comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Er idem tempus lambert
quidam cliutino languore con¬
tractus. cui nulla remedia ualebant
ꝓficere. cũ acd tumulum beati mar¬
tini in lecto fuisset allatus. pͥmũ cͥca
geuua in quib grauiorẽ patiebat᷑ do¬
lorem. sudore cepit ñ paruo madesce̾
Deinde repefadis uenis repatis ꝙ ner¬
uis rediuiuos pedes extendit. Dec mł¬
topost cernente ppło surrexit incolumiᷤ
pedib ꝙ suis ad ꝓpͥa remeauit: qui ma¬
nib aliatus fuerat alienis.
Tem quedam mulier nomine rosce¬
lma. qmͣ malignus sp̃e ꝑ quinquen¬
nium possederat. & omĩ menbroꝵ pͥua¬
tam officio. ab introitu quoq eccłie diu
ꝓhibuerat: postꝙͣ basilicam sci antisti¬
tis intrauit. continuo liberata a demo¬
nio. totius corporis inregritatẽ non si¬
ne ammiratõe multoꝵ. sẜ momento
recepit. Cui deinde domũ. reuertenti.
ut candelam p̃piraret. quã cñ aliis fide¬
lib ueniens osstrret. s unde emeret
om̃ino non habet: quidã monachus ꝓn¬

Expanded text:
er idem tempus Sanubertus quidam diutino languore contractus, cui nulla remedia valebant proficere, cum ad tumulum beati Martini in lecto fuisset allatus, primum circa genua, in quibus graviorem patiebatur dolorem, sudore coepit non parvo madescere deinde tepefactis venis, reparatisque nervis, redivivos pedes extendit. Nec multo post cernente populo, surrexit incolumis, pedibusque suis ad propria remeavit qui manibus allatus fuerat alienis. V. Item quaedam mulier, nomine Roscelina, quam malignus spiritus per quinquennium possederat, et ab omni membrorum privatam obsequio, ab introitu quoque ecclesiae diu prohibuerat, postquam basilicam sancti antistitis introivit, continuo liberata a daemonio, totius corporis alacritatem non sine admiratione multorum sub momento recepit. Cui deinde domum revertenti ut candelam praepararet, quam cum aliis fidelibus veniens offerret, sed unde emeret omnino non haberet, quidam monachus an
Abbreviated transcription (Latin):
noĩe pat̾manus. qui cecus. surdꝰ
mutus. manib q contractus ꝑ qd̾dã
contagium fuerat. ce confractis oĩb
menbris a morbo. soli tantũ pecdes. p̃¬
bebant homini sustentaculũ. Patͦm
p̃potentis hic expetit basilicam. orati¬
onem fundit. aꝑtis oculis lucem ꝑditã
cernit. manus ad usum pͥstinũ recipit
et sẽ saluatũ beati antistitis uirtute
demirans. sospitatis sue gram̃ ppłis
declarauit. Ob cuius miraculi grãm
a multis munera capit: de quib non¬
nullos a iugo. captinitatis cremit.
Resenti quoqi tempore. ap̃ burde

Expanded text:
nus, qui caecus, mutus ac surdus, manibus contractus per quoddam contagium fuerat, et confictis omnibus membris a morbo, soli tantum pedes praebebant homini sustentaculum. Patroni praepotentis hic expetiit basilicam, orationem fudit, apertis oculis lucem perditam cernit, manus ad usum pristinum recepit, et se salvatum beati antistitis virtute demirans, sospitatis suae gratiam populis declaravit. Ob huius miraculi gratiam a multis munera capit, de quibus nonnullos a iugo captivitatis exemit. 47. Praesenti quoque tempore apud Burde
Abbreviated transcription (Latin):
Aluderruno uos bortatu
tens. Nunis honorancdi
tai dẽ. Nichilominus
et in auo psalmo. qui trm̃tes dm̃ mas¬
cmne Ergo ꝑsicue patet intellectui
husnano. qd amnioneant quiꝙ. nẽ ł̃¬
ibuatis crimim maio deititi. cuitũ¬

Expanded text:
rimo nos hortatu cens: Honorandi s . Nihilominus et in alio psalmo: Qui timentes Dominum magaeternae. Ergo perspicue patet intellectui humano quod admoneantur quique non snoxialis criminis malo dediti, cu
Abbreviated transcription (Latin):
gule ꝑuuli sui supposuit eiectũ ꝙ
instar fabe calculũ subsequente u¬
tiua suspiciens planctum in gaudi¬
umi: lacrimas in laudes conuertir.

Expanded text:
gulae parvuli sui supposuit, ejectumque instar fabae calculum, sequente urina, suspiciens planctum in gaudium, lacrymas in laudes verti
Abbreviated transcription (Latin):
posuit. Adueniens autẽ tempestas
setussima qui uicina in aniis p̃ce¬
deatib sepe uastau̾at ab hac ẽ bene¬
dictione ꝓhibita: nec ibidẽ ultra ut
cõsueu̾at nocuit. Magnifica atq
desid̾abili paschali festiuatt aue¬
menite ppłs ad beati callulã in qua

Expanded text:
autem tempestas saevissima, quae vicinia in annis praecedentibus saepe vastaverat, ab haec est benedictione prohibita, nec ibidem ultra, ut consueverat, nocuit. Magnifica vero atque desiderabili paschali festivitate adveniente, populus ad beati cellulam, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
structꝰ acuti. cotticlianis clieb aci
scãm bafilicã recurrebat. ⁊ inclmãs
se ad oroẽm labia tantũ mouebat.
⁊ nlłam pot̾at uocem emutere sen¬
su integͦ : s multatꝰ uocis officio. Ot
tam ꝓmite uidebat᷑ orare. ut fiere
cerfictet᷑. int̾ ip̃a tacita uerba plerñq¬

Expanded text:
structo aditu, quotidianis diebus ad sanctam basilicam recurrebat, et inclinans se ad orationem, labia tantum movebat. Nam nullam poterat vocem emittere sensu integro, sed erat multatus vocis officio. Qui tam prompte videbatur orare, ut flere cerneretur inter ipsa tacita
Abbreviated transcription (Latin):
sepulctũ fuiss positum: referunt
scĩficaret. Et erasum a marmore
quo scã m̃bra tegunt᷑ puluerẽ liqͦre
ꝑmutũ.: in tantũ oleũ recdunda¬
uit̾: ut uestim̃ta sac̾dotis nectario
effraglans odore. oleagina unda ꝑ¬
funde̾t. M uitiq ex hoc infirmi ex
ꝑiere salutẽ. S n ꝓcelle ab hgtis hoc
liquore putificatis sepe phibite sũt.
Cum autẽ ad templũ scm̃ quidã
deuotꝰ ac fide plenus accessiss. ⁊ gr̃am
sc̃ siciens cogitaret quid de beatu e¬
de raꝑet ad salutẽ. ꝓpe a ci sepulcrũ
accedens edituo supplicat ut ÷ pa¬
rumꝑ benedicte cere largirep᷑ e tu

Expanded text:
eum fuisset positum, referunt s iusti infusa sanctificaret. Et erasum a marmore, quo sancta membra teguntur, pulverem liquore permixtum in tantum oleum redundavit, ut vestimenta sacerdotis nectareo efflagrans odore oleagina unda perfunderet. Multique ex hoc infirmi exiere salutem. Sed et procellae ab agris hoc liquore purificatis saepe prohibitae sunt. Cum autem ad templum sanctum quidam devotus fide plenus accessisset, et gratiam Sancti sitiens, cogitaret quid de beata aede raperet ad salutem, prope sepulcrum accedens, aedituum supplicat, ut sibi parumper benedictae c
Abbreviated transcription (Latin):
st ⁊ erigñ ititũ ocsos ac manꝰ
in celum ore adhuc cruento in hac pͥ¬
ma uoce ꝑrupit. Grãs t̾ magnas re¬
fero beatissime domine martine. q̃d ape¬
riẽs os meũ fecisti me pꝰt longñ temp
in tuas laudes uerba saxare. Admiran¬
te aũt om̃i ppło. ⁊ stupenti de tali mi¬
racło. interrogãt si n auditũ parit̾
tecepiss. Qui lib̾e om̃ia se auctire ppło
teste tespondit. Sanitati gͦ sic reaoitꝰ¬
ẽ. A crodogade uͦ regina ꝓ uirtate ⁊
reuetentia scĩ martim collectꝰ ẽ: ⁊ ad
scolã positꝰ omnẽ psalmoꝵ seriẽ me

