comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ sensꝰ e̾ m̃tisq uidiciũ. ñ eẽt culpa peccnntiᷤᷤ si eiꝰ qͥ statũ m̃tis eũt̾t. Laudeñ te alii tuaᷤq
t̃ diabolũ uictori ᷤ panegerieᷤᷤ ꝓseqͣdt qͥ leto utltu mortes tuleriᷤᷤfiliar. qͥ lẽce nultit dormit¬

Expanded text:
in quo sensus est mentisque iudicium, non esset culpa peccantis, sed eius, qui statum mentis euerterat. Laudent te alii tuasque in quo sensus est mentisque iudicium, non esset culpa peccantis, sed eius, qui statum mentis euerterat. Laudent te alii tuasque contra diabolum uictorias panegyricis
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ nicħ de se s totu extra se dedit. qͥ ꝓ corio suo coria obtulerit filioꝵ. deposuerit marsupiũ.
fruat᷑ corporis sanitate. Und idelligit pruderlia tua usq ad hc̃ t̾minũ uenisse tẽptatione
tuaᷤ ⁊ dedisse te coriũ ꝓ corio pessẽ ꝓ pelle. õĩaq q̃ habeaᷤᷤ paratũ ẽẽ dare ꝓ anima tua. nec¬
dũ aut̃ extentã in te manũ dĩ. nec tactaᷤᷤ carnes. nec ossa e̾fracta. ad qͦꝵ dolorẽ difficile ẽ ñ
igemiscere. ⁊ infaciẽ dĩ benedicere ꝓ eo qͥ ẽ maledicere. Und̾ ⁊ uabutha in libriᷤᷤ regũ ben
dixisse dr̃ dm̃ ⁊ regẽ. ⁊ id cireo lapidat᷑ a popło. Scienᷤ aut̃ dñs athletã suũ ĩmo uirũ fortissimũ
⁊̃ in isto exctremo ꝑfecto q certamine posse suꝑars ecce inqͥt trado illũ tͥ. tadũ animã illiꝰ
custodi. Caro uiri scĩ dit᷑ in diaboli potestate. ⁊ aiẽ sanitaᷤᷤ reseruat᷑. ne si illud ꝑcussisset

Expanded text:
794 qui nihil de se, sed totum extra se dederit, qui pro corio suo coria obtulerit filiorum, et deposuerit marsupium, ut fruatur corporis sanitate. Unde intelligat prudentia tua usque ad hunc terminum pervenisse tentationes tuas, et dedisse te corium pro corio, pellem pro pelle, omniaque, quae habes paratum esse dare pro anima tua: necdum autem extentam in te manum Dei, nec tactas carnes, nec ossa confracta, ad quorum dolorem difficile est non ingemiscere; et in faciem Deo benedicere, pro eo quod est, malediatur a populo. sciens autem dominus athletam suum, immo uirum fortissimum etiam in isto extremo perfectoque certamine posse superare: ecce, inquit. trado illum tibi; tantum animam ipsius custodi. caro uiri sancti datur in diaboli potestatem et animae sanitas reseruatur, ne, si illud percussisset,
Abbreviated transcription (Latin):
inditiũ ẽ ita int̾ioriᷤᷤ hominis cogitationef uerba ꝓferũt
ex habundantia cordis os loquit᷑. Iustus cõmedens replet
animã silam.Cumq sacris doctrinis fuerit repletꝰ: debo¬
ni cordas thefauro ꝓfetea que bona sunt : icum apło
loquit᷑. an ex ꝑuntũ queritis euis ꝗͥ pm loqunit᷑ xp̃s: Quida¬
exꝑsona pairls dictũ intelligi uolunt q̃ exĩtimis uitalib
cordisarcanqs uerbũ suũ qd inse erat semꝑ ꝓtulerit iuxta
alñus psalmi iaticiniũ. exutero ante luciferũ genuite.
quomͦ uterus non significat uterum: Neq enĩ ds inm̃bra¬
dunditit. s candẽ substantiã patris filiiq demonstrat : sic ioꝵ
dico ego qramea regi: illi cooptant intellegente: ipse dixit
defas tasihit  apse mandauit ncreata sunt:ͦ &đ dicente patie
opatus sit filius ominia etũ que pat̾ facit. eandẽ ifiliũ. facore:
simlit  ⁊ pateo mmamente inco opari cuncta ꝑfilunta. pisor¬

Expanded text:
indicium est: ita interioris hominis cogitationes verba proferunt, et ex abundantia cordis os loquitur . Justus comedens replet animam suam, cumque sacris doctrinis fuerit satiatus, de boni cordis thesauro profert ea quae bona sunt, et cum Apostolo loquitur: An experimentum quaeritis ejus, qui ersona patris dictum intellegi uolunt, quod ex imis uitalibus et cordis arcanis uerbum suum, quod in se erat semper, protulerit iuxta alterius psalmi uaticinium: ex utero ante luciferum genui te, et quomodo uterus non significat uterum — neque enim dnstrat, sic cor dico ego opera mea regi, illi coaptant intellegentiae: ipse dixit et facta sunt, ipse m-andauit et creata sunt, quod dicente patre operatus sit filius; omnia, quae pater facit, eadem et filium facere similiter et patrem manentem in eo operari cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
lesa. Ideo paululũ uisa c̃ mͦri. neꝓea ꝑiret innoxuᷤ. Clerici qͥb
id officii erat. cruentũ linteo cadauer obuoluiti fossã humd̃
lapidib construenteᷤ. exͦore tumulũ parant. ⁊ estinato sol cur¬
su. occasũ petit.⁊ miscdiã dñi celeratura nox aduenit. Subito
femine palpitat pectꝰ.⁊ odiꝰ querentib lucẽ corpꝰ auumatur ad
uitam. Iam sp̃itat: iamuidet uiãn subleuat᷑ ẽloquitur. Iam̾mn

Expanded text:
esa, ideo paululum uisa est mori. ne pro ea periret innoxius. Clerici, quibus id officii erat, cruentum linteo cadauer obuolnunt et fossam humum lapidibus construentes ex more tumulum parant. festinato sol cursu occasum petit et misericordiam domini celatura nox aduenit. subito teminae palpitat pectus et oculis quaerentibus lucem corpus animatur ad uitam: iam spirat, iam uidet, iam subleuatur et loquitur, iam in
Abbreviated transcription (Latin):
seqͥm᷑.⁊ inauro atq diuitiis simplex nos delectat istoria. cũ auro obserue¬
mꝰ ⁊cet̾a. Ducãt pontifices xp̃i uxores uugines qͣmuis bone m̃tis sit. Qͥ
cicatricẽ habuerit ⁊ deformis ẽ. priuet᷑ sacerdotio. nelepra corporisaĩe
uitiis p̃ferat᷑. Crescamꝰ ⁊ inultiplicemur ⁊ repleamꝰ t̾rã necĩmolemꝰ ag¬
nũ. nec misticũ pascha celebremꝰ. qr hec absq tẽplo fieri lege ꝓhibẽt᷑.
Eigamꝰ septimo m̃se tab̾nałm. ⁊ sollempne ieiuntũ bucina cõcrepemꝰ.

