comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&. ubi solis lumen occũbit. Ex quo
ostenditur : qͥcqͥd ad ȩdulium ꝑ turi.
uł ꝓ errore esse uł ꝓpeccato. Sin aut̃
& ꝓ ignorantia offertur sacrificiũ:
quanto magis ꝓ delicti conscientia.
Unde &. iob offerebat mane cotidie
hostiam ꝓ filiis suis: timens ne ꝑ ig¬
norantiam deliquissent. Quod autẽ
sequit᷑. ut ñ efferant in atriũ exteriꝰ.
&. scĩficetur popłs qui scĩficationi ñ
fuerat preparatꝰ : illud significat ne fa¬
cile ñ scĩficatis sc̃a tribuamꝰ. ne mittamꝰ
iuxta euangłium margaritas ante por¬
cos. ne demꝰ sc̃m panẽ canib Ueniq mo¬
yses trib dieb ab om̃i immunditia.
& ab uxorũ complexii uult popłm
scĩficari. ut accedat ad montem syna.
&. scificatus scã suscipiat. Sin autẽ ac¬
cessuri ad audienda &. suscipienda
uerba dĩ. scĩficari iubentur ab uxo¬
rib manifestũ est.&. in lege illud
apłicũ contineri. nolite fraudere in¬

Expanded text:
 ubi solis lumen occumbit. Ex quo  ubi solis lumen occumbit. Ex quo ostenditur quidquid ad edulium pertinet, vel pro errore esse, vel pro peccato; sin autem et pro ignorantia offertur sacrificium, quanto magis pro delicti conscientia! Unde et Job offerebat mane quotidie hostiam pro filiis suis, timens ne per ignorantiam deliquissent . Quod autem sequitur, « ut non offerant in atrium exterius et sanctificetur populus, qui sanctificationi non fuerat praeparatus: » illud significat ne facile non sanctificatis sancta tribuamus, nec mittamus juxta Evangelium margaritas ante porcos, nec demus sanctum canibus. Denique Moyses tribus diebus ab omni immunditia, et ab uxorum complexu vult populum sanctificari, ut accedat ad montem Sina, et sanctificatus sancta suscipiat . Si autem accessuri ad audienda et suscipienda verba Dei, sanctificari jubentur ab uxoribus, manifestum est in Lege illud Apostolicum contineri: Nolite fraudare in
Abbreviated transcription (Latin):
tũpoth. Et dixit ad me. Hec est domus
culinarũ. in qua coquent ministri do
mus. uictimas popłi. siue uictimam.
Hoc enĩ hebraice significat tẽba.
iR qui calamũ tenebat manu &. funi¬
culũ cementarii. quo ȩdificiũ metiret᷑:
introduxit inquit me ꝑ ingressũ qui
erat ex latere portȩ. uł post tergũ por¬
tȩ. nec posuit cuiꝰ portȩ orientalis. au¬
stralis. aut alterius plagȩ. sed reliquit
incertũ : ut irem ad locũ scuarii. &
ingarophilatia siue cubicula sacerdo¬
tum. quȩ respiciebant ad aquilonẽ ⁊
ad mare. ad septẽtrionẽ uidelicet &
ad occidentẽ. hanc habente scͥptura sc̃a con¬
suetudinẽ. ut ꝓsitu terrȩ iudeȩ semꝑ
mare occidentem uocet. Et consideran¬
dũ quod locus sacerdotũ ubi ꝓ delicto
siue ignorantia. ⁊ ꝓpeccato coquuntur
sacrificia. ne cruda efferantur in atriũ
exterius. ad aquilonẽ &. occidentẽ po¬
situs sit: unde uentus frigissimꝰ orit᷑.¬

Expanded text:
. Et dixit ad me: Haec est domus . Et dixit ad me: Haec est domus culinarum in qua coquunt ministri domus Domini victimas populi sive victimam. » Hoc enim Hebraice significat Zeba: vir qui calamum tenebat manu, et funiculum coementarii quo aedificium metiretur, « introduxit, inquit, me per ingressum, qui erat ex latere portae, » vel post tergum portae, nec posuit cujus portae orientalis australis aut alterius plagae, sed reliquit incertum, ut irem ad locum sanctuarii, « et in gazophylacia » sive cubicula sacerdotum, quae respiciebant ad aquilonem et ad mare, ad septentrionem videlicet et ad occidentem, hanc habente Scriptura sancta consuetudinem, ut pro situ terrae Judaeae semper mare occidentem vocet. Et considerandum quod locus sacerdotum, ubi pro delicto sive ignorantia et pro peccato coquuntur sacrificia ne cruda offerantur in atrium exterius, ad aquilonem et occidentem positus sit, unde ventus frigidissimus oritur, et
Abbreviated transcription (Latin):
Tintroduxit me ꝑ ingressũ qui erat
ex latere. siue post t̃gũ portȩ: in garo¬
philatia scũarii ad sacerdotes. siue in
exedras &. thalamos. qui respiciebant
ad aquilonẽ. Et ecce ibi erat locus uer¬
gens ad occidentem. siue ad mare : &.
ut hex transtulert̃. separatus. Et dix
ad me. Iste ẽ locus ubi coquent sacer¬
dotes ꝓ delicto &. ꝓ peccato. siue &¬
ꝓ ignorantia & ꝓpeccato. ubi coquenł
non efferant in atriũ ex terius. ⁊ scĩfi¬
cetur popłs. Et eduxit me in atriũ
exterius : &. circũ duxit me ꝑ quatuor
angulos atrii. Et ecce atriolũ erat
in angulo atrii. atriola singula ꝑ
angulos atrii. in quatuor angulos
atrii atriola disposita. quadraginta
cubitoꝵ ꝑ longum. & triginta ꝑ la¬
tum. Mensurȩ unius quatuor erant.
Et paries ꝑcircuitũ ambiens ꝑ quatuor
atriola. Et culinȩ fabricatȩ erant
subter porticus ꝑgyrũ. Siue ꝓpter
accubita. quȩ aquila st̃ibadas inter¬
theo dotio ipsũ uerbũ hebraicũ posuit.

Expanded text:
 ingressum qui erat in latere vel post tergum portae in gazophylacia sanctuarii ad sacerdotes sive in exedras et thalamos qui respiciebant ad aquilonem: et ecce ibi erat locus vergens ad occidentem sive ad mare: et ut LXX transtulerunt, separatus. Et dixit ad me: Iste est locus ubi coquent sacerdotes, pro delicto, et pro peccato sive pro ignorantia et pnon efferant in atrium exterius, et sanctificetur populus. Et eduxit me in atrium exterius, et circumduxit me triolum erat in angulo atrii, atriola singula per angulos atrii. In quatuor angulis atrii atriola disposita, quadraginta cubitorum per longum, et triginta per latum. Mensurae unius quatuor erant: et paries per circuitum ambiens quatuor atriola: et culinae fabricatae erant subter porticus per gyrum sive propter accubita quae Aquila, στιβάδας interTheodotio ipsum verbum Hebraicum po
Abbreviated transcription (Latin):
sacrificium. &. libamina. In sollem¬
nitatib &. in kalendis. &. in sabba¬
tis. in uniuersis sollemnitatibus
domus ifrł. ipse faciet ꝓpeccato
sacrificium. & holocaustũ. &. pa¬
cifica: ad ex piandum ꝓ domo ifrł.
Upra dixit. quota pars eoꝵ
quȩ appenduntur datur. men¬
surȩ quoq tam aridarũ specierũ
quam liquentium debeat offerri
principi. Nunc eundem primitia¬
rũ in animantib ordinem tenet:
ut unũ de grege ducentoꝵ arietũ
iubeat offerri. quos nutrit isrł:
in sacrificium. et in holocaustum.
& in pacifica. ad expiandũ ꝓpo¬
pulo. ait dñs ds̃. Qđ nos interpre¬
tati sumꝰ. de his quȩ nutrit isrł:
in hebraico scriptum est mẽmasse.
Qđ aquila ⁊ symachus int̾pre

