comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s ex sua uoluntate ipsum qui ordi¬
naretur elegit. Tantamq ei gr̃ã
contulit deus: ut demonibꝰ pleni
mox ut uisi fuissent ab oculis cit̃
ꝓtinꝰ mundarent᷑. multaq in eo e¬
rant scĩtatis insignia. S cum a
constante uilianus cesar factus ẽẽt:
dedit legem ut xp̃iam nichil in hoc
scło possiderent. Tunc gallicanus¬
si pago reseruauerat. quarum pen¬
siones his oꝑib que p̃diximus mi¬
nistrabat. ita dm̃ meruit hab̾e de¬
fensorem. ut qͥcumq ingrediebant᷑
in eas maliciose. aut ponere tituloᷤ
fisci. aut exigere pensiones. statim
a diabolo replebantur. & quicũq
auctoꝵ eius c̃ẽt ex auctor: leꝓsus
fiebat. Tunc interrogata demonia
dedunt responsum. qd nisi sacrifi¬
care coactus fuiss. gallicanus. exac¬
tores redituum ciꝰ. ista ꝑicula non
uitarent. Et qm nullus audebat
conuenire de hoc scelere gallicanũ:
mandauit ei uilianus cesar dicens:
aut sacrifica diis: aut discede a fini¬

Expanded text:
sex ex sua voluntate ipse qui ordisex ex sua voluntate ipse qui ordinaretur elegit. Tantam namque ei gratiam contulit Deus, ut daemonibus pleni, mox ut visi fuissent ab oculis ejus, protinus mundarentur: multaque in eo erant sanctitatis insignia. Sed cum a Constantio Julianus Caesar factus esset, dedit legem ut Christiani nihil in hoc saeculo possiderent. Tunc Gallicanussi pago quatuor casas, quarum pensiones his operibus quibus diximus, ministrabat; ita habere Deum meruit defensorem ut quicunque ingrediebatur in eas malitiose aut ponere titulos fisci, aut exigere pensiones, statim a diabolo repiebatur. Et quicunque actorum ejus esset exactor, leprosus fiebat. Tunc interrogata daemonia dederunt responsum, quod, nisi sacrificare coactus fuisset Gallicanus, exactores reddituum ejus ista pericula non vitarent. Et quoniam nullus audebat convenire Gallicanum de hoc scelere, mandavit ei Julianus Caesar, dicens: Aut sacrifica diis, aut discede a fini
Abbreviated transcription (Latin):
cedere: rogatus ab augustis consul
ꝓcessit: ⁊ infascibꝰ positus quinq
milia seruorum liberos ciuesq ro¬
manos fecit: quibꝰ predia domos q
qͥonauit. Cunctasq facultates
suas excepto iure filiarum distrai.
ac donari pauꝑibꝰ iussit: ac se in os¬
hẏlario nomine sociauit. Cuius
habitacłm ampliari fecit ad pere¬
grinorum susceptionẽ. qͣm ipse plu¬
rimis impendebat. Huic adhesert̃
multi ex seruis euis quos liberos fe¬
cerat. Et diuulgata ẽ fama eius
ꝑtotum orbem. ita ut aboriente ⁊
occidente uenientes uiderent uirũ
ex patricio ⁊ consule qui erat ami¬
cissimꝰ augustorum. lauantẽ pedes¬
⁊ ponentẽ m̃sam: aqͣm manibꝰ effũ¬
uitutis officia. hic primꝰ in ostensi
urbe instrux̃ eccł̃am. ⁊ ditauit offi¬
cia clericorum. Huic sc̃s leuita lau¬
rentius reuelauit se adortans eum:
ut in eius nomine ȩccł̃am fabrica¬
ret inportu. qui nunc usq laurẽ¬
tianus nuncupat᷑. Rogatus autem
ut ibi leuaretur ep̃s non consensit.

Expanded text:
cedere, rogatus ab Augusto consul processit: et in fascibus positus, quinque millia servorum liberos civesque Romanos fecit. Quibus praedia domosque donavit: cunctasque facultates suas, excepto jure filiarum, distrahi ac donari pauperibus jussit. Et se in OsHilarino nomine, sociavit. Cujus habitaculum ampliari fecit ad peregrinorum susceptionem, quam ipse plurimis impendebat. Huic adhaeserunt multi ex servis suis, quos liberos fecit. Et divulgata est fama ejus per totum orbem, ita ut ab Oriente et Occidente venientes, viderent virum ex patricio, ex consule, qui erat amicissimus Augusto, lavantem pedes, ponentem memsam, aquam manibus effunservitutis officia. Hic primus in Ostiensi urbe exstruxit ecclesiam et ditavit officia clericorum. Huic se sanctus Levita Laurentius revelavit, adhortans eum, ut in ejus nomine ecclesiam fabricaret in porta, quae nunc usque Laurentia nuncupatur. Rogatus autem ut ibi levaretur episcopus non consensit,
Abbreviated transcription (Latin):
celi⁊ t̾rȩ. ⁊ tu dicis sacrifica lapidi¬
bus et eri:i adora facturã mutã
⁊ surdam: Decius cesar iratus.
iussit eum in conspectu suo expo¬
liari. ⁊ cedi cum scorpionibꝰ ipso
decio clamante dõs blasphemare
noli. Sc̃s laurentius int̾ ipsa tor¬
menta dicebat. Ego qͥdem gr̃as
ago deo meoi qͥ me dignatus est
coniungere int̾ seruos suos: Tu
miser torqueris in insania tua
in furore tuo. Deciꝰ cesar dixit.
Leuate eum: et date ante conspec
allate sunt lamine ferreȩ.:⁊ lec
ei decius cesar. Sacrifica diis: Nã
tuo uectabitur. Sc̃s laurentius
dixit. Infelix has ȩpulas ego sẽꝑ
desideraui. Ham torm̃ta ista tͥ sũt:¬

Expanded text:
eature . et tu dicis sacrifica| lapidibus et saxis . et adora factura surda et muta?| Decius cesar iratus iussit eum in conspectu suo expoliari . et cedi| cum scurpionibus ipso decio clamante; Deos blasphemare noli| Beatus laurentius in ipsa tormenta dicebat; Ego quidem gratias| ago deo meo qui me dignatus est coniungi inter seruos suos; Tu mi| ser torqueris in insania tua et furo\re/ tuo; Decius cesar dixit| Leuate eum et date ante conspeal| late ̨ sunt lamine ferreae . et leei decius cesar; Sacrifica diis; Namtuo uectabitur; Beatus laurentius dixit; Infelix| has epulas ego semper desideraui; Nam tormenta ista pena t
Abbreviated transcription (Latin):
argentum et lapides p̃ciosos. Et erat
tunc annis maior triginta sola super¬
stite matre sibis adherente. et de suscep.¬
to eius ꝓposito seruiendi dõ amplius
quam de carnis nepotibꝰ exultante.
Nam eius iam pat̾ ante defunctꝰ erat.
Renunciauit etiã scolasticis qͦs rethor
docebat. ut sibi magistrũ alium pro¬
uident. eo quod seruire deo ipse decre
aliis ciuib ⁊ amicis suis dõ pariter
seruientibꝰ. ad affricam ad ꝓpͥam domũ
agrosq remeare. ad qͥs ueniens ⁊ in
quibꝰ constitutus. ferme triennio et a
tans die ac nocte. Et de his que sibi
d̃s̃ cogitanti atq oranti intellecta re-¬
uelabat. ⁊ p̃sentes ⁊ absentes sermoni¬
bus ac libris docebat. Contigit forte
eodem tp̃r ut qͥdam ex his quos dic̃t
agentes in rebꝰ apud ipponẽ regiũ cõs-¬
titutus bene xp̃ianus. dm̃q tenens
comꝑta eius bona fama atq doctͥna
desideraret. atq optaret eum uidere:
ꝓmittens se posse mundi huius om̃s
contempnere cupiditatłs. atq illecebͣs:

Expanded text:
argentum, et lapides pretiosos. Et erat tunc annis major triginta, sola superstite matre, sibique adhaerente, et de suscepto ejus proposito serviendi Deo amplius quam de carnis nepotibus exsultante. Nam ejus pater antea defunctus erat. Renuntiavit etiam scholasticis, quos rhetoricam docebat, ut sibi magistrum alium providerent, eo quod servire Deo ipse decrevaliis civibus et amicis suis Deo pariter servientibus ad Africam et propriam domum agrosque remeare. Ad quos veniens, et in quibus constitutus, ferme triennio, et à tans die ac nocte. Et de iis quae sibi Deus cogitanti atque oranti intellecta revelabat; et praesentes et absentes sermonibus ac libris docebat. Contigit forte eodem tempore, ut quidam ex iis quos dicunt Agentes in rebus, apud Hipponem-Regium constitutus, bene christianus, Deumque timens, comperta ejus bona fama atque doctrina, desideraret atque optaret eum videre, promittens se posse mundi hujus omnes contemnere cupiditates atque illecebras,
Abbreviated transcription (Latin):
uus factus sum. xp̃i ⁊ foras me mictis:
Dicit ei diaconus. Factus es ꝑfectus
uit in xp̃s qui demones confudit. et
uirginem saluauit.⁊ mei misertus ẽ:
quia ñ exeam nisi ꝑfectꝰ factus fuero

Expanded text:
uus factus sum Christi et foras me mittis?». Dicit ei dyaconus: «Nondum es perfectus : «Deus scit qui demones confudit et Iustinam saluauit et mei misertus est quia hinc non exeam nisi perfectus factus fuero
Abbreviated transcription (Latin):
eẽs. si celica uirtus. sic tͥ hoc nemo cre¬
dere debuerat. quantominꝰ cũ sis fe-¬
mina fragilis et mollioris naturȩ :
S quia sic̃ hoc ẽẽ nequaquã potest. ui¬
delicet ut sola ꝓ toto orbe uera astruaᷤ.
noli obsecro furor te uincere queat in
sapiente animo ñ stet turbatio dira.
q. Sic namq poeta decantat dicẽs. Tu
si animo regeris. rex es: si corpore seruuᷤ.
ra calliditate immo maleficiis animũ
nr̃m illaqueare disponis. dum nos ꝑ
exempla philosophoꝵ ꝓtrahere niteris.
S quia ñ sumus insipientiȩ caligine
obcecati.⁊ cernimꝰ uersutiã tuã. obicimꝰ
et nos t laqueos et pedicas: quib im¬
plicata penitus corruas. ⁊ cognoscas
q sic̃ rex sapiens animo potiꝰ quã cor¬
pore regim᷑. Et si desunt nob argum̃ta
philosophoꝵ. habemꝰ philosophos qͥ te
conuincere possunt. Tunc p̃cepit cõuo¬
cari sapientes atq ꝑitissimos uiros. et

Expanded text:
 angelus esses, si celica virtus, sic tibi hoc nemo cre angelus esses, si celica virtus, sic tibi hoc nemo credere debuerat, quanto minus cum sis femina fragilis et mollioris naturae! II 47 Sed quia sicut hoc esse nequaquam potest, videlicet ut tu sola pro toto orbe vera astruas, noli, obsecro, furor te vincere queat: In sapienti animo non stet turbatio dira, II 49 Sic namque poeta decantat dicens “Tu, si animo regeris, rex es; si corpore, servus”ra calliditate immo maleficiis animum nostrum illaqueare disponis, dum nos per exempla philosophorum protrahere niteris. II 51 Sed quia non sumus insipientiae caligine obcecati et cernimus versutiam tuam, obicimus et nos tibi laqueos et pedicas, quibus implicata penitus corruas et cognoscas, quia sicut rex sapiens animo potius quam corpore regimur, et si desunt nobis argumenta philosophorum, habemus philosophos, qui te convincere possunt». II 52 Tunc precepit convocare sapien
Abbreviated transcription (Latin):
sororẽ ꝓpt̾ me. centuplũ accipiet et ui¬
tam ȩt̃nam possidebit. Hanc itaq glori¬
osam ꝓmissionẽ habentes. qͥd ad nos at¬
tinet dognia philosophoꝵ platonis ui¬
delicet atq homeri. plilistionis sibillȩ
atq uirgilii. iamnes et mambres impia
sempit̃na. Dicit ei cesar. Fatem᷑ eqͥdem.
lati eẽ. s tanꝗͣ deoꝵ famine deꝓmpti.
Unde merito adorari et uenerari merẽ¬
tur. Ad quẽ uirgo. Miror te prudentis¬
simũ uirũ in tali ꝓlata locutione. Nõ
enĩ recordaris qͦd suꝑiꝰ ꝓtuli qd ille sit
adorandꝰ et głificandus qui fecit cęlũ
et t̾ram. nam dii nec sibi nec aliis ꝓd¬
esse possunt. Non gͦ debiuisti dicere meĩ
tenus in uacuũ laborauimꝰ uenando
et colendo dõs omp̃es. Ergo totus mũ¬
dus errat. et tu sola uerũ dicis: In ore
namq duoꝵ uel triũ testiũ omne uer¬
bum uerissime confirmat᷑. Quomͦ gͦ
consequens ẽẽ potest. qͦd tu sola orbem
totũ mendacem facere ualeas si angłs

Expanded text:
 me centuplum accipiet et vitam eternam possidebit”. II 37 Hanc itaque gloriosam promissionem habentes, quid ad nos attinet dogma philosophorum, Platonis videlicet atque Omeri, Philistionis, Sibillae atque Virgilii, Iamnes et Mambres, impiasempiterna!». II 39 Dicit ei cesar: «Fatemur equidem, rolati esse sed tamquam deorum famine deprompti, unde merito adorari et venerari merentur». II 41 Ad quem virgo: «Miror te prudentissimum virorum in tali prolata locutione! II 42 Non enim recordaris, quod superius protuli, quod ille sit adorandus et glorificandus, qui fecit celum et terram? II 43 Nam dii nec sibi nec aliis prodesse possunt: non ergo debuisti dicere meam tenus in vacuum laboravimus venerando et colendo deos omnipotentes: ergo totus mundus errat et tu sola verum dicis? II 45 In ore namque duorum vel trium testium omne verbum verissime confirmatur; quomodo ergo consequens esse potest, quod tu sola orbem totum mendacem facere valeas? II 46 Si
Abbreviated transcription (Latin):
tumore iactantiȩ: s humilitatis amore.
Ego enĩ sum caterina filia rostis̃ re¬
gis. quȩ quãuis in purpura nata atq e¬
ducata fuissem.⁊ lib̾alib disciplinis ñ
mediocrit᷑ instructa. cũ cognouissẽ hec
oĩa inepta et inutilia.⁊ nichil aliqͥd ua¬
lere ad cȩloꝵ gaudia. nisi ad inanem et
ꝑiturã głam p̃sentis uitȩ. contempsi oĩa.
et confugi ad dominũ iħm xp̃m qͥ dix̃¬

Expanded text:
tumore iactantiae sed humilitatis amore. II 35 Ego enim sum Caterina, filia Constantis regis, quae quamvis in purpura nata atque educata fuissem et liberalibus disciplinis non mediocriter instructa, cum cognovissem haec omnia inepta et inutilia et nichil valere ad celorum gaudia, nisi ad inanem et perituram gloriam presentis vitae, contempsi omnia et confugi ad dominum Iesum Chri
Abbreviated transcription (Latin):
ad carcerẽ hi qͥmissi fuerant: compel¬
lebant eos ut egred̾entur. Et cũ uidis¬
sent eos resolutos apenis: sic in nudis
animalibꝰ portauerunt eos. quia nõ
manibꝰ. Et dum appropinquassent

Expanded text:
ad carcerem hii qui missi fuerant . conpellebant| eos ut egrederentur. Et dum uidissent eos resolu| tis a poenis . in nudis animalibus portauerunt| eos dum non manibus. Et dum adpropinquassent
Abbreviated transcription (Latin):
inducias paucor dierũ. ut dignam
factis sius ꝑcipiant penam. Si gͦ
uibes nunc adrianus introducat᷑.

