comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quenti & saeuienti
gallae : rusticus dixit::
Ecce iste ẽ de quodixe¬
ram: benedictus pa¬
ter: quemdum feruido
spũcum peruersae.
mentis insania fuis¬
see intuitus: eoterro¬
re quo consueuerat
acturum seexistimans¬
magnis coepit uocib
clamare dicens::
Surge surge : etres
istius rustici redde
quas accepisti: AD
cuius uocem uir dĩ
protenus oculos leua¬
uit alectione : Eum¬
ꝙ intuitus. moxeciã
rusticum quiligatus
tenebatur adtendit:
Adcuius brãchia dum
oculos deflexisset
miro modotantas e
celeritate coeperun
inligata bra chiis lonã
de soluere: ut dissol¬
ui tam concite Nul¬
la hominum festina¬
tione potuissent.
Cum q is qui ligatus
ruenerat. coepisset
subito adstare solu¬
tus: adtantae potes¬
tatis uimtreme fac¬
cus galla : ad terrã
corruit : Et ceruicẽ
crudelitatis rigidae
ad eius uestigia incli¬
nans: orationib se
illius conmendauit ::
Vir autem sẽs alectio¬
ne minimȩ surrexit :
sed uocatis fratrib
eum introrsus tulit :

Expanded text:
quenti et saevienti quenti et saevienti Zallae rusticus dixit: Ecce iste est de quo dixeram tibi Benedictus Pater. Quem dum fervido spiritu cum perversae mentis insania fuisset intuitus, eo terrore quo consueverat, acturum se existimansmagnis coepit vocibus clamare, dicens: Surge, surge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nulla hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram orruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli,
Abbreviated transcription (Latin):
diae fuit arrianae:
qui totilae regis eorũ
temporibus. contra
catholicae ecclesiae
relegiosos uiros. ardo¬
reinmanis simae cru¬
delitatis exarsit : Ita
ut quisquis eiclericus
monachus ue ante fa¬
ciem uenis set ab eius ma¬
nib uiuus nullo modo
exiret : Quadam uero
die auaritiae suae. estu
succensus: in recpinam
rerum inhians. Dum
quendamrusticum
tormentis crudelib
adfligeret: eũ que
per supplicia diuer¬
salaniaret: uictus
poenis rusticus sese
res suas benedicto dĩ
famulo conmendas-¬
seprofessus ẽ: ut
dum hoc ator quence
creditur. suspensa
inter imcrudelitate
aduitam honxe repa¬
rentur : Tunc isdẽ
galla cessauit rusticũ
tormentis adfligere.
sed eius brachia loris
fostib adstringens.
ante equum suum
coepit inpellere: ut
quis eor benedictus
qui eius res sus ceperat
de monstrar&: que
ligatis brachiis rusti¬
cus antecedens: duxit
adscĩ uiri monasteriũ.
eumq: ante ingressũ
cellae. solum sedentẽ
repperit & legentẽ.
Cidem autem subse¬

Expanded text:
diae fuit Arianae, diae fuit Arianae, qui Totilae regis eorum temporibus, contra catholicae Ecclesiae religiosos viros ardore immanissimae crudelitatis exarsit; ita ut quisquis ei clericus monachusve ante fciem venisset, ab ejus manibus vivus nullo modo exiret. Quadam vero die avaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum tormentis crudelibus affligeret, eumque per supplicia diversa laniaret, victus poenis rusticus, sese res suas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum sedentem reperit et legentem. Eidem autem subse
Abbreviated transcription (Latin):
namodo utroq solent:
ut mir& queq aliquan¬
do exprixece faciant.
aliquando expotes¬
tate : Cum enimiohan¬
nesdicat: quod quod
autemreceperunt eũ.
dedit eis potestatem
filios dĩfieri : quod¬
si filii dĩ expotestate
sunt: quidmirum
sisigna facere expo¬
testate ualeant :
Quia enim utroq: mo¬
domiraccula exhibe¬
ant: testat ur pecrus
qui tabitham mostu¬
am oraendo suscita¬
uit: AUNaniam sue¬
ro eo saffirtm men¬
tientes. mostiinere¬
pando tradedit.:
Neq enim oras se in
eorum extinctione
legitur: sed solum
modo culpam quã
per petree uero̾nt
increpasse.: Cons¬
tat ergo quia aliquan¬
do haec expotestate :
aliquando uero ex hi¬
bent ex postulatio¬
ne: Dum & istis ui¬
tam increpando abs¬
tulit: & illir eddidit
oraendo: Nam duo
quoque fidelis dĩ¬
famulibenedicti
factanuncreplico:
in quibus a perte cla¬
reat: Aliud hunc
accepta diuinitus
expotestate: aliud
exoritione potuisse ::¬
Uothorum quidã
galla nomine. perfi¬

Expanded text:
na modo utroque solent, na modo utroque solent, ut mira quaeque aliquando ex prece faciant, aliquando ex potestate. Cum enim Joannes dicat: Quotquot autem receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Qui filii Dei ex potestate sunt, quisi signa facere ex potestate valeant? Quia enim utroque modo miracula exhibeant testatur Petrus, qui Tabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam vero et Saphiram mentientes morti increpando tradidit. Neque enim orasse in eorum exstinctione legitur, sed solummodo culpam quam perpetraverant increpasse. Constat ergo quod aliquando haec ex potestate, aliquando vero exhibent ex postulatione, dum et istis vitam increpando abstulit, et illi reddidit orando. Nam duo quoque fidelis famuli Dei Benedicti facta nunc replico, in quibus aperte clareat, aliud hunc accepta divinitus ex potestate, aliud ex oratione potuisseGothorum quidam Zalla nomine perfi
Abbreviated transcription (Latin):
AXXLBE MONACHOA
DAEMONIOLABE¬
RAIO
uadaco die duco
adbeati iohannis
oratorium quod in ip¬
samontis celsitudine
situm ẽ pergeret: eian¬
tiquus hostis in
me dicispecie ob uiã
factus ẽ . cornu& tri¬
pidicam ferens.: quẽ
cum requisis seqdicens
ubiuadis. ille respon¬
diti: Ecce ad fratres
uado potionem eisdare::
Itaq: perrexit uenerde¬
bilis benedictus adoret¬
tionem: qua conpleta :¬
concitus rediit: ma¬
lignus uero sp̃s: unũ
seniorem monachũ
inuenit a quam hau¬
rientẽ : In quostatim
Ingressus ẽ. Eumq
intemt proiecit. &
uehe mentissime uexa¬
uit: Quem cum uir
dĩ ab oratione redi¬
ens: tam crudeliter
uexare conspiceret :
ei solum modo alapã
dedit: et malignum
ab eo sp̃m protdnus
excussit. Itaut ad eũ
redire ulterius ñ aude¬
ret PETRus
Iellem nos sesihat
tanta mira cula uitu¬
te semper orationis
inpetnabat : analiquan¬
do &iam solo uolunta¬
tis exhibebatnutu:
ui de uotachente
Idõ ad haerent: cũ¬
uero rerum necessutae
exposcit ex hibere sig¬

