comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& rursum siautem sp̃s eius quisus¬
citauit ih̃mamortuis uiuificauit & mor¬
talia corpora uestra propter spm suum
qui habitat in nobis. undequia est.
&donatur & babetir. &dĩ est cess& hinc
sermo calumniantium cum dicunt per
quem sit & obquid sit uelqualis sit: sires¬
ponsionostra displicebit dicentium ꝑ
fidelium displiceant & apostoli & pro¬
ph&ȩ hoctantum deeo qđ ẽẽtloquentes.
reautem hinc quos daminignorantiã
atq ambiguitate existimo quod hoc ter
÷ propatre & filio frequenter intellegi.
inquonihils crupuli est siue enim pater
uangeliis legitur qͥdua ds̃ sp̃r est
diligenter est contuendum quomodo &
quaratione sitdictum omne enimdictũ
utdicatur excausa est & dictiratio exs en¬
suerit intellegenda dicendinequiares
sc̃i sp̃s nomine &usus negetur & donum
cum samaritana dño erat sermo. uenerat.
enimredemptio uniuersorum cui postmul¬
tum sermonem aquae uitȩ & quinque
uirorum & nunc eius quies set alienimuli¬

Expanded text:
qui suscitavit Christum a mortuis, vivificabit et mortalia corpora vestra propter Spiritum suum qui habitat in vobis . Unde quia est, et donatur, et habetur, et Dei est; cesset hinc sermo calumniantium. Cum dicunt per quem sit, et ob quid sit, vel qualis sit: si responsio nostra displicebit dicentium, Per fidelium; displiceant et Apostoli et Prophetae, hoc tantum de eo quod esset loquentes; re autem hinc quosdam in ignorantia atque ambiguitate existimo, quod hoc tert pro Patre et lio frequenter intelligi. In quo nihil scrupuli est: sive enim Pater, Evangeliis legitur, Quia Deus spiritus est , diligenter est contuendum quomodo et qua ratione sit dictum. Omne enim dictum ut dicatur ex causa est, et dicti ratio ex sensu erit intelligenda dicendi; ne quia sancti Spiritus nomine et usus negetur et donum. Cum Samaritana Domino erat sermo: venerat enim redemptio universorum. Cui post multum sermonem aquae vivae, et quinque virorum, et nunc ejus qui esset alienus , muli
Abbreviated transcription (Latin):
tiri sapientiã quã ipse tux p̃m confes¬
sus es contraibit dicens cumcertospone¬
bat fontes sub caelo cũ fortia faciebat
fundam̃ta terrȩ erã apudillũ componens:
ego eram ad quem gaudebat cotidie
autẽ lȩ tabar in conspectueius in omni
tem porecumlȩ taret᷑ orbe perfecto
& lȩtaretir infiluis hominum :
conclusa est omnis occansio & coartat᷑
adueri confessionẽ uniuersus error ad¬
est dõ genita ante saeclila sapientianeq
solũ ad est sed &iam componit: estergo
componens apud ipsũ ntellege c̃postions uł dis¬
positionis officiũ pater enĩ in eo quod
loquitur efficit filius in eo qđ operat᷑:
quȩ fieri sunt dicta componit persona¬
rũ aut̃ ita facta distinctio ẽ : ut opus
referatur adutrum que : nam
ineo quod dicitur faciamus: &¬

Expanded text:
tiri, Sapientia, quam tu ipse Christum confestiri, Sapientia, quam tu ipse Christum confessus es, contraibit dicens, Cum certos ponebat fontes sub coelo, cum fortia faciebat 87 fundamenta terrae, eram apud illum componens. Ego eram, ad quam gaudebat. Quotidie autem laetabar in conspectu ejus in omni tempore cum laetaretur orbe perfecto et laetaretur in filiis hominum . Conclusa est omnis occasio, et coartatur ad veri confessionem universus error. Adest Deo genita ante saecula Sapientia. Neque solum adest, sed etiam componit. Est ergo componens apud ipsum. Intellige compositionis vel dispositionis officium. Pater enim in eo quod loquitur, efficit; Filius in eo quod operatur quae fieri sunt dicta, componit. Personarum autem ita facta distinctio est, ut opus referatur ad utrumque. Nam in eo quod dicitur, Faciamus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad selo quebat᷑ dixit adimaginẽ nostram :
cumautẽ factus homo ẽ fecitds̃ homi¬
nẽ ad imaginem dĩ nonignorauit uti¬
q uerbi proprietatẽ sibiipselo que retur
ut dicer& feci adimaginẽ meã dixerat
enim ad demonstrandã naturȩ unita¬
tẽ faciamus ad nostrã : necrursum con¬
fudit de solitario ac non solitario intelle¬
gentiam cum hominẽ d̃faciens adima
riũ sibi haec locutum fuisse ad firmare uo¬
lestam quã conceditibi possitutunus se¬
cũ uel ut cũ alterosit locutus credat᷑q in
eo qđ adimaginẽdĩ fecit hominẽ ita
uoluis se intellegi tam quã ad imaginẽ
meam fecihominẽ primũ ipse testimo¬
ni tuore dargueris: dixistienĩ expatre
omnia sed per filium om̃a namq perid
quod dictũ ẽ faciamus hominem ex
eo origo est ex quo coepit & sermoa neo
uero qđ ds̃ adimaginẽ dĩ fecit significat᷑¬
&iamis perquẽ consummatur operati
otum deinde nequidtibi hinc liceat m̃¬

Expanded text:
ad se loquebatur, dixit ad imaginem nostram: ad se loquebatur, dixit ad imaginem nostram: cum autem factus homo est, Fecit Deum hominem ad imaginem Dei. Non ignoravit utique verbi proprietatem, si sibi ipse loqueretur, ut diceret, Feci ad imaginem meam. Dixerat enim ad demonstrandam naturae unitatem, Faciamus ad nostram. Neque rursum confudit de solitario ac non solitario intelligentiam: cum hominem Deus faciens, ad imrium sibi haec locutum fuisse affirmare voles, tamquam concedi tibi possit, ut unus secum velut cum altero sit locutus, credaturque in eo, quod ad imaginem Dei feci hominem, ita voluisse intelligi, tamquam, Ad imaginem meam feci hominem; primum ipse testimonio tuo redargueris. Dixisti enim, Ex Patre omnia, sed per Filium omnia. Namque per id quod dictum est. Faciamus hominem, ex eo origo est ex quo coepit et sermo: in eo vero quod Deus ad imaginem Dei fecit, significatur etiam is per quem consummatur operatiTum deinde, ne quid tibi hinc liceat men
Abbreviated transcription (Latin):
tians. nonduos deos seddm̃ & dm̃ e¬
locuta est . cum hominẽ perdm̃ effectũ
adimaginem dĩ dicit : atq it ads̃ ad com¬
munẽ sibicum dõ imaginem atq: ean¬
dem similitudinẽ hominẽ repperituro.¬
perarari ut nec solitu dinis intellegenti¬
ã significatio efficientis ad mittat: nec
diuinitatis diuersitatẽ ad eandẽ imagi¬
nẽ ac similitudinẽ constitutã patiat᷑ ope
haec ex istimetur ultra aliquid ad ferre.
quia in diuinis reb. ñ frequentius dicta
sed tantũ dicta sufficiunt tam̃ quid de
hoc eodem dictũ sit cognoscioport& ñ
enĩ diuinorũ dictorũ sed intellegen¬
tiae nrãe anobis ratio praestanda ẽ ds̃ad
noe intermultamandata italoquit᷑:
quieffuderit sanguinẽ hominis prosan¬
guineeiꝰ effundetur anima eiꝰ quia ad
imaginẽ dĩ feci hominẽ : &iã hinc dis¬
tinguitur exemplum opus operans.
ds̃ testatur se adimaginẽ dĩ hominẽ
fecissecũ faciendus homo ẽ quia deseneq