Expanded text:
sequimur et in auro atque diuitiis simplex nos delectat historia, cum auro obseruesequimur et in auro atque diuitiis simplex nos delectat historia, cum auro obseruemus et cetera: ducant pontifices Christi uxores uirgines; quamuis bonae mentis sit, qui cicatricem habuerit et devitiis praeferatur. Crescamus et multiplicemur, et repleamus terram: nec immolemus agnum, nec mysticum Pascha celebremus, quia haec absque Templo fieri lege prohibentur. Figamus septimo mense tabernaculum, et solemne jejunium buccina concrepemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Multoq melius ẽ eduobꝰ imꝑfectis rusticitatẽ habe sc̃am. ꝗͣ eloquentiã peo¬
catricẽ. M ulti hedificãt parietes:i columpnaᷤ eccłe subitnunt. Mar¬
moranitent auro. splendent laqueiria geminis altare distinguit᷑. ⁊ miniꝰ¬
troꝵ xp̃i nulla electio ẽ. xeq u̾ mͥ aliqͦs obponat diues mindea tẽplũ.
meniã lucernaᷤᷤ. turibula. patellas. cifos. mortariola. ⁊ cẽta exauro fa¬
bre facta. Tuncħ ꝓbabantur adño : quando sacerdotes hostias ĩmolabãt
⁊ sanguis pecudũ erat remissio peccatoꝵ. Quãꝗͣ hec om̃ia p̃cesser̃ in
figurã. scripta st̃ aut̃ ꝓpt̃ nos. in quos fines scłoꝵ deuener̃. Nũc aũt¬
cũ pauꝑtatẽ domꝰ suę. pauꝑ dñs dedicarit: Portemꝰ crucẽ. idiuitias
lutũ putebimꝰ. Quid miramur qͥ xp̃s uocat iniquũ mamona : quid
suscipimꝰ ⁊ amamꝰ. qd petrꝰ se ñ hab̾e testat᷑: Alioquin sitantũ interã

Expanded text:
tam habere quam eloquentiam peccatricem. Multi aedificant parietes et columnas ecclesiae subtrahunt: marmora nitent, auro splendent lacunaria, gemmis altare distinguitur et ministrorum Christi nulla electio est. neque uero mihi aliquis opponat diues in Indaea templum, mensam, lucernas, turibula, patellas, scyphos, mortariola et cetera ex auro fabre facta. tunc haec probabantur a domino, quando sacerdotes hostias immolabant et sanguis pecudum erat redemptio peccatorum — quamquam haec omnia praecesserint in figura. scripta sunt autem propter nos, in quos fines saeculorum decucum paupertatem domus suae pauper dominus dedicarit, cogitemus crucem et diuitias lutum putabimus. quid miramur, quod Christus uocat iniquum mammonam? quid suspicimus et amamus, quod Petrus se non habere testatur?. alioquin, si tantum litteram
Abbreviated transcription (Latin):
lege ttia: Sic intelligamꝰ ut dñs quoq nr̃ inteslex̃ ⁊ int̃p̃tatuꝰ ẽ sabba¬
tũ. aut aurũ repudiemꝰ cum cetis suꝑsticionib udeoꝵ. aut si aurũ pl¬
cet. placeant ⁊ iudei. quos cũ auro aut ꝓbate nob̾ necesse ẽ aut dãp¬
nare. sonuiuia tibi uitanda sunt scłariũ.⁊ maxime eoꝵ qui honorib
tumẽt. Turpe ẽ ane fores sacerdotis dñi crucifixi ⁊ parꝑis ⁊ qͥ cibo
quoq uescebat᷑ alieno. lictores consulũ ⁊ milites excubare . Iudicẽq ꝓ¬
iuncie. meliꝰ tus apud te prandere ꝗ̃ inpalatio. Qđ si obtenderis facere
diat cłicos nisi int̾ fialas. libent̃ carebo huiꝰcemodi benefitio ⁊ xp̃m roga

Expanded text:
lexit et interpretatus est sabbatum, aut aurum repudiemus cum ceteris superstitionibus Iudaeorum aut, si aurum placet, placeant et Iudaei, quos cum auro aut probare nobis necesse est aut damnare. Conuiuia tibi uitanda sunt saecularium etmaxime eorum, qui honoribus tument. turpe est ante fores sacerdotis domini crucifixi et pauperis et qui cibo quoque uescebatur alieno lictores consulum et milites excubare iudicemque prouinciae melius apud te prandere quam in palatio. quodsi obtenderis facere diat clericos nisi inter fialas, libenter carebo huiusce modi beneficio et Christum roga
Abbreviated transcription (Latin):
spitalitatẽ p̃cepit apłs cleriã ordinandũ. Hoc p̃cepto pat̾ abraham. ⁊ loth an¬
głos susceper̃ quia hospites dilexer̃. Sic ⁊ onesi forus: paulũ doctrine. fontẽ
suscepit. hec imitationes sint ur̃e : ⁊ nefinatis incolã p̃tire. qui apud uos non
comederit panẽ. Sequitur oti ꝑcissorẽ. Non enim pugilẽ describit apło. s
qui conscientias non ꝑcutiat singłoꝵ. Sit modestus. Xon inflet᷑. Non in ebriet᷑.
Suȩ domui bene p̾ssit. Perquẽ erit orribile. sidomui clerici detraat᷑. Ledet
sacerdotis opiniouẽ inpleͥq̃ uando deꝓrimis euis male loquit᷑ ꝓpłs. Suꝑoĩ¬

Expanded text:
Hospitalem praecipit Apostolus clericum ordinandum. Hoc praecepto pater Abraham et Loth AnHospitalem praecipit Apostolus clericum ordinandum. Hoc praecepto pater Abraham et Loth Angelos suscepsuscepit. Haec imitationes sint vestrae, et ne sinatis incolam praeterire, qui apud vos non comederit panem. Sequitur: Non percussorem. Non enim pugilem describit Apostolus, sed qui conscientias non percutiat singulorum. Sit modestus, non infletur, non inebrietur, suae domui bene praesit: perquam erit horribile, si domui clerici detrahatur. Laedit sacerdotis opinionem in plebe, quando de proximis ejus male loquitur populus. Su
Abbreviated transcription (Latin):
Et quia ibs relictis apłis solus ibat oare. mariam inpenetralibꝰ angłs solã
inuenit. noncum aga petam loquentẽ. ulla itirile introitum trepi¬
dauit. tuq fornax es malitie. quid auiro desideras frequencius saluta
ri ⁊ nescis quia duplicit̃ famã ꝑdis tuã. simul ⁊ cłici cuis uita eccla
xp̃i debet ornari. In ordinata consuetudo:  delicatis sermonibus fa¬
in domo uacaridebent non fr̃t. Erit adedificationẽ tuã. scã iurgo q̃
dixeio. Iubeatissimi martini uita legunus cõmemorasse sulpioiũ qdͥ traisiens sõs
martimis quandã uirgiuẽ morib ⁊ castitatẽ p̃celsam cupiens uisitare: illa uo¬
luit .s hec exeniũ misit ei. ac ꝑfenestram respiciens. ait sc̃o uiro. Ibi pat̾ hora
castam custodierit uoluntatẽ. Benedix eam ⁊ abiit leticia plenus. Usq huc suffi¬
ciat defeminis dictũ. Consumata quippe deuirginũ causa: transeamus. ad reliq̃

Expanded text:
Et quia Jesus, relictis apostolis, solus ibat orare. Mariam quoque in penetralibus Angelus solam invenit, non cum agapeta loquentem: et illa virilem introitum trepidavit. Tu quae fornax es malitiae, quid a viro desideras frequentius salutari? X. An nescis quia dupliciter famam perdis: tuam simul et clerici: cujus vita Ecclesia Christi debet ornari? Inordinata consuetudo est, et delicati sermonis fain domum tuam vocari debent, non clerici. Erit ad aedificationem tuam, sancta virgo, quod dixero. In beatissimi Martini Vita legimus commemorasse Sulpitium, quod transiens sanctus Martinus, quamdam virginem moribus et castitate praecelsam, cupiens visitare: illa noluit, sed xenium misit ei: ac per fenestram respiciens, ait sancto viro: Ibi, Pater scastam custodierit voluntatem: et benedicens eam, abiit laetus. XI. Hucusque sufficiat de feminis dictum. Consummata quippe virginum causa, transeamus ad reliqua.
Abbreviated transcription (Latin):
Q uid te uirginali. delectat alloquiũ. Qur scimomaliũ. contra fidẽ firquentia¬
ł ineccła ł in ipso publico. sieos quos diligũt iuderint ridentib ocłis salutatio¬
is tenera uerba ꝓcedunt. Deinde. cum salutauerint. s eos dei uiros p̃t̾¬
ire celeriꝰ udetint contentores suos uidicant ⁊ imscuntur. Ordinat᷑ de inđ
satis factio desertar. Post satis factionẽ : prandiũ quasi noua leticia dis¬
onitur int̾pocula. inꝑꝑant uerba contentus. Ille uero lam̃tare ᷤᷤ simulat¬

