comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
titandu putant. Oraciones faciunt ad sose.
ꝑdiẽ quaqua uersum circuit. ad lunãꝑ
noctt̃ si apparet. si aut̃ ñ apparet. ad aqͥ¬
loniã partẽ. qua sol cũ occidit adorientẽ
reuertit᷑. stant orantes. Pecc.
unt gentis aduerse. quã dogmatitantes
esse hominib mixta. omnẽ carnẽ ñd̃i .s
malȩ mentis ꝑͣhibent opificũ. quȩ acontͣ¬
rio principio dõ coȩtna esse aiunt carna¬
lem c̃cupiscentiã qua caro c̃cupiscit adũ¬
sus sp̃m. ñ exuiciata in primo homine na¬
t᷑a nob̃ inesse infirmitatẽ. s sub̃am uolũt
ẽe c̃trariã sic nob̃ adherentẽ ut quando
lib̾amͣ atq purgam᷑. separet᷑ a nob̃. ut ĩsua
nat᷑a ⁊̃ ipsa mortalit᷑ uiuat. easq duas aĩ¬
mas ł duas mentes. unã bonã. altẽrã ma¬
ia in uno homine int̾se. habere c̃flictũ
quando caro c̃cupiscit adu̾sus spm̃. ⁊ sp̃c¬
adu̾sus carnẽ. nec in nob̃ sanatũ ħ uiciũ
sicut in nos dmꝰ numquã futurũ. s a nobis

Expanded text:
tizandum putant. Orationes faciunt ad solem per diem, quaqua versum circuit: ad lunam per noctem, si apparet; si autem non apparet, ad aquiloniam partem, qua sol cum occiderit, ad orientem revertitur, stant orantes. Peccatunt gentis adversae: quam dogmatizantes esse hominibus mixtam, omnem carnem non Dei, sed malae mentis perhibent esse opificium, quae a contrario principio Deo coaeterna est. Carnalem concupiscentiam, qua caro concupiscit adversus spiritum, non ex vitiata in primo homine natura nobis inesse infirmitatem; sed substantiam volunt esse contrariam, sic nobis adhaerentem, ut quando liberamur atque purgamur, separetur a nobis, et in sua natura etiam ipsa immortaliter vivat: easque duas animas, vel duas mentes, unam bonam, alteram malam, in uno homine inter se habere conflictum, quando caro concupiscit adversus sps carnem . Nec in nobis sanatum hoc vitium, sicuti nos dicimus, nunquam futurum: sed a nobis
Abbreviated transcription (Latin):
sitan posui qđ ñ puto. utrũ om̃s sint utiq nes¬
cio.⁊ ideo qđ us me loquente finiri ñsaltem
potest me cognoscente c̃p̃hendi. Audiui serip¬
sisse de heresib scm̃ ieronimũ.s ipsũ eiꝰ opꝰcu¬
su nec innr̃a bibliotheca inuenire: potiumus
nec unde. possit accipiscimꝰ. Certissimꝰ homo¬

Expanded text:
sitan posui, quod non puto, utrum omnes sint utique nessitan posui, quod non puto, utrum omnes sint utique nescio. Et ideo quod vis me loquente finiri, non saltem potest me cognoscente comprehendi. Audivi scripsisse de haeresibus sanctum Hieronymum, sed ipsum ejus opusculum nec in nostra bibliotheca invenire potuimus, nec unde possit accipi, scimus. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
me: ⁊ ex qͥb intelligunt᷑ ⁊ͣ illa. uel cuncta. ł
pene cuncta pendere. Ecce quã multas com¬
memorauimꝰ hereses. nec tam modu tuȩ pꝰ¬
tulationis impleuimꝰ. Ea qͦ enim xpͣiana
religio ut u̾bis tius utar heredita ꝓͥmissȩ nom̃
accepit. quȩ hereses ortȩ sint. quomͦ c̃memora¬
re om̃s potui. qui om̃s nosse. ñ potui : Qđ ideo
existimo. quia nullus eoꝵ quox de hac re scripta
legiom̃s posuit. Quando quidẽ inueni apud
aliũ. quas apud aliũ ñ inueni ⁊ rursus aput is¬
tũ quas ille ñ posuit. Ego aut̃ ꝓpt̃ca plures qͣm
ipsi posui. quia collegi ex om̃ib quas om̃s aput
singulos ñinueni. additis ⁊̃ his quas ipse recołes
aput ulłu cix inuenire ñ potui. Unde m̾itoc̾¬
do nec potuisse om̃s. quia nec om̃s qͥ de haere
scripserunt legere potui. neq hoc quẽ quam
coꝵ iato fccisse. quos legi. Postremo ⁊̃ si om̃s for¬

Expanded text:
me, ex quibus intelliguntur etiam illa vel cuncta, vel me, ex quibus intelliguntur etiam illa vel cuncta, vel pene cuncta pendere. Ecce quam multas commemoravimus haereses, nec tamen modum tuae postulationis implevimus. Ex quo enim christiana religio, ut verbis tuis utar, haereditatis promissae nomen accepit, quae haereses ortae sint, quomodo commemorare omnes potui, qui omnes nosse non potui? Quod ideo existimo, quia nullus eorum quorum de hac re scripta legi, omnes posuit: quandoquidem inveni apud alium, quas apud alium non inveni; et rursus apud istum, quas ille non posuit. Ego autem propterea plures quam ipsi posui, quia collegi ex omnibus, quas omnes apud singulos non inveni, additis etiam quas ipse recolens apud ullum illorum invenire non potui. Unde merito credo nec me posuisse omnes; quia nec omnes qui de hac re scripserunt, legere potui, neque hoc quemquam eorum video fecisse quos legi. Postremo etiamsi omnes for
Abbreviated transcription (Latin):
posteriorib suis scriptis hoc inuenit᷑ docert
scło nullũ omnino habere peccatũ. ⁊ erhis
eccłam xp̃i in hac mortalitatr ꝑfici
ut sit omnino sine macula ⁊ ruga. quasi
ñ sit xỹi eccła quȩ toto t̾rax orbe clamat
addm. dimittr: nob̃ debita nr̃a. Paruulos
⁊̃ negant scd̾m ada carnalit᷑ natos c̃taguĩ
mortis apͥma natiuitate c̃trahere. Sic enĩ
cos sine ullo peccati originalis uinculo as¬
scrunt nasci. ut ꝓͥsus ñsit qđ cis oporteat
scda natiuitatr dimitti.s eos ꝓpt̾ra bapti¬
⁊ ari. ut regeneratione adoptati admittan¬
t᷑ ad regnũ dĩ de bono in melius translati.
ñ ista rrgrneratione ab aliquo malo obliga¬
tionis uetrris absoluti. Nam & si ñ baptilent᷑
ꝓmittunt eis extͣ regnũ quidẽ dĩ. s tam̃ etnã
dicunt ⁊̃ sinͣ percass: cͣorpore moriturũ. neq
ita mortuũ merito culpȩ s c̃dicione nat᷑ȩ
Obicuint᷑ eis ⁊ alia ñ nulla. s ista sunt maxi¬