Expanded text:
t erigens iterum oculos ac manus ad caelum, ore adhuc cruento in hac primo voce prorupit: 'Gratias tibi magnas refero, beatissime domne Martine, quod aperiens os meum, fecisti me post longum tempus in tuas laudes verba laxare'. Admirante autem omni populo et stupente de tali miraculo, interrogant, si et auditum pariter recepisset. Qui libere omnia audire populo teste respondit. Sanitati ergo sic redditus, a Chrodegilde regina pro virtute et reverentia sancti Martini collectus est, et ad s
Abbreviated transcription (Latin):
reum in status fui¬
altitinene ncte tora ingilans sent¬
iss mane scõ ut lux reddita ẽ mũto
ip̃e absitutis grelib ppło teste incolu¬
nus exliuit.

Expanded text:
, et cereum in status sualtitudine nocte tota vigilans retenuisset, manc facto, ut lux reddita est mundo, ipse, absolutis gressibus, populo teste, incolomes exilivit.
Abbreviated transcription (Latin):
rectõĩs dm̃ce. accepta atmona ad m¬
lam uadit: impositoq tͥtico molam
uert̾e cepit. Explicitoq oꝑe. nõ pote¬
rat uolam aꝑire. s. cum graui. dalore
Nost hec uidens se nõ laxari. inciso
ab ut᷑q parte fuste ÷ ad scĩ basilicã
uenit. Factaq or̃one ⁊ iugaiis celebra¬
tis. laxans crigitis mantis eiꝰ ad opus
pͥstimim restituta ẽ. Alio uͦ anno ĩ
fu̾at app̃hendit: rurstunq ei lignũ
in manu acihesit. Ille uͦ cum dolore
annos ad eandẽ festutitatẽ qua pu¬
ellã sanatã retulimꝰ. ⁊ iste liberatꝰ ẽ
ab onere ligni.

Expanded text:
rectionis, acceptam annonam, ad molam vadit, inpositumque triticum, molam manu vertere coepit. Explicitumque opus, non poterat volam aperire, sed cum gravi dolore, Post haec videns se non laxari, incisumque ab utraque parte fustem, ad sancti basilicam venit, factaque oratione et vigilias celebratas, laxatis digitis, manus eius ad opus praestinum restituta est. Alio fuerat, apprehendit, rursumque ei lignum in manu ejus adhaesit. Ille autem cum dolore annos ad eandem festivitatem, quam puellam sanatam retulimus, et iste liberatus est ab onere ligni.
Abbreviated transcription (Latin):
nas reꝑit᷑ : pars u̾o altera occulto dei
ꝙ elucesceret. leꝓsi iterum pars sanã¬
da uersus martinum uertit᷑. & mi¬
ne facto sub ocusis omĩum homo to¬
tus ex incegro alteratꝰ. in saluc̃ẽ inue
t deinceps. insirmantium uniuer

Expanded text:
mis reperitur. Pars autem altera, occulto Dei  eluceret, leprosi iterum pars sananda versus Martinum vertitur. Et mane facto, sub oculis omnium, homo totus ex integro alteratus in salutem inveniet deinceps infimantium univer
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd sim mops litteris. ⁊ tam marandas
mulgare: Utinã stuerus aut parismꝰ
iuierent. aut fortunatus adeẽt: qui

Expanded text:
d sim inops litteris et tam admirandas mulgare? Utinam Severus aut Paulinus viverent, aut certe Fortunatus adesset, qui
Abbreviated transcription (Latin):
beatũ martiuium antistitẽ suũ in
corꝑe positum oꝑari clignatus ẽ:. cot¬
nis. qui misis runc p̃siem gentib
ꝑuuris. Nemo g de ante actis uir¬
ceruit munera cdispensari. cum ui¬
deat claudos erigi. cetos illuminari.
demones esfagari. ⁊ alia queqi morboꝵ
genera ip̃o medicante curati. E go
uꝰ fidem gerens illius ubri. qui de eiꝰ¬
uirtutib n uita ab anterorib est
scriptꝰ. p̾sentes uirtutes de qͣnto acd¬

Expanded text:
beatum Martinum antistitem suum in corpore positum operari dignatus est, quonis, qui misit tunc praesulem gentibus perituris. Nemo ergo de anteactis vircernit munera dispensari, cum videt claudos erigi, caecos illuminari, daemones effugari, et alia quaeque morborum genera ipso medicante curari. Ego vero fidem ingerens libri illius qui de ejus Vita ab anterioribus est scriptus, praesentes virtutes, qua
Abbreviated transcription (Latin):
nis p̃i pariore concutimur. Ingre¬
tĩ dasslicã. omnee patim̃to ꝓster¬
nimur. orantes ut scĩ uiri p̃sentiã
meream᷑. Et ecce unꝰ bonulfꝰ noĩe
cui ante tres annos ꝑ numiã ualitu¬
clinẽ febs. manꝰ ambe cũ uno pede
cõtraxerant. ⁊ ad festuutatẽ beati ui¬
ri manib directis. pede adhuc debi¬
le claudicabat. ante altare scm̃ stet¬
nit᷑: orans tit q̃ sͥ manꝰ aridas resti¬
In hac aũt orõne a febre nuna cir¬
cuidat᷑. ⁊ tamꝗͣ extensꝰ in eculeũ
neruoꝵ dolore torquet᷑. Int̾ea de sup¬
plice dolor excitat ꝯtumace. ⁊ qui ue¬
n̾at inquire̾ melicinã cepit infetre
calumpniã. Aiebat enĩ. O domne
martine sanicatẽ ate ñ torm̃ta q̃si¬
ui. Quã si nõ mereor: uel dolorib nõ
asfigar. Cumq nos cũ fletib cutũ

Expanded text:
nos ipsi pavore concutimur. Ingregno basilicam, omnes pavimento prosternimur orantes, ut sancti Viri praesentiam mereamur. Et ecce unus, Bonulfus nomine, cui ante tres annos prae nimia multitudinis febrem manus ambae cum uno pede contraxerant, et ad festivitatem beati viri manibus directis, pede adhuc debile claudicabat, ante altare sanctum sternitur, orans, ut, qui sibi manus aridas restiIn hac autem oratione a febre nimia circumdatur et tamquam extensus in aeculeum nervorum dolore torquetur. Interea de supplice dolor excitat contumacem, et, qui venerat inquerere medicinam, coepit inferre calumniam. Aiebat enim: Ό domne Martine, sanitatem ad te, non tormenta quaesivi. Quam si non mereor, vel doloribus non adfligar'. Cumque nos cum fletibus c
Abbreviated transcription (Latin):
admirandũ uobis orantib explicabo
qͦl pꝰt im̃sum meroris cumulum
magnũ uobis gaudiũ patefecit. dum
n pirtutẽ beati ꝓtulit. ⁊ q̃d titubat
au̾tit. corcla q nutantia ppłoꝵ larga
stabilitatis firmitate muniuit. Nã
cum uen̾abili dñice natuutatis
nocte sac̾sc̃as declucta excubiis. ꝓce¬
dentis de eccłia. ad baulicã sc̃ĩ ire
dispon̾emus. quicła ex energuminis
auocior cit̾is cepit nimiũ debachari.
⁊ decerpenĩ se atq collidens clama¬
dat. fr̾ustͣ martini limina petitis
casso eiꝰ edem aclitis: qui uos ꝑ mui¬
tis etiminib dereliqͥt. Et ecc̃e uos
ad horrẽs rome mirabilia facit. cedoꝵ
ocłis lum̃ infunclit. ibi ꝑalyticoꝵ
gressus ditigit. S ⁊ aliis qͦ morbis
sba uirtutẽ finẽ imponit. Ad hanc¬

