comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dũ ẽ. S harum septẽ petitionũ consi¬
Panda & cõmendanda distuctio ẽ. Nã
cum uita ura tẽꝑalit̾ nunc agit᷑. atq
spat᷑ eterna: & cũ etũa pͥora sunt digni¬
tate quanus temporalib post actis ad illa
cranseat̃. Hic tͥum pͥmarũ petitionũ impe¬
trationes funt: & quãquã in hac uita que
nariꝰ iste numerꝰ harii petitiomĩ con¬
gruere illi septenario. ex quo totꝰ iste
sermo manauit. Si enĩ timore dei quo

Expanded text:
ur. Sed harum quatuor petitionum consideranda et commendanda distinctio est. Nam cum vita nostra temporaliter nunc agitur atque speratur aeterna, et cum aeterna priora sunt dignitate, quamvis temporalibus prius actis ad illa transeatur, trium primarum petitionum impetrationes, quanquam in hac vita, quae narius iste numerus harum petitionum congruere illi septenario numero, ex quo totus iste sermo manauit. si enim timor dei est, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Uel uiuos iustos qͥ ad uitã destinatist̃:
morcui qͥ morte ȩterna dãpuandist̃.
accendant huiꝰ fidei ꝓfessores in hoc
beneficiis redẽptoris sui qͥ eos ꝑ suam
humanitatẽ reconciliauit. ꝑ ditatẽ
absoluit: ne iure pͥuent᷑ pat̾nis boniᷤ
unus cũ pacre & filio ds̃. In ei gͦ sicut in
patrẽ & filiũ credendũ ẽ: qui consubstan¬
hic recollige. Conuenient̾ inseptima parte

Expanded text:
ivos justos, qui ad vitam destinati sunt; mortuos, qui morte aeterna damnandi sunt. Attendant hujus fidei professores in hoc beneficiis Redemptoris sui, qui eos per suam humanitatem reconciliavit, per deitatem absolvit, ne jure priventur paternis bonis unus cum Patre et Filio Deus. In eum ergo sicut in Patrem et Filium credendum est, qui consubstandictum est, hic recollige. Convenienter autem in septima parte
Abbreviated transcription (Latin):
Pater nr̃ qui es in celis. Oratoꝵ scłari¬
um mos ẽ. ut cũ grande aliqͥd iudici
ꝑsuadere intenłt. utant᷑ exordio: ad
creatore suo. a redẽptore suo. a confra¬
tre suo iħu antequã postulet. eius
heniuolentiam captare: a quo impetrare
desiderat. Et nunc dicit. pater nr̃. Ac
si diceret. Grande quidẽ ẽ quod postula¬
re uolo: s apatre postulo ñ ab alieno.
Nat̾a erã filiꝰ ire : grã aut̃ p̃ueniente
y subsequente fide mundans cor. filiũ
idoptionis. ẽẽ uoluisti: heredem tui.
negare poteris: cui tã admirabile dedĩ¬
⁊ ut sis ei pater : Sub uetĩ testam̃to
quis p̃sumebat dm appellare patrem:
diis nom̃ illi. & ego dñs: Timore serui¬
ibant serui ut: & ñ amore ut filii.
Popłs uero adqͥsitionis ñ tã timore quã
amore subiectꝰ ẽ ei. uideat tñ quidiẽ
pt̾ ad dm orans: ne m̃tiat᷑. Si enĩ d̾s ẽ¬

Expanded text:
Pater noster, qui es in coelis. Oratorum saecularium mos est, ut cum grande aliquid judici persuadere intendunt, utantur exordio ad cCreatore suo, a redemptore, a confratre suo Jesu, antequam postuletur, ejus benevolentiam captare, a quo impetrare desiderat, et dicit Pater noster, ac si diceret: Grande quidem est quod postulare volo, sed a Patre postulo, non ab alieno. Natura eram filius irae, gratia autem praeveniente et subsequente, fide mundans cor, filium adoptionis esse voluisti, haeredem tui, negare poteris, qui tam admirabile dedisti, ut sis eis Pater? Sub Veteri Testamento quis praesumebat Deum appellare Patrem? Dominus nomen illi. Et ego Dominus . Timore serviebant, ut servi, et non amore ut filii. Populus vero acquisitionis, non tam timore quam amore subjectus est ei. Videat tamen qui dicit Pater ad Deum orans
Abbreviated transcription (Latin):
uira. ꝓquib etiã. post mortẽ sacͥficiũ
ne fiunt: ut pena inqua purgant᷑ eis
nitior fiat & citiꝰ finiat᷑. Credit aliquis
fĩ suo egenti pecuniã uł quãlibet
substantiã suã sine fe nore. Melius fe¬
usset si dedisset: at tñ bonũ facit si p̾s¬
tando egenti. subuenit. Nũ quid non
llmnittet ei ds & si hoc debitũ ñ dimi¬
irit : Absit. Uerũtam̃ si ades ꝑauper

Expanded text:
quibus etiam post mortem sacrificium yae fiunt, ut poena qua purgantur eis mitior fiat, et citius finiatur. Credit aliquis fratri suo egenti pecuniam vel quamlibet substantiam suam sine foenore, melius fecisset, si dedisset; attamen bonum facit, si praestando egenti subvenit. Numquidnum dimittet ei Deus, si et hic debitum non dimiserit? Absit! Verumtamen, si adeo paup
Abbreviated transcription (Latin):
sidebunt terrã: petamꝰ ut ueniat reg¬
nũ eiꝰ. siue in nos ipsos ut mitescamus.
nec ei resistamꝰ. siue de cęlo in t̾ras. ecla¬
ritate aduentꝰ dñ quo uos gaudebimꝰ
& letabim̃ dicente illo. uenite benedicti
aut mansueti & letent᷑. Si scientia est
qua beati sunt qui lugent. qmͣ ipsicon¬
solabunt᷑ : oreniꝰ ut fiat uoluntas eiꝰ
sic̃ in celo & incertaͥ qr eũ corpus tanqua
terra. spũi tanquã celo sũma  cota
pace consenserit: ñ lugebimꝰ. Nam uil
lus alius huiꝰ tẽporis luctꝰ ẽ: nͥ eũ adu̾¬
sus se ista constͥugunt & cogunt uos
dicere. uideo aliã lege̾ in menbris meis
repuguantẽ legi mentis mee:ͥ & luctũ
nrin lacͥmosa uoce testari. Miser ego
homo. quis me liberabit de corꝑe mor¬
tis huiꝰ : Si fortitudo ẽ qua beati st̃
qui esuriunt ꝙ siciunt iusticiam.