Expanded text:
X. De monacho a daemone liberato. Quadam die dum ad beati Joannis oratorium, quod in ipsa mantis celsitudine situm est, pergeret, ei antiquus hostis in mulomedici specie obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis dare. Itaque perrexit venerabilis Pater Benedictus ad orationem; qua completa concitus rediit. Malignus vero spiritus unum seniorem monachum invenit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ulterius non auderet. Petr. Velim nosse, si haec tanta miracula virtute semper orationis impetrabat, an aliquando etiam solo voluntatis exhibebat nutu. ui devota mente Deo adhaerent, cum rerum necessitas exposcit, exhibere sig
Abbreviated transcription (Latin):
QUADAMDIT: CŨ
Afr&trib: ad agri
oper fuerat
egressus
Qui damiuero rus¬
ticusde funct
filii corpus
Inulnis ferens:
orbitat is luctues¬
tuans: ad monaste¬
rium uenit benedic¬
tum patrem quaesi¬
uit: Cuicum dictũ
eẽt. quia isdempater
cum fratrib: inagro
morstretur: protrnis
ante monas teriila¬
nuam corpus extinc¬
tifilii proiecit: &

Expanded text:
Quodam die cum fratribus ad agri opera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit,
Abbreviated transcription (Latin):
uenit in saxis. sed
sic mansit incolðme
acsi proiectum mi¬
nime fuisset:
It aut neque fretngi:
Neq oleum effundi
potuis set: Quod
uir dñi prxecepit le¬
uari: atq: ut erat
integrum. petenti
tribus: Tunc collec¬
tis fr&trib: In ob oe¬
dientem monachũ
de infidelitate sua
& superbia coram
omnibus increꝑauit.
guo etole orepleto
QUA INCREPATIONE
Acon plec&sese cũ
isdem fratrib: in ore¬
tionem dedit: Ineo au¬
tem loco ubi cum fret¬
trib oreebat: uacuũ
erat aboleo dolfũ
&coopestũ s Cumq
sc̃s uir oratione ꝑsis¬
terot  Coepit operi¬
mentum eius dem dolisi
oleo excrescente sub¬
leuare : quo commo¬
to atq subleuato : ol eũ
quod exereuerat ort
dolei trensiens. p̃aui¬
mentum loci inquo in¬
cubue raͣ tin undabat:
Quod cum benedictus
dĩ famulus aspexit:
prot inus orationem
conpleuit : atq: in pa¬
uimentum oleum de¬
fluere cessauit.
Tunc diffidentem INob¬
oedientemq: fruitrem
latius ad monuit : ut
fidem habere dis ceree
& humilitatem: Isdẽ

Expanded text:
venit in saxis, sed sic mansit incolume ac si projectum minime fuisset: ita ut neque frangi, neque oleum effundi potuisset. Quod vir Domini praecepit levari, atque, ut erat integrum, petenti tribuit. Tunc collectis fratribus, inobedientem monachum de infidelitate sua et superbia coram omnibus increpavit.cuo, oleo repleto. Qua increpatione completa, sese cum eisdem fratribus in orationem dedit. In eo autem loco ubi cum fratribus orabat, vacuum erat ab oleo dolium et coopertum. Cumque sanctus vir in oratione persisteret, coepit operimentum ejusdem dolii oleo excrescente sublevari. Quo commoto atque sublevato, oleum quod excreverat, ora dolii transiens, pavimentum loci in quo incubuerat inundabat. Quod Benedictus Dei famulus ut aspexit, protinus orationem complevit, atque in pavimentum oleum defluere cessavit. Tunc diffidentem inobedientemque fratrem latius admonuit, ut fidem habere disceret et humilitatem. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
ante oculos mentis
aedifica re domum.
inmens as moler leua¬
re pendere magnas
inmachinis colũnas:¬
Quis quaes ote hoe
opus opertur. cor¬
pus uis ibile. quod
illas moles manib:
trechit ANinuis i¬
bilis anima quae
uiuificatcorpus.
Tolle enim quod non
uid&ur incorpore :¬
& moxini obilia se¬
manent cuncta quae
moueriui debantur
uis ibilia corpora
mecallorum:
Quaexrepensandũe
quia in hao quoque
mundo uisibili
nihil nisipercreatu¬
racminuis ibilẽ dis¬
ponipotest.
amsicut omñps dr̃
as pirando uel implen¬
do eaquae rctioni
subsistunt. Quiuifi¬
Cat. & mouex inuisi¬
bilia: Ita ips a quoq
lia corpora quae
uidentur:
PETRUS
STISFATEORALL¬
gationib: libenter
uictus. propenulla
lam eẽ haec uisibilia
ex astimare conpel¬
lor: Qui prius in
me infirmantium
personã suscipiens :¬
de inuis ibilibus dubi¬
tabam.:
It aq: placent cuncta
quae dicis: sed tamen
sicut uitã animae
incorpore manentis
exmotu corporis
agnosco: Itauitam
animae postcorpus :¬

Expanded text:
ante oculos mentis ante oculos mentis aedificari domum, immensas moles levari, pendere magnas in machinis coluquis, quaeso te, hoc opus operatur? Corpus visibile quod illas moles manibus trahit, an invisibilis anima quae vivificat corpus. Tolle enim quod non videtur in corpore, et mox immobilia remanent cuncta, quae moveri videbantur visibilia corpora metallorum. Qua in re pensandum est quia in hoc quoque mundo visibili, nihil nisi per creaturam invisibilem disponi potest. Nam sicut omnipotens Deus aspirando vel implendo ea quae ratione subsistunt, et vivificat et movet invisibilia, ita ipsa quoque lia corpora quae videntur. PETRUS. -Istis fateor allegationibus libenter victus, prope nulla jam esse haec visibilia existimare compellor; qui prius in me infirmantium personas suscipiens de invisibilibus dubitabam. Itaque placent cuncta quae dicis; sed tamen sicut vitam animae in corpore manentis ex motu corporis agnosco, ita vitam animae post corpus
Abbreviated transcription (Latin):
corpore manentis.
perpendis abimo:
Itauitã animae
exeunt Is acorpore
perpendere debes
asummo:
Quia pot est inuisibi¬
liter uiuere: quã
opost& in obsequio
inuis ibilis condito¬
ris manere .
ecte totumo
dicitur. sed mens
sefugit credere.
quod corporeis ocu¬
lis ñ ual& uidere ::
UMPAULUS DICAT.
est enim fides
speraendorum
substantiarerũ.
argumentũ non
apparentum:
Hoc uenciterdici¬
tur credi: quod ñ
ual& uideri
Namcredilam non
potest: quod uideri
potest: Vt tamen
tebreuiter reducã
ate nulla uisibilia
Nisiperinuisibilia
uidentur.
Ecce enimcuncta
corporea oculus
tuicorporis aspicit:
Nec tamen ips ecorpo¬
reus oculus. aliquid
corporeu uider&.
Nisi huncres incor¬
porea aduidendũ
acuerst
Nam tollementem
quae non uideur.
& in cas sum pat&
oculus qui uidebat:
Subtrahe animam
corpori. semanent
Siigitur pers euide
bant: Curdiscenꝰ¬
dente anima non
Hincergo collgequia
ipia quoq: uisibilia
nonnisi per inuisibi¬
lia uidentur .:
Ponamus quoque