Expanded text:
m miraculum, vobis orantibus, explicabo, quod post immensum moeroris cumulum magnum nobis gaudium patefecit, dum et virtutem Beati protulit, et quod titubabat erexit, cordaque nutantia populorum larga stabilitatis firmitate munivit. Nam cum in venerabili dominicae Nativitatis nocte sacrosanctis deducta excubiis, procedentes de eclesia, ad basilicam sancti ire disponerimus, quidam ex inerguminis atrocior ceteris coepit nimium debachare, et decerpens se atque conlidens, clamabat: 'Frustra Martini limina petitis, casso eius aedem aditis, qui vos propter multis criminibus dereliquit, et ecce vos abhorrens, Romae mirabilia facit. Caecorum oculis lumen infundit, ibi paralyticorum gressus diregit; sed et aliis quoque morbis sua virtute fine
Abbreviated transcription (Latin):
mbs plenissime recepit sanitatẽ. Que
increcdibilia fortasse uideant᷑. ego eũ
suspitẽ uidi. nec audita ad aliqͦ. s ab
ciͦ ore natrata cognoui. S qͥa dix
parentib eiꝰ ob pectatũ euenisse. ꝑ
uiolentiã noctis dnĩce. cauete o uiri¬
qͣd sũt coniũcta ꝯugia. sat ẽ aliis
cued uoluptati oꝑam dare. Hunc
añt diẽ in laudib dei impolluti

Expanded text:
membris, plenissimam obtenuit sanitatem. Quae membris, plenissimam obtenuit sanitatem. Quae nec credibilia fortasse videantur, ego eum sospitem vidi; nec audita ab aliquo, sed ab eius ore narrata cognovi. Sed quia dixi, parentibus eius ob peccatum evenisse per violentiaquibus sunt conjuncta conjugia. Satis est aliis diebus voluptati operam dare; hanc autem diem in laudibus Dei impolluti
Abbreviated transcription (Latin):
quedã mulier. que concipiẽs peꝑu
filiũ. cuiꝰ poblites ad sto machitm
caltanei ad crura contraxerant.
s ⁊ ocłi clausi erant. qui magis
monstrũ aliqͦl quã hominis ĩpe¬
ciẽ simulabat. Qui cum ñ sine
derisione multoꝵ aspiceret᷑. ⁊ mat̾
argueret᷑ cut talis ex illa ꝓcesserit.
cdũica gen̾atum. Quẽ interimere
nõ audens ut mos ẽ matrũ. tame᷑
sanũ puerũ nutͥebat: adultumqͥ
tradiclit m̃licis. Qui accipien¬
tes eũ posuerũt ir carrucã. n tra¬
hentes ostendebant ppłis:. multũ
ꝑ eũ stipendii accipientes. Dũ
hoc ꝑ longa temꝑa gereret᷑: ad¬
uenit ad festiuitatẽ beati marti¬
ni. Piectꝰq a foris ante sepulcrũ
miserabiliter decubabat. Trasacta
aũt festiuitate: uisum anditũꝙ
recepit. Inde reductꝰ aci solttã s¬
suetuamẽ. postulabat stipem. pt
annũ fere aut eo ampliꝰ nemt i¬
rum ad sollempnitatẽ. positꝰ ꝙe
in loco uͭ prius iacebat. Decur sus ꝙ
sollempnsb festis. cdirectis om̃id

Expanded text:
quaedam mulier, quae concipiens peperit filium, cujus poplites ad stomachum, calcanei ad crura contraxerant: sed et oculi clausi erant. Qui magis monstrum aliquod quam hominis speciem similabat. Qui cum non sine derisione multorum aspiceretur, et mater argueretur cur talis ex illa processeritDominica generatum. Quem interimere non audens, ut mos matrum est, tanquam sanum puerum nutriebat. Adultum vero tradidit mendicis, qui eum accipientes posuerunt in carrucam, et trahentes ostendebant populis, multum per eum stipendii accipientes. Dum haec per longa tempora gererentur, aenit ad festivitatem beati Martini, proiectusque a foris ante sepulchrum miserabiliter decubabat. Transacta autem festivitate, visum auditumque recepit. Inde reductus ad solitam consuetudinem, postulabat stipem. Post annum fere aut eo amplius venit iterum ad solemnitatem, positusque est in loco in quo prius iacuerat, decursisque solemnitatibus festis, directis omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
in pecles ch̃stiat absclutꝰ. uide aũt
lato plaudebat dicẽs. Głia in excelsis
beati clarificauit: n eũ nobis a dẽe p̃¬
senti uirtute mõstrauit. Et sic ati¬
more inrmici om̃s erepti: xp̃i p̃sidio¬

Expanded text:
in pedes constetit absolutus. Videns autem lato, plaudebat, dicens: 'Gloria in excelsis beati clarificavit et, eum nobis adesse, praesenti virtute monstravit'. Et sic a timore inimici omnes erepti, Christi praesidio
Abbreviated transcription (Latin):
n int̾ hec sca sollempnia agitent᷑
oblatis suꝑ altare sac̾s munetib
mysterioq corꝑis ⁊ sanguinis xp̃i
pallaq ex more cooꝑto. molliunt᷑
ꝯtractare neruoꝵ. ⁊ ditupto post
infirmi poplitis. corio desluente
sanguinis riuo: pedẽ sitencur
incolumẽ. Quod uidens ego deo
om̃i potenti gc̃as agens. luñib
fletib madesuctis. in hac ad ppłm
b utͣis abscidat. qͥa beatꝰ ꝯ

Expanded text:
a agerentur, oblatis super altare sacris muneribus, mysterioque corporis et sanguinis Christi palla ex more cooperto, molliuntur contracturae nervorum, et disrupto post infirmi poplitis corio, defluente sanguinis rivo, pedem extendit incolumem. Quod videns ego, Deo omnipotenti gratias agens, liminaque fletibus madefaciens, in hac ad populum b
Abbreviated transcription (Latin):
Notiens cuiuslibet poten
ei obnoxii tenem᷑. Ea ꝓpt̾ p̃decessores
nr̃i dño turonensi martino. qui fuit
tempore necessitatis turonũ suam
de manu potencis potent̾ eripuit:
obligatiores facti sumis. Inde etiã
ereptionis sue ꝑpetuum memoriale
statuentes aniniam in honorẽ erepto¬
tori suo sollep̃nit̾ ꝑsoluũt. Sollẽpni¬
tas aut̃ ista. ñ tnslatio scu oedinatio
ñ tnͣsitus non exceptio dicit᷑. s sub¬
rei geste ueritas melius innotuir no