Expanded text:
sacrificium, et libamina in solemsacrificium, et libamina in solemnitatibus, et in Kalendis et in sabbatis, in universis solemnitatibus domus Israel. Ipse faciet pro peccato sacrificium et holocaustum et pacifica ad expiandum pro domo Israel. » Supra dixit quota pars eorum quae appenduntur, mensurae quoque tam aridarum specierum quam liquentium, debeat offerri principi. Nunc eumdem primitiarum in animantibus tenet ordinem, ut unum de grege ducentorum arietum jubeat offerri, quos nutrit Israel in sacrificium, et in holocaustum et in pacifica ad expiandum pro populo, ait Dominus Deus. Quod nos interpretati sumus « de his quae nutrit Israel, » in Hebraico scriptum est, memmasce, quod Aquila et Symmachus interpre
Abbreviated transcription (Latin):
preparatur. Quod qͥ parauerit.
ex hilaratur facies eius in oleo. o
oliua. cũ ꝓpheta cantabit. Ego aũ
sicut oliua fructifera in domo di:
&. illo uino quod de uera uite re¬
dundat in torcularib saluatoris.
dicente dño. Ego sum uitis. uos ꝓ
pagines : pater m̃s agricola. De his
torcularib tres psalmos legimus:
octauũ &. octogesimũ .&. oc togesi¬
mũ t̃cium. qui om̃s ad eccłe sacra¬
menta referuntur. Et in ueteri qͥ¬
dem lege absq mensura erant &¬
numero primitiȩ. Non enĩ ad m̃¬
ficatione templi. quod iezechielis
ꝓphetia continet certa mensura
est. id ẽ sexagenarus numerus. qͦ
mundus expletur: &. dr̃ nobis
In qua mensura mensi fueritis: re¬
metietur uobis.
T arietem unũ degrege ducentoꝵ.
de his quos nutrit isrł: in sacrifi¬
cium & in holocaustũ & in paci¬
fica. ad expiandum ꝓ eis: ait dñs
ds̃. Om̃is popłs terrȩ. tenebitur
primitiis his principi in ifrł: &
suꝑ principe erunt holocausta. &

Expanded text:
praeparatur. Quod qui praeparaverit, praeparatur. Quod qui praeparaverit, exhilaratur facies ejus in oleo; ololiva, cum propheta cantabit; Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei . Et illo vino, quod de vera vite redundat in torcularibus Salvatoris, dicente Domino: Ego sum vitis, vos autem propagines, Pater meus agricola . De his torcularibus tres psalmos legimus, octavum, et octogesimum, et octogesimum tertium, qui omnes ad Ecclesiae sacramenta referuntur. Et in veteri quidem lege, absque mensura erant, et numero primitiae: non enim ad meEzechielis prophetia continet, certa mensura est, id est sexagenarius numerus, quo mundus expletur, ut dicitur nobis: « In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . » « Et arietem unum de grege ducentorum, de his quae nutrivit Israel in sacrificium, et in holocaustum, et in pacifica ad expiandum pro eis, ait Dominus Deus. Omnis populus terrae tenebitur primitiis his principi in Israel. Et super principe erunt holocausta, et
Abbreviated transcription (Latin):
fruges dedit. Et siquidẽ tantã ha¬
buerimꝰ scientiam scripturarũ. ut
mystica quȩq pandamus. & do¬
ceamus homines idẽ rationale a¬
nimal: damus pͥmitias frumenti
ñr̃i. Sin autẽ post anagogen purã
tantũ sequamur historiam. quȩ
simplices nutrire potest iuxta illud
quod scriptũ est. homines &. ium̃ta
saluos facies dnẽ : damus primitias
ordei nr̃i. Quod ordeũ seuit q. isa¬
ac. sed in terra alienigenarũ: &e. or¬
tũ est ei centuplũ. Qui ordei dat
primitias. potest dicere. Dñs pascit
me. nichil mͥ deerit: in loco pascuȩ ibi
me collocauit: suꝑ aquas refec tionss
educauit me. Qui autẽ frumento ra¬
tionalia pascit animantia: uertit
sententiam &. dicit. Preparasti in con¬
spectu meo mensã: ad uersus eos qͥ
tribulant me: Et postquã olei &
uini obtulerit primitias: iungit
& loquitur. Impinguasti in oleo
caput meũ.&. calix tuus in ebriats
quã preclarus ẽ: illo oleo qđ absq
fece mundissimũ. ad lucernã dñi

Expanded text:
fruges dedit. Et siquidem tantam habuerimus scientiam Scripturarum, ut mystica quaeque pandamus et doceamus homines, id est, rationale animal, damus primitias frumenti nostri. Si autem post anagogen puram tantum sequamur historiam, quae simplices nutrire potest, juxta illud quod scriptum est: « Homines et jumenta salvos facies, Domine, » damus primitias hordei nostri, quod hordeum sevit et Isaac, sed in terra alienigenarum, et ortum est ei centuplum. Qui hordei dat primitias, potest dicere: « Dominus pascit me, et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocavit: super aquas refectionis educavit me . Qui autem rationalia pascit animantia, vertit sententiam, et dicit: Praeparasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me. Et postquam olei et vini obtulerit primitias, jungit et loquitur: Impinguasti in oleo caput meum, et calix tuus inebrians quam praeclarus est, illo oleo quod absque faece mundissimum, ad lucernam Domini
Abbreviated transcription (Latin):
quid plus habuerit non filiis debet da¬
cis fidei. qui uincunt merita liberoꝵ:
ut reddat ea quȩ dñi sunt dño suo
qui loquit᷑ in euangłio. quicqͥd uni
istoꝵ fecistis mͥ fecistis. ipse enĩ inpau¬
perib suscipitur hospitio. uisitatur
in carcere. nudus tegitur. sitiens bibit.
saturat᷑ esuriens: ut ñ disꝑgatur popłs
m̃s a possessione sua. Si enĩ licentiã ha¬
buerit princeps uł accipere uł rapere.
uł sub figura honoris tenere quȩ non
sunt sua. &. liberis derelinquere: popłs
qui in nomine di fuerit congregatũs
disꝑgetur in partes. atq lacerabitur.
Siue iuxta legem. ne paulatim alteriꝰ
hereditas transeat ad alium. ⁊ pereat
funiculus diuisionis. ꝑ quẽ sorte ad
unũ quẽq uenit hereditas. Disꝑgit
gͦ popłm dĩ. & aufert ab eo possessio¬
nem fidi sempiternã: qui aliena bona