Expanded text:
tians, non duos deos, sed Deum et Deum etians, non duos deos, sed Deum et Deum elocuta est, cum hominem per Deum effectum ad imaginem Dei dicit. Atque ita Deus ad communem sibi cum Deo imaginem atque eamdem similitudinem hominem reperitur operari: ut nec solitudinis intelligentiam significatio efficientis admittat, nec divinitatis diversitatem ad eamdem imaginem ac similitudinem constituta patiatur operhaec existimetur ultra aliquid afferre, quia in divinis rebus non frequentius dicta, sed tantum dicta sufficiunt: tamen quid de hoc eodem dictum sit, cognosci oportet. Non enim divinorum dictorum, sed intelligentiae nostrae a nobis ratio praestanda est. Deus ad Noe inter multa mandata ita loquitur: Qui effuderit sanguinem hominis, pro sanguine ejus effundetur anima ejus; quia ad imaginem Dei feci hominem . Etiam hic distinguitur exemplum, opus, operans. Deus testatur se ad imaginem Dei hominem fecisse. Cum faciendus homo est, quia de se, neque
Abbreviated transcription (Latin):
uero neq: ipso non solitarius repperietir:
solitario ergo conuenit faciam & meam.
adimaginem & similitudinẽ nram
quia sermo uterq: ut non solitariũ tantũ :
ita neque differentẽ esse significat nob̵
quoq nec solitarius tantũ nec diuersus ẽ
confitendus cognitã perid quod nr̃am
imaginem dicit non &iamimagines nos¬
tras unius in utroq proprietate naturȩ :
non fufficit autem solã uerborũ attulis¬
serationem nisidictorum intellegenti¬
am &iamrerum operatio consequatur:
scribtum enimita ẽ : & fecitds̃ hominem.
adimaginẽ dĩ fecit eum : quaerosiso¬
litario atq ipsi ad seeundem fuit ser¬
mo quid hic sentiendum existimes audeo
enim nuctripertitam significationẽ &
facientis & facti exempli & qui factus ẽ ho¬
mo ẽ ds̃ autẽ fecit & quem fecit ãdimagi¬
nem dĩ fecit si desolitario genesis et
locuta dixis et utiq & fecit adimaginẽ
suã sed sacramentũ euanlicum ad nun¬

Expanded text:
vero neque ipso, non solitarius reperietur. vero neque ipso, non solitarius reperietur. Solitario ergo convenit, faciam, et meam: ad imaginem et similitudinem nostram; quia sermo uterque, ut non solitarium tantum, ita neque differentem esse significat; nobis quoque nec solitarius tantum, nec diversus est confitendus: cognita per id, quod nostram imaginem dicit, non etiam imagines nostras, unius in utroque proprietate naturae. Non sufficit autem solam verborum attulisse rationem, nisi dictorum intelligentiam etiam rerum operatio consequatur: scriptum enim ita est: Et fecit Deus hominem, ad imaginem Dei fecit eum . Quaero, si solitario atque ipsi ad se eumdem fuit sermo, quid hic sentiendum existimes? Video enim nunc tripertitam significationem, et facientis, et facti, et exempli. Qui factus est, homo est; Deus autem fecit; et quem fecit, ad imaginem Dei fecit. Si de solitario Genesis esset locuta, dixisset utique, 86 Et fecit ad imaginem suam. Sed sacramentum evangelicum annun
Abbreviated transcription (Latin):
& rursum ita dictum est & fecit dĩ fir¬
mamentũ : netamen hic idem in anisacsu¬
per fulus sermo existimaretur si sibupse
dixisset ut fier& & rursum ipse feciss&:
quid enimtam alienum abeo qui solus eẽt
& sibi faciendum dicer& cumuoluntate
tantum opus eẽt ut fier&: absolutius
uoluit intellegi significationem hanc
non ad setantum essere ferendã dicendo
faciamus hominem adimaginem & simi¬
litudinem nostram. sustulit singularis
intellegentiam professione consortii con¬
sortium aut̃ esse aliquod solitario ipsi sibi
non potest neq: rursum recipitsolitarii soli¬
tudo faciamus nequequisquã alienoase
nostram loquitur uterq: sermo & facia¬
mus & nostrami ut solitarium eundemq
non patitur. ita neque diuersuma sealie¬
numq significata: autquero sieum audias
solitariũ utrũ non ipsũ eundemq esse existi¬
mes aulcum audias non ipsũ neq eundem.
anne quod solitarius tantũ sit intellegas :
in solitario ergo solitarius innon eo dem

Expanded text:
 rursum ita dictum est, Et fecit Deus firmamentum: ne tamen hic idem inanis ac superfluus sermo existimaretur, si sibi ipse dixisset ut fieret, et rursum ipse fecisset quid enim tam alienum ab eo qui solus esset, ut sibi faciendum diceret, cum voluntate tantum opus esset ut fieret?; absolutius voluit intelligi significationem hanc non ad se tantum esse referendam. Dicendo, Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, sustulit singularis intelligentiam professione consortii. Consortium autem esse aliquod solitario ipse sibi non potest. Neque rursum recipit solitarii solitudo faciamus; neque quisquam alieno a se nostram loquitur. Uterque sermo, et faciamus et nostram, ut solitarium eumdemque non patitur; ita neque diversum a se alienumque significat. Aut quaero, si cum audias solitarium, utrum non ipsum eumdemque esse existimes? aut cum audias non ipsum neque eumdem, anne quod solitarius tantum sit intelligas? In solitario ergo solitarius, in non eodem
Abbreviated transcription (Latin):
sitione fidei suae uel potius perfidieab
impiis dictum ẽ . imum tantũ dm̃ amor¬
si praedicatum : & uereita prȩdicatum
meminimus quiaimus ds̃ ẽ ex quo om̃a :
sed non prepterea ignorandum esse
quia filius ds̃ ẽ. cumidem morsesdm̃
&dm̃toto operissui corporesit professis:
igitur uidendumẽ quomodo & electio
& legis latio dm̃ & dm̃ pari confessionis
agar sarra cõmoueret᷑ conceptiuiancil¬
lȩ dominasterilis inuidens cumq disces¬
siss& a conspectueius itade ea scribtura lo¬
quitur. & dixit angelus dñi adagar:
redi ad dominã tuã &humiate subma¬
nib eiꝰ : & dixite iangelus dñi multipli¬
cansmultiplicabo sem̃tuũ & nondinu¬
merabitur amultitudine: & rursum¬

