comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuierallis Qm̃ rexomni terrae dr̃ & quomodo e
omnis terae rex quiuisus ẽ in una parte terrare
inbrerurolima. in iudea ambulans int̃ homines.
natus suggens crescens manducans bibens uigi¬
lans dormiens. fatigatus ad puteũ sedens conpre¬
hensus flagellatur sputis inlitus spinscoronati
ligno suspensus lancea ꝑcussus morituus sepultꝰs
Quomodoergo rexomnis terrae quoduidebatur in
loco caro erat oculis carneis caro apparebat in car¬
ne morital maiestas in moraalis occultabatur.
& quib̵ oculis maiestas in mortahs penearata
compage carnis potent inuenin : Est aliur ocu¬
lur ẽintenor oculus. Nonenĩ nullos oculo r habe¬
bebat aobis quando caecur oculis corpor&s filio
dabat p̃ceptauitae. illepatimanũ tenebat ut
intellego & meliorer ocul dantis uitae consilũ
qua ocali tenentis nanum. Tales oculos querebat &
ihs quando ait phrlyppo. Tantotempore uobiscũ
sum & non cognouistis me tales oculos querebat

Expanded text:
ex omnis terrae Deus . Et quomodo est omnis terrae rex, qui visus est in una parte terrarum, in Jerosolyma, in Judaea, ambulans inter homines, natus, sugens, crescens, manducans, bibens, vigilans, dormiens, fatigatus ad puteum sedens, comprehensus, flagellatus, sputis illitus, spinis coronatus, ligno suspensus, lancea percussus, mortuus, sepultus? quomodo ergo rex omnis terrae? Quod videbatur in loco, caro erat: oculis carneis caro apparebat; in carne mortali majestas immortalis occultabatur. Et quibus oculis majestas immortalis penetrata compage carnis poterit intueri? Est alius oculus, est interior oculus. Non enim nullos oculos habebat et Tobias, quando caecus oculis corporeis filio dabat praecepta vitae . Ille patri manum tenebat, utintelligo. Et meliores oculi dantis vitae consilium, quam oculi tenentis manum. Tales oculos quaerebat et Jesus, quando ait Philippo, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Tales oculos quaerebat,
Abbreviated transcription (Latin):
bens cantatem tenenr integntatem fidet non
facithoe prgrus incorpart : Oculeisestille i¬
corpore. tdigitus ẽ in eo tamen in corpore
t inquo p&erus & simunas pluia s ual& digits
qua oculus. non estitamen precisus a corpo¬
re ANeluis ẽ ẽẽ digitum & eo in corpore:
qua ec oculum & euellido corpore. Pnoinde
fratresmer. nemouos fallat nemauos seducat
quis mmindicit huua aliquid est si dixenmus.
qua aliquit sumus & nenilliglonam dedayr
adulit sumus nos amanuolumus nonsponsum Vor
apͥmdil igite & nosinillo inquo& uas a nobis diligimin
mtice: Seddiligant inembra sedominia sub capite
uinant. Dolorequidem fr̃smei multa coactus sumdi¬
non patui. Adentdñs uto poraune finiatur nolui enĩ
amplius anerare cordaura qua e uolo uocaregemiti

Expanded text:
bens charitatem, tenens integritatem fidei, non bens charitatem, tenens integritatem fidei, non facit hoc: Petrus in corpore oculus estcorpore digitus; in eo tamen corpore est, in quo et Petrus; et si minus valet digitus quam oculus, non est tamen praecisus a corpore. Melius est esse digitum et esse in corpore, quam esse oculum et evelli de corpore. 18. Proinde, fratres mei, nemo vos fallat, nemo vos seducat: nostrum dicit quia aliquid est? Si dixerimus quia aliquid sumus, et non illi gloriam dederimus, adulteri sumus; nos amari volumus, non sponsum. Vos Christum diligite, et nos in illo, in quo et vos a nobis diligimini. Invicem se diligant membra, sed omnia sub capite vivant. Dolore quidem, fratres mei, multa coactus sum dinon potui, aderit Dominus ut opportune finiatur. Nolui enim amplius onerare corda vestra, quae volo vacare gemiti
Abbreviated transcription (Latin):
quia & miraculs decipin debemus. Ali¬
quando esiim & deserctur ađr&ꝰ ꝓuincialem
seduerum in castiirat & aliquidil ꝓsit
caracder ille in quosignatustꝰ. Hoc adiendi¬
De quiteren & seduci nuultir teneamiuser¬
go unitate frĩ mei pr&cer unitate & qui
facit miracola nih il est. inunitate erat po¬
unitatem erant inagi fationis & faciebant si
milia mosi. popalus ihł utdixi ũ faciebant
miracula quierant salui apuddm̃ qui facie¬
bant anqui ñ faciebant: P&rus a postolus
resascitanit moratius. Sinonagus fecit mul¬
ta. Erant ibi multi xp̃iani qui non poterant
facere nec quod faciebat p&erur nec ouod faciobã
symon. Sedundegaudebant quia nomina eorũ
Dixerunt enĩ glonantes ipsi discipuli. Eoce dñe in
nominecuo &ia daemonia nab subiecta suntbe
glorian quia diemonia uobis sabiecaasunt. sed
gaud&t quia nomina ura sempta sunt incȩla
P&crus daemonia exdusit nesdo qua annacula
indua nescio quis homo quabrtuꝙ laicus ha¬

Expanded text:
quia et miraculis decipi non debemus. Aliquando enim et desertor terret provincialem; sed utrum in castris sit, et aliquid illi prosit character ille in quo signatus est, hoc attendit qui terreri et seduci non vult. Teneamus ergo unitatem, fratres mei: praeter unitatem, et qui facit miracula nihil est. In unitate enim erat pounitatem erant magi Pharaonis, et faciebamilia Moysi. Populus Israel, ut dixi, non faciebat miracula. Qui erant salvi apud Deum, qui faciebant, an qui non faciebant? Petrus apostolus resuscitavit mortuum. Simon magus fecit multa. Erant ibi multi Christiani, qui non poterant facere nec quod faciebat Petrus, nec quod faciebat Simon. Sed unde gaudebant? quia nomina eorum Dixerunt enim gloriantes ipsi discipuli, Ecce, Domine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt. Bengloriari, quia daemonia vobis subjecta sunt; sed gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelo . Petrus daemonia exclusit; nescio quae anicula vidua, nescio quis homo qualiscumque laicus ha
Abbreviated transcription (Latin):
audiamur zelante sed non sibi fratres regre¬
uults multi& sin uultis habuistis multiqui
omnino coniuges habere ñ uultir. De coniugib̵
patrum urorum natiestir nulldcor est quod
nistecangat affectus Nullus in reb humanis
tam deuiur agenert humano ẽ quiquoddico
ñsentiat. Ponite aliquem ꝓfectum peꝙ egre
commendasre amicosuo spansa sua uide
quȩ sote cardꝰmeus es ne forge meabsenłe
ꝓmealiquis am&ur. Qualir ergo ille qui
custodiens ponsa ueluxorem amicisiu:
dat quidem opera: ut nullus alius am&sur
Sedsise aman pamico uoluent & utiuo ludit
commendata sibi qua decestandus uni¬