Expanded text:
dquid plus habuerit, non filiis debet dadquid plus habuerit, non filiis debet dacis fidei, qui vincunt merita liberorum, ut reddat ea quae Domini sunt Domino suo, qui loquitur in Evangelio: « Quidquid uni justorum feceritis, mihi fecistis . » Ipse enim in pauperibus suscipitur hospitio, visitatur in carcere, nudus tegitur, sitiens bibit, saturatur esuriens, ut non dispergatur populus meus a possessione sua. Si enim licentiam habuerit princeps, vel accipere, vel rapere, vel sub figura honoris tenere, quae non sunt sua, et liberis derelinquere, populus, qui in nomine Dei fuerat congregatus, dispergetur in partes, atque lacerabitur, sive juxta legem, ne paulatim alterius haereditas transeat ad alium, et pereat funiculus divisionis, per quem forte ad unumquemque venit haereditas. Dispergit ergo populum Dei et aufert ab eo possessionem fidei sempiternam, qui aliena dona
Abbreviated transcription (Latin):
possessionẽ. quã du uł septimꝰ annꝰ
leus hoc ͤ quinquagesimꝰ adueniat:
quando om̃is emptio atq donatio
reuertitur ad priores dominos. ita
ut seruus usum habeat ꝓtempore. &.
ꝓprietatẽ possessionis filius principis.
Q uod autẽ sequitur. &. ñ accipi&. prin¬
ceps de hereditate popłi ꝑ uiolentiam.
eos. uł ut aquila &. Symachus. ut af¬
fligat eos atq contristet. sed de posses¬
sione sua hereditatem dabit filiis suis:
suggillat non solũ illius temporis sa¬
cerdotes &. principes. sed nr̃os quoq
qui ditiores fiunt sacerdotii dignita¬
te . &. pret̾ ea quȩ sibi dñi dispositione
debentur. tollunt a pauꝑib ꝑ uiolen¬
tiam. uł sub honoris nomine diuites
spoliant. Ut ipsis quoq filiis suis qͥb
paterna debetur hereditas. nichil de¬
beant de relinquere. nisi qđ sibi apa¬
rentibus derelictũ est. Ergo qui ditior i¬
ẽ sacerdos. quã uenit ad sacerdotiũ: qͥc¬

Expanded text:
possessionem, quamdiu vel septimus annus possessionem, quamdiu vel septimus annus laeus, hoc est, quinquagesimus adveniat, quando omnis emptio atque donatio revertitur ad priores dominos, ita ut servus usum habeat pro tempore, et proprietatem possessionis filii principis. Quod autem sequitur: « Et non accipiet princeps de haereditate populi per violentiam, » eos; » vel, ut Aquila et Symmachus, « ut affligat eos atque contristet; » sed de possessione sua haereditatem dabit filiis suis: suggillat non solum illius temporis sacerdotes, et principes, sed nostros quoque, qui ditiores fiunt sacerdotii dignitate, et praeter ea, quae sibi Domini dispositione debentur, tollunt a pauperibus per violentiam, vel sub honoris nomine divites spoliant, ut ipsis quoque filiis suis quibus paterna debetur haereditas, nihil debeant derelinquere, nisi quod sibi a parentibus derelictum est. Ergo qui ditior est sacerdos, quam venit ad sacerdotium, qui
Abbreviated transcription (Latin):
hereditas eius filioꝵ suoꝵ erit.
possidebunt eam hereditariȩ. Sin
autẽ dederit legatũ de hereditate
sua. uni seruoꝵ suoꝵ ÷ erit illiꝰ usq
ad annũ remissionis. ꝑ quo theo¬
dotio ipsũ uerbũ hebraicum posuit.
deror. Sed reuertetur ad principẽ.
Hereditas autẽ eius: filiis eiꝰ erit. Et
non accipiet princeps de hereditate
popłi ꝑ uiolentiam & de possessione
eo. sed de possessione sua hereditatẽ
dabit filiis suis: ut non disꝑgatur
popłs m̃s unusqͥsq apossessione sua.
uc usq sermo de principe. Nunc
de heredibus eiꝰ p̃cepta tribuuntur:
immo de donis. hereditate atq lega¬
tis quib dare debeat. & quoꝵ sit
uł ad tempꝰ. uł ȩterna possessio. Si
inquit filiis suis dederit uł donũ.
uł hereditatẽ. ipsi possidebt̃ eã: qͥa
eis successionis iure debetur. & de
alio ad aliũ non potest transire pos¬
sessio. Sin autẽ dederit uni seruoꝵ
suoꝵ legati nomine: tãdiu habebit

Expanded text:
haereditas ejus filiorum suorum erit, haereditas ejus filiorum suorum erit, possidebunt eam haereditarie. Sin autem dederit legatum de haereditate sua uni servorum suorum, erit illius usque ad annum remissionis » pro quo Theodotio ipsum verbum Hebraicum posuit deror , « et revertetur ad principem. Haereditas autem ejus filiis ejus erit. Et non accipiet princeps de haereditate populi per violentiam, et de possessione eorum: sed de possessione sua haereditatem dabit filiis suis: ut non dispergatur populus meus unusquisque a possessione sua. Huc usque sermo de principe, nunc de haeredibus ejus praecepta tribuuntur: immo de donis, haereditate atque legatis, quibus dare debeat, et quorum sit vel ad tempus, vel aeterna possessio. Si, inquit, filiis suis dederit vel donum, vel haereditatem, ipsi possidebunt eam: quia eis successionis jure debetur, et de alio ad alium non potest transire possessio. Sin autem dederit uni servorum suorum legati nomine, tam diu habebit
Abbreviated transcription (Latin):
chiũ. seruũ. ungentũ. pastorẽ. filiũ.
&. puerũ. unigenitũ.&. primogenitũ.
ostiũ. uiã. angłm. sagitã. &. sapien¬
tiam .&. multa alia. Quoꝵ om̃iũ si
uoluero testimonia dicere: ꝓprio li¬
bro indigent. In holocausto itaq istiꝰ
agni immaculati. &. anniculi. qui
mane semꝑ offertur. faciet ipse prin¬
ceps sacrificium. siue manaa: &. simi¬
lam. siue donũ. mane. mane sextam
partẽ oefi. sub auditur similȩ. Sexta
aut̃ pars oefi : dimidius modius est.
Si enĩ ȩfi decima pars chori ẽ. id ẽ tres
modii. nulli dubiũ quin sexta pars
oleo quoq mensurȩ hin. tercia pars
offertur : ut misceatur siue aspgat᷑
similȩ sacrificium dnõ legitimum.
iuge atq ꝑpetuũ. qđ nulla inter¬
mittitur die. sed om̃i tempore orto so¬
le semꝑ offertur. ut impleat᷑ qđ infine
capituli huiꝰ ponitur. faciꝙ agnũ.u
sacrificiũ. &. oleũ mane: mane holo¬
caustum sempiternum.
Siue dux. donũ alicui de filiis suis:

Expanded text:
 filium, et puerum, unigenitum, et primogenitum, ostium, viam, angelum, sagittam et sapientiam, et multa alia, quorum omnium, si voluero testimonia dicere, proprio libro indigent. In holocausto itaque istius agni immaculati et anniculi, qui mane semper offertur, faciet ipse princeps sacrificium, sive MANAA: et similam, sive donum mane, mane sextam partem ephi, subauditur similae. Sexta autem pars ephi, dimidius modius est. Si enim ephi, decima pars cori est, id est, tres modii: nulli dubium, quin sexta pars oleo quoque mensurae hin, tertia pars offertur: ut misceatur, sive aspergatur similae sacrificium Deo, legitimum, juge atque perpetuum, quod nulla intermittitur die: sed omni tempore, orto sole, semper offertur, ut impleatur quod in fine capiuli hujus ponitur: Faciet agnum in sacrificium: et oleum mane, mane holocaustum sempiternum. sive dux donum alicui de filiis suis,
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. Qui sititis. ite ad aquã. Et ꝑ iere¬
miam loquit᷑ ds̃. Duo mala fecit po¬
pulus ms: me dereliquit fontẽ aquę
uiuȩ.&. foderunt sibi lacus. qͥ aquã
continere ñ possunt: Sicut gͥ legimus
in bonã partẽ aquas quȩ egrediunt᷑
de limine templi. &. referunt᷑ ad do¬
ctrinã ȩccłȩ: sic sunt aquȩ amare
& aquȩ pessimȩ. ad quas ieremias
ꝓpheta nos ꝓhibet accedere dicens.
Q uid uobis et uiȩ egypti. ut biba¬
tis de aquis gyon: Quȩ hebraice
Idicunt᷑ siõr : id est turbidȩ atq ce¬
nosȩ. De quib iratus suꝑ hereticis
loquit᷑ ds̃. Ecce ego cibabo eos angu¬
Istiis .& dabo eis potum aquã fellis.
in qua draco regnat ȩgyptius qͥ dicit.
mea sunt flumina et ego feci ea. qͥ¬

