comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nonoccidas. Indesonabat acid &is utrosq si fier& peccar& si non fier&
delinqueret. elegit melius peccatum ut percuteret: Et forteniondefueran
qui huius reiuindicem. qs̃i homicidã Notareuoluissent. Sed ut osten¬
deretds̃ aliquamala benefieri. locutus estdicens. Finees mitigauit
iram meã. & placuitdõ homicidiũ. quia uindicatũ est adulterium.
quid &simodo dõ placuit. quod passos uos essedicitis. quiunitatem
cum toto or be terrarum. & cũ memoriis apłorũ. quaedõ placitae sunt
habere noluistis: Inuitus cogor hocloco &iam illorum. quorum
nolo hominũ facerementionem: quos uos inter mastrres ponitis. per
quos tãquam perunicam religionem. uraẽ communionis homines iurant.
quos quidem uellẽ silentio praeterire. sed ratioueritatis se sileri non pa¬
titur. Et ex ipsis nominibus contraunitatem in considerate latrat

Expanded text:
non occides, inde sonabat: occidetis utrosque. si feriret, peccaret; si non feriret, non occides, inde sonabat: occidetis utrosque. si feriret, peccaret; si non feriret, delinqueret. elegit melius peccatum, ut percuteret. et forte non defuerant, qui huius rei uindicem quasi homicidam notare uoluissent. sed ut ostenderet deus aliqua mala bene fieri, locutus est dicens : Phinees mitigauit iram meam. et placuit deo homicidium, quia uindicatum est adulterium. quid? si et modo deo placuit, quod passos uos esse dicitis, qui unitatem cum toto orbe terrarum et cum memoriis apostolorum, quae deo placita est, habere noluistis? Inuitus cogor hoc loco etiam illorum, quorum nolo, hominum facere mentionem, quos uos inter martyres ponitis, per quos tamquam per unicam religionem uestrae communionis homines iurant. quos quidem uellem silentio praeterire, sed ratio ueritatis se sileri non patitur, et ex ipsis nominibus contra unitatem inconsiderate rabida latrat
Abbreviated transcription (Latin):
bonũesse quid nrã. quales fuerunt operarii. Dummodo quod ope¬
ratũ est. bonũ eẽ const&. Nam &uinũ apeccatoribus operariis & cal¬
catur & praemitur. & sic indedõ sacrificiũ offertur: Oleum
quoq a sordidis. & ponnullis maleuiuentibus. & in munda loquen¬
tibus conficitur. & tamen sapore inlumine. &am in scõ chrismatis
simplicter trogatur. Operarios unitatis malos fuissedicitis. for¬
te cũ uoluntatedĩ. cui pumquam plac&. &iam quod ab ipso potuit
prohiberi t Nam quaedam mala malefiunt. quaedam mala be¬
ne fiunt. ⁊ malit̃ ntalebatro facit: malũ benciudex facit. dum
uindicata: quedlatro peccauit. Nam haec dĩuox est. Nonoccides
& ipsius uoxest. Si mnuentus fuerit homodormiens cũ muliere
rũ unusds̃. &duae diuersa euoces Deniq cum finees filius
sacerdotis adulterũ cũ adultera inuenir&. Leuauit cum gladio
manũ.÷ & interduas uioces dẽ dubius st&it: hincadillũ sonabat

Expanded text:
bonum esse. quid nostra, quales fuerint operarii, dummodo quod opebonum esse. quid nostra, quales fuerint operarii, dummodo quod operatum est, bonum esse constet? nam et uinum a peccatoribus operariis et calcatur et premitur et sic inde deo sacrificium offertur; oleum quoque a sordidis et nonnullis male uiuentibus et inmunda loquentibus conficitur et tamen in sapore, in lumine, etiam in sancto chrismate simpliciter erogatur. Operarios unitatis malos fuisse dicitis; forte cum uoluntate dei, cui nonnumquam placet etiam, quod ab ipso potuit prohiberi. nam quaedam mala male fiunt, quaedam mala bene fiunt. malum male latro facit, malum bene iudex facit, dum uindicat, quod latro peccauit. nam haec dei uox est: non occides, et ipsius uox est: si inuentus fuerit homo dormiens cum muliere us deus et duae diuersae uoces. denique cum Phinees, filius sacerdotis, adulterum cum adultera inueniret, leuauit cum gladio manum et inter duas uoces dei dubius stetit. hinc ad illum sonabat:
Abbreviated transcription (Latin):
rogatis iniuriis docuerunt: reuerterunt uexatimilites ad nume¬
rossuos. & quod duo ueltres passi fuerant : uniuersi doluerunt u
Commotisunt omnes iratos milites r&inere: Neceorum praepositi
ualuerunt: sicad missumest quod inuidiã unitati factum esse me¬
morast. Haec & cetera ur̃a & suas causas habent. &quas ostendi
personas obnoxias. Hocnos necuidimus quidem. sed uobiscum
audiuimus Siaudistis facite reos. tenemuscios socios. quia similit̃
audiuimus: Sia facto auditus inmunis est. quod ab aliis uobis prouo¬
cantibus factũ est nobis non deb& inputari: Querelam perordinem
deponitis subleontio subursatio iniuriatos essequãplurimos. subpau¬
lo & machario aliquos necatos. asequentib eorũ. Nesiquis ad tẽpus
excipere. Cariorem aestimantes. hereditatẽ scismatis quam praecepta
ꝓpositi saluatoris Arguistis operios unitatis. ipsamunitatem IN¬
probate si potestis Nam aeftimouos non negare unitatem. sũmũ

Expanded text:
rogatis iniuriis docuerunt. reuerterunt uexati milites ad numerogatis iniuriis docuerunt. reuerterunt uexati milites ad numeros suos, et quod duo uel tres passi fuerant, uniuersi doluerunt. commoti sunt omnes, iratos milites retinere nec eorum praepositi ualuerunt. sic admissum est, quod in inuidiam unitati factum esse memorasti; haec et cetera uestra et suas causas habent et quas ostendi personas obnoxias. hoc nos nec uidimus quidem sed uobiscum audiuimus. si auditus facit reos, tenemus uos socios, quia similiter audistis; si a facto auditus inmunis est, quod ab aliis uobis prouocantibus factum est, nobis non debet inputari. qdeponitis, sub Leontio, sub Ursacio injuriatos esse quam plurimos, sub Paulo et Macario aliquos necatos, a sequentibus eorum nescio quos ad tempus excipere cariorem aestimantes hereditatem scismatis quam praecepta proposita saluatoris. arguistis operarios unitatis: ipsam unitatem inprobate, si potestis! nam aestimo uos non negare unitatem summum
Abbreviated transcription (Latin):
pramemorato ep̃õ dispositam prohiberent Hacratione factumest: ut
miles uider&ur armatus Iam quicquid subsecutũ est. uidete cui
debeat ut possit ad scribi:. Habebant illic uocatorum infinitam tur¬
bam. &annonam conp&entem constans fuisse p̃paratum. Debasi¬
lica qs̃i publica fecerant horrea expectantes utuenirent. in quos fu¬
rorem suũ exercerepotuissent: & facerent quicquid illis dementia
sua dictasset Nisi praesentia armati militis. obstitiss&. Nãcũ ante
uenturos milites metatores ut fieri ad solet mitterentur.
Contra
a postoli praecepta conp&enter susceptinon sunt. quiait. Cui ho¬
norem. honorem. cui uectigal u&tigal. cuitributũ tributum.
Neminiquicquam debueritis: Quimissi fuerant cum aequissuis
contusi sunt ab his quorũ nomina flauello inuidiȩuentilasti.
Ipsimagistrifuerant in iuriaesuae. & qui pati potuissent. ipsi prae¬

