comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Acemas quippe ardẽ¬
tes in manibus tenemus:
cum per bona opera proxi¬
mis nr̃is lucis exempla r¬
monstramus: de quibus
profecto operibus dominꝰ
dicit. Luceat lux nr̃a corã
hominibus: ut uideant
opera ur̃a bona et glorificẽt
Duo autem sunt que iubẽ¬
tur et lumbos restringere et
lucernas tenere: ut et mũdi¬
cia sit castitatis in corpore:
et lumen ueritatis in opera¬
cione. Redemptori etemm
nr̃o: unum sine altero pla¬
cere nequaqmͣ potest. Si aũt
is qui bona agit adhuc lu¬
xurie inquinamenta non
deserit: aut is qui in castita¬
te preminet; nec dum se ꝑ
bona opera exercet. Nec casti¬
tas ergo magna est sine bo¬
no opere: nec opus bonuin
est aliquid sine castitate. S¬
et si utrumqz agitur: restat
ut quisquis ille est ad suꝑ¬
nam pr̃iam tendat: nequa¬
qmͣ se a uiciis pro mundi
huius honestate contineat.
Qui et si quidam boni ali¬
quando pro honestate incho¬
at in cius temen intencio¬
ne non debet permanere: nec
per bona opera presentis

Expanded text:
ucernas quippe ardetes in manibus tenemus cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. De quibus profecto operibus Dominus dicit: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant 1482 opera vestra bona, et glorificent Duo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si autem is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquid sine castitate. et si utrumque agitur, restat ut quisquis ille est spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate inchoat, in ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis
Abbreviated transcription (Latin):
uitatem: in qua crat uir
dei. Cumq ascenderent chi¬
puellas egredientes ad h¬
hauriendam aquam: et
dixerunt eis. Num hic est
uidens: Que respondẽtes:
dixerunt illis. Hic est. Ecce
ante te: festina nunc. Ho¬
die enim uenit in ciuita¬
tem. quia sacrificium po¬
puli est hodie in excelso.

Expanded text:
 in qua erat vir Dei. Cumque ascenderent clipuellas egredientes ad hauriendam aquam, et dixerunt eis: Num hic est Videns? Quae respondentes, dixerunt illis: Hic est: ecce ante te, festina nunc: hodie enim venit in civitatem, quia sacrificium est populo in excelso.
Abbreviated transcription (Latin):
te et comede. quia de ĩdu¬
stria seruatum est tibi: qnͣ¬
do populum uocau.Et co¬
medit saul cum samuele
in die illa. Et descenderunt
de excelso mopidũ et locu¬
tus est cum saul in solano.¬
ne surrexissent. et iam dilu¬
cesceret uocauit samuel
saulem in solario dicens.
el. Cumqz descenderent in
extimna ꝑte ciuitatis: samuel
dixit ad saul. dic puero¬
tuo ut antecedat nos ⁊ trã¬
scat. Tu autem subsiste pau¬
lisper: ut indicem tibi uer¬
samuel lenticulam olei. ⁊¬
et effudit super caput ciuis:
et deosculatus est cum. ⁊ a¬
it. Ecce unxit te domimis
super hereditatem suam ĩ
principen et liberabis po¬
pulum eus de manibus
imuicorum eius qui in

Expanded text:
te, et comede: quia de indute, et comede: quia de industria servatum est tibi, quando populum vocavi. Et comedit Saul cum Samuele in die de excelso in oppidum et locutus est cum Saul in solane surrexissent et iam dilucesceret vocavit SamSaulem in solario, dicens:el. Cumque descenderent in extrema parte civitatis, Samuel dixit ad Saul: Dic puero ut antecedat nos, et transeat: tu autem subsiste paulisper, ut indicem tibi verSamuel lenticulam olei, et effudit super caput ejus, et deosculatus est eum, et ait: Ecce, unxit te Dominus super haereditatem suam in principem, et liberabis populum ejus de manibus inimicorum ejus, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
aspexisset samuel
sauleni: dominus aita.
Ecce uir quem dixeraint.
Iste dominabitur populo
meo. Accessit autem saul
ad samuelem in medio
porte et ait. Indica michi
ubi est donuᷤ uidentis: Et
respondit samuel sauli di¬
cens. Ego sum uidens. Ascẽ¬
de ante me in excelsum. ut
comedas mecum hodie. et
dimittam te mane et om¬
nia que sunt in corde tuo
indicabotibi. Et de asinis
quas perdidisti midius
tercius ne sollicitus sis: qr
inuente sunt. Et cuius er̃t
optua queq isrł: nõne
tibi. et domui patris tuiͤ
Respondens autem saul
ait. Numquid non filius
gemini ego sum. de mini¬
ma tribũ isrł et cognacio
mea nouissima inter q̃s
familias de tribu beniamĩe
Quare ergo locutus es m̃
scrmonem istum: Assu¬
mens itaqz samuel sau¬
lem et pucrum cius int̾¬
si triginta uri. Dixitqz sa¬
muel coco. Ca partem quã
dedi tibi. et precepi ut repo¬
neres seorsum apudte. le¬
uauit autem coquus ar¬
mum. et posuit ante saul.
Dixitq samuel. Ecce quod
remansit ponean ante

Expanded text:
aspexisset Samuel Saulem, Dominus ait ei: Ecce vir quem dixeram tibi, iste dominabitur populo meo. Accessit autem Saul ad Samuelem in medio portae, et ait: Indica, oro, mihi, ubi est domus Videntis. Et respondit Samuel Sauli dicens: Ego sum Videns: ascende ante me in excelsum: ut comedatis mecum hodie, et dimittam te mane et omnia quae sunt in corde tuo indicabo tibi et de asinis quas perdidisti nudius tertius ne sollicitus sis quia inventae sunt et cuius erunt optima quaeque Israhel nonne tibi et omni domui patris tui respondens autem Saul ait nJemini ego sum, de minima tribu Israel, et cognatio mea novissima inter omnes familias de tribu Benjamin? quare ergo locutus es mihi sermonem istum? Assumens itaque Samuel Saulem, et puerum ejus, intrsi triginta viri. Dixitque Samuel coco: Da partem, quam dedi tibi, et praecepi, ut reponeres seorsum apud te. Levavit autem cocus armum, et posuit ante Saul. Dixitque Samuel: Ecce quod remansit, pone ante
Abbreviated transcription (Latin):
anis defecit in sistai¬
ciis nris et sportu¬
lamn non habemus ut de¬
mus homini dei: nec quic¬
quam aliud. Snsum pu-¬
er respondit saul. et ait.
Ecce muenta est ĩ manu
mea quarta pars stateris
argenti demus homini
dei: ut indicet nobis uiã
nostram. Olim in israel
sic loquebatur unusquis¬
qz uadens consulere dñm.
Benite et camus ad uiden¬
tem. Qui cium propheta
dicitur hodie uocabatur

Expanded text:
anis defecit in sitarciis nostris et sportulam non habemus ut demus homini Dei nec quicquam aliud rursum puer respondit Sauli et ait ecce inventa est in manu mea quarta pars stateris argenti demus homini Dei ut indicet nobis viam nostram olim in Israhel sic loquebatur unusquisque vadens consulere Deum venite et eamus ad videntem qui enim propheta dicitur ho
Abbreviated transcription (Latin):
nos israel. Et si non fuerit
qui defendat nos:egredie¬
saul: et locuti sunt uerba
hec audiente populo. Et le¬
uauit omins populus
uocem suam et fleuit. Et
ccce saul ueniebat mane.
sequens boues de agro.⁊ a
ic. Quis habet populus
qd̃ plorat: Et narrauerũt
ci uerba uirorum iabes. Et
Et assumens utrumq bo¬
uem concidit in frustra:
misitq in omnes termi¬
nos isracl. ꝑ manum nũ¬
ciorum dicens. Quicũq
non exierit et secutus nõ
fucrit saul et samuelem:
sic fiet bobus cius.