Expanded text:
sum: « Qui sititis, ite ad aquam . » Et per Jeresum: « Qui sititis, ite ad aquam . » Et per Jeremiam loquitur Deus: « Duo mala fecit populus meus, me dereliquit fontem aquae vivae, et foderunt sibi lacus qui aquam continere non possunt . » Sicut igitur legimus in bonam partem aquas, quae egrediuntur de limine templi et referuntur ad doctrinam Ecclesiae, sic sunt aquae amarae et aquae pessimae, ad quas Jeremias propheta nos prohibet accedere dicens: « Quid vobis et viae Aegypti ut bibatis de aquis Geon , » quae Hebraice dicuntur sior, id est, turbidae atque coenosae. De quibus iratus super haereticis loquitur Deus: « Ecce ego cibabo eos angustiis, et dabo eis potum aliquam fellis , » in qua draco regnat Aegyptius, qui dicit: « Mea sunt flumina, et ego feci
Abbreviated transcription (Latin):
accepturi erant credentes in eum.
Istȩ sunt aquȩ. de quib ꝓpheta loq̃¬
batur inpsalmo. Suꝑ aquas refecti¬
onis educauit me. Et iezechiel. As¬
sumam uos de gentib &. de terriᷤᷤ. &.
asꝑgam suꝑ uos aquã mundã. & mu-¬
ndabimini ex om̃ib immunditiis
ur̃is : apparuert̃ enim fontes aquã¬
rũ. Et in nonagesimo scđo psalmo
canitur. Eleuauert̃ flumina dñe
eleuauert flumina uoces suas
a uocib aquarũ multarũ : mirabi¬
les elationes maris. Istȩ st̃ aquȩ siloe.
quȩ uadunt cũ silentio: de quibus loqͥt᷑
isaias. Haurietis aquas de fontib
saluatoris. Et psalmista. Benedicite
dño defontib isrł. Et idẽ isaias
de dño saluatore. Iste ait habitauit
in excelsa spelunca petrȩ fortissimȩ.
panis ei dabitur. &. aqua illius fidelis:
erumpit enĩ indeserto aqua: uallis in
terra sitienti. Dicit᷑q credentib Noli¬
te timere. qm̃ redemi te: m̃s estu. et si
transieris ꝑ aquã. tecũ ego sũ. Et rur¬

Expanded text:
eum . » Istae sunt aquae de quibus Propheta loquebatur in psalmo: « Super aquas refectionis educavit me . » Et Ezechiel: « Assumam vos de gentibus et de terris et aspergam super vos aquam mundam, et mundabimini ex omnibus immunditiis vestris, apparuerunt enim fontes aquarum . » Et in nonagesimo secundo psalmo canitur: « Elevaverunt flumina Domini, elevaverunt flumina voces suas a vocibus aquarum multarum, mirabiles elevationes maris . » Istae sunt aquae Siloe, « quae vadunt cum silentio , » de quibus loquitur Isaias: « Haurietis aquas de fontibus Salvatoris . » Et Psalmista: « Benedicite Domino de fontibus Israel . » Et idem Isaias de Domino Salvatore: « Iste, ait, habitabit in excelsa spelunca petrae fortissimae, panis ei dabitur, et aqua illius fidelis: erupit enim in deserto aqua et vallis in terra sitienti . » Diciturque credentibus: « Nolite timere, quoniam redemi te; meus es tu, et si transieris per aquam, tecum ego sum . » Et rur
Abbreviated transcription (Latin):
ancipitemq mille uiis habuisse
dolum. qua signa sequendi frange¬
ret in dep̃hensus &. in remeabilis
error: ita et ego istarũ scãrũ scrip¬
turarũ ingressus occeanũ . &. my¬
sterioꝵ di ut sic loquar laberinthũ.
de quo scriptum ẽ. posuit tenebras
latibulum suũ .&. nubes in circui¬
tu eius: ꝑfectam quidẽ scientiam ue¬
Iritatis michi uendicare non audeo.
sed nosse cupientib aliqua doctrinȩ
indicia p̾buisse. non meis uiribus
ipse dolos tecti ambagesq resoluit.
cȩca regens spũ sc̃o uestigia. Quem
sequentes. ad portũ ex planationum
ꝓphetȩ hierechielis ꝑuenire poterimꝰ:
inquẽ ex tremus id ẽ quartus decimꝰ¬
hic liber est. Quẽ si orante te uirgo
xp̃i eustochium ad finem usq ꝑdu¬
xero .&. dñs uitȩ huiꝰ concesserit spa¬
cium: transibo ad ieremiam. qui
unus nobis remanet ꝓ phetarũ.
Cuiꝰ interp̾tatio: mei quidẽ labo¬

Expanded text:
ancipitemque Mille viis habuisse ancipitemque Mille viis habuisse dolum, qua signa sequendi Falleret indeprensus, et irremeabilis error. Ita et ego istarum Scripturarum ingressus Oceanum, et mysteriorum Dei, ut sic loquar, labyrinthum, de quo scriptum est: Posuit tenebras latibulum suum; Et: Nubes in circuitu ejus : perfectam quidem scientiam veritatis mihi vindicare non audeo, sed nosse cupientibus aliqua doctrinae indicia praebuisse, non meis viribus,ipse dolos tecti ambagesque resolvit, caeca regens Spiritu sancto vestigia; quem sequentes, ad portum explanationum prophetae Ezechielis pervenire poterimus, in quem extremus, id est, quartus decimus liber est. Quem si, orante te, virgo Christi Eustochium, ad finem usque perduxero, et Dominus vitae hujus concesserit spatium, transibo ad Jeremiam, qui unus nobis remanet prophetarum; cujus interpretatio, mei quidem labo
Abbreviated transcription (Latin):
qua non putat & in hora quã ne¬
scit. ⁊ diuidet eum ⁊ partẽ eius
ponet cum in fidelibus. Discipulos
um his preceptis erudit. Scitis qm̃
principes gentium dominant᷑ eoꝵ.
&. qui maiores sunt potestatẽ exer¬
cent in eos: Non sic erit int̾ uos.
Sed qui uoluerit int̾ uos magnus
esse : fiat minister. Et qui uolue¬
rit esse primus. sit om̃iũ seruus: sic̃
filius hominis non uenit ministra¬
ri sed ministrare. &. dare animã
suã redemptionem ꝓ plurimis.
Multa sunt si uoluero de sacris scri¬
pturis reuoluere. ubi maiorũ suꝑ¬
bia cohercetur : & adhumilitat̾e
om̃s dñi ꝓuocantur dicentis. Disci¬
te ame quia mitissum & humi¬
lis corde.
UOD
IN PN¬
CLIO
TEPLI
iezechielis
debui di¬
pre postero ordine
infine dicturus sum: illius uersicu¬
li memor. Hic labor ille domus.
I&. in extricabilis error. De quo &
in alio loco idem poeta de cantat.
Ut quondã cre ta fertur laberinthuᷤ
in alta parietibus tectũ cȩcis iter.