Expanded text:
audiamus zelantem, sed non sibi. 11. Fratres, regreaudiamus zelantem, sed non sibi. 11. Fratres, regrevultis, multi etsi non vultis, habuistis; multi qui omnino conjuges habere non vultis, de conjugibus patrum vestrorum nati estis: nullum cor est quod non iste tangat affectus; nullus in rebus humanis tam avius a genere humano est, qui quod dico non sentiat. Ponite aliquem peregre profectum, commendasse amico suo sponsam suam: Vide, quaeso te, charus meus es, ne forte me absente pro me aliquis ametur. Qualis ergo ille, qui custodiens sponsam vel uxorem amici sui, dat quidem operam ut nullus alius ametur, sed si se amari pro amico voluerit, et uti voluerit commendata sibi, quam detestandus uni
Abbreviated transcription (Latin):
nissus sumiego p̃co sumuille iud& est : Raudi
estimonius multo uehementius malto ex premus
id& equid nobiscũ agitar uid& e quidamare
lebeamur ind&e quia alique hominem amare
damus uoceruohannis poterat in illo erran
poterat ipseputan qui ñ erat. respuitse
falsum honorem ut teneat solida uentate :
Vid & lequid dicat xp̃m quid se quihaba
spansa spansurẽ. castiestote sponsũ
amate . quid ali tuer qui nob dic is qui
ut quoddicere non  potuero uas cogi¬
tectis. Nouienim do¬
doloremeit
exprimisatis dig ne nꝰ posse mul¬
ne nꝰ posse mul¬
tor enĩ adulterar
uideo quis ponsa
tanto p̃tio empe¬
tam amata soe¬
damutpulchra fier& illo emptore
illoliberatore il lodecoratore possidere
uolunt &idaguntuerluir suir ut ꝓsponso
amentur: deillo dictu est. hice quibaptizat
quis huc exit& dic egobaptizo : quirhuc exit
& dic ego quod dedero hoc est sem quir huc
ꝓcedit quidicitbonue tibi ut nascans exme
Amicũ s ponsi audiamus ñ alteras sponsiau

Expanded text:
ille judex est. 10. Et audi testimonium multo vehementius, multo expressius. Videte quid nobiscum agitur; videte quid amare debeamus; videte quia aliquem hominem amare damus vocem Joannis: poterat in illo errari, poterat ipse putari qui non erat; respuit a se falsum honorem, ut teneat solidam veritatem. Videte quid dicat Christum, quid se: Qui habet sponsam, sponsus est. Casti estote, sponsum amate. Quid autem tu es, qui nobis dicis, Qui ut quod dicere non potuero, vos cogitetis; novi enim dolorem meum exprimi satis digne non posse. Multos enim adulteros video, qui sponsam tanto pretio emptam, amatam foedam ut pulchra fieret, illo emptore, illo liberatore, illo decoratore, possidere volunt; et id agunt verbis suis, ut pro sponso amentur. De illo dictum est, Hic est qui baptizat . Quis huc exit et dicit, Ego baptizo? quis huc exit et dicit, Ego quod dedero, hoc est sanctum? quis huc procedit qui dicit, Bonum est tibi ut nascaris ex me? Amicum sponsi audiamus, non adulteros sponsi:
Abbreviated transcription (Latin):
uos ex tollitis quidengitis quia hab&is ille ꝓde¬
tia illedostina. ille castitate : ille formitudino
patientiae : Nũ quidatantũ habere potestis qua¬
tu ego quidedi & tam̃ egobaptizatus sum a seruo
uos dedignamini adno hocẽ ut impleatur omnis
iustitia. Seddec aliquis sufficiebatergo ut bapti¬
z ass& dnmiohannes quido puserat ut alubapti¬
rentur aiohanne : E hoc diximus quiasi solur
dns baptizar& uraiohanne ñ de e& ista cogitãsi
hominib̵ quod meliarem habdat baptis mumio¬
hannes qua dñs. Dicerentenius ꝗ ad eo magnũ
erat baptismis quod habuitiohannes ut solus x p̃o
illo fuent dignus baptizan. Ergo ut ostenderRur
melius baptisium quoddaturus erat dñr & ille
tamqͥ serui intelleger&ur illeaam q dñr Bapn¬

Expanded text:
vos extollitis? quid erigitis, quia habetis, ille prudevos extollitis? quid erigitis, quia habetis, ille prudentiam, ille doctrinam, ille castitatem, ille fortitudinem patientiae? Numquid tantum habere potestis, quantum ego qui dedi? Et tamen ego baptizatus sum a servo, vos dedignamini a Domino. Hoc est, Ut impleatur omnis justitia . 7. Sed dicet aliquis: Sufficiebat ergo ut baptizaret Dominum Joannes; quid opus erat ut alii baptizarentur a Joanne? Et hoc diximus, quia si solus Dominus baptizaretur a Joanne, non deesset ista cogitatio hominibus, quod meliorem habebat baptismum Joannes quam Dominus. Dicerent enim: Usque adeo magnus erat baptismus quem habuit Joannes, ut solus Christus illo fuerit dignus baptizari. Ergo ut ostenderetur melior baptismus quem daturus erat Dominus, et ille tanquam servi intelligeretur, ille tanqua
Abbreviated transcription (Latin):
ihr̃ quomodo ih̃ quomodo dñs quo modo dĩ
filius quo modo uerbum sed uerbũ carofactu
est. Erataui ohannes baptizans in enoniux
lacus erat. quia aquae multae erant ibi &
ueniebant & baptiz abantur: Nondumenĩ
missus erat ĩ carcere iohannes. Simeminis¬
t ecce i terum dico quod dixi quarebaptiza¬
bat iohanner quia oporitebat ut dñr baptiza¬
r&ur quia muln re oparaebat ut dns bapti¬
zar&ur quia multi contemptͣm erant bap¬
tisinũ eoquod iammaiore iam̃ gratia p̃diti
uiderentur cu uiderent alios sideles. Uer¬
bigratia conuigatosiam continent̃ uiuens
caticuminus contemner& conagatum
& dicer& semeliore qua illesit fidelisille
cathe cuminin potestdicere incorde suo. quid
mihiopus est baptismũ accipere ut hocha¬
bea quod & iste qm̃ melior sum: Neergo
ceruix ista p̃cipitar& quorda dementis iustma
suae. plunmũ elator baptizan uoluit dn
Aseruo tamq adloquens filios capitales Quia