Expanded text:
ergo cujuslibet potentei obnoxii tenemur. Ea propter praedecessores nostri domno Turonensi Martino, qui fuit tempore necessitatis Turonum Turonim suam de manu potentis potenter eripuit, obligatores facti sunt. Inde etiam ereptionis suae perpetuum memoriale statuentes, annuam in honore ereptotori suo solemniter persolvunt. Solemnitas autem ista, non translatio seu ordinatio, non transitus, non exceptio dicitur, sed subrei gestae veritas melius innotuit, no
Abbreviated transcription (Latin):
bilis signum crucis opponẽs tertibi
lit̾ eos ꝑ acta tenerũ effugabat.
Post hec aũt uacuas ⁊⁊ manes
immissiones. cũ uideret inimitꝰ
eum s̾ uendicare nõ posse. colis
eũ tempganit iliudere. Componẽs
aũt se inspeciẽ neteran: uenis
ad eum dias̃. łgo sum martaᷤ
quẽ inuocas surge ⁊ adora torã me.
si uis reciꝑe sanitatẽ. Cui ille ait.
dito nomĩe signi sͥ semꝑ contͣtui.
tamꝗ  fumꝰ euanuit. Post hec aũt
stans ad pedes głosi domni. fc̃s ẽ in
stupore m̃tis: ⁊ uidit beatã baslicã
nouo lumine effalge. Ex qua egre¬
diens sc̃s. dixit ad eum. Exaudita
ẽ or̃o tua. n ecce eris sanus ab infir¬
mitare quã patis. Et sic beate cru¬
cis signacłm suꝑ caput eiꝰ faciens ab¬
cessit. Ille uͦ in se reuersꝰ amota oĩ
insidia: sensit se salutẽ integram
recepisse. Tam̃ post teceptã sanitatẽ
cũ cepiss uino uti. suꝑflue. corpꝰq
abdiu abstente unbre macluiss. :

Expanded text:
bilis sigbilis sigliter eos per aerem tenuem effugabat. Post has autem vacuas et inanes immissiones, cum videret inimicus eum sibi vindicare non posse, dolis eum tentavit illudere. Componens namque se in specie veterani venit ad eum, dicens: 'Ego sum Martinus, quem invocas; surge et adora coram me, si vis recipere sanitatem'. Cui ille ait: dito nomine signi sibi semper contrarii, tamquam fumus evanuit. Post haec autem stans ad pedes gloriosi domni factus est in stupore mentis, et vidit beatam basilicam novo lumine effulgere; ex qua egrediens, sanctus dixit ad eum: 'Exaudita est oratio tua, et ecce eris sanus ab infirmitate qua pateris!' Et sic beatae crucis signaculum super caput eius faciens, abscessit. Ille vero in se reversus, amota omni insidia, sensit se salutem integram recepisse. Tamen post receptam sanitatem, cum coepisset vinum uti superflue, corpusque a diu abstento imbre maduisset,
Abbreviated transcription (Latin):
tͤtꝰ nomine a lunatici demo¬
nii infestaimẽ grauit᷑ uexabat᷑. ita
ut pleriimq ab hoste uallari se pu¬
tans in t̾ram corrueret. cruentasq
ex ore spumas emittetis: tamquã
mortuus habebat᷑. Qͦd genus moroi
ephilenticũ. ꝑitoꝵ melicoꝵ uocauit
auctoritas: rustici uͦ cadiuũ dixere
ꝓ eo q̃o caderet. Cumq ante dic̾tis
ta beati p̃sulis fama scãm eius ad¬
iuit basilicam: ut sͥ p̃sentia cũctis
suffragia subuenirent. S cũ in eo¬
deni loco plenus fide ueniss. arden¬
tius eum seui demonis pussat auda¬
cia. nec ei licebat attium ingredi.
In atͥo tam̃ nichil nocebat᷑. Nam
uifibilit̾ tum magno armoꝵ stre¬
pitu uenientes: conabant᷑ eum cas¬
sis teloꝵ acuminib ꝑfodẽ. Qđ si
tudo horribilis defilire iidebatur
S n uoces publice ab eo audiebant᷑
exꝓbrantiũ ⁊ cdicentiũ. Martinus
qͣuem expetisti nichil tͥ poterit sid¬
uenire: quia nr̃is es clitionib mau¬
cipatꝰ. S ille adhec fidelit̾ unmo¬

Expanded text:
a lunatici daemonii infestatione vexabatur, ita ut plerumque ab hoste se vallari putans in terram corrueret, cruentasque ex ore spumas emittens, tamquam mortuus habebatur. Quod genus morbi ephilenticum peritorum medicorum vocitavit auctoritas; rustici vero cadivum dixere, pro eo quod caderet. Cumque se antedictus ta beati praesolis fama, sanctam eius adivit basilicam, ut sibi praesentia cunctis suffragia subvenirent. Sed cum in eodem loco plenus fide venisset, ardentius eum saevi daemonis pulsat audacia; nec ei licebat atrium egredi prin atrio tamen nihil nocebatur. Nam visibiliter cum magno armorum strepitu venientes, conabantur eum cassis telorum acuminibus perfodere. Quodsi itudo horribilis desilire videbatur, sed et voces publice ab eo audiebantur exprobrantium et dicentium: 'Martinus, quem expetisti, nihil tibi poterit subvenire, quia nostris es ditionibus mancipatus'. Sed ille ad haec fidenter immo
Abbreviated transcription (Latin):
actpe qua aigia aũroł et clausis¬
cruulaie restituam. Cumq hic accepiẽ
constipatus hereticoꝵ cat̾ua exclamat
et iste cecatus pecunia ut fide ep̃i retipet
oculos suos. At iste non cũ minua arro.¬
gantia imponens manũ suꝑ oculos eius a¬
it. Scđm fidem meam fiat tibi hec eo di¬
cente ita obserati sũt oculi hominis cum
dolore ut ñ salum uisũ ꝑderet. uerum eti¬
am dolum quẽ auaritia impellente finxetat
xp̃ianum cam heretico pro side nrã
certantem. alterintesq dui de diuinis
scriptiuis Cam fledi non pois herencus
ut crgnosceret ueritatẽ ait. Si nr̃e religi¬
onis scripturarũ sacrarum testimonia te
ad credendũ minime motiẽt. uel uirtu¬
tem induudue tamitatis miraculis expe¬
uire Eib indigito meo anulus aureus.
ego cum inignẽ iaceo. tu candentẽ colli¬
gei proiectumq int̾ prunas anulum.
ita igniri ꝓmisit. ut cis similis oerutre¬
tur. Comitisus ꝙ ad henetimm ait Sr

Expanded text:
'Accipe quadraginta aur'Accipe quadraginta aurtibi credulitate restituam. Cumque hic accepta constipatus haereticorum caterva: exclamat et iste caecatus pecunia, ut fide episcopi reciperet oculos suos. At iste cum non minima arrogantia imponens manus super oculos ejus, ait: Secundum fidem meam fiat tibi. Haec eo dicente, ita obserati sunt oculi hominis cum dolore, ut non solum visum perderet, verum etiam dolum, quem avaritia impellente finxerat,Christianum cum haeretico pro fide nostra certantem. Altercantibusque diu de divinis Scripturis, cum flecti non posset haereticus, ut cognosceret veritatem, ait vir nostrae religionis: 'Si Scripturarum Sacrarum testimonia te ad credendum minime movent, vel virtutem individuae Trinitatis miraculis experire. Est digito meo anulus aureus; ego eum in igne iaceo, tu candentem college'. Proiectumque inter prunas anulum, ita igniri permisit, ut eis similis cerneretur. Conversusque ad hereticum, ait: 'Si
Abbreviated transcription (Latin):
terium erat scĩ mantini int̃ sagontum atq
carthaginẽ spartariã. Amlientes autem
monachi qd hic exiroius al locum illum
deberer acceder. sugum iniut̃ et se relio¬
to abbẽ sine. nusula maris abscondunt.
Aduenientib autr̃ gothis ac cdiripientib
res monasterii. ue ane custode remanserat̃.
abbarem simo inturuatũ. s stĩtate erectũ
offondunt. Extracto unus gladio qiͣ am¬
putauirns criuicẽ enis. resupinus ruit ac
sp̃m exhalauin Reliqui uero hec udentes
timore ꝑterriti fugorunt.: S uod cum re¬
gi nunciatum fuiss cum testificatione
p̃cepit omĩa que ablata fuerant monaste¬
rio restaurari.
eanens autem p̾fatus rex tanta mira¬
tula ꝑ seluos cłi qui mẽ religionis
fuerant sierĩ uocauit unũ ep̃oꝵ suoꝵ.¬
dixitꝙ setrenius ad eum. Quam obrem uos
ut iti qua se xp̃ianos dicunt non osten
sum hec facere que dicis. Et uocauit ad
se unum de ħcretias clancũto altad eũ