Expanded text:
nos Israel: et si non fuerit nos Israel: et si non fuerit qui defendat nos, egreSaul, et locuti sunt verba haec, audiente populo, et levavit omnis populus vocem suam, et flevit. Et ecce Saul veniebat mane sequens boves de agro, et it quid habet populus quod plorat et narraverunt ei verba virorum Iabes et iet adsumens utrumque bovem concidit in frusta misitque in omnes terminos Israhel per manum nuntiorum dicens quicumque non exierit secutusque fuerit Saul et Samuhelem sic fiet bubus eius
Abbreviated transcription (Latin):
lum. carte uidetis quem e¬
legerit dominus quomã
non est ei similis in omni
populo. Et clamauit cũc¬
tus populus: et ait. Uiuat
rex. Locutus est autem sa¬
muel ad populum legẽ
regni et scripsit in librõ. et
reposuit coramdomino.
et dimisit sainuel omẽ
populum: singulos in do¬
mum suam. Sz ⁊ saul abiit
in domum suam in ga¬
baath. et abiit cum cõ par
exercitus. quorum tetige¬
rat deus corda filii uero be¬
lyal dixerunt. Nun salua¬
re nos poterit iste: Et despe¬
xerunt cum et non attule¬
runt ei munera. Ille uero
dissimulabat se au dire.
monites et pugnare cep
aduersum iabes galaad.
Dixeruntq omnes uiri
iabes ad naas. Habeto nos
federatos: et seruiemus ti¬
bi. Et respondit ad eos na¬
as amonites In hoc ferian
uobiscum fedus ut cruã
ommum ur̃m oculos dex¬
tros: ponamq uos obp¬
brium in uniuerso ifrael.
Et dixerunt ad eũ senio¬
res iabes. Concede nobis
septem dies. ut mittamꝰ
nuncios: uniuersos termi¬

Expanded text:
lum: Certe videtis quem elum: Certe videtis quem elegerit Dominus, quoniam non sit similis ei in omni populo. Et clamavit omnis populus, et ait: Vivat rex! Locutus est autem Samuel ad populum legem h. judicium regni, et scripsit in libro, et reposuit coram Domino: et dimisit Samuel omnem populum, singulos in domum suam. Sed et Saul abiit in domum suam in Gabaath, et abiit cum eo pars exercitus, quorum tetigerat Deus corda. Filii vero Belial dixerunt: Num salvare nos poterit iste? Et despexerunt eum, et non attulerunt ei munera: ille vero dissimulabat se audire. monites, et pugnare coepit adversus Jabes Galaad. Dixeruntque universi viri Jabes ad Naas: Habeto nos foederatos, et serviemus tibi. Et respondit ad eos Naas Ammonites: In hoc feriam vobiscum foedus, ut eruam omnium vestrorum oculos dextros, ponamque vos obprobrium in universo Israel. Et dixerunt ad eum seniores Jabes: Concede nobis septem dies, ut mittamus nuntios ad universos termi
Abbreviated transcription (Latin):
t uocauit sa muel
populum ad dñm
in masphath. et ait ad fili¬
os isil̾. hec dicit dominus
deus israel. Ego eduxi isrl
de egypto et crui eos de ma¬
n egypciorum. et de ma¬
nu regum omnium qui
affligebant uos. Uos autẽ
hodiẽ proiecistis dominũ
deum nr̃m qui solus salua¬
uit uos de uinuersis mał:
et tribulaciomibus nr̃is.
Et dixistis nequaqmͣ. S
regem constitue super nos.
Nunc ergostate coram do¬
mino. per tribus uras at
qz familias. Et applicuit
samuel omnes tribus isil.
et cecidit sors supertribum
beniami. Et applicuit tri¬
bum beniamin. et cogna¬
ciones eius Et cecidit cog̾¬
cio metri. et ꝑuenit usq̃
ad saul filium cys. Quesie¬
runt ergo eum: et non est ĩ¬
uentus. Et consuluerunt
post hec dominum: utrum¬
nam uenturus esset illuc
Responditqz dominus. Et¬
ce absconditus est domi.
Cucurrerunt itaqz et tule¬
runt eum in de stetitq in
medio populi. et alcior fu¬
it unuierso populo: ab l¬
humero et suisum. Et ait
samuel ad omnem popu¬

Expanded text:
ocavit Samuhel populum ad Dominum in Maspha et ait ad filios Israhel haec dicit Dominus Deus Israhel ego eduxi Israhel de Aegypto et erui vos de manu Aegyptiorum et de manu omnium regum qui adfligebant vos vos autem hodie proiecistis Deum vestrum qui solus salvavit vos de universis malis et tribulationibus vestris et dixistis nequaquam sed regem constitue super nos nunc ergo state coram Domino per tribus vestras et per familias et adplicuit Samuhel omnes tribus Israhel et cecidit sors tribus Beniamin et adplicuit tribum Beniamin et cognationes eius et cecidit cognatio Metri et pervenit usque ad Saul filium Cis quaesierunt ergo eum et non est inventus et consuluerunt post haec Dominum utrumnam venturus esset illuc responditque Dominus ecce absconditus est domi cucurrerunt itaque et tulerunt eum inde stetitque in medio populi et altior fuit universo populo ab umero et sursum et ait Samuel ad omnem popu
Abbreviated transcription (Latin):
eccio sancti cuuan¬
gelii quam modo
fratres audistis. tanto ĩ¬
tencius cogitanda. ac si¬
ne obliuone est iugiter
retinenda quanto con¬
stat: quia magnam no¬
bis fidei perfeccionem cõ¬
mendat: magnum cuis¬
dem perfecte fidei contra
omina temptamenta
robur eque demonstrat.
Si crum scire uolumus
quomodo in xp̃m credi
oporteat. quid lucidius
co quod ait ad cum petrus:
tu es xp̃s filius dei iniui.
Rursus si audux delectat.
quantum hec fides ualcat.
quid apercius co quod ait
dominus de ecclesia que
supra cum edificanda erat:
et porte infcri non preua¬
lebunt aduersus cam:
Sz hec sus in locis pleni¬
us exponentur. Nuncau¬
tem reuertentes ad expla¬
nãdã ex ordine leccionẽ
dominicam: primo ui¬
deamus de loco in quoha¬
bita memoratur. Uenit
inquit ihesus in partes ce¬
sarce philippi. philippus
ut lucas testatur: erãt te¬
trarcha yturee et trachoni¬
tidis regionis. hic ergo
statuens ciuitatem in lo¬
co ubi iordanis ad radiceᷤᷤ
oritur libani montis: et