Expanded text:
pra memorato episcopo dispositam prohiberent. hac ratione factum est, ut pra memorato episcopo dispositam prohiberent. hac ratione factum est, ut miles uideretur armatus. iam quicquid subsecutum est, uidete, cui debeat aut possit adscribi. habebant illic uocatorum infinitam turbam et annonam conpetentem constat fuisse praeparatam; de basilica quasi publica fecerant horrea expectantes, ut uenirent, in quos furorem suum exercere potuissent; et facerent, quicquid illis dementia sua dictasset, nisi praesentia armati militis obstitisset. nam cum ante uenturos milites metatores, ut fieri adsolet, mitterentur, contra apostoli praecepta conpetenter suscepti non sunt, qui ait: cui norem, honorem, cui uectigal, uectigal, cui tributum, tributum; nemini quicquam debueritis. qui missi fuerant cum equis suis, contusi sunt, missi ab his, quorum nomina flabello inuidiae uentilasti. ipsi magistri fuerunt iniuriae suae, et quid pati possent, ipsi prae
Abbreviated transcription (Latin):
aliqui inbasilicis sepeli recepissent: Clarus prb in loco subbullen¬
si. abepõsuo uocatus est. ut insepultã facer& sepulturã. unde prodi¬
tũ est mandatũ fuissefieri. quod factumest. quando nec sepultura
indomodĩ exhiberi concessaest: eorum postea conualuerit multitu¬
do: Sic inuenit donatus bagaiensis. unde contramacharium.
furiosam conducer& turbam. ex ipso generefuerant. qui sibi
praecur sores subcupiditate falsi mastrrii. in suam perniciem con¬
ducebant: Inde&iam illi. qui ex altorũ montiũ cacum inibus
uiles animas proicientes. se praecipites dabant: Ecce ex qual
numero sibiep̃s alterdonatus cohostes efficerat hoc in&u d&erriti: Illi
qui prope thesauros ferrent. quos pauperibus erogarent. Inuenerunt
in tanta necessitate consilium. ut a siluestrecomite armatũ militem pos¬
tolarent: Non perquem alicui uimfacerent. sedutuim adonato su¬

Expanded text:
aliqui in basilicis sepeliri coepissent, Clarus presbyter in loco Subbulenaliqui in basilicis sepeliri coepissent, Clarus presbyter in loco Subbulensi ab episcopo suo coactus est, ut insepultam faceret sepulturam. unde proditum est mandatum fuisse fieri, quod factum est, quando nec sepnltura in domo dei exhiberi concessa est. eorum postea conualuerat multitudo. sic inuenit Donatus Bagaiensis, unde contra Macarium furiosam conduceret turbam. ex ipso genere fuerant, qui sibi percussores sub cupiditate falsi martyrii in suam perniciem conducebant. inde etiam illi, qui ex altorum montium cacuminibus uiles animas proicientes se praecipites dabant. ecce ex quali numero sibi episcopus alter Donatus cohortes effecerat! hoc metu deterriti illi, qui thesauros ferebant, quos pauperibus erogarent, inuenerunt in tanta necessitate consilium, ut a Siluestro comite armatum militem postularent, non per quem alicui uim facerent, sed ut uim a Donato su
Abbreviated transcription (Latin):
culis uallabantur: & qui proprestitissuis rogarimeruerant m&u
mortis humiles inpellerentur in praeces: Festinabat unusquisq
debita &iã maxima perdere. &lucrũ conputabatur euasisse abeo¬
rum iniuriis. Etiam itinera Nonpotuerant esse tutissima. quod
domini deuehiculissuis excussi antemancipia sua dominorum lo¬
cissedentia seruiliter cucurrerunt: Illorũ iudicio &imperio inter
dominos & seruos conditio mutabatur: undecũ urãẽ pastis epĩs tunc
inuidia fier&: taurino tunc comiti scripsissedicuntur. huiusmodi
homines in aecclesia corrigi non posse. Mandauerunt ut a supra
dicto comite acciperent disciplinã: Tunctaurinus ad eorum litteras
ire militẽ iussit. armatũ pernundinas. ubi circũcellionũ furor ua¬
gari consueuerat in loco octauensi occisi sunt plurimi: &d&runca¬
tisunt multi: quorum corpora usquein hodiernum perdealbatas
aras autmensas potuerunt numerari. Ex quorũ numero cum

Expanded text:
culis uallabantur, ut qui pro praestitis suis rogari meruerant, metu culis uallabantur, ut qui pro praestitis suis rogari meruerant, metu mortis humiles inpellerentur in preces. festinabat unusquisque debita etiam maxima perdere et lucrum conputabatur euasisse ab eorum iniuriis, etiam itinera non poterant esse tutissima, quod domini de uehiculis suis excussi ante mancipia sua dominorum locis sedentia seruiliter cucurrerunt. illorum iudicio et imperio inter dominos et seruos condicio mutabatur. unde cum uestrae partis episcopis tunc inuidia fieret, Taurino tunc comiti scripsisse dicuntur huiusmodi homines in ecclesia corrigi non posse; mandauerunt, ut a supra dicto comite acciperent disciplinam. tunc Taurinus ad eorum litteras ire militem iussit armatum per nundinas, ubi circumcellionum furor uagari consueuerat. in loco Octauensi occisi sunt plurimi et detruncati sunt multi,. quorum corpora usque in hodiernum per dealbatas aras aut mensas potuerunt numerari. ex quorum numero cum
Abbreviated transcription (Latin):
diximus ciusdẽciuitatis ep̃s in pedimentũ unitati. &obicem uenien¬
tibus supra memoratis obponere cupiens. praccones peruicina loca. &
peromnes nundinas misit. Circũ celliones agonifticos Nuncupans.
ad praedictũ locũ. ut concurrer& inuitauit. E teorũ illotem pr̃
concus susest flagitatus. quorũ dementia paulo ante ab ipsis epĩs
impieuidebatur esse succensa: Namcũ huius modi hominũ genus
anteunitatem perloca singula uagarentur. Cũ axido & fasir
abipsis insanientibus sc̃orũ duces appellarentur Nullilicuit
securũ esse in possessionibussuis debitorũ chirografa amiserant ui¬
res. Nullus creditor illo tẽpore exigendi habuit libestatem
Terrebantur om̃s litteriseorũ. qui sesanctorũ duces fuisse iacta¬
band: & si obtemperando in eorum iussionib: tardar&ur aduo¬
labat subito multitudo insana. & precedenteerrore creditores peri¬