Expanded text:
terium erat Sancti Martini inter Sagonthum atque terium erat Sancti Martini inter Sagonthum atque Cartaginem Spartariam. Audientes autem monachi, quod hic exercitus ad locum illum deberet accedere, fugam ineunt et se, relicto abbate sene, in insulam maris abscondunt. Advenientibus autem Gothis ac diripientibus res monasterii, quae sine custode remanserant, abbatem senio incurvatum, sed sanctitate erectum offendunt. Extractoque unus gladio, quasi amputaturus cervicem eius, resupinus ruit ac spiritum exalavit. Reliqui vero haec videntes, timore perterriti fugierunt. Quod cum regi nuntiatum fuisset, cum testificatione praecepit omnia quae ablata fuerant monasterio restaurari. 13. Cernens autem praefatus rex tanta miracula per servos Dei, qui nostrae religionis erant, fieri, vocavit unum episcodixitque secretius ad eum: 'Quam ob rem vos, ut isti, qui se christianos dicunt, non ostendsum haec facere quae dicis'. Et vocatum ad se unum de hereticis, clanculo ait ad eum:
Abbreviated transcription (Latin):
que ad cłi eccłiam ducit. obuiũ habuit
senemcũ puero. Erat autẽ uterq cleri
cus. Dato sibi inuicẽ salutationis occite¬
su cdixit senex acl prbm. uis sanus furi:
sui ille. q quid humanũ genus ampltꝰ
conscit habere: nisĩ ut sospes uiuat in
corꝑx : Et senex facto beate crucis signatti¬
ad se rectuxit. ⁊ grãs agens iter quo ꝑgabat
agere cepit uocauitq eum puer qui
cum sene erat et aiti Et scis płir quis
est qui te rubdictit saintatu᷑ Ignoro ait.
Cui ille. Sc̃s mantinus. luromos nebis
antistes. ipse te uirtute sua sanitan pisti¬
tuit. Tuuero iiloco quo scmͣ stare uidis¬
ti oatoriũ sine moa edifica. Eritenim
populis salubre. si que loquor expleiũs.
Bec moratus pbi. cratpiũ in eodem ssm
consituxiti u quo nrit iꝑꝑ multi paraly¬
titi gisstm ceciq iusum recipere meruerst̃
cognoui. cum leuiuieldus rex contra filiũ
suum ambularet ati exercitus euis ut
assolet grauit᷑ loca scã concuteret. monas¬

Expanded text:
quae ad Dei ecclesiam ducit, obvium habuit quae ad Dei ecclesiam ducit, obvium habuit senem cum cus. Datum sibi invicem salutationis occursum, dixit senex ad presbiterum: 'Vis sanus fieri? Cui ille: 'Et quid humanum genus amplius concupiscit habere, nisi ut sospes vivat in corpore?' Et senex, facto beatae crucis signacuad se reduxit; et gratias agens, iter quo pergebat agere coepit. Vocatumque eum, puer qui cum sene erat ait: 'Et scis, presbiter, quis est qui te reddidit sanitati?' 'Ignoro', ait. Cui ille: 'Sanctus Martinus Turonicae urbis antestis, ipse te virtute sua sanitati restituit. Tu vero in loco quo sanctum stare vidisti oratorium sine mora aedifica; erit enim populis salubre, ei quae loquor expleveris'. Nec moratus presbiter, oratorium in eodem situ construxit; in quo nunc nuper multi paralytici gressum caecique visum recipere meruerunt. 12. cognovi. Cum Leuvieldus rex contra filium suum ambularet, atque exercitus eius, ut adsolet, graviter loca sancta concuteret, monas
Abbreviated transcription (Latin):
ahuis abha. euisilem cellule proximus. de
honolio: ceci oculos attigit. qui ꝓtinus
uiiim reepit. S ⁊ cum multo ener¬
guminos exinde restitiuss santati᷑ uni
quicatrociorẽ ut crado demonẽ habebat.
suꝑ caput de olio posuit illico demonẽ
ꝑ fliyoum uentas egessitꝰ Alteri in un¬
guda pollicis demponiũ descondit. Quo ui
disrup̾to coppo saptuine defluente du¬
eam in ampulla recondidit quam a qua
compleuit. Non post multum tempus ue¬
nit ad eum homo cuius os apustula mala
tumefactum. caputq ⁊ oculi inflati ob
nuniũ uenenum p̃cludebant. sui ille ĩ¬
tumor ac dolor gutta clecedente dlisdessit.
Asserebat enĩ grana. uue illius in ip̃a a¬
qua post quatuor annos. ad huc uiridia
ꝑdurare. De cera uero quã de sepulchrotu¬
lerat adietit Surcla ⁊ muta que ut tre¬
do demoniũ habebat ad eum accessit ĩ
cunis aure de ip̃acera postut alia uero die
ueniens. grãs ꝓ accepta santate retulit

Expanded text:
alius abbas, ejusdem cellulae proximus, de alius abbas, ejusdem cellulae proximus, de hoc oleo caeci oculos attigit, qui protinus visum recepit. Sed et cum multos energumenos exinde restituisset sanitati, uni qui atrociorem, ut credo, daemonem habebat, super caput de oleo posuit: illico daemonem per fluxum ventris egessit; et alteri in ungula pollicis daemonium descendit. Quo visdisrupto corio, sanguine defluente, dieam in ampullulam recondidit, quam aqua complevit. Non post multum vero tempus, venit ad eum homo, cujus os a pustula mala tumefactum, caputque et oculi inflati ob nimium venenum praecludebantur. Cui ille intumor ac dolor gutta decedente discessit. Asserebat etiam grana uvae illius in ipsa aqua post quatuor annos adhuc viridia perdurare. De cera vero quam de sepulcro tulerat, adjecit. Surda et muta, quae, ut credo, daemonium habebat, ad eum accessit, in cujus aure de ipsa cera posuit; alia vero die veniens, gratias pro accepta sanitate retulit
Abbreviated transcription (Latin):
Reclius autem pb̃r. ex lemouicino
uir sumine bonitatis ac scĩtatis:
quadam uice dum metũ resideret incellu¬
la. sollicitus ẽẽ cepi. si aliqua inoratoris
miratula ubi reliquias beati antistizis col¬
locauerat ostende̾nt᷑ Qui ia retulit quod
temꝑe quo beatus eufronius erat ep̃c. ad
turonicã urbem uenit. inqua du cõmora¬
tus plenam ampullã olei de sepulchro scĩ
antistitis abstulit Regressusq ad dimũ
dum fatigatus ex itinere resideret. ⁊ uie
labees matui reserreti subito sicta ꝑcu¬
tit᷑ tam grauit̃. ut nͨ anhelitũ resiters
posset. Conuersus uero ad oratoriũ in quos
beati antistitis reliquie tenobant᷑. deduc¬
la inuigiliis nocte. mane de oleo qd̾ abstu:¬
lerat loco infirmitatis inuncto. sedatõ
delore conualuit. Post hec quidã manũ
inflatam abspina ꝑcussam detulit. que
ꝓtimis ut de oleo cliluta ẽ incolomitati
donan᷑ Mulier que sensum ꝑdiderat.
⁊ qplo diai hous demoniũ putabat᷑ habe
reaubm oleo tacta sanata est. Nam ⁊

