comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ROHO NORE RESTO¬
rum stilo ex plicamus cunc¬
tiꝰque fidẽ quu ad nos mar ty¬
rii ordoꝑuenit. Namꝑ suc ce¬
dentium relutionem reigestuȩ
memoriam nondum int̾ cepit obliuio:
Etsiꝓmartyrib singulis loca singula quae
eos possiderit. uł. singule urbb insignes
martyrum milia. Fer rocaesa referunt᷑
Nuncium ipsam beatissimae passionis cau¬
sam loquumur . I. Sub maximiano qui .II.¬
romane reipublicȩ. cuni diõelscia no
collegix imperium tenuit. ꝑ diuersas fe: re
ꝓuncias. laniati attqunter facti sunt¬
martyrum populi Idem namq maxi¬
mianus sicut auaritia libidine: crudeli¬
tate. ceterisq uitiis obsessus furebat
Ita &ium execrandis gentilium ritibus
deditus: et ergadm̃ caeliꝓfanus: ĩmpie¬
tatem suũ ad extinguendum xp̃ianita¬
tis nom̃ armauerat: siquitunc dĩ ueri
cultum ꝓfiteri audebant: sparsis
iis quequuq militum turmis. uel adsup¬
plicia uel ad necem rapiebantur : ac uel
in religionẽ arma cõmouerat
Erat eodem tempore in exercitulegio

Expanded text:
pro honore gestorum stilo explicamus, ea utique fide, qua ad nos martyrii ordo pervenit, nam per succedentium relationem rei gestae memoriam nondum intercepit oblivio. Et si pro martyribus singulis loca singula, quae eos possident, vel singulae urbes insignes martyrum milia ferro caesa referuntur? Nunc iam ipsam beatissimae passionis causam loquamur. 2. Sub Maximiano, qui Romanae reipublicae cum Diocletiano collega imperium tenuit per diuersas fere prouincias laniati aut interfecti martyrum populi. idem namque Maximianus sicut auaritia, libidine, crudelitate, ceterisque uitiis obsessus furebat, ita etiam exsecrandis gentilium ritibus deditus et erga deum caeli profanus impietatem suam ad extinguendum Christianitatis nomen armauerat. si qui tunc dei ueri cultum profiteri audebant, sparsis usquequaque militum turmis uel ad supplicia uel ad necem rapiebantur, ac uelutin religionem arma conmouerat. erat eodem tempore in exercitu legio
Abbreviated transcription (Latin):
arma suggeras non carnalia sed spr̃
uirtute potentia : Ut te muniente
earum sensus & menbra in earum
cor pore non possit dominare peccatũ
Adque subtuu gratia uiuere cupientib
nihil sibi defensor malorum. &inimi¬
cus bonorum de his uasis iamtuo
nomini consecratis prae uuleant
uindicare. Omnem &iam genuine
calorem rmbre gratie caelestis.
extinguat. Lumen uero ꝑpetuue
castitatis accendat : facies scandulis
pudica non pateat. nec in cautis.
occasionem tribuut neglegentiam.
delinquendi sit que in eis cauta
uirginitas. & ornata pariter &
armata: ꝑ ide integra. spe certa cari¬
tate sincera. Vt preparatir animis
ad continentiã uirtutis tanta pres¬
tetur que super& diuboli uniuersa
figmenta. adq contempnentes pre¬
sentia futura sec tentur ⁊ Ieiunia.¬
aepulis carnalibus preferant : &
lectiones sacras conuiuus & pota¬

Expanded text:
s non carnalia, sed spiritus virtute potentia, ut te muniente ejus sensus et membra in ejus corpore et animo non possit dominari peccatum, atque sub tua gratia vivere cupienti nihil sibi defensor malorum et inimicus bonorum, de hoc vase jam nomini tuo sacrato praevaleat vendicare. Omnem etiam genuinum calorem imber gratiae tuae coelestis extinguat; lumen vero perpetuae castitatis accendat: facies scandalis pudica non pateat, nec incaute occasionem tribuat neglegentia delinquendi. Sitque in ea casta virginitas, et ornata pariter, et armata, fide integra, spe certa, caritate sincera, ut praeparato animo, ad continentiam virtus tanta praestetur, quae superet diaboli universa figmenta, atque contemnendo praesentia futura sectetur. Jejunia epulis carnalibus praeferat, et lectiones sacras et ora
Abbreviated transcription (Latin):
olegere
Ad conseruundum coronam perpetue
uirginitatis: & ad castimoniam anime
dignatus es tue protectionis scuto cir¬
cum tege. & ad omne opus uirtutis
& gdorie magis ornante sapientia prę¬
parato ut uincenter carnes in lece

Expanded text:
eligere ad conservandam coronam perpetuae virginitatis et castimoniam animae dignatus es; tuae protectionis scuto circumtege, et ad omne opus virtutis et gloriae, magistrante sapientia praepara, ut innocens carnis illece
Abbreviated transcription (Latin):
inrum
In spectaculd̃ mundi producer& ubierat
defide censendum hinc post examina¬
tionem agnitis hostib & obpressis : de¬
cretir inscriptor conditis .s. pros pera
gerens sy nodi dirigitar. adimpera¬
torem legatio : cumqua porrexit scr̃
hylarius : quũ uis ei non fuissot in unc¬
tum aletuens ne adbuc contra relegi¬
onis dogmatatres pirar& dumnata
ꝑ fidiu : sed disserere longum est quu¬
liter ariminensi synodo conposita m̃¬
tione in aliud exiliũ. referens fraus
herotica serpentino lupsu subripuit.
& postea legatis seleutientib: per
imperatoris Iniquitatẽ. ipsaẽ in luta
apud ariminũ. diuboli preualuisse
mendatiũ intuntum ut orientaler
partessimilit᷑ composito fuso infece¬
r& in primis tribus. libellis oblitis:
prueces effudit. ut in eius conspectibus
collectis aduersarus e& ei contrahere¬
ticos disceptandi de religione licentia
Neueritatem falsitas obumbraret ne
ꝓquitati iniquitas p̃ uuleret  Neimpera¬
tor dẽ rosister& nefidei. ꝑfidiu reuol

