comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
agnosceret: Absit ut ea que ꝓpt̾ bonum aclicitũ ficimꝰ aut
habens. si quid ꝑ hec p̃t̾ nt̃am uoluntatẽ cuiquã mali accidit
nibis imputetur. Alioqͥn nec ferramenta domestica ⁊ agrestia st̃
iñ licet priuata potestatae alicui hominẽ occide̾ uł innocũ¬
tem. cuiuis occidendi licentiã lex nulla ꝯcedit. ꝓfecto ⁊̃ qui
scipsum occidit homicida ẽ. & tanto fit nocentior cũ se occidit.
quanto innocentior in eo causa fuit. quia se occidendũ putauit
lte uNon licet homini seipsum occidẽ. cũ in eo qd scriptũ ẽ ñ occi¬
des nichil dem̃. iddito. nullus nec ipse utiq cui p̃cipitur intl
ligutur erceptus. Item. Quasdam il exceptiones eaidem ipsa di¬
iiuis fecit iuuctorias. ut liceat hominem occidi . S. his exceptis
quos occidi iubet. siue data lege. siut ao ꝑsonam ꝓ tp̃r exp̃sia
iusione ñ aũ ipse occidit qui ministium debet iubenti. sicut

Expanded text:
agnosceret. Absit ut ea quae propter bonum ac licitum facimus, aut agnosceret. Absit ut ea quae propter bonum ac licitum facimus, aut habemus, si quid per haec praeter nostram voluntatem cuiquam mali acciderit, nobis imputetur. AlioSi non licet privata potestate alicui hominem occidere vel innocentem cujus occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui seipsum occidit homicida est; et tanto fit nocentior cum se occiderit, quanto innocentior in eo causa fuit qua se occidendum putavit. Item: non licet homini seipsum occidere cum in eo quod scriptum est: Non occides , nihil deiligitur exceptus? Item infra euina fecit auctoritas, ut non liceat hominem occidi. Sed his exceptis, quos Deus occidi iubet siue data lege siue ad personam pro tempore expressa iussione, non autem ipse occidit, qui ministerium debet iubenti, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
humani ꝓhibent. de occidendis hominibus ne ab eis quis &
cidatur. ñ michi placet ꝯsiliũ nͥ forte sit nules. aut publica func¬
tione teneatur. ut ñ ꝓse hoc faciat. s ꝓ aliis. uł ꝓciuitate uͥ ⁊̃ ipse
ẽ. accepta legitima potestate sieiꝰ ꝯgruit ꝑsone. Qui u repellunt᷑
aliquo terrore ne male faciant. ⁊̃ ipsis aliquio fortasse p̃statur.
hinc aut̃ dictũ ẽ. ñ resistamus malo. ne nos uinoicta delectet:
que alieno malo animũ pascit. ñ ut correctionem hominum
negligamꝰ. uñ ñ reus ẽ mortis aliene. quicũq sue possessioni mu¬
roꝵ circũ duxi̾t. si aliquis ex ipsoꝵ usu ꝑcussus intereat. Neq rꝰ
occidat. aut iõ ñ debẽt xp̃iani boues hr̃e cormua. aut equus un¬
noticiam. ꝑferret insidias sibi aquibusdam ꝑditis p̃p arari. ⁊
ob hoc ductores accep̃.armatos. isi in illa arma scclerati homĩes
incidissent paulus in effusionem sangninis illoꝵ suũ crim̃

Expanded text:
male fit. De occidendis hominibus, ne ab eis quisque occidatur, non mihi placet consilium, nisi forte sit miles aut publica functione teneatur, ut non pro se hoc faciat sed pro aliis uel pro ciuitate, ubi etiam ipse est, accepta legitima potestate, si eius congruit personae. qui uero repelluntur aliquo terrore, ne male faciant, etiam ipsis aliquid fortasse praestatur. hinc autem dictum est: Non resistamus malo, ne nos uindiquae alieno malo animum pascit; non ut correctionem hominum negligamus. Unde nec reus est mortis alienae, qui suae possessioni murum circumduxerit, si aliquis ex ipsius ruinis percussus intereat. Neque enoccidat; aut ideo non debent christiani boves habere cornua, aut equus unnotitiam perferretur, insidias sibi a quibusdam perditis praeparari, et ob hoc deductores accepit armatos , si in illa arma scelerati homines incidissent, Paulus in effusione sanguinis eorum suum crimen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si dux̃ alteram ñ tenetur. Si hoc ꝓbare nequiui̾t: de fide fracta
penitentiã accipiat. s ñ ꝑꝑ hoc eiusdem .R. c̃iuigiũ soluatur.¬
ane coniunctiones c̃sanguineoꝵ omĩ mͦ ficri ꝓhibemus.
huiᷤ modi naniq incestũ qui iã fere stimulante humani gn̾is
⁊ ab hereoitate repellunt.

Expanded text:
etsi duxit alteram, non tenetur. Si hoc probare nequierit, de fide fracta etsi duxit alteram, non tenetur. Si hoc probare nequierit, de fide fracta penitentiam accipiat, sed non propter hoc eiusdem Rainaldi coniuane conjunctiones consanguineorum omnino prohibemus, hujusmodi namque incestus, quia jam fere, stimulante generis humani et ab haereditate repellunt.
Abbreviated transcription (Latin):
e p̃cepto quo ꝓhibetur uxor dimitti nͥ ꝑꝑ fornicationem: Augꝰ in
scrupulosissime disputaui. S quã uelit dñs intelligi fornicationẽ.
ꝑꝑ quã liceat dimittẽ uxorem. utrũ eam que dampnatur in
stupris an illã de qua dr̃. ꝑdidisti omẽm qui fornicatur abste.
lpost pauca. Quatenꝰ intelle̾genda atq limitanda sit hec for¬
nicatio. ⁊ utrũ ⁊̃ ꝓpt̾ hanc liceat dimitt̾e̾ itxorem: latebrosis¬
sima questio ẽ. Licere tñ ꝑꝑ istam que instupris cõmittitur.
atore p̃sentiũ referente cognouimus. q eustachiꝰ miles ramal¬
dum militem de fide data ĩpetit. qd suã eẽt filiã in tp̃r accepturꝰ.
⁊ cam in suam de manu in manũ susceꝑit. Cetm̃ ramaldus con¬
ditionalit̾ fidem dedisse. ⁊ eam accepisse asserit. Quã c̃ditione
quassata. iudeł accipiende pecunie: altãm duxit. Igitur si ꝑcatho¬
licos uiros ꝓbare potuerit idem .R. fidei date c̃ditionẽ int̾sitam.

