comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ effundentur a quȩ tibi extra tuũ fontem
Qũa insinaliis exẽplarib. legerimꝰ & effundatur
tibiaquȩ extratuũ fontẽ aquȩ tua&e sint
tibis oli anemoalienus participet ex eis.
H abet g̾utinhis designatur unusquisq nrm̃
unum sedputeos multos & nonunũ uas aquȩ
seduasamulta. Non enim dixit bibeaquas
detut᷑ uase. seddetiusuasis. Etnondixit¬
& deputei tuifonte. sed depute oꝵ tuorũ fonti
Legonus habnisse ⁊ patriartas puteos. łlabut
abraham habuit ⁊ isaacputo aut̃ habuisser
& iacob Abistisputeis sũpto inicio ꝑcurres
omnẽ scripturãrũ puteos requirens. &ꝑien
qũe saluator nr̃ sedebat requiescens post iti¬
neris labortm. tum coĩueniente muliere
samaritana ⁊ uolente haurir eaquã deputto
quȩ essa inscripturis puter uel pute orum uit
exponitur. & comperatiofit aquarũ. ubide di¬
uinimisterii pandunt᷑ archana . Dicit᷑ enĩ esiqe
bibat exis aquis quas contine bat puteus ille ts¬
renus. sitiat rursus. Qiaut̃ exillis bibert

Expanded text:
 extra tuum fontem , quamvis in aliis exemplaribus legerimus, et effundantur tibi aquae extra tuum fontem. Aquae tuae sint tibi soli, et nemo alienus participet ex eis. Habet ergo, ut his signatur, unusquisque nostrum unum, sed puteos multos, et non unum vas, sed vasa multa. Non enim dixit: Bibe aquas de tuo vase, sed de tuis vasis; et non dixit, de putei tui fonte, sed de puteorum tuorum fonte. Legimus habuisse et patriarchas puteos. Habuit Abraham, habuit Isaac puteos, habuit autem et Jacob. Et ab istis puteis sumpto initio, percurre omnem Scripturam puteos requirens, et perveni quem Salvator sedebat requiescens post itineris laborem; tunc cum veniente muliere Samaritana, et volente haurire aquam de puteo, quae esset in Scripturis putei vel puteorum virtus exponitur, et comparatio fit aquarum, ubi et divina mysterii panduntur arcana . Dicitur enim: Si quis bibat ex his aquis, quas continebat puteus ille terrenus, sitiet rursus. Qui autem ex illis biberit,
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestium. Possumus ergodicere quia forte
infuturo cumomnes fruotus congregabuntur
adaream. Erunt quidã pontificis portio¬
portio leuitarum sicutiam supra diximus
uel angelis ł aliis cȩlestibus uirtutib: sequestrata:
Puto autem quoderuit quidam portio &iã ho¬
moium eorum duitaxat quiiihacinta pru¬
dentes acfideles dispensatores uerbidĩ fucrunt
Hocenim arbitror uituangelus disignari adño
ubiait adtum cicrediderat quinque minas.
⁊ fecerat exhis decem. Esto ait potestatẽ
habens superdecem ciitates. Cui uerocre¬
diderat unam &fecerat exea quinque
esto potestatem habens super quinque ciui¬
tates. Que enim hic potestas ciuitatium
ĩtellegenda est. nisi gubernato animarums

Expanded text:
ci magno. Possumus ergo dicere quia forte in futuro cum omnes fructus congregabuntur ad aream, erunt quidam portio pontiportio Levitarum, sicut jam supra diximus, vel angelis, vel coelestibus virtutibus sequestrata. Puto autem quod erunt quidam portio hominum eorum duntaxat, qui in hac vita prudentes ac fideles dispensatores verbi Dei fuerunt. Hoc enim arbitror in Evangeliis designari a Domino, ubi ait ad eum cui crediderat quinque minas, et fecerat ex eis decem: Esto potestatem habens super decem civitates . Cui crediderat unum et facerat ex ea quinque: Esto potestatem habens supra quinque civitates. Quae enim hic potestas civitatum intelligenda est, nisi gubernatio animarum?
Abbreviated transcription (Latin):
Lex gͦ dĩest quȩ te conuocat. ut ad puteum con
inm̃ xp̃m filiumdĩ ꝓpria quidem substantia
sub sistentẽ. unotam̃ cum patre & spus cõdĩta¬
eicanticum : Noc ÷ corde credam adiustitiã
s ore confiteamur ad salutem. Initiate

Expanded text:
convocat te ad puteum, i Filium, propria quidem substantia subsistentem, uno tamen cum Patre et Spiritu Deitaei canticum, id est, corde credamus ad justitiam et ore confiteamur ad salutem . VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
teritis qua maiora sunt legis. Spocritȩ heac
oport& fieri. & illanon omitti. Uide gͦdiligentius
quo modosermo dñi uult fieri quidem om̃imodis
quia hȩc adphariseos dicebat non a ddiscipulos
audi iterum ipsum dicentem addiscipulos.
imaiora cumabundantia uulta discipulisimpleri

Expanded text:
teritis quae majora sunt legis. Hypocritae, haec oportuit fieri, et illa non omitti . Vide ergo diligentius quomodo sermo Domini vult fieri quidem omnimodis quia ad Phariseos dicebat, non ad discipulos suos, audi iterum Cristum dicentem ad discipulos et maiore cum abundancia vult a discipulis suis impleri.
Abbreviated transcription (Latin):
genitis sed ꝓdecimis possit offerre. Sed¬
doc& et predicat ⁊ instruit auditores agrũ
uideatur excolere. Hab& gͦ ⁊ ipse culturȩ
dubio electum aliquẽ ⁊ precipuum. quem
quasi primicias offerat. inuenit ⁊ quos ꝓ¬
primo genitis &alios ꝓdecimus. Quodsi¬

Expanded text:
genitis, sed pro decimis possit offerre. VEdocet, praedicat et instruit auditores, agrum videtur excolere. Habet quoque culturae u electum aliquem et praecipuum, quem quasi primitias offerat, et alium pro primogenitis, alium pro decimis.
Abbreviated transcription (Latin):
nium frugum. omniumq peccoru
Acerdotibus lex mandat offerri: ita ut om¬
nis qui pos sidet agrum ud uincam. ueloli¬
uetum. uel &um hortum: et siquã est
quod exercetur interris. sed et si quis
peculia cuius cumq pecoris nutruat. offerat
ex his dõ omne quod primum est. id est
ad sacerdotes deferat: Dõ enim offerri
dicit quod sacer dotibus datur. et hoc est
quod docemur exlege. quia nemo licite
nec legitime utatur fructibus quosterra
produxit. nec animantibus quie pecudũ
protulit partus. nisi ex singulis quibusq
dõ primitia id est sacerdotibus offerantur
Hanc ergo legem obscruari &iam secuimn¬
dum litteram. sicut etalia non nulla
necessarium puto: Sunt enim aliquanta
legis mandata. quac & iam noui testimen¬
t discipuli necessaria obseruatione custo¬
diunt Et si uidour prius dehis ipsis
quae in lege quidem scripta : sedtam quam
in euuangelis obseruanda sint : sermo mo¬
ueatur: Et cum haec patuerint : iamquid
in his &iam spiritualiter sentiri debe¬