Expanded text:
sitione fidei suae, vel potius perfidiae, ab sitione fidei suae, vel potius perfidiae, ab impiis dictum est, unum tantum Deum a Moyse praedicatum. Et vere ita praedicatum meminimus, quia unus 88 Deus est ex quo omnia: sed non propterea ignorandum esse, quia Filius Deus est; cum idem Moyses Deum et Deum toto Operis sui corpore sit professus. Igitur videndum est, quomodo et electio et legislatio Deum et Deum pari confessionis Agar Sara commoveretur, conceptui ancillae domina sterilis invidens, cumque discessisset a conspectu ejus, ita de ea Scriptura loquitur: Et dixit Angelus Domini ad Agar, Redi ad dominam tuam, et humilia te sub manibus ejus. Et dixit ei Angelus Domini, Multiplicans multiplicabo semen tuum, et non dinumerabitur a multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
iussio ex sequatur & factum est in eo uero
quod scribitur eram a putillum componens :
non solitarium sed sibi ẽẽ in operatione
significat laetatur autemante eum
quem sibi significabat ad gaude relaetan¬
ticotidiȩ autẽ lȩtabar inconspectu eius
in omnitem pore quando lȩtabatur or
laetatur obletitiam patrisinperfecti¬
onemundi & infiliis hominum laetan¬
tes: scribtumẽ enim: & uiditds̃quiabo¬
na sunt. placeripatrio perasuagaud&
perse ex prȩcepto eius effecta gaudium
enimsuũ hinc eẽ profitetur quod in
consummato orbe & infiliis hominũ
pater laetus existeret infiliis hominũ.
ob idquiaiã inuno adã : omne humanige¬
neris ex ordium constitiss& : non ergo
in fabricatione mundi solitarius pat̃
sibiloquitur sapientia sua secum. & co¬
operante & consummata cooperatio
eẽ reliqua seddilata a nob̵ potius quãdis¬
simulata habentur: plenior nãq eorũ
tractatus propositionibuscȩteris reserua¬
t᷑ puncenĩ tantũ ad idrespondet᷑ qđ in expo¬

Expanded text:
jussio exaequatur, et factum: in eo vero quod scribitur, Eram apud illum componens , non solitarium se sibi esse in operatione significat. Laetatur autem ante eum, quem sibi significabat adgaudere laetanti. Quotidie autem laetabar in conspectu ejus in omni tempore, quando laetabatur orbLaetatur ob laetitiam Patris, in perfectione mundi et in filiis hominum laetantis. Scriptum est enim: Et vidit Deus quia bona sunt . Placere Patri opera sua gaudet, per se ex praecepto ejus effecta. Gaudium enim suum hinc esse profitetur, quod in consummato orbe et in filiis hominum Pater laetus existeret: in filiis hominum ob id, quia jam in uno Adam omne humani generis exordium constitisset. Non ergo in fabricatione mundi solitarius Pater sibi loquitur, Sapientia sua secum et cooperante, et consummata cooperationesse reliqua: sed dilata a nobis potiusquam dissimulata habentur; plenior namque eorum tractatus propositionibus caeteris reservatur. Nunc enim tantum ad id respondetur, quod in expo
Abbreviated transcription (Latin):
ressecundum nom̃ officii suĩ aitenim
multiplicans multiplicabo sem̃ tuum
& non dinumerabitur amultitudine :
ministerium angeli potestas multipli¬
candarũ gentiũ ex dit sed quid tandẽ
deeo quidĩ angeliis quae soladõ propria
sunt loquebatur scriptura testata ẽ :
& uocauit nomendñi quilo quebatur se¬
cum tudsquiaspexistime : primum
angelus dĩ secundum dñ suocauitenĩno¬
mendñi quilo quebatur secũ. dehinc
tertio: ds̃tuenim esdĩ quiaspexistime.
quiangelus dĩ dictus est : idem dñs & ds̃ẽ :
estaut̃ secundum proph&ã filius dĩ mag¬
niconsilii angelus ut personarũ distinc¬
tio absolutaess& angelusdĩ ẽ nuncupa¬
tus quienim ẽ ds̃ exdõ ipse est & angelus
dĩ. ut uero honor debitus redderet &dñs¬
angelus de indeidem postea & dñs & ds̃:
ad abraham uero tantũ dĩtuto enĩ iam
personarũ discretione prȩmissã ne soli¬
taruerror subess& ab solutum & uerũ
eius nomen edicitur: scriptũnamq ẽ :

Expanded text:
res secundum nomen officii sui; ait enim: Multiplicans multiplicabo semen tuum, et non dinumerabitur a multitudine. Ministerium angeli potestas multiplicandarum gentium excedit. Sed quid tandem de eo, qui Dei Angelus quae soli Deo propria sunt loquebatur, Scriptura testata est? Et vocavit nomen Domini qui loquebatur secum, Tu Deus qui adspexisti me. Primum angelus Dei, secundo Dominus; vocavit enim nomen Domini qui loquebatur secum; dehinc tertio Deus, Tu enim es Deus qui adspexisti me. Qui angelus Dei dictus est; idem Dominus et Deus est. Est autem secundum prophetam filius Dei magni consilii angelus . Ut personarum distinctio absoluta esset, angelus Dei est nuncupatus; qui enim est Deus ex Deo, ipse est et angelus Dei. Ut vero honor debitus redderetangelus, deinde idem postea et Dominus et Deus: ad Abraham vero tantum Deus. Tuto enim, jam personarum discretione praemissa, ne solitarii error subesset, absolutum et verum 89 ejus nomen edicitur. Scriptum namque est:
Abbreviated transcription (Latin):
osas & inpias dedõ institutiones ipsas illas
diuinorũ dictorum auctoritates & imũ¬
quodq: eo ipsode quo quaeritur auctore
tractabimus non ad fallendam & male
imbuendam audientiũ imperitiãquas¬
dam uerborũ enuntiationis subtractis
eorum causis coaptantes : intellegentia
enim dictorum ex causis est ad sumen¬
dadicendiquia non sermonires sed rei