Expanded text:
diximus, eiusdem ciuitatis episcopus, inpedimentum unitati et obicem ueniendiximus, eiusdem ciuitatis episcopus, inpedimentum unitati et obicem uenientibus supra memoratis obponere cupiens praecones per uicina loca et per omnes nundinas misit, circumcelliones agonisticos nuncupans, ad praedictum locum at concurrerent inuitauit; et eorum illo tempore concursus est flagitatus, quorum dementia paulo ante ab ipsis episcopis inpie uidebatur esse succensa. nam cum huiusmodi hominum genus ante unitatem per loca singula uagarentur, cum Axido et Fasir ab ipsis insanientibus sanctorum duces appellarentur, nulli licuit securum esse in possessionibus suis; debitorum chirographa amiserant uires, nullus creditor illo tempore exigendi habuit libertatem, terrebantur omnes litteris eorum, qui se sanctorum duces fuisse iactabant, et si in obtemperando eorum iussionibus tardaretur, aduolabat subito multitudo insana et praecedente terrore creditores peri
Abbreviated transcription (Latin):
cer& qui offenderatdm̃. Etco in quit rex audi consilium meũ.
Etplaceattibi: peccatatua elrmosinis redime. & iniustitastuas in mise¬
rationibus pauperum. Danihel regipeccatori & sacrilego. faciendas
edrmosinas suadet. donatus qui increparimeruit. constantiimprĩ xp̃i¬
ano. Nemisericorsess& obstitit. Id eo increpatur quod eũ sapientes
Non docuerint sapientiã suã. quicquid adregemissum fuerat perse
daripassus nonest. Vnde constatdonatum malarũ fontẽ fuisse cau¬
sarum: quicquiditaq inunitate facienda asperepotuit geri Vides
frater parmeniane cuideb& inputari: a nobis acatholicis p&citum
militẽessedicitis: siitaest quare in prouintia proconsulari. tuncnullus
armatũ militẽ uidit. Veniebat paulus & macharius qui pauperes
ubiq dispungerent. & adunitatẽ singulos ostarentur. Et cũ ua¬
gaiensem ciuitatem proximarent. tuncalterdonatus sicut supra

Expanded text:
ceret, qui offenderat deum. et tu, inquit, rex, audi consilium meum ceret, qui offenderat deum. et tu, inquit, rex, audi consilium meum et placeat tibi; peccata tua eleemosynis redime et iniustitias tuas in miserationibus pauperum. Daniel regi peccatori et sacrilego faciendas eleemosynas suadet; Donatus, qui increpari meruit, Constanti imperatori christiano, ne misericors esset, obstitit. ideo increpatur, quod eum sapientes non docuerunt sapientiam suam, qui, quod a rege missum fuerat, per se dari passus non est. unde constat Donatum malarum fontem fuisse causarum. Quicquid itaque in unitate facienda aspere potuit geri, uides, frater Parmeniane, cui debeat inputari. a nobis catholicis petitum militem esse dicitis; si ita est, quare in prouincia. proconsulari tunc nullus armatum militem uidit? ueniebant Paulus et Macarius, qui pauperes ubique dispungerent et ad unitatem singulos hortarentur; et cum ad Bagaiensem ciuitatem proximarent, tunc alter Donatus, sicut supra
Abbreviated transcription (Latin):
quod abeo petebatur adhuc incaeloerat. & insipiensess& huius rei
qs̃i mercedem accipere: quãnondũ habuit inpotestate. Id circo munera
oblata illadie ad tempus non accipere uoluit Deniq cumer dĩ often¬
der&. quod regi supradicto indicar& baltasari r&ulit. & quod iam du¬
dum repudiasse uisusest. postea libenter accepit. Merito increpatds̃
principemtrri donatũ cumdicit. Num quid tu sapientior quã danihel.
sedõ quã longeest praesumptiodonati. apersona danihelis. Quodenim
baltasar dabat. danihelodabat non pauperib: quod constans xpĩanus
impr̃ tuncmiferat. pauperib transmiserat Nondonato deniq
ait. Sapientes te nondocuerunt sapientiã suam. qui a illud asalo¬
mone discere noluisti quod ait aAbscondepanem incorde pauperif
& ipse proterogabit. quia & iam illud ab ipsod anihelo discereno¬
luit. quod dedit nabugodonosor consilium. quomodo satis fa¬

Expanded text:
quod ab eo petebatur, adhuc in caelo erat, et insipientis esset huius rei quod ab eo petebatur, adhuc in caelo erat, et insipientis esset huius rei quasi mercedem accipere, quam nondum habuit in potestate; idcirco munera oblata illa die ad tempus accipere noluit. denique cum ei deus ostenderet, quod regi supradicto indicaret, Baltassari retulit, et quod iamdudum repudiasse uisus est, postea libenter accepit. merito increpat deus principem Tyri, Donatum, cum dicit: numquid tu sapientior quam Daniel? sed o quam longe est praesumptio Donati a persona Danielis! quod enim Baltassar dabat, Danieli dabat, non pauperibus; quod Constans christianus imperator tunc miserat, pauperibus transmiserat, non Donata. denique ait: sapientes te non docuerunt sapientiam suam, quia illud a Salomone discere noluisti. quod ait: absconde panem in corde pauperis et ipse pro te rogabit. quia etiam illud ab ipso Daniele discere noluit, quod dedit Nabuchodonosor consilium, quomodo satisfa
Abbreviated transcription (Latin):
rum litterarum. erat&iam in cordemaris. idest inamore seclĩ. sed & de
scientia sua sapiens. ut sibi uisũ est: sed hanc sapientiam eius euacuauit
sapientia humiliataest. quaputauit sed anihelo esse sapientiorem. in
repudiandis muneribus regis dũ acciperenoluit quod ab impre xpiano
missum esseuidebatur. &uisu est sibi aut danihelnouus. aut sapientia
danihelo praelatus. quia& ipsedanihel aliquando ab altasar regecũ
cogeretur accipere muera. idestanulũ torquem & c&era dixisselegi¬
tur. Donatua tecũ sintrex & sapienter respondit. & conuicia regi
Nonfecit & quod offerebatur nondam nauit sed distulit: pon
quomodo donatus qui & conuicia constanti. quanta potuit dixit.
Et quod ab eo pauperibus missũ fuerat repudiauit. Sed danihel sc̃s
sapiens inuentus est. ut munera oblata illadie nonacciper&. Illudenĩ