Expanded text:
virum in spectaculo mundi produceret, ubi erat de fide censendum. 25 Hinc post examinationem agnitis hostibus et oppressis, decretis in scriptura conditis, prospera gerens synodi dirigitur ad imperatorem legatio: cum qua perrexit sanctus Hilarius, quamvis ei non fuisset iniunctum, metuens ne adhuc contra religionis dogmata respiraret damnata perfidia. 26 Sed disserere longum est, qualiter Ariminensi synodo composita mentione aliud ex alio referens fraus haeretica serpentino lapsu subripuit et postea legatis Seleuciensibus per imperatoris iniquitatem ipsa est inlata apud Ariminum diaboli praevaluisse mendacium, in tantum ut et orientales partes similiter composito fuco inficeret, imperatori tribus libellis oblatis preces effudit, ut in eius conspectu collectis adversariis esset ei contra haereticos disceptandi de religione licentia, ne veritatem falsitas obumbraret, ne aequitati iniquitas praevaleret, ne imperator Deo resisteret, ne fidei perfidia rebel
Abbreviated transcription (Latin):
rum : quod a pra dulciter &cipiens &
quasi sponsum futurum in epistolu pa¬
tris am plectens: ad monitionem secutai
nulli in coniugiose resoluens: sed quulit᷑
ad illum sponsum peruenir& locus in
consequenti seruatur: Inter ea cũ toto
orbe arrianȩ heresis ꝑuersitus pullu¬
luret. dato generaliter imperatoris
edicto ut om̃r orientales. ep̃i. aput se¬
leutiam isauriȩ oppidum conuenirent
Disceptaturi quȩ sentirent defidei ueri¬
tate Tunc inter reliquos quirto iam
Mox florentia puellu gentilis in rum¬
pens multitudinem populi uoce magna
seruum dĩ aduenisse tostataẽ. & ad pedes
eius occurrais non cessauit a petere his
signum crucis ab ipso sib fieri fidoliter
in petrassat. Quum florentius pater secu¬
tus & cuncta familia in nomine dnĩ meri¬
erunt paritor baptizari. quȩ florentia
reliotis parentibus uestigiis eius in herens
usq prctauis ꝑducta est. ptremsebabi¬

Expanded text:
rum . quod apra dulciter| excipiens. Et rum . quod apra dulciter| excipiens. Et quasi sponsum futurum in epistula . patris| amplectens . admonicione secuta est. Nulli in coniu| gio se resoluens. Sed qualiter ad illum sponsum peruene| rit Locus in sequenti reseruatur Interea cum toto orbe| ariana perfidia heresis pullularet. Dato generali| ter imperatoris edicto . ut omnes orientalis episcopi. Apud| seleuciam . ysauriae oppidum conuenirent discepta| turi quid sentirent . de fidei . ueritatem. Tunc inter| reliquos quarto iam moxque Florentia puella gentilis, irrumpens multitudinem populi, voce magna servum Dei illuc advenisse testata est: et ad pedes ejus accurrens, non cessavit petere, nisi signum crucis ab ipso sibi fieri fideliter impetrasset. Quam Florentius pater secutus est, et cuncta familia in nomine Domini meruerunt pariter baptizari. Quae Florentia, relictis parentibus, vestigiis ejus inhaerens, usque Pictavos perducta est: patrem vero se habe
Abbreviated transcription (Latin):
reliquerat. Quidum iuuenir nobilissi¬
mus prȩdiues pulcherrimus conuigi
uinculo sibiquȩ rer& ad nec tendum
Sed ipse interuentu orationis assiduue
cȩlestem illi sponsum sine contum inatione
prouiderat. M ox oportunitate repertu
manu propria. subscriptam filiȩ direx̃
epistolum sufficienti sale conditum &
uolut aromaticis unguentis in fusu quȩ
tenetur pictauis ꝓmunere conseruata
Indicans ei ooquod talem sponsum pater
anxius prouidisset. cuius nobilitus cie¬
los ascenderet pulcritudo rosarum &
lilii comparationem prȩcederet. Oculi
gemiarum lumina luminarent ues¬
tescandore niuer opprimer&. Ornamen¬
ta iȩstimabilis fulgore uernarent diui¬
tiȩ intrasȩ cregna conduderent sapientia
in conp̃hensibilis omanar&. dulcodo faui
mella post poner&: puditicia in contami¬
nati ꝑsister& odor suauitate flagrar&
Thes auri sine defectione constarent.
Addens ergo monitus ut filiant nullis
sponsum pariter cum ꝓmissiono uentu¬

Expanded text:
reliquerat, quidam iuvenis nobilissireliquerat, quidam iuvenis nobilissimus praedives pulcherrimus coniugii vinculo sibi quaereret annectendam. Sed ipse interventu orationis assiduae caelestem illi sponsum sine contaminatione providerat. 19 Mox oportunitate reperta manu propria subscriptam filiae direxit epistolam, sufficienti sale conditam et velut aromaticis unguentis infusam, quae tenetur Pictavis pro munere conservata: indicans ei, eo quod talem sponsum pater anxius providisset, cuius nobilitas caelos ascenderet, pulchritudo rosarum et lilii comparationem praecederet, oculi gemmarum lumina luminarent, vestis candorem nivis opprimeret, ornamenta inaestimabili fulgore vernarent, divitiae Ultra se regna concluderent, sapientia incomprehensibilis emineret, dulcedo favi mella postponeret, pudicitia incontaminata persisteret, odor suavitate flagraret, thesauri sine defectione cAddens ergo monitus ut fi| liam llicitum se et sponsum| pariter cum promissione uentu
Abbreviated transcription (Latin):
uu credulitute ȩclesiã di turbare perti¬
naciter insistebunt. In primis persuusũ
est ut uirum eruditissimum de quo loqui¬
mur & dionisium medio lunensem & e¬
usebium uercellensem exilio condõ narent¬
Nihilenim poterat ante in superabilõ
scĩ hylari facundiam hereticus obtine¬
re Sperans hostis fidei aliquus senebulur
splendore catholico posse prȩtendere.
sire trusus exilio talis uir. certamine de¬
uoluit illi confligeret᷑: acsimutus & do¬
dus nec uerbu poterat proferre nec
currere. Sed quasi natans in pelugis.¬
ante fluctum eius doquentiȩ mergebat᷑
Itaq infrigia. asiae regione missur
exilio aduirtutis augmentum gratiur
agit qui aquuntum pro nomine xpĩ
longius discedebut desolo proprio tantũ
me rebatur fieri uitinior caelo. Quidũ
ad locum peruenisset optabilem nobis
tacendum nonẽ. quod illi concessum ẽ
Namet eo tempr scõ sibi spũ reuelunte
cognouit. eo quod beatissimum a pram
filium suum quam cum matre pectauis

Expanded text:
 credulitate Ecclesiam Dei turbare pertinaciter insistebant, imperatori persuasum est ut virum eruditissimum, de quo loquimur, et Dionysium Mediolanensem, et Eusebium Vercellensem, exsilio condemnaretNihil enim poterat ante insuperabilem sancti Hilarii facundiam haereticus obtinere. Sperabat enim hostis fidei aliquas se nebulas splendori catholico posse praetendere, si retrusus exsilio vir talis a certamine devoluit cum illo confligere, ac si mutus et claudus, nec verba poterat proferre, nec responsionibus currere; sed quasi natans in pelante fluctum eius eloquentiae mergebatur. 17 Itaque in Frigia Asiae regione missus exilio ad virtutis augmentum gratias egit, quia quantum pro nomine Christi longius discedebat de solo proprio tantum merebatur fieri vicinior caelo. Qui dum ad locum pervenisset optabilem, nobis tacendum non est quod illi concessum est. 18 Nam et eo tempore sancto sibi spiritu revelante cognovit, eo quod beatissimam Abram filiam suam, quam cum matre Pictavis
Abbreviated transcription (Latin):
miser seruatussum adhoc me mea scolen
perduxerunt ut canercenteiam capito
uirgo magritus fierem Quid prodest par¬
tos patriam. rem familiarem contẽpsiss
prodno. Si hoc facio ut quod non facerem
illa contempsi: Nisi quod forte proptere
haec sustineo quia rursum patriam des¬
deraui: euid agimus anima p̾rimus aa
uincimur. Ex pectamus manũ dñi anp¬
prio mucrone confodimur: Uerte ine
gludium Tua magis morstimendo
xp̃i inheremo ipse mihiero & ꝑsecutor
& martyr :: Sic effatus eduxi intenebris
micantem gladium. & a cumine contra
me uerso : Uule inquum infelix mulier
abetome martyrim potius quam maria