Expanded text:
corpore manentis corpore manentis perpendis animo, ita vitam animae excuntis a corpore perpendere debes a summo, quia potest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisibilis Conditoris manere. ecte totum dicitur, sed mens refugit credere, quod corporeis oculis non valet videre. um Paulus dicat: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , hoc veraciter dicitur credi, quod non valet videri. Nam credi jam non potest quod videri potest. Ut tamen te breviter reducam ad te, nulla visibilia nisi per invisibilia videntur. Ecce enim cuncta corporea oculus tui corporis aspicit, nec tamen ipse corporeus oculus aliquid corporeum videret, nisi hunc res incorporea ad videndum acueret. Nam tolle mentem quae non videtur, et incassum patet oculus qui videbat. Subtrahe animam corpori, remanent Si igitur per se bant, cur discedente anima nihil Hinc ergo collige quia ipsa quoque visibilia non nisi per invisibilia videntur. Ponamus quoque
Abbreviated transcription (Latin):
Seduitam animae
incorpore manentis
pensare possum ex
ipsis motib: corpo¬
ris: Quia nisi con¬
pori anima adersce:
eiusdẽ membra
Corporis moueri
non possstit:
Vitam uero animae
postcarnẽ in quib:
motib: quib: ue ope¬
rib: uideo: ut exreb:
uis is xẽcollegã
quoduidereñ possũ.
oN qui dẽ similit̃
s dissimilit̃ dico.
quia sicut uis ani
mae iuificat. Q
mou& corpus.
sicuis diuina
impleo quae creauit
omnia.
Et alia inspirendo
uiuificat. Aliis ue¬
ro tribuit ut uiuant:
Aliis uero hoc solum¬
modo pracesta tut
non dubitas. Crean¬
tem& regentem: Im¬
plentẽ &circumplec¬
tente : Tracnscenden¬
incircumscriptũ
atq: inuis ibilem dm̃
ta dubitase non debes
hunc inuis ibilia obse¬
quia habere :
Debent quippe eaquȩ
ministrant: ad eius
similitudinẽ tendere :¬
cuiministroent:
Et quae inuis ibili ser¬
uiunt eẽ inuisibilia
non dubitentur.:
Haec autẽ quae eẽ
credimus nisi scõs
angelos & sp̃siusto¬
rum
Sicut ergomotum
considerts corpo¬
ris uitã animae in

Expanded text:
Sed vitam animae in corpore manentis pensare possum ex ipsis motibus corporis, quia nisi corpori anima adesset, ejusdem membra corporis moveri non possent; vitam vero animae post carnem in quibus motibus quibusve operibus video, ut ex rebus visis esse colligam quod videre non possum? Non quidem similiter, sed dissimiliter dico, quia sicut mae vivificat et movet corpus, sic vis divina implet quae creavit omnia, et alia inspirando vivificat, aliis vero tribuit ut vivant, aliis hoc solummodo praestat ut non dubitas creantem et regentem, implentem et circumplectentem, transcendenincircumscriptum atque invisibilem Deum, ita dubitare non debes hunc invisibilia obsequia habere. Debent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tendere cui ministrant, ut quae invisibili serviunt, esse invisibilia non dubitentur. Haec autem quae esse credimus, nisi sanctos angelos et spiritus justorum? Sicut ergo motum considerans corporis, vitam animae in
Abbreviated transcription (Latin):
si egredientẽ animã
non uidisti: quam
& manentem in cor¬
pose non uides:
Num quid nam modo
ncũ mecum loqueris
qui auidere in me
non uales animam
meam
Idcir come eẽ ex ani¬
memcredis.:
Matura quippeani¬
mae inus ibilis. ẽ:
atq. ita excorpore
Inuisibiliter egre¬
ditur: sicut incor¬
pore inuisibiliter

Expanded text:
si egredientem animam non vidisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris, quia videre in me non vales animam meam, idcirco me esse exanimem credis? Natura quippe animae invisibilis est, atque ita ex corpore invisibiliter egreditur sicut in corpore invisibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ma aeris tempestas
obsister& ne ad se¬
peliendum ducipo¬
tuiss& : eum que
uxor sua cum fl&u
uehe mentissimoln¬
qui rer& dicens: quid
faciam quomodo
te ad sepeliendum
eicio. quȩ ostium
domus huius e gredi
price nimia tempes¬
tate non possum:
Tunc ille res pondit
Nolimulier fler
quia moxut ego de¬
functus fuero. eaẽ

Expanded text:
ma aeris tempestas ma aeris tempestas obsisteret, ne ad sepeliendum duci potuisset, eumque uxor sua cum fletu vehementissimo inquireret, dicens: Quid faciam? quomodo te ad sepeliendum ejicio, quae ostium domus hujus egredi prae nimia tempestate non possum? tunc ille respondit: Noli, mulier, flere, quia mox ut ego defunctus fuero, ea
Abbreviated transcription (Latin):
illi quos pracedixe¬
rat. ex hac protenis
luce subtracti sunt:
Nullusq: in illa domo
exeadem tempestate
defunctus est: qui
uoce illius denuntia¬
tus non est.
PETRUS.
Ualde terrabile
est : ut quitaledonũ
percipere meruit.
tali &iam posthoc
poena plecter&ur.
Cuis occulta dĩ
Aiudicia sciat: ea
quae in diuino exa¬
mine conprcehen¬
dese non possumus.
timese magis quam
discut ere debemus.:¬
XXUIII. DEMORTE
TAUTEMDEECRE¬
dientibus animab:
quae multa pracenos¬
cuntur. eaquae
coepimus exsequa¬
mur:
Ne que hoc silendum
ẽ: quod de teofanio
centum cellensis ur¬
buis comite: in eadẽ
urbe positus multis
ad testantibus agnoui:
fuit namq: uir mise¬
ricordiae actibus
deditus: bonis ope¬
rib: intentus
hospitalitat cͥ proce¬
cipuaestudens :
Exercendis quidem
comitatus curis oc¬
cupatus. a gebat
terrena & tempo¬
roclia: sed ut post
infinẽ claruit :
magis exdebito quã
ex intentione :
Nam cum ad propin¬
quante mostis eius
tempore. gracuissi¬