Expanded text:
Quid te virginale delectat alloquium? Cur sanctimoniales contra fidem frequentas in Ecclesia, vel in ipso publico? Si eos quos diligunt viderint, ridentibus oculis salutationis tenera verba producunt. Deinde cum salutaverint, si eas Dei viros praeterire celerius viderint, contemptores suos judicant, et irascuntur. Ordinatur deinde desertae satisfactio: post satisfactionem prandium, quasi nova laetitia disponitur
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ dm̃.⁊ angłos inhumanas uidimus nutasse formas. ut metus uidentib
demeret᷑. Sepuaginta: idix̃. Ecce tetigit hoc labia tua. ⁊ aufert iniqu¬
tates tuas ⁊ peccata tua purgaiut aquila ecce tetigit hoc labia uia ⁊
recedet iniquitas tua.⁊ peccatũ niũ ꝓpiciabit᷑. Ceti intp̃tes inaquila
uerba consentuit. Primũ necesse ẽ ut labia tangantur: De inde cum
tacta fuerint: fugetur imquitas. ⁊cum unqͥtas fuerit fugata: ꝓpicietur

Expanded text:
ipsum deum et angelos in humanas uidimus mutasse formas, ut metus uidentibus ipsum deum et angelos in humanas uidimus mutasse formas, ut metus uidentibus demeretur. 19. Septuaginta: et dixit: ecce tetigit hoc labia tua et auferet iniquitates tuas et peccata tuarecedet iniquitas tua, et peccatum tuum propitiabitur. Caeteri Interpretes in Aquilae verba consentiunt. Primum necesse est, ut labia nostra tangantur: Deinde cum tacta fuerint, fugetur iniquitas; et cum iniquitas fuerit effugata, propitietur
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. De hoc calculo. sephora filium circumcidit. ⁊iħs ppłm purgat auiciis.
U in apocalipsin dñs pollicet᷑ uncentib ut accipiãt calculũ. ⁊ scribat᷑ suꝑe
nom̃ nouĩi. Uidẽtur aut mͥ ⁊ septuaginta in eo qd antea transtuler̃ idẽ sensiᷤᷤ¬
se qͥ ceteri. antrahyx quippe quem nos carbunđm in t̃p̃tamur. Genus lapidis
fulgidi atq lucentis. que ⁊̃ induodeci lapidib inuenimꝰ. & ue gͥ calculũ. su
carbuncłm: lapidẽ accipimꝰ. Incalculo dium sermonis ueritas ⁊ rigor. Incar¬
bundo. lucens doctrina. ⁊ manifesta monstratut. Eloquia enim dñi eloquia
manus iitelligamus oꝑationẽ. Ut ibi. Inmanu lingue mors ⁊ uita. ꝙ inpsal¬
mo.Cadent inmanus gladii. aut certe uere manus apparuit ꝑsimilitudinẽ
hitmane forme dum manꝰ cernitur porrigentis ꝓpħa nontimeat. Iuxta qͥ ⁊

Expanded text:
dicitur. de hoc calcnlo Sephora filium circumcidit et Iesus populum purgat a uitiis; dicitur. de hoc calcnlo Sephora filium circumcidit et Iesus populum purgat a uitiis; et in Apocalypsi dominus pollicetur uincentibus, ut accipiant calculum et scribatur super eum nomen nouum. uidetur autem mihi et Septuaginta in eo, quod SvOpaxa transtulerunt, idem sensisse, quod ceteri; ἂνθραξ quippe, quem nos carbunculum interpretamur, genus lapidis fulgidi atque lucentis, quem etiam in duodecim lapidibus inuenimus. siue igitur calculum siue carbunculum lapidem accipimus, in calculo diuini sermonis ueritas et rigor, in carbunculo lucens doctrina et manifestamonstratur; eloquia enim domini eloquimanum intellegamus operationem, ut ibi: in manu linguae mors et uita et in psalmo: cadent in manu gladii. aut certe uere manus apparuit, ut per similitudinem humanae formae, dum manus cernitur porrigentis, propheta non timeat; iuxta quod et
Abbreviated transcription (Latin):
adͥstoriã ꝑtinet uidet᷑ as̃ sederẽ in templo iħrłm.⁊ ante eũ dealtari scđ̾m sep¬
tuaginta. adesayam carbore deferri: dealtari  in censi siue olecãstoꝵ Quan¬
tũ autẽ admisticos intellectus ille ei ignis intititur quem ihereniaᷤᷤ ferre non
potat. Ꝙui cũ am̃e nĩe archana penetrarit: ita nos dissoluit. ⁊ ita uet̾em
homine innouum ex quoquit. ut uullã uocem possimus erũꝑe. Uito aũt
ã non ego.ẜ gr̃a dei que in me est. Forcipes quoq scđm intp̃tes ceteros. licet¬
qui in sacerdotali semꝑ suppellectile fuerint. diuersa gr̃as debemꝰ acciꝑe:
in hebreo ꝓcarbone calculiis legitur: cet̃is quoq suꝑ hoc consonantib uidet᷑
mͥ sermo diuinus ailculi appellatione signari. Sic̃ enim calculus genis ẽ la¬
pidis durissimi ⁊ rotundi. ⁊ omni puritate lenissimi ita sermo dei. quine
hereticoꝵ neq omniũ aduersarioꝵ pot̃ contradictionib cedere: ailculus

Expanded text:
storiam pertinet, videtur Deus sedere in Templo Jerusalem, et ante eum de altari, secundum Septuaginta ad Isaiam carbo deferri: de altari vero incensi sive holocaustorum. Quantum autem ad mysticos intellectus, ille ei ignis mittitur, quem Jeremias ferre non poterat: quin quum animae nostrae arcana penetrarit, ita nos dissolvit, ita a veteri homine in novum excoquit, ut in illam vocem possimus erumpere: « Vivo autem jam non ego, sed gratia Dei quae in me est » . Forcipes quoque secundum Interpretes caeteros licet in sacerdotali semper supellectile fuerint, diversas gratias debemus accipere, in Hebraeo pro \'carbone\' \'calculus\' legitur ceteris quoque super hoc consonantibus, uidetur mihi sermo diuinus calculi appellatione signari. sicut enim calculus genus est lapidis durissimi et rotundi et omni puritate leuissimi, ita sermo dei, qui neque hereticorum neque omnium aduersariorum potest contradictionibus cedere, calculus
Abbreviated transcription (Latin):
sedet suꝑ cherubin ostendere suꝑ seraphiu sedere dm̃. nulla scriptura cõmemorat.
t ne ipsa quidẽ seraphin cita dm̃ stantia excepto p̃senti loco inscripturis

