comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
huius modi : Ego autem uob parco: Et bonumẽ homini muliere mñ tangere
Et quisine exare ẽ : cogitatea quie s̃ di quomodo placeat dõ: Qui autem matri¬
monio unctusẽ : coritit ea quie sunt mundi quomodiꝰ placeat uxori: Hasergo
uoces exaudirem uigilantior : & abscisus propter regnum celorũ felicior
expectarem amplexus tuos: sed efferbuimiser: sequens imp&um fluxus me
relictote: & excessi omã legitima tua : nec euasi flagellatuac : Quis enim
hoc mortalium: Nantu semper aderas misericorditer sauiens. & a ma¬
rissimis asꝑgens offensionib oms in licitis iocunditates meas ut itaquaere¬
remsine offensione iucundari : & ubi hoc possem non in uenirem quicquim᷑ p̃¬
terte dnẽ : Praet̃te : qui fingis doloremin praecepto: & percutis ut sanes &
occidis nos nemorumur abste : Vbieram & quam longe exulabam adelicus
domustiue anno illo sexto decimo adatis carnis meae. cũmaccepit in me sceptri

Expanded text:
huius modi. ego autem uobis parco, et: bonum est homini mulierem non tangere, huius modi. ego autem uobis parco, et: bonum est homini mulierem non tangere, et: qui sine uxore est, cogitat ea quae sunt dei, quomodo placeat deo; qui autem matrimonio iunctus est, cogitat ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori. has ergo uoces exaudirem uigilantior et abscisus propter regnum caelorum felicior expectarem amplexus tuos. Sed efferbui miser, sequens impetum fluxus mei relicto te, et excessi omnia legitima tua nec euasi flagella tua: quis enim hoc mortalium? nam tu semper aderas misericorditer saeuiens, et amarissimis aspargens offensionibus omnes illicitas iucunditates meas, ut ita quaererem sine offensione iucundari, et ubi hoc possem, non inuenirem quicquam praeter te, domine, praeter te, qui fingis doccidis nos ne moriamur abs te . Ubi eram, et quam longe exsulabam a deliciis domus tuae, anno illo sexto decimo aetatis carnis meae, cum accepit in me sceptrum,
Abbreviated transcription (Latin):
na superbiae animae meae : & ibim longius ate & sinebas & lactabar & effun¬
debar & diffluebam & ebulliebam ꝑfornicationes meas & tacebas : Otar¬
dum gaudium meũ : Tacebastunc : & ego ibam longe porroate in plura: &
plurã sterilia semina dolorum superba deiectione : & inqui&a lassitudine:
Quis mihi modular&ur erumnam meã & nouissimarum rerum fugacespul¬
chritudines inusum uerter&. earumq suauitatis m&as pruefiger& ut
usq ad coniugale litus ex aestuarent fluctus a& atis meae. si tranquillitas ineis
non poterat eẽ fine pcreandorum liberorum contenta. sic̃ pre scribit lextu
dnẽ qui formas &um ꝓpaginem mortis nrũe potensimponere lenem mi¬
num ad temperam̃tum spinarum a paradi sotuo sedusarum: Nonenimlonge
ẽ a nobis omnipotentiatua : & umcumlonge sumus ate : Aut certe sonitũ
nubium tuarum uiilantius aduerterem : Tribulationem autem carnis habebunt

Expanded text:
na superbiae animae meae, et ibam longius a te, et sinebas, et iactabar et effunna superbiae animae meae, et ibam longius a te, et sinebas, et iactabar et effundebar et diffluebam et ebulliebam per fornicationes meas, et tacebus.s o tardum gaudium meum! tacebus tunc, et ego ibam porro longe a te in plura et plura sterilia semina dolorum superba deiectione et inquieta lassitudine. Quis mihi modularetur aerumnam meam et nouissimarum rerum fugaces pulchritudines in usum uerteret earumque suauitatibus metas praefigeret, ut usque ad coniugale litus exaestuarent fluctus aetatis meae, si tranquillitas in eis non poterat esse fine procreandorum liberorum contenta, sicut praescribit lex tua, domine, qui formas etiam propaginem mortis nostrae, potens inponere lenem manum ad temperamentum spinarum a paradiso tuo seclusarum? non enim longe est a nobis omnipotentia tua, etiam cum longe sumus a te. aut certe sonitum nubium tuarum uigilantius aduerterem: tribulationem autem carnis habebunt
Abbreviated transcription (Latin):
attudul cesea smibi dulcedo non fallaa dulcedo felix & secura: &celore since
adis per sione inqua frus tatim discissus sum dum ab uno te auer sus inmulta
suunuus exarsienim a liquando satiari inferis inadulescentic & silue scere alis
bain uarus &umbrosis amorib: & contabuit speciesinea : & computrui corã
mnalistuus plice smibi & placere cupiens oculis hominum: & quiderat quod
aida nonum bat nisiamure & amari sed nonte nebatur modus aba nimo qsco
adanimum quatenus ẽ luminos limies aiicitiae sediex dit dantur nobulae
delimosa concupiscentia carnis & scatebra pubertatis. & ob nubi labant at que ob¬
fuscabant cormeum ut non discerner&ur serenitas dilectionis a caligine libi
diñis : Vt rumꝗ in confusa aestuebat & rapiebat in becillama aatem ꝑarruptã
cupiditatem atq mersibat gurgitem flagitiorum: Inualuerat superme
iratui & nesciebam : Obsordueram stridore catenae mortalitatis meae : por

Expanded text:
ut tu dulcescas mihi, dulcedo non fallax, dulcedo felix et secura, et colligens me ut tu dulcescas mihi, dulcedo non fallax, dulcedo felix et secura, et colligens me a dispersione, in qua frustatim discissus sum, dum ab uno te auersus in multa euanui. exarsi enim aliquando satiari inferis in adulescentia et siluescere ausus sum uariis et umbrosis amoribus, et contabuit species mea et conputrui coram oculis tuis placens mihi et placere cupiens oculis hominum. Et quid erat, quod me delectabat, nisi amare et amari? sed non tenebatur modus ab animo usque ad animum, quateiius est luminosus limes amicitiae, sed exhalabantur nebulae de limosa concupiscentia carnis et scatebra pubertatis et obnubilabant atque obfuscabant cor meum, ut non discerneretur serenitas diledinis. Utrumque in confuso aestuabat, et rapiebat imbecillam aetatem per abrupta cupiditatum, atque mersabat gurgite flagitiorum. Invaluerat super me ira tua, et nesciebam. Obsurdueram stridore catenae mortalit
Abbreviated transcription (Latin):
icdomita tem uestigium secr& issimȩ unitatis exqua eram curam habebã:
Cusedebaminteriore sensu in tegritatem sensuum meorum: inquae i psispar¬
abicationem ignorantiã: Quid intalianimante non mirabile atq lcudabile
a ista omnu dimeidonas : Non mihi ego dedi haec : & bonas& haec om̃a eio
Doniserigo ẽ qui fecitme &ipse ẽ bonumineũ : & illi exulto bonis omnib: quib
cum pues eram hoc enimpeccabum : quod nonipsõ sed increaturi seĩ me atꝗ
cdoris uoluptates sublimitates ueritates quaerebum: atqita ir ruebam in
bisme: &augebuntur & ꝑficientur quae dedisti mibi &erbipie tetumt qu senta
sim tude distimihi.
ecordiriuolo transactas foeditates meas & carnales corruptiones anime
cionetud reonquodeas amem : sec ut amemte dsmeus: amore amoris tuu
sco stuđ recolens uias meas nequissimas in amaritudine cogitationis meae :