Expanded text:
ectio sancti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, tanto intentius cogitanda ac sine oblivione est jugiter retinenda, quanto constat quia magnam nobis fidei perfectionem commendat, magnum ejusdem perfectae fidei contra omnia tentamenta robur aeque demonstrat. Si enim scire volumus quomodo in Christum credi oporteat, quid ludicius eo quod ait ad eum Petrus, Tu es Christus Filius Dei vivi. Rursus, si audire delectat quantum haec fides valeat, quid apertius eo quod ait Dominus de Ecclesia quae super eum aedificanda erat, Et portae inferi non praevalebunt adversus eam? Sed haec suis in locis plenius exponentur. Nunc autem revertentes ad explanandam ex ordine lectionem Dominicam, primo videamus de loco in quo habita memoratur. Venit, inquit, Jesus in partes Caesareae Philippi. Philippus, ut Lucas testatur , erat tetrarcha Ituriae et Traconitidis regionis. Hic ergo statuens civitatem in loco ubi Jordanis ad radices oritur Libani montis, et
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Ego ueniam et cura¬
uid est quod regu¬
lus rogat. ut ad ciꝰ
filium ueniat et tamen¬
ire corporaliter recusat:
ad serinim uero centurio¬
ns non muitatur. et ta¬
men se corporaliter ire pol¬
licetur. Reguli filio per
corporalem̃ presenciam
non dignatur adesse cẽ¬
turionis seruo non dedi¬
gnatur occurrere. Quid
est hoc nsi quod superbia
nr̃a recunditur: qui in
hominibus non natu¬
ram qua ad ymaginẽ
dei facti sunt. sed honoreᷤᷤ
et diuicias ueneranr.
Cumqz pensamnus que
circa cos sunt: profecto in¬
teriora nimime ꝑuidemꝰ.
dum ea consideramus
que incorporibus despec¬
ta sunt: negliguus pen¬
sarc quod sunt. redemp¬
tor uero noster ut osten¬
deret. quia que alta sũt
hominum sanctis despi¬
cienda sunt: et que despec¬
ta sunt hominum sanc¬
tis despicienda non sunt
ad filium reguli ire no¬
luit: ad sciuum centuri¬
onis ire paratus fuit in¬
crepata crgo est supcrbia
nr̃a. que nescit pensare ho
que circuistant homi-¬

Expanded text:
tur: Ego veniam, et curatur: Ego veniam, et curauid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen corporaliter ire recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod superbia nostra retunditur, qui in hominibus non naturam, qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profecto interiora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quod sunt. Redemptor vero noster, ut ostenderet quia quae alta sunt hominum, sanctis despicienda sunt; et quae despecta sunt hominum, despicienda non sunt sanctis, ad filium reguli ire noluit, et ad servum centurionis ire paratus fuit. Increpata est ergo superbia nostra, quae nescit pensare homquae circumstant homi
Abbreviated transcription (Latin):
te cognoscetis: quia in fi¬
de dubitauit. Poposcit nã¬
Qz ut descenderet et sanaret
filium cius.¬
orporalem ergo pre¬
senciamdomini q̃¬
rebat. qui per spiritum
nusqmͣ deerat. Minus i¬
taq in illo credidit. quẽ
non putauit posse salu¬
tem dare. nisi presens esset
et corpore. Si cnm perfecte
credidisset proculdubio
sciret quia non esset locus:
ubi non esset deus. Ex ma¬
gua ergo parte diffusus
dedit maiestati sed presẽ¬
cie corporali. Et salutem
itaq filio peciit. et tamẽ
in fide dubitauit. quia
cum ad quem uenerat et
potentem ad curandum
credidit. et tamen moriẽ¬
ti filio esse absentem pu-¬
tauit. Sed dominus qui¬
rogatur ut uadat. quia
non desit ubi inuitatur
indicat. solo iuissu salutẽ
reddidit: qui uoluntate
omnia creauit. Qua in
re hoc est nobis solerter ĩ¬
tuendum. quia sicut ali¬
o cuuangelistatestante
didicimũs: centuro ad
dominumuenit dicens.
Domine puer meus iacet
paraliticus in domo: et
male torquetur. Cui ab
ihesu protinus responde¬

Expanded text:
is quia in fide dubitavit. Poposcit namque ut descenderet et sanaret filium ejus.orporalem ergo praesentiam Domini quaerebat, qui per spiritum nusquam deerat. Minus itaque in illo credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus, ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte diffusus dedit majestati, sed praesentiae corporali: et salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur, indicat: solo jussu salutem reddidit, qui voluntate omnia creavit. Qua in re hoc est nobis solerter intuendum, quoniam, sicut, alio evangelista attestante, didicimus, centurio ad Dominum venit dicens: Domine, puer meus jacet paralyticus in domo, et male torquetur. Cui a Jesu protinus responde
Abbreviated transcription (Latin):
cuuangelii quam
modõ fratres audistis ex¬
posicione non indiget.
scd ne hanc tacite prẽteriᷤ¬
se uideamur exhortando
pocius qm exponendo in
ca aliquid loquamur.
Hoc autem nobis solum¬
modo de exposicione uide¬
o esse requirendum. cur
is qui ad salutem peten¬
dam uenerat audiuit n¬
si signa et prodigia uide¬
ritis non creditis. Quie¬
m salutem querebat
filio: proculdubio crede¬
bat. Neq enim ab eoque¬
reret salutem quem non
crederet saluatorem. Qua¬
re ergo dicitur. nisi signa
et prodigia uideritis non
creditis. quia ante credid
qmͣ signa uideret:Sz me¬

