comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
affert sed ea que nõ respit p̾tutis societate
Quam si neges ex hiis quas modo retuli rebus
affumant qui antiꝙͣ familia opulẽtis maioribꝰ
cũ honõe ac dignitate in sua re pu psatus ori¬
gnẽ trahant Quã obrẽ si nostris moribus et
iueter ate hom̃i estimiacõi assenciẽdũ putas sud
uerũ estinas quod pulgus tenet Qui ĩ euis moĩ
rebus plu̾nũ auctatis possidet mecũ de nobili¬
tate sencias oport doctissimor ze hom̃i ĩꝗi
incolaus andulgi et plebis iudicio disputandũ
censes Nam si opimonibus et moribus hom̃
ducaris intelliges nullam sedẽ esse noblitati
inqua possit consiste̾ Cuni em̃ baui sint int̾¬
se que ad modũ repugnar et̾ nõ intelligo que
certa ex hiis nobilitatis noriia eligi possit.
Nom̃ quid̃ apud om̃s cõilen̾̃it fies ad modũ
Discrepat ut nichil miq̃ ꝑsepe creda nobilis no¬
men meri ꝙͣ eũ qui id nomẽ usurpet Si qua

Expanded text:
affert, sed ea que non respuit virtutis societatem, affert, sed ea que non respuit virtutis societatem, quam si neges ex his, quas modo retuli, rebus sse nobilem affirmant qui antiqua familia, opulentis maioribus cum honore ac dignitate in sua republica versatis originem trahat. Quamobrem si nostris moribus et inveterate hominum extimationi acquiescendum putas, si id verum existimas quod vulgus tenet, quod in eiusmodi rebus plurimum auctoritatis possidet, mecum de nobilitate sentias oportet». 12 «Doctissimorum ne hominum» inquit Nicolaus « an vulgi et plebis iudicio disputandum censes? Nam si opinionibus et moribus hominum ducaris, intelliges nullam sedem esse nobilitatis, in qua possit consistere. Cum enim varii sint interque se admodum repugnantes, non intelligo que certa ex iis nobilitatis norma elici possit. Nomen quidem apud omnes convenit, res admodum discrepat, ut nihil minus persepe credam nobilis nomen mereri quam cum qui id nomen usurpet. Si qua
Abbreviated transcription (Latin):
rem .O. cicero scubẽs ad frem de peticoẽ cõsu¬
latus. eũ d̾ anthonio et cathilina cõpetitoriba
loq̃ret᷑ Hequaq sũt in quit tam gn̾e ĩsignes qͣs
biciis nobiles Hobileni enĩ antiqui appellabãt
eũ qui ob aliꝙͣ p̾cipua re motus uulgatus et ali¬
quo facto arceq ĩ singnis erat et sermone hom̃i
telebris Cycero nr̃ erat ĩquit illis in cõspectri p̃s¬
tanti sapĩa ⁊ nobilitate pictagoras alio ĩ loco de
eodẽ phĩ nobilis a quo nou solũ grecia et ytaba
sed omis barbaries cõmota est. Proarchia itez
dicari dese ac nomĩari polũt. Liuius quoq hec
pũgna inquit aliensi clade nobilitate.ppe par Et
alibi cũ antea ferocibus dictis rem nobilitasset̃
quibus perbis reni nobilẽ appellari constat. ser¬
inone ⁊ fana homĩ uulgatani berũ nõ de ea no¬
bilitate qrimꝰ que ĩ uicio posita ĩ turpitudinem

Expanded text:
rem. Q. Cicero scribens ad fratrem de petitione consurem. Q. Cicero scribens ad fratrem de petitione consulatus, cum de Antonio et Catilina competitoribus loqueretur: 'Nequaquam sunt - inquit - tam genere insignes quam vitiis nobiles'. 10 Nobilem enim antiqui appellabant eum qui ob aliquam precipuam rem notus vulgatusque et aliquo facto arteque insignis erat et sermone hominum celebris. Cicero noster: `Erat - inquit- illis in conspectu prestanti sapientia et nobilitate Pithagoras'. Alio in loco de eodem: ‘Philosophus nobilis, a quo non solum Grecia et Italia, sed omnis barbaries commota est’. Pro Archia itemdespiciunt, predicari de se ac nominari volunt’, Livius quoque: ‘hec pugna - inquit - Alliensi cladi nobilitate prope par’. Et alibi: ‘cum antea ferocibus dictis rem nobilitassent’, quibus verbis rem nobilem appellari constat sermone et fama hominum vulgatam. 11 Verum non de ea nobilitate querimus que, in vitio posita, turpitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
uerũt ymagines eorũ qui gloi̾e et sapiẽ stu¬
diis floruissent ante oculos poĩtas. At qui nico¬
laus inquit. si qui signa et tabulas domi hñt
nobilitatẽ ex eo cõsequũtur multo magis sculp¬
tores pictoresq nobilitatis in signibus cetei̾s
anteirẽt feneratores quoq si essent ditissimi
ac in igrãtu ĩperitilsimi imperiisq cõstituti
quãtũuis improbi nephariiq nobiles euaden̾t
quo nichil indignius dici pt̾ ꝙͣ flagiciis bel ra¬
pinis aut aliquo turpi questu aditũ sibi quẽ¬
piam pateface̾ ad nobilitatẽ/ Tum laurẽcius et
statuarios inquit ac pictores quos ars sua ce¬
lebres at insignes reddidit opulentos insuper
ex re undecũq cõtracta. maximis quoq faci¬
noribus notos si uerbũ inspexeris ⁊ecte nobiles
⁊ famosum latronẽ nobilẽ dici licet Alteꝵ ab ĩ¬
signe flagiciũ Altm̃ ob doctrina et sapiã singlã¬

Expanded text:
verunt imagines eorum qui glorie et sapientie stuverunt imagines eorum qui glorie et sapientie studiis floruissent ante oculos positas». 8 «Atqui» Nicolaus inquit «si, qui signa et tabulas domi habent, nobilitatem ex eo consecuntur, multo magis sculptores pictoresque nobilitatis insignibus ceteris anteirent. Feneratores quoque, si essent ditissimi ac in magistratu imperiisque constituti, quantumvis improbi nefariique, nobiles evaderent; quo nihil indignius dici potest quam flagitiis vel rapinis aut aliquo turpi questu aditum sibi quempiam patefacere ad nobilitatem». 9 Tum Laurentius: «Et statuarios» inquit «ac pictores, quos ars sua celebres atque insignes reddidit, opulentos insuper ex re undecumque contracta, maximis quoque facinoribus notos, si verbum inspexeris recte nobiles m prestantem et famosum latronem nobilem dici licet, alterum ob insigne flagitium, alterum ob doctrinam et scientam singula
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ marmorũ fragmẽtis mutil et uiro sapiẽti non
idmod̾ appetẽtis ex aĩo hoc est ex sapiã ⁊ p̾tute
nobis excucienda ẽ que sola erigit hoies ad lau¬
dẽ nobilitatis/ Licet laueẽcius inquit ea pliu̾m
barietate at elegancia opibus rerũ copia ingr̃a¬
tibus insuꝑ atz imꝑiis pari nobilitatẽ pidenuis
.Ecia meis qͥ nõ alio claret ornamẽto u̾tutũ. eãq
ab egregiis ingeniis et appetita et cultã leginuis
non constat priscos eciam doctissimos biros in
signis et tabulis comꝑaudis pliu̾ ͫ oꝑe studuq
posuisse. Cycero ip̃e uarro aristotiles cetiq tũ
greci tũ latini insignes om̃i doct̾narũ gn̾e̾ uiri
qui u̾tutũ spem se ad studia contulerũt eiusꝯi
rebus suasq bibliotecas et ortos excolebant
ad loca ip̃a ĩ quibus constituta erant nobilitã¬
da idq laudis et in dustrie esse bolebãt. Młtũ
enĩ adimitandũ excitaudũq am̃i cõfr̾e existiã¬