Expanded text:
miser servatus sum? ad hoc me mea scelera miser servatus sum? ad hoc me mea scelera perduxerunt, ut incanescente jam capite, 45 virgo maritus fierem? Quid prodest parentes, patriam, rem familiarem contempsisse pro Domino, si hoc facio, quod ne facerem, illa contempsi: nisi quod forte propterea haec sustineo, quia patriam desideravi. Quid agimus, anima? perimus, an vincimus? Exspectamus manum Domini, an proprio mucrone confodimur? Verte in te gladium; tua magis mors timendatestis in eremo, ipse mihi ero et persecutor et martyr. Sic fatus, eduxi in tenebris quoque micantem gladium, et acumine contra me verso: Vale, inquam, infelix mulier: habeto me martyrem potius quam maritu
Abbreviated transcription (Latin):
quoq melatentem inuenit inuidia
dominus uidens gregemsuũ crescere
nihilq: in me dep̃hendenr fraudulen¬
tiȩ: Sciebã enim : apłm prȩcipisse :
Dominis sic quasidõ fideliter seruien¬
dum: & uolens me remunerare quo¬
me fidum sibi magis fucer&. Tradidit
mihi illum conseruam: mecum aliquando
captiuam Et cumego refutarem dico¬
remq: me xp̃i anumꝰͤ nec mihilicer et lgo¬
rem uiuentis acciperẽ: Siquidem captus
nobiscũ uireiꝰ ab alio dño fuerat ad duc¬
tus hertis ille in placabilis infuroreuer¬
sus euaginato.  me coepit pete re gladio
& nisi festirus brachio tenero mulierem
p̃occupassem illico fudissẽ sunguinẽ : Iam
uenerat tenebrosior solito & mihi nimiũ
amatenox: duco inspeluncũ semi rutã
nouam coniugem: & ꝓnubente nobs tris¬
ti a : Uterq detestamur alterutrum.
nec fatemur: Tunc uero sensi captiuita¬
tẽmeã ꝓstratusq: humo monachum
coepi plungere quem perdebã dicns: hucu

Expanded text:
quoque latentem me invenit invidia. quoque latentem me invenit invidia. Dominus videns gregem suum crescere, nihilque in me deprehendens fraudulentiae sciebam enim Apostolum praecepisse , dominis sic quasi Deo fideliter serviendum, et volens me remunerare, quo fidum sibi magis faceret, tradidit mihi illam conservam meam, aliquando captivam. Et cum ego refutarem, diceremque me Christianum, nec licere mihi uxorem viventis mariti accipere siquidem captus nobiscum vir ejus, ab alio domino fuerat abducs, herus ille implacabilis in furorem versus, evaginato me coepit petere gladio. Et nisi confestim brachia tendens, mulierem praeoccupassem, illico fudisset sanguinem. Jam igitur venerat tenebrosior solito, et mihi nimium matura nox. Duco in speluncam semirutam, novam conjugem: et pronubante nobis moestitia, uterque detestamur alterum, nec fatemur. Tunc vere sensi captivitatem meam; prostratusque humi monachum coepi plangere, quem perdebam, dicens: Huccine
Abbreviated transcription (Latin):
rius possersor & sero mei consilu peni¬
tensicume mulierculu in uniur
heris seruitutem sortito uenio: ducimur
immo portamur sublimer in camelir
& peruastam heremum see ruinumtim̃¬
tes : herernus potius quos ȩdemur crbor
seme crude carnis: & luc camolorum po
misso : ꝑ uenimus ad interiorem solitudi¬
nem ubi dominam eiurq: liberos exmore
gentir ad orari ium ceruices flactimur
hoc quasi cluusus carcerei iucto habitũ
id est nudus : habitare disco : Namaeris
oues: & in malorum comparationen
hoc fruor solatio : quod dominos mneos & conseruar
rarius uideo: Uidobar mihi aliquid
habere scĩ iacob. recordabar morsi qui & ipsi in he¬
remo pecorum quondam fuere pastores:
uescebur recenti caseo : & lacte: Orabam
iugit̃ : canebã psalmos. quos in monasterio
didiceram delectabat me captiuitas
mea: agebamq dĩ iudicio gratias quod
monaochum quem in patria fueram
um quam addiabolum tuum: Omulti¬
plices : & ineffabiles eus insidias: Sic

Expanded text:
rius possessor, et sero mei consilii poenirius possessor, et sero mei consilii poenitens, cum altera muliercula in unius heri servitutem sortitus venio. Ducimur, immo portamur sublimes in camelis; et per vastam 44 eremum semper ruinam timentes, pendemus potius quam sedemus. Carnes semicrudae, cibus; et lac camelorum, pomisso, pervenimus ad interiorem solitudinem, ubi dominam liberosque ex more gentis adorare jussi, cervices flectimus. Hic quasi clausus carcere, mutato habitu, id est, nudus ambulare disco. Nam aeris oves, et in malorum comparatione hoc fruor solatio, quod dominos meos, et conservos rarius video. Videbar mihi aliquid habere sancti Jacob, recordabar Moysi, qui et ipsi in eremo quondam fuere pastores. Vescebar recenti caseo et lacte: orabam jugiter, canebam psalmos, quos in monasterio didiceram. Delectabat me captivitas mea; agebamque Dei judicio gratias, quod monachum, quem in patria fueram umquam tutum apud diabolum! o multiplices et ineffabiles ejus insidiae! Sic
Abbreviated transcription (Latin):
tum suum : Sic multos mona chorũ et̃
deceptor : Num quam diabolum aꝑta fron¬
te seprodere: proponebat mihi exempla
descripturir plurima. int̾q & illud ab ini¬
tio quod udam quoq: & euam. spediuini¬
tatis sub planta uerit: & cum ꝓsuadore
non possit ꝓ uolutus genib:: obsecrabat ne
se desereremanenne perderem : neara¬
trum tenens: postergum res picerem:
sed suum solatium quȩ rere: prosecu¬
tus ergome demonasterio quasi funis
isferret & extremum ualedicens uudeo
ait tefili satane notatum cauterionon
quȩro causas excusationer non recipio :
Quis quȩ deo uili egreditur: Iupi
pergentibus : uicina ẽ publico itinere
solitudo : perquam saraceni incertis sedib:
gat ut imminens periculum auxiliomutuo
declindur. Erant in comitatumeo uiri
femine soner. iiuener paruuli cͥnume¬
ro circit᷑ septuaginta: & ecce subito
tibus: ac seminudo corpore pallia & la¬
tes: nonenim ad pugnandum: sed ad
dissipamur: indiuersa distrabimur
łgo interim longo post liminio heredita¬