Expanded text:
Jesus. Quomodo Jesus? quomodo Dominus? quomodo Dei Jesus. Quomodo Jesus? quomodo Dominus? quomodo Dei Filius? quomodo Verbum? Sed Verbum caro factum est. Elacus erat? Quia aquae multae erant ibi, et veniebant, et baptizabantur. Nondum enim missus erat in carcerem Joannes. Si meministis ecce iterum dico, dixi quare baptizabat Joannes: quia oportebat ut Dominus baptizaretur. Et quare oportebat ut Dominus baptizaretur? Quia multi contempturi erant Baptismum, eo quod jam majore gratia praediti viderentur, quam viderent alios fideles. Verbi gratia, jam continenter vivens catechumenus, contemneret conjugatum, et diceret se meliorem quam ille sit fidelis. Ille catechumenus posset dicere in corde suo: Quid mihi opus est Baptismum accipere, ut hoc habeam quod et iste, quo jam melior sum? Ne ergo cervix ista praecipitaret quosdam de meritis justitiae suae plurimum elatos, baptizari voluit Dominus a servo; tanquam alloquens filios capitales: Quid
Abbreviated transcription (Latin):
& dies nẽ accendis lucerna: ut ad fontem
puenias. F.onsille ipsa elux. sitientibur stns
est. caeco luxest: Apenantur ocul utuide¬
antluce. Apenantur fauces cordis utbibant
fantem quodbibis hacuides hoc au tottimtibi
sit ds̃ quiahiorũ quae diligis totũ tibi ẽ siui¬
sibilia adaendis Nec panis ẽ ds. nec aqua
ẽ ds̃ nec luxisa ẽ dr̃ necuestisẽ dr̃ necdom
estds̃. Omnia enĩ haec usibilia sunt & sinꝗu¬
la sunt quod est panis ñ hoc estaqua & quod
estuestis n hoc est domus & quod sunt ista
q̃ hocestdr̃ uisibilia enĩ sunt: Dr̃ tbi totum
e si e suns panir tibi ẽ. Sisitis a quatibiest:
Si intenebns er lum̃ tibi est quia in coruip̃si¬
bilis maneꝰ. Sinuduses in mortalitate uer¬
tes tibie cũ coraptibile hoc induer& in cor¬
ruptione & moritale hoc induer& in ior¬
talitatem omnia porsunt dicidedo & nihil
dignedicitur dedo nibillatiur ac inopia quȩno
re omnia inuenis. Quid simileagnus &leo

Expanded text:
non est, accendis lucernam, ut ad fontem pervenias. Fons ille, ipsa est lux; sitienti fons est, caeco lux est: aperiantur oculi ut videant lucem, aperiantur fauces cordis ut bibant fontem; quod bibis, hoc vides, hoc audis. Totum tibi fit Deus; quia horum quae diligis, totum tibi est. Si visibilia attendis, nec panis est Deus, nec aqua est Deus, nec lux ista est Deus, nec vestis est Deus, nec domus est Deus. Omnia enim haec visibilia sunt, et singula sunt: quod est panis, non hoc est aqua; et quod est vestis, non hoc est domus; et quod sunt ista, non hoc est Deus: visibilia enim sunt. Deus tibi totum est: si esuris, panis tibi est; si sitis, aqua tibi est; si in tenebris es, lumen tibi est, quia incorruptibilis manet; si nudus es, immortalitatis vestis tibi est, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem . Omnia possunt dici de Deo, et nihil digne dicitur de Deo. Nihil latius hac inopia. Quaerire, omnia invenis. Quid simile, agnus et
Abbreviated transcription (Latin):
noluit aut ñ potuit. si noluit inuidit. si non potuit
defecit nonergouides quiaita sentiendo ubi mau¬
rem honorem uis dare patri.bies contumeliosus
in patreme proindo sic honorifica filium quomodo
honorificas patrem. Suus honorificare & filiũ¬
meum audit & crediteiquimis it me. hab& uitan
aeternam & in iudicium non uenit sed transn
Non nunc transit sediam transiit amorte inuitam
& hoc ad tendite qui uerbum meum audit & ñ dix̃
creditemihi sed credite ei quimis it me
Cerbum ergo filii audiat ut patri credat quarcub¬
bum audit tuum & cred& alteri : Nonne cũ uerbi
alicuius audimus eidem uerbum proferenti cred¬
mus loquenti nobis fidem a commodamus. Quido
go uoluit dicere. Qui uerbum meum audit& or
dit ei quimisitme qui acum illi credit uerbome
credit. Cum aũ uerbumeius credit mihi credis
quia uerbum patris ego sum pax ergo inscriptus

Expanded text:
noluit, aut non potuit? Si noluit, invidit; si non potuit, noluit, aut non potuit? Si noluit, invidit; si non potuit, defecit. Non ergo vides quia ita sentiendo, ubi majorem honorem vis dare Patri, ibi es contumeliosus in Patrem? Proinde sic honorifica Filium, quomodo honorificas Patrem, si vis honorificare emeum audit, et credit ei qui misit me, habet vitam aeternam; et in judicium non venit, sed transiit. Non nunc transit, sed jam transiit a morte in vitam. Et hoc attendite: Qui verbum meum audit, et non dixit, Credit mihi, sed credit ei qui misit me. Verbum ergo Filii audiat, ut Patri credat. Quare verbum audit tuum, et credit alteri? Nonne cum verbum alicujus audimus, eidem verbum proferenti credimus? loquenti nobis fidem accommodamus? Quid ergo voluit dicere: Qui verbum meum audit, et  ei qui misit me: quia cum illi credit, verbo ejus credit: cum autem verbo ejus credit, mihi credit; quia Verbum Patris ego sum. Pax ergo in Scripturis,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est enim honorificare patrẽ. nis. quod habeat siliume
Aliud est enim cum tibi commendatur dr̃. qui a d̃e.
datur: omnipotens: tibi commendatun sp̃s quidam̃
ud quam & filius commendatur. quia pat̃ dici non
potest si filium non hab& sic noc filius si patrem
non hab&. sod nesorte patrem quidem honorifices
tamaiuam maiorem. filiumuero tamquam mino¬
rem ut dicas mihi honorisico patrem. scio enim qđ
habeat filium: & non erro in patris nomine non enĩ
patrem intellego sine filio. honorifico tamen& fi¬
lidm tamquam minorem corrigit te ipse filius &
reuocat tedicens. ut omnes honorificent filium ñ
inferius sed sicut honorificant patrem Quiergo ñ
honorificant filium na patrẽ honorificant quimisit
illum. ergo inquies maiorem honorẽ uolo darepatii
minorem filio ibi tollis honorẽ patri. ubiminorem
das filio Quid enim aliud tibiuicl&urista sententia
nisiquia patͦre aequalem sibi filium generare. aut

