comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
abuli uoluntariae nequitiae transir& instinc¬
tu hunc proph&a isaias coparuulis discribit in ludi
uaratione intellegendũ est qd scribitur fer¬
rũ ꝑtransut anima eius: R xp̃s hic manifes¬
tissime de signatur eo quod resurgendo ad figen¬
dũ clauorũ dolorẽ cruciatũque supercuerit
Notest hic ferrũ & tribulatio durae necessita
Itis intellegi quia animã dix̃, Aliquandotant
anima inscripturis &iã prop̃senti uitocappel¬
latur ⁊t in euangelio: Nonne anima plus est
quã secc Item, Quid int̃psalmũ & canticã interẽ
R̵. Quo dpsalmus & pralterio appellat. atuero can¬
proopereuero psalmus accipitꝰ : psalmus uero ad
actualẽ idẽ ad prancticẽn canticũ uero cdcontẽ¬
platiuã idõ cedtheoriã refertur X IIII.¬
urauit dñs nec penitebit eũ quomodo iurauit cdñs
Riurcre dñi ẽ in mutabilit̃ promitere Nec¬
teigitur istud cõmutatio sermonis usurpat eoqd

Expanded text:
aboli uoluntariae nequitiae transiret instincaboli uoluntariae nequitiae transiret instinctu. hunc propheta Esaias a paruulis describit inludi. Qua ratione intellegendum est, quod scribitur: ferrum pertransiuit anima eius? Christus hic manifestissime designatur, eo quod resurgendo adfigentium clauorum dolorem cruciatumque superauerit. potest hic ferrum et trtis intelligi, quia animam dixit: aliquando tamen anima in Scripturis pro praesenti vita appellatur, ut in Evangelio: Nonne anima plus est quam esca ? Int. Quid inter psalmum et canticum interest? Resp. Quod psalmi ex psalterio appellantur, at vero canpro opere uero psalmus accipitur; psalmus ergo ad actualem, id est, ad practicen, canticum uero ad contemplatiuam, id est, ad theoriam refertur. Iurauit dominus nec paenitebit eum; quo modo iurat dominus?. Iurare domini est inmutabiliter promittere; recte igitur istud commutatio sermonis usurpat, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
renouatur secundũ illud quod logimus: peno¬
uabitur sicut aquilae iuuentus tua  Aquilae
dicuntur .ui. nimiae senectae inplumes fieri &
nidore latae uicissimpullissius minis trantibus
pacscidone d&erso seni &erno recipiant cum
pinnis usi uolandi gecundũ anagogon autem
iuuentus nostra uel baptismo uel resurrectio
Abyssus inquit sicut pallit amis⁊ nerenouatꝰ:
quid hic sequimur R Nonbene plerique arbi¬
trantur ab ys sum. huc amictũ dĩ appellari cũ poti¬
tius amictũ terrae diciipse superiorũ uersuũ or¬
dodeclar& eo qđ terra ibsa cbysso quasi quodã pallio
cir cũdate uelcircũ fusa uel&ur Item. quomodo
stan suꝑ montes aque quia scriptũ est suꝑ mon¬
tes stabumt aque sꝵ ⁊itique cũ aut plȩnȩ cequis
nubes suꝑ montes dependen: Aut cum inmariun¬
de admontiũ instaor &citantur. Item Quid sen¬
tiendũ est in hoc quod legimus. Draco iste quem
formast ad inludendũ ei  drecco istae diabu¬
lus ẽ sedante formatus a dño quã in nomine dia¬

Expanded text:
enouatur secundum illud, quod legimus: renouabitur sicut aquilae iuuentus tua? Aquilae dicuntur ui nimiae senectae inplumes fieri et nido relatae uicissim pullis suis ministrantibus pasci, donec deterso senii ueterno recipiant cum pennis usum uolandi. secundum anagogen autem iuuentus nostra uel baptismo uel resurrectione renouatur. Abyssus, inquit, sicut pallium amictus quid hic sequimur? Non bene plerique arbitrantur abyssum hic amictum dei appellari, cum potius amictum terrae dici ipse superiorum uersuum ordo declaret, eo quod terra ipsa abysso quasi quodam pallio circumdata uel circumfusa ueletur. Quo modo stant super montes aquae, quia scriptum est: super montes stabunt aquae? Utique cum aut plenae aquis nubes super montes dependent, aut cum in mari undae ad montium instar excitantur. Quid sentiendum est in hoc, quod legimus: draco iste quem formasti ad inludendum eis? Draco iste diabolus est sed ante formatus a domino; quam in nomen di
Abbreviated transcription (Latin):
cientia propagatur
Nirgatua & baculũ tiũ ipsame consolata sume
quae hic intellegenda discretio ẽ pꝵ inurgacor¬
reptio declaratur in baculo consolatio:
ũanimalia non absque sensusins. quo modo inpsal¬
Imo dicitur : Nolite fieri sicut equus & mulus in
quibus nẽ intellectus  quia in animalibus sensus
est in hominibus intellectus
Nud eiumentis sic debubus ñ sit curadõ quomodo
homines appellat Nationes capaces ium̃tecratio¬
nis &ꝑtes saluandos uero confirmat illos ꝑp̃sentẽ
conũsationẽ hosꝑ futur ã conũscctionẽ
ualiter ccccipiendũ est quod scribitur Nemit
plius nero Pꝵ gensus hic desuperioribus ũsi¬
bus manifestectur Supra enĩ dixerat Nemit¬
temihi ut refrigerer prius quã bebiã & ãpli¬
us ñero Subaudit illuo q̃d superius dix̃ pere¬
grinus c&erũ manifestũ ẽ qd erit quise su¬
praperegrinũ appellando patriã in qua fu¬
turus sit haberede clarcct

Expanded text:
scientia propagatur. scientia propagatur. Uirga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt; quae hic intellegenda discretio est? In uirga correptio declaratur, in baculo consolatio. Cum animalia non absque sensu sint, quo modo in psalmo dicitur: nolite fieri sicut equus et mulus in quibus non est intellectus? Quia in animalibus sensus est, in hominibus intellectus. Cum de iumentis sicut de bubus cura non sit deo, quomodo Homines appellauit rationis capaces iumenta rationis expertes; saluandos uero confirmat illos per praesentem conuersationem, hos per futuram conuersionem. Qualiter accipiendum est, quod scribitur: remitplius non ero ? Resp. Sensus hic de superioribus versibus manifestatur. Supra enim dixerat: Quite mihi ut refrigerer priusquam abeam, et amplius non ero, subauditur illud quod superius dixit, peregrinus. Caeterum manifestum est quod erit, qui se supra peregrinum appellando, patriam, in qua futurus sit, habere declarat. Int.
Abbreviated transcription (Latin):
quat utilitas insangine meo dũ discendo incor¬
ruptionẽ R descendere se incorruptionẽ
saluator proph&e uoce pronuntiat dũcla¬
uorũ adfigentiũ inruptione pene tratur:
pur sũ non dedit dñs scm suũ uidere corruptio¬
nẽ quia corruptionẽ carnis xp̃s coleriresurec¬

