furor gentilis aggreditur, ut ecclesiastica membra, tam valido truncata capite, velut munimine praesidii coelestis amoto, cruentus persecutor invaderet. Sed magnus ille Xistus, qui commissis sibi a Deo ovibus adfuerat pastor in terris, aderat patronus e coelo. Denique S. Laurentium, quasi jam pontificis sui solatio destitutum, ad subeunda supplicia manus pagana perquirit: quem mirabilis Xistus adversus omnia saevientis mundi mala vaticinio prophetici sermonis armavit. Nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ eum uniuerso orbi mirabiłẽ faci¬
unt. unum illud quod ad om̃s euis suffi¬
cit laudes quis ualeat estimare quantẽ
sit głȩ. quod cum inter homines ager&
speciali quadam diuinitatis gratia & pa¬
radẏsus illi penitrabilis & celum ꝑuium
fuit: Quid ergo fr̃s hoc doctore ꝑfecti¬
us. qui in cęlo didicit quod docerer in
terris : Quid hoc teste ueracius. cui ele¬
uato suꝑ cęlos oculis uidere & approba¬
re concessum est quod postmodum pra¬
mit teret credituris: Hȩc sunt igitur
apłoꝵ petri et pauli stupenda merita.
ꝑhȩc incȩdentes miracula apostolatũ
suum dño ac do nr̃o effusione deuotisan¬
guinis consecrarunt

Expanded text:
quae eum universo orbi mirabilem faciquae eum universo orbi mirabilem faciunt, unum illud, quod ad omnes ejus sufficit laudes, quis valeat aestimare quantae sit gloriae, quod cum inter homines ageret, speciali quadam Divinitatis gratia, et paradisus illi penetrabilis, et coelum pervium fuit? Quid ergo, fratres, hoc doctore perfectius, qui in coelo didicit quod in terris doceret? Quid hoc teste veracius, cui elevato super coelos oculis videre et approbare concessum est quod postmodum promitteret credituris? Haec sunt igitur apostolorum Petri et Pauli stupenda merita; per haec incedentes miracula apostolatum suum Domino ac Deo nostro effusione devoti sanguinis consecrarunt
Abbreviated transcription (Latin):
quod eum descendentem de naui tremu¬
la in concessa humanis gressibus maris un¬
da sustinuit: Sediam ueniamus ad bea¬
tissimũ paulum: cuius tanta est nichil¬
ominus fidei plenitudo. ut peculiarem
quodanmodo eum sibi ducem adillumi¬
nanda gentium corda cunctoꝵ pręscius
saluator eligeret. Erat enim prȩcipuus
in doctrina. animi uirtute tam potens.
innocentia et integritate tam sc̃s: ut uno
eodemq tempore hinc eum sacerdotes
ac principes iudaeorũ ꝑ acmulationem
legis antiquȩ data inxp̃ianos ꝑsequendi
auctoritate dirigerent. hinc ilłu ad ȩcclȩ
solatium atq omnium credentiũ firma¬
mentũ xp̃c̃ uocaret ecęlo. Cuius obhoc
sunt adnõ cęcati oculi: ut suscepta gra
ueritatis cęlesti acie & lumine clariore
fulgerent. pariterq aduerteret xp̃i ani
nominis princeps futurus xp̃m quem ꝑ¬
sequebatur cęcandi illuminandiq habere
uirtutem. Ut autem prȩtereã cętera.

Expanded text:
quod eum descendentem de navi, tremuquod eum descendentem de navi, tremula, et inconcussa humanis gressibus maris unda sustinuit? Sed jam veniamus ad beatissimum Paulum; cujus tanta est nihilominus plenitudo fidei, ut peculiarem quodammodo eum sibi ducem ad illuminanda gentium corda cunctorum praescius Salvator eligeret. Erat enim tam praecipuus in doctrina, animi virtute tam potens, innocentia et integritate tam sanctus, ut uno eodemque tempore hinc eum sacerdotes ac principes Judaeorum per aemulationem legis antiquae, data in Christianos persequendi auctoritate, dirigerent; hinc illum ad Ecclesiae solatium atque omnium credentium firmamentum Christus vocaret e coelo; cujus ab hoc sunt a Domino caecati oculi, ut, suscepta gratia veritatis, coelesti acie et lumine clariore fulgerent; pariterque adverteret 224 Christiani nominis princeps futurus Christum, quem persequebatur, caecandi illuminandique habere virtutem. Ut autem praeteream caetera