Expanded text:
qua non putat, et hora quam nequa non putat, et hora quam nescit: et dividet eum, et partem ejus ponet cum infidelibus . » Discipulos is praeceptis erudit: « Scitis quoniam principes gentium dominantur eorum, et qui majores sunt, potestatem exercent in eos: non sic erit inter vos. Sed qui voluerit in vobis magnus esse, fiat minister . » Et qui voluerit esse primus, sit omnium servus. Sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro plurimis. Multa sunt si voluero de sacris Scripturis revolvere, ubi majorum superbia coercetur, et ad humilitatem omnes domini provocantur, dicentis, Discite a me quia mitis sum, et humilis corde uod in principio templi Ezechielis debui dipraepostero ordine in fine dicturus sum, illius versiculi memor : Hic labor ille domus, et inextricabilis error. De quo et in alio loco idem poeta decantat : Ut quondam Creta fertur labyrinthus in alta: Parietibus textum caecis iter,
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis. sub auditur dabitis. &
tanta est ur̃a potentia ut unius
trib partem acceperit ur̃a posses¬
sio : idcirco p̃cipio uobis atq cõ¬
moneo. ut sufficiat huc usq ini¬
quitatẽ fecisse &. rapinas. dũ alie¬
na inuaditis atq diripitis. Et qͥa
scriptũ est. dimitte malũ & fac
bonũ: e contrario iudiciũ facite
atq iusticiam. iudicantes pupillo
& iustificantes uiduam. Separate
ura confinia a popło meo. ne uide¬
Ilicet tminos transferatis: & quia
ipsa uicinia ledit humiliorẽ. qui
suꝑciliũ maioris &. potentioris ñ po¬
Itest sustinere.
in morem pharaonis et ȩgyptiorũ
opprimunt filios isrł ꝑ potentiã.
nec meminerunt scriptũ. Ducem te
constituerunt. ne eleueris: sed esto
inter eos quasi unus ex ipsis. Et il¬
loquit᷑. Sin autẽ dixerit seruus ille
in corde suo. moratur dñs m̃s ueni¬
re .&. cȩperit ꝑcutere seruos &. an¬
cillas. comedere ⁊ bibere & in ebri¬
ari: ueni& dñs serui illius in die

Expanded text:
vitatis, subauditur dabitis; et vitatis, subauditur dabitis; et tanta est vestra potentia, ut unius tribus partem acceperit vestra possessio: idcirco praecipio atque commoneo, ut sufficiat huc usque iniquitatem fecisse et rapinas, dum aliena invaditis atque diripitis. Et quia scriptum est: Dimitte malum, et fac bonum; econtrario, judicium facite atque justitiam , judicantes pupillo, et justificantes viduam: separate vestra confinia a populo meo, ne videlicet terminos transferatis. Et quia ipsa vicinia laedit humiliorem, qui supercilium 561 majoris et potentioris non potest sustinere, in morem Pharaonis et Aegyptiorum opprimunt filios Israel per potentiam ; nec meminerunt scriptum: « Ducem te constituerunt, ne eleveris; sed esto inter eos quasi unus ex ipsis . » Et illoquitur: « Sin autem dixerit servus ille in corde suo: Moratur dominus meus venire, et coeperit percutere servos et ancillas, comedere et bibere, et inebriari, veniet dominus servi illius in die
Abbreviated transcription (Latin):
ori templo quod dr̃ scũariũ:. qͥn¬
genti ꝑ singula latera calami descri¬
buntur. &. rursũ quin quaginta
cubiti. quib om̃is sacerdotũ posses¬
sio separatur. In scd̾o autẽ scũario
ubi sunt scã sc̃oꝵ. latitudo templi
spatium non describitur. sed incertꝰ
numerus ẽ. Quod quidẽ &. in posses¬
sione principis in uenimꝰ. qui absq
ullo numero hab& possessionẽ in
popło isrł: dũ profectus uniuersoꝵ
redundat ad principẽ. &. discipu¬
lorũ salus premiũ magistroꝵ est.
ec dicit dñs ds̃. Sufficiat uobis pͥn¬
cipes isrł. Ini quitatẽ &. rapinas int̾¬
mittite.&. iudicium & iusticiam
facite : separate confima ur̃a a popło
meo. ait dtĩs ds̃.¬
Ro rapinis hex miseriam transtule¬
runt. Pro confiniis: oppressionem.
Est aut̃ sensus. Quia accepistis partẽ
ur̃am o principes. scriptura dicente.
principi quoq hinc inde. in sepa¬
rationem scũarii in possessionẽ ci¬

Expanded text:
ori templo quod dicitur sanctuarium, quinori templo quod dicitur sanctuarium, quingenti per singula latera calami describuntur: et rursum quinquaginta cubiti, quibus omnis sacerdotum possessio separatur. In secundo autem sanctuario, ubi sunt sancta sanctorum, latitudo templi et spatium non describitur, sed incertus numerus est. Quod quidem et in possessione principis invenimus, qui absque ullo numero habet possessionem in populo Israel, dum profectus universorum redundat ad principem: et discipulorum salus, praemium magistrorum est. ec dicit dominus deus: sufficiat uobis, principes Israhel: iniquitatem et rapinas intermittite et iudicium et iustitiam facite et separate confinia uestra a populo meo, ait dominus dPro rapinis LXX miseriam transtulerunt: pro confiniis, oppressionem. Est autem sensus: Quia accepistis partem vestram, o principes, Scriptura dicente: Principi quoque hinc inde in separationem sanctuarii possessionem ci
Abbreviated transcription (Latin):
sed unusqͥsq habeat possessionem
suam. quȩ gradui illius constituta
est.Uiginti autẽ quinq milia
referuntur ad sensus: quȩ quater
posita sunt. Porro decem milia
ad ꝑ fectam scientiam : ut in alte¬
ro simplex tantũ teneatur histo¬
ria. in altero etiam de theologiã
& suꝑnis uirtutib disputetur.
quia decennarius ꝑfectus ẽ nu¬
merus. Illud quoq considerandũ:
quod sacerdotes qui in maiori gra¬
di sunt constituti. uiginti qͥnq
milia possideant in longitudine.
& decem milia in latitudine. Le¬
uitȩ aut̃ id ẽ inferior gradus.
eundẽ quidẽ numerũ habeat in
latitudo ipsius quinario numero
finiatur. Unde &. iuginti tantũ
tenent gazophilatia: in quo nu¬
mero offeruntur munera esau.
Princeps uero qui uere princeps in
cis acciꝑe. hinc inde accipit pos¬
sessionem scũarii: ex om̃ib uide¬
licet qui ei uoluntate subiecti st̃.
& urbis habitator ẽ. multoꝵq
salutem suã mercedem facit. In pri¬