Expanded text:
incolumitatem, uestigium secretissimae unitatis, ex qua eram, curae habebam, incolumitatem, uestigium secretissimae unitatis, ex qua eram, curae habebam, custodiebam interiore sensu integritatem sensuum meorum inque ipsis parabiectionem, ignorantiam. quid in tali animante non mirabile atque laudabile? at ista omnia dei mei dona sunt, non mihi ego dedi haec: et bona sunt et haec omnia ego. bonus ergo est qui fecit me, et ipse est bonum meum et illi exulto bonis omnibus, quibus etiam puer eram. hoc enim peccabam, quod non in ipso, sed in creaturis eius me atque ceteras uoluptates, sublimitates, ueritates quaere-bam, atque ita inruebam in bis me, et augebuntur et perficientur quae dedisti mihi, et ero ipse tecum, quia et ut sim tu dedisti mihi. ecordari uolo transactas foeditates meas et carnales corru- ptiones animae meae, non quod eas amem, sed ut amem te, deus meus. amore amoris tui facio istuc, recolens uias meas nequissimas in amaritudine recogitationis meae,
Abbreviated transcription (Latin):
ludo fncuidulentas uictorias ipseuuna excellentiae cupiditate uict̃ sepe aucup¬
bir Qudautem um no lebum pati atque atrociterꝰ deprehenderer arguebuĩ
qumid quod aluis facielum : et si dephensus arguerer : seuire muagis quim
cadero libebat. Itaneẽ in nocentia puerilis Nonest dne ione: Orote dsms¬
nm baet ipsa sunt : quac a pedigogis & migistris anucib & pilulis & passerib
ad one fectos & reges aurum praedia mancipia: hac ipsa omnino succeden
tib iuorb a&itib transeunt : sicuti ferulis maiora supplicia succedunt:
Humilitatis ergo signum instatura pueritiae rexnr probasti cuma ist
talume regnumꝰ caelorum : sed tamendñẽ tibi excellentissimo atq opti¬
mo conditori & rectori uniuersitatis do nr̃o gratias &ium sime puerũ
tantum esse uoluis ses eramenim &um tunc uiueba atq sentiebã imeam

Expanded text:
ludo fraudulentas uictorias ipse uana excellentiae cupiditate uictus saepe aucupludo fraudulentas uictorias ipse uana excellentiae cupiditate uictus saepe aucupabar. quid enim tam nolebam pati atque atrociter, si deprehenderem, arguebam, quam id quod aliis faciebam et, si deprehensus arguerer, saeuire magis quam cedere libebat? istane est innocentia puerilis? non est, domine, non esnam haec ipsa sunt, quae a paedagogis et magistris, a nucibus et pilulis et passeribus, ad praefectos et reges, auram, praedia, mancipia, haec ipsa omnino succedentibus maioribus aetatibus transeunt, sicuti ferulis maiora supplicia succedunt. humilitatis ergo signum in statura pueritiae, rex noster, probasti, cum aisti: talium est regnum caelorum. Sed tamen, domine, tibi excellentissimo, optimo conditori et rectori uniuersitatis, deo nostro gratias, etiamsi me puerum tantum esse noluisses. eram enim etiam tunc, uiuebam atque sentiebam meamque
Abbreviated transcription (Latin):
hodio immanissimo insectans uigilantissime cau&. neꝑ lingue errorem dicat int̃ho¬
ego puermorum in limine iacebam miser : & huius arenae palestra eratilla ubimi¬
gistimebam barbari smũ facere : quam ciuebam siface rem non facientib: inuidere:
Dĩ cohac & confite or tibi ds meus. in quib: laudabar ab eis quib placere tunc mihierit
honeste uiuere : Non enimui debam uoraginẽ turpitudinis inqua piectus eram a bocu¬
listius : Namin illis imquidme fedius fuit . ubi &um talib: displicebam fallendo in¬
numeribilib: mendaciis & ped agogum & magistros & parentes. amore luden distu¬
dio spectandinugatoria & imitandi ludicra in qui & udine : furta &iam faciebam de
cellario parentũm : & dem̃sa: ł gula imperitante : uelut haberem quod darempue
ris ludum suum mihi quo parit᷑ ut riq delectabantur tamenuendentib:: In quo &i

Expanded text:
odio immanissimo insectans, vigilantissime cavet ne per linguae errorem dicat, Inter hoodio immanissimo insectans, vigilantissime cavet ne per linguae errorem dicat, Inter hoego puer morum in limine jacebam miser, et hujus arenae palaestra erat illa, ubi magis timebam barbarismum facere, quam cavebam si facerem, non facientibus invidere. Dico haec et confiteor tibi, Deus meus, in quibus laudabar ab eis, quibus placere tunc mihi erat honeste vivere. Non enim videbam voraginem turpitudinis in quam projectus eram ab oculis tuis. Nam in illis jam quid me foedius fuit, ubi etiam talibus displicebam, fallendo innumerabilibus mendaciis et paedagogum, et magistros, et parentes amore ludendi, studio spectandi nugatoria, et imitandi ludicra inquietudine? Furta etiam faciebam de cellario parentum et de mensa, vel gula imperitris, ludum suum mihi, quo pariter utique delectabantur, tamen uendentibus. in quo etiam
Abbreviated transcription (Latin):
acceptu a prioribus locutorib: &ate accepta a&erna pacta ꝑ p&uae salutis neglegũ :
Vtqui illa sonorum u& era placita teneat aut doceat : si contradisciplinam gram mati¬
cam sine aspiratione primae syllabx. ominem dixerit: magis displiceat hominib:
quam si contra tua praecepta hominem oderit cum sit homo : Qua si uero quemlib&
inimicum hominẽ ꝑniciosius sentiat : quam ipsum odiũ quo eum irritatur. aut uasta&
quisquam ꝑ sequendo aliũ grauius : quam corsuũ uastat in imicando : Et certe nonẽ
interior litterarum scentia : quam scripta conscientia: id se alteri facere quod nolit
pati: Quam tu secr&us es habitans in excelsis insilentio ds̃ solus magnꝰ. lege infatiga¬
bili spargens poenalescecitates: supra inlicita scupiditates. cum homo eloquentiae fimã
quaeritans: ante hominemiudicem circum stante hominũ multitudine : inimicum suũ