Expanded text:
ecepto quo prohibetur uxor dimitti, nisi propter fornicationem, hic scrupulosissime disputavi . Sed quam velit Dominus intelligi fornicationem, propter quam liceat dimittere uxorem; utrum eam quae damnatur in stupris, an illam de qua dicitur, Perdidisti omnem qui fornicatur abs te , o — sed quatenus intellegenda atque limitanda est haec fornicatio et utrum etiam propter hanc liceat dimittere uxorem, latebrosissima . quaestio est. licere tamen propter istam, quae in stupris committitur, Latore presentium referente cognovimus, quod Eustachius miles Rainaldum militem de fide data impetit, quod suam esset filiam in tempore accepturus, et eam in suam de manu in manum suscepit. Ceterum Rainaldus condicionaliter fidem dedisse et eam accepisse asserit. Qua condicione cassata, videlicet accipiende pecunie, alteram duxit. Igitur si per catholicos viros probare potuerit idem Rainaldus fidei date condicionem intersitam,
Abbreviated transcription (Latin):
nascuntur. quib accrescunt patruus magnus. amita magna.
.i. aui paterni fr̃ ⁊ soror. Auunculus magnꝰ. mat̾ta magna.
.i. auie tam pat̾ne ꝗͣm mat̾ne fr̃ ⁊ soror. Uinto gradu
ueniunt supͣ qͥdẽ atau̾s attauia. infra adnepos adneptis. Exobli
quo frĩs ⁊ sororis. ꝓnepos ꝓneptis. fr̃s patrueles. sorores patrueles.
amitini. amitine. ꝯsobrini ꝯsobrine filiꝰ uł filia. ꝓprius consobri¬
nꝰ osobrina .i. patrui magni. amite magne. auunculi magni.¬
matertere magne filius uł filia. Quib accrescunt ꝓpatruus . ⁊a¬

Expanded text:
nascuntur. Quibus adcrescit patruus magnus amita magna, id nascuntur. Quibus adcrescit patruus magnus amita magna, id est aui paterni frater et soror: auunculus magnus matertera magna, id est auiae tam paternae quam maternae frater et soror. Quinto gradu ueniunt supra quidem atauus atauquo fratris et sororis, pronepos, proneptis: fratres patrueles, sorores patrueles: amitini, amitinae: consobrini, consobrinae filius, vel filia, proprius consobrinus, consobrina, id est, patrui magni, amitae magnae, avunculi magni,materterae magnae filius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtinentur suꝑiori linea auis. auia. Inferiori nepos neptis. in
transuersa frater. soror. que ꝑsone duplicant᷑. Auus enim. ⁊ a¬
uia. tam expatre quã ex matre accipiuntur. Que ꝑsone seq̃n
ipso ordine duplicantua. Iste ꝑsone in scdo gͣdu sõ duplices ap¬
appellantur. quia duo aui ⁊ paternꝰ. ⁊ maternꝰ est.Item. duo
gn̾a nepotũ sunt. siu e ex̃ filio siue ex filia ꝓcreati. fr̃ ⁊ soror ex
transuerso ueniunt .i. aut fr̃ patris. aut fr̃matris. qui aut
patruus. aut auunculus nominatur. qui uipsi hoc ordine
infra ꝓ nepos ꝓuertis. Ex oblico fr̃is sororisq filius uł filia. Pa
fr̃ ⁊ soror. Quarto gradu ueniunt supͣ ab auus. ab auia. in¬
fra abnepos abneptis. ex oblico fr̃is ⁊ sororis. nepos. neptis. fr̃ pa¬
truelis. soror patruelis .i.patrui filiꝰ uel filia. consobrinus con¬
sobrina .i. auunculi ⁊ matertẽ filiꝰ uł filia. amitinꝰ amitina.
.i. amite filiꝰ uł filia. Itemq ꝯsobrini qui ex duab sororibus

Expanded text:
tinentur superiori linea, avus, avia: inferiori, nepos, neptis. In transversa frater, soror, quae personae duplicantur. Avus enim et avia, tam ex patre, quam ex matre accipiuntur. Quae personae seipso ordine duplicantur. Istae personae in secundo gradu ideo duplices appellantur, quia duo avi, et paternus est, et maternus. Item duo genera nepotum sunt, sive ex filio, sive ex filia procreati. Frater et soror ex transverso veniunt, id est, aut frater patris, aut frater matris; quia aut patruus, aut avunculus nominatur. Qui et ipsi hoc ordine infra pronepos proneptis: ex obliquo fratris sororisque filius filia, pat id est matris frater et soror. Quarto gradu ueniunt supra abauus abauia: infra abnepos abneptis: ex obliquo fratris et sororis nepos neptis, frater patruelis soror patruelis, id est patrui filius filia, consobrinus consobrina, id est auunculi et materterae filius filia, amitinus amitina, id est amitae filius filia: itemque consobrini, qui ex duabus sororibus
Abbreviated transcription (Latin):
cus. Illis seorsũ se iunctis. ex radice illiꝰ trunci egdiuntur isti¬
ramusculi. nepos ⁊ neprtis. primꝰ. ꝓnepos. ⁊ nepatis: scđs. Ab ne¬
pos:⁊ abneprtis: t̃ciꝰ. Ad nepos. ⁊ ad neptis: qͣrͣtus. Trinepos ⁊ tri
neptis: quintus. Trinepotis nepos. ⁊ trineptis nepta : sextus.
hec ꝯsanguunitas dum se paulatim inꝓpaginum ordinib
dirimens usq ad ultimũ gradum sese subtͣterit. ⁊ ꝓpinquitas
eẽ desierit. tunc primũ lex matrimonii uinculum repecit.
i quodanmͦꝰ reuocabit fugientem. lõ aut̃ usq ad septimũ
generis gͣdũ osanguinitas ostituta ẽ. ut sic̃ in sex. etatibus
mundi gnatio. ⁊ hõis status finitur. ĩta ꝓpinquitas gn̾i̾s
Rogeniem suã unũqueniq ad septimã obseruare decer¬
nimus gnationem. ⁊ quandui se agnoscunt. affinitate
ꝓinquos. ad. ꝯiugalem copulam accedere denegamus. Quod
ullus fideliũ usq adaffinitatis lineã .i. usq ad. Uiͦi. ꝓge¬

Expanded text:
cus; illis seorsum sejunctis ex radice illius trunci egrediuntur isramusculi: nepos, neptis: primus; pronepos, proneptis: secundus; abnepos, abneptis: tertius; atnepos, atneptis: quartus; trinepos, neptis, quintus: et trinepotis nepos et trinepotis neptis, sextus. Haec consanguinitas, dum se paulatim in propaginum ordinibus dirimens, usque ad ultimum gradum sese subtraxerit, et propinquitas esse desierit, tunc primum lex in matrimonii vinculum recipietur, et quodammodo revocabit fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut in sex aetatibus mundi generatio et hominis status finitur, ita propinquitas generis rogeniem suam unumquemque ad septimam observare decernimus generationem, et quandiu se agnoscunt affinitate propinquos, ad conjugalem copulam accedere denegamus. Quod ullus fidelium usque ad affinitatis lineam, i
Abbreviated transcription (Latin):
tuã adult̾iũ. ⁊ incestum ꝑpetrasti. nec in ꝯiugio nec in adultio
illam tibi sociabis. nec cũ illa ad unã mensam manducabis ⁊ bi¬
bes. aut sub uno tecto manebis nisi forte ineccłia. aut in aliqͦ
publico loco. ubi nulla mala suspicio possit ẽẽ.⁊ ibi coram testi¬
b idoneis ꝓ certa necessitate parit̃ colloquamini nec aliam con¬
nigem accipies forte pꝰt per actam penitentiam tibi data fut̾t¬