Expanded text:
osas et impias de Deo institutiones, ipsas illas osas et impias de Deo institutiones, ipsas illas divinorum dictorum auctoritates: et unumquodque eo ipso, de quo quaeritur, auctore tractabimus, non ad fallendam et male imbuendam audientium imperitiam quasdam verborum enuntiationes subtractis eorum causis coaptantes. Intelligentia enim dictorum ex causis est assumenda dicendi : quia non sermoni res, sed rei
Abbreviated transcription (Latin):
haec mortifera institutio: ad cuius confir¬
mationẽ & corrupto intel legentiae sen¬
sudiuinorum dictorum testimonia usur¬
pant & dehis suboccasione humanae ig¬
norantiae mentiuntur: nemini aut̃
dubium esse oportet ad diuinarum re¬
rum cognitionem diuinis utendum esfe
doctrinis : neque enĩ suentiam caelesti¬
um persem & humana in becillitas con¬
seqũ tur. neq inuisibilium intellegen¬
tiam ipse sibi corporalium sensus ad sumit :
non enim uelid quodcreatum in nobis
tionaturam creatoris sui opusq discer¬
nit non subeant in genianr̃a in caeles¬
tem suentiam. neque inconprehen¬
sibilem uirtutem sensualiquo infir¬
mitas nostra contipiat: ipsi desedõ cre¬
dendum est & his quȩ cognitionis nos¬
traede setribuit obsequendum : autenĩ
more gentilium denegandus est sitesti
desetestatus intellegi: cessent itaq pro¬
priȩ hominũ opinionesneq: seultra dii¬
nã constitutionẽ humana iudicta exten¬
dantꝰ sequimurergo aduersum in religi¬

Expanded text:
haec mortifera institutio: ad cujus confirmationem corrupto intelligentiae sensu, divinorum dictorum testimonia usurpant, et de his sub occasione humanae ignorantiae mentiuntur. Nemini autem dubium esse oportet, ad divinarum rerum cognitionem divinis utendum esse doctrinis. Neque enim scientiam coelestium per semet humana imbecillitas consequetur, neque invisibilium intelligentiam ipse sibi corporalium sensus assumet. Non enim vel id quod creatum in nobis cio naturam Creatoris sui opusque discernit. Non subeunt ingenia nostra in coelestem scientiam, neque incomprehensibilem virtutem sensu aliquo infirmitas nostra concipiet. Ipsi de se Deo credendum est: et iis, quae cognitioni nostrae de se tribuit, obsequendum. Aut enim more gentilium denegandus est, si testde se testatus, intelligi. Cessent itaque propriae hominum opiniones, neque se ultra divinam constitutionem humana consilia extendant. Sequimur ergo, adversus irreligi
Abbreviated transcription (Latin):
loqui audebis nondefiliodici & fecnds̃.¬
ipsedixit & facta sunt : quod simpudenti¬
ã tuã haecdiuinitus dicta conuincent: non
ad emitur dĩ filio quod dssit perid qđ dic¬
tumẽ. audisrahel dñs dstiuis unus
ẽ: cum ab eo ipso qui hȩc locutus est in
ipsa constitutione mundeds̃ fuerit prȩ¬
dicatus & filius: sed iude amus inquem
pro fectum haec distinctio iubentis dĩ
& facientis dĩ augeatur: namtã & sisen¬
sus communis intellegentiȩ non reci¬
piat ut in eo quod dictumẽ iussit & fac¬
ta sunt solitarius atq idem significatus
essecredat᷑ tamen ne qiđ ambigi possit :
oportetea quȩ mundicreationẽ consecuta
in cola formandus eẽt . talis de eo sermo ẽ :
& dix̃ ds̃ faciamus hominẽ adimaginẽ
tus ẽ. uerbis uidelic& quibus utipsenos
uo luit cognitionẽ nobis eorũ quȩ gessit
inperci¬
ens̃significato nãq dĩ
filio
perquẽ facta st̃
meo quoddictũ e&¬

Expanded text:
loqui audebis, non de Filio dici, Et fecit Deloqui audebis, non de Filio dici, Et fecit DeIpse dixit, et facta sunt ? Quod si impudentiam tuam haec divinitus dicta convincent; non adimitur Dei filio quod Deus sit, per id quod dictum est: Audi, Israel, Dominus Deus tuus unus est: cum ab eo ipso, qui haec est locutus, in ipsa constitutione mundi Deus fuerit praedicatus et Filius. Sed videamus, in quem profectum haec distinctio jubentis Dei, et facientis Dei augeatur. Nam tametsi sensus communis intelligentiae non recipiat, ut in eo quod dictum est: Jussit, et facta sunt, solitarius atque idem significatus esse credatur; tamen ne quid ambigi possit, oportet ea, quae mundi creationem consecuta incola formandus esset, talis de eo sermo est: Et dixit Deus, Faciamus hominem ad imaginem tus est, verbis 85 videlicet, quibus uti ipse nos voluit, cognitionem eorum nobis quae gessit impertiens. Significatio namque Dei filio per quem facta sunt in eo quod dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
euangelistam : om̃a peripsum facta st̃ :
siquaeris perquem audies eundem
euangelistam dicentem. in princi¬
pio erat uerbum & uerbum erat aputd
dm̃ & đserat uerbum hocerat in prin¬
tipio apud dm̃ om̃a peripsum facta sunt :
quod si negare uoles a patredictũ iude¬
ri fiat firmamentũ audies rursum pro¬
fetam dicentẽ ipsed ixit & facta sunt.
ipsemandauit & creata sunt: quoder¬
godictum ẽ fiat firmamentum in eo
quod pater sit locutus ostenditur. quod
aut̃ adiecit factumest sic & quod fecisse
dsdicitur in eo persona efficientis est in¬
tellegenda qui faciat dixitenim & facta
sunt nonutiq solũ uoluit & fecitmanda¬
uit & creata sunt nonquia ei conplacitũ¬
ẽ exierunt ut mediatoris officiũ interse
& eaquȩ essent creandacessarent dicit
ergo fieri dĩ ex quo omnia sunt. & facit
ds̃ perquam om̃a eodem pariq nomi¬
ne & indicentis significatione & in effi¬
cienti soperatione confessosi autem

Expanded text:
evangelistam: Omnia per ipsum facta sunt . evangelistam: Omnia per ipsum facta sunt . Si quaeris per quem, audies eumdem Evangelistam dicentem, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hoc erat in principio apud Deum. Omnia per ipsum facta sunt . Quod si negare voles a Patre dictum videri, Fiat firmamentum , audies rursum prophetam dicentem, Ipse dixit, et facta sunt; ipse mandavit, et creata sunt. Quod ergo dictum est, Fiat firmamentum; in eo quod Pater sit locutus ostenditur. Quod autem adjicitur: Et factum est sic, et quod fecisse 84 Deus dicitur; in eo persona efficientis est intelligenda qui faciat. Dixit enim, et facta sunt, non utique solum voluit, et fecit: mandavit, et creata sunt, non utique quia complacituse et ea quae essent creanda cessaret. Dicit ergo fieri Deus ex quo omnia sunt, et facit Deus per quem omnia, eodem parique nomine et in dicentis significatione et in efficientis operatione confesso. Si autem
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus an morses quiad isra hel dixe¬
rit: dñs ds̃tuus unus est : dĩ filium dm̃
praedicauerit : utienĩ nos ad confiten
timonio illius oportebit. cuius aucto¬
ritate heretciunũ tantũ h̃ confiten¬
tes filio putent negandũ ẽẽ qđ ds̃ sit :
yses loquatur : aitnãq: & dix̃ ds̃ fiat fir¬
mam̃tũ inmedio aquȩ & sitdiuidens in¬
teraquã & aquã & factũ ẽ sic& fecit d̃fir¬
mamentũ & diui sit ds̃ permedium a¬
quae : habesergo dm̃ ex quo habes dm̃.
perquemaut si id negabis necesse ẽ id
quod factum ẽ perquem factũ sit do¬
ceas aut certenaturam ipsam creando¬
rum dõ oboedientẽ eẽ demonstres:
quae ad id quod dictum est fiat firma¬
m̃tũ sei psadĩ uerbo iussa firma ueriti sed
hȩc diuinȩ scripturȩ rationon pertipit :¬
om̃a enim secundum prop&am facta
exnihilo sunt: nec natura aliquamanans
demutatain aliut est sedid qđ nonerat
creatũ ẽ & absolutumẽ perquem audi