Expanded text:
sed unusquisque habeat possessionem sed unusquisque habeat possessionem suam quae gradui illius constituta est. Viginti quinque autem millia referuntur ad sensus, quae quater posita sunt. Porro decem millia ad perfectam scientiam, ut in altero simplex tantum teneatur historia, in altero etiam de theologia, et supernis virtutibus disputetur: 560 quia decenarius perfectus est numerus. Illud quoque considerandum, quod sacerdotes, qui in majori gradu sunt constituti, viginti quinque millia possideant in longitudine, et decem millia in latitudine. Levitae autem, id est inferior gradus, eumdem quidem numerum habeat in latitudo ipsorum quinario numero finiatur. Unde et viginti tantum tenent gazophylacia: in quo numero offeruntur munera Esau. Princeps vero qui vere princeps in men accipere, hinc inde accipit possessionem sanctuarii: ex omnibus videlicet qui ei voluntate subjecti sunt, et urbis habita tor est, multorumque salutem, suam mercedem facit. In pri
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ di qui sc̃m possideant. alii qui
ad maiora ꝓfecerint teneant scã
scõrũ. In ministris quoq ordo diuer¬
sus est sacerdotũ & leuitarũ. Quoꝵ
alii orationib suis atq uirtutib
cotidie sacrificia offerunt dõ. alii
in scđ̾o & minori gradu sunt: ut
qui ad uirtutũ culmina conscen¬
derunt. Et ad extremũ sit dux siue
princeps qui tantũ possit. ut contra
unã tribũ possessionem accipiat. uni¬
usq meritũ compens&e merita plu¬
rimoꝵ. Et pͥmũ dũ uersat᷑ in scło. de ma¬
ri usq ad mare latitudinẽ possideat.
De inde ab occidente siue amari usq ad orientẽ.
ut presentia derelinquens ad fu¬
tura festinat. Et habeat certã pos¬
sessionem suam. &. nequaquã prin¬
ceps aliena desideret. &. una queq
tribus suam partem teneat. Quod
ꝓpriȩ ad ep̃os &. presbiteros refer¬
ri potest. Quib dr̃. ut ñ uasterł
atq populentur ultra popłm di.
nec terrã ifrł hereditate possideant:

Expanded text:
nem Dei qui sanctum possideant, alii qui nem Dei qui sanctum possideant, alii qui ad majora profecerint, teneant sancta sanctorum. In ministris quoque ordo diversus est sacerdotum et Levitarum, quorum alii orationibus suis atque virtutibus quotidie sacrificia offerant Deo, alii in secundo et minori gradu sunt ut qui ad virtutum culmina conscenderunt. Et ad extremum sit dux sive princeps qui tantum possit ut contra unam tribum possessionem accipiat, uniusque meritum compenset merita plurimorum. Et primum dum versatur in saeculo de mari usque ad mare, latitudinem possideat. Deinde ab occidente sive a mari usque ad orientem, ut praesentia derelinquens, ad futura festinet et habeat certam possessionem suam, et nequaquam principes aliena desiderent, et unaquaeque tribus suam partem teneat: quod proprie ad episcopos et Presbyteros, referri potest, quibus dicitur, ut non vastent atque depopulentur ultra populum Dei, nec terram Israel haereditate possideant:
Abbreviated transcription (Latin):
ta describit. Deniq sequit᷑: In longi¬
tudine aut̃ iuxta unãquãq partem
quã singulȩ trib accipiunt. at̾mi¬
no occidentali id ẽ maris. usq ad ter¬
minũ orientalem. Qui ubi finiatur:
in tribuũ descriptione noscimus. Et
hȩc erit possessio ducis siue principis
in terra israhel.
ec interim dicta sunt : ut simplex
historiȩ sermo noscatur. Cȩterũ si
uoluerimus cõparare spiritalib spi¬
ritalia .&. iuxta quosdã interp̃tes
ad altiora conscendere. qui asserunt
figuram futuroꝵ esse p̾sentia. &. oĩa
quȩ dicuntur ꝑ tinere ad cȩlestem
ierłm. quȩ est mater om̃iũ nr̃m.⁊
ficile erit dicere quȩ dicta sunt ab
aliis: sed ut ueremur ne huiꝰce modi
ex positionẽ prudens lector nequaꝗͣ.
recipiat. Unde ad presens tempus.
&. ad ȩccłam quȩ nunc laborat in
mundo.&. ad cȩlestia ire festinat
referenda sunt om̃ia: ut de uniu̾so
mundo eligantur alii in possessio¬

Expanded text:
ta describit. Denique sequitur: In longita describit. Denique sequitur: In longitudine autem juxta unamquamque 559 partem, quam singulae tribus accipiunt, a termino Occidentali, id est, maris, usque ad terminum Orientalem, qui ubi finiatur, in tribuum descriptione noscemus. Et hin terra Israel. Haec interim dicta sint, ut simplex historiae sermo noscatur. Caeterum si voluerimus comparare spiritalibus spiritalia, et juxta quosdam interpretes ad altiora conscendere, qui asserunt figuram futurorum esse praesentia, et omnia quae dicuntur pertinere ad coelestem Hierusalem, quae est mater omnium nostrum, ficile erit dicere quae dicta sunt ab aliis, sed veremur ne hujuscemodi expositionem prudens lector nequaquam recipiat. Unde ad praesens tempus, et ad ecclesiam quae nunc laborat in mundo, et ad coelestia ire festinat, referenda sunt omnia, ut de universo mundo eligantur, alii in possessio
Abbreviated transcription (Latin):
habent ꝓpria ministeria: accipi¬
ent locum ad ȩdificanda uiginti
gazophilatia: iuxta aquilam ex¬
ligimus separatũ quendã locũ ad
habitationẽ leuitarũ: urbis uoca¬
bulo nuncupari. Qui locus qͥnq
milia habet calamoꝵ in latitudi¬
ne: & uiginti quinq milia in lon¬
gitudine. Hȩc autẽ om̃ia id ẽ scũ
tacula sacerdotum. &. domus leui¬
tarũ qui ministrant sacerdotib.
appellantur loca separata &. con¬
secreta in ministerium. & in scifi¬
cationem domui ifrł. Post quadru¬
plicem terrȩ sc̃ȩ descriptionẽ ponit᷑
quinta diuisio. ut princeps siue
dux popłi accipiat hinc ⁊ inde.
hoc est ex utraq parte scũarii in pos¬
sessionem suam. &. in urbe uersetur.
respiciatq eius possessio &. ad separa¬
tum templo locum & faciem urbis.
sitq a latere maris hoc ẽ ab occiden¬
te usq ad alterũ latus maris lati¬
tudinem habens. quã inferius inde¬
scriptione tribuum singularũ ꝓphe¬