Expanded text:
et marmorum fragmentis, mutis et viro sapienti non et marmorum fragmentis, mutis et viro sapienti non admodum appetendis. Ex animo, hoc est ex sapientia et virtute, excutienda nobis est que sola erigit homines ad laudem nobilitas». 7 «Licet» Laurentius inquit «ea plurimum avarietate atque elegantia, opibus, rerum copia, magistratibus insuper atque imperiis parari nobilitatem videmus etiam in eis qui non alio clarent ornamento virtutum eaque ab egregiis ingeniis et appetita et culta legimus. Nam constat etiam priscos doctissimos viros in signis et tabulis comparandis plurimum operis studiique posuisse. Cicero ipse, Varro, Aristoteles ceterique cum Greci tum Latini insignes omni doctrinarum genere viri, qui virtutum specie se ad studia contulerunt, eiusmodi rebus suas quoque bibliothecas et hortos excolebant ad loca ipsa in quibus constituta erant nobilitanda idque laudis et industrie esse volebant. Multum enim ad imitandum excitandumque animum conferre extima
Abbreviated transcription (Latin):
An cũ olym ex urbe ĩ patriam secessis¬
sem aeris nutandi grã uenerũt eod̾
rogatu meo doctissimi q michi ᷤ aĩcis¬
simi uiri Hicolaus incoli ac laurẽcius demedic
quos̾ ad id perlexerani p̃cipue nõnullorũ quis
exurbe aduexerã signor ostentacoẽ. Hii cum
essent ĩ ortulo ꝙ̃ ꝑegrinis quibusd̾ marmoribꝰ
celebrẽ ⁊edde̾ cupiebam ꝑuule suꝑlectilis uidicõ
ridens cũ oculos c̾cũ tulisset laurẽcuis Hic hos¬
spes nr̃ inquit cũ legerit fuisse moris antiqui
apud priscos illos excellentes biros. ut domos.
uillas ortos porticus gynnasia parus figuris
tabulisq maiorũ quoq statius ex ornarent ad
gla̾m. ⁊̃ nobilitandũ genus. boluit cũ progenitoꝵ
ymagnies de essent suc locũ eẽ Insuꝑ huis pu¬
sillibus et cõfractis marinorũ reliquiis nobilẽ
redde̾t ut rei nouitate aliꝙͣ ei s ad posteros istis
rebus gla̾ manaret/ Si hoc appetit nicolaus ĩqͥt
aliũde eruenda meõria nobilitatis eut nõ exsigs

Expanded text:
am cum olim ex Urbe in patriam secessissem aeris mutandi gratia, venerunt eodem rogatu meo doctissimi mihique amicissimi viri Nicolaus Nicolus et Laurentius de Medicis, quos ad id pellexeram precipue nonnullorum, que ex Urbe advexeram, signorum ostentatione. Hi cum essent in hortulo, quem peregrinis quibusdam marmoribus celebrem reddere cupiebam parvule suppellectilis inditio, ridens, cum oculos circumtulisset, Laurentius: «Hic hospes noster» inquit «cum legerit fuisse moris antiqui apud priscos illos excellentis viros, ut domos, villas, hortos, porticus, gymnasia variis signis tabulisque maiorum quoque statuis exornarent ad gloriam et nobilitandum genus, voluit, cum progenitorum imagines deessent, hunc locum et se insuper his pusillis et confractis marmorum reliquiis nobilem reddere, ut rei novitate aliqua eius ad posteros istis rebus gloria emanaret». 6 «Si hoc appetit» Nicolaus inquit «aliunde eruenda est materia nobilitatis, non ex signis
Abbreviated transcription (Latin):
tũsferre qui si neq pat̾ua u̾tutẽ sequãt᷑ et opes
dissipabũt. ignobiles uiuẽt sin uero in fortunan
⁊ u̾tutes sucͤcedẽt nobiles erunt Sed cũ res hom̃
sepiꝯ uaient̾ neo in eod̾ satu diuciꝰ ꝑ seuerẽt cõtĩget
ut uepotes fortuẽ bonis spoliati lõg̾e distẽt a uita
suꝑioꝵ Ad hos nlła descẽdͭ noblitas Iteꝵ ꝓuepotes
si pro auor auoꝵq ytutes et diuicias repñtent
nobili ͭ ͤ gaudebũt Igi᷑ lõga ꝓgeĩe excitabũt᷑ ex cad̾
familia nũc nobiles ũc ignobiles nulla c̾ta serie
ulło ordine p̃stituto nchilq ad eam gnĩs nomĩe
opitulante Itaq facessant a nobilitate bona for¬
tua res ĩ stãbilis et arbitrii alieni Nos ad eam eẽ
arbitrem᷑ Quod si cũ existat ĩ nr̃o arbitrio et pt̾a¬
te nez nob̾ ĩuitis cõcedi aut eripi q̃at Aristotilem

Expanded text:
transferre, qui, si neque paternam virtutem sequentur et opes dissipabunt, ignobiles vivent. Sin vero in fortunam et virtutes succedent, nobiles erunt. Sed cum res hominum sepe varientur nec in eodem statu diutius perseverent, continget ut nepotes, fortune donis spoliati, longe distent a vita superiorum. Ad hos nulla descendet nobilitas. Rerum pronepotes, si proavorum avorumque virtutes et divitias representent, nobilitate gaudebunt. Igitur longa progenie excitabuntur ex eadem familia nunc nobiles nunc ignobiles, nulla certa serie, nullo ordine prestituto, nihilque ad eam generis nomine opitulante. Itaque facessant a nobilitate fortune, res instabilis et arbitrii alieni! Nos aliquid eam esse arbitremur quod situm existat in nostro iuditio et potestate neque nobis invitis concedi aut e
Abbreviated transcription (Latin):
michi uite coĩs sustentaculũ presidii affere stoycoꝵ
libalitas s̃ ipõ amini affecta non oꝑe collocata. Predae̾
igitur aristotiles ĩtelligens ad carũ u̾tutum rom ĩqba
te p̃ditus prudent̾ utitur. Baut in iueito ex istimat.
ad nobilitatẽ homiẽ diuicias debe̾ cũ u̾tute ẽẽ cõ¬

Expanded text:
is sustentaculum presidii prodest Stoicorum liberalitas in ipso animi affectu, non opere collocata? 64 Preclare igitur Aristoteles intelligens ad earum virtutum rationem,te preditus prudenter utitur, haud immerito exstimavit ad nobilitandum hominem divitias debere cum virtute esse co
Abbreviated transcription (Latin):
optimorũ uirorũ ꝙͣ belud ĩsanos ac fanaticos
discurrẽ pernemora et saltus ferarũ titu hõ sũt
Nec bituꝑanda nobilibus si laxandi auimi causa
nõ dissoluendi fiant. Sed ĩ eis ut plue̾s bidenq cu¬
ram ouẽ uitaq assumi̾e nõ nobilitatis iudicia
existimatur sed signa ex p̃ssa dem̃tie Iam bero e
officna quedam. ac theatrũ nobilitatis iudetur
Quid ad eam decoris aut ornaniẽti cõferat. iguo̾
Aureã gestant fibula. togati nõnuli ĩbellesq tã¬
qͣz equestres ordiues notaui spĩ sine equo qũq
atz onuĩs milicie muueris ex ꝑtes. Horũ opera
cũ suit longe ab ornatu uestiũ diu̾sa ficticia q̃dã
res et abinaui pomꝑa proficiscens hichilo magꝭ
nobilitare defentẽ pt̃ ꝙͣ timidũ in bello forteni
redde̾ Quãqͣ bidemꝰ aliquos ex eis m̾catu̾a q̃stũ
face̾ tni ab nobilitatis spleudore remoti ꝙͣtũ ob¬