Expanded text:
redius autem presbyter ex Lemovicino, vir summae bonitatis ac sanctitatis, quadam vice dum mecum resideret in cellula, sollicitus esse coepi, si aliqua in oratorio miracula ubi reliquias beati Antistitis collocaverat ostenderentur. Qui ita retulit, quod tempore quo beatus Eufronius erat episcopus, ad Turonicam urbem venit, in qua diu commoratus plenam ampullulam olei de sepulcro sancti Antistitis abstulit. Regressusque ad domum, dum fatigatus ex itinere resideret, et viae labores matri referret, subito ficta percutitur tam graviter, ut nec anhelitum resumere posset. Conversus vero ad oratorium in quo beati Antistitis reliquiae tenebantur, deductaque in vigiliis nocte, mane de oleo quod attulerat, locum infirmitatis inunxit, sedatoque dolore convaluit. Post haec quidam manum inflatam ab spina percussam detulit, quae protinus ut de oleo delibuta est, incolumitati donatur. Mulier quae sensum perdiderat, et quibusdam horis daemonium putabatur habere, de hoc oleo tacta, sanata est. Nam et
Abbreviated transcription (Latin):
Postꝗͣ autẽ poculo expleuisse uisum
est : me ualeclicto aiscessit. Quo ab¬
eunte: tanto oculi mei glutino coniñc¬
dis palpeb̾ adheserunt : ut eos nulla¬
tenꝰ aꝑire possem. Deniq cũ in hac in¬
firmitate tristis abirẽ:. desid̾ium ha¬
bui sepulctã beati antistitis urisitare.¬
Die aũt tercia post qͣm ueni. cum eiꝰ
sepuiẽ asfist̾em . subito feb̾ magna ocu¬
los moos arripuit. At ego in gemisc̾e̾
sanguis pepulit noctẽ: diemq reduxit.
Hec nobis cliaconꝰ effatꝰ: incolus te¬
meauir ad propria.

Expanded text:
per pocula explevisse visum est, vale dicto abscessit. Quo abeunte, tanto oculi mei glutino conjunctis palpebris adhaeserunt, ut eos nullatenus aperire possem. Denique cum in hac infirmitate tristis abirem, desiderium habui sepulcrum beati Antistitis die autem tertio postquam veni, cum eius sepulchro adsisterem, subito febris magna oculos meos arripuit. At ego ingemere vehesanguis noctem pepulit diemque reduxit'. Haec nobis diaconus effatus, incolomes remeavit ad propria.
Abbreviated transcription (Latin):
eti n aliꝰ gressu debilis noĩe leodo¬
ueus iã clericꝰ ft̃s adueniens.
suꝑ t̾ram se trahens. quia pauꝑtate
faciente nõ habebat qui eũ ferret
de cue in diẽ beati martini limina
reqͥrebat. Qui dum clie qͦdã a foris
ad pedes sc̃i fleret. directis manib
atq pedib spectante ppło sanitatẽ
recepit. Tres uirtutes istas ip̃a clie
simꝰ rex sequanã transiens sine celli¬
sione exetcitꝰ pacẽ cum fr̃ib fecit.
Qͦd nłłs ambigat hanc etiã deati

Expanded text:
et alius gressu debilis, nomine Leuboveus, jam clericus adveniens, super terram se trahens, quia paupertate faciente non habebat qui eum ferret, de die in diem beati Martini limina requirebat. Qui dum quadam die a foris ad sancti pedes fleret, directis genibus atque pedibus, spectante populo, sanitatem recepit. Tres virtutes istas ipsa die fosissimus rex Sequanam transiens, sine conlisione exercitus pacem cum fratribus fecit. Quod nullus ambigat, hanc etiam beati
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ deserta posito ꝑalyticꝰ def̾e̾ntium
iilatꝰ manib. Osculatꝰ uͦ fidelit̾ uelũ
qͦ capsa scõꝵ pignoꝵ cooꝑta erat. mox
in pedes restitit: ac ꝓpͥis gressib domũ
reu̾sꝰ ẽ. Hec enim agis beatissime cõ¬
fessor. nͨ tͥ sat ẽ ꝓp̾am edem exornare
cente in occursum earũ ꝓpat. Adire

Expanded text:
rta posito paralyticus deferentium illatus manibus; osculatus autem fideliter velum quo capsa sanctorum pignorum cooperta erat, mox in pedes constitit, ac propriis gressibus domum regressus est. Haec enim agis, beatissime Confessor, nec tibi sat est propriam aedem exornare cente, in occursum earum velociter pr
Abbreviated transcription (Latin):
ail tumulũ uirgnns ait. Gaude nũc uita¬
liana soror beatissima: post triamimn eñĩ ma¬
uestari dĩce psentaberis. Et discessit ab coloco.
Post heo multis. ꝑuisum urrgo ostensa est:
et benesitia petita p̃buitĩ et cdiem obitus. sui ĩ
quo cõmemorit cuis celabraret᷑ elixit. Qd

Expanded text:
ad tumulum Virginis, ait: Gaude nunc, Vitaad tumulum Virginis, ait: Gaude nunc, Vitalina soror beatissima; post triduum enim majestati dominicae praesentaberis. Et discessit ab eo loco. Posthaec multis per visum Virgo ostensa est, et beneficia petita praebuit, et diem obitus sui in quo commemoratio ejus celebraretur edixit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
uir der abarhen in suticoiꝰ ad urbem ar.¬
senatires inhis. qui tunt in loco illo nobi¬
litatas romaas. stemimate. e efugibantꝰ ̾
scilicet uir sc̃s appropinquaret urbi: egressi
sunt inoccursum enis cum equitib ⁊ carru¬
cis. cum currib aiq rhetis. At ille asellomi
quo uiti rigomagensis positio ⁊ tempstiter
uidit hos cum his pompis ad se accebẽt eUix¬
itq. Quid sͥ uolunt hii qui nobis cum hoc
apparatu adppinquãt Respondit unus
qui pͥor accesserat: quia senatus auerni. ue¬
niunt moccursum t᷑. Tui ille. non est me¬
um inquit. ut cũ hac iactantia ingrediar
urbem eoꝵ. Et confestim retoeto retroesũ
aselli frenõ. uiã qua uenerat regredi cepit.
At illi consequentes eum supplicit̃ dep̃caban¬
tur ut adurbem accederet dicentes. Audi¬
iumus famam scĩtatis tue: multi enim
sunt infirmi: quos te oporteat iuisitare.
sus est. Extat nunc in hoc loco cancellus.
in quo sc̃s dicitur᷑ stetisse. Post hec accedens

Expanded text:
ab Arthonensi vico, ad urbem Arsenatores urbis, qui tunc in loco illo nobilitatis Romanae stemmate refulgebant, quod scilicet vir sanctus appropinquaret urbi, egressi sunt in occursum ejus cum equitibus et carrucis, cum curribus atque rhedis: at ille asello imquo vici Ricomagensis positio contemplatur, vidit hos cum his pompis ad se accedere, dixitque: Quid sibi volunt hi, qui nobis cum hoc apparatu appropinquant? Respondit unus qui prior accesserat, quia senatores Arverni veniunt in occursum tui Cui ille: Non est meum, inquit, ut cum hac jactantia ingrediar in urbem eorum. Et confestim, retorto retrorsum aselli freno, viam qua venerat regredi coepit. At illi consequentes, eum suppliciter deprecabantur, ut ad urbem accederet, dicentes: Audivimus famam sanctitatis tuae, multi sunt enim infirmi quos te oporteat visitare. sus est. Exstat nunc in hoc loco cancellus, in quo Sanctus dicitur stetisse. Post haec accedens
Abbreviated transcription (Latin):
epĩs ad urbem turonica transinis¬
sum. primũq turanitio pontial¬
cem datum faia serente cogno¬
iuimus. Al cuius tintulũ beattis manimnꝰ
cum ad orationõ utnisse tl post esflisas p̾ces.
aicto. etiam capitello ai Benoctie inquia mͥ
uirstei. hec eo digente uox ꝗu cum dilapsa
auctiturr dicens: Tt dm̃ depere. denedicas m
serue dei. Et dani itm̃ oratione: disceisit ad¬
mirabant au aqui ad epant eo temꝑe. et
dicebant eum hapitare tuno in mantino.
qui quandam. lremũ uogiuit ex monumͣto.
Simile huic facto aput arthonam erucr¬
nensem uietimꝰ reserres sepuis senes iliros
audui. unulana. quedam religiosa. in
hoc loco quiessidi cio eutus beatis mautmꝰ
tumulũ neminsi dit salurationẽ. ⁊ illã
ut sibi dignarnit beuesticere flantant.