Expanded text:
videamus an Moyses, qui ad Israel dixevideamus an Moyses, qui ad Israel dixerit, Dominus Deus tuus unus est, Dei filium Deum praedicaverit. Uti enim nos ad confitendem testimonio illius oportebit, cujus auctoritate haeretici unum tantum Deum confitentes Filio putent negandum esse quod Deus sit. yses loquatur. Ait namque: Et dixit Deus, Fiat firmamentum in medio aquae, et sit dividens inter aquam et aquam: et factum est sic, et fecit Deus firmamentum, et divisit Deus per medium aquae . Habes ergo Deum ex quo, habes Deum per quem. Aut si id negabis, necesse est id quod factum est per quem factum sit doceas: aut certe naturam ipsam creandorum Deo obedientem esse demonstres, quae ad id quod dictum est: Fiat firmamentum, se ipsam Dei verbo jussa firmaverit. Sed haec divinae Scripturae ratio non recipitOmnia enim, secundum prophetam, facta ex nihilo sunt : nec natura aliqua manens demutata in aliud est, sed id quod non erat creatum est, et absolutum est. Per quem? Audi
Abbreviated transcription (Latin):
sed numquid hinc quisquã fuit ausus am¬
bigere autum quam alitera quoquã ea¬
rũ prȩdicatum ẽe quidm̃ crederent
cognitum ẽ ni si unum dm̃ esse ex quo
omnia iinam uitutẽ in nascibilem &
unamhint esse sine initio potestatemsed
non perid quod ds̃ inus estdĩ filio accidit
negari posse quod ds̃ ẽ: morsesnamq uł
potius ds̃ permor senpopulo & inaegrpto
& in de serto idolis &deorũ ut putabantre¬
ligionib: occupato hoc constituit principale
mandatũ ut inũ dm̃ creder& & uerademe¬
rito constituit : unus enĩ ẽ ds̃ ex quo om̃a sed
uideamus anidem morses eũ quoq per
quẽ om̃a sunt dm̃ eẽ confessus.ẽ : non enĩ
ds contrauero ñminꝰ
perid filiis
ds̃ qr pat̃ ds unussit:
ẽ enĩ
unigenitꝰ fili¬
in nascibilis
ut patriademat.
quod ds̃ unussit : neque aliud ipsequã ds̃
quia exdõ natus est : dequoquam us am¬
biginono porteat quiin nascendo exdõ dĩ
sit perquod fidei nostrae d̃ unus est t̃am̃

Expanded text:
Sed numquid hinc quisquam fuit ausus ambigere? aut umquam aliter a quoquam eorum praedicatum esse, qui Deum crederent, cognitum est, nisi unum Deum esse ex quo omnia, unam virtutem innascibilem, et unam hanc esse sine initio potestatem? Sed non per id, quod Deus unus est, Dei filio accidit negari posse quod Deus est. Moyses namque, vel potius Deus per Moysen, populo et in Aegypto et in deserto idolis et deorum, ut putabant, religionibus occupato, hoc constituit principale mandatum, ut unum Deum crederet: et vere ac merito constituit. Unus est enim Deus ex quo omnia. Sed videamus, an idem Moyses eum quoque, per quem omnia sunt, Deum esse confessus sit. Non enim Deus. Contra vero non minus per id Filius Deus, quia Pater Deus unus sit; est enim unigenitus filiinnascibilis, ut Patri adimat quod Deus unus sit; neque aliud ipse quam Deus, quia ex Deo natus est. De quo quamvis ambigi non oporteat, quin nascendo ex Deo Deus 83 sit, per quod fidei nostrae Deus unus est; tamen
Abbreviated transcription (Latin):
lio est inter secomparata unus atq idẽ
a nobis in absoluendis singulis proposi¬
nonibus ordoteneatur: memorantniãq:¬
dĩfiliũ neque ex aliqua subiacentemate¬
ria genitũ eẽ quia pereum creata omni¬
a sint neque ex dõ esse quia decedere ex
dõ nihil possit. sed esse ex his quaenone¬
rant id est creaturã dĩ perfectam: uerũ¬
tamen non similem ceteriscreaturis es¬
se autem creaturam : quia scribtum sit.
d̃s creauit me in initio uiarum sua¬
rum. esse &iam facturam perfectã.
sed non similem ceteris facturis : factu¬
ram autem per id quod paulus adhe

Expanded text:
lio est, inter se comparata, unus atque idem lio est, inter se comparata, unus atque idem a nobis in absolvendis singulis propositionibus ordo teneatur. Memorant namque filium Dei neque ex aliqua subjacente materia genitum esse, quia per eum creata omnia sint; neque ex Deo esse, quia decedere ex Deo nihil possit: sed esse ex iis, quae non erant: id est, creaturam Dei perfectam, verumtamen non similem caeteris creaturis. Esse autem creaturam; quia scriptum sit, Dominus creavit me in initium viarum suarum . Esse etiam facturam perfectam, sed non similem caeteris facturis: facturam autem per id quod Paulus ad He
Abbreviated transcription (Latin):
diuinitate unigenitidĩ fili non existima¬
mus quem quam arbitraturum omnẽ
hunc sermonem quorisurierimus ad dĩ
patris contumeliam pertinerequasi ex
eius dignitate decedat si quid eorum re¬
feratur ad filium cũ potius honor filidig¬
nitas sit paterna & gloriosus auctor sit
ex quohis quitali gloria sit dignus extite¬
rit nihilenim nisinatum hab& filiu s ege¬
niti honoris ad miratio in honore gene¬
rantis est cessat ergo opinio cantumeliȩ:
cum quid quid in esse filiomaiestatis do¬
cebitur idadam plificandam potestatẽ eiꝰ
qui istius modi genuerit redundabit :
addeformationem filiide patre con¬
fessi sunt ipsum illud quod de filio pro¬
fessifunt audiatur : res ponsurienim sin¬
gulis eorum propositionibus &diumorũ
dictorum testimoniis & religio sam eorũ
doctrinam produturi debemus ad illa
quaedepatre dicta sunt ea quȩ de in¬
cepsdefilio sint cominemorata subum¬
gere . ut confessione eaquȩ depatre&fi¬