Expanded text:
vangelii, quam modo, fratres, audistis, expositione non indiget. Sed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione video esse requirendum, cur is qui ad salutem filio petendam venerat audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis? Qui enim salufilio, procul dubio credebat. Neque enim ab eo quaereret salutem, quem non crederet Salvatorem. Quare ergo dicitur: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis, qui ante crederet quam signum videret
Abbreviated transcription (Latin):
Emide cum crebriuᷤ
ad semporum ora¬
cula fidei monitu pro¬
mulgante discurreret. et
tenerõsitatis annorum¬
nos libratis paciencia
moribus temptaret pro¬
prie uoluntatis arbitri¬
o: dum illescebras uitã¬
do despiceret. officium sa¬
cerdotis excepit pariter et
animo conuersus et ha¬
bitu. et morum ma ca¬
ritate precellens. Confe¬
stin claruit apud urbis
pontificem conuersacio¬
ne precipuus apud cũc¬
tos mentis puritate sin¬
cerus. Nunqmͣ se leticie
ubertate plus extulit: ñ
mores acerbitate turba¬
uit. Fuit semper tollerãs
in aduersis. mitis ĩ pro¬
speris. Cunctis obediẽcie¬
se sedulitate preferens: e¬
gentibus larga miscra¬
cione succurrens. Cc .iii.
ed cum iam mul
brorum compage protã
perti sunt. et ante sancti
corpusculum fere per tres
boras diuma lummaria.
multis iudentibus astite¬
rnt et mox in terra gnͣde¬
defluxit diluinum: ita ut
plueret multum calida
aqua de nubilo.
feliciani martirum lc .I.
ussit sibi promotus
preses in foro ciuitatis¬

Expanded text:
einde cum crebrius ad templorum oracula fidei monitu promulgante discurreret, et tenerositatis annos, libratis patientia moribus, temperaret propriae voluntatis arbitrio, dum mundi illecebras vitando despiceret, officium sacerdotis excepit, pariter et animo conversus et habitu. Morum claritate praecellens, confestim claruit, apud urbis pontificem conversatione praecipuus, apud cunctos mentis puritate sincerus. Nunquam se laetitiae ubertate plus extulit, nunquam moeroris acerbitate turbavit. Fuit semper tolerans in adversis, mitis in prosperis, cunctos sibi obedientiae sedulitate praeferens, egentibus larga miseratione succurrens, et ex ed cum iam multbrorum conpage protentperti sunt et ante sancti corpusculum fere per tres horas divina luminaria cunctis videntibus astiterunt; moxque in terra grande fluxit diluvium, ita ut plueret multum calida aqua de nubilo.nctimunia ipsius officii sacerdus extetit praeciosus, et nisi quod percussor corpo
Abbreviated transcription (Latin):
unum. et animam unã.
inuidie ergo fascibus ac¬
censi sacerdotes indeorum
cum pharscis et scribis
concitauerunt persecucio¬
nem in ecdesia. interficiẽ¬
do prothomartirẽ stepha¬
num: et fere a finibus su¬
culpellendo. Hac igitur ꝑ¬
secucionis procella seuien¬
te dispersi credentes: pecie¬
runt diuersa genera ter¬
ranm a domino sibi de¬
legata: ueibum salutis
gentibus propinando.
L

Expanded text:
unum et anima una. Invidiae ergo fascibus accensi sacerdotes Judaeorum cum Pharisaeis et Scribis concitaverunt persecutionem in Ecclesia, interficiendo protomartyrem Stephanum, et fere a finibus sucul pellentes. Hac igitur persecutionis procella saeviente, dispersi credentes petierunt diversa regna terrarum a Domino sibi delegata verbum salutis gentibus propinando. l
Abbreviated transcription (Latin):
fragrancia more aroma¬
tum redoleret: nichil edo
re depromcus. sed per exte¬
rioris obsequii beneficia
suc compunccionis flã¬
mam ac dileccionis fer¬
uorem intimans: ac si
ipsis loqueretur uerbis
dicens. O domine ihesu
clementissime. tu qui oĩ¬
a scis. et cordium inspec¬
tor es uerus: qui nõ uis
mortem pectatoris. sina¬
gis ut conuertatur et in¬
uat: tuipse intelligis q̃d
mei deposcant singultus:
quid lacume ab imo cruc¬
te flagitent quid meus
amarus cxoret gemitus.
minum labe polluta. S
quia meam ab annis
priorib contaim aui
uitam. ad te dominũ
neum qui es uita eter¬
na confugio. ut male
perditam restituas uitã:
et me debaratri faucibus
clementer cripias: mise¬
ricorditer liberes. potentͤ
abstrahas. qui solus la¬
borem et dolorem consi de¬
ras.
ac spiritu paracliti de suꝑ¬
nis missionem: qui dis¬
aipulorum corda tempo¬
ralis pene adhuc formi¬
dine trepidancia repleuit.
scienciam omiium lin¬
guarum tribuendo: erãt

Expanded text:
fragrantia more aromafragrantia more aromatum redoleret, nihil scilicet ore depromens, sed per exterioris obsequii beneficia, suae compunctionis flammam ac dilectionis fervorem intimans, ac si ipsis loqueretur verbis, dicens: O Domine Jesu clementissime, qui omnia scis et cordium inspector es verus, qui non vis mortem peccatorum, sed magis ut convertantur et vivant, tu ipse intelligis quid mei deposcant singultus, quid lacrymae ab imo erutae flagitent, quid meus amarus exoret gemitus. rum criminum labe polluta. Sed quia meam ab annis prioribus contaminavi vitam, ad te Dominum meum qui es vita aeterna confugio, ut male perditam restituas vitam, et me de barathri faucibus clementer eripias, misericorditer liberes, potenter abstrahas, qui solus laborem et dolorem consideras. ac Spiritus Paracleti de supernis missionem, qui discipulorum corda temporalis poenae adhuc formidine trepidantia replevit, scientiam omnium linguarum tribuendo: Erant
Abbreviated transcription (Latin):
consors effecta: illis desti¬
nata est dominice resur¬
reccionis nuncia. Hecau¬
no afflata spũ. mentis¬
q intuitum in sese reu̾¬
berans: ac pristine nite
detrimenta non sustinẽs:
ut comperit dominum
et creatorem tocius hĩa¬
ni generis in domum ue¬
nisse symonis. qui non
uenerat uocare iustos s
peccatores ad penitenciã:
non ob suorum scelerũ¬
ditoris diffidens clemen¬
cia: pretiosissimo accepto
fontem concito propera-¬
uit gradu. Corrutq ãce
demencie domini uestigi¬
a: amaritudinem cordiᷤ
per uberẽ lacrimarum ex¬
aggerans fontem. le .iii.¬
or deniqz compũc¬
cionis fictibus sui
plasmãtoris pedes cepit
ac mundissimo sue di¬
leccionis unguento per¬
ungere. Que cum in tali
deuccionis famulatu nõ
esset repudiata. sed pocuiˢ
misericorditer suscepta:
ausu famuliaritatis cõ¬
fisa. cciam super sanctis¬
sunum domini caput
preciosissumi liquorem
effudit odoris. in tantũ
ut tota domus ex ooris