Expanded text:
tuam adulterium et incestum perpetrasti, nec in conjugio nec in adulterio tuam adulterium et incestum perpetrasti, nec in conjugio nec in adulterio illam tibi sociabis, nec cum illa ad unam mensam manducabis et bibes, aut sub uno tecto manebis, nisi forte in ecclesia aut in aliquo publico loco, ubi nulla mala suspicio possit esse, ut ibi coram testibus idoneis pro certa necessitate pariter colloquamini. Nec aliam conjugem accipies, nisi forte post peractam poenitentiam tibi licenti
Abbreviated transcription (Latin):
alia matrimonia otͣhere ñ ꝓhibeantur urbanꝰ .ii. syriaco genu
otificamꝰ tibi. ut tresaut duo expropinquiorib usi ep̃o¬
iam defuncte uxoris eiꝰ qui accusatur uel uiue. hanc propin¬
quitatem iurenirando firmauint. uł si tres aut duo ex anti¬
quiorib genuensibus quib hec ꝓpinquitas nota ẽ. qui bone
fame uãcis testimonii sint. remoto amore. timore. p̃cio. ⁊ oĩ
malo studio supͣdicto. mͦ ꝯsanguinitatem firmauint. sine om̃i
mora ꝯiugia dissoluantur. Quod si ꝓpinqui uł ext̾nei uerbis
tm̃ ꝓpinquitatem testantur. ⁊ turamento ꝓbare ł noluint
penitentia ꝑꝑ infami.am uł peccati maculam si forte in hac
re ꝯtraxerint aliquã iniungatur. lũramentum destium¬
lluo sac̃m e it̾um q ĩste iurauit oe illa parentela q̃ int̃ illũ.ti.
⁊ eiꝰ mnigem .n. cõputatur. q̃tu illud obseruabis in quantum
tue ꝯsanguinee .n. cum qua contͣ legem ⁊ rectam xp̃i anitatẽ

Expanded text:
alia matrimonia contrahere non prohibeantur. CAP. 54. - In qualia matrimonia contrahere non prohibeantur. CAP. 54. - In qutibi, ut postquam tres, aut duo ex propinquioribus jam defunctae uxoris ejus, qui accusatur, vel vivae, hanc propinquitatem jurejurando firmaverint, vel tres, aut duo ex antiquioribus Genuensibus, quibus haec propinquitas nota est, qui bonae famae et veracis testimonii sint, remoto amore, timore, pretio et omni malo studio, supradicto modo consanguinitatem firmaverint, sine omni mora conjugia disspinquitatem testantur et juramento probare, vel nolpoenitentia propter infamiam, vel peccati maculam si forte in hac re contraxerint aliquam injungatur. CXXIV. UIstud sacramentum quod iste juravit de illa parentela, quae inter illum N. et ejus conjugem N. computatur, quod tu illud observabis in quantum tuae consanguineae N. cum qua contra legem et rectam Christianitatem
Abbreviated transcription (Latin):
pugnatur. ds aꝑtis celis spectat. ⁊ partem quã inspicit iu¬
qui nulla suꝑiore ac legitima potestate uel iubente ce
dente. in sanguinem alicuiꝰ armatur. Item. Siue deo siue
aliquo legitimo imꝑio iubente. gerenda bella suscipiunt᷑
ã bonis. cũ nec rerum humanarũ ordine inuenitur. ubi
eos tale aliquid uel iubẽ uel in talib obedire ordo ipse con¬
stringit. Alioqͥn ioħes cũ ad eũ baptirandi causa milites ueni¬
rent dicentes. ⁊ nos quid faciemus. respond̾et eis arma abicite.
miliciam istam deserite. neminem ꝑcutite. ꝓsternite nemi
nistros legis ⁊ ñ ultores iniuriarum suarum. s salutis publi¬
ce defensores. respondit eis. neminem concusseritis. nulli
calumpniam fecitis. sufficiat uobis stipendiũ ur̃m. Item.

Expanded text:
pugnatur, Deus apertis coelis spectat, et partem quam inspicit jupugnatur, Deus apertis coelis spectat, et partem quam inspicit juqui, nulla superiore ac legitima potestate, vel jubente vel cogente, in sanaliquo legitimo imperio jubente, gerenda bella suscipiuntur a bonis, cum in eo rerum humanarum ordine inveniuntur, ubi eos tale aliquid vel jubere, vel in talibus obedire juste ordo ipse constringit. Alioquin Joannes cum ad eum baptizandi milites venirent dicentes: Et nos quid faciemus? responderet eis, Arma abjicite, istam militiam deserite, neminem percutite, prosternite neminnistros legis, et non ultores injuriarum suarum, sed salutis publicae defensores, respondit eis: Neminem concusseritis, nulli calumniam feceritis, sufficiat vobis stipendium vestrum . Item.
Abbreviated transcription (Latin):
nam causam: Habeto duo ł tres testes. patrẽ ⁊ filiũ ⁊ spm̃
falsis testib urgebatur. trinitas illun conscientia atq in oc¬
culto suffragabat᷑. Illa trinitas de occulto unũ testem dani¬
ultoꝵ relatione cognouimus te ꝓpriam uellen astĩolo¬
abicere uxorem. ⁊ ad herere alt̾i p̃tendentem ꝯsanguinitatis
occasionem. uñ aplica auetoritate int̾dicendo mandamus
tibi. ut hanc quã nẽ habes uxorem nullatenꝰ p̃sumas dimit¬
tere. uł aliã ducere. donec apud ep̃ oꝵ religiosoꝵ ꝯciliũ causã

Expanded text:
nam causam, habeto duos vel tres testes, Patrem et Filium, et Spfalsis testibus urgebatur, Trinitas illi in conscientia atque in occulto suffragabatur: illa Trinitas de occulto unum testem Danicognovimus te propriam velle abjicere uxorem, et adhaerere alteri, praetendentem consanguinitatis occasionem. Unde apostolica auctoritate interdicendo mandamus tibi, ut hanc quam nunc habes uxorem nullatenus praesumas dimittere, vel aliam ducere, donec apud episcoporum religiosorum concilium causam
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ tu pat̃ inme ⁊ ego inte ⁊ ipsi in uobis unũ sint. Siquis
temeratio ausu ⁊ sacrilegio. indefuncto querit ꝓpinquitatẽ.
uł si ab attõ. affinitatis uocabula dissipare. ł susceptã sobo¬
lem alt̾iꝰ copule eͤdens legitime sociari ꝓpinquitatis pͥoris.
hic negat dĩ u̾bũ ualidũ eẽ ł forte. Et qui tã facile ł tã uelo¬
cit q̃rit dissolũe. hic ñ credit u̾bũ dĩ mane̾ in et̾nũ. Confice t̾ram
ex imͣ locis distantib magna int̾capedine.: ic̃fectã ic̃glucinatam
finge cuiusconq fig̾e ł imm̃sicatis corpꝰ uolueris. Ex ꝯc̃ matiscensi.
ane ꝯsanguinitasque in ꝓpͥo uiro obseruanda ẽ. ħ nimirũꝙ̾. iu¬
in uxoris parencela de lege nuptiarũ custodienda ẽ. Quia c̾stat
eos duos fuisse in carne una. communis illis utq parencela eẽ credñ¬
copulet᷑. Ubi aũ post int̾lictũ factũ fu̾it inuencũ: separet᷑. lohe¬