Expanded text:
inducias paucorum die| rum . ut dignam factis suis percipiant poenam| Si ergo iobes . nunc hadrianus introducat
Abbreviated transcription (Latin):
apłi uiri uenerunt. Erant aut̃
quasi ȩthiopes nigriores fuligine.
pedes eorum magni. oculi t̾ribi¬
les ⁊ cruenti. capilli totum tege

Expanded text:
sancti Martialis venerunt. Erant autem quasi Aethiopes nigriores fuligine, pedes eorum magni terribiles oculi et cruenti, capilli totum tege
Abbreviated transcription (Latin):
tenentes bea¬
tum laurenti¬
um. duxerũt
et tradidunt
eum parthe¬
mio tribuno. E adem hora parthe¬
ros reconditos diaconꝰ xisti. in cus¬
todia teneretur. Gauisus ẽ decius:¬
⁊ fecit sibi beatum laurentiũ p̃sen¬
tari. quẽ ita aggreditur decius cesar
dicens.Ubi sunt thesauri eccłẽ. qͦs
rianus dedit eum cuidã uicario
incustodiam nomine ypolito.¬

Expanded text:
tenentes beatum| laurentium . duxerunt et tradiderunt eum partenio tribuno| Eadem hora parteros reconditos diaconus xisti .| in custodia teneretur; Tunc deciu fecit sibi beatum| laurentium praesentari . quem ita adgreditur . decius cesar dicens; Vbi sunt thesauri| quos rianus dedit eum cuidam uicario in custodiam nomine ypolito
Abbreviated transcription (Latin):
urm ꝓme. ut saluus redeã ad do¬
aduersariis meis:⁊ ampliꝰ uos ho¬
Uade inqunt saluus et sanus.
mis in de reuerteris. At ille ꝓfectꝰ¬
ca die cepit eas honorare.⁊ uelut
matres habere: qd̃ ita ei ꝓueniss.
Incellexit enim qd̵ ꝑ eaꝵs oratiões
ds̃ cũ in omnibꝰ aduiuiss. Et qr
longum est totũ quod ꝑeas dñs
oꝑatus ẽ enarrare ꝑordinem: ex
his que gesta sunt breuiter aliqͣ
ꝓsequamur. Qm quocienscumq
prerit ad bellum. aduersarios¬
suos siue ꝑ uoluntatẽ seu ui ꝓuo¬
lutos adse colligebat. Ita illi con¬
tingebat ut ꝓstratis inimicis suis

Expanded text:
pro me . et sanus redeam ad| doaduersarius meus .| et amplius te hoVade . inquit . saluus et sanus mis inde reuerteris| At ille profeamplius cepit eas honorare et velud matres habere, eo quod ita ei provenisset; intellexit enim, quod per earum orationes Deus eum in omnibus adiuvasset. Et quia longum est totum, quod per eas Dominus operatus est, enarrare, per ordinem ex his, quae gesta sunt, breviter aliqua persequar. Quoniam quotienscumque perrexisset ad bellum, qusuos sive per voluntatem seu vi provolutos ad se colligebat. lta illi contingebat ut, prostratis inimicis suis
Abbreviated transcription (Latin):
ca hora cepit eas digne honora¬
re. sicut merebant᷑ sꝑantes in do¬
in remoto loco: ubi nullus uiro¬
rũ habet ingressus. Cumq elec¬
simas iussit eas puellas obscquiũ
sequio eaꝵ non recedent. s hono¬
rifice eis obsequerentur ut ancil
runt orationibꝰ ⁊ icunus uacare:
grãs magnas agentes deo die
noctuq eo quod dignas dñs ha
biuisset ancillas suas positas in
captiuitatem. ⁊ tantã eis dñs grã
p̾stitisset: ut grãm inuenissent
in conspectu regis alienigene.
Pro etiã eo frequent orabant do¬
minum. ut nichil mali illi con¬
tingeret. nec in domo ipsius. Cũ¬

Expanded text:
ea hora cepit eas digne honorare, sicut merebantur, sperantes in Doin remoto loco, ubi nullus virorum haberet ingressus: pesimas iussit eis puellas obsequium sequio earum non recederent sed honorifice eis obsequerentur, ut ancilrunt orationibus et ieiuniis vacare gratias magnas agentes Deo die noctuque, eo quod dignas habuisset Dominus ancillas suas positas in captivitate. Et tantam eis Dominus gloriam prestitisset, ut gratiam invenissent in conspectu regis alienigenae. Pro eo etiam frequenter orabant Deum, ut nichil mali illi contingeret, nec in domo eius,
Abbreviated transcription (Latin):
mȩ capta ẽ. una cũ
beatissima uirgine
lucilla a ferocissimo
barbaro rege euge¬
gio nomine. Cum uͦ accepiss:
Uidensq eas ẽẽ pulcherrimas.
uirgo flora illius libidinis
inte. At ille iracundia plenus:
dixit ad illam. Et quis ẽ sponsꝰ
tuus. uł cuius potestatis. ut uin¬
dicet iniurias tuas inme: At illa
fiducialit̃ ut ancilla. xp̃i nichil
metuens. respondit ad eum. Dñm¬
neũ iħm xp̃m habeo sponsũ qui
ẽ in cęlo: cui me ego ⁊ soror mea
lucilla deuouimus ẽẽ ancillas.
qui habet potestatẽ uniuerse car¬
nis.⁊ scruimus illi sine macula.¬

Expanded text:
m, capta est una cum beatissima virgine Lucilla ab eodem ferocissimo barbaro rege Eugegio nomine. Cum vero cepissetuidens esse eam pulcherri| mam uidit| illius libidinosam in te Ad ille iracundia| repletus dixit ad eam. Quis est sponsus tuus . et cuius est| potestatis ut uindecit iniurias tuas de me. Ad illa| fiducialiter ut ancilla christi nihil metuens . respondit| Dnum Christum habeo sponsum, qui est in celo; cui ego et soror mea Lucilla devovimus esse ancillas, qui habet potestatem universae carnis, et servimus illi sine macula
Abbreviated transcription (Latin):
litatis gr̃a hec agi uidebat᷑. Quodam
magnȩ festiuitatis die cũ saera missa¬
rũ sollẽpnia ageret.⁊ tale qͥd facere uel¬
let. ñ solũ ppłs s etiã clerus consona
uoce inclamantes dixerũt. sede in tua
sciꝰ. hoc audire dissimulauit. Datoq re-¬
ticendi indicio. neq enĩ ei quisquã ob¬
sistere ꝑtinatiꝰ audebat. silere õs fecit.
et nichilominꝰ eiusdẽ sedis scabello sub¬
sedit. Celebratisq ex more missarum
sollempni is. unusquisq fideliũ ad ꝓ¬
pria repedauit. Uir aut̃ dñi clericis
accersitis intima serenitate tranqͥllꝰ
arguens eos temeritatis. Cur inquit