Expanded text:
posterioribus suis scriptis hoc inuenitur docereposterioribus suis scriptis hoc inuenitur doceresaeculo nullum omnino habere peccatum et ex his ecclesiam Christi in hac mortalitate perfici, ut sit omnino sine macula et ruga, quasi non sit Christi ecclesia, quae toto terrarum orbe clamat ad deum: dimitte nobis debita nostra. paruulos etiam negant secundum Adam carnaliter natos contagium mortis prima natiuitate contrahere. sic enim eos sine ullo peccati originalis uinculo asserunt nasci, ut prorsus non sit quod eis oporteat secunda natiuitate dimitti, sed eos propterea baptizari, ut regeneratione adoptati admittantur ad regnum dei, de bono in melius translati, non ista regeneratione ab aliquo malo obligationis ueteris absoluti. nam etiam si non baptizentur, promittunt eis extra regnum quidem dei, sed tamen ore moriturum, neque ita mortuum merito culpae, sed conditione naturae. Objiciuntur eis et alia nonnulla, sed ista sunt maxi
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc tam̃ existimantes ipso adiuuante: ꝑ suã
legẽ atq doctrinã. ut discamꝰ quȩ facere:
quȩ saꝑe. debeamꝰ. Non aut̃ ad hoc ꝑdonũ sp̃e¬
sui ut quȩ didicerimꝰ esse facienda faciamũ.
ac ꝑ hoc diuinitꝰ nob̃ dari scientiã cͣfitent᷑
qua ignorantia pellit᷑. saritatẽ aut̃ darinc¬
gant. qua pie uiuit᷑. scilicet cũ sit dĩ donũ
scientia quȩ sine caritate inflat ñsit donũ
di ipsa caritas quȩ ut scientia ñ inflet edi¬
ficat. Destruunt ⁊ orationes quas facit ȩccła
siue ꝓinfidelib ⁊ doctrinȩ dĩ resistentib ũ
c̃uertant᷑ ad cũ: sue ꝓfidelib ut augrat᷑
in eis fides⁊ ꝑseuerent in eo. łł ec quippe ñ
ab ipso dari. s a se ipsis homines habere con¬
tendunt. grãm dĩ qua lib̾amͣ ab impietate
dicentes. sed merito nr̃o dari. Quod qͥdem
pelagius in episcopali iudicio palestino d̃ap¬
nari metuens. dampnare ẽpulsus est. s in

Expanded text:
ad hoc tantum existimantes ipso adiuuante per suam ad hoc tantum existimantes ipso adiuuante per suam legem atque doctrinam, ut discamus quae facere et quae sperare debeamus, non autem ad hocsui ut quae didicerimus esse facienda faciamus. ac per hoc diuinitus nobis dari scientiam confitentur, qua ignorantia pellitur, caritatem autem dari negant, qua pie uiuitur, I ut scilicet, cum sit dei donum scientia, quae sine caritate inflat, non sit dei donum ipsa caritas, quae, ut scientia non inflet, aedificat. destruunt etiam orationes, quas facit ecclesia siue pro infidelibus et doctrinae dei resistentibus, ut conuertantur ad eum, sine pro fidelibus, ut augeatur in eis fides et perseuerent in eo. haec quippe non ab ipso accipere, sed a se ipsis homines habere contendunt, gratiam dei, qua libera- I mur ab impietate, dicentes secundum merita nostra dari. quod quidem Pelagius, in episcopali iudicio Palaestino damnari metuens, damnare conpulsus est, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
& qua diffundit᷑ caritas in cordib nr̃is. ut fi¬
des ꝑdilectionẽ oꝑet᷑. Interim inimici sunt.
ut sine hac posse hominẽ credant facere omia
arica mandata. cũ si hoc u̾ũ esset. frustra d̃ns
dixisse uiderct᷑. sine me nichil potestis facere.
Demq pelagius a fr̃ib increpatꝰ qđ nichil tͥbu¬
eret adiutorio gr̃ȩ dĩ ad ciꝰ mandata facien¬
da correptioni eo hactenꝰ cessit. ut ñ eã libero
arbitrio p̃poneret. s: infideli calliditatr. subpo¬
neret dicens. ad hoc cã dari hominib. ut quȩ
facere ꝑ liberũ iubent᷑ arbitriũ facilius possĩt
implere ꝑ grãm. Dicendo utiq ut facilius pos¬
sĩt. uoluit ẽdi. ̃ si difficilius. tamͣ posse homi¬
nes sine gr̃a deica facere iussa deica. Illã uͦ
grãm dĩ sine qua nichil boni possumꝰ facert
ñesse dicunt nͥ in libero arbitrio. qđ nullis suis
pͣcedentib meritis ab illo accepit nr̃a natura.

Expanded text:
, et qua diffunditur charitas in cordibus nostris , ut fi, et qua diffunditur charitas in cordibus nostris , ut fides per dilectionem operetur , in tantum inimici sunt, ut sine hac posse hominem credant facere omnia divina mandata: cum si hoc verum esset, frustra Dominus dixisse uideretur: sine me nihil potestis facere. denique Pelagius a fratribus increpatus, quod nihil tribueret adiutorio gratiae dei ad eius mandata facienda, correctioni eorum hactenus cessit, ut non eam libero arbitrio praeponeret, sed infideli calliditate subponeret, dicens ad hoc eam dari hominibus, ut quae facere per liberum iubentur arbitrium facilius possint implere per gratiam. dicendo utique: "ut facilius possint t" uoluit credi, etiam si difficilius, tamen posse homines sine gratia diuina facere iussa diuina. illam uero gratiam dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in libero arbitrio, quod nullis suis praecedentibus meritis ab illo accepit nostra natura,
Abbreviated transcription (Latin):
belianos ł abeloitas eos nos possumꝰ dicere.
Non miscebant᷑ uxorib ⁊ eis tam̃ sine uxori¬
b iuuere. sectȩ ipsius dogmatȩ. nͣlicebat.
Alas gͦ ⁊ femina sub cͣtinentiȩ ꝓfessione simul
habitantes. puerũ ⁊ puelła sibi adoptabant
in eiꝰdẽ c̃iunctionis pacto successores suos fu¬
turos. aAlorte p̃uentis quibq singulis alii sub¬
rogant᷑. dũ tͣn duo duob disparis sexus in illi¬
us domꝰ societate succederent. Utͦlibet qͥppe
parentr. defuncto uno remanente: usq ad eiꝰ
quoq obitũ filii seruiebant. Post cuiꝰ mortẽ
̃ ipsi puerũ ⁊ puclła simł adoptabant. nec
umquã eis deffuit unde ad optarent gene¬
rantib circũquaq uicinis ⁊ filios suos mope̾
ad sprm hereditatis alienȩ libent̃ dantib Pe¬
lagioꝵ ẽ heresis hoc tẽꝑe omniũ rerentissi¬
ma a pelagio monacho exorta.quȩ magistrũ
⁊̃ nuncupent᷑. łti d̃ĩ gr̃x. quap̃destinati sumꝰ
mouenit ad me nͥ fucrit cidatũ apatre meo

Expanded text:
belianos vel Abeloitas eos nos possumus dicere. Non miscebantur uxoribus, et eis tamen sine uxoribus vivere sectae ipsius dogmate non licebat. Mas ergo et femina sub continentiae professione simul habitantes, puerum et puellam sibi adoptabant in ejusdem conjunctionis pacto successores suos futuros. Morte praeventis quibusque singulis alii subrogabantur: dum tamen duo duobus disparis sexus in illius domus societate succederent. Utrolibet quippe parente defuncto, uno remanenti, usque ad ejus quoque obitum filii serviebant. Post cujus mortem etiam ipsi puerum et puellam similiter adoptabant. Nec unquam eis defuit unde adoptarent, generantibus circumquaque vicinis, et filios suos inopes ad spem haereditatis alienae libenter dantibLAGIANORUM est haeresis, hoc tempore omnium recentissima a Pelagio monacho exorta. Quem magistrum nuncupentur. Hi Dei gratiae, qua praedestinati sumus mo venit ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o. Qd̃ paulopost dixi nrm est enim
creilere: ⁊ uelle illius aut̃ dare creden¬
tib ⁊ uolentib facultatem bene oꝑan
de regula ⁊ utrumq ipsius est. quia ip¬
se pͣparat uoluntatem: ⁊ utrumque
nr̃m. quia non fit nisi uolentib nobis.
le possumus nsi uocemͣ. ⁊ cũ post uoca¬
tionem uoluerimus. non sufficit uolun¬
tas nr̃a ⁊ cursus noster: nisi ds ⁊ uires cur¬
rentib p̃beat ⁊ ꝑducat quo uocat. Aede¬
inde subiuxi. Mamfestum est gͦ non
uolentis neq currentis. s miserentis est