Expanded text:
accepta a prioribus locutoribus et a te accepta aeterna pacta perpetuae salutis neglegant, accepta a prioribus locutoribus et a te accepta aeterna pacta perpetuae salutis neglegant, ut qui illa sonorum uetera placita teneat aut doceat, si contra disciplinam grammaticam sine adspiratione primae syllabae hominem dixerit, magis displiceat hominibus, quam si contra tua praecepta hominem oderit, cum sit homo. quasi uero quemlibet inimicum hominem perniciosius sentiat quam ipsum odium, quo in eum irritatur, aut uastet quisquam persequendo alium grauius, quam cor suum uastat inimicando. et certe non est interior litterarum scientia quam scripta conscientia, id se alteri facere quod nolit pati. quam tu secretus es, habitans in excelsis in silentio, deus solus magnus, lege infatigabili spargens poenales caecitates supra inlicitas cupidquaerit, astans ante hominem judicem, circumstante hominum multitudine, inimicum suum
Abbreviated transcription (Latin):
fundeluntur : Suutem libidinessius integris & rite consequentib. uerbis copiosie or¬
nateꝗ narrarent : lauditi gloriabantur : Vides haxdñe & taces longanimis & multum
misericors & uerax Numquid semꝑ tacebis Et nunc eruis de hocimmnis simo ꝓfin¬
doꝗ quaerentem te animã & sitientem delectationestam : et cuius cordicttibi : que¬
siui uultum tuum : uultum tuum dne requiram : Num longe auultutuo inaffectute¬
nebroso: Non enim pedib acspatiis locorum itur abste : Aut reditur adte : Aut uero
filius ille tuusminor equos uel curr uel naues quae siuit. aut a uolauit pennaui sibil.
aut moto poplite iter egit . ut in longinqua regione uiuens ꝓdige dissipar& quod dede¬
ras proficienti dulcis pater quiadederas & egeno redeunti dulcior in affectuergolibido¬
uide : quo modo diligent̃ obseruent filii hominum pacta litterarum: & sylladarum.

Expanded text:
fundebantur, si autem libidines suas integris et rite consequentibus uerbis copiose orfundebantur, si autem libidines suas integris et rite consequentibus uerbis copiose ordinateque narrarent, laudati gloriabantur? uides haec, domine, et taces longanimis et multum misericors et uerax. numquid semper tacebis? et nunc erues de hoc inmanissimo profundo quaerentem te animam et sitientem delectationes tuas, et cuius cor dicit tibi: quaesiui uultum tuum; uultum tuum, domine, requiram: nam longe a uultu tuo in affectu tenebroso. non enim pedibus aut spatiis locorum itur abs te aut reditur ad te, aut uero filius ille tuus equos aut currus uel naues quaesiuit aut auolauit pinna uisibili aut moto poplite iter egit, ut in longinqua regione uiuens prodige dissiparet quod dederas proficiscenti dulcis pater, quia dederas, et egeno redeunti dulcior: in affectu ergo libidiuide, quomodo diligenter obseruent filii hominum pacta litterarum et syllabarum
Abbreviated transcription (Latin):
& tale aliquid dicere solltis uerbis quale po&a dixissetuersib:: Et ille dicebat
laudabilius : in quo ꝑdignitate adumbratae ꝑsonae : irae acdoloris similior
effectus eminebat uerbis sententias congruent̃ uestientib : Vt quid mihi il
lud ouera uitads̃meus quod mihi recitanti adclamabatur pramultis co&a¬
neis & conlectorib meis : Nonne ecce illa omnia fumus &uentꝰ Ita neali¬
ud nonerat ubi exercer&ur ingeniũ & linguamea . Haudestuae dnẽ. liudes
tuae ꝑscripturas tucs suspenderent palmitem cordismei ut non ra per&
ꝑinania nugarum turpis praeda uolatilib:: Nonenim un omodo sacrificatur
transgres serib angelis : Quid autem mirũ quod inuanitates ita ferebar. et
ate dsmeus ibamforas quan domihiimitandi ꝓponebant᷑ homines qui aliqua
factic sua ñmala si cum barbarismo aut solo ecis moenuntiarent rephensi con¬

Expanded text:
et tale aliquid dicere solutis uerbis, quale poeta dixisset uersibus: et ille dicebat et tale aliquid dicere solutis uerbis, quale poeta dixisset uersibus: et ille dicebat laudabilius, in quo pro dignitate adumbratae personae irae ac doloris similior affectus eminebat, uerbis sentud, o vera vita mea, Deus meus, quod mihi recitanti acclamabatur prae multis coaetaneis et conlectoribud non erat, ubi exerceretur ingenium et lingua mea? laudes tuae, domine, laudes tuae per scripturas tuas suspenderent palmitem cordis mei et non raperetur per inania nugarum turpis praeda uolatilibus. non enim uno modo sacrificatur transgressoribus angelis. Quid autem mirum, quod in uanitates ita ferebar et a te, deus meus, ibam foras, quando mihi imitandi proponebantur homines, qui aliqua facta sua non mala, si cum barbarismo aut soloecismo enuntiarent, reprehensi con
Abbreviated transcription (Latin):
omnino ꝑhancturpitudinem uerba ista commodius discunt᷑ sed perhac
uerba turpitudo illa confidentius ꝑ p&ratur : Non accuso uerbaqua si
uisi electa atꝗ pr&iosa : sed uinum erroris quod in eis noł ꝓpinabatur ab
ebriis doctorib: : et nisibiberem cedebamur : Nec appellare ad aliquem
iudicem sobrium licebat : Et tamenego dsms incuius conspectuum secura
ẽ recordatiomea libenter hac didici et eis de lectabar miser & obhocbo¬
nae spei puerappellabar: sine me ds̃ meus dicere aliquid & de ingenio
meo muneretuo inquib: a medeliramentis ad terebatur : Praeponebatur
enim mihi uegotium animae meae satis inqui&um praemio laudis & dedecoris
uel plagarum m& u. & dicerem uerba iunonis irascentis & dolentis quod non
poss& italia teucrorum auertere regem: quae num quam lunonem dixisse
audieram : sed figment orum po&icorũ uestigia errantes sequi cogebamur:

Expanded text:
 omnino, non omnino per hanc turpitudinem uerba ista conmodius discuntur, sed per haec  omnino, non omnino per hanc turpitudinem uerba ista conmodius discuntur, sed per haec uerba turpitudo ista confidentius perpetratur. non accuso uerba quasi uasa lecta atque pretiosa, sed uinum erroris, quod in eis nobis propinabatur ab ebriis doctoribus, et nisi biberemus, caedebamur nec appellare ad aliquem iudicem sobrium licebat. et tamen ego, deus1 meus, in cuius conspectu iam secura est recordatio mea, libenter haec didici et eis delectabar miser et ob hoc bonae spei puer, appellabar. Sine me, deus meus, dicere aliquid de ingenio meo, munere tuo, in quibus a me deliramentis atterebatur. proponebatur enim mihi negotium animae meae satis inquietum praemio i laudis et dedecoris uel plagarum metu, ut dicerem uerba Iunonis irascentis et dolentis, quod non possit Italia Teucrorum auertere regem, quae numquam Iunonem dixisse audieram. sed figmentorum poeticorum uestigia errantes sequi cogebamur
Abbreviated transcription (Latin):
tur inte filii hominum cum mercedib: ut hac discant : Et magna resagitur : cum
hocagitur publice inforo : Inconspectu logum supra mercedem salaria decertium¬
& saxa tua ꝑcutis & sonas dicens: hinc uerba discuntur . hinc adquiritur elo¬
quentia reb: per suadendis sententiis que explicandis maxime nec essaria:
Ita uero noncognosceremus uerba haec hrmbremaureum & gremiũ & fucũ
& templacaeli & alia uerba quae in eoloco scripta sunt nisi terentius induce¬
r& nequam ad olescentem proponentem sibi iouem ad exemplumstupri:
dum spectat tabulam quandam pictã in pari&e ubi inerat pictura haec louẽ
quo pacto dinae mississe aiunt in gremium quod dambymbrem aureum:
fucum factum mulieri : et uide quem ad modum se concitat ad libidinem qua¬
si ca elesti magisterio : Adquem dm̃ inquit : qui templa caeli summo sonitu
concutit : ego homuntio id ñ facerem : Ego illuduere feci aclibens non

Expanded text:
tur in te fili hominum cum mercedibus, ut haec discant, et magna res agitur, cum tur in te fili hominum cum mercedibus, ut haec discant, et magna res agitur, cum hoc agitur publice in foro, in conspectu legum supra mercedem salaria decernentiumt saxa tua percutis et sonas dicens: "hinc uerba discuntur, hinc adquiritur eloquentia rebus persuadendis sententiisque explicandis maxime necessaria." ita ergo non cognosceremus uerba haec, imbrem et aureum et gremium et fucum et templa caeli et alia uerba, quae in eo loco scripta sunt, nisi Terentius induceret nequam adulescentem proponentem sibi Iouem ad exemplum stupri, dum spectat tabulam quandam pictam in pariete, ubi inerat pictura haec, Iouem quo pacto Danaae misisse aiunt in gremium quondam imbrem aureum, fucum factum mulieri? et uide, quemadmodum se concitat ad libidinem quasi caelesti magisterio: at quem deum! — inquit — qui templa caeli summo sonitu concutit. ego homuncio id non facerem? ego uero illud feci ac libens. Non
Abbreviated transcription (Latin):
possunt : & eauia tuta ẽ inquapueri ambularent: sedue tibi flumen moris humani:
Quis resist& tibi : quimdiu non siccaberis quo usque uolues euae filios in mare megnũ
& formido losum quoduix transeunt qui lignum conscenderint : Nonne ego intelegi
& tonintem louem & adulte rantem: Et utiq non possent haec duo: sedastum est : ut ha¬
ber& autoritatem adimitandum uerum adulterium lenoanante falso tonitru:
Quis autem penulatorum magistrorum audiat aure sobric: ex eodem puluere homin
clamantem & dicentem fingebat haechomerus & humuna ad eos trans ferebat diu¬
na mallem adnos: siuerius ticitur quod fingebat : Hac quidem ille : sed hominib fla¬
gitiosis diuina tribuendo ne flagitia putarentur : Et quis quisea feciss& non homines
ꝑditos sed caelestes deos uider&ur imitatus: Et tamen oflumen tartarcum: Iactan¬

Expanded text:
possunt, et ea uia tuta est, in qua pueri ambularent. Sed uae tibi, flumen moris humani! possunt, et ea uia tuta est, in qua pueri ambularent. Sed uae tibi, flumen moris humani! quis resistit tibi? quamdiu non siccaberis? quousque uolues Euae filios in mare magnum et formidulosum, quod uix transeunt qui lignum conscenderint? nonne ego in te legi et tonantem Iouem et adulterantem? et utique non posset haec duo, sed actum est, ut haberet auctoritatem imitandum uerum adulterium lenocinante falso tonitru. quis autem paenulatorum magistrorum audit aure sobria ex eodem puluere hominem clamantem et dicentem: fingebat haec Homerus et humana ad deos transferebat; diuina mallem ad nos? sed uerius dicitur, quod fingebat haec quidem ille, sed hominibus flagitiosis diuina tribuendo, ne flagitia flagitia putarentur et ut quisquis ea fecisset, non homines perditos, sed caelestes deos uideretur imitatus. Et tamen, o flumen tartareum, iactan
Abbreviated transcription (Latin):
illius fluxum : haec restringit legib: tuis ds̃ : Legib tuis a magist rorum feru¬
lis usq ad temptationes martrrum ualentib: legibustuis miscere sal ubres
a miritudines reuo cantes nos adte. a iocunditate pestifera quac recessimusate:
Exaudi dñẽ dep̃cationem mea : nede ficiat anima mea subdisciplinatuc: neque
deficiam in confitendo tibi miseratione stuas qͥuib: eruistime ab omnib: uiis me¬
is pessimis ut dulcescas mihi suꝑ om̃s seductiones quas sequebar : & amem
te ualidissime : & amplexer manum tuam totis praecordis meis : & eruas me
abomni temptatione usꝙ infinem : Ecce enim tudnẽ rexms̃ & dsmeus tibi ser¬
uiat quicquid puer didici: tibi seruiat. quod loquor & scribo et lego et nimero
qm̃ cumuana discerem. tudisciplinam daba smihi : & in eis uanis peccata delectationum
mearum dimisistimihi : Didicienim in eis multa uerba utilia: sed & in reb: nonuanis disci