Expanded text:
consors effecta, illis doconsors effecta, illis donata est Dominicae Resurrectionis nuntia. Haec aum afflata spiritu, mentisque intuitum in se reverberans, ac pristinae vitae detrimenta non sustinens, ut comperit Dominum et Creatorem totius humani generis, in domum venisse Simonis, qui non venerat vocare justos, sed peccatores ad poenitentiam , non ob suorum enormiditoris diffidens clementia, pretiosissimo accepto fontem concito properavit gradu, corruens ante clementia Domini vestigia, amaritudinemque cordis, per uberem lacrymarum exaggerans fontem. Mox denique compunctionis fletibus, sui plasmatoris pedes coepit ac mundissimo suae dilectionis unguento perungere. Quae cum in tali devotionis famulatu non esset repudiata, sed potius misericorditer suscepta, ausu familiaritatis confisa, etiam super sanctissimum Domini caput, pretiosissimi liquoris effudit odorem. In tantum ut tota domus ex odoris
Abbreviated transcription (Latin):
Uit igitur
secundũ
seculi fastũ
ne. que ut patrum asse¬
runt tradiciones. a ma¬
gdalo castello maria
magdalene nuncupata
est quami non solum¬
sui germinis dignitas.
uerum eciam patrimo¬
nii nira parentumqz suc¬
cessus splendidam reddi¬
derant: ut duplicatus
honor nominis excellẽ¬
ciam circumquaq dif¬
funderet. Solebant erũ
apud homines: plus
diuitum qmͣ pauperũ
nomna sciri. Sed quia
rerum affluenciam int̾¬
dum uoluptas comes
sequitur: adolescencioriᷤ
uite tempora lubricis
supposuit regenda discur¬
sibus: soluto pudicicie
ec est illa mulier
de qua lucas scri¬
bit eiuangelista: quia
crat quedam mulier in
ciuitate peccatrix: sz qui¬
a dilexit multum dimiᷤ¬
sa sunt ei peccata multa.
Et de qua marchus ait.
Surgens autem ihesus
mane prima sabbati ap¬
paruit primo marie ma¬
gualene: de qua eiecerat
septem demonia. s ꝙͣ¬
ga peccatores extiterit. in
istius comprobatur per¬
feccione: que non solũ¬
sui crimins meruit ab¬
lucionem: sed apłorum

Expanded text:
uit igitur secundum saeculi fastum e, ut Patrum asserunt traditiones, a Magdalo castello Maria Magdalene nuncupata est. Quam non solum germinis dignitas, verum etiam patrimonii jura parentum excessu splendidam reddiderunt: adeo ut duplicatus honor nominis excellentiam circumquaque diffunderet. Solent enim apud homines, plus divitum quam pauperum nomina sciri. Sed quia rerum affluentiam, interdum voluptas comes sequitur, adolescentioris vitae tempora, lubricis supposuit discursibus, solutis pudicitiae ec est enim mulier de qua scribit Lucas evangelista: Quia erat quaedam mulier in civitate peccatrix, quae quia dilexit multum, dimissa sunt ei peccata multa . Et de qua Marcus ait: Surgens autem Jesus mane prima Sabbati, apparuit primo Mariae Magdalenae, de qua ejecerat septem daemonia. . sos peccatores exstiterit Deus, istius comprobat perfectio, quae non solum criminis promerui ablutionem, sed apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
li sociata iter usq ad ma¬
re direxerunt. ascendentes¬
q naium prospero cursu
peruencrunt marsiliam
ibiq uegetacionem na-¬
us relinquentes domino
amente aquensem ag¬
gressi sunt comitatum.

Expanded text:
no sociata tunc iter usque ad mare direxerunt, ascendentes navem prospero cursu pervenerunt Massiliam, ibique vegetationem navis relinquentes, Domino annuente, Aquensem aggressi sunt Comitatum.
Abbreviated transcription (Latin):
noctuq̃ predicacionibus.
insistendo: ut populum
ipsius regionis incredu¬
ad agnicionem et cultũ
ommpotentis dei perdu¬

Expanded text:
noctuque, praedicationi et insistens, ut populum ipsius regionis increduad agnitionem et cultum Dei omnipotentis perdu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi offerri sanctos naz a¬
rum. geruasium et pro¬
thasium. Cumq statiuᷤ¬
sent cos ministri ante tri¬
bunal neronis. tenebre¬
facte facte sunt super faci¬
Admirantes ministri:
dixerunt. dii nr̃i obscu¬
rauerunt cesarem: et de¬
nauit eos. Eiepletus ira
nero dixit. Malefici prop
Dii ur̃i semper in tempesta¬
te et amaritudine sunt:
fere uero meliores diis ue¬
stris sunt. ad preceptum
enim domini uenerunt:
et lacerauerunt uiros ⁊ mu¬
lieres tuas. Nero dixit. Q̾s
tibi hoc nunciauit. cum
esses in carcere: Nisi conft̾¬
sus fucris: nunc fundet
sanguis tuus. Le¬

Expanded text:
sibi offerri . Nazasibi offerri . Nazarium et Geruasium. Et| protasium. Cumque statuissent eos ministri ante tribu| nal neronis . tenebrae factae sunt super faciEt admirantes . ministri . dixe| runt . dii nostri . obscurauerunt cesarem . et denauit reos. Repletus ira nero . dixit . malefeci . prodii uestri . semper in tempes| tate et in amaritudine sunt fere uero . melioris diis ues| tris sunt. Ad praeceptum enim uenerunt . et laceraue| runt ueros et mulieris tuas. Nero dixit . quis tibi hoc nun| ciauit . cum esses in carcirem nisi confessus fueris . nunc| fundetur sanguis tuus.
Abbreviated transcription (Latin):
henso puero alapis cede¬
bat maxillas cius. Dixit¬
felicissimc ho minum q̃
rabies te absq ceteris in¬
uasit qd̃ a pueri huius
uexacione non cessas:¬
naz arium ceciderunt. Su¬
spirante autem sancto
nazario. corruit miles
ille in faciem suain suy¬
saxum ibiqz amisit ocu¬
lum dextrum. Et confestĩ
adduxer̃t eũ in ergastu¬
olente autem ne¬
rone post tridum
perdere cõs: uenit ad cos
angelus le mini dicens.
Nolite tune: per uos con
fundetur nero. Alia die inᷤ¬
sit neco preparari diuer
si generis feras et secessit
ad predium: ut uolup¬
tatibus resolutus uaca¬
ret. Nocte uero irruentes
fere iracundie spiritu in¬
citate. turbaucrunt exor¬
nata tentoria neronis:
et disperse sunt concubĩe
cius sanguinem eciam
armigerorum fuderunt.
Nero autem lacerato pede
inter turbas clapsus est.
intelligens sanctus naza¬
nus que acta fuerant. re¬
tulit geruasio et protha¬
ostera uero die sedẽs
nero furens et estu¬
ans. furpis uisu. iussit