Expanded text:
od paulo post dixi: nostrum est enim credere et uelle, illius autem dare credentibus et uolentibus facultatem bene operaea regula et utrumque ipsius est, quia ipse praeparat uoluntatem, et utrumque nostrum, quia non fit nisi uolentibus nobis.le possumus, nisi uocemur, et cum post uocationem uoluerimus, non sufficit uoluntas nostra et cursus noster, nisi deus et uires currentibus praebeat et perducat, quo uocat, ac deinde subiunxi: manifestum est ergo non uolentis neque currentis, sed miserentis dei
Abbreviated transcription (Latin):
cionem ut dicerem. non enim elrgit ds
oꝑa cuiusquam inpͣscientia quȩ ipse da¬
turus est. ẜ fidem elegit in pͣscientia. ut
nondum diligentius quesiueram. nec
adhuc inueneram. qualis sit electio
quam donet᷑. Pinde qđ continuo dixi.
dem inter. dĩ munera reꝑiri quȩ dant᷑
in eodem sp̃u. Utrumq gͦ nostrum est.

Expanded text:
ionem, ut dicerem: non ergo elegit deus opera cuiusquam in praescientia, quae ipse daturus est, sed fidem elegit in praescientia, ut, m consequeretur, nondum diligentius quaesiueram nec adhuc inueneram, qualis sit electio quam donetur. proinde quod continuo dixi: dem inter dei munera reperiri, quae dantur in eodem spiritu. utrumque ergo nostrum est
Abbreviated transcription (Latin):
expͥmunt᷑. incorpore tota facilitate ꝑ discere¬
qͣm debui. Nonꝑuenire ista ad noticiã demo
nũ ꝑñnulla ⁊̃ exꝑimenta c̃ꝑtũ est. s utrũ sig¬
na queda dent᷑ excorpore cogitantiũ ill sen¬
sibilia nos auͣ latentia analia ui: ⁊ easpiritali
ista cognoscant. aut difficillime pot̾ ab ho¬
minib aut om̃ino ñ pot̾ inurniri. Hic lib̾sic
ones sex quas ꝓposuit amitꝰ quid̃a quẽ cu¬
piebã fieri xp̃ianũ ut contͣ paganos sol¬
uerent᷑. p̃sertĩ quia ñnullas r&r aporphi¬
berrima est. harũ questionũ disputaciones
in unũ librũ ẽtuli ñ plicũ. cuiꝰ est titulus
Sex questiones contͣ paganos expositȩ.
Far aũ pͥma ẽ de resurrectione. i detẽpo¬

Expanded text:
exprimuntur in corpore, tota facilitate perdisceexprimuntur in corpore, tota facilitate perdiscequam debui; nam pervenire ista ad noticiam demononnulla etiam experimenta compertum est. Sed utrum signa quaedam dentur ex corpore cogitantium illis sensibilia, nos autem latentia, an alia vi et ea spirituali ista cognoscant, aut difficillime potest ab hominibus, aut omnino non potest inveniri. Hic liber siones sex, quas proposuit amicus quidam, quem cupiebam fieri christianum, ut contra Paganos solverentur, praesertim quia nberrima est fama. Harum quaestionum disputationes in unum librum contuli, non prolixum, cujus est titulus: Sex quaestiones contra Paganos expositae. Earum autem prima est de resurrectione; se
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ maxime adu̾sus pͣsentes eosđe donatistas¬
ones rerũ necessariarũ qͦdã b̾uiario colletã
ꝓmisimꝰ. Commonicio donatistarũ. de¬
s maximianistis lib̃ UII US.
ũ uiderẽ multo ᷤ loquendi labore impe¬
diri adiscendo qͣm nichil racionis ati:
ueritatis habeat pars donati. libelłub̾uissi¬
mũ feri qđ eos de solis maximianistis ãmo¬
nendos putaui. ut possit facilitate descri¬
bendi inmanꝰ pluriũ ꝑurnire. ⁊ ipsa subre¬
uitate facilius cͣmendari memorie cui ti¬
tułu inposui ãmonitio donatistax de mar̾¬
iuanistis. Hic lib̃sic ĩcip̃. Quicũq całupni¬
is hominũ ⁊ cͥminationib mouemͣ¬
De diuinatione demonũ lib̃ uiius.
eRide tempꝰ accidit mͥ ex quada dispu¬
tacione neressitas ut de diuinatione de¬
monũ libelłu scriberẽ cuiꝰ titulus iste ipse c̃
Inscius aut̃ quoda loco uͥ dixi demones aliqͣn
hominũ dispositiones ñsołu uoce platã u̾ũ
ĩ cogitacione ꝑceptas. cũ signa qͣda exanimo

Expanded text:
em Donatistarones rerum necessariarum quodam breviario collectas permisimus. Admonitio Donatistarum de Maximianistis lib. II.um uiderem multos legendi labore inpediri a discendo, quam nihil rationis atque ueritatis habeat pars Donati, libellum breuissimum feci, quo eos de solis Maximianistis admonendos putaui, ut posset facilitate describendi in manus plurium peruenire et ipsa sui breuitate facilius commendari memoriae, cui titulum inposui: admonitio Donatistarum de Maximianistis. Hic liber sic incipit: Quicumque calumniis hominum et criminationibus mouemDe Divinatione Daemonum, liber unus. Per idem tempus accidit mihi ex quadam disputatione necessitas ut de Divinatione Damonum libellum scriberem, cujus titulus iste ipse est. In ejus autem quodam loco ubi dixi: Daemones aliquando et hominum dispositiones non solum voce prolatas, eciam cogitacione conceptas, cum signa quedam ex anima
Abbreviated transcription (Latin):
quos pagam colurrunt necessariũ esse arbi¬
trent᷑. ⁊ quia ꝓhibent᷑ mala ista exoriri atu:
abundare c̃tendunt. Sequentes aũ qͥnq
aduersus eos locunt᷑ qui fatent᷑ ħmala. nerde¬
fuisse umquã. nec defut᷑a mortalib ⁊ ea ñ par¬
ua. nͨ magna. locis temporib ꝑso nisq uan¬
ari. s cłox multoꝵ cultũ qͦ eis sacͥficat᷑ ꝑꝑ uitã
anȩ adu̾sarie: refellunt᷑. S nequisquã nos ali¬
ena tantũ redarguisse. ñ aũ nr̃a asseruisse rep̃¬
hentłet. id ag̃ pars altera oꝑis huĩ qͣ librisxxu

Expanded text:
olere consuerunt, necessarium esse arbitrentur et, quia prohibentur, mala ista exoriri atque abundare contendunt. sequentes autem quinque aduersus eos loquuntur, qui fatentur haec mala nec defuisse umquam nec defutura mortalibus et ea, nunc magna nunc parua, locis, temporibus personisque uariari, sed deorum multorum cultum, quo eis sacrificatur, gioni adversariae refelluntur. 2. Sed ne quisquam nos aliena tantum redarguisse, non autem nostra asseruisse reprehenderet; id agit pars altera operis hujus, quae libris du
Abbreviated transcription (Latin):
E pͣsentia dĩ scripsi librũ uͥnra inten¬
cio c̃tͣ heresim pelagianã maxime in¬
uigilat. Non expͣsse nominatã. s in eo ⁊̃ de
p̃sentia nat᷑e quãd̃m summũ⁊ uerũ dicimꝰ
⁊ de tẽplo ciꝰ oꝑose ac subtilit disputat᷑. ħ lib
sic incipͣ. fateor frͣ. dilectissime dardane.
Contra pelagianũ & celestinũ de grͣax¬