Expanded text:
Quid Quid Aliud est enim cum tibi commendatur Deus quia Deus est, datur, omnipotens tibi commendatur, spiritus iud quam et Filius commendatur, quia Pater non dici potest, si Filium non habet; sicut nec Filius, si Patrem non habet. Sed ne forte Patrem quidem honorifices tanquam majorem, Filium vero tanquam minorem, ut dicas mihi: Honorifico Patrem; scio enim quod habeat Filium, et non erro in Patris nomine, non enim Patrem intelligo sine Filio, honorifico tamen et Filium tanquam minorem: corrigit te ipse Filius, et revocat te dicens: Ut omnes honorificent Filium, non inferius, sed sicut honorificant Patrem. Qui ergo non honorificat Filium, nec Patrem honorificat qui misit illum. Ego, inquis, majorem honorem volo dare Patri, minorem Filio. Ibi tollis honorem das Filio. Quid enim aliud tibi videtur ita sentienti, nisi quia Pater aequalem sibi Filium generare aut
Abbreviated transcription (Latin):
mi questionisintentum fecerit ꝓposita
non delectabit xposita sequat᷑ ergo ip¬
sedñs ne forte in hisquae subnectit aperi¬
at sealiquantum subtexitenim nubilolucẽ
suam & difficile ost aquilemore uolare
Suꝑ omnem nobulam qua tegit᷑ omnis tera.
& uiders uerbis dñi sincerissimam lucem:
nesorteergo calore radiorũ suorũ discutiat cali¬
gnem nr̃am & aliquantum se in consequentib
aperire dignet᷑ dilatis istis sequentia uide¬
amus qui non honori ficatfilium non honorifi¬
catp atrem quimisit illũ. hocuerũ est & planũ
e omne qui ppeiuidiciodedit filio sicut suprad
ut omnes honori ficit filium. sicut honorifi¬
cantpatrem. Quid si inueniunt᷑ qui patrem
honorificant & non honorificant filiumꝰ: non
honorificat patrem quimisit illum. Non potẽ
ergo dicere aliquis. ergo pitrem honorificabã.
quian filium non noueram. & si nondum filiũ
honorificabas n& patrem honorificabas.

Expanded text:
nis quaestio nisi intentum fecerit proposita, nis quaestio nisi intentum fecerit proposita, non delectabit exposita. Sequatur ergo ipse Dominus, ne forte in iis quae subnectit, aperiat se aliquantum. Subtexit enim nubilo lucem suam; et difficile est aquilae more volare super omnem nebulam qua tegitur omnis terra , et videre in verbis Domini sincerissimam lucem. Ne forte ergo calore radiorum suorum discutiat caliginem nostram, et aliquantum se in consequentibus aperire dignetur, dilatis istis sequentia videamus. 6. Qui non honorificat Filium, non honorificat Patrem qui misit illum. Hoc verum est et planum est. Omne quippe judicium dedit Filio, sicut supra dixit, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem. Quid si inveniuntur qui Patrem honorificant, et non honorificant Filium? Nonhonorificat Patrem qui misit illum. Non potest ergo dicere aliquis, Ego Patrem honorificabam, quia Filium non noveram. Si nondum Filium honorificabas, nec Patrem honorificabas.
Abbreviated transcription (Latin):
superiors scmti aomultum mou&i intenties:¬
tote: Pilius quos uult uiuificat. pat̃ quos
uult uiuficat. filius suscitat mortuos.
sicut pat̃ suscitat mortuos. neq enimpat̃ iu¬
dicat quemquam: si inudicio suscitandist̃
mortuu Quomodopat̃ suscitat mortuos. si ñ
iudicit quem quam: om ne quippe iudicib dedit
filio: inilio quippeiudicio suscitant᷑ mortui
& resurgunt alii aduitamaet̃nam. aluad
poenam quod totum sifilius facit pat̃aũ ida
ñ facit. quia pat̃ non iudicat quemquã sedom¬
ne iudicio deditfilio contrariũ uidebit᷑ oi
quod dictum ẽ. Sicut pat̃ suscitat mortu¬
os & uiuificat. sic & filius quos uultuiui fi¬
cat Simulergo suscitant sisimulsuscitant
simuliuui ficant : sis imulergo iudicant Cuo¬
modo itaqueuerum est. neq enimpat̃ iudi¬
cat quem quam. sed omne tudicio deditfilio
Aaoueant interim ꝓpositaeqiues tiones praesta¬
bitdñs ut solute delectent. Ita est fnr̃ om¬

Expanded text:
superioris sententiae. Multum movet, intenti essuperioris sententiae. Multum movet, intenti estote. Filius quos vult vivificat, Pater quos vult vivificat: Filius suscitat mortuos, sicut Pater suscitat mortuos. Neque enim Pater judicat quemquam. Si in judicio suscitandi sunt mortui, quomodo Pater suscitat mortuos, si non judicat quemquam? Omne quippe judicium dedit Filio. In illo autem judicio suscitantur mortui; et resurgunt alii ad vitam, alii ad poenam: quod totum si Filius facit, Pater autem ideo non facit, quia Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio, contrarium videbitur ei quod dictum est, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Simul ergo suscitant. Si simul suscitant, simul vivificant. Simul ergo judicant: quomodo itaque verum est, Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio? Moveant interim propositae quaestiones, praestabit Dominus ut solutae delectent. Ita est, fratres; om
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ rdula maiora. hocenim forte faci¬
le est intellegere. Sicat enimpat inquĩca
suscitat mortuos & uiuificat. sic & filius
quos uult uiuificit. Maiora enim sunt
opera mortuos suscitare quam languidos
sanare: Sediuscitat pat̃ mortuos&
uuificat si& filius quos uult uiui ficat.
Alios engort̃ alius filius. redoma ꝓipat.
Ipsos itaq filius quos & pat̃ quia nonalia
necaliter sed haec& filius similit̃ facit.
Ita plane intollegendum ẽ&itatenendã
Sed mementote quia filius quos uult ui¬
uificattenete. Hicergo non solum po¬
testatẽ filii uerum &um uoluntatem ꝑ¬
& filius quos uult uiuificat. & pat̃quos
uultuuuficat & ipsos filioͣs quos & pat̃
hac ꝓhoc eadem patrir ac fili & potestas
est& uoluntis. Quid estergo quod sequitur
nequs onimpat̃ iudicat quem quam sodiu¬
dicium omne deditfilio. ut omner honorisi¬
cen filium. sicut honorificant patrẽ. Quod
ita subiuntit tamauam rationẽ reddens