Expanded text:
habent propria ministeria, accipihabent propria ministeria, accipient locum ad aedificanda viginti gazophylacia; juxta Aquilam, exer quod intelligimus, separatum quemdam locum ad habitationem Levitarum, urbis vocabulo nuncupari, qui locus quinque millia habeat calamorum in latitudine, et viginti quinque millia in longitudine. Haec autem omnitacula sacerdotum, et domus Levitarum, qui ministrant sacerdotibus, appellantur luca separata et consecrata in ministerium, et in sanctificationem domui Israel. Post quadruplicem terrae sanctae descriptionem, ponitur quinta divisio. Princeps, sive dux populi accipiat hinc et inde, hoc est, ex utraque parte sanctuarii in possessionem suam, et in urbe versetur: respiciatque ejus possessio ad separatum templo locum, et faciem urbis: sitque a latere maris, hoc est, ab Occidente, usque ad alterum latus maris, ltudinem habens, quam inferius in descriptionem tribuum singularum prophe
Abbreviated transcription (Latin):
quinq milium calamoꝵ in longi¬
tudine. & decẽ miliũ in latitudi
ne. eligatur ad ȩdificandũ sc̃uariũ
id ẽ templũ dñi alia in trinsecus
terra quingentoꝵ calamorũ ꝑ cir¬
cuitũ. hoc ẽ duũ miliũ. Et ne for¬
sitan ȩdificato templo ȩdes aliȩ
ungerentur : p̃cipit ut quinqͣginta
cubitis ꝑ circuitũ terra sit uacua in
sub urbana. uł ut Symachus. the¬
odotio &. lex transtulerunt. in t̾¬
minũ .&. separationẽ. &. spacium.
Hac descriptione finita. alia ex inte¬
gro separandȩ scĩficationis m̃sura
precipitur: ut uigintiqͥnq miliũ
calamoꝵ in longitudine. & latitu¬
dine decem milium post suꝑiorem
menfuram terra alia metiatur. In
dotes qui accedunt ad ministerium
dñi. Habitent autẽ eo tempore qͣndo
sacerdotali funguntur officio. &. sit
ipsa ut diximus possessio uigintiqͥnq
milium calamoꝵ in longitudine. ⁊
decem miliũ in latitudine. Porro le¬
uitȩ qui sacerdotib seruiunt. &

Expanded text:
quinque millium calamorum in longiquinque millium calamorum in longitudine, et decene eligatur ad aedificandum sanctuarium, id est, templum Domini, alia intrinsecus terra quingentorum calamorum per circuitum, 558 hoc est, duum millium. Et ne forsitan aedificio templi aedes aliae jungerentur, praecipit ut quinquaginta cubitis per circuitum terra sit vacua in suburbana: vel ut Symmachus et Theodotio et LXX transtulerunt, in terminum, et separationem et spatium. Hac descriptione finita, alia ex integro separandae sanctificationis mensura praecipitur, ut viginti quinque millium calamorum in longitudine, et latitudine decem millium, post superiorem mensuram terra alia metiatur, in dotes, qui accedunt ad ministerium Domini. Habitent autem eo tempore, quando sacerdotali funguntur officio, et sit ipsa, ut diximus, possessio viginti quinque millium calamorum in longitudine, et decem millium in latitudine. Porro Levitae, qui sacerdotibus serviunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad orientem. Longitudinis
autẽ iuxta unãquãq partẽ. at̃-
mino occidentali usq ad t̾minũ
in ifrł. Et non populabunt᷑ siue
uastabunt ultra principes popłm
scđm tribus eorum.
ost cerimonias sacerdotum cultũq
eorũ & cibum. quȩ debeant sumere
quȩ uitare: nunc terrȩ sce facit
descriptionẽ. Et antequã omnem¬
terrã in tribus diuidat. de cuncti
tribub iubet eligi locum. qui
in longitudine habeat uigintiqͥnq
milia. &. in latitudine decẽ milia.
Et quia non ẽ positũ cubitoꝵ siue
pedum aut ulnarũ: sub intelligi
datur significare calamũ: qui erat
in manũ uiri .&. habebat mensurã
sex cubitos. & sex tam partẽ unius
cubiti. idẽ palaes ten. Di ligens sup¬
putet lector qͦt calami mille passus
faciant: &. quã multa milia in lon¬
gitudine fuerint &. in latitudine.
Post quã descriptionẽ rursũ p̃cipit
ut de scĩficata terra quȩ electa est
ex om̃ib tribub isrł. id ẽ uiginti

Expanded text:
gitudinis autem juxta unamquamque partem a no Occidentali usque ad terminum in Israel: et non copulabuntur sive vastabunt ultra principes populusecundum tribus eorum. Post ceremonias sacerdotum, cultumque eorum et cibum, quae debeant sumere, quae vitare: nunc terrae sanctae facit desciptionem, et antequam omnem in tribus dividat, de cunctis tribubus jubet eligi locum, qui in longitudine habeat viginti quinque millia, et in latitudine decem millia. Et quia non est positum cubitorum sive pedum aut ulnarum, subintelligi datur significare calamum qui erat in manu viri, et habebat mensurae sex cubitos, et sextam partem unius cubiti, id est, παλαιστήν. Diligens supputet lector, quot calami mille passus faciant, et quam multa millia in longitudine fuerint, et latitudine. Post quam descriptionem, rursus praecipit, ut de sanctificata terra, quae electa est ex omnibus tribubus Israel, id est, viginti
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cũ inter scientes xp̃c steterit: tunc
corpus mortuũ fie. ꝓpter peccatũ.
&. sp̃s uiuens ꝓpter iusticiam. Ingre¬
ditur aut̃ princeps cũ ingredientibus.
&. egreditur cũ egredientib utroꝵq
uirtutis atq peccati testis assistens.
In nundinis gͦ et in sollemnitatib sab¬
batoꝵ uidelicet &. kalendarũ .&. uni¬
uersȩ festiuitatis. de qua in anteriorib
locuti sumus: tã inuitulo quã in a¬
riete. singula oefi offerentur in sacri¬
ficio. In agnis uͦ non erit certus nume¬
rus. nec uoluntati dimissũ arbitriũ:
sed uirib quis utetur & bono con¬
scientiȩ: ut quantũ potest ñ qͣntũ
uult offeratur. Et suꝑ omĩa olei
hin ꝑ ȩfi singula. ut ungatur simila.
& lucerna accendatur in conspectu
dñi: &. qui eo utunt᷑. possint dicere.
Ego autẽ sicut oliua fructifera in
princeps spontaneũ holocaustũ. aut
pacifica uoluntaria dño: aꝑietur
ei porta quȩ respicit adorientem.

Expanded text:
Sed cum inter scientes Christus steterit, tunc Sed cum inter scientes Christus steterit, tunc corpus mortuum fiet propter peccatum, et spiritus vivens propter justitiam. Ingreditur autem princeps cum ingredientibus, et egreditur cum egredientibus, utrorumque virtutis atque peccati testis assistens. In nundinis ergo, et in solemnitatibus, sabbatorum videlicet, et kalendarum, et universae festivitatis, de qua in anterioribus locuti sumus, tam in vitulo, quam in ariete per singula ephi offerentur in sacrificio. In agnis vero non erit certus numerus, nec voluntati dimissum arbitrium; sed viribus quis utetur, et bono conscientiae: ut quantum potest, non quantum vult offerat, et super omnia olei hin per ephi singula, ut ungatur simila, et lucerna accendatur in conspectu Domini; et qui eo utitur, possit dicere: Ego autem sicut oliva fructifera inprinceps spontaneum holocaustum, aut pacifica voluntaria Domino, aperietur ei porta quae respicit ad Orientem,
Abbreviated transcription (Latin):
ex ardescunt mala suꝑ terrã. ingres¬
sus fuerit templũ : non egrediatur
nͥ ꝑuiã portȩ meridianȩ ad portã
luminis. ad portã coloris. ad portam
in qua sponsus cubat in meridie. De¬
niq dr̃ in eodem cantico canͣtoꝵ. Sur¬
ge aquilo & ueni auster. Qui uero
ingreditur ꝑuiã portȩ meridianȩ.⁊
egreditur ꝑ uiã portȩ aquilonis: qͥsnã
ille est : Popłs scilicet iudȩoꝵ: qui
derelinquens portã uiȩ luminis ua
miȩ a facie aquilonis accenditur.
Nicamꝰ &. aliter. ꝑportã aquilonis in¬
greditur. qui peccata dimittit: &.
egreditur ꝑ portã meridianã qͥ uir¬
tutes sequitur. E contrario. si iustus lap¬
sus fuerit in peccatis: ingreditur qͥdẽ
ꝑ portã meridianã. sed egreditur per
uiam portȩ aquilonis. Princeps aut̃
inquit in medio eoꝵ erit. in gredi¬
entium scilicet &. egredientiũ. iuxta
illud quod scriptũ est. Medius inter
uos stat. quẽ uos ignoratis. Et apłs.
ter eosstet xp̃c. quanto magis scientib