Expanded text:
litatis gratia hoc agi videbatur. Quodam litatis gratia hoc agi videbatur. Quodam autem magnae festivitatis die cum sacra missarum solemnia ageret, et tale quid facere vellet, non solum populus, sed etiam clerus consona voce inclamantes dixerunt: Sede in sedescius, hoc audire dissimulavit; datoque reticendi indicio, neque enim ei quisquam obsistere pertinacius audebat, silere omnes fecit, et nihilominus ejusdem sedis scabello subsedit; celebratisque ex more missarum solemniis, unusquisque fidelium ad propria repedavit. Vir autem Domini, clericis accersitis, intima serenitate tranquillus, arguens eos temeritatis, Cur, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
lesti thesauro. alii ꝑ itinera. alii ꝑ de¬
uia queq ꝓsꝑis cursib insecuntur.
Qͥ tandem uenientes ñ iam ubi pone¬
ret᷑ altercabant᷑. s cõmuni et ñ imꝓ¬
bando consilio. pͥꝰ eũ decreuerũt in sua
cathedra ponere.⁊ sic demũ sepulture
tradere. Et hoc prudentissime lector no¬
lo tanquã ociosum deliram̃tũ attẽdas.
qm̃ si causam huiꝰ cenobitatis didiceris.
mirans laudabit ppłi zelũ factũq ꝓ¬
babis. Hic enĩ beatus antistes quando
diuini misterii sacram̃ta celebrabat.
ñ sic̃ eccłasticꝰ mos habet in pontificali
throno. s in eiꝰ subpedaneo sc̃abello resi-¬
debat. Qͦd ppłi aspicientes egre accipie¬
bant. ⁊ conquerentes acclamabãt.O¬
portet o pater in tua te sedere cathedra.
et cũ crebro id ipsum repeterent. sur-¬
gens dñi minister eimodi querelas tran-¬
quilla uoce sedabat.⁊ iterũ in eodem
scabello residebat. Cunctis aut̃ humi¬

Expanded text:
lesti thesauro, alii per itinera, alii per delesti thesauro, alii per itinera, alii per devia quaeque properis cursibus insequuntur. Qui tandem venientes non jam ubi poneretur altercabantur, sed communi et non improbando consilio, prius eum decreverunt in sua cathedra ponere, et sic demum sepulturae tradere. Et hoc, prudentissime lector, nolo tanquam otiosum deliramentum attendas; quoniam si causam hujusce novitatis didiceris, mirans laudabilem populi zelum factumque probabis. Hic enim beatus antistes quando divini mysterii sacramenta celebrabat, non, sicut ecclesiasticus mos habet, in pontificali throno, sed in ejus subpedaneo scabello residebat; quod populi aspicientes, aegre accipiebant, et conquerentes acclamabant: Oportet, o Pater, in tua te sedere cathedra; et cum crebro id ipsum repeterent, surgens Domini minister ejusmodi querelas tranquilla voce sedabat, et iterum in eodem scabello residebat. Cunctis autem humi
Abbreviated transcription (Latin):
tales albi coloris erat amictus. hoc est
tunicã et colobiũ. necnon et homopho¬
rium. Post hec gͥ orta ẽ int̾ eos ñ parua
contentio. Quidã enĩ sacratissimos ar-¬
tus in ȩccła quã ipse edificauerat. ubi
et nunc reqͥescit aduectare satagebãt.
Alii aut̃ ad scũarii ⁊ eiugłiste. ubi et
martirii metam compleuit deferre
nitebant᷑. Et dum neutra pars alteri
cederet. religionis obsequiũ uertere
ceperũt in pugnȩ litigiũ. Quoꝵdã in¬
terea senatoꝵ animosa phalanx ex his
qui cursus uocant᷑ uidentes que ãc-¬
ciderant parauerũt scapham. subitoq¬
arripientes scas reliquias. imposuerũt
iauicule.⁊ ascendentes retro pharum
ꝑ locũ cui leocado uocabulũ ẽ. Uener̃t
in ȩccła beatissimȩ dei genitricis sẽꝑq
uirginis marie. quã ut dicere ceꝑamꝰ
ipse ob mr̃m cimiteria ad occidentalẽ
partem in quodã ꝓastio construxerat.
Tuc̃ ppłoꝵ agmina ceu rapto sibi cę¬

Expanded text:
tales albi coloris erat amictus, hoc est tales albi coloris erat amictus, hoc est tunicam et colobium necnon et omophorium. Post haec igitur orta est inter eos non parva contentio; quidam enim sacratissimos artus in ecclesiam quam ipse aedificaverat, ubi et nunc requiescit, advectare satagebant; alii autem ad sanctuarium evangelistae, ubi et martyrii metam complevit, deferre nitebantur: et dum neutra pars alteri cederent, religionis obsequium vertere coeperunt in pugnae litigium. Quorumdam interea senatorum animosa phalanx, ex his qui cursus, vocantur, videntes quae acciderant, nam secuarripientes sanctas reliquias imposuerunt naviculae, et ascendentes retro Pharum, per locum cui Leucado vocabulum est, venerunt in ecclesiam beatissimae Dei genitricis semperque virginis Mariae, quam, ut dicere coeperamus, ipse ob martyrum coemeteria ad occidentalem partem in quodam prosatio construxerat. Tunc populorum agmina ceu rapto sibi coe
Abbreviated transcription (Latin):
bens. donec plurimi concurrentes in¬
uenerunt illud eodem mͦ cõsistẽs. ni¬
mirũ qͦd uniens sepiꝰ egerat: caro etiã
exanimis testabat᷑. Senem qͦq atty
anum illam repererũt obseruantes
cũ luctu et gemitu p̃ciosissimũ eccl̃ȩ
monile. Reclinantes itaq triũpba¬
le munus. sacrumq caput ceruice
apponentes cooꝑuerunt sindones. Sa¬
crum uͦ cruorem qͥ ex eo effluxerat. pe-¬
niculo reuerent̾ collegerunt. Conuo¬
lans uiterea ex ppłosa urbe ꝓmiscui se-¬
rus innumerabile uulgꝰ plorans et
eiulans inuicẽ se sciscitabant᷑. ignorãt
qualit̾ hoc euenisset. Re uera enim a
minimo usq ad maximũ acerrimus
fietus õs rigabant. Primarii namq
ciuitatis cũ cernerent multitudinis
laudabilem importunitatẽ. qͥ sacras
eiꝰ exuuias lẏpsanoꝵ gr̃a scindere sata¬
gebant. inuoluentes eũ pellib atq sin¬
donib illis totiꝰ ꝑstrinxerunt. Semꝑ
enĩ scĩssimꝰ dĩ minister uestes sacerdo¬