Expanded text:
illius fluxum haec restringit legibus tuis, deus, legibus tuis a magistrorum feruillius fluxum haec restringit legibus tuis, deus, legibus tuis a magistrorum ferulis usque ad temptationes martyrum, ualentibus legibus tuis miscere salubres amaritudines reuocantes nos ad te a iucunditate pestifera, qua recessimus a te. Exaudi, domine, deprecationem meam, ne deficiat anima mea sub disciplina tua neque deficiam in confitendo tibi miserationes tuas, quibus eruisti me ab omnibus uiis meis pessimis, ut dulcescas mihi super omnes seductiones, quas sequebar, et amem te ualidissime et amplexem manum tuam totis praecordiis meis et eruas me ab omni temptatione usque in finem. ecce enim tu, domine, rex meus et deus meus, tibi seruiat quidquid utile puer didici, tibi seruiat quod loquor et scribo et lego et numero, quoniam cum uana discerem, tu disciplinam dabas mihi et in eis uanis peccata delectationum mearum dimisisti mihi. didici in eis multa uerba utilia; sed et in rebus non uanis disci
Abbreviated transcription (Latin):
ris uergilius ita sit. cumeum sic discere coguntur ut ego illum: uidelic& difficultas
disficultas omnino ediscendae linguae poregrinae.: quasi felle a spergebat om̃s
suiuitates grecas. fabulo sarumnarrationum : Nulla enim uerba illa noue¬
ram : & scuis terrorib ac poenis ut nos sem in stabatur mibi uehem̃ter : Nam
& latina aliquando in fans utiq nulla nouerã : & tamen aduertendo didicis¬
ne ullom&u atque cruciatu : Int̃ &iam blandim̃ta nutricum & ioca ad riden¬
tium et la&itias alludentium: Didiciuero illa sine poenali bonere urguen¬
tium cum me urger& cormeũ ad parienda concepta sue : & qua ñess& nisi
aliqua uerba didicessem : nona docentib sed uloquentib: Inquorum & ego
aurib: parturiebam quicquid sentiebam: Hinc satis eluc& maiorem habere
uim ad discenda ista liberam curiositatem : quam m&iculosã uecessitatem: Sed

Expanded text:
ris Vergilius ita sit, cum eum sic discere coguntur ut ego illum. uidelicet difficultas, ris Vergilius ita sit, cum eum sic discere coguntur ut ego illum. uidelicet difficultas, difficultas omnino ediscendae linguae peregrinae quasi felle aspergebat omnes suauitates graecas fabulosarum narrationum. nulla enim uerba illa noueram et saeuis terroribus ac poenis, ut nossem, instabatur mihi uehementer. nam et latina aliquando infans utique nulla noueram et tamen aduertendo didici sine ullo metu atque cruciatu inter etiam blandimenta nutricum et ioca arridentium et laetitias alludentium. didici uero illa sine poenali onere urgentium, cum me urgeret cor meum ad parienda concepta sua, id quod non esset, nisi aliqua uerba didicissem non a docentibus, sed a loquentibus, in quorum et ego auribus parturiebam quidquid sentiebam. hinc satis elucet maiorem habere uim ad discenda ista liberam curiositatem quam meticulosam necessitatem. sed
Abbreviated transcription (Latin):
po&adicit : indoctiores nescire se respondebunt : doctiore sautem &iam negabunt
uerum esse : At siquaeram quib: litteris scribatur xneae nom̃ õm̃s mihi qui haec didi¬
cerunt uerum respondebunt : secundum id placitum & pactum quod inter se ho¬
mines. istic signa firmarunt: Item siquue ram quid horum maiore uita huius
in commodo quisq obliuiscatur legere & scribere. an po&ica illa figmenta. quis
nonuideat quid responsurus sit. quinonẽ oblitus panit̃ sui Peccaba mergo pu¬
er : cumilla inaniac istis utilioribus amore p̃ponebam: uel potius istaoderam: illa
amabã : lamuero unum & unum duo & duo quattuor odiosa cantio mibi
erat : & dulcissimum spectaculum uanitatis ecus ligneus plenus armatis. & tro¬
ticam oderam talia cantantem Nam & omer peritus texere tales fabulas: &
dulcissime uinus est mihi tamen a maruserat puero : Credo &um grecis pue¬

Expanded text:
poeta dicit, indoctiores nescire se respondebunt, doctiores autem etiam negabunt poeta dicit, indoctiores nescire se respondebunt, doctiores autem etiam negabunt uerum esse. at si quaeram, quibus litteris scribatur Aeneae nomen, omnes mihi, qui haec didicerunt, uerum respondent et secundum id pactum et placitum, quo inter se i homines ista signa firmarunt. item si quaeram, quid horum maiore uitae huius incommodo quisque obliuiscatur, legere et, scribere an poetica illa figmenta, quis noner cum illa inania istis utilioribus amore praeponebam, vel potius ista oderam, illa amabam. Jamvero unum et unum duo, duo et duo quatuor, odiosa cantio mihi erat; et dulcissimum spectaculum vanitatis equus ligneus plenus armatis, et Troticam oderam talia cantantem? Nam et Homerus peritus texere tales fabellas, et dulcissime uanus est et mihi tamen amarus erat puero. credo etiam graecis pue
Abbreviated transcription (Latin):
& si prohiberer ealegere : dolerem quia non legerem quod dolerem: Talis dem̃¬
tu honestiores & utiliores litterȩ putantur quimillae lit terae quib: legere
& scribere didici: sed nunc inanimamea clam& ds̃meus: & ueritastuic dicat mi¬
bi: non ẽ ita nonẽ ita: melior ẽ ꝓrsus doctrina illa prior: na meccepara¬
tior sum obliuisci errores aeneae. atꝗ omnia eius modi: quam scribere & lege¬
re : Atenim uela pendent liminib: grammaticarum scholarum : sed ñ illa ma¬
gis honorem sec reti : quam tegumentũ erroris significant : Nonclament ad¬
uersus me quosim ñtimeo dum confiteor tibi quaȩ uult anima mea ds̃ms. & ad¬
quiesco inrepre hensione malarum uiarũ mearum : ut diligam bonas uia stuas
Non damen aduersusme uenditores grammaticae uelemptores : qui si propo¬
nameis interrogans utrumuerum sit quod ȩ nean aliquando cartiginẽ uenis se

Expanded text:
et si prohiberer ea legere, dolerem, quia non legerem quod dolerem. talis demeet si prohiberer ea legere, dolerem, quia non legerem quod dolerem. talis dementia honestiores et uberiores litterae putantur quam illae, quibus legere et scribere didici. Sed nunc in anima mea clamet deus meas et ueritas tua dicat mihi: non est ita, non est ita; melior est prorsus doctrina illa prior. nam ecce paratior sum obliuisci errores Aeneae atque omnia eius modi quam scribere et legere. at enim uela pendent liminibus grammaticarum scholarum, sed non illa magis honorem secreti quam tegimentum erroris significant. non clament aduersus me quos iam non timeo, dum confiteor tibi quae uult anima mea, deus meus, et adquiesco in reprehensione malarum uiarum mearum, ut diligam bonas uias tuas. non clament aduersus me uenditores grammaticae uel emptores, quia, si proponam eis interrogans, utrum uerum sit quod Aenean aliquando Karthaginem uenisse
Abbreviated transcription (Latin):
scribamipse siquiduolo : quamillae quib: tenere cogebar aeneae nescio
cuius erro res oblitus errorum eorum & plorare didonem mortuã quia
sc occidit obamorem: cuminterea meipsum in his ate morientem ds̃ uita measa¬
cis oculis ferrem mi serrimus: Quid enim miserdus misero ñmise rante sei psum.
& flente didonis mortem quae fiebat amando aenean. nonflente autem mor¬
tem suam quae fiebat non amando teds̃ lumen cordis mei. & panisoris intus animȩ
meae & uirtus maritans mentem meam & sinum cogitationis meie Nonte a¬
mibam : & fornicabar abste: & fornicanti sonabat undiq: euge euge : amicitia
enim mundibuius: fornicatio ẽ abste: Et euge euge dicitur : ut pudeat sinonita
homo sit : et hoc non flebam : & flebamdidonem extinctam ferroꝗ extrema
secutam. sequens ipse extrema condita tua relictote & terraiens interram