Expanded text:
optimorum virorum quam velut insanos ac fanaticos optimorum virorum quam velut insanos ac fanaticos discurrere per nemora et saltus ferarum ritu. Non sunt hec vituperanda nobilibus, si laxandi animi causa, non dissolvendi fiant: sed in eis ut plures videmus curam omnem vitamque absumere, non nobilitatis inditia existimantur, sed signa expressa dementie. Iam vero eqofficina quedam ac theatrum nobilitatis videtur, quid ad eam decoris aut ornamenti conferat ignoro. 34 Auream gestant fibulam togati nonnulli imbellesque tanquam equestris ordinis notam, ipsi sine equo quandoque atque omnis militie muneris expertes: horum opera cum sint longe ab ornato vestium diversa, fictitia quedam res et ab inani pompa proficiscens nihilomagis nobilitare deferentem potest quam timidum in bello fortem reddere. Quamquam videmus aliquos ex eis mercatura questum facere, tantum ab nobilitatis splendore remotos quantum ob
Abbreviated transcription (Latin):
enu̾acõ si iden audaces facinorosi et sceleribus ĩ qͥ¬
nati fueruit cõferre ad nobilitatẽ filiorũ iudicaniꝯ
Sed eo dicentur a nobilitate remociores quo fui̾t
atq autiquis moribus manantes. ignauos sõp¬
nolentos atq reprobos ꝑutũ q b̾tutibus carẽtei
om̃i nobilitate pacuos.dicam. si ea antiqͥtate ꝑa¬
retur omẽs eque nobiles euaden̾t cũ cuiqius oĩ¬
go. equo gradu a suꝑioribus uiuuẽtur. nulluq ex¬
istat cuĩꝰ progentores nõ aute nullesnuũ annũ
possent recenser Sũt qui acceptã aut auĩt a ma¬
ioribus nobilitateni. aucupioue natuq cõseruai
putẽt seq nullo negocio et rerũ bacacoẽ nobilẽ
dicat Maiorũ tiũ au̾cte et gni̾s in signia cõmenio
⁊antes. sed hec ociosorũ at iertũ studia aues aut
feras sectandi nõ magis nobilitatẽ redolent ꝙͣ bñ
oleãt ferarũ quibꝰ oblectantur cubilia. Prestaret
certe opus usticũ face̾ more priscoꝵ quorũdaniat

Expanded text:
idem audaces, facinorosi et sceleribus inquinati fuerint, conferre ad filiorum nobilitatem iudicamus, sed eo dicentur a nobilitate remotiores, quo diutuatque antiquis maioribus manantes ignavos, somnolentos ac reprobos parentumque virtutibus carentes omni nobilitate vacuos dicam. Si enim ea antiquitate pararetur, omnes eque nobiles evaderent, cum cuiusvis origo equo gradu a superioribus numeretur nullusque existat cuius progenitores non ante millesimum annum possint recenseri. Sunt qui acceptam, ut aiunt, a maioribus nobilitatem aucupio venatuque conservare putent seque nullo negotio et rerum vacatione nobiles dicant, mairantes. Sed hec otiosorum atque inertum studia aves et feras sectandi non magis nobilitatem redolent quam bene oleant ferarum quibus oblectantur cubilia. 33 Prestat certe opus rusticum facere more priscorum quorundam atque
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃bendistudiũ ⁊ laudẽ prouocarim Alctoribus at̃
ueniam peto si non eam ꝙͣ uel rei dignitas aut
opinio eor reqrie scĩa ei elegancia p̃stiti Malui
em̃ ruditer at in docte. ꝙͣ nchil scribere preẜ¬
tim ociosus et ea de re ĩ ciuꝰ estimacoe pauqi ui¬
dentur rctã sentire/ Ad te uero birũ hac nr̃a
etate omi bͥtutũ ⁊ lr̃arũ gn̾e maioribus ꝯꝑaudũ¬
libellũ hũc destinaui. ueluti testem amoris erga
te mei ut in tua auc̃te ⁊ nomĩe cõquiescat. Ad¬
icietur eĩ nõ parũ ei fauoris ac dignitatis extua
excellẽti u̾tute cũ onĩs ex istimaturi sint quidꝙ̾
a te deferatur emẽdatũ ac ꝑfectũ eẽ debẽ. Suscipe
ergo hũc bellũ In quo de pera nobilitatedis¬
putatur de qua cũ ais sepe multos discrepãtes
audiui. tũ uel maxime dudũ desertissimos nucbi¬

Expanded text:
scribendi studium et laudem provocarim. 4 A lectoribus autem scribendi studium et laudem provocarim. 4 A lectoribus autem veniam peto, si non eam, quam vel rei dignitas aut opinio eorum requirit, scientiam et elegantiam prestiti. Malui enim ruditer atque indocte quam nihil scribere, presertim ociosus et ea de re in cuius extimatione pauci videntur recta sentire. Ad te vero, virum hac nostra etate omni virtutum et litterarum genere maioribus libellum destinavi veluti testem amoris erga te mei, ut in tua auctoritate et nomine conquiescat. Adicietur enim non parum ei favoris et dignitatis ex tua excellenti virtute, cum omnes extimaturi sint quicquid ad te deferatur emendatum ac perfectum esse debere. Suscipe igitur hunc libellum, in quo de vera nobilitate disputatur, de qua cum alias sepius multos disceptantes audivi, tum vel maxime dudum disertissimos mihi
Abbreviated transcription (Latin):
persperi Haud absurdũ uisũ ẽ michi aliquod
ꝙͫ postinod̾ dicõres a nobis excitati policiorẽ exqui¬
sit̾orẽq sua sapiã queant redde̾ In omĩ emĩ faculta¬
te p̾mi rerũ scp̃tores ut pluimũ tardiores rudioresq
tũq extitit ut non multa postĩores. tũ addiderint
scimꝰ contigilse cũ om̃s additamẽto ad sũmũ cul¬
men ꝑuenerint Satis fuit p̾oribus illis ĩcitamẽta
quedãm et ueluti calcar indidisse reliquis perfec¬
ciora. inqͥreudi. cõdem pacto hunc meũ libellũ
existimo aliciuꝰ ingeniũ erecturũ. qui ea que a
nobis aut p̃termissa aut eruata tognouit reddat
sua diligencia meliora: Quod ut conẽtur qͥ id ꝑ
doctria et eloꝙ̃cia pu̾t. uehemẽt̾ hortor obuti¬
litatẽ couẽ. Hoc enĩ maxmie modo latine ligue
splendorẽ ac decus augebit deferẽciũ in dustria.
Michi q ĩp̾mil grãs agẽt.ꝙ meis inici . Illos ad