Expanded text:
illi quos praedixeilli quos praedixerat ex hac protinus luce subtracti sunt, nullusque in illa domo eadem tempestate defunctus est qui voce illius denuntiatus non est. PETR. Valde terribile est, ut qui tale donum percipere meruit, tali etiam post hoc poena plecteretur. Quis occulta Dei judicia sciat? Ea quae in divino examine comprehendere non possumus, timere magis quam discutere debemus.XXVII. De morte Ut autem de egredientibus animabus, quae multa praenoscunt, ea quae coepimus exsequamur, neque hoc silendum est quod de Theophanio, Centumcellensis urbis comite, in eadem urbe positus, multis attestantibus agnovi. Fuit namque vir misericordiae actibus deditus, bonis operibus intentus, hospitalitati praecipue studens. Exercendis quidem comitatus curis occupatus, agebat terrena et temporalia, sed, ut post in fine claruit, magis ex debito quam ex intentione. Nam dum appropinquante mortis ejus tempore gravissi
Abbreviated transcription (Latin):
me incaelͦ fuisse
uerum fateor: ecce
accepi illic: ut linguis
omnibus loquar.:
Numquid tibi in cog¬
nitum fuit. grecã
me linguã omnino
grecãe loquar: ut
cognoscas anuerũ
sit quod me omnes
linguas accepisse
testificor:
Cui tunc grecae domi¬
nus sueus loquutus.ẽ.
atque ita ille in eade
linguares pondit:
ut cunctiqui ad e¬
racnt mirarentur.
In eadem quoque
domo procedicti
narsi spatharius
uuilgar manebat :
Qui festine ad aegrũ
deductus . eniulga¬
rica lingua loquu¬
tus est :
Sedita puer ille iN
it alia natus & nu¬
tritus : in eadem
barbaroc loquutio¬
ne respondit. Acsi
excadem fuiss&
gente generctus .
Miracti sunt omnes
qui audiebant.
atq: exduarum
linguarum experi¬
mento quas eum
antea nescisse noue¬
runt. crediderunt
de omnibus
quas probareminime
ualebant .
Tuncꝑbiduum mors
eius dilata est: sed
dietestio quo occulto¬
dĩ iudicio nescitur
manus acbrachia
laceratos que suis
dentibus laniauit.
atq: ita ec orpore
exit.
Quo mostuo: omnes

Expanded text:
me in coelo fuisse me in coelo fuisse verum fateor, ecce accepi illic ut linguis omnibus loquar. Nunquid tibi incognitum fuit Graecam me linguam omnino Graece loquere ut cognoscas an verum sit quod me omnes linguas accepisse testificor. Cui tunc Graece dominus suus locutus est, atque ita ille in eadem lingua respondit, ut cuncti qui aderant, mirarentur. In ea quoque domo praedicti Narsae spatharius Bulgar manebat: qui festine ad aegrum deductus, ei Bulgarica lingua locutus est; sed ita puer ille in Italia natus et nutritus, in eadem barbara locutione respondit ac si ex eadem fuisset gente generatus. Mirati sunt omnes qui audiebant, atque ex duarum linguarum experimento quas eum antea nescisse noverant, crediderunt de omnibus quas probare minime valebant. Tunc per biduum mors ejus dilata est, sed die tertio, quo occulto judicio nescitur, manus ac brachia lacertosque suos dentibus labiavit, atque ita de corpore exivit. Quo mortuo, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
lta nonnum quam
egres surice animae
possunt &ammiste¬
ria caelestia non ꝑ
somnium: sed uigilan¬
do pricelibare :
Ammoniumnam que
monasteru mei mo¬
nachumbene nosti.
quidum eet: insaecu¬
Larihabitu constitu¬
tus : Valerianihuiis
urbis aduocati natu¬
siclem filiam in con¬
iugio sostitus : eius
obsequiis saedule
acque incess anter
adhaerebat &
quaeq: in eius dem
domo agebantur
Noueract .:
Quimihi iam inmonas¬
terio positus narra¬
uit: quod in ea mosta¬
patricii narsi tẽpo¬
rib: hanc urbem
uehementer adflixit.
Indomoprace dicti
ualeriani puer ar¬
mentarius fuit :¬
pricecipuae simpli¬
citatis & humilitatis:
Cum uero eiusdem
aduocati domus
eadem clade uasta¬
r&ur : isdempuer
percussus est : &usq
ad extremũ deductis:
Qui subito sublatus
sibique dominũ suũ¬
uocarł fecit: cui ait.
egoincaelo fui: & qui
dehacdomomoritu¬
risunt agnoui :
Il& lle atq illemo¬
rituri sunt: Tuuero
ne timeas: quia hoc
tempore moriturus
Vt uero scias quod

Expanded text:
ita nonnunquam ita nonnunquam egressurae animae possunt etiam mysteria coelestia non per somnium, sed vigilando praelibare. Ammonium namque monasterii mei monachum bene nosti, qui dum esset in saeculari habitu constitutus, Valeriani hujus urbis advocati naturalem filiam in conjugio sortitus, ejus obsequiis sedule atque incessanter adhaerebat, et quaeque in ejusdem domo agebantur noverat. Qui mihi jam in monasterio positus narravit quod in ea mortapatricii Narsae temporibus hanc urbem vehementer afflixit, in domo praedicti Valeriani puer Armentarius fuit praecipuae simplicitatis et humilitatis. Cum vero ejusdem advocati domus eadem clade vastaretur, idem puer percussus est, et usque ad extremum deductus. Qui subito sublatus sibique dominum suuvocari fecit. Cui ait: Ego 413 in coelo fui, et qui de hac domo morituri sunt agnovi. Ille, ille, atque ille morituri sunt; tu vero ne timeas, quia in hoc tempore moriturus non es. Ut vero scias quod
Abbreviated transcription (Latin):
Cui&iam adhuc dedi¬
uina misericordia
longiora uitae spa¬
tia pollicert coepit:
Sed adhaec ille respon¬
dit: Cursus suitẽporoe
eẽconplea dicens
Apparuis se sibi iuue¬
nem: atq: epist alas
d&ulis sedicentem
Aperi & lege :
Quib: apestis. asseruit
quia se & omnes
qui eodem tempore
a pricedicto ep̃o in
paschalifestiuitate
fuerant baptizati:
scriptos in eisdem
epistolis litteris
auseis inuenit .:
Primum quidem ut
dicebat suum nomen
sepperit : ac deinde
omnium illo intem¬
porebaptizatorum.:
Quadere cestum tenuit:
& se& illos de lacuita
eẽ sub celeritate
migneturos i:
Factum que. est ut
die eadem ipsemore¬
s&ur : atq: post eũ
cuncti illi qui bapti¬
Zatifueraent. Ita
sequuti sunt: ut in trorꝑ
paucos dies eorum
nullus in hac uita
semaner&e .
De quib: nimirum
constat. quod eos
price dictus dĩ famu¬
lus idcirco auro
scriptos uiderat :
quia eorum nomina
apud sefixa : a cerna
claritas habebat.
Sicut itaq: hii reuela¬
tionibus potuerunt
uentura cognoscere.