Expanded text:
scribam ipse, si quid uolo, quam illae, quibus tenere cogebar Aeneae nescio scribam ipse, si quid uolo, quam illae, quibus tenere cogebar Aeneae nescio cuius errores oblitus errorum meorum et plorare Didonem mortuam, quia se occidit ab amore, cum interea me ipsum in his a te morientem, deus uita mea, siccis oculis ferrem miserrimus. Quid enim miserius misero non miserante se ipsum et flente Didonis mortem, quae fiebat amando Aenean, non flente autem mortem suam, quae fiebat non amando te, deus, lumen cordis mei et panis oris intus animae meae et uirtus maritans mentem meam et sinum cogitationis meae? non te amabam et fornicabar abs te et fornicanti sonabat undique: euge, euge." amicitia enim mundi huius fornicatio est abs te et euge, euge" dicitur, ut pudeat, si non ita homo sit. et haec non flebam et flebam Didonem extinctam ferroque extrema secutam, sequens ipse extrema condita tua relicto te et terra iens in terram:
Abbreviated transcription (Latin):
MNeo autem qui discere nolebam ut ebaris ad poenam meam : qua plecti non
eram dignus tantillus puer: & tantus peccator: Ita non debene facientib
tubene faciebasmibi : Et de peccante me ipso iuste r&ribuebas mibi:
Iussistienim & sic ẽ : ut poena sua sibi sit omnis in ordinatꝰ animus: Quid
autem erat causae: cur grecas litte ras oderam quib: puerulus imbuebar
ne nunc quidem mihi satis exploratum ẽ: ad a maueramenim latinas
non quas primi magistri: sed quas docent qui gram maticiuocantur : Nã
illas primas ubilegere & scribere & numera rediscit᷑ : non minꝰ onero¬
sas poenalesq habebam : quamom̃s grecas : Vnde tamen & hoc. niside pei¬
tato & uanitate uitae . qua caro eram & sps ambulans & non reuertens.
nam utiq meliores. quia certiore serant primae illae litterae: quibus
fiebat in me & factum ẽ : et habeo illud ut eligam siquid scriptum in uenio a

Expanded text:
meo autem, qui discere nolebam, utebaris ad poenam meam, qua plecti non meo autem, qui discere nolebam, utebaris ad poenam meam, qua plecti non eram indignus tantillus puer et tantus peccator. ita non de bene facientibus tu bene faciebas mihi et de peccante me ipso iuste rettibuebus mihi. iussisti enim et sic est, ut poena sua sibi sit omnis inordinatus animus. Quid autem erat causae, cur graecas litteras oderam, quibus puerulus imbuebar, ne nunc quidem mihi satis exploratum est. adamaueram enim latinas, non quas primi magistri, sed quas docent qui grammatici uocantur. nam illas primas, ubi legere et scribere et numerare discitur, non minus onerosas poenalesque habebam quam omnes graecas. unde tamen et hoc nisi de peccato et uanitate uitae, qua caro eram et spiritus ambulans et non reuertens? nam utique meliores, quia certiores, erant primae illae litterae, quibus fiebat in me et factum est et habeo illud, ut et legam, si quid scriptum inuenio, et
Abbreviated transcription (Latin):
tutelatua quidedisses eam: melior uero. sed quot & quanti fluctus impen¬
dere temptationũ postpueritiamuidebantur: Nouerat eosiam illa mat̃
& terramper eos unde postea formarer quamipsam umeffigiem com¬
mittere uolebat : In ipsa tamen pueritia dequamiminꝰ quamde ad ales¬
centia m&uebatur. non amabam litteras: & me in eas urgueri oderam:
et urguebar tamen : & bene mibi fiebat : Nec facieba megobene : Non e nim
discerem : nisi cogerer : Nemo autem inuitus bene facit : & umsibonum
ẽ quod facit : Nec quime urguebant bene faciebant : sed bene mihi fiebat
abste ds̃meus: illienim non in tuebantur. quomodo ferrem quod medis¬
cere cogebant : praeter quam adsatiandas insatiabile scupiditate scopiose
inopiae & ignominiosae gloriue : Tuuero cuinumerati sunt capillinr̃.
errore omnium qui mihi instabant ut discerem ut ebcris adutilita tẽ meã :

Expanded text:
tutela tua, qui dedisses eam. melius uero. sed quot et quanti fluctus inpentutela tua, qui dedisses eam. melius uero. sed quot et quanti fluctus inpendere temptationum post pueritiam uidebantur, nouerat eos iam illa mater et terram potius, unde postea formarer, quam ipsam iam effigiem conmittere nolebat. In ipsa tamen pueritia, de qua mihi minus quam de adulescentia metuebatur, non amabam litteras et me in eas urgeri oderam; et urgebar tamen et bene mihi fiebat nec faciebam ego bene: non enim discerem, nisi cogerer. nemo enim inuitus bene facit, etiamsi bonum est quod facit. nec qui me urgebant, bene faciebant, sed bene mihi fiebat abs te, deus meus. illi enim non intuebantur, quo referrem quod me discere cogebant, praeterquam ad satiandas insatiabiles cupiditates copiosae inopiae et ignominiosae gloriae. tu uero, cui numerati. sunt capilli nostri, errore omnium, qui mihi instabant ut discerem, utebaris ad utilitatem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
delam & illa &omnis domus nisi pater solus : Quitamen ñ euicit in meius
muniune pi&itis quominus in xpõcrederem sic̃ ille nondum crediderat:
Nimillo ssta ebim ut tumihipater essc̃s dsmeus potius quaim ille & in hoc
adiuuaba s cam ut superara uirum cui melior sos uuebat quia & inhoctibi
utique idiubenti seruiebat : Rogote dsmeus: uellem scire situ&im uelles q̃uo
consilio dilatus sum netunc baptitarer: Vt rum bono meo mihi quisi lax¬
ta sint lora peccandi: annon laxata sunt: Vnde ergo &um nunc de aliis
atque aliis. sonat undiq in aurib nris : sine illũ faciat : Nondum enimbaptra¬
tusẽ : et tamen in silute corporis non dicimus sine uulneretur amplius
nondum enimsinatus ẽ : Quanto ergomelius &cito sinarer. & idageraur
mecum meorum meaque diligentiã ut recepta silus anime meae tutit eã