Expanded text:
ium frugum, omniumque pecorum sacerdotibus lex mandat offerri, ita ut omnis qui possidet agrum, vel vineam, vel olivetum, vel hortum etiam, et si quid est quod exercetur in terris, sed et si quis peculia cujuscunque nutriat, offerat ex his Deo omne quod primum est, id est, ad sacerdotes deferat. Deo enim offerri dicit, quod sacerdotibus datur. Et hoc est quod docemur ex lege: quia nemo licite nec legitime utatur fructibus quos terra producit, nec animantibus quae pecudum protulit partus, nisi ex singulis quibusque Deo primitiae, id est, sacerdotibus offerantur. Hanc ergo legem observari etiam secundum litteram, sicut et alia nonnulla, necessario puto. Sunt enim aliquanta legis mandata, quae etiam Novi Testamenti discipuli necessaria observatione custodiunt. Et si videtur, prius de his ipsis, quae in lege quidem scripta, sed tanquam in Evangeliis observanda sint, sermo moveatur. Et cum haec patuerint, tunc jam quid in his etiam spiritaliter sentiri debe
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ ispłitas cuꝑem hereditatẽ terrȩ repro¬
missionis accipere. Obseruandũ saine ẽ qđ
solentheretici legentes hunc locũ calumꝑniã
facere. hii qͥ testam̃tũ uetus ñ recipiunt &¬
dicunt. Vide q̃mͦ nihil humanitatis habuit
hiesus filius naue. ut hominib qͥ ad se supplices
uenerunt salutẽ concedens notã cis in famiȩ
& iugũ seruitutis infiger&. Hȩc si audiat
animaminus instructa inscripturis diuinis :
infirmari continuo & periditari potest. ita¬
ut refugiat catholica fidẽ. non enĩ intelle¬
gunt subreptiones corũ. Ihs̃ enĩ scđm men¬
surã fidei ipsorũ cõpetens erga eos iudiciũ
tenuit. Porro aut̃ raab meretrix quȩ fide
integra credidit cũ om̃i domo sua. et explora¬
tores isrłiticos plenissima dcuotione suscepit.
ex integro in consortiũ popłi societatemq
suscepta ẽ. Et scriptũ ẽ deea qͥa ap̾posita est
tionis metu ꝑ terriq cũ calliditate & frauac

Expanded text:
intra Israelitas cuperem haereditatem terrae reprointra Israelitas cuperem haereditatem terrae repromissionis accipere. Observandum sane est quod solent haeretici legentes hunc locum calumniam facere, hi qui Vetus Testamentum non recipiunt, et dicunt: Vide quomodo nihil humilitatis habuit Jesus filius Nave, ut hominibus qui ad se supplices venerant salutem concedens, notam eis infamiae et jugum servitutis infligeret. Haec si audit anima minus instructa in Scripturis divinis, infirmari continuo et periclitari potest, ut refugiat catholicam fidem. Non enim intelligunt eorum subreptiones. Jesus enim secundum mensuram fidei ipsorum competens erga eos judicium tenuit. Porro autem Raab meretrix, quae fide integra cum omni domo sua exploratores Israeliticos plenissima devotione suscepit, et ex integro in consortium populi societatemque suscepta est; et scriptum est de ea quia « apposita est tionis metu perterriti cum calliditate et fraude
Abbreviated transcription (Latin):
tec omino deponentes uecerẽ hominẽ cũ acti¬
nhil ad hibentemendationis uł in nouatio¬
corũ notã non cuadit in famiȩ. Similis quoq
ctiã in libello qͥ appellatur pastoris dehis si¬
gura p̃scribitur. Ait enĩ qr ẽ arbor quȩdã¬
quȩ ulmus appellat᷑. quȩ fructũ ñ affert.
portat tam̃ uitẽ quȩ affert plurimũ fructũ¬
& exeo qđ adminiculo ẽ uiq quȩ eiꝰ uiribus
nitens uł adferre ł seruare potest plurimum
fructũ etiã ulmus quȩ infructuosa ẽ neces¬
saria uidet᷑ & utilis. ex hoc ipso qđ frugiferȩ
descruiat uiti. Tale aliqͥd intellege etiã in
gabaonitis. qͥ ñ deposuerunt qͥde᷑ ueterem
hominẽ cũ actib suis ministrant tam̃ scĩs &
seruunt: & aliqͥd utilitatis impendunt Et
tali quodã ordine ab ihũ salutẽ cũ iuram̃ti
int̃positione suscipiunt. Ego nolebã gabao¬
nitarũ ordine salutẽ consequi. nec inligni
cȩsorib uł aquȩ gestatorib numerari sed

Expanded text:
nduentes veterem hominem cum actinihil habent emendationis vel innovatioeorum notam non evadit infamiae. Similis quoque etiam in libello qui appellatur Pastoris, de his figura describitur, ait enim: « Quae est arbor quae ulmus appellatur, quae fructum non affert; portat tamen vitem, quae affert plurimum fructum, ex eo quod adminiculo est viti, quae ejus viribus nitens, vel ferre vel servare plurimum fructum; » etiam ulmus, quae infructuosa est, necessaria videtur et utilis ex hoc ipso quod fructuosae deserviat viti. Tale aliquid etiam intellige in Gabaonitis, qui non deposuerunt quidem veterem hominem cum actibus suis, ministrant tamen sanctis, et serviunt, et aliquid utilitatis impendunt: et tali quodam ordine ab Jesu salutem cum juramenti interpositione suscipiunt. Ego nolebam in Gabaonitarum ordine salutem consequi, nec in ligni caesoribus vel aquae gestatoribus numerari, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ad benedictiones electus ẽ. istosfiguraliter in
dicent qͥ ñ metupenȩ sedbenedictionũ & ꝓmis¬
sionũ desiderio ueniunt ad salutẽ. Iili uͦ dimi¬
du qͥ iuxta mont̃t̃ hebalincedunt. in qͦ male¬
dictiones ꝓlate s̃ istosalios indicent qͥ malor
metu & suppliciore timore cõplenirs quȩ i
lege scripta s̃ ꝑuenuint ad salitẽ hiciã di
boni ipsius desiderio sucensus fac̃ qđ bonũ ẽ. q¬
uͦ nr̃m metu gehenne & ȩterni ignis terrori
tendit ad bonũ & studet ac festinat implert
quȩ scripta s. Certũ est erĩ nobiliores etilos q
boni ipsius desiderio &benedictionũ a more qđ hos
ẽ aguin: quã illos qͥ ꝓmali inetubonũ secad
S olus ergo ins̃ qͥ porest ex om̃i popło huꝰ mnodi
imonte hebabñ ut maledictiones accipianđ sed
it intuentes ꝑ scriptas maledictiones & poenas
peccatorib: consticutas incurrere caueant eas¬