Expanded text:
 utilitas in sanguine meo, dum descendo in corruptionem? Descendere in corruptionem saluator prophetae uoce pronuntiat, dum clauorum adfigentium inruptione penetratur. rursus non dedit dominus sanctum suum uidere corruptionem, quia corruptionem carnis C
Abbreviated transcription (Latin):
a ccclix inmanudñi uinimeri plenus ẽmixto &
i R Calix dñi mixtus miseri cordia & iudiciũ inclinatꝰ
& hoc in illud. Cũ demisericordia in iudiciũ diuina
seueritate transitur: F& aũt eius ideo ñ & inat
quae aedhuc ultimum iudici reseruatur xõciu¬
uae significantia ẽ quod scribitur. & reliquia
cogitectionũ diẽ festũ agentibi: R pul dirȩ

Expanded text:
 calix in manu domini uini meri plenus est mixto  exinanita? Calix domini mixtus misericordia et iudicio; inclinatur ex hoc in illud, cum de misericordia in iudicium diuina seueritate transitur; faex autem eius ideo non exinanitur, quia adhuc ultimum iudicii reseruatur. Quae significantia est, quod scribitur: et reliquae cogitationes diem festum a
Abbreviated transcription (Latin):
morass& : Adducunt ergomquit iħm adcaiphan
in p̃torium erat autem mane. Vbuntellegimus autali¬
quam fuis secausam quae coegent caiphan ec̃ in p̃torium¬
necesse psentem cum alii principes sacerdotum haberent
dednõ qu estionem. autindo moeuis funsse pretorum.
tamen adip sum ab initio ducebatur ad quem in ex tremo
ꝑduc tusest. Sed quiaiam tamquam conuictum reum
adducebant. Caiphix autem ramantea uisum fuerat
sunt ita matheus narrat. ac primum excucurrit in do
ut com memorar& exitum uidaȩ traditoris quem iolus
narrauit itadicenr Tunc inder uidas qui cum tradidit
quiadam natis ẽ paenitentia ductus raulittiegint.a
angenteos principibus sacerdotum & senioribus dicets
Paccauitradens ranguinemistum. Atillidixerint

Expanded text:
morasset, Adducunt ergo, inquit, Jesum ad Caipham morasset, Adducunt ergo, inquit, Jesum ad Caipham in praetorium. Erat autem mane : ubi intelligimus aut aliquam fuissenec esse praesentem, cum alii principes sacerdotum haberent de domino quaestionem, aut in domo eius fuisse praetorium. tamen ad ipsum ab initio ducebatur, ad quem in extremo perductus est. sed quia iam tamquam conuictum reum adducebant, Caifae autem iam antea uisum fuerat, sunt, ita Mattheus narrat. Ac primum excucurrit inde, ut commemoraret exitum Iudae traditoris, quem solus narrauit, ita dicens: tunc uidens Iudas, qui eum tradidit, quia damnatus est, paenitentia ductus rettulit triginta argenteos principibus sacerdotum et senioribus dicens: pec
Abbreviated transcription (Latin):
Hac ominia narrauit lucas ubumntellagitar quod &iam mar¬
ds &̃marciis narrauerunt: Quod interrogatus in dñs
utrum ipierã siliusdĩ. Et quod dixeritdico uobira modo
uidebi is filium hominis iedentem ad dexiris uir tutis
&uenientem in nubibtis cali iamluces tente diegestum
quando lucas dicit etut factus est dics itq ita narrat si¬
milia & quid &iã ipse cominemorat quodillitacuerunt :
Noc ic antem intellegim᷑ ꝑfalsos testes actumcõ cumdnõ
quod breuiter comme morauer̃ mathĩ & martur lucar
tacuit quie n arrauit que circa mane sunt gesta :
Nam & illi idẽ matheus & martus contexerunt narratio¬
nem in his quaecum dño acta funt usque ad mane. sed
postca redierunt ad narrandam e&rinegationemequia
t̃minata redieruis admane ui indeaetera c̃texerens
quousque ꝑducerent quecumdño actaerant. sed nondu
commemorauerunt qtiod mane factumeẽt : Iohannes
que que quroo cumea quȩcum dnõ gesta sunt ex quan¬
ta parte isum est. & perrinegationem totam commne¬

Expanded text:
ntellegitur, quod etiam Mattheus et Marcus narrauerunt, quod interrogatus sit dominus, utrum ipse esset filius dei. et quod dixerit: dico uobis, amodo uidebitis filium hominis sedentem a dextris uirtutis et uenientem in nubibus caeli, iam lucescente die gestum, quando Lucas dicit: et ut factus est dies; adque ita narrat similia, etsi quid etiam ipse commemorat quod illi tacuerunt. nocte autem intellegimus per falsos testes actum esse cum domino quod breuiter commemorauerunt Mattheus et Marcus, Lucas tacuit, qui enarrauit quae circa mane sunt gesta. nam et illi, id est Mattheus et Marcus, contexuerunt narrationem in hpostea redierunt ad narrandam Petri negationem; qua terminata redierunt ad mane, ut inde caetera contexerent, quousque perducerent quae cum Domino acta erant, sed nondum commemoraverant quod mane factum esset . Joannes quoque, cum ea quae cum Domino gesta sunt ex quanta parte visum est, et Petri negationem totam comme
Abbreviated transcription (Latin):
uus cinomer proilluis nomine eccurrit uitalesit hocistũ
VNo quale sulle dixis&. quantomagis hocde prophe¬
tis scus intellegendum & max imc commendandum fut
i uomnium libros timquam unius unum li¬
brum accipo remus in quo nullarerum discrepanti
orederã sicut nulla inuenir&̃ & inquomaior c&̃ constan¬
tia ueriatis quamsiomnia ila unus homo quam lib&¬
a doctissimus loquer&ur Quo dergo hinc argumentum
sumerecomnantur uel in fideles uł imperiti homines qua¬
s idostendendam dissonantiam scõrũ cuange listarum
hoc potius debent assumere fideles & doctiados tenden¬
dim unita temsc̃orum &iamproph& arum: c̃ aliacau¬
sa quemihi uid&ur alio tem pore diligentius ꝑ tranc¬
tanda neamplius sermonem ꝓtendamus quam huius
operis terminandi necessitas flagitat. curhoc nom̃
hieremiȩ in testimonio ⁊achariae sic manere ꝑmissum
i potius scĩ sp̃s auctoritate preceptum sit. Eaput hie¬