Expanded text:
sedes super cherubim, ostendere, super seraphim uero sedere deum nulla scriptura commemorat, sedes super cherubim, ostendere, super seraphim uero sedere deum nulla scriptura commemorat, et ne ipsa quidem seraphim circa deum stantia excepto praesenti loco in scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
pħin quotidie ingemescentiũ atq dicentiũ. Omiser ego qm̃ conpunctus¬
um. Ora purgantur. & cum apeccatis fuerint libati: p̃parantur mistiodi
aduentũ. suꝑ eosqui digni societate illius uidicantur. Ingenere quoq diuersitaᷤ
ẽ. Septuaginta aquila ⁊ theodocion. seraphim neutro genere transtulerunt:
immacꝰ masculino. Nec putandũ sexum eẽ inuirtutib dĩ.cũ ⁊̃ ipse sp̃s soe scad¬
ꝓprietatẽ lingue hebree feminino genere ꝓferatur ruha. Grece neutro.tiotieraia.
Latiue: masculino sp̃s. Ex quo intelligendũ est quando desuꝑiorib dispitat᷑. ⁊ ma¬
culinũ aliquid. seu femininũ ponitut. non tã sexum significari quam idiom
sonare lingue. Siquidẽ ipse ds̃ inuisibił ⁊ incorruptibilis omnib pene linguis ꝓ¬
fertur genere masculio: cum in eũ ñ cadat sexus Illoꝵ quoq pius licet. attam̃
no arguendus ẽ error: qui inorationib ⁊ oblationib sius. audent dicere. qui sedeᷤᷤ

Expanded text:
phim, quotidie ingemiscentium atque dicentium: O miser ego, quoniam compunctus sum, ora purgantur, et cum a peccataduentum super eos, qui digni societate illius iudicantur. in genere quoque diuersitas est. Septuaginta, Aquila et Theodotion seraphim neutro genere transtulerunt, Symmachus masculino. nec putandum sexum esse in uirtutibus dei, cum etiam ipse spiritus saprietates linguae Hebraeae, feminino genere proferatur RUHA: Graece neutro 60 τὸ πνεῦμα: Latine masculino, Spiritus. Ex quo intelligendum est, quando de superioribus disputatur, et masculinum aliquid, seu femininum ponitur, non tam sexum significari, quam idioma sonare linguae. Siquidem ipse Deus invisibilis et incorruptibilis omnibus pene linguis profertur genere masculino, cum in eum non cadat sexus. Illorum quoque, pius licet, attamen coarguendus error, qui in orationibus et oblationibus suis audent dicere: Qui sedet
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ res litteras non lecturũ. ꝙ fituri sponsio ẽ: non p̃tite memorie
abolitio. & quomͦ inquies tenes : qͥ tanto tempore non relegis
Rursum sialiqͥd deuetib libris respondero ridixero: in teneris
consuescere multũ ẽ: dum renuo: crim̃ incurro . ⁊ ꝓme testimo¬
niũ ꝓferens. hoc ipso arguor: quo defendor. Scilicet nũc longi
sermone texendũ ẽ : q ꝓbant conscientiȩ singłoꝵ ¶Is nr̃m noxi
meminit infantie suȩ ͦ Ego certe sut tͥ hõi seuerissimo  risum

Expanded text:
 deinceps non lecturum: de futuro sponsio est, non praeteritae memoriae abolitio. Et quomodo, inquies, tenes, quod tanto tempore non relegis? Rursum si aliquid de veteribus libris respondero, 486 et dixero, adeo in teneris consuescere multum est : dum renuo, crimen incurro, et pro me testimonium proferens, hoc ipso arguor, quo defendor. Scilicet nunc longo sermone texendum est, quod probant conscientiae singulorum. Quis nostrum non meminit infantiae suae? Ego certe, ut tibi homini severissimo risum
Abbreviated transcription (Latin):
dã hominũ naufragia ꝑuenisse. qui ñ contenti ꝑditione sua uolũt
plures mortis hab̾e participes. quasi multitudo peccantiũ scelus
minuat. ⁊ numerositate lignoꝵ minor gehenne flama sucrescat.
Sc̃õs fr̃s qui tecũ sunt in monasterio. ⁊ dño seruuit. ⁊ tecũ ⁊ ꝑ¬

Expanded text:
rumdam hominum naufragia pervenisse; qui non contenti perditione sua, volunt rumdam hominum naufragia pervenisse; qui non contenti perditione sua, volunt plures mortis habere participes; QUASI MULTITUDO peccantium scelus minuat; et non numerositate lignorum, major gehennae flamma succrescat. Sanctos fratres, qui tecum sunt in Monasterio Domino serviente
Abbreviated transcription (Latin):
enerahs epła que ad omnes catolicoᷤᷤ scripta ẽ adte ꝓprie ꝑtinet.
qui zelũ fidei aduersus cunctas hereses hñs. origeniᷤ ꝓprie ⁊
apollinariᷤ discipłoᷤᷤ aduersariᷤᷤ. quoꝵ uenenataᷤᷤ radice ᷤᷤ. ⁊ in altum
tiꝰ in altũ moyst manib uncebat ifrł  sic dñs confortauit famulũ
uexillũ poneret ⁊impleret᷑ in eo qͥ dicęret᷑. Scribe signũ hoc quia
delebo funditus origenis heresim a facie t̾re cum ipso amalech.¬
& ne uidear eadẽ rursuᷤᷤ iterare. ⁊ ꝓlixiorẽ epłam texere: ipsa ad
uos scripta direxi. ut scire possitiᷤᷤ quę nob̾ scripserit.⁊ qͣntum
bom ultime etati mee concesserit dñs ut q semꝑ clamabã. tanti
pontificis testimonio ꝓbaret᷑. Ia aut puto ⁊ te aliꝗͥ oꝑis edidisse.
⁊ uxta priorẽ epłam qua te suꝑ hac re fuerã cohortatꝰ. elimasse
librũ. ꝗ niȩ linguȩ homines legant. audio eni ⁊ adoccidentẽ qͦꝵ¬

Expanded text:
eneralis epistula, quae ad omnes catholicos scripta est, ad te proprie pertinet, qui zelum fidei aduersus cunctas hereses habens Origenis proprie et Apollinaris discipulos auersaris; quorum uenenatas radices et in altum ctis in altum Moysi manibus uincebat Israhel, sic dominus confortauit famulum uexillum poneret et inpleretur in eo, quod dicitur: \'scribe signum hoc, quia delebo funditus Origenis heresim a facie terrae cum ipso Amalech. ne uidear eadem rursum iterare et prolixiorem epistulam texere, ipsa ad uos scripta transmisi, ut scire possitis, quae nobis scripserit et quantum boni ultimae aetati meae concesserit dominus, ut, quod semper ontificis testimonio probaretur. Jam autem puto et te aliquid operis edidisse, et juxta priorem Epistolam, qua te super hac re fueram cohortatus, elimasse librum, quem tuae linguae homines legant. Audio enim et ad Occidentem quo
Abbreviated transcription (Latin):
patri. ut uideretur filium separare: s tradet deo. hoc ẽ habitati ĩ.¬
omnia in omnib. &. xp̃s quante ꝑpaucas uirtutes erat insingłis.
ꝑomnes mõnib cõmoret᷑. Sceptrũ aũt ⁊ uirgã insigne eẽ re¬
gnantis. ipse ꝓpħa significat dicens: sceptrũ equitatis sceptri
regui tui. Quidã de isaya testimoniũ ꝓferentes: exiet uirga
deradice iesse ⁊ flos deradice eiꝰ ascendet. hominẽ qui ẽ ad sũptꝰ
intelligunt. Cui ⁊ deferatur imꝑiũ.⁊ qui ꝓp̃t dilectã iusticiã
⁊ exosam iniquitatẽ regnare dicatur: ⁊unctus ẽẽ oleo exultan¬
onis p̃participib suis. Quasi p̃miũ caritatis ⁊ odii inunctione
sumpturꝰ. Docemur aũt inutraq parte. ⁊ amoris ⁊ odii ẽẽ in nob̾
semina. cum ipse qui pͥmicia masse nr̃oꝵ corporũ beuauit ad ce¬
los ⁊ iusticiã dilexerit ⁊ oderit iniquitatẽ. Unde dauid.x
ne odientes te dñe oderam.⁊ suꝑ mimicos tuo ᷤ tabescebam: ꝑ¬