Expanded text:
ad benedictiones electus est, istos figuraliad benedictiones electus est, istos figuralidicent, qui non metu poenae, sed benedictionum et repromissionum desiderio veniunt ad salutem; illi vero dimidii, qui juxta montem Gebal, incedunt, in quo maledictiones prolatae sunt, istos alios indicent, qui, malorum metu et suppliciorum timore complentes quae in lege scripta sunt, perveniunt ad salutem. Gratiboni ipsius desiderio succensus facit quod bonum est: qui vero metu gehennae, et aeterni ignis terrore tendit ad bonum, et studet ac festinat implere quae scripta sunt: certum est enim nobiliores esse illos qui boni ipsius desiderio et benedictionum amore q agunt, quam illos qui pro mali metu bonum sectantur. Solus ergo Jesus qui potest ex omni populo hujusmodi m, non ut maledictiones accipiant, sed ut intuentes perscriptas maledictiones, et poenas peccatoribus constitutas, incurrere caveant, a
Abbreviated transcription (Latin):
teronomio sex tribus ad benedicendũ in monte
girtan. et ips tribus quȩ nobiliores sunt &¬
ultimus filius liȩ. Haecqͥdẽ ueterũ hẏstoriȩ
referunt gesta. Sed quomͦ nos hanc hystoriȩ
rationẽ admysticã intellegentiã referimus
ut ostendamꝰ qui sint isti qͥ incedunt uxta
montẽ garizin. & qͥ sintqͥ incedunt iuxta mon¬
tẽ hebal : E go sic uideo duas ec̃ species eorũ
summo studio diligentiaq nitunt᷑. ne saltĩ mi¬
nima eos beatitudo p̃tereat. habentes desideriõ
ñ solũ benedictionis capiendȩ & effici in parte
sortis scõꝵ. sed etiã ad sistere in conspcetudĩ et
semꝑ eẽ cũ dño. Alii uͦ s̃ qͥ & ipsitendunt ad
tes. Sufficit mͥ ñ mitti in ignẽ ȩternũ. sufficit
m ex pelli in tenebras exteriores. Cũergo in
singulis quib q fideliũ talissit ꝓpositi uarie¬
tas hoc mͥuidet᷑ designari in hocloco qđ dimiai
illi qͥ uixta montẽ garizin incedunt illũ qͥ

Expanded text:
teronomio , sex tribus ad benedicendum in monte teronomio , sex tribus ad benedicendum in monte Garizim: et ipsae sex tribus quae nobiliores sunt et ultimus filius Liae. Haec quidem veterum historiae referunt gesta. Sed quomodo nos hanc historiae narrationem ad mysticam intelligentiam referamus, ut ostendamus qui sunt isti qui incedunt juxta montem Garizim, et qui sunt qui incedunt juxta montem Ebal? Ego video duas esse species eorum summo studio diligentiaque nituntur, ne saltem minima eos beatitudo praetereat: habentes desiderium, non solum benedictionis capiendae, et effici in parte sortis sanctorum, sed etiam assistere in conspectu Dei, et semper esse cum Domino. Alii vero sunt qui et ipsi tendunt ad tes: Sufficit mihi non ire in ignem aeternum; sufficit mihi non expelli in tenebras exteriores. Cum ergo in singulis quibusque fidelium talis sit propositi varietas, hoc mihi designari videtur in hoc loco quod dimidii illi qui juxta montem Garizim incedunt, illum qui
Abbreviated transcription (Latin):
seruabant᷑. Et circa arcã testam̃ti omnis qui
uere isrł c̃. incedit. & non ẽ longe ab ea. Le.¬
uitȩ ũ & sacerdotes etiã in humeris suis eam
portant. Et enĩ quicũq sacerdotali religione
& sc̃ĩtate uiuunt. ñ solũ hii qui sedere uiden¬
tur in conses su sacerdotali. sed hu magis qui
sacerdo taliter agunt. quorũ pars est dñs
nec ulla ciss portio habetur in terris. ipsi sunt
uere sacerdotes & leuitȩ dĩ qui in humeris
suis legt̃ dĩ portant. Agendo iudelic& et
implendo ꝑ opus eaquȩ scribuntur in lege.
Sed & ꝓselrtus inquit  indigena simulerant
dimidii uixta montẽ garizim & dimidu iuxta
montẽ hebal. Quomꝰ etiã ista explicabimus¬
U ert aditorio dĩ opus ÷ ut possimus uerbis
nr̃is ũba diuina disserere & explicart: Quis
dimidu qui incedebant uyxta montẽ garizin :
uyxta monit̃ hcbal: Mons gariain benedictiones
hab& mons aũ hebalmaledictiones quȩ peccato¬
rib aebent : Statuerunt enĩ sic̃ scriptũ ẽ indeu¬

Expanded text:
srael, » etc. Circa hanc arcam testamenti, omnis qui vere Israel est incedit, non enim longe ab ea. Levitae vero et sacerdotes etiam in humeris suis eam portant. Etenim quicunque sacerdotali religione et sanctitate vivunt, non solum hi qui sedere videntur in consessu sacerdotali, sed hi magis qui sacerdotaliter agunt, quorum pars est Dominus, nec ulla eis portio habetur in terris, ipsi sunt vere sacerdotes et Levitae Domini, qui in humeris suis legem Dei portant, agendo videlicet et implendo opera ea quae scribuntur in lege. Et proselytus, inquit, et indigena simul aderant; dimidii juxta montem Garizim, et dimidii juxta montem Ebal. Quomodo etiam ista explicabimus? Et adjuto rio Dei opus est ut possimus verbis nostris verba divina disserere et explanare. Qui sunt dimidii qui incedebant juxta montem Garizim, juxta montem Ebal? Mons Garizim benedictiones habet, mons autem Ebal maledictiones quae peccatoimminent. Statuerunt enim, sicut scriptum est in Deu
Abbreviated transcription (Latin):
remouet᷑: et incipim intellegere qͥalex spĩtalis
boui triturant. ñ debobus hȩc seade apłis hoc
dixerit. Etrursũ cũ in lege dr̃ qr abraham
auos filios habuit unũ de ancilla & alium de
libera ego in his intellego eẽ duo testam̃ta
& duos ppłos. istã nob̵ legẽ quȩ sic intelli¬
gitur quã spĩtalẽ nominat pauł ihs dñs legit

Expanded text:
i bovi trituranti , » non de bobus haec, sed de apostolis dixerit. Et rursum cum in lege dicitur quia « Abraham duos filios habuit, unum de ancilla, et unum de libera , » ego in his intelligo duo esse Testamenta et duos populos. Istam nobis legem quae sic intelligitur, quam spiritalem nomi
Abbreviated transcription (Latin):
uideis & ab his qͥ xpĩani quidẽ dñr s inscripturis
ad huc sensũ iudaicũ soruant . quomͦꝰ exponant
ra ab meretricẽ ad iectã oẽ domiu isrł usq in
hodiernũ dic̃. Quomͦ raabusq in hodiernum
dic̃ adieota cẽdicitur : Hoc enĩ scripturescẽ

Expanded text:
Judaeis et ab his qui Christiani quidem dicuntur, sed in Scripturis adhuc sensum Judaicum servant, quomodo exponant Raab meretricem adjectam esse domui Israel usque in hodiernum diem. Quomodo Raab usque in hodiernum diem adjecta
Abbreviated transcription (Latin):
iustissimã seruat. ut salutẽ mererent᷑ qui parũ
licet fide detulerant nec tam̃ summã regni uł
lib̵ tatis acceꝑint ꝓ eo qđ fides eo nullo oꝑum
nobilitarent᷑ accessu: Qm̃ fidẽ sine operibus
mortuã hab̃i ꝓnunciat apłs iacobus. Verum¬