Expanded text:
sicut tu Pater in me, et ego in te; et ipsi in nobis unum sint . Si quis sicut tu Pater in me, et ego in te; et ipsi in nobis unum sint . Si quis temerario ausu et sacrilego in defuncto quaerit propinquitatem, vel sub altero affinitatis vocabula dissipare, vel susceptam sobolem alterius copulae credens legitime sociari propinquitatis prioris; hic negat verbum Dei validum esse vel forte. Et qui tam facile vel tam velociter quaerit dissolvere, hic non credit verbum Domini manere in aeternum. Conspice terram ex quatuor locis distantibus magna intercapedine et confectam et conglutinatam, finge cujuscunque figurae vel immensitatis corpus volueris Ex concilio Matisconensi. Sane consanguinitas quae in proprio viro observanda est, haec nimirum in uxoris parentela de lege nuptiarum custodienda est; quia constat eos duos fuisse in carne una; communis illis utraque parentela esse credencopuletur. Ubi autem post interdictum factum fuerit inventum separetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tͣnsient. Añꝗͣ ds in carne int̾ homines appareret. eo inspirante
dix̃ adam. Quamiobrẽ relinquet homo patrẽ ⁊ matrẽ suam.
⁊ adherebit uxori sue. ⁊ erunt duo incarne una. Cui ñ otͣdrx̃
manitate apparuit. int̾rogatũ ẽ. si licitũ eẽt homini uxorẽ
dudẽt copulam maritalem. Uñ ꝓtulit statim in medium
cãdem sententiam. quã añ scła manens cũ patre ũbũ inspi¬
iauit in adam. ipse ofirmans qd ipse ꝓtiꝰ ꝓtulit homo. quã
Nã uno defuncto insuꝑstite affinitas ñ deletur. nec alia copu¬
teriꝰ ꝯiunctionis sobolem placet ad ipsiꝰ affinitatis pͥoris siqui¬
dem tͣnsire osortiũ. ꝓ eo qd ũbũ dñi uatidũ ẽ ⁊ forte. ⁊ ut in¬
quiens dixit. ꝓpha. qm̃ ipse dixit ⁊ facta sunt. ipse manda
Nam pot̃ ꝑ uerbũ suũ atq p̃ceptũ efficere duo in carnem
unã.⁊ masculũ ⁊ feminã. qui in numerani multitudinem
sexiis utriꝰq ñ destitit. secũ facẽ unũ. sic̃ ꝑ se uĩtas dixit. Non ꝓ his

Expanded text:
t ei Adam: Quamobrem relinquet homo patrem suum, et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una ; cui non contramanitate apparuit, interrogatum est si licitum esset homini uxorem rcluderet copulam maritalem: unde protulit statim in medium eamdem ipsam sententiam quam ante saecula manens cum Patre Verbum inspiraverat in Adam, ipse confirmans quod ipse primus protulit homo: Quamonam uno defuncto, in superstite affinitas non deletur, nec alia copu alius conjunctionis soboles placet ad ipsius affinitatis, prioris siquidem, transire consortium, pro eo quod verbum Domini validum est, et forte et, ut inquNam post verbum suum atque praeceptum effecit Deus duo carnem unam, id est masculum et feminam qui innumeram sexus multitudinem non destitit secum facere unum, sicut per se Veritas dixit: Non pro his
Abbreviated transcription (Latin):
de adinquisita respondeo. Sedem apłicam osulere dec̃iusti. si
alio uiro cognationis uocabula dissoluantur. uł si suscepte
soboles possint legitime ad pͥoris uiri cognationis tnͣsire co¬
pulam. Est enĩ u̾bũ dñi ualidũ ⁊ forte. ẽ durabile. ẽ ꝑseuera¬
bile. ẽ immutabile. ñ momentaneũ. ñ tͣnsitoriũ. Ait aũt ꝑse

Expanded text:
de ad inquisita respondeo. Sedem apostolicam consulere decrevisti, si de ad inquisita respondeo. Sedem apostolicam consulere decrevisti, si alio viro cognationis vocabula dissolvantur, vel si susceptae soboles possint legitime ad prioris viri cognationis transire copulam. Est enim verbum Domini validum et forte, est durabile, est perseverabile, est immutabile, non momentaneum, non
Abbreviated transcription (Latin):
ut discidium coniugii fieret. si postea in tali copulatione
ꝑmanere possent. de talib sic respondendũ ẽ. Si filiolam aut
legitimi unus aut ambo ex industria fecint. ut filium suũ
de fonte suscipiant. ut discidiũ fiat : tale osiliũ damus. Si in¬
nupti manere uoluint. bonum ẽ. Sin aut̃: gͣuis penitentia
insidiatori iniungatur. ⁊ simul maneant. Et si suꝑiuxi̾t
p̃uaricator ꝯiugñ. acerrima penitentia mułtetur. ⁊ sine
ui spualem ht̃ compatrem. cuiꝰ filiũ de lauacrho saeri
fontis accepit. ⁊ eiꝰ uxor cũmat̾. ñ ẽ. liceat ei defuncto cõ¬
patre suo. eiꝰ uiduam in uxorem ducẽ si nullam hñt con¬
sanguinitatis ꝓpinquitatem. Quid enĩ: Numquid ñ possunt
ningi. quos nulla ꝓximitas carnalis. uł nulla generatio se¬
studiose sagacitati fr̃ amande quas debeo refero grates.
qm̃ quesisti que debiusti. ⁊ iocundũ reddidisti me. Uñ placi¬

Expanded text:
ut discidium conjugii fieret, si postea in tali copulatione ut discidium conjugii fieret, si postea in tali copulatione permanere possent de talibus sic respondendum est. Si filiolam, aut legitimi unus aut ambo ex industria fecerint, ut filium suum de fonte suscipiant, ut discidium fiat, tale consilium damus. Si innupti manere voluerint, bonum est. Sin autem, gravis poenitentia insidiatori injungatur, et simul maneant, et si supervixerit praevaricator conjugi, acerrima poenitentia multetur, et sine itualem habet compatrem, cujus filium de lavacro sacri fontis accepit, et ejus uxor commater non est, liceat ei defuncto compatre suo ejus viduam ducere in uxorem, si nullam habet consanguinitatis propinquitatem. Quid enim? Nunquid non possunt conjungi, quos nulla proximitas carnalis, vel in id generatio sestudiosae sagacitati, frater amande, quas debeo refero grates, quoniam quaesisti quae debuisti, jucundum reddidisti me. Unde placi
Abbreviated transcription (Latin):
erũ pꝰt multũ tp̃ris a felice messane siliciȩ p̾sule reqͥsitꝰ utrũ
augtino gregoriꝰ scͥpserit. ut angloꝵ qͣta gn̾atiõe ꝯtͣctamat¬
monia minime soluentur. humillimꝰ pat̾ gregoriꝰ. int̾ cetã talẽ
ipsi ⁊ angloꝵ gn̾ti. q nuꝑ ad fidem uenbsatit. ne a bono quos
ceꝑat metuendo austĩora recedẽt. specialit̾ iñ gnalr̾ certil¬
sime scripsisse me cognoscas. Uñ mͥ om̃is romana eiuitas te¬
stis existit. nec ea intentione hec illis scripsi manoata ut
postquã firma radice infide fiu̾nt solidati. si infra ꝓsarosani¬
guinitatem inuenti fiu̾nt. ñ seꝑaent᷑. Aut infia asfinitatis¬
lineam.i. usq ad septimã gua̾tionẽ uingant᷑. s q ad huc
illis neophitis existentib eis primũ illicita osentire.. peos
ũbis ac exemplis instruere. ⁊ que pt᷑ de talib egerent po¬
nabilit ⁊ fidelit exdudere oportet. Nam iunxta apłm qͥ ati
lac dedi uobis potũ ñ escam. illis modo ñ postĩs ut p̃fixũ ẽ tem¬