Expanded text:
sidebunt terram, petamus, ut ueniat regnum eius siue in nos ipsos, ut mitescamus nec ei resistamus, siue de caelo in terras in claritate aduentus domini, quo nos gaudebimus et laudabimur dicente illo: uenite, benedicti mansueti et jocundentur. Si scientia est qua beati sunt qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur, oremus ut fiat voluntas ejus sicut in coelo et in terra, quia cum corpus tanquam terra, spiritui tanquam coelo, summa et tota pace consenserit, non lugebimus; nam nullus alius huius temporis luctus est, nisi cum aduersum se ista confligunt et cogunt nos dicere: uideo aliam legem membris meis repugnantem legi mentis meae, et luctum nostrum lacrimosa uoce testari: miser ego homo; quis me liberabit de corpore mortis huius? si fortitudo est, qua beati sunt qui esuriunt et siti
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ. Saeram̃cũ crucis ereqͥ formidamꝰ.
profunda enĩ nimis sunt. & nocitura com¬
cuus ẽ: sic̃ uera natiuitate natus: ut nos
ab ȩtna morte liberaret. & ꝑ morcẽ teni¬
poralẽ uitã nob̾ conferret et̃nã. Et se¬
pultus. Ido sepeliri uoluit: ut nossibi
uitiis & concupiscentiis cõsepeliret. Uñ
dicit apłs. Quiẽq baptirati sumꝰ in xp̃o
ihu: in morte ipsiꝰ baptirati sumꝰ. Conse¬
pulti enĩ sumꝰ cũ ip̃o ꝑ baptismũ in mor

Expanded text:
tionem. Sacramenta crucis exsequi formidamus, tionem. Sacramenta crucis exsequi formidamus, profunda enim nimis sunt et nocitura comtuus est, sicut vera nativitate natus, ut nos ab aeterna morte liberaret, et per mortem temporalem vitam nobis conferret aeternam. Et sepultus. Ideo sepeliri voluit, ut nos sibi vitiis et concupiscentiis suis consepeliret. Unde dicit Apostolus: Quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in mortem ipsius baptizati sumus. Consepulti enim s
Abbreviated transcription (Latin):
Ignominiosũ erat genꝰ mortis qͦd ꝑcrucẽ
infligebat᷑. Unde legit᷑. Morte cͣpissima
condẽpnemꝰ eũ. Uoluit gͦ crucifigi. ut a
cruciatib et̃nis nos liberaret: & aduitã
ȩt̾nã transferret. Quia enĩ diabolꝰ excen
nec in eo conceptꝰ ÷: iure amisit dnium qd
cuit alio gene̾ mori iħe:s nullũ quã crur
fuit conuenientiꝰ. Quia enĩ infideles mor¬
tẽ xͥ quasi alt̾i̾us dãpnati inucilẽ eristima¬
bant: in ipso gene̾ passionis ostensũ ÷ uci¬
lissimã eã eẽ que & cȩlo gaudiũ & infernore¬
mediũ. & toci mundo ꝑaret redẽptionẽ.
mediũ. & angłis de eoꝵ societate multipli¬
cauit gaudiũ. Qd significari potuit per
sublimitatẽ crucis. inqua ticulus scriptꝰ
est: & ꝑ partẽ quȩ in ꝑfundo t̾rȩ fira est.
Qͦd uͦ toti mundo ꝑfuca eẽt: ex eo notari
potuit. qͦd alia pars crucis resperit orien¬
tẽ. &. alia occidentẽ. alia austrũ. alia sep
eis remanẽt sufficientẽ portaret redẽp¬

Expanded text:
Ignominiosissimum erat genus mortis quod per crucem infligebatur. Unde legitur: Morte turpissima condemnemus eum . Voluit ergo crucifigi, ut a cruciatibus aeternis nos liberaret, et ad vitam aeternam transferret. Quia enim diabolus in eunec in eo conceptus est, jure amisit dominium tuit alio genere mori Jesus, sed nullum quam crucis fuit convenientius, quia enim infideles mortem Christi quasi alterius damnati inutilem existimabant, in ipso genere passionis ostensum est utilissimam eam esse, quae et coelo gaudium et inferno remedium et toti mundo pararet redemptionem. medium angelis, de eorum societate multiplicavit gaudium: quod significari potuit per sublimitatem crucis, in qua titulus scriptus est, et per partem quae in profundo terrae fixa est. Quod vero toti mundo profutura esset, ex eo notari potuit quod alia pars crucis respexit orientem, alia occidentem, alia austrum, alia septeis remaneret, sufficientem reportaret redemp
Abbreviated transcription (Latin):
Scd̾a petitio. Adueniat regnũ tuũ. Re.
ueniet aut unde ueniet quod ubiq ẽ:
Si ascendo in celũ tu illic es. si descende
ad infernũ ades. & cetã. Freneticꝰ nescit
ubi ẽ. aut quis ẽ: s tamen usquã ẽ. &
aliqͥs ẽ. Cecꝰ nescit nescit lucẽ ꝓpinquã &
tñ ẽ. Peccatis seruit. suꝑ se d̾m regnare
ñ cognoseit: qr ñ ẽ ds in conspectu eius.
Orat tñ ut regnũ dei qͦs de ẽ ignoranti¬
b ab om̃ib cognoscant᷑. Uel aꝑtiꝰ. In his
precipue regnat ds in qͥb peccatũ non
regnat: nec ẽ nec eẽ pot̃. Regnat incdia¬
bolo & in menbris qͥb placet peccatũ:
ei omĩno ñ resistunt. Est m ñ regnat
in his qͥ cũ ex fragilitate carnis uł ex sug¬
iestione diaboli peccauint: statĩ penitet
heatis angłis qͥ post casum alioꝵ confir¬
matis st̃ ut iã peccare ñ possint: ꝙ in
scõꝵ animab precipue regnare dicit᷑ ds.
Postulat gͦ ut in illa excellentia ds reg¬
net in nobis. in qua regnat in angłis:

Expanded text:
da petitio: Adveniat regnum tuum. Quo veniet, aut unde veniet quod ubique estSi ascendero in coelum, tu illic es; si descendero in infernum, ades, etc. Phreneticus nescit ubi est, aut quis est, et tamen usquam est, aliquis est. Caecus nescit lucem propinquam, et tamen cum peccatis servit, super se Deum regnare non cognoscit, quia non est Deus in conspectu ejus. Orat ergo ut regnum Dei, quod deest ignorantibus, ab omnibus cognoscatur. Vel apertius in his praecipue regnat Deus, in quibus peccatum non regnat, nec est, nec esse potest. Regnat in diabolo et in membris ejus, quibus placet peccatum et ei omnino non resistunt. Est et non regnat in his qui cum ex fragilitate carnis vel ex suggestione diaboli peccaverunt, statim poenitet beatis angelis, qui post casum aliorum ita confirmati sunt, ut jam peccare non possint, et in sanctorum animabus regnare dicitur Deus. Postulat ergo ut in illa excellentia Deus regnet in nobis, in qua regnat in angelis,
Abbreviated transcription (Latin):
etur esurit ꝯ sitit. Postulator gͥ iste fasti¬
diens hanc uicissitudinẽ orat illo pane cilu¬
ri: qui sirpat omem creaturã. Q uo cibato
non esuriet neq sitiet ampliꝰ: uxrta illud
Beati qui comedent panẽ in regno celoꝵ
Cotidianũ: qr nec ꝑ monita sine do esse
possumꝰ. & hodie dari petit. Uerũ ho¬
die in beata uita erit quod nulla nor
int̾polabit: qr unꝰ & cotidianꝰ dies semꝑ
erit. In hoc gͦ die pane angłoꝵ ꝑ modu¬
lo suo cibari desid̾at: ut qͦmͦ illi nec ip¬
se ampliꝰ esuriat. luxta hanc expecito¬
nẽ ad tres p̃cedentes ꝑtinere uidet. q
id postulat qͦd ñ nͥ inbeata uita imple¬