Expanded text:
arvum licet fidei detulerunt, nec tamen summam regni vel libertatis acciperent, pro eo quod fides eorum nullo operum nobilitaretur accessu. Quoniam fidem sine operibus mortuam haberi pronuntiat Jacobus . Verum
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥrit. Vnde ⁊ in eugłio postea quã de singulis
quȩ oportebat edocuit. addidit & dic̃. Qui habo
aures audiendi audiat. Qđ utiq side auribus
dixisset carnalib: suꝑfluũ uideret᷑. Nemo enĩ
ñ habens aures ad ũba eiꝰ audienda conuenerat.
Sed qm̃ sciebat in aurib interioris hominis idest
intellectu cordis peciꝑe debere quȩdicta sunt:
qr nihil ꝓdestaudire sermonẽ si non recineat᷑
& scructur incorde. idcirco aures ab auditorib

Expanded text:
requirit; unde et in Evangelio posteaquam de singulis quae oportebat edocuit, addit et dicit: « Qui habet aures audiendi audiat ; » quod utique si de auribus dixisset carnalibus, superfluum videretur. Nemo enim non habens aures ad verba ejus audienda convenerat. Sed quoniam sciebat, in auribus interioris hominis, id est, intellectu cordis, recipi debere quae dicta sunt quia nihil prodest audire sermonem, si non retineatur et servetur in corde, idcirco aures ab auditoribus
Abbreviated transcription (Latin):
ipse sibi p̃parat ecdam ñ habentẽ macubã
aut rugã aut aliquid horũ. Eos uͦ quos ie
mulierũ uł infantũ uł ꝓselytorũ. appellati¬
lacte indigent & ia uelut infirmi ut s̃ muli¬
exfmet ipsis quȩ utilia s̃ gerunt sedimitando
meliores & corũ exempla sectando ex quib &
geliconutruntur. Proselrti aũ caticumini ui¬
debunt᷑ uł hii qͥ iã sociari fidelib student.
De quib singulis similia ctiã ioħs sentiens in
epła sua scribit: i singulis qͥbusq aetatib ꝓ¬
pͥa queq gesta sunt decernit. Uerũtamen inũ
mini duituis caticummi maneatis. sed festina¬
te ad ꝑcipiendã grãm dĩ ut & uos in eccła
filiorũ isrł ad numeremini. Etuos infantes
nolite pueri effici sensib sed malitia paruuli

Expanded text:
am aut rugam aut aliquid horum . » Eos vero quos in mulierum, vel infantium, vel proselytorum appellatilacte indigent, aut etiam velut infirmi, ut sunt muliex semetipsis ea quae utilia sunt gerunt, sed imitando meliores et eorum exempla sectando, ex quibus et gelii nutriuntur; proselyti autem catechumeni videbuntur, et hi qui jam sociari se fidelibus student. De quibus singulis similia etiam Joannes sentiens, in Epistola sua scripsit , et singulis quibusque aetatibus propria quaeque gesta discernit. Verumtamen Jesum meni, diutius maneatis; sed festinate ad percipiendam gratiam Dei, ut et vos in Ecclesia filiorum Israel adnumeremini. Et vos infantes « nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli
Abbreviated transcription (Latin):
tium. quin immo & si peꝑcerint. reputari eis
in peccatũ sicut reputatũ est sauli qui uiuum
seruauerat agag regẽ amalech. hoc mͦ quo
supͣ ex posuimus intellege bella iustorũ quia
haecbella aduersus peccatũ geruntur. Quomͦ¬
aut̃ manebunt iusti siuel parũ aliquid peccati in
semet ipsis reseruauerint : Et ideo dicit᷑ decis
quia ñ reliquerunt nec unũ qui saluus fieret

Expanded text:
cunt; quin imo et si pepercefint, reputari eis cunt; quin imo et si pepercefint, reputari eis in peccatum, sicut reputatum est Sauli, qui vivum servaverat Agag regem Amalec; hoc modo quo supra exposuimus, intellige bella justorum, quia haec bella ab eis adversum peccatum geruntur. Quomodo manebunt justi, si vel parvum aliquid peccati in semetipsis servaverint? Et ideo dicitur de eis quia non dereliquerunt nec unum qui salvus fieret
Abbreviated transcription (Latin):
se qr in matutinis intficiebã om̃s peccatores t̃rȩ.
uidis ꝑdert̃ deciuitate dñĩ om̃s oꝑantes iniqͥtatem.¬
Suc enĩ cuitas dñi eccła dĩ uiuentis accipit᷑. eicius
doctores de cccła ⁊ int̾ficiunt eos qͥ oꝑantur ini qͥ¬
tut̃ contarios demones adũsarias q: uirtutes d
qͥ cogunt homines ad peccatũ. docendo inflituen¬
do. & occulta in diuinis literis etdocistalibus in
qualib nẽ sumus mysteria reserando. siue ciuitatẽ
dnĩ in unius cuiusq nr̃m anima intellegamus
quȩ aedificatur a dño ex lapidib uiuis. idest ex
urtutib: uarus ac diuersis. De ipsa quoq ciuita¬
te sc̃s quisq et diligens cicitpeccatores idest.
cogitationes pessimas etcupiditates prauas int̃
neditabor inte quia fiuisti adiutor m̃s. Quod
ne suo lumen uidere. Si quando ergo legis inscriptu.¬
ris sc̃is iustorũ pugnas. cedes. ac strages inter.¬
emptorũ. et quia scĩ nulli penitus: parcunt: hos¬

Expanded text:
se, quia « in matutinis interficiebam omnes peccatores terrae, se, quia « in matutinis interficiebam omnes peccatores terrae, ut disperderem de civitate D» Si enim civitas Domini Ecclesia Dei viventis accipitur, ejiciunt doctores de Ecclesia et interficiunt eos qui operantur iniquitatem, contrarias daemonum adversariasque virtutes, quae cogunt homines ad peccatum docendo et instituendo, et occulta in divinis litteris ex locis talibus, in qualibus nunc sumus, mysteria reserando. Sive civitatem Domini uniuscujusque nostrum animam intelligamus, quae aedificatur a Domino ex lapidibus vivis, id est, ex virtutibus variis et diversis. De ipsa quoque civitate sanctus quisque et diligens ejiciet peccatores, id est, cogitationes pessimas et cupiditates pravas intermeditabor in te, quia fuisti adjutor meus . » Quod ne suo lumen videre? Si quando ergo legas in Scripturis justorum pugnas, caedes ac strages interemptorum, et quia sancti nullis penitus hostium par
Abbreviated transcription (Latin):
unanimes. unũ sentientes nihil ꝑ contentione
neq ꝑ in anẽ głam gerentes sed in uno sensits
in cadẽsent̾entia ꝑmanentes si forte possimꝰ ea
nosaptieffici lapides ad altare. Non enĩ noseasi