Expanded text:
perspexi, haud absurdum visum est michi aliquod perspexi, haud absurdum visum est michi aliquod  quam postmodum doctiores a nobis excitati politiorem exquisitioremque sua sapientia queant reddere. 3 In omni enim facultate primi rerum scriptores ut plurimum tardiores rudioresquetumque extitit, ut non multa posteriores tum addiderint,scimus contigisse, cum omnes additamento ad summum culmen pervenerint. Satis fuit prioribus illis incitamenta quedam et veluti calcar indidisse reliquis perfectiora inquirendi. Eodem pacto hunc meum libellum existimo alicuius ingenium erecturum, qui ea que a nobis aut pretermissa aut errata cognoverit reddat sua diligentia meliora. Quod ut conentur cui id per doctrinam ac eloquentiam possunt, vehementer hortor ob utilitatem communem: hoc enim maxime modo Latine lingue splendorem ac decus augebit disserentium industria mihique in primis gratias agent, qui meis ineptiis illos ad
Abbreviated transcription (Latin):
Dn dubito prestantissime pater nõ millos
esse futu̾os qui hũc meũ laborẽ nõ quid
aꝑte r̾phendant Quis enĩ tam ĩ iquus ẽ
nder qui honestũ ociũ culparet sed imparẽ dicãt
buibus meis qui nequerim onus suscepti munis
sustmere Quibus ego forsan assenciar ee opus a
me inchoatũ maiori dignũ ingenio et eloquẽcia
ꝓfitebor Sed et illud ecia adda ex̾cicii grã pociq
ꝙ̃ docendi studio descendisse me in hoc ueluti cer¬
tamẽ nobilitatis in quo postinodũ reliqui maiori
cum laude et dicendi copia bersarentur Equidꝰ
miror aliqñ. cũ tam late pateat nobilitatis nomẽ
eũq deca tam uane sunt nõ solũ inter rudes lrãꝵ
sedꝰ ecia inter doctissmios uiros sinẽ Nichila
latmis insi paucis u̾bis neq a grecis qͦ p̃tera¬
restotilẽtmetrodorũ quorũ utq unico libro no¬
bilitatẽ complexus est. Hac de re lrĩs ex plicatũ
Itaq postq̃ et nostia de else et carẽ uos aliems

Expanded text:
n dubito, prestantissime pater, nonnullos esse futuros, qui hunc meum laborem non quidem aperte reprehendant - quis enim tam iniquus est iudex qui honestum otium culparet? -, sed imparem dicant viribus meis, qui nequiverim onus suscepti muneris sustinere. Quibus ego forte assentiar et opus a me inchoatum maiori dignum ingenio et eloquentia profitebor. Sed et illud etiam addam, exercitii gratia potius quam docendi studio descendisse me in hoc veluti certamen nobilitatis, in quo postmodum reliqui maiori cum laude et dicendi copia versarentur. 2 Equidem miror aliquando, cum late pateat nobilitatis nomen cumque de ea tam varie sint non solum inter rudes litterarum, sed etiam inter doctissimos viros sententie, nichil a Latinis, nisi paucis verbis, neque a Grecis quoque, preter Aristotelem et Metrodorum, quorum uterque unico libro nobilitatem complexus est, hac de re litteris explicatum. Itaque posteaquam et nostra deesse et carere alienis nos
Abbreviated transcription (Latin):
nomẽ nr̃ñi et fama ad modũ augetur Nulla erit
absq fortũe honis patria. Insuꝑꝰ pliu̾mũ p̃stat p̃si¬
dii ad nobilitatẽ Sẽsit hoc themistodes cũ siriꝑhio
aliquo opidulo profectus. eadem zerũ utetur facul¬
tate ad glam̾ consequẽdam qua florentinꝰ ciuis.
neq enĩ florẽtinq ex sola ciuitate nobilitatẽ cõse¬
quetui Genꝗ p̃terea multũ opitulatur ad nobi
dos homiẽs amplissima materia suppeditarũt fiecł
ergo sensit aristotiles qui u̾tutes suffultas diuiciis no¬
luit nobilitatẽ p̃be̾ diuicie quid̃ cũ neq bone neq
male sed ꝓmodo utenciũ habeantur. Si ad uirũ
bonũ ꝑuenerint illustrare illũ ueludq ĩ aciem educe̾
uidentur. in qua eluceste̾ p̾tutes q̃unt. Utetur fortuẽ
bonis tamqͣr instrũto ad uite cursũ ⁊ p̾tutũ ꝑsum ne¬
cessario cõfert illa ĩ amicoꝵ subsidiũ ĩ mumficẽcias

Expanded text:
nomen nostrum ac fama admodum augetur, nulla erit nomen nostrum ac fama admodum augetur, nulla erit absque fortune bonis. 62 Patria insuper plurimum prestat presidii ad nobilitatem. Sensit hoc Themistocles cum Seriphio aliquo oppidulo profectus eadem rerum utetur facultate ad gloriam consequendam qua Florentinus civis neque etiam Florentinus ex sola civitate nobilitatem assequetur. Genus preterea multum opitulatur ad nobildos homines amplissimam materiam suppeditarunt. 63 Recte ergo sensit Aristoteles, qui virtutes suffultas divitiis voluit nobilitatem prebere. Divitie quidem, cum neque bone neque male, sed pro modo utentium habeantur, si ad bonum virum pervenerunt illustrare illum et velut in aciem educere videntur, in qua elucescere virtutes queant. Utetur fortune bonis tanquam instrumento ad vite cursum et virtutum usum necessario: conferet illa in amicorum subsidiu
Abbreviated transcription (Latin):
ueissima Na qua latinꝰ nobili tͤ greci eugema ap¬
pellãt hãc b̾bo nr̃o rc̃e gu̾ositatẽ dice Qui em̃ p̾sco et
ob p̾tucẽ ac res gestas p̃claro gn̾e nascebãtur ꝓpt̾ fami¬
lie ac gn̾is claritatẽ gu̾osi ferebantur hoc ĩsigni gn̾e
nati. Hanc latim Nicolaus inquit meliori poca¬
bulo ut pidetur ꝙͣ greci appellauerũt Nos a rebꝰ
a nobisinecipĩs nobilitatem traherẽ pidemur. ut
ille putetur nobilis ꝙ illustre et ꝑuagatũ aliqd̾
in signe et laude dignũ facmꝰ nobilit̾auit Ut lib
depiꝰ nom̃s sencias. Laurẽcius ait Ego aristo tili
herẽs ad nobilitatẽ cõꝑanda nõ solũ p̾irtutẽ specta¬
re arbitror sed diuicias genis patria corꝑis et for¬
uẽ ad Iumẽca Nam dĩucus libęralitas grata oĩli
u̾tus mbsum deduci palet Bello qͦ et pace̾ in qͥbꝰ
peciũarũ sũptus maxĩe sũt nicui gloria acqui̾tur
A qua descendit nobilitas magmĩficẽcia qͦ ex qua

Expanded text:
obilitatem, Greci eugeniam appellant. Hanc verbo nostro recte generositatem dicemus. Qui enim prisco et ob virtutem ac res gestas preclaro genere nascebantur, propter familie ac generis claritatem generosi ferebantur, hoc est insigni genere nati». 60 «Hanc Latini» Nicolaus inquit «meliori vocabulo, ut videtur, quam Greci appellaverunt. Nos a rebus a nobismet ipsis nobilitatem trahere videmur, ut ille putetur nobilis quem illustre et pervagatum aliquod insigne et laude dignum facinus nobilitavit». 61 «Ut libet de vi nominis sentias,» Laurentius ait «ego Aristoteli herens ad nobilitatem comparandam non solum virtutem spectare arbitror, sed divitias, genus, patriam, corporis et fortune adiumenta. Nam divitiis liberalitas, grata omnibus virtus, in usum deduci valet. Bello quoque et pace, in quibus pecuniarum sumptus maxime sunt necessaria, gloria acquiritur, a qua descendit nobilitas. Magnificentia quoque, ex qua
Abbreviated transcription (Latin):
opibꝰ dãpuatꝰ .ꝓdicoĩs exul a prĩa. partam glori
et laudẽ cõspiracõe inpat̾a ĩ qͥnauit. Quid dicẽꝰ
de Hanibale duce om̃i p̾̃stantissimo quĩ ortꝰ extlĩ
faĩlia tam ĩ signi ꝑute adeo claruit reb gestis
an cũ eiꝰ ututes ut titusluuiꝰ ait ĩ gẽcia uicia eqͣ¬
rent p̾uabr̾ laude nobilitatis. si em̃ paria erant
uicia et u̾tus neq nobli̾s neq ignoblis fuit Iden
de pansania licet sentire quẽ in o̾m uicia uariũ tũ
uiciis cũ u̾tutibꝰ deditũ t̾dũt. Uellẽ disce̾ abaristo ᷝ ͤ¬
laurẽti. Hoc eĩ discẽdi grã loq̾r. ꝙ̃ oĩgiẽ ẽẽ nobili