Expanded text:
esentia Dei scripsi librum, ubi nostra intentio contra haeresim Pelagianam maxime vigilat, non expresse nominatam: sed in eo etiam de praesentia naturae, quem Deum summum et verum dicimus, et de templo ejus operose ac subtiliter disputatur. Hic liber sic incipit: Fateor me, frater dilectissime Dardane. CAPUT L. Contra Pelagium et Coelestium, de Gra
Abbreviated transcription (Latin):
ua. Ite quoda loco dixi qđ disciplinis libera¬
respondere de quib dã disciplinis ⁊̃ imꝑitos
ubi hec in mutabilia uere cͣspiciunt. ñquia
ca nouerant aliquando & obliti sunt quod
platoni ł talib uisum est. contra quoꝵ opi¬
nionem quanto ꝓ suscepto opere dabatur
occasio in libro duodecimo de trinitate dis¬
serui. ł oc opus sic incipit. Uoluenti michi
multa. ac uaria mecum.
ost libros soliloquioꝵ iam de agro
mediolanũ reuersus scripsi librũ de ĩ

Expanded text:
uiorum dixi, quod disciplinis liberao vera respondere de quibusdam disciplinis imperitos ubi haec inmutabilia uera conspiciunt. non quia ea nouerant aliquando et obliti sunt, quod Platoni uel talibus uisum est. contra quorum opinionem, quantum pro suscepto opere dabatur occasio, in libro duodecimo de trinitate disserui. Hoc opus sic incipit: Volucnii mild multa ac uaria mecum. VS. Post libros Soliloquiorum iam de agro Mediolanium reuersus scripsi librum de i
Abbreviated transcription (Latin):
gentib p̾termissȩ sunt cumulo quoq
obliuionis adiuncto. In ħ gͦ dicicertis
q ordinatissimam distributionẽ tem¬
porum ppłs ille tenebat᷑. qui testamen¬
tum uetus accepit. Tamen ineo tanta
p̾dicatio ⁊ pͣmnciatio noui testamen¬
ti est. ut nulla in euangelio atq apos¬
tolica disciplina repperiant᷑ quamuis
arilua ⁊ diuina p̃cepta ⁊ ꝓmissa quȩ il

Expanded text:
gentibus praetermissae sunt cumulo quoque obliuionis adiuncto. In hoc dixi: certis que ordinatissimam distributionem temporum populus ille tenebatur, qui testamentum uetus accepit; tamen in eo tanta praedicatio et praenuntiatio noui testamenti est, ut nulla in euangelio atque apostolica doctrina reperiantur quamuis ardua et diuina praecepta et promissa, quae il
Abbreviated transcription (Latin):
plina repꝑiant᷑ quã uis ardua ⁊ diuina
pͣcepta ⁊ ꝓmissa quȩ illis libris ueterib
desunt. Quid enim est qđ in sermone
euangelico in monte dñs dicit. Audis¬
tis quia dictum est antiquis. ẜ ego di¬
co uobis hoc siml ipst amplius precep
quam p̃ceptum est millis uettrib libn.¬
Or inde regnum celox illi populo fuissẽ
ꝓmissum non legimꝰ in his quȩ ꝓmissa s̃
legr data ꝑ moysen in montr syna qd
figuratũ dicit apłs ꝑ ancillam sarr ⁊ fi¬
lium eiꝰ.s. ⁊ ĩ figuratum est: nouũ ꝑ ip¬
sam saram ⁊ filium tiꝰ. ꝓinde figuratr
discutiant᷑ om̃ia ibi ꝓphetata. repꝑiun¬
t᷑ om̃ia quȩ sunt p̾sentata łexpectant᷑

Expanded text:
quamuis ardua et diuina praecepta et promissa, quae illis etiam libris ueteribus desint. quid est enim, quod in sermone euangelico in monte dominus dicit: audistis, quia dictum est antiquis hoc; ego autem dico uobis hoc, si nil ipse amplius praecepit, quam praeceptum est in illis ueteribus libris? deinde regnum caelorum illi populo fuisse promissum non legimus in his, quae promissa sunt lege data per Moysen in monte Sina, quod aefiguratum dicit Apostolus per ancillam Sarae et filium ejus: sed et ibi figuratum est et Novum per ipsam Saram et filium ejus . Proinde si figurae discutiantur, omnia ibi prophetata reperiuntur, quae sunt praesentata, vel exspectantur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetiea: tuangelica.⁊ apostolica refe¬
runtur: Item qđ dixi trib modis in scrip¬
turis scĩs filiox nomen accipit᷑ minus
consideratr dictum est. Et alios enim

Expanded text:
phetica et euangelica et apostolica referuntur. Item quod dixi: tribus modis in scripturis filiorum nomen accipitur, minus considerate dictum est. et alios enim
Abbreviated transcription (Latin):
mundus qui erat inphytonissa potuerit
agere ut samuel asaule uideret᷑ & loqͥ¬
ret᷑ cũ eo. Quarta de eo qđ scriptũ est.
intrauit rex dauid ⁊ sedit ante dñm.
tu male fecisti occiderr filium eiꝰ. E oc
opus sic incipit. Gratissima plane atq
uoc uber contra epłam manichei qͣm
uocant fundamenti principia eiꝰ sola
red arguit. s in ultimis illius partib am
ubi affirȩ sunt. quib tota subuertit:
⁊ quib c̃mouerer si quando contrato¬
tam scribert uacass. łł ic lib̾ sic incipit.
Unum uerũ dm omp̃tm. Dt agone
xp̃iano liber U8¬
latino ineruditis humili sermone c̃scrip¬
tus est. Fudei regusa continet: ⁊ p̾cepta
uiuendi. In quo illud qđ positũ est nec
cos audiamꝰ qui carnis resurrectionem
futurã negant. ⁊ cͣmemorant qđ ait¬
apłs paulus caro ⁊ sanguis regnũ dĩ non
possidebunt. non intelligentes qdđ ipse. di¬
cit apłs. Oportet ħ corruptũ induere. in

Expanded text:
mundus, qui erat in pythonissa, potuerit mundus, qui erat in pythonissa, potuerit agere, ut Samuhel a Saule uideretur et loqueretur cum eo; quarta de eo, quod scriptum est: intrauit rex Dauid et sedit ante dominutu male fecisti occidere filium eius. Hoc opus sic incipit: Gratissimam sane atqueLiber contra epistulam Manichei, quam uocant fundamenti, principia eius sola redarguit, sed in ceteris illius partibus fixae sunt, quibus tota subuertitur et quibus admonerer, si quando contra totam scribere uacuisset. Hic liber. siUnum verum Deum. CAPUT III. De Agone Christiano, liber ulatino ineru-. ditis humili sermone conscriptus est fidei regulam continens et praecepta uiuendi. In quo illud, quod positum est: nec eos audiamus, qui carnis resurrectionem futuram negant et commemorant, qapostolus Paulus, « caro et sanguis regnum Dei non possidebunt; » non intelligentes quod ipse dicit Apostolus, « Oportet corruptibile hoc in
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ sodoma facti essemꝰ ⁊ sicut gomorra si¬
miles fuissemꝰ. In cuiꝰ questionis solutione
ad illud potuit ꝓuenire ut liquidissima
ueritatr dixisse intelligat᷑ apłs. quis u¬
pisti: Si autͣ accepisti. quul gloriaris qua¬
si ñ acceperis: Qd̃ uolens ⁊ martyr cy¬
prianꝰ ostendere. hoc totũ ipso tytulo dif¬
fimuit dicens in nullo gloriantłu quan
terȩ questiones. ⁊ ꝓnr̃a quantulacumq:
facilitatr soluunt᷑. quȩ sunt om̃s dt serip¬
tura quȩ regnoꝵ appellat᷑. łtarũ prima
est de eo qd scriptũ est. ⁊ insiliuit sp̃c dm̃
in saul. Quam cum exponerrͣ diri. quã¬
uis sit incuiꝰcumq potestate quid uelit.
non est tam̃ incuiꝰcũq potestate qͥd possit.
lo quippe. in t̃uallo temporis prestot̃ uo¬
luntas ipsa cũ uolumꝰ. S hanc quoq ad
bene uiuendu desuꝑ accepimꝰ potestatẽ
cũ pͣparat᷑ uoluntas ad ño. Scda questio
est quomͦ dictum sit. penitet me qđ c̃¬
stituerim regẽ saul. Tercia utrũ spͣc in¬