Expanded text:
patri\', ut uideretur filium separare, sed \'tradet deo\\ hoc est habitanti i et Christus, qui ante per paucas uirtutes erat in singulis, per omnes in omnibus commoretur. sceptrum autem et uirgam insigne esse regnantis ipse propheta significat dicens: sceptrum aequitatis sceptrum regni tui. quidam de Isaia testimonium proferentes: exiet uirga de radice Iesse et flos de radice ascendet hominem, qui est adsumptus, intellegunt, cui et deferatur imperium et qui propter dilectam iustitiam et exosam iniquitatem regnare dicatur et unctus esse oleo exultationis prae participibus suis, quasi praemium caritatis et odii in unctione sumpturus. docemur autem in utramque partem et amoris et odii esse in nobis semina, cum ipse, qui primitias massae nostrorum corporum leuauit ad caelos, et iustitiam dilexerit et oderit iniquitatem. unde Dauid: nonne odientes te, domine, oderam et super inimicos tuos tabescebam? p
Abbreviated transcription (Latin):
culum consecrat ei: & ꝓmusis geniliũ ipsum inuoat pxpͥe¬
cupio quẽ laudaturꝰ ẽ. Linguaᷤ calamus scribe uelocit se bẽtiꝰ.
& quo nos imp̃tati sumus: ling̾a mea stilus scribe uelocis.
E xtrema pars ꝓlagiẽ. ⁊ cum pcedentib uinge. Qđ sequitu
E ructuauit cormm in laudes dei sermonẽ bonũ.⁊ opuscula
mea quib eũ p̃dicaturꝰ sum : ipsi potissimũ consecrauid
Debeo gͣri lingnã mea quasi stilum ⁊ calamũ p̃parare: et pilli ĩcorde ⁊ auribꝰ auidẽtiũ¬

Expanded text:
psum inuocat in principio, quem laudaturus est. Lingua mea calamus scribae uelociter scribentis. pro quo nos interpretati sumus: lingua mea stilus scribae uelocis. extrema pars prologi est; et cum praecedentibus iunge, quod sequitur: eructuauit cor meum in laudes dei sermonem bonum et opuscula mea, quibus eum praedicaturus sum, ipsi potissimum consecraui. debeo ergo et linguam meam quasi stilum et calamum praeparare, ut per illam in corde auribus audientiu
Abbreviated transcription (Latin):
pene factionis laqueis in retitũ. euicisse aduersarioᷤᷤ. ⁊ nõ nocu¬
isse superatiᷤ: Uerum hec ipse quidẽ spaciis exclusus anqͥb młta¬
p̃teo que aliis pꝰ memoranda relinquo: ł resentiᷤᷤ tantũ rei finẽ
contentꝰ sum Imꝑui industriã adit. Precibus fatigat merito

Expanded text:
ene factionis laqueis inretitum et uicisse aduersarios et non nocuisse superatis? ,Verum haec ipse equidem spatiis exclusus iniquis praetereo atque aliis post me memoranda relinquo. praesentis tantum rei fine contentus sum: imperatorem industria adit, precibus fatigat, merito
Abbreviated transcription (Latin):
dubiũ ẽ.qd petrꝰ apłs sententie huiꝰ cuuis nunc p̃uaricator arguitꝰ pͥmꝰ auctor
exnterit. Causa aut̃ p̃uaricationiᷤᷤ timor ẽ udeoꝵ. Dicit enĩ scripta. qͥ pͥ¬
occasionẽ gentiũ asfide xp̃i receđent: Et immitator pastoriᷤ boni. ne ꝑderet
gregẽ sibi creditũ. Sic̃ gͥ ostendimꝰ petrũ bene ꝗ sensisse deabolitione legis
mosaya.s ad simulationẽ obseruande eiꝰ timore compulsũ: Uideamꝰ an ipse paulꝰ
qͥ aliũ argiut. tał qͥd fecerit.: legimꝰ in eodẽ libro. Perãbulabat aũt paulꝰ siriã
icilitiã. confirmãs eccłã. Peruenitq inderben. ⁊ in listriã: ⁊ ecce discipłs qͥdã

Expanded text:
uod Petrus apostolus sententiae huius, cuius nunc praeuaricator arguitur, primus auctor extiterit. causa autem praeuaricationis timor est Iudaeorum; dicit enim scriptura, quod proccasionem Gentilium a fide Christi recederent, et imitator pastoris boni, perderet gregem sibi creditum. 9. Sicut ergo ostendimus, Petrum bene quidem sensisse de abolitione Legis Mosaicae, sed ad simulationem observandae ejus timore compulsum; videamus an ipse Paulus qui alium arguit, tale quid fecerit. Legimus in eodem libro: « Perambulabat autem Paulus Syriam, et Ciliciam, confirmans Ecclesias: pervenitque in Derbe
Abbreviated transcription (Latin):
Hac ratione constring̾e q male fecerit. idest ineo errore fueritꝰ. in qͦ fuit
ipse qͥ aliũ arguit delinquentẽ. Quid dicã deioħe. qͥdudũ inpontificali
gradii constantinopolitanã tex̃ eccłam. ⁊ ꝓp̾e suꝑ ħ capitulo latissimũ
exarauit librũ : Inqͦ origenis ⁊ uẽtũ sententiaᷤ ẽ secutꝰ: sig̾ me rep̃hendis
socioᷤᷤ hab̾e p̃spexeris.ti. ueritatis tuȩ̨ saltĩ unũ adstipiilatorẽ ꝓferre debe¬
duca: Idẽt omnia animalia quadrupedũ. ⁊ serpentiũ t̾rȩ.⁊ uolatiliã
celi. Quo dicto ostendit᷑ nullũ hominẽ scđm naturã eẽ pollitũ. s qͣli¬

Expanded text:
ac ratione constringere, quod male fecerit, id est in eo errore fuerit, in quo fuit ac ratione constringere, quod male fecerit, id est in eo errore fuerit, in quo fuit ipse, qui alium -arguit delinquentem. quid dicam de Iohanne, qui dudum in pontificali gradu Constantinopolitanam rexit ecclesexaravit librum, in quo Origenis et veterum sententiam est secutus? Si igitur me reprehendis socios habere perspexeris, tu veritatis tuae saltem unum adstipulatorem proferre debeduca » , id est, omnia animalia quadrupedum, et serpentium terrae, et volatilium coeli. Quo dicto, ostenditur nullum hominem secundum naturam esse pollutum, s
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qͥ pͥnceps cucũcisioniᷤᷤ id imꝑau̾it gentilib: q̃ soli qͥ exiudeiᷤ erant debu̾in
obseruare: hoc siplacet. immo qr placet. ut qͥc̃q credũt exiudeiᷤᷤ. debitores
sint legis faciende: Tu ut ep̃s intoto orbe notissimꝰ. debes hanc ꝓmulgare
sententiã: ⁊massensũ tuũ om̃s ep̃os trahete. Ego in paruo tuguriundo cũ mo¬
nacis idest cum peccatorib m̃is. demagnis statuere ñ audeo. nisi hoc ingenue
confit̃i: me maioꝵ scripta leg̾e.⁊ in cõmẽtariis scđm omniũ consuetudinẽ
explanationẽ ꝗͣ pͥmꝰ. angeneᷤᷤ indecimo stromatũ libro. uibi epłam pauli adgã¬
lataᷤᷤ intp̃tat᷑. ⁊ ceti deincebs int̾p̃tes sunt secuti: Illã uł maxime causam
subintroducũt. ut porfirio respondeant blasphemanti: qui pauli arguit
ꝓcacitatẽ. quo pͥncipẽ apłoꝵ petrũ ausuꝰ ẽ tep̾hendere.⁊ arguere infaciẽ