Expanded text:
erum post multum temporis a Felice Messanae Siciliae praesule requisitus, utrum Augustino scripserit, ut Anglorum quarta generatione contracta matrimonia minime solverentur, humillimus pater Gregorius inter caetera talem ipsi et Anglorum genti quae nuper ad fidem venerat, ne a bono quod coeperat metuendo austeriora recederet, specialiter non generaliter certissime scripsisse me cognoscas. Unde et mihi omnis Romana civitas testis existit; nec ea intentione haec illis scripsi mandata, ut postquam firma radice in fidem fuerint solidati, si infra propriam consanguinitatem inventi fuerint, non separentlineam, id est usque ad septimam generationem jungantur: sed quod adhuc illis neophytis existentibus eis primum illicita consentire, et eos verbis ac exemplis instruere, et quae post de talibus egerint, rationabiliter et fideliter excludere oporteret. Nam juxta Apostolum qui ait: Lac dedi vobis potum non escam, ista illis modo, non posteris, ut praefixum est, tem
Abbreviated transcription (Latin):
iã diu loquim᷑ discessio ꝯiugis fidelis ab infideli. ꝗͣ ñ ꝓhib dñs p̃
quia infidelib affert ĩpedimentũ salutis. ñ solũ quia ꝑniciosissime
scandalizantur offensi. uerũ ⁊̃ qr in alia ꝯiugia oceciderint. uiuen¬
tib eis a qͥb dimittuntur. adult̾inis nexib colligati difficile resoluunt᷑.
lõ hic uͥ qͥ licet ñ expedit. ñ pot̃ dici si dimiserit infidelem bñfacit. si
ñ dimiserit meliꝰ facit. sic̃ dictũ ẽ. qui dat nuptũ : bñ fac̃. ⁊ qͥ ñ dat

Expanded text:
iam diu loquimur, discessio coniugis fidelis ab infideli, quam non prohibet doiam diu loquimur, discessio coniugis fidelis ab infideli, quam non prohibet doquia infidelibus affert impedimentum salutis: non solum perniciosissime scandalizantur offensi, verum etiam cum in alia conjugia ceciderint, viventibus eis a quibus dimittuntur, adulterinis nexibus colligati difficile resolvuntur. Ideo hic ubi quod licet non expedit, non potest dici: Si dimiserit infidelem bene facit, si non dimiserit melius facit, sicut dictum est: Qui dat nuptui bene facit, qui non dat
Abbreviated transcription (Latin):
aũ do. Non ut hoc consiliũ alienũ existimemꝰ a dño cũ otinuo se¬
qđ ⁊ ego sp̃m̃ dĩ habeã. Uerũptamen aliud ẽ dñi iubentis im¬
ꝑiũ. aliuo serui. scđm mĩam caritatis. que illi a dño ẽ inspiratai.
atq donata. fidele ꝯsiliũ. Ibi aliud facere ñ lici. bic aũ licet. ita sa¬
ne ut ipsũ licitũ partĩ đd expediat. partim uͦ ñ expediat. Sxpedit
di apłs uirginib uñ p̃ceptũ dñi se ñ hr̃e testat᷑. licet aliud face̾
.i. nubere. ⁊ minꝰ ꝯtinentie bonũ tenere innuptiis. ipsũq licitũ
ĩ expedit. qm̃ inuetita ⁊ illicita re ruiturã carnis infirmitatẽ. sic
excepit honestate nubendi. ut neminẽ impediat ad salutẽ. quãuis
magis expediret mag̃q honestũ ẽẽt. si uirgo ꝯsiliũ quo p̃ceptũ cã
ñ cõpellit arriꝑet. Tc̃ aũ ñ expedit id qd licitũ ẽ. qñ ꝑmittitur
E. s usus ipsiꝰ potestatis aliis affert impedimentũ salitis. sic̃ ẽ uñ¬

Expanded text:
autem do . Non ut hoc consilium alienum aestimemus a Domino, cum continuo sequod et ego Spiritum Dei habeam. Verumtamen aliud est Domini jubentis imum misericordiam caritatis, quae illi est a domino inspirata atque donata, fidele consilium. ibi aliud facere non licet, hic autem licet, ita sane, ut ipsum licitum partim quidem expediat, partim uero non expediat. expedit di Apostolus virginibus, unde praeceptum Domini se non habere testatur, licet aliud facere, id est nubere, et minus continentiae bonum tenere in nuptiis, ipsumque licitum etiam expedit, quoniam in vetita et illicita ruituram carnis infirmitatem sic excepit homagis expediret, magisque honestum esset, si virgo consilium, quo praeceptum eam non compellit, arriperet. Tunc quid, sed usu ipsius potestatis affert impedimentum salutis. » Haec
Abbreviated transcription (Latin):
augusti. flauiano p̃fecto p̃torii illirici. Si uindicari in aliqͦs
lumꝰ statĩ eos uit subiẽ penam. aut exciꝑe sententiam s per
dies .xxx. suꝑstatu eoꝵ sors ⁊ fortuna suspensa sit. Urbañ p̃ .iiͦ.
on enĩ eos homicidas arbitram᷑. Godefrido ep̃o.¬
quos ad u̾sus excõmunicatos zelo catholice matris arden¬
tes. eoꝵ quoslibet trucidasse ꝯtigerit.
uiñ formatũ puerꝑiũ noluit ao homicidiũ ꝑtinere. pro¬
fecto nec hominem deputauit q̃ tale in utero geritur. hinc de aĩa
questio agitari solet utrũ quicquid formatũ ẽ nec animatum
quidem possit intelligi.⁊ iõ ñ sit homicidiũ. quia nec anima¬
tũ dici pot̃ si ad huc animam ñ hãt. Item. Si in for  ͤ pͥuer¬

Expanded text:
Augusti, Flaviano praefecto praetorii Illyrici. Si vindicari in aliquoslumus statim eos aut subire poenam, aut excipere sententiam, sed per dies triginta super statu eorum sors et fortuna suspensa sit. » CAP. 48.on enim eos homicidas arbitramur, quod adversus excommunicatos zelo catholicae matris ardentes, eorum quoslibet trucidasse contigerit.n formatum puerperium noluit ad homicidium pertinere, profecto nec hominem deputavit, quod tale in utero geritur. Hic de anima quaestio solet agitari, utrum quidquid formatum non est, nec animatum quidem possit intelligi, et ideo non sit homicidium, quia nec exanimatum dici potest, si adhuc animam non habebat. Item, ibidem pau
Abbreviated transcription (Latin):
sit. si ipsa femina fuerit postea inseruitute dececta. si eam ã
seruitute redimere pot̾ faciat. si ñ potẽ. si uoluerit aliam ac
cipiat. Si eam seruam scierat. ⁊ collaudauerat. pꝰ ut legitimã
habeat. Similtt̃ ⁊ mulier ingenua de seruo alt̾iꝰ facere debet.
galis. Bonũ ẽẽt si sic ꝑmaneret ut abstinentie uacaret. S qr
hoc magnoꝵ ẽ. ille qui se ñ potãt otinere. nubat mag̃. ñ tñ
bilis culpa excludit. Eod̃. ep̃ xUIII.
nuos annos cõpittandos coire minime ꝓpt̾ naturalem
in becillitatem ualeat. possit mulier ł eiꝰ parentes sine ꝑiculo
dotis ãmittende. repudium marito ducere. Catularis lib̾.ui.
⁊ postea dixerit mulier de uiro ñ posse nubere cũ ea.