Expanded text:
unanimes, unum sentientes, nihil per contentionem, unanimes, unum sentientes, nihil per contentionem, neque per inanem gloriam gerentes; sed in uno sensu atque in eadem sententia permanentes; si forte possimus etiam nos apti effici lapides ad altare: non enim deserit
Abbreviated transcription (Latin):
iacula maligni ignita concupiscentiȩ ñ reci¬
pit. sed scuto ea fidei restinxit & reppulit.
U elquis ẽ. ille qui ferrũpugne. ferrũ belli.
ferrũ litium numquã recepit. sed semꝑ paci¬
ficus fuit. semꝑ quictus & mitis ex xp̃i humi¬
litate formatus. Isti sunt gͦ lapides uiui ex
quib iħs̃ xp̃s dñs nr̃ altare construxit ex¬
lapidib integris quib ferrũ ñ ẽ iniectũ. ut
offerat suꝑ eos holo causta & sacrificiũ salutis.
Egoputo qͦd forte istitales lapides in tegri et
in contaminati scĩ apłi ẽẽ possunt om̃s simal
unũ altare facientes ꝓpt̃ unanimitatẽ atq
concordiã. Sic enĩ referunt᷑ om̃s simulunan¬
miter orantes et aꝑientes ossuũ dixisse. Tudñe
qui corda omniũ nosti. Isti gͦ qui poterant u¬
nanimes una uoceatq uno orare ipsi foras¬
sedignis qͥ debeant om̃s simulunũ altare con¬
struere suꝑ qđ ihs̃ sacrificiũ offerat patri: Tañ
et nos tẽp̾temus dare operã. ut eadẽ dicam ons

Expanded text:
Jacula maligni ignita concupiscentiae non recipit, sed scuto ea fidei restrinxit et repulit. Vel quis est ille qui ferrum pugnae, ferrum belli, ferrum litium nunquam recepit; sed semper pacificus fuit, semper quietus et mitis, et Christi humilitate fundatus? Isti ergo sunt lapides vivi, ex quibus Dominus noster altare construxit lapidibus integris, quibus ferrum non est injectum, ut offerat super eos holocausta et sacrificium salutis. Ego puto quod isti tales lapides integri et incontaminati sancti apostoli esse possint, omnes simul unum altare facientes propter unanimitatem atque concordiam. Sic enim referuntur omnes, simul unanimiter orantes et aperientes es suum, dixisse: « Tu, Domine, qui corda omnium nosti . » Isti ergo qui poterunt unanimes una voce atque spiritu orare, ipsi fortasse digni sunt qui debeant simul omnes unum altare construere, super quod Jesus sacrificium offerat Patri. Tamen et nos tentemus dare operam, ut eadem dicamus omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tam̃ dicendũ ÷ qđ scriptũ docemꝰ. qr sermo hic
arguit nos qđ ñ om̃s qͥ audimus legẽ dẽ ecđa
sumus filiore isrł. Sed ñ continuo si ẽ aliqua
differentia int̃ auditores legis cecłam filio isrł.
auditor excludit᷑ a salute. Ad tendite erg̃ di¬
ligentius ũbis scripture dicentis Nerat ullũ
ũbũ ex om̃ib quȩ mandaũ morses. qđ ñ lege¬

Expanded text:
Sed tamen dicendum est, quod scriptum docemur, quia sermo hic arguit nos, quod non omnes qui audimus legem, Ecclesia sumus filiorum Israel, si non continuo: si est aliqua differentia inter auditores legis et Ecclesiam filiorum Israel, auditor excluditur a salute. Attendite ergo diligentius verbis Scripturae dicentis: « Non erat ullum verbum ex omnibus qu
Abbreviated transcription (Latin):
cordis carnalib. ñ atram̃to sea spũdĩuiui
i aut̃ uis eudentius noscere in qͥb: cordibus
ihs̃ scripserit legẽ etin qͥb: ñ scripserit. etiã
hoc tibi ex seripturarũ auctoritate patefaciã
ut consolationẽ capias tii qͥ exgentib uocatis
es. Nec uerearis eope iactantiã qui legẽ moysi

Expanded text:
cordis carnalibus, non atramento, sed spiritu Dei vivi. Si autem vis evidentius noscere in quibus cordibus Jesus scripserit legem, et in quibus non scripserit, etiam hoc tibi ex Scripturarum auctoritate patefaciam, ut consolationem capias tu qui ex gentibus vocatus es, nec verea
Abbreviated transcription (Latin):
to mortuorũ. Multȩ ergo corũ qui ad salutẽ
ueniunt differentiȩ designantur. Vnde & nunc
gabaonitas istas quorũ historia recitata est
arbitror portiunculã quandã ẽt̃ horum qui
saluandi s. ita tam̃ ut ñ sine alicuius notat
iustione saluent᷑. Vides nãq quomͦ lignice¬
sres &  aquȩ gestatores ficri condemp¬
nant᷑ ad obsequiũ popłi & altaris dĩ ministe¬
rum. qm̃ quidẽ cũ dolo & calliditate accesse¬
runt ad filios isrł pannis calciam̃tisq ueceri¬
b induti et cibũ uetusti panis forences. Isti gͦ
uenunt ad ilm̃ cũ om̃ib uetustatib suis. et
orant ab eo hoc tantũ ut saluentur. Inquorũ
figura tale mͥ aliquid uidetur ostendi. Sunt
quidã in eccła credentes & habentes fidẽ in¬

Expanded text:
ommemorat. Multae ergo eorum qui ad salutem veniunt differentiae designantur; unde et nunc Gabaonitas hos, quorum historia recitata est, arbitror portiunculam quamdam esse eorum qui salvandi sunt; ita tamen ut non absque alicujus notae inustione salventur. Vides namque quomodo ligni caesores, vel aquae gestatores fieri condemnantur, ab obsequium populi, et altaris Dei ministerium, quoniam quidem cum dolo et calliditate accesserunt ad filios Israel, pannis et calceamentis veteribus induti, et cibum vetusti panis ferentes. Isti ergo veniunt ad Jesum cum omnibus vetustatibus suis et orant ab eo hoc tantum ut salventur. In quorum figura tale mihi videtur aliquid ostendi. Sunt quidam in Ecclesia credentes quidem
Abbreviated transcription (Latin):
ȩcđȩ correptionẽ ñ fuerit emendatus. de eccła ex¬
pulsũ uelut gentilẽ habeant acpublicanũ. & dum
pariunt uniuersȩ ȩcłe moliuntur intepitum
popłs sic̃ ex una oue morbida grex uniuersus
inficitur. Sic &iã uno ł fornicante. ł aliud qđ cũq
sceleris committente plebs uniuersa polluitur
Et idõ obseruemus nos inuicõ. & uniuscuiusq c̃uersio
nota sit maxime. saccydotib & ministris. nec
putent se recte dicere. qͥd hoc ad mespectat. si
alius maleagit : hoc c̃dicere caput adpedes.
Quid ad me ꝑtine: e sidolent. simale hab̵ pedesmei:
ñ mea inter ẽdum modo caput insanitate ꝑdur&
Aut sidicat ocuł manui : ñ indigeo oꝑc tuo
Nuid ad me ꝑtinet sidoles siuul nerata es: nuqͥđ
Nego ocuł conturbabor exegritudine manus : gͦ