Expanded text:
cui etiam adhuc de dicui etiam adhuc de divina misericordia longiora vitae spatia polliceri coepit. Sed ad haec ille respondit, cursus sui tempora esse completa, dicens apparuisse sibi juvenem, atque epistolas detulisse, dicentem: Aperi, et lege. Quibus apertis, asseruit quia se et omnes qui eodem tempore a praedicto episcopo in Paschali festivitate fuerant baptizati scriptos in eisdem epistolis litteris aureis invenisset. Primum quidem, ut dicebat, suum nomen reperit, ac inde omnium illo in tempore baptizatorum. Qua de re certum tenuit, et se et illos de hac vita esse sub celeritate migraturos. Factumque est ut die eadem ipse moreretur, atque post eum cuncti illi qui baptizati fuerant ita secuti sunt, ut intra paucos dies nullus eorum in hac vita remaneret. De quibus nimirum constat quod eos praedictus Dei famulus idcirco auro scriptos viderat, quia eorum nomina apud se fixa aeterna claritas habebat. Sicut itaque hi revelationibus potuerunt ventura cognoscere,
Abbreviated transcription (Latin):
Atq: alteriprececipi¬
ens adiuncxit:
scribe marcellum¬
& ualentinianum.
agnellum atque
alios quorum nunc
minime recordor.
Quibus expl&is : ad¬
didit dicens:
scribe & hunc ipsũ
quinos aspicit .
Ex qua uisione cestus
redditus pracedictis
frecter. facto mane
turi: quos se&ia
denuntiauit es se
sequuturum:
Cum die alio price¬
dictifroctres mori
coeperunt : atque
sub eodem ordine
nominati.
Ad extremumuero:
& ipse obiit. qui eos¬
demfractres mori¬
turos priceuidit .:
Inea quoque mosta¬
litate quae ante
trieabium hanc
urbem uehemen¬
tissima cladeuas
litus dictus ẽ mona¬
chus: ad huc iN
annis iuuenilibus
constitutus: sed
misoce simplicita¬
tis: atque humili¬
tatis uir .
Qui ad propinquane
uocationis die.¬
eademelade per¬
cussus: ad extrema
deductus ẽ.:
Quoduir uitae uene¬
rabilis felix eius dẽ
ciuitatis ep̃s audi¬
ens : cuius & haec
selatione cognoui:
ad eum accedere stu¬
duit : & ne mostem
timere debuirs&.
uerbis hunc ꝑsua so¬
riis confolare.

Expanded text:
atque alteri praecipiatque alteri praecipiens adjunxit: Scribe Marcellum, Valentinianum, Agnellum, atque 412 alios quorum nunc minime recordor. Quibus expletis addidit, dicens: Scribe et hunc ipsum qui nos aspicit. Ex qua visione certus redditus praedictus frater, facto mane turi, quos se etiam denuntiavit esse secuturum, cum die alio praedicti fratres mori coeperunt, atque sub eodem ordine nominati. Ad extremum vero et ipse obiit, qui eosdem fratres morituros praevidit. In ea quoque mortalitate quae ante triennium hanc urbem vehementissima clade vaslitus dictus est monachus, adhuc in annis juvenilibus constitutus, sed mirae simplicitatis atque humilitatis vir: qui, appropinquante vocationis die,eadem clade percussus ad extrema deductus est. Quod vir vitae venerabilis Felix ejusdem civitatis episcopus audiens, cujus et haec relatione cognovi, ad eum accedere studuit, et ne mortem timere debuisset, verbis hunc persuasoriis confortare,
Abbreviated transcription (Latin):
his qui funus eius por¬
taueraent. uisumẽ.
sepente osto consilio
exeuntes cum eius
funere peruiam
appiam. Nescientes
q: ille quiddixenat:
in ipsa eu mn ecclesia
quampracedixenat
poserunt
Et cum eundẽ uirum
curis saecularibus
obligatum. Iucris¬
q terrenis inhiantẽ
fuis seno uerimus.
unde hoc pracedicere
potuit. Nisiquia id
quo futurum eroct
cius corpori. ipsauis
animae ac subtilitas
price uidebat:
Quod autem saepe
&iam seuel ationib
agitur. ut amoritu¬
ris futura procescian¬
tur: ex his collegese
possumus quae apud
nos gesta inmonas¬
teriis scimus.
INmonasterio & enĩ
meo quidamfracter
ante decennium
gerontius diceba¬
tur: qui cum grrui
molestia corporis
fuiss& deprocessus
inuisione noctur na
albatos uiror & cla¬
riomnimodo habi¬
tus in hoc ipsum
monasterium de¬
cendere: de supe¬
riorib aspexit.
Quidum coramlecto
lacentis adsisterent.
unus eorumdixit:
Ad hoc uenimus.
ut de monasterio gre¬
gorii quos dam froc¬
tres inmilitiam
mit tamus :

Expanded text:
his qui funus ejus curhis qui funus ejus curaverant visum est, repente orto consilio exeuntes cum ejus funere per viam Appiam, nescientesque quid ille dixerat, in ipsa eum ecclesia quam praedixerat posuerunt. Et cum eumdem virum curis saecularibus obligatum lucrisque terrenis inhiantem fuisse noverimus, unde hoc praedicere potuit, nisi quia id quod futurum erat ejus corpori ipsa vis animae ac subtilitas praevidebat? Quod autem saepe etiam revelationibus agitur ut a morituris futura praesciantur, ex his colligere possumus quae apud nos gesta in monasteriis scimus. In monasterio etenim meo quidam frater ante decennium Gerontius dicebatur. Qui cum gravi molestia corporis fuisset depressus, in visione nocturna albatos viros, et clari omnimodo habitus in hoc ipsum monasterium descendere de superioribus aspexit. Qui dum coram lecto jacentis assisterent, unus eorum dixit: Ad hoc venimus, ut de monasterio Gregorii quosdam fratres in militiam mittamus;
Abbreviated transcription (Latin):
DSENTIO SED
Aue limscire:
quonam modo agitur.
quod pleriumq: mori¬
entes multa prace¬
dicunt.:¬
CREGORIUS
PSAALI QuANDO
Aanimarum uis: sub¬
tilitate sua aliquid
Aliquando autem
exitune decorpore
seuclationẽ uenturc
cognoscunt:
Aliquando uero dum
lamiuxta fit ut cor¬
pus deserant : diuini¬
tus afflatȩ insecr&is
caelestib: incorpo¬
mictunt.:
Nam quia uis animate
aliquando subtilita¬
te sua eaquac sunt
uenturo cognoscit
patel exeo quod cu¬
quodam aduocatus
quiin hac urbe ante
biennium lateris
dolore defunctus ẽ¬
Sedante paululum
quam morer&ur.
uocauit puerum.
paroerł sibi uestimen¬
ta ad procedendũ
iussit:: quem dum
puer quasi in sanise
cerner&: eius que¬
minime praceceptis
uestimento seinduit.
& peruiam appiam
adbeati xysti eccle¬
siam se. ee proces¬
surum dixit.
Cumq: postmodicum
ingracustcente molestia
es sex de functus : deli¬
beratum fuerat.
ut apud beatum¬
lanuarium masts¬
rempracenestina uia
eius corpus ponide¬
buiss& :
Sedquia longum hoc