Expanded text:
ius ei nomen pro illius nomine occurrit, ut tale sit hoc istum ius ei nomen pro illius nomine occurrit, ut tale sit hoc istum dixisse, quale si ille dixisset, quanto magis hoc de prophetis sanctis intellegendum et maxime commendandum fuit, ut omnium libros tamquam unius unum librum acciperemus, in quo nulla rerum discrepantia crederetur, sicut nulla inueniretur, et in quo maior esset constantia ueritatis, quam si omnia illa unus homo quamlibet doctissimus loqueretur? quod ergo hinc argumentum sumere conantur uel infideles uel inperiti homines quasi ad ostendendam dissonantiam sanctorum euangelistarum, hoc potius debent adsumere fideles et docti ad ostendendam unitatem sanctorum etiam prophetarum. Est alia causa, quae mihi uidetur alio tempore diligentius pertractanda, ne amplius sermonem protendamus, quam huius operis terminandi necessitas flagitat, cur hoc nomen Hieremiae in testimonio Zachariae sic manere permissum uel potius sancti spiritus auctoritate praeceptum sit. est aput Hie
Abbreviated transcription (Latin):
miae quam ⁊ achariȩ.: Quid opuserat utemendar&
matheuscum aliud pro alio sibino menoccurrens a sescripti
religirr&. Ac non potius sequens auctornatem sps̃
scĩ i quo mentem suam regiplus nobis illeutique sentiebait
ita hoc scriptum relinquer& sicuteum ad monendo consti¬
tueratei i ħs: Ad informandos tantum uerborum suoꝵ
inter proph& aseẽ concordiam. ut non absurde immocon¬
gruentissima &iam hieromix deputaremus quod per
tachariam dictum repperire mus: Sienim hodic quis¬
quam uolens alicuuis uerba indicare dicat nomen alte¬
rius a quodictasunt quitamensit amicissimus & fa¬
miliaritate coniunctissimus illius cuius uerbadicere
uoluit. & continuore cordatus alium proalio sediuissẽ ita
secolligat atque corrigat. ut tamen dicerebenedixi
quid aliud intuens nsitantã in ̃ambos ẽc̃ concordiam
interillum scilic& cuiusuer badicereuoluit & aliumcu¬

Expanded text:
miae quam Zachariae, quid opus erat, ut emendaret miae quam Zachariae, quid opus erat, ut emendaret Mattheus, cum aliud pro alio sibi nomen occurrens a se scriptum relegisset ac non potius sequens auctoritatem spiritus sancti, a quo mentem suam regi plus nobis ille utique sentiebat, ita hoc scriptum relinqueret, sicut eum admonendo constituerat ei dominus, ad informandos nos tantam uerborum suorum inter prophetas esse concordiam, ut non absurde, immo congruentissime etiam Hieremiae deputaremus quod per Zachariam dictum repperiremus? si enim hodie quisquam uolens alicuius uerba indicare dicat nomen alterius, a quo dicta sint, qui tamen sit amicissimus et familiaritate coniunctissimus illius, cuius uerba dicere uoluit, et continuo recordatus alium pro alio se dixisse ita se colligat adque corrigat, ut tamen dicat \'bene dixi, quid aliud intuens nisi tantam inter ambos esse concordiam, inter illum scilicet cuius uerba dicere uoluit et alium cu
Abbreviated transcription (Latin):
consilio prouidentic dĩ quamentes eu angelista rums̃
gubernatȩ: Potuit enimfieri ut animo mather
cuangelium conscribentis protacharia hrero mias
occurrer& ut fierisol& quod tamen sineulla dubita¬
tone emendar& saltem ab aliis admonitus : Qui
ipso ad huc incarneuiuente hoclegere potuerunt nis
cogitar& recordationi suȩ quȩ scõspũ regebatur non
frustra occurrisse aliud proalio nom̃ proph&c
nisi quia it adñs hoc scribi constituit. Curautem it acons¬
niueritdñs. Prima illa causa uti lissima deb& facilli¬
me cogitari &iam siceẽ insinu atum it aoms̃ scõs prophie¬
tas unospũ loquutos miribilunt̃ se consensione consti re
ut hoc multo ampliussit quamsiominium omnia propho¬
tarum uno unius hominis oredicerent᷑: Et ideo indu¬
gulaesse omnium & om̃a singulorum: Cumigit᷑
& quȩ dicta sunt ꝑhieremiã tim sint ⁊achariae quã
hieremiȩ. & quadictar̃ ꝑ ⁊ achariam tamsint hore¬

Expanded text:
consilio prouidentiae dei, qua mentes euangelistarum sunt consilio prouidentiae dei, qua mentes euangelistarum sunt gubernatae? potuit enim fieri, ut animo Matthei euangelium conscribentis pro Zacharia Hieremias occurreret, ut fieri solet, quod tamen sine ulla dubitatione emendaret saltem ab aliis admonitus, qui ipso adhuc in carne uiuente hoc legere potuerunt, nisi cogitaret recordationi suae, quae sancto spiritu regebatur, non frustra occurrisse aliud pro alio nomen prophetae, nisi quia ita dominus hoc scribi constituit. cur autem ita constituerit dominus, prima illa causa utilissima debet facillime cogitari etiam sic esse insinuatum ita omnes sanctos prophetas uno spiritu locutos mirabili inter se consensione constare, ut hoc multo amplius sit. quam si omnium omnia prophetarum uno unius hominis ore dicerentur, et ideo indugula esse omnium et omnia singulorum. cum igitur et quae dicta sunt per Hieremiam tam sint Zachariae quam Hieremiae et quae dicta sunt per Zachariam tam sint Hiere
Abbreviated transcription (Latin):
perheremiam dictumsit. sed t intum modo perpro¬
phi&am. Possemus ergodicere inspotius codicibus cẽ ere¬
dendum qui hie remie nomen non habent dic tumest
enim hoc ꝑprobh& am sed rachariam. Vndeputatur
codicesec̃ mendo sos qui ahaben nomenhi cremiae qui auđ
rachar& habere debuerunt uł nullius sicut quidam.
sed tamen ꝑ proph&am dicentem: Quiutiq. intellegit᷑
acharias: sedutatur ista defensione cuiplac&: mihi
autemcur non placeat. Neccausa est quia & plures
codices habent hreremiȩ nomen & qui diligentius ingre¬
a s exemplaribus euangelium considerauerunt manti¬
quioribus grecis ita seꝑhibent inuenisse. & nulla fuit
causa curadder&ur hoc nomen ut mendos ctas fier&
Curautem de non nullis codicibus toller&. fuit utiquecau¬
sa ut hoc audax imperitia facer& cum turbar&̃ questio¬
ne quod hoc testimonium apud ieremiã non inuenir &ur
Quidergo intelligendumẽ nisi hoc actum eẽ secretiore