Expanded text:
tum suum. Sic multos monachorum esse deceptos, numquam diabolum aperta fronte se prodere. Proponebat mihi exempla de Scripturis plurima: inter quae illud, quod initio Adam quoque et Evam spe divinitatis supplantaverit. Et cum persuadere non posset, provulutus genibus obsecrabat, ne se desererem, ne me perderem, nec, aratrum tenens, post tergum respicerem. sed suum solatium quaerere. Prosecutus ergo me de monasterio, quasi funus efferret, et ad extremum valedicens: Video, ait, te filii Satanae cauterio notatum: non quaero causas excusationes non recipio. Ovis quae de ovilibus egreditur, lupipergentibus, vicina est publico itineri solitudo, per quam Saraceni incertis sedibusgat, ut imminens periculum auxilio mutuo declinetur. Erant in comitatu meo viri, feminae, senes, juvenes, parvuli, numero circiter septuaginta. Et ecce subito tibus, ac seminudo corpore pallia traht; non enim ad pugnandum, sed ad dispergimur, in diversa trahimur. Ego interim longo postliminio haeredita
Abbreviated transcription (Latin):
cumfiducia nomen scȩgeretrudis depreca¬
tusq eam utsibi auxilium inpendisra sta¬
timq: ceciderunt uinuda demanibus eius
quibus fuerat conligatus & coepit currere
uise liberar&. Illi autem uiri quicum
uinctum habuerunt similiter coeperunt
currere postipsum ut cum conprehenderent
& non potuerunt sicque liberatus ẽ puer
damanũ latronum & inimic& eius. Iterũ
autem postea alio tempore dumuir qui¬
dam in magnis criminib inuentus fuit ita
utdñs eius iussit eum tenere & in uinculis
constringere. Tunc ille in felix in angustia
postus & nuio pauore perterritus quia
ooines qui a derata decutes haius longiu¬
dine eum nihilei sperantes ipseautem qui
erat uinetus confertatus ẽ inspe & dep̃¬
cansse ad scam uirginem ui sui misero du¬
xiliar& statimq: &inipso tempore con

Expanded text:
cum fiducia nomen sanctae Geretrude deprecacum fiducia nomen sanctae Geretrude deprecatusque eam, ut sibi auxilium inpendisset, statim ceciderunt vincula de manibus eius, quibus fuerat colligatus, et coepit currere, ut se liberaret. Illi autem viri, qui eum vinctum habuerunt, similiter ceperunt currere post ipsum, ut eum conprehenderent, et non potuerunt. Sicque liberatus est puer de manu latronum et inimicorum eius. 9. Iterum autem postea alio tempore dum vir quidam in magnis criminibus inventus fuit, ita ut dominus eius iuberet eum tenere et in vinculis constringere, tunc ille infelix in angustia positus et nimio pavore perterritus, quia omnes qui aderant de vite eius longitudine eum nihil habere sperantes, ipse autem, qui erat vinctus, confortatus est in spe et deprecans se ad sanctam, ut sui miseri auxiliaret
Abbreviated transcription (Latin):
non ascoula stetisio& subter uim lampade
repenti effundebatur illi candelet ereranp sa
subter stetisse&r & effude super pallium qua
induta erat omnes quullie adheram & ui¬
deruntꝰ hoc miraculum itnentes ex ipsa gutta
& unexeunt oculos eius &statm in lumina¬
ti sunt ocule mulieris qusante fuerat cȩca
Iuorastinum autem confortata est infide &
spe & inuirtutibus sc̃ȩ uirginis geretrudis
sana reuersa ẽ cum gaudio ad domum suã
qm̃satis longum perordiuem totum est¬
enumerando perstringere quanta fecit᷑
ads̃ peream omnib ad eam confugentib
& ciusam salutis ab ea postulantibus cum
adutorio dñi omnes inde in colomes reuer¬
tebantur qui nomeneius cõnfide in uocan¬
tes dequacumq: tribulatione oppressierant
statim eis angelus dñi ad fuit adiutor alio
quõq: tempore dum latrones quendam
puerum conprebenderunt & ligauerunt
eum: cumq: diu teneretur inuinculis uo¬
lentes eum incaptiuitatem extrapatriam
uenundari tum subito puer rememorans

Expanded text:
nt, et illa stetisset subter unam lampadem, repente effundebatur illa candela, qua ipsa subter stetisset, et effudit super pallium, qua. induta erat. Omnes , qui illic aderant et viderunt hoc miraculum, tenentes ex ipsa gutta, et uncxerunt oculos eius, et statim inluminati sunt oculi mulieris, que ante fuerat caeca. In crastinum aspe et in virtutibus sanctae virginis Geretrude sana reversa est ad domum suam. Quoniam satis longum est per ordinem totum enumerando perstringere, quanta fecisset Deus per eam omnibus ad eam confugientibus et causam salutis ab ea postulantibus, cum adiutorio Domini omnes inde incolumes revertebantur; qui nomen eius cum fide invocantes, de quacumque tribulatione obpressi fuissent, statim eis angelus Domini adfuit adiutor. 8. Alio quoque tempore dum latrones quendam puerum conprehenderunt et ligaverunt eum, cumque diu teneretur in vinculis, volentes eum in captivitatem extra patriam venumdare, tunc subito puer rememorans
Abbreviated transcription (Latin):
pertinebant cumhonore & reuerentia
hȩc omnia secũ adetulit ad monasterium
suum cumgaudio exultatione magna
repleta. Cum autem ad propinquassent
admonasterium ubitendebant leuauerunt
cum canticis cruces & dño laudes ceciner̃
portauerunt reliquias & lectũ scm̃ quam
secum detullerant & posuerunt cũ iuxta
altire scȩ genoueue uirginis quis autem ho¬
minum uerbis explicare poterit quanteibi¬
dem cotidie ademonio mundatę quantin¬
firmi curatt & dequacumq tribulatione
liberati Anno autem .ii. perfectis omnibus
& benedispositus matrona illa migrauit ad
dñm posi non multos uerodies ad eandem
monasterium quedam relegiosa femina
uenit ex nobile genere orta cui nomenerat
adula in omnibus uere ancillaxp̃i in habi¬
tu casta in humilitate relegiosa caritate
nonficta & eclimosinis senibus ac pauperib
larga egenis & peregrinis
hospitalis
sed tamen dubitationem
habebat
utrum dns tanta sig¬
na