Expanded text:
henso puero alapis cedehenso puero alapis cedebat maxillas eius. Dixitfelicissime hominum . quia rabies te absque| citeros inuasit . quod a pueri huius uexacione non cessasNazarium cederunt. Suspirante enim sancto| nazario . conruit mile ille in faciem super saxum ibique| amisit oculum dextrum. Et confestim abdederunt eos in| ergastolente autem nerone post triduo perdere eos . | uenit ad eos angelos domini dicens. Nolite timere per uos con| funditur nero. Alia die iussit nero praeparari diuersi . | generis feras . et sicessit ad praedium . ut uoluptatibus resolutus| uacaret. Nocte uero inruentes ferae . iracundiae . spiritu incita| te . turbauerunt. Exurnata tenturia neronis . et disperse| runt concubinas eius . sanguinem etiam armigere fuderunt.| Nero autem lacerato pede inter turbas elapsus est. Intel| ligens nazarius que acta fuerant . retullit geruasio . et pro| taostero uero die . sedit nero furens et estuans| turpis uisu . et iussit
Abbreviated transcription (Latin):
uidam ex satelliti¬
bus neronis noĩe
us aduersus deos quos
sacratissimi imperatores
adorarent xpĩani religio¬
nem auderet asserere. et y
diuersas prouincias tur¬
bas hominum sua pre¬
dicacione conuerteret.Cũ¬
qz nero huiuscemodi lit¬
teras accepisset misit den¬
tonem comitem cũ mi¬
litibus ad perquirendũ
sanctum nazarium. lc .ii.¬
iu cum ad ciuitatẽ
cbredunensem per¬
naz arium edificantem
oratorium: et cum codu¬
os iuuenes geruasium
et prothasium. qui ad doc¬
trinam cius conuenerãt.
et infantem celsum no¬
mine. lapides porngen¬
tem. Dento ait. Operarie
tu es nazarius qui xp̃m
predicas: Ille respondit.
Ego sum. Dixit ad cum
dento. Nunquid et hii
Sanctus nazarius dixit.
xpĩani. Et statim uictos
perduxerunt cos ad nero¬
nem.
Cro autem dona¬
uit dentoin talen¬
tum aurcum. et iussit
sanctum nazarium g̾
uasium et prothasium:
includi in obscuro car¬
ceris. Celsus uero paruii¬
lus culans cum lacͥimꝰ
sequebatur cos. Anus¬
uero ex militibus appre

Expanded text:
uidam ex satellitibus neronis . nomius aduersus deos quos sacratissimi impera| tores adorarent christianam religionem auderet adhibere . | et per diuersas prouincias turbas hominum sua praedi| catione conuerteret. Cumque nero huiuscemodi litteras| accepisset . misit dentonem comitem cum militibus ad| perquirendum sanctum nazarium qui cum ad ciuitatem| ebredonensem nazarium aedificantem| oratorium et cum eum duos iuuenis . geruasium . et protasium . | qui ad doctrinam eius conuenerant . et infantem . Celsum| nomine . lapides porrigentem. Dento dicit . operari+ tu es| Nazarius qui christum praedicas. Respondit . ego sum . dixit| ad eum dento numquid et hii Sanctus| Nazarius dixit . christiani . et statim uinctus perduxerunt| eos ad neronem. ro autem . donauit dentone talentum| aureum et iussit sanctus Nazarium . Geruasium+ protasium| includi in obscuro carceris. Celsus uero paruolus . heiulans| Cum lacrimis sequebatur eos . unus+ ex militibus adprae|
Abbreviated transcription (Latin):
nun ergo talentum
qued intellectum si¬
gnificari diximus illi dari
debuit: qui benc exteriora q̃
acceperat ministrauit. Qd̾
cotidie in sancta ecclesia cer¬
nimus: quia pleriq duin
bene mnistrant exteriora q̃
accipiunt: per adiinictan¬
graciam ad intellectum qͦ¬
qz misticum perducuntur:
ut eciam de interna intelli¬
gencia polleant: qui exterio¬
ra fideliter administrãt. Ex
neralis cciam mox senten¬
cia subditur: qua dicitur.
Omni enin habenti dabitͤ
et habundabit. Ei autem
qui non habet et quod indet̾
habere: aufcretur ab co. Ha

Expanded text:
num ergo talentum, quod intellectum significare diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant exteriora quae accipiunt, per adjunctagratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui exteriora fideliter administrant. 6. Generalis etiam mox sententia subditur, qua dicitur: Omni enim habenti dabitur, et abundabit; ei autem qui non habet, et quod videtur habere auferetur ab eo. Ha
Abbreviated transcription (Latin):
dabit. quia quisquis cari¬
tatem non habet: cciam do¬
na que percepisse iudebatur
amittit. Ain de necesse est fra¬
tres mer: ut peromne quod
agitis.: arga caritatis custodi-¬
am uigiletis. Caritas autẽ
uera est. et amicum diligere
in deum: et inimicum di¬
ligere propter deum. Quã
quisquis non habet omne
bonum anuttit quod habet:
talento quod acceperat pri-¬
uatur. et iuxta dominicã
sentencian in exteriores te¬
nebras mittetur. per penã
quippe in exteriores cadit:
qui per culpan suam in ĩte¬
riores tenebras cecidit: et il¬
lic coactus patitur penas
ulcionis: qui hic libenter
sustinuit tenebras uolup¬
tatis.

Expanded text:
aritatem non habet, etiam quae percepisse videbatur amittit. Unde necesse est ut per omne quod agimus, erga charitatis studia vigilemus. Charitas autem vera est et amicum diligere in Deo, et inimicum diligere propter Deum, quam quisquis non habet omne bonum amittit quod habet, talento quod acceperat privatur, et juxta Dominicam sententiam in exteriores tenebras mittitur. Per poenam quippe in exteriores tenebras cadit, qui per culpam suam sponte in interiores tenebras cecidit; et illic coactus patitur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis.
Abbreviated transcription (Latin):
tmpore ad cpisco¬
patum thuronice ecclesie
nasterio suo non facile poᷤ¬
set ruricius quidam ex ci
uibus unus. uxoris lan¬
guore simulato.ad ge¬
nua illius prouolutus.
ut egrederetur obtinuit:
ita dispositis iam in iti¬
nere ciuium turbis. sub
quadam custodia ad ci¬
uitatem usq deducitur.
Num in medum
meredibilis multi¬
tudo non solum ex illo op¬
pido sed eciam ex uicims
urbibus ad suffragia fe¬
renda conuenerat.⁊.Una
omnium uoluntas.ca¬
dem uota cademqz senten¬
cia. martinum episcopa¬
tu r cẽ dignissimum: fe¬
licem forc tali ecclesiam
sacerdote.