Expanded text:
debam et illa et omnis domus, nisi pater solus, qui tamen non euicit in me ius debam et illa et omnis domus, nisi pater solus, qui tamen non euicit in me ius maternae pietatis, quominus in Christum crederem, sicut ille nondum crediderat. nam illa satagebat, ut tu mihi pater esses, deus meus, potius quam ille, et in hoc adiuuabus eam, ut superaret uirum, cui melior seruiebat, quia et in hoc tibi utique id iubenti seruiebat. Rogo te, deus meus, uellem scire, si tu etiam uelles, quo consilio dilatus sum, ne tunc baptizarer, utrum bono meo mihi quasi laxata sint lora peccandi an non laxata sint. unde ergo etiam nunc de aliis atque aliis sonat undique in auribus nostris: "sine illum, faciat; nondum enim baptizatus est." et tamen in salute corporis non dicimus: sine uulneretur amplius; nondum enim sanatus est. quanto ergo melius et cito sanarer et id ageretur mecum meorum meaque diligentia, ut recepta salus animae meae tuta esset
Abbreviated transcription (Latin):
descendentis ad suꝑbiam nram : & signabar im signocrucis eĩ & condiebar
eius sale iam lade abutero matrismece : qua cemultum sperauit inte:¬
Vidistidñe cum adhucpuer essem & quodimdie pressus stomacho: re¬
pente estuarem paene moriturꝰ : Vidisti ds̃ms qmcustos meus iameras:
quo motu animi qua fide baptis snũ xp̃itui dĩ & dni mei flagitaui a pie¬
tite matrismeae & matris omniũ nrm ecdesiue tucce : Et contur¬
bita mater carnis meae qm̃ & sempiternam salutem meã carius partu¬
riebat. corde casto infidetuac umcurar& festinabunda ut sac ramen¬
tis salutarib: initicrer & ablucrer tednẽ ihũ confitens in remissionẽ
pucatorum nisi statim recreatꝰ essem: Dilata ẽ itiq mundatio mea:
quasi necesse ess& ut adhucordidarer siuiuerem: quiacuidelic& p̾lauacrũ
d cummuor & periculosior in sordibus delictorum retus for& : Ita umcre¬

Expanded text:
descendentis ad superbiam nostram et signabar iam signo crucis eius et condiebar descendentis ad superbiam nostram et signabar iam signo crucis eius et condiebar eius sale iam Vidisti, Domine, cum adhuc puer essem, et quodpente aestuarem paene moriturus, uidisti, deus meus, quoniam custos meus iam eras, quo motu animi et qua fide baptismum Christi tui, dei et domini mei, flagitaui a pietate matris meae et matris omnium nostrum, ecclesiae tuae. et conturbata mater carnis meae, quoniam et sempiternam salutem meam carius parturibat corde casto in fide tua, iam curaret festinabunda, ut sacramentis salutaribus initiarer et abluerer, te, domine Iesu, confitens in remissionem peccatorum, nisi statim recreatus essem. dilata est itaque mundatio mea, quasi necesse esset, ut adhuc sordidarer, si uiuerem, quia uidelicet post lauacrum illud maior et periculosior in sordibus delictorum reatus foret. ita iam cre
Abbreviated transcription (Latin):
tor : Dñe ds meus peccabam faciendo contra praecepta parentum: &
magistrorum illorum: Poteram enimpostea bene uti litteras quas uole¬
bant ut discerem quocum ꝙ animo illi mei. Non enim meliora eligens in o¬
boediens eram: sed amore ludendi amans incertaminib superbas uicto¬
rus & scalpiaures meis salsis fabellis quo prurent ardentius eacurio si¬
tate magis magisq ꝑ oculo semicante. inspectacula ludosꝗ maiorum. quos
tamen qui edunt ea dignitate pricediti excellunt: ut hoc paene oms
optent paruulis suis : quos tamencedi libent̃ patiuntur: si specta culis
talibus impediantur abstudio quo eos ad talia edenda cupiunt ꝑuenire :
Vide ista dñe miseri corditer . & libera nos uminuo canteste: libera & iã
eos qui non dumte inuocant : ut inuocentte & libereseos: audieramenĩ
ego adhuc puer deuita a&erna ꝓmissa nob̵ ꝑhumilitatem dni dĩnrĩ

Expanded text:
tor, domine deus meus, peccabam faciendo contra praecepta parentum et tor, domine deus meus, peccabam faciendo contra praecepta parentum et magistrorum illorum. poteram enim postea bene uti litteris, quas uolebant ut discerem quocumque animo illi mei. non enim meliora eligens inoboediens eram, sed amore ludendi, amans in certaminibus superbas uictorias et scalpi aures meas falsis fabellis, quo prurirent ardentius, eadem curiositate magis magisque per oculos emicante in spectacula, ludos maiorum; quos tamen qui edunt, ea dignitate praediti excellunt, ut hoc paene omnes optent paruulis suis, quos tamen caedi libenter patiuntur, si spectaculis talibus inpediantur ab studio, quo eos ad talia edenda cupiunt peruenire. uide ista, domine, misericorditer et libera nos iam inuocantes te, libera etiam eos qui nondum te inuocant, ut inuocent te et liberes eos. Audieram enim ego adhuc puer de uita aeterna promissa nobis per humilitatem domini dei nostri
Abbreviated transcription (Latin):
aut minus te de his euadendis dep̃cabimurꝰ & peccabamus. tamen mi¬
nus scribendo aut legendo aut cogitando delitteris quam exigeba¬
tur. anobis. Nonenimde erat dñẽ memoria uel ingenium que
nos habere uoluisti proilla a &ate satis: sed delectabat ludere: &
uindicabatur innos. ab eis quitalia utiꝗ gerebant: sed maiorum nu¬
gae : nec otia uocantur: ꝑuerorumautem talia cum sint: punum¬
tur amaiorib: Et ne momiseratur uel illos uelutrosq : Nisiue ro
approbat quisquam bonus rerum arbiter uapulassem qui aludebã
pila puer: et eo ludo impediebar quominus celeriter disceremlit¬
tertes quib maior deformius luderem : aut aliud facieba t idemipse a
quo uapulabam. Quisi in aliqua questiuncula a condoctore suo uictus ess&
migis uile atqinui tator quaerer&ur quamegosum cum incertamine pi¬
ator rerum omnium naturalium: peccatorum autem tantum ñ ordina¬