Expanded text:
etur, esurit et sitit. Postulator igitur iste hanc fastietur, esurit et sitit. Postulator igitur iste hanc fastidiens vicissitudinem, orat illo pane cibari qui est super omnem creaturam, quo cibato non esuriet neque sitiet amplius, juxta illud: Beatus qui comedet panem in regno coelorum .-- Quotidianum, quia nec per momentum sine Deo esse non possimus, et hodie dari petit. Verum hodie in beata vita erit, quod nulla nox interpolabit, quia unus et quotidianus dies semper erit. In hoc ergo die pane angelorum pro modulo suo cibari desiderat, ubi quomodo illi, nec ipse amplius esuriat. Juxta hanc expositionem, ad tres praecedentes pertinere videtur, et id postulat, quod non nisi in beata vita imple
Abbreviated transcription (Latin):
saria. nͥ studio & humana sollertia pre¬
parent̃. Credendi aut̃ quod nullũ boñ
est ab homine. s uinuersũ a solo deo:
licet de fut᷑o ꝓuidere. Alioqͥn monachi
s heremitȩ qui sibi ꝙconuentib suis ꝑ
totũ annũ uictualia ꝓuident. extra
pat̃ ur̃ e̾ent: quanuis quidã exponant
hodie quasi hoc anuo. ut de messe ad
inessẽ. de uindemia ad uindemiã sine
peccato ꝓuidere liceat. Quanta ista pe¬
ticio sic exposita. ad tres sequentes uide¬
tur ꝑtinere. Postulatemꝰ necessaria pre¬
senti uite ñ et̾nȩ: qr tunc nec corpꝰ cibo
& potu. nec in anima predicatione uel
corꝑis & sangͥnis dñi reali assutione
egebunt. cũ ds erit omĩa in om̃ib.
Alia literatura ẽ. Panẽ nr̃m suꝑsubstan¬
tialẽ da nob hodie. Refectio que omẽm
substantiã suꝑat ds ẽ : que recte subs¬
tantialis dicit᷑. matialis panis lenire
famẽ & sitim potest ñ delere. & enim
hodie satur. nisi cras uel post cras sati¬

Expanded text:
 studio et humana solertia praeparentur. Credenti autem quod multum bonum est ab homine, sed universum a solo Deo, licet de futuro providere: alioquin monachi et eremitae, qui sunt in conventibus suis, per totum annum victualia provident, extra Pater noster essent. Quamvis quidam exponant hodie, quasi hoc anno, ut de messe ad messem, de vindemia ad vindemiam, sine peccato providere liceat. Quarta petitio sic exposita ad tres sequentes videtur pertinere. Postulat enim necessaria praesentis vitae, non aeternae, quia tunc nec corpus cibo et potu nec anima praedicatione vel corporis et sanguinis Domini reali assumptione egebunt, cum Deus erit omnia in omnibus. Alia littera est, panem nostrum supersubstantialem da nobis hodie. Refectio quae omnem substantiam superat, Deus est, qui recte supersubstantialis dicitur. Materialis panis lenire famem et sitim potest, non delere. Etenim hodie satur, nisi cras vel post cras sati
Abbreviated transcription (Latin):
si ñ dimittimꝰ. ut dimittas ñ p̃sumimus
postulare. Grauis conditio. Qui odit frẽm
iuũ homicida ẽ. Odis aliqͥs frẽm tuum:
non dimictis ei. s desid̾as mortẽ eiꝰ &
licis. Dimitte: sic̃ dimittimꝰ. Insanus es.

Expanded text:
si non dimittimus, ut dimittas non praesumimus postulare. Gravis conditio: Qui odit fratrem suum homicida est . Occidis aliquis fratrem tuum, nisi dimittis ei, sed desideras mortem ejus, et dicis D
Abbreviated transcription (Latin):
illas peteret que in p̃senti uita ꝑficiunt᷑:
& ad pͥmas consequendas in beata uita ne¬
cessarie sunt. S attende quod postulator
iste ita caritate feruet: ut quę postĩora
st̃ & transitoria obliuiscens: ad antiora
& semꝑ manentia toto animi desid̾io ane¬
let. dicitq hec oro. hoc postulo ut no¬
men tiuui scĩficet᷑: ñ ut scm̃ sit quod ñ
scm̃ ẽẽ impossibile ẽ. Hoc enĩ ociosũ eẽt:
s ut ab om̃ĩb ᷤ c oͥgnoscat᷑. id ẽ ita in illis
innotescat dsͥ ñ ut existiment aliquid
sanctiꝰ. qͦd magis offencde timeant. Nunc¬

Expanded text:
illa peteret, quae in praesenti vita proficiunt, illa peteret, quae in praesenti vita proficiunt, et ad praemia consequenda in beata vita necessaria sunt. Sed attende quod postulator iste ita charitate fervet, ut quae posteriora sunt et transitoria obliviscens, ad anteriora et semper manentia toto animi desiderio anhelet; dicitque, Haec oro, haec postulo, ut nomen tuum sanctificetur, non ut sanctum sit, quod non sanctum esse impossibile est. Hoc enim otiosum esset, sed ut ainnotescat Deus, ut non existiment aliquid sanctius, quod magis offendere timeant. N
Abbreviated transcription (Latin):
quib mundare debent manus sacerdos ⁊ leui¬
ta tractaturi dñca sacram̃ta. Hoc officio
usus est dñs. qͥndo facta cena cũ disci¬
pulis linteo se p̾cinxit. & mittens aqͣm
in pelium pedes discrpłoꝵ lauit: s linteo
extersit. Una significatio ẽ lintei s ma¬
nutergii. quȩ de lino fiurt: ꝙ multis cas¬
tigationib ꝯ ablutionib ad candorem
ꝑueniunt. Linteo gͦ pedes puluere feda¬
ti priꝰ aqua lauant᷑: dein linteo exter¬
gunt᷑. Sic cũ psalmista dicimꝰ. lauabo
ꝑ singlas noctes idẽ ꝑ singłas offensioes
lectũ meũ. id ẽ conscientiam meam. in
qua sanꝰ quiesco. eger laboro: & cũ apło.
castigo corpꝰ meum ꝙ in seruitutẽ redi¬
go. Podem modo ministͥ manꝰ lauant.
E tergunt: cũ omẽn terrenã concupis¬
centiam de oꝑib suis excutiunt.
iaconoꝵ ordo sexto

Expanded text:
quibus mundare debent manus sacerdos et levita, tractaturi Dominica sacramenta. Hoc officio usus est Dominus, quando facta coena cum discipulis, linteo se praecinxit: et mittens aquam in pelvim, pedes discipulorum lavit, et linteo extersit. Una significatio est lintei et manutergii, quae de lino fiunt: et multis castigationibus et ablutionibus ad candorem perveniunt. Linteo ergo pedes pulvere foedati prius aqua lavantur, deinde linteo exterguntur. Sic cum Psalmista dicimus: « Lavabo per singulas noctes id est per singulas offensiones, « lectum meum , » id est conscientiam meam, in qua sanus quiesco, aeger laboro, et cum Apostolo: « Castigo corpus meum, et in servitutem redigo » Eodem modo ministri manus lavant et tergunt ter, cum omnem terrenam concupiscentiam de operibus suis excutiunt. Diaconor
Abbreviated transcription (Latin):
lui talia agunt: regnũ dei ñ consequẽ¬
tur. & si in aliquo supradictoꝵ actu.
siue uoluntate te inuenis: ne usurpe
đm appellare patrẽ. Iure indignabit᷑
aduersus filium diaboli: qui se m̃tit᷑
dđm habere patrẽ. & quis ẽ qui actu
uel uoluntate ñ fecit oꝑa diaboli:
Om̃s quidem peccauerunt. & si dixerimꝰ
qi peccatũ ñ habemꝰ: nos ipso seducimꝰ
sueritas in nob ñ ẽ. Hemo gͦ ad salu¬
tẽ suam dicit pat̾ nr̃ : Absit. Atten¬
de. Sapientia sapient locuta ẽ. Non
dixit cuiꝰ oꝑa fecisti. Alioqͥn om̃s filii
diaboli essemꝰ. S cui oꝑa facis p̃senti¬
in nitens. Ac si dicat. dic turus pater nr̃ pre¬
cogita si in aliquo actu criminalisis: aut
in cͥminali uoluntate. Si talem te inuenis:
Hec desꝑes: descende in cor:peniteat te
peccasse. Muta malã uoluntatẽ: arripe
boni desiłium: iam filius di es. Oꝑa enim
eiꝰ iã uolendo facis. Perfecta uoluntas ani¬
mi reputat᷑ ꝑ oꝑe facti. Dic gͦ audacter.