Expanded text:
rum litterarum erat etiam in corde maris, id est in amore saeculi et de rum litterarum erat etiam in corde maris, id est in amore saeculi et de scientia sua sapiens sibi uisus est. sed hanc sapientiam eius euacuauit ne eius sapientia humiliata est, qua putauit se Daniele esse sapientiorem in repudiandis muneribus regis, dum accipere noluit, quod ab imperatore christiano missum esse uidebatur! et uisus est sibi aut Daniel nouus aut sapientia Danieli praelatus, quia et ipse Daniel aliquando a Baltassare rege cum cogeretur accipere munera, id est anulum, torquem et cetera, dixisse legitur: dona tua tecum sint, rex. et sapienter respondit et conuicia regi non fecit et quod offerebatur, non damnauit sed distulit, non quo modo Donatus, qui et conuicia Constanti quanta potuit dixit et, quod ab eo pauperibus missum fuerat, repudiauit. sed Daniel sanctus sapiens inuentus est, ut munera oblata illa die non acciperet. illud enim
Abbreviated transcription (Latin):
& tecum uenire potuissent. & nosdicimus cumeasdem praeces quas
dederunt ut ad africanos iudices alligarent. In addendũ inepiscopo¬
iam quidresponsurisunt. in illo imminenti diuinoiudicio. qui in hoc seclõ
aliomodo confessi sunt. Nonscessedeaecclesiaxp̃i. quilibenter ꝓfessi sunc
depaste fuissedonati. cũ ineuangelio scriptumest xpõdicente. Quime
confessus fuerit coram hominib: confitebor eũ coram patremeo. Istido¬
natum confessisunt nonxpm̃. Et neparua sit ista probatio quã ad ipsi¬
uspersonam pertinere manifestũ est. accedit ad illud testimonium
quã supra memorata. increpatio clausaest quod dixit illumds̃ nonin
terra moriturum. & ita factũ esse omnibus notum est. habitabat indo¬
modĩ. Eerat incordemaris ubiq mare sedm̃ legimus. cumess& ipse
Non tantũ amore aliquorũ xpĩanorũ. sed propter scientiam mundana¬

Expanded text:
et tecum redire potuissent, et nos didicimus, cum easdem preces, quas et tecum redire potuissent, et nos didicimus, cum easdem preces, quas dederant, apud Africanos iudices adlegarent, in quibus scripiam quid responsuri sunt in illo inminenti diuino iudicio, qui in hoc saeculo alio modo confessi sunt non se esse de ecclesia Christi, qui libenter professi sunt de parte fuisse se Donati, cum in. euangelio scriptum est Christo dicente: qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor eum coram patre meo? isti Donatum confessi sunt, non Christum. et ne parua sit ista probatio, quam ad ipsius personam pertinere manifestum est, accedit et illud testimonium, quo supra memorata increpatio clausa. est, quod dixit illum deus non in terra moriturum; et ita factum esse omnibus notum est. habitabat in. domo dei et erat in corde maris; ubique mare saeculum legimus, cum esset ipse non tantum in amore aliquorum christianorum, sed propter scientiam mundana
Abbreviated transcription (Latin):
dicer& partem. Nam &atemporibus eius. &usq in hodiernum
siquando derebus aecclesiasticis iniudiciis publicis aliqua cele¬
brataest actio: In terrogati singuli. sic apud acta loquuti sunt
utdicerent sede pasteessedonati. Dexpõ tacuerunt: &quid
delericis dicã. cumlegan ur praeces. quarũ in primolibro.
fecimus mentionem: iamdudum ad constantinũ missae
& sub scribente. quaeeporum nomina continebant. sic date. acapi¬
tone. & na sutio. digno. & ceteris epĩs pastis donati & postola¬
bant utiq contraepõs. quidum nonerant in partedonati. in
xp̃i catholicahabitabant. &dumep̃s inter coep̃ossuos non fuit.
Nechomo interhomines esseuoluit Constat quodextulit cor
suum. & ds̃ sibi fuisse uidebatur. Namcum & ordinatores tui
quorũ nomina frater parmenianebene nosti. &ubi fuerunt non
ignoras. & qui uel a quo petiuerint. & qualem rogauerint. ut redirent

Expanded text:
diceret partem. nam et a temporibus eius et usque in hodiernum diceret partem. nam et a temporibus eius et usque in hodiernum si quando de rebus ecclesiasticis in iudiciis publicis aliqua celebrata est actio, interrogati singuli sic apud acta locuti sunt, ut dicerent se de parte esse Donati; de Christo tacuerunt. et quid de clericis dicam, cum legantur preces, quarum in primo libro fecimus mentionem, iamdudum ad Constantinum missae et subscriptae, quae episcoporum nomina continebant, sic: \'datae a Capitone et Nasutio, Digno et ceteris episcopis partis Donati\'? et postulabant utique contra episcopos, qui dum non erant in parte Donati, in Christi catholica habitabant; et dum episcopus inter coepiscopos suos non fuit nec homo inter homines esse uoluit, constat, quod extulit cor suum et deus sibi fuisse uidebatur. nam cum et ordinatores tui — quorum nomina, frater Parmeniane, bene nosti, et ubi fuerint non ignoras, et qui uel a quo petiuerint et qualem rogauerint, ut redirent
Abbreviated transcription (Latin):
rum. quas antecius aduentum diabolus possidebat. Hassanguine
suoxp̃s saluator noster redemitApostolodicente. emptienim
estis pr&iomagno. constatenim sanguine xpĩ omnes redẽptos
Xp̃s nonuendidit. quos redemit: animae emptae axp̃o. Non
potuerunt uendi. ut possint sicut uultis a uobis iterum redimi
aut quomodo potest una anima duos dominos habere. an num¬
quidest alter redemptor quẽ proph&ae nuntiauerunt. alterũ
esseuenturum. Quis gabrihel iterum ad alterã mari am locutus est.
quae uirgo iterum peperit. quisuistutes nouas aut alteras fecit
sinullus est praeterunum qui redemit animas omniũ credentium
quidest quod dicitis. redimite animasuras. lam illud qualeẽ
illud quod humana semper exigit consuecudo. depluuiis depace
deprouentuanni aliquid in terrogare. sed illius ad singulos quos¬
que uenientes. haecerant uerba. quid apuduos agitur departe
mea : qsi. lam uerepopulum cum dõ diuiserat. ut intrepidesuã