Expanded text:
sicut Sodoma facti essemus et sicut Gomorra similes fuissemus. in cuius quaestionis solutione ad illud potuit perueniri, ut liquidissima ueritate dixisse intellegatur apospisti? Si autem accepisti, quid gloriaris quasi non acceperis ? Quod volens etiam martyr Cyprianus ostendere, hoc totum ipso titulo definivit, dicens: In nullo gloriandum, quaneterae quaestiones, et pro nostra quantulacumque facultate solvuntur, quae sunt omnes de scriptura quae Regnorum appellatur. Harum prima est de eo quod scriptum ess domini malus in Saul. quam cum exponerem, dixi: quamuis sit in cuiusque potestate, quid uelit, non est tamen in cuiusquam potestate, quid possit. lo quippe interuallo temporis praesto est uoluntas ipsa, cum uolumus; sed hanc quoque ad bene uiuendum desuper accipimus potestatem, cum praeparatur uoluntas a domino. secunda quaestio est: quomodo dictum sit: paenitet me, quod constituerim regem Saul; tertia: utrum spiritus in
Abbreviated transcription (Latin):
nondu erꝑtꝰ erã ł quantũ mali rox auar¬
ret inpunitas ł quantũ eis in melius mu¬
tandis conferre posset diigentiȩ discipli¬
na łt oc. opus sic incipit. Qũo donatiste
bonis ⁊ de malis mris ułm laudant
iustũ. bonũ. atq meũ excitant hu¬
manũ intellectũ ⁊ affectũ. Interum qđ ad
me attinet ħ in me egerunt cũ scriberen¬
t᷑. ⁊ agunt cũ legunt᷑. quid de illis alii sen¬
tiant ipsi uiderint. alultis tunc fr̃ib eõ
multũ placuisse ⁊ placere scio. Aprimo
usq ad derimũ de me scripti sunt. In
trib ceteris de scripturis sc̃ĩs ab eoqued
scriptũ est in principio fecit d̾s celum
⁊ t̾rã usq ad sabbati rrquiẽ. In quarto
libro cũ de amici morte anum meimm¬
seriã c̃fiterer dicens. qđ amma mea una
quosamͦ facta fuerat ex duab Sideo ĩquã

Expanded text:
nondum expertus eram, uel quantum mali eorum auderet inpunitas uel quantum eis in melius mutandis conferre posset diligentia disciplinae. Hoc opus sic incipit: Quoniam Donatistae bonis meis deum laudant iustum et bonum atque in eum excitant humanum intellectum et affectum; interim, quod ad me adtinet, hoc in me egerunt, cum scriberentur, et agunt, cum leguntur. quid de illis alii sentiant, ipsi uiderint; multis tamen fratribus eos multum placuisse et placere scio. a primo usque ad decimum. de me scripti sunt, in tribus ceteris de scripturis sanctis ab eo, quod scriptum est: in principio fecit deus caelum et terram, usque ad sabbati requiem.. In quarto libro, cum de amici morte animi mei miseriam confiterer dicens, quod anima nostra una quodam modo facta fuerat ex duabus: et ideo, inqua
Abbreviated transcription (Latin):
pellam. apłs aut̃ ñ uidet᷑ appellart uetus
testamentũ nͥ qd̃ datũ est in montr: syna.
E t idro qđ dixi de tempoꝵ hystoria scͣm
ambrosiũ soluisse questionẽ tamquã coe¬
tanei fuerint plato⁊ ieremias me fefellit
memoria.Nam quid ille de hac re ep̃c dix¬
erit in libro eiꝰ legit᷑ quẽ de sacramentis
suit de phylosophia scripsit. Noc opussic
contͣ partt donati. quoꝵ in libro pͥmo

Expanded text:
pellaui; apostolus autem non uidetur appellare pellaui; apostolus autem non uidetur appellare testamentum uetus, Et in eo quod dixi, De temporum historia sanctum Ambrosium solvisse quaestionem , tanquam coaetanei fuerint Plato et Jeremias; me fefellit memoria. Nam quid ille de hac re episcopus dixerit, in libro ejus legitur, quem de sacramentis, sive de philosophia scripsit. Hoc opus sic Contra Partem Donati. In quorum primo
Abbreviated transcription (Latin):
sub̃a. s carnis ⁊ sanguinis nomine ipsã
corruptionẽ carnis ⁊ sanguinis intelli¬
gendus eit apss nuncupasse.q utiq ĩreg¬
no illoñerit. ubi caro incorruptibił erit.
Quamuis ⁊ alit̃ possit intelligi ut carnẽ
⁊ sanguinẽ. oꝑa carnis⁊ sanguinis dixis
fectos ẽꝑissem ꝑficere malui quã eis sic relic¬
tis ad alia retractanda transire. Compleui
gͥ tertiũ qui scripturus fuerat usq adcũ
locũ ubi c̃memoratũ est ex euangłio testi
in tͥb m̃suris farinȩ. donec totũ fermenta¬
ret᷑. addidi ⁊̃ nouissimũ librũ. ⁊ quatuor
uiuant. ut scriptͣr intelligant᷑. quartꝰ aũ
quom quȩ intelligimꝰ ꝓferenda sint. In u
sandibro de auctoritait libri quẽ plures uocant
sapientiã salomonis. qđ ⁊̃ ipsum sicut eccle¬
siasticũ iħc syrach scripserit nonita constare
ut ame: dictũ est postra didici. ⁊ omnino p¬
ttris tͣminat᷑ auctoritas ex consurtudine
qua iam loquit᷑ eccła uetꝰ testamentũ ap¬

Expanded text:
ntia, sed carnis et sanguinis nomine ipsam corruptionem carnis et sanguinis intellegendus est apostolus nuncupasse, quae utique in regno illo non erit, ubi caro incorruptibilis erit, quamuis et aliter possit intellegi, ut carnem et sanguinem opera carnis et sanguinis dixisserfectos conperissem, perficere malui quam eis sic relictis ad alia retractanda transire. conpleui ergo tertium, qui scriptus fuerat usque ad eum. locum, ubi commemoratum est ex euangelio testit in tribus mensuris farinae, donec totum fermentaretur. addidi etiam nouissimum librum et quattuor adiuuant, ut scripturae intellegantur, quartus autem, quomodo quae intellegimus proferenda sint. In secundo sane libro de auctore libri, quem plures uocant Sapientiam Salomonis, quod etiam ipsum sicut Ecclesiasticum Iesus Sirach scripserit, non ita constare, ut a me dictum est, postea didici et omnino proteris terminatur auctoritas, ex consuetudine, qua iam loquitur ecclesia, uetus testamentum ap
Abbreviated transcription (Latin):
eucharistiã suã c̃ficere ꝑhibent᷑. miscentes
eũ farmȩ. panẽq inde facientes.qui puer
si aut̃ uixerit ꝓmaximo sacerilote: Pepu¬
diani siue quintilliam. aloco quoda nomi¬
nati sunt. quã ciuitatẽ desertã dicit epipha¬
mus. łanc aut̃ isti diuinũ aliquid esse ar
scillȩ in eãdẽ ciuitate. pepudia xr̃mspecie
femine reuelatũ. Unde abhac quintilliam
̃ nuncupant᷑. faciunt & ipsi de sanguine
infantis qđ catafrig̃es facere supͣ diximus.
nã ⁊ ab eis ꝑhibent᷑ exorti. Deniq alii hanc
pepudiã ñ ẽẽ ciuitatt᷑. s uilła dicunt fuisse
montam ⁊ ꝓphetissac eiꝰ priscille ⁊ maximil¬
le.⁊ quia uixerunt ideo locũ meruisse. ap
& caseũ. dicentes aprimis hominib oblatio¬
nes de fructib t̾rȩ ⁊ ouiũ fuisse celebratas:
hos pepudianis uingit epiphaniꝰ Thessere¬
scȩ decatitȩ hinc appellati sunt. qđ ñ nͥquar¬
ta decima luna pascha celebrant quilib uii
dierũ occurrat dies . & si dies dominicꝰ occur¬