Expanded text:
sit, si ipsa femina fuerit postea in servitute detecta, si eam a sit, si ipsa femina fuerit postea in servitute detecta, si eam a servitute redimere potest, faciat; si non potest, si voluerit, aliam acipiat. Si eam autem servam sciebat et collaudaverat; postea eam ut legitimam habeat. Similiter et mulier ingenua de servo alterius facere debet.galis. Bonum esset si sic permaneret, ut abstinentiae vacaret, sed quia hoc magnorum est, ille qui se non poterit continere, nubat magis; non tamen bilis culpa excludit. CAP. 79. - nuos annos computandos coire minime propter naturalem imbecillitatem valeat, possit mulier vel ejus parentes, sine periculo dotis amittendae, repudium marito dicere. CAP. 80. - De eademt postea dixerit mulier de viro non posse nubere cum eo;
Abbreviated transcription (Latin):
si calliditate ⁊ conuenientia dñi seruus ł ancilla matri¬
monium ⁊traxerit: cũ lib̾a ꝑsona. forte enĩ ancilla suã¬
dñs ut lib̾am iuro ingenuo suuxit. ⁊ dotem ꝓpt̃ea p̾̃stitit. ut
ꝓppt̃ nuptias donationem lucretur totam. ł ꝓparte. siquio gͦ
tale ꝯtigerit. ipsam donationem dotis ⁊ ancillam libam facẽ.
⁊ nuptie ꝯsistant. nulla lege quantum ꝑtinet ad seruitutem¬
h̾modi matrimoniũ ꝯcitiente. Sin autẽ dñs specialit̾ ꝗ nup¬
tias ancille sue uel serui ñ osenserit. sciens aut̃ quod ñ ꝯcubu
lib̾o. q ancillam eius ouxit uxorem. ut ingenue mulieri q̃
ꝯsistant. ⁊ seruilis oditionis ꝑsona eripiatur ad ingenuitatem.
illo sine dubitatione aꝑto. q libi qui ex hꝰmodi nuptiis ꝓcre¬
ati fuerint. tam ingenui quã legitimi sunt. Ex ꝯc̃ ap̃ ub̾iã
ancillim alt̾iꝰ uxorem acceꝑit. ⁊ existimat. quod ingenua

Expanded text:
si calliditate vel conniventia domini servus vel ancilla matrisi calliditate vel conniventia domini servus vel ancilla matrimonium contraxerit cum libera persona  forte enim dominus ancillam suam ut liberam viro ingenuo coniunxit et dotem pro ea praestitit, ut propter nuptias dotale contigerit, ipsam donationem dotis, et ancillam liberam faciat et nuptiae consistant, nulla lege, quantum huiusmodi matrimonium concutiente. Sin autem dominus specialiter quidem nuptiis ancillae suae vel servi non consenserit, sciens autem, quid agatur,libero, quod ancillam eius duxerit uxorem, vel ingenuae mulieri, quod consistant, et servilis condicionis persona eripiatur ad ingenuitatem, illo sine dubitatione aperto, quod liberi, qui ex huiusmodi nuptiis procreati fuerint, tam ingenui quam legitimi sint. Si quis ancillam alterius acceperit, et existimat, quod ingenua
Abbreviated transcription (Latin):
uiro si uoluerit predicta filia eiꝰ tãtum in dño nubat. Urba
culo sub fidĩ pollicitatione firmasti. hoc equitate dictante
decernimꝰ. utt si illa uirũ illũ om̃ino ut dr̃ renuit. ⁊ in eadt̃
uoluntatis auctoritate ꝑsistit. inuro illi se ꝓrsus deneget nu¬
pturam. nequaquã eam inuitam ⁊ renitentem eiusdem
uiri cogas ꝯiugio sociari. Quoꝵ enĩ unũ corpus est. unus
debet cẽ ⁊ animus. ne forte cũ uirgo fuerit alicui in uita
cirmen fornicationis incurrat. cuius uideł peccĩ malum
in eum redundare ostat. qui eam ꝯiunxit inuitam quod
iquis ꝑ errorem ancillam mulierem ouxerit uxorem li.¬
beram eam ẽẽ putans ł ex otͣrio si lib̾a mulier seruo per
errorem iuncta sit. pꝰ eaq ueritas reꝑta fuerit. dicendũ ẽ.
omino nuptias non ostitisse. Int̾ lib̾ũ enĩ ⁊ ancillam. ser¬
uum  lib̃am mulierem nuptie ꝯtrabi non possunt.đ

Expanded text:
viro, si voluerit, praedicta filia ejus nubat: taviro, si voluerit, praedicta filia ejus nubat: taculo sub fidei pollicitatione firmasti, hoc aequitate dictante decernimus, ut, si illa virum illum omnino, ut dicitur, renuit, et in eadem voluntatis auctoritate persistit, ut viro illi prorsus se deneget nupturam, nequaquam eam invitam et renitentem ejusdem viri cogas conjugio sociari. Quorum enim unum corpus est, unus debet esse et animus, ne forte, cum virgo fuerit alicui invita ccrimen fornicationis incurrat. Cujus videlicet peccati malum in eum redundare constat, qui eam conjunxit invitam: quod quis per errorem ancillam mulierem duxerit uxorem, liberam eam esse putans, vel ex contrario, si libera mulier servo per errorem coniuncta sit, posteaque veritas reperta fuerit, dicendum est, omnino nuptias non constitisse. Inter liberum enim et ancillam vel servum et liberam mulierem nuptiae contrahi non possunt. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
S agitur. Qui osensus cũ solus innuptii forte defuerit. cet̾a omĩa
ĩ cũ ipso coitu celebrata frustantur. iohe chrisostomo magna
doctore testante qui ait. Matrimoniũ ñ fac̃ coitus. sed uo¬
lerunt scił qd̃ ipse coactꝰ ⁊ dolens filiã suã infantulam.
nolentẽ flentẽ ⁊ pro uirib renitentẽ ñ assentientib. sed
ualde dolentib. matre ⁊ parentela. rainaldo ridelli filio
desponsarũt. qm̃ canonũ ⁊ legũ auctoritas talia sponsalia
ut infra ostendetur ñ approbat. ne ignorantib leges ⁊ cano¬
nes nimiũ durũ qͦd dicimus uideatur. ita sententiam
legatus nr̃ utsq parces audiat. ⁊ si nichil fuerit ex parte su¬
pͣdicti rainaldi quod amplius impediat. ab ipso iordano sa¬
cranentũ quo ostent hec. ut dicta sunt accipiat. ⁊ nos cano¬
num ac legũ scita sequentes deinceps ñ ꝓhibemꝰ. quin alii

Expanded text:
s agitur. Qui consensus si solus in nuptiis forte defuerit, caetera omnia s agitur. Qui consensus si solus in nuptiis forte defuerit, caetera omnia etiam cum ipso coitu celebrata frustrantur, Joanne Chrysostomo magno doctore testante, qui ait : Matrimonium non facit coitus, sed volerunt, scilicet, quod ipse coactus et dolens filiam suam infantulam nolentem, flentem, et pro viribus renitentem, non assentientibus, sed valde dolentibus matre et parentela, Rainaldo Rodeli filio desponsaverit, quoniam canonum et legum auctoritas talia sponsalia ut infra ostenditur non approbat, ne ignorantibus leges et canones nimis durum quod dicimus videatur, ita sententiam legatus noster utrasque partes audiat, et si nihil fuerit ex parte supradicti Rainaldi amplius, quod impediat, ab ipso Jordane sacramentum, quod ita constent haec, ut dicta sunt, accipiat, et nos canonum ac legum scita sequentes deinceps non prohibemus, quin alii
Abbreviated transcription (Latin):
ia cũ ausa ꝓcreandi colligitur. nec ipsa causa ꝓcreandi soluatur pos¬
t eñ somio dimittere sterilem uxorem. ⁊ duc de qͣ filios hãt. ⁊tam̃
ñ licet. Item.
anet uinculum nuptiarũ. ⁊̃ si ples cuiꝰ causa iunctũ ẽ. manife¬
fa steriuttate n subsequatur. ita ut iã scientib ꝯuigib ñ se fi¬
lios habituros. separare se tamen ł ipsa causa filioꝵ atq alis copulare
nsieat. Quod si feci̾nt. cum eis quib se copulau̾int. adult̾ium ꝯmiterant.
Spsi autem ꝯuigi. mnanente plane uxoris uoluntate. adbbere aliã utde
conmunes filii nascant᷑. unuis cõmixtione ac semine. alfius autem¬
urt as pocestate: apud antiquos patres fas erat: litrum &e nunc
mettunt .⁊⁊ dimiserunt: ⁊nullas causas discidis ꝓ babiliter
ꝓponentes ꝓpt̾ea sua matrimonia dimutunt ut᷑ aatillidũ
causas dixerint. ⁊ prius uxores quam iuditio damꝑnent᷑ abiece
usfitiat sccdin leges solus coꝵ c̃sensus. quoꝵ de ꝯiunctioib¬