Expanded text:
bens, donec plurimi concurrentes inbens, donec plurimi concurrentes invenirent illud eodem modo consistens; nimirum quod vivens saepius egerat, caro etiam exanimis testabatur. Senem quoque atque anum illam repererunt observantes cum luctu et gemitu pretiosissimum Ecclesiae monile. Redinantes, itaque triumphale funus, sacrumque caput cervici opponentes, cooperuerunt sindonibus; sacrum vero cruorem qui secus effluxerat, peniculo reverenter collegerunt. Convolans interea ex populosa urbe promiscui sexus innumerabile vulgus, plorans et ejulans invicem se sciscitabatur ignorans qualiter hoc evenisset. Revera enim a minimo usque ad maximum acerrimus fletus omnes rigabat. Primarii namque civitatis cum cernerent multitudinis laudabilem importunitatem, qui sacras ejus exuvias lipsanorum gratia scindere satagebant, involventes eum pellibus atque sindonibus illis tutius perstrinxerunt. Semper enim sanctissimus Dei minister vestes sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
nus ꝓuocabant. s omnes formidine
capti stupebant. Tandem ex consensu
placuit ut de cõmuni ere int̾fectioniᷤᷤ
p̃mium apponeret᷑. ⁊ siqͥs istimodi sce¬
lus ꝑpetrare ausus eẽt: ipse homicidii
lucraret᷑ questũ. Haut mora unusqͥsq
eoꝵ qͥnq ꝓtulit solidos. Uerũ ut gentil
ait poeta. Quid ñ mortalia pectora co¬
gis auri sacra fames: Unus ex eis ri¬
tu ꝓditoris iude pecunie cupiditate
audax effectꝰ. exerto gladio xp̃i ponti¬
ficem capite obtruncauit. sub die sci¬
licet.uͦiͦ. kalendarũ decembriarũ. cũ
haberet in pontificatu annos duodecĩ.
quoꝵ tres ante ꝑsecutionẽ. reliquos uͦ
nouem in diuersis ꝑsecutionũ generi-¬
bus exegit. Exinde sublato a spicula
ti homicide citiꝰ recesserũt. metuebant
enim ppłi multitudinẽ. qm uti p̃latũ
est absq militari p̃sidio erant. Corpꝰ aut̃
beatissimi mr̃is quemadmodũ patres
affirmabant qͥ illuc pͥmi conuenerat.
ꝑmansit astans quasi orationi incum¬

Expanded text:
nus provocabant; sed omnes formidine capti stupebant. Tandem ex consensu placuit ut de communi aere interfectionis praemium apponeretur, et si quis istiusmodi scelus perpetrare ausus esset, ipse homicidii lucraretur quaestum. Haud mora; unusquisque eorum quinque protulit solidos. Verum, ut gentilis ait poeta: Quid non mortalia pectora cogis, auri sacra fames! unus ex eis ritu proditoris Judae, pecuniae cupiditate audax effectus, exerto gladio Christi pontificem capite obtruncavit sub die scilicet VII Kalendarum Decembrium, cum haberet in pontificatu annos XII, quorum tres ante persecutionem, reliquos vero novem in diversis persecutionum generibus exegit. Exinde sublato ab spiculati homicidae cito citius recesserunt, metuebant enim populi multitudinem, quoniam, uti praelatum est, absque militari praesidio erant. Corpus autem beatissimi martyris, quemadmodum patres affirmabant qui illuc primi convenerant, permansit astans tanquam orationi incum
Abbreviated transcription (Latin):
temporaliũ dõ gr̃as agentes. hec
om̃ia ⁊ his similia ꝓdesidio regni
celestis.⁊ ꝓpter spem et̾̃ne remune¬
rationis ardentissimo amore in de¬
sinender atq: libenter ꝑagentes.⁊
sic in caritate. dei ac ꝓximoꝵ amo¬
re ꝑscuerantes. deo soli uitam fini¬
ca in speluncis. exiguis. cellarumq
ti. Multi aiubꝰ subministrati. cibo¬
rum sꝑnentes delicias. luxurias
scłi calcantes. laudẽ temporalẽ ñ
amantes. uisus hominũ fugientes:
mis uirtutũ effulsere signis. Cecis

Expanded text:
gentes. His omnibus et his similibus pro desiderio regni coelestis, et propter spem aeternae remunerationis, ardentissimo amore indesinenter atque libenter insistentes, sic in charitate Dei ac proximorum amore perseverantes, Deo soli vitam finica in speluncis et exiguis cellarum tugti, alii avibus subministrati, ciborum spernentes delicias, luxus saeculi calcantes, laudem temporalem non amantes, visum hominum fugientes, mis virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
temporaliter currunt. Einis enĩ dem
poralũ ostendit. quia nichil sit quod
transire potest. Casus rerum indicat.
quia res transiens. ⁊ cunc ꝓpe nichil
fuit. cum stare uidetur. Hec gͥ fr̃s uo¬
b̃cum agite. hec inmnte sedula cogita¬
tione uersate.⁊ si adhuc in infirmita

Expanded text:
temporaliter currunt. Fitemporaliter currunt. Fiporalium ostendit quia nihil sit quod transire potest. Casus rerum indicat quia res transiens et tunc prope nihil fuit, cum stare videretur. Haec igitur vobiscum agite, haec in mente sedula cogitatione versate; etsi adhuc hic tenem
Abbreviated transcription (Latin):
tione queramꝰ. ut ꝑ temporalia festa
que colimꝰ. eoꝵ meritis int̾cedentibꝰ
Transeunt cuncta que temporaliter
festa celebrantur. et idõ curate qui hiˢ
sollempnitatibꝰ int̾estis: ne ab et̾na
sollempnitate separemini. Quid ꝓdẽ
int̃ c̃e festis hominũ. si dec̃e contin¬
gat festis angłoꝵ: Nolite gͦ pensare
inuob transitoria que possidetis: seo
considerate quid estis. Ecce mundus
diligitur qui fugit. Sc̃i isti quorum
hodie m̃tionem facimꝰ: florentẽ mun¬
dum m̃tis despectu calcauerunt. tuc
enim erat uita longa. salus continu¬
a. Opulentia in rebꝰ. fecunditas in ꝓ¬
pagine. tranquillitas in diuturna pa
ce. et tam̃ cum in seipso floreret iam
in eoꝵ cordibꝰ mundus aruerat. Ecce
undiq amaritudinibꝰ replemur. et
tam̃ ceca m̃te carnalis concupiscẽtie
ipsas eiꝰ amaritudines amamꝰ. Fugi¬
entẽ sequimur. labentẽ in heremus.
⁊ qͥ labentẽ retmere ñ possumꝰ cum
ut ipse iam nos mundus inuitet ad
am. Pensate gͦ quia nulla sunt que

Expanded text:
 ut per temporalia festa quae gerimus, eorum meritis intercedentibus, Transeunt cuncta quae temporaliter festa celebrantur; et ideo curate, qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse festis hominum, si deesse contingat festis angelorum? Nolite ergo pensare in vobis transitoria, quae possidetis, sed considerate quid estis. Ecce mundus, qui diligitur, fugit. Sancti isti, quorum hodie mentionem facimus, florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Tunc enim erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillce; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce undique amaritudinibus replemur; et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem retinere non possumus, cum ut ipse nos jam mundus mittat ad Deum. Pensate ergo quia nulla sunt quae
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ. uirgo ante partum.⁊ uirgo post
partum. p̃sentis sollempnitate diei
cum suis uirginibꝰ expers nullomͦ
credenda ẽ. que dei ppłm faciendo mo¬
nebat sꝑnere morituri luxus seculi.
ac lenocinia mortalis nature declina¬
re carnis pudicitiã cum uirginitatiᷤᷤ
honore intra cordis hospitia obser¬
uare. eamq om̃ium uirtutũ reginã
⁊ fructũ salutis ꝑpetue. sociamq ẽẽ
ita ut innumerabilis utriusq sexꝰ
multitudo eius sequeretur uestigia.
⁊ relictis nuptiarũ copulationibꝰ.
spretaq liberoꝵ ꝓpagine. sponso qͥ
in celis ẽ ꝑhenni m̃te actu. habitu.
et gestu. applicare maluerunt.
helemosinas sectantes. pauꝑes re¬
creantes. nudos uestientes. infirmoᷤ
uisitantes. in tribulatione gaudẽ¬
tes. in uerb̃ calumpnie uł contu¬
meliȩ pacientes. in augm̃to sue ꝑ