Expanded text:
rum, quas ante eius aduentum diabolus possidebat. has sanguine suo Christus saluator noster redemit apostolo dicente: empti enim estis pretio magno. constat enim sanguine Christi omnes redemptos. Christus non uendidit, quos redemit, animae emptae a Christo non potuerunt uendi, ut possint, sicut uultis, a uobis iterum redimi. aut quomodo potest una anima duos dominos habere ? aut numquid est alter redemptor? qui prophetae nuntiauerunt alterum esse uenturum? quis Gabriel iterum ad alteram Mariam locutus est? quae uirgo iterum peperit? quis uirtutes nouas aut alteras fecit? si nullus est praeter unum, qui redemit animas omnium credentium, quid est, quod dicitis: \'redimite animas uestras?\' iam illud quale est, illud, quod humana semper exigit consuetudo, de pluuiis, de pace, de prouentu anni aliquid interrogare, sed illius ad singulos quosque uenientes haec erant uerba: \'quid apud uos agitur de parte mea?\' quasi iam uere populum cum deo diuiserat, ut intrepide suam
Abbreviated transcription (Latin):
ut ds̃ unus pariter in aecclesia abomnib rogaretur. Si supra me¬
prima sunt fundamenta mastrrii aut dilexissedõ placitã unita¬
tem. authabuisse cum fratrib: caritatem. Nam om̃s xpĩanos
fratresesse . & in primo libello probauimus. & inquasto proculdubio
probaturi sumus quos dicitis debere appellare mastrres. noluerunt
fratres agnoscere: Nullã habuerunt caritatẽ nedicatur. ad excu¬
sationem quia traditoribus communi carenoluerunt. Cum ma.¬
nifestissime probatum sit. eosdem ipsos filios fuisse traditorum.
Nullaigitur est excusatio quia caritatẽ illos non habuisse manifes¬
tissime constat: Si nequa nullũ necnominari potest uel esse
mastrrium: sinequamaxima & inperiosa uirtus caret effectu.
te: si habeam in mepotestatem imperandimontib ut transferant
se delocis in loca. &loquar omniũ gentiũ linguis: &iã angelorũ.
& corpusmeũ flammis tradam. & caritatẽ in me non habeã. Nihil

Expanded text:
ut deus unus pariter in ecclesia ab omnibus rogaretur. erut deus unus pariter in ecclesia ab omnibus rogaretur. erprima sunt fundamenta martyrii, aut dilexisse deo placitam unitatem, aut habuisse cum fratribus caritatem. nam omnes christianos fratres esse et in primo libello probauimus et in quarto procul dubio probaturi sumus. quos dicitis debere appellari martyres, noluerunt fratres agnoscere, nullam habuerunt caritatem. nec dicatur ad excusationem, quia traditoribus communicare noluerunt, cum manifestissime probatum sit eosdem ipsos filios fuisse traditorum. nulla igitur est excusatio, quia caritatem illos non habuisse manifestissime constat, sine qua nullum nec nominari potest uel esse martyrium, sine qua maxima et imperiosa uirtus caret effectu, te: si habeam in me potestatem imperandi montibus, ut transferant se de locis in loca, et loquar omnium gentium linguis, etiam angelorum et corpus meum flammis tradam et caritatem in me non habeam, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
impii iudices bellũ xp̃iano nomini inferentes ex quibus in pro¬
uintia proconsulari anteannos lx. & quod excurrit fuerat
nis indictũ intẽplis demoniorum diabolus triumphabat. Inmun¬
dis fumabant arae nidorib. & quia ad sacrilegia uenire Non
potuerant. ubicũq tus ponere cogebatur. Omnib locis tem¬
plum erat aut scelus. Inquinabantur prope morientes senes ig¬
norans polluebatur infantia. matrib parui liberi postabantur
adnefas parentes cruenta parricidia faccre cogebantur: Alii ur¬
guebantur templadĩ uiui subuertere. alii. xpm̃ negare . Aliileges
diuinas accendere. Aliitura ponere: horũ aliquid amachario factũ
est. Necipsi confingere poterteis Subper secutore floro. xp̃i ani
idolorum cogebantur ad templa. Submachario pigri compelle¬
bantur adbasilicam. subflorodicebatur. utnegar&ur xp̃s. &
idola rogarentur. Contra submachario commonebantur om̃s.

Expanded text:
inpii iudices bellum christiano nomini inferentes, ex quibus in proinpii iudices bellum christiano nomini inferentes, ex quibus in prouincia proconsulari ante annos sexaginta et quod excurrit n. fuerat nis indictum, in templis daemoni???rum diabolus triumphabat, inmundis fumabant arae nidoribus, et quia ad sacra sacrilega uenire non poterant, ubicumque tus ponere cogebantur. omnis locus templum erat ad scelus, inquinabantur prope morientes senes, ignorans polluebatur infantia, a matribus paruuli portabantur ad nefas, parentes incruenta parricidia facere cogebantur, alii cogebantur templa dei uiui subuertere, alii Christum negare, alii leges diuinas incendere, alii tura ponere. horum aliquid a Macario factum esse nec uos ipsi confingere poteritis. sub persecutore Floro christiani idolorum cogebantur ad templa; sub Macario pigri conpellebantur ad basilicam. sub Floro dicebatur, ut negaretur Christus et idola rogarentur; contra sub Macario commonebantur omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
Non defendi. & cogitatũ suum ꝑ&rus implere in passione xpĩ uide¬
tur. & seruus uindicari. non populus liberari. Nam macarius gla¬
dium a p&ro uagina conditum noneduxit: hoc probat ds̃. dũ adual¬
lem sioꝵ loquitur dicens: uulneratiinte non uulnerati gladio
aut probate aliquem illo tempore gladio essepercussum. Deinde
ait. Mostuunte non mortui mbello. Quare deb&is adtendere
Netemerarium sit eos mastrres appellare. quixpĩ anorum Nullum
senseritbellum: Nonenim talealiquid factum aut auditum est
Quod inbello xp̃ianorum dici. autfieri solitumest: quod bellũ persecu¬
tio dicitur. qua eoperataest subduob bestiis exillis quattuor
quas danihel demari ascendentes aspexit: prima fuitleo. haecerat
per secutio subdecio & ualeriano. secunda. utursus. alia persecutio
quaefuit subdiodytiano & maximiano quo tempore fuerunt &

Expanded text:
non defendi; et si cogitatum suum Petrus inpleret, in passione Christi uidenon defendi; et si cogitatum suum Petrus inpleret, in passione Christi uideretur seruus uindicari, non populus liberari. Nam et Macarius gladium a Petro uagina conditum non eduxit — hoc probat deus, dum ad uallem Sion loquitur dicens: uulnerati in te, non uulnerati gladio — aut probate aliquem illo tempore gladio esse percussum. deinde ait: mortui in te, non mortui in bello. quare debetis adtendere, ne temerarium sit eos martyres appellare, qui christianorum nullum senserint bellum. non enim tale aliquid factum aut auditum est, quod in bello christianorum dici aut fieri, solitum est, quod bellum persecutio dicitur, quae operata est sub duabus bestiis ex illis quattuor, quas Daniel de mari ascendentes aspexit. prima fuit ut leo: haec erat persecutio sub Decio et Ualeriano; secunda ut ursus: alia persecutio, quae fuit sub Diocletiano et Maximiano, quo tempore fuerunt et
Abbreviated transcription (Latin):
norum praeceptorũ contemptores occidit. & quadringentos &
quinquaginta quos helias occidisselegitur. Ideo occisisunt quia
contraiussionem dĩ. perquod falsiuates erant dĩ praecepta contẽp¬
serant: & illiquorum nominibus macarium criminatis. Nec
a falsis uatibus longesunt. quia uos ds̃ dixit futurosesse falsos
uates quo proximoloco probaturi sumus & dumpacem poluert̃
respicere. Nemnuno cum fratrib habitarent. contra praecepta
& contrauoluntatem dĩ pertinaciter obstiterunt. Ergouid &is
amorse & finees &helia & macario similia eẽfacta. quia
abomnibus uniusdĩ processesunt uindictae. Seduideo uos
hoc loco tẽpora sepurantes: ut alia fuerint tempora antecuangeliũ.
Uiã posteuangelium: inquo potestisdicere. quia scriptuest. ut a p&ro
iamgladius conderetur. Quoauriculã serui sacerdotis abstulerat. quae
seruũ potuerat. quasideuotus p&rus occidere sed xp̃s patiuenerat.