Expanded text:
tamen illa majora? Hoc enim facitamen illa majora? Hoc enim facile est intelligere. Sicut enim Pater, inquit, suscitat mortuos, et vivificat; sic et Filius quos vult vivificat. Majora ergo sunt opera mortuos suscitare, quam languidos sanare. Sed sicut suscitat Pater mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Alios ergo Pater, alios Filius? Sed omnia per ipsum: ipsos itaque Filius, quos et Pater; quia non alia, nec aliter, sed haec et Filius similiter facit. Ita plane intelligendum est, et ita tenendum: sed mementote quia Filius quos vult vivificat. Tenete hic ergo non solum potestatem Filii, verum etiam voluntatem. Et Filius quos vult vivificat, et Pater quos vult vivificat; et ipsos Filius quos et Pater: ac per hoc eadem Patris et Filii et potestas est et voluntas. Quid est ergo quod sequitur? Neque enim Pater judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem: quod ita subjunxit, tanquam rationem reddens
Abbreviated transcription (Latin):
uel temporis ueluirium nobis remansent
ad eaquae distulimus Retractanda
amplius audite & diffilius & maiora his
in quid demonstrauit ei opera utuos mira¬
remini: maiora hisquimaiorã facile occur¬
rit his quae modo audistis curationib: lan¬
guorum corporalium. deisto enim qui xax
& acto annis habebat᷑ infirmitate & xp̃i
uerbo sanatus est nita eit huius occano
tota sermonis. & propt̃ hoc dñs dicero po¬
tiut maiora his demonstrabat oi opera
ut uos miraremini: Sunt enimopora
muora quamista& de monsirauit oa pat̃
filio non de mons trabit tamquam dep̃¬
terito sed demonstrabit defuturo. hoc est
demons traturus es grursus difficilis ori¬
do usta filis loauebatur ẽ sienim deiion¬
tabuit  hocese demons traturus est quan
minu& hoc difficilo est uidere quomodo
tamquam temporalit̃ filio coaeterno
aliquid de monstrar& ae ternus pat̃ om̃a
scienti quae suntapud patremquae sunt

Expanded text:
vel temporis vel virium nobis remanserit, vel temporis vel virium nobis remanserit, ad ea quae distulimus retractanda. 4. Amplius audite et difficilius: Et majora his, inquit, demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Majora his: quibus majora? Facile occurrit, iis quas modo audistis, curationibus languorum corporalium. De isto enim qui triginta et octo annos habebat in infirmitate, et Christi verbo sanatus est, nata est hujus occasio tota sermonis: et propter hoc Dominus dicere potuit, Majora his demonstrabit ei opera, ut vos miremini. Sunt enim opera majora quam ista, et demonstrabit ea Pater Filio. Non demonstravit, tanquam de praeterito; sed demonstrabit, de futuro, hoc est, demonstraturus est. Rursus difficilis orido ista Filius loquebatur? Si enim demonstrabit, hoc est, demonstraturus est; nmini. « Et hoc difficile est videre, quomodo tanquam temporaliter Filio coaeterno aliqua demonstraret aeternus Pater, omnia scienti quae sunt apud Patrem. Quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
supra dixit nisi quod uiderit patrem faci¬
de monstrat ei quae ipse facit᷑: n& filius po¬
test facere nisi pater de monstrauerit.
Daterque de monstrare non pote : nisi
tecerit. consequens erit ut non ꝑfilium
faciat omnia. Pat̾ porrosi fixum atq in con¬
cussum tenemus qui a ꝑfilium oma pater facit
intequam faciat de monstratfilium. Namsi
pater cum fecerit demonstrat filio ut filius de¬
onstrata faciat. quae de monstrata iam facta
unt aliquid proculdubio pat̾ sinefilio facit
dnonfacit pater aliquid sine filio quia fili¬
s dĩ uerbu mest& omnia ꝑ ipsum facta sunt.
man& igiur fortasscut que pater facturus
iidemonstr& facienda ut ꝑfilium sint facta
Dmisifilius ea facit quae piter factademons
onpossent filionisi facta facere filius non pos¬
& nis monstrata:fuerit ergosinefilio facta d
duerum est omnia ꝑipsum facta sunt¬
Ergo antequã facta monstrata sunt sed hocdi¬
ximus differendum esse quod redeundũ
sit: ꝑcursalectione siđdiximur aliquid

Expanded text:
e facidemonstrat quae facit, nec Filius potest facere nisi Pater demonstraverit, Paterque demonstrare non potest nisi fecerit; consequens erit ut non per Filium faciat omnia Pater: porro si fixum atque inconcussum tenemus quia per Filium omnia Pater facit, antequam faciat, demonstrat Filio. Nam si Pater cum fecerit demonstrat Filio, ut Filius demonstrata faciat quae demonstrata jam facta sunt; aliquid procul dubio Pater sine Filio facit. Sed non facit Pater aliquid sine Filio, quia Filius Dei Verbum Dei est, et omnia per ipsum facta sunt. Remanet igitur fortasse ut quae Pater facturus est, demonstret facienda, ut per Filium sint facta. Nam si Filius ea facit quae Pater facta demonsnon possent Filio nisi facta; facere Filius non posset, nisi monstrata: ergo sine Filio facta. Sed verum est, Omnia per ipsum facta suergo antequam facta, monstrata sunt. Sed hoc diximus differendum esse, quo redeundum sit percursa lectione, si, ut diximus, aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
iustum & eximpiopium & exstalto sapio¬
entem faters resurgere anima meams
si tibnob temꝑtauero. Si tibi crediderd
uolente ergo credi siomnes qui instituerin¬
Nicuut &ia false religionis sectamnegare
istam resurseftionẽ mentium ñ potuerinꝰ
Omnos deilla consenserunt. Sed multi car
circauentatem ab ers auerunt dicentes resur¬
rectionemiam factamẽe & fidem quorundam

Expanded text:
ustum, ex impio pium, ex stulto sapientem, fateris resurgere animam meam, si tibi obtemperavero, si tibi credidero. Volentes ergo credi sialicujus etiam falsae religionis sectam, negare istam mentium resurrectionem non potuerunt; omnes de illa consenserunt: sed multi carncirca ueritatem aberrauerunt dicentes resurrectionem iam factam esse et fidem quorundam
Abbreviated transcription (Latin):
caro tinus xpͥrfilius dñ & filiur haminis.
tempore tamenunus xp̃r secunđ unita¬
temꝑsonae : in caeloerat quando intera
loquebatur Sicerat filiur hominirin
caelo quem ad modum filiur di erat
interra Filius di interra in susceptacar¬
ne filius hominis in caelo in unitatepro¬
nae. quid est ergo quodadiungit. Sp̃
e quiuiuisicat caro ñ ꝑ dest quicqua di

Expanded text:
Christus: Filius Dei et filius hominis tempore; tamen unus Christus secundum unitatem personae. In coelo erat, quando in terra loquebatur. Sic erat filius hominis in coelo, quomodo Filius Dei erat in terra; Filius Dei in terra in suscepta carne, filius hominis in coelo in unitate personae. 5. Quid est ergo quod adjungit, Spiritus est qui vivificat, caro non prodest
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓppatremi& quimanducat me & ipse
uiuit ꝓpme. Non ens filius partacipatio
ne fit melior qui ẽ natus aequalis siẽ par¬
ticipatione filii ꝑunitatẽ corponseiur &
sanguinis. Quod illa manducatio potioq
siqnificat nor effici meliores. Uiuimus
ergo nos ꝓpipsũ manducantes eũ idestip¬
sum accipientes a eã na uita quã ñ ha¬
bebamur ex nob. uiuit aũ ipse ꝓppatrem
missus ab eo quia sem&ipsum exinaniuit.
factus oboediensusq ad morae crucir. Si
quod alibiait. Pat̃ maior meeꝰ. Si o enim
nos uiuimus ꝓꝑ ipsum qui maior est nob
Hocexeo quodmussus ẽ factũ e: missio quippe
cius exinanitio suum&ipsius ẽ. & forma
seruilir acceptia quod restȩ intellegitur:
seruata &iamfilii cũ patre aequalitate
naturae. Maioreni ẽ pat̃ homine filio sed
aequalemhab & dm̃ filium cuidemipse
sit & dr& homo difilius & hominis filius