Expanded text:
sentio; sed velim scire, quonammodo agitur quod plerumque morientes multa praedicuntREGORIUS. Ipsa aliquando animarum vis subtilitate sua aliquid Aliquando autem exiturae de corpore revelationem ventura cognoscunt. Aliquando vero dum jam juxta sit ut corpus deserant, divinitus afflatae in secreta coelestia incorpomittunt. Nam quod vis animae aliquando subtilitate sua ea quae sunt ventura cognoscit patet ex eo quod quidam advocatus qui in hac urbe ante biduum lateris dolore defunctus est, paululum antequam moreretur, vocavit puerum suum, pararique sibi vestimenta ad procedendum jussit. Quem dum puer quasi insanire cerneret, ejusque praeceptis vestimento se induit, et per viam Appiam ad beati Xysti Ecclesiam se esse processurum dixit. Cumque post modicum, ingravescente molestia, esset defunctus, deliberatum fuerat ut apud beatumJanuarium martyrem Praenestina via ejus corpus poni debuisset. Sed quia longum hoc
Abbreviated transcription (Latin):
missus est: gaudere
suꝑmostuum per¬
missus non.ẽ.
quod sacri quoque
testantur eloquia :¬
AMUIR DICONRA
samariam missus.
qui aperin oboedien¬
tiam̃ in it inere come¬
dit: hunc leo in eode
it inere occidit:
sed statim illic scrip¬
tume quia stocit
leo uixta asinum
& non comedit leo
decadauere:
Ex qua re ostenditur:
quod peccatum in¬
oboedientiae In
ipsa suerit moste
laxatum:
quia isdem leo que
sit occidese : con¬
tingere non priqe¬
sumpsit occisum .:
ui enim occidendi
ausum habuit: de
occisi cadauese co¬
medendi licentiã
Non accepit :
Quia is qui culpabi¬
les inuita fueret.
punita in oboedien¬
tia. eraet iamiustus
exmoste:
Leo ergo qui prius
peccator is uitam
necauerat: Custo.¬
diuit postmodum
cadauer iusti..

Expanded text:
ermissus est, gaudere ermissus est, gaudere super mortuum permissus non est. Quod sacra quoque testantur eloquia. Nam vir Dei contra Samariam missus, quia per inobedientiam in itdit, hunc leo in eodem itinere occidit. Sed statim illic scriptum est: Quia stetit leo juxta asinum, et non comedit de cadavere . Ex qua re ostenditur quod peccatum inobedientiae in ipsa fuerit morte laxatum, quia idem leo, quem sit occidere, contingere non praesumpsit occisum. Qui enim occidendi ausum habuit, de occisi cadavere comedendi licentiam non accepit, quia is qui culpabilis in vita fuerat, punita inobedientia, erat jam justus ex morte. Leo ergo qui prius peccatoris vitam necaverat, custodivit postmodum cadaver justi.
Abbreviated transcription (Latin):
fuit: queminuentũ
lango barditenue¬
runt : quorum unus
educto gladio caput
eius amputauit.
Sedcum corpus eius
intersam cader&
ipse qui hunc capite
truncaueroct. In¬
mundo spũcorsep¬
tus ad pedescius
corruit
Et quod amicum di
occider&: inimico
dĩ tracditus ostendit:
PETRUS
uidhac est quaeso¬
te quod omnp̃s ds̃
sic permittit mori:
quos tamen postmor¬
tem cuius scitatis
fuerint. non patitur
caelari
TM SCRIPTUM
sit. iustus quacum¬
que moste praceuen¬
tus fuerit: iustitia
eius non aufer&ur
abeo.¬
Clectiqui proculdu¬
bio adꝑp&uã uitã
tendunt: quid eis
ob est. si ad modicũ
dusre moriuntur.
& est fostasse non¬
num qua eorum
culpa lic&minima
quae in eadem debeat
moste ses ecari:
Vndefit : ut reprobi
potestatẽ quidem
contrac uiuentes
accipiant: sed illis
morientibus hoc
in eis gracuius uindi¬
c&tur : quod conert
bonos potestatẽ
suae crudelitatis
acceperunt:
Sicut idem carnifex
qui eundem uenero¬
bilem diaconum
uiuentem ferise ꝑ¬

Expanded text:
fuit; quem inventum fuit; quem inventum Langobardi tenuerunt. Queducto gladio caput ejus amputavit. Sed cum corpus ejus in terram caderet, ipse qui hunc capite truncaverat, immundo spiritu correptus, ad pedes corruit, et quod amicum Dei occiderit, inimico Dei traditus ostendit. PETR. Quid est te, quod omnipotens Deus sic permittit mori, quos tamen post mortem cujus sanctitatis fuerint non compatitur celari. m scriptum sit: Justus quacunque morte praeventus fuerit, justitia ejus non auferetur ab eo?--Electi qui procul dubio ad perpetuam vitam tendunt, quid eis obest si ad modicum dure moriantur? Et est fortasse nonnunquam eorum culpa, licet minima, quae in eadem debeat morte resecari. Unde fit ut reprobi quidem potestatem contra viventes accipiant, sed illis morientibus hoc in eis gravius vindicetur, quod contra bonos potestatem suae crudelitatis acceperunt: sicut idem carnifex qui eumdem venerabilem diaconem viventem ferire p
Abbreviated transcription (Latin):
uintia quae sura no¬
nominatur. quidã
monasterii pater
uitae uenerabilis
surnus nomine fueritꝰ
qui captiuis adueni¬
entibus atq alangr¬
bardorum deprie¬
datione fugientib
Cuncta quae in monan¬
terio uidebatur ha¬
bere largitus .ẽ.⁊
Cum qu inelemosinis
uestimenta sua ac
fratrum omnia et
cellariũ consumpsis¬
s& quicquid habere
inhosto potuit expen¬
dit:
Expensis uero rebus
omnibus langobar¬
diad eum subitouene¬
runt. eumq: tenue¬
runt. & aurum pe¬
tere coeperunt :
Quib cum ille dicer&
se omnimodo nihil
abese: inuicinomon¬
te ab eis ductus est:
in quo silua in mensae
magnitudinis stabat.
Ibic aptiuus quidam
fugiens : In caua ar¬
bore latebat: ubi
unus exangobardis
educ togladio prie¬
dictũ uenes aebilem
occidit uirum.:
uius corpose interrã
cadentẽ monsom¬
nis protͥnus & silua
concussa ẽ. acsise
ferre non possepon¬
dus sc̃itatis eius dice¬
is set.
Lius quoque in
Amar sorum pro¬
uintia uit ae ualde
uenerabilis diaconio