Expanded text:
nt mala super terram, ingressus fuerit templum, non egrediatur nisi per viam portae meridianae ad portam luminis, ad portam caloris, ad portam in qua sponsus cubat in meridie. Denique dicitur in eodem Cantico canticorum: « Surge, Aquilo; et veni, Auster . » Qui vero ingreditur per viam portae meridianae, egrediatur per viam portae Aquilonis; quisnam ille est populus? scilicet Judaeorum, qui derelinquens portam viae luminis, vadmiae a facie aquilonis accenditur . Dicamus et aliter. Per portam Aquilonis ingreditur, qui peccata dimittit: et egreditur per portam meridianam, qui virtutes sequitur. E contrario, si justus lapsus fuerit in peccatis, ingreditur quidem per portam meridianam, sed egreditur per viam portae Aquilonis. « Princeps autem, inquit, in medio eorum erit, » ingredientium scilicet et egredientium, juxta illud quod scriptum est: « Medius inter vos stat, quem vos ignoratis . » Et Apoter eos stetit Christus, quanto magis scientibus!
Abbreviated transcription (Latin):
mias. Ego aute sicut agnus in no¬
cens ductus aduictimam. ñ cogno¬
ui. Et iohannes euangłista. Ecce ag¬
nus di ÷ ecce qui tollit peccata mun¬
di. Iste est agnus qui immolat᷑ in
ȩgypto. &. de cuius sanguine arman¬
tur postes fidei . &. exterminator ex¬
cluditur. Anniculus autẽ. quia p̾di¬
cauit annũ dñi acceptabilem. &. diem
retributionis. Nec miretur lector. si
idem & princeps ẽ & sacerdos. &. ui¬
tulus &. aries &. agnus: cũ inscriptu¬
ris scĩs ꝓ uarietate causarũ legamus

Expanded text:
mias: Ego autem sicut agnus innomias: Ego autem sicut agnus innocens ductus ad victimam, non cognovi . Et Joannes Baptista: Ecce agnus Dei, qui tollit peccata mundi . Iste est agnus qui immolatur in Aegypto, de cujus sanguine armantur postes fidei, et exterminator excluditur . Anniculus autem, quia praedicavit annum Domini acceptabilem, et diem retributionis. Nec miretur lector, si idem et princeps est, et sacerdos, et vitulus, et aries, et agnus, cum in Scripturis sanctis pro varietate
Abbreviated transcription (Latin):
statim egreditur. &. clauditur post
eum lanua siue claudit ianuã. ut
seruetur principi priuilegiũ suum.
nec sacrificia eius popło misceantur.
Et quia generalit̾ dixerat spontaneũ
holocaustũ. aut pacifica uoluntaria
dño. nec apposuerat taurũ siue ui¬
tulum. arietem uł ouẽ. hircũq ꝓ
peccato : docet qđ sit ipsum holocau¬
stum: agnũ inquiens anniculũ im¬
maculatũ faciet holocaustũ. Et non
certis dieb sed cotidie. Nec qualib&.
hora. sed mane. mane faciet illũ: ꝑ
singula uidelic& mane. quando orto
sole lucis exordium ẽ. De quo mane
dauid loquit᷑ in psalmo. Mane ex¬
audies uocẽ meam: mane assistã tͥ¬
lȩticia. Et iterũ. Us ds̃ m̃s: ad te de
mane uigilo. Qui sit autẽ iste agnus
immaculatus. siue ꝑfectus &. annicu¬
lus: isaias plenius docet dicens. Sicut
ouis ad uictimam ductus ẽ: &. sicut.
agnus inconspectu tondentis sine
uoce. &. non aꝑiens ossuũ. Et iere¬

Expanded text:
statim egreditur, et cstatim egreditur, et ceum janua, sive claudit januam, ut servetur principi privilegium suum nec sacrificio ejus populo misceantur. Et quia generaliter dixerat « spontaneum holocaustum, aut pacifica voluntaria Domino, » nec apposuerat taurum sive vitulum, arietem vel ovem hircumque pro peccato, docet, quod sit ipsum holocaustum. « Agnum, inquiens, anniculum, immaculatum faciet holocaustum, » et non certis diebus, sed quotidie; » nec qualibet hora, sed mane « mane faciet illum, » per singula videlicet mane, quando, orto sole, lucis exordium est, de quo mane David loquitur in psalmo: « Mane exaudies vocem meam: mane assistam tlaetitia . Et iterum: Deus, Deus meus, ad te de luce vigilo . Qui sit autem iste agnus immaculatus, sive perfectus et anniculus, Isaias plenius docet, dicens: Sicut ovis ad victimam ductus est, et sicut agnus in conspectu tondentis se sine voce et non aperuit os suum . Et Jere
Abbreviated transcription (Latin):
& de spontaneis ac uoluntariis quib
nunc dr̃ om̃ino reticetur. ut non
necessitate faciat sed uoluntate. pꝰ
holocaustũ offerat pacifica. &. recon¬
cilietur deo. unde &. uirginitas ma¬
ior est nuptiis. quia non exigitur
nec redditur sed offertur: ꝓpacifi¬
cis uero quȩ hebraice dicuntur sela
ut ipsa reconciliatio pacificoꝵ salus¬
sibi portam quȩ respicit ad orien¬
tem. illã uidelicet portam de qua
scriptũ: hȩc ẽ porta dni iusti intra¬
bunt ꝑ eam: & unde oritur sol ui¬
sticiȩ. Et faciet inquit holocaustũ
suũ .&. pacifica sua. de quib nc̃ dixi¬
mus. faciet autẽ: quia spontaneum
sacrificium ẽ. &. non alii ꝓ eo facient
sacerdotes. uidelicet sicut fieri solet
intlie sabbati. Ergo om̃i tempore ho¬
locaustũ &. pacificum quod offertur
uoluntariȩ reseratam hab& portã
dnĩ. nec obseruat sabbatũ. sed om̃s dies
ei reputantur in requiẽ. Deniq postꝗͣ
obtulerit holocaustum &. pacifica:

Expanded text:
et de set de snunc dicitur omnino reticetur, ut non necessitate faciat, sed voluntate, post holocaustum offerat pacifica et reconcilietur Deo. Unde et virginitas major est nuptiis, quia non exigitur nec redditur, sed offertur. Pro pacificis, quae Hebraice dicuntur selamut ipsa reconciliatio pacificoaginta, aperiet sibi portam quae respicit ad Orientem; illam videlicet portam, de qua scriptum est: Haec porta Domini, justi intrabunt per eam , et unde oritur sol justitiae. Et faciet, inquit, holocaustum suum, et pacifica sua: de quibus nunc diximus. Faciet autem, quia spontaneum sacrificium est, et non alii pro eo facient sacerdotes, videlicet sicut fieri solet in die sabbati. Ergo omni tempore holocaustum, et pacificum, quod offertur voluntarie, reseratam habet portam Domini: nec observat sabbatum, sed omnes dies ei reputantur in requiem. Denique postquam obtulerit holocaustum et pacifica,