Expanded text:
norum praeceptorum contemptores occidit. et quadringentos et norum praeceptorum contemptores occidit. et quadringentos et quinquaginta, quos Helias occidisse legitur, ideo occisi sunt, quia contra iussionem dei, per quod falsi uates erant, dei praecepta contempserant. et illi, quorum noa falsis vatibus longe sunt; quia vos Deus dixit futuros esse falsos vates, quod proximo loco probaturi sumus: et dum pacem noluerunt respicere, ne in uno cum fratribus habitarent, contra praecepta et contra voluntatem Dei pertinaciter obstiterunt. Ergo videtis a Moyse, et Phinee, et Elia, et Macario, similia esse facta, quia ab omnibus unius Dei praecepta sunt vindicata. Sed video vos hoc loco tempora separantes, ut alia fuerint tempora ante Evangelium, alia post euangelium; in quo potestis dicere, quia scriptum est, ut a Petro iam gladius conderetur, quo auriculam serui sacerdotis abstulerat, quem seruum potuerat quasi deuotus Petrus occidere. sed Christus pati uenerat,
Abbreviated transcription (Latin):
quã & nune forisesse uideamini euenis sedicitur Nonꝓpt̃ nos
qui intus habitamus. Et numquã deradice recessimus. sed quia supra
memoratorum personas. perordinẽ diximus. Videamus quare
morses triamilia hominũ iussit occidi. quare finces duo. & qua¬
rehelias quad ringentos & quinquaginta. quare macarius du¬
os. quorũ nomina cotidie. ut supra dixi. flabiello inuidi ae
uentilatis. constat in eos uindicasse: a quibus iussio diuina con¬
temptaest. Nam nontibi facies sculptile. dĩuox est. Et non
facies adulterium eius dĩ uox est. nonsacrificabis idolis. idem ds̃
locutus est. & non facies scisma. & querepacem & consequeris eam
eiusdem praeceptum est. temporibus morsi. populus israhel caput
uituli coluit. quod illis sacrilega flamma conflauit: Id eotriamilia
hominũ occidi meruerunt. qui a dĩuox uidebatur eẽ contempta.
finees. adulteros unoictupercussit. Laudariadõ meruit. quõ diui¬

Expanded text:
quam et nunc foris esse videamini, evenisse dicitur; non propter nos, quam et nunc foris esse videamini, evenisse dicitur; non propter nos, qui intus habitamus, et numquam de radice recessimus. Smemoratorum personas per ordinem diximus, uideamus, quare Moyses tria milia hominum iussit occidi, quare Phinees duo et quare Helias quadringentos et quinquaginta, quare Macarius duos, quorum nomina - cotidie, ut supra dixi, flabello inuidiae uentilatis. constat in eos uindicasse, a quibus iussio diuina contempta est. nam: non tibi facies sculptile dei uox est et: non facies adulterium eiusdem dei uox est; non sacrificabis idolis idem deus locutus est et: non facies scisma et: quaere pacem et consequeris eam eiusdem dei praeceptum est. temporibus Moysi populus Israhel caput uituli coluit, quod illis sacrilega flamma conflauit; ideo tria milia hominum occidi meruerunt, quia dei uox uidebatur esse contempta. Phinees adulteros uno ictu percussit: laudari a deo meruit, quoniam diui
Abbreviated transcription (Latin):
suae altior sibi usus est esse. quia quid est supra homines iam qͣsi
ds̃ est: deindecũ epĩ dõ debeant famulari. tantum sibi epõs ex egit.
uteũ nonminori m&u om̃s uenerarentur quamdm̃. hocest quod si¬
bids̃ uisusest: & cũ persolũ dm̃ solenthom ines iurare passus est ho¬
mines persesic iuraretamquã perdm̃. In quosi unus quisq hominũ
errauerat: ipse prohiberedebuerat : cumnon prohibuit. ds̃ sibi ui¬
susest deinde cũ ante ipsius superbiam omnes qui in xp̃o credide¬
rant xpĩ aniuocarent᷑  oXusus est populum cũdõ diuidere
utquiillum secuti sunt. iam non xp̃iani uocarentur: sed donatistȩ
& siquando ad cum aliqui exaliqua africana prouinciaueniebant
uindicauerit. Macarius sinihil offenderant quioccisi esse di¬
cuntur. Sed macarius reusineo quod solus nobis nescientibus
& uobis prouocantibus fecit. quare nobis fit inuidia cumaliena
sint facta & in uobis est causa. quia propteruos foris fuistis. quã¬

Expanded text:
suae altior sibi uisus est esse; quia quicquid est supra homines, iam quasi deus est. deinde cum episcopi deo debeant famulari, tantum sibi de episcopis suis exegit, ut eum non minori metu omnes uenerarentur quam deum; hoc est, quod sibi deus uisus est. et cum per solum deum solent homines iurare, passus est homines per se sic iurare tamquam per deum. in quo si unusquisque hominum errauerat, ipse prohibere debuerat; cum non prohibuit, deus sibi uisus est. deinde cum ante ipsius superbiam omnes, qui in Christo crediderant, christiani uocarentur, ausus est populum cum deo diuidere, ut qui illum secuti sunt, iam non christiani uocarentur, sed Donatistae; et si quando ad eum aliqui ex aliqua Africana prouincia ueniebantvindicaverit Macarius. Nihil offenderant qui occisi esse dicuntur. Sit Macarius reus, in eo quod solus nobis nescientibus, sed vobis provocantibus fecit. Quare nobis fit invidia, cum aliena sunt facta? et in vobis est causa; quia propter vos, qui foris fuistis, quam
Abbreviated transcription (Latin):
TE FRATER NOBISPARME¬
niane dep&ito milite frustra calumnia facta est
perte dilucide quae monstratumest &iam
illud disce quod dix iss& deoleo & sacrificio
tisunt. Mec dicantur deamaro fecissedulce: aut deduloe amarũ
amaritudo quaede falsitate uidebatur fuisse nuntiata insinu
opinionis. sed dicta remansit ueritas perspecta oculis. dulcedinem
suam in sehabens. a falsae oꝑinionis limitibus separata est. Ergo
pecdeamaro. factum estdulce. Nec dedulce amarum. qui& caliud
& extraest quod est uisum &longe fuerat qd uidebat᷑ auditũ.