Expanded text:
qui talia agunt regnum Dei non consequuntur. Quod si in aliquo supradictorum actu vel voluntate te invenis, ne usurpes Deum appellare Patrem. Jure indignabitur adversus filium diaboli, qui se mentitur Deum habere Patrem. Et quis est qui actu vel voluntate non fecerit opera diaboli? Omnes q peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Nemo ergo ad salutem suam dicet Pater noster? Absit! Attende. Sapientia sapienter locuta est; non dixit, cujus opera fecisti, alioquin omnes filii diaboli essemus, sed cujus opera facis innectens, ac si dicat: Dicturus Pater noster, praecogita si in aliquo criminali actu sis, aut in criminali voluntate. Si talem te invenis, ne desperes, descende in cor, poeniteat te peccasse, muta malam voluntatem, arripe boni desiderium, jam filius Dei es. Opera enim ejus jam volendo facis, perfecta voluntas animi reputatur pro opere facti. Dic ergo audacter Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
dis malis appetere ẽ. Hac igit ratione
deuotiꝰ orandũ ẽ: in qua nec extra ultra¬
relinquit᷑ qͦd necessariũ sit. nec intra pos¬
tulat᷑ quod suꝑfluum sit. & credibile ẽ
docuit postulat᷑: si uoci m̃tis concordat
affectꝰ. Docuit siquidem nos orationẽ:
dicens. Non grauent corda ur̃a in crapula
nis doctrinã p̾terire ñ debuit: quȩ ad su¬
pradicta consequenda & conseruanda.
ora patrem tuũ. Qualit̾ orandũ sit pͥꝰ
docet: id ẽ ut exclusis fantasiis t̾rena¬
rum cupiditatũ que ꝑ hostiũ sensuum
psalmistam: Libi dixi cor meuꝰ. & alibi.
S & lingua mea meditabit᷑ iusticiam
qualitꝰ orandũ sit: nisi etiam sciamꝰ quid
orandũ sit. Quid enĩ doceam̃: scire non
possumꝰ dicente apło. Nã quid oremus
sicut oportet nescimꝰ: s sp̃c sc̃s postu

Expanded text:
dis malis aperte est. Hac igitur oratione dis malis aperte est. Hac igitur oratione devotius orandum est, in qua nec extra relinquitur quod necessarium sit, nec intra postulatur quod superfluum. Credibile est docuit postulatur, si voci mentis concordat affectus. Docuit siquidem nos orationem qdicens: Non graventur corda vestra in crapula nis doctrinam praeterire non debuit, quae ad supradicta consequenda et conservanda ora Patrem tuum . Qualiter orandum sit prius docet, id est, ut exclusis phantasiis terrenarum cupiditatum, quae per ostia sensuum Psalmistam: Tibi dixit cor meum ; et alibi: Sed et lingua mea meditabitur justitiam qualiter orandum sit, nisi etiam sciamus quid orandum sit; quod nisi doceamur, scire non possumus, dicente Apostolo: Nam quid oremus, sicut opus e
Abbreviated transcription (Latin):
dũ uitã eternã. siue mali ad sustinen¬
da et̃na supplicia. ꝑpetuo subsistent.¬
Et hic cõplet̾ pars undecima. Amen
am̃. Quasi signacłm ẽ totius simboli.
ac si cdicat. Quic qͥd in his duodecĩ senten¬
tiis continet᷑: necessariũ ẽ ad fidem
que perducit ad speciem:
adeo breuis est adeo
longa. breuis in uer¬
bis. longa in senten¬
tiis: ut nemo sit
est: aut suꝑhabundans.: Totũ hoc in tã
cõpendioss sermone: diligens lector circũ¬
scriptũ inueniet. Nam cum oramus. scĩfi¬
cetur nomen tuum. ut adueniat reg¬
nũ eiꝰ. ut fiat uoluntas eiꝰ sicut in cęlo
y in terra. ut panis cotidianꝰ det̃ nob̾
hodie: ꝑ appetendis bonis ẽ uite fut᷑ẽ
uel presentis. Cum enĩ dicimꝰ dimitre
nob̾ debita nr̃a sic̃ s nos dimittimꝰ debi¬
torib nr̃is: ꝓ dimittendis cõmissis est.
Cum uero supplicamus. ne inducas nos in
tentationẽ s libera nos a malo: ꝑ autan¬

Expanded text:
dam vitam aeternam, sive mali ad sustinendam vitam aeternam, sive mali ad sustinenda aeterna supplicia, perpetuo subsistent. Hic completur pars XII. Amen. Amen quasi signaculum totius est Symboli, ac si dicatur: Quidquid in his XII sententiis continetur, necessarium est ad fidem quae perducit ad speciem adeo brevis est, adeo longa; brevis verbis, longa in sententiis, ut nemo sit est, aut superabundans. Totum hoc in tam compendioso sermone diligens lector circumscripte inveniet. Nam cum oramus, ut sanctificetur nomen Dei, ut adveniat regnum ejus, ut fiat voluntas ejus sicut in coelo et in terra, ut panis quotidianus detur nobis, hoc pro appetendis bonis est vitae futurae vel praesentis. Cum vero dicimus: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris, pro dimittendis commissis est. Cum vero supplicamus ne nos inducat in tentationem, sed liberet nos a malo, pro vitan
Abbreviated transcription (Latin):
apłis firma ꝑseuerat in p̃latis eccłarum:
ẜ inuolabilis ꝑmanet in multitudine
ppłoꝵ: & ñ ea que in cubiculis post cela
terroget. ut inseruone te capiat quid
sentias de luptismo. quid de corꝑe & san
furno hiare s breuiter responde. id crede
de his & ceteris sacramĩtis quod scĩ credide¬
runt. Uel aliter. Credo scõꝵ cõmunionẽ.
id ẽ scõs cõmuniter habere dona celestia:
non quod alter plus altero ñ habeat. qr
feccatoꝵ remissionẽ. Repetendum ẽ credo
renussionẽ peccatoꝵ. uĩ eoꝵ tantũ quȩ ꝑ¬
humilẽ confessionẽ digna satisfactione
nis resurrectionem. Repete credo. Hu¬
mana caro que aliquando animata indie
iudicii resurrectã ẽ. & queque anima cor¬
pori qͦd rexit quatulibet putrefacto.
anima & corꝑe beatificent᷑: & mali du¬
plici contͥtione conterant. & hec est
credo. Mortuoꝵ resurrectiones quȩ &
mors subsecuta ẽ. Generalis uero ista.
resurrectio. seꝑationi anime a corpore