Expanded text:
pertinebant, cum honore et reverentia pertinebant, cum honore et reverentia hec omnia secum detulit ad monasterium suum cum gaudio et exultatione magna repleta. Cum autem adpropinquassent ad monasterium, ubi tendebant, levaverunt cum canticis cruces et Domino laudes caecinerunt; portaverunt reliquias et lectum sanctum, quam secum detulerant, et posuerunt eum iuxta altare sanctae Genoveve virginis. Quis autem hominum verbis explicare poterit, quanti ibidem cotidie a demonio mundati, quanti infirmi curati et de quacumque tribulatione liberati. Anno autem secundo, perfectis omnibus et bene dispositis, matrona illa migravit ad Dominum. 11. Post non multos vero dies ad eandem monasterium quedam relegiosa femina venit, ex nobile genere orta, cui nomen erat Adula, in omnibus vere ancilla Christi, in habitu casta, in humilitate relegiosa, in caritate non ficta, in elimosinis senibus ac pauperibus larga, egenis et peregrinis hospitalis. Sed tamen dubitationem habebat, utrum Dominus tanta signa
Abbreviated transcription (Latin):
dum ipse deculit ad monastertum niuiala
& omnes portas ostbai quȩe cclesiarum
apertas repperit & ad ipsum scm̃ lectum
peruenit ibiq: liberatus ẽ peruirtutem sc̃ȩ
uirginis: Anno autem trecesimo tercio
post obitum beate geretrudis inspirante
dño uento in cordesue germane nomine
becca. utsibi ipsam uellit monasterium
construere postea uero intale deuotione
uenit ut supradictum monasterium niuio¬
decausa spiritali tunde maximam ne¬
cessitatem habuissentsuȩ deuotionis
ininum. tota autem illa congregatio
amantissimo animo susceperunt petitionẽ
qua ipsa postula sr&. & dederunt ei reli¬
quias & libros scãrum scripturarum simi¬
literque dederant ei in sco habitu senior&
spitala soreresi quei p̃sum monafterium
docere potuissent. regulariũ uitami disci¬
plinam. normamq: relegionis initium &
exeo lecto ei dederunt partem ubiscãge¬
retrudis germana sua migrauit ad xpm̃.
t unc xp̃i anissima matrona acceptis his
omnibus que ad relegionis reuerentiam

Expanded text:
detulit ad monasterium Nivialae et omnes porte ostiaque eclesiarum apperta repperit et ad ipsum sanctum lectum pervenit, ibique liberatus est per virtutem sanctae virginis. 10. Anno autem trigesimo tertio post obitum beatae Geretrude, inspirante Domino, venit in corde sue germane nomine Becgane, ut sibi ipsa vellit monasterium construere. Postea vero in tale devotione venit ad supradictum monasterium Niviade causa spirituale, unde maximam necessitatem habuisset sue devotionis initium. Tota autem illa congregatio amantissimo animo susciperunt petitionem, quam ipsa postulasset, et dederunt ei reliquias et libros sanctarum scripturarum. Similiterque dederunt ei in sancto habitu seniores spirituales sorores, qui ipsum monasterium docere potuissent regularis vite disciplinam normamque relegionis initium. Et ex eo lecto ei dederunt partem, ubi sancta Geretrudis, germana sua, migravit ad Christum. Tunc christianissima matrona, acceptis his omnibus, quae ad relegionis reverentiam
Abbreviated transcription (Latin):
in eodem oraturio ardere solebant¬
o aneautem facto curo & ips& sorores
adorationem in eandem ecclesiam in¬
trassent. & uiderunt omnes lucernas ar¬
dentes quisinte extinctas demiserunt
unde facium ese. ut deuulgatum ẽ hoc
miraculum peruniuersam regionem
illam & fama exut deuirtutib eius
ut om̃s quilonge aut prope essent. ue¬
nientes ibidom ad scpulchrum uirginis
remedium querere ani mdrum & cor¬
porum simul & cumđi adiutorio om̃s
quullic ad amorem diuinitatis auxiliũ
querebant sani atq in colomes indere¬
uertebintur. erat autem quidamiur
in hac uicina loca cuius uxor. eȩtae
effecta tulliq cum uirsuus & addaxt cã

Expanded text:
in eodem oraturio ardere solebantin eodem oraturio ardere solebant, mane autem facto, cum et ipse sorores ad orationem in eandem ecclesiam intrassent, et viderunt omnes lucernas ardentes, que ante extinctas demiserunt. Unde factum est, ut devulgatum esset hoc miraculum per universam regionem illam, et fama exiit de virtutibus eius, ut omnes, qui longe aut prope essent, venientes ibidem ad sepulcrum beate virginis remedium querere animarum et corporum simul, et cum Dei adiutorio omnes, qui illic ad amorem divinitatis auxilium querebant, sani atque incolumis inde revertebantur. 7. Erat autem quidam vir in hac vicina loca, cuius uxor ceca est effect
Abbreviated transcription (Latin):
oratione dño substrauiss& & ad lectulum
inclinass& statim apertisun oculi eius
& totum corpus queante ial uenta
mulnita repentt sanatat a nuum qua
uulneris nihil habuisp&e. lasaum que
taẽ & exultatio ere uertebat adsuos pa¬
rentes his ita gestis contigit ut predic¬
ta abba nepota beat& geretrudis dehac
luce migrass& quł post ipsam guberna¬
trix extiterat niuialens mon asterio.
tunc cuncta familla uni animiter om̃s
unam puellam ex nobil genere ortã
sibi elegerum ab batissam cui nomen
erat agnes. que&ipsa similiter nutri¬
ta fuerat ab eata geretrude. Ipsa autẽ
postea edificauit ecclesiam in honore
uirginis xp̃i scȩ geretrudis dieuoro eo¬
dem quia ecclesia edificata fuerat &¬
lectum fuiss& cum honore ibidem por¬
tatum ipsa autem nocte. omnes sorores
in eadem ecclesia cum reuerentia so¬
lempnitatis uigilias habuerunt finito
autem matutinr& opeređi conpleto
& extinctis lucernis .uii. que semper

Expanded text:
oratione Domino substravisset et ad lectulum oratione Domino substravisset et ad lectulum inclinasset, statim aperti sunt oculi eius, et totum corpus, que ante vulnerata fuerat, ita repente sanata est, acsi umquam vulneris nihil habuisset. Illa autem ta est et exultatione revertebat ad suos parentes. 6. His ita gestis, contigit, ut predicta abbatissa, nepta beate Geretrude de hac luce migrasset, que post ipsam gubernatrix extiterat Nivialense monasterio. Tunc cuncta familia unianimiter omnes unam puellam ex nobile genere ortam sibi elegerunt abbatissam, cui nomen erat Agnes, qui et ipsa similiter nutrita fuerat a beata Geretrude. Ipsa autem postea edificavit eclesiam in honore virginis Christi sanctae Geretrudis. Die vero eadem, qua ecclesia aedificata fuerat, et lectum fuisset cum honore ibidem portatum, ipsa autem nocte omnes sorores in eadem aeclesia cum reverentia sollemnitatis vigilias habuerunt. Finito autem matutino et opere Dei completo et extinctis lucernis 7, quae semper
Abbreviated transcription (Latin):
inbasilica scipauli apłi ubinunc dns mul¬
ta signa atq uirtutes ostendere dignatus
est fuit quedam puella in regione eadẽ
quam graiussima egriudo depresserat
ocu lorum suoꝵ
lumen amisit & cȩca
efficitur t uncparentes illius puelle
tullerunt eam & secum duxerunt admo¬
nasterium niuiala. ut saltim ibinueni¬
rent aliquos medicos quieam curare
pgtius sent. Tunc in ipsa nocte appar ruit
ei sca geretrudis periusum & dixit ad
ta inetclesia beati pauli apłi ubigere¬
trudis requiescere solebat ibi acceptura
eris sanitatem de omnitribulatione qua
incorporetuo paciaris. Ipsa autem puella
propter grauitudinem infirmitatis suç
non potuit antediem tertium peruenire
illuc. Cumq cuncta congrogatio in horã
tertiam adopus diuinum consistebant.
&opeređi conpleto super uenierat autẽ
puella quȩ fuerat infirma tulleruntq:
eam sorores & adduxerunt ad lectulum
ubi iussa fuerat ambulare. Cumq se in