Expanded text:
retur, qui princeps circumcisionis id imperauerit gentibus, quod soli, qui ex Iudaeis erant, debuerint retur, qui princeps circumcisionis id imperauerit gentibus, quod soli, qui ex Iudaeis erant, debuerint obseruare. hoc si placet, immo quia placet, ut, quicumque credunt ex Iudaeis, debitores sint legis faciendae, tu ut episcopus in toto orbe notissimus debes hanc promulgare sententiam et in adsensum tuum omnes coepiscopos trahere; ego in paruo tuguriunculo cum monachis, id est conpeccatoribus meis, de magnis statuere non audeo, nisi hoc ingenue confiteri, me maiorum scripta legere et in commentariis secundum omnium consuetudinem expositionem, quam primus Origenes in decimo Stromatum libro, ubi epistulam Pauli ad Galatas interpretatur, et ceteri deinceps interpretes sunt secuti, illa uel maxime causa subintroducunt, ut Porphyrio respondeant blasphemanti, qui Pauli arguit procacitatem, quod principem apostolorum Petrum ausus sit reprehendere et arguere in faciem
Abbreviated transcription (Latin):
one dignũ putau̾aᷤᷤ in explanatione nr̃a. eruditioniᷤᷤ tuȩ fuerat. querere utrũ
ea que scripsimꝰ hab̾ent᷑ ingrecis. Ut si illi ñdixissent. tunc meã ꝓpͥe sententiã
condempnareᷤᷤ : Preserũ cũ lib̾e in p̃fatione confessus sim. origenis cõm̃tarioᷤᷤ me¬
ẽẽ secutũ. ⁊ uel mea ł aliena dictasse. Et infinẽ eiꝰdẽ capituli q rep̃hendiᷤᷤ
scripserĩ. Sicui iste ñ placet sens qͦ nec petrꝰ peccasse. nec paulꝰ ꝓcacit᷑ t
ostenditur arguisse maiorẽ. deba ex ponere qͣ ꝯseq̃ntia paulꝰ in alto rephẽdat
qͥ ipse cõmiit. Exqͦ os tẽde me ñ exdefimto id defede q ĩg̾cis legerã. s exp̃ssĩ
ea q̃ seyam ut lectoris arbito derelinquerẽ. urrum ꝓbanda essent an imꝓbãdi
ii g ne quod ego petieram factes nouum argumentum reperisti. ut
asscreres gentileᷤ qui in cristum cre dissent legis onere liberos:

Expanded text:
taueras in explanatione nostra, eruditionis tuae fuerat quaerere, utrum ea, quae scripsimus, haberentur in Graecis, ut, si illi non dixissent, tunc meam proprie sententiam condemnares, praesertim cum libere in praefatione confessus sim Origenis commentarios me secutum et uel mea uel aliena dictasse et in fine eiusdem capituli, quod reprehendis, scripserim: Si cui iste non placet sensus, quo nec Petrus peccasse nec Paulus procaciter ostenditur arguisse maiorem, debet exponere, qua consequentia Paulus in altero reprehendat, quod ipse commisit\'. ex quo ostendi me non ex defe legeram, ut lectoris arbitrio derelinquerem, utrum probanda essent an inprobanda. Tu igitur, ne, quod ego petieram, faceres, nouum argumentum repperisti, ut adsereres gentiles, qui in Christum credidissent, legis onere liberos,
Abbreviated transcription (Latin):
Ideaq fuscep ea celebinuda cũ iã xp̃i ẽẽt apłs. ut doceret ñ ẽe ꝑuitiosa his
qͥ ea uellent si c̃aparentib ꝑ legẽ acceꝑant custodire. Rursi obseciote.
ut pace tua nim dolorẽ audiaᷤᷤ. Iudeoꝵ paułꝰ cerimoniaᷤ obseruabat :
acceperãt custodire. Ego econtrario loquar. ⁊ reclamãte mundo libera
uoce ꝓnunciẽ cerimonias iudeoꝵ: ⁊ ꝑmtiosas eẽ ⁊ moriferas xp̃ianiꝰ.
& quic̃q eaᷤᷤ obseruau̾it. siue exuideiᷤ siue exgentib. eũ ubaratrũ diaboli¬

Expanded text:
apostolus. ut doceret non esse perniciosa his, qui ea uellent, sicut a parentibus per legem acceperant, custodire. rursum obsecro te, ut pace tua meum dolorem audias. Iudaeorum Paulus caeremonias obseruabat, cacceperint, custodire. ego e contrario loquar et reclamante mundo libera uoce pronuntiem caeremonias Iudaeorum et perniciosas esse et mortiferas Christianis et, quicumque eas obseruau
Abbreviated transcription (Latin):
constituerẽt spẽ salutiᷤᷤ. qm ꝑdñm iħm salus ipsa q̃ illis sacram̃tis fignificabat᷑
aduenerat. tociꝰ sermoniᷤᷤ tui quẽ dispositione longissima ꝓtraxisti. hic sen¬
susẽ: ut petrꝰ non ertauerit meo qd hiᷤᷤ qͥ exiudeis crediderant putau̾it legẽ
eẽ seruandã. s in eo arecti linea deiuarit. quoᷤ gentes cogerst uidaidare: Cogerat
aiut ñ docentis imꝑio. s conuersationiᷤᷤ exemplo: Et pauluᷤᷤ non contraria sit
locutꝰ his q̃ ipse gesserat. s qͣre petrꝰ eos qui gentib erant uidaidare cõpeller.
Hec gͦ auł sũma ẽ questionis immo sententie tue. ut pꝰ euangłiũ xp̃i bene

Expanded text:
oniam per dominum Iesum salus ipsa, quae illis sacramentis significabatur, aduenerat. totius sermonis tui, quem disputatione longissima protraxisti, hic sensus est, ut Petrus non errauerit in eo, quod his, qui ex Iudaeis crediderant, putauerit legem esse seruandam, sed in eo a recti linea deuiarit, quod gentes cogeret iudaizare, cogeret autem non docentis imperio, sed conuersationis exemplo, et Paulus non contraria sit locutus his, quae ipse gesserat, sed quare Petrus eos, qui ex gentibus erant, iudaizare conpelleret. Haec ergo summa est quaestionis, immo sente
Abbreviated transcription (Latin):
te rursꝰ int̃rogo Cur caput raseriᷤᷤ. tur nudi pedalia exercueris. decerima¬
nis uideoꝵ ur obtuleriᷤᷤ sacrificia. ⁊ scdm legẽ hostie fueraꝓte imo¬
late : Unꝙ respondeb̾. ne scandalizent᷑ qͥ exuideis credider̃. Simulasti gͦ iudeũ:
ut uideoꝰ lucri faceres. & hanc ipsam simulationẽ ia cobꝰ: ⁊ cetite docuere
atbuno: ⁊ abeo missꝰ cesarea subcustodia militũ diligenti. note uidei q̃si si

Expanded text:
te rursus interrogo; cur caput raseris, cur nudipedalia exercueris de cerimoniis Judaeorum, cur obtuleris sacrificia, et secundum Legem hostiae pro te espondebis: \'Ne scandalizarentur, qui ex Iudaeis crediderant\'. simulasti ergo Iudaeum, ut Iudaeos lucrifaceres, et hanc ipsam simulationem Iacobus te et ceteri docuea tribuno et ab eo missus Caesaream sub custodia militum diligenti, ne te Iudaei quasi si
Abbreviated transcription (Latin):
ci rissiẽs ciroumcidit eũ ꝓpt̃ uideoᷤᷤ qͥ erãt in illis locis: Sciebant enĩ om̃o
qͥ pat̃ eiꝰ gentilis eẽt. Obeate apłe paule. qͥ inpetro rep̃henderã simulationẽ. quare
se subtraxisse agentib ꝓpt̾ metũ uideoꝵ qͥ abia cobo uenerant Cur timothenꝙ
filiũ hominiᷤᷤ gentilis utiq ⁊ipsũ gentilẽ eq eñi uideꝰ erat qͥ ñ fuerat cucum¬
⁊ petro p̃cessorituo. q aliqͣ fecerit meti fideliũ uideoꝵ. Rursũ sc̃ptũ ẽ. laułꝰ u
cum adhuc sustinusset dies multoᷤ. fr̃ib ualedicẽs: naiugauit abhine icipe usq¬
infinẽ istiꝰ epłe siriã. ⁊ cueo pͥscilla ⁊ aqͥli. ⁊ totondit sibi in chencriᷤ caput uo¬
p̃ceptũ moysi facere consuer̃. Uerũ hec ad comparationẽ eiꝰ rei que seqͥt᷑ parua st̃.
Refert lucaᷤᷤ sacre scriptor istorie. Cum uenissemꝰ iheressolinã. libent̃ fuscepert̃
noꝰ stes. Et sequentidie iacob ⁊ om̃s seniore ᷤᷤ qͥ cũ eo erant. euangłio illius cõp