Expanded text:
opibus damnatus proditionis, exul a patria partam gloriam opibus damnatus proditionis, exul a patria partam gloriam et laudem conspiratione in patriam inquinavit. 57 Quid dicemus de Hannibale, duce omnium prestantissimo, qui ortus ex tali familia, tam insigni parente, adeo claruit rebus gestis? An cum eius virtutes, ut Titus ait Livius, ingentia vitia equarent, privabitur laude nobilitatis? Si enim paria erant vitia et virtutes, neque nobilis neque ignobilis fuit. Idem de Pausania licet sentire, quem in omni vita varium tum vitiis tum virtutibus deditum tradunt. Vellem discere ab Aristotel
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ nulla uidetur existẽ. tuc̃ postis non possere¬
linqui ꝙͣuis si sũa quoq diffinicõ accipiamꝰ. tñ
aut nulli aut pauci erũt et hii ex int̾uallis nobi¬
les Cum enĩ ꝑ raro accidat ut cũ u̾tute diuicie
cõtrahãt societatẽ Cũq u̾tus rara sit et difficilis
et qui u̾tuosi fuerũt postinod̾ aliquo turpi Iudi ͦ
Aut infanna aut flagicõ notari pñt bidetur u̾tꝰ
ĩ ignonnã u̾sa antea partẽ amitte̾ nobilitatẽ. The¬
mistodis qui grecoꝵ om̃i pace et bello facile.
habitus est puceps pͥorem etatem adeo flagieiis
Liciisq inqͥnatam ferũt ut a pre qͦ glo̾sus erat ex¬
Hedaetur. Hoc tꝑe didisce̾ns a prĩs u̾tute themisto¬
des nobilitatẽ aminisit Ad meliorẽ de inde bi
reu̾sus ob res p̾clarissime gestas et cõsecutas a¬
pes nobili ͭ ͤ ꝓotits ẽ. s nõ ĩtegra cui pr̃ne opes
defuer̃t Hũc rursꝰ nobilitas deseruit cũ ãmisit

Expanded text:
tum nulla videtur existere, tum posteris non posse retum nulla videtur existere, tum posteris non posse relinqui. Quamvis, si suam quoque definitionem accipiamus, tamen aut nulli aut pauci erunt, et ii ex intervallis, nobiles. Cum enim perraro accidat ut cum virtute divitie contrahant societatem cumque virtus rara sit ac difficilis et qui virtuosi fuerunt postmodum aliquo turpi iudicio aut infamia aut flagitio notari possint, videtur virtus in ignominiam versa antea partam amittere nobilitatem. 56 Themistoclis, qui Grecorum omnium pace et bello facile habitus est princeps, priorem etatem adeo flagitiis vitiisque inquinatam ferunt, ut a patre, qui generosus erat, exheredaretur: hoc tempore desciscens a patris virtute Themistocles nobilitatem amisit. Ad meliorem deinde vitam reversus ob res preclarissime gestas et consecutas opes nobilitate potitus est. Sed non integra: cum paterne opes defuerunt hunc rursus nobilitas deseruit, cum amissis
Abbreviated transcription (Latin):
neq ꝑutũ institucõ profuit ad u̾tutẽ neq illos qͦ¬
miꝯ clari euaden̾t. pat̾na scelera obstitere Itaq
cũ neq ĩ picõrũ neq ĩ u̾tutã he̾ditatẽ filii succedãt
ꝑutibus nec insplendorẽ quid̾ subeũt nobilitatis
Sed sicut u̾tutis ita ⁊̃ nobilitatis sibi quisq exiscit
auctor et opifex Si eñ nobilitas successi. oue tra¬
deretur. seruus nequissiꝗ astitus ĩ aliquã amplã
gentem. heresq institutus bonoꝵ nobilis euaderet
qd̾ nenio sane mẽtis affmarit Generatõ insuꝑmediũ
est quo filii in lucem producũtur ea si turpis aut
obscena fui̾t utpot̾e adultĩo incestu. stupro. q̃sita
nequaqͣ turpi medio nobilitas descendet ad filios
In eo eĩ ꝙ fit ĩ ique nulla pt admiscei u̾tus neq
quidqͣ qd̾ sit laudabile ꝑ ĩiquitatẽ igitur milla
erit gnĩs lans. Tua hec ergo aristotilica nobilitas

Expanded text:
neque parentum institutio profuit ad virtutem neque illis, quneque parentum institutio profuit ad virtutem neque illis, quominus clari evaderent, paterna scelera obstitere. Itaque cum neque in vitiorum neque in virtutem hereditatem filii succedant parentibus, ne in splendorem quidem subeunt nobilitatis, sed sicut virtutis ita et nobilitatis sibi quisque existit auctor et opifex. Si enim nobilitas successione traderetur, servus nequissimus ascitus in aliquam amplam gentem heresque institutus bonorum nobilis evaderet, quod nemo sane mentis affirmarit. 55 Generatio insuper medium est, quo filii in lucem educuntur. Ea si turpis aut obscura fuerit, ut pote adulterio, incestu, stupro quesita, nequaquam turpi medio nobilitas descendet ad filios. In eo enim quod fit inique nulla potest admisceri virtus neque quicquam quod sit laudabile. Per iniquitatem igitur nulla erit generis laus. Tua hec ergo aristotelica nobilitas
Abbreviated transcription (Latin):
mĩine. bͥtus emĩ cũ ĩ accõe cõsistat. Accõ aũt sit ope¬
rantis sequitur ut nobilitas ĩ eo sit qui sequitur
officia b̾tutum Sicut enĩ equũ fortẽ pulchrum
at acrem dicimꝰ nõ eui eius moĩ genitor fuit
s ꝙ̃ mẽbrorũ cõuemẽcia spectandũ fecit. Cui bires
Ad sint ad ferẽdũ sessorẽ.ꝙ bucc̃me cantus excitat
Ita nõ eũ qͥ ꝑntes p̃claros emĩet sed qui suis u̾tu¬
tibus resplendet nobilẽ appellabo Itdẽ domñ pulceã
uidico nõ ꝙ̃ formosus faber edificauit. sed que.
splendida et sius ꝑtibus fuit cõposita fiem q̃d̾
imlitarẽ equitandi disciplinar artes qr eas q̃ doet
Ac serie occulta fatorũ licet enĩ bide̾ ꝑicõsos
ac nepharios uiros procreasse filios onui laude
et u̾tute prañtes. Siniliter illos qui fama illust̃
et sũma gloria daruerũt genuisse eos qui suis
flagiciis pat̾nam laudem labefactarũt᷑. Hus