Expanded text:
divinitate unigeniti Dei filii, non existimadivinitate unigeniti Dei filii, non existimamus quemquam arbitraturum, omnem hunc sermonem, quo usuri erimus, ad Dei patris contumeliam pertinere, quasi ex ejus 78 dignitate decedat, si quid eorum referatur ad filium: cum potius honor filii dignitas sit paterna; et gloriosus auctor sit, ex quo is, qui tali gloria sit dignus, exstiterit. Nihil enim nisi natum habet filius, et geniti honoris admiratio in honore generantis est. Cessat ergo opinio contumeliae: cum quidquid inesse Filio majestatis docebitur, id ad amplificandam potestatem ejus, qui istiusmodi genuerit, redundabit. ad deformationem Filii de Patre confessi sunt, ipsum illud quod de Filio professi sunt audiatur. Responsuri enim singulis eorum propositionibus, et divinorum dictorum testimoniis irreligiosam eorum doctrinam prodituri, debemus ad illa, quae de Patre dicta sunt, ea quae deinceps de Filio sint commemorata subjungere: ut confessione ea, quae de Patre et Fi
Abbreviated transcription (Latin):
tissedoceatur. Igitur id quod dõ patri
propriumẽ. pro priumei ac secretumre¬
linquamus confitente seum a &ernȩ uir¬
tutis inna scibilem potestatem nemini
aut̃ dubiũ esse ex istimo obeam causam
in confessione dĩ patris quȩdam eius tam¬
quam peculiaria & priuata memorari :
ne prȩteripsum eorum quisquam parti¬
ceps relinquatur : cumenim dicunt solum
uerum solum iustum solum sapientem
solum inui sibilem. solum bonum solum
potentem solum in mortalitatem ha¬
bentem an eo quod solus haec sit a com¬
munione eorum : secundum hos filius
separatur: soli enim sunt aiunt
propria non participantur ab altero.
quȩ siipatre solo non &iam infilio eẽ
existimabuntur necesse est ut filius ds̃
& falsus & insipiens & secundum conspi¬
cabile fmaterias corporeus & maliuo lus
& infirmus & extraim mortalitatem es¬
se credatur ab his omnibus cum in his pat̃
solutissimamaiestate & deplenissima

Expanded text:
tisse doceatur. Igitur id, quod Deo patri tisse doceatur. Igitur id, quod Deo patri proprium est, proprium ei ac secretum relinquamus, confitentes in eo aeternae virtutis innascibilem potestatem. Nemini autem dubium esse existimo, ob eam causam in confessione Dei patris quaedam ejus tamquam peculiaria et privata memorari, ne praeter ipsum eorum quisquam particeps relinquatur. Cum enim dicunt, solum verum, solum justum, solum sapientem, solum invisibilem, solum bonum, solum potentem, solum immortalitatem habentem; in eo quod solus haec sit, a communione eorum secundum hos Filius separatur. Soli enim, ut aiunt, propria non participantur ab altero. Quae si in Patre solo, non etiam in Filio esse existimabuntur; necesse est ut Filius Deus et falsus, et insipiens, et secundum conspicabiles materias corporeus, et malevolus, et infirmus, et extra immortalitatem esse credatur, qui ab his omnibus, cum in his Pater solutissima majestate et de plenissima
Abbreviated transcription (Latin):
& inuisibilem. paulodicente. qui solus
hab& in morta litatem & lucem habi¬
tans in accessibilem quemnemo hominũ
uidit nec uidere potest : & secundum
euangelium dm̃ nemouidit um quam
pisi unigenitus filius qui est insinupa¬
tris: hunc quoq solum manentem in
nas cibilem. qui a dictum sit. ego sũ qui sũ
&rursum sic dices filuis is rahel: misit
me aduos isqui est. & per hieremiam:
tellegat plena fraudis eẽ & plena falla¬
tiȩ: quȩ quã quã sit subtiliter confusa &
permixtatamen ab solutae artificiosã
militiae & stultitiȩ calliditatem & inep¬
tiam testantur : intercetera enim addide¬
runt solum sepatrẽ innascibilem cognos¬
se. tamquam hinc quisquam possit am¬
bigere eum ex quo illegenitus sit perquẽ
omnia sunt id quod ipse est a nemine con¬
secutum : in ipso enim quod paterdicitureiꝰ
quem genuit auctor ostenditur. id habens
nomen quod neq profectum ex alio intel¬
legatur & ex quo is qui genitus est substi¬

Expanded text:
et invisibilem, Paulo dicente: Qui solus et invisibilem, Paulo dicente: Qui solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem, quem nemo hominum vidit, nec videre potest ; et secundum Evangelium: Deum nemo vidit umquam, nisi unigenitus Filius, qui est in sinu Patris . Hunc quoque solum manentem 77 innascibilem, quia dictum sit: Ego sum qui sum ; et rursum: Sic dices filiis Israel: Misit me ad vos is qui est ; et per Jeremiam: telligat plena fraudis esse et plena fallaciae? quae quamquam sint subtiliter confusa atque permixta, tamen absolute artificiosam malitiae et stultitiae calliditatem et ineptiam testantur. Inter caetera enim addiderunt, solum se Patrem innascibilem cognovisse: tamquam hinc quisquam possit ambigere, eum, ex quo ille genitus sit per quem omnia sunt, id quod ipse est a nemine consecutum. In ipso enim, quod pater dicitur, ejus quem genuit auctor ostenditur; id habens nomen quod neque profectum ex alio intelligatur, et ex quo is qui genitus est substi
Abbreviated transcription (Latin):
duo passeres asseueniunt & unus exil¬
lis non cad& super terrã sineuolunta¬
te patris uestri sed & capilli capitis uestri
numerati sunt: hunc om̃a prouidentẽ.
sicut beata susannadicit ds̃ aeternus abs¬
conditorum cognitor sciens omnia ante
generationem eorũ : hunc &iã in concep¬
tibilem secundum quod dictum est.
caelum mihi thronus ẽ terra autem sca¬
bllum pedum meorum quam domum
mihi ȩdificabitis autquis locus requietio¬
nis meae haec enimfacit manus mea &
st̃ omnia hȩc mea : hunc quoq capientẽ
omnia paulo testante. quoniã in ipso ui¬
uimus & mouemur & sumus & psalmo¬
grafodicente. quo a bibo aspũtuo aut
quo a facietua fugiam siascendero incae¬
lotuillices si descendero in inferno ades
sisum sero pinnas meas antelucem: & ha¬
manus tua deduc& me & tenebit me dex
teratua : huc quoque incorporeum
quia dictum sit. sp̃s enim ds̃ est. & ado¬
rantes eum in spũ & ueritate adorare
o port& : humc in mortalitatem habentẽ