Expanded text:
ens circumcidit eum propter Iudaeos, qui erant in illis locis; sciebant enim omnes, quod pater eius gentilis esset. o beate apostole Paule, qui in Petro reprehenderas simulationem, quare se subtraxisset a gentibus propter metum Iudaeorum, qui a Iacobo uenerant, cur Timotheum, filium hominis gentilis utique et ipsum gentilem — neque enim Iudaeus erat, qui non fuerat circumet Petro, praecessori tuo, quod aliqua fecerit meta fidelium Iudaeorum. rursum scriptum est: Paulus uero cum adhuc sustinuisset dies multos, fratribus \'uale\' dicens nauigauit Syriam eicens navigavit Syriam, et cum eo Priscilla et Aquila, et totondit sibi in Cenchreis caput; vopraeceptum Moysi facere consueverunt ? 10. Verum haec ad comparationem ejus rei quae sequitur, parva sunt. Refert Lucas sacrae scriptor historiae: Cum venissemus Jerosolnos fratres, et sequenti die Iacobus et omnes seniores, qui cum eo erant, euangelio illius comp
Abbreviated transcription (Latin):
eccła retulissẽt quanta feciss ds̃ cũ illiᷤ. ⁊ qr aꝑiuss gentib hostiũ fidei
qͥdã descendenteᷤᷤ deuidea. docebant fr̃s atq dicebũt. Nisi circucidamini
scđm morẽ moysi. non potestis salui fieri. Cõmota gͥ seditione ñ minima ad¬
uersꝰ paulũ ⁊ barnaba. statuer̃ ascend̾e ⁊ ipsi qͥaccusabant᷑. ⁊ hi qͥ accusa
ꝑrexissent : ex surrexer̃ qͥdã de heresi phariseoꝵ qͥ crediderãt inxp̃o dicen¬
tes. Opportet cicũcidi eos. ⁊ p̃ciꝑe illi ut seruent legẽ moysi. & cũ magna
suꝑħ u̾bo oritet᷑ questio. petrꝰ solita lib̾tate. uiri in qͥd fr̃s. uoᷤ scitis qm̃ ab
antiqͥs dieb in nob̃ elegit d̾s ꝑos mm̃ audire audire gentes u̾bũ eugłii:

Expanded text:
um illis et quia aperuisset gentibus ostium fidei, quidam descendentes de Iudaea docebant fratres atque dicebant: Nisi circumcidamini secundum morem Moysi, non potestis salui fieri. commota igitur seditione non minima aduersum Paulum et Barnaban statuerunt ascendere et ipsi, qui accusabantur, et hi, qui accusabperrexissent et surrexissent quidam de haeresi Pharisaeorum, qui cre- diderant in Christo, dicentesuper hoc uerbo oriretur quaestio, Petrus solita libertate: uiri, inquit, fratres, uos scitis, quoniam ab antiquis diebus in nobis elegit deus per os meum audire gentes uerbum e
Abbreviated transcription (Latin):
separatĩ ⁊ non publice : Neforte fidelib exnumero uideoꝵ qͥ legẽ puta¬
bant eẽ seruandã. ⁊ sic credendũ indño saluatore: fidei scandalũ nasceret᷑.
e affirmante paulo credendũ fit : Infacĩẽ illi pauluᷤᷤ restitisse ᷤ scribit.: quia
rep̃hensibilis erat. Ppius enĩ quã uenirẽt qͥdã aia cobo. cum gentib ede¬
bat. Cum aũt uenissẽt. subtrahebat se ⁊ segregabat. timẽs eos qͥ excit¬
cuincisione erant: ⁊ consenser̃ cum illo cẽti uidei. ita ut barnabaꝰ ad

Expanded text:
e al. in publico ? Ne forte fidelibus qui ex numero Judaeorum, Legem putabant esse servandam, et sic credendum in Domino Salvatore, fidei scandalum nasceretur. ed adfirmanti Paulo credendum sit — in faciem illi Paulus restitisse se scribit, quia reprehensibilis erat. prius enim, quam uenirent quidam a Iacobo, cum gentibus edebat; cum autem uenissent, subtrahebat se et segregabat timens eos, qui ex circumcision
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ⁊ om̃s simul pƀ̃ri transier̃. Hec non debent molesta. ẽẽ lectori:s
pẽ huiꝰ eẽ decreti:. legem pꝰ eugłiũ ñ eẽ seruanda. Deniq tante petrꝰ aucto¬
ritatis fuit: ut paulus in epła sua scripserit: deinde pꝰ annoᷤ ires. ueni ihe¬
rosolima uidere petrũ. ⁊ mansi ap̃ eum dieb .xu. Rursiumq in conse
quentib post annoᷤᷤ quatuordecĩ ascendi ttũ iherosolimã. cum barnaba:
assũpto into. Ascendi aut̃ scđm reuelationẽ.⁊ exposui eis eugłium qđ
p̃dico int̾ gentes: ostendẽs ñ habuisse securitatẽ euangłii p̃dicandi. isi
petri ⁊ qͥcũ eo erant. fusse̾ sententia roboratũ. Statimq seqͥt᷑. Separatis¬

Expanded text:
s et omnes simul presbyteri transierunt. Haec non debent molesta esse lectori sed pem huius fuisse decreti legem post euangelium non seruandam. denique tantae Petrus auctoritatis fuit, ut Paulus in epistula sua scripserit: Deinde post annos tres ueni Hierosolymam uidere Petrum et mansi apud illum diebus quindeatuordecim ascendi iterum Jerosolymam cum Barnaba, assumpto et Tito. Ascendi autem secundum revelationem, et exposui eis Evangelium quod praedico inter Gentes: » ostendens se non habuisse securitatem Evangelii praedicandi, nisi Petri, et qui cum eo erant, fuisset sententia roboratum. Statimque seq
Abbreviated transcription (Latin):
philosophiᷤᷤ. oatorib. ystoricis. poetis. et̾icis ᷤ. snicis. comicis. Epitaphiũ aut̃ ꝓpͥe
noui. Ghicliber uł de illustrib uir is. uł ꝓpͥe descriptorib ecclasticis appellandꝰ
est: Licet aplerisq em̃datorb imꝑitis. de auctorib dicat᷑ inscriptiis. Scđo loco q̃riꝰ.¬
cur dix̾im ĩ cõm̃tariis epłe adgalataᷤᷤ. paulũ id inperio non potiusse rep̾hendere
q ipse fecerat : nec inalio arguero simulationẽ cuiꝰ ipse tenebat᷑ reus: & asseris
rep̃hensionẽ apłicã non fitisse dispensatoriã s u̾ã: & me ñ debe doc̾e ñidatiũ. ẜ uni¬
uersa q̃ sc̃pta sunt. ita sonare ut scripta sũt. Adq̃ pͥmũ respondeodeb̾e prudẽtiã
tuã p̃fatiunde com̃tirioꝵ meoꝵ meminisse: dicentiᷤᷤ ex ꝑsona mea. Quid gͥ :
ego stultꝰ aut temerariꝰ. quid pollicear Qđ ille non potuit. minime quin pciꝰ¬