Expanded text:
 virgo in partu, virgo post partum, praesentis solemnitatis diei, cum suis virginibus, expers nullo modo credenda est, quae Dei populum faciendo monebat spernere perituri luxus saeculi, a lenocinio mortalis naturae declinare, carnis pudicitiam, cum virginitatis honore, intra cordis hospitalia observare, eamque omnium virtutum reginam, et fructum salutis perpetuae: sociam quoque ita ut innumerabilis utriusque sexus multitudo ejus sequeretur vestigia, et, relictis nuptiarum copulationibus, spretaque liberorum propagine, sponso qui in coelis est, perenni mente, actu, habitu et gestu, applicare se maluerunt; eleemosynas sectantes, pauperes recreantes, nudos vestientes, infirmos visitantes, in tribulatione gaudentes, in verbis calumniae vel contumeliae p
Abbreviated transcription (Latin):
guendo. obsecrando. increpando.cu¬
ramq faciendo. inserere nitebantur.
Quoꝵ mens lucidissima manus uͦ
plene sunt munditia. eo qd in m̃sa
altaris sacrosc̃a xp̃i corporis ⁊ sangui¬
nis mistĩa celebrantes.⁊ in suis cor¬
dium penetralibꝰ hostiam uiuã. deoq
placentem. id ẽ semet ipsos sine ma
ne meritum dõ digni mr̃io ñ priuan¬
tur: quia mr̃ium ñ solum sanguini¬
effusione. s abstinentia peccatoꝵ ꝑfi¬

Expanded text:
guendo, obsecrando, increpando, curamque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosancta Christi corporis et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penplacentem, id est, semetipsos sine macae meritum Deo digni, martyrio non privantur, quia martyrium non solum effusione s
Abbreviated transcription (Latin):
tro multa mala dicere: dicens eũ
magum et seductorem ẽẽ. Crede¬
na cius. Faciebat enim serpentem
⁊ ereas ridere ⁊ mouere. Se ipsum¬
autem currere: ⁊ subito in aere ui¬
deri. Contra hec petrus infirmos
int̾ẽa ⁊ ipsos mortuos suscitabat.

Expanded text:
tro multa coepit mala dicere, asserens eum magum et seductorem esse. Homntur. Faciebat enim serpentem ereas ridere et moveri; se autem currere et subito in aera videri. Contra haec Petrus infirmos Interea et ipsos mortuos suscitabat,
Abbreviated transcription (Latin):
tus. claudio salutem. Nuper acci¬
dit hoc quod ipse ꝓbaui uideos
ꝑ inuidiam se suosq posteros cru¬
deli condempnatione puniae. De¬
niq cum ꝓmissum haberet patͥbꝰ
corum qͦd illis d̾s eorum mitteret
de cęlo sc̃m suum. qͥ eoꝵ rex meri¬
to diceretur. et hunc reꝓmiserit
ꝑ uirginem missurũ se ad terras:
paraliticos curasse. demones ab ho¬
minibꝰ fugasse. moriuos aut̃ susci¬
tasse. imꝑasse uentis. ambulasse
siccis pcdibꝰ suꝑ undas maris: et
multa alia mirabilia fecisse. cũ
omnis ppłs uideorum dei filium

Expanded text:
tus Claudio salutem. Nuper accidit, et quod ipse probavi, Judaeos per invidiam se suosque posteros crudeli condemnatione punisse. Denique cum promissum haberent patres eorum, quod illis Deus eorum mitteret de coelo Sanctum suum qui eorum Rex merito diceretur, et hunc se promiserit per Virginem missurum ad terras: paralyticos curasse, daemones ab hominibus fugasse, mortuos etiam suscitasse, imperasse ventis, ambulasse siccis pedibus super undas maris, et multa alia fecisse, cum omnis populus Judaeorum eum Filium
Abbreviated transcription (Latin):
olentis: que rogauerũt impleri p̃cepit.
Sumptoq cibo benedictione cũ camelis ac¬
cepta. exultantes gratulãtesq ad ꝓpria re¬
mearunt. Hec aut̃ bethleem acta et ab in¬
colis loci illiꝰ actenus asserendo ita fuisse
narrant᷑. Bethleem uͦ locus splendidꝰ ciui¬
tas fuit dauid in tribu uida: ubi condã
dñs atq saluatorut adimpleret᷑ ꝓpħia.
ueritas de tr̃a orta ẽ. et in p̃sepio in spelun¬
cam ex uirgine uasci dignatus ẽ. et paruu¬
lus uagiit. Qͦs p̃sepe auro argentoq est de¬
coratum: sic̃ sc̃s refert antoniꝰ. Incessanter
ex oleo luminaria ardent ibi: plurimisq
seruoꝵ. di undiq habitaculis curiundatur.
Os enim spelunce ad ingrediendũ omnino
angustũ ẽ. In cuiꝰ utiq ore id est in ipso
p̃sepis ingressu beatus ieronimꝰ saxũ scul¬
pendo. monum̃tum sibi fieri uissit. Ubi p̃¬

Expanded text:
olentis, quae rogaverant, impleri praecepit. olentis, quae rogaverant, impleri praecepit. Sumpto quoque cibo, ac benedictione cum camelis accepta, exultantes, gratulantesque ad propria remearunt. Haec autem Bethleem acta, et ab incolis loci illius hactenus asserendo ita fuisse narrantur. Bethleem vero locus splendidus, civitas fuit David in tribu Juda: ubi quondam Dominus et Salvator ut impleretur prophetia, Veritas de terra orta est  in praesepio intra speluncam, ex Virgine nasci dignatus est, et parvulus vagiit. Quod praesepe auro argentoque ornatum sicut sanctus refert Antonius incessanter in eo luminaria ardent: plurimisque servorum Dei habitaculis undique circumdatur. Os enim speluncae ad ingrediendum omnino angustum est. In cujus itaque ore, id est, in ipso praesepii ingressu, beatus Hieronymus saxum scalpendo, monumentum sibi fieri jussit.
Abbreviated transcription (Latin):
lis abirent. Tũc illi una uoce parit᷑ di¬
xerũt. Obsecramꝰ te pat̾. ut ad eccl̃e lum̃¬
necessitatemq fr̃um dimidiũ liquoris
olei qͦd attulerũt cameli suscipi iubeas:
quia scimꝰ et certi sumꝰ qd̾ plus ꝓpter
ur̃am quã ꝓ nr̃a utilitate ut negociare¬
mur perreximus egiptũ. Quib bentus
ieronimus ait. Hen recte ꝓculdubio pos¬
tulatis: quia uabde aurum uidet᷑. ut noᷤ
qui aliis compati alioꝵ q necessitatem
subleuare dantes deberaꝰ uos grauemus.
ur̃a quib non indigeraꝰ tollentes. Tunc
illi neq inquiunt hic cibũ. neq que sũt
nr̃a accipiemus: nisi qͦt poscimꝰ prius uis¬
seris fieri xta ut ỹdixiinꝰ nunc mediũ qͦd
attulerunt camel i olei liquorem suscipia¬
tis. Et deuiceps pollicem᷑ nos nr̃osq here¬
des. uob ur̃isq successorib. omni anno
olei mensuram ẽẽ daturos. Sicq constric¬
tus beatus ieronimꝰ. coactusq eoꝵ. p̃cib ui¬