Expanded text:
minime. Virtus enim, cum in actione consistat, actio autem sit opeminime. Virtus enim, cum in actione consistat, actio autem sit operantis, sequitur ut nobilitas in eo sit qui exercuit officia virtutum. 53 Sicut enim equum fortem pulchrum atque acrem dicimus, non cui eiusmodi genitor fuit, sed quem membrorum convenientia spectandum fecit, cui vires adsint ad ferendum sessorem quem bucine cantus excitat, ita non eum qui parentes preclaros enumerat, sed qui suis virtutibus resplendet nobilem appellabo. Itidem domum pulchram iudicabo, non quam formosus faber edificavit, sed que splendida et suis partibus fuerit composita. 54 Rem quidem militarem, equitandi disciplinam artesque eas que doctrina ac serie occulta fatorum. Licet enim videre pernitiosos ac nefarios viros procreasse filios omni laude et virtutes prestantes: similiter illos, qui fama illustri et summa gloria claruerunt, genuisse eos, qui suis flagitiis paternam laudem labefactarunt. His
Abbreviated transcription (Latin):
caruisse uel p̃ cusisse sius posteris nobilitatisiter
subsequatur Hani cũ diuicie sint bena fortuita
que dari ẽt anfferri queũt erit ĩ fortune arbito
si salius fortuis. fieri em̃ pt̃ uicia pro u̾tutibus succe¬
dẽt. inmiite᷑ quoq nobilitatis portio ita ac nobili¬
tas discedẽt ac reu̾tent puor more bagabũda q̃dã
res fiet nullius ĩ arbituo sita At si ex fenore ĩapis
Nũcquit nobilitare possidẽtẽ queũt̃ nchilo magit᷑
ꝙͣ honestũ ac bonũ redde̾. Quare facessant a danda
nobilitate diuicie et earum possessorẽ diuitem et
opulẽtũ. nõ nobilẽ dicaa.ded diuiciis inqͥes u̾tutem
addidit aristotiles at hee illũ nobilitãt ĩ quo ex¬
istũt filios autẽ nullomõ siquid̾ sapiẽtis siña est
que aute nos fuerũt nichil ad nos spectare. sicut
austotilẽ uoluisse nobilitatẽ ĩnos tu̾ifri ꝓgenitoꝵ
Nam si nobilitas b̾tate et diuiciis comꝑatur ut illi
placet diuicie quid filus relinqui pt u̾tutes ueo

Expanded text:
caruisse vel preclusisse suis posteris nobilitatis iter? 51 subsequatur. Nam cum divitie sint bona fortuita, que dari et auferri queunt, erit in fortune arbitrio si salvis fortunis, fieri enim potest, vitia pro virtutibus succedant, amittetur quoque nobilitatis portio. Ita nobilitas discedens atque revertens puerorum more vagabunda quedam res fiet nullius in arbitrio sita. At si ex fenore, rapiniveniant, numquid nobilitare possidentem queunt? Nichilomagis quam honestum ac bonum reddere! Quare facessant a vera nobilitate divide et earum possessorem divitem et opulentum, non nobilem dicamus. 52 Sed divitiis, inquies, virtutes addidit Aristoteles. At he illum nobilitant in quo existunt, filios autem nullo modo, si quidem sapientis sententia est que ante nos fuerunt nihil ad nos spectare, sicut Aristotelem voluisse nobilitatem in nos transferri progenitorum. Nam si nobilitas virtute et divitiis comparatur, ut illi placet, divitie quidem filiis relinqui possunt, virtutes vero
Abbreviated transcription (Latin):
Seus diullius pͥmo puico bello dux
contra carthaginenses missus cũ uide¬
ret eos multũ mari posse. classem magis pa¬
lidam ꝙͣ decoram fabricauit et manus feieas
cum uirisu hostiũ pͥmꝰ instituit qui nt̾ pũg¬
nandum hostiũ naues apprehendit Qui uicti
et capti sunt hiimulto dux classis cartha.¬
gniẽsiũ fugit et a senatu quesit. quid.
faciendum censeisent. Omibus ut pũgua¬
ret acclamantibus. feci inquit et uictus
sum dic penani ciucis effugit Nam apud
penos dux male ze gesta puiẽbatur diullio
concessum est ut prelucente finali et p̃emẽte
tibicine a çena publice rediret
Attilius calatinus.¬
gnienses missus maximis et munitissis
cuutatibus etna drepano libibeo hostilia presi¬
dia de iecit pauonium cepit totamq sicilia
ꝑuagatus paucis manibus magnaui Hostiuui
dassem duce hamultare suꝑauit sed cũ ad
tetinam ab hostibus obsessam festiuaret a peĩs
in augustiis clausus est ubi tribunus nulitu
calphurmꝰ flamina acceptis trecentis in suꝑe¬

Expanded text:
eus Duellius primo Punico bello dux contra Carthaginienses missus, cum videret eos multum mari posse, classem validam fabrefecit et manus ferreas cum irrisu hostium primus instituit; sic inter pugnandum hostium naves apprehendit, qui victi et capti sunt. Himilco dux classis Carthaginem fugit et a senatu quaesivit, quid faciendum censerent. Omnibus, ut pugnaret, acclamantibus: Feci, inquit, et victus sum. Sic poenam crucis effugit; nam apud oenos dux male re gesta puniebatur. Duellio concessum est, ut praelucente funali et praecinente tibicine a cena publice rediret. Atilius Calatinus,ginienses missus, ex maximis et munitissimis civitatibus Enna Drepano Lilybaeo hostilia praesidia deiecit. Panormum cepit. Totamque Siciliam pervagatus paucis navibus magnam hostium classem duce Hamilcare superavit. Sed cum ad Catinam ab hostibus obsessam festinaret, a Poenis in angustiis clausus est, ubi tribunus militum Calpurnius Flamma acceptis trecentis sociis in supe
Abbreviated transcription (Latin):
uintus fabuis rullub̾ p̾mus ex ea familia
ad u̾tutẽ maximꝰ ngr̾ equitum a papirio
marsis at tuscis triũphauit censor libertinos
tribubus aminouit Iterũ censor fieri hic p̾mꝰ
ad ede honoris equis insidentes capitoliun
tnͣssierunt Mortuo huic tm̃ eris ppli lib̾tate
cõgestũ est. et inde filius uisc̾atõ et epulas
publice daret.
Marcus cuisius dentatus

Expanded text:
uintus Fabius Rullus, primus ex ea familia ob virtutem Maximus, magister equitum a Papirio Marsis atque Tuscis triumphavit. Censor libertinos tribubus amovit. Iterum censor fieri noluit diab aede Honoris equis insidentes in Capitolium transirent. Mortuo huic tantum aeris populi liberalitate congestum est, ut inde filius viscerationem et epulum publice daret. Marcus Curius Dentatus
Abbreviated transcription (Latin):
sac dotismanib: uidebat᷑ redire ad altare : Aliis uͦ qͣs melior amerita iu¬
uabant: ⁊ extendentib: manꝰ ad altare. longere caedere demonȩs & cũ igenti
meu re fugere: angłm aut̃ dĩ ad sistere cernebat ad altare qͥ sa c̃dotis
manui suã qq̃ manũ ĩsacram̃tor distributione suꝑponere : & ex hoc
siqͥs aliud aliqͥd scđm in lusionẽ dȩ moniũ incorde cogitass& agnoscen&:
Accedentiũ ad altare : ł ĩ dignitates eũ ł merita nõlaterent
Quodã aut̃ tpr̃ ab omacharii hominesdi: cũ frĩs cuiꝰdã uidendi grã it̃
agerent. ascender̃ nauigiũ : qͦfluuiuꝰ transiri sol& : Inqͦnauigio erant
simul qͥdã tribuni diuites homines ⁊ p̃ponentes ȩqͦs plurimos ac pueros.
& multa secũ ministeria habentes : hor̃ unꝰ cũ uider& in ultima nauigu
parte uilib: ĩ dum̃tis atq ad omĩa expeditos iacere monachos: ait ad eos:

Expanded text:
Sacerdotis manibus videbatur, redire ad altare; aliis vero quos meliorum merita juSacerdotis manibus videbatur, redire ad altare; aliis vero quos meliorum merita juvabant, extendentibus manus ad altare, longe recedere daemones, et cum ingenti metu refugere: Angelum enim Domini assistere cernebat altari, qui cum sacerdotis manu suam quoque manum in Sacramentorum distributione superponeret. Ex hoc si quis aliud aliquid secundum illusionem daemonum in corde cogitasset, agnosceret, et accedentium ad altare, vel indignitates eum, vel merita non laterent. Quodam autem tempore ambo Macarii homines Dei, cum fratris cujusdam videndi gratia iter agerent, ascenderunt navigium, quo fluvius transiri solet, in quo navigio erant simul quidam tribuni, divites homines et praepotentes, equos plurimos ac pueros, et multa secum ministeria habentes. Horum unus, cum videret in ultima navigii parte vilibus indumentis, atque ad omnia expeditos jacere monachos, ait ad eos:
Abbreviated transcription (Latin):
pice ait đ & nesileas neq mitigeris ds̃ Exurge ut dispgant᷑ inimici
tui & fugiant antefaciẽ tuã qm̃ anima nrã reple᷑ inlusionib:
Porationẽ tñ examinat diũsitates grãe : seorsũ euocatis ungał
qͥb.q frib ante qͣ faciẽ uiderat dȩmones diuersohabitu. & uaris
imaginib ludentes. Reqͥrit ab eis siinoratione łedificandi cogi¬
tationes habuerit. ł it̃agendi ł alia diũsa quaȩ unicuiq inagi¬
nata ꝑ doemones uiderat & singulieor̃ itac̃ficebant᷑ ĩ corde suo
tationes qͣs ł psalmor̃ ł orationũ tp̃ne unꝰ qͥsq ccesserit in lusione de¬
alienũ nibnil supeluũ recipit: Eliud q̃q multo tribilius ꝗ qđ uidissa: udit
Eo tpr̃ qͦ pr̃s accedebant ad sacram̃ta ubi ꝑrexissent ad suscipiendũ palmas
iñn ullor̃ manib p̃uenientes aexhiopes carbones deponere: corp̃: aut̃ ꝙ tradi

Expanded text:
ice, ait, Domine, et ne sileas, neque mitigeris, Deus . Exsurge, ut dispergantur inimici ice, ait, Domine, et ne sileas, neque mitigeris, Deus . Exsurge, ut dispergantur inimici tui, et ut fugiant a facie tua; quoniam anima nostra repletur illusionibus . Post orationem tamque fratribus, ante quorum faciem viderat daemones diverso habitu et variis imaginibus ludentes, requirit ab eis, si in oratione, vel aedificandi cogitationes habuerint, vel iter agendi, vel alia diversa, quae unicuique imaginata per daemones viderat: et singuli eorum ita confitebantur in corde suo tationes, quas vel psalmorum, vel orationum tempore unusquisque conceperit, ex illusione daealienum, nihil superfluum recipit. Aliud quoque multo terribilius addebato fratres accedebant ad sacramenta. Ubi porrexissent ad suscipiendum palmas, in nonnullorum manibus praevenientes Aethiopes, carbones deponere, Corpus autem, quod tradi
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ p̾ecit ad nõ ut sibi ostenderet siħ uerũ eẽt. quod gloriatꝰ eẽt demon:
Abut gͣ adcollectã ubia frib uigilȩ caelebrant᷑: uterõ inoratione dnm
dep̃catꝰ ut ibi ueritatẽ uerbi hui ostendat: & ecce uid& ꝑ totã eccłam
q̃ sipar uulos qͣidã pueros a et hiopes atros discurrere. huc atq illuc &
uelud uolando deferri: Moris aut̃ ÷ in ibi sedentib cunctis ab uno dici
psalmũ : & ceteris audientib: uel respondentib : discurrenfa gͦ illi
ethiopes pueruli singuł qbusq sedentib adludebant: & sicuiduob
digitulis occulos c̃p̃sissent : statĩ dormitabat: Sicui uͦ in os mͥersissent
digitũ : oscitare eũ faciebant: Uibiuͦ p̃salmũ ad orandũ sepiecissent
frs ꝑ currebant nihil ominꝰ singulos : Etante aliũ iacentẽ in oratione
qͣsin mulierũ sp&iẽ ũcebant᷑: Ante aliũ qͣsi edificantes aliqͥd: acdiũsa¬
quaȩq agentes apparebant &q cũq dȩmones q̃siludendo pormas¬

Expanded text:
nem, petiit a Domino, ut sibi ostenderet, si hoc verum esset, quod gloriatus est daemon. Abiit ergo ad collectam, ubi a fratribus vigiliae celebrantur, et iterum in oratione Dominum deprecatur, ut sibi veritatem verbi hujus ostendat. Et ecce vidit per totam Ecclesiam, quasi parvulos quosdam puerulos Aethiopes tetros discurrere huc atque illuc, et velut volitando deferri. Moris est autem inibi, sedentibus cunctis, ab uno dici Psalmum, ceteris, vel audientibus, vel respondentibus. Discurrentes ergo illi Aethiopes pueruli, singulis quibusque sedentibus alludebant, et si cui duobus digitulis oculos compressissent, statim dormitabat: si cui vero in os immersissent digitum, oscitare eum faciebant. Ubi vero post Psalmum ad orandum se projecissent fratres, percurrebant nihilominus singulos, et ante alium jacentem in oratione, quasi mulierum specie ferebantur, ante alium quasi aedificantes atququaeque agentes apparebant; et quaecunque daemones quasi ludentes formas
Abbreviated transcription (Latin):
b& humani corporis. Poma eius optumi sunt odoris insimilitudinem pomi matci
cos qui in comodo iugiliarã laborant haustu hui pomi releuari & posse dor¬
mure. Iten fer̃ eos qui obcuram secandi sunt si exteriorẽ hũi pomi corticem bibe¬
ruit non sentire sectionem uel adustionem. Quȩ oma siquis mistice discurrere uolue¬
rit spũales sensus & eccłȩ c̃uenientes ibi inueni&: dic̃ ergo Mlandragore dederu&
id est eccłam dĩ intrat nisi ꝑ scõs doctores aqua baptismatis regeneratus & uitali doc¬
trina instructus fuerit. de his portis psalmista dicebat. Diligit dñs portas sioN
suꝑ om̃a tabnacula iacob M ancdragore fraglantiam uirtutum designant. in por¬