Expanded text:
per Hieremiam dictum sit, sed tantummodo per prophetam. possemus ergo dicere his potius codicibus esse credendum, qui Hieremiae nomen non habent. dictum est enim hoc per prophetam, sed Zachariam, unde putatur codices esse mendosos, qui habent nomen Hieremiae, quia uel Zachariae habere debuerunt uel nullius, sicut quidam, sed tamen per prophetam dicentem, qui utique intellegitur Zacharias. sed utatur ista defensione cui placet; mihi autem cur non placeat. haec causa est, quia et plures codices habent Hieremiae nomen et qui diligentius in Graecis exemplaribus euangelium considerauerunt in antiquioribus Graecis ita se perhibent inuenisse. nulla fuit causa, cur adderetur hoc nomen, ut mendositas fieret; cur autem de nonnullis codicibus tolleretur, fuit utique causa, ut hoc audax imperitia faceret, cum turbaretur quaestione, quod hoc testimonium aput Hieremiam non inueniretur. Quid ergo intellegendum est, nisi hoc actum esse secretiore
Abbreviated transcription (Latin):
sccutus ait. Et cumcẽtp&rus matrio deorsumtum
sicutergo eo quod matheusait. p&rusuero sedebat fo¬
ris inatrio ostendit quod illa in tus agerentur : sic coqđ
dix̃ marcus. Etcumee p&rus in atraodeorsum : osten¬
dit non solum in interioribus sedctiam in interioribus
gestiquae dixerat: quo modo ergo respexit petrumdũs
facie corporali. Qua p̃p̃mihi uidetur illa respectio
diuinitus factauter uenir& in mentem quotiensiam
diter dño respiciente peniter& eum & salu briter fler&.
sicut cotidie dicimus. Dnẽ respiceme & respexiteum
dñs quide aliquopericulo uella borediuina miã libe
conuersus dñs respex̃ p&rum & recordatus estpetns
uerbidnĩ: Deniquecum frequentius soleant in nar¬
rationibus suis ponere iħm quam dnm̃: Modo lucas
dnm̃ posuitdicens Conuersus dñs rer pexitp&rum.
&recordatusest petrusuerbidñ: matheus autem

Expanded text:
secutus ait, Et cum esset Petrus in atrio deorsum. secutus ait, Et cum esset Petrus in atrio deorsum. Sicut ergo eo quod Matthaeus ait, Petrus vero sedebat foris in atrio, ostendit quod illa intus agerentur: sic eo quod dixit Marcus, Et cum esset Petrus in atrio deorsum, ostendit non solum in interioribus, sed etiam in superioribus gesta quae dixerat. Quomodo ergo respexit Petrum Dominus facie corporali? Quapropter mihi videtur illa respectio divinitus facta, ut ei veniret in mentem quoties jam diter Domino respiciente poeniteret eum, et salubriter fleret: sicut quotidie dicimus, Ddominus qui de aliquo periculo uel labore diuina misericorconuersus dominus respexit Petrum et recordatus est Petrus uerbi domini. denique cum frequentius soleant in narrationibus suis ponere Iesum quam dominum, modo Lucas dominum posuit dicens: conuersus dominus respexit Petrum et recordatus est Petrus uer
Abbreviated transcription (Latin):
p&rum: & recordatus estp&rus uerbidm̃ sicuidix̃ quia
prius quamgallus cant& terme negabis : & egressus fo¬
ras petrus fleuitamare. lobannes derec ordatione & fletu
petritac&: Sane meo quod aitlucas quod conuersus dñs
respex̃ petrum quomodo accipiendum sit diligentius conside¬
randumest. Quamuis enĩ dicantur &iam interiora atra.¬
mulseadignem calefaciebant. Non est autem credibi¬
le quodibi audieba turdm̃s aiudȩ is. ut corporalis fier& illa
respectio.Nam quȩ cum dixiss& mathcus. Tunc
expuer̃ infaciem eius & colaphscum ceciderunt.
Alii iũ palmas infaciem eideder̃ dicentes : Proph&ita
nobis xp̃c̃ quis est quite ꝑcussit : sequutus ẽdicens
Parus ucro sedebat foris in atrao. quod nondice r& : nis ulla
cumdñõ intus agerentur. Et quantum colligitur in nar¬
ritione marci non solum in interioribus sed &iã in superiorib. domͦ
ige bantur. Nampostea quammarcus talia narrauit.

Expanded text:
i, sicut dixit: quia i, sicut dixit: quia priusquam gallus cantet, ter me negabis. et egressus foras Petrus fleuit amare. Iohannes de recordatione et fletu Petri tacet. sane in eo quod ait Lucas, quod conuersus dominus respexerit Petrum, quomodo accipiendum sit, diligentius considerandum est. quamuis enim dicantur etiam inmul se ad ignem calefaciebant. non est autem credibile, quod ibi audiebatur dominus a Iudaeis, ut corporalis fieret illa respectio. namque cum dixisset Mattheus: tunc expuerunt in faciem eius et colafis eum ceciderunt, alii autem palmas in faciem ei dedqui te percussit? Secutus est dicens, Petrus vero sedebat foris in atrio; quod non diceret, nisi illa cum Domino intus agerentur: et quantum colligitur in narratione Marci, non solum in interioribus, sed etiam in superioribus domus agebantur. Nam posteaquam Marcus talia narravit,
Abbreviated transcription (Latin):
bannes i dempetrodictum asseruerat. Non neego teuidi
in horto cumillo : A artus auteminterseillor deparo
loquutas dicit : Vere exilliscx nam & galilcuses scut&
lucas non p&ro sed depetrodicit: Nius quidam ad firmabat
dicens. Verc & hiccumillo erat: nam& galileu s est Aut
sententiam intelligimus tenuis secos qui conpellatum dic̃
p&rum : Tantundem enim ualuit quoddeillo coram illodi¬
cebatur : quantum sullidicer&̃. Aututroq. modo actum i&a
lios alium alios alium modum commemorasse. galliautẽ
cantum postt̃tiã negationem secundum intellegimus. sicut
marcus ex pressit. Sequi tergomaths̃ itadicens : Et recor¬
datus est petrus uerbi iħu quod dixerat prius quam gallus
cant& termenegabis. &egessus foras plorauit amare
Marcus autem itadicit recordatus ẽ p&rus uerbi quod dixe¬
ratei iħs. Priusquam gallus cant& bis termenegabis
& cocpitflere. Lu cas autẽ sicait. Conuersus ch̃i respex̃

Expanded text:
hannes eidem Petro dictum adseuerat: nonne ego te uidi hannes eidem Petro dictum adseuerat: nonne ego te uidi in horto cum illo? Marcus autem inter se illos de Petro locutos dicit: uere ex illis est; nam et Galilaeus est, sicut et Lucas non Petro, sed de Petro dicit: alius quidem adfirmabat dicens: uere et hic cum illo erat; nam et Galilaeus est, aut sententiam intellegimus tenuisse eos, qui conpellatum dicunt Petrum — tantundem enim ualuit quod de illo coram illo dicebatur, quantum, si illi diceretur —, aut utroque modo actum, et alios illum, alios alium modum commemorasse. galli autem cantum post tertiam negationem secundum intellegimus, sicut Marcus expressit. Sequitur ergo Mattheus ita dicens: et recordatus est Petrus uerbi Iesu quod dixerat: priusquam gallus cantet, ter me negabis. et egressus foras plorauit amare. Marcus autem ita dicit: recordatus est Petrus uerbi quod dixerat ei Iesus: priusquam gallus cantet bis, ter me negabis. et coepit flere. L
Abbreviated transcription (Latin):
Dicitunus exsenus pontificis cogatuscius cuius abscidipetrus
auriculam Nonegote uidit in hortecumillo : Ite rumer¬
gonegauit p&rus astatim galluscantauit. Quodigitur
mathcus & martus dicunt postpusillũ quantum et̃ hoc tem¬
poris mamfestatlucas dicendo. Etint̃ uallo facto quasiore
unius Dehoc aut̃ int̃uallo tac&iohannes. lterum quod
matheus & martur non singulari sedplurali numero enun
tiant cosquicum p&ro agebant cum lucar unledicat:
Iohannes quoq unumeumq cogatumcius cuius abscidit
parus auriculam. facileẽ in tellegere autpluralem numerũ
prosingulariusitata loquutione usurpane matheum
& marcum : Aut quod unus maxime tam quamsciens &
qui cumuiderit ad firmabat. ceteri autẽ seait eius sidem
simulur guebant. rdeduos euangelistas compendio
plurilem numerim poiuise alios autem duor cumsolũ
significare uoluisse qui precipuus in hocerat. P Amuero
illud quodmatheus ipsi petio dictum fuis sasserit uent
& tuexilliser & loquella tua manifestum tefacit. sicutio¬