Expanded text:
lis, abirent. Tunc illi una voce pariter dilis, abirent. Tunc illi una voce pariter dixerunt: Obsecramus, pater, ut ad Ecclesiae lumnecessitatemque fratrum, dimidium liquoris olei, quod attulerunt cameli, suscipi jubeas: quia scimus et certi sumus, quod plus propter vestram, quam pro nostra utilitate, ut negotiaremur, perreximus in Aegyptum. Quibus beatus Hieronymus ait, non recte proculdubio postulatis, quin valde durum videtur, ut nos qui aliis compati, aliorumque necessitatem sublevare dando debemus, vos gravemus, vestra quibus non indigemus, tollentes. Tunc illi, neque, inquiunt, hic cibum, neque quae nostra sunt, accipiemus: nisi quod poposcimus, prius jusseris fieri. Itaque, ut praediximus, nunc dimidium, quod attulerunt cameli, olei liquorum suscipiatis; et deinceps pollicemur nos nostrosque haeredes, vobis vestrisque successoribus omni anno olei mensuram hin esse daturos. Sicque constrictus beatus Hieronymus, coactusque eorum precibus vi
Abbreviated transcription (Latin):
petrata quã nõ fecerat culpa alludens
cauda ueniã postulabat. Qͦ uiso fr̃s pe¬
nitentiã agentes. qͦd ei crudelitatis cõtu¬
lissent crim̃ : dicebant. Ecce pastorẽ nr̃m
quẽ paulo ante ut uoratorẽ crudeliter
dampnabamꝰ. cũ quanto eũ p̃conii mi¬
raculo ut huic crim̃ auferret ad nos dñs
his que usui refectionis sunt necessaria:
ut hii qui nob̃ sũt futuri. absq molestia.
rii fores hospites adesse. qͥ cenobii patrẽ
uellent uidere. Hoc p̃dictus pat̾ audito.
portas cellȩ patefieri eosq ingredi ad se iuᷤ¬
sit. Qͥ quãquã uocati erubescendo tam̃
introeuntes: uisoq beato ieronimo eiꝰ se
ꝓstrauere uestigiis. ꝓ culpa ueniã postu¬
lantes. Quos ille ad se clement̃ eleuans:
ammonurt: ut suis cũ gr̃arũ actionibus¬
reb utentes: alienas tangere ñ usurparẽt:
ac deinceps sub di p̃sentia caute uiuerẽt
semꝑ. Qua nimirũ p̃dicatione comple¬
ta. p̃cepit ut reficerent᷑. receptisq came¬

Expanded text:
petrata, quam non fecerat culpa, alludens cauda, veniam postulabat. Quo viso, fratres, poenitentiam agentes, quod ei crudelitatis intulissent crimen, dicebant: Ecce pastorem nostrum, quem paulo ante ut voratorem crudeliter damnabamus, cum quanto eum praeconii miraculo, ut huic crimen auferret, ad nos dignhis quae usui refectionis sunt necessaria: ut hi qui nobis sunt futuri, absque molestia rii fores hospites adesse, qui coenobii patrem vellent videre. Hoc saepe dictus pater audito, portas cellae patefieri, eosque ad se ingredi jussit. Qui quamvis vocati, erubescendo tamen introeuntes, visoque beato Hieronymo, ejus se prostravere vestigiis, pro culpa veniam postulantes. Quos ipse clementer elevans, admonuit, ut suis cum gratiarum actione utentes rebus, alienas tangere non usurparent: ac deinde sub Dei praesentia caute viverent semper. Qua nimirum praedicatione expleta: praecepit ut reficerentur, receptisque came
Abbreviated transcription (Latin):
rum turbis uadit: et ꝓiectis ante se¬
pulchrũ prums uestim̃tũ inustũ¬
apparuit. illis quoq sic eum ꝓsequẽ¬
tib dixit. Sic̃ istud uestim̃tum abhiᷤ
ignib uidetis in lesum: ita et corpus
credentib sed contradicentib sc̃s¬
britius trahitur. calummatur. eici¬
tur. ut sermo scĩ martimi adimple¬
retur noueris tẽ inep̃atu multa pas¬

Expanded text:
rum turbis accedit, proiectasque ante serum turbis accedit, proiectasque ante sepulchrum pruapparuit. Illo quoque sic prosequente: 'Sicut istud vestimentum ab his ignibus videtis inlesum, ita et corpus credentibus, sed contradicentibus, trahitur, calumniatur, eicitur, ut sermo sancti adimpleretur: 'Noveris, te in episcopatu multa a
Abbreviated transcription (Latin):
er ad quã cubicularii eiꝰ uestim̃ta d¬
ferebant ad abluendum. que subspe¬
tie religionis erat: ueste mutata cõ¬
cepit et peꝑit. Qua dere surrex̃ om̃i
ppłs turonoꝵ mirã. et totum crim̃
suꝑ epĩn referunt. uolentes eum
unammiter lapidare. Aiebant enĩ.
Diu pietas scĩtuam celauit luxuriã.
nec nos ds̃ dintius sinet manus
tuas indignas oculando pollui.
Illo quoq econtrario urilit̾ hec ne¬
gante: afferte inquit infantẽ adme.
Cumq oblatus fuisset infans trigĩ
filium dei om̃ipotentis. ut si ego
te generaui coram cunctis edicas.¬
rogantib ut quis eẽt pater eiꝰ int̾ro¬
meũ. Qd̃ adme ꝑtinuit sollicitus
fui. Uob̃ si aliquid suppetit. ꝑuos p̃¬
scite. ⁊ unc illi magicis hoc artib
factum asseuerantes. insurgunt cõ¬
tra eũ in una cõspiratione et trahen¬
dutius nb̃ falso pastoris nomine
faciendum adhuc ppło prunas ardẽ¬
ad se constringens usq adscm̃ sepu¬
ichrum beati martim una cum ppło¬

Expanded text:
er, ad quam cubicularii eius vestimenta deferebant ad abluendum, quae sub specie religionis erat veste mutata, concepit et peperit. Qua de re surrexit omnis populus Toronorum in ira, et totum crimen super episcopum referunt, volentes eum unanimiter lapidare. Aiebant enim: 'Diu pietas sancti tuam celavit luxoriam, nec nos Deus diutius sinit manus tuas indignas osculando pollui'. Illo quoque e contrario viriliter haec negante: 'Adferte', inquid, 'infantem ad me'. Cumque oblatus fuisset infans, triginristum, filium Dei omnipotentis, ut, si ego te generarogantibus, ut quis esset pater interromeum. Quod ad me pertinuit, sollicitus fui; vobis si aliquid suppetit, per vos quaerite'. Tunc illi magicis haec artibus factum adseverantes, insurgunt contra eum in una conspiratione, et trahendiutius nobis falso pastoris nomine faciendo adhuc populo prunas ardenad se stringens, usque ad sepulchrum beati Martini una cum populo
Abbreviated transcription (Latin):
quia peccaui inscm̃ dei. et eum de
sum aunt turomei sac̾doti suo. Ua¬
de post eum. et exerce negotia tua.
Q d̃ si cum ꝓ secutus nõ fueris: ad nr̃m
om̃ium contemytumi inmiliaberi.
Iustinamis uͦ egressus a turonis uer¬
cellis italie ciuitatẽ aggressus: ui¬
dicio dei ꝑcussus obiit ꝑegrinus.
Turonici eiꝰ obitũ audientes. ⁊insua
malitia ꝓdurantes: Arm̃tium in
eiꝰ loco cõstitinĩt. At briciꝰ ep̃s romã
uemens: cuncta que ꝑtulerat pape
referebat. Qui ad sedem apłicam re¬
sidẽs. plerũq missarũ sollempnia
celebrauit. ibi quicquid in scõ dei
regressus anno a roma cũ auetorita¬
te pape illius turonis redire disponit.
nom̃ est laudiaco: sexto ab urbe
miliario mansionẽ accepit arm̃tiꝰ
uero febre correptus. media nocte
frm̃ nr̃m turonicum pontificem
occurramꝰ. Cumq illi uemientes
portam cuntaus ingrederentur. ec¬
ce istum ꝑaliam portam eiferebãt¬
ep̃s incathedram suam regressus
est. septem postea feliciter inuens