Expanded text:
esiae correctione non fuerit emendatus, de ecclesia expulsum velut gentilem habeant ac publicanum; et dum uni parcunt, universae ecclesiae moliuntur interitum. populus: sicut una ove morbida grex universus inficitur, sic etiam uno vel fornicante, vel aliud quodcunque sceleris committente, plebs universa polluitur. Et ideo observemus nos invicem, ut uniuscujusque conversatio nota sit maxime sacerdotibus et ministris. Nec putent secrete dicere: Quid hoc ad me spectat, si alius male agit? Hoc est dicere caput ad pedes: Quid ad me pertinet, si dolent, si male habent pedes mei? non mea interest, dummodo caput in sanitate perduret. Aut si dicat oculus ma nui, Non indigeo opera tua, quid ad me pertinet s doles, si vulnerata es? Nunquid ego oculus conturbor
Abbreviated transcription (Latin):
quisenĩ speraret gentes saluari: A cruis posteri
aduersarios cȩdunt & sic uterq popłs mediã
turinã demonum condusa sternit & uincit.
ponitur popuł prior: & ualde c̃sequenter:
Iugere enim uisi sunt qͥ sequuntur iħum ale
a circũ cisione carnis aiugulatione hostiarũ
in ligno gemino dicitur eẽ suspensus. h ocin
locomysterium tegitur quã plurimos latens
conferri hic quomodo in ligno gemino euci¬
fixiis ẽ. oꝑe pretium est noscere. Crux dni
& nouus udetur qđ dico crux gemina fuit
hor est gemina ratione constat & duplici
Quia iusibilit quide filius di in carne qua¬
pib suis & potestatib ad fixusẽ cruci. Nonabi
hoc udebitur uerũ si tibihor testem proda
illud de medio affigens crucisuȩ exuenspisi¬
patus or potestates. t raduxit libii trunpsid
uasinligno crucis. Licet in aliis exemplasib
Sominicȩ crucis. una illa quã dic̃ apłs petrus
bolo fuit. in quo & crucifixus ẽ & triumpha¬
tus. Ideo deniq & apłs pauł dicebat M¬

Expanded text:
 acrius post tergum adversarios caedunt. Et sic utique populus mediam turbam daemonum sternit et vincit. ponitur populus prior, et velut consequentes fugeret? Etenim versi sunt qui sequuntur Jesum a lea circumcisione carnis, a jugulatione hostiarum.in ligno gemino dicitur esse suspensus. Hoc in loco mysterium tegitur quamplurimos latens, conferri, hic quomodo gemino ligno crucifixus est, operae pretium est noscere. Crux Domiet novus videtur. Quod dico crux gemina fuit, hoc est, gemina ratione constat et duplici; quia visibiliter quidem Filius Dei in carne cruccipatibus et potesta tibus affixus est cruci. Non tibi hoc videtur verum, si tibi horum testem prodo, affigens cruci suae, exuens principatus et potestates traduxit libere, triumphans eos in ligno crucis . » Licet et in aliis exemplaribus est Dominicae crucis: una illa quam dicit apostolus Pbolo fuit, in quo crucifixus est et triumphatus. Ideo denique apostolus Paulus dicebat
Abbreviated transcription (Latin):
ex hibeant. seruos dĩ honorent. ad ornatum
qđ cumq altaris uł ecđȩ aliqͥd conferant.
ñ tam̃ adhibent studiũ ut etiã mores suos
excolant. accus em̃dent. uitia deponant. ca¬
stitatẽ colant. iracundiã mitigent a uaritiã
repͥmant rapacitatẽ refrenent malilo quia
stultiloqͥa uł scurrilitates & obtrectationum
uenena ex ore suo ñ adimant. sciant sibi qui
tales s̃ qͥ em̃ dare se nolunt sed in his usq ad
senctutẽ ultimã ꝑ seuerant. partt̃ sortemq
ab ihũ dño cũ gabaonitis et̃ tribuendũ¬

Expanded text:
exhibeant, servos Dei honorent, ad ornatum quoque altaris vel ecclesiae aliquid conferant; non tamen habent studium ut etiam mores suos excolant, actus emendent, vitia deponant, castitatem colant, iracundiam mitigent, avaritiam reprimant, rapacitatem refrenent, maliloquia et stultiloquia vel scurrilitates, et obtrectationum venena ex ore suo amittant; sciant sibi, quia tales sunt qui emendare se nolunt, si in his usque ad senectutem ultimam pervenerint, partem sortemque ab Jesu Domino cum Gabaonitis esse tribuend
Abbreviated transcription (Latin):
in eorũ mentib qͥ ad altaris constructionẽ digni
crediderit ihũ xp̃o. et lex euangłii in eiꝰ corde
descripta ẽ in conspectu filiorũ isrł. Ad eran¬
tes uirtutes. ministeria angłoꝵ. ecđa primi¬
tiuorum. Si enĩ recte intellegamus isrłem diq
mente dm̃ uidentẽ. rectissime hoc de ministris
de infantib quod & tufuisti in fans in baptismo.
quia angłi eorũ semꝑ uident faciem patris.
mei qͥ incelis ẽ. Corã istis igitur filiis isrł qͥ
aderant illo intepre cũ tibi fidei sacramenta
tradebantur uidentib faciem dĩ ihũ in corde
tuo deutero nomiũ scribit. Uis tibi ad huc eui¬

Expanded text:
in eorum mentibus, qui ad altaris constructionem digni in eorum mentibus, qui ad altaris constructionem digni crediderit Jesu Christo, lex Evangelii in ejus corde scripta est, et in conspectu filiorum Israel dnisteria angelorum, Ecclesia primitivorum. Si enim recte intelligamus Israelem dici mentem Deum videntem, rectissime hoc de ministris de infantibus quod et tu fuisti infans in baptismo, « quia angeli eorum semper vident faciem Patris mei, qui in coelis est . » Coram istis igitur filiis Israel qui aderant in illo tempore, cum tibi fidei sacramenta tradebatur, videntibus faciem Dei, Jesus in corde tuo Deuteronomium scripsit. « Omnis aute
Abbreviated transcription (Latin):
dunt opuslegis scriptũ in cordib suis. testi¬
monium reddente illis conscientia ipsorum
Si gͦ uideas gentes ad ihm̃ uenire & credere ei et
opus legis implere qđ illi qͥ legẽ acceꝑant imple¬
re ñ possunt. ñ dubites decis dicere qr ihs̃ in
istis lapidib in tegris deuteronomiũ scripsit.
M ouet mesane qđ addidit in consequentib scripta.
Et scripsit inqͥt ihs̃ suꝑ lapides deuteronomiũ corã
filiis isrł: Quomͦ potuerit tã magnũ librũ uł
adsistentib: uł ꝑmanentib: ibi filuis isrł descri¬
bere ita ut ñ discederent usq qͦ scriptura tot
uersuum fimiret᷑. uel etiã quomͦ potuerint lapi¬
des altaris ferre tã magni libri continentiam:
Sed apud illos usq in hodiernũ cũ legit᷑ moyses
uelamen ẽ positũ suꝑ cor eorũ. Nob̃ uͦ conũsis
ad dm̃ iħm auferatur uelamen. quia ubi sp̃s
ñ indiget multo tep̃re ut deuteronomiũ scribat.
ut secundũ legẽ in cordib credentiũ figat. atq