Expanded text:
is ecclesiarum et inviolabilis permanet, et in multitudine populorum, et non ea quae in cubiculis, vel post telas terroget, ut in sermone te capiat, quid sentias de baptismo, quid de corpore et sfurno hiare sed breviter responde: Id credo de his et caeteris sacramentis, quod sancti crediderunt veraciter. Credo sanctorum communionem, id est sanctos communiter habere dona coelestia, non quod alter plus altero non habeat, quia XVII. Peccatorum remissionem. Repetendum est, Credo remissionem peccatorum, humilem confessionem digna satisfactione nis resurrectionem. Repete Credo. Humana caro, quae aliquando animata fuit, in die judicii resurrectura est, et quaelibet anima corpori quod rexit, quantumlibet putrefacto, anima et corpore beatificentur, et mali duplici contritione conterantur. Haec est Credo. Mortuorum resurrectiones, quae amors subsecuta est: generalis vero ista resurrectio separationi animae a corpore
Abbreviated transcription (Latin):
dei accepimꝰ: qͦd sinam̃ adño dicere. pat̾
nrͣ. Quid enĩ iam ñ det filiis petentib.
cũ hoc ipsũ ante dedit ut filii ẽẽnt:
Postremo quanta cura a animũ tan¬
git: ut qui dicit pat̾ aui nr̃ tanto
ꝑari potest. & nota quod diligens doctos
est: qui tã cõpendiosis uerbis idẽ septẽ
notulis siue petitionib uniuersa postu¬
landa cõprehendit. Alioqͥn si ꝑ dispenda
uerboꝵ hoc fecisset: prauũ cor hominis
& instabile. cũ longo sermone teneri ũ
posset. Nã qͥ meditationẽ cordis cũ pat¬
habere potit. Meliora tn sunt quinq
cũ intellectu. quã decẽ milia uerboꝵ
sine sensu. Istoꝵ aut̃ septẽ petitionũ
tres pͥme in p̾senti uita optari possunt
& postulari: s ñ nͥ in beata uita ꝑfici

Expanded text:
Dei accepimus, quod sinamur Deo dicere: Pater noster. Quid enim jam non det filiis petentibus, cum hoc ipsum ante dederit, ut filii essent. Postremo quanta cura animum tangit, ut qui dicit Pater noster, tanto r, et nota quam diligens doctor est, qui tam compendiosis verbis, id est motulis septem sive petitionibus universa postulanda comprehendit. Alioquin si per dispendia verborum hoc fecisset, pravum cor hominis et instabile cum longo sermone teneri non posset. Nam qui meditationem cordis cum Pathabere poterit. Meliora tamen sunt quinque verba cum intellectu, quam decem millia verborum sine sensu. Istarum vero septem petitionum tres primae in praesenti vita operari possunt et postulari, nonnisi in beata
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos seducimꝰ o cetã. S leuia st̃: &que
facile cantũ nos peniteat. ueniam conse¬
cunt. & in cõmuni confiteor deo. deleri
credunt᷑. Petit gͦ liberari & ab his mali
sine quib uita p̾sens ex fragilitate car¬
nis ñ gerit᷑. Aliter. Libera nos amalo:
io ẽ adubolo. Diabolus enĩ p̾c ipue dicit̃
malus: sicut econtra nemo bonꝰ nisi solus
ds. Quia gͦ diabolus fini nr̃o insidiatur
& non curat quales fuerimꝰ s quales cir¬
ca finẽ uitę existamꝰ. in eo arciculo petit
lib̾ari adiabolo. ubi & in beato martino
astare p̾sumpsit. & ut in eo tunc inali
uichii reꝑiat. sic̃ in martino nichil reꝑit.

Expanded text:
i nos seducimus . Sed levia sunt et quae facile, si tantum nos poeniteat, veniam consequuntur, et in communi, Confiteor Deo deleri creduntur. Petit ergo liberari et ab his malis, sine quibus vita praesens ex fragilitate carnis non geritur. Aliter: Libera nos a malo, id est a diabolo. Diabolus enim praecipue dicitur malus, sicut e contrario, nemo bonus nisi solus Deus . Quia ergo diabolus fini nostro insidiatur, et non curat quales fuerimus, sed quales circa finem vitae existamus, in eo articulo petit liberari a diabolo, ubi et B. Martino astare praesumpsit, ut in eo tunc mali nihil reperiat, sicut in beato Martino nihil
Abbreviated transcription (Latin):
siue uolumus siue nolumꝰ: uoluntas
tua fiet. Ideo fiat uoluntas tua. Conce¬
dimus qd ꝓhibere om̃ino ñ possumus
ne forte si aliud uelimꝰ. ñ det᷑ effectut.
ꝙ dampnet᷑ affectus. Ideo ad iungumrꝰ
uoluntatẽ ut remuneres pietatẽ: qui
laudamus & amamus tuã potestatẽ
Ut facias oramus qd̾ te posse non
dubitamus: ut tua bona uoluntate
prauas nr̃as uoluntates compͥmas es
qd̃ male uolumꝰ nos tu autẽ non bene
ni: fieri non ꝑmittas. Quod & fieret. si¬
tua uoluntas minꝰ potens non ẽẽt: nr̃a plꝰ
nisera eẽt. lecirco dñe fiat uoluntas tua
sicut incȩlo &. in terra. In tantũ enim iã¬
ic tua bonitate confidimꝰ: ut de nobis
puis tͥ quam nobis credamꝰ. Propterea
fat uoluntas tua. Nos enim & malum
nt᷑m uelle possumus. tu ñ potes. que nec
ignorantia decipit. nec malitia corrum¬
pit. lccirco dñe. fiat uoluntas tua sicut
incȩlo & in terra.

Expanded text:
sive volumus, sive nolumus, voluntas sive volumus, sive nolumus, voluntas tua fiet. Ideo Fiat voluntas tua. Concedimus quod prohibere omnino non possumus, ne forte si aliud velimus, non detur effectus et damnetur affectus. Ideo adjungimus voluntatem, ut remuneres pietatem, quia laudamus et amamus tuam potestatem; ut facias oramus, quod te posse non dubitamus, ut tua bona voluntate pravas nostras voluntates comprimas, et quod male volumus nos, tu autem bene non vis, fieri non permittas. Quod et si fieret, voluntamisera esset. Ideo, Domine, fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. In tantum enim jam de bonitate tua confidimus ut de nobis plus tibi quam nobis credamus, propterea fiat voluntas tua. Nos enim et malum nostrum velle possumus; tu non potes quem nec ignorantia decipit, nec malitia corrumpit. Idcirco, Domine, fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra.
Abbreviated transcription (Latin):
tatis in ant̾iora se extendens orare debe
largiente ext̾ius compleat᷑:  fi̾at uolu¬
tas tua sicut in cęlo &ẜ in t̾ra. Sicut an¬
głi in cȩlo obediunt: sic obȩdiant hom¬
nes in t̾ra. Et si qui in t̾ra homines pe
gram cȩlum facti sunt. & ad cęlũ men¬
te subleuati sunt: ut in eis uoluntas
tua fiat. umnitent᷑ illos qui adhuc ani¬
mo t̾re inherent & t̾ra sunt. &. p̾cedan
corde qͦ secuturi sunt &. cor ꝑe. Sic gͦ
fiat uoluntas tua sicut incelo & in terra
Ecce concedimus dñe: ut fiat uoluntas
tua sicut in cęlo & in t̾ra. Non resistumꝰ
non renitim᷑. non reluctam᷑. Nos quidẽ
hactens aliud facere uoluimus. aliud
ꝑficere cogitauimꝰ: s consid̾amus mͦ
quia omps uoluntas tua ẽ.&. iccirco
sinitim contra illam. aut potestate tui
constͥngemur. ne qd̾ male uolumꝰ ꝑfici¬
amus: aut patientia tua sinem᷑ ut ꝑe¬
amus. Iccirco dñe non contendimus
tecũ. fiat uoluntas tua. Scimus dñe qͥ