Expanded text:
ius abscidit Petrus auriculam: nonne ego te uidi in horto cum illo? iterum ergo negauit Petrus, et statim gallus cantauit quod igitur Mattheus et Marcus dicunt post pusillum quantum esset hoc temporis, manifestat Lucas dicendo: et interuallo facto quasi horae unius. de hoc autem interuallo tacet Iohannes. item quod Mattheus et Marcus non sintiant eos qui cum Petro agebant, cum Lucas unum dicat, Joannes quoque unum eumque cognatum ejus cujus abscidit Petrus auriculam, facile est intelligere, aut pluralem numerum pro singulari usitata locutione usurpasse Matthaeum et Marcum, aut quod unus maxime tanquam sciens et qui eum uiderat adfirmabat, ceteri autem secuti eius fidem Petrum simul urguebant, unde duos euangelistas conpendio pluralem numerum posuisse, alios autem duos eum solum significare uoluisse qui praecipuus in hoc erat. iam uero illud quod Mattheus ipsi Petro dictum fuisse adserit: uere et tu ex illis es et loquella tua manifestum te facit, sicut Io
Abbreviated transcription (Latin):
ille acheldeman iugersanguinis usq in hodiernum
diem Tunc impl&umc̃ quod dictumest ꝓhicremiam
proplicam dicentem Et acceperant axx angenttis
prȩtium ad p̃tiati quemappretiaucrunt filiurł & cdt
derunteos magrum figuli sicut constituit̃ mihidñs
Siquis autem mou& quod hoc testimonium non inueni¬
tur inscriptura meremix prophe&c. & i dcoputat
fideicuangelistae aliquid derogandum Primo
nouerit non om̃s codicer cuangoliorum haberaquot¬

Expanded text:
odiernum diem tunc impletum est quod dictum est per Hieremiam prophetam dicentem: et acceperunt triginta argenteos pretium adpretiati, quem adpretiauerunt filii Israhel et dederunt eos in agrum figuli, sicut constituit mihi dominus. Si quis autem mouetur, quod hoc testimonium non inuenitur in scriptura Hieremiae prophetae, et ideo putat fidei euangelistae aliquid derogandum, primo nouerit non omnes codices euangeliorum habere, quo
Abbreviated transcription (Latin):
tum ubiscribȩ & senio res conuenerant sicut matheus dicit.
sed primum ad annam ductusest socerum caiphae sicutiohan¬
nesdicit Marcus autẽ & lucas nomendicunt pontificis
Ductus estautem ligatus cum adeeñt iillam turbam tribu¬
nus & cohors & ministris uidacorum sicutiohannes comine¬
morat: P&rus autem sequaba turcum alonge usq in atriũ
principis si cerdotum & ingressus intro sede bat cumministris

Expanded text:
tum, ubi scribae et seniores conuenerant, sicut Mattheus dicit. tum, ubi scribae et seniores conuenerant, sicut Mattheus dicit. sed primo ad Annam ductus est, socerum Caifae, sicut Iohannes dicit. Marcus autem et Lucas nomen non dicunt pontificis. ductus est autem ligatus, cum adessent in illa turba tribunus et cohors et ministri Iudaeorum, sicut Iohannes commemorat. Petrus autem sequebatur eum a longe usque in atrium principis sacerdotum. et ingress
Abbreviated transcription (Latin):
dum sapracomme moraui. Siniteusq huc & conuertegla¬
dium in locum suum Om̃s eniquia ceperint gladium
gladioperibunt &cetera. Quomodo autem sit inte llegendum
sinite usquehuciamexposui & si ałt̃ melius potestiti sitdum
ta meneuangelista rum ueritas const&: Postta sequitur
matheus & com me morat eum in illa hora dixisse turbis. Tam¬
quam ad latronem existiscumgladiis & fustibus conp̃hendere
me : Cottidie apuduos sedebamdo cens in templo & non me
tenuistis. tunc addidit&iam uerba quȩlucas ponit. sedhecẽ
horaurã & potestas tenebrarum: Hoc autem totum factũ cst
sicut matheus dicitut implerentur scripture proph&arum
Tunc discipuliom̃s relicto eo fugierunt sicut & marcusdicit
Sequebaturautem illum unus ad olescens ac mictus sindone
sicutidem marcus commemorat. Et cum tenuissenteum.
reiecta sindone nudus profugit abcis
UI At illite nente siħm dixerunt adca iphan principem sacerdo¬

Expanded text:
dum supra commemoraui: sinite usque huc et conuerte gladum supra commemoraui: sinite usque huc et conuerte gladium in locum suum. omnes enim qui acceperint gladium gladio peribunt, et cetera. quomodo autem sit intellegendum sinite usque huc, iam exposti, et si aliter melius potest, ita sit, dum tamen euangelistarum ueritas constet. Postea sequitur Mattheus et commemorat eum in illa hora dixisse turbis: tamquam ad latronem existis cum gladiis et fustibus conprehendere me. cotidie aput uos sedebam docens in templo et non me tenuistis. tunc addit etiam uerba, quae Lucas ponit: sed haec est hora uestra et potestas tenebrarum. hoc autem totum factum est, sicut Mattheus dicit, ut implerentur scripturae prophetarum. tunc discipuli omnes relicto eo fugerunt, sicut et Marcus dicit. sequebatur autem illum unus adulescens amictus sindone, sicut idem Marcus commemorat. et cum tenuissent eum, reiecta sindone nudus profugit ab eis. VI. At illi tenentes legum duxerunt ad Caifan. principem sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
ponditiħs p&ro Conũ tegla diumtuum seddixit . tuncait
iliuihs conuerte gladiumtuum quod post factum appar&
dixisse dnm̃ illud uero quodlucas posuit respondens aut̃ ibs
an siniteusque huc illisquin terrogauerant responsum et̃
accipiendumẽ sedqui aut diximur onteruerba in t̃ rogan¬
num & respondentis dnĩ factac̃ unoictu ꝑcussio hocordine
indicauitaẽ narrandum ut dui aminte ruerba in terro¬
gationis & responsionis cam inserer&. Non c̃ergo contra¬
riumei hocquoddixit matheus. Omne senim qui ac cepe¬
nne gładium gl adioperibunt idẽ quiusi fuerint glidio
ider autem posr& contrarium sidñs exilla res ponsionis
usque adunum nec ipsum l&ale uulnususcm ta mengla¬
dus spontincum ab probasse demonstra r&us quam quam
&iam parodictum totum congruent̃ intellegi possit utfco
na tatur a quodluicas & quod matheur ratulit quemad mo¬