Expanded text:
dunt opus legis scriptum in cordibus suis, testimonium reddente eis conscientia . » Si ergo videas gentes ad Jesum venire, et credere ei, et opus legis implere quod illi qui legem acceperant implere non possunt, non dubites de eis dicere quia Jesus in istis lapidibus integris Deuteronomium scripsit. Movet me sane quod addidit in consequentibus Scriptura: « Et scripsit, inquit, Jesus super lapides Deuteronomium coram filiis Israel. » Quomodo potuerit tam magnum librum, vel assistentibus et permanentibus filiis Israel, describere, ita ut non discederent usquequo scriptura tot versuum finiretur? Vel etiam, quomodo potuerunt lapides altaris ferre tam magni libri continentiam? s demonstratur: sed apud illos usque in hodiernum diem cum legitur Moyses, velamen est positum super cor eorum: nobis vero conversis ad Dominum Jesum, auferetur velamen, quia « ubi Spiritus Jesus non indiget multo tempore ut Deuteronomium scribat, ut secundo legem in cordibus credentium figat, atque
Abbreviated transcription (Latin):
simul. Hystoria rerũ gestarũ manifestaẽ nec¬
explanatione indiget qđ cuident᷑ expletũ et.
saluatoris bella ac triumphos qͦs egerit contẽ¬
plemur quãuis etiã in ipso hȩo uisibiliter cer¬
namus expl&a. Conuener̃ enĩ reges terrȩ
senatus. popułq. & pͥncipes romani. ut ex¬
pugnarent nom̃ ihũ & isrł simul. decreuer
eniꝰlegib suis ut ñ sint xp̃iani. Om̃is ciuitas
om̃is ordo xp̃i anoꝵ nom̃ impugnat. Sed siuc̃
tunc om̃s illi reges conuenientes contra ihm
terunt uł pͥncipes uł potestates istȩ contrarie
ut ñ xp̃i anope genus latiusac ꝓfusius ꝓpa¬
getur. Scriptũ nãq ẽ. qr quanto magis eos
humili abant tanto plures fiebant ualde et

Expanded text:
Simul historia rerum gestarum manifesta explanatione non indiget, quod evidenter expletum est; et eni Jesu Salvatoris bella ac triumphos quos gerit contemplemur, quamvis etiam in ipso haec visibiliter cernamus expleta. Convenerunt enim reges terrae, senatus populusque et principes Romani, ut expugnarent nomen Jesu et Israel simul. Decreverunt enim legibus suis ut non sint Christiani. Omnis civitas, omnis ordo Christianorum nomen impugnat. Sed sicut tunc omnes illi reges convenientes contra Jesum vel principes, vel potestates istae contrariae, ut non Christianorum genus latius ac profusius propagetur. Scriptum namque est, quia « quanto magis eos humiliabant, tanto plures fiebant, et
Abbreviated transcription (Latin):
supͣ istud tã nobile fundam̃ tum ȩdificia religio
quicũ ꝙ ex uob lapidib uiuis apti sunt in hoc
& prompti ut orationib: uacent et die noctuo
obsecrationes offerant dõ & supplicationib
uictimas immolent. ipsi sunt ex quib hicsus
edificat altare. Sed intuere quid laudis ipsis

Expanded text:
super istud nobile fundamentum aedificantes, reliquicunque ex vobis lapidibus vivis apti sunt, in hoc et prompti, ut orationibus vacent, ut diu noctuque obsecrationes offerant Deo, et supplicationum victimas immolent, ipsi sunt ex quibus aedificat Jesus altare. Sed intuere quid laudis ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
quieffugeret. Haec cũ legunt iudei crudeles
efficiuntur. Thumanũ sanguinẽ sitientes. putas¬
tes qr et scĩ ita ꝑcusserunt eos qui habitaban ha
ut ñ relinqueret᷑ ab his qͥ saluus fieret neqqͥ
effugerit. Non in tellegentes in his ũbis adun

Expanded text:
etera. Haec cum legunt Judaei, crudeles efficiuntur, et humanum sanguinem sitientes, putantes quia et sancti ita percusserunt eos qui habitabant Ahi, ut non relinqueretur ab eis qui salvus fieret et neque qui fugeret: non intelligentes in his
Abbreviated transcription (Latin):
inuos sȩcula res mores neuitia ne tergiuer¬
sationes deseło uobiscum ad eccłam deferatis
sed anathema uob sit omis conuersatio scłaris.
Nolite diuinis mundana miscere nolitenegota scłi
epłe suȩ ꝑsonat tuba dicens. Nolite diligere mundẽ
neque ea quae inmundo sunt. Et paulus
Quioũ hȩc faciunt. accipiunt de anathemate.
Sedo illi qͥ uerbicausa cũ xp̃iani sint. sollempnitates
gentium cȩlebrant. anathema in ȩicła introducunt
Quide astroꝵ cursib uitas hominum & gesta pͥerqui¬
runt ĩ qui uolatus auium & cetã huuis modi quo
in sdo prius obseruabantur in quirunt . de hiericho
anathema instrunt in ȩccłam & polluunt castra
dni or uinci faciunt populum dĩ. Sed & multa
alia peccatas. perquȩ a nathema de hiericho
cipit cumdicit. modicum ferm̃tũ totã massam

Expanded text:
ne saeculares nequitias, ne tergiversationem de saeculo vobiscum ad ecclesiam deferatis, sed anathema vobis sit omnis conversatio saecularis. Nolite divinis mundana miscere, nolite negotia saeEpistolae suae personat tuba, dicens: « Nolite diligere mundum, neque ea quae in mundo sunt . » Et Paulus aeculo ; » qui enim hoc faciunt, accipiunt de anathemate. Sed et illi qui verbi causa cum Christiani sint, solemnitates gentilium celebrant, anathema in Ecclesiam introducunt; qui astrorum cursibus vitas hominum et gesta perquirunt, qui volatus avium, et caetera hujusmodi quae in saeculo prius observabantur inquirunt, de Jericho anathema deferunt in Ecclesiam, et polluunt castra Domini, et vinci faciunt populum Dei. Sed et multa alia peccata sunt, per quae anathema de Jericho haec eadem praecipit, cum dicit: « Modicum fermentum totam massam
Abbreviated transcription (Latin):
nouissim. Sed & illud ñ otiose transcurrendũ est.
qđ uno peccante. ira supͣ oniẽm popłm uenit.
Hocmꝰ accidit q̃uando sacerdoces qͥ popło psunt.
erga delinquentes benigni uolunt uider. & ueren¬
tespeccantiũ linguas ne forte malede eis loquant᷑.
habeant. E titt̾rum Auferte malũ de uob̾ ipsis. nec

Expanded text:
 Sed et illud non otiose transcurrendum est; quod uno peccante ira super omnem populum venit. Hoc quomodo accidit? quando sacerdotes qui populo praesunt, erga delinquentes benigni volunt videri; et verentes peccantium linguas ne forte male de his loquantur, caeteri metum habeant . Et iterum: Auferte malum de vobis ipsis . Nec
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipiens nob̵ ne sequam᷑ occidentẽ litterã
legẽ cũ nob̵ legis reuelat archana. N on
enꝰ nos qui de eccła catholica sum spernimꝰ
lege moysi sea suscipimꝰ eã. si tamen ihs cam
nob̃ legerit. Sic enĩ recte poterimꝰ intellege¬
re legẽ si eã nob̾ legat ihs ut ipso legente
nos sensũ eiꝰ et intellegentiã capiamus. Aut¬