Expanded text:
tatis in anteriora se extendens, orare debet, tatis in anteriora se extendens, orare debet, largiente exterius compleatur. Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra. Sicut angeli in coelo obediunt sic obediant homines in terra. Etsi qui in terra homines per gratiam coelum facti sunt et ad coelum mente sublevati sunt, ut in eis voluntas tua fiat, imitentur illos, qui adhuc animo terrae inhaerent, et terra sunt, et praecedunt corde, quo secuturi sunt corpore. Sic ergo, fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terrae, concedimus, ut fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Non resistimus, non renitimur, non reluctamur; nos quidem hactenus aliud facere voluimus, aliud perficere cogitavimus; consideramus modo, quia omnipotens voluntas tua est; et idcirco si nitimur contra illam, aut potestate tua corrigemur, ne quod male volumus, perficiamus; aut patientia tua sinemur, ut percamus. Idcirco, Domine, non contendimus tecum: Fiat voluntas tua. Scimus, Domine, quia
Abbreviated transcription (Latin):
hensibile.ẽ. qd̾ orit᷑: &. cohibendum est
ne oꝑetur. Iccirco autẽ qd̾ scđm infirmi¬
tatem naturȩ appetimus .&. si culpa non
sit aliquando tamen cohibere debemus:
quia cum aliud iusticia d̃i exigit ad pu¬
mendam culpam aliud infirmitas ad fo¬
uendam natura: patient̾ sustinẽ debemꝰ
lesionem nature ꝓpter impletionẽ iusti¬
cie. Quod autẽ ex uitio appetimꝰ .&. plan¬
gendum ÷ quia orit᷑: & cohibendũ ne ꝑ¬
ficiat᷑ ut fiat qd scriptum. ẽ. Non reg̃¬
net peccatũ in ur̃o mortali corpore.
ꝓpt̾ea ut int̾ra quoq carnis nr̃e regnũ
peccati destruat᷑ .&. regnũ dĩ adueniat
orandũ. ẽ. ut sicut in cȩlo sic & in terra
uoluntas eiꝰ fiat: quia tunc etiã in t̾ra
regnum eius aduenit. si motꝰ carnis qui
ex iusticia non ÷ subiectus rationi non
dominat᷑ s seruit. Cum autẽ homo
cęlum ammȩ suȩ & t̾ram carnis suȩ
regno d̃ĩ subiecerit. tunc affectu cari¬

Expanded text:
hensibile est quo oritur, et cohibendum est hensibile est quo oritur, et cohibendum est ne operetur. Idcirco autem quod secundum infirmitatem naturae appetimus, etsi culpa non sit, aliquando tamen cohibere debemus, quia cum aliud justitia Dei exigit ad puniendam culpam, aliud infirmitas ad fovendam naturam; patienter sustinere debemus laesionem naturae propter impletionem justitiae. Quod autem ex vitio appetimus, et plangendum est quia oritur, et cohibendum ne perficiatur, ut fiat quod scriptum est: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore . Propterea ut in terra quoque carnis nostrae, regnum peccati destruatur et regnum Dei adveniat; orandum ut sicut in coelo, sic et in terra voluntas ejus fiat, quia tunc etiam in terra regnum ejus advenit; si motus, qui ex justitia non est, subjectus rationi non dominatur, sed servit. Cum autem homo coelum animae suae et terram carnis suae regno Dei subjecerit tunc affectu chari
Abbreviated transcription (Latin):
nullo contra dĩ uoluntatẽ nitit᷑: &. quod
in contrariũ moueri sentit. ꝑ uigorem
eiusdẽ iusticiȩ ne effluat moderat᷑. sicut
scͥptũ ẽ. Non mea uoluntas fiat: sed tua.
Sicut enim humanitas in homine dõ
scdm ꝓpͥetatẽ naturȩ mortalis quã por¬
tabat. aliud inferius ꝑ carnis affectum
naturalit̾ penã fugientis uoluit. aliud
suꝑius ꝑ iuditium rationis iustitiã aman¬
tis approbauit: sic nos qd̾ in nobis ex uitio
contra iusticiam dĩ moueri cerminꝰ. uidi¬
tio rationis cohibere debemꝰ. dicentes.
Dñe non nrͣa uoluntas fiat: s tua. Nr̃a enĩ
uoluntas ÷ uoluntas carnis nr̃e. quȩ siue
ex infirmitate naturȩ moueat᷑ nr̃a .ẽ. quia
in nobis: siue ex uitio culpȩ. nr̃a. ẽ. quia
nr̃a quia fecimꝰ fecimus enĩ culpã: porta¬
mus naturam. Idõ qd̾ mouet᷑ ex natura:
&. si aliquando cohibet᷑. numquã imputa¬
tur. In eo autẽ qd̾ mouet᷑ ex culpa & repre¬

Expanded text:
nullo contra Dei voluntatem nititur, et quod nullo contra Dei voluntatem nititur, et quod in contrarium moveri; sentit, per vigorem ejusdem justitiae ne effluat, moderatur, sicut scriptum est: Non mea voluntas, sed tua fiat . Sicut enim humanitas in homine Deo secundum proprietatem naturae mortalis quam portabat, aliud inferius per carnis affectum naturaliter poenam fugientis voluit, aliud superius per judicium rationis justitiam amantis, approbavit; sic nos, quod in nobis ex vitio contra justitiam Dei moveri cernimus, judicio rationis cohibere debemus, dicentes: Domine, non nostra voluntas fiat, sed tua. Nostra enim voluntas, est voluntas carnis nostrae, quae sive ex infirmitate naturae moveatur, nostra est, quia in nobis, sive ex vitio culpae, nostra est, quia nostra, quia fecimus. Fecimus enim culpam, portamus naturam. Ideo quod movetur ex natura, etsi aliquando cohibetur, nunquam imputatur. In eo autem quod movetur ex culpa, et repre
Abbreviated transcription (Latin):
iat uoluntas tua sicut in cęlo & in t̾ra.
Hec ÷ t̾cia petitio. quȩ contra uitium
ire opponit᷑. Qui enim uoluntati diuinȩ
annuit. non uult contendere s humilit̾
subicit se dispositioni iuste: ut in eo eciã
quod contra uoluntatẽ suam agit᷑. aduer¬
sus iudicẽ suũ nullo impatientie siue
mur murationis uitio moueat᷑. Quia enĩ
agnoscit se ꝑpetrasse mala ꝓhibita: pati-¬
ent̾ sustinet mala illata. In qͥb toleran¬
dis &. si caro ꝑ impatientiã mur muris ꝑ¬
turbationẽ suscipit: ratio tam̃ ꝑ consid̾a¬
tionẽ iusticiȩ tranquilla ꝑmanens ad
obȩdientiã se componit. Uoluntas qͥppe
sp̃s. diuinȩ uoluntati ꝑ iusticiã confor¬
mata. hoc qd̾ in sua carne contra ueritatẽ
moueri sentit imꝓbat: &. ut idipsũ quoq
ad consensum ueritatis tranquilletur
exoptat dicens. fiat uoluntas tua sicut
incȩlo. & interra. Hoc qͥppe celũ id÷ ratio.
ꝑ amorẽ iusticiȩ cęlestib conformata. in