Expanded text:
se veneunt, et unus ex illis non cadit super terram sine voluntate Patris vestri? Sed et capilli capitis vestri numerati sunt . Hunc omnia providentem, sicut beata Susanna dicit: Deus aeternus, absconditorum cognitor, sciens omnia ante generationem eorum . Hunc etiam inconceptibilem, secundum quod dictum est: Coelum mihi thronus est, terra autem scabellum pedum meorum. Quam domum aedificabitis mihi, aut quis locus requietionis meae? Haec enim fecit manus mea, et sunt omnia haec mea . Hunc quoque capientem omnia, Paulo testante: Quoniam in ipso vivimus, et movemur, et sumus ; et Psalmoait: quo i bo a spiritu tuo aut quo fugiam a facietua?si ascendero in caelum tuibi es, si descendero in infernum ades; si s u mps ero pennas meas ante lucem et hamanus tua deducet me et tenebit me detera tua . Hunc quoque incorporeum, quia dictum sit: Spiritus enim Deus est, et adorantes eum, in Spiritu et veritate adorare oportet . Hunc immortalitatem habentem
Abbreviated transcription (Latin):
est sermo subiectus : uerum omniaediti
simul & dicendicausis & dictorum uir¬
tutibus prosequemur. Igitur singu la
secundũ propositionis ordinẽ retracten¬
tur: nam hoceorum pricipale est noui

Expanded text:
est sermo subiectus. Verum omnia editis simul et dicendi causis et dictorum virtutibus persequemur. Igitur singula secundum propositionis ordinem retractentur, nam hoc eorum principale est. I
Abbreviated transcription (Latin):
fuitante postmodumnatũ uel super¬
creatũ infiliũ sicut &tiupsebeatissimepa¬
pamedia in ecclesia & inconsessu frequent̃
eos quitali amntroducunt renuisti sed sicu¬
tidiximus uolunta tedĩ ante tempus &
scła creatũ &uiuere & ẽẽaccipiens apa¬
tre. & gloriansei consubsistenti patri:

Expanded text:
it ante, postmodum natum vel supercreatum in filium, sicuti et tu ipse, beatissime papa, media in ecclesia et in consessu frequenter eos qui talia introducunt renuisti: sed sicuti diximus, voluntate Dei ante tempora et saecula creatum, et vivere et esse accipiens a Patre, et glorias ei consub
Abbreviated transcription (Latin):
pauloita predicante ainus enimds̃ &
unus mediator dĩ & hominum : tũ quod
solus sapiens sit neqiđ sapientiȩ filiore linqua¬
t᷑ secundum a postolidictũ eiautẽ quipo¬
tens est confirmarenos secundum euan¬
gelium meũ & prȩdicationem ihũ xp̃i
secundum reuelationẽ sacramenti
temporib: sȩcularibus taciti manifesta¬
tautẽ nunc perscribturas profeticas se¬
cundum prȩceptum a &ernidĩ inoboe¬
dientiam fidei in omnes gentes cogniti.
nascibilis & quod solus uerus sit quia esa
lusdicens. haec est autẽ uita a &erna
ut cognoscant te solum uerum dm̃ &
quem misisti ihm xp̃m. Tumquia solus
bonus ne quit sit bonitatis infilio quia pereũ
lum quod solus potens sit quia paulus dixe¬
rit quẽ temporib suis ostend& nobis.
beatus & solus potens & rexregum &dñs
dominantium. Tum quod hunc noue¬
rint in conuertibilem & indemutabilẽ
quia perpro ph&am dixerit. ego sum

Expanded text:
Paulo ita praedicante: Unus enim Deus, et Paulo ita praedicante: Unus enim Deus, et unus Mediator Dei et hominum . Tum quod solus sapiens sit, ne quid sapientiae Filio relinquatur, secundum Apostoli dictum: Ei autem, qui potens est confirmare vos secundum Evangelium meum et praedicationem Jesu Christi, secundum revelationem sacramenti temporibus saecularibus taciti, manifestati autem nunc per Scripturas propheticas secundum praeceptum aeterni Dei, in obedientiam fidei in omnes gentes cogniti, nascibilis, et quod solus verus 76 sit, quia Esailiis dicens: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti Jesum Christum . Tum quia solus bonus, ne quid sit bonitatis in Filio, quia per eum s Marci X, 18. Tum quod solus potens sit; quia Paulus dixerit: Quem temporibus suis ostendet nobis beatus et solus potens: Rex regum, et Dominus dominantium . Tum quod hunc noverint inconvertibilem et indemutabilem; quia per prophetam dixerit: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatem pihiless& decerptum. & omo¬
usion patrifiliũ non de commemoratis
superius uitus causisq a sanctis & doc¬
rrina dĩ calentib uiris esse memoratum¬
nequis forte existimar& ad imiperuos¬
iam natiuitatem unigenitifili quod patri
utrius que uerbi nec essitatem & cantra
debacchantistum hereticos admaximã
fidei securitatem usurpatiratione intel¬
legamus respondendum esse existimo he¬
reticorum peruersitati & omnes eorum
stultas ac mortiferas institutiones euan¬
gelicis atq a posto licis testimonus coargu¬
endas uidentur enim sibi desingulis quae
aderunt praestare rationem quia singu¬
lis ad sertionibus suis quȩdam exdiuinis
uoluminibus testimonia subdederunt qua
corruptũ intellegentiae sensusolis tantũ
ignorantib blandiantur speciẽ ueritatis
secumdum prauitatẽ interprȩtantium
praestatura conantur enim soladĩ patris¬
diuinita te celebrata filio auferre qđ ds̃
torem interrogantem quod prȩceptũ

Expanded text:
tivitatem nihil esse decerptum, et homotivitatem nihil esse decerptum, et homousion Patri Filium non de commemoratis superius vitiis causisque a sanctis et doctrina Dei calentibus viris esse memoratumne quis forte existimaret adimi per usiam nativitatem unigeniti Filii, quod Patriutriusque verbi necessitatem, et contra debacchantes tum haereticos ad maximam fidei securitatem usurpati, rationem intelligamus: respondendum esse existimo haereticorum perversitati, et omnes eorum stultas ac mortiferas institutiones evangelicis atque apostolicis testimoniis coarguendas. Videntur enim sibi de singulis, quae asserunt, praestare rationem: quia singulis assertionibus suis quaedam ex divinis voluminibus testimonia subdiderunt, quae corrupto intelligentiae sensu solis tantum ignorantibus blandiantur, speciem veritatis secundum pravitatem interpretantium praestaturadivinitate celebrata, Filio auferre quod Deus torem, interrogantem quod praeceptum
Abbreviated transcription (Latin):
in de secabilem didicit enim adnõ spũi car¬
nem & ossanones se. ne forte cadere in eo cor¬
poralium passionum detrimenta credan¬
tur nouit unum innascibilem dm̃ nouit
& unigenitum dĩ filium ̃ confiteturpatrẽ
aeternum & aborigine liberum: confite¬
tur & fili originem ab aeterno non ipsũ
initio sed ab ininitiabili. nenperseipsum:
sed ab eo quia nemine semper est natum
abȩternonatiuitate iudelic & expater¬
na aeternitate sumentem: caret ergo
fides nostrae hereticae prauitatis opinio¬
ne editanamq est sensus nostri professio¬
ne licet nondum sit ratio professionis ex¬
positãtamen ne quid in homo usita patri¬
bus nuncupati enuntiatione & in eo quod
semper fuerit confessione suspitionis
relinqueretur. ista memorata sunt : qui¬
bus & subsistere filium in substantia quage¬
nitus ex patre est cognosceretur : & patri
de substantia quam anebat perfilina¬