Expanded text:
ut, cum causa procreandi conligetur, nec ipsa causa procreandi soluatur. possit enim homo dimittere sterilem uxorem et ducere, de qua filios habeat, non licet. Item: Manet vinculum nuptiarum, etiamsi proles cujus causa initum est, manifesta sterilitate non subsequatur, ita ut jam scientibus conjugibus non se filios habituros separare se tamen vel ipsa causa filiorum atque aliis copulare non liceat. Quod si fecerint, cum eis quibus se copulaverint adulterium committunt. Ipso autem conjugio manente, plane uxoris voluntate adhibere aliam unde communes filii nascantur, unius commistione ac semine alterius, aut jure et potestate apud antiquos patres fas erat, utrum et nunc t vel etiam dimiserunt, et nullas causas discidii probabiliter proponentes propterea sua matrimonia dimittunt, ut aut illicita iscidii causas dixerint, et prius uxores quam judicio damnentur abjecerufficiat secundum leges solus eorum consensus, de quorum conjunctio
Abbreviated transcription (Latin):
tibi qͥ ñ licet: Cũ enĩ utrũq scd̾m legem xp̃i illicitum sit
siue adultam occidere. siue illa uiuente altam ducere.
ibutroq est abstinendũ. ñ illicitũ ꝓ illicito faciendum.
si enĩ facturus ẽ q ñ licet. iam faciat adultium. ⁊ ñ fa¬
dat homicidium. ut uiuente uxore aliam ducat.⁊
ñ humanum sanguinem fundat. ex gestis karoli magni¬
ũ matris hortatu filiam desideriiiuxta alcumum.¬
regis longobardoꝵ karolus duxisset uxorem incer-¬
tum ẽ qua de causa eam p̾t annum repudiauit. ⁊ hil¬
degardam degente sueuoꝵ p̃cipue nobilitatis feminã
inmatrimoniũ accepit. de qua tres filios karolũ uide¬
licet pipinum. ⁊ lud ouuicum. totidemq filias genuit.

Expanded text:
quod non licet? cum enim utrumque secundum legem Christi inlicitum sit, quod non licet? cum enim utrumque secundum legem Christi inlicitum sit, siue adulteram occidere siue illa uiuente alteram ducere, ab utroque abstinendum est, non inlicitum pro inlicito faciendum. si enim facturus est, quod non licet, iam faciat adulterium et non faciat homicidium, ut uiuente uxore alteram ducat et non humanum sanguinem fundat. quodsi est um matris hortatu filiam Desiderii regis Longobardorum Carolus duxit uxorem; incertum qua de causa eam post annum repudiavit, et Hildebergam de gente Suevorum praecipuae nobilitatis feminam, in matrimonium acceperit, de qua tres filios Carolum videlicet et Pipinum et Ludovicum totidemque filias genuit.
Abbreviated transcription (Latin):
nis dñi cunctis dieb uite tue indignum te existimes. in
ultimo tñ exitus uite tue die si merueris ꝓuiatico si sit
qui tribuat. tantũ modo uenialit̃ ut accipias tibi ꝯcedimꝰ.
de inmensa dĩ clementia remissionem te tuoꝵ habiturũ
peccatoꝵs. ⁊ scđm dictũ iusti boniq pastoris resoluit. te
scã eccłia ab hoc uinculo peccati interris. ut ꝑ ipsiꝰ gͣm̃
qui eam sanguine suo adquisiuit. solutus su in celis.
Si aut̃ alit̃ fecĩs ⁊ scẽ matris eccłie tã salubrem ammo¬
nitionem despexeris. ipse tibi sis udex. ⁊ in laqueo diabo¬
li quo irretitus teneris. ꝑmanebis. Sanguis tuus suꝑ¬
cap̃ tuũ. nos aliem a ꝯsortio tuo. ꝓ alioꝵ filioꝵ dĩ salu¬
te ipso opitulante om̃i sollicitudine nitimur desuda¬
xp̃iano adultãmi ꝯugem occidere. s tm̃ dimittere.
quis ẽ. tã deniens qui ei dicat. fac qd ñ licet. ut liceat

Expanded text:
s et sanguinis Domini cunctis diebus vitae tuae indignum te existimes. In s et sanguinis Domini cunctis diebus vitae tuae indignum te existimes. In ultimo tamen exitus vitae tuae die, si merueris pro viatico si sit qui tribuat tibi, tantummodo venialiter ut accipias tibi concedimude immensa Dei clementia remissionem te tuorum habiturum peccatorum, et secundum dictum justi bonique Pastoris resolvit te sancta Ecclesia ab hoc vinculo peccati in terris, ut per ipsius gratiam qui eam sanguine suo acquisivit, solutus sis in coelis. Sin autem aliter feceris, et sanctae matris Ecclesiae tam salubrem admonitionem despexeris, ipse sis tibi judex, et in laqueo diaboli, quo irretitus teneris, caput tuum, nos alieni a consortio tuo pro aliorum filiorum Dei salute, ipso opitulante, omni sollicitudine nitimur desudatiano adulteram coniugem occidere, sed tantum dimittere, quis est tam demens, qui ei dicat: fac, quod non licet, ut tibi liceat
Abbreviated transcription (Latin):
te trarit ad inmanissimũ ꝓ eccati facinꝰ. In gredẽ mona¬
stium. humiliare sub manu abbis. multoꝵ frm p̃cibus
aduitꝰ. obserua cuncta supplici animo. que tibi fiunt im¬
pata. si forte ignoscat infinita dĩ bonitas peceĩs tuis.⁊ re¬
frigeretur anima tua. priꝰquã crucieris ꝑpetuis flãmiᷤ.
hoc meliꝰ : leuiꝰ certissime scias. Sin aut̃ publicam peni¬
tentiam ꝑmanens in domo tua ł in hoc mundo uis
agere. q tibi peiꝰ : duriꝰ ⁊ gͣuius eẽ ñ dubites. ita ut ag̾e̾
⁊ siceram ñ bibas. carnem nũquã ullo tempore comedas.
p̃t̾ pascha ⁊ die natł dñi. In pane ⁊ aqua ⁊ sale penite̾.
in uigiliis. inieuniis. in or̃onib ⁊ elemosinis. om̃i tẽpore
ꝑseuera. Armis nũquã cing̾e. nec in quolibet loco litigare
p̃sumas. Uxorem nunquã ducere. ꝯcubinam ñ hr̃e. ñ adul.¬
tĩum cõmittere. in balneo nunquã lauare. in conuuiis
letantiũ nunꝙͣ te miscere. in eccłia seg̾gatꝰ ab aliis xp̃ianis