Expanded text:
iat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Haec est tertia petitio quae contra vitium irae opponitur. Qui enim voluntati divinae annuit; non vult contendere, sed humiliter subjicit se dispositioni justae, ut in eo etiam, quod contra voluntatem suam agitur adversus judicem suum nullo impatientiae, sive murmurationis vitio moveatur. Quia enim agnoscit se perpetrasse mala prohibita, patienter sustinet mala illata. In quibus tolerandis etsi caro per impatientiam murmuris, perturbationem suscipit; ratio tamen per considerationem justitiae tranquilla permanens, ad obedientiam se componit. Voluntas quippe spiritus divinae voluntati per justitiam conformata, hoc quod in sua carne contra veritatem moveri sentit, improbat et ut ipsum quoque ad consensum veritatis tranquilletur, exoptat, dicens: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra. Hoc quippe coelum, id est ratio per amorem justitiae coelestibus conformata; in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ spm̃ scmͥ nec alibi quietẽ inuenit racio¬
nabilis creatã. Unde in psalmo. Sitiuit
anima mea ad đm uiuum. Et alibi. Con¬
cupiscit & defecit anima mea in atria dĩ.
Sic gͦ distingue. Credo eccłam catholicam
ẽẽ scãm. Accła congregatio fidelium. ca¬
tholica cõmunis int̾pretatur. Ca gͥ congͣ¬

Expanded text:
 sanctum, nec alibi quietem invenit rationalis creatura. Unde in Psalmo: Sitivit anima mea ad Deum fontem vivum . Et alibi: Concupivit et deficit anima mea in atria Domini . Sic ergo distingue: Credo Ecclesiam catholicam esse sanctam. Ecclesia congregatio fidelium, catholica communis interpretatur. Ea
Abbreviated transcription (Latin):
aliquos peccatũ. S qr sine ipso a peccato
Quã tam̃ grãm ñ nisi gratis donat: qr ñ
ta qr cũ postulat non induci in consen
& hec sunt tres morces animȩ inqͦs
precat non induci. Septima ẽ. sed li

Expanded text:
aliquod peccatum: sed quia sine ipso a peccato quam tamen gratiam non nisi gratis donat, quia non ta quod, cum postulat non induci in consensEt hae sunt tres mortes animae, in quas precatur non induci. Septima peti
Abbreviated transcription (Latin):
a corpore uel anima potuit esse diuinitas. quȩ
ubiq ẽ iuxta psalmũ. Si ascendero in cęlũ
tu illic esͥ descendo adinfernũ ades. Si adhuc
plene ñ intelligis: crede. Hec gͦ infirma ip̃i
suꝑant omẽm fortitudinẽ mundi: Tercia¬

Expanded text:
a corpore velamine potuit esse divinitas, quae ubique est juxta Psalmum: Si ascendero in coelum, tu illic es; si decendero in infernum, ades . Si adhuc plene non intelligis, crede. Haec ergo infirma Christi superant omnem fortitudinem mundi. Qua ra
Abbreviated transcription (Latin):
mari in ipsũ ꝑ bonã oꝑatiouẽ acq uolun¬
tatẽ. Si dicat i criminalib peccatis
irrecitus. mendar ẽ. Dũ his seruit non
ꝓficit indm s deficit ađo: ueritati ꝑ
m̃datiũ placere ñ potest: imo m̃tiendo

Expanded text:
mari in ipsum per bonam operationem atque volunmari in ipsum per bonam operationem atque voluntatem. Si dicat hoc criminalibus peccatis irretitus, mendax est; dum his servit, non proficit in Deum, sed deficit a Deo. Veritati per mendacium placere non pot
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑ symbolũ demonstrat᷑. in corde fi¬
deli habet fundam̃tũ: ibiq plene cog¬
noscit eã. qui scrutat᷑ renes & corda.
at legisti corde credit adiusticiã: ore
aut̃ confessio fit ad salutẽ: ñ canĩ ei
qui ꝓfert̃. sed & ei qui audiunt. Nam
cũ multi ꝑ uerba fidem suã alterna¬
tim cognoset̃. auget᷑ caritas: & multi¬
tudinis credentium fit corunũ s aĩa
una. Est gͦ fides & semꝑ corde seruanda:
s cũ oportuerit uoce ꝓmenda. iusta
illud. Non appareas in conspectu di tui
uacuus. Semꝑ enĩ do siñ uoce: uel cor¬
de offerenda ẽ. catholica fides. dicat gͦ
qui audet. Credo in đm. Si uerũ dixe¬
rit beatus ẽ: iustus enĩ ex fide uiuit.¬
enĩ credere ñ sufficit ad iusticiã. qr
& hoc demones credt s contremisẽt.
sed dicit credo indm. Hȩc oratio quen¬
dam ꝓcessum fidelis animȩ significat:
cupiens herere do ꝑ dilectionẽ. & consũ¬

Expanded text:
quae per Symbolum demonstratur, in corde fiquae per Symbolum demonstratur, in corde fidelis habet fundamentum, ibique plene cognoscit eam qui scrutatur renes et corda. At legisti: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio fit ad salutem , sed non tamen ei qui profert, sed eis qui audiunt. Nam, cum multi per verba fidem suam alternatim cognoscunt, augetur charitas et multitudinis credentium fit cor unum et anima una. Est ergo fides, et semper corde servanda, et cum oportuerit voce promenda, juxta illud: Non appareas in conspectu Dei vacuus . Semper enim Deo si non voce, vel corde offerenda est fides. Dicat ergo qui audet: Credo in Deum; si verum dixerit, beatus est: Justus enim ex fide vivitnim credere non sufficit ad justitiam, quia et sic daemones credunt et contremiscunt. Sed dicet Credo in Deum. Haec oratio quemdam processum fidelis animae significat, cupientis haerere Deo per dilectionem, et consum
Abbreviated transcription (Latin):
Et impossibile ẽ sine fide quẽquã placere
d̾o: & si quis ñ ambulat ꝑ fid̾e. nĩ ꝑueniet
ad spẽm. Discat gͦ qͥsquis baptiratus sym
iussores enĩ inde ad dm effecti st̃. cũ pro
eis inbaptismo responderunt. Quaeũq
aut̃ lingua doceant᷑ uel discant: curan
distingentł uident᷑. ut pͥma sit. Credo
iud̃m patrẽ oni potentẽ creatorẽ celi
terre. Scd̾a. Et in iħm xp̃m filium eius
unicũ dñm nr̃m: Tercia. Qui conceptꝰ
est de spũ scõ natus ex maria uirgine.
Quarta. Passus sub pontio pilato cruci¬
firus mortuus & sepultus: descendit ad
inferna. Quinta. Tercia die resurrext
amortuis. Sexta. Ascendit ad cȩlos seds
ad dexterã dei patͥs omĩpotentis. inde
uenturus uidicare uiuos & mortuos.
Septima. Credo in sp̃m scin. Octaua.
Scãm eccłam catholicã. Nona. Scoꝵ
cõmunionẽ. Decima. Remissionẽ pecca¬
coꝵ. Undecima. Carnis resurrectionẽ.
duodecima. uitã ȩternã. Fides quidem