Expanded text:
Eucharistiam suam conficere perhibentur, miscentes eum farinae, panemque inde facientes. Qui puer, si autem vixerit, pro maximo sacerdote. SEZIANI sive Quintilliani, a loco quodam nominati sunt, quam civitatem desertam dicit Epiphanius. Hanc autem isti divinum aliquid esse arbscillae in eadem civitate Pepuza Christum specie feminae revelatum: unde ab hac Quintilliani etiam nuncupantur. Faciunt et ipsi de sanguine infantis, quod Cataphryges facere supra diximus: nam et ab eis perhibentur exorti. Denique alii hanc Pepuzam non esse civitatem, sed villam dicunt fuisse Montani et prophetissarum ejus Priscae et Maximillae; et quia ibi vixerunt, ideo locum meruisse appeet caseum, dicentes a primis hominibus oblationes de fructibus terrae et ovium fuisse celebratas. Hos Pepuzianis jungit Epiphanius. XXIX. TESSARESCAEDECATITAE hinc appellati sunt quod non nisi quarta decima luna Pascha celebrant, quilibet septem dierum occurrat dies; et si dies dominicus occur
Abbreviated transcription (Latin):
enim uerbũ dicit᷑. quia dm uerbũ reciꝑe
noluerunt. iohannis euangłm respuentes
cuiꝰ nec apocalipsin accipiunt. has uidelicet
A damiani ex ad̃a dicti. cuiꝰ imitant᷑ in paracdy¬
so nuditatrͣ quȩ fuit ante peccatũ. unde &
nuptias auersant᷑. quia nec prius quã peccaᷤᷤ¬
set ada. nec prius quã dimissus esset de: para¬
dyso cognouit urorẽ. Credunt gͦ qđ nuptiȩ
future ñ fuissent. si nemo peccass. Nuduta¬
q: mares feminȩ q c̃ueniunt. nudi lectio¬
nes audiunt. nudi orant. nudi celebrant sa¬
eramenta:ex hoc paradysũ suã arbitrant᷑
a quoda pscudo ppħa esse deceptos quiuo¬
cabat᷑ elchi. ex cuiꝰ genere duas mulieres tã¬
quã deas ab eis ꝑhib adoratas. Cetera ebione¬
is tenere similia. UTheodociam a theodoci¬
ane quoda instituto hominẽ tantũmͦꝰ x p̃al

Expanded text:
e verbum dicitur, quia Deum Verbum recipere noluerunt, Joannis Evangelium respuentes, cujus nec Apocalypsin accipiunt, has videlicet ADAMIANI ex Adam dicti, cujus imitantur in paradiso nuditatem, quae fuit ante peccatum. Unde et nuptias aversantur: quia nec priusquam peccasset Adam, nec priusquam dimissus esset de paradiso, cognovit uxorem. Credunt ergo quod nuptiae futurae non fuissent, si nemo peccasset. Nudi itaque mares feminaeque conveniunt, nudi lectiones audiunt, nudi orant, nudi celebrant sacramenta, et ex hoc paradisum suam arbitrantura quodam pseudopropheta esse deceptos, qui vocabatur Elci, ex cujus genere duas mulieres tanquam deas ab eis perhibet adoratas: caetera Ebionaeis tenere similia. XXXIII. THEODOTIANI a Theodoto quodam instituti, hominem tantummodo
Abbreviated transcription (Latin):
appellans trm̃perantiã prudentiȩ ĩponenꝰ
nom̃ sapientiȩ: fortitudinẽ uͦ uirtutis uoca¬
bulo enuncians. soła iusticiã suo nomine intͣp¬
tatus est. has aut̃ quatuor uirtutes in eod̃r
libro sapientit suis nominib appellatas sic̃
ag̾cis uocant᷑. longe postea reꝑimꝰ incodicib
grecis. Itẽ qđ posui de libro salomonis uani¬
tas uanitatũ dĩx̃ ecclesiastes. inmultis codici¬
b legi.s: hoc gͥrus ñ habet. Habet aut̃ uanitas
uanitatũ. qđ postra uidi⁊ inueni eos latinis
esse ueriores qͥ habent uanitantũ ñ uani¬
tantũ. Ex occasione autͣ huiꝰ mendositatis
quȩrũq disserui uera esst in reb ipsis appa¬
ret. qđ aut̃ dixi eũ ipsum quẽ cognoscere

Expanded text:
appellans temperantiam, prudentiae inponens appellans temperantiam, prudentiae inponens nomen sapientiam, fortitudinem uero uirtutis uocabulo enuntians, solam iustitiam suo nomine interpretatus est. has autem quattuor uirtutes in eodem libro Sapientiae suis nominibus appellatas, sicut a Graecis uocantur, longe postea repperimus in codicibus graecis. item quod posui de libro Salomonis: uanitas nanitantium, dixit Ecclesiastes, in multis quidem codicibus legi, sed hoc graecus non habet; habet autem: uanitas uanitatum, quod postea uidi, et inueni eos latinos esse ueriores, qui habent uanitatum, non uanitantium. ex occasione tamen huius mendositatis quaecumque disserui, uera esse ipsis rebus apparet. Quod autem dixi: eum ipsum, quem cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
uerũtam̃ cͣuenientiã scripturarũ ueterur no
uarũ quam demonstrare cupiebã ex hisłu¬
taxat u̾bis utiq ñ demonstraui. Unde aut̃ er
ror mͥ obrepserit dixi. Ex aliis uero testimo¬
niis eande c̃uenientiã sufficient᷑ ostendi. Et pau.
lopꝰ testimoniũ posui de libro sapientiȩ. scdm
codicẽ nr̃m in quo scriptũ erat. Sobrietatem
enim sapientiã docet. ⁊ iusticiã ⁊ uirtutẽ. ⁊ scđ̾m
hec u̾ba disserui. res quid̃t ueras. s exoccasione
mendositatis inuentas. Quid enim uerius
quã qđ sapientia doceat ueritatẽ c̃templa¬
tionis. quã nomine sobrirtatis putaui sig
ligi uolui ꝑusticiã atq uirtutr᷑. cũ codiciꝰ
eiusdem int̾pretacionis ueriores. habeant
sobrietatẽ .n. ⁊ sapientiã docet ⁊ usticiã⁊ uir¬
tutẽ. His enim nominib latinis interpres
iiii illas uirtutes que maxime more philo¬
sophiꝵ. esse assolent nominauit sobrietatẽ