Expanded text:
ibilem et indesecabilem; didicit enim a Domino, spiritui caribilem et indesecabilem; didicit enim a Domino, spiritui carnem et ossa non esse : ne forte cadere in cum corporalium passionum detrimenta credantur. Novit unum innascibilem Deum: novit et unum unigenitum Dei filium. Confitetur Patrem aeternum et ab origine liberum: confitetur et Filii originem ab aeterno: non ipsum ab initio, sed ab ininitiabili: non per se ipsum, sed ab eo, qui a nemine semper est, natum ab aeterno, nativitatem videlicet ex paterna aeternitate sumentem. Caret ergo fides nostra haereticae pravitatis opinione. Edita 75 namque est sensus nostri professio, licet nondum sit ratio professionis exposita. Tamen ne quid, in homousii a Patribus nuncupati enuntiatione, et in ea quod semper fuerit confessione, suspicionis relinqueretur: ista memorata sunt, quibus et subsistere Filium in substantia qua genitus ex Patre est cognosceretur, et Patri de substantia qua manebat per Filii na
Abbreviated transcription (Latin):
ter dortrinae pro feticae sed & euangeli¬
ce atq. a postolicȩ posse existimant con¬
traire ut filinatiui tatem intra tempora
prȩdicent cumenimuitiosa ea nobis ad se¬
rant dicifilium semper fuissenecesse .ẽ.
exdudendo quod semper fueritnatiuita¬
temeius confiteantur extempore sienĩ
non semper fuit erit tempus quo non fuit¬
& siest tempus quonon fuit: eritante eum
tempus quia quinon semper est : essecoe¬
pit extempore: qui autem carettempore :
non potest eo carere quod semperẽ.
respuere. seautẽ id quod filius fuerit
obeam causam ad firmant. neper id qđ
religiosam dedõ sollicitiidinem : ha ecquȩ
in homo usii significationem & in eo quod
semper filius esse dicitur arguuntur.
ginem. perunum cunttis creationem in
uno exquo auctoritatem in nascibilitatis
intellegit in uno. perquem: potes tatem
pihil differentem a b auctore ueneratur.
cum exquo & perquem adid quod creat᷑
in his quȩ creata sunt communis auctori

Expanded text:
ter doctrinae propheticae, sed et evangelicae atque apostolicae 74 posse existimant contraire, ut Filii nativitatem intra tempora praedicent. Cum enim vitiose a nobis asserant dici, Filium semper fuisse; necesse est, excludendo quod semper fuerit, nativitatem ejus confiteantur ex tempore. Si enim non semper fuit, erit tempus quo non fuit. Et si est tempus quo non fuit, erit ante eum tempus: quia qui non semper est, esse coepit ex tempore. Qui autem caret tempore, non potest eo carere quod semper est. Respuere se autem id, quod semper filius fuerit, ob eam causam affirmant, ne per id qureligiosam de Deo sollicitudinem! Haec, quae in homousii significatione et in eo quod semper Filius esse dicitur arguuntur, ginem, per unum cunctorum creationem. In uno ex quo, auctoritatem innascibilitatis intelligit; in uno per quem, potestatem nihil differentem ab auctore veneratur: cum ex quo et per quem, ad id quod creatur, in his quae creata sunt communis auctorit
Abbreviated transcription (Latin):
n autem ptt d qud puuiso
braeos dixit. tanto melior factus ange¬
lis quanto excellentius ab his possidet
nomen. & rursum. unde fratres scĩuo¬
cationis caelestis participes cognoscite
a postolum & pricipem sacerdotum
confessionis nostrae ihm̃ xp̃m qui fi¬
delis est ei. qui fecit eum : ad infirman¬
damuero filu& uirtutẽ & potestatẽ &
diumitatẽ. eo maxime utuntur qđ
dixerit. paterma ior me ẽ: id circoaut̃ non
eẽ eum unum ex omnib creaturis conce¬
dunt. quia scribtum sit. omnia per eum
facta sunt concludunt ergo omnem
in religio sitatis suȩ doctrinã istius mo¬
di uerbis suisdicentes exemplum blas¬
phemiae eorũ quicreaturam filium dĩdicunt:

Expanded text:
 autem per id quod Paulus ad Hebraeos dixit: Tanto melior factus angelis, quanto excellentius ab his possidet nomen . Et rursum: Unde fratres sancti, vocationis coelestis participes, cognoscite apostolum et principem sacerdotum confessionis nostrae Jesum Christum, qui fidelis est ei qui fecit eum . Ad infirmandum vero Filii et virtutem et potestatem et divinitatem, eo maxime utuntur, quod dixerit: Pater major me est . Idcirco autem non esse eum unum ex omnibus creaturis concedunt, quia scriptum sit: Omnia 79 per eum facta sunt . Concludunt ergo omnem irreligiositatis suae doctrinam istiusmodi verbis suis, dicentes: Exemplum blasphemiae eorum, qui creaturam esse Dei
Abbreviated transcription (Latin):
quens illa ẽ qđ ad firmentid enuntiatio¬
ne homo usi significare quodrei ante¬
rioris atq alterius communiosit duobiis.
& tamquam prior substantia uelusi amate¬
riae alicuius extiterit quȩ partitipata du¬
obus & inutroq consumpta utrũq illũ
& naturȩ anterioris &reiesse testetur
unius atq id cirto improbarese homousii
aunt confessione qđ enuntiatio eius ne¬
q filium a patredistinguat & posteriorem
patremmateria quȩ sibide filio sit cõmu¬
nis ostendat tertio quoq: hanc improbandi
bomo usi causam comminis cuntur. quos
secundum uerbi huius significationem
ex diuisione paternae substantiae ẽẽ
filius ex istimetur : tamquam desectus
ex eo fuerit. ita in duos sit resuna diui.¬
sã &ideo substantiae uniusdicantur:
qui a portio desecta de toto innatura ea
sit undede secta est .: nec posse indm̃ ca¬
dere diuisionis passionem quia & demuta¬
biliserit siminutioni pediuisionem fi¬

Expanded text:
quens illa est, quod affirment id enuntiatioquens illa est, quod affirment id enuntiationem homousii significare, quod rei anterioris atque alterius communio sit duobus, et tamquam prior substantia vel usia materiae alicujus exstiterit, quae participata duobus, et in utroque consumpta, utrumque illum et naturae anterioris, et rei esse testetur unius. Atque idcirco improbare se homousii aiunt confessionem, quod enuntiatio ejus neque Filium a Patre distinguat, et posteriorem Patrem materia, quae sibi cum filio sit communis, ostendat. Tertio quoque hanc improbandi homousii causam comminiscuntur, quod secundum verbi hujus significationem, ex divisione paternae substantiae esse Filius existimetur; tamquam desectus ex eo fuerit, ita ut in duos sit res una divisa; et ideo substantiae dicantur unius, quia portio desecta de toto, in natura ea sit unde desecta est: nec posse in Deum cadere divisionis passionem, quia et demutabilis erit, si imminutioni per divisionem fi