Expanded text:
Patrem: et qui manducat me, et ipse vivit propter me. Non enim Filius participatione Patris fit melior, qui est natus aequalis, sicut participatio Filii per unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, efficit nos meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum, id est, ipsum accipientes aeternam vitam, quam non habemus ex nobis. Vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo, quia semetipsum exinanivit, factus obediens usque ad lignum crucis . Siquod alibi ait, Pater major me est ; sicut et nos vivimus propter ipsum, qui major est nobis: hoc ex eo quod missus est, factum est. Missio quippe ejus exinanitio suimetipsius est, et formae servilis acceptio: quod recte intelligitur, servata etiam Filii cum Patre aequalitate naturae. Major enim est Pater homine filio, sed aequalem habet Deum Filium: cum idem ipse sit et Deus et homo, Dei Filius et hominis filius,
Abbreviated transcription (Latin):
tur & quid sit manducare corpureius
& sanguinem eiur bibere. Qui mandu¬
cat mea carne &bibitm eum sanquine:
inmo man& & ego in illo. hoc e er̃go
manducare illam esca & illumbibere

Expanded text:
t quid sit manducare corpus ejus et sanguinem bibere. Qui manducat carnem meam et bibit meum sanguinem, in me manet, et ego in illo. Hoc est ergo manducare illam escam, et illum
Abbreviated transcription (Latin):
dentib: inse. Durus ẽnim inquiunt hic sermo
eiur Sic enĩ apud se ista dixerunt. ut ab illo nau¬
direntur. sedille quieor nouerat in seipsir audi¬
ens apud sem& ipsum erpondens &ait hoc
uos scandalizat qui a dixicarnẽ mea douobis:
manducare: & sanguinem in eumbbere hoc
uos nempe scandalizat. Siergo uidentir fu¬
um hominis ascendente ubieratppus quide
hochino soluit quod illor mouerat. hinca¬
peruit unde fuerant rcandalitati¬
scandalitati
hinc plane si in tellegeren
illi enũpu¬
tabanteum ero gaturũ
corpus
suum illeau rear¬

Expanded text:
dentibus in se. Durus est, inquiunt, hic sermodentibus in se. Durus est, inquiunt, hic sermoejus. Sic enim apud se ista dixerunt, ut ab illo non audirentur; sed ille qui eos noverat in seipsis, audiens apud semetipsum, respondit, et ait, Hoc vos scandalizat: quia dixi, Carnem meam do vobis manducare, et sanguinem meum bibere, hoc vos nempe scandalizat. Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Quid est hoc? Hinc solvit quod illos moverat? hinc aperuit unde fuerant scandalizati? Hinc plane, si intelligerent. Illi enim putabant eum erogaturum corpus suum; ille a
Abbreviated transcription (Latin):
nꝰ enun cogitabant haec audiendo nisicarne
quoderant. Apostolus au dicit& uerum dicit
sapere secundum carne morrest. Carnem
dat nobis suam dñs manduc are: & saperese
cund carnem mors ẽ cũ de carne suadicat
quiabie uita aecterna. Ergonec carnem debe¬
mus saperes ecund carnem sicut in his uerbis
Multiitaq audienter nõs n exinimicis sed ex
discipulis suis dixerunt. Pirur e hic sermo¬
÷ quis potesteum audire: Sidis cipuli durum
habueruntistum sermone quidinimi cr&
tamen si coporaebat irt dicer&ur. quod ñ ab
honunib: intelleger&or secr& umdĩ intentos
deb& facere: nõ n aduersor. Ist aucito defece¬
runt talialoquente dñoihuxp̃o ñcrediderunt
ali quid magnum dicente & uerbis illiur ali¬
nua gratia cooperiente sed put uoluerunt ita
intellex erunt & morehominum quia pote
ratihs aut hocdis ponebatihs carnem quiam
dutum eratuerbum uelud concisa distibuere cre¬

Expanded text:
Non enim cogitabant haec audiendo, nisi carnem, Non enim cogitabant haec audiendo, nisi carnem, quod ipsi erant. Apostolus autem dicit, et verum dicit: « Sapere secundum carnem, mors est . » Carnemdat nobis Dominus manducare: et sapere tamen secundum carnem, mors est, cum de carne sua dicat, quia ibi est vita aeterna. Ergo nec carnem debemus sapere secundum carnem, sicut in his verbis. Multi itaque audientes non ex inimicis, sed ex discipulis ejus, dixerunt: Durus est hic sermo, quis potest eum audire? Si discipuli durum habuerunt istum sermonem, quid inimici? Et tamen sic oportebat, ut diceretur, quod non ab hominibus intelligeretur. Secretum Dei, intentos debet facere, non aversos. Isti autem defecerunt talia loquente Domino Jesu: non crediderunt aliquid magnum dicentem, et verbi illius aliquam gratiam cooperientem; sed prout voluerunt, ita intellexerunt, et more homrat Jesus, aut hoc disponebat Jesus, carnem quia indutum erat Verbum, veluti concisam distribuere cre
Abbreviated transcription (Latin):
dia tonsostendit. hic eꝰ panir qui de caelo
dercendit ut illũ manducando uiuamur quia
aecerna uita ex nobis habere n possumun N
sicutinquid mnanducauerunt patresus manno
e moritu sunt qui manducat hunc panen
unuit in aeit̃ num. quod ergo illi moraui s unt:
ita uult intelleqi ut n uiuant in a eternum.
na temporalit̃ & hu ꝓfecto monuntur qui
SINA COGA Docens Sabbato capha¬
traditunus erat cumess etunus
exDUo Decim.
Ierbadni ex euangelio quae sermone
pnstinis consequuntur. Audiuimus
quomododar& carne sua manducaredicens¬
÷ Qui manducatearn ẽ mea & bibit sanquine
meum in me man& & ego in illo. Signũ quia
manducauit & bibithocẽ si man& & mane
tur. Si habitat & in habitatur si her& ut ñ
desereatur. Hac ergo nordocuit & ad monun
misticis uerbis otsimusineius corpore sub ipso
capite in membi seius. edente̾ in carnem eius
nrelinquenter unitatem eius. Seel quiaderan
plures ñ intellengendo scandaliz atisunt