Expanded text:
mpus ad episcopatum Turonicae ecclesiae nasterio suo non facile posset, Rusticius quidam, unus e ciuibus, uxoris languore simulato ad genua illius prouolutus ut egrederetur obtinuit. ita dispositis iam in itinere ciuium turbis, sub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur. m in modum incredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis urbibus ad suffragia ferenda conuenerat. una omnium uoluntas, eadem uota eademque sententia, Martinum episcopatus esse dignissimum: felicem fore tali ecclesiam sacerdote.
Abbreviated transcription (Latin):
collaciones patrum ĩscri-¬
bitur: studio se legens ac
uigilanter intelligens:
sa lutis in co rimatus se¬
mitas magnum persecu¬
cionis apicem apprehẽdit.
agit siquiden liber ille de
cordis puritate. de inciis
et de omniun perfeccione
uiitutum: cuius frequẽs
leccio xp̃i discipulum. ad
multam cordis purita¬
tem ad contemplacionis
arceni. et tocius spiritualiᷤ
discipline perfeccionem
gracia opitulante pro

Expanded text:
Collationes Patrum inscribitur, studiose legens, ac vigilanter intelligens, salutis in eo rimatus semitas, magnum perfectionis apicem apprehendit. Agit siquidem liber iste de cordis puritate, de vitiis, et de omnium perfectione virtutum: cujus frequens lectio Christi discipulum ad multam cordis puritatem et ad contemplationis arcem, et totius spiritualis disciplinae perfectionem, gratia opitulant
Abbreviated transcription (French):
Uit rome uir pͥma¬
magnus et nobi
diues ualde: et primus in
palacio imperatoris. Erãt
zonis cuigebãtur aureis
et sericis induebantur¬

Expanded text:
Fuit Rome uir magnus et nobilis diues ualde et primus in palatio imperatoris. Et qui utebantur zonis aureis et sericis ue
Abbreviated transcription (Latin):
uinarum autem reuerẽ¬
cia sanctionum inter q̃¬
cie habet semper priuile¬
gium suum: ut sacratiuᷤ
sit ꝙ publica lege celebrat
qmͣ quod priuata insti¬
tucione dependitur. Eͣ¬

Expanded text:
vinarum autem reverentia sanctionum, inter quaetiae studia, habet semper privilegium suum: ut sacratius sit quod publica lege celebratur quam quod privata institutione dependitur. E
Abbreviated transcription (Latin):
mnis dilectissi dẽ¬
mi diuinorume¬
rudicio preceptorum hoc
maxime agit apud cor¬
da credenciũm. ut amor
prauus recto amore su¬
peretur. et delectione iuu¬
sticie peccandi cupiditas
destruatur. Ainde per o¬

Expanded text:
mnis, dilectissimi, divinorum eruditio praeceptorum hoc maxime agit apud corda credentium, ut amor pravus recto amore superetur, et delectatione justitiae peccandi cupiditas destruatur, dicente
Abbreviated transcription (Latin):
d exorandam dilec
ad renouandum statũ
fragilitatis humanc qnͣ¬
tum ualcant sreligio¬
sa ieunia sanctorum ꝓ¬
pletarum predicacione
cognouimus qui diuĩe
iusticie communionem
quai frequenter populꝰ
isracl merito iniquitatis
mcideret non nisi itiuno
protestantur posse placa¬
ri. Unde et iohel propheta
ammonet dicens. Hxc di¬
cit dominus deus uestir.
Conuertimim ad me or
toto corde ur̃o in iciumo
et fletu et planctu. et disrũ¬
pite corda ur̃a. et non ue¬
stimenta ur̃a et conuerti¬
mini ad dominum deum
ur̃m: quia misericors est
et paciens et magnanimꝰ
et multum misericorᷤ.
et iterum. Sanctificate ie¬
iunium. predicate cura¬
tionem. congregate ple¬
bem: sanctificate ecclesiã.
Que cohortacio dilectissi¬
da temporibus. quia hu¬
ius curacionis remedia

Expanded text:
d exorandam, dilecad renovandum statum fragilitatis humanae, quantum valeant religiosa jejunia, sanctorum prophetarum praedicatione cognoscimus; qui divinae justitiae commotionem, quam frequenter populus Israel merito iniquitatis inciderat, non nisi jejunio protestantur posse placari. Unde et Joel propheta admonet dicens: Haec dicit Dominus Deus vester: Convertimini ad me in toto corde vestro, in jejunio, et fletu, et planctu, et disrumpite corda vestra et non vestimenta vestra, et convertimini ad Dominum Deum vestrum: quia misericors est, et patiens, et magnanimus, et multum misericors ; et iterum: Sanctificate jejunium, praedicate curationem, congregate plebem, sanctificate Ecclesiam . Quae cohortatio, dilectissida temporibus, quia hujus curati
Abbreviated transcription (Latin):
adherenti ad cecle¬
siam: cellula usus est.
Deinde cum inquietudi¬
nem frcquẽtẽtium fcrre
non posset duobus ferc
extra ciuitatem milib
monasterium sibi statu¬
it. Qui locus tain secretꝰ
et remotus erat. ut here¬
mi solitudinem non de¬
sideraret. Ex uno emm
latere precisi montis ex¬
celsa rupe ambiabatun.
Reliquam planiciem
liger fluuius reducto ⁊¬
paululum sinu clause-¬
rat. Tna tantum cadẽ¬
qz arta ad modum uia
adiri poterat. ĩ pẽ ex ligniᷤᷤ
contextam cellulam ha¬
bebat. multi quidem ibi¬
e fratribus in cundem
modum pleriq saxo su¬
pcriecti montis cauato
receptacula sibi fecerãt.
Dispłi u̾o octogĩta erãt: q̃ ad
exẽplũ b̃ĩ mͣitini ĩstituebãt.
Nemo ibi quicqmͣ pro¬
prium habebat omnia
in medio conferebantur.¬

Expanded text:
adhaerente ad Ecclesiam cellula usus est; deinde cum inquietudinem se frequentantium ferre non posset, duobus fere extra civitatem millibus monasterium sibi statuit. Qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret: ex uno enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur; reliquam planitiem Liger fluvius reducto paululum sinu clauserat. Una tantum eademque arcta admodum via adiri poterat. Ipse ex lignis contextam cellulam habebat: multique e fratribus in eumdem modum; plerique, saxo superjecti montis cavato, receptacula sibi fecerant. Discipuli vero octoginta erant, qui ad exemplum beati magistri instituebantur. Nemo ibi quidquam proprium habebat; omnia in medio conferebantur
Abbreviated transcription (Latin):
t respondens dixit¬
strum asinus aut bos ĩ
putcum cadet. et non cõ¬
tinuo ertrahet illum die
salbati: Sic obseruatores
conuincit: ut cosdem cti¬
am auaricie condempnet.
Si uos inquit in sabba¬
to asinum aut bouem
aut aliud quodlibet am¬
mal in puteum decidens
cripere festinatis. nõ ani¬
mali sed ũre auaricie cõ¬
sulentes. quantomagiᷤ
ego hominem qui mul¬
tõ melior est pescore debco
curare: Congruenter ho¬
mali quod cecidit in pu¬
teum comparauit. hu¬
more enim laborabat.si¬
cut illam mulierem quã
decem et octo annis alliga¬
tam dixerat et ab cadem
alligacione soluerat com¬
parauit iumento quod
soluitur. ut ad aquã du