Expanded text:
te traxit ad tam immanissimum peccati facinus. Ingredere in monasterium, humiliare sub manu abbatis, multorum fratrum precibus adjutus, observa cuncta supplici animo quae tibi fuerint imperata, si forte ignoscat infinita Dei bonitas peccatis tuis, et refrigeret anima tua priusquam crucieris perpetuis flammis. Hoc melius et levius certissime scias. Sin autem publicam poenitentiam permanens in domo tua, vel in hoc mundo, vis agere, quod tibi pejus et durius et graviuet omnem siceram non bibas carnem nullo umquam tempore comedas praeter pascha et diem natalis Domini. In pane et aqua et sale penite. In ieiuniis, vigiliis, orationibus et elemosinis omni tempore persevera. Arma numquam cingere nec causam in quolibet loco litigare sumas. Uxorem nunquam ducere, concubinam non habere, nec adulterium committere audeas. In balneo nunquam lavare. In conviviis laetantium nunquam miscere. In ecclesia segregatus ab aliis Christianis
Abbreviated transcription (Latin):
sine ulla culpa relinquitur. sicũ iuiro xp̃iano ꝑma¬
nere uoluit. Nam attenditur eo mͦ rectissime eam di¬
mitti. si uiro suo dicat. ñ ero uxor tua. nͥ mͥ uł de latro.¬
cinio diuitias congeras. aut nisi solita lenocinia qͥb
nram domũ transigebas ⁊̃ xp̃ianus exerceas. aut siqͥd
aliud ł facinorosũ ł flagitiosũ in uiro nouerat. quo
delectata uł libidinem explebat. ł facilem uictum
habebat. ł ⁊̃ incedebat ornatior. tẽ enĩ ille ciuxor ħ¬
dicit si uerascit̾ egit penitentiã ab oꝑib mortuis. qñ
accessit ad baptismũ. ht̾q infund amento fidem que
ꝑ dilectionem oꝑatur. ꝓculdubio plus tenebit᷑. amore di.¬
uine g̾r̃e qm̃ carnis luxurie.⁊ menbrũ qd eũ scandali¬
i infidelis dicit apłs discedit discedat. ñ ẽ seruituti sub¬
iectus fr̃ aut soror in huiꝰmodi .i. si infidelis uoluit ẽe
cũ ꝯiuge fideli. hic agnoscat fidelis suam lib̾tatẽ. ñ ita
se subiectũ deputet seruituti. ut ipsam dimittat fi¬

Expanded text:
sine ulla culpa relinquitur, si cum viro Christiano permanere noluerit. Non attenditur, eo modo illam rectissime dimitti, si viro suo dicat: Non ero uxor tua, nisi mihi de latrocinio divitias congeras, aut ninostram domum transigebas, etiam Christianus exerceas, aut si quid aliud aut facinorosum vel flagitiosum in viro noverat, quo delectata vel libidinem explebat, vel facilem victum habebat, vel etiam incedebat ornatior. Tunc enim ille cui haec uxor dixit, si veraciter egit poenitentiam ab operibus mortuis quando accessit ad baptismum, habetque in fundamento fidem quae per dilectionem operatur, procul dubio plus tenebitur amore divinae gratiae quam carnis luxuriae, et membrum quod eum scandaliSi infidelis, dicit Apostolus, discedit, discedat, non est servituti subjectus frater aut soror in hujusmodi, id est, si infidelis noluerit esse cum conjuge fideli. Hoc agnoscat fidelis suam libertatem, non ita se subjectum deputet servituti, ut ipsam dimittat fi
Abbreviated transcription (Latin):
quaslib que animam corꝑe utentem male alege dĩ
aberrare faciunt. ⁊ ꝑniciose turpiterq corrumpi. possit
sine crimine ⁊ uir uxorem dimittere. ⁊ uxor uirum: qd
exceptam facit dñs causam fornicationis. quã fornicatio¬
nem sicut suꝑͣ ꝯsidãtũ .ẽ. gena̾lem ⁊ uniuersalem intel

Expanded text:
e utentem a lege Dei aberrare faciunt, et perniciose turpiterque corrumpi, possit sine crimine et vir uxorem dimittere et uxor virum ; quia exceptam facit Dominus causam fornicationis, quam fornicationem, sicut supra consideratum est, generalem et universalem i
Abbreviated transcription (Latin):
facultas concũbendi cũ conuige aliena: planum tñ
aliquomodo sit id eũ cuꝑe. ⁊si potestas detur. ẽẽ factu¬
rum: ñ minꝰ reus ẽ quã sim ipso facto depñderetur aug̃¬
adultia ⁊̃ uoluntate filios gena̾ndi. quẽadmodum
nec furta sunt facienda ⁊ uoluntate pascendi pauꝑes
scõs. quos tibi faciendum ẽ. ñ furta ꝑpetrando s bñ uten¬
domanimona iniquitatis ex epła .i. clementis ad iacobum¬
duftnĩ dr̃ cũ ł ꝓͥe libidinis instinctu. ł aliene c̃sensu
cũ alto ł alt̾am ꝯtͣ pactũ ꝯiugale concumbitur atꝙ
ita frangitur fidesque in rebus ⁊ corꝑeis ⁊ abiectis. magnũ
animi bonum ẽ. Et iõ eam saluti quoq corꝑali qua ⁊
uita ista ⁊tinecur. cercũ ẽ debere post poni y sidorꝰ suꝑ ero
federe. Nli feminis miseeatur. ad explendam libidinẽ.
ham aduttium facit specialit᷑. qui p̃ter suam ad altam
ieut multoꝵ relatu didicimus. lothariꝰ rex aueni¬
tũ celebrare disponit. ⁊ thieb̾gam reguia examini

Expanded text:
facultas concumbendi cum conjuge aliena, planum tamen aliquomodo sit id eum cupere, et si potestas detur esse facturum, non minus reus est quam si in ipso facto deprehendereturetiam voluntate filios generandi, quemadmodum nec furta sunt facienda etiam voluntate pascendi pauperes sanctos, quod tamen faciendum est non furta perpetrando, sed bene utendo mammona iniquitatis. uel propriae libidinis instinctu uel alienae consensu cum altero uel altera contra pactum coniugale concumbitur. atque ita frangitur fides, quae in rebus etiam corporeis et abiectis magnum animi bonum est. Et ideo eam saluti quoque corporali, quam etiam vita ista continetur, certum est non debere postponi. CAP. XXIII. edera aliis feminis misceatur ad explendam libidinem. Nam adulterium facit specialiter, qui praeter suam ad alteram icut multorum relatu didicimus, Lotharius rex conventum celebrare disponit, et Thietbirgam reginam examini
Abbreviated transcription (Latin):
reddat. Maritus uͦ quam diu ipsa uiuit. nullo mͦ alterã
nt̃ ħ ur̃a scĩtas addere studuit. si cuiꝰ uxor adult̾ium̃ ꝑ¬
petrauit. utrũ marito ipsiꝰ liceat scđm mundanam legẽ
cam int̾ficere. S scã dĩ eccłia mundans nunquam ꝯstrin¬
gitur legibus. gladiũ ñ ht̃ nisi spũalem. non occidit:¬

Expanded text:
reddat. Maritus vero, quandiu ipsa vivat, nullo modo alteram reddat. Maritus vero, quandiu ipsa vivat, nullo modo alteram tra sanctitas addere studuit, si cujus uxor adulterium perpetraverit, utrum marito ipsius liceat secundum mundanam legem eam interficere. Sancta Dei Ecclesia mundanis nunquam constringitur legibus, gladium non habet nisi spiritualem ac di