Expanded text:
ostendit. 20. Hic est panis qui de coelo descendit: ut illum manducando vivamus, quia aeternam vitam ex nobis habere non possumus. Non sicut, inquit, manducaverunt patres vestri manna, et mortui sunt: qui manducat hunc panem, vivet in aeternum. Quod ergo illi mortui sunt, ita vult intelligi, ut non vivant in aeternum. Nam temporaliter et hi profecto morientur, qui synagoga docens sabbato in Caphatraditurus erat eum, cum esset unus ex duodecim.ini ex Evangelio, quae sermonem pristinum consequuntur, audivimus. quomodo daret carnem suam manducare, dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo . Signum quia manducavit et bibit hoc est, si manet tur, si habitat et inhabitatur, si haeret ut non deseratur. Hoc ergo nos docuit et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus corpore sub ipso capite in membris ejus, edentes carnem ejus, non relinquentes unitatem ejus. Sed qui aderant plures, non intelligendo scandalizati sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ture occurrere. Na cumꝰ dixur& qui
manducat mea carne & bibitineu̾ sangu¬
ne hab& uita aRerna. continuo subiecit
& egoresuscitabo eũ in nouissimo utha¬
beat in tenm secund spm uitã a& cernae.
in requie: quã scoram sp̃r st̃scepit. Quod
auadcorpur ad tin& nec eiur uitaa &erna
fraud&ur. sed in resurs estione morituarũ
nouissimo die. caro euiꝰmea inquid uere

Expanded text:
natus est occurrere. Nam cum dixisset, Qui natus est occurrere. Nam cum dixisset, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam; continuo subjec: Ego resuscitabo eum in novissimo die. Ut habeat interim secundum spiritum vitam aeternam in requie, quae sanctorum spiritus suscipit. Quod autem ad corpus attinet, nec ejus vita aeterna fraudatur, sed in resurrectione mortuorum novissimo die caro resuscitabitur. Caro
Abbreviated transcription (Latin):
guine hab &uita a&erna. Hancergo ñ habe
quustum panenin manducant nec istu san¬
guinembibunt na temporalẽ uitã sine illo
habere homines possunt. &erna ueraacni¬
no ñ possunt. Quiergo nmandacat eiuscar¬
nem necbibit eiussanguine n hab& inseuitã
& quimanducaterus carnem & bibiteius san¬
guine hab& uita & orna. Adutrumq au
qua sustentandae huiur corporalis uitae cu¬
ut seniauel morbo uel aliquocarũ plunmi&
qui ed insum psennt monuntur in hocuerbo
terna. Huncutiq cybũ & potum soci& atẽ
suorum quod estrea edesia in p̃distina¬
tis & uocatis &iustificatis & glonficatis¬
factd ẽ idest p̃ distinatio secund & teraiũ¬
& fucis ẽ & fit & fiat idestuocatio &
idestunitatir corpons & sanguinis ⁊ prab
cubi cotaidie alicubi certir int̃ uallis dierx
indominica mensa p̃paratur & demensa
daminica sumitur quibda aduita q̃ uib̵dã
adexitum Resuero ipsa cuiur & sac ram̃¬
uita &erna ut qui eu̾ sumerent iamnec
corpore monrentur. huic cogitatiqnidiq¬

Expanded text:
rnam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem vitam sine illo habere homines possunt, aeternam vero omnino non possunt. Qui ergo non manducat ejus carnem, nec bibit ejus sanguinem, non habet in se vitam: et qui manducat ejus carnem, et bibit ejus sanguinem, habet vitam. Ad utquam sustentandae hujus temporalis vitae cauut senio, vel morbo, vel aliquo casu, plorimi et qui eam sumpserint moriantur. In hoc vero ternam. Hunc itaque cibum et potum societatem suorum, quod est Ecclesia in praedestinatis, vocatis, justificatis, glorificatifactum est, id est praedestinatio; secundum et tertium fid est, unitatis corporis et sanguinis Christi alicubi quotidie, alicubi certis intervallis dierum in dominica mensa praeparatur, et de mensa dominica sumitur; quibusdam ad vitam, quibusdam ad exitium: res vero ipsa cujus sacramevitam aeternam, ut qui eam sumerent, jam nec corpore morerentur; huic cogitationi dig
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Siergo uidentir filiũ hominis arcendȩn¬
tem ubi erat pnus filius etũ hominis ⁊ prex
uirginemaria. Ergo filiur hammir hicc̃oe¬
piteẽ in terra ubi carne ad sumpsit extera
indepfh&ice dituerat uentar d& enaorita
est: quid sibi ergo uult quodait cũ uidensłis
filium hominis arcendente mubi erat pnur
nulla enĩ e& questio siita dixire. Siuidden¬
sfilium dĩ ascendentem ubi eratpnun cũ
uero filium hominis Darcendentem ubi
eratpnus numquid filius hominis incaelo
erat pnus quando interra eẽ coepit. hicqui
dem& ubi eratpnus quasi tunc nibi ẽ& quan¬
dohaeclo quebatur. Alio aulocoait. Nemo
arcendit in caelum.nisi quid ecaelodercen¬
dit filius hominis qui in caelo ẽ. n Derat¬

Expanded text:
ait, Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Filius enim hominis Christus, ex virgine Maria. Ergo filius hominis hic coepit esse in terra, ubi carnem assumpsit ex terra. Unde prophetice dictum erat, Veritas de terra orta est . Quid sibi ergo vult quod ait, Cum videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Nulla enim esset quaestio si ita dixisset, Si videritis Filium Dei ascendentem ubi erat prius? cum vero Filium hominis dixit ascendentem ubi erat prius, numquid Filius hominis in coelo erat prius, quando in terra esse coepit? Hic quidem dixit, ubi erat prius, quasi tunc non ibi esset quando haec loquebatur. Alio autem loco ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo : non d
Abbreviated transcription (Latin):
grum
cũuidentir filiumho¬
minis
ascendente mubi eratꝰ
cerite uel tunc uidebitir
nͥ eomo¬
do quo putatir erogat corpur. ce
mitur morsib &ait prest¬

Expanded text:
grum. Cum videritis filium hominis ascendentem ubi erat certe vel tunc videbitis, quia non eo modo quo putatis erogat corpus suummitur morsibus. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
di Durner ihixps corpus & sanguinem
suumin eis reb cõmendauit qua e adunu
aliquid rediguntur. ex multis nãq: aliud
inunũ. ex multir granis conficit aliud.
unum exmultis abinis conflurt. Deniq¬

Expanded text:
 Dominus corpus et sanguinem suum in eis rebus commendavit quae ad unum aliquid rediguntur ex multis. Namque aliud in unum ex multis granis conficitur, aliud in unum ex multis acinis confluit. E
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i. indeeꝰ quod exponens nob̵ apostolus
paulur hunc panemunus panis inquidiis
corpus multisum. Osacram̃tũ pi&atis
O signu unitatir. ouincula cantatis qui¬
ault iiuerchab & ubiuiuat hab& undetuiuat:
eccedat eredat in corpor&ur ut uiuis c&sur
n at homeata compage menibrorum a sit palre
membrũ quod recari mereatur. nꝰ st distartũ
de quoerubescatur. pulchromsit aptumsit.
Sanũhereat corpon uiuatdo dedo. nunclabor&
interra ut postea regn& in caelo. Litic abanter¬
qo iuda ei ad inuice dicentes quo modo potest õ¬
hic carne sua nob dare ad manucandum u
quimanducant talempane. nlitigant ad¬
inuicem Qmunus panis unu corpus mnulti sum
& ꝑhunc facit ds unius inodi habitare in do¬
mo. quodau ad inuicẽ litigabant. &querunt
quomodo possitthir carnem sua dareadinan¬
ducandđ nꝰ statimaudiunt sed adhuc eis dici