Expanded text:
philosophis, oratoribus, historicis, poetis, epicis, tragicis, comicis —; Epitaphium autem proprie novi. Ergo hic liber vel de Illustribus Viris, vel proprie de Scriptoribus Ecclesiasticis appellandus est: licet a plerisque emendatoribus imperitis de Auctoribus dicatur inscriptus. Jam icur dixerim in commentariis Epistolae ad Galatas, Paulum id in Petro non potuisse reprehendere quod ipse fecerat , nec in alio arguere simulationem cujus ipse tenebatur reus; et asseris, reprehensionem apostolicam non fuisse dispensatoriam, sed veram, et me non debere docere mendacium, sed universa quae scripta sunt, ita sonare, ut scripta sunt. Ad quae primum respondeo, debuisse prudentiam tuam Praefatiunculae Commentariorum meorum meminisse, dicentis ex persona mea. « Quid igitur ego stultus, aut temerarius, qui id pollicear, quod ille non potuit? Minime: quin p
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ nt̃o uulnꝰdo medendũ pitas. ꝗͥ acuforatũ uimo punctũ dr̃. huiꝰ sententie
medearis uulneri. q lancea ⁊ut ita dicã falarice mole ꝑcussũ ẽ. Neq enĩ
enuusdẽ ẽ eriminis. in explanatione scripturaꝵ diusas maioꝵ sententia᷑ pone
⁊ heresim sceleratissimã rursũ in eccłã introdiicere.Sinaũt hec nob incũ¬
bit necessitas. ut uideos cũ legitimis suscipiamꝰ.⁊ licebit eis obseruare
fierent: s nos uided̾ facerẽt. Quis enĩ hoc xp̃ianoꝵ pacient̃ audiat. q̃ intua

Expanded text:
tro uulnusculo medendum putas, quod acu foratum, immo punctum dicitur, huius sententiae medearis uulneri, quod lancea et, ut ita dicam, phalaricae mole percussum est. neque enim eiusdem est criminis in explanatione scripturarum diuersas maiorum sententias ponere et heresim sceleratissimam rursum in ecclesiam introducere. sin autem haec nobis incumbit necessitas, ut Iudaeos cum legitimis suis suscipiamus, et licebit eis obseruare fient, sed nos Iudaeos facient. Quis enim hoc Christianorum patienter audiat, quod in tua
Abbreviated transcription (Latin):
habere m̃tit᷑. s cũ am̃o condolentis cogitat quẽ ad modũ sibi seruur uelit si ipse egi¬
tiret. Namutiq uideus erat: xp̃ianꝰ aũt factꝰ. ñ uideoꝵ sacram̃ta reliquerat:
que conuenient̃ ille ppłs i legitimo tp̃re quo opportebat acceꝑat. Ieoq suscep̃

Expanded text:
habere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quemadmodum sibi seruiri uellet, si ipse aegrhabere mentitur, sed cum animo condolentis cogitat, quemadmodum sibi seruiri uellet, si ipse aegrotaret. nam utique Iudaeus erat, Christianus autem factus non Iudaeorum sacramenta reliquerat, quae conuenienter ille populus et leg
Abbreviated transcription (Latin):
gladio confirmata ẽ. Didicimꝰ q̃ ꝓpt̃ metũ uideoꝵ. ⁊ petrꝰ ⁊ paulꝰ equalit̾ finre¬
rint legis se p̃cepta seruare. Qua gͥ fronte.qua audatia paulꝰ in alto rephen¬
dat đ ipse cõmisit EEgo imo alii ante me exposuer causã qͣm putauer̃. Non
ffitiosũ mendatui defendenteᷤᷤ sic̃ tu scribiᷤᷤ. s docentes honestã dispensationẽ. ut
⁊ apłoꝵ prudentiã demõstrarent. ⁊blasphemantiᷤᷤ porfiri inpudentiã cocicerẽt.
qͥ paulĩ ⁊ petrũ puetili dicit. int̾ se pugnasse certamme: Immo exarsisse pau¬
lum inuidia uirtutũ petͥ.⁊ ea scripsisse iactant̃ ułq̃ ñ fecerit. ł si fec̃ ꝓcacitei
fecerit: sinalio rep̃hendẽ  qͥ ipse commiserit. Intp̃tati sunt lit potuer̃. Tuq̃m̾
istum locũ edisseraᷤᷤ. Utiq meliora dicturꝰ. qͥ uetũ sentẽtiã rȩꝓhasti: Scribiᷤ
adme in epła tna. neq enĩ ame docendus es. qͣmͦ intelligat᷑ q̃ idẽ dicit: Factꝰ su

Expanded text:
gladio confirmata est. Didicimus, quod propter metum Iudaeorum et Petrus et Paulus aequaliter finxerint legis se praecepta seruare. qua igitur fronte, qua audacia Paulus in altero reprehendat, quod ipse commi- sit ? ego, immo alii ante me exposuerunt causam, quam putauerant, non officiosum mendacium defendentes, sicut tu scribis, sed docentes honestam dispensationem, ut et apostolorum prudentiam demonstrarent et blasphemantis Porphyrii inpudentiam cohercerent, qui Paulum et Petrum puerili dicit inter se pugnasse certamine, immo exarsisse Paulum inuidia uirtutum Petri et ea scripsisse iactanter, uel quae non fecerit uel, si fecit, procaciter fecerit id in alio reprehendens, quod ipse commiserit. interpretati sunt illi, ut potuerunt; tu quomodo istum locum edisseres? utique meliora dicturus, qui ueterum sententiam reprobasti. Scribis ad me in epistula tua: neque enim a me docendus es, quomodo intellegatur, quod idem dicit: \'factus sum
Abbreviated transcription (Latin):
amus panẽ quem fregit dñs deditq discipłiᷤᷤ. eẽ corpus dñi salua¬
toris. ipso dicente adeoꝰ. accipite ⁊ comedite ħ ẽ corpꝰ m̃m .⁊ calicẽ
illũ eẽ dequotũ locitus ẽ bite ex ħ omnes hic ẽ sang uis m̃s noui

Expanded text:
amus panem, quem fregit dominus deditque discipulis, esse corpus domini saluatoris ipso dicente ad eos: accipite et comedite, hoc est corpus meum, et calicem illum esse, de quo iterum locutus est: bibite ex
Abbreviated transcription (Latin):
forłes hauriret calor. lasso anclitu tristẽ auunculũ c̃solabat᷑. Letꝰ erat uultꝰ. ⁊ untuersis e¬
sũ se erigens salutare penieales. Intelligeres eũ ñ emori. s emigrare: ⁊̃ mutare Amicos.
ñ relinquere. Uoluuał ꝑ ora lacrimȩ ⁊ obfirmato animo ñ queo dissimulare dolorẽ
patior. Qs exedet in tali illũ tpr nr̃e necessitudinis recordari. ⁊ luctande anima studioꝵs scicẽ
ꝗͦ mecũ parit̃ diligebus. Atq in talia ũba defec̃ auunculi sin manũ erecordatione ẽcrectans.
Scio qͥ nolueris amorẽ in te cuur̃ sic ꝓlare. ⁊ affectũ patriȩ magis qͣsisse in ꝓsꝑis. shuicemo

Expanded text:
fontes hauriret calor, lasso anhelitu tristem auunculum consolabatur. laetus erat uultus et uniuersis cfontes hauriret calor, lasso anhelitu tristem auunculum consolabatur. laetus erat uultus et uniuersis csum se erigens salutare uenientes: intellegeres illum non emori, sed migrare, et mutare amicos, non relinquere. uoluuntur per ora lacrimae et obfirmato animo non queo dolorem dissimulare, quem patior. quis crederet in tali illum tempore nostrae necessitudinis recordari et luctante anima studiorum scire quem mecum pariter diligebus.\' atque in talia uerba defecit auunculum manu, me recordatione contrectans. k Scio, quod nolueris amorem in te