Expanded text:
quia peccavi in sanctum Dei, et eum delsum, aiunt Turonici sacerdoti suo: Vade post eum, et exerce negotium tuum, quia si eum prosecutus non fueris, ad nostrum omnium contemptum humiliaberis. Justinianus vero egressus a Turonis, Vercellas Italiae civitatem aggressus, judicio Dei percussus, obiit peregrinus. Turonici ejus obitum audientes et in sua malitia perdurantes, Armentium in ejus loco constituunt. At Briccius episcopus Romam veniens, cuncta quae pertulerat papae refert. Qui ad sedem apostolicam residens, plerumque Missarum solemnia celebrans, inibi quidquid in sanctum Dei regressus anno a Roma, cum auctoritate papae illius, Turonos redire disponit: et nomen est Laudiacum, sexto ab urbe milliario, mansionem accepit. Armentius vero febre corripitur, et media nocte fratrem nostrum Turonicum pontificem occurramus. Cumque illi venientes portam civitatis ingrederentur, ecce istum per aliam portam mortuum efin cathedram suam regressus est, septem postea feliciter vivens
Abbreviated transcription (Latin):
diaconꝰ atq abbas eiꝰ monasterii. qͦd in
campaniȩ partib a liberio condã patri-¬
cio fuerat constructũ. ad uenerabilem¬
benedictũ uisitationis gr̃a ex more cõ¬
uenerat. eius quippe monasteriũ fre¬
quentabat. Ut qr isdem quoq uir doc¬
trina gr̃ȩ celestis influebat. dulcia sibi
tarent. Cum uͦ hora iam quietis exig̾ẽt.¬

Expanded text:
diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi starent. Cumque hora jam quietis exige
Abbreviated transcription (Latin):
ac t̃cio appareres mͥ. Dixit autem
fint posite. appone sensum tuũ et
uide diligenter que ostendunt᷑ tͥbi
Et dixi. Etiam dñe.  statim attu
sis. Duo habebant albas rosas. et
t̃cius rubicundas quasi sanguis.
Quartus uͦ calathus argenteus. ple¬
nus erat croco bene olenti.⁊ posuit
eos ante me. Et ego dixi ei. Qui sũt
isti dñe: Et dixit mͥ. Lipsana nr̃a st̃.
Qui habet rubeas rosas ipse est dom¬
nus stepħs: qui a dextris positus ẽ
ad orientẽ ab introitu monum̃ti.
Et sc̾s chalathus. domnꝰ nichodemꝰ
ẽ positus contͣ hostium. Unꝰ uͦ ca¬
la thus argenteus habibas ẽ filius

Expanded text:
ac tertio appareres mihi. Dixit autem sint positae; appone sensum, et vide diligenter quae ostenduntur tibi. Et dixi: Etiam, domine. Et statim attulsis: duo habebant albas rosas, et tertius rubicundas coloris sanguinei: quartus vero calathus argenteus plenus erat croco bene olente. Et posuit eos ante me. Et ego dixi ei: Quid sunt isti, domne? Et dixit mihi: Lipsana nostra sunt. Qui rubras habet rosas, ipse est domnus Stephanus, qui a dextris positus est ad orientem ab introitu monumenti. Secundus calathus, domnus Nicodemus est, positus contra ostium. Unus vero calathus argenteus, Abibas est filius
Abbreviated transcription (Latin):
c̃e ⁊ ipse meo coniunctus ẽ calatho
in excelso loco: ubi ambo positi su¬
mus. quasi gẽmini. Et cum hoc
dixisset denuo ex ocłis meis eua¬
nuit. Cumq exꝑgefactus fuissẽ:
gr̃as egi omnipotenti deo:⁊ con

Expanded text:
? Et ipse conjunctus est meo calatho in excelso loco, ubi ambo positi sumus quasi gemini. Et cum haec dixisset, denuo ex oculis meis evanuit. 5. Cumque expergefactus fuissem, gratias egi Deo omnipotenti, e
Abbreviated transcription (Latin):
aũt seuermus colonensis
ciuitatis ep̃s. uir honeste
uitȩ. et ꝑcuncta laudabilis: dumi
die dominico loca scã exconsuetu¬
cłicis curumiret. illa hora qua uir
beatus obiit audunt chorum psal¬
lentium insublimi. Uocatoq archi¬
diacono int̾rogabat. si aures eiꝰ ꝑcu¬
terent uoces quas ille attentiꝰ audiret.
D esp̃oit. Nequaquã. T unc ille. Dili¬
gent̾ inquit ausculta. Archidiaco¬
nus aut̃ cep̃ sursũ collum extende¬
re. aures erigere. et suꝑ sumnos
articulos. se baculo sustentare. S
credo eũ nõ fuisse equalis meriti
aquo hȩc merebantur audiri. Tunc
ꝓstrati t̾re ipse parit̾ et beatus ep̃s
pietas audire ꝑmitteret. E rectis at̃.
cȩlo audio. sed quid sit ꝓrsus igno¬
ro. Cui ille. Ego tibi quid sit narra¬
bo. Dñs m̃s martinꝰ ep̃s imigrauit
eum defer̃t inexcelsum. Et ut pa¬
rumꝑ mora ẽẽt ut hec audirent᷑.
diabolus eum cum iniquis an¬
glis retinere temptauit. nichilq

Expanded text:
autem Severinus Colonensis civitatis episcopus, vir honestae vitae et per cuncta laudabilis, dum die dominico loca sancta ex consuetuclericis circuiret, illa hora qua vir beatus obiit audivit chorum canentium in sublimi. Vocatoque archidiacono, interrogat, si aures eius percuterent voces, quas ille adtentus audiret. Respondit: 'Nequaquam'. Tunc ille: 'Diligenter', inquid, 'ausculta'. Archidiaconus autem coepit sursum collum extendere, aures erigere et super summis articulis, baculo sustentante, stare. Sed credo, eum non fuisse aequalis meriti, a quo haec non merebantur audiri. Tunc prostrati terrae ipse pariter et beatus episcpietas audire permitteret. Erectis autem, in caelo audio, sed quid sit prorsus ignoro'. Cui ille: 'Ego tibi quid sit narrabo. Domnus meus Martinus episcopus migravit eum deferunt in excelsum. Et ut parumper mora esset, ut haec audirentur, diabolus eum cum iniquis angelis retenere temptavit, nihilq
Abbreviated transcription (Latin):
ta fideliũ. IN dei nomine eugippius
aristarcus. honesiphoro pͥmicerio salu¬
tem. Luteras ur̃e ħaritatis auatholio
deferente suscepimꝰ. in quib insertũ

Expanded text:
ta fidelium. IV. In Dei nomine Eugippius aristarcus Onesiphoro primicerio salutem. Apices vestrae caritatis, Anatolio deferente, suscepimus, in quibus insertu