Expanded text:
et impossibile est sine fide quemquam placere et impossibile est sine fide quemquam placere Deo; sed, si quis non ambulat per fidem, non perveniet ad speciem. Discat ergo quisquis baptizatur symbjussores enim inde ad Deum effecti sunt, cum pro eis in baptismo responderunt. Quacunque autem lingua doceantur vel discant curandudistinguendae videntur, ut prima sit: Credo in Deum Patrem omnipotentem, creatorem coeli et terrae. Secunda: Et in Jesum Christum Filium ejus unicum Dominum nostrum. Tertia: Qui conceptus est de Spiritu sancto, natus ex Maria Virgine. Quarta: Passus sub Pontio Pilato, mortuus et sepultus, descendit ad inferos. Quinta: Resurrexit a mortuis. Sexta: Ascendit ad coelos, sedet ad dexteram Dei Patris omnipotentis, inde venturus est judicare vivos et mortuos. Septima: Credo in Spiritum sanctum. Octava: Sanctam Ecclesiam catholicam. Nona: Sanctorum communionem. Decima: Remissionem peccatorum. Undecima: Carnis resurrectionem. Duodecima: Vitam aeternam. Fides quidem
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ip̃i. qͦ iusserat. ite in orbem uniuersum
predicate eugłium. qui crediderit & bap¬
tiratus fuerit saluus erit. qͥ uero ñ cre¬
diderit cõdẽpnabit᷑: ne discors esset fi¬
dei p̾dicatio. in uniuersis apłis. antequã
diuiderent᷑ conuenert̃. comfrã spũalem
confecerunt .i. symbolũ: in qͦ quidem ñ
om̃s partes fidei specialit᷑ cõpleri. sed du
odecĩ tantũ sententias. sicut ipsi duodecĩ
erant. substicuto iã mathia ꝑ uda. ita
ut unusqͥsq suã poneret. Quisquã: Non¬
dumi incanonica seriptura legisse me memi¬
ni. Hee uero ita ꝑnecessarie sunt: ut hiscre¬
ditis. si in aliis non erret. saluari quis possit:
siue his uero nemo ad salutẽ uenerit. post¬
quã ad incelligibilẽ ecatẽ ꝑuenerit. Dicit
athanasius. Hec ẽ fides catholica quã nisi
quisq fidelit̾ firmit̃q crediderit. saluus
esse ñ poterit. fides nãq omĩum bonoꝵ
est fundam̃cum: liumane salutis initiũ.

Expanded text:
tum Christi, quo jusserat: Ite in orbem universum tum Christi, quo jusserat: Ite in orbem universum praedicare evangelium, qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit; qui vero non crediderit, condemnabitur , ne discors esset fidei praedicatio in numerosis apostolis, antequam dividerentur, convenerunt. Confram spiritualem confecerunt, id est symbolum, in quo quidem non omnes partes fidei specialiter complexi sunt, sed XII tantum sententias, sicut ipsi XII erant, substituto jam Matthia pro Juda, ita ut unusquisque suam poneret. Quisquam? nondum in canonica Scriptura legisse me memini. Hae vero pernecessariae sunt, ut his creditis, si in aliis non erret, salvari quis possit, sine his vero nemo ad salutem venerit postquam ad intelligibilem aetatem pervenerit. Dicit Athanasius: Haec est fides catholica, quam nisi quisquis fideliter firmiterque crediderit, salvus esse non poterit. Fides namque omnium bonorum est fundamentum, humanae salutis nuntium,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfunda sc̃. & sacro tecta uelamine:
at tam̃ cũ de fonte bibimus. mitigamꝰ
sitim: & si tocũ fonte gluciamus. Sicut
ergo ppłis ad incelligentiam exponere
solemꝰ. & tu postulas: spũ scõ dictante
dicere tẽptabimus. Et priꝰ de simbolo
agendũ uidet᷑. In symbolo enĩ fidem quã
ad dm̃ habemꝰ. & quã fideles ei simus osten¬
dimus : ut ꝑ dnĩcam orationẽ audatiuspostu¬
lemꝰ. lłic enĩ non nisi fidelib se credit: nec
sũma largit᷑. Infidelis enĩ imporcunus pe¬
titor ẽ: citoq passurus repulsã. Symbo
lum nonĩ ẽ cõpositũ ex sin greca cõpositi¬
one & bolo. Sin.i. cũ. Uñ qͦd nos coniu¬
ga. grecus sininga dicit. Bolus. bucataͤ .i.
quantũ panis uł cibi semel buca capit.
Sicut enĩ multi conuiue cõfram faciunt
id ÷ cõmune conuiuiũ. & unꝰqͥsq ꝑ se ponit.
ita s scĩ apłi fecisse noscunt᷑. Post. ascensi
omẽm docuerat ueritatẽ impleturi manda¬

Expanded text:
profunda sunt, et sacro tecta velamine. profunda sunt, et sacro tecta velamine. Attamen cum de fonte bibimus, mitigamus sitim, etsi totum fontem non glutiamus. Sicut ergo populis ad intelligentiam exponere solemus et tu postulas, Spiritu sancto dictante, dicere tentabimus. Et prius de Symbolo agendum videtur. II. In Symbolo enim fidem quam ad Deum habemus, et quam fideles ei simus ostendimus, ut per Dominicam Orationem audacius postulemus. Jesus enim non nisi fidelibus se credit, nec nisi summa largitur. Infidelis autem importunus petitor est, citoque passurus repulsam.n est compositum ex syn graeca praepositione et bolo. Syn, id est cum, unde quod nos conjuga, Graecus synjuga dicit. Bolus bucata est, id est quantum panis vel cibi bucca simul capit. Sicut ergo multi convivae confram faciunt, id est commune convivium, et unusquisque pro se ponit, ita et sancti apostoli fecisse noscuntur. Post Ascensioancti, qui eos omnem docuerat veritatem, impleturi manda
Abbreviated transcription (Latin):
la est. Qd̃ enĩ confert &. ꝓdest ad aliquid:
bonũ ÷ etiã si insemetipso ñ ÷. Quaꝑꝑ ue
int pena minor ut maior pena uitetur:
& hoc bonum ÷ tamen ex eo qd̾ bonu᷑ ñ est.
ꝑpenam enĩ lib̃amur a pena: &. expedit ad
tempus sentire qd̾ molestũ sit. ne semper
sentire oporteat qđ intolerabile sit. Hoc
autẽ bonum tuuꝰ oꝑat᷑ ex eo qd̃ ñ eꝰ bonũ
tuũ. ille qͥẽ uerum bonũ tuum: oꝑat᷑us
pꝰmodum aliud bonũ tuũ qd̾ non solum.
ꝑ ipsum sit s ex ipso. Primum enĩ ex pena
tua oꝑatur lib̃ationẽ tuam: post modũ
ex dulcedine sua oꝑatur gaudiũ tuuꝰ.
Tamen ut᷑biq unus & idem ipse. hinc
qui oꝑatur: illinc & qui oꝑatur &. ex
quo operatuR.
cibi exposita cransinicterem. sicut
in eccłiis soleo predicare: postulauit fra¬
ternitas tua. Moderato siquidem usus
es temꝑamento. Quis enĩ plene aut in¬
celligere aut exponere potest dnĩcam
dictauit: Symboli quippe sacram̃ta

Expanded text:
la est. Quod enim confert et prodest ad aliquid, la est. Quod enim confert et prodest ad aliquid, bonum est etiam si in semetipso non est. Quapropter venit poena minor ut major poena vitetur, et hoc bonum est, tamen, ex eo quod bonum non est. Per poenam enim liberamur a poena, et expedit ad tempus sentire quod molestum sit, ne semper sentire oporteat quod intolerabile sit. Hoc autem bonum tuum operatur ex eo quod non est bonum tuum ille, qui est verum bonum tuum; operaturus postmodum aliud bonum tuum, quod non solum per ipsum sit, sed ex ipso. Primum enim ex poena tua operatur liberationem tui, postmodum ex dulcedine sua operatur gaudium tuum. Tamen utrobique unus et idem ipse hinc qui operatur; illinc et qui operatur, et ex quo operatur.tibi exposita transmitterem, sicut in ecclesiis soleo praedicare, postulavit fraternitas tua. Moderato siquidem usus es temperamento. Quis enim plene aut intelligere aut exponere potest Dominicadictavit? Symboli quoque sacramenta