Expanded text:
t respondens ad ilstrum asinus aut bos in puteum cadit, et non continuo extrahet illum die Sabbati? Sic observatores convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruentermali quod cecidit in puteum comparavit; humore enim laborabat. Sicut illam mulierem, quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur, ut ad aquam du
Abbreviated transcription (Latin):
um secum. Prudentes autẽ
acceperunt oleum secum in
uasis suis cum lampadi¬
bus. Per oleum quippe: ni¬
torglorie designatur. uascu¬
la autem nr̃a sunt corda:
in quibus fermius cuncta
que cogitamus. Puidentes
ergo oleum in uasis habent:
quia nitorem glorie intra
consciencian retinent pau¬
lo attestante qui ait. Glori¬
a ñr̃a hec est testimonium
consciencie ñre. Fa tue autẽ
uirgines olcum secum nõ
sumunt: quia gloriam ĩ¬
tra conscienciam non ha-¬
bent: dum banc ab ore pro¬
ximiorum querunt. lc .uiͦ.¬
otandum uero ꝙ ẽs
lampades habent sod
omnes olcum non habent:
quia plerumq bona in se
opera cum clectis et reprobiᷤᷤ
ostendunt. Ocd soli ad spõ¬
de hiis que foris egerunt:
intus gloriamquerunt.
einde per psalinistai quo¬
qz de sancta electorum eccle¬
sia dicitur. Omnis gloria
cius: filie regum abintus.
Moram autem faciente spõ-¬
so: dormitaucrunt omnes
et dormierunt: quia dum
uenire iudex ad extremum

Expanded text:
um secum; prudentes autem um secum; prudentes autem acceperunt oleum in vasis suis cum lampadibus. Per oleum quippe nitor gloriae designatur; vascula autem nostra sunt corda, in quibus ferimus cuncta quae cogitamus. Prudentes ergo oleum in vasis habent, quia nitorem gloriae intra conscientiam retinent, Paulo attestante, qui ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Fatuae autem virgines oleum secum non sumunt, quia gloriam intra conscientiam non habent, dum hanc ab ore proximorum quaerunt. Notandum vero quod omnes lampades habent, sed omnes oleum non habent, quia plerumque bona in se opera cum electis et reprobi ostendunt, de his quae foris egerint intus gloriam requirunt. Unde per psalmistam quoque de sancta electorum Ecclesia dicitur: Omnis gloria ejus filiae regum ab intus . Moram autem faciente sponso dormitaverunt omnes, et dormierunt. Quia dum venire judex ad extremum
Abbreviated transcription (Latin):
natus autem quinanus
denarium perficit. et quia ex
utroq seru fidelium multi¬
titudo colligitur: sc̃a eccle-¬
sia decemuirgnbus simi¬
lis denunciatur. In qua qi
mali cum bonis. et repbi
cum clectis admixti sunt:
recte similis uirginib pru¬
dentibus et fatius esse per¬
hibetur. Quidem sunt nãq
pleriqz continentes qui ab
exteriori se appetitu custodi¬
unt: et spe ad interiora ra¬
piuntur: carnem macerãt.
et toto desiderio ad supernã
patriam hanclant: cterna
patria expetunt: pro laborib
suis recipere laudes huma-¬
nas nolunt: hii nimirum
gloriam suam non more
hominum ponunt. s int̾
conscienciam contegunt.
t sunt pleriqz sc . uͭ.
qui corpus perabsti¬
nenciam affligunt sed de
ipsa sua abstinencia huma¬
nos fauores expetunt: doctri¬
ne inscruiunt: indigentib
multa largiuntur. S fatue
profecto sunt uirgines quia
solam laudis transitorie re¬
tuibucionem querunt. Un¬
de et aperte subditur. Quĩq¬
fatue: non sumpserunt ole¬

Expanded text:
natus autem quinarius numerus denarium perficit. Et quia ex utroque sexu fidelium multitudo colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus similis denuntiatur. In qua quia mali cum bonis, et reprobi cum electis admixti sunt, recte similis virginibus prudentibus et fatuis esse perhibetur. Sunt namque plerique continentes qui ab exteriori se appetitu custodiunt, et spe ad interiora rapiuntur; carnem macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt pro laboribus suis recipere, laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscientiam contegunt. Et sunt plerique qui corpus per abstinentiam affligunt, sed de ipsa sua abstinentia humanos favores expetunt; doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur, sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis transitoriae retributionem quaerunt. Unde et aperte subditur. Sed quus, non sumpserunt ole
Abbreviated transcription (Latin):
laurencius. et expoliatus
leriani. Et extensus est in
crate ferrea. Et allati sunt
baculi cum prunis. ⁊ mi¬
serunt sub crate ferrea: et
cum furca ferrea coartari¬
fecit beatum laurencium.
fica diis. sespondit beatꝰ
laurencius. Ego me obtu¬
men urgentes ministra¬
bant carbones: mittenteᷤ
comprimentes cum fur¬

Expanded text:
costis, et expoliatus is, extentus est in cratem ferream, et allati sunt batuli cum prunis. Et misserunt sub cratem ferream. Et cum furcis ferreis coartaad beatum laurentium diis. Respondit beatus laurentius| ego me obtumen urgen| tes ministrabant . carbones . mittentes conpraementes cum fer
Abbreviated transcription (Latin):
cesar dixit Sacrifica diis.
Nam nox ista in te expen¬
detur. cum suppliciis. Et
axa nox oscurum non
habet: s omnia in luce
et dicebat. Gracias tibi
quia tu es deus omniũ¬
Date lectum ferreum: et
requiescat laurencius
contumax. Allatus est

Expanded text:
s: Sacrifica diis; nam nox ista expendetur in te cum suppliciis. Mea,  nox obscurum non habet, sed omnia in luce et dicebat: « Gratias tibi qui tu es Deus omniest lectus requiescat in eo Laurentius contumax. Allatus est
Abbreviated transcription (Latin):
liti. Ualeriamis autem
beatus laurencius datis
triduoinduciis. thesauros¬
se promisisset declarare.
Completis autem tribuᷤ
sente ualeriano prefecto.
Ubi sunt thesauri quos
pollicitus es presentare:
Beatus laurencius colle¬
ta multitudine. ĩtrodux
in palacio pauperes: et
gulis asperguntur et in
omnibus inueniunt.¬
ante decium cesaix̃
it ualerianum prefectũ¬
laurencius. Cui ita dix̃.
decius cesar. Iain depone¬
perfidiam artis magice:
et dic nobis gencrosita¬
tem tuam. Tunc beatus
ad genus hyspanus sũ:
cruditus uel mitritus
romanus. et a cunabu¬

Expanded text:
liti; Valerianus autem liti; Valerianus autem beatus laurentius datas triduo inducias tesauros| promisiset declarare; Conpletis autem tribus sente ualeriano praefecto; Vbi sunt| thesauri quos pollicitus es praesentare? Beatus laurentius collecta| multitudine introduxit in palatium pauperes . etgulis asperguntur et in omni| bus inueniuntante decium cesarem et ualerianum praefeclaurencius; Cui ita dixit decius cęsar;| Iaperfidiam artis magicae et dic nobis generossitatem tuam. » Cui beatus am genus Hispanus sum, eruditus et nutritus Romanus, et a cunabu