Expanded text:
pondit Iesus Petro: conuerte gladium tuum\', sed dixit: tunc ait pondit Iesus Petro: conuerte gladium tuum\', sed dixit: tunc ait illi Iesus: conuerte gladium tuum, quod post factum apparet dixisse dominum. illud uero quod Lucas posuit: respondens autem Iesus ait: sinite usque huc, illis qui interrogauerant responsum esse accipiendum est; sed quia, ut diximus, inter uerba interrogantium et respondentis domini facta est uno ictu percussio, hoc ordine iudicauit esse narrandum, ut etiam inter uerba interrogationis et responsionis eam insereret. non est ergo contrarium hoc ei quod dixit Mattheus: omnes enim qui acceperint gladium gladio peribunt, id est qui usi fuerint gladio. uideri autem posset contrarium, si dominus ex illa responsione saltem usque ad unum nec ipsum letale uulnus usum tamen gladii spontaneum adprobasse demonstraretur. quamquam etiam Petro dictum totum congruenter intellegi possit, ut sic conectatur et quod Lucas et quod Mattheus rettulit, quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
pondis seꝰ siniteusq huc quas postillã ꝑcussionem itadictũ
fuerit utplacueritcius que hucfactũ sedamplius fieri nolue¬
riicum in uerbis quae matheus posuit intellegatur potius
enimuerius ẽ quod cumcum int̃rogas sent dicentes : Dñe sip¬
cutimus ingladio: Tunc respondit. siniteusq ald hucꝰ
idest nonuos moucat quod futurum est : Fermitten drs̃
hucus que pro gredi hocest utme adp̃hendant & impleant᷑
quademerer ipta sunt. Sed nũ moris uerbo rum interro¬
rinium a nm & illius respondentis parus defensionis
unditate & maiore prodnõ commotione ꝑcussit. sedñ potuer̃
&isimuldici que simulfieri potuerunt. Nonenim
dicer& respondens aute miłis nisi illo rum interrogationi
rtsponder& non facto p&ri: Namde facto p&riquidiudica¬
uerit matheus solus dicit ubi&iam non dix̃ matheus. Res¬

Expanded text:
pondisse: sinite usque huc, quasi post illam percussionem ita dictum pondisse: sinite usque huc, quasi post illam percussionem ita dictum fuerit, ut placuerit ei usque huc factum, sed amplius fieri noluerit, cum in uerbis, quae Mattheus posuit, intellegatur potius se. illud enim uerius est, quod cum eum interrogassent dicentes: domine, si percutimus in gladio? tunc respondit: sinite usque huc, id est non uos moueat quod futurum est; permittendi sunt huc usque progredi. id est ut me adprehendant et impleantur quae de me scripta sunt. sed inter moras uerborum interrogantium dominum et illius respondentis Petrus defensionis auiditate et maiore pro domino commotione percussit; sed non potuerunt etiam simul dici quae simul fieri potuerunt. non enim diceret respondens autem Iesus, nisi illorum interrogationi responderet, non facto Petri. nam de facto Petri quid iudicauerit, Mattheus solus dicit. ubi etiam non dixit Mattheus \'res
Abbreviated transcription (Latin):
iergome quaeritis sinitehos abiit . ut impler&ur sermo
quem dixit quia quos dedistimihi non ꝑdidieis quem quã
Uidentes autem si cuclucasdicit hiquicirta psumerant quod fu¬
turumerat dixerumter. Dnẽ siꝑcutimus ingladio & paissit
unus ex ipsis quod om̃s quattuordicunt seruum princppissa¬
cerdotum &amputauit auricula meius : Lucas dio han¬
nes dicundextram. Qui autẽ ꝓcussit secundum io hannẽ
p&ruserat. quem ꝑcussit autem malchus uocabatur. Dein¬
de quod lucas dicitrespondens iħsait. sinite us que ad huc & ad¬
iunexit quod matheus commemorat conuerte gladiumtuã
in locumiuum : Om̃s enim qui acceperint gladium gladiope¬
ribunt : Anputas quia non possumro gare patrem meum
Quomo do ergo implebuntur scripturc quasi coport&e fieri
memorat. Calicem quem dedit mihipiter non bibã illum:
Tuncsicut lucas tergit auriculamillius qui ꝑcumi serat& sana¬
uiteum Hecmoueit quasi contrarium sit quod lucas dint.
interrogantibus discipulis siꝑcuterent ingladiodnm̃rer¬

Expanded text:
. ut impleretur sermo, quem dixit: quia quos dedisti mihi, non perdidi ex ipsis quemquam. Videntes autem, sicut Lucas dicit, hi qui circa ipsum erant quod futurum erat dixerunt ei: domine, si percutimus in gladio? et percussit unus ex ipsis, quod omnes quattuor dicunt, seruum principis sacerdotum et amputauit auriculam eius, sicut Lucas et Iohannes dicunt, dextram. qui autem percussit secundum Iohannem Petrus erat, quem percussit autem Malchus uocabatur. deinde quod Lucas dicit: respondens Iesus ait: sinite usque huc, et adiunxit quod Mattheus commemorat: conuerte gladium tuum in locum suum. omnes enim qui acceperint gladium gladio peribunt. an putas, quia non pquomodo ergo implebuntur scripturae, quia sic oportet fieri? memorat: calicem, quem dedit mihi pater: non bibam illum? tunc, sicut dicit Lucas, tetigit auriculam illius qui percussus erat et sanauit eum. Nec moueat, quasi contrarium sit quod Lucas dixit interrogantibus discipulis, si percuterent in gladio, dominum res
Abbreviated transcription (Latin):
quitur matheus. Tuncexpuerunt infaciẽ cĩ & colaphiscum
ceciderunt. Alii autem palmas infaciem eidededer̃ dicentes
Proph&ira nobis axpẽ quis est qui teꝓcussit : hocdicit & martus
commemorat &iã quod ei faciem nelauerunt. Dehis lucas
quoque ad testatur. hec in tellegitur passus dñs usq ad mane
indomo principis sacerdotum quo prius adductusẽ ubi&iam
p&rus temptatus est : Sed de perri temptatione quȩ inter
has dñi contumelias factaẽ non cadem ordinemom̃s narrant:
n amipsas primo commemorit matheus & marcus de indepctri
temptationem : Luca suero explicatprius temptationẽ
p&ri tum demum has dñi contumelias lohannes autem
incipit potritemptationẽ dicere : & interponit quaedam
de contumdus dñi & adiungit quod inde missu s est ad ca iphan
pontificem & indere ca pitulat utexplic& quam coeperat temo¬
tationem petri in domo quo primo a dductus ẽ & raditador¬
dinẽ ubiostendat quẽ adimodum ductus sitdñs adcuiphan.