Expanded text:
 frater Parmeniane, de petito milite frustra calumniam factam esse aperte dilucideque monstratum est. etiam illud disce, quod dixisti de oleo et sacrificioti sunt. nec dicatur de amaro fecisse dulce aut de dulci amarum. amaritudo, quae de falsitate uidebatur fuisse nuntiata, in sinu opinionis resedit ac remansit; ueritas perspecta oculis dulcedinem suam in se habens a falsae opinionis limitibus separata est. ergo nec de amaro factum est dulce nec de dulci amarum, quia et aliud et extra est, quod est uisum, et longe fuerat, quod uidebatur auditum.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc uerbo seducunt. uid&e cui pasti competat. Nobiscum erant omnes
uobis absentibus in ruistis. sed uthaber&is quos habere desiderastis
ponpotuistis nisi seducere. & quae s int uerba seductionis uraẽ omnib:
notum est. Vrm̃ estdicere. adtendite postuos uestrũ est dicere. re¬
dimite animas urãs. uestrumestdicere. hominibus fidelibus & dericis
estote xp̃iani. Sed cũdicitis adtendite postuos. contraeuangelium
facitis. ubi dictũest Nemotenens manicã aratri postse adtendens.
intrauit regna caelorum: & uultis scire quid meruit quae post se ad¬
tendit. &qui ante se. recordamini sod omorũ fugitiuos. loth. Et
uxoremeius quae post seadtendit. Instatuã salis mutata est: qui
ante prospexit. euasit. Quidestergo quod dicitis ad tendite post
uos. Nam&cumdicitis. redimite animas urãs. undeillas emistis.

Expanded text:
hoc uerbum \'seducunt\' uidete, cui parti conpetat. nobiscum erant omnes, hoc uerbum \'seducunt\' uidete, cui parti conpetat. nobiscum erant omnes, nobis absentibus inruistis; sed ut haberetis, quos habere desiderastis, non potuistis nisi seducere, et quae sint uerba seductionis uestrae, omnibus notum est. uestrum est dicere: \'adtendite post uos\', uestrum est dicere: \'redimite animas uestras\', uestrum est dicere hominibus fidelibus et clericis: \'estote christiani\'. sed cum dicitis: \'adtendite post uos,\' contra euangelium facitis, ubi dictum est: nemo tenens manicam aratri post se adtendens intrabit regna caelorum. et uultis scire, quid meruit, qui post se adtendit et qui ante se? recordamini Sodomorum fugitiuos, Loth et uxorem eius: quae post se adtendens in statuam salis mutata est, qui ante se prospexit, euasit. quid est ergo, quod dicitis: \'adtendite post uos T nam et cum dicitis: \'redimite animas uestras\', unde illas emistis,
Abbreviated transcription (Latin):
terorum. Emendate uoluntatẽ dĩ sipotestis. quidixit. Contra
parietem exsurgã cumiramea & inmittã tempestatem Nimiam
& pluuiã diluuia. & lapides & p&ro uolos. & percutiã pari&em
ruinosum. & dissoluentur conpagines eius sed nequis urm̃dicat. si uni¬
tas bonũ est. quaretotiens facta durare nonpotuit: Ideoquiasic res ipsa
adõest ordinata. qui comminatus est tempestatem pluuiam lapidem
&accusationes & istequattuor rẽs Nonpoterant unotempore fieri.
pluuia ubioperar&ur. Secuta est pluuia. udatus est paries sed non
maduit. ut haberent lapides. ubioperarentur. postpluuiam. secuti st̃
Iamtria peracta sunt. debentur uobis accusationes: sed quomodo & quan¬
do nouit ille cuiplacuit deuobis istanuntiare. & pealiquis dehoc
intellectu dubitar&. dsaddidit dicens. Non sunt quaedicodeluto
aut depariete. sed defalsis proph&us. qui sedicunt populum meũ

Expanded text:
terorum. emendate uoluntatem dei, si potestis, qui dixit: contra terorum. emendate uoluntatem dei, si potestis, qui dixit: contra parietem exurgam cum ira mea et inmittam tempestatem nimiam et pluuiam, diluuia et lapides petrobolos et percutiam parietem ruinosum et dissoluentur conpagines eius. sed ne quis uestrum dicat: si unitas bonum est, quare totiens facta durare non potuit ? ideo, quia sic res ipsa a deo est ordinata, qui comminatus est tempestatem, pluuiam, lapides et accusationes, et istae quattuor res non poterant uno tempore fieri. pluuia, ubi operaretur. secuta est pluuia sub Gregorio: udatus est paries, sed non maduit, ut haberent lapides, ubi operarentur. post pluuiam seeuti suntiam tria peracta sunt: debentur uobis accusationes, sed quomodo et quando, nouit ille, cui placuit de nobis ista nuntiare. Et ne aliquis de hoc intellectu dubitaret, deus addidit dicens: non sunt, quae dico, de luto aut de latere aut de pariete, sed de falsis prophetis, qui seducunt populum meum.
Abbreviated transcription (Latin):
am sinecausa hab&. nec in clausacustodit. pluuia udatur. tempes¬
tatibus cȩditur. Nec potest arcerelatronem. necuenientẽ ꝓhib&
furem: paries dedomoest. sed domusnonest. & pars ur̃a qs̃i acc¬
clesiaest sed catholica nonest &dealbant inquiteum. hocest qd̃
uossolosscõs aestimatis querimini uos sinenobis aliquaesse passos:
ergo constat uos solos aliquoͬs passos. quia aliud est tempus pacis.
aliud persecutionis ipsi per secutionem putatis: Dicitequid uobiscũ
passȩ sunt. uniuersȩ prouintiȩ. In quibus aecclesia catholicaefe
confaituta: sed quia uindicta fuit. Nonpersecutio solus paries pas¬
susest. cuids̃ in terminatusest tempestatem pluuiã. & p&rouolos
& accusationes: Sicenim locutusest quid aedificafcis rumam quid
dealbastis quidlinistis. hoc contra uoluntatẽm cã est dicitm̃s. dis¬
plicent uobis tempora. Nesciocuius. Leonti ursaa macharii etce¬