Expanded text:
uerum tamen conuenientiam scripturarum ueterum et uerum tamen conuenientiam scripturarum ueterum et nouarum, quam demonstrare cupiebam, ex his dumtaxat uerbis non utique demonstraui. unde autem mihi error obrepserit, dixi; ex aliis uero testimoniis eandem conuenientiam sufficienter ostendi. Et paulo post testimonium posui de libro Sapientiae seeundum codicem nostrum, in quo scriptum erat: sobrietenim sapientia docet, et justitiam et virtutem . Et secundum haec verba disserui res quidem veras, sed ex occasione mendositatis inventas . Quid enim verius, quam quod sapientia doceat veritatem contemplationis, quam nomine sobrietatis significataligi volui, per justitiam atque virtutem: cum codices ejusdem interpretationis veriores habeant, sobrietatem enim et sapientiam docet, et justitiam et virtutem? His enim nominibus latinus interpres quatuor illas virtutes, quae maxime in ore philosophorum esse assol
Abbreviated transcription (Latin):
de falsa ⁊ de fallaci eͣtinentia ł abstinentia.
quȩ se adꝑitos decipiendos ueris xp̃ianis qͥ¬
b c̃parandi ñ sunt. insuꝑ p̾ferunt. scripsi du¬
os libros. unũ de morib eccłȩ catholicȩ &
alterũ de morib manichroꝵ. In eo igit᷑ qͥ est
cie morib ȩccłt catholiex ubi posui testimo¬
niũ in quo legit᷑ ꝓpt̾ tr morte afficimͣ tota
dec: estimati sumꝰ ut oues occisionis. mendo¬
sitas nr̃i codicis me. fefellit. minus memorẽ
scripturarũ in quib ndu assuctꝰ erã. Nã eius¬
dẽ int̾p̃tacionis. alii codices ñ habent. ꝓptͣ
te afficim. s ꝓpt̾ te morte afficimͣ. qđ unou̾¬
bo alii dixrrunt mortificam᷑. hoc c̾e̾ ueruis
gͥci libri indicant. ex qua lingua in latinã
septuaginta int̾pretes ueterũ diuinarum
scripturarũ est facta trans latio.⁊ tam̃ scdm
her u̾ba. id est ꝓpt̃ te asficimͣ. multa disputã
dixi qui in ipsis reb non tamquã falsa imꝓbo.

Expanded text:
de falsa et fallaci continentia uel abstinentia, de falsa et fallaci continentia uel abstinentia, qua se ad inperitos decipiendos ueris Christianis, quibus conparandi non sunt, insuper praeferunt, scripsi duos libros, unum de moribus ecclesiae catholicae et alterum de moribus Manicheorum. In eo igitur, qui est de moribus eccnium, in quo legitur, Propter te afficimur tota die; aestimati sumus ut oves occisionis ; mendositas nostri codicis me fefellit minus memorem Scripturarum, in quibus nondum assuetus eram. Nam ejusdem interpretationis alii codices non habent, Propter te adficimur, sed propter te morte adficimur, quod uno uerbo alii dixerunt mortificamur. hoc esse uerius graeci libri indicant, ex qua lingua in latinam secundum Septuaginta interpretes ueterum diuinarum scripturarum est facta translatio. et tamen secundum haec uerba, id est: propter te adficimur, multan ipsis rebus non tamquam falsa inprobo,
Abbreviated transcription (Latin):
mundu. S ꝓrsus totũ temert dictũ est łticli¬
ber sic incipit. Si alicubi est disciplina.
FRidem tempꝰ quo mediolani fuibap¬
tismũ ꝑcepturus. ⁊̃ disciplinaꝵ libros conatꝰ¬
S sum scribere: intrrrogans eos qui mecum
erant. atq ab huiusmodi studiis nͣabhorrebant
postra de armario nr̃o ꝑdidi.⁊ de musica sex
uolumina quantũ attinet adeã partẽ quȩ
rithinus uocat᷑. s eosde sex libros iam baptida¬
tꝰ. iã exitalia regressus in affrica scripsi. Inchoa¬
uerã quippe tantũmͦ istã apud mediolanum
disciplinã. De. aluis uero quinq disciplinis il¬
lic similiter in choatis de dialethica. de re¬
thorica. de gcometria. de arithinetica. de
philosophia. sola principia remanserunt. que
tamen ÷ ipsa ꝑdidimus. sed haberi ab aliqui¬
licȩ. & demorib manic heorum libri
a al baptiratus autem cũ romȩ essem nec
tacitꝰ ferre possem manicheoꝵ lactanciam.

Expanded text:
mundum . Hoc totum prorsus temere dictum est. Hic limundum . Hoc totum prorsus temere dictum est. Hic liber sic incipit: Si alicubi est disciplina. Per idem tempus quo Mediolani fui, Baptismum percepturus, etiam Disciplinarum libros conatus sum scribere, interrogans eos qui mecum erant, atque ab hujusmodi studiis non abhorrebant; postea de armario nostro perdidi: et de Musica sex volumina; quantum attinet ad eam partem quae Rythmus vocatur. Sed eosdem sex libros jam baptizatus, jamque ex Italia regressus in Africam scripsi; inchoaveram quippe tantummodo istam apud Mediolanum disciplinam. De aliis vero quinque disciplinis illic similiter inchoatis; de Dialectica, de Rhetorica, de Geometria, de Arithmetica, de Philosophia, sola principia remanserunt, quae tamen etiam ipsa perdidimus: sed haberi ab aliquiLICAE ET DE MORIBVS MANICHEORVM LIBRI lam baptizatus autem cum Romae essem nec tacitus ferre possem Manicheorum iactantiam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ea ab ęt̃na racione scparari. quia eiloca¬
lit̾ ñiungit᷑. ꝓfecto ñ dixissem siiã tunc essem
sacris litteris eruditus. ut recolerẽ qđ scriptũ
est peccata ur̃a separant inter uos⁊ dm. Un¬
de intelligi dat᷑ ⁊̃ carũ rerũ posse dici sẽparati¬
onem quȩ ñ locis. s incorporalit᷑ iuncta fuerãt
Quid sit ⁊̃ qđ dixi anma si caret corpore: in
hoc mundo ñ est. ñ potui mortuos recordari.
Numquid anime mortuox. aut ñcarent cor¬
port aut in hoc mundo ñ sunt: Quasi uͦ inferi
ñ sunt in hoc mundo. s: qui carere corpore inbo
no ñ posui. fortasse nomine corporis pestes cor¬
poreas appellaui. Qd̃ siita ẽ: nimis insolenti u̾bo
usus sum. Illud quoq temert dictũ est asũma
essentia speciẽ corporis ꝑ animã tͥbui qua ẽ. in
quantũcũq est. ꝑ animã gͦ corpus subsistit. ⁊ co
ipse ẽ qͦ animat᷑ siuit uniuersalit᷑ ut mundus.
sut particularit᷑. ut unũ quodq animal int᷑¬

Expanded text:
ab aeterna ratione separari, quia non ei localiter iungitur, profecto non dixissem, si iam tunc essem litteris sacris ita eruditus, ut recolerem, quod scriptum est: peccata uestra separant inter uos et deum. unde intellegi datur etiam earum reruonem, quae non locis, sed incorporaliter junctae fuerant. 3. Quid sit etiam quod dixi, Anima si caret corpore, in hoc mundo non est , non potui recordari. Numquid enim animae mortuorum aut non carent corpore, aut in hoc mundo non sunt? Quasi vero inferi non sint in hoc mundo. Sed quia carere corpore, in bono posui, fortasse nomine corporis pestes corporeas appellavi. Quod si ita est, nimis insolenter verbo usus sum. Illud quoque temere dictum est: A summa essentia speciem corpori per animam tribui, qua est, in quantumcumque est. Per animam ergo corpus subsistit, et eo ipso est, quo animatur, sive universaliter, ut mundus, sive particulariter, ut unumquodque animal intr
Abbreviated transcription (Latin):
su. ⁊ aliud est querere unde redeat᷑ ad pristi¬
nũ ł ad maius ꝑueniat᷑ bonũ. Qua ꝓpt no¬
uui heretici prlagiam qͥ lib̾ũ sic asserunt
uoluntatis arbitriũ ut grͣȩ dĩ ñ relinqͣnt
locũ. quando quidẽ cã scđm̃ merita nr̃a
dari asserunt oñse extollant quasi tix egr