Expanded text:
bet humani corporis. Poma ejus optimi sunt odoris in similitudinem pomi Matianbet humani corporis. Poma ejus optimi sunt odoris in similitudinem pomi Matianeos qui incommodo vigiliarum laborant, haustu hujus pomi relevari, et posse dormire. Item ferunt eos qui ob curam secandi sunt, si exteriorem hujus pomi corticem biberint, non sentire sectionem vel adustionem; 531 quae omnia si quis mystice disquirere voluerit, spirituales sensus et Ecclesiae convenientid est Ecclesiam intrat, nisi per sanctos doctores aqua baptismatis regeneratus et vitali doctrina instructus fuerit. De his portis Psalmista dicebat: « Diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob. » Mandragorae autem fragrantiam virtutum designant. In por
Abbreviated transcription (Latin):
nebris infidelitatis. eugłium cepit mundo p̃dicari. Videam si floruit uinea hoc ÷ inspiciamꝰ
eccłam. suã pͥma fidei rudim̃ta suscep̃. Si flores fructũ parturiunt. Inspiciam & iam
res fructũ parcuriunt. cũ illi quiiam in xp̃m̃ credider̃. idonei sunt adbene operandum.
tlã flores enuttit eccła cũ primũ fideles ad fidem ueniunt. flores uero fructus par¬
turiunt. cũ iã ipsa fide & dilectione bene operatur. nei psa fides ociosa sit uel mortua
dũ ł sanguneũ habent corticẽ. & ideo significant passionẽ dñi ał mẽ broꝵ ipsius. Dic̃
ergo Sifloruer̃ mala punica hocest siam scĩ quiinfide &õꝑe ꝑfectis. Idonei &iã sunt
imitari passionẽ xp̃i & patipillo. Mala punica erant illi quib apłus dicebat. Noł
dictum est nosse non solum ut in illũ credatis. sed &iã ut ꝑ illo patiamini. Ibida¬
rem in portis nr̃is. Mandragora herba est aromatica ciuus radix similitudinem ha¬

Expanded text:
eamus si floruit vinea. » Hoc est, inspiciamus Ecclesiam, si jam prima fidei rudimenta suscepit. « Si flores fructus parturiunt. » Inspiciamus etiam  fructum, id est, si illi qui jam in Christum crediderunt, idonei sunt ad bene operandum. Nam flores emittit Ecclesia, cum primum fideles ad fidem veniunt. Flores vero fructus parturiunt, cum jam ipsa fide et dilectione bene operatur, ne ipsa fides otiosa sit, vel mortua dum vel sanguinem habent corticem, et ideo significant passionem Domini, vel membrorum ipsius. Dicit ergo, « Si floruerunt mala punica, » hoc est, si sancti qui jam fide et opere perfecti suntm Christi, et pati pro illo. Mala punica erant illi quibus Apostolus dicebat: Vobis datum est non solum ut in illum credatis, verum etiam ut pro illo patiamini . Ibi daederunt odorem in portis nostris. Mandragora herba est aromatica, cujus radix similitudinem ha
Abbreviated transcription (Latin):
tib dandum est  &uberatua botris. Ubera eccłȩ ut superus dictũ : sunt sc̃ĩ
doctores quilacte simplicis doctrinȩ regenerationis inxp̃o nutriunt. Sedhȩc ube¬
ra betris assimilat quando idem doctores ꝑfectis ꝑfectiora ad nuntiant: Sicutapłs
uenire introducit᷑ idem spons dicens. Ascendã in palmã. qͣ si dicer&. Inde habes ubera ad paruu
ascendi & hanctibi ꝑfectionẽ c̃cessi ostendi. Ascendã inquit in palniã Palma eccłam significat uel &uiã

Expanded text:
t dandum. « Et ubera tua botris. » Ubera Ecclesiae ut superius dictum est sunt doctores sancti, qui lacte simplicis doctrinae regeneratos in Christo nutriunt. Sed haec ubera botris assimilantur, quando iidem doctores perfectis perfectiora denuntiant, sicut Apostolus venire, introducitur idem sponsus dicens: « Ascendam in palmam. » Quasi diceret: Inde habes ubera ad nutrieascendi, et hanc tibi perfectionem concessi. « Ascendam inquit in palmam. » Palma Ecclesiam significat, vel etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Ac sidicer&. Scio quidem illũ spirituali p̃sentia mihi semꝑ adẽe. &ideo ego dilectomeo om̃i
deuotione famulari cupio si tandem adme c̃ũsio eĩ: Quia opto ut sicut mͥ ꝓmisit in me a sub¬
uenturũ & ꝓhumano genere passurũ. inde iã gratulabunda dicebat. Ego dilecto meo

Expanded text:
Ac si diceret: Scio inquit illum spirituali praesentia mihi semper adesse, et ideo ego dilecto meo omni Ac si diceret: Scio inquit illum spirituali praesentia mihi semper adesse, et ideo ego dilecto meo omni devotione famulari cupio, sed tandem « ad me conversio ejus, » quia opto ut tandem, sicut promisit, in mea subventurum, et pro humano genere passurum, et inde gratulabunda dicebat, « Ego dilecto meo
Abbreviated transcription (Latin):
sigficat p̃dicationẽ eccłȩ & insui nouitate & &iã in sui ꝑfectione omnem habere suauitaten
& grãm.¶Dignũ dilecto meo ad potandum labusq & dentib: illius ruminandũ. Vox eccłe est
quȩ audiens se laudart asponso. gratulabunda respondit. Dignũ dilecto meo ad potandũ. Ac
sidicer&. Sponsus m̃s gutt᷑meũ uino optimo cõparaũ. & illud uinũ dictũ ÷ ad potandũ. ipni
dilestomeo hoc ÷ p̃dicatio eugłica quã inmeo ore posuit ꝑipsum & non ꝑalium ad nun¬
tiari deb& inmundo Neq enĩ ꝑaliũ decebat mysteria regnicȩlestis p̃dicari inmun
n& : hic tam̃ dicit᷑ labus & dentib: ruminandum quod magis adcibũ quã ad potũ ꝑtin&. Nam
scĩ dactores iunũ spirituale ruminant qđo p̃cepta euangelica diligent̃ exquir̃ &er
& crebra
meditatione inuestigant atq: inuicem c̃fer̃. : Ego dilecto meo & adme conuersio eius Ego
cȩ lestis inducat. Potestaciã hoc. uox eẽ synagogȩ exꝑsona scõꝵ patrũ aduentũ xp̃i desiderantũ

Expanded text:
tem et gratiam. « Dignum dilecto meo ad potandum, labiisque et dentibus illius ruminandum. » Vox Ecclesiae est. Quae audiens se laudari a sponso, gratulabunda respondet: « Dignum dilecto meo ad potandum. » Ac si diceret: Sponsus meus guttur meum vino optimo comparavit, et illud vinum dignum est ad potandum ipso dilecto meo, hoc est praedicatio evangelica, quam in ore meo posuit, per ipsum, et non per alium annuntiari debet in mundo. Neque enim per alium decebat mysteria regni coelestis praedicari in munnetur, hic tamen dicitur labiis et dentibus ruminandum, quod magis ad cibum quam ad potum pertinet. Nam sancti doctores vinum spirituale ruminant, quando praecepta evangelica diligenter exquirunt, et crebra meditatione investigant atque invicem conferunt. « Ego dilecto meo, et ad me conversio ejus. » «nagogae ex persona sanctorum Patrum, adventum Christi desiderantium.
Abbreviated transcription (Latin):
& fortissimum uinũ c̃uersa s̃. Cũ subunx̃. Quiest suꝑ om̃a ds̃ benedictus in scła.  Eodor oris¬
tui. sicut odormaloꝵ. Os eccłȩ p̃sens p̃dicatio q̃ fama. ł seripto. ad absentes ꝑueñ. gutt᷑ uero estiuox
ipsa p̃dicatoris q̃ iip̃senti audit̃. Odorergo oris eccłȩ malis cõparat̃. qr ipsa fama p̃dicationus :¬

Expanded text:
et fortissimum vinum conversa sunt, cum subjunxit: Qui est Deus super omnia benedictus in saeet fortissimum vinum conversa sunt, cum subjunxit: Qui est Deus super omnia benedictus in saest praesens ejus praedicatio, quae fama vel scripto ad absentes ejus pervenit. Guttur vero est vox ipsa praedicatoris, quae in praesenti auditur. Odor ergo oris Ecclesiae odoribus malorum