Expanded text:
aut minus te de his euadendis deprecabamur, et peccabamus tamen miaut minus te de his euadendis deprecabamur, et peccabamus tamen minus scribendo aut legendo aut cogitando de litteris, quam exigebatur a nobis. non enim deerat, domine, memoria uel ingenium, quae nos habere noluisti pro illa aetate satis, sed delectabat ludere et uindicabatur in nos ab eis qui talia utique agebant. sed maiorum nugae negotia uocabantur, puerorum autem talia cum sint, puniuntur a maioribus, et nemo miseratur pueros uel illos uel utrosque. nisi uero adprobat quisquam bonus rerum arbiter uapulasse me, quia ludebam pila puer et eo ludo inpediebar, quominus celeriter discerem litteras, quibus maior . deformius luderem. aut aliud faciebat idem ipse, a quo uapulabam, qui si in aliqua quaestiuncula a condoctore suo uictus esset, magis bile atque inuidia torqueretur quam ego, cum in certamine piator rerum omnium naturalium, peccatorum autem tantum ordina
Abbreviated transcription (Latin):
nec non & subuenire nobis : Nimpuer coepi rogarete : Auxilium &
refugium meum : & intuaminuocationem rum pebam nodos lingue
meae : & rogabamte paruus non paruo affectune in schola uapularem,
et cum me non exaudiebas. quod nonerat ad insipientiam mihi : ride¬
bar amaiorib: hominibus : usque ab ipsis parentib: qui mibi accidere
mali nibil uolebant: Plagae meae: magnum tunc & graue malũ
meumẽ : Nequis quam dñe tam magnus animus praegrandiaffec¬
ttibi coherens est : Ne inquam qui s̃ quam: facit enim hoc quaedĩ
& imstoliditas: est ergo quitibi pie coherendo ita sit affectus gran¬
diter: ut eculeos & ungulas atque huiuscemodiuaria tormenta
ꝑquib effugiendis tibi ꝑuniuersas terras cumtimore mignosup¬
plicatur: Ita parui estim& diligens eos quihaec acerbissime for¬
midint que mad modum parentes nr̃i ridebant tormenta: quib: pu¬
eri a magistris affligebamur : Non enim aut minus eama uebamꝰ:

Expanded text:
nos et subuenire nobis. nam puer coepi rogare te, auxilium et nos et subuenire nobis. nam puer coepi rogare te, auxilium et refugium meum, et in tuam inuocationem rumpebam nodos linguae meae et rogabam te paruus non paruo affectu, ne in schola uapularem. et cum me non exaudiebas, quod non erat ad insipientiam mihi, ridebantur a maioribus hominibus usque ab ipsis parentibus, qui mihi accidere mali nihil uolebant, plagae meae, magnum tunc et graue malum meum. Estne quisquam, domine, tam magnus animus, praegrandi affectu tibi cohaerens, estne, inquam, quisquam — facit enim hoc quaedam etiam stoliditas — est ergo, qui tibi pie cohaerendo ita sit affectus granditer, ut eculeos et ungulas atque huiuscemodi uaria tormenta, pro quibus effugiendis tibi per uniuersas terras cum timore magno supplicatur, ita parui aestimet, diligens eos, qui haec acerbissime formidant, quemadmodum parentes nostri ridebant tormenta, quibus pueri a magistris affligebamur? non enim aut minus ea metuebamus
Abbreviated transcription (Latin):
qiui: & uitae humanae procellosam soci&atemaltius ingressus sum pen¬
dens exparentum auctoritate : natuꝗ maiorum hominũ: Dĩ dĩ meus
quas ibimiserus expert sum & iudificationes quando quidem rectemihi
uiuere puero id proponebat᷑ obtempera rementibus. ut in hoc seculo flo¬
rerem & excellerem linguosis artib: ad honorem & failsis diuitias
famulantib: Inde inscholam datus sum ut discerem littera s. in quib: quo
utilitatis ess& ignorabã miser : et tamen si segnis indiscendo essem uapu¬
labam. Laudabatur enim hoc amaiorib:: et multi ante nosuitamis¬
tam agentes praestruxerant erum nosa suics perquastransia coge¬
bamur multiplicato labore & dolore filiis adam: Inuenimus autem
dnẽ homines rogantes & didicimus ab eis sentienteste ut poteramus:
esse magnumaliquid qui possa &um napparens sensib: nris ex audire:

Expanded text:
caui et uitae humanae procellosam societatem altius ingressus sum pencaui et uitae humanae procellosam societatem altius ingressus sum pendens ex parentum auctoritate nutuque maiorum hominum. Deus, deus meus, quas ibi miserias expertus sum et ludificationes, quandoquidem recte mihi uiuere puero id proponebatur, obtemperare monentibus, ut in hoc saeculo florerem et excellerem linguosis artibus ad honorem hominum et falsas diuitias famulantibus. inde in scholam datus sum, ut discerem litteras, in quibus quid utilitatis esset ignorabam miser. et tamen, si segnis in discendo essem, uapulabam. laudabatur enim hoc a maioribus, et multi ante nos uitam istam agentes praestrtfxerant aerumnosas uias, per quas transire cogebamur multiplicato labore et dolore filiis Adam. inuenimus autem, domine, homines rogantes te et didicimus ab eis, sentientes te, ut poteramus, esse magnum aliquem, qui posses etiam non adparens sensibus nostris exaudire
Abbreviated transcription (Latin):
mitib uocib uariis & uariis membrorum motib: edere uellem sensa cordis
mei ut uoluntati parer&ur. nec ualerem quae uolebamomnia : nec quibus
uolebam omnibus prae sonabã memoria : cumipsi appellabant remaliquã
Et̃ secundum eam uocem corpus aliquid mouebant : uidebam & tenebam
hoc abeis uocari remillam quam sonabant : cum eamuellent ostendere :
Hoc autem eos uelle : ex motu corporis aperiebant᷑ : tam quam uerbis naturali¬
b: omnium gentium : quae fiunt uultu & nutuoculorum c&erorumꝗ mẽ¬
brorum actu & sonitu uocis indicantem affectionemanimi in petendis
habendis reiciendis fugiendis uereb: : Ita uerba inuariis sententiis locis
suis posita &crebro audita : quarum rerum signa essent paulatim collige¬
bam measq umuo luntates ed omito in eis signis ore : perhaec enuntiabã
Sic cumhis interquos eram uoluntatum enuntiandarum signa communi¬

Expanded text:
mitibus et uocibus uariis et uariis membrorum motibus edere uellem sensa cordis mitibus et uocibus uariis et uariis membrorum motibus edere uellem sensa cordis mei, ut uoluntati pareretur, nec ualerem quae uolebam omnia nec quibus uolebam omnibus. pensabam memoria: cum ipsi appellabant rem aliquam et cum secundum eam uocem corpus ad aliquid mouebant, uidebam et tenebam hoc ab eis uocari rem illam, quod sonabant, cum eam uellent ostendere. hoc autem eos uelle ex motu corporis aperiebatur tamquam uerbis naturalibus omnium gentium, quae fiunt uultu et nutu oculorum ceterorumque membrorum actu et sonitu uocis indicante affectionem animi in petendis, habendis, reiciendis fugiendisue rebus. ita uerba in uariis sententiis locis suis posita et crebro audita, quarum rerum signa essent, paulatim colligebam measque iam uoluntates edomito in eis signis ore per haec enuntiabam. sic cum his, inter quos eram, uoluntatum enuntiandarum signa conmuni