Expanded text:
vincia, quae Sura vincia, quae Sura nominatur, quidam monasterii pater vitae venerabilis Soranus nomine fuerit, qui captivis advenientibus atque a Langobardorum depraedatione fugientibus, cuncta quae in monasterio videbatur habere largitus est. Cumque in elemosinis vestimenta sua ac fratrum omnia et cellarium consumpsisset, quicquid habere in horto potuit, expendit. Expensis vero rebus omnibus, Langobardi ad eum subito venerunt eumque tenuerunt et aurum petere coeperunt. Quibus cum ille diceret, se omnimodo nil habere, in vicino monte ab eis ductus est, in quo silva inmensae magnitudinis stabat. Ibi captivus quidam fugiens in cava arbore latebat. Ubi unus ex Langobardis educto gladio praedictum venerabilem occidit virum. Cuius corpore in terra cadente, mons omnis protinus et silva concussa est, acsi se ferre non posse pondus sanctitatis eius diceisset. lius quoque in Marsorum provincia vitae valde venerabilis diaconus
Abbreviated transcription (Latin):
ITAENAm que
uenerabilis ualen¬
tio. qui post
inhacromana urbe
mihi sicut nostimeoq:
monasterio price¬
fuit : Prius inuale¬
riae prouintia
suum monasteriũ
sexit : In quo dum
langobardisaeui¬
entes uenis sent.
sicut eius narractio¬
ne didici. Duoscius
monathos in rocmis
unius arboris
suspenderunt
Qui sus pensi: eodem
die defuncti sunt ::¬
acco autem uespe¬
re ut rorum que
eorum sp̃s claris illic¬
apestisq uocibus
psallere coeperuN.
itaut ipsi quoque
qui eos occiderarnt
cum uoces psallen¬
tium audirent. nimi¬
um micti terre¬
pentur.:
Quas uidelic& uoces
Captiui quoque
omnes qui illic ad¬
erant audierunt.
at que eorum psal¬
modiae post modũ
testes extiterunt:
Sedhas uoces spiritu¬
um: omnps dr̃ idcoco
ꝑting ere uoluit ad
aures corporum.
ut uiuentes quibq
incarne discerent:
quia sidõ seruin
studeant: postcar¬
UIBUS DAM RELE¬
Agiosis quoque uiris
adtestantibus ad huc
inmonasterio positus
agnoui. quod hoc
langobardorũ tem¬
pore. luxta in hacpro¬

Expanded text:
itae namque venerabilis Valentio, qui post in hac Romana urbe mihi, sicut nosti, meoque monasterio praefuit, prius in Valeriae provincia suum monasterium rexit. In quo dum Langobardi saevientes venissent, sicut eius narratione didici, duos eius monachos in ramis unius arboris suspenderqui suspensi eodem die defuncti sunt. Facto autem vespere utrorumque eorum spapertisque vocibus psallere coeperunt, ita ut ipsi quoque qui eos occiderant, cum voces psallentium audirent, nimium mirati terrerentur. Quas videlicet voces captivi quoque omnes, qui illic aderant, audierunt atque eorum psalmodiae postmodum testes extiterunt. Sed has voces spirituum omnipotens Deus idcirco pertingere voluit ad aures corporum, ut viventes quique in carne discerent, quia, si Deo servire studeant, postuibusdam religiosis quoque viris attestantibus adhuc in monasterio positus agnovi, quod hoc Langobardorum tempore iuxta in hac pro
Abbreviated transcription (Latin):
Nquib: eius uerbis
ostenditur. in quo
uistutis culmine
sedebat. qui unũ
quod insumptus
mundi habuerat:
tam secura ꝑ debat
mente.
magirq illidole¬
bat. qui petcatum
conmis eraet : quã
sibi qui peccati illius
damnatol eraebat:
Nec pensabat quid
ipse exterius. sed
culpae seus quan¬
tum ꝑdebat intus.
unc it aque cum
dies mostis egredi
ecorpose urguer&.
conuenerunt mul¬
de hocmundo sece¬
denti suas animas
commendasent
Cumq: lecto illius hi
qͥ conuenertent Om¬
nes adsisterent.
Alii ingredientes
angelos uiderunt
sed dicere aliquid
Nullomodo potue¬
runt.
Alii omnino nihil
uiderunt: sed om¬
nes qui aderant
Ita uehe mentissimis
timor perculit.
ut nullus egrediente
illa sca anima illit
adstase potuiss&.
Ethuergo qui uide¬
raent. & hii qui om¬
nino nihiluideraent
Vno omnes
timore perculsi.
excerriti fugerui
uit palam darur
intellegi: quae &
quanta uis eri&.
quae illã egredien

Expanded text:
n quibus ejus verbis n quibus ejus verbis ostenditur in quo virtutis culmine sedebat, qui unum quod in sumptus mundi habuerat tam secura perdebat mente, magisque illi condolebat qui peccatum commiserat, quam sibi qui peccati illius damna tolerabat; nec pensabat quid ipse exterius, sed culpae reus quantum perdebat intus. Hunc itaque cum dies 404 mortis egredi de corpore urgeret, convenerunt mulde hoc mundo recedenti suas animas commendarent. Cumque lecto illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt, alii omnino nil viderunt; sed omnes qui aderant, ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno omnes timore perculsi et territi fugerunt, ut palam daretur intelligi quae et quanta vis esset quae illam egredien
Abbreviated transcription (Latin):
Raedict oetenti
probo aluirq relđ¬
tibus agnoui eaque
indicare audientib:
deuene rabilipatre
stepbano: in omelus
euangeli curacui:
uit & enim uir sicut
is demprobus & multi
alii testantur: nihil
in hoc mundo possi¬
dens : Nihil quaerens
solãcum dõpauper¬
tatẽ diligens :
interaduers a semꝑ
patientiam amplec¬
cens: Conuentus
saeculariũ fugiens
uacare semꝑ oractioni
concupiscens.:
De quo unum uistu
ut ex hoc unoualean
eius multa pens ari:
Isnamq: cum quod ꝗ
dicmessem quam¬
decisam ad aseam
deduxirs&: nihil¬
q: aliud cum disci¬
pulis suis ad totius
annistipendium
haber& quidam
tatis antiqui hos¬
tis stimulis instiga¬
tus: Eandẽ messẽ
igne supposito Ita
ut eract in area.
incendit
Quod factumdũ alter
aspicerx: Eidemdi
famulo cucurrit:
& nuntiauit
Quod postquã indi¬
cauit: adiuncxit
dicens: u& uac
patersteplane
quid tibi contigit.
Cuistatim uultu ac
menteplacida ille respon¬
dit:
Vac qud dilli contigit
qui hoc fecit. Nam
mihi quid contigit :¬