Expanded text:
eram, legem, cum nobis legis revelat arcana. Non enim nos, qui de Ecclesia sumus catholica, spernimus legem Moysi, sed suscipimus eam, si tamen eam nobis Jesus legerit: sic enim recte poterimus intelligere legem, si eam nobis Jesus legat, ut ipso legente nos sensum ejus intelligentia capiamus.
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. Videamus ergo quid in his omnib: indi¬
catur & qͥd p̃sens lectio nob̵ aedificationis ad¬
ec̃ dicimur. scđm qđ scriptura ꝓnuntiat dicens:
Uos aũ estis lapides uiui aedificati domus sp̃ita
terrenis lapidib: obseruari nouimꝰ uthii qͥdẽ
lapides qͥ ualidiores ⁊ potentiores s̃ pͥmun fun¬
dam̃to iaciant᷑. ut ipsis credi & suꝑ poni possit
totuis ȩdificui pond. aliiuͦ qͥ sequentes s̃ idest
a fundam̃tis tũ deindea corporatione lapidũ
qͥ in firmiores sunt in suꝑiorib & ꝓpe ipsa
iã tecti fastigia collocentur. ita nc̃ intellege etiã
spĩtalis ȩdificii. Qui aut̃ suntisti qͥ in fundam̃¬

Expanded text:
. Videamus quid in his omnibus indicatur, et quid praesens lectio nobis aedificationis acesse dicimur, quod Scriptura praenuntiat dicens: « Vos autem estis lapides vivi aedificati domus spiritaterrenis lapidibus observari novimus, et hi quidem lapides qui validiores sint et potentiores primi in fundamenta ejiciantur, ut ipsis credi et superponi possit totius aedificii domus; alii vero qui sequentes sunt, id est a fundamento; tum deinde in corpore lapidum, qui infirmiores sunt, in superioribus et prope ipsa jam tecti fastigia collocantur: ita nunc etiam intellige de spiritalis aedificii. Qui autem sunt isti qui in fundame
Abbreviated transcription (Latin):
ad scribitur ut uideat᷑ in sobolis roparatione
scruari : Anillud magis intellegendũ qđ isrłi¬
adiuncta ac sotiata c̃usq: in hodiepnũ diem
Etsiuis manifestius uidere quomͦ raab meretrix¬
iuigit᷑ srłi intuere quomͦ ramus olcastri inserit᷑
in radice bonȩ oliuȩ. & intelleges qͦmͦ hii qui
insertis̃ fidei habrahȩ & isaac & ia cob. reote
dic̃: quia in illorũ radice nos rami oleastri ex
gentibus assumpti: qui aliquando mere¬
tricabamur. lignum & lapidẽ ꝓdõ uero
colentes ad pasiti sumus usq in hodiernũ diem

Expanded text:
ascribitur, ut videatur in sobolis reparatione servari? an magis intelligendum est ac sociata usque in hodiernum diem? Et si vis manifestius videre quomodo Raab jungitur Israeli, intuere quomodo ramus oleastri inseritur in radicem bonae olivae; et intelliges quo modo hi qui inserti sunt fide, Abrahae et Isaac et Jacob, recte n hodiernum diem: quia in illorum radice nos rami oleastri ex gentibus assumpti, qui aliquando meretricabamur, lignum et lapidem pro Deo colentes, appositi sumus usque in hodiernum diem,
Abbreviated transcription (Latin):
consumetur aduentu. Et apłs paulus dicit.
Qui resuscitauit nos cũ eo simulq sederefec̃ inceles¬
tibus. ł tutiq nondũ uidemꝰ credentes aut resus¬
citatos eẽ. iã aut incȩlestib consedisse. Sed adum¬
brata s̃ quidẽ hȩc nc̃ ꝑ fidẽ qͥ a & mente et spe
p̃sumpsimus. tunc etiã rerũ effectu corporaliter
teneamus. Ita ergo & de diabolo intellegendũ est
moriunt᷑. ita et in xp̃o om̃s uiuificant᷑ . Est ergo
Nã et tunc diuidetur popłs induas partes. erun¬
& tuncquidã pͥmi. et alii postremi. Quicũ ad
inm in unũ cõspirauerint. iã tunc ultra: non
erit omnino diabolus. qr iãnon erit mors.
Uis tibi etiã exdiuinis testimonus cõpbemus:
Audi apłm dicentẽ. Hoc eñ uob dicimus in
uerbo dñi qr nos qui uiuimus quirdiqui sumꝰ
in aduentu dnĩ non p̃uenemus eos qͥ dormier̃.¬
dĩ descendet aecȩlo. et mortui qͥ in xp̃o s̃ resurget
pͥmi. Nos deinde qui uiumus qͥ reliqui sumus

Expanded text:
lus dicit, « quia resuscitavit nos cum ipso, simulque sedere fecit in coelestibus . » Et utique nondum videmus credentes aut resuscitatos esse jam, aut in coelestibus considere. Sed umbrata sunt quidem haec nunc per fidem, quia mente et spe praesumimus, tunc etiam rerum effectu corporaliter teneamus. Ita ergo de diabolo intelligendum est,moriuntur, ita et in Christo omnes vivificabuntur . » Est ergo nam et dividetur populus in duas partes: erunt et alii primi, et alii postremi; qui cum ad Jesum unum conspiraverint, jam tunc ultra omnino non erit diabolus, quia jam non erit mors. Vis tibi etiam haec divinis testimoniis comprobemus? Audi Apostolum dicentem: « Hoc enim vobis dicimus in verbo Domini, quia nos qui vivimus, qui residui sumus, in adventu D, descendet de coelo, et mortui in Christo resurgent primi; deinde nos viventes, qui reliqui sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
Quo enĩ sibi contraria dic̃ eẽ crucifixa. Se¬
scm̃ & peccatorẽ mundũ. ad illã formã sine
dubio quã suꝑuis diximꝰ xp̃i & diaboli. Nos
enĩ mundo erueifigim᷑ tunc. cũ ueniens prin¬
ceps huiꝰ mundi in nob̾ ñ inuenit quicquã.
Et nob munđ crucifigitur. cũ peccati concupis¬
centias ñ recipimus. Sedsiqui forte ẽ atten¬
tior auditorũ potenꝰdicere formã rerũ gesta¬
rũ iudet᷑ eẽ conueniens. Sed adhuc illud
me mouet qđ diaboł & exercitussuus quantũ
quomͦ uidemus ad hucdiabolũ et contrarias po¬
tstates in tantũ ualere aduersus seruos dĩ. ut & iã
apłs petrus cũ ingenti cautela p̃moneat &
dicat obseruandũ eẽ quia ad uersarius ur̃
eloquus possumus inuenire. Aduentus xp̃i
unus quidẽ in humilitite cõpletus ẽ. Alius uͦ
speratur ingloria. Ethic pͥmus aduentus
in carne. mystico quodã sermone in scripturis.
sc̃is umbra qꝰ appellatur. sicuthieremias ꝓ¬

Expanded text:
e crucifixa: sanctum et peccatorem, mundum et illam formam sine dubio quam superius diximus Christi et diaboli. Nos enim crucifigimur mundo tunc, cum veniens princeps mundi hujus in nobis non invenit quidquam; et nobis crucifigitur mundus, cum peccati concupiscentiam non recipimus. Sed si quis forte est attentior auditor, potest dicere: Forma quidem rerum videtur esse conveniens; sed adhuc illud me movet quod diabolus et exercitus suus, quantum. Et quomodo videmus adhuc diabolum et contrarias potestates in tantum valere adversus servos Dei, ut etiam apostolus Petrus cum ingenti cautela praemoneat et dicat observandum esse, « quia adversarius noster eloquiis possumus invenire. Adventus Christi, unus quidem in humilitate compertus est, alius vero speratur in gloria; et hic primus adventus in carne, mystico quodam sermone, in Scripturis sanctis umbra ejus appellatur, sicut et Jeremias p