Expanded text:
pis ad urbem Turonicam transmissum primumque Turonicis pontificem datum fama ferente cognovimus. Ad cuius tumulum beatus Martinus, cum ad orationem venisset, post effusas preces, dicto etiam capitello, ait: 'Benedic', inquid, 'mihi, vir Dei'. Haec eo dicente, vox ad eum dilapsa auditur, dicens: 'Tu enim, deprecor, benedicas mihi, serve Domini'. Et data iterum oratione, discessit. Admirabantur autem qui aderant eo tempore et dicebant, eum habitare tunc in Martinum, qui quondam Lazarum vocavit ex monumento. 5. Simile huic facto apud Arthonam Arvernensim vicum referre saepius senes viros audivi. Vitalina quaedam religiosa in hoc loco quiescit, ad cuius beatus Martinus, tumulum veniens, dedit salutationem. Et illa, ut sibi dignaret
Abbreviated transcription (Latin):
dñi p̃sentini miusti. Queait. Restitit
mͥ una eauslqque faulis inscło uilebetus
passsim naninlus aquis ablut caput. Re¬
cedens aiitim beaius confissor a tumulo
uirgarT ato ausi uemobis qui m hoc mũ¬

Expanded text:
Restitit mihi una causa, quae facilis in saeculo videbatur. passum novimus, aquis ablui caput. Recedens autem beatus Confessor a tumulo Virginis, ait suis: Vae nobis qui in hoc mu
Abbreviated transcription (Latin):
quidam ꝑ uisum aungnie ẽ. ut archi pbro
pisciũ copiam deserret. Surrexit ꝙ electulo.
inuemitq inmanẽ esocem in lapsum suũ:
quem ubnussus fuit exhibuit. stdatio autẽ
pb̃ro. apparuit similit̾ ꝑ uisum dicens. Uade
er sub una arbore a tͥirmuenies unũ triantẽ
ip̃m donans. uinũ dignum epulis pauꝑra
comꝑabis. At ille nulli que uiderat nar

Expanded text:
quidam per visum a Virgine est ut archipresbytero piscium copiam deferret. Surrexitque e lectulo, invenitque immanem esocem in lapsum suum, quem ubi jussus fuit exhibuit. Edatio autem presbytero apparuit similiter per visum, dicens: Vade, et sub una arbore atrii inveniens unum traintem; ipsum donans, vinum dignum epulis pauperum comparabis. At ille nulli quae viderat nar
Abbreviated transcription (Latin):
corpori non segnuis quã al¬
terũ. ad usus necessarios postea mi
tus incõmodo. simlẽ gram adeptꝰ ẽ.¬
ed et puella nomine menoldis.
de castro quẽ muntricardũ uo¬
caut quadã nocte estiuo tempore dũ¬
cũ messorib in arta quiesceret: repen¬
te conspexit tererrimos sp̃c in specie mi¬
litũ armatoꝵ suꝑ se discurre: ⁊ se ue¬
hementer oppͥmere. Qua horrenda iu¬
di penitus amisit. Cum uero post
trium septlmanqꝵ cutulũ ad tumu¬
lũ scĩ a suis deducta fuisset. mox in
laudẽ xp̃i et famuli eius marimi.
os aꝑuit: qd sibi cdemonũ terribilis
esfigies. diuina ꝑmissione conduse

Expanded text:
corpori non segnius quam alterum ad usus necessarios postea mintus incommodo similem gratiam ed puella nomine Menoldis de vico quem Montricardum nominant, dum quadam nocte aestivo tempore cum messoribus in area quiesceret, repente conspexit teterrimos spiritus in specie militum armatorum super se discurrere et se vehementer opprimere. Qua horrenda vidi amisit. Cum vero post trium septimanarum circulum ad tumulum sancti a suis deducta fuisset, mox in laudes Christi et famuli sui Martini os aperuit, quod sibi daemonum terribilis effigies divina permissione con
Abbreviated transcription (Latin):
rio fita ẽ uenit. Igͣ cum aute noctẽ
uigiliarũ sollempnitatis eiꝰ turoms
aduenire cepit. cllaconẽ in uilla se¬
cdere uibet dicẽs. ne forte fatigeris
eundo: ⁊ aliqͥci deteruis tͥ contingat.
At ille. Potestas inquit dei ẽ: qui
nos uibet pati uita meritũ. Nam
ego nõ exeo alit̾:. ñ ad bafilca beati
antistitis eam. Confido enĩ q̃a si tu¬
mulũ eiꝰ adagero. saluus ero. Et
statim afcenso eqͦ: acl basilicã uenit.
Mane aũt accepta potioẽ de pulu̾e
tate de pago tłis ligerim cecꝰ bea¬
ti martim suffragia deuotꝰ expetiit
Qui duob assicdue m̃sib ad eiꝰ tu¬
mulã descruiens: ĩ iciuniis ⁊⁊ oratio¬
nib ꝑclurabat. factum ẽ aũt ĩ uno
clie resurrectoĩs dñice clum eẽt ad pe¬
des domni. ⁊ cũ reliq᷑ ppło missarũ
sollempnia spectaret. subito aꝑtis o¬
cłis cuncta clare cern̾e̾ cepit: ita ut
aclaltare scm ꝯmunicanci grã ne¬
mine cducente uenutet. Que autẽ
fu̾it causa cetitatis eiꝰ edicã. Pͥrimo

Expanded text:
noctem vigiliarum solemnitatis eius Turonus advenire coepisset, diaconem in villa resedere iubet, dicens: 'Ne forte fatigeris eundo, et aliquid deterius tibi contingat'. At ille: 'Potestas', inquit, 'Dei est, quae nos iubeat iuxta meritum pati; nam ego non exeo aliter, nisi ad basilicam beati antestitis eam; confido enim, quod, si tumulum eius attigero, salvus ero'. Et statim ascenso equite, ad basilicam venit. Mane autem accepta potione de pulveretate de pago trans Ligerem caecus beati Martini suffragia devotus expetiit. Qui duobus assiduae mensibus ad eius templum deserviens, ieiuniis et orationibus perdurabat. Factum est autem in una die resurrectionis dominicae, dum esset ad pedes domni et cum reliquo populo missarum solemnia spectaret, subito apertis oculis cuncta clare cernere coepit, ita ut ad sanctum altare communicandi gratia, nemine ducente, veniret. Quae autem fuerit causa caecitatis, edica
Abbreviated transcription (Latin):
fem̃ ẽ aũt in clie insignis sollempni¬
tatis beati uiri. ut illa nobis missas
dicentib in loco quẽ fuꝑiꝰ nominaui¬
mꝰ fidelit̾ exdraret. Cumq nos tite sacͦ¬
sc̃a sollempnia celebrantes. cõtestationẽ
sc̃ĩ domni turtutib narraremus subito
illa uocifari cepit ⁊ flere: indicans se
torq̃ti. At ubi expeclita contestatõe oĩs¬
ppłs sc̃s in laudẽ dm̃i ꝓclamauit. statĩ
disselati sunt netui qui ligati erant.
n stetit suꝑ pedes suos cimcto ppło spec¬