Expanded text:
in basilica sancti Pauli apostoli, ubi nunc Dominus mulin basilica sancti Pauli apostoli, ubi nunc Dominus multa signa atque virtutes ostendere dignatus est. 5. Fuit quedam puella in regione eadem, quam gravissima egritudo depresserat, oculorum suorum lumen amisit et ceca efficitur. Tunc parentes illius puelle tulerunt eam et secum duxerunt ad monasterium Nivialae, ut saltim ibi invenirent aliquos medicos, qui eam curare potuissent. Tunc in ipsa nocte aparuit ei sancta Geretrudis per visum et dixit ad tus in eclesia beati Pauli apostoli, ubi Geretrudis requiescere solebat. Ibi acceptura eris sanitatem de omni tribulatione, que in corpore tuo pateris'. Ipsa autem puella propter gravitudinem infirmitatis suae non potuit ante diem tertium pervenire illuc. Cumque cuncta congregatio in horam tertiam ad opus divinum consisterent, et opere Dei completo, superveniente autem puella, quae fuerat infirma, tuleruntque eam sorores et adduxerunt ad lectulum, ubi iussa fuerat ambulare. Cumque se in
Abbreviated transcription (Latin):
qua erat cooperta semꝑ ꝓibebat flam¬
mam dedomo. Illeautem uirtnta uisio¬
nẽ nom perterritus sed gaudio magno
repletus suos socios hortabatur ut cons¬
tanter agerent. Ipse autem cursu conci¬
to ascendens sursum. ut uider& exitũ
rei tuncmirum in modum cum subito
uiderunt liberatum monasterium in ip¬
sa hora deincendio: alio quoq tempo¬
re ad monitisunt peruisionem alique
desororibus . ut & lectulum ubi sc̃a gere¬
trudis post labore uigiliarum orationũq¬
solebat fatigantia membra aliquod re¬
quiescere. ut nullus hominum ulterius
in eam requiescere fuiss& ausus. ł unc
predicta di famula dominica abba nepo¬
ta scaẽ geretrudis que secus pedes eius fue¬
rat nutrita gaudio repletaest. quod per
tanta signorum miracula eam dñs digna¬
tus ẽ manifestare Conuocata autem uni¬
uersa congregatione ipsum lectulum
tulerum & portauerunt cum honore
magno & dilaudibus. & deposuerunt cũ

Expanded text:
qua erat cooperta, semper iactabat flamqua erat cooperta, semper iactabat flammam de domo. Ille autem vir tante visione non perterritus, sed gaudio magno repletus, suos sotios ortabatur, ut constanter agerent. Ipse autem cursu concito ascendens sursum, ut videret exitum rei. Tunc mirum in modum cumsubito viderunt liberatum monasterium in ipsa hora de incendio. 4. Alio quoque tempore admoniti sunt per visionem aliquae de sororibus, ut et lectulum, ubi sancta Geretrudis post laborem vigiliarum orationumqsolebat fatigantia membra aliquid requiescere, ut nullus hominum ulterius in eum requiescere fuisset ausus. Tunc praedicta Dei famula Dominica abbatissa, nepta sanctae Geretrude, quae secus pedes eius fuerat nutrita, gaudio repleta est, quod per tanta signorum miracula eam Dominus dignatus est manifestare. Convocata autem universa congregatione, ipsum lectulum tulerunt et portaverunt cum honore magno et Dei laudibus et deposuerunt eum
Abbreviated transcription (Latin):
latum mihifuit hesterno die bora qua¬
si sexta quia dehacluce ipsodio & ra¬
dem hora migratura fuiss&. & postra
totum semper ordinem pandit ep̃o
Illetutem diem ipsum adq horam con¬
signans predcetus ep̃s cloduluus. & in¬
uenit. ita factum ordinem̃ rer. sicut &
supradicta prius indicauerat abb̵ post
monasterio nibilia ignis exoriuo fus¬
se asserunt udi ipsat preftit sca gere¬
trudis ad hacinue r&e in corpore intantũ
autem int dicunt cripuit flamma uehe¬
mens. ut nullus monacorum uel uirginũ
seu uirorum ibidem concurrentium.
ullam spem habebant ad liberandum
monasterium deincendio ipse autom
ancilledi queibidem congregat& fuerunt
foras murum extra monasterium adui¬
cina loca confugerunt: ł unc uirunus
lui cura monasteru commendate fuit
regere. repente eleuans oculos suos uidit¬
ques cam geretrudem stantem in summita¬
te refecturis im psa specie uel habitu
qua ipia fuiss&. & cumipso uelamine

Expanded text:
latum mihi fuit hesterno die hora qualatum mihi fuit hesterno die hora quasi sexta, quod de hac luce ipso die et eadem ora migrata fuisset'. Et postea totam rem per ordinem pandit episcopo. Ille autem diem ipsum atque horam consignans praedictus episcopus Chlodulfus et invenit ita factum ordinem rei, sicut et supradicta prius indicaverat abbatissa.monasterio Nivialae ignem exortum fuisse adserunt, ubi ipsa praefuit sancta Geretrudis, adhuc vivens in corpore. In tantum autem, ut dicunt, erupuit flamma vehemens, ut nullus monachorum vel virginum seu virorum ibidem concurrentium nullam spem haberent ad liberandum monasterium de incendio. Ipse autem ancillae Dei, quae ibidem congregate fuerant, foras murum extra monasterium ad vicina loca confugerunt. Tunc vir unus, cui cura monasterii commendata fuerit regere, repente elevans oculos suos, viditque sanctam Geretrudem stantem in summitate refectorii in ipsa specie vel habitu, qua ipsa fuit, et cum ipso velamine,
Abbreviated transcription (Latin):
autem finita oratione surrexiss&. &
seipsam undiq circum spicer&. subito
aspexit uiditq addexteram latus alta¬
ris sc̃amgererudȩ̃ stantom in eudem ha¬
bitu. atq in eidem specie quaipsa forma¬
tã fuissoe. dixitq ad eam soror modesta
certam tene hanc uisionem. & sine ulla
ambiguitate scias mehodue. In bac eadẽ
hora obsolutam de habitaculo carnis
huius. Egosum geretrudis quã multũ
dilexirei & his dictis ab oculis aspicien¬
tłs ablataẽ. Tuncilla intrase tacite
cogitabat. qu ꝑdtanta uisio deb& fieri
& die eadem deuisione illa nemini indi¬
cauit ullum uerbum. Cum autem cras
alia col loquia dĩ uirgo interrogauit
uelordine uel specie ipsa fuiss&. atille
statim por ordinem narrauit staturam
corporis eius. & speciem decoris eius t unc
beata modesta intellexit exsigno quȩ
ab ep̃o audierat. uerum et̃ quod unte
uiderat. & dixti ad cum hogtibi nunc
confiteor quodanit celabam. quod reue¬