Expanded text:
um ceciderunt. alii autem palmas in faciem ei dederunt dicentes: prophetiza nobis, Christe, quis est qui te percussit? hoc dicit et Marcus; commemorat etiam quod ei faciem uelauerunt. de his Lucas quoque testatur. Haec intellegitur passus dominus usque ad mane in domo principis sacerdotum, quo prius adductus est, ubi etiam Petrus temtatus est. sed de Petri temtatione, quae inter has domini contumelias facta est, non eodem ordine omnes narrant; nam ipsas primo commemorat Mattheus et Marcus, deinde Petri temtationem; Lucas uero explicat prius temtationem Petri. tum demum has domini contumelias; Iohannes autem incipit Petri temtationem dicere et interponit quaedam de contumeliis domini et adiungit, quod inde missus est ad Caifan pontificem, et inde recapitulat, ut explicet quam coeperat temtationem Petri in domo, quo primo adductus est, et redit ad ordinem, ubi ostendat, quemadmodum ductus sit dominus ad Caifan.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ahic exillis est: hoc audito illo regressuscst. ut sequasipur¬
gar& negando siue quod est credibilius non audiuit quid de illo
dictum fuerit cum forasex ir&. & postea quamredint eidixer̃
ancilla & illealius quem lucas commemorat. Numqui d&tu
ex discipuli scius es : & dix̃ nonsum. ꝑtinacius insistante illo
dequoluca sait atq dicente. & tudcillises. Cu p&rus ait:
Ohomo nonsum. Li quido tamen colligitur collans de hacre
omnibus euangelistarum testimoniis. non ante anuam
secundo p&rum negasse. sed intus in atrio adignem.
Matheum autem & marcum qui commemorauerunt exisse
eumforas. reges sumeius breuitatis causa tacuisse.
Nunciam de tertia negatione inspiciamus corum congri¬
entiã quam matheũs solũs iã explicasse meminerimus.
equitu rergo marcus &dicit. łtpostpusillum qui ad sta¬
bant dicebant p&ro. Ueraexillises : nam& galileuses.

Expanded text:
quia hic ex illis est, hoc audito ille regressus est, ut se quasi purquia hic ex illis est, hoc audito ille regressus est, ut se quasi purgaret negando, siue, quod est credibilius, non audiuit, quid de illo dictum fuerit, cum foras exiret, et posteaquam rediit, ei dixerunt ancilla et ille alius quem Lucas commemorat: numquid et tu ex discipulis eius es? et dixit: non sum, pertinacius insistente illo de quo Lucas ait adque dicente: et tu de illis es, cui Petrus ait: o homo, non sum, liquido tamen colligitur conlatis de hac re omnibus euangelistarum testimoniis non ante ianuam secundo Petrum negasse, sed intus in atrio ad ignem, Mattheum autem et Marcum, qui commemorauerunt exisse eum foras, regressum eius breuitatis causa tacuisse. Nunc iam de tertia negatione inspiciamus eorum congruentiam, quam Mattheum solum iam explicasse meminerimus. sequitur ergo Marcus et dicit: et post pusillum, qui adstabant, dicebant Petro: uere ex illis es, nam et Galilaeus es.
Abbreviated transcription (Latin):
quam foras exerat. Neque enim iamexierat & foriscum
idignem int̃matrio: & hicerat cumibuna careno. Illeaũ
quiforis exierat. hoc auditorediens iurauit illis contraniten¬
tibus qui a non noui hominem. Nim& marcus sic aitde ea¬
dem incilla. Et coepi dicere circum stantibus qui abcei
illis est: dicebatenim non illis edhis qui illo excunteib reman¬
srant siccamen utille uidir& inderediens: Etrarsus
adignem stans resis tebat negando uerbis corum. deinde in
eo quodiohannes aitdixer: Numquid & tuexdisc ipulis eĩes
Quod rede unti & stanti dictum intelligimus. Hoc quoque
confirmatur. Non illam tantum alteramancillam
quam com memorat in hac secunda neratione matheus & mar¬
cus sed & alium quom commemoratlucas cum paro idegisse
unde iobannes dicit. dixeruntergo ei. Qua proptersiue pos¬
tea quam illo exeunte dixit ancilla hisquisccum erant inatrio

Expanded text:
quam foras exierat. neque enim iam exierat et foris eum quam foras exierat. neque enim iam exierat et foris eum ad ignem intus in atrio: et hic erat cum Iesu Nazoreno. ille autem qui foras exierat hoc audito rediens iurauit illis contra nitentibus. quia non nouit hominem. nam et Marcus sic ait de eadem ancilla: et coepit dicere circumstantibus: quia hic ex illis est. dicebat enim non illi, sed his qui illo exeunte ibi remanserant, sic tamen, ut ille audiret, unde rediens et rursus ad ignem stans resistebat negando uerbis eorum. deinde in eo quod Iohannes ait: dixerunt: numquid et tu ex discipulis eius es? quod redeunti et stanti dictum intellegimus, hoc quoque confirmatur non illam tantum alteram ancillam, quam commemorat in hac secunda negatione Mattheus et Marcus, sed et alium, quem commemorat Lucas. cum Petro id egisse. unde Iohannes dicit: dixerunt ergo ei. quapropter siue, posteaquam illo exeunte dixit ancilla his qui secum erant in atrio:
Abbreviated transcription (Latin):
Sicrespondes pontifici : Responditeiiħs : Simałc loqcutussum
testimonium phibedemalo: Si autẽ bene quid inecedis:
łtmisitcum annas ligatum ad caiphanpontificem. hcsane
ostenditur quod annas pontifexerat: Nondum enimmissus
erit ad caiphan cumiamilli dicer&ur. sic respondes pontifici
ł ihos duos annam &caiphanpontificescommemorat &tam
lucas initio eu anglusui: insdiciis iobannes reditad quod coepe¬
ratdenegatione p&ri id est ad candem domum ubi gesti surs
quȩ narrauit & undccaiphan missusc̃ iłis. ad quem ab imtio
ducebatur sicut dixit matheus. Comme morauitautem ista
io hannes quȩ interposuit recapitulans depetrao & adeam narra¬
nonem rediens itadicit. ut compleat irinam negationem
Erat iutem si monpetrus stans & caleficiens se: Dixerergo ei:
Numquid & tuex discipulis cĩes Negauitille &dixit nonsum
Nocigitur loco inuenimꝰ & nte tanuã sed ad focum st antẽ secundo¬
negas se p&nim Quod fieri non poss& nisuã rediss& postea