Expanded text:
Factum est autem in die insignis solemniFactum est autem in die insignis solemnitatis beati viri, ut illa, nobis missas dicentibus, in loco quem superius nominavimus fideliter exoraret. Cumque nos rite sacrosancta solemnia celebrantes, contestationem de sancti domini virtutibus narraremus, subito illa vociferare coepit et flere, indicans se torqpopulus Sanctus in laudem Domini proclamavit, statim dissoluti sunt nervi qui ligati erant, et stetit super pedes suos, cuncto populo spec
Abbreviated transcription (Latin):
ians uisum quẽ ꝑclid̾at flagitadat.
Die aũt illa cũ ppło gr̃ã clñici corꝑis
trad̾etur. ei beatꝰ antistes lum̃ redcłe
dignat᷑. ⁊ elucente sole luminũ suoꝵ
refulser̃t stelle. Qs̃ uiꝗͣ rogo talis
medicꝰ pot̾it inueniri: qui in unã
infrmitatẽ duas obtulerit medicinas.
lcce in unũ cecũ due uirtutes ostense¬
sũt eui corꝑales dcłos ad cõtemplanda
t̾rena pͥus aꝑuit : nc̃ cordis ocłos ne ea
ꝯcupiscat uluminauit: ⁊ ad suũ clig¬
natꝰ ẽ dicare seruitiũ. Quẽ ita tlicã
renasci denuo fecit in mundo.
N ecl nec hoc reticebo: qͥd in sua festi¬
uitate oꝑatꝰ sit hic patͦnus. Pala¬
tina q̃dã puella ꝑalysis humore ꝑcͦsaᷤ
usum gressuũ male reclacta ꝑclid̾at. uta
ut contractis in poblitib neruis: calca¬
neos ad crura coniung̾et. Quã pater
turonis def̾e̾ns ante pedes beati mar¬
tini deuotꝰ exposuit : ibiq trib m̃sib
iacens. scipem a p̃t̾euntu postuladat.

Expanded text:
ans, visum, quem perdiderat, flagitabat. Die autem illa dum populo gratia dominici corporis traderetur, et ei beatus Antistes lumen reddere dignatus est, ac elucente sole luminum suorum refulserunt stellae. Quis unquam, rogo, talis medicus poterit inveniri, qui in una infirmitate duas contulerit medicinas? Ecce in uno caeco duae virtutes ostensae, cui corporales oculos ad contemplanda terrena prius aperuit, et nunc cordis oculos ut ea concupiscat, inluminavit; et ad suum dignatus est dicare servitium, quem, ut ita dicam, renasci denuo fecit in mundo. 14. Sed nec hoc reticebo, quid in suam festivitatem operatus sit hic patronus. Palatina quaedam puella paralisi umore percussa, usum gressuum male redacta perdiderat, ita ut, contractis in poplitibus nervis, calcaneos ad crura coniungeret. Quam pater Turonus deferens, ante pedes beati Martini devotus exposuit, ibique tribus mensibus iacens, stipem a praetereuntibus postulabat.
Abbreviated transcription (Latin):
M Scas mnierer que habedit
spm̃ inmundũ. beati martini aduentũ
pecib iumensis anniuitiare cepit ac
ncere. Quid nos ꝑsequeris sancte. Niid
nos crucias serue dei: Tunc hospes il¬
le qui uenerat. accepto calice paulu¬
lum uini de uase illo auferens. frus¬
ipũ bñdicti panis effractum posuit in
eo. Quod cum mulier illa que debacha¬
bat᷑ accepit: mex cum sanguine eiec¬
to uemone sanata est. Alia in eo loco
mulier que diu afrigarib egrotabat:

Expanded text:
 mulier, quae habebat spiritum inmundum, beati Martini adventum vocibus inmensis adnuntiare coepit ac dicere: 'Quid nos persequeris, sanctae? Quid nos crucias, serve Dei?' Tunc hospes ille qui venerat, accepto calice, paululum vini de vase illo auferens, frustram benedicti panis effractam posuit in eo. Quod ubi mulier illa quae debacchabat accepit, mox cum sanguine eiecto daemonio salvata est. Alia in eo loco mulier, quae diu a frigoris aegrotabat
Abbreviated transcription (Latin):
ost paucos uero dies cum culpa¬
biles quosclam urbis turonice
mdicis sententia carcerali ergastulo
conclusisset. lamentantib uinctis.
uirtus beati confessoris apparuit: que
diruptis uinculis compeditoꝵ liberos
in bassbcam abire ꝑmisit. Sic ꝙ &e hii
a iudice rilati: ad ꝓpria sunt reu̾si.

Expanded text:
ost paucos vero dies cum culpabiles quosdam urbis Turonicae iudicis sententia carcerali ergastulo conclusisset, lamentantibus vinctis, virtus beati confessoris apparuit, quae, disruptis vinculis compeditorum, liberos in basilicam abire permisit. Sicque et hii a iudice relaxati, ad propria absces
Abbreviated transcription (Latin):
m̃bris dolor insecut statim ut locũ do¬
lentẽ uel tirmulo il pendente nelo ad¬
tigi. ꝓtinus sani tẽ recepi. mirans

Expanded text:
membris dolor insedit, statim ut locum dolentem, vel tumulo vel velo pendente attigi, protinus sanitatem recepi, mirans
Abbreviated transcription (Latin):
Si dismnant lacrime ⁊ conpunctio
nera succesat. si ab intio ccede emit¬
tant᷑ suspiria. ⁊ pectora factuorosa
tundant᷑. inuenit ploratꝰ seticiã.
culpa ueniam: dolor pecboris ꝑuenit
ad medelã. Nam scptꝰ tactꝰ beati se¬
pultͥ ꝓ fluuis imꝑaiit sistere. cecis

Expanded text:
si defluant lacrymae, et compunctio vera succedat; si ab imo corde emittantur suspiria, et pectora facinorosa tundantur; invenit ploratus laetitiam, culpa veniam, dolor pectoris pervenit ad medelam. Nam saepius tactus beati sepulcri profluviis imperavit sistere, caecis
Abbreviated transcription (Latin):
delit̾ petat᷑ apparebit. Testor aũt dm̃:
qͥa hec ab ip̃ins naute ore cognoui.
uodam die dũ guntrannꝰ boso

Expanded text:
deliter, apparebit'. Testor autem Deum, quia haec ab ipsius nautae ore cognovi. 17. Quodam die, dum Gunthramnus Boso
Abbreviated transcription (Latin):
suppositi palpitarent᷑ : ac dessaꝵ qui
cosdem conpͥmerẽt lapides isgnes
fuerat᷑ collocati. ihilominus & ostiũ
carceris sera ferro munita obducbe
claui pessul obferebat᷑. S uirtus
antistitis ut ip̃e relatoe asseruit lapi¬
nas confregit. et trabem que ui setoꝵ
coartabat pecles aꝑuit: ac reserato ostio
homines ꝑ aera subleuatos. foras tecto
patente ꝓduxit diccus. Ego sum mar¬
tinus miles xpĩ absolutor uester. absce

Expanded text:
pitarentur, ac desuper, qui eosdem opprimerent, insignes fuerant lapides collocati. Nihilominus et ostium carceris sera ferro munita, obducto clave pessulo obserabatur: sed virtus Antistitis, ut ipse relator asseruit, lapinas confregit, et trabem quae vinctorum coarctabat pedes, aperuit, ac nec reserato ostio homines per aera sublevatos, foris tecto patente produxit, dicens: Ego sum Martinus miles Christi, absolutor vester. Absce