Expanded text:
autem, finita oratione, surrexisset, autem, finita oratione, surrexisset, se ipsam undique circumspiceret, subito aspexit viditque ad dexteram latus altaris sanctam Geretrudem stantem in eodem habitu atque in eadem specie, qua ipsa formata fuerat. Dixitque ad eam: 'Soror Modesta, certam tene hanc visionem et sine ulla ambiguitate scias me hodie in hac eadem ora absolutam de habitaculo carnis huius. Ego sum Geretrudis, quam multum dilexisti'. Et his dietis ab oculis aspicientis ablata est. Tunc illa intra se tacite cogitabat, quid tanta visio debuisset fieri. Et in eadem die de visione illa nemini indicavit nullum verbum. Cum autem crastalia conloquia Dei virgo interrogavit vel ordine vel specie ipsa fuisset. At ille statim per ordinem narravit staturam corporis eius et speciem decoris eius. Tunc beata Modesta intellexit ex signa, que ab episcopo audierat, verum esse, quod ante viderat, et dixit ad eum: 'Hoc tibi nunc confiteor, quod ante celabam, qua reve
Abbreviated transcription (Latin):
cumuirtutes que dñs sipetentium fides
exigit dignatus ẽ ostendere ad sepul¬
chrum eius saliqua exinde comimemo¬
ramus & ad medium deducamus. Erat
quȩdam abbatissa in monasterio treue¬
rense cui nomenerat modosta & hȩc
ipsa ab infantia sua đo consecrata fuerat
debatur quamuis longo posite longe.¬
que disi unctx interse fuerunt corporalit
& muliis milus & terrarum spaciis inter¬
iacentibus quod oculorum obtutibus inter
se uidet non qui euerunt animo tamen
atq in cordis dilectione semꝑ presentis
fuerunt quia oqualem seruitutis mili¬
tiam bauilarun & dño insinceritate
cordis ȩqualiter sine dolo seruierunt
Post multum uero temporis spacium
contigit hoc quoduolo ad memoriam
uestram narrando reuocare ut quađã
die cum predicta dĩ famula modesta
inmonasterio suo posita orationis cau¬
sa in ecclesiam suam in trass& seque
ipsam ante altare beatę mariȩ & semꝑ
uirginis in oratione prosterner& Cũ

Expanded text:
cum virtutes, que Dominus, si petentium fides cum virtutes, que Dominus, si petentium fides exigit, dignatus est ostendere ad sepulcrum eius, si aliqua exinde commemoramus, et ad medium deducamus. 2. Erat quedam abbatissa in monasterio Treverense, cui nomen erat Modesta, et hec ipsa ab infantia sua Deo consecrata fuerat debatur. Quamvis longe positae longeque disiunctae inter se fuerunt corporaliter, et multis miliis et terrarum spatiis interiacentibus, quod oculorum obtutibus inter se videre non quiverunt, animo tamen atque in cordis dilectione semper praesentes fuerunt, quia aequalem servitutis militiam baiularunt et Domino in sinceritate cordis aequaliter sine dolo servierunt. Post multum vero temporis spatium contigit hoc quod volo ad memoriam vestram narrando revocare, ut quadam die, cum praedicta Dei famula Modesta in monasterio suo posita, orationis causa in eclesiam suam intrasset, seque ipsam ante altare beatae Mariae semper virginis in oratione prosternebat. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
uoocoultos homines cennicous
in hoc scło uiuentes uitam angelicam du¬
cere unde hocfieri poterit nisiquia quã¬
uis corporaliter hic apud homines uiuen¬
tes quam diu incorpore subsistunt tamen
eorum mens & conscientia in ȩternitate
solidatur & coripsoꝵ in contem platione
diuinitatis incessabiliter occupatur. ita
& haec famuldxp̃i geretrudes cuius uitã
uel conuersationem a primebo iuuentu¬
tis conscripsimus quamuis hiccarnaliter
apud mortales conuersata fuiss& &gu¬
bernatrix extiterit famulorum famu¬
larum quexp̃i quȩ subditionesua degue¬
runt tamen interiorem uitam ac perpe¬
tuam numquam in obliuione tradidit
nec statum rectitudinissuȩ necmorum
seruitutem nec disciplinam rigoris ami¬
sit. Id circo omni potentem dñm prome¬
ruisse manifestumẽ ut post obitum eius
nonminimas fieri peripsam uirtutes
quatenus ut omnibus in notescer& qui
uitam eius uel abstinentiam corporis ag¬
nouerunt nossent nunc etiam quantũ
apuddm obtinere prȩcibus ualeat

Expanded text:
um multos homines cernimus in hoc saeculo viventes vitam angelicam ducere, unde hoc fieri poterit, nisi quia, quamvis corporaliter hic apud homines viventes, quamdiu in corpore subsistunt, tamen eorum mens et conscientia in aeternitate solidatur, et cor ipsorum in contemplatione divinitatis incessabiliter occupatur? Ita et haec famula Christi Geretrudis, cuius vitam vel conversationem a primevo iuventutis conscripsimus, quamvis hic carnaliter apud mortales conversata fuisset et gubernatrix extiterit famulorum famularumque Christi, quae sub ditione sua deguerunt, tamen interiorem vitam ac perpetuam numquam in oblivione tradidit nec statum rectitudinis suae nec morum gravitatem nec disciplinam rigoris amisit. Idcirco apud omnipotentem Dominum promeruisse manifestum est, ut post obitum eius non minimas fieri per ipsam virtutes, quatenus, ut omnibus innotisceret, qui vitam eius vel abstinentiam corporis agnoverunt, nossent nunc etiam, quantum apud Deum obtinere precibus valead,
Abbreviated transcription (Latin):
Cume
cumergo beata fumuladi gerotrudis ma¬
tre defuncta omne onus rogiminis suꝑ
se sola suscipisset in frase cogitabat de
cȩlesit contemplatione quam sibi sine
secularium strepitu habere ornauerat
bonis acfidelibus dispensatoribus fo
ris defratrib infra uero sepidi menas¬
terii sp̃italibus sororibus curam fami¬
liarem commendauit. quatenus diebus
ac noctibus in agone scõ sugiliis orationi¬
bus scis lectionibus &ieiuniis. contra spi¬
ritalos nequitias potuiss& demicare. ita¬
exitus rei peruenit. ut poene omnem
bibliothecam diuini legis memoriter noode¬
suorecondit. & obscura allegorie mysteria
spũscõ reuelante aperit auditoribus ape¬