Expanded text:
icto etenim Probo aliisque reliviris agnovi ea quae indicare audientibus de venerabili Patre Stephano in Homiliis Evangelii curavi . Fuit enim vir, sicut idem Probus et multi alii testantur, nihil in hoc mundo possidens, nihil requirens; solam cum Deo paupertatem diligens, inter adversa semper patientiam amplectens, conventus saecularium fugiens, vacare semper orationi concupiscens. De quo unum bonum ut ex hoc uno valeant ejus multa pensari. Is namque cum quadam die messem quadecisam ad aream deduxisset, nihilque aliud cum discipulis suis ad totius anni stipendium haberet, quidam tatis vir, antiqui hostis stimulis instigatus, eamdem messem, igne supposito, ita ut erat in area, incendit. Quod factum dum alter conspiceret, eidem Dei famulo cucurrit et nuntiavit. Quod postquam indicavit, adjunxit, dicens: Vae, vae, pater Stephane, quid tibi contigit? Cui statim vultu ac mente placida ille respondit: Vae illi contigit qui hoc fecit; nam mihi quid contigit? I
Abbreviated transcription (Latin):
obsta pater : quicla¬
mans declinabat
faciem ut ab eis in
sinupatris abscon¬
Quem cumilletre¬
mentem sequises&
quiduider&: puer
adiunr it dicens:
Mauri homines ue¬
nerunt : qui me tol¬
lere uolunt:
quicum hoc dixiss&:
maiestatis nom̃
protͥnus blasphe¬
mauit: & animã
seddidit:
ostender& proquo
reatu talib fuis s&
exsequut oribus
tracditus : unde
uiuentem pater
suus noluit corri¬
gere: hoc morien¬
Vt qui diuꝑ diuinita¬
tis patientiablas¬
phemus uixenat:
quandoq: ꝑ diuini¬
tatis iudicium
blasphemar& et
moser&ur.
Quatqͥnus seatum
suũpater eius agnos¬
cer&. qui paruuli
filii anima negle¬
gens. Non paruulũ
peccatosem gehen¬
nae ignibus nutris¬
set : sed interim
hoc triste inter¬
ponentes. ad eaquae
nar sare cocpertt̃
la&a sedeamus : can¬

Expanded text:
obsta, pater. Qui claobsta, pater. Qui clamans declinabat faciem, ut se ab eis in sinu patris absconQuem cum ille trementem requireret quid videret, puer adjunxit, dicens: Mauri homines venerunt, qui me tollere volunt. Qui cum hoc dixisset, majestatis nomen protinus blasphemavit et animam reddidit. ostenderet, pro quo reatu talibus fuisset exsecutoribus traditus, unde viventem pater suus noluit corrigere, hoc morienut qui diu per Divinitatis patientiam blasphemus vixerat, quandoque per Divinitatis judicium blasphemaret, et moreretur; quatenus reatum suum pater ejus agnosceret, qui parvuli filii animam negligens, non parvulum peccatorem gehennae ignibus nutrisset. Sed interim hoc triste seponentes, ad ea quae narrare coeperamus laeta redeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
OMPARUCLIS
RET NICACLESTIS
AUTTUS APAREN¬
TIBICLAUOIT UR
CUMABCIS MALA
NUT RICNIUR.
ET DE PUCRO BLAS¬
PHEMO
GRECORIUS.
Ex SioMNeS BAP¬
tizatos infantes
atque in eadem IN¬
fantia morientes.
ingrediregnũ cae¬
leste credendũ e.
Omnes tamen par¬
uulos qui scilic&
iam loquipossunt.
segna caelestia in¬
gredi credendũnẽ.
quia non nullis paruu
eiusdem segni cae¬
lestis adis a paren¬
tibus clauditur.
simale nutriantur:
Nam quidam uir cunc¬
tis inhac urbe no¬
tissimus antetri¬
ennium filium ha¬
buit: ANnorum
sicut arbitror
quinque: quem
nimis carnaliter diligens.
semisse nutriebat.
Atq: is dempar uulis
quod dictu grocui. ẽ.
moxcum eius ani¬
mo aliquid obsti¬
tiss&. maiesta¬
tem dĩ blas phema¬
secons ueuerat :
Qui in hac ante tri¬
ennium mostalita¬
te ꝑ cussus: uenit
ad mostem:
Cumq: eum suus
pater insinu
tener& sicuthi tes¬
tati sunt qui proce¬
sentes fuerunt :
malignos ad seue¬
nis sesps tremen¬
tib: oculis puera spi¬
ciens: Coepit cla¬
mart: Obsta pater:

Expanded text:
parvulis regni coelestis aditus a parentibus clauditur, cum ab eis male nutriuntur; et de puero blasphemo. GREGORIUS. Etsi omnes baptizatos infantes, atque in eadem infantia morientes ingredi regnum coeleste credendum est, omnes tamen parvulos qui scilicet jam loqui possunt, regna coelestia ingredi credendum non est, quia nonnullis parvulis ejusdem regni coelestis aditus a parentibus clauditur, si male nutriantur. Nam quidam vir cunctis in hac urbe notissimus, ante triennium filium habuit annorum, sicut arbitror, quinque; quem nimis carnaliter 401 diligens remisse nutriebat. Atque idem parvulus quod dictu grave est mox ut ejus animo aliquid obstitisset, majestatem Dei blasphemare consueverat: qui in hac urbe ante triennium mortalitate percussus, venit ad mortem. Cumque eum suus pater in sinu teneret, sicut hi testati sunt qui praesentes fuerunt, malignos ad se venisse spiritus trementibus oculis puer aspiciens, coepit clamare: Obsta, pater,
Abbreviated transcription (Latin):
crescit iniudicio
quod nunc animarũ
sola post modum
uero&iam corpo¬
rum beatitudine
perfruantur
Vt in ipsa quoque
carnegaudeant :
inqua dolores pro
dño cruciatusq
pestulerunt :
Srohac quippe ge¬
minata eorũ gloria
scriptumẽ : Interro
sua dupliciapos l¬
debunt:
inc &iam ante resur¬
sectionis diem de
scorum animabus
scriptum est :
Datae sunt illis singulde
stolae albat: Et
dictum ẽ illis: ut se¬
quiescerent tempus
adhue modicum
donec impleatur
numerus conseruorũ
& froctrum eorum :
Qui it aque nunc singu¬
las acceperunt.
binas iniudicio stolas
habituri sunt.
quia modo animarũ
tantum modo.
Tunc autem animarũ
simul &corporum
gloriala& abuntur .

Expanded text:
crescit in judicio, crescit in judicio, quod nunc animarum sola, postmodum vero etiam corporum beatitudine perfruantur, ut in ipsa quoque carne gaudeant, in qua dolores pro Domino cruciatusque pertulerunt. Pro hac quippe geminata eorum gloria scriptum est: In terra sua duplicia possidebunt . Hinc etiam ante resurrectionis diem de sanctorum animabus scriptum est: Datae sunt illis singulae stolae albae, et dictum est illis ut requiescerent tempus adhuc modicum, donec impleatur numerus conservorum et fratrum eorum . Qui itaque nunc singulas acceperunt, binas in judicio stolas habituri sunt, quia modo animarum tantummodo, tunc autem animarum simul et corporum gloria laetabuntur.