Expanded text:
esus: Si male locutus sum, testimonium perhibe de malo; si autem bene, quid me caedis? Et misit eum Annas ligatum ad Caipham pontificem. Hic sane ostenditur quod Annas pontifex erat: nondum enim missus erat ad Caipham, cum jam illi diceretur, Sic respondes pontifici? Et hos duos, Annam et Caipham pontifices, commemorat etiam Lucas in initio Evangelii sui . His dictis Joannes redit ad quod coeperat de negatione Petri, id est, ad eamdem domum, ubi gesta sunt quae narravit, et unde ad Caipham missus est Jesus, ad quem ab initio ducebatur, sicut dixit Matthaeus. Commemoravit autem ista Joannes quae interposuit recapitulans de Petro, et ad eam narrationem rediens, ita dicit, ut compleat trinam negationem: Erat autem Simon Petrus stans, et calefaciens se. Dixerunt ergo ei. Numquid et tu ex discipulis ejus es? Negavit ille, et dixit: Non sum. Hoc igitur loco invenimus, et non ante januam, sed ad focum stantenegasse Petrum, quod fieri non posset, nisi iam redisset, postea
Abbreviated transcription (Latin):
noui hominẽ & postpusillum accesserunt quistabant & dixer̃
p&ro. Vere & tuexillis es nam& loquella tua manifestũ tefacit:
Tunc coepit detestare &uirare quia noñ nouisr& hominem: & con¬
tinuogalluscantauit haec dicit matheus: intellegitur autem
cum postea quamexut forascumiã scmelnegast& gilluscantauit
primus quod matheustac& & marcusdicit. Non autemforis
anteianuam ierum negauit. sedcum rediss& ad focum qaanob
autemrediert nonopuserat commemorare Mart sergo sic
illud narrat & exiit foras anteatrium & gallus tantauit. Rur¬
sus autc̃ cum uidiss& illum ancilla cocpitdicerecirtum stantibur
quia hic exillis est : Atillene rumnegauit. haecuero ancilla
non eidem sedalia c̃ sicut inatheur dicit: Sainc hocquoq intel¬
lginir quia insecunda negatione aduobus conpellatus est& ab
ancilla scilic&a quam comme moratmat heus & marcus & a

Expanded text:
pusillum accesserunt qui stabant et dixerunt Petro: uere et tu ex illis es; nam et loquella tua manifestum te facit. tunc coepit detestari et iurare, quia non nouisset hominem. et continuo gallus cantauit. haec dicit Mattheus. intellegitur autem, quod, posteaquam exiit foras. cum iam semel negasset, gallus cantauit prius, quod Mattheus tacet et. Marcus dicit. Non autem foris ante ianuam iterum negauit, sed cum redisset ad focum; quando autem redierit, non opus erat commemorare. Marcus ergo sic illud narrat: et exiit foras ante atrium, et gallus cantauit. rursus autem cum uidisset illum ancilla, coepit dicere circumstantibus: quia hic ex illis est. at ille iterum negauit. haec uero ancilla non eadem, sed alia est, sicut dicit Mattheus. sane hoc quoque intellegitur, quia secunda negatione a duobus conpellatus est, et a
Abbreviated transcription (Latin):
quis nondum exierat. surrexerat aute mexiturus
Hoc potesi dicere quiputat foris ante ranuam secundo int̃¬
rogatum negasse : Videamus ergo rohannis sequentia:
Pontifex ergoinquit interrogauit iħm dediscipulis suis.
& dedoctrina eius. Respondit enbs Egopalamlo¬
quutus sum mundo ego emꝑdocui insinagoga & intẽplo
quo ons iuda eiconueniunt & in occulto loquutus sum

Expanded text:
quis: nondum exierat, surrexerat autem exiturus. quis: nondum exierat, surrexerat autem exiturus. hoc potest dicere qui putat foris ante ianuam secundo. interrogatum negasse. uideamus ergo Iohannis sequentia: ll\'pontifex ergo, inquit, interrogauit legum de discipulis suis et de doctrina eius. respondit ei Iesus: ego palam locutus sum mundoin quo omnes Judei conveniunt: et in occulto locutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
s& intuita dixit. & hiccum illo erat. Atille nẽgauiteum
dicens Mulier non nouullum : & postpa illumalius
uidenscum dixit : Ei tude illises : Hocergo quod lucas an
& postpusillum: Ia megressuscrit penus ianuã & primus
gallus cantauerat iamq redierat.ut quem ad modum dicitio¬
bannes ad focumstans iterũ negar&. lohannes eñi in prima
negatione p&ri. non solũ deprimo galli cantutac& sicutaete¬
riexcepto marto sed &iã quodiedentem adignem cognouitan¬
cilla non commemorat: hocenim tantum ait. dicitergo
p&ro ancilla ostiaria. Num qui dergo & tude discipulis es ho¬
minis istius : Dicitille nonsum: Dein de interponit quac
gesta sunt cumiħu incademdomoquȩ commemoranda
arbitratus est ita narrans. Stabant autem serui& minis¬
tri ad prunas quia friguserat & cale fiebant: Eratautẽ
cumeis & p&rus stans & calefaciens se: hicergo intellegit᷑
iamexis se foras petrum & redisse. Primoenim sedebatad
ignem posteaum rediens starecoeperat. Sed forteait ali¬

Expanded text:
lo erat. at ille negauit eum dicens: mulier, non noui illum. et post pusillum alius uidens eum dixit: et tu de illis es. hoc ergo quod Lucas ait: et post pusillum, iam egressus erat Petrus ianuam et primus gallus cantauerat, iamque redierat, ut, quemadmodum dicit Iohannes, ad focum stans iterum negaret. Iohannes enim in prima negatione Petri non solum de primo galli cantu tacet, sicut ceteri excepto Marco. sed etiam, quod sedentem ad ignem cognouit ancilla, non commemorat. hoc enim tantum ait: dicit ergo Petro ancilla ostiaria: numquid ergo et tu de discipulis es hominis istius? dicit ille: non sum. deinde interponit, quae gesta sunt cum Iesu in eadem domo, quae commemoranda arbitratus est, ita narrans: stabant autem serui et ministri ad prunas, quia frigus erat, et calefiebant; erat autem cum eis et Petrus stans et calefaciens se. hic ergo intellegitur iam exisse foras Petrum et redisse; primo enim sedebat ad ignem, postea iam rediens stare coeperat. Sed forte ait ali
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tum intimandum planius ẽ abba pater: Adunita¬
tem significandim suf ficit pat̃: Et dnm̃ quidem abbapat᷑
dixisse credendumest Sedta men none lucer& sententianisi
abus dicentibus pater de monstrar&ur ficcẽ illas dua secele¬
sas e iud acis & grecisũ &etiam unasit. Exilla ergo mitel¬
letu ditumẽ abbapater quodidem dñs alibiait: habeo aliar
oues que non sunt de hoc ouili gente sutique significans. cum
hibe r&oues &iam inpopulo irhł Sed qui a sequutus adiecit
Oport& mc&cis adducere ut situnusgrex & unus pastor
Quintum a alcat adisrłitas & gentes abbapater t antum
id unum gregem solumpater
Aahuengo ipsoloquente sicuidicitmatheus & marcus. Eccciu¬

Expanded text:
mentum intimandum, planius est Abba, Pater; ad unitamentum intimandum, planius est Abba, Pater; ad unitatem significandam, sufficit Pater. Et Dominum quidem Abba, Pater, dixisse credendum est: sed tamen non eluceret sententia, nisi aliis dicentibus Pater, demonstraretur sic esse illas duas Ecclesias ex Judaeis et Graecis, ut etiam una sit. Ex illo ergo intellectu dictum est, Abba, Pater, quo idem Dominus alibi ait, Habeo alias oves quae non sunt de haberet oues etiam in populo Israhel. sed quia secutus adiecit: oportet me et eas adducere, ut sit unus grex et unus pastor, quantum ualet ad Israhelitas et gentes abba pater, tantum ad unum gregem solum pater. V. Adhuc ergo ipso loquente, sicut dicit Mattheus et Marcus, ecce lu