Expanded text:
am sine causa habet nec inclusa eustodit, pluuia udatur, tempesam sine causa habet nec inclusa eustodit, pluuia udatur, tempestatibus caeditur nec potest arcere latronem nec uenientem prohibet furem. paries de domo est, sed domus non est; et pars uestra quasi ecclesia est, sed catholica non est. et dealbant, inquit, eum, hoc est quod uos solos sanctos aestimatis. querimini uos sine nobis aliqua esse passos; ergo constat uos solos aliqua passos, quia aliud est tempus pacis, aliud tempus persecutiouis. si persecutionem putatis, dicite, quid uobiscum passae sint uniuersae prouinciae, in quibus ecclesia catholica est constituta? sed quia uindicta fuit, non persecutio, solus paries passus est, cui deus interminatus est tempestatem, pluuiam et petrobolos et accusationes. sic enim locutus est: quid aedificastis ruinam? quid dealbastis? quid linistis? hoc contra uoluntatem meam est, dicit dominus. displicent uobis tempora nescio cuius Leontii, Ursacii, Macarii et ce
Abbreviated transcription (Latin):
utiq dixistis: pax uobiscum. cũds̃ contra. pax &ubipax. hocest
dicere: quid salutas de quononhabes. quod nominas quod exter¬
minasti. salutas depace hi inquit aedificant ruinosum pari&em
domusdĩ unaest: Qui foras exeuntes partem facereuoluerunt. pari&ẽ
fecerunt nondomũ. quia nonest alterds̃. qui alterã domũ in habitet
Ideoparietem fecissedicuntur falsiuates. ini quosiianua fuerit con¬
locata. quicũq in trauent forasest. necla pidẽ habere angularem¬
angularem unus paries potest: qui lapisest xp̃s. Duos inse suscipiens
populos unumdegentibus alterum deiudeis. qui nodo pacis iungit
utrumq parietem: Nam quod commoda hab& domus. tot in¬
latronẽ aut furem autbestiam non ad mitait sic& in aecclesia catho¬
lica om̃s filios pacis. gremio & sinusuo conplectitur. Contraparies
quiest aedificatus. ruinosus Nec lapidem angularẽ sustin&: &ianu¬

Expanded text:
utique dixistis: \'pax uobiscum,\' cum deus contra: pax, et ubi pax? hoc est utique dixistis: \'pax uobiscum,\' cum deus contra: pax, et ubi pax? hoc est dicere: quid salutas, de quo non habes ? quid nominas, quod exterminasti ? salutas de pace, qui non amas pacem. hi, inquit, aedificant ruinosum parietem. domus dei una est; qui foras exeuntes partem facere uoluerunt, parietem fecerunt, non domum, quia non est alter deus, qui alteram domum inhabitet. ideo parietem fecisse dicuntur falsi uates, in - quo si ianua fuerit conlocata, quicumque intrauerit, foris est. nec lapidem habere angularem unus paries potest, qui lapis est Christus duos in se suscipiens populos, unum de gentibus, alterum de Iudaeis, qui nodo pacis iungit utrumque parietem. nam quot commoda habet domus, tot inlatronem aut furem aut bestiam non admittit; sic et ecclesia catholica omnes filios pacis gremio et sinu suo conplectitur; contra paries, qui est aedificatus ruinosus, nec lapidem angularem sustinet et ianu
Abbreviated transcription (Latin):
unitatis dicitis esse commissa: aut ad parentes urõs pertinent. quorum
causa facta sunt. autex uoluntatedĩ descendit: Nos tamen inde alie¬
nisumus Quid siquamuis aspera. tamen utdixi. cũ uoluntatedĩ ui¬
dentur esse commissa. Legimusenim. inez echielem ꝓph&cã. pari&ẽ
dealbatũ: cuids̃ comminatus est tẽpestatẽ pluuiã & lapides p&crouolos
& accusationes. erunt inquit falsiuates quiȩdificent ruinosum pari¬
&em. dicentes. pax pax. &ubipax : Recordamini quomodo a uobis.
iam dudũ matris aeclesiae mẽbra abinuicem distructa sunt. Nonenĩ
unãquamq domũ semel seducere potuistis. aut iuit uxor & resedit
maritus: aut parentes seducti sunt. & filii sequi noluerunt: aut se&it
frater sorore migrante persuassionib ur̃ĩs diuisa sunt corpora
Et nomina pi&atis & non potuistis pra&ermittere quod legitimũ est.

Expanded text:
unitatis dicitis esse commissa, aut ad parentes uestros pertinent, quorum unitatis dicitis esse commissa, aut ad parentes uestros pertinent, quorum causa facta sunt, aut ex uoluntate dei descendunt; nos autem inde alieni sumus. Quid? si quamuis aspera, tamen, ut diximus, cum uoluntate dei uidentur esse commissa? legimus enim in Ezechiele propheta parietem dealbatum. cui deus comminatus est tempestatem, pluuiam et lapides petrobolos et accusationes: erunt, inquit, falsi uates, qui aedificent ruinosum parietem dicentes: pax, pax; et ubi pax? recordamini, quomodo a uobis iamdudum matris ecclesiae membra ab inuicem distracta sunt. non enim unamquamque domum semel seducere potuistis. aut abiit uxor et resedit maritus, aut parentes seducti sunt et filii sequi noluerunt, aut stetit frater sorore migrante. persuasionibus uestris diuisa sunt et corpora et nomina pietatis et non potuistis praetermittere, quod legitimum est.
Abbreviated transcription (Latin):
nos uoluit abinuicem excidere: Aduersarius pulchritudinem
nram̃ uoluit deformare. In pasteuestis adhuc unum sumus sed in
diuersapendimus: quod enĩ scissumest. ex pastediui sumest non ex
toto. Cũ const& merito quia nobis & uobis. aecclesi aftica unaest con¬
uersatio. & si hominũ litigant mentes. non litigant sacramenta:
Deniq possumus & nos dicerepares credimus & uno sigillo signati
sumus. Nec aliter baptizati quamuos testamentũ diuinũ parites
legimus. unũ dm̃ rogamus oratiodominica apud nos & apud uos unaẽ:
sed scissura ut supra diximus paste partibus. hincatq independentib:
sastura fuerat necessaria. & tamen huius rei artifex aut operarius:
dumuult uestem in antiquam faciem reuocare uicina fila conpungit
Displic&tibi sartor. quiscissuram dumsanat uulnerat. Illetibi displi¬
ceat. qui fecit ut sartor peccarepotuisset: & quaeinuos ab operariis

Expanded text:
nos uoluit ab inuicem excidere, aduersarius pulchritudinem nos uoluit ab inuicem excidere, aduersarius pulchritudinem nostram uoluit deformare.\' in parte uestis adhuc unum sumus, sed in diuersa pendemus. quod enim scissum est, ex parte diuisum est, non ex toto, cum constet merito, quia nobis et uobis ecclesiastica una est conuersatio, et si hominum litigant mentes, non litigant sacramenta. denique possumus et nos dicere: \'pares credimus et uno sigillo signati sumus nec aliter baptizati quam uos, testamentum diuinum pariter legimus, unum deum pariter rogamus, oratio dominica apud nos et apud uos una est. sed scissa, ut supra diximus, parte partibus hinc atque inde pendentibus sartura fuerat necessaria.\' et tamen huius rei artifex aut operarius dum uult uestem in antiquam faciem reuocare, uicina fila conpungit. displicet tibi sartor, qui scissuram dam sanat, uulnerat; ille tibi magis displiceat, qui fecit, ut sartor peccare potuisset. et quae in uos ab operariis