Expanded text:
 Inde est quod exponens nobis apostolus Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O sacramentum pietatis, o signum unitatis, o vinculum charitatisvult vivere, habet ubi vivat, habet unde vivat. Accedat, credat,; incorporetur, ut vivificetur. Non abhoreat a compage membrorum, non sit putre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelo. 14. Litigabant ergo Judaei ad invicem, dicentes: Quomodo potest hic carnem suam nqui manducant talem panem, non litigant adinvicem, quoniam unus panis, unum corpus multi sumus : et per hunc fecit Deus hujusmodi habitare in domo. Quod autem adinvicem litigantes quaerunt quomodo possit Dominus carnem suam dare ad manducandum, non statim edun
Abbreviated transcription (Latin):
uidebant maiora facientem. Ad tendebantitaq
qualia feciss& moyser & ad huc aliquamaiora
uolebant fien ab eoquitam magna pollicebatur
squid inquiunt facis inttredamus tibi : & ut noueni
quiamiracula illa hinemiraculo comparaban
Eideo quasi minora istaiudicabant. quae faciebat
ihis. Patres eni inquiunt inannamanducauer̃
Sin deserao. Sed quidem manna forite contemp¬
nitis sic̃ semptũ ẽ. Deditillis manna manducare

Expanded text:
videbant majora facientem. Attendebant itaque videbant majora facientem. Attendebant itaque qualia fecisset Moyses, et adhuc aliqua majora volebant fieri ab eo qui tam magna pollicebatur. Quid, inquiunt, facis, ut credamus tibi? Et ut noveris quia miracula illa huic miraculo comparabant, et ideo quasi minora ista judicabant quae faciebat Jesus: Patres, inquiunt, nostri manna manducaverunt in deserto. Sed quid est manna? Forte contemni
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i& as bona quianꝰ referuntur adeũ
sinem exqtio suntbona finis enilegipͥe
disuernere ab openb sidem sed iprã fide
dĩx eeopur. ipsae enĩ sider quae ꝑdilec¬
Quiaergo inuitabat eos adsidem illiad¬
hucquerebant signa quib crederen
Tide sin ude signãpeuunt. Dixor̃ ergo ei
Quodergo tufacis signumut ude amur &
credamus tibi : quidoperans parumne
erat quoddequinq panibus pasti sunt.
quipent sed quiꝑman& inuita a&cerno
Aliquid plus isteꝓmitatebat qua idses
ꝑmosenquippe ꝓmitaebatur regnum
& teira fluons lac & meb temporalis
paxhabundantia siliorum salus corpo¬
nri& ca&ora omnia temparaba qui¬
deminsigura tam̃ spintalia quia ueten horuni
in u&er& estamento ꝓmuttebantur. Adtena¬
bant ergo ꝓmisraꝑ moren & adaen debantr
misraꝑ xpͥm. ille plenuis uentrem ꝓmitiebat
interra sed eyboquipent. iste ꝓmititeba teybum
ñ qui pent sed qui ꝑman& inuitat a&terna ad¬
tendebanteum plus ꝓmitaente m& quas ñdũ

Expanded text:
non sunt bona, quia non referuntur ad eum finem ex quo sunt bona. Finis enim legis discernere ab opere fidem, sed ipsam fidem dixit esse opus. Ipsa est enim fides quae per dilec. Quia ergo invitabat eos ad fidem, illi adhuc quaerebant signa quibus crederent. Vide si non Judaei signa petunt. Dixerunt ergo ei, Quod ergo tu facis signum, ut videamus et credamus tibi? quid operaris? Parumne erat quod de quinque panibus pasti sunt? qui perit, sed qui permanet in vitam aeternam. Aliquid plus iste promittebat quam Moyses. Per Moysen quippe promittebatur regnum, et terra fluens lac et mel, temporalis pax, abundantia filiorum, salus corporis, et caetera omnia, temporalia quidem, in figura tamen spiritualia: quia veteri homini in Vetere Testamento promittebantur. Attendebabat in terra, sed cibo qui perit: iste promittebat cibum non qui perit, sed qui permanet in aeternum. Attendebant eum plus promittentem, et quasi nondum
Abbreviated transcription (Latin):
sacramenta illa fuerunt in signis diuer¬
rare fratres quia patres nn omnes sub nube
suerunti & omnes ꝑmaretransierunt &om¬
nes ꝑ moy senbaptizati sunt innube & in
poralem alteram quia illi manna nor
aliud. Spintalem uoro quam nos sedpa¬
tresnisñ patres illorum. Quib: nos similis
sunius s quib: ill similes fuerunt &adiun¬

Expanded text:
Sacramenta illa fuerunt in signis: diverSacramenta illa fuerunt in signis: diverrare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt et omnes per mare transierunt et omnes in Moysen baptizati sunt in nube et in poralem. Alteram quia illi manna, nos aliud. Spiritalem vero, quam nos: sed patres nostri non patres illorum, quibus nos similes sumus non quibus illi similes fuerunt. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
dite quiddicatis. Dimitate nob debita nra
sicut& nos dimititimus debitoribus nr̃is. Si
dimitintis dimitaetur tibi securus accede
panis e ñuenenu. Seduide sidimitiis na
sin dimititis mentins. & ei mentiris que
ñ fallis. Mentin do potes dinfallerenon
potes Nouit ille quidagat. intusteuidit
intus examinat. Intus inspicit in tusiudicat
intus aut dampnatautcoronat. Patres ergo
istorum id est mali patres maloruminsi¬
deles patres insidelium murmuratores
patres murmuratorum. Na denullare ⁊¬
magis dnmoffendisse illepopulus dictus est.
quam contra dm murmurando. Ideo & dtir
uolens ostendere eos taliumfilios hincad
eoscoepit quid murmuratis in inuicem
murmuratores fihi murmuratorum. pa¬
tres unmanna manducauerunt & moritiu
sunt. Nonquia malu erat manna sed quia
male manducauerunt. Hicẽ panis quide
caelo discendithunc pane significauitman¬
na. Hunc panen significauit altaredi

Expanded text:
dite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, dite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dimittis, dimittetur tibi: securus accede, panis est, non venenum. Sed vide si dimittis: nam si non dimittis, mentiris, et ei mentiris, quem non fallis. Mentiri Deo potes, Deum fallere non potes. Novit ille quid agat. Intus te videt, intus te examinat, intus inspicit, intus judicat, intus aut damnat, aut coronat. istorum, id est mali patres malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum; nam de nulla re magis Deum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dominus volens ostendere talium filios, hinc ad eos coepit: Quid murmuratis invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt; non quia malum erat manna, sed quia male manducaverunt. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significavit manna; hunc autem panem significavit altare Dei.