Expanded text:
Cum ergo beata famula Dei Geretrudis, matre defuncta, omne onus regiminis super se sola suscipisset, infra se cogitabat de celeste contemplatione, quam sibi sine secularium strepitu habere optaverat. Bonis ac fidelibus dispenris de 86 fratribus, infra vero septa monasterii spiritualibus sororibus curam familiarem commendavit, quatenus diebus ac noctibus in agone sancto, vigiliis ac orationibus, sanctis lectionibus et jejuniis contra spiritales nequitias potuissexitus rei pervenit, ut pene omnem bibliothecam divini legis memoriter recondit et obscura allegoriae misteria, Spiritu sancto revelante, aperte auditoribus ap
Abbreviated transcription (Latin):
facti deuita nihilsperantes. suis noue¬
runt idolis. Nos autem nomen dñi inuo¬
cantes. illam nouissimam sperauimus ho¬
ram. & exclamauit unus denr̃is qui ad¬
huc uiuit & dixit. ter. geretrudis ad¬
iuiuanos. sicut promisisti certe quod
audiui. &uide uobis testor tertio illo repetito¬
uerbo. repente cętus abyssum petiuit.
& nos cum letitia & tranquillitate ea
nocte portum obtenuimus. Ita per
orationem ancillesuȩ pauperes suos
xp̃s liberare dignatus est amorte. ꝑ ost
aliquos annos ex causa nimi& abstinen¬
ti&. &uigiliarum custodia. ut eius
corpusculum magna egraudine grauit̃
fitigaretur. perre uelanonem diuinam
cognouit quod subs dehacluce ad pro¬
pinquass& transitus cum consilio ser¬
uorumdi uel ancillarum omnem hono¬
rem & honoris uocabulum. uel curam
quam erga gregem corporalitet habebat:
nisi sola spiritalia propter xp̃i amorẽ
funditus dereliquid. & ne potam suam
secus pedes eius a conabulis sub scȩ̃ regu¬

Expanded text:
facti, de vita nihil sperantes, suis vovefacti, de vita nihil sperantes, suis voverunt idolis; nos autem nomen Domini invocantes, illam novissimam sperabamus horam. Et exclamavit unus de nostris, qui adhuc vivit, et dixit ter: 'Geretrudis, adiuva nos, sicut promisisti!'. Certe quod audivi et vidi, vobis testor: tertio illo verbum repetente, coetus abyssum petiit, et nos cum laetitia et tranquillitate ea noorationem ancillae suae pauperes suos Christus liberare dignatus est a morte. 6. Post aliquos autem annos ex causa nimiae abstinentiae et vigiliarum custodia ut eius corpusculum magna aegritudine graviter fatigaretur, per revelationem divinam cognovit, quod suus de ac luce adpropinquasset transitus. Cum consilio servorum Dei vel ancillarum omnem honorem et honoris vocabulum vel curam, quam erga gregem corporaliter habebat, nisi sola spiritalia, propter Christi amorem funditus dereliquid et nepotam suam secus pedes eius a cunabulis sub B. mag
Abbreviated transcription (Latin):
ministrauit. nec preter eundum est ut ar¬
bitror. quod ipsa di famula quasi pauore
perterrita nobis narrauit. cum ad altare
scĩ sixti martyris orationis causa ste¬
tiss&. uidit superse descendentẽ spherã
flammeam perlucidam. ut tota basilica
illius claritate fuiss& inlustrata. quasi
hore dimidie. paulatimq: recessiss&
unde uenerat. & postea aliis sororibus
iterum
istius lucis manifestatio indicabat. ni¬
si uere luminis uisitationẽquiomnẽ som̃
prose & omnibus orantem in luminat.
quadam autemdie pereclitantibus nobis
inmare ciusdembeatȩ memoriȩ gere¬
trudis commeratio aduitam oportunȩ nos¬
succurrit. dumpro utilitate monasteru
inpelago cum tranquilitate nauigauimus.
longe apparuit quasi nauis mire mag¬
nitudinis ueniebat clatere. cum autẽ
ad propinquass& . leuaum magna tempes¬
tas. & mare ingentibus fluctibus &etce
magna acterribilis belua. quasi ietus
funde nobis apparuit nontota sed ox
parte. dorsum uidimũs. & naute treme¬

Expanded text:
est, ut arbitror, quod ipsa Dei famula quasi pavore perterrita nobis narravit. Cum ad altare sancti Syxti martyris orationis causa stetisset, vidit super se discendentem sphaeram flammeam perlucidam, ut tota basilica illius claritate fuisset inlustrata quasi ore dimedium, paulatimque recessisset, unde venerat, et postea aliis sororibus iterum istius lucis manifestatio indicabat, nisi vere luminis visitatio, qui omnem sanctum pro se et omnibus orantem inluminat? 5. Quadam autem die, periclitantibus nobis in mari, eiusdem beatae memoriae Geretrudis commemoratio ad vitam oportune succurrit. Dum pro utilitate monasterii in pelago cum tranquillitate navigaremus, longe aparuit quasi navis mirae magnitudinis, veniebat e latere. Cum autem adpropinquasset, levavit magna B. netas, et mare ingentibus fluctibus estuabat. Et ecce! magna ac terribilis belua quasi iectus funde nobis aparuit; non totum, sed ex parte dorsum vidimus. Et nautae treme
Abbreviated transcription (Latin):
ut pertotam noctem cum sororibus in psal
mis & orationibus duxit uigiliam. Cras¬
tino autem die dominico ora quasi sexta
iuxtadĩ uiri uerbum sacratissimum xp̃i
corporis & sanguinis uiaticum accepit &
quando illi sacerdos dominicam secretam
sententiam habutt finitam xxx. &uii.
agens creatorisuo gratias quisine corrup¬
tione eam adsuum dignatus ẽ uocare
amisit sp̃m dum ibidem ego & alius frat̃
rinchinus nomen fuimus euocati propt̃
sororum consolationem uocautime ex
nomineille seruusdi rinchinus & dixit.
sentis aliquid. ego autem respondi. non
nisi sorores in grandem errort̃ uideo.
Cum hȩc dixissem uenit suauissimus odor
quasi flagranda unguentoꝵ mixta re¬
dolebat illa celbola ubi scm̃ corpus iacebat¬
& nos inde degressi in naribus nr̃is ad huc
illius miri odoris suauitatem sentiamus.
Cumomnia que circa beatissimum corpus
agebant & officia impleta fuissent incis¬

Expanded text:
ut per totam noctem cum sororibus in psalmis ut per totam noctem cum sororibus in psalmis et ymnis et orationibus duxit vigiliam. Crastino autem die dominico hora quasi sexta iuxta Dei viri verbum sacratissimum Christi corporis et sanguinis viaticum accepit. Et quando ille sacerdus dominicam secretam sententiam habuit finitam, tricesimo agens Creatori suo gratias, qui sine corruptione eam ad suum dignatus est vocare amisit spiritum. Dum ibidem ego et alias frater Rinchinus nomine fuimus evocati propter sororum consolationem, vocavit me ex nomine ille servus Dei Rinchinus et dixit: 'Sentis aliquid?' Ego autem respondi: 'Non nisi sorores in grandi maerore video'. Cum haec dixissem, venit suavissimus odor, quasi flagrantia unguentorum mixta, redolebat illa cellola, ubi sanctum corpus iacebat. Et nos inde degressi, in naribus nostris adhuc illius miri odoris suavitatem sentiebamus. Cum omnia que circa beatissimum corpus agebant et officia impleta fuissent, in cis