Expanded text:
lum, et aliud est quaerere, unde redeatur ad pristilum, et aliud est quaerere, unde redeatur ad pristinum uel ad maius perueniatur bonum. Quapropter noui heretici Pelagiani, qui liberum sic asserunt uoluntatis arbitrium, ut gratiae dei non relinquant locum, quandoquidem eam secundum merita nostra dari adserun
Abbreviated transcription (Latin):
quas uel enodare poterã. ł longã sermoci¬
nationẽ in pͣsenti requirebant ita differen¬
ter: ut exutraq parte ł ex om̃ib carum¬
dem questionũ partib in quib ñ apparr¬
bat quid potius c̃ grueret ueritati adhoc
ad hoc tam̃ it raciocinatio nr̃a c̃cluderit᷑
ut qđ lib eox uerũ uideret᷑ laudandus crr
disputacio illa suscepta est. qui negãt
ex libero uoluntatis arbitrio mali originem
duci⁊ dm si ita est c̾atortͣ om̃ium naturarũ
culpandu esst ẽtendunt. eo mͦ uolentes scd̃m
suȩ impictatis errorẽ: manichei enim sunt
in mutabiłe quanda ⁊ dõ coet̃nã intͦducere
naturã mali. De gr̃a uͦ dĩ qua suos electos sic pͥ¬
destinauit ut eo qui iã in eis utunt᷑ libero ar¬
tionẽ. Ubi aut̃ incidit locꝰ ut huiꝰ gr̃x fieret
c̃memoratio. transeunt. c̃memorata est ñ
quasi inde agerit᷑ oꝑosa raciocinatione de¬
fensa. Aliud est enim querere unde sit ma¬

Expanded text:
quas uel enodare non poteram uel longam sermociquas uel enodare non poteram uel longam sermocinationem in praesenti requirebant, ita differrentur, ut ex utraque parte uel ex omnibus earundem quaestionum partibus, in quibus non apparebat, quid potius congrueret ueritati, ad hoc tamen ratiocinatio nostra concluderetur, ut, quodlibet eorum uerum esset, laudandus creddisputatio illa suscepta est, qui negant ex libero uoluntatis arbitrio mali originem duci et deum, si ita est, creatorem omnium naturarum culpandum esse contendunt, eo modo uolentes secundum suae inpietatis errorem — Manichei enim sunt — inmutabilem quandam et deo coaeternam introducere naturam mali. de gratia uero dei, qua suos electos sic praedestinauit, ut eorum, qui iam in eis utuntur libero artione. ubi autem incidit locus, ut huius gratiae commemoratio fieret, transeunter commemorata est, non, quasi inde ageretur, operosa ratiocinatione defensa. aliud est enim quaerere, unde sit ma
Abbreviated transcription (Latin):
sus est adsemrtipsũ ⁊ sic ait. Surgã ⁊ ibo ad
patrc̃ meũ. ideo sic locutꝰ sum. Deniq max
addidi atq ita fieri amicũ mancipium dño.
Quod dixi ergo cui me maxime debeo ad
homines retuli. Alagis enimme michi debeo
quam ceteris hominib quam uis deo magis
mus disputando querere unde
sit mału. Et ideo mͦ disputauius
ut si possemus hoc qđ de hacre dinȩ aucto¬
ritati subdi credebamꝰ ad intellegentiam
nr̃am quantũ disserendo opitulante deo a¬
gere possemꝰ. grã cͣsiderata ⁊ ꝑtractata ꝑ du¬
ceret. Et quõ c̃stitit inter nos diligenter
racione discussa mału non exortũ nisi exli¬
bero uoluntatis arbitrio ui libri quosea¬
dc disputacio.. peꝑit appellati sunt de
libero arbitrio. quoꝵ scđm ⁊ terriũ inaffri¬
ca iã ypone. regio pbͣr ordinatus sicͣ tunc
potiu terminaui. In his libris ita multa di¬
serta sunt. ut incidentes ñ nulle questioneᷤ

Expanded text:
sus est ad semet ipsum et tunc ait: surgam et ibo ad sus est ad semet ipsum et tunc ait: surgam et ibo ad patrem meum, ideo sic sum locutus. denique mox addidi: atque ita fieri amicum mancipium domino. quod ergo dixi: cui me maxime debeo, ad homines rettuli; magis enim mihi me debeo quam hominibus ceteris, quamuis deo magis mus disputando quaerere, unde sit malum, et eo modo disputauimus, ut, si possemus, id quod de hac re diuinae auctoritati subditi credebamus etiam ad intellegentiam nostram, quantum disserendo opitulante deo agere possemus, ratio considerata et pertractata perduceret. et quoniam constitit inter nos diligenter ratione discussa malum non exortum nisi ex libero uoluntatis arbitrio, tres libri, quos eadem disputatio peperit, appellati sunt de libero arbitrio. quorum secundum et tertium in Africa iam Hippone Regio presbyter ordinatus, sicut tunc potui, terminaui. In his libris ita multa disserta sunt, ut incidentes nonnullae quaestiones,
Abbreviated transcription (Latin):
telligibilib uerũ ÷ inmutabilib reb oo
ordine facta. ut cũ ñse. ad eas res moueat
quib connera est. łase ipsa inquantũ cas
uidet in tantũ de his uera respondeat.
Nec sant om̃s artes eo mͦ secũ attulit aese:¬
cũ habet. Nam de artib quȩ ad sensus cor¬
poris ꝑtinent. sicut multȩ medicinȩ: sic
astrologie. omia. nͥ qđ hic didicit ñ potest di¬
cert Ea uero quȩ sola capit intelligentia. ꝓp¬
t̃ id qđd dixi. cũ uel ase ipsa ł ab alio fuerit be.¬
ne int̾rogata.⁊ recordata respondit. aliolo¬
co uellem inquã hic plura dicere. ac me ip¬
sum ẽstringere: dũ quasi tͥ p̃cipio ut nichil
aliud agerẽ quã redderet michi cui me max.¬
ime. debeo. ubi uideor dicere pocius debu¬
isse redderr leo cui me maxime debeo. S
quõ pͥus sibi ipse homo reddendus est. ut il¬
li quasi gradu facto inde surgat atq attol¬
lat᷑ ad dm sicut filius ille minor pͥus reurr¬

Expanded text:
telligibilibus, verum etiam immutabilibus rebus, eo telligibilibus, verum etiam immutabilibus rebus, eo ordine facta, ut cum se ad eas res movet quibus connexa est, vel ad seipsam, in quantum eas videt, in tantum de his vera respondeat. Nec sane omnes artes eo modo secum attulit, ac secum habet: nam de artibus quae ad sensus corporis pertinent, sicut multa medicinae, sicut astrologiae omnia, nisi quod hic didicerit, non potest dicere. Ea vero quae sola i id, quod dixi, cum uel a se ipsa uel ab alio fuerit bene interrogata et recordata, respondet. Alio loco: uellem, inquam, hine plura dicere ac me ipsum constringere, dum quasi tibi praecipio, ut nihil aliud agerem, quam redderer mihi, cui me maxime debeo. ubi uideor dicere potius debuisse: redderer deo, cui me maxime debeo. sed quo- Diam prius sibi ipse homo reddendus est, ut illic quasi gradu facto inde surgat atque adtollatur ad